Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 459/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 2,  art. 133 par. 1,  art. 211
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 3 ust. 1 pkt 1,2,4,
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Haberka Asesor WSA Łukasz Cieślak (sprawozdawca) Protokolant: Starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. z udziałem uczestnika postępowania D. B. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2022 r. nr SKO 4011/221/22 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 marca 2022 r. nr SKO 4011/221/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ), po rozpatrzeniu odwołania M. B., na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: o.p.), uchyliło w całości decyzję Burmistrza S. (dalej: organ I instancji) z dnia 17 grudnia 2021 r. nr WP.3120.8634.2021.HK), ustalającą M. B. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżący) podatek od nieruchomości za 2021 r. za okres od czerwca do grudnia w kwocie 2362 zł, i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że w decyzji organu I instancji jako podatnika podatku od nieruchomości położonej w R. wskazano skarżącego i D. B. (dalej: współwłaścicielka nieruchomości, uczestnik postępowania), jednak adresatem decyzji organ I instancji uczynił jedynie skarżącego.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wskazał m.in., że nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, a współwłaścicielka nieruchomości nie wywiązuje się z obowiązku płacenia podatku od nieruchomości, pomimo że bez wiedzy i zgody skarżącego wynajmuje część nieruchomości i czerpie z tego pożytki. Strona wskazała, że poczuwa się do zapłaty 50% kwoty podatku.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, Kolegium stwierdziło, że po pierwsze organ I instancji naruszył art. 165 § 1 o.p., bowiem nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. Po drugie zaś Kolegium stwierdziło, że w przypadku, gdy nieruchomość pozostaje we współwłasności, to organ I instancji – zgodnie z art. 92 § 1 i art. 133 § 1 o.p. – powinien doręczyć decyzję podatkową wszystkim współwłaścicielom nieruchomości, jako stronom postępowania, tym bardziej, że współwłaściciele ponoszą odpowiedzialność solidarną za zobowiązanie podatkowe. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie doręczył decyzji współwłaścicielce nieruchomości, co uzasadniało uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze strona skarżąca zarzuciła, że Kolegium nie zrozumiało istoty sprawy. Skarżący wskazał, że jako współwłaściciel nieruchomości powinien opłacać jedynie 50% należnego podatku. Natomiast odmawia zapłaty podatku, które współwłaścicielka nieruchomości bez jego zgody przeznaczyła na prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazał, że opłacił podatek od nieruchomości za 2020 r. w kwotach należnych za tę część nieruchomości, na której nie była prowadzona działalność gospodarcza. Powołał się również na to, że podatek w ustalonej przez organ I instancji wysokości stanowi dla niego znaczne obciążenie finansowe.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Skarżący podtrzymał stanowisko wobec zaskarżonej decyzji w kolejnych pismach, podkreślając, że nie powinien być obciążany obowiązkiem zapłaty podatku tylko dlatego, że jest współwłaścicielem nieruchomości.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 5 września 2024 r. Sąd postanowił połączyć niniejszą sprawę do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia z pozostałymi toczącymi się sprawami ze skarg skarżącego dotyczących decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości i podatku rolnego (sprawy o sygn. akt: I SA/Wr 1156/21, I SA/Wr 458/22, I SA/Wr 190/23). Ponadto Sąd doręczył stronie skarżącej odpis pisma procesowego uczestnika postępowania z dnia 5 sierpnia 2024 r. (złożonego do spraw o sygn. akt: I SA/Wr 1156/21, I SA/Wr 458/22, I SA/Wr 190/23), w którym wniósł on o oddalenie skargi, wskazując, że podziela stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie powołano się na to, że prawomocnie zakończyło się postępowanie o podział majątku wspólnego, a jednym z elementów postanowienia w tym przedmiocie jest zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz skarżącego określonej bliżej kwoty jako pożytków z nieruchomości położonej w R. Podczas rozprawy skarżący podtrzymał skargę i wskazał, że pismo uczestnika postępowania z dnia 5 sierpnia 2024 r. zawiera treści nieprawdziwe, z którymi się nie zgadza.

W dniu 12 września 2024 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego wraz z załącznikami i żądaniem ukarania uczestnika postępowania za próbę wprowadzenia Sądu w błąd, a także z wnioskiem o zasądzenie od uczestnika postępowania zwrotu podatku od nieruchomości za lata 2019-2023. Ponadto w piśmie skarżący opisał historię sporu, jaki toczy z współwłaścicielką nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że kwestia wzajemnych rozliczeń skarżącego i uczestnika postępowania poruszona w piśmie skarżącego z dnia 12 września 2024 r. nie mogła być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, bowiem sąd administracyjny nie jest rzeczowo właściwy do rozpoznawania spraw roszczeń o zapłatę. Właściwe w tego rodzaju sprawach pozostają sądy powszechne i tryb postępowania cywilnego. Brak też było podstaw do nadania biegu wnioskowi skarżącego o ukaranie uczestnika postępowania, bowiem z art. 293 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) wynikają określone okoliczności dające podstawę do ukarania grzywną przez sąd administracyjny, a okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Przy czym dodać należy, że Sąd w niniejszej sprawie w ogóle nie brał pod uwagę i nie oceniał argumentów skarżącego i uczestnika postępowania dotyczących ich wzajemnych rozliczeń majątkowych, albowiem te kwestie nie miały żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, jeśli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to zastrzeżenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem tak zakreślonej kontroli Sądu w niniejszej sprawie była zaskarżona decyzja Kolegium, którą wydano na podstawie art. 233 § 2 o.p. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo zastosowało ten przepis, w sytuacji stwierdzenia, że decyzja organu I instancji została skierowana wyłącznie do skarżącego, tj. z pominięciem okoliczności, że opisana na wstępie nieruchomość pozostaje we współwłasności. Nie ulega wątpliwości, że w takiej sytuacji organ I instancji powinien swoją decyzję skierować nie tylko do skarżącego (jak uczynił), ale także do współwłaścicielki nieruchomości. Z art. 133 § 1 o.p. wynika bowiem, że stroną w postępowaniu podatkowym jest m.in. podatnik. Z kolei z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm.; dalej: u.p.o.l.). wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych albo posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6 (zastrzeżenie to nie ma znaczenia w niniejszej sprawie). Z art. 211 o.p. wynika, że decyzję doręcza się stronie na piśmie, co przesądza, że osoba mająca status strony postępowania podatkowego winna być adresatem decyzji kończącej postępowanie.

W świetle powyższego zatem należało stwierdzić, że poprawny był wniosek Kolegium, że decyzja organu I instancji była wadliwa, a konieczny do zbadania zakres uzasadniał uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 233 § 2 o.p.. Decyzja kasatoryjna Kolegium była prawidłowa, albowiem w sytuacji gdy organ I instancji pominął przy jej doręczeniu współwłaścicielkę nieruchomości, to na etapie postępowania odwoławczego Kolegium nie mogło tego uchybienia w żaden sposób sanować (np. poprzez doręczenie decyzji organu I instancji współwłaścicielce nieruchomości), ponieważ skutkowałoby to istotnym naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 o.p.). Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie podniósł w istocie zarzutów wobec tego rozstrzygnięcia Kolegium, skupiając się na prezentowaniu swego stanowiska co do prawidłowości wymiaru podatku. Kwestii tej ani Kolegium badało, ani za nim Sąd na obecnym etapie nie kontroluje, ponieważ kontroli Sądu podlegała decyzja Kolegium mająca w zasadzie jedynie formalny charakter. W konsekwencji zatem skarga w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co powoduje, że brak było podstaw, by ją uchylić. Godzi się wyjaśnić przy tym dodatkowo, Sąd nie przychyla się do stanowiska skarżącego, że w sytuacji, gdy decyzja skierowana jest do współwłaścicieli nieruchomości, jeden z nich może samodzielnie decydować o tym, jaka część podatku od nieruchomości go obciąża. Solidarny charakter omawianego zobowiązania podatkowego powoduje, że wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (zob. art. 366 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny /Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm./ w związku z art. 91 o.p.).

Na marginesie wyjaśnić należy, że Sądowi jest wiadome z urzędu, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji i kolejnego odwołania skarżącego od tej decyzji Kolegium wydało decyzję z dnia 16 listopada 2022 r. nr SKO 4011/512/22, którą utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 6 lipca 2022 r. nr WP.3120.8822.2021.HK), ustalającą stronie i współwłaścicielce nieruchomości podatek od nieruchomości za 2021 r. za okres od czerwca do grudnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 września 2024 r. (I SA/Wr 190/23) uchylił wskazaną decyzję Kolegium i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a uzasadnienie tego wyroku jest stronie skarżącej i Kolegium znane.

Mając na uwadze poczynione rozważania oraz nie dopatrując się naruszeń prawa mogących skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.