Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1369/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 24
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...], Burmistrz T. działając na podstawie wykładanego a contrario art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej u.ś.r. lub ustawa) w zw. z art. 32 ust. 2 uśr, a także § 2, 3 i 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.) orzekł o odmowie przyznania B. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną: mężem J. M..

W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż J. M. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., z dnia [...] grudnia 2009 r., z dnia

[...] stycznia 2008 r., z dnia [...] grudnia 2023 r., z dnia [...] lutego 2000 r. oraz orzeczenie

z dnia [...] listopada 2005 r., według którego J. M. został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy). Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...] października 2007r., zaliczające J. M. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.

Organ I instancji wyjaśnił, iż w odniesieniu do męża strony istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r.), gdyż J. M. choruje na cukrzycę, stwierdzono u niego przepuklinę pooperacyjną, wszczepiono mu rozrusznik serca, nosi pas przepuklinowy, przeszedł dwa udary mózgu (w 1999 r. oraz w 2005 r.), w wyniku których cierpi na niedowład prawostronny, porusza się samodzielnie w niewielkim tylko stopniu, przytrzymując się ścian i mebli, co do zasady używa jednak wózka inwalidzkiego. J. M. ma problemy z porozumiewaniem się, nie trzyma moczu, łatwo się denerwuje (oświadczenie wnioskodawczyni z dnia

[...] maja 2023 r., wywiad środowiskowy z dnia [...] kwietnia 2022 r. oraz z dnia [...] marca 2022 r.).

Opiekę nad chorym sprawuje jego żona - B. M., wykonując takie czynności jak: ubieranie, dbanie o higienę osobistą, w tym zmiana pampersów, pomiar poziomu cukru we krwi i ciśnienia, przygotowywanie posiłków, załatwianie i pilnowanie przyjmowania leków, załatwianie wizyt lekarskich i wszelkich spraw urzędowych, a także czynności życia codziennego - pranie, sprzątanie, robienie zakupów (oświadczenie z dnia [...] marca 2022 r., z dnia [...] kwietnia 2022 r., oraz z dnia [...] kwietnia 2022 r., wywiad środowiskowy z dnia [...] kwietnia 2022 r.).

W oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2022 r. wskazano, iż niepełnosprawny samodzielnie wykonuje takie czynności jak przewracanie na inny bok i spożywanie posiłków. Nie ma natomiast konieczności leczenia ran i odleżyn, wykonywania ćwiczeń fizycznych, masaży i oklepywania. W oświadczeniach z dnia [...] marca 2022 r., [...] kwietnia 2022 r. oraz [...] maja 2023 r. wskazano, że opieka nad niepełnosprawnym mężem sprawowana jest przez wnioskodawczynię całodobowo.

Strona wezwana w dniu 18 maja br. do dostarczenia do organu pierwszej instancji dokumentów świadczących o aktywności zawodowej wnioskodawczyni w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego przedstawiła: świadectwa pracy z dnia [...] października 1991 r. oraz z dnia [...] października 2003 r., oświadczenia z dnia [...] maja 2023 r oraz z dnia [...] maja 2023 r., decyzję o przyznaniu emerytury oraz zaświadczenie z urzędu pracy.

Na podstawie ww. dokumentów ustalono, iż B. M. od [...] października 1991 r. pozostaje bez pracy na skutek wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika. Umowa dotyczyła okresu od [...] czerwca 1985 r. do [...] października 1991 r. Wcześniej wnioskodawczyni była zatrudniona trzykrotnie jako pracownik sezonowy przez kilka miesięcy w roku przez Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw w T.. Łącznie posiada 8 lat i 26 dni okresów składkowych, 2 lata, 8 miesięcy i 9 dni okresów nieskładkowych, a także 1 rok, 11 miesięcy i 25 dni okresów uzupełniających. W okresie od [...] września 2005 r. do dnia [...] kwietnia 2010 r. B. M. była zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, zaś od dnia [...] kwietnia 2010 r. uprawniona jest do emerytury, której przyznanie nastąpiło w decyzji ZUS nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. (oświadczenie Strony z dnia 29 maja

2023 r., świadectwo pracy z dnia [...] października 1991 r., zaświadczenie z urzędu pracy

z dnia [...] maja 2023 r.).

Wnioskodawczyni wniosła o wstrzymanie wypłaty emerytury, jednakże od dnia

[...] lipca 2022 r. ponownie ją pobiera (decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury

nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., oświadczenie Strony z dnia 23 maja br.).

Organ I instancji podkreślił, że w jego ocenie, przyczyny niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, lecz ogólnie niewielkie zaangażowanie Strony w pracę zawodową, o czym przesądza nieznaczny staż zawodowy opisany powyżej i nieprzekraczający 8 lat i 1 miesiąca okresów składkowych, co w znacznej mierze przełożyło się na niską wysokość przysługującej B. M. emerytury. Strona ostatni stosunek pracy zakończyła w 1991r.,

a zatem w wieku 41 lat. Po tym okresie żadnej innej pracy zawodowej nie podejmowała. Była wprawdzie w latach 2005 - 2010 zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, jednakże rejestracja nie pociągnęła za sobą skutku w postaci prawa do zasiłku dla bezrobotnych i nastąpiła w okresie bezpośrednio poprzedzającym przejście na emeryturę i znacznie oddalonym czasowo od dnia ustania ostatniego z okresów zatrudnienia, a także od dnia złożenia wniosku o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego. Strona, w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] marca 2022 roku deklarowała brak niepełnosprawności i stan zdrowia na tyle dobry, aby sprawować opiekę nad mężem. Powyższe nie wyklucza zatem teoretycznej możliwości podjęcia przez Stronę aktywności zawodowej, zarówno obecnie jak i tym bardziej w przeszłości.

Zdaniem organu, możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawczynię nie przekreślało ukończenie przez nią w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia (tj. w dniu [...] sierpnia 2021 r.) 71 lat, zrezygnować bowiem z zatrudnienia, bądź nie podejmować go w okolicznościach opisanych w art. 17 ust. 1 ustawy nie może tylko osoba niezdolna do jakiejkolwiek (bez żadnych wyjątków) pracy (np. wyrok WSA z 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1027/20). Zgodnie z poglądem ugruntowanym już w orzecznictwie sądów, przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy - warunkująca orzeczenie całkowitej niezdolności do pracy - odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (np. wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 729/21), czyli do każdego zatrudnienia w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy (por. wyrok SN z 1 marca 2018 r., sygn. akt IUK 570/16).

Ponadto, w ocenie Burmistrza T., wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie okoliczności dotyczące zakresu świadczonej przez B. M. opieki nad mężem oraz ich związek z niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie potwierdza, aby całkowicie wykluczyć możliwość podjęcia przez wnioskodawczynię pracy.

Opiekę nad chorym sprawuje wprawdzie B. M., wykonując takie czynności jak: ubieranie, dbanie o higienę osobistą, w tym zmiana pampersów, pomiar poziomu cukru we krwi i ciśnienia, przygotowywanie posiłków, załatwianie i pilnowanie przyjmowania leków, załatwianie wizyt lekarskich i wszelkich spraw urzędowych, a także czynności życia codziennego - pranie, sprzątanie, robienie zakupów, niemniej jednak organ nie uznał, iżby te czynności wykraczały poza czynności mogące zostać wykonane po zakończeniu pracy przez Stronę, która mogłaby podjąć zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, albo w niektóre dni tygodnia. Co ważne, niepełnosprawny samodzielnie wykonuje takie czynności jak poruszanie się przy asekuracji o meble i ściany, a także spożywanie posiłków.

W tym stanie rzeczy organ uznał, iż nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sprawowaniem przez wnioskodawczynię opieki nad mężem, a rezygnacją lub niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zawodowej.

Ponadto wskazano, że wnioskodawczyni wniosła o wstrzymanie wypłaty emerytury, jednakże od dnia [...] lipca 2022 r. ponownie ją pobiera. Strona została bowiem poinformowana przez Burmistrza T. pismem nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r., iż warunkiem koniecznym dla uzyskania świadczenia jest wstrzymanie wypłaty emerytury. B. M. miała zatem wiedzę o tym, iż konieczne jest podjęcie przez nią działania w kierunku wstrzymania pobierania emerytury, lecz do dnia wydania niniejszej decyzji do Burmistrza T. nie wpłynęła decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury na rzecz B. M., natomiast Strona w oświadczeniu złożonym dnia [...] maja 2023 r. wskazała, iż świadczenie emerytalne pobiera.

W związku z faktem, że wnioskodawczyni jest uprawniona do emerytury, zdaniem organu I instancji wystąpiła negatywna przesłanka wynikająca z treści art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. M. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 i 6 ustawy z dnia [...] listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

. błędne ustalenie stanu faktycznego, tj. nieprawidłowe ustalenie przebiegu kariery zawodowej skarżącej (aktywności zawodowej), co miało wpływ na wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie zastosowanie się do prawomocnego wyroku Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 grudnia

2022 roku, sygn. akt II SA/Bd 969/22, który w treści uzasadnienia wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść uzasadnienia wyroku Sądu, czego organ wydający decyzję w I instancji nie wykonał.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2023 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; orzekło o przyznaniu B. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem J. M. od dnia [...] września 2023 r. na stałe, z tym, że za okres od [...] września 2023 r. do [...] grudnia 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie, a wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na każdy następny rok kalendarzowy będzie wypłacana w wysokości ustalonej i podlegającej ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej [...] "Monitor [...]", w terminie do dnia 15 listopada każdego roku.

W przedmiotowej sprawie w ocenie organu odwoławczego B. M. spełnia warunki konieczne do przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ opiekuje się niepełnosprawnym mężem, co uniemożliwia jej świadczenie pracy. Mąż posiada orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS w B. z dnia [...].01.2012 r., wskazujące, iż J. M. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, a wnioskodawczyni od dnia [...].09.2023 r. zawiesiła pobieranie emerytury, dlatego też świadczenie przyznano stronie od [...] września 2023 r. na stałe.

W skardze do Sądu B. M. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w części przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] września 2023 roku i zmianę tej decyzji poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] kwietnia 2022 roku.

Zaskarżanej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie:

. art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego zastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od dnia 1 września 2023 roku (początkowa data przyznania świadczenia),

. art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia [...] kwietnia 2022 roku (początkowa data przyznania świadczenia).

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca wskazała, iż uzasadnienie faktyczne decyzji wskazujące, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącej od dnia [...] września 2023 roku, gdyż od tego dnia skarżąca zawiesiła pobieranie emerytury, nie znajduje podstawy prawnej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z treścią ww. ustawy i art. 24 ust. 1 zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Zgodnie zaś z treścią art. 24 ust. 2 - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Skarżąca podniosła, iż wniosek o przyznanie jej świadczenia rodzinnego złożyła dnia [...] kwietnia 2022 roku, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy i treści kolejnych decyzji w sprawie, w tym w szczególności w treści samej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2023 roku, znak: [...], dlatego zdaniem skarżącej, początkową datą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego powinien być dzień [...] kwietnia 2022 roku, a w związku z powyższym, koniecznym stało się wywiedzenie niniejszej skargi i złożenie wniosku o zmianę decyzji w części, ustalającej początkowy okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zmieniając go z dnia [...] września 2023 roku na dzień [...] kwietnia 2022 roku.

W odpowiedzi na skargę organ, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym został zgłoszony przez skarżącą, a organ administracji nie domagał się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 t.j.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw.z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023 r., poz. 1634 t.j., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach kompetencji, brak jest podstaw do stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa procesowego, czy też materialnego, a ta konstatacja prowadzi do oddalenia skargi.

Odnotowania wymaga, że spór między stronami dotyczy tylko i wyłącznie daty wyznaczającej okres pobierania świadczenia wnioskowanego przez Skarżącą.

W zaskarżonej decyzji uznano, że Skarżąca spełnia przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania, odpadła także przesłanka negatywna wykluczająca przyznanie stronie świadczenia.

Podzielając tok rozumowania organów, opisany w zaskarżonej decyzji, oraz działania poprzedzające rozstrzygnięcie, Sąd stwierdza, że właściwie pouczono Skarżącą o istniejącej przeszkodzie nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz trybie postępowania, tj. możliwości i sposobie dokonania wyboru jednego ze świadczeń. Do tych zaleceń strona się zastosowała, przedkładając w toku postępowania odwoławczego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wstrzymującą wypłatę świadczeń emerytalnych Skarżącej z dniem [...] września 2023 r.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie mają przepisy art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. Dla porządku warto przywołać ich brzmienie, które nie uległo zmianom od daty złożenia wniosku przez Skarżącą. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 4).

Z treści przywołanych regulacji prawnych wynika, jak należy ustalać okresy świadczeń, w tym spornego. Skarżąca nie neguje przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na stałe. Wątpliwości budzi natomiast ustalenie początkowej daty przyznania świadczenia. W opinii Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, poprawnie rozstrzygnięto, że data ta winna być łączona z wnioskiem złożonym w sposób kompletny, jak wskazuje ustawodawca – z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Przy czym powołany przepis winien być odczytywany w otoczeniu prawnym, w szczególności zaś art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który wyłącza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia w sytuacji ustalonego prawa do emerytury, co wiąże się z posiadaniem uprawnień do świadczenia emerytalnego i ich pobieraniem. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja pobierania dwóch świadczeń, wyklucza to wskazany przepis, a systemowo także art. 27 ust. u.ś.r., czy szerzej (w systemie zewnętrznym źródeł prawa) art. 95 i 96 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zatem prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że dopiero zawieszenie prawa do emerytury, otwiera drogę do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Dopiero bowiem w dacie zawieszenia tego uprawnienia można uznać, że odpadła przesłanka negatywna opisana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pobierania świadczenia, a tym samym, że wniosek strony od tej daty zawiera prawidłowo wypełnione dokumenty.

Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych, skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń (emertytalnego i pielęgnacyjnego), to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 209/21 oraz z 22 września 2022r. sygn. akt I OSK 2312/21 - dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.na.gov.pl).

Zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym Skarżąca pobierała emeryturę, a datą początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być jedynie data zawieszenia wypłaty emerytury.

Wobec powyższego należy uznać, że prawidłowo przyznano Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] września 2023 r., gdyż dopiero od tej daty Skarżąca zawiesiła swoją emeryturę. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od [...] kwietnia 2022 r., gdyż w tym czasie istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez Skarżącą za ten okres wnioskowanego świadczenia.

Wypada także zauważyć, iż wskazany w art. 24 ust. 2 u.ś.r. termin ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, który rozpoczyna się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, jest terminem prawa materialnego. W przypadku jego niezachowania, strona nie może żądać przyznania świadczenia za okres wsteczny, powołując się chociażby na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (vide: wyrok NSA z dnia 15 października 2021 r., I OSK 642/21; wyrok NSA z dnia 3 września 2021 r., I OSK 207/19; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r., I OSK 1315/21 – dostępne na stronie jw.).

Tym samym, skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i eliminuje negatywną przesłankę nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to prawo do tegoż świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym strona przedstawi organowi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Należy bowiem uznać, iż wówczas wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r. Powyższa regulacja, jakkolwiek ma procesowy charakter, to jednak oddziałuje na materialne prawa strony, określając m.in. moment początkowy prawa do świadczeń rodzinnych.

Ponadto Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2022 r. (sygn. akt I OSK 1400/21 – dostępny na stronie jw.), w którym podniesiono, że nie jest możliwe rozliczenie świadczeń przez wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą wypłaconego niższego świadczenia, gdyż dopuszczalność takiej praktyki nie wynika z przepisów ustawy. NSA wskazał, że wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano pogląd o możliwości kompensowania świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami, jednakże stanowisko takie obecnie należy uznać za odosobnione. NSA powołał się przy tym na stanowisko wyrażone w wyrokach z: 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 i 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, według którego wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.

Warto też zauważyć, że niezależnie od trudności co do ustalenia podstawy prawnej dokonania swoistego "wyrównania" kolizyjnych świadczeń, dopuszczenie takiej możliwości spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania konstytucyjnej zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Ponadto wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (renty) netto, pozostawałaby w sprzeczności z art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20 - dostępny na stronie jw.),

Analiza akt sprawy i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą zdaniem Sądu do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organ odwoławczy orzekając w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadnił swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.).

Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących w dacie jej podjęcia przepisów prawa procesowego i materialnego, a żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, to Sąd zobligowany był oddalić skargę

W konsekwencji uznając, że zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił w całości, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.