Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 113/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17b ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit.a, c art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia 12 września 2023r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 grudnia 2023r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. W. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] września 2023r., znak: [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką C. W..

Skarżący złożył wniosek w dniu 16 sierpnia 2023r., załączając orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. L. z dnia [...] czerwca 2023r. o uznaniu C. W. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 19 maja 2023r.

Organ I instancji odmawiając przyznania świadczenia wskazał na 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023r., poz. 390), dalej jako "u.ś.r", który uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ ustalił, że niepełnosprawność C. W. powstała później, a więc warunek ten nie jest spełniony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że interpretacja organu dotycząca przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest błędna, ale jednocześnie uznało, że mimo to odmowa przyznania świadczenia w okolicznościach niniejszej sprawy jest prawidłowa.

Gdy chodzi o art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Kolegium wyjaśniło, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 kwestia okresu powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego

Kolegium przytoczyło też treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa przesłanki i tryb przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (m.in. związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki), a ponadto także wskazało na art. 17b ust 1 u.ś.r., z którego wynika m.in., że w przypadku, gdy o świadczenie ubiega się rolnik, świadczenie przysługuje w przypadku zaprzestania prowadzenia przez gospodarstwa rolnego, co - zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r. - potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W dniu 16 listopada 2023r. do Kolegium wpłynęły (złożone na wezwanie organu) wyjaśnienia skarżącego, z których wynika, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,44 ha fizycznych i 2,81 ha przeliczeniowych. Gospodarstwo rolne po zebraniu plonów zostało wydzierżawione sąsiadowi na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Skarżący w 2023r. ubiegał się o dopłaty obszarowe i występował z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Decyzją wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2023r., skarżącemu przyznano zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i wskazano, że A. W. wykorzystał cały limit przysługujący mu w 2023 roku. Skarżący oświadczył jednocześnie, że zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ stan zdrowia jego mamy wymaga stałej całodobowej opieki. W następnym roku nie będzie już składał wniosków o płatności bezpośrednie, gdyż zrobi to dzierżawca.

Zdaniem Kolegium skarżący – wbrew oświadczeniu - nie zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym i nie zaprzestał prowadzenia tego gospodarstwa, ponieważ stale nim zarządza i pobiera z niego pożytki. Przy właściwej organizacji pracy, może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Nie zachodzi w konsekwencji także związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia tj. z prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką. Kolegium przytoczyło treść wybranych orzeczeń sądowych dotyczących kwestii związku przyczynowo-skutkowego. Zdaniem Kolegium, skarżący łączy opiekę nad matką z pracą w gospodarstwie rolnym, ponieważ zarządza nim i pobiera z niego pożytki (dopłaty oraz akcyzę). Brak takiego związku przesądza o niespełnieniu przesłanki pozytywnej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. W. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, kwestionując ustalenia organów.

Skarżący podniósł, że brak notarialnej umowy dzierżawy nie oznacza, że w dalszym ciągu prowadzi on gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje dochód. W związku ze sprawowaną stałą codzienną opieką nad niepełnosprawną zaprzestał prac związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa rolnego, gdyż nie jest w stanie go prowadzić. Opieka nad matką polega na codziennym jej dopilnowaniu, przygotowaniu posiłków, umyciu, zrobieniu zakupów, w razie konieczności zawiezieniu do lekarza, wykupieniu leków; jej stan zdrowia stale się pogarsza, a w chwili obecnej wymaga stałej opieki. Skarżący zamieszkuje z nią pod wspólnym adresem i w każdej chwili w razie potrzeby jest w stanie jej pomóc. Na skutek zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym oraz braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej skarżący utracił wszelkie źródła dochodu, co ma ścisły związek ze sprawowaną przez niego opieką nad matką.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga została uwzględniona, ponieważ decyzje organów obu instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie, a ich uzasadnienia są niewystarczające.

Rację ma Kolegium, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł być przepis art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ponieważ w związku z wyrokiem TK w orzecznictwie utrwalił się pogląd – na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023r. (obecnie przepisy tej ustawy istotnie się zmieniły) - że data powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia w sprawie o przyznanie tego świadczenia, co Kolegium obszernie wyjaśniło.

Natomiast wątpliwości Sądu dotyczą stwierdzenia przez Kolegium, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie jest jednoznaczne, czy skarżący prowadzi, czy nie prowadzi gospodarstwa rolnego, a poza tym Kolegium w ogóle nie ustaliło zakresu czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych sprawowanych przez skarżącego wobec matki, ani tego, w jakim zakresie opieka jest jej niezbędna. Kolegium tylko ogólnie stwierdziło, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne i ma możliwość właściwie zorganizować pracę tak, by zapewnić opiekę matce. Podstawą takiego stwierdzenia było tylko to, że skarżący występował o dopłaty bezpośrednie, a także uzyskał decyzję o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej i że umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie została zawarta w formie aktu notarialnego. Zdaniem Kolegium oznacza to, że skarżący nadal gospodarstwo prowadzi, uzyskując z niego dochód, a więc jego oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia jest niewiarygodne.

W ocenie Sądu, stanowisko Kolegium nie zostało wystarczająco umotywowane i nie znajduje dostatecznego poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Oczywistym jest, że prowadzenie gospodarstwa rolnego mieści się w pojęciu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawodawca umożliwił jednak rolnikom przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli złożą oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, wprowadzając przepis art. 17b u.ś.r. Przepis ten stanowi, że 1. W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. 2. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Należy podkreślić, że w przepisie tym nie chodzi o wymóg rezygnacji z posiadania gospodarstwa rolnego (pozbycia się go), lecz wyłącznie o zaprzestanie jego prowadzenia, a więc pracy w nim. W świetle przepisów u.ś.r. jest możliwe spełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, bez wyzbycia się posiadania lub własności gospodarstwa (zob. NSA w wyrokach z 13 stycznia 2015 r., I OSK 905/14 i z 5 listopada 2015 r., I OSK 980/14), co więcej, faktycznemu zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie sprzeciwia się ewentualne ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. (tak: Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz Opublikowano: LEX 2015). W związku z tym nie jest wykluczona sytuacja, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne będzie właścicielem (posiadaczem) gospodarstwa rolnego, ale nie będzie go faktycznie prowadzić czy wykonywać w nim pracy. W takim przypadku świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane.

W rozpatrywanej sprawie skarżący posiada gospodarstwo rolne, jednak Kolegium dowolnie odmówiło wiarygodności jego oświadczeniu o zaprzestaniu prowadzenia tego gospodarstwa. Brak formy notarialnej umowy dzierżawy nie ma znaczenia. Dla skuteczności takiej umowy nie jest wymagana określona forma, w tym forma aktu notarialnego, może więc być zawarta nawet ustnie. Kolegium niedostatecznie odniosło się do zawartej przez skarżącego umowy dzierżawy, nie jest jasne, czy zdaniem Kolegium umowa jest nieskuteczna, czy też jest skuteczna; w ogóle nie podjęło próby zweryfikowania tej umowy - powinno było zwrócić się do skarżącego o przedstawienie pisemnych wyjaśnień dzierżawcy, jakie czynności wykonuje on w ramach dzierżawy i czy w tym gospodarstwie jakieś prace nadal wykonuje skarżący; Kolegium nie ustaliło w ogóle, jakie czynności są podejmowane w gospodarstwie skarżącego, ile czasu zajmują, na czym polegają.

Kolegium bezzasadnie podniosło, że o tym, że skarżący nie zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego świadczy to, że ubiegał się o dopłaty bezpośrednie oraz to, że uzyskał zwrot akcyzy za olej napędowy do produkcji rolnej.

Niewątpliwie dopłaty przyznawane są tylko w związku z faktycznym, rzeczywistym prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nie mogą być przyznane, jeśli ktoś jest jedynie posiadaczem gospodarstwa (właścicielem), ale faktycznie działalności rolnej nie wykonuje. Wynika to przepisów krajowych i unijnych regulujących zasady przyznawania takich dopłat. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.), dalej jako "ustawa o płatnościach", uchylonej z dniem 14 marca 2023r. (art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027) - płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 14 tej ustawy – "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013 (tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009; Dz. Urz. UE, seria L, nr 347, s. 608, ze zm.), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, która prowadzi działalność rolniczą (...). Zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, których użytki rolne obejmują głównie obszary utrzymujące się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy i które nie prowadzą na tych obszarach działań minimalnych określonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. b. Również dopłaty ONW (dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami) były udzielane rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Stanowisko co do tego, że warunkiem otrzymania dopłat bezpośrednich i dopłat ONW jest faktyczne wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, a nie tylko posiadanie takiego gospodarstwa jest nadal aktualne. W motywie 19. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013; Dz. Urz. UE, seria L, nr 435, s. 1, ze zm.) wskazano, że "w celu dalszej poprawy realizacji celów WPR wsparcie dochodu należy ukierunkować na rolników aktywnych zawodowo. Aby zapewnić wspólne podejście na poziomie unijnym, należy ustanowić ramową definicję terminu "rolnik aktywny zawodowo" zawierającą najważniejsze elementy. W swoich planach strategicznych WPR państwa członkowskie powinny na podstawie obiektywnych warunków określić, których rolników uznaje się za rolników aktywnych zawodowo". (obszernie i wyczerpująco to zagadnienie zostało przedstawione w wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 września 2023r., II SA/Lu 460/23).

Okoliczność pobierania dopłat może zatem okazać się istotna dla oceny wiarygodności oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym przez wnioskodawcę, gdyż zarówno prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i do dopłat uzależnione jest od faktycznej pracy w gospodarstwie rolnym. W sytuacji, gdy wnioskodawca pobiera dopłaty, to rzeczywiście istnieje uzasadnione przekonanie, że faktycznie pracuje w gospodarstwie rolnym. Należy jednak podkreślić, że fakt pobierania dopłat nie musi w każdym wypadku, a więc automatycznie, podważać wiarygodności oświadczenia złożonego w trybie art. 17 b u.ś.r., zależy to od okoliczności danej sprawy.

W niniejszej sprawie nie ustalono jednoznacznie, czy skarżący pobiera dopłaty. Kolegium stwierdziło, że skarżący ubiegał się o dopłaty- nie wiadomo jednak, czy je otrzymał. Ponadto należy podnieść, że płatności bezpośrednie wypłacane są albo dzierżawcy albo właścicielowi gospodarstwa rolnego, zależnie od daty zawarcia umowy dzierżawy. Z przepisu art. 26 ustawy o płatnościach wynika, że w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego (...) płatności bezpośrednie i uzupełniająca płatność podstawowa, są przyznawane przejmującemu, czyli np. dzierżawcy, jeżeli: przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; spełnia on warunki do przyznania danej płatności; przejmujący złoży wniosek do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. W przypadku natomiast przekazania gospodarstwa rolnego (...), dokonanego po dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, płatności te przysługują przekazującemu, jeżeli są spełnione warunki do ich przyznania (art. 26 ust. 6 ustawy o płatnościach).

Kolegium nie ustaliło, kiedy skarżący zawarł umowę dzierżawy, kiedy został złożony wniosek o płatności, czy i za jaki okres skarżący pobierał płatności. Samo złożenie wniosku o dopłaty nie było dostatecznym powodem podważenia jego świadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Skarżący wskazał, że przekazał gospodarstwo rolne sąsiadowi w dzierżawę po tym, jak zebrał plony. Biorąc pod uwagę, że wniosek złożył 14 sierpnia 2023r. i już w tym wniosku oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 sierpnia 2023r., nie można wykluczyć że w dacie składania wniosku rzeczywiście gospodarstwa rolnego nie prowadził.

W orzecznictwie wskazuje się na dokumenty, które pozwalają wiarygodnie ustalić, czy wnioskodawca zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Chodzi przede wszystkim o decyzję o wykreśleniu danej osoby z ewidencji producentów rolnych, którą Kolegium całkowicie pominęło. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), elementem całego systemu ewidencyjnego jest ewidencja producentów (art. 4 pkt 1). Z definicji ustawowych wynika, że pojęcie producenta obejmuje: producenta rolnego, beneficjenta programów rybackich, posiadacza zwierzęcia, organizację producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta (art. 3 pkt 2). Z kolei producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (art. 3 pkt 2 lit. b). Wreszcie art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 2021/2115, do którego odsyła przytoczony przepis krajowy, definiuje rolnika jako: osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że prowadzenie działalności rolniczej jest niezbędnym elementem posiadania statusu producenta rolnego. Osoba, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego powinna wystąpić o wykreślenie z ewidencji producentów w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tej zmiany (art. 14 ust. 1 ustawy ewidencyjnej). Ponieważ system, w tym ewidencję producentów wykorzystuje się w zakresie przyznawania i wypłaty płatności (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy ewidencyjnej), posiadanie aktualnego statusu producenta rolnego, wynikającego z wpisu do ewidencji, wyklucza przyjęcie, że dana osoba zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem osoba taka, korzystając z aktualnego wpisu, ma możliwość ubiegania się o płatności rolne, oczywiście z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych warunków, poza formalnym statusem producenta. Wykreślenie z ewidencji producentów usuwa więc wątpliwości dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego związane z pobieraniem dopłat, bowiem uniemożliwia ubieganie się o dopłaty. Potwierdza to treść wspomnianych wyżej nowych regulacji krajowych w dziedzinie płatności rolnych, w szczególności art. 15 ust. 1 przepisów ustawy – Plan Strategiczny, z którego wynika, że pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone w przepisach odrębnych. Posiadanie numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów jest zatem formalną przesłanką ubiegania się o płatności rolne, oczywiście z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych – materialnych przesłanek uzyskania tej pomocy. W zakresie tych przesłanek ustawa krajowa odsyła do analizowanego wyżej rozporządzenia 2021/2015, które – jak wskazano – opiera się na podstawowym motywie kierowania pomocy do rolników aktywnych zawodowo (art. 15 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy – Plan Strategiczny). W orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia wykreślenia z ewidencji producentów rolnych uznawana jest za kluczową przy ocenie wiarygodności oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 marca 2024r., II SA/Ke 744/23; wyrok WSA w Gliwicach wyrok z dnia 28 lutego 2024 r., II SA/Gl 1684/23; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2023 r., VIII SA/Wa 466/23, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2023 r., II SA/Gd 47/23) "Dopóki więc rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne".

W świetle przedstawionych rozważań należy uznać, że organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego błędnie wskazując na art. 17 ust.1 b u.ś.r., zaś Kolegium przedwcześnie przyjęło, że skarżący nie zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz że jest on w stanie pogodzić opiekę nad matką z pracą w gospodarstwie i nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy uprawniający go do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.1634), uchylił decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego, organ oceniając wiarygodność oświadczenia skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego ustali przede wszystkim, czy i kiedy skarżący został wykreślony z ewidencji producentów rolnych, a także czy i kiedy uzyskał dopłaty oraz kto, po złożeniu przez niego wniosku o świadczenie, faktycznie prowadzi jego gospodarstwo rolne.