Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 768/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 23 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 września 2023 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 września 2023 roku (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: SKO lub organ) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 26 lipca 2023 roku (znak: [...]) w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu.

Ze uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy:

Pismem z dnia 23 czerwca 2023 r. H. C. (skarżący) wniósł do Starosty [...] wniosek o rejestrację pojazdu marki [...] (VIN: [...]), załączając m.in. umowę sprzedaży pojazdu używanego oraz, zgodnie z twierdzeniem skarżącego, austriacki dowód rejestracyjny.

Jak wynika z korespondencji elektronicznej między organem I instancji a austriackim organem rejestracyjnym, powyższe dokumenty przedłożone przez skarżącego stanowią jedynie zezwolenie na transport określonego pojazdu w określonym czasie i nie stanowią dowodu rejestracyjnego. Ponadto, wedle informacji organu austriackiego, pojazd nie był zarejestrowany w Austrii. Pismem z dnia 10 lipca 2023 r. organ I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wytłumaczył organowi, że kontaktował się kilkukrotnie z austriackim sprzedawcą, którego prosił o przesłanie dowodu rejestracyjnego, jednak jego próby okazały się bezskuteczne.

Wymienioną na wstępie z 26 lipca 2023 roku Starosta K. odmówił zarejestrowania pojazdu.

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie do SKO, zarzucając organowi I instancji m.in., że nie zebrał w całości materiału dowodowego. Skarżący utrzymywał także, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. Poz. 1047 ze zm., dalej: p.r.d.), poprzez przyjęcie, że dokumenty przedłożone przez skarżącego nie spełniają wymogów prawa, w sytuacji gdy skarżący jedyny dokument, jaki otrzymał to dokument o nazwie "Zulassungsbescheinigung Teil I" i "Zulassungsbescheinigung Teil II", na którym napisane jest w języku polskim "dowód rejestracyjny", co świadczy iż dokument ten odpowiada wymogom prawa i jako taki winien stanowić podstawę do zarejestrowania pojazdu.

Decyzją z dnia 18 września 2023 roku (nr [...]) SKO w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Zdaniem SKO zgodnie z przepisem art. 71 ust. 1 oraz ust. 2 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu m.in. pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny, zaś pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66. Organ stwierdził także, że art. 72 p.r.d. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, który enumeratywnie wymieniającym dokumenty można niezbędne do rejestracji pojazdu. SKO podkreśliło też, że organ dokonujący rejestracji pojazdu nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami, ani w ramach prowadzonego postępowania w sprawie rejestracji pojazdu nie może również dokumentów wymienionych w art. 72 ustawy zastąpić innymi dokumentami, bądź pismami.

Zdaniem SKO skoro skarżący nie przedłożył dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu, to w konsekwencji SKO nie mogło dokonać rejestracji tego pojazdu na terenie Polski w oparciu o inny dokument.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i, reprezentowany przez adwokata T. G., pismem z dnia 19 października 2023 roku, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w P., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niezbadanie czy pojazd był zarejestrowany oraz czy odwołujący był w stanie fizycznie zdobyć dowód rejestracyjny,

b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, niewyjaśniającego przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje niemożność prześledzenia toku rozumowania organu wydającego zaskarżoną decyzję;

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy tj. zarejestrowanie pojazdu,

2. przepisów prawa materialnego:

a) art. 72 ust. 1 pkt 5 prawa o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dokumenty przedłożone przez skarżącego nie spełniają wymogów prawa w sytuacji, gdy odwołujący jedyny dokument jaki otrzymał to dokument o nazwie "Zulassungsbescheinigung Teil I" i "Teil II", na którym napisane jest w języku polskim "dowód rejestracyjny", co świadczy, iż dokument ten odpowiada wymogom prawa i jako taki winien stanowić podstawę do zarejestrowania pojazdu.

Ponadto, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty [...], a także złożył wniosek o przeprowadzenie postępowania sądowego w trybie uproszczonym oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

SKO złożyło odpowiedź na skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz wnosząc o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z wnioskiem skarżącego, co do którego organ nie wniósł sprzeciwu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od twierdzeń podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli była decyzja SKO w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu, w której przyjęto, że nieprzedstawienie dowodu rejestracyjnego samochodu wcześniej zarejestrowanego za granicą stanowi przesłankę do odmowy rejestracji na terenie kraju.

O dokumentach niezbędnych do rejestracji pojazdu stanowi art. 72 ust. 1 p.r.d. Są nimi: dowód własności pojazdu lub dokument potwierdzający powierzenie pojazdu (pkt 1); jeden z dokumentów wymienionych w lit. a) – i), jeżeli jest wymagany (pkt 3); zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowód rejestracyjny pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4); dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5); dowód odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz - pierwszy (pkt 6); dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokument potwierdzający brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenie stwierdzające zwolnienie od akcyzy, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy (pkt 6a).

Szczegółowe warunki i tryb rejestracji pojazdów określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1847 ze zm.), które w § 2 ust. 1 stanowi, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu, składa do organu rejestrującego wniosek o rejestrację pojazdu na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia (...), do którego dołącza: dowód własności pojazdu; oświadczenie, o którym mowa w § 4 ust. 6 pkt 2, jeżeli zostało dołączone do dowodu własności pojazdu; dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany; tablice rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany. W przypadku pojazdu sprowadzonego z zagranicy bez tablic (tablicy) rejestracyjnych albo konieczności zwrotu tych tablic (tablicy) organowi rejestrującemu państwa, z którego pojazd został sprowadzony, właściciel pojazdu zamiast tablic (tablicy) rejestracyjnych dołącza oświadczenie, że pojazd został sprowadzony z zagranicy bez tablic (tablicy) rejestracyjnych albo oświadczenie o konieczności zwrotu tych tablic (tablicy) organowi rejestrującemu państwa, z którego pojazd został sprowadzony; oświadczenie może być złożone na wniosku o rejestrację, w tym na jego odwrocie. Oprócz tego w sytuacji, gdy została wydana dodatkowa tablica rejestracyjna w przypadku jej utraty właściciel pojazdu zamiast dodatkowej tablicy rejestracyjnej dołącza oświadczenie o jej utracie.

Niespełnienie któregoś z powyższych wymogów skutkuje odmową rejestracji pojazdu. Art. 72 ust. 1 p.r.d. formułuje wymagania formalne rejestracji i musi być rozumiany restrykcyjnie, co oznacza, że niespełnienie wymogu wskazanego pkt 1 tego przepisu tj. dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 p.r.d. stanowi bezwzględną przeszkodę do zarejestrowania samochodu.

W niniejszej sprawie skarżący do wniosku o rejestrację pojazdu, złożonego na urzędowym formularzu (k. 1 akt postępowania administracyjnego) załączył: umowę kupna-sprzedaży sporządzoną w języku polskim oraz niemieckim; dokument, który określił jako "dowód rejestracyjny"; oświadczenie o sprowadzeniu pojazdu z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej; oświadczenie o sprowadzeniu pojazdu bez tablic rejestracyjnych z zagranicy; oświadczenie o rejestracji warunkowej; zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu zakończonym wynikiem pozytywnym;

W aktach sprawy (k. 12 akt postępowania administracyjnego) znajduje się także dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że oprócz spornego dokumentu, który w załącznikach do wniosku o rejestrację pojazdu skarżący określił jako "dowód rejestracyjny", skarżący przedłożył wszystkie pozostałe dokumenty wymagane przepisami prawa o ruchu drogowym oraz wcześniej wspomnianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Faktu tego nie zakwestionowały obydwa organy rozpoznające sprawę. Sporna pozostawała więc kwestia dokumentów o niemieckiej nazwie "Zulassungsbescheinigung Teil I" oraz "Zulassungsbescheinigung Teil II", a w konsekwencji zastosowania art. 72 ust. 1 pkt. 5 p.r.d.

W doktrynie podkreśla się, że katalog dokumentów rejestracyjnych jest katalogiem zamkniętym, gdyż muszą być przedstawione kumulatywnie, a nie alternatywnie (por. Burtowy Michał, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, art. 72, wyd. II, WKP 2023). Powyższe oznacza, że skarżący zobowiązany, by uzyskać decyzję o rejestracji samochodu na terenie kraju, zobowiązany był przedstawić wszystkie dokumenty wymagane przepisami prawa i zaistniałym stanem faktycznym.

Jednym z dokumentów, który należy przedłożyć wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu jest dowód rejestracyjny. Jednak ustawodawca wymaga przedłożenia go jedynie wówczas, gdy pojazd był uprzednio zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt. 5 p.r.d.). A contrario, w sytuacji, gdy pojazd nie był wcześniej zarejestrowany, nie wymaga się przedłożenia dowodu rejestracyjnego. Przy czym warunkiem wstępnym zarejestrowania pojazdu, który był wcześniej zarejestrowany w innym Państwie Członkowskim, wszystkie Państwa Członkowskie wymagają dokumentu poświadczającego tą rejestrację oraz dane techniczne pojazdu. (art. 5 ust. 2 oraz pkt 5 preambuły do dyrektywy Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący wniósł o rejestrację samochodu wcześniej zarejestrowanego na terenie kraju członkowskiego UE. Wynika to jasno z wniosku skarżącego o rejestrację z 23 czerwca 2023 r. (k. 1 akt organu I instancji). W świetle informacji udzielonej przez austriackie organy rejestracyjne, nie budzi również wątpliwości, że pojazd w rzeczywistości w Austrii zarejestrowany nie był, a przedłożony przez skarżącego austriacki dokument Zulassungsbescheinigung nie stanowił dowodu rejestracyjnego, lecz jedynie czasowe pozwolenie na przemieszczenie pojazdu. Nie stanowił więc świadectwa rejestracji w rozumieniu art. 2 lit. c dyrektywy nr 1999/37/WE, które na mocy art. 4 tej dyrektywy musi być uznawane przez inne państwa członkowskie UE. Nie mógł więc zostać uznany za podstawę ustalenia danych, zeń wynikających, a niezbędnych dla zarejestrowania pojazdu wcześniej zarejestrowanego w innym Państwie Członkowskim UE.

Z oświadczeń skarżącego, a w szczególności z wniosku o rejestrację pojazdu i załączonych do niego dokumentów nie wynikało jednocześnie, by w sprawie skarżącego zachodziła któraś z przesłanek wyłączających obowiązek przedstawienia dowodu rejestracyjnego przewidzianych w art. 72 ust. 2 pkt 2, 3 i 5 p.r.d.

Skarżący zobowiązany był więc złożyć świadectwo rejestracji (dowód rejestracyjny) pojazdu. Nie miałby takiego obowiązku w sytuacji, gdyby jego pojazd nie był wcześniej w ogóle zarejestrowany, lecz - co tu kluczowe - skarżący we wniosku o rejestrację podał, a następnie podtrzymywał, że jego samochód wcześniej zarejestrowany był.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, organu nie obarczał w takiej sytuacji obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie miejsca (państwa) wcześniejszej rejestracji pojazdu. Starosta, zgodnie z art. 5 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 1999/37/WE, uprawniony był (verba legis: "mógł") do dokonywania szerszych ustaleń jedynie w państwie, które wystawiło część I świadectwa rejestracji i to jedynie dla potwierdzenia u właściwych organów tego państwa, w którym pojazd był wcześniej zarejestrowany, że wnioskodawca jest uprawniony do ponownej rejestracji pojazdu w innym Państwie Członkowskim. Starosta K. to uczynił. Uzyskawszy zaś informację, że pojazd nie był w ogóle zarejestrowany w tym państwie, nie miał już kompetencji do poszukiwania dalszych informacji. Tym bardziej, że dowody będące w posiadaniu organu nie potwierdzały, czy samochód w ogóle był zarejestrowany. W przypadku jego wcześniej rejestracji brak było informacji dotyczącej państwa w jakim tego dokonano. Niewiadomym było też, czy pojazd nie został wcześniej wyrejestrowany i to nie z przyczyn stanowiących ewentualną przeszkodę do ponownej rejestracji.

Obowiązkiem skarżącego, chcącego uzyskać decyzję o zarejestrowaniu pojazdu na terenie kraju, było więc przedstawienie dowodu rejestracyjnego. Gdyby pojazd nie pochodził z Państwa Członkowskiego UE zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, mógł przedłożyć inny dokument stwierdzający rejestrację pojazdu, wydaney przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie (art. 72 ust. 2a p.r.d.). Zakładając jednak, że pojazd był wcześniej zarejestrowany w którymś z Państw Członkowskich UE, brak dowodu rejestracyjnego także nie stanowił ostatecznej przeszkody w zarejestrowaniu samochodu. Zgodnie bowiem z art. 72 ust. 5 p.r.d.: "W przypadku utraty dowodu rejestracyjnego pojazdu zarejestrowanego za granicą zamiast tego dokumentu należy przedstawić jego wtórnik albo dokument wystawiony przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, potwierdzający dane zawarte w utraconym dokumencie niezbędne do rejestracji pojazdu. Jeżeli organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu za granicą odmówił wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego albo dokumentu potwierdzającego dane zawarte w utraconym dokumencie, starosta może wystąpić do tego organu o potwierdzenie tych danych. Uzyskane potwierdzenie tych danych, w postaci papierowej albo elektronicznej, zastępuje dokument potwierdzający dane zawarte w utraconym dokumencie niezbędne do rejestracji pojazdu".

Co jednak istotne, konieczne dane i dokumenty, z opisanych wcześniej przyczyn, musi dostarczyć sam skarżący.

Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 k.p.a. i art. 72 ust. 1 pkt 5 k.p.a.

Jako niezasadny Sąd ocenił również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie, tzn. zawiera uzasadnienie faktyczne wskazujące na ustalenia faktyczne o braku dowodu rejestracyjnego oraz wskazuje i omawia podstawę prawną rozstrzygnięcia. Czyni to nieobszernie i sumarycznie, lecz nie można uznać, by uzasadnienie zawierało braki uniemożliwiające poznanie motywów, jakimi organ kierował się wydając zaskarżoną decyzję.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.