Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 710/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]; L.dz.... w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakazującej stronie - [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]- zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania tej decyzji środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, za wskazane w decyzji okresy sprawozdawcze, 2. w pozostałej części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez U. sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca, strona lub spółka) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ) z [...] lutego 2019 r., nr [...] nakazująca stronie zwrot w terminie 14 dni środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: od listopada 2017 r. do marca 2018 r. w łącznej kwocie [...] Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Prezes PFRON w związku z posiadaną dokumentacją, pismem z [...] lipca 2018 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub Zakład) z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne (dalej także jako: FUS), ubezpieczenie zdrowotne (dalej także jako: FUZ), na Fundusz Pracy (dalej także jako: FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej także jako: FGŚP) za okresy od stycznia 2017 r. do kwietnia 2018 r.

W odpowiedzi na powyższe ZUS w piśmie z [...] sierpnia 2018 r. poinformował, że strona terminowo regulowała składki za okresy od stycznia do listopada 2017 r. oraz że za pozostałe okresy dokonał wpłat na poszczególne fundusze w następujący sposób: 1) grudzień 2017 r., składki na FUS i FP i FGŚP zostały opłacone ostatecznie [...] kwietnia 2018 r., na FUZ zostały opłacone ostatecznie [...] kwietnia 2018 r., 2) styczeń 2018 r., składki na FUS, FUZ zostały opłacone ostatecznie [...] maja 2018 r., na FP i FGŚP - [...] maja 2018 r., 3) luty 2018 r., składki na FUS, FUZ i FP i FGŚP zostały opłacone ostatecznie [...] maja 2018 r., 4) marzec 2018 r., składki na FUS, FUZ zostały opłacone ostatecznie [...] czerwca 2018 r., na FP i FGŚP – [...] maja 2018 r.,5) kwiecień składki na FUS, FUZ i FP i FGŚP zostały opłacone ostatecznie [...] czerwca 2018 r.,

natomiast obowiązującym płatnika terminem płatności składek według deklaracji i stosownie do art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej: usus), jest termin 15-tego każdego miesiąca za miesiąc ubiegły.

Pismem z [...] lipca 2018 r. Państwowa Inspekcja Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w P. Oddział w K. poinformował organ, że w trakcie przeprowadzonej kontroli u strony ustalono, iż pracodawca nie przestrzegał obowiązku wypłacania wynagrodzenia za pracę nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.

W związku z powyższym pismem z [...] sierpnia 2018 r. organ wezwał spółkę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od listopada 2017 r. do marca 2018 r. w łącznej kwocie [...] zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu. Dodatkowo strona została wezwana do przedstawienia wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanego przez Fundusz za ww. okresy sprawozdawcze.

Wobec braku zwrotu środków organ pismem z [...] grudnia 2018 r. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON za ww. okresy sprawozdawcze. Wstępnie oszacowano kwotę zwrotu wypłaconych środków na [...] zł.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca przy piśmie z [...] stycznia 2019 r., przesłanym pocztą elektroniczną, przekazała protokół kontroli z [...] października 2018 r. oraz potwierdzenia opłacenia składek do ZUS za listopad 2018 z [...] grudnia 2018 r., za październik 2018 z [...] grudnia 2018 r.

W odpowiedzi na ponowne zapytanie PFRON, ZUS pismem z [...] stycznia 2019 r. potwierdził, że skarżąca należności składkowe uiszczała po terminie, w terminach wskazanych w poprzednim piśmie Zakładu. ZUS, jedynie do miesiąca kwietnia 2018 r. skorygował poprzednią informację i podał, że składki na FUS i FUZ ostatecznie zostały uiszczone [...] sierpnia 2018 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes PFRON decyzją z [...] lutego 2019 r. nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: od listopada 2017 r. do marca 2018 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskom Wn-D za okresy sprawozdawcze PFRON: listopada 2017 r. – marzec 2018 r., odpowiadają deklaracje ZUS za okresy rozliczeniowe: grudzień 2017 r. - kwiecień 2018 r. Wynika to z faktu, że wynagrodzenie za miesiące listopada 2017 r. – marzec 2018 r. wypłacone było w miesiącach grudzień 2017 r. – kwiecień 2018 r. Zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 200, ze zm., dalej: updfo). Zgodnie z art. 11 ust. 1 updfo przychodami (także ze stosunku pracy) są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Podstawę naliczenia składek ZUS stanowi przychód w rozumieniu ww. ustawy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W związku z powyższym obowiązek zapłaty składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia.

Organ przywołał w szczególności treść m.in. art. 26a ust. 1a1 pkt 3, ust. 1a2, ust. 11 pkt 1 oraz art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) i podkreślił, że z analizy dokumentów wynika, iż składki na ZUS za okresy objęte postępowaniem nie były opłacone w obowiązującym płatnika terminie.

Dodatkowo Prezes PFRON wskazał, że z analizy wpłat wynika, iż wpłat należności składkowych za wskazane okresy dokonywano z uchybieniem 14-dniowego terminu, wynikającego z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, a także że wpłaty dokonane z uchybieniem terminu, przekroczyły wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc (art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji).

W związku z faktem, że strona nie przedstawiła dokumentów, które przeczyłyby ustaleniom Funduszu, na podstawie informacji przekazanych przez ZUS w pismach z [...] stycznia 2019 r. i [...] sierpnia 2018 r. ustalono, iż składki na ZUS za okresy rozliczeniowe: grudzień 2017 r. – kwiecień 2018 r. (odpowiadające okresom sprawozdawczym PFRON: listopad 2017 r. marzec 2018 r.), nie zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 usus, ani z uchybieniem tego terminu, nie przekraczającym 14 dni, ani też, że wpłaty dokonane z uchybieniem terminu, nie przekroczyły wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc. Dlatego też organ uznał, że nienależnie pobrane zostało przez stronę miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze PFRON: listopad 2017 r. – marzec 2018 r. W oparciu o powyższe organ stwierdził, że spółka pobrała nienależne środki PFRON w łącznej kwocie 60.199,68 zł.

Strona na ww. decyzję złożyła skargę wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 25d ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 60.199,68 zł, pomimo uprzedniego przeprowadzenia w dniach [...]-[...] października 2018 r. kontroli, zakończonej protokołem kontroli z [...] października 2018 r., z którego wynika, iż kwota nienależnie pobranego dofinansowania wynosi 45.352,60 zł, a więc jest o 14.847,08 zł mniejsza aniżeli kwota wskazana w decyzji z [...] lutego 2019 r.;

- art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 60.199,68 zł, podczas gdy kwota nienależnie pobranego dofinansowania, ustalona w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] października 2018 r. wynosiła 45.352,60 zł;

- art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wystarczającą przesłanką uznania za nienależne (pobrane – dopisek sądu) i do nałożenia obowiązku zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych jest uchybienie terminowi płatności składek ZUS, podczas gdy środki te zostały w całości przeznaczone przez pracodawcę na sfinansowanie kosztów płacy tych pracowników, oraz gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że jedyną i konieczną przesłanką powstania tego obowiązku jest wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z jego przeznaczeniem;

- art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 60.199,68 zł, podczas gdy nie jest to kwota, która ustalona została w wyniku kontroli przeprowadzonej w dnia [...]-[...] października 2018 r. oraz zawarta została w protokole pokontrolnym z [...] października 2018 r;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, że pracodawca zobowiązany jest do zwrotu nienależnie popranych świadczeń przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników w łącznej kwocie 60.199,68 zł, podczas gdy przeprowadzona w dniach [...]-[...] października 2018 r. kontrola wykazała, iż kwota ta wynosi 45.352,60 zł;

- art. 78 § 1 i 80 kpa w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, manifestujące się w szczególności w bezzasadnym odmówieniu wiarygodności i należytej mocy dowodowej dowodom w postaci potwierdzeń opłacenia składek do ZUS za 11/2018 oraz 10/2018, potwierdzających okoliczności korzystne dla skarżącej;

- art. 107 §1 i 3 kpa w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia poznanie toku rozumowania organu, w tym zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a także poprzez powoływanie błędnie poczynionych ustaleń faktycznych;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydanej decyzji, polegający, na przyjęciu, że strona jest zobowiązana do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 60.199,68 zł, podczas gdy z przeprowadzonej kontroli, protokołu pokontrolnego oraz wystąpienia pokontrolnego wynika, iż kwota ta powinna wynosić 45.352,60 zł.

Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON, co do zasady wydał prawidłową decyzję. Nieprawidłowość decyzji tkwi w jej osnowie. Mianowicie organ bez podstawy prawnej zażądał od strony zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, przekazanych przez Fundusz środków. Prezes PFRON nie podał żadnej podstawy prawnej wskazującej na 14-dniowy termin zwrotu środków. Co więcej z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wynika, aby elementem koniecznym decyzji było wskazanie terminu zwrotu środków. Żaden bowiem z przepisów ustawy o rehabilitacji, nie wskazuje na konieczność określenia terminu zwrotu środków.

Tym samym wskazany powyżej element decyzji związany z 14-dniowym terminem jest w ocenie sądu wadliwy i wymaga wyeliminowania z obiegu prawnego. Wyeliminowanie tej części decyzji nie jest działaniem na niekorzyść skarżącej, gdyż ten termin upłynął już bezskutecznie. Co więcej termin ten nie ma żadnego wpływu kwotę główną i na bieg odsetek, gdyż te ostatnie zostały wskazane konkretnie za każdy miesiąc od wskazanej w decyzji daty do daty zwrotu tych środków (wpłaty).

Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), które wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ten pogląd nie jest kwestionowany (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r. sygn. akt II GSK 765/12; z 25 lutego 2015r. sygn. akt II GSK 464/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3594/15).

Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.

W sprawie ustalono, że spółka wg organu, w stosunku do pracowników nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń za okresy rozliczeniowe: grudzień 2017 r. - kwiecień 2018 r. (okresom tym odpowiadają okresy sprawozdawcze PFRON: listopad 2017 r. – marzec 2018 r.) zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) 1.800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 2) 1.125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W myśl bowiem art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.

Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).

Rozporządzenie 651/2104 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 3 i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych. Z kolei koszty kwalifikowalne to koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (art. 33 ust. 2)

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni z zastrzeżeniem ust. 1a2. Z kolei w art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji wyjaśniono, że kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.

Jak stanowi art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z cytowanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W sprawie w takiego ustalenia organ dokonał i jednoznacznie ustalił, że za wskazane okresy strona nie poniosła kosztów płacy (składek na ubezpieczenia) w terminie wskazanym w art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, a wysokość należnych składek uiszczonych z uchybieniem 14 dniowego terminu zawsze przekraczała 2% składek należnych. Na podstawie przedstawionych informacji pochodzących od ZUS, a więc informacji mających walor dokumentu urzędowego ustalił, że składki na ubezpieczenia za okresy rozliczeniowe: grudzień 2017 r., styczeń, luty, marzec i 2018 r. zostały opłacone ostatecznie odpowiednio w dniu [...] kwietnia, [ ...]maja (składki za styczeń i luty) [...] czerwca i [...] sierpnia 2018 r., tj. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Z akt administracyjnych jasno wynikają daty kolejnych płatności na konkretne fundusze (patrz karta 96-97, 130-130 akt adm.).

Braku terminowego opłacenia składek w żaden sposób nie zaprzecza skarżąca, gdyż na tę okoliczność nie przedstawia żadnych dokumentów, jak i również nie przedstawia jakiejkolwiek argumentacji, która to stanowisko organu by kwestionowała. Jedynie spółka podnosi zarzut naruszenia art. 78 § 1 i 80 kpa art. 78 § 1 i 80 kpa w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, manifestujące się w szczególności w bezzasadnym odmówieniu wiarygodności i należytej mocy dowodowej dowodom w postaci potwierdzeń opłacenia składek do ZUS za 11/2018 oraz 10/2018, potwierdzających okoliczności korzystne dla skarżącego. W ocenie sądu powyższy zarzut jest formalnie zasadny, gdyż istotnie organ w swojej decyzji odmówił mocy dowodowej potwierdzeniom zapłaty składek za październik i listopad 2018 r. Jednakże mimo formalnej zasadności, to należy wskazać, że powyższe miesiące nie były objęte skarżoną decyzją. Tym samym przedstawione dokumenty i wskazane w uzasadnieniu decyzji twierdzenie Prezesa PFRON w żaden sposób nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Strona natomiast w stosunku do okresów objętych kontrolowaną decyzją nie podnosi żadnych twierdzeń wskazujących na inny niż przyjęty w decyzji stan faktyczny. Dlatego też w ocenie sądu organ ten stan faktyczny ustalił w sposób prawidłowy.

Co do zasady bowiem prawidłowo zauważył organ, że sposób rozliczania wpłat na poszczególne fundusze ZUS, określa akt wykonawczy do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nie przywołując konkretnych przepisów, które zostały przytoczone w zaskarżonej decyzji, sąd jedynie wskazuje, że w tej sprawie podziela argumentację organu i czyni tę argumentację za własną.

Należy wskazać, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje, a przyznane dofinansowanie podlega zwrotowi. Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że w wypadku nawet częściowego nieuiszczenia w wymaganym terminie kosztów płacy, dofinansowanie w jakiejkolwiek wysokości nie przysługuje, o czym wprost wskazuje cytowany wyżej art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Tym samym skoro stwierdzono, że strona koszty płacy pokryła po terminie wynikającym z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji, to na mocy art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ był zobowiązany wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. W wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r. (V SA/Wa 1209/16) sąd prawidłowo wskazał, że pojęcie "zakres nieprawidłowości", nie może być utożsamiany z wysokością nieopłaconych w terminie składek i określeniem kwoty dofinansowania do zwrotu w odniesieniu do tej tylko części składek, które nie zostały opłacone przez nią w terminie jak twierdzi strona, lecz z samym faktem nieprawidłowości w postaci rodzaju naruszenia lub jak w tym wypadku - okresu czasu za jaki składki nie zostały opłacone w terminie. Podkreślenia wymaga, że w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest mowa o "środkach Funduszu" wraz z odsetkami, nie zaś o "równowartości kwoty dofinansowania w zakresie nieopłaconych terminowo przez skarżącą składek". Nie do przyjęcia byłaby sytuacja w której w przypadku wykrycia opłacenia kosztów płacy po terminie, przed udzieleniem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, odmawiać w całości takiego dofinansowania, a w przypadku wykrycia opłacenia kosztów płacy po terminie, po udzieleniu dofinansowania, nakazywać zwrot środków proporcjonalnie do nieuregulowanej części.

Skarżąca w skardze konsekwentnie podnosi, że została u niej przeprowadzona kontrola, w wyniku której stwierdzono w spółce nieprawidłowości na kwotę 45.352,60 zł, a nie jak określił to organ w decyzji na kwotę 60.199,68 zł. Tym samym w ocenie strony co najwyżej ta niższa kwota może być przedmiotem zwrotu.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że skarżąca jest w błędzie. Faktem jest, że kontrola ujawniła określone nieprawidłowości, które wg. kontrolujących skutkują koniecznością zwrotu kwoty 45.352,60 zł. Słusznie zauważył Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę, że w sprawie podstawą żądania zwrotu nienależnie pobranych przez spółkę środków PFRON są powołane wyżej art. 49e ust. 1 w zw. z art. 26a ust 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. W sprawie prawidłowo ustalono, o czym była mowa wyżej, że strona przekroczyła 14 - dniowy termin na uiszczenie należnych składek. Zatem prawidłowo wykazano, że w stosunku do strony ewidentnie zachodzi przesłanka art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania, a wypłacone dofinansowanie czyni dofinansowaniem nienależnym, które stronie nie przysługiwało. Natomiast zdaniem sądu bezzasadnie organ wskazuje w odpowiedzi na skargę, że cyt. "nienależnie przekazane stronie środki PFRON, były kwotami wykorzystanymi przez stronę niezgodnie z przeznaczeniem, skoro właściwym przeznaczeniem tych kwot miało być dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, które jak się okazało, wskutek niespełnienia przez stronę ustawowych warunków uzyskania takiego dofinansowania, stronie nie przysługiwało". W ocenie sądu art. 49e ustawy o rehabilitacji wskazuje na trzy przypadki, w których organ żąda zwrotu środków. Pierwszy przypadek, to wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, który w sprawie nie wystąpił, gdyż środki zostały przeznaczone na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, czego organ w żaden sposób nie zakwestionował (wskazuje jedynie, że środki te były nienależne). Drugi przypadek, to pobranie dofinansowania w nadmiernej wysokości, co także w sprawie nie wystąpiło. I trzeci przypadek, to ustalenie na podstawie dokonanej kontroli, że nastąpiła nieprawidłowość, która miała wpływ na udzielone dofinansowanie i ten przypadek w sprawie wystąpił. Ustalono zarówno na podstawie wyników kontroli u strony, które to wyniki zostały uzupełnione o dodatkowy materiał dowodowy nieznany kontrolującym, (był materiałem dowodowym pochodzącym od ZUS), że dofinansowanie stronie się nie należało, gdyż spółka w każdym z przypadków objętych decyzją uregulował koszty płacy po terminie, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Tym samym organ po pierwsze, gdyby wiedział, że skarżąca nie mogła uzyskać dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, to winien odmówić udzielenia dofinansowania, a w wypadku, gdy wiedzę tę uzyskał już po wypłacie tego dofinansowania ma obowiązek zażądać jego zwrotu w całości, gdyż koszty płacy stanowią taką całość, co też w sprawie zasadnie uczynił. Regulacja zawarta w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tak więc w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o rehabilitacji strona zobowiązana jest do zwrotu wypłaconego dofinansowania.

Strona w zakresie ustaleń wynikających z protokołu kontroli z 12 października 2018 r. pomija fakt, że ustalenia tej kontroli są tylko jednym z dowodów w sprawie, który podlegał ocenie przez organ. Co również ważne, przy wydawaniu decyzji stanowisko kontrolujących nie wiąże organu i może on dojść do innych ustaleń niż kontrolujący i to zarówno na korzyść strony, jak i na jej niekorzyść, co miało miejsce w sprawie. Ograniczeniem dla organu wydającego decyzję w żaden sposób nie jest powołany przez stronę art. 25d ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzać kontrole wnioskodawcy w zakresie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli nieprawidłowości, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Powyższy przepis ma charakter jedynie normy kompetencyjnej do przeprowadzenia w danym podmiocie kontroli ewentualnie wydania decyzji. Ponadto przepis ten nie wskazuje, że kontrola musi być przeprowadzona u pracodawcy (w jego siedzibie, czy też miejscu przechowywania dokumentów). Przeciwnie kontrola taka może być zarówno przeprowadzona u pracodawcy, jak również może mieć charakter kontroli administracyjnej, tj. przeprowadzanej w oparciu o bazy danych. Potwierdzeniem powyższego jest treść art. 25d ust. 3 i 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Art. 25d ust. 3 ww. ustawy wskazuje, że w przypadku konieczności przeprowadzenia kontroli, o której mowa w ust. 1, Fundusz może nieodpłatnie korzystać z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Także powołany art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji wskazujący na możliwość żądania zwrotu środków Funduszu w wypadku ustalenia nieprawidłowości dokonanej na podstawie kontroli, nie wskazuje na konieczność dokonywania kontroli w siedzibie strony. Nieprawidłowości takie, o czym wspomniano wyżej, mogą zostać odkryte zarówno w toku kontroli w siedzibie pracodawcy, jak również w toku kontroli administracyjnej w siedzibie samego PFRON, na podstawie jego baz danych w połączeniu z bazami danych innych właściwych organów np. ZUS. Zatem organ wydający decyzję administracyjną przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej nie może być ograniczony ustaleniami kontroli na miejscu (w siedzibie, bądź w miejscu przechowywania dokumentów kontrolowanego). Zawsze bowiem może się okazać, że ustalenia kontroli były niepełne i należało je uzupełnić w toku postępowania. W sprawie właśnie taki przypadek miał miejsce. Dlatego też w sprawie organ kontrolę administracyjną (patrz pisma: z [...] lipca 2018 r., [...] lipca 2018 r., [ ...]sierpnia 2018 r., [...] sierpnia 2018 r., raporty z [...] sierpnia 2018 r.), uzupełnił kontrolą u pracodawcy (kontrola w dniach [...]-[...] października 2018 r.) i ustalenia z kontroli administracyjnej i na miejscu pozwoliły na wydanie kwestionowanej decyzji, co do prawidłowości, której sąd nie ma zastrzeżeń. Słusznie organ zauważył, że zespół kontrolerów PFRON dokonujący ustaleń w ramach kontroli u pracodawcy posiłkował się danymi uzyskanymi z ZUS, nie dysponował jednak dowodem w postaci pełnego zestawienia terminów i wysokości wniesionych przez spółkę wpłat na poszczególne fundusze ubezpieczeniowe w okresie od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r, które, to dane organ otrzymał z ZUS m.in. [...] stycznia 2019 r., a więc po zakończeniu kontroli u pracodawcy. Dlatego też zarzut naruszenia art. 25d ust. 1, art. 49e ust. 1 i art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji sąd uznaje za całkowicie niezasadny.

Sąd, wbrew zarzutom skargi, nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ zebrał dowody, z których jednoznacznie wynikają fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca żadnych dowodów przeciwnych, zaprzeczających tym faktom nie przedstawiła. Z kolei przedstawione dowody przez stronę, nie zaprzeczają dokonanym ustaleniom, gdyż odnoszą się do okresów nie objętych decyzją administracyjną. Dlatego też brak było potrzeby prowadzenia dalszego postępowanie wyjaśniającego w sprawie. Decyzja organu (za wyjątkiem kwestii związanej z terminem 14 dniowym) co do zasady została właściwie sporządzona i uzasadniona. Jednoznacznie wynika z niej, że w wypadku nieopłacenia w całości w wymaganym terminie deklaracji ZUS (DRA), powstają zaległości, które w proporcjonalny sposób obciążają pracowników pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Słusznie organ podkreślał w zaskarżonej decyzji, że przepisy ustawy o rehabilitacji, a w szczególności art. 26a ust. 1a1 nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego i decyzja wydawana w takim jak przedmiotowy stan faktyczny jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. W ocenie sądu organ działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa). Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu 14 dni, a w pozostałej części na podstawie art.151 ppsa oddalił skargę.

Na podstawie art. 206 ppsa sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej z uwagi na fakt, że Prezes PFRON wydał merytorycznie właściwą decyzję, a stwierdzone uchybienie, tj. określenie terminu zwrotu środków PFRON, nie miało żadnego wpływu na zasadność zobowiązania do zwrotu wypłaconego dofinansowania.