Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 725/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
article: art. 189a par. 1, art. 189 d i art. 189f par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 1 października 2024 r. nr 408.124/G-2/XV/24 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.

Burmistrz Miasta Bielsk Podlaski decyzją z 4 września 2024 r. nr Gk.7031.8.56.2024 nałożył na PUA A. Spółka z o.o. w B. administracyjną karę pieniężną w wysokości 23.080 zł za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 189d w zw. z art. 189a § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę przez organ pierwszej instancji, niezbadanie i nierozważanie w jakimkolwiek zakresie przy wymierzaniu kary, okoliczności wskazanych w tym przepisie, w szczególności w zakresie wagi i okoliczności naruszenia prawa, stopnia przyczynienia Spółki do powstania naruszenia prawa, a w konsekwencji nałożenie na Spółkę kary administracyjnej w maksymalnej wysokości, jaką dopuszcza treść art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.; dalej powoływana jako u.c.p.g.), podczas gdy zachodzą określone w tym przepisie okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej lub co najmniej - obniżenie jej wysokości;

b) art. 189f § 1, 2 i 3 w zw. z art. 189a § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz błędne uznanie, że nie zachodzą postawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, gdyż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a., podczas gdy zachodzą określone w tym przepisie okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niezebranie przez organ pierwszej instancji wyczerpującego materiału dowodowego, w szczególności niepodjęcie jakiejkolwiek inicjatywny dotyczącej materiału dowodowego w zakresie okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej, a w konsekwencji nałożenie kary administracyjnej w maksymalnej wysokości, jaką dopuszcza treść art. 9x ust. 3 u.c.p.g., podczas gdy zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej;

b) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę przez organ pierwszej instancji, niezbadanie i nierozważanie w jakimkolwiek zakresie przy wymierzaniu kary, okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej, a w konsekwencji nałożenie kary administracyjnej w maksymalnej wysokości, jaką dopuszcza treść art. 9x ust. 3 u.c.p.g., podczas gdy zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej;

c) art. 107 § 3 K.p.a., poprzez skonstruowanie uzasadnienia decyzji bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności poprzez zaniechanie wskazania na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dowody organ uznał, że nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości nałożonej kary a nadto wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji Wójta Gminy T. z 16 marca 2023 r. na okoliczność odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w sprawie o analogicznym stanie faktycznym.

W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że organ zupełnie pominął treść art. 189d K.p.a. i w konsekwencji nie rozważył w jakimkolwiek zakresie czy zachodzą przesłanki do obniżenia wysokości nałożonej kary. Organ także błędnie wywnioskował, że nie zachodzą określone w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary. Spółka podniosła, że nieosiągnięcie wymaganych ustawowo poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu nie jest przez nią zawinione i wynika głównie z faktu, że Spółka przekazuje do recyklingu odpady w takiej ilości, jak to jest możliwe do przekazania z uwagi na sposób segregacji odpadów przez właścicieli nieruchomości od których odbierane są odpady. Wobec tego Spółka nie ma wpływu na finalnie osiągnięty poziom segregacji odpadów przez właścicieli nieruchomości, więc nie miała też wpływu na osiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Podniesiono, że Spółka nie jest w stanie zmusić właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów. Jednocześnie Spółka podniosła, że podjęła wszystkie dostępne jej działania w celu osiągniecia wymaganego poziomu. Nieprawdziwe są zatem twierdzenia organu jakoby nie podjęto wystarczających działań zmierzających do osiągniecia wymaganego prawem poziomu. Ponadto inna jest sytuacja przedsiębiorcy, który w sposób rażący narusza swoje zobowiązania i nie osiąga wymaganych poziomów z przyczyn leżących po jego stronie, niż sytuacja podmiotu, który pomimo starań nie osiąga tych poziomów. Organ powinien wziąć pod uwagę, że Spółka podjęła wszelkie dostępne środki, aby te poziomy osiągnąć i nie miała wpływu na część okoliczności, których zaistnienie warunkuje osiągnięcie wymaganych poziomów. Nie bez znaczenia, zdaniem Spółki, pozostaje fakt, że w 2020 r. świadomość społeczna w zakresie konieczności segregowania odpadów komunalnych przez właścicieli nieruchomości była znikoma. Dopiero ustawa z 11 sierpnia 2021 r. przyczyniła się do zwiększenia tej świadomości. Konkludując tę część uzasadnienia Spółka stwierdziła, że nie mogła osiągnąć wymaganego poziomu przygotowania po ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z powodów za które nie ponosi odpowiedzialności a zatem zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Kolejną okolicznością którą organ powinien wziąć pod uwagę jest fakt, że w wyniku nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych nie doszło do powstania żadnej szkody. Wskazano, że Spółka w 2020 r. odebrała z terenu Miasta Bielsk Podlaski zaledwie 5,19 % wszystkich odpadów komunalnych. Skala prowadzonej działalności, z uwagi na jej znikomy zakres, nie mogła zatem przełożyć się na brak osiągniecia przez miasto wymaganego w 2020 r. poziomu recyklingu. Podano, że w 2020 r. Miast Bielsk Podlaski osiągnęło wymagany poziom recyklingu i nie zapłaciło żadnej kary a tym samym nie poniosło w tym zakresie żadnej szkody. W związku z powyższym, zdaniem Spółki, w sprawie należało uznać, że doszło do znikomej wagi naruszenia. W tym zakresie Spółka powołała się na dołączoną do odwołania decyzję Wójta Gminy T., na podstawie której odstąpiono od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.385,50 zł za 2021 r. z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa z tego powodu, że gmina osiągnęła wymagane poziomy odzysku.

Spółka nie zgodziła się też ze stanowiskiem, że przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem w tym przypadku jest niemożliwe. Odnosząc się do tego Spółka podniosła, że nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych już się zakończyło. Brak jest zatem podstaw do uznania, że fakultatywna przesłanka odstąpienia od nałożenia kary jest niemożliwa do spełnienia. Jest to czynność zakończona stąd, zdaniem Spółki, bezpodstawne jest analizowanie nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2020 pod kątem możliwości przywrócenia do stanu poprzedniego.

Reasumując Spółka zarzuciła, że organ nie wziął pod uwagę następujących okoliczności: waga naruszenia prawa jest znikoma – w wyniku nieosiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu nie doszło do powstania żadnej szkody; skoro osiągnięcie poziomów za 2020 r. jest etapem zamkniętym to należy przyjąć, że Spółka zaprzestała naruszenia prawa; nieosiągnięcie wymaganego poziomu nie jest przez Spółkę zawinione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 1 października 2024 r. nr 408.124/G-2/XV/24 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 9n u.c.p.g. każdy podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań. Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany zamieścić w sprawozdaniu także informacje o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia. Obowiązek osiągnięcia przez przedsiębiorcę ww. poziomu w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych wynika z zapisów art. 9g u.c.p.g. Zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielami nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. W sprawie niniejszej, działając na podstawie art. 9x ust. 3, obliczono przedsiębiorcy wysokość kary za niewypełnienie ustawowego obowiązku. Kolegium w pełni zaakceptowało sposób jej wyliczenia. Wskazano, że przedmiotową karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Wyliczenie wysokości kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych przedstawia się następująco:

1) łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w tonach wynosi 16,3790 Mg,

2) łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w tonach wynosi 559,7800 Mg,

3) osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 8,04%,

4) wymagany do osiągnięcia w 2020 r. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynosi 50%,

5) stawka opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku na rok 2020 wynosi 270 zł.

W zakresie obliczenia brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wskazano, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych: użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oblicza się ją na podstawie wzoru: Ppmts = (Mrpmts/ Mwpmts) x 100% gdzie: Ppmts - poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, wyrażony w %; Mrpmts - łączna masa odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców odpadów komunalnych, wyrażona w Mg; Mwpmts - łączna masa wytworzonych odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców odpadów komunalnych, wyrażona w Mg, obliczana na podstawie wzoru: (...) w przypadku podmiotów, o których mowa w art. 9g u.c.p.g.: Mwpmts = Mo x Umpmts gdzie: (...) Mo - łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości; Umpmts - udział łączny odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła i wielomateriałowych w składzie morfologicznym odpadów komunalnych (dla miast poniżej 50 tys. mieszkańców wynosi: Umpmts = 36,4%). Na podstawie tych wzorów dokonano następujących obliczeń:

1) Mwpmts = Mo x Umpmts Mwpmts = 559,78 x 36,4%

Mwpmts = 203,7599

2) P pmts = (Mrpmts / Mwpmts) x 100%

P pmts = (16.379 / 203.7599) x 100%

Ppmts = 8.04%

Poziom wymagany do osiągnięcia w 2020 r. wynosił 50%.

Obliczenie brakującej masy odpadów wymaganej do osiągnięcia poziomu do ponownego użycia i recyklingu: Mrpmts wymagana = (50% x 16,3790 Mg) / 8,04% = 101,8594 Mg Mrpmts brakująca 101,8594 Mg - 16,3790 Mg = 85,4804 Mg. Zatem, aby uzyskać odpowiedni poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, Mrpmts powinno wynosić co najmniej 101,8594 Mg. Na podstawie danych ze sprawozdań i powyższych wyliczeń brakująca masa odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wynosi 85,4804 Mg. Obliczenie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu: 85,4804 Mg x 270 zł = 23.079.71 zł. Zaokrąglając kwotę do pełnych złotych, jak stanowi art. 63 § 1 O.p. wysokość kary ustalono na 23.080,00 zł.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania wskazało, że zgodnie z uchwałą NSA z 9 czerwca 2022 r. (III OPS 1/21) "Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj.: Dz. U. z 2021 r. poz. 888 z późn. zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.). Oznacza to, że każdorazowo nakładając karę konieczne jest rozważnie możliwości odstąpienia od jej wymierzenia.

Zgodnie z art. 189f § 1 pkt. 1 K.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Kolegium oceniło, że przesłanka odstąpienia od nałożenia kary oraz możliwości jej miarkowania została przez organ pierwszej instancji przeanalizowana, aczkolwiek uzasadnienie w tym zakresie wymaga uzupełnienia.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa u.c.p.g. (za rok 2020). Zatem w świetle przytoczonego przepisu, to na Spółce, jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2020 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, przy czym poziom ten został określony w odniesieniu do frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła - w wysokości co najmniej 50% wagowo. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g., obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g.

W świetle treści tych przepisów nie może ulegać wątpliwości, że w równym stopniu jak gminę, obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. W tej sytuacji za nieracjonalne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się Spółka, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych albo też, że podjęte przez nią działania (swoją drogą nie opisano w odwołaniu, jakiego rodzaju wszelkie dostępne działania podjęła Spółka, by przyczynić się do osiągnięcia wymaganych prawem poziomów) wyczerpują limit starań przedsiębiorcy w tej mierze. Takie przekonanie niewątpliwie przekładałoby się na praktykę biznesową przedsiębiorców zajmujących się gospodarowaniem odpadami, bowiem w takiej sytuacji nie byliby oni skłonni podejmować i wykonywać działalności gospodarczej skazanej na brak powodzenia ekonomicznego.

Ponadto w konsekwencji takiego rozumowania przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy", ponieważ przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Skoro Spółka - świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji - zdecydowała się na prowadzenie na terenie gminy działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których obowiązuje art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywał obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym, w odniesieniu do masy odbieranych przez nią w tych warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu.

Przedsiębiorca taki powinien przedsięwziąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie ww. wymaganych poziomów. Spółka nie wykazała, jakiego rodzaju działania podejmowała, by zmusić kontrahentów do segregacji odpadów - wręcz przeciwnie w odwołaniu stwierdza, że "Odwołujący nie jest w stanie zmusić właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów", nie opisano żadnych konkretnych środków czy czynności, jakie były podejmowane celem zachęty do segregacji - w sytuacji w której obowiązek wykazania takich działań jest w interesie Spółki.

Spółka, jako przedsiębiorca powinna podjąć takie działania, które zapewniłyby właściwy poziom przygotowania omawianej kategorii odpadów do ponownego użycia i recyklingu. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium stwierdziło, że brak było podstaw do przyjęcia, że odwołująca nie miała wpływu na nieosiągnięcie, zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g. obowiązujących w 2020 r. poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Z jednej strony Spółka nie wykazała żadnych działań, z drugiej bez względu na ich charakter - nawet jeśli były one podejmowane (na co nie przedstawiono dowodów) nie były wystarczające dla osiągnięcia nałożonego na Spółkę celu.

Jeżeli chodzi o zastosowanie w sprawie art. 189d K.p.a. i dyrektyw wymiaru kary z niego wynikających, to Kolegium wyjaśniło, że przewidzianych działem IVa K.p.a. przepisów dotyczących administracyjnych kar pieniężnych nie należy traktować jako uniwersalnego klucza rozstrzygania w sprawach o nałożenie kar pieniężnych, znajdują bowiem one zastosowanie ograniczone. Dzieje się tak z tego powodu, że ustawodawca w art. 189a § 2 K.p.a., w kwestiach tym przepisem określonych, przyznał pierwszeństwo regulacjom szczególnym, wyłączając w ogóle możliwość stosowania unormowania z działu lVa K.p.a. Zatem w tym zakresie przepisy K.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych odnosić się mogą wyłącznie do tych aspektów przewidzianych ustawami szczególnymi kar pieniężnych, które nie doczekały się w tych ustawach szczególnych regulacji.

Przepis art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. jednoznacznie wyklucza możliwość odwoływania się do art. 189d K.p.a., jeśli w tym zakresie, a więc w zakresie dotyczącym przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisy ustawy szczególnej tę kwestię uregulowały. Powyższego poglądu nie może zmienić okoliczność, że określone przepisem art. 189d K.p.a. przesłanki wartościowania kary pieniężnej ujęte zostały szerzej, niż to uczynił ustawodawca w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, bowiem niezmieniony pozostaje ustawowy warunek określony art. 189a § 2 K.p.a. stosowania regulacji kodeksowej wyłącznie w warunkach braku regulacji szczególnej w danym zakresie, przy czym brak ten należy pojmować jako brak zupełny.

Zasady wymiaru będącej przedmiotem postępowania kary wynikają z ustępu trzeciego art. 9x u.c.p.g., który stanowi, że karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Powyższe prowadzi do wniosku, że ustawodawca w ustawie szczególnej (u.c.p.g.) uregulował podstawy obliczania kary, zatem na zasadzie kodeksowej reguły kolizyjnej, wynikającej z art. 189a § 2 K.p.a., to gdy z Iex specialis wynikają te reguły to tylko one znajdują zastosowanie w sprawie danej kategorii kar administracyjnych.

W ocenie Kolegium nie było również podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Wskazano, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego.

Mając to na uwadze, zdaniem Kolegium, przyjąć należy że w niniejszym przypadku nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Chronionym dobrem jest dobro wspólne, jakim jest środowisko, a celem - ograniczenie negatywnego oddziaływania na jego elementy przyrodnicze, poprzez wprowadzenie obowiązku osiągnięcia określonych limitów recyklingu. Wprowadzone zatem ustawą poziomy recyklingu w ramach gospodarowania odpadami komunalnymi ukierunkowane są na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko zbędnych wytworów działalności ludzkiej. Kwestia negatywnego wpływu na środowisko odpadów nie budzi większej wątpliwości i jest oczywista. Stąd też, wbrew stanowisku Spółki, osiągnięty przez nią poziom recyklingu w relacji do wymaganego, ma istotne znaczenie w kontekście oceny "znikomości" naruszenia. Otóż poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 50% masy odebranych odpadów komunalnych.

Tymczasem, według ustaleń, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 8,04 %. Oznacza to, że Spółka nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku w 41,96%. Powoływana okoliczność, że odbierane przez Spółkę z terenu gminy odpady komunalne stanowią w istocie niewielką część wszystkich odebranych w 2020 r. z terenu gminy odpadów, wobec czego ilość ta nie mogła mieć wpływu na poziom recyklingu osiągnięty przez gminę, gdyż gmina wymagany poziom osiągnęła, nie może odnieść spodziewanego przez Spółkę skutku co do oceny realizacji obowiązku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Przychylenie się do stanowiska strony podważałoby cel przyjęcia obowiązujących w tym względzie uregulowań prawnych, związanych z ochroną środowiska, adresowanych - niezależnie - do przedsiębiorców oraz do gmin. Należy przy tym mieć na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami poszczególnych frakcji odpadów ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów, przy czym poziom ten ma charakter wymaganego minimum.

A zatem, zarówno przedsiębiorcy jak i gminy powinni dążyć do tego, aby te poziomy osiągnąć w jak najwyższym stopniu. Fakt, że wynik osiągnięty przez Spółkę nie przełożył się w sposób negatywny na wynik gminy, która zrealizowała ustawowy cel, nie może świadczyć o znikomej wadze naruszenia, którego dopuściła się skarżąca. Sytuacja osiągnięcia określonych poziomów recyklingu przez gminę nie może prowadzić do różnicowania sytuacji przedsiębiorców z perspektywy oceny wagi naruszenia prawa, bowiem byłoby to nieracjonalne i dyskryminacyjne. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Nie można jednak przyjąć, że w tym zakresie waga naruszenia prawa przez konkretnego przedsiębiorcę jest znikoma, w zależności od tego czy faktycznie dana gmina obowiązujące ją poziomy recyklingu odnośnie do danych frakcji odpadów w danym roku osiągnęła, czy też nie.

Biorąc po uwagę brzmienie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. odstąpienie od wymierzenia kary może mieć miejsce, jeśli obie przesłanki wynikające z tego przepisu zachodzą, a więc zarówno waga naruszenia prawa jest znikoma jak i zachodzi okoliczność, że strona zaprzestała naruszania prawa.

Kolegium uznając prawidłowość wyliczenia kary i brak podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia uznało, że zaskarżoną decyzję należy utrzymać w mocy.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

- art. 189d w zw. z art. 189a § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie przez organy i w konsekwencji nie przeanalizowanie w żaden sposób wagi naruszenia prawa, stopnia zaangażowania Spółki w to naruszenie ani jej roli w powstaniu tego stanu. W wyniku tego, mimo wystąpienia okoliczności, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od jej wymierzenia Spółka została obciążona karą administracyjną w pełnej wysokości;

- art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz błędne uznanie, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej mimo spełnienia przesłanek określonych w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., a także poprzez nieuwzględnienie przy ocenie znikomej wagi naruszenia całokształtu okoliczności danego przypadku, tj. okoliczności o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, w tym braku zawinienia Spółki. W rezultacie organ administracyjny wydał decyzję obciążającą Spółkę obowiązkiem zapłaty kary pieniężnej, pomimo istnienia przesłanek do odstąpienia od niej,

- art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności na okoliczność istnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej,

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji bez pełnego odniesienia się do okoliczności, które wskazują na winę Spółki i poprzestanie wyłącznie na stwierdzeniu, że Spółka nie podjęła wszelkich możliwych działań w celu spełnienia ustawowych poziomów recyklingu.

Wskazując na te naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi właściwie powtórzono argumentację z odwołania. I tak zarzucono, że organ całkowicie pominął art. art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. (waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa). Spółka podniosła, że nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu było spowodowane czynnikami na które nie miała wpływu, w szczególności nie miała wpływu na brak dostatecznej ilości selektywnie zbieranych odpadów przez właścicieli nieruchomości, z którymi Spółka nie miała możliwości skutecznego kontaktu lub na których działania nie miała wpływu. W takim stanie faktycznym Spółka uczyniła wszystko, co możliwe, aby osiągnąć wymagane poziomy recyklingu, natomiast okoliczności od niej niezależne uniemożliwiły pełną realizację tego obowiązku. Wskazano, że w 2020 r. świadomość społeczna na temat segregowania odpadów komunalnych była znikoma. Dopiero nowelizacja ustawy z 11 sierpnia 2021 r. wprowadziła szczegółowe regulacje nakładające na wszystkich właścicieli nieruchomości obowiązek selektywnego zbierania odpadów. Z tego powodu dopiero od 23 września 2021 r. zaczęto skutecznie wprowadzać obowiązek segregacji, co miało wpływ na poziomy recyklingu. W związku z tym w 2020 r. Spółka nie miała realnego wpływu na przestrzeganie przez właścicieli nieruchomości obowiązku segregacji, a tym samym nie ponosi winy w niesięgnięciu wymaganego poziomu recyklingu. Nadto Spółka podniosła, że brak wymaganej segregacji odpadów nie wyrządził żadnych negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi, środowiska, ani żadnych innych dóbr prawnie chronionych.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Spółki, można przyjąć że waga naruszenia jest znikoma, co uzasadniało odstąpienie od nałożenia kary. Jednak SKO w żaden sposób nie ustosunkowało się do okoliczności dotyczących tego, że Spółka nie miała możliwości osiągniecia pełnych poziomów recyklingu z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niej.

Spółka zarzuciła także, że organy nie przeprowadziły wnikliwego badania okoliczności sprawy oraz nie podjęły odpowiednich działań dowodowych na okoliczność spełnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. Spółka w odwołaniu przedstawiła argumentację wskazująca, że uczyniła wszystko co można było od niej wymagać w celu osiągniecia wymaganego poziomu recyklingu, a jednak organy nie wzięły tych okoliczności pod uwagę. Zdaniem Spółki decyzja SKO nie zawiera rzetelnego uzasadnienia dotyczącego przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, gdyż pomija argumentację i dowody przedstawione przez Spółkę. Organ nie odniósł się do stanowiska Spółki dotyczącego tego, że nie miała możliwości przymuszenia właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów na odpowiednim poziomie oraz do znikomych skutków naruszenia. Organ ograniczył się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia o niewystarczających działaniach Spółki. Nie odniósł się przy tym w żaden sposób do przemawiającego na korzyść Spółki faktu odstąpienia przez inny organ od wymierzenia kary w analogicznej sprawie (do odwołania była dołączona decyzja Wójta Gminy T. z 16 marca 2023 r. z uzasadnienia której wynika, że organ uznał za niecelowe karanie Spółki za takie samo przewinienie jak w sprawie niniejszej).

Reasumując Spółka stwierdziła, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej: waga naruszenia jest znikoma – w wyniku nieosiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu nie doszło do powstania żadnej szkody – nieosiągnięcie wymaganego poziomu nie stworzyło żadnego realnego zagrożenia ani dla życia i zdrowia ludzi, ani dla środowiska, ani nawet dla stanu finansów gminy, która nie poniosła z tego tytułu żadnej szkody materialnej; Spółka nie przyczyniła się do powstania naruszenia prawa – nieosiągnięcie wymaganych ustawowo poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu nie jest zawinione przez Spółkę; Spółka zaprzestała naruszenia prawa – skoro osiągnięcie poziomów za 2020 r. jest etapem zamkniętym należy przyjąć, że zaprzestano naruszenia. Wszystkie te okoliczności uzasadniały odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja nakładająca na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 23.080 zł za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

Zgodnie z art. 9g u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., nadanym mocą art. 1 pkt 23 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579) podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w art. 3b ust. 1 i 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2. Według art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo.

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2361) z dniem 31 grudnia 2020 r., został znowelizowany przepis art. 3b u.c.p.g. Nowe brzmienie otrzymał art. 3b ust. 1 (na skutek nowelizacji nie obejmuje już roku 2020), dodano przepis art. 3aa, mocą którego gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo (pkt 1). Uchylono przepis art. 3b ust. 2 u.c.p.g., zaś art. 3b ust. 3 u.c.p.g. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, kierując się koniecznością możliwości zweryfikowania osiągnięcia tych poziomów przez każdą gminę oraz przepisami Unii Europejskiej określającymi sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi.

Według art. 6 ustawy nowelizującej do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875).

Mając powyższe uregulowania na względzie organ prawidłowo przyjął, że poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, a także sposób obliczania tych poziomów określa rozporządzenie Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2167). Zgodnie z tabelą nr 1 rozporządzenia z 2016 r. wymagany w roku 2020 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło) wynosił 50%.

Jak stanowi art. 9x u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami recyklingu (ust. 2 pkt 1). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (ust. 3).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka w roku 2020 nie osiągnęła wymaganego prawem 50 % poziomu recyklingu. Osiągnięty poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wyniósł 8,04%. Różnica pomiędzy wymaganym poziomem a poziomem osiągniętym w roku 2020, jak niewadliwie ustaliły organy wyniosła 41,96 % (50% - 8,04% = 41,96%). Powyższe ustalenia, podobnie jak i sposób obliczenia kary pieniężnej i jej finalna wysokość nie są przedmiotem sporu w sprawie niniejszej.

Zarzuty Spółki podnoszone zarówno w odwołaniu jak i w skardze dotyczą naruszenia przepisów postępowania, tj. art. z art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nierozważnie okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary lub co najmniej obniżenia jej wysokości. Podnoszone przez Spółkę okoliczności dotyczą tego, że waga naruszenia jest znikoma – w wyniku nieosiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu nie doszło do powstania żadnej szkody – nieosiągnięcie wymaganego poziomu nie stworzyło żadnego realnego zagrożenia ani dla życia i zdrowia ludzi, ani dla środowiska, ani nawet dla stanu finansów gminy, która nie poniosła z tego tytułu żadnej szkody materialnej; Spółka nie przyczyniła się do powstania naruszenia prawa – nieosiągnięcie wymaganych ustawowo poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu nie jest zawinione przez Spółkę; Spółka zaprzestała naruszenia prawa – skoro osiągnięcie poziomów za 2020 r. jest etapem zamkniętym należy przyjąć, że zaprzestano naruszenia. W świetle tych okoliczności, zdaniem Spółki, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 189d w zw. z art. 189a § 1 K.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a § 1 K.p.a.

Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności podnieść należy, że przepis art. 9g u.c.p.g. nie uzależnia odpowiedzialności odbierającego odpady od zawinienia, przez co odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Regulacja zawarta w tym przepisie ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że podmiot odbierający odpady komunalne został zobligowany przez ustawodawcę do osiągnięcia w konkretnym roku kalendarzowym określonego przepisem ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. Należy podzielić argumentację Kolegium, że uznanie za słuszne, prezentowanego przez Spółkę stanowiska, co do braku obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych, prowadziłoby do tego, że w praktyce przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. byłby "martwy". Przedsiębiorca bowiem mógłby zawsze powoływać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to brakiem możliwości oddziaływania na to jakie frakcje odpadów odbiera od właścicieli nieruchomości czy też nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Tymczasem podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Podkreślenia wymaga, że Spółka, jako podmiot profesjonalny miała obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonywać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. W orzecznictwie przyjmuje się, że podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu (wyrok WSA w Poznaniu z 16 marca 2022 r., IV SA/Po 69/22, pub. CBOSA). Podmiot taki jak skarżąca Spółka, co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miał możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Wymierzenie kary pieniężnej jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany (wyrok WSA w Poznaniu z 7 czerwca 2023 r., IV SA/Po 249/23, pub. CBOS). Stąd powoływanie się przez Spółkę na to, że nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków nie z własnej winy, jest prawnie irrelewantne.

W dalszej kolejności odnosząc się do naruszenia art. 189d K.p.a. podnieść należy, że przepis ten określa ogólne dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Jednakże art. 9x ust. 3 u.c.p.g. statuuje odmienne dyrektywy wymiaru kary i stanowi jak słusznie wywiodło Kolegium lex specialis wobec art. 189d K.p.a. Kara pieniężna za nie wykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.p.c.g należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Przesłanką jej wymierzenia jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z obowiązku wynikającego z art. 9g u.p.c.g. (vide: wyrok NSA z 17 października 2023 r., III OSK 2849/21, pub. CBOSA). Stąd zarzuty skargi dotyczące niezastosowania regulacji z art. 189d K.p.a. nie mogły być uwzględnione.

Odnosząc się natomiast do kwestii zastosowania art. 189f K.p.a., to stwierdzić należy, że przepis ten co do zasady mógł mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 9 czerwca 2022 r. III OPS 1/21, zgodnie z którą do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości stosuje się art. 189f K.p.a.). Istnieje zatem możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f K.p.a., przepis ten wymaga jednak spełnienia przesłanki w postaci znikomej wagi naruszenia prawa.

Sąd zgadza się z organami, że przesłanka ta nie została w przedmiotowej sprawie spełniona. Po pierwsze dlatego, że osiągnięty przez Spółkę poziom odzysku jest znikomy i nawet nie zbliża się do ustawowego wymogu. Słusznie przy tym przyjęło Kolegium, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, że wynik osiągnięty przez Spółkę nie przełożył się w negatywny sposób na wynik Gminy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w równym stopniu jak gminę, obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. Po drugie, strona skarżąca jest podmiotem profesjonalnym i nie może zasłaniać się biernością mieszkańców. Wiąże ją bowiem z mieszkańcami umowa, z której wynikają obowiązki związane z segregacją śmieci. Strona nie podjęła jednak żadnych czynności zmierzających do ich wyegzekwowania, ani też nie zawiadomiła organu wykonawczego gminy o niedopełnieniu przez mieszkańców obowiązków związanych z segregacją odpadów, choć zgodnie z art. 6ka u.c.p.g. – miała taki obowiązek. W końcu o znikomości naruszenia prawa nie może być mowy, gdy naruszenie to w szkodliwy sposób wpływa na środowisko, którego ochrona jest jedną z nadrzędnych wartości.

Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją, ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska. Podnoszone przez Spółkę argumenty jakoby stwierdzone naruszenie nie stanowiło zagrożenia ani dla środowiska ani dla życia i zdrowia ludzi, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ cele ochrony środowiska nie zostały osiągnięte w roku 2020.

Nie zasługuje, zdaniem sądu, na odstąpienie od wymierzenia kary profesjonalny odbiorca odpadów, który nie reagował na brak segregacji śmieci przez mieszkańców i w sposób bierny odbierał zmieszane odpady, nie próbując nawet wyegzekwować od mieszkańców realizacji ciążących na nich obowiązków, ani nie informując o takim stanie rzeczy właściwych organów.

W realiach kontrolowanej sprawy zarówno usunięcie naruszenia prawa w roku 2020 jest niemożliwe jak również nie można przyjąć, że Spółka w 2020 r. zaprzestała naruszenia prawa (bo prawo to naruszyła). Spółka może wszak podejmować działania zamierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale działania te mogłoby przynieść skutek wyłącznie w przyszłości, a nie w minionym już roku 2020. W sprawie brak jest dowodów świadczących o aktywnym podejmowaniu przez Spółkę w zakresie swoich kompetencji działań o charakterze edukacyjnym czy zwiększających świadomość ekologiczną w zakresie postępowania z odpadami, co w szerszej perspektywie przyczyniłoby się do skuteczniejszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększenia możliwości ich recyklingu. Nadto, w aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o skorzystaniu przez Spółkę z trybu przewidzianego w art. 6ka u.c.p.g. Jednocześnie podnieść należy, że sam fakt zawierania przez Spółkę umów z właścicielami nieruchomości zobowiązujących kontrahentów do selektywnego gromadzenia odpadów, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, nie świadczy o podejmowaniu przez Spółkę działań zmierzających do zwiększenia poziomu selektywnego gromadzenia odpadów przez kontrahentów. Bez znaczenia na ocenę legalności kwestionowanej w sprawie niniejszej decyzji pozostaje dołączona przez Spółkę do akt sprawy decyzja innego organu o odstąpieniu od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa z tego powodu, że gmina osiągnęła wymagane poziomy odzysku.

W świetle powyższego zarzuty naruszenia art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 K.p.a. należy uznać za niezasadne. Materiał dowodowy, który stanowił podstawę ustalenia niewadliwego stanu faktycznego sprawy, sąd uznał za kompletny. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest logiczne, spójne i rzeczowe, pozwala prześledzić tok rozumowania organu i przesłanki, które stanowiły podstawę nałożenia na Spółkę kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

Z powyższych względów, sąd nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł o jej oddaleniu.