Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1154/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Sędzia WSA Jakub Makuch Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 17 maja 2023 r., nr SKO.NP/4115/164/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w decyzji z dnia 17 maja 2023 r., nr SKP.NP/4115/164/2023 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania Ł. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką T. F.

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) oraz 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W wyniku rozpoznania wniosku Ł. M. z dnia 2 marca 2023 r. o ustalanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. F., organ I instancji decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r. odmówił ww. przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że matka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 22 lutego 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności (datowanym od dnia 2 lutego 2023 r.).

Organ pomocowy stwierdził, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie ustalono aby niepełnosprawność matki strony powstała w okresach wymienionych w tym przepisie.

Jako drugą przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ administracyjny wskazał zaś na brak bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją (albo jego nie podejmowaniem), a sprawowaną opieką. Organ l instancji zauważył, że skoro wnioskodawca zawiesił działalność gospodarczą z dniem 1 sierpnia 2022 r., a niepełnosprawność matki, zgodnie z ww. orzeczeniem datuje się od 2 lutego 2023 r., to nie można mówić o rezygnacji z aktywności zawodowej celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Z wywiadu środowiskowego zdaniem organu administracyjnego nie wynikało, aby opieka była sprawowana przez wnioskodawcę w sposób stały lub długotrwały oraz żeby zakres i rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwiał Ł. M. podjęcie zatrudnienia (na część etatu, umowę zlecenie, czy prowadzenie działalności gospodarczej).

Organ I instancji zaznaczył również, że w tej sprawie nie istnieją okoliczności pozwalające na zwolnienie pozostałych członków rodziny – tj. dwóch sióstr wnioskodawcy z obowiązku zapewnienia opieki niepełnosprawnej matce. Obowiązek alimentacyjny może bowiem polegać na osobistych staraniach umożliwiających zapewnienie opieki niepełnosprawnej matce albo na sfinansowaniu jej usług opiekuńczych.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji Ł. M. zarzucił: naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną interpretację, polegającą na zastosowaniu tego przepisu mimo, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn. akt K 38/13, wskazany wyżej przepis został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (...); błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż w sprawie nie występuje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia, w związku z ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 2 lutego 2023 r., podczas gdy z ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 22 lutego 2023 r. wynika, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś z dokumentacji medycznej wynika, iż matka odwołującego się wymaga stałej, całodobowej opieki co najmniej od dnia 2 lutego 2022 r. tj. od dnia wypisu ze szpitala po nieudanej operacji serca, to zaś pozwala na przyjęcie, a odwołujący się od dnia 2 lutego 2022 r. do dnia 1 sierpnia 2022 r. dopełniał czynności mających na celu wstrzymanie prowadzonej działalności gospodarczej, co miało bezpośredni związek z koniecznością sprawowania opieki nad matką; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż T. F. nie wymaga opieki sprawowanej w sposób stały lub długotrwały, a przy tym aby zakres i rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia, podczas gdy matka odwołującego się faktycznie, w związku z posiadanymi schorzeniami, wymaga stałej, całodobowej opieki, albowiem pozostawienie jej samej bezpośrednio zagraża jej zdrowiu i życiu; naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż możliwie jest podzielenie opieki nad T. F. na pozostałych członków rodziny, co pozwalałoby odwołującemu się na podjęcie zatrudnienia, podczas gdy w świetle obowiązujących przepisów prawa, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej, albowiem ustawodawca nie przewidział takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia.

Wraz z odwołaniem przedłożono także Kartę Informacyjną leczenia T. F. w Narodowym Instytucie [...] w W. w okresie od 23.01.202 r. do 2.02.2022 r. z powodu ciasnego objawowego zwężenia zastawki aortalnej - uszkodzenie tętnicy udowej oraz zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 21.02.2023 r. potwierdzające, że matka strony pozostaje w leczeniu z powodu zwyrodnienia wielostawowego oraz choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Jako choroby współistniejące we wzmiankowanym zaświadczeniu wymieniono także nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 w trakcie terapii lekami doustnymi, jaskrę obuoczną leczoną operacyjnie, niedosłuch oraz zawroty głowy.

W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji SKO w Tarnowie z dnia 17 maja 2023 r. podano, że z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że matka wnioskodawcy pozostaje pod stałą opieką lekarską u kardiologa, okulisty, ortopedy, neurologa, laryngologa i internisty. Opiekę nad matką sprawuje Ł. M., który pomaga w prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz wszystkich "czynnościach życiowych", poza higieną osobistą, którą T. M. w większości wykonuje sama. Towarzyszy matce również w sprawach urzędowych i lekarskich.

Z wywiadu środowiskowego wynika też, że T. F. posiada oprócz syna jeszcze dwie córki, które przebywają na stałe za granicą i nie pomagają w żaden sposób w opiece nad matką. Nadto wskazano, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wydrukiem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Ł. M. w dniu 5 stycznia 2021 r. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej "U." w zakresie doradztwa w prowadzeniu działalności gospodarczej i zarządzania. Stałym miejscem wykonywania działalności jest miejscowość K., gm. M., pow. P., woj. M. Ustalono, że z dniem 1 sierpnia 2022 r. odwołujący się zawiesił powyższą działalność gospodarczą. Jak wynika z dołączonej do wniosku umowy nr [...], zawartej w dniu 22 września 2022 r. z Powiatowym Urzędem Pracy w P., odwołujący się podjął studia podyplomowe w Akademii [...] w W. w okresie od 5 listopada 2022 r. do 30 września 2023 r.

Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowane rozstrzygniecie zasadniczo odpowiada prawu, pomimo błędnego zastosowania w ww. decyzji organu 1 art. 17 ust. 1b ustawy. Rację ma bowiem organ I instancji stwierdzając, iż w tej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego, pomiędzy rezygnacją z wykonywania pracy zarobkowej oraz niepodejmowaniem przez Ł. M. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

Dalej podkreślono fakt, że odwołujący się z dniem 1 sierpnia 2022 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, a w dniu 22 września 2022 r. zawarł ze Starostą P. umowę w sprawie dofinasowania studiów podyplomowych dla osoby bezrobotnej ze środków Funduszu Pracy. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej miało raczej także związek z otrzymaniem przez skarżącego stypendium dla osoby bezrobotnej.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że kolejną przesłanką uprawniającą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie osobistej opieki przez osobę wnioskującą o przyznanie tego świadczenia. Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2020 r., l OSK 371/20). Podkreślono przy tym, że sprawowana opieka ma być stała w sensie trwałości i długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, a jej zakres musi być wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby, która tej opieki wymaga, a także jej potrzebami, wynikającymi z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń.

Wynikające z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stwierdzenie konieczności pomocy lub opieki osobie niepełnosprawnej nie oznacza automatycznego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej tego rodzaju opiekę. Konieczne jest bowiem ustalenie, czy osoba ta faktycznie sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby wykonywał względem swojej matki takie czynności opiekuńcze, o takim nasileniu, które wymagałyby jego codziennego i stałego zaangażowania oraz na tyle wypełniały mu czas, że nie jest w stanie podjąć żadnej zawodowej aktywności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności oświadczenia strony o zakresie sprawowanej opieki nie wynika aby codzienna egzystencja T. F. uzależniona była od jego stałej obecności i pomocy. W tej sytuacji uznano, że zakres wykonywanej przez odwołującego się opieki nie jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie zatrudnienia choćby na część etatu, bądź też wymaga całkowitej rezygnacji z innej pracy zarobkowej.

Podkreślono też, że T. F. nie jest osobą cały czas leżącą, skoro zgodnie z oświadczeniem odwołującego się samodzielnie wykonuje większość czynności związanych z higieną osobistą. Również przedłożona wraz z odwołaniem dokumentacja medyczna w żadnym razie nie świadczy o tym, że matka strony wymaga sprawowania nad nią stałej opieki, stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

SKO stwierdziło też, że Ł. M. nie wykazał, a z akt nie wynika, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał ww. podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze czasowym.

Nadto zwrócono jeszcze uwagę, że T. F. oprócz wnioskodawcy posiada dwie córki, na których w równym stopniu co na stronie skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki.

Organ II instancji wskazał, że stosownie do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądowym, jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad nią, czy to w formie przyczyniania się do tej opieki, czy też finansując pomoc w opiece nad nią.

Nawiązując do ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych zaakcentowano w tym miejscu, że niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby wymagającej opieki przez wzgląd na pracę, czy zamieszkiwanie w innej miejscowości lub za granicą, nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem związany z osobistą opieką. W konsekwencji powyższego, w ocenie Kolegium, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa odwołującego w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych względem matki.

W piśmie z dnia 14 czerwca 2023 r. Ł. M. wniósł skargę na ww. decyzję organu II instancji, w której zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż w sprawie nie występuje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia z dniem 1 sierpnia 2022 r., w związku z ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności T. F. od dnia 2 lutego 2023 r. - podczas gdy z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 22 lutego 2023 r., wynika, iż nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś z dokumentacji medycznej wynika, że matka skarżącego wymaga opieki co najmniej od dnia 2 lutego 2022 r. tj. od dnia wypisu ze szpitala, po nieudanej operacji serca, to zaś pozwala na przyjęcie, iż skarżący od dnia 2 lutego 2022 r. do dnia 1 sierpnia 2022 r. opiekował się matką, pomagał jej w rehabilitacji, reorganizował swoje życie w związku z koniecznością stałej opieki nad nią i nie mogąc pogodzić pracy zawodowej z obowiązkami wobec matki dopełniał czynności mających na celu wstrzymanie prowadzonej działalności gospodarczej – i de facto uczynienie zarzutu, iż skarżący za późno pomógł swojej matce wystąpić o orzeczenie niepełnosprawności w stopniu znacznym a następnie o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego dla siebie - gdy tymczasem przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki; błędne ustalenie faktyczne oraz nieuzasadnioną spekulację przez podniesienie zarzutu, iż skarżący podjął studia podyplomowe i w tym upatrując "prawdziwej" przyczyny zawieszenia działalności gospodarczej gdy tymczasem skarżący na przedmiotowe studia - w całości sfinansowane z środków Urzędu Pracy - został skierowany przez swojego doradcę zawodowego w Urzędzie Pracy w P. w ramach obowiązkowej procedury dla osób bezrobotnych zwanej IPD (Indywidualnym Planem Działania); wyjście poza swoje kompetencje oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż T. F. nie wymaga opieki sprawowanej w sposób stały lub długotrwały, a przy tym aby zakres i rozmiar sprawowanej opieki nie uniemożliwiał skarżącemu podjęcia zatrudnienia, podczas gdy faktycznie matka skarżącego, w związku z posiadanymi schorzeniami, wymaga stałej, całodobowej opieki, albowiem pozostawienie jej samej bezpośrednio zagraża jej zdrowiu i życiu, a z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 22 lutego 2023 r. wynika, iż matka skarżącego wymaga (pkt 7 orzeczenia w dziale "wskazania") "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji" a orzeczenie wydano "na stałe"; naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż możliwie jest podzielenie opieki nad T. F. na pozostałych członków rodziny, co pozwalałoby skarżącemu na podjęcie zatrudnienia, podczas gdy w świetle obowiązujących przepisów prawa, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej, albowiem ustawodawca nie przewidział takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia; naruszenie konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), konstytucyjnego nakazu ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) poprzez pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedyne) osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawną T. F. oraz poprzez zobowiązanie do osobistej opieki lub do egzekucji świadczeń alimentacyjnych od dwóch sióstr skarżącego (a dwóch córek niepełnosprawnej T. F.) pomimo tego, iż z stanu faktycznego wiadomo, że obie siostry przebywają za granicą, poza terenem Unii Europejskiej oraz EOG co oznacza, iż świadczenie opieki w naturze jest niemożliwe a egzekucja świadczeń alimentacyjnych wiązałaby się z ogromnymi trudnościami oraz kosztami.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnowie domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w zaskarżonej decyzji prawidłowo zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; aktualny publikator Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Organ II instancji wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo podniósł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Organ odwoławczy trafnie przyjął także, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie istnienia bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniu przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ww. ustawy, wskazać bowiem należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dlatego w każdej sprawie organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nad osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. m.in. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, czy wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r. I OSK 275/21).

Ze względu na zarzuty skargi dotyczące błędnych ustaleń faktycznych, podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA).

Organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Oznacza to, że organ w toku postępowania o wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne ustala, jaki jest zakres koniecznej (konkretnie w danym przypadku) opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc w jakim zakresie osoba niepełnoprawna radzi sobie sama, bądź korzysta z pomocy innych osób bliskich.

W kontekście podnoszonych w skardze zarzutów podkreślenia wymaga, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania takiego świadczenia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego każdej osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost by tak stanowił. Ze wskazanego przepisu wynika, że posiadanie takiego orzeczenia to tylko jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest ponadto wykazanie, że po pierwsze istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie, że jednocześnie ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność", to jest rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia (por. wyrok NSA z 6 maja 2022 r., I OSK 1472/21 i powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie wykazano bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, jak również jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co słusznie wskazały oba orzekające w tej sprawie organy.

Bezsporną okolicznością jest również to, że skarżący zawiesił działalność gospodarczą prowadzoną w K. (pow. P., woj. M.) z dniem 1 sierpnia 2022 r. (k. 12 a.a. wydruk z CEIDG).

Poza sporem jest, że w dniu 22 lutego 2023 r. zostało wydane orzeczenie stwierdzające u T. F. znaczny stopień niepełnosprawności, który datuje się od 2 lutego 2023 r. (k. 3 a.a.).

Twierdzenia skarżącego zawarte na 1 stronie skargi o tym, że matka wymaga stałej, całodobowej opieki, co najmniej od 2 lutego 2022 r. - nie wynikają ani z powyższego orzeczenia z dnia 22 lutego 2023 r., ani z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy. W ppkt 7 pkt V ww. orzeczenia wskazano bowiem tylko, że T. F. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zatem rekapitulując powyższe rozważania prawne - z orzeczenia tego wynika, że istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki. Nie zostało jednak wykazane w postępowaniu, że ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność", to jest rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia (por. wyrok NSA z 6 maja 2022 r., I OSK 1472/21 i powołane tam orzecznictwo).

Nadto podkreślenia wymaga, że z jednej strony jak wskazano w skardze - "matka skarżącego wymagała stałej, całodobowej opieki co najmniej od dnia 2 lutego 2022 r. tj. od dnia wypisu ze szpitala (...)" - s. 1 skargi, "albowiem pozostawienie jej samej bezpośrednio zagraża jej życiu u zdrowiu" - s. 2 skargi, a z drugiej strony - skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą dopiero w dniu 1 sierpnia 2022 r., czyli 7 miesięcy później od wystąpienia stanu, w którym matka wymagała stałej i całodobowej opieki. Skoro więc matka skarżącego wymagała stałej, całodobowej opieki co najmniej od dnia 2 lutego 2022 r. (jak wskazuje sam skarżący), a skarżący prowadził działalność gospodarczą do 1 sierpnia 2022 r. to znaczy, że był wstanie pogodzić opiekę nad matką z pracą, pomimo tego, że zostawienie jej samej zagrażało życiu lub zdrowiu.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że rezygnacja z zatrudnienia bądź jego niepodejmowanie powinno pozostawać w związku przyczynowo - skutkowym ze sprawowaną opieką - co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

W ocenie Sądu, brak jest wykazania związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego z dniem 1 sierpnia 2022 r., a sprawowaniem opieki nad matką.

Pokreślić w tym miejscu należy, że skarżący na etapie całego postępowania nie wskazywał, aby stan zdrowia jego matki w dniu 1 sierpnia 2022 r., kiedy to zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, znacząco się pogorszył. Nie podnosił też, że w późniejszym okresie miał możliwość podjęcia pracy, ale z niej zrezygnował ze względu na stan zdrowia matki i potrzebę opieki nad nią.

Wyjaśnić należy w tym miejscu, że definicję pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca zamieścił w art. 3 pkt 22 powołanej ustawy. Pod pojęciem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi więc o to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna, czy też niemożność jej podjęcia musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowania opieki pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 275/21 prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 ustawy obejmuje również konieczność poszukiwania związku – także czasowego – pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1575/22).

Za słusznością twierdzeń organu odwoławczego zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (wskazujących na istnienie związku pomiędzy zawieszeniem przez skarżącego działalności gospodarczej w dniu 1 sierpnia 2022 r. a otrzymaniem stypendium dla osoby bezrobotnej w postaci sfinansowania studiów podyplomowych) przemawia fakt zawarcia przez skarżącego umowy nr [...] w dniu 22 września 2022 r. z Powiatowym Urzędem Pracy w P. "w sprawie sfinansowania skarżącemu zamieszkałemu w K., studiów podyplomowych realizowanych na Akademii [...] w W. w okresie od 5 listopada 2022 r. do 30 września 2023 r." Z zapisu zawartego w ww. umowie wynika, że sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych w kwocie 13500 zł nastąpiło na wniosek osoby bezrobotnej (par. 1 ww. umowy).

Zatem z uwagi na powyższe, argumentację skarżącego (dotyczącą twierdzeń, iż rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła z powodu opieki nad matką) uznać należy za gołosłowną polemikę z ustaleniami i wnioskami organu odwoławczego zawartymi w zaskarżonej decyzji.

Należy też zgodzić się z Kolegium, że w toku postępowania skarżący nie wykazał, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze czasowym.

Skarżący w oświadczeniu złożonym w dniu 27 marca 2023 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań, wskazał, że zakres sprawowanej nad matką opieki obejmuje "prowadzenie gospodarstwa domowego oraz wszystkich "czynnościach życiowych", poza higieną osobistą, którą T. F. w większości wykonuje sama. Podał, że sprawowanie tej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Nadto oświadczył, że mama pozostaje pod stałą opieką lekarską, kardiologa, okulisty, ortopedy, neurologa, laryngologa, internisty.

Powyższe twierdzenia zostały powtórzone w przeprowadzonym przez pracownika socjalnego wywiadzie (k. 18 a.a. ). Wskazano tam również, że skarżący towarzyszy matce również w sprawach urzędowych i lekarskich; od lutego 2023 r. opiekę nad matką sprawuje wyłącznie skarżący z uwagi na występujące u podopiecznej choroby. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym m.in. ww. wywiadu środowiskowego, ww. oświadczenia skarżącego oraz z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej (kara informacyjna ze szpitala z 2 lutego 2022 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 21 lutego 2022 r.) nie potwierdza twierdzeń skarżącego złożonych na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. o tym, że zakres opisanych czynności opiekuńczych zajmuje skarżącemu kilkanaście godzin dziennie, w związku z czym nie ma on możliwości podjęcia pracy (k. 83 a.s.).

Zakres opieki wynikający z oświadczenia skarżącego z dnia 27 marca 2023 r. oraz z wywiadu środowiskowego z dnia 27 marca 2023 r. - nie wskazuje żeby opieka sprawowana przez skarżącego nad matką uniemożliwiała podjęcie przez skarżącego pracy choćby w minimalnym wymiarze. Tytułem przypomnienia - zakres sprawowanej opieki zgodnie ze wskazaniami skarżącego obejmuje - prowadzenie gospodarstwa domowego oraz "wszystkich czynności życiowych poza higieną osobistą, którą mama wykonuje samodzielnie", a także towarzyszenie matce w sprawach urzędowych czy lekarskich (wywiad środowiskowy, oświadczanie k.18, 19 a.a.).

Ustosunkowując się zarzutu skargi (dot. błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż T. F. nie wymaga opieki sprawowanej w sposób stały lub długotrwały (...), bo z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż matka skarżącego wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki) wskazać należy, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (przykładowo wyrok NSA z 16 kwietnia 2021r., sygn. I OSK 2859/20, wyroki WSA: w Gliwicach z 3 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1122/22, w Łodzi z 25 października 2022 r. sygn. II SA/Łd 308/22, w Gliwicach z 13 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 1022/22 oraz II SA/Gl 961/22, w Gdańsku z 13 października 2022 r. sygn. III SA/Gd 252/22, w Szczecinie z 29 września 2022 r. sygn. II SA/Sz 692/22, w Łodzi z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Łd 676/22, w Bydgoszczy z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Bd 565/22, w Łodzi z 20 września 2022 r. II SA/Łd 626/22). W konsekwencji w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z 7 maja 2020r., sygn. I OSK 1049/19).

W realiach rozpoznawanej należy zgodzić się z Kolegium, że wymiar i charakter opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką nie jest na tyle znaczny, aby w związku z jej sprawowaniem musiał zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie mógł podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W konsekwencji należy zgodzić się z organem II instancji, że brak jest związku przyczyno-skutkowego w tym zakresie. Czynności podejmowane przez skarżącego składające się na opiekę nad matką ograniczają się do prowadzenia gospodarstwa domowego, wszystkich czynności życiowych (skarżący nie wyjaśnił na czym polega jego pomoc w zakresie wszystkich czynności życiowych), do załatwiania spraw urzędowych i lekarskich. Zgodnie powszechnym rozumieniem na prowadzenie gospodarstwa domowego składają się zazwyczaj czynności takie jak robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, sprzątanie mieszkania, pranie, zamawianie wizyt lekarskich oraz zakupy lekarstw. Są to czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia.

Podsumowując zatem, w ocenie Sądu należy się zgodzić z SKO w Tarnowie, ze skarżący nie wykazał, aby wymiar i charakter opieki sprawowanej nad matką wymagałby całkowitej rezygnacji z zatrudnienia lub podejmowania pracy zarobkowej. Ponadto organ II instancji słusznie zaakcentował, że matka skarżącego nie jest osobą cały czas leżącą (zgodnie z oświadczaniem skarżącego wykonuje samodzielnie większość czynności wiązanych z higieną osobistą), a z dokumentacji medycznej nie wynika, aby matka skarżącego wymagała stałej, całodobowej opieki (jak twierdzi skarżący), w rozumieniu art. 17 ust. 1 ww. ustawy. Z karty informacyjnej ze szpitala z dnia 2 lutego 2022 r. (epikryza, s. 15) wynika, że skarżąca się samodzielnie porusza: "W wywiadach od ok. poł roku pogorszenie tolerancji wysiłku fizycznego – duszność wysiłkowa po wejściu na 4/5 stopni lub przejściu kilku kroków po płaskim terenie, bez bólów w klatce piersiowej, kołatań serca, zasłabnięć ani omdleń."

Podkreślenia w tym miejscu wymaga także i to, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., sygn. I OSK 1049/19). Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielanie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021r., sygn. I OSK 282/20). Świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2019r., sygn. III SA/Gd 135/19).

Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo ustaliło, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia oraz brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką, a charakter, zakres i rodzaj opieki nie spełnia znamion określonych w art. 17 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy dokonał jednocześnie prawidłowej wykładni, mających zastosowanie w sprawie, przepisów prawa materialnego oraz dokonał ustaleń faktycznych w zakresie umożliwiającym wydanie decyzji administracyjnej.

W toku postępowania przed organem I instancji przeprowadzony został wywiad środowiskowy, w którym poczynione zostały ustalenia dotyczące tej opieki. Spójne informacje o jej zakresie i charakterze zostały zawarte także w dodatkowym, pisemnym oświadczeniu skarżącego. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy brak podstaw do tego aby zakładać, że uzyskane w ten sposób informacje, dotyczące zakresu i charakteru opieki, są niekompletnie lub nieprawdziwie.

Dodatkowo, poza brakiem istnienia związku przyczynowo – skutkowego, organ słusznie zauważył, że skarżący ma jeszcze dwójkę rodzeństwa, w równym stopniu zobowiązanego alimentacyjnie względem matki. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mającego wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, czy wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22). Natomiast w stosunku do pozostałych żyjących dzieci matki skarżącego nie stwierdzono obiektywnych przeszkód w możliwości wsparcia skarżącego w opiece nad matką w wybranej formie.

Powołując się na trafny pogląd WSA w Krakowie zawarty w wyroku z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 267/23 należy w tym miejscu wskazać, że "konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia pozytywnych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika w pierwszej kolejności z obowiązku ustalenia przez organ faktu "konieczności" rezygnacji z zatrudnienia lub "niemożliwości" jego podjęcia (a nie jedynie – rezygnacji z zatrudnienia czy jego niepodejmowania), a po drugie z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej (zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości). Przyznanie zatem świadczenia pielęgnacyjnego powinno uwzględniać ww. zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka (rodzina) nie może poradzić sobie sama. Interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga także odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1). (...) "opieka nie musi przybrać formy jedynie osobistego świadczenia, co wiązałoby się z potrzebą przebywania w pobliżu osoby potrzebującej stałej lub długotrwałej opieki przez każde dziecko, gdyż może być to także wsparcie finansowe. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na zapewnienie opieki także przez osobę trzecią, co również niwelowałoby potrzebę rezygnacji z zatrudnienia przez osoby ubiegające się o świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Sądu, słuszne jest stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt. III SA/Kr 598/23 zgodnie z którym "W sytuacji więc, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma częściowy obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jednak osoba [...]".

Wykonując ustawę o świadczeniach rodzinnych organ ma obowiązek zbadać, zgodnie z wymogami k.p.a., spełnienie zarówno pozytywnych, jak i negatywnych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględnienie innych osób zobowiązanych alimentacyjnie w równym stopniu co skarżąca w stosunku do niepełnosprawnej matką nie jest zatem nową przesłanką niewymaganą ww. ustawą, ale okolicznością istotną dla oceny podstawowej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. przesłanki konieczności rezygnacji z zatrudnienia (na równi z jego niepodejmowaniem) z powodu konieczności opieki. Skoro bowiem opieka może być sprawowana bądź zapewniona przez dwie (bądź więcej osób) nie ma konieczności całkowitej rezygnacji z zatrudnienia przez kogokolwiek. Sąd podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1575/22, że "zarówno konieczność trwałej i nieprzerwanej opieki nad niepełnosprawnym łącząca się ze stałą obecnością w domu czy kontakt z innymi dziećmi, które mogą przynajmniej częściowo uczestniczyć w sprawowaniu opieki, mogą być okolicznościami pozwalającymi na prawidłową ocenę wystąpienia zależności pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym a możliwością podjęcia czy kontynuowania pracy zarobkowej".

Należy też w tym miejscu zwrócić uwagę, że wskazywany przez skarżącego fakt, iż "obie (siostry – przyp. Sądu) przebywają za granicą zarówno poza terenem UE jak i EOG nie został w żaden sposób przez skarżącego uwiarygodniony.

W reasumpcji stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Z tych to powodów Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi. Dokumenty dołączone odwołania nie wykazały żadnych istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności opieki, jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.