Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 695/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2024 poz 736
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 8 lipca 2024 r., nr SOC-OP.621.1.48.2024.DT w przedmiocie wymeldowanie z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ odwoławczy, Wojewoda) z dnia 8 lipca 2024 r. (nr SOC-OP.621.1.48.2024.DT) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 9 maja 2024 r. (nr WSO-DDA-5343.1.562.2022.MŚ) w przedmiocie wymeldowania B. P. (dalej: skarżąca) z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym we W. przy ul. [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. wszczęte zostało w dniu 18 maja 2022 r. na wniosek W. P. Wnioskodawca oświadczył we wniosku, że jego żona B. P., z którą jest w trakcie rozwodu, opuściła przedmiotowy lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z tego lokalu. Oświadczył, że jego żona od niego odeszła, dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal i nie zamierza do tego lokalu wracać. Jako potwierdzenie posiadania tytułu prawnego do ww. lokalu wnioskodawca przedłożył umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia 1 kwietnia 1995 r., zgodnie z którą jako najemca przedmiotowego lokalu wskazany jest W. P., a jako osoba, która wraz z najemcą zamieszkuje w tym lokalu, wskazana została m.in. B. P.

Wnioskodawca, przesłuchany w toku postępowania, podał, że jego żona w styczniu 2022 r. wniosła pozew o rozwód, a w marcu 2022 r. z własnej woli wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu. Oświadczył, że B. P. zabrała z przedmiotowego lokalu swoje rzeczy osobiste, kwiatki, naczynia, zdjęcia, książki, nie oddała kluczy i od czasu do czasu, jak nie ma go, to przychodzi do tego lokalu, ale w nim nie nocuje. Zeznał, że w przedmiotowym lokalu mieszka tylko z młodszą córką oraz że B. P. dokłada się do opłat za ten lokal.

Skarżąca wyjaśniła z kolei, że od czasu złożenia przez nią pozwu rozwodowego w dniu 11 stycznia 2022 r. jej mąż zaczął jej utrudniać zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu: wyłącza jej prąd, gaz, ogrzewanie, ciepłą wodę, zabiera klucze do toalety, która jest na klatce schodowej, chowa jej pościel, żelazko, włącza głośno radio, które gra całą noc, zanieczyścił pralkę. Oświadczyła, że jej mąż awanturował się, nękał ją i znęcał się nad nią psychicznie i z tego powodu od połowy kwietnia 2022 r. nie nocuje w przedmiotowym lokalu, ale ma klucze do tego lokalu i średnio dwa razy w tygodniu do niego przychodzi. Wyjaśniła, że zabrała z przedmiotowego lokalu tylko najbardziej potrzebne rzeczy osobiste, dwa garnki, kwiatki i książki. Zeznała, że od połowy kwietnia 2022 r. przebywa w różnych miejscach: u córki, u brata, u dalszej rodziny. Oświadczyła, że ona sama płaci za całe mieszkanie (jej mąż w ogóle nie płaci za lokal) i opłat dokonuje z własnego konta, jedynie od maja 2022 r. przestała płacić za prąd. Zeznała, że fakt utrudniania jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez męża zgłaszała kilkakrotnie na komisariacie Policji i były trzy interwencje Policji w dniach 22 stycznia 2022 r., 23 stycznia 2022 r. oraz 16 marca 2022 r., dwie pierwsze dotyczyły zmiany zamków, a ostatnia awantury, po tych interwencjach jej mąż przestał wymieniać zamki.

Przed wydaniem decyzji skarżąca stawiła się w organie pierwszej instancji, zapoznała się z aktami sprawy i oświadczyła, że Sąd Okręgowy we W. wyznaczył termin pierwszej rozprawy rozwodowej i w piśmie do sądu pełnomocnik jej męża wniósł o jej eksmisję z przedmiotowego lokalu, ale jej pełnomocnik wniósł o oddalenie tego wniosku. Oświadczyła, że ponieważ nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie i ma przez męża utrudnione zamieszkiwanie, wystąpi do sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania.

Następnie, organ pierwszej instancji, decyzją z dnia 30 września 2022 r. (nr WSO-DDA-5343.1.562.2022.MŚ) orzekł o odmowie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] we W.

W następstwie odwołania skarżącej, Wojewoda, decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r. (nr SOC-OP.621.1.120.2022.DT), uchylił wydaną w toku instancji decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając braki w zebranym materiale dowodowym. Organ odwoławczy argumentował, że nie zostały w toku postępowania wyjaśnione okoliczności opuszczenia lokalu przez skarżącą, w szczególności w zakresie dobrowolności i trwałości tego opuszczenia.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 marca 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 34/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił sprzeciw skarżącej od wskazanej decyzji Wojewody, podzielając stanowisko tego organu odnośnie do konieczności ponownego przeprowadzania postępowania administracyjnego w powyższej sprawie w sposób pozwalający ustalić wszystkie kluczowe okoliczności przy sprzeczności dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego.

W toku postępowania skarżąca za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika oświadczyła, że nie opuściła dobrowolnie przedmiotowego lokalu, lecz z powodu podejmowanych systematycznie działań przez W. P., który utrudnia jej zamieszkiwanie w tym lokalu. Oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu wielokrotnie były przeprowadzane interwencje Policji z powodu nagannego i agresywnego zachowania W. P. Stwierdziła także, że od połowy kwietnia 2022 r. przebywa w różnych miejscach, jednak do żadnego z nich nie planuje przenieść swojego centrum życiowego i wyraża wolę powrotu na stałe do przedmiotowego lokalu. Skarżąca przedłożyła pismo swojego pełnomocnika adresowane do Sądu Okręgowego we W. z dnia 6 października 2022 r. (sygn. akt [...]) z wnioskiem o nakazanie eksmisji W. P. oraz z wnioskiem o zabezpieczenie jej roszczenia o eksmisję poprzez nakazanie W. P. przywrócenie prawa posiadania przedmiotowego lokalu B. P. poprzez zaniechanie zakłócania korzystania przez nią z tego lokalu.

W toku postępowania do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z Sądu Okręgowego we W. z dnia 18 stycznia 2023 r. informujące, że w sprawie z powództwa skarżącej przeciwko W. P. o rozwód wniosek B. P. o eksmisję został oddalony i że wyrok z dnia 28 grudnia 2022 jest nieprawomocny.

Skarżąca, przesłuchana ponownie w toku postępowania, wyjaśniła, że posiada klucze do przedmiotowego lokalu, ale nadal nie może w nim mieszkać, gdyż obawia się najść męża, który utrudnia jej normalne funkcjonowanie w mieszkaniu. Oświadczyła, że od października-listopada 2022 r. w przedmiotowym lokalu mieszka tylko ich córka J. P. Dołączyła również do akt sprawy nieprawomocny wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 28 grudnia 2022 r. w sprawie z powództwa B. P. przeciwko W. P. o rozwód wraz z uzasadnieniem.

Z kolei wnioskodawca zeznał, że skarżąca nadal nie mieszka w przedmiotowym lokalu i że w lokalu tym mieszka on i jego dorosła córka. Oświadczył, że nie utrudnia zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu B. P. oraz że z własnej woli wyprowadziła się ona z tego lokalu i zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste.

Organ pierwszej instancji przesłuchał w toku postępowania J. P., córkę stron postępowania, mieszkającą w przedmiotowym lokalu. Zeznała ona, że w przedmiotowym lokalu mieszka tylko ona z ojcem, a jej matka opuściła ten lokal około rok wcześniej z tego powodu, że rodzice się rozwodzą, kłócili się ze sobą i nie mogli dojść do porozumienia. Zeznała, że jej matka B. P. przychodzi dosyć często do niej w odwiedziny (średnio raz w tygodniu), ale tylko jak ojca nie ma w domu. Oświadczyła, że jej matka od czasu jak opuściła przedmiotowy lokal nie nocowała w nim więcej. Zeznała, że w przedmiotowym lokalu zostały rzeczy jej matki i kiedy przychodzi ona do mieszkania to wymienia te rzeczy, jedne zostawia, a drugie zabiera. Oświadczyła również, że skarżąca posiada klucze do przedmiotowego lokalu. Zeznała, że nie zna miejsca pobytu swojej matki i widuje się z nią, gdy przyjeżdża ona do przedmiotowego lokalu. Zeznała, że wie, iż jej matka chciała wrócić do przedmiotowego lokalu, ale mieszkanie jest tak małe, że nie ma teraz miejsca na wstawienie dla niej łóżka.

Następnie po raz kolejny została przesłuchana skarżąca, która zeznała, że ma klucze do przedmiotowego lokalu i w każdej chwili może do niego wejść. Oświadczyła, że bywa bardzo często w przedmiotowym lokalu, ale pod nieobecność W. P.; bywa w tym lokalu głównie wtedy, gdy jest w nim ich córka J. P. Zeznała, że mogłaby nocować w przedmiotowym lokalu na kanapie, która jest w pokoju, ale obawia się, że gdyby została na noc, a W. P. przyszedłby do mieszkania, to byłby wobec niej agresywny. Oświadczyła, że część jej rzeczy znajduje się w przedmiotowym lokalu i kiedy przychodzi do tego lokalu, to wymienia swoje rzeczy. Zeznała, że ma zamiar wrócić do przedmiotowego lokalu i w nim mieszkać, czeka jednak najpierw na rozstrzygnięcie Sądu w sprawie rozwodowej i w kwestii eksmisji męża z tego lokalu. Oświadczyła, że nie opuściła przedmiotowego lokalu z własnej woli, lecz została do tego zmuszona przez męża, który utrudniał jej zamieszkiwanie w tym lokalu.

Skarżąca wskazała także, że w styczniu 2022 r. trafiła do Fundacji C. i do października 2022 r. korzystała z pomocy psychologicznej i prawnej w tym C. Oświadczyła, że było to spowodowane tym, że nie dawała sobie rady z powodu przemocy psychicznej ze strony jej męża. Zeznała, że w kwestii jej niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu nic się nie zmieniło. Oświadczyła, że nie składała wniosku o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu.

W toku postępowania, pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 22 stycznia 2023 r. oświadczył, że w toku powództwa B. P. przeciwko W. P. o rozwód wyartykułowano dalej idące niż przywrócenie posiadania roszczenie - o nakazanie eksmisji W. P. i dlatego też zasadne jest rozpatrzenie niniejszej sprawy po zapadnięciu rozstrzygnięcia przed Sądem Apelacyjnym. Następnie z kolei, przy piśmie z dnia 15 marca 2024 r., przesłał do organowi pierwszej instancji kopię wyroku Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 29 lutego 2024 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa B. P. przeciwko W. P. o rozwód, oddalający obie apelacje.

W tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji, decyzją z dnia 9 maja 2024 r. (nr WSO-DDA-5343.1.562.2022.MŚ), orzekł o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym we W. przy ul. [...], z kolei na skutek rozpatrzenia odwołania od wskazanej decyzji – Wojewoda, zaskarżoną decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. (nr SOC-OP.621.1.48.2024.DT), utrzymał ją w mocy.

W motywach uzasadnienia – po przytoczeniu odnośnych przepisów prawa oraz adekwatnego orzecznictwa sądowego – Wojewoda uznał za udowodniony fakt, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu, gdyż zostało to potwierdzone w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Fakt ten zgodnie potwierdziły również strony postępowania. Uznać, że B. P. opuściła miejsce stałego zameldowania w kwietniu 2022 r. i od tego czasu jedynie odwiedzała ten lokal. Stwierdził ponadto, że przychodzenie do lokalu w charakterze odwiedzin nie świadczy, iż w lokalu tym koncentrowała ona swoje sprawy życiowe.

Zdaniem organu odwoławczego do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącą doszło na skutek narastającego silnego konfliktu między stronami postępowania i chęci uniknięcia sytuacji konfliktowych, które mogłyby zaistnieć w wyniku wspólnego zamieszkiwania odwołującej się z jej byłym mężem. Potwierdziła to odwołująca się podczas postępowania, oświadczając, że nie może mieszkać w przedmiotowym lokalu, gdyż obawia się najść męża, który utrudnia jej normalne funkcjonowanie w mieszkaniu. Co istotne zdaniem organu, skarżąca posiada klucze do przedmiotowego lokalu, ma do niego dostęp, a zatem mogłaby w nim zamieszkać, jednakże nie czyni tego z powodu obawy przed wspólnym zamieszkiwaniem z W. P. W tych okolicznościach Wojewoda stwierdził, że chociaż konflikt pomiędzy stronami postępowania mógł wpłynąć na działania skarżącej, to nie zmienia to faktu, iż wyprowadzenie się z miejsca pobytu stałego było jej samodzielną i dobrowolną decyzją.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca od momentu opuszczenia miejsca pobytu stałego, a więc od kwietnia 2022 r., nie podjęła przewidzianych prawem skutecznych działań, które mogłyby wskazywać, iż nie opuściła ona przedmiotowego lokalu dobrowolnie.

Rozpatrując z kolei kwestię trwałości opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania, Wojewoda podkreślił, że przepisy prawa nie wskazują żadnego konkretnego okresu czasu, po upływie którego należałoby uznać, iż opuszczenie lokalu ma taki charakter. W rozpatrywanej sprawie należało stwierdzić, że skarżąca nie przebywa w miejscu zameldowania od kwietnia 2022 r. i mając na uwadze okoliczności opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu, jest to okres wystarczający do tego, by uznać, że ww. osoba opuściła lokal trwale.

W ocenie Wojewody, skoro zatem skarżąca ma dostęp do przedmiotowego lokalu, a jednocześnie nie chce ona zamieszkiwać wspólnie z wnioskodawcą, wobec którego nie została orzeczona eksmisja, to brak jest obiektywnych przesłanek, żeby uznać, że zrealizuje ona zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu i skoncentruje w nim swoje sprawy życiowe.

W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, skarżąca zaprzeczyła, aby zaistniały ustawowe przesłanki do orzeczenia jej przymusowego wymeldowania ze wspólnego lokalu mieszkalnego stron. Argumentowała, że zapadły w sprawie rozwodowej wyrok Sądu Okręgowego we W. potwierdził naganne postępowanie W. P. względem skarżącej, orzekając rozwód z jego wyłącznej winy. W wyroku tym przyjęto, że wnioskodawca w sposó uporczywy nękał skarżącą, uprzykrza jej życie poprzez złośliwe zachowanie, ubliżał jej dążąc do tego, aby opuściła mieszkanie. To zatem wnioskodawca – jak dalej wskazano w uzasadnieniu tego wyroku – doprowadził więc do wyprowadzenia się skarżącej z mieszkania. W tych okolicznościach – zdaniem skarżącej – nie zaistniała przesłanka dobrowolności warunkująca wymeldowanie z miejsca pobytu. Podkreśliła także, że przebywa w różnych miejscach, jednakże do żadnego z nich nie planuje przenieść swojego centrum życiowego, wręcz przeciwnie -wyraża wolę powrotu na stałe do przedmiotowego lokalu, oczekując na uregulowanie jego stanu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Badając rozpoznawaną sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawą podjętego przez Wojewodę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736 ze zm., dalej: u.e.l.), a konkretnie przepisy rozdziału 4 ustawy (art. 24 – 39) regulujące zasady wykonywania obowiązku meldunkowego. Z przepisów tych wynika, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 24 ust.1 u.e.l.). Obowiązek meldunkowy polega m.in. na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust.2 u.e.l.). Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 u.e.l.). Z treści art. 33 ust. 1 u.e.l. wynika z kolei powinność wymeldowania się obywatela polskiego, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu.

Zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja wydana została na podstawie art. 35 u.e.l., stanowiącego, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W rozpoznawanej sprawie należało rozstrzygnąć, czy zaistniały w sprawie przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego z dotychczasowego adresu zameldowania. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest bowiem zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l., a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym trzeba, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 u.e.l., jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 u.e.l. i wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu.

Opuszczenie miejsca pobytu stałego, uzasadniające wydanie decyzji cechować musi zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1609/18 i z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 169/19).

Zaakcentować przy tym trzeba – zwłaszcza w kontekście okoliczności faktycznych niniejszej sprawy – że w sytuacji, w której niezamieszkiwanie pod danym adresem jest wynikiem zastosowania przemocy, istotne jest również to, czy strona podjęła niezwłocznie skuteczne działania prawne zmierzające do przywrócenia jej utraconego posiadania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1109/20). Formułowany w orzecznictwie sądowym wymóg dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego nie może jednak podważać czysto ewidencyjnego charakteru instytucji zameldowania oraz prowadzić do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej, czyli sytuacji, w której strona faktycznie od dłuższego czasu nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 527/22).

Podzielając ugruntowane na tym tle orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazać zatem należy, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, iż nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby powrotu do lokalu, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20; z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2915/18).

Brak dobrowolności nie stanowi zatem jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu lub też bezskuteczne podejmowanie takich czynności, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (por. wyrok z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 400/22).

Odnosząc przedstawione dotychczas przesłanki wymeldowania do realiów rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż strona skarżąca w kwietniu 2022 r. wyprowadziła się z miejsca zameldowania na pobyt stały w lokalu położonym we W. przy ul. [...]. Biorąc natomiast pod uwagę treść wyjaśnień złożonych przez obie strony w toku postępowania, a nade wszystko ustalenia Sądu Okręgowego we W. poczynione w sprawie o rozwód, nie budzi także wątpliwości, że powodem wyprowadzenia się skarżącej ze wspólnie zajmowanego lokalu było zachowanie wnioskodawcy, który doprowadzał do sytuacji konfliktowych, a w konsekwencji – zmusił skarżącą do opuszczenia lokalu (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]). Biorąc to pod uwagę, jak również twierdzenia skarżącej, że przez fakt pozostawienia w miejscu zameldowania swoich rzeczy osobistych nie zerwała ona więzi z lokalem, należało w tym zakresie ustalić, czy skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce stałego zameldowania, zrywając z nim wszelkie dotychczasowe więzi.

Zaznaczyć należy, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu na zawsze. Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19). Zameldowanie w lokalu odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby w lokalu, a interpretacja okoliczności faktycznych nie może prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim nie zamieszkuje. Z tego względu trafnie uznał Wojewoda, że fakt nieprzybywania przez skarżącą w miejscu zameldowania od kwietnia 2022 r. stanowi dostatecznie długi okres potwierdzający trwałość opuszczenia lokalu.

Odnośnie do zaistnienia w sprawie przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały w wyżej zakreślonym jej rozumieniu, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie, do dnia wydania decyzji przez Wojewodę, czyli do dnia 8 lipca 2024 r., skarżąca nie podjęła żadnych skutecznych działań prawnych zmierzających do zapewnienia jej powrotu do lokalu. Zaznaczyć trzeba, że choć w toczącej się przed Sądem Okręgowym we W. sprawie o rozwód skarżąca wniosła o eksmisję wnioskodawcy z przedmiotowego lokalu, wyrokiem z dnia 28 grudnia 2022 r. sąd wniosek ten oddalił. Wywiedziona natomiast przez nią apelacja od wskazanego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 29 lutego 2024 r. (sygn. akt [...]). Pełnomocnik skarżącej, w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji, potwierdził w piśmie z dnia 22 stycznia 2024 r., że skarżąca nie formułowała roszczeń z zakresu ochrony posiadania, koncentrując się na dalej idącym wniosku o eksmisję wnioskodawcy z zajmowanego lokalu.

Wskazać w tym względzie trzeba, że zgodnie z art. 344 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.) roszczenie o ochronę naruszonego posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Mając na uwadze powyższe, jak też przedstawione wyżej poglądy judykatury, uznać trzeba, że skoro od momentu opuszczenia lokalu do dnia wydania zaskarżonej decyzji minęło ponad 2 lata, a skarżąca nie podjęła skutecznych kroków prawnych zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania, to nie można przyjąć, iż opuszczenie lokalu miało charakter wyłącznie tymczasowy, a przede wszystkim, że nie wystąpiła przesłanka dobrowolności.

Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, trwałości opuszczenia przez nią lokalu nie podważa fakt, że w lokalu nadal znajdują się jej rzeczy ruchome czy okoliczność, że ponosi on część opłat za utrzymanie lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1570/22).

Zaznaczyć końcowo należy, skoro zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, to podobnie, także wymeldowanie, w żaden sposób prawa tego nie niweczy. Można zatem być właścicielem lokalu i nie być w nim zameldowanym. Meldunek – sam w sobie – nie tworzy bowiem uprawnienia do żądania własności nieruchomości ani przesłanki wytaczania roszczeń majątkowych wobec właściciela. Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1739/19).

Organy administracji przeprowadziły wystarczające postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które ustalono istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy i niebudzące wątpliwości okoliczności faktyczne. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z przeprowadzoną oceną dowodów i dokonanymi ustaleniami faktycznymi nie oznacza, że doszło w tym względzie do istotnego naruszenia przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, co doprowadziło do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.