Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 703/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 lipca 2023 r. nr 406.791/E-13/25/23 w przedmiocie ustalenia wysokości i obowiązku zwrotu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej poniesionych zastępczo przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tut. sądu administracyjnego decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję z dnia 5 maja 2023r. nr MOPS.PS.505.2.2022, na mocy której Burmistrz D.:

1) stwierdził wysokości opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt R.K. w Domu Pomocy Społecznej w U. za okres od 1 czerwca 2019 r. do 18 listopada 2020 r., do których wnoszenia został zobowiązany W.K. (dalej powoływany jako: "Skarżący), w łącznej kwocie 4 393,66 zł;

2) zobowiązał Skarżącego do zwrotu ww. należności;

3) odmówił Skarżącemu umorzenia ww. należności z tytułu opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt ojca w DPS w U.;

4) odmówił odstąpienia od żądania dochodzenia zwrotu ww. należności;

5) rozłożył na 30 rat (29 rat po 150 zł i jedna rata w wysokości 43,66 zł) ww. należność;

6) zobowiązał Skarżącego do zwrotu ww. należności w terminach: pierwsza rata w terminie miesiąca od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, druga do trzydziestej raty w terminie kolejno od dwóch do trzydziestu miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, (-) pierwsza rata w terminie miesiąca od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, (-) raty od drugiej do trzydziestej płatne w terminie kolejno od dwóch do trzydziestu miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Ojciec Skarżącego R.K., na podstawie decyzji Burmistrza D. z dnia 4 lipca 2016 r., nr MOPS.PS.5026.3.2016, został skierowany do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w B.. Przedmiotową decyzją Pan K. został zobowiązany do ponoszenia miesięcznej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% posiadanego dochodu, tj. w kwocie 688,33 zł. Następnie, na mocy decyzji zmieniającej Starosty Białostockiego z dnia 23 lutego 2017 r., nr CPR.III.4030.80.2016.2017, R.K. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w U. (dalej: "DPS") na czas nieokreślony. Z uwagi na zmianę sytuacji finansowej R.K., Burmistrz D. w dniu 19 kwietnia 2018 r. zmienił decyzję z dnia 4 lipca 2016 r. w zakresie kwoty ponoszonej odpłatności za pobyt w DPS, poczynając od dnia 1 kwietnia 2018 r. na kwotę 765,77 zł. Kolejna zmiana odpłatności mieszkańca DPS nastąpiła od lutego 2020 r. (decyzja z dnia 14 lutego 2020 r.) - na kwotę 1165,51 zł oraz od kwietnia 2020 r. (decyzja z 20 maja 2020 r.) - na kwotę 1 228,44 zł.

W związku z tym, iż odpłatność ustalona na podstawie ww. decyzji nie pokrywała całości należności za pobyt R.K. w DPS w U., Burmistrz D. decyzją z 11 marca 2020 r., na podstawie m. in. art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dalej w skrócie: u.p.s.") ustalił miesięczną odpłatność W.K. za pobyt ojca R.K. w DPS, w następujący sposób: (1) od 1 maja 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. - 738,81 zł/ miesięcznie, (2) od 1 lutego 2020 r. - 712,62 zł/miesięcznie, (3) od 1 lutego 2018 r. - 920,27 zł.

Po uchyleniu ww. decyzji przez SKO, Burmistrz D. decyzją z 15 września 2020 r. umorzył postępowanie w części w sprawie ustalenia odpłatności Skarżącego za pobyt ojca w DPS - za okres od 1 maja 2019 r. do 31 maja 2019 r. oraz ustalił miesięczną odpłatność Skarżącego za pobyt ojca w DPS w sposób wskazany szczegółowo w decyzji.

Z uwagi na śmierć – R.K. oraz zmianę dochodu rodziny Skarżącego, w dniu 2 lutego 2021 r. Burmistrz D. wydał decyzję, którą zmienił decyzję z dnia 15 września 2020 r. Następnie, po ponownej analizie całości sprawy, stwierdził nieprawidłowości w wyliczaniu dochodu Strony i zwrócił się do SKO o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych, tj. decyzji z dnia 2 lutego 2021 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności W.K. za pobyt ojca – R.K. w DPS oraz decyzji z dnia 15 września 2020 r w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS.

Po stwierdzeniu nieważności ww. decyzji i ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie ustalenia odpłatności Skarżącego za pobyt jego ojca w DPS, Burmistrz D. decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr MOPS.PS.5026.3.2016 umorzył postępowanie w części w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w DPS za okres od 01.05.2019 r. do 31.05.2019 r. i ustalił Skarżącemu miesięczną odpłatność za pobyt ojca w DPS w U. Na skutek odwołania od ww. decyzji, SKO uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz D. decyzją z dnia 30 września 2022 r. MOPS.PS.5026.3.2016: (1) umorzył postępowanie w części w sprawie ustalenia odpłatność Skarżącego za pobyt ojca w DPS - za okres od dnia 01.05.2019 r. do dnia 31.05.2019 r.; (2) ustalił miesięczną odpłatność Skarżącego za pobyt ojca w DPS w następujący sposób: 1) od 1.06 2019 r. do 30.06.2019 r. w kwocie 151,24 zł; 2) od 01.07.2019 r. do 31.07.2019 r. w kwocie 217,70 zł; 3) od 01.08.2019 r. do 31.08.2019 r. w kwocie 180,26 zł; 4) od 01.09.2019 r. do 30.09.2019 r. w kwocie 176,32 zł; 5) od 01.10.2019 r. do 31.10.2019 r. w kwocie 225,68 zł; 6) od 01.11.2019 r. do 30.11.2019 r. w kwocie 398,55 zł; 7) od 01.12.2019 r. do 31.12.2019 r. w kwocie 283,95 zł; 8) od 01.01.2020 r. do 31.01.2020 r. w kwocie 281,96 zł; 9) od 01.02.2020 r. do 31.03.2020 r. w kwocie po 192,80 zł miesięcznie; 10) od 01.04.2020 r. do 30.04.2020 r. w kwocie 263,30 zł; 11) od 01.05.2020 r. do 31.10.2020 r. w kwocie po 261,30 zł miesięcznie; 12) od 01.11.2020 r. do 18.11.2020 r. w kwocie 261,30 zł; (3) odmówił Skarżącemu całkowitego zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt jego ojca w DPS (4) odmówił Skarżącemu częściowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia ww. odpłatności; (5) zobowiązał Skarżącego do wniesienia ww. odpłatności. Powyższa decyzja stała się ostateczna i prawomocna.

W związku z tym, iż Skarżący nie wywiązywał się z nałożonego na niego ww. decyzją – obowiązku, Burmistrz D. w dniu 30 listopada 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości i obowiązku zwrotu przez Skarżącego opłat za pobyt jego ojca w DPS, poniesionych zastępczo przez Gminę D. za okres od 1 czerwca 2019 r. do 18 listopada 2020r.

Jak ustalono w toku wszczętego w tym zakresie postępowania Gmina D. w okresie od 1 czerwca 2019 r. do 18 listopada 2020 r. wniosła zastępczo ww. opłaty w łącznej kwocie 4393,66 zł, na którą składają się opłaty: (-) za czerwiec 2019 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 151,24 zł za Skarżącego; (-) za lipiec 2019 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 217,70 zł za Skarżącego; (-) za sierpień 2019 r w kwocie 2 955,23 zł w tym 180,26 zł za Skarżącego; (-) za wrzesień 2019 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 176,32 zł za Skarżącego; (-) za październik 2019 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 225,68 zł za Skarżącego; (-) za listopad 2019 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 398,55 zł za Skarżącego; (-) za grudzień 2019 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 283,95 zł za Skarżącego; (-) za styczeń 2020 r. w kwocie 2 955,23 zł, w tym 281,96 zł za Skarżącego; (-) za luty 2020 r. w kwocie 2 850,49 zł, w tym 192,80 zł za Skarżącego; (-) za marzec 2020 r. w kwocie 2 850,49 zł, w tym 192,80 zł za Skarżącego.

Przywołując przepis art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ wyjaśnił, że aby mogło dojść do skutecznego żądania przez gminę zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za inne zobowiązane osoby na rzecz utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków, tj. (1) określenia w decyzji administracyjnej wysokości opłaty do wnoszenia której zobowiązana zostaje konkretnie określona osoba tytułem współfinansowania kosztów pobytu mieszkańca domu pomocy społecznej oraz (2) niewywiązywania się przez osobę zobowiązaną z nałożonego obowiązku. Zdaniem Burmistrza D. w przedmiotowej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione, co uzasadniało wydanie opisanej na wstępie decyzji z dnia 5 maja 2023r. w przedmiocie stwierdzenia wysokości opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt ojca Skarżącego w DPS za okres od 1 czerwca 2019 r. do 18 listopada 2020 r. oraz zobowiązania Skarżącego do ich zwrotu (pkt 1 i 2 decyzji). W przedmiotowej decyzji organ orzekł też: o odmowie umorzenia ww. należności z tytułu opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt ojca Skarżącego w DPS (pkt 3 decyzji), o odmowie odstąpienia od żądania dochodzenia zwrotu ww. należności (pkt 4); o rozłożeniu na 30 rat (29 rat po 150 zł i jedna rata w wysokości 43,66 zł) ww. należności (pkt 5) i zobowiązaniu Skarżącego do zwrotu ww. należności w określnych terminach (pkt 6 decyzji).

W obszernym uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przedstawił sytuację rodzinną, dochodową i zdrowotną Skarżącego, podkreślając, że Skarżący z uwagi na stan zdrowia (od 20 lat jest niewidomy) posiada orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami oraz uznany jest przez lekarza orzecznika ZUS za osobę trwale całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielem lokalu mieszkalnego w Białymstoku o pow. 63,20 m2 oraz garażu o pow. 13,6 m2. Organ ustalił też, że Skarżący osiągnął w marcu 2023 r. dochód w wysokości 2 674,57 zł, na który składa się: renta - 1 640,66 zł, dodatek pielęgnacyjny - 294,39 zł, świadczenie uzupełniające - 354,88 zł, deputat węglowy - 384,64 zł (2307,84 zł: 6 miesięcy = 384,64 zł/mies. - zgodnie z art. art. 8 ust. 12 u.p.s. w zw. z art. 74 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o Komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"). Organ ustalił też, że Skarżący posiada zasoby finansowe w postaci dodatkowego rocznego świadczenia, tzw. "13 emeryturę", która została wypłacona mu w kwietniu 2023 r., ale nie została wliczona do ww. dochodu. Jednocześnie organ przedstawił szczegółowe wydatki, przedstawione przez Skarżącego, stwierdzając, że zamykają się one w kwocie 863,57 zł miesięcznie i składają się na nie: podatek od nieruchomości 23,83 zł wydatki na leki 35,10 zł czynsz 481,11 zł dopłata do wody 9,37 zł energia elektryczna 89,75 zł, gaz 22 zł dopłata do centralnego ogrzewania 16,40 zł, telefon 25 zł, TV 51 zł, Internet 39 zł, PZU - 71,01 zł. Po odjęciu powyższych wydatków od dochodu organ stwierdził, że do dyspozycji Skarżącego pozostaje kwota 1 811 zł.

Podsumowując przedstawioną sytuację dochodową Skarżącego organ uznał, że jest ona stabilna. Aktualny dochód Strony przekracza bowiem prawie 3,5-krotnie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (od 1 stycznia 2022 r. 776 zł - § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. poz. 1296).

Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego błędnego przeliczenia deputatu węglowego, organ wskazał na treść art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r. poz. 2542), wyjaśniając deputat węglowy w ilości 1800 kg węgla kamiennego rocznie, w formie ekwiwalentu pieniężnego, przyznaje i wypłaca się w dwóch terminach wraz z wypłatą emerytury lub renty: w marcu - za okres od 1 stycznia do 30 czerwca i we wrześniu - za okres od 1 lipca do 31 grudnia każdego roku. W taki też sposób został wyliczony w toku prowadzonego postępowania.

Zawiadomieniem z dnia 29 marca 2023 r. organ poinformował również Skarżącego, że zgodnie z treścią art. 104 ust. 4 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., dostrzega zasadność rozłożenia na 30 rat (29 rat po 150 zł i 1 rata w wysokości 43,66 zł) należności z tytułu opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt jego ojca w DPS, do których wniesienia zobowiązany został Skarżący.

Ustosunkowując się z kolei do złożonego w toku prowadzonego postępowania wniosku Skarżącego o umorzenie odpłatności za pobyt ojca w DPS oraz odstąpienie od żądania zwrotu wydatków zastępczo poniesionych przez Gminę D., organ przeanalizował treść art. 104 ust. 4 u.p.s., podkreślając, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych zastosowanie ulgi możliwe jest wyłącznie w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Tymczasem ciężka choroba, niepełnosprawność same w sobie nie wyczerpują jeszcze pojęcia przypadku "szczególnie uzasadnionego". Co prawda niepełnosprawność Strony, jej długotrwała choroba jest potwierdzona dokumentacyjnie i nie rodzi wątpliwości, ale Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, ani nie uprawdopodobnił znacznych wydatków związanych z ww. schorzeniami bądź też innych okoliczności wskazujących na przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Skarżący wskazał wprawdzie, że potrzebuje przewodnika jako osoba niewidoma, przez co ponosi dodatkowe koszty - zasiłek pielęgnacyjny przeznacza na zakup kawy i herbaty znajomym w podzięce za pomoc, powyższa okoliczność – zdaniem organu - nie stanowi jednak podstawy zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Jak podkreślono, Strona może bowiem ubiegać się w MOPR o pomoc w formie asystenta osoby niepełnosprawnej, który pomógłby w codziennym funkcjonowaniu i nie obciążałby dodatkowo budżetu domowego. Niczym nieuzasadniona niechęć Strony do skorzystania z nieodpłatnej pomocy asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej nie może zaś stanowić podstawy do przeniesienia obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt jej ojca w DPS na Gminę D. i jej mieszkańców.

Podsumowując tą część rozważań organ uznał, że okoliczności wskazane we wniosku nie pozwalają przyjąć, że Skarżący nie ma możliwości wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. W ocenie organu dochód będący w dyspozycji Skarżącego, umożliwi mu bezpieczną egzystencję. Ponadto, jak podkreślono, Skarżący posiadał wiedze o fakcie konieczności wnoszenia ustalonej odpłatności za DPS już w dniu odbioru decyzji z dnia 1 marca 2020 r. Niepełnosprawność może być wprawdzie jedną z przesłanek uzasadniającą umorzenie należności z tytułu opłat wniesionych zastępczo przez gminę za pobyt w DPS, ale okoliczność ta powinna mieć ścisły związek ze szczególnie trudną, wyjątkową sytuacją osoby ubiegającej się o zwolnienie, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

W ocenie organu prawnie i społecznie niemożliwy do zaakceptowania jest fakt, iż główny ciężar kosztu pobytu ojca Skarżącego w DPS ponosiła Gmina D. pomimo prawnego obowiązku ciążącego na Skarżącym w tym zakresie i finansowych możliwości realnego partycypowania w tych kosztach. Konkludując organ I instancji podkreślił, że postępowanie w zakresie ustalenia opłaty toczyły się od lat, więc Skarżący miał świadomość ciążących na nim obowiązków i mógł w tym zakresie poczynić stosowne oszczędności. Z tych tez względów organ I instancji nie uwzględnił żądań Strony o umorzenie odpłatności za pobyt jego ojca w DPS oraz odstąpienie od żądania zwrotu tychże należności.

Dostrzegając natomiast złożoność sytuacji, w jakiej znajduje się Skarżący, organ w oparciu o art. 104 ust. 4 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., dostrzegł zasadność rozłożenia na 30 rat (29 rat po 150 zł i 1 rata w wysokości 43,66 zł) należności z tytułu opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt ojca Strony w DPS, do których wniesienia zobowiązany był Skarżący. Jak wyjaśniono, po uiszczeniu przez Skarżącego wszystkich opłat oraz ww. raty do dyspozycji pozostanie mu miesięcznie kwota w wysokości 1 661 zł, co stanowi ok. 215 % kryterium dochodowego przyjętego w ustawie o pomocy społecznej. W ocenie organu jest to kwota umożliwiająca zaspokojenie potrzeb bytowych Strony oraz nie powoduje jej ubóstwa. Tym samym zwrot opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. nie będzie stanowił dla Skarżącego nadmiernego obciążenia. Organ wyznaczając termin płatności rat kierował się, jak podkreślono w decyzji, interesem Strony oraz interesem społecznym i uznał, że jest to termin realnie wykonalny, umożliwiający w okolicznościach danej sprawy osobie zobowiązanej dokonanie zwrotu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Skarżący zarzucając jej naruszenie: art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewzięcie pod uwagę szczególnej sytuacji Strony i odmowę umorzenia należności za pobyt w DPS, art. 8 ust. 4a oraz art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne wyliczenie dochodu oraz art. 67 i 69 Konstytucji RP poprzez niewzięcie pod uwagę niepełnosprawności Strony. W oparciu o powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji i orzeczenie o umorzeniu należności z tytułu opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt jego ojca w DPS. W uzasadnieniu Skarżący opisał swoją sytuację podkreślając, że jego stałe świadczenia wynoszą ok. 2400 zł i jest to kwota niewystarczająca nawet na pokrycie podstawowych potrzeb. Ponadto organ I instancji błędnie obliczył jego dochód, ponieważ w dochodzie rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego. Błędnie wyliczony został też deputat węglowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie podzieliło zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia 10 lipca 2023r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji przyjmując, że została ona wydana zgodnie z prawem.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że w omawianej sprawie, rozstrzygana nie jest już kwestia zasadności, sposobu oraz wysokości ustalenia opłaty, lecz kwestia następna tj. ustalenie należnej do zwrotu kwoty na podstawie wcześniejszych decyzji administracyjnych zobowiązujących do ponoszenia tych opłat. Dokonując analizy zgromadzonego materiału oraz treści decyzji organu I instancji, Kolegium doszło do wniosku, że sprawa została rozpatrzona wnikliwe i zgodnie z wymogami art. 104 ustawy o pomocy społecznej. Jak podkreślono, nie ma wątpliwości, że Skarżący na mocy ostatecznej decyzji - posiada ustalony obowiązek uiszczania opłaty za pobyt ojca w DPS oraz, że kwoty te nie zostały przez niego wpłacone, lecz zostały zastępczo uiszczone przez Gminę D., co stanowiło podstawę do ustalenia wysokości należności podlegających zwrotowi.

Zdaniem Kolegium w sprawie nie zachodzą jednocześnie szczególne okoliczności, o których mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s., do odstąpienia od żądania takiego zwrotu, ani umorzenia. Jak podkreślono decyzje administracyjne wydawane na ww. podstawie podejmowane są w ramach uznania organu, który nie będąc związany ścisłymi kryteriami odstąpienia od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie ustala, czy w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek". Przy czym to organy każdorazowo dokonują własnej oceny na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów i ustalonych okoliczności konkretnej sprawy, doświadczenia życiowego oraz poglądów orzecznictwa. W niniejszej sprawie, Skarżący powoływał się na takie okoliczności jak: niskie dochody, duże wydatki na własne utrzymanie i leczenie, wcześniejsze wydatki związane z pogrzebem ojca oraz chorobą i pogrzebem żony. Analizując w tym kontekście sytuację Strony Kolegium podkreśliło, że Skarżący jest osobą niepełnosprawną, posiada na stałe orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i jest uznany przez lekarza orzecznika ZUS za osobę trwale całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (żona M.K. zmarła 5 lutego 2022 r.). Na rzeczywiście otrzymywany dochód składają się: renta, dodatek pielęgnacyjny, deputat węglowy, świadczenie uzupełniające, co łącznie w kwietniu 2023 r. daje kwotę - 2.674,57 zł. Przy czym dodatkowy dochód Strony stanowi tzw. 13 emerytura, która w tym roku została wypłacona w kwietniu 2023 r. Zestawiając powyższy dochód z wydatkami miesięcznymi wskazanymi przez Skarżącego, w łącznej kwocie 863,57 zł, Kolegium doszło do wniosku, że na pozostałe potrzeby Strony pozostaje miesięcznie kwota 1.811 zł. Strona nie wykazała na konieczność spłacania innych długów, kredytów, pożyczek. Zdaniem tut. Kolegium sytuacja zdrowotna i finansowa Strony, jest trudna, ale nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 104 ust. 4 u.p.s., i tym samym nie uzasadnia odstąpienia od żądania zwrotu należności ani umorzenia.

W ocenie Kolegium stałe i stabilne dochody pozwalają też na spłatę należności w ratach określonych przez organ I instancji w wysokości po 150 zł. Jak podkreślono, Skarżący w ostatnim okresie miał znaczne wydatki związane z pogrzebem dwóch bliskich osób w rodzinie, a wcześniej także z chorobą zmarłej już żony, dlatego zasadne jest zastosowanie na obecnym etapie ulgi w postaci rozłożenia należności na 30 rat. W ocenie Kolegium aktualnie otrzymywane dochody pozwolą Skarżącemu na systematyczne i regularne spłaty w ratach, a kwota ustalonej raty nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że konieczność zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych dotyczy wszystkich obywateli i okoliczność ta nie wyczerpuje przesłanki szczególnych życiowych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w postaci odstąpienia od orzekania o zwrocie należności lub umorzeniu tej należności. Także niepełnosprawność sama w sobie nie stanowi automatycznie takiej przesłanki. Sytuacja zdrowotna Skarżącego jest z pewnością dodatkowym utrudnieniem życiowym, wymaga w niektórych okresach pobytu w szpitalu, dodatkowych lekarstw i stosownej diety, jednak zdaniem Kolegium rozłożenie na raty powstałych należności powinno ułatwić spłatę powstałych we wcześniejszym czasie zaległości.

Odnosząc się z kolei do argumentów odwołania, Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organ I instancji, w sposób bardzo wnikliwy zebrał materiał dowodowy, w pełni przedstawił stan faktyczny oraz dokonał oceny z poszanowaniem zasad zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Odniósł się też szczegółowo do wszystkich kwestii podnoszonych w pismach procesowych, opisał sytuację zdrowotną i majątkową Strony. Organ skorzystał jednak z tzw. uznania administracyjnego, tj. dokonał analizy całości sprawy oraz sytuacji w jakiej znajduje się Skarżący i uznał, iż pomimo trudności, jest on w stanie ponosić stosowne opłaty za pobyt ojca w DPS w postaci 30 rat w wysokości po 150 zł. Organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko, przeanalizował orzecznictwo i doszedł do przekonania, że w okolicznościach omawianej sprawy nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony do odstąpienia od żądania dochodzenia zwrotu należności ani do umorzenia tej należności. Tak przeprowadzone przez organ I instancji – postępowanie, nie posiada, zdaniem SKO, cech wskazujących na przekroczenie swobodnej oceny dowodów lub pominięcia istotnych faktów. W ocenie Kolegium, w sprawie nie doszło ani do naruszenia przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s., ani art. 8 ust. 4a oraz art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez błędne wyliczenie dochodu. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, organ I instancji wziął pod uwagę niepełnosprawność Strony dochodząc do wniosku, że po analizie stabilnej sytuacji dochodowej strony, fakt niepełnosprawności choroby sam w sobie nie stanowi szczególnego przypadku do zastosowania umorzenia. Organ powołał się przy tym na poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach.

W skardze na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarżący zarzucił jej naruszenie:

1) art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - poprzez stwierdzenie, że jego sytuacja finansowo-bytowa nie wypełnia znamion szczególnie uzasadnionego przypadku;

2) art. 8 i 9 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego poinformowania go i wyjaśnienia jego sytuacji.

W uzasadnieniu złożonej skargi Skarżący stwierdził, że decyzja jest krzywdząca i narusza jego podstawowe prawa. Jego zdaniem, wysokość renty ok. 2400 zł w obecnej sytuacji gospodarczej kraju jest niewystraczająca nawet na pokrycie podstawowych potrzeb. Według Skarżącego jego sytuacja jest bardzo trudna, jest osobą niewidomą, niezdolną do pracy samodzielnej egzystencji, bez pomocy syna i sąsiadów jest całkowicie bezradny. Nie zgadza się z organami administracyjnymi, że opisana sytuacja nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Powołując się na powyższe okoliczności Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zatem zasadami słuszności i nie ocenia kwestionowanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Jak wynika zaś z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów orzekających w sprawie - nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja stwierdzająca wysokość opłat wniesionych zastępczo przez Gminę D. za pobyt ojca Skarżącego w DPS (pkt 1), zobowiązująca Skarżącego do zwrotu ww. należności (pkt 2), odmawiająca Skarżącemu umorzenia ww. należności (pkt 3), odmawiająca Skarżącemu odstąpienia od żądania dochodzenia zwrotu ww. należności (pkt 4), rozkładająca ww. należność na raty (pkt 5) oraz zobowiązująca Skarżącego do zwrotu ww. należności w określonych terminach rat (pkt 6). Istota prowadzonego postępowania sprowadza się zatem do ustalenia, czy organy prawidłowo orzekły o zwrocie należności za pobyt ojca Skarżącego w DPS, czy oceniły sytuację dochodową, zdrowotną i rodzinną Skarżącego, a w konsekwencji czy zasadnie odmówiły umorzenia i odstąpienia od żądania zwrotu ww. należności, jak też, czy prawidłowo orzekły o rozłożeniu ustalonej należności na raty.

Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 61 ust. 3 oraz art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się m.in. wstępnych osoby przebywającej w domu pomocy społecznej z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu, ustalonego w decyzji lub umowie, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do art. 104 ust. 3 tej ustawy wysokość należności, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

W sprawie nie jest sporne, że Skarżący nie wywiązywał się z nałożonego na niego na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza D. z dnia 30 września 2022r. obowiązku uiszczania opłat za pobyt ojca w DPS w U. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że Gmina poniosła zastępczo za Skarżącego, zobowiązanego do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS, odpłatność z tego tytułu w łącznej wysokości 4.393,66 zł za okres od 1 czerwca 2019 r. do 18 listopada 2020r. Taką też kwotę opłaty do zwrotu ustalono zaskarżoną decyzją.

Jak wynika z powyższego, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna i prawomocna decyzja ustalająca Skarżącemu wysokość opłaty za pobyt ojca w DPS, a Skarżący nie uiścił należnych opłat, pokrywanych zastępczo z budżetu Gminy D., to niewątpliwie w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania powyższych przepisów i wydania decyzji w trybie art. 104 ust. 3 u.p.s. Decyzja Burmistrza D. z 5 maja 2023 r. o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt ojca Skarżącego w DPS zawiera zaś wszelkie wymagane ustawowe elementy. Dodatkowo przed wydaniem ww. decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt w DPS, właściwy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na zasadność umorzenia lub odstąpienia od żądania takiego zwrotu lub też rozłożenia jej na raty.

Jak stanowi art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. W tym miejscu należy podkreślić, że decyzje wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. mają charakter uznaniowy. Organ może odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, co oznacza że nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Inaczej rzecz ujmując, nawet po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania wskazanej instytucji ulgi, organ nie ma obowiązku orzec zgodnie z wnioskiem strony. Wystąpienie przesłanki z art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. Istota decyzji uznaniowej polega bowiem na tym, że organ administracyjny ma prawo i zarazem obowiązek znaleźć rozwiązanie najlepsze ze skali rozwiązań możliwych do przyjęcia w świetle prawa, z tym że może (i powinien) to uczynić dopiero wtedy, gdy rozważy wszystkie okoliczności sprawy i da temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Jeśli jednak decyzja jest przekonująco uargumentowana, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzono prawidłowo, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji.

W tego rodzaju postępowaniach organ zobowiązany jest zatem ustalić, czy zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s., żądanie zwrotu należności stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. W tym celu, organ powinien dokonać analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej do zwrotu należności oraz przy braku wniosku pracownika socjalnego, pouczyć ją o prawie złożenia wniosku o odstąpienie przez organ od żądania zwrotu nienależnego świadczenia. Przy ocenie takich wniosków należy mieć przy tym na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 u.p.s. (por. wyroki NSA z 30 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1863/07, z 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2065/10, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego. Z obowiązku zwrotu zwalniają go niskie dochody, nieprzekraczające kryteriów ustawowych (art. 96 ust. 2 ustawy). Zastosowanie art. 104 ust. 4 u.p.s. można także uzasadnić sytuacją rodzinną lub życiową. Obowiązek zwrotu należności trzeba również oceniać w świetle skutków przyznanej pomocy. Z uprawnienia określonego w ust. 4 organ może skorzystać również w innych szczególnych przypadkach. Przy czym, może to mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie może być traktowane jako coś "rutynowego" i możliwego do zastosowania w każdej - co do zasady - sprawie. Ochrona podmiotu zobowiązanego może przyjąć postać całkowitego zaniechania zwrotu świadczenia lub jego ograniczenia. Stanowisko organu będące wyrazem władzy dyskrecjonalnej winno zostać wyrażone w decyzji. Jej wydanie powinna poprzedzać ocena sytuacji zobowiązanego dokonana w postępowaniu wyjaśniającym (tak m.in. NSA w wyroku z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2023/18 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA). Dodatkowo wskazać też trzeba, że trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie może być automatycznie traktowana jako podstawa do zwolnienia z obowiązku zwrotu świadczenia.

Rację ma zatem Kolegium twierdząc, że znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku (jak wskazał "trudna sytuacja skarżącego") nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w tym przepisie. Szczególny przypadek to sytuacja wyjątkowa, wyróżniająca stronę na tle innych osób ubiegających się o udzielenie podobnej ulgi, to sytuacja nadzwyczajna, na przezwyciężenie której nie ma widocznych i aktualnych możliwości ani sposobu, będąca jednocześnie sytuacją, w której zwrot wydatków na udzielone świadczenie stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłby skutki udzielanej pomocy.

Prawidłowe rozważenie przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego" obliguje organ właściwy do rozpatrzenia wniosku do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. aktualnej sytuacji zainteresowanego. W ocenie sądu, orzekające w sprawie organy sprostały obowiązkowi dokładnego ustalenia aktualnej sytuacji Skarżącego co do możliwości zastosowania regulacji art. 104 ust. 4 u.p.s., a także prawidłowo ją oceniły.

Obszerny materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia regulacji zobowiązujących organy do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz ustalenia faktów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenionego w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 k art. 80 k.p.a.). Organy w sposób dokładny ustaliły sytuację osobistą, rodzinną, majątkową i bytową Skarżącego. W aktach znajdują się w szczególności złożone przez stronę oświadczenia o stanie majątkowym, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o trwale całkowitej niezdolności do pracy, decyzja o waloryzacji renty, wywiady środowiskowe przeprowadzone w sprawie oraz przedłożone przez stronę wykazy wydatków.

Zdaniem sądu, organy wyczerpały możliwości dowodowe we własnym zakresie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Nie sposób też nie dostrzec, że decyzja organu pierwszej instancji jest uzasadniona w sposób wyjątkowo dokładny z rozważeniem wszystkich aspektów wpływających na treść decyzji, istotnych z punktu widzenia art. 104 ust. 4 u.p.s. Brak zaś zgody Strony na tę decyzję, jak też na rozłożenie ustalonej do zwrotu – należności na raty, nie świadczy jeszcze o jej wadliwości. Nie doszło też do naruszenia zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ani organy, ani sąd nie kwestionują, że sytuacja Skarżącego jest trudna. Dla zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. nie wystarcza jednak stwierdzenie trudności sytuacji, ale należy ustalić wystąpienie przypadku wyjątkowego, jak stanowi ten przepis "szczególnego". Tymczasem, jak wskazały organy, Skarżący posiada niski ale jednak stały dochód powiązany z posiadanym stopniem niepełnosprawności. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania w Białymstoku o pow. 63,20 m2 i garażu o pow. 13,6 m2. Na rzeczywiście otrzymywany dochód Strony składają się: renta, dodatek pielęgnacyjny, deputat węglowy, świadczenie uzupełniające, co dało w miesiącu kwietniu 2023 r. łączną kwotę - 2.674,57 zł. Ponadto, na co zwróciły uwagę organy, dodatkowy dochód Strony stanowi tzw. 13 emerytura, która w tym roku została wypłacona w kwietniu 2023 r. i nie zostało doliczona do miesięcznego dochodu Strony. Zestawiając powyższe dochody z przedstawionymi przez Stronę miesięcznymi wydatkami zamykającymi się w łącznej kwocie - 863,57 zł, organy doszły do wniosku prawidłowej konkluzji, że na pozostałe potrzeby Skarżącego pozostaje kwota 1.811 zł miesięcznie. Skoro zaś Skarżący nie wskazał na konieczność spłacania innych długów, kredytów, pożyczek, to pomimo, że jego sytuacja zdrowotna i finansowa jest trudna, to nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 104 ust. 4 u.p.s., i tym samym nie uzasadnia odstąpienia od żądania zwrotu ustalonej należności ani też jej umorzenia.

Samo zaś ustalenie, że Skarżący jest osobą niepełnosprawną również nie przesądza o zaistnieniu "szczególnego przypadku" w rozumieniu art. 104 ust. 4 u.p.s. O ulgę na tej podstawie ubiegają się zazwyczaj osoby w trudnej sytuacji życiowej, bytowej, rodzinnej, zdrowotnej. Stad też szczególnie uzasadniony przypadek to przede wszystkim sytuacja osoby, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń niecodziennych, nadzwyczajnych. W kontrolowanym postepowaniu, na co zwrócił uwagę organ I instancji, Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, ani nie uprawdopodobnił znacznych wydatków związanych z posiadanymi schorzeniami bądź też innych okoliczności wskazujących na przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Tak, jak zasygnalizowano już wyżej, ciężka choroba, czy też niepełnosprawność same w sobie nie wyczerpują jeszcze pojęcia przypadku "szczególnie uzasadnionego" (wyrok WSA w Krakowie z 5.12.2019 r., III SA/Kr 1066/19, Lex nr 2758542). Organy trafnie natomiast przyjęły, że sytuacja, w jakiej znajduje się Skarżący umożliwia zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia ustalonej do zwrotu należności – na trzydzieści rat. Zdaniem organu otrzymywane w sposób stały dochody pozwolą Skarżącemu na systematyczne i regularne spłaty w ratach po 150 zł, a kwota ustalonej raty nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia. Co prawda Skarżący w toku prowadzonego postępowania domagał się wyłącznie umorzenia i odstąpienie od dochodzenia ustalonej należności, nie wyrażając zgody na rozłożenie na raty dochodzonej należności, tym niemniej tej rodzaj ulgi, jak wynika wprost z art. 104 ust. 4 u.p.s. może być przyznany nie tylko na wniosek osoby zainteresowanej, ale również na wniosek pracownika socjalnego. Jak wynika zaś z akt administracyjnych pracownik socjalny w adnotacji służbowej sporządzonej w dniu 9 stycznia 2023r. wprost stwierdził, że po przeanalizowaniu dokumentacji przedmiotowej sprawy dostrzega się dalszą zasadność rozłożenia na raty kwoty 4.393,66 zł wniesionej zastępczo przez Gminę D. (k.87 akt administracyjnych). Sąd aprobuje zatem ustalenia organów, że w sprawie nie zachodziła szczególnie uzasadniona sytuacja majątkowa, rodzinna i życiowa Skarżącego, która przemawiałaby za umorzeniem lub odstąpieniem od żądania zwrotu ustalonej do zwrotu należności, natomiast zaistniały podstawy do rozłożenia na raty dochodzonej należności.

Nie są zatem słuszne zarzuty podniesione w skardze, że doszło do naruszenia art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu materiał dowodowy w całości znajduje się w aktach sprawy i pozwala na weryfikację argumentacji organów. Organy wyczerpały więc możliwości zmierzające do ustalenia sytuacji strony w jej wszystkich aspektach. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji nie można zarzucić dowolności. Podjęte decyzje zostały umotywowane w sposób dostatecznie wyczerpujący, umożliwiający kontrolę ich legalności. Nie można tracić z pola widzenia, że to do organów administracyjnych należy decyzja, czy w danej sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające zwrot należności z tytułu opłat poniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt ojca Skarżącego w DPS. Sąd dokonuje jedynie oceny, czy nie doszło do przekroczenia ogólnie uznawanych i stosowanych zasad w tym zakresie. W świetle dokonanych ustaleń i wywiedzionych na ich podstawie wniosków stwierdzić należy, że odmawiając skarżącemu umorzenia przedmiotowych należności organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Przepisy mające zastosowanie w sprawie zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd z urzędu nie stwierdził też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Skład orzekający nie dopatrzył się także naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a., gdyż organ administracji w sposób wystarczający udzielił stronie stosownych pouczeń zarówno w toku aktualnie kontrolowanego postępowania, jak też w postępowaniu zakończonym decyzją z 30 września 2022r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za pobyt ojca Skarżącego w DPS. Skarżący brał udział w postępowaniu i był informowany o przysługujących mu - prawach.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o oddaleniu skargi.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, co też organ uczynił w odpowiedzi na skargę, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.