Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2902/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.154 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Ustrzyk Dolnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 314/22 w sprawie ze skargi C. U. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 102/21 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 września 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 314/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi C. U. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 12 października 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 102/21: I. wymierzył Burmistrzowi Ustrzyk Dolnych grzywnę w wysokości 2 000 zł; II. stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądził od Burmistrza na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wyrokiem z 12 października 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 102/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi C. U. na bezczynność Burmistrza Ustrzyk Dolnych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: I zobowiązał Burmistrza do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z 14 czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; II stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III zasądził od Gminy Miejskiej Ustrzyki Dolne na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok stał się prawomocny 3 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu wyroku sąd ten stwierdził, że żądanie udostępnienia danych związanych z podstawami umownymi i rachunkami realizacji przez daną gminę inwestycji drogowej z budżetu gminnego jest żądaniem udostępnienia informacji publicznej w zakresie majątku gminnej jednostki samorządu terytorialnego - art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."), natomiast kwestia, czy i w jakim zakresie istnieją w sprawie podstawy do ograniczenia na podstawie art. 5 u.d.i.p. dostępu do określonych danych wynikających z dokumentów objętych wnioskiem skarżącego, powinna zostać oceniona przez organ przed przesłaniem skarżącemu w formie elektronicznej żądanych danych.

W dniu 28 grudnia 2021 r. Burmistrz nadał za pośrednictwem skrzynki pocztowej e-mail pismo, w którym poinformował, że w związku z prawomocnym wyrokiem sądu przesyła w załączeniu skany żądanych przez skarżącego dokumentów, tj.: Faktury nr 7/12/2020, 29/12/2020, 11/12/2020, 29/D/2020, 31/D/2020, 36/D/2020 wraz

z załącznikami.

W odpowiedzi skarżący skierował do organu wiadomość e-mail, w której poinformował, że pliki załączone do otrzymanego pisma nie zawierają treści. Pismem

z 18 lutego 2022 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 12 października 2021 r., wskazując, że pomimo upływu 14 dniowego terminu jego wniosek nie został rozpatrzony. Wobec powyższego skarżący wezwał organ do wykonania ww. wyroku w terminie 7 dni od otrzymania przedmiotowego pisma. W dniu 2 marca 2022 r. do sądu pierwszej instancji wpłynęła przedmiotowa skarga na niewykonanie przez organ ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 12 października 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 102/21.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący otrzymał przedmiotową informację w dniu 28 grudnia 2021 r., zatem twierdzenia o braku rozpatrzenia jego wniosku są bezzasadne.

Uwzględniając skargę, sąd pierwszej instancji powołał się na art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Wskazał, że skarga jest oczywiście dopuszczalna, dotyczy bowiem wyroku stwierdzającego bezczynności, a przed jej złożeniem skarżący wyczerpał administracyjny tok instancji, wezwał organ do wykonania wyroku. Jest również uzasadniona.

W pierwszej kolejności sąd zaznaczył, że uchybiono terminowi wykonania wyroku. Skoro organ otrzymał akta wraz z odpisem prawomocnego wyroku w dniu 9 grudnia 2021 r. to wyznaczony przez sąd 14 dniowy termin na załatwienie wniosku upływał w dniu 23 grudnia 2021 r. Ponadto w sprawie brak jest dowodów na to, że wyrok został wykonany. Wykonanie wyroku polegać miało na udostępnieniu żądanych dokumentów.

Zdaniem sądu z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że bezpośrednio po skierowaniu do skarżącego poczty elektronicznej, która miała zawierać odpowiedź na udzielenie żądanych informacji, skarżący poinformował organ, że nadesłane pliki są puste. Pomimo uzyskania tego rodzaju informacji, organ nie podjął czynności zmierzających do wyjaśnienia wątpliwości co do prawidłowości wysłanej przez siebie poczty. Wezwany przez sąd do ustosunkowania się do zarzutów skarżącego, pod rygorem uznania, że nie kwestionuje stanowiska, o tym że przesłane w dniu 28 grudnia 2021 r. pliki nie zawierały żadnej treści, organ zaprzeczył tej informacji, twierdząc, że przesłane drogą mailową załączniki w formacie plików PDF zawierały kompletne skany dokumentów, w których posiadaniu nadal się znajduje. W ocenie sądu pierwszej instancji tego rodzaju uzasadnienie nie może potwierdzić prawidłowości udzielonej odpowiedzi i jednocześnie zwalniać organ od zarzutu bezczynności. Posiadanie samych skanów nie może być dowodem prawidłowości ich wysłania drogą elektroniczną do adresata. Z akt postępowania wynika bowiem, że skarżący bezpośrednio po otrzymaniu poczty mailowej zawiadomił organ o nieprawidłowościach w postaci przesłania pustych plików, na co organ nie zareagował. Otrzymane dokumenty skarżący dołączył do akt i wynika z nich, że wskazane pliki zawierają puste kartki. Zdaniem sądu trudno upatrywać celowości działania skarżącego, który po otrzymaniu pisma wskazuje nieprawdziwie, że pliki są puste, by następnie ponownie uruchamiać proces sądowy celem uzyskania informacji, które zdaniem organu były w jego posiadaniu. W ocenie sądu organ nie może również zasłaniać się nieprawidłowością działania systemu po stronie wnioskodawcy, w sytuacji gdy ten przeczy takim nieprawidłowościom. Sąd pierwszej instancji dodał, że wbrew twierdzeniom organu w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów by zwracano się do skarżącego z propozycją naocznego zapoznania się z materiałami. Taka sytuacja owszem miała miejsce ale w przypadku pierwotnie złożonego wniosku o udzielenie informacji publicznej, której nierozpoznanie stało się podstawą do wydania wyroku. To w poprzednim postępowaniu organ ustalił godzinę i termin zapoznania się z materiałami, do czego jednak nie doszło z uwagi na nieobecność pracownika.

Sąd pierwszej instancji uznał więc skargę za zasadną i wymierzył Burmistrzowi Ustrzyk Dolnych grzywnę w wysokości 2.000 złotych na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art 154 § 2 p.p.s.a.). Jakkolwiek informacja nie została udzielona, organ podjął działania zmierzające do jej udzielenia i brak jest podstaw do tego by domniemywać, że nie udzielnie informacji było celowym działaniem organu. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając wyrok

w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Na zasadzie art. 174 pkt 1) oraz pkt 2) p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 154 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i uznanie, że organ dopuścił się niewykonania wyroku, a co za tym idzie zasadne jest wymierzenie organowi grzywny, podczas gdy wyrok został przez organ wykonany, zaś udostępnione pliki nie mogą zostać przez skarżącego prawidłowo wyświetlone z przyczyn od organu niezależnych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić, wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, wskazać należy, że istota podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa procesowego sprowadza się do błędnego zastosowanie w sprawie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. i uznania, że organ dopuścił się niewykonania wyroku.

Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach ustalonych przez sąd pierwszej instancji zachodziły podstawy z art. 154 § 1, § 6 i § 7 p.p.s.a. do wymierzenia organowi grzywny i przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, ponieważ do dnia wniesienia skargi organ nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 12 października 2021 r., sygn. II SAB/Rz 102/21.

Wystarczającą przesłanką wymierzenia podmiotowi grzywny za niewykonanie wyroku jest przekroczenie terminu wyznaczonego w tym wyroku do wydania aktu lub podjęcia czynności. Wydanie aktu lub podjęcie czynności, do której podmiot był zobowiązany, z przekroczeniem terminu wskazanego w sentencji wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, obliguje sąd do uwzględnienia skargi o wymierzenie podmiotowi grzywny za niewykonanie tego wyroku (wyrok WSA

w Warszawie z 11 kwietnia 2014 r., II SA/Wa 2143/13, LEX nr 1467964; wyrok WSA

w Kielcach z 21 lutego 2013 r., II SA/Ke 897/12, LEX nr 1340300, i wyrok WSA

w Gdańsku z 31 stycznia 2013 r., III SA/Gd 623/12, LEX nr 1292034, oraz P. Daniel, A. Skomra, Zakres sądowej kontroli w sprawach ze skarg o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonywania wyroku sądu administracyjnego, ZNSA 2014, nr 6, s. 63).

Z treści przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wywieść należy, iż skarga na niewykonanie wyroku opiera się na twierdzeniu obywatela, że wyrok sądu administracyjnego uwzględniającego uprzednią skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania, po uprzednim pisemnym wezwaniu do wykonania, nie został wykonany. W takiej sytuacji organ może uwolnić się od konsekwencji tej skargi, wykazując za pomocą odpowiednich środków dowodowych, iż wbrew twierdzeniu skargi, wyrok wykonał w zakreślonym terminie. Jeśli zatem obywatel twierdzi, iż przesłane mu drogą mailową pliki były puste, tj. pozbawione treści – informacji publicznej, o którą wystąpił w trybie u.d.i.p., to jedynym sposobem uwolnienia się organu od odpowiedzialności

i konsekwencji wniesienia skargi, o której mowa w przepisach art. 154 p.p.s.a., będzie wykazanie, że przesłany mail zawierał treści odpowiadające wykonaniu wyroku sądu administracyjnego. W takiej sytuacji podniesiony zarzut, iż to po stronie obywatela zaistniał problemem związany ze sprzętem lub oprogramowaniem jest niekompatybilny do twierdzeń obywatela. Ten bowiem podnosi i załącza wydruki przesłanych plików zawierające puste strony. Konstrukcja przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. zakłada obciążenie organu ciężarem wykazania za pomocą odpowiednich środków dowodowych, iż wyrok w zakreślonym terminie wykonał. Ewentualne zarzuty organu prowadzące do przerzucenia na obywatela obowiązku wykazywania przesłanek materialnych wynikających z tego przepisu nie mogą okazać się skuteczne.

Słuszna była zatem ocena sądu pierwszej instancji, że wskazany powyżej wyrok WSA, nie został wykonany przez organ w wyznaczonym przez sąd 14 dniowym terminie, gdyż odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami został doręczony organowi w dniu 9 grudnia, a mail został wysłany z uchybieniem ww. terminu do jego wykonania, tj. w dniu 28 grudnia 2021 r.

Słusznie uznał również sąd pierwszej instancji, iż wyrok ten nie został wykonany przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku. Organ nie wykazał bowiem przed sądem pierwszej instancji, iż wspomniany mail zawierał wnioskowane we wniosku dokumenty. Skarżący wskazał i wykazał, że mail zawierał puste pliki, na dowód czego przedłożył wydruki pustych stron przesłanych mu plików. Twierdzenie, iż przyczyna w tym stanie rzeczy tkwiła po stronie skarżącego nie zostało w jakikolwiek sposób wykazane, a nawet uprawdopodobnione. Organ poza samym twierdzeniem, że wyrok został przez niego wykonany, zaś udostępnione pliki nie mogą zostać przez skarżącego prawidłowo wyświetlone z przyczyn od organu niezależnych, nie wskazał żadnej argumentacji na jego potwierdzenie, ani też nie wykazał, że mail zawierał treści odpowiadające żądaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wykazanie tych danych nie stanowi dla organu problemu, gdyż jako nadawca maila jest w stanie przedłożyć dowody wskazujące na jego zawartość. Bezczynność organu w tym zakresie została oceniona przez sąd pierwszej instancji prawidłowo i w tej sytuacji konieczne stało się uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. Podniesiony zarzut nie znajduje zatem uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.