Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 694/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 3d w zw. z a ust. 3c
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 marca 2023 r., sygn. akt SKO.PS/4110/281/2023, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. W. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 390,24 (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt 24/100) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 marca 2023 r., SKO.PS/4110/281/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z 19 stycznia 2023 r., znak: [...] odmawiającą przyznania K. T. (dalej: skarżący) dodatku węglowego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 29 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o wypłatę dodatku węglowego. W złożonym wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe w budynku jednorodzinnym, w zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. Jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego skarżący wskazał kocioł na paliwo stałe.

W toku postępowania organ I instancji załączył do akt sprawy deklarację dotyczącą źródeł ogrzewania i spalania złożoną dla nieruchomości, w której mieszka skarżący. Z deklaracji tej wynika, że dla nieruchomości tej zgłoszono zainstalowane i eksploatowane źródła ciepła w postaci kotła na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, z funkcją c.o. Z kolei jako rodzaj stosowanego paliwa w deklaracji wskazano węgiel i paliwa węglopochodne.

Organ I instancji ustalił, że dla przedmiotowego budynku został już złożony i pozytywnie rozpatrzony wniosek o dodatek węglowy. Dodatek ten uzyskał właściciel nieruchomości, prowadzący odrębne gospodarstwo domowe na piętrze domu.

Pismem z 6 grudnia 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie dodatku węglowego poprzez przedłożenie dokumentów w postaci księgi wieczystej lub zaświadczenia ze starostwa powiatowego potwierdzającego odrębność lokalu, w którym skarżący prowadzi gospodarstwo domowe oraz adres tego lokalu.

W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał do organu umowę najmu z 2 listopada 2019 r. zawartą z właścicielem nieruchomości, której przedmiotem jest część domu wolnostojącego na poziomie parteru położonego w B. przy ul. D. [...].

W toku postępowania, organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy (w dniu 5 stycznia 2023 r.). Ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w części wynajmowanego domu, na poziomie parteru. Budynek jest jednorodzinny, piętrowy, a piętro jest zajmowane przez właściciela, który prowadzi osobne gospodarstwo. Ogrzewania są oddzielne, wspólne jest przyłącze prądu. W części wynajmowanej przez skarżącego do grzania pomieszczeń służy kocioł na paliwo stałe zasilany węglem. Budynek nie posiada odrębności lokali, właściciel nie wystąpił o nadanie odrębnego adresu ze względu na duży koszt.

Decyzją Burmistrza B. z 19 stycznia 2023 r. odmówiono skarżącemu przyznania dodatku węglowego. Na uzasadnienie wskazano okoliczność, brak formalnego wyodrębnienia lokalu mieszkalnego, w którym skarżący prowadzi gospodarstwo domowe.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący podniósł, że zamieszkuje w oddzielnej części domu, jest najemcą, zaś właściciel nie podjął starań o nadanie odrębnego numeru lokalowi z uwagi na koszty. Samodzielnie ogrzewa wynajmowany parter domu.

Decyzją z 6 marca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z dniem 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. 2022 r. poz. 2236). Ustawą tą dodano do art. 2 ustawy o dodatku węglowym przepisy ust. 3c, 3d i 3e. Przepisy te dotyczą sytuacji, gdy pod jednym adresem zamieszkania funkcjonują odrębne gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach, dla których źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W takim przypadku, możliwe jest zastosowanie ww. przepisów wprowadzających modyfikację do dotychczas obowiązującej reguły - "jeden dodatek na jeden adres zamieszkania".

Kolegium wyjaśniło, że aby przyznać żądany dodatek węglowy (tj. w istocie drugi dodatek węglowy dla budynku nr [...], przy ul. D. w B.) warunkiem koniecznym jest nie tylko stwierdzenie, że w budynku funkcjonują odrębne gospodarstwa ale również, że "w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Dla uznania spełnienia tego warunku konieczne jest zatem ustalenie, czy podjęto faktyczne starania celem wyodrębnienia nowego adresu dla jednego z tych gospodarstw.

W niniejszej sprawie, jak wskazał organ, skarżący nie poczynił żadnych starań w przedmiocie nadania lokalowi odrębnego adresu. Strona wynajmuje część domu i z uwagi na istniejący stan faktyczny: wspólne media, brak odrębności lokali oraz status właścicielski (dom jest własnością innej osoby), uzasadnionym jest stwierdzenie, że uzyskanie odrębnego numeru lokalu - w świetle obowiązujących regulacji - nie byłoby możliwe.

Końcowo stwierdzono, że dodanie przez ustawodawcę do art. 2 ustawy o dodatku węglowym ustępów 3c-3e, miało na celu ochronę osób, które były już w trakcie ustalenia odrębnego adresu, ale w z przyczyn od siebie niezależnych nie były w stanie takiego adresu uzyskać do dnia 30 listopada 2022r. (który był ostaniem dniem na złożenie wniosku o dodatek węglowy) i na skutek tego pozbawieni zostaliby możliwości otrzymania dodatku węglowego.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniósł, że podjął działania w celu wyodrębnienia lokalu. Udał się do właściwego urzędu i tam uzyskał informację, że jest to możliwe ale koszt wynosi ok 6 tyś. zł. O fakcie tym poinformował pracownika MOPS. Podał, że spełnia pozostałe warunki przyznania dodatku węglowego, wynajmuje parter domu, który ma osobne źródło ogrzewania – piec na węgiel. Podkreślił też swoją trudną sytuację materialną.

W piśmie pełnomocnika skarżącego z 15 sierpnia 2023 r., stanowiącego uzupełnienie skargi, zarzucono błędną wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym oraz naruszenie przepisów procedury administracyjnej art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a polegały na:

- wadliwym uznaniu konieczności zainicjowania sformalizowanej procedury zmierzającej do wyodrębnienia lokali lub nadania im odrębnych numerów, zamiast poprawnego ustalenia braku takich wymogów prawnych i wystarczających oświadczeń skarżącego w tym przedmiocie oraz poczynionych z urzędu ustaleń organów administracyjnych;

- wadliwym uznaniu, iż brak możliwości inicjacji ww. procedur przez najemcę, stanowi argumentację za nie przyznaniem dodatku, zamiast poprawnego ustalenia - na korzyść skarżącego - "braku możliwości wyodrębnienia lokalu/nadania numeru do dnia 30 listopada 2022 r.";

- wadliwym uznaniu, iż ratio legis nowelizacji zmierzało wyłącznie do przeciwdziałania ewentualnej dyskryminacji względem osób, które przechodziły już procedurę wyodrębniania lokali (były w jej toku), w sytuacji gdy publicznie podawane ratio legis zmian, zmierzać miało do zapewnienia pomocy wszelkim osobom w trudnej sytuacji materialnej i w okolicznościach faktycznych jak m.in. skarżący.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art. 2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).

Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 2 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b - w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).

Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236) rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 ustawy o dodatku węglowym).

Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 9 ustawy o dodatku węglowym wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (ust. 10). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego 29 listopada 2022 r. (k. 1 akt administracyjnych), zatem wniosek ten podlegał rozpoznaniu.

Odnotowania wymaga, iż kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

W związku z powyższym na organie spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b analizowanej ustawy. Mowa tutaj o ustaleniach zarówno w zakresie ilości gospodarstw domowych zamieszkujących pod danym adresem, jak również braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.

Ustalenia dotyczące kwestii, czy w sprawie można mówić o kilku gospodarstwach domowych zamieszkałych pod jednym adresem, w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym, nie były w sprawie kwestionowane.

Natomiast skarżący został wezwany o przedłożenie dokumentów w postaci księgi wieczystej lub zaświadczenia ze starostwa powiatowego potwierdzającego odrębność lokalu, w którym skarżący prowadzi gospodarstwo domowe oraz adres tego lokalu. Jak stwierdzono w wezwaniu z 6 grudnia 2022 r. w przypadku braku możliwości przedłożenia adresu odrębnego miejsca zamieszkania konieczne jest udokumentowanie podjęcia kroków formalnych do jego nadania.

W ocenie Sądu takie działanie organu nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o dodatku węglowym zwłaszcza w kontekście wspomnianego wyżej ratio legis omawianych regulacji oraz ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Sąd zważa, że ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 299/23). Wprowadzona regulacja nie wymaga też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23). Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy wspomniana nowelizacja weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Gl 391/23).

Odmienne stanowisko organów doprowadziło do usankcjonowania nałożenia na skarżącego obowiązku, który nie wynika z ustawy. Pozbawione podstaw prawnych pozostaje zatem uzależnienie przyznania skarżącemu wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Na tym tle słusznie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. II SA/Gl 633/23 dopatrzył się naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

Sam więc brak złożenia przez skarżącego wniosku o nadanie dla zajmowanej przez niego części nieruchomości osobnego numeru porządkowego oraz brak podjęcia działań celem formalnego wyodrębnienia lokalu, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c cyt. ustawy, tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa, wystarczyło złożenie jedynie jego oświadczenia w tym zakresie. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się już orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 32/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II SA/Łd 299/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 383/23).

Przywołane wyżej wyroki akcentują potrzebę dokonania oceny ww. oświadczenia w kontekście zaistnienia wszystkich warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, a jednym z nich jest odrębność lokalu, w którym skarżący prowadzi osobne gospodarstwo domowe.

Orzekający w sprawie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 11 października 2017 r., sygn. akt: II OSK 2920/16, zgodnie z którym lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca.

Mając na uwadze powyższe oraz zważywszy na wywiedziony wyżej brak obowiązku wszczęcia formalnej procedury wydzielenia lokalu, w toku postępowania organ przeprowadzając wywiad środowiskowy powinien był ustalić czy lokal, w którym zamieszkuje skarżący posiada cechy odrębności od lokalu znajdującego się na piętrze domu. Powinien zatem ustalić wszelkie okoliczności wskazujące na to czy jest możliwe korzystanie z lokalu skarżącego bez konieczności korzystania z lokalu znajdującego się na piętrze budynku (min. osobne wejście, węzeł kuchenny i sanitarny).

Tymczasem z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika jedynie, że w części domu zamieszkiwanej przez skarżącego znajdującej się na parterze skarżący ma osobne ogrzewanie (kocioł na paliwo stałe zasilane węglem) natomiast wspólne jest przyłącze prądu.

W decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że: "Z przeprowadzonego wywiadu wynika, iż Pan K. T. wynajmuje dolną część domu, która składa się z trzech pomieszczeń. W jednym pomieszczeniu znajduje się kocioł na paliwa stałe. Wynajmowanej części domu nie ma węzła sanitarnego, kuchni. We wszystkich pomieszczeniach znajdują się nie posegregowane przedmioty." Twierdzenia te jednak nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy i nie mogą być elementem stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.

Reasumując, wobec nieprawidłowego przyjęcia, że wymagane jest formalne wyodrębnienie lokalu wobec braku poczynienia niezbędnych ustaleń w zakresie odrębności lokalu, w którym skarżący prowadzi osobne gospodarstwo domowe, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogła się ostać.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany poczynić kompleksowe ustalenia w zakresie wskazanym przez Sąd zmierzające do wykazania istnienia przesłanki odrębności lokalu, w którym skarżący prowadzi gospodarstwo domowe. W razie ustalenia istnienia odrębności tego lokalu - jak już wspomniano powyżej - dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c cyt. ustawy, tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa, wystarczające będzie jedynie złożenie oświadczenia skarżącego w tym zakresie.

O uprawnieniu do złożenia takiego oświadczenia, stosownie do treści art. 9 k.p.a. strona winna zostać poinformowana.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Uzasadniając pkt II sentencji wyroku wskazać należy, że podstawę przyznania profesjonalnemu pełnomocnikowi, działającemu z urzędu wynagrodzenia stanowi art. 250 p.p.s.a. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego regulują dwa rozporządzenia, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18). Pierwsze z nich, ma zastosowanie do pełnomocników, działających z wyboru, drugie rozporządzenie stanowi podstawę dla określenia kosztów pomocy prawnej adwokatów ustanowionych w sprawie z urzędu.

Należy zauważyć, że mechanizm zróżnicowania stawek wynagrodzenia i zwrotu kosztów za taką samą pomoc prawną w zależności od tego, czy jest świadczona przez pełnomocników reprezentujących strony z urzędu czy z wyboru był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny orzekł już dwukrotnie o niezgodności z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP określonych przepisów aktów podustawowych (rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. o takim samym tytule – w tym przypadku wzorcem kontroli był dodatkowo art. 2 Konstytucji RP) z uwagi na nieuzasadnione różnicowanie stawek i mechanizmów wynagradzania dla adwokatów ustanowionych z urzędu względem adwokatów ustanowionych z wyboru (zob. odpowiednio wyrok TK z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19 oraz wyrok TK z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21).

Motywując swoje stanowisko Trybunał Konstytucyjny wskazał, że analiza statusu adwokatów i ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane i zobowiązane do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie ulega wątpliwości, że w sprawach wymagających profesjonalnej wiedzy prawnej prawidłowe wykonywanie obowiązków przez adwokata (niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik z wyboru czy z urzędu) wymaga niejednokrotnie dużego nakładu pracy.

Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że w ramach wykładni prokonstytucyjnej należy pominąć regulację rozporządzenia z 2016 r. wyłącznie w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia adwokata za świadczoną pomoc prawną z urzędu i zastąpić je stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za prace takiego samego rodzaju, wykonaną przez adwokata ustanowionego z wyboru (por. postanowienie WSA w Krakowie z 6 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 334/23).

Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu opłata przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 240 zł, przy czym zgodnie z § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

Natomiast zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pierwszej instancji, w innej sprawie wynosi 480 zł.

Zasadne było więc przyznanie adwokatowi za pomoc prawną świadczoną przez niego z urzędu – zgodnie z jego wnioskiem - kwotę 390,24 zł, która po powiększeniu o należną stawkę podatku VAT da kwotę równą 480 zł.