Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1053/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 49, art. 62 ust. 4 i 5b pkt 1, art. 64, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 28 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2024 roku sprawy ze skargi T. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (DIAS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T. Sp. z o.o. (spółka, skarżąca, przewoźnik) od decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie, (NUCS) z dnia 17 lipca 2023 r. nakładającej karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na następujące ustalenia stanu faktycznego sprawy:

Funkcjonariusze celno-skarbowi 6 października 2022 r., na drodze krajowej [...] zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [X1], oraz dwóch naczep o numerach rejestracyjnych: [X2] oraz [X3]. Na naczepach były przewożone puste kontenery morskie o numerach [Y1] i [Y2], tj. ładunek podzielny. Przewoźnikiem była firma: T. Sp. z o.o. Kierowca, w trakcie kontroli przedłożył następujące dokumenty:

- wypis nr [...] z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nr [...],

- dokumenty trzech pojazdów:

- ciągnika siodłowego marki S. nr rej. [X1]

- naczepy marki B. nr rej. [X2]

- naczepy marki B. nr rej. [X3]

- list przewozowy.

Ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokołach z kontroli i oględzin z 6 października 2022 r. oraz notatce służbowej. Do protokołów dołączono dokumentację

fotograficzną przedstawiającą dowody rejestracyjne poszczególnych pojazdów, poszczególne części zespołu pojazdów z tablicami rejestracyjnymi oraz całość zespołu pojazdów. W wyniku kontroli funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili, że przejazd wykonywany był zespołem pojazdów składającym się z ciągnika siodłowego i dwóch naczep, co stanowi pojazd nienormatywny, którego przejazd wymaga posiadania zezwolenia odpowiedniej kategorii. Z dokumentacji fotograficznej oraz dowodów rejestracyjnych wynikało, że każda naczepa posiadała własną tablicę rejestracyjną. Organ uznał, że przewoźnik realizując przejazd ww. zespołem pojazdów powinien posiadać zezwolenie kategorii V, którego nie okazał do kontroli. Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: NUCS) uznał, że naruszono przepisy przewozu drogowego i decyzją z 17 lipca 2023 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie 15 000 zł, za wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

Od powyższej decyzji przewoźnik złożył odwołanie w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § i art. 80 KPA, przez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, prowadzące do wadliwego uznania, że w sprawie wystąpiły przesłanki do nałożenia kary pieniężnej. W ocenie spółki zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał nałożenia jakiejkolwiek kary pieniężnej.

DIAS decyzją z [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W motywach swojego stanowiska DIAS wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 49 ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej: P.r.d.), zespół pojazdów to pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość. DIAS wskazał następnie, że skontrolowany 6 października 2022 r. transport wykonywany był zespołem pojazdów, składającym się z trzech pojazdów: trzyosiowego ciągnika siodłowego oraz dwóch naczep - dwuosiowej oraz trzyosiowej. Dla każdego z trzech pojazdów wchodzących w skład zespołu wystawione zostały odrębne dowody rejestracyjne o różnych numerach, nadano tym pojazdom różne numery VIN, tablice rejestracyjne, jak również przeszły odrębne badania techniczne. Pojazdy te posiadają więc różne numery identyfikacyjne oraz posiadają indywidulane dane techniczne. DIAS zwrócił uwagę, że stosownie do przepisu art. 71 ust. 1 P.r.d. dowód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu, który spełnia określone prawem wymagania, w tym wymagania o charakterze technicznym. Dowód rejestracyjny jest zatem dokumentem urzędowym, potwierdzającym, że pojazd, którego rejestracja została w ten sposób potwierdzona, jest pojazdem w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym. W pojęciu pojazdu mieści się również naczepa. DIAS zwrócił uwagę, że zarówno ciągnik, jak i obie naczepy były zarejestrowane jako odrębne pojazdy, bowiem dowód rejestracyjny określa status pojazdu. W nawiązaniu do powyższego organ wskazał, że zgodnie z art. 62 ust. 4 P.r.d. zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów. Skontrolowany ciągnik nie stanowił ciągnika rolniczego ani pojazdu wolnobieżnego. Oznacza to, że skontrolowany zestaw złożony jest z większej niż dopuszczalna liczby pojazdów. Stosownie zaś do brzmienia art. 62 ust. 4b pkt 1 P.r.d. przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ustępie 4 wymaga zezwolenia, o którym mowa w artykule 64d (kategorii V).

Organ zaznaczył następnie, że z art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 P.r.d. wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ oraz przestrzegania warunków przejazdu, określonych w tym zezwoleniu. Stosownie zaś do treści art. 64 ust. 4 P.r.d. kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom rzeczone zezwolenie.

DIAS uznał, że zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że skontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech elementów składowych, w tym z pojazdu silnikowego oraz dwóch naczep, tj. z większej niż dopuszczalna liczba pojazdów przewidziana zapisami P.r.d., w myśl których zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się najwyżej z dwóch pojazdów. Równocześnie, organ zwrócił uwagę, że dokumentem uprawniającym do poruszania się po drogach publicznych pojazdem złożonym z 3 elementów jest zezwolenie kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego wydawane w drodze administracyjnej, przez właściwy organ (Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad). Odwołująca spółka takiego zezwolenia nie posiadała.

W dalszej części argumentacji DIAS wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skontrolowanym zespołem pojazdów przewożone były dwa kontenery, czyli ładunek podzielny. Nie był to zatem ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków (art. 2 pkt 35b P.r.d.). Przewoźnik może wykorzystywać cały zestaw w przypadku przewozu ładunku ponadgabarytowego, który jest niepodzielny, natomiast w codziennym użytkowaniu (tj. przewozu ładunku podzielnego) powinien używać zespołu pojazdów składającego się tylko z dwóch pojazdów. Tylko w przypadku przewozu towarów ponadgabarytowych niepodzielnych odwołująca spółka mogła wykorzystywać zestaw pojazdów w kompletacji takiej jak w chwili kontroli, i wyłącznie po uzyskaniu właściwego zezwolenia. Stosownie do treści art. 64 ust. 2 P.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I.

W podsumowaniu DIAS wskazał, że w myśl art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zasady ustalania kary szczegółowo określa art. 140ab P.r.d., uzależniając jej wysokość od kategorii zezwolenia, którym powinien legitymować się podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. karę pieniężną, w przypadku braku zezwolenia kategorii V ustala się w wysokości:

a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

DIAS przyjął, że w okolicznościach sprawy zastosowanie znalazł art. 140ab ust. 1 pkt 3 litera c. Organ wskazał również, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ zaznaczył również, ze nie zaistniały przewidziane art. 140aa ust. 4 P.r.d. okoliczności egzogeneracyjne wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone wtoku kontroli naruszenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 35a i 35b Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r.-Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U, 2023 r., poz. 1047; dalej jako P.r.d. - polegające na uznaniu przez organ II instancji, że przewożone w dniu 6 października 2022 roku dwa puste kontenery morskie stanowiły ładunek niepodzielny, a w ślad za tym, że dokonywany przewóz był przejazdem nienormatywnym, w sytuacji gdy ładunkiem niepodzielnym może być ładunek masowy (np. ciecz, kruszywo, zboże lub pasza), drobnicowy (wyroby gotowe opakowane oraz bez opakowania) czy gabarytowy (maszyny, urządzenia i ich części), a zatem puste kontenery nie są w ogóle ładunkiem w rozumieniu art. 2 pkt 35b P.r.d. zaś przewóz takich kontenerów nie stanowi przejazdu nienormatywnego w rozumieniu art. 2 pkt 35a P.r.d..

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775; dalej jako "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. - polegające na niepodjęciu przez organ II instancji z urzędu czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie nacisku osi, rzeczywistej masy oraz wymiaru pojazdu przewożącego ładunek w dniu 6 października 2022 roku, niedokonaniu w tym zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niepoczynieniu w uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji jakichkolwiek żadnych ustaleń faktycznych odnoszących się do tej kwestii, w sytuacji gdy są to okoliczności istotne z perspektywy stosowania art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. i jako takie mają wpływ na treść orzekania z zakresie właściwego określenia wymiaru kary pieniężnej;

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. - polegające na ograniczeniu uzasadnienia prawnego Decyzji w zakresie analizy zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. wyłącznie do przywołania i przytoczenia tego przepisu, w sytuacji gdy Organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazać, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia, które to uchybienie może mieć wpływ na treść orzekania, gdyż nie pozwala zrozumieć racji, którymi Organ kierował się, wydając zaskarżoną Decyzję;

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 11 k.p.a. - polegająca na niewyjaśnieniu przez Organ w uzasadnieniu Decyzji zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się, nakładając na Skarżącą karę pieniężną na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 k.p.a., przy czym uchybienie może mieć wpływ na treść orzekania, gdyż nie pozwala zrozumieć racji, którymi Organ kierował się, wydając zaskarżoną Decyzję.

Skarżąca spółka w motywach skargi wskazała, że wątpliwości budzi, czy przewożone w dniu 6 października 2022 roku dwa puste kontenery morskie stanowiły w ogóle ładunek niepodzielny, a w ślad za tym, czy dokonywany przewóz był przejazdem nienormatywnym. Jak wywiodła, pojęcie ładunku nie jest ustawowo zdefiniowane, a zatem sensu largo oznacza każde dobro materialne będące przedmiotem przewozu, czyli wszystko co podlega celowemu przemieszczaniu. W nauce prawa wyjaśnia w tym kontekście, że wobec braku ograniczeń ustawowych ładunek niepodzielny stanowi ładunek masowy (np. ciecz, kruszywo, zboże lub pasza), drobnicowy (wyroby gotowe opakowane oraz bez opakowania) czy gabarytowy (maszyny, urządzenia i ich części) (M. Burtowy, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2023, komentarz do art. 2, teza 36). Spółka a contrario przyjęła, że puste kontenery nie są w ogóle ładunkiem w rozumieniu art. 2 pkt 35b P.r.d., bowiem trudno zakwalifikować je w ramach którejkolwiek z ww. kategorii. Mając powyższe na uwadze spółka poddała w wątpliwość, czy przewóz zrealizowany 6 października 2022 roku stanowił w ogóle przejazd nienormatywny, o którym mowa w art. 2 pkt 35a P.r.d., do którego wymagane jest zezwolenie kategorii V.

Skarżąca podniosła ponadto, że w żadnym miejscu uzasadnia zaskarżonej Decyzji organ II instancji nie poczynił ustaleń faktycznych, z których wynika, że nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu w niniejszej sprawie przekraczały dopuszczalne normy, i to o jakąkolwiek wartość. Organ zobligowany był natomiast do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dokonania wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i poczynienia w uzasadnieniu decyzji odpowiednich ustaleń faktycznych w tym właśnie zakresie. Brak takich ustaleń, zdaniem Skarżącej, skutkuje wadliwością wydanego rozstrzygnięcia; zgodnie bowiem z orzecznictwem pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca spółka zwróciła także uwagę, że uzasadnienie prawne decyzji w zakresie analizy zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. nie spełnia wymogów stawianych w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Jak podkreśliła uzasadniając prawnie swoje rozstrzygnięcie, organ administracji nie może ograniczyć się do powołania artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinien w uzasadnieniu zawrzeć umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazać, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak takiej umotywowanej oceny czy wskazania związku między dokonaną oceną a treścią rozstrzygnięcia. Jak zostało wcześniej wskazane - cała "analiza" prawna art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. zaczyna się i kończy zarazem na przywołaniu tegoż przepisu i w lakonicznym stwierdzeniu: "W okolicznościach tej sprawy zastosowanie znajduje lit. c". W konsekwencji powyższych naruszeń, w ocenie Skarżącej, Organ uchybił również zasadzie ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), gdyż zaskarżona Decyzja nie spełnia swojej podstawowej funkcji, jaką jest właśnie przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżąca spółkę karę pieniężną w kwocie 15 000 zł, za wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 P.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Art. 64 ust. 4 P.r.d. nakłada zaś na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazania uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 art. 64 P.r.d.

Zgodnie z art. 62 ust. 4 P.r.d. zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów. Zgodnie z art. 2 pkt 49 P.r.d. zespół pojazdów to pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość; nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania. Na mocy art. 62 ust. 4b pkt 1 powołanej ustawy przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d, to jest zezwolenia kategorii V. Zezwolenie kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-IV. (art. 64d ust. 1 ustawy). Zgodnie przy tym z art. 64d ust. 2 pkt 1 P.r.d. zezwolenie to może być wydane między innymi pod warunkiem że ładunek jest niepodzielny. Jak bowiem stanowi art. 64 ust. 2 ustawy zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35b P.r.d. ładunek niepodzielny, to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust. 1 P.r.d.). Decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi (art. 140aa ust. 2 ustawy).

Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 ustawy. Zgodnie z pkt 3 ostatnio wymienionego przepisu, wysokość kary za brak zezwolenia kategorii V wynosi:

a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach;

W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia (art. 140ab ust. 2 ustawy).

W rozpatrywanej sprawie przywołane przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowiły podstawę prawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, jak za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V, w oparciu o ustalenia kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu 6 października 2022 r. Podstawę faktyczną nałożenia kary stanowiło ustalenie wykonywania na rzecz skarżącego przejazdu zespołem pojazdów złożonym z liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 ustawy i przewozu wskazanym zespołem pojazdów ładunku podzielnego. W toku kontroli ustalono, że transport wykonywany był zespołem pojazdów, składającym się z trzech pojazdów: trzyosiowego ciągnika siodłowego marki S. oraz dwóch naczep marki B. - dwuosiowej oraz trzyosiowej. Dla każdego z trzech pojazdów wchodzących w skład zespołu wystawione zostały odrębne dowody rejestracyjne o różnych numerach (ciągnik siodłowy nr rej. [X1], naczepa nr rej. [X2] i naczepa nr rej. [X3]). Każdemu z trzech pojazdów posiadał różne numery VIN, tablice rejestracyjne, jak również przeszły odrębne badania techniczne. Pojazdy te posiadają więc różne numery identyfikacyjne oraz posiadają indywidulane dane techniczne.

W tych okolicznościach organy uznały, że skontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów, podczas gdy w świetle art. 62 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się najwyżej z dwóch pojazdów.

Podkreślić należy, że istotą przedmiotowej sprawy jest naruszenie przez skarżącą spółkę art. 62 ust. 4 P.r.d. w brzmieniu: "Zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów". Stosowanie zas do brzmienia art.140ab ust.2 P.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Oba cytowane przepisy wraz z regulacja art. 140ab P.r.d. tworzą jedną normę o charakterze dwuczłonowej normy sprzężonej. Regułą sankcjonowaną jest zakaz poruszania się zespołu ciągniętego przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny składającego się z więcej niż 2 pojazdów. Reguła sankcjonująca przewiduje zaś, że naruszenie tego zakazu jest zrównane z przejazdem pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wobec powyższego ustawodawca nie tyle wprost uznał zespół trzech pojazdów za pojazd nienormatywny, co zrównał go z kategorią pojazdów nienormatywnych. Konsekwencją powyższego jest fakt, że kara przewidziana art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140ab ust.1 pkt 3 lit. c nie musi być powiązana wprost z gabarytami pojazdu lub naciskiem na oś, a wynika ona z samego charakteru zespołu pojazdów. Odpowiedzialność i sankcja administracyjna są konsekwencją naruszenia zakazu wynikającego z brzmienia art. 62 ust. 4 P.r.d. Uwagi zawarte w skardze dotyczące braku odniesienia się przez organy do nacisku osi, rzeczywistej masy oraz wymiaru pojazdu przewożącego ładunek nie maja oparcia w literze prawa. Kwestie te leżały bowiem w istocie poza granicami sprawy administracyjnej. Organ nałożył bowiem karę nie ze względu na przekroczenie nacisku na oś lub nadmierną masę pojazdu, ale z uwagi na charakter zespołu pojazdów.

Z podobnych przyczyn nie mogły zyskać akceptacji Sądu zarzuty skarżącej spółki w zakresie uznania, że przewożone w dniu 6 października 2022 roku dwa puste kontenery morskie stanowiły ładunek podzielny. Uwagi organów dotyczące charakteru przewożącego ładunku dotyczyły bowiem w istocie ewentualnej możliwości otrzymania przez przewoźnika zezwolenia kategorii V. Skarżąca spółka nie dysponowała jednak takim zezwoleniem i zdaniem organów nie mogła go uzyskać, ze względu na charakter ładunku. Faktem determinującym możliwość nałożenia kary określonej art. 140ab ust.1 pkt 3 lit. c P.r.d. było wykonanie przejazdu bez wymaganego zezwolenia zespołem pojazdów przekraczającym ograniczenia wynikające z art. 62 ust. 4 P.r.d. Podkreślenia, wymaga, ze w art. 140ab ust.2 ustawodawca użył sformułowania "przejazd", a nie przewóz towarów. Okolicznością determinująca nałożenia kary był zatem sam przejazd zespołu pojazdów naruszających ograniczenia wynikające z art. 62 ust. 4 P.r.d. Organ ustalając wysokość kary słusznie wskazał, na art. 140ab ust.1 pkt 3 lit. c bowiem ten odnosi się właśnie do innych naruszeń niż sytuacji w której:

- nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

- nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.

W przedmiotowej sprawie, źródłem naruszenia prawa był zaś sam charakter zespołu pojazdów (art. 62 ust. 4 P.r.d.). Organ wykluczył przy tym wskazaną w art. 2 pkt 49 okoliczność, ze pojazdy nie tworzyły zespołu lecz były połączone w celu holowania, co wykluczało by ich kwalifikacje jako zespołu pojazdów.

W ocenie Sądu na akceptację zasługiwało stanowisko organu uznającego nienormatywność skontrolowanego zespołu pojazdów, gdyż w świetle obowiązujących przepisów prawa należało stwierdzić, że zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy składał się z trzech, nie zaś z dwóch pojazdów. Trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji na definicje pojęcia pojazdu w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 2 pkt 31 Prawa o ruchu drogowym pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane. Z kolei przyczepa to pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem (art. 2 pkt 50). Natomiast naczepa to przyczepa, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd (art. 2 pkt 52).

Z przytoczonych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że pojęcie pojazdu w rozumieniu ustawy nie odnosi się wyłącznie do środków transportu, które są przeznaczone do samodzielnego poruszania się po drodze. Pojazdami są także przyczepa oraz naczepa, mimo niewyposażenia ich w silnik. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. W świetle powołanego przepisu i jednolitego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii, należy podzielić wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że status pojazdu określa dowód rejestracyjny, a nie sposób użytkowania. W sytuacji zatem, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, jak wyżej wskazano, w stosunku do ciągnika samochodowego oraz dwóch naczep wydane zostały odrębne dowody rejestracyjne, a zatem zarejestrowano trzy odrębne pojazdy, nie ma podstaw do przyjęcia na gruncie obowiązujących przepisów prawa, że mamy do czynienia jedynie z dwoma pojazdami.

W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały przez organ wyjaśnione.

Sąd podziela argumentację organu odwoławczego o braku przesłanek do zastosowania w sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Nie budzi wątpliwości, że dla zastosowania powołanego wyżej przepisu niezbędne jest wykazanie, iż podmiot wykonujący przewóz podjął zgodnie z zasadami należytej staranności wszelkie możliwe czynności dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem. Tego rodzaju okoliczności nie zostały w sprawie wykazane. Obowiązkiem przewoźnika było takie zorganizowanie przewozu, by spełniał on wymogi przewidziane dla poruszania się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, lub zaistnienie przesłanek ekskulupujacych go od odpowiedzialności przewidzianych art. 140 aa ust. 4 P.r.d.

Z tych wszystkich względów, uznając zarzuty skargi za niezasadne, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm., dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę.