Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 473/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2070
law: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 maja 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.106.2024.JM w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku decyzją z 28 lutego 2012 r., określił pani I. W. zobowiązanie w podatku dochodowym od przychodu z innych źródeł za 2008 rok w kwocie należności głównej 237.206,00 zł.

Na podstawie tytułu wykonawczego nr SM 2/4029/12 z 19 kwietnia 2012 r. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, które zostało następnie umorzone postanowieniem organu egzekucyjnego z 24 marca 2016 r. z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie wystawionego przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku tytułu wykonawczego nr 4372.2019 z 23 października 2019 r.. Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono Stronie 28 października 2019 r. wraz z odpisem zawiadomienia z 23 października 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w P. S.A. w W.

W piśmie z 4 listopada 2019 r. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 4372.2019.

W wyniku rozpoznania zarzutów, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wydał postanowienie z 4 grudnia 2019 r., w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4.

W piśmie z 16 grudnia 2019 r. Skarżąca wniosła zażalenie.

Postanowieniem z 7 lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W wyniku zaskarżenia ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 14 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 349/20 uchylił postanowienie Dyrektora IAS z 7 lutego 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 4 grudnia 2019 r.. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest możliwe wszczęcie ponownej egzekucji, w sytuacji gdy nie ujawniono majątku, który przewyższałby kwotę wydatków egzekucyjnych. Ujawnienie majątku lub źródła dochodu zobowiązanego stanowi przesłankę ponownego wszczęcia postepowania egzekucyjnego. W rachunku bankowym brak środków pozwalających na zrealizowanie zajęcia, o czym poinformował bank w piśmie z dnia 24 października 2019 r.. Organ egzekucyjny nie ujawnił nowego majątku lub źródła dochodu przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych, zatem ponowne wszczęcie egzekucji jest sprzeczne z art. 61 u.p.e.a.. Sąd pierwszej instancji wskazał, że organnie rozważył czy zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r, nie uległo przedawnieniu (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny, ponownie wszczynając egzekucję, był zobowiązany z urzędu dokonać oceny, czy dochodzone zobowiązanie nie uległo przedawnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r. w sprawie sygn. akt III FSK 3107/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. W uzasadnieniu wskazano, że badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a., obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Unormowanie art. 29 u.p.e.a. nie wyłącza obowiązku badania dopuszczalności egzekucji już po jej wszczęciu. Obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej powiązany jest z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a także z podstawami umorzenia postępowania egzekucyjnego. NSA zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że Skarżąca wskazała na bezskuteczność ponownie prowadzonej egzekucji, ze względu na brak majątku i stosunkowo niskie uzyskiwane dochody, w tym niepodlegające zajęciu egzekucyjnemu. Organ nie odniósł się do tego zarzutu, jak również, ponownie wszczynając egzekucję, nie ocenił, czy zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. uległo przedawnieniu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku postanowieniem z 20 marca 2024 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego z decyzji. Natomiast zarzut niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego uznał za uzasadniony i w konsekwencji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 4372.2019. Postanowienie doręczono Stronie 26 marca 2024 r..

W piśmie z 2 kwietnia 2024 r. pani I. W. wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji.

Postanowieniem z 6 maja 2024 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 20 marca 2024 r..

Organ odwoławczy przywołał przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: "p.p.s.a.". Organ podkreślił, iż zgodnie ze stanowiskiem Sądu organ prawidłowo zakwalifikował i rozpoznał zarzuty nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), nie dokonał natomiast oceny zarzutu niedopuszczalności ponownego wszczęcia egzekucji w związku z jej bezskutecznością.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zastosowały przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r., poz. 2070), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 4372.2019 z 23 października 2019 r zostało wszczęte przed wskazaną wyżej datą, zatem zastosowano przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed jej nowelizacją. Przed 30 lipca 2020 r., podstawowym środkiem zaskarżenia, który służył Stronie zobowiązanej w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, były zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgłoszone w trybie art. 33 u.p.e.a..

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ uznał za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr 4372.2019 na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.. W piśmie z 4 listopada 2019 r. skarżąca wskazała, że na konto, którego zajęcia dokonał organ egzekucyjny, wpływa jedynie jej pensja w wysokości nieprzewyższającej kwoty wolnej od zajęcia egzekucyjnego oraz alimenty i świadczenie 500+. Są to jedyne dochody, z których skarżąca utrzymuje siebie i córkę. Ponowne wszczęcie egzekucji należności podatkowych było niedopuszczalne z uwagi na brak majątku lub źródła dochodu Skarżącej, przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych.

W kwestii zarzutu pełnomocnika Strony, dotyczącego pominięcia zbadania przez organy pierwszej i drugiej instancji przedawnienia należności dochodzonych tytułem wykonawczym nr 4372.2019, Dyrektor IAS wskazał, że organy obu instancji były związane zarzutami zobowiązanej.

We wniesionej skardze pełnomocnik pani I. W. zarzucił naruszenie:

art. 59 § 1 pkt 2, art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez zaniechania dokonania z urzędu oceny czy zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. nie zostało przedawnione,

art. 153 oraz art. 170, art. 171 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2, art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie oceny prawnej wyrażonej w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 349/20 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 3107/21

naruszenie art. 6, art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz działanie organów z naruszeniem interesu strony;

naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Niniejsza sprawa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r. w sprawie sygn. akt III FSK 3107/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 349/20 uchylającego postanowienie w przedmiocie wniesionych przez skarżącą zarzutów co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 190 p.p.s.a. stanowi, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotowa ocenę.

W świetle powyższych ustaleń, organ administracji ponownie rozpoznający sprawę oraz Sąd rozpatrujący skargę na ponownie wydaną w niniejszej sprawie decyzję, związani są stanowiskiem sformułowanym w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 349/20 oraz wyroku NSA z dnia 8 listopada 2023 r. w sprawie sygn. akt III FSK 3107/21, zarówno w zakresie oceny prawnej w nim zawartej, jak i wskazań co do dalszego postępowania, gdyż nie

zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanych wyrokach.

W ocenie Sądu organ ponownie rozpoznający sprawę uwzględnił ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r. w części dotyczącej przesłanek ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności objętych tytułem wykonawczym nr 4372.2019.

Zaskarżone postanowienie nie uwzględnia obowiązku dokonania z urzędu przez organ ponownie wszczynający egzekucję oceny, czy zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. uległo przedawnieniu. Okoliczności powodujące przerwę lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej)są istotne w ocenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Należy powtórzyć, że zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w postepowaniu egzekucyjnym potwierdza przepis art. 18 u.p.e.a.. Obowiązkiem organu jest prowadzenie postepowania egzekucyjnego zgodnie z zasadą legalności, zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Zasadny jest zgłoszony w skardze zarzut dotyczący naruszenia zasad określonych w art. 6,7 i 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.. Strona trafnie wywodzi, że zaskarżone postanowienie nie uwzględnia prawomocnego wyroku tut. Sądu, wiążącego organ i sąd ponownie rozpinający sprawę. Trafny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 i 171 p.p.s.a., gdyż pomimo wiążącej oceny prawnej zawartej w wyrokach zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i art. 29 § 1 u.p.e.a. w związki z art. 70 § 1 Ordynacji.

Wadliwie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano związanie treścią wniosku Skarżącej, który nie zawierał zarzutu przedawnienia. Z treści stanowiska wyrażonego w prawomocnych wyrokach wydanych przez sądy I i II instancji wynika, że organ egzekucyjny powinien z urzędu dokonać oceny, czy zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2008 nie zostało przedawnione.

Ponownie rozpoznając sprawę dokona z urzędu oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, badając, czy zobowiązanie podatkowe objęte tytułem wykonawczym nie zostało przedawnione.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.