Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 83/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.73 ust.1
journal: Dz.U. 2021 poz 1856
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. prawo celne (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 15 ust. 2, art. 48, art. 77, art. 172 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi N. Spółki Akcyjnej z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2022 r., nr 2201-IOC.4306.5.2022.MS w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 lipca 2022 r. (nr 328000-COC-2.4306.18,19 i 23.2022.EK-M) Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni – działając na podstawie art. 22 ust. 7 w zw. z art. 29, art. 5 ust. 19, art. 18 ust. 1, art. 48, art. 56 ust. 1 i ust. 2 lit. c/ i h/, art. 57 ust. 1 i 3, art. 77 ust. 3, art. 84, art. 103 ust. 2, art. 105 ust. 4, art. 114, art. 172 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z 2013 r. ze zm. – dalej jako "UKC"), art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1925 z dnia 31 października 2018 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L nr 273 z 2018 r. ze zm.), art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/1429 z dnia 26 sierpnia 2015 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz płaskich wyrobów ze stali nierdzewnej walcowanych na zimno pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Tajwanu (Dz. Urz. UE L nr 224 z 2015 r.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 19a ust. 9, art. 30b ust. 1, ust. 4 i ust. 6, art. 33 ust. 2a, art. 34 ust. 4, art. 37 ust. 1a, art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 685) oraz art. 73d ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1856 – dalej w skrócie jako "p.c.") – orzekł wobec N. SA z siedzibą w T. (dalej zwanej "skarżącą", "stroną", "spółką") oraz R. Sp. z.o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej także "uczestnikiem") o:

1/ określeniu kodu dodatkowego TARIC-C999;

2/ określeniu stawki ostatecznego cła antydumpingowego A30 w wysokości 6,8 %;

3/ zaksięgowaniu wymaganej kwoty ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w łącznej wysokości 51.883,00 zł;

4/ określeniu różnicy między kwotą podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniach celnych w łącznej wysokości 11.935,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w 3 uzupełniających zgłoszeniach celnych o numerach: [...], [...], [...], które zostały złożone w dniach: 1 i 30 kwietnia oraz 28 września 2019 r., ujęto wyroby walcowane płaskie, dla których zadeklarowano kody TARIC 7219 33 10 00, 7219 34 10 00 i 7219 35 10 00 z kodem dodatkowym C030. Zgodnie z zadeklarowaną klasyfikacją taryfową towaru należności celne określono stosując stawkę celną erga omnes w wysokości 0 % oraz stawkę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 0 %.

Komisja Europejska komunikatem RIF EU/2020/002, nadesłanym za pośrednictwem Wspólnotowego Systemu Zarządzania Ryzykiem CRMS przekazała informację dotyczącą omijania cła antydumpingowego na wyroby walcowane płaskie ze stali nierdzewnej nie obrobionej więcej niż walcowane na zimno o szerokości 600 mm lub większej (CN 72193100, 72193210, 72193290,72193310, 72193390, 72193410, 72193490, 72193510, 72193590) oraz o szerokości mniejszej niż 600 mm (CN 72202021, 72202029, 72202041, 72202049, 72202081, 72202089) i pochodzące z Tajwanu, wskazując na stosowany mechanizm oszustwa. Polegał on na tym, że tajwańskie przedsiębiorstwo L. CO. LTD., na wystawianych przez siebie fakturach handlowych, składało fałszywe oświadczenia, zgodnie z którymi producentem sprzedawanych przez nich wyrobów stalowych była firma C. CO., LTD. Jednocześnie, do każdej partii sprzedawanej blachy, przedsiębiorstwo L. CO., LTD. dołączało podrobione certyfikaty jakości, wskazujące jako producenta blachy podmiot C. CO., LTD.

Wobec powyższego organ I instancji przeprowadził kontrolę celno-skarbową, która zakończyła się protokołem z dnia 14 września 2020 r. (znak 328000-CKK-4.5022.15.2020.4), odebranym przez spółkę akcyjną N. w dniu 15 września 2020 r. Z ustaleń powyższego protokołu wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia wszczęcia kontroli, we właściwości Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-skarbowego w Gdyni złożono 25 zgłoszeń celnych, w których z uwagi na wyżej opisane oszustwo, bezpodstawnie zastosowano indywidualną stawkę cła antydumpingowego w wysokości 0 %, przeznaczoną dla wyrobów wyprodukowanych przez C. CO., LTD. Wśród kontrolowanych zgłoszeń celnych znalazły się zgłoszenia wymienione powyżej.

Ponadto w trakcie trwania kontroli celno-skarbowej Europejski Urząd ds. Nadużyć Finansowych (dalej także jako "OLAF") wszczął dochodzenie w zakresie unikania ceł antydumpingowych na przywóz płaskich wyrobów ze stali nierdzewnej walcowanych na zimno. O wszczęciu przedmiotowego dochodzenia poinformowano Polskę i inne kraje Unii Europejskiej w treści komunikatu AM 2020/030 (OC/2020/0259) z dnia 29 czerwca 2020 r., z którego wynikało, że zakresem dochodzenia Europejskiego Urzędu ds. Nadużyć Finansowych OLAF objęto zgłoszenia celne z lat 2017-2020, w których zadeklarowano dodatkowy kod TARIC C030. Celem wszczętego dochodzenia było sprawdzenie prawidłowości stawek ostatecznego cła antydumpingowego deklarowanych w zgłoszeniach celnych w związku z informacjami na temat tego, że tajwańscy pośrednicy sprzedający wyroby stalowe, podrabiają świadectwa produkcyjne C. CO., LTD, aby sprzedawać produkty nabywcom w UE jako produkty C. CO., LTD i przekazują fałszywe deklaracje pochodzenia na fakturach handlowych, zgodnie z którymi płaskie produkty walcowane na zimno ze stali nierdzewnej zostały wyprodukowane przez C. CO., LTD. Podejrzewano także, że towary te dostarczane z fałszywymi atestami składu chemicznego i właściwości chemicznych są pochodzenia chińskiego lub zostały wyprodukowane przez producentów tajwańskich innych niż C. CO., LTD.

W piśmie z dnia 16 lipca 2021 r. OLAF poinformował Polskę oraz pozostałe kraje należące do Unii Europejskiej o swoich ustaleniach, dokonanych w sprawie nr [...]. W trakcie dochodzenia nie uzyskano dowodów, potwierdzających przypuszczenia, że blacha sprzedana do UE przez L. Co., Ltd. była blachą pochodzenia chińskiego. Wyniki dochodzenia potwierdziły natomiast, że wszystkie certyfikaty jakości stali, mające potwierdzać fakt jej wyprodukowania przez C. CO., LTD., które zostały załączone przez L. CO., LTD. do faktur dokumentujących sprzedaż blachy zgłaszanej z kodem dodatkowym TARIC C030, zostały podrobione. Autentyczność tych dokumentów została zweryfikowana przez producenta C. CO. LTD., który wskazał, że nie wydawał tych dokumentów.

W piśmie z dnia 15 marca 2022 r. importer, w odpowiedzi na zawiadomienie w trybie art. 22 ust. 6 w zw. z art. 29 UKC, zakwestionował ustalenia organu celnego, dotyczące faktu sfałszowania oświadczeń umieszczonych na fakturach handlowych dołączonych do poszczególnych zgłoszeń celnych. Zdaniem importera, będące w jego posiadaniu certyfikaty jakości blachy zakupionej bezpośrednio od C. Co., Ltd., podobnie jak te uzyskane za pośrednictwem L. Co., Ltd., zostały podpisane przez tą samą osobę. Zdaniem importera nie mogło dojść do fałszerstwa dokumentu, ponieważ stwierdzenie wystąpienia takiego działania należy do wyłącznej kompetencji sądu, który może stwierdzić fałsz materialny dokumentu na podstawie przepisu art. 270 § 1 Kodeksu karnego, natomiast Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni nie przedstawił informacji na temat okoliczności dokonania fałszerstwa materialnego atestów składu chemicznego i właściwości mechanicznych, załączonych do zgłoszeń celnych objętych niniejszym postępowaniem. W opinii importera, OLAF to instytucja, której kompetencje nie obejmują rozstrzygania o prawidłowości elementów kalkulacyjnych, zadeklarowanych w zgłoszeniach celnych, tym samym, nie mogą stanowić ostatecznych dowodów w postępowaniu administracyjnym dotyczącym klasyfikacji taryfowej lub pochodzenia towaru.

Organ I instancji wyjaśnił, że dodatkowy kod Taric, który zastosowano dla towaru ujętego w przedmiotowych zgłoszeniach celnych, został przez Komisję Europejską przyznany wyłącznie przedsiębiorstwu C. Co., Ltd. Tym samym indywidualna stawka ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 0% miała zastosowanie jedynie do tych płaskich wyrobów stalowych, które zostały w rzeczywistości wytworzone przez to przedsiębiorstwo.

Natomiast deklaracje dotyczące producenta importowanych wyrobów stalowych złożył na fakturach ich sprzedaży pracownik L. Co., Ltd o imieniu i nazwisku D. P. Zgodnie z jego oświadczeniami, wyroby stalowe zadeklarowane w ww. zgłoszeniach, zostały wyprodukowane przez C. Co., Ltd. Dodatkowo, do każdego z wyżej wymienionych zgłoszeń celnych, załączono certyfikaty jakości blachy (ang.: "inspection certificate"), które wskazywały, że importowana blacha została wyprodukowana przez C. Co., Ltd.

Za pośrednictwem biura OLAF, polskie organy celno-skarbowe uzyskały wynik weryfikacji certyfikatów jakości blachy, przedłożonych do zgłoszeń celnych o wyżej wskazanych numerach. Zgodnie z wynikami tej weryfikacji, o którą poproszono w C. Co., Ltd., blacha, która była przedmiotem importu w niniejszej sprawie, nie została wyprodukowana przez to przedsiębiorstwo.

W ocenie organu I instancji powyższe ustalenia jednoznacznie dowodzą tego, że w przypadku towarów ujętych w przedmiotowych zgłoszeniach celnych, brak było podstaw prawnych do zastosowania indywidualnej stawki ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 0 %. W myśl przepisu art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1429, dla towarów klasyfikowanych do kodów CN 7219 33 10, 7219 34 10 i 7219 35 10, które nie zostały wytworzone przez C. Co., Ltd., prawidłowym dodatkowym kodem TARIC jest kod C999 ze stawką ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 6,8 %.

Zmiana zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym dodatkowego kodu TARIC, wiążąca się z koniecznością określenia kwoty należności celnych z tytułu cła antydumpingowego skutkuje koniecznością dokonania zmiany wysokości kwot podatku od towarów i usług należnych w związku z importem towarów ujętych w zgłoszeniach celnych. Na mocy przepisu art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a ustawy o podatku od towarów i usług, stawka podatku VAT od importu towaru wynosi 23 %.

Organ wyjaśnił nadto, że znajdujące się w aktach niniejszej sprawy oświadczenia C. Co., Ltd. datowane na 12 i 19 stycznia 2021 r., jednoznacznie potwierdzają fakt, że certyfikaty jakości blachy, które załączono do ww. zgłoszeń celnych, nie zostały wystawione przez C. Co., Ltd. i nie dotyczą blachy wyprodukowanej przez to przedsiębiorstwo. Oświadczenia te zostały złożone po zapoznaniu się przez C. Co., Ltd. nie tylko z treścią samych certyfikatów, lecz także po sprawdzeniu stosownych rejestrów wewnętrznych.

Organ wskazał, że do weryfikacji przez C. Co., Ltd, zostały przesłane wszystkie bez wyjątku certyfikaty jakości blachy, które załączono do przedmiotowych zgłoszeń celnych. Tym samym, wbrew opinii importera, przed wydaniem niniejszej decyzji dokonano weryfikacji dokumentacji przekazanej przez importera w stosunku do poszczególnych zgłoszeń celnych.

Fakt, że C. Co., Ltd. jednoznacznie zaprzeczyło, jakoby był producentem blachy opisanej w certyfikatach jakości załączonych do kontrolowanych zgłoszeń celnych, jednoznacznie dowodzi tego, że certyfikaty te zostały sfałszowane. Dla potwierdzenia tego faktu nie jest konieczne orzeczenie sądu o odpowiedzialności karnej za przestępstwo fałszerstwa dokumentów.

Organ wskazał również, że równolegle do niniejszego postępowania administracyjnego, Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego prowadzi dochodzenie w sprawie o czyn zabroniony określony w art. 87 Kodeksu karnego skarbowego, którego podejrzenie popełnienia wiąże się z zaniżeniem należności celno-podatkowych z tytułu importu towarów, ujętych w zgłoszeniach celnych wymienionych w niniejszej decyzji. To wynik przedmiotowego dochodzenia przesądzi zatem o ewentualnej odpowiedzialności karnej winnych przestępstwa fałszerstwa dokumentów.

Fakt wszczęcia dochodzenia w niniejszej sprawie potwierdza także to, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do zaksięgowania należności celnych na podstawie przepisu art. 103 ust. 2 UKC.

Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, prowadząc dochodzenie w przedmiotowej sprawie, OLAF nie przekroczył swoich uprawnień. Przestrzegając ustalonych procedur, OLAF przekazał polskim organom celnym dowody umożliwiające przeprowadzenie krajowego postępowania administracyjnego, którego efektem jest niniejsza decyzja.

N. S.A. z siedzibą w T. odwołała się od decyzji organu I instancji zarzucając organowi naruszenie:

- art. 22 ust. 6 i 7, art. 103 ust. 1 i 2 UKC w zw. z art. 56 p.c., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędną interpretację, skutkujące nieuprawnionym przyjęciem w niniejszej sprawie o możliwości powiadomienia dłużnika po upływie trzech lat, licząc od daty powstania długu celnego;

- art. 22 ust. 6 UKC w zw. z art. 73 p.c., poprzez błędną interpretację w zakresie możliwości nieprzeprowadzanie postępowania dowodowego w sprawie i oparcie się wyłącznie na przedstawionym przez OLAF materiale kontrolnym, z pominięciem fazy dowodowego postępowania administracyjnego przy uwzględnieniu podstawowych reguł tego postępowania, w szczególności reguły praworządności i reguły dochodzenia do prawdy obiektywnej;

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej jako "o.p."), poprzez dokonanie oceny wyłącznych dowodów w postaci ustaleń pokontrolnych zawartych w Raporcie z Misji OLAF z pominięciem przeprowadzenia dowodów wskazywanych przez stronę, nie w sposób obiektywny, lecz nakierowany na udowodnienie z góry założonej przez organy celne tezy, zgodnie z która spółka pozostaje odpowiedzialna za dokonywanie importu towarów z terytorium celnego Tajwanu, z naruszeniem reguł postępowania antydumpingowego;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 o.p. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia oraz sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału, zważywszy na przedstawione dowody, które po przeprowadzeniu prawidłowej, całościowej ich oceny, winny doprowadzić do rozstrzygnięcia odmiennego niż wskazanego w decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w dniu 1 grudnia 2022 r. wydał decyzję (nr 2201-IOC.4306.5.2022.MS), którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że spór w niniejszym postępowaniu dotyczy zasadności zastosowania stawki w wysokości 6,8 % dla towarów objętych zgłoszeniami celnymi o numerach wskazanych powyżej, a w konsekwencji orzeczenia o pobraniu ostatecznego cła antydumpingowego według tej stawki. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 77 ust. 2 UKC dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Natomiast zgodnie z art. 85 ust. 1 UKC kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego. Zgodnie zaś z art. 172 ust. 2 UKC, jeżeli nie przewidziano inaczej, data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne jest datą, która będzie wykorzystywana do celów stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której towary są zgłaszane oraz do celów wszelkich innych formalności przywozowych lub wywozowych.

Organ odwoławczy podniósł, że w art. 103 ust. 1 UKC zakreślono trzyletni (podstawowy termin) na powiadomienie o długu celnym. Termin ten liczony jest od daty powstania długu celnego. W art. 103 ust. 2 UKC uregulowano przesłanki warunkujące dopuszczalność powiadomienia o długu celnym po upływie trzech lat, w terminie dookreślonym w prawie krajowym (w realiach polskich jest to art. 56 p.c., w którym przewidziano termin 5 lat od daty powstania długu celnego). Ponadto organ wskazał, że w przypadku gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie z prawem krajowym.

Następnie organ wskazał, że zastosowane w niniejszym postępowaniu przepisy Unijnego Kodeksu Celnego uwzględniać muszą orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, którego wyroki uznawane są za źródło prawa poprzez moc wiążącą sądy i organy państw członkowskich. Z analizy tego orzecznictwa wynika, że:

- dłuższy termin na powiadomienie może mieć zastosowanie nie tylko w przypadkach, gdy dług celny powstał w następstwie nielegalnego wprowadzenia towaru na unijny obszar celny, usunięcia towaru spod dozoru celnego, czy naruszenia przepisów regulujących daną procedurę, ale także w przypadku określonym w art. 77 UKC, tj. gdy stanowi on następstwo przyjęcia zgłoszenia celnego; dla zastosowania analizowanych przepisów wystarczające jest bowiem wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między popełnionym czynem a długiem celnym (por. wyrok TSUE w sprawie: C-522/16);

- w celu określenia ostatecznego terminu na powiadomienie o długu celnym organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd (por. wyrok TSUE w sprawie Zefeser: C-62/06 );

- nie jest konieczne, aby przestępstwa (przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani (por. m.in. wyrok TSUE w sprawie Gilbert Snauwaert: C-125/08).

W ocenie organu odwoławczego zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy dowodził, że tajwański eksporter tj. przedsiębiorstwo L. CO. LTD., na wystawianych przez siebie fakturach handlowych, składał fałszywe oświadczenia, zgodnie z którymi producentem sprzedawanych przez niego wyrobów stalowych była firma C. CO., LTD oraz dołączał podrobione certyfikaty jakości, wskazujące jako producenta blachy podmiot C. CO., LTD., który de facto nim nie był. Z uwagi na powyższe strona niezasadnie deklarowała indywidualną stawkę dla cła antydumpingowego w wysokości 0 %, przeznaczoną dla wyrobów firmy C. CO., LTD.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie mogło dojść do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona czynu zabronionego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. -Kodeks karny skarbowy (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm. – dalej w skrócie "k.k.s."). Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni prowadzi postępowanie karne w tej sprawie, dlatego termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych zasadnie ulega przedłużeniu zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że organ celny został wprowadzony w błąd poprzez podanie w zgłoszeniu celnym nieprawdziwych danych dotyczących rzekomo pochodzenia towaru z Tajwanu, podczas gdy w istocie został on wyprodukowany w Chińskiej Republice Ludowej. Pochodzące z tego kraju towary są obciążone stawką cła antydumpingowego. Wspomniane nieprawidłowości stanowiły konsekwencję m.in. wyłudzenia przez kontrahenta strony świadectw niepreferencyjnego pochodzenia towaru w oparciu o nieprawdziwe dane i informacje. Zdaniem organu wyczerpane zostały zarówno znamiona przestępstw pospolitych przeciwko wiarygodności dokumentu jak i przestępstwa skarbowego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s. Organ celny autonomicznie dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu. Nie jest zadaniem organów celnych pogłębiona analiza karnych (karnych skarbowych) oraz karnoprocesowych aspektów pozostających ze sobą w związku czynów być może popełnionych w kraju i za granica. Omawiane przestępstwo skarbowe można popełnić tylko z winy umyślnej i zamiarem bezpośrednim wprowadzenia w błąd organu celnego.

Nadto organ wskazał, że decyzje wydane przez organ I instancji w trybie art. 22 ust. 7 UKC nie wymagają uprzednio zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, natomiast zgodnie z art. 22 ust. 6 UKC w zw. z art. 73 p.c. organ jest zobowiązany powiadomić stronę o zamiarze wydania decyzji niekorzystnej, co też uczynił organ pierwszej instancji pismem z dnia 2 lutego 2022 r. Strona oprócz pisma z dnia 15 marca 2022 r., w którym poddała ocenie zgromadzone dowody, nie dostarczyła żadnych innych dowodów umożliwiających odstąpienie od naliczanie cła antydumpingowego w stosunku do towarów objętych zgłoszeniami celnymi.

Organ wyjaśnił także, że nie jest zobowiązany do prowadzenia w sposób nieskończony postępowania dowodowego, w sytuacji, gdy już zgromadzone dowody pozwalają na ustalenie stanu faktycznego. Za pośrednictwem biura OLAF polskie organy celno-skarbowe uzyskały wynik weryfikacji certyfikatów jakości blachy (inspection certificate), przedłożonych do zgłoszeń celnych o wyżej wskazanych numerach. Przedmiotowe certyfikaty nie zostały wystawione przez C. CO., LTD. i nie dotyczą blachy wyprodukowanej przez to przedsiębiorstwo.

Organ wyjaśnił, że miał prawo do wykorzystania raportu OLAF oraz wydania na jego podstawie zaskarżonej decyzji. Raporty sporządzone przez OLAF stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych. Podlegają one tym samym przepisom dotyczącym oceny jak raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych i mają taką samą wartość dowodową jak raporty krajowe.

OLAF może prowadzić czynności kontrolne również w zakresie pochodzenia towaru, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z uwagi jednak na fakt, że w trakcie tego dochodzenia, OLAF nie ustalił, że sporny towar pochodzi z Chin, zatem tajwańskie pochodzenie towaru, zadeklarowane w zgłoszeniach celnych na podstawie świadectw pochodzenia, nie uległo zmianie.

Podsumowując organ podkreślił, że co prawda zgromadzony w sprawie materiał nie pozwolił organowi I instancji na ustalenie chińskiego pochodzenia mimo wcześniejszych podejrzeń, to w związku z tym, w zaskarżonej decyzji nie nastąpiła zmiana kraju pochodzenia z Tajwanu na Chiny. Jednakże towar objęty ww. zgłoszeniami pochodzący z Tajwanu również podlega cłu antydumpingowemu na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1429 z dnia 26 sierpnia 2015 r.

N. Spółka Akcyjna zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 22 ust. 6, art. 103 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 lit. b/ UKC w zw. z art. 56 p.c., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędną interpretację, skutkujące nieuprawnionym przyjęciem o możliwości powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego po upływie trzech lat, licząc od daty powstania długu celnego;

- art. 22 ust. 6 UKC w zw. z art. 73 p.c., poprzez błędną interpretację w zakresie możliwości nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz oparcia się wyłącznie na przedstawionym przez OLAF raporcie z pominięciem fazy dowodowego postępowania administracyjnego przy uwzględnieniu podstawowych reguł tego postępowania, w szczególności reguły praworządności i reguły dochodzenia do prawdy obiektywnej;

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p., poprzez dokonanie oceny dowodów w postaci ustaleń pokontrolnych zawartych w raporcie OLAF - z pominięciem przeprowadzenia dowodów wskazywanych przez stronę - nie w sposób obiektywny, lecz nakierowany na udowodnienie z góry założonej przez organy celne tezy, zgodnie z którą Spółka pozostaje odpowiedzialna za dokonywanie importu towarów z terytorium celnego Tajwanu z naruszeniem reguł postępowania antydumpingowego;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 o.p., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia oraz sprzeczność ustaleń Dyrektora IAS z treścią zebranego w sprawie materiału, zważywszy na przedstawione dowody, które po przeprowadzeniu prawidłowej, całościowej ich oceny, winny doprowadzić do rozstrzygnięcia odmiennego niż wskazanego w skarżonej decyzji;

- art. 119 ust. 1 i 2 oraz art. 120 ust. 1 UKC, poprzez ich niezastosowanie stanie faktycznym sprawy, stanowiącym, iż zaksięgowania kwoty należności celnych a posteriori - kiedy pierwotnie została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej - nie dokonuje się, gdy kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać odpowiednio zauważony przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów obowiązujących w zakresie postępowania celnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że brzmienie przepisu art. 103 ust. 2 UKC nie pozostawia wątpliwości, iż aby mógł zostać przedłużony okres powiadomienia dłużnika o długu celnym, określony w ust. 1 art. 103 UKC, to czyn implikujący powstanie tego długu musiał podlegać sądowemu postępowaniu karnemu na etapie jego popełnienia, które to postępowanie musi zaistnieć w odniesieniu do czynu zabronionego, którego dotyczy postępowanie administracyjne. Wszczęcie i prowadzenie postępowania karnoskarbowego nie może być utożsamiane z postępowaniem sądowym. Sądowy etap postępowania karnego rozpoczyna się dopiero po zakończeniu postępowania przygotowawczego. Organ celny nie ma prawa stanowić o przesłankach sądowego postępowania karnego. Organy opierają się na treści art. 221 ust. 4 WKC, w którym odnoszono się do możliwości wszczęcia postępowania karnego wskutek popełnienia. wykrycia czynu zabronionego, nie zaś prowadzenia postępowania karnego przez organ sądowy. Powołane przez organ orzecznictwo oparte jest na ww. art. 221 ust. 4 WKC.

Skarżąca dodała, że w zakresie czynów zabronionych, implikujących możliwość prowadzenia postępowania w celu wymiaru należności celnych po upływie trzech lat od daty powstania długu celnego po wejściu w życie UKC, wprowadzony został całkowicie nowy tryb postępowania w sprawach celnych, znajdujący zastosowanie właśnie w przypadkach dokonywania kontroli ex post zgłoszeń celnych. Tryb określony w art. 22 ust. 6 UKC eliminuje z postępowania celnego, zdaniem skarżącej całkowicie bezzasadnie, kolejne fazy postępowania administracyjnego określone w Ordynacji podatkowej, dążąc do jak najszybszego wydania decyzji, co wskazuje również na intencję ustawodawcy nieprzedłużania postępowania w tym przedmiocie. Zmieniono również terminy regulujące zasady zawieszenia prowadzonego postępowania, w celu powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego i co za tym idzie, wydania decyzji w tym zakresie. Spółka zwróciła uwagę, że w przedmiotowej sprawie, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, przez okres niemalże dwóch lat organy celne nie powiadomiły strony o możliwości wydania decyzji niekorzystnej, co stanowiłoby o zawieszeniu upływu trzyletniego okresu przedawnienia wydania decyzji wymiarowej.

Zdaniem skarżącej raport i zalecenia sporządzanie przez OLAF w następstwie dochodzenia zewnętrznego i przekazane właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich nie mogą automatycznie skutkować wszczęciem krajowego postępowania administracyjnego lub sądowego, ani tym bardziej przyjęciem wynikających z tego raportu zaleceń. Argumentacja przedstawiona przez OLAF może stanowić jedynie uzasadnienie do wszczęcia postępowania administracyjnego, zaś całość materiału dowodowego winna być zgromadzona i prawidłowo oceniona, zwłaszcza gdy strona wskazuje na konkretne dowody i przywołuje określone dowody. Organ nie odniósł się do wskazywanych przez stronę w postępowaniu odwoławczym okoliczności, że podejmując próbę wyjaśnienia sytuacji na Tajwanie, uzyskała informację, że zarzuty C. Co., Ltd. odnoszące się do dokonywania jakoby nieprawdziwego poświadczenia co do wytwarzania towaru przez osoby odpowiedzialne w przedsiębiorstwie L. Co., odpowiadają podpisywaniu przedmiotowych certyfikatów w postaci łacińskich liter, a nie chińskich znaków. Strona zaś otrzymywała certyfikaty o wytworzeniu towaru bezpośrednio od C. Co., Ltd., jak również L. Co., przy czym na obu rodzajach certyfikatów widniały podpisy w wersji alfabetu chińskiego, zaś podpis składała niewątpliwie ta sama osoba. Wątpliwości w tym zakresie w ogóle nie były przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego. Brak jest przy tym podstaw do fałszowania oświadczeń o tajwańskim pochodzeniu stali w wypadku, jeżeli nie została ona uprzednio zaimportowana z Chin.

Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 119 ust. 2 UKC. Błąd organu polega na niepodjęciu czynności weryfikacyjnych w stosunku do braku podstawowych ustaleń Raportu z misji OLAF.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 lit. a/ UKC, dług celny powstaje w przypadku objęcia towarów nieunijnych, podlegających należnościom celnym przywozowym, procedurą dopuszczenia do obrotu. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2 UKC). Kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego (art. 85 ust. 1 UKC).

Zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną wyrażany jest poprzez zgłoszenie celne, w którym zgłaszający wskazuje wszelkie szczegółowe ustalenia, które mają mieć zastosowanie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 UKC osoba składająca zgłoszenie celne, deklarację do czasowego składowania, przywozową lub wywozową deklarację skróconą, zgłoszenie do powrotnego wywozu, powiadomienie o powrotnym wywozie, wniosek o udzielenie pozwolenia lub o wydanie innego typu decyzji jest odpowiedzialna za: a) prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji, powiadomieniu lub wniosku; b) autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia, deklaracji, powiadomienia lub wniosku; c) wypełnianie - w stosownych przypadkach - wszystkich zobowiązań związanych z objęciem towarów daną procedurą celną lub z prowadzeniem dozwolonych operacji.

Zgodnie z art. 172 ust. 1 UKC, zgłoszenie celne spełniające warunki określone w niniejszym rozdziale jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy, zostały przedstawione organom celnym. W myśl art. 172 ust. 2 UKC jeżeli nie przewidziano inaczej, data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne jest datą, która będzie wykorzystywana do celów stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której towary są zgłaszane oraz do celów wszelkich innych formalności przywozowych lub wywozowych.

W świetle zaś art. 48 UKC, po zwolnieniu towarów organy celne mogą do celów kontroli celnych weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, deklaracji do czasowego składowania, przywozowej deklaracji skróconej, wywozowej deklaracji skróconej, zgłoszeniu do powrotnego wywozu lub powiadomieniu o powrotnym wywozie, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość i ważność wszelkich załączonych dokumentów oraz mogą kontrolować księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego, które miały lub mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Za podstawę faktyczną wyroku sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obu instancji, które uznał za prawidłowe. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawioną przez organy obu instancji argumentację i zajęte w sprawie stanowisko.

W niniejszej sprawie kwestią sporną między stronami była zasadność zastosowania stawki w wysokości 6,8 % dla towarów objętych zgłoszeniami celnymi objętymi postępowaniem, a w konsekwencji orzeczenia o pobraniu ostatecznego cła antydumpingowego według tej stawki.

Zastosowanie stawki cła antydumpingowego wynikało z przepisów obowiązującego w dacie dokonania zgłoszeń celnych rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1429 z dnia 26 sierpnia 2015 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz płaskich wyrobów ze stali nierdzewnej walcowanych na zimno pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Tajwanu.

Zgodnie z art. 1 tegoż rozporządzenia niniejszym nakłada się ostateczne cło antydumpingowe na przywóz płaskich wyrobów ze stali nierdzewnej, nieobrobionych więcej niż walcowanych na zimno, obecnie objętych kodami CN 7219 31 00, 7219 32 10, 7219 32 90, 7219 33 10, 7219 33 90, 7219 34 10, 7219 34 90, 7219 35 10, 7219 35 90, 7220 20 21, 7220 20 29, 7220 20 41, 7220 20 49, 7220 20 81 i 7220 20 89 pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Tajwanu. Stawki ostatecznego cła antydumpingowego mające zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, dla produktów opisanych w ust. 1 i wytworzonych przez poniższe przedsiębiorstwa podano w Tabeli, z której wynika, że w przypadku przedsiębiorstwa C. Co., Ltd., T. stawka cła antydumpingowego wynosi 0 %, zaś w przypadku wszystkich pozostałych przedsiębiorstw z siedzibą w Tajwanie, stawka ta wynosi 6,8 %.

Nadto w świetle ww. art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1429 stosowanie indywidualnych stawek celnych ustalonych dla przedsiębiorstw wymienionych w ust. 2 uwarunkowane jest przedstawieniem organom celnym państw członkowskich ważnej faktury handlowej, która musi zawierać oświadczenie następującej treści, opatrzone datą i podpisem pracownika podmiotu wystawiającego fakturę, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska: "Ja, niżej podpisany, poświadczam, że (ilość) płaskich wyrobów ze stali nierdzewnej walcowanych na zimno sprzedanych w ramach wywozu do Unii Europejskiej i objętych niniejszą fakturą, zostało wytworzonych przez (nazwa przedsiębiorstwa i adres) (dodatkowy kod TARIC) w (Tajwanie/ChRL). Oświadczam, że informacje zawarte w niniejszej fakturze są pełne i zgodne z prawdą". W przypadku nieprzedstawienia takiej faktury, obowiązuje stawka celna mająca zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw".

Organy uznały, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie został wytworzony przez ww. przedsiębiorstwo C. Co., Ltd., wobec czego pobrano ostateczne cło antydumpingowe według stawki 6,8 %, albowiem tajwańskie przedsiębiorstwo L. Co., Ltd., na wystawianych przez siebie fakturach handlowych, składało fałszywe oświadczenia, zgodnie z którymi producentem sprzedawanych przez nie wyrobów stalowych była C. Co., Ltd.

Skarżąca natomiast stoi na stanowisku, że w sprawie brak jest podstaw do uznania faktu wystąpienia fałszerstwa dokumentu w postaci oświadczenia na fakturach handlowych, w stosunku do poszczególnych zgłoszeń celnych, złożonego przez przedsiębiorstwo L. Co., Ltd. o wytworzeniu towaru przez ww. przedsiębiorstwo C. Co., Ltd.

W ocenie Sądu za nietrafne należy uznać zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne, a co za tym idzie, wskazujące na wadliwości dokonanych przez te organy ustaleń dotyczących faktycznego producenta towaru importowanego przez skarżącą z Tajwanu. Wbrew tym zarzutom należy stwierdzić, że organy administracji celno-skarbowej obu instancji prawidłowo zebrały i oceniły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organy nie przekroczyły przy tym granic swobodnej oceny dowodów uznając, że zgromadzone dokumenty, w postaci komunikatu Komisji Europejskiej RIF EU/2020/002 z dnia 10 marca 2020 r., protokołu przeprowadzonej u skarżącej kontroli celno-skarbowej sporządzonego w dniu 14 września 2020 r., komunikatów Europejskiego Urzędu ds. nadużyć Finansowych OLAF z dnia 29 czerwca 2020 r. i z dnia 16 lipca 2021 r., a także wyjaśnień poczynionych przez C. Co., Ltd. w dniach 12 i 19 stycznia 2021 r., wskazują na fakt dokonania przez skarżącą importu towarów, które nie zostały wytworzone przez to przedsiębiorstwo. Organy celne zostały natomiast wprowadzone w błąd poprzez dołączenie do zgłoszeń celnych faktur handlowych zawierających niezgodne z rzeczywistością oświadczenie pracownika L. Co., Ltd. o wytworzeniu importowanego towaru przez C. Co., Ltd. Oświadczenie to miało spełniać wymogi zawarte w ww. art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1429 i uzasadniać zastosowanie stawki cła antydumpingowego w wysokości 0 %.

We wspomnianym wyżej komunikacie Komisji Europejskiej stwierdzony został, oparty na twierdzeniach C. Co., Ltd., mechanizm omijania cła antydumpingowego nałożonego rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 2015/1429. Przedsiębiorstwo to twierdziło, że tajwańskie przedsiębiorstwo L. Co., Ltd. unika płacenia cła wykorzystując podrobione "mill test cerificates" (atesty składu chemicznego i właściwości mechanicznych) firmy C. Co., Ltd oraz składając fałszywe oświadczenie na fakturach handlowych o pochodzeniu towaru, iż producentem jest C. Co., Ltd.

Kontrola celno-skarbowa przeprowadzona u skarżącej spółki wykazała z kolei, że L. Co., Ltd. sprzedawało skarżącej towar deklarowany jako wyprodukowany przez C. Co., Ltd. co zostało prawidłowo ocenione jako niezgodne ze stanem faktycznym.

Powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w zasadniczym dowodzie w sprawie, którym był komunikat OLAF z dnia 29 czerwca 2020 r. oraz kolejny dokument tego Urzędu z dnia 16 lipca 2021 r. zawierający opis sytuacji i działania podejmowane w wyniku dochodzenia. Wynika z nich, że pośrednik handlowy skarżącej – L. Co. Ltd. – który wystawił załączone do zgłoszeń celnych faktury sprzedaży objętych nim towarów, dopuszczał się fałszerstw dokumentów potwierdzających, że towary, w których obrocie pośredniczył, pochodziły (zostały wyprodukowane) przez C. Co. Ltd., zatem podmiot, którego wyroby mogły być zgłaszane do procedury dopuszczenia do obrotu w UE z zastosowaniem 0 % stawki cła antydumpingowego, na podstawie rozporządzenia nr 2015/1429.

Dochodzenie prowadzone przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF miało na celu ujawnienia procederu podrabiania świadectw produkcyjnych C. Co., Ltd., aby sprzedawać produkty nabywcom w UE jako produkty C. w celu obowiązujących ceł. Dochodzenie prowadzone było we współpracy z organami celnymi Tajwanu, jak również z udziałem producenta C. Co., Ltd., który przedłożył formalne pisma stwierdzające, że atesty składu chemicznego i właściwości chemicznych nie zostały wydane przez tę spółkę i tym samym zostały podrobione. W świetle pism OLAF oraz pism wyjaśniających C. Co., Ltd. stwierdzić należało, że zebrany w trakcie dochodzenia materiał dowodowy wskazuje na powstałe nieprawidłowości

Odnosząc się do wiarygodności ustaleń dokonanych w trakcie przeprowadzonego dochodzenia, do czego nawiązuje część podniesionych w skardze zarzutów, wskazać należy, że moc dowodowa raportów OLAF podlegających ocenie na ogólnych zasadach była już przedmiotem licznych, aprobujących rozstrzygnięć (por. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 68/15; z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 444/09). Podkreślić trzeba, że OLAF jest organem powołanym do ochrony interesów finansowych Wspólnoty, prowadząc dochodzenie OLAF działa na rzecz i w imieniu Wspólnoty.

Urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. WE. L. 99. 136. 20). Kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz.U.UE. L. 2013. 248. 1). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 1 października 2013 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.

W tym świetle należy wskazać, że dokumenty uzyskane od OLAF pomimo, iż nie stanowią raportu końcowego, stanowią dopuszczalne dowody w prowadzonym przez organy postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 180 § 1 o.p. Przepis ten stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko takiemu dokumentowi, a ciężar dowodu spoczywa wówczas na stronie wywodzącej przeciwne wnioski. W toku postępowania skarżącej nie udało się obalić ustaleń, poczynionych w oparciu o dokumenty OLAF.

Podkreślić należy, że organy nie ograniczyły się do automatycznego przyjęcia wniosków płynących z komunikatów OLAF. Organy dysponowały wspomnianym powyżej komunikatem Komisji Europejskiej RIF EU/2020/002 z dnia 10 marca 2020 r., a także pozyskanymi przez OLAF oświadczeniami C. Co., Ltd. z dnia 12 i 19 stycznia 2021 r. z których wynikało, że po weryfikacji świadectw i sprawdzeniu krzyżowym rejestrów wewnętrznych potwierdzono, że świadectwa kontroli nie zostały wystawione przez to przedsiębiorstwo. Do pism C. Co., Ltd. załączone zostały dokumenty świadectw kontroli, które odpowiadają świadectwom załączonym przez skarżącą do zgłoszeń celnych.

Skarżąca, kwestionując ustalenia organów, dokonane na podstawie dokumentów uzyskanych w trakcie dochodzenia OLAF, nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że importowany towar został wyprodukowany przez C. Co., Ltd. Twierdzenia skarżącej, że otrzymywała świadectwa kontroli podpisane za pomocą alfabetu chińskiego zarówno od C. Co., Ltd jak i od L. Co., Ltd. nie podważają prawidłowości ustaleń poczynionych przez organy. Przede wszystkim skarżąca nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że C. Co., Ltd. opierało swe wnioski o podrobieniu świadectw kontroli na fakcie wystawiania ich w alfabecie chińskim, zamiast łacińskim. Przeciwnie – C. Co., Ltd wyjaśniła, że swe ustalenia wywodziła z dokonanej krzyżowej kontroli rejestrów wewnętrznych. Dodać należy, że w komunikacie Komisji Europejskiej nr RIF EU/2020/002 powołano również twierdzenia C. Co., Ltd., iż dokonuje ona sprzedaży bezpośrednio do UE, bez udziału tajwańskich handlowców. Ponadto skarżąca w zastrzeżeniach do protokołu kontroli wskazała, że występowała do przedsiębiorstwa L. Co., Ltd. o dostarczenie dokumentów, na podstawie których będzie można potwierdzić transparentność dostaw zakupionego towaru, jako towaru faktycznie wytworzonego przez C. Co., Ltd. Podała też, że oczekuje na przekazanie przedmiotowej dokumentacji. Jak wynika jednak z akt administracyjnych, dokumentacji takiej skarżąca nie przedłożyła.

W tej sytuacji za chybione uznać należy zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 o.p., poprzez dokonanie oceny dowodów w postaci ustaleń OLAF z pominięciem dowodów wskazywanych przez skarżącą oraz przez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy. Materiał dowodowy pozyskany przez organy od OLAF jest jednoznaczny i przekonujący. Sama skarżąca nie wskazała, o jakie braki dowodowe chodzi i nie zgłosiła żadnych dodatkowych wniosków. Nie zakwestionowała również wysokości określonego cła. Sam fakt, że nie wykazano, aby importowany towar pochodził z Chin nie oznacza, że eksporter nie miał powodu do przedstawienia sfałszowanych oświadczeń o tajwańskim pochodzeniu towaru. Jak bowiem wskazano, intencją kontrahenta skarżącej było właśnie wykazanie, choć w drodze czynu zabronionego, że towar był wyprodukowany w Tajwanie, lecz przez C. Co., Ltd., co umożliwiało zastosowanie 0 % stawki celnej.

Stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej rozpoznanie sprawy powinno nastąpić z uwzględnieniem zasad obowiązujących w postępowaniu, z których wynika, że organ jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych działań (z udziałem strony) zmierzających do zgromadzenia w sposób kompletny i wszechstronny materiału dowodowego i dokonania swobodnej jego oceny. Jednocześnie organ nie jest zobowiązany do podejmowania wszelkich możliwych czynności procesowych (w sposób nieograniczony) w sytuacji, gdy dotychczas zgromadzony materiał dowodowy dostatecznie wyjaśnia stan sprawy i pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia. Skarżąca nie sprecyzowała, jakich czynności dowodowych oczekiwałby od organów celem ustalenia, czy towary objęte zgłoszeniami celnymi zostały wyprodukowane przez C. Co., Ltd.

Odnosząc się do zasadniczego zarzutu sformułowanego w skardze, a mianowicie kwestii powiadomienia skarżącej o długu celnym po upływie okresu trzech lat od dnia powstania długu celnego, Sąd miał na względzie, że organy wydały decyzje zgodnie z art. 103 UKC.

Przepisy zawarte w art. 103 ust. 1-3 UKC stanowią:

1. O długu celnym nie powiadamia się dłużnika po upływie okresu trzech lat od dnia powstania długu celnego.

2. W przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie z prawem krajowym.

3. Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zostają zawieszone jeżeli: a/ złożone zostaje odwołanie zgodnie z art. 44; takie zawieszenie obowiązuje od daty złożenia odwołania i przez okres trwania postępowania odwoławczego; lub b/ organy celne poinformowały dłużnika zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia.

Z obowiązujących przepisów wynika zatem, że okres przedawnienia długu celnego przedłuża się w przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Termin pięcioletni jest obecnie terminem minimalnym określonym w UKC.

Ukształtowane w orzecznictwie TSUE i sądów krajowych stanowisko co do przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego, mimo iż prezentowane na gruncie nieobowiązującego już art. 221 ust. 4 WKC - który stanowił, że jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3 - pozwala na sformułowanie aktualnych następujących tez:

- to organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia sądowemu postępowaniu karnemu i dokonuje tego całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od uprzedniego wszczęcia sądowego postępowania karnego, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd (por. wyrok TS w sprawie Zefeser, sygn. akt C-62/06);

- nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani; dla zastosowania art.130 ust. 2 UKC pozostaje bez znaczenia, czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny czy też nawet osoba niezwiązana z dłużnikiem celnym (por. wyrok TS z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie Snauwert sygn. akt C -124/08);

- konieczne jest wykazanie, że pomiędzy popełnionym czynem zabronionym (przestępstwem), a długiem celnym istnieje (realny i konkretny) związek przyczynowo-skutkowy, czyli skutkiem popełnienia konkretnego czynu stanowiącego przestępstwo ma być powstanie długu celnego

(porównaj także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyrokach: z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2688/18; z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2032/18; z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 190/10; dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 908/12; z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 868/12 i I GSK 1244/12; z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 910/16).

Jak już wyżej wskazano, importowane towary nie zostały wyprodukowane przez C. Co., Ltd. Do zgłoszeń celnych zostały natomiast załączone sfałszowane dokumenty świadectw kontroli towarów oraz faktury sprzedaży zawierające oświadczenia niezgodne ze stanem faktycznym, które to dokumenty miały wskazywać na wytworzenie towarów przez C. Co., Ltd., co zmierzało do objęcia towarów stawką cła antydumpingowego w wysokości 0 %.

Wystawienie przez tajwańskiego eksportera oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę w celu poświadczenia pochodzenia towarów od C. Co., Ltd., w celu uniknięcia obciążenia tych towarów cłem antydumpingowym w odpowiedniej stawce, stanowi niewątpliwie czyn określony w art. 87 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy, spełniający znamiona oszustwa celnego, czyli wprowadzenia w błąd organów celnych i narażenia należności celnych na uszczuplenie przez uniknięcie płacenia należnego cła antydumpingowego. Działanie tajwańskiego eksportera było oczywiście umyślne, skoro towary objęte sprzedażą przedstawił jako pochodzące od C. Co., Ltd. Oczywistym celem i skutkiem tego działania było uniknięcie zastosowania wobec eksportowanych z Tajwanu do Polski towarów cła antydumpingowego w wysokości 6,8 % wartości celnej towaru, a nawet na poziomie wyższym (24,4 %, 24,6 %, 25,3 %) w przypadku ustalenia chińskiego pochodzenia towaru (co nie zostało wykazane), a zatem wysokości przewyższającej cło na zasadach ogólnych ze stawką 0 % wartości celnej towaru.

Z punktu widzenia zastosowania przepisów dotyczących przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego (do pięciu lat zgodnie art. 56 ustawy – Prawo celne) nie ma znaczenia, czy doszło do wszczęcia sądowego postępowania karnego lub karnoskarbowego. Organ celny ocenia określony czyn jako zdarzenie kwalifikowane w świetle regulacji prawnokarnych jako takie, które może podlegać sądowemu postępowaniu karnemu. Dla prawidłowego zastosowania art. 103 ust. 2 UKC wystarczające jest, że czyn, będący podstawą do powstania długu celnego, w momencie jego powstania był penalizowany. Organy administracji celnej dokonują kwalifikacji czynu jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu i pobór niewystarczających należności celnych, a nie rozstrzygają o popełnieniu przestępstwa. Organ dokonuje "rozstrzygnięcia" na użytek prawa celnego, co nie uchyla domniemania niewinności dłużników w świetle odpowiedzialności karnej (karnoskarbowej).

Sąd stoi na stanowisku, że użyte w treści art. 103 ust. 2 UKC sformułowanie "(...) gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu (...)" nie może być rozumiane w sposób zaprezentowany przez skarżącą, a zatem jako uruchomienie etapu postępowania, w którym orzeka już organ sądowy, bądź przynajmniej kiedy w wyniku prowadzenia postępowania przygotowawczego stwierdzona została konieczność wszczęcia procedury sądowej. Sformułowanie to, zdaniem Sądu, oznacza jedynie, że czyn zabroniony (to jest czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia), w wyniku którego powstał dług celny, może być przedmiotem oceny ze strony sądu karnego. Innymi słowy, obecne brzmienie art. 103 ust. 2 UKC jednoznacznie wskazuje, że nie jest konieczne wszczynanie sądowego postępowania karnego czy też karnego skarbowego dla zastosowania art. 103 ust. 2 UKC. Wystarczające jest bowiem, jak już wyżej powiedziano, że czyn, który był podstawą do powstania długu celnego, był w momencie jego powstania penalizowany. Należy mieć przy tym na uwadze, że nie wszystkie czyny zabronione pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie ich popełnienia będą finalnie podlegały ocenie ze strony sądu. W danym przypadku okoliczności sprawy mogą bowiem determinować konieczność umorzenia postępowania karnego. Trudno racjonalnie zakładać, że prawodawca unijny tworząc regulację art. 103 ust. 2 UKC zakładał, że możliwość powiadomienia o długu celnym w przedłużonym terminie dotyczyć może wyłącznie sytuacji, gdy uruchomiono już etap postępowania sądowego.

Zdaniem Sądu z treści art. 103 ust.2 UKC nie można wyciągnąć wniosków, jakie przedstawiła skarżąca, że przepis ten, stanowiąc o sądowym postępowaniu karnym, które popełnienie czynu zabronionego musiało rozpocząć, mówi o takim etapie postępowania, w którym orzeka już organ sądowy, bądź gdy w postępowaniu przygotowawczym stwierdzono konieczność wszczęcia procedury sądowej.

Zdaniem Sądu sformułowania "w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu", nie można rozumieć jako konieczności prowadzenia sądowego postępowania karnego dla możliwości zastosowania tego przepisu. Przepis ten wyraźnie stanowi, że czyn w czasie popełnienia musiał podlegać sądowemu postępowaniu karnemu. Oczywiście niemożliwe jest, by już w czasie popełnienia czynu mogło toczyć się jakiekolwiek postępowanie karne - czy to postępowanie przygotowawcze, czy sądowe. Dlatego dla prawidłowego zastosowania tego przepisu konieczne jest penalizowanie konkretnego czynu i możliwość prowadzenia sądowego postępowania karnego. W niniejszej sprawie przesłanki te zostały spełnione.

Przywołać w tym miejscu należy stanowisko, zajęte przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. (sygn. akt C-62/06; ZOTSiS 2007/12C/I-11995): "Kwalifikacja czynu jako 'czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych' w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1697/79 ( ...), leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Z jednej strony z brzmienia tego przepisu wynika wyraźnie, że organami właściwymi do dokonania kwalifikacji czynu jako 'czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych' są te same organy, które ze względu na popełnienie takiego czynu nie uzyskały wymaganych należności celnych i zamierzają w związku z tym dokonać ich retrospektywnego pokrycia (...)".

Trybunał wskazał też, że dokonana przez organy celne kwalifikacja danego czynu nie jest stwierdzeniem rzeczywistego popełnienia przestępstwa, dokonywana jest jedynie w ramach i do celów postępowania o charakterze administracyjnym, w celu umożliwienia organom celnym skorygowania błędnego lub niewystarczającego poboru należności celnych przywozowych bądź wywozowych. Taka kwalifikacja nie narusza możliwości dokonywania przez sądy państw członkowskich kontroli decyzji organów celnych i w żaden sposób nie zagraża skutkom, które na podstawie prawa krajowego mogą wynikać z orzeczeń tych sądów – włącznie z ewentualnym zwrotem kwot nienależnie zażądanych przez te organy – w szczególności z orzeczeń umarzających postępowanie lub uniewinniających oskarżonych. Zdaniem TS, teza – według której możliwość nieuwzględnienia 3-letniego terminu przedawnienia powinna być uzależniona od wydania karnego wyroku skazującego – jest sprzeczna już z samym brzmieniem omawianego artykułu, który nie odnosi się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz w sposób wyraźny do popełnienia czynu, który zaledwie podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych.

Choć w sposób oczywisty przywołany wyrok nie dotyczy obecnie omawianego stanu prawnego, bowiem odnosi się do kwalifikacji czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1697/79 w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności, to przywołany fragment uzasadnienia jest aktualny w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu nie ma znaczenia, że wyrok ten został wydany w innym trybie postępowania w sprawach celnych, co podkreśla skarżąca, bowiem chodzi o zasadę, a nie o szczegółowe rozwiązania prawne. Sam fakt krytyki przywołanego orzeczenia w Przeglądzie Orzecznictwa Europejskiego, na co powołuje się skarżąca, nie jest tożsamy z "szeroką krytyką", ani nie niweczy tego orzeczenia; fakt ten oznacza jedynie, że autor krytycznego stanowiska nie podziela stanowiska TS, a bliższy jest mu pogląd przedstawiony przez rzecznika generalnego. Jednak to wyrokami Trybunału Sprawiedliwości, który zapewnia jednolitą wykładnię prawa UE we wszystkich krajach UE oraz jego przestrzeganie przez kraje i instytucje UE, należy się kierować, nie zaś stanowiskiem rzecznika generalnego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że organy rozpoznały niniejszą sprawę na podstawie nieobowiązującego już art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, przywołując brzmienie i orzecznictwo dotyczące tego przepisu, stwierdzić należy, że organ I instancji, choć faktycznie wskazał na wszczęcie dochodzenia, przywołał ten fakt jedynie jako dodatkowe potwierdzenie zastosowania art. 102 ust.2 UKC. Wcześniej jednak stwierdził, że dla potwierdzenia sfałszowania certyfikatów nie jest konieczne orzeczenie sądu o odpowiedzialności karnej za fałszerstwo dokumentów. Z kolei organ odwoławczy stwierdził, że nie jest konieczne wydanie prawomocnego wyroku skazującego ani nawet wszczęcie postępowania przygotowawczego.

W obu przypadkach organy powołały się na sądowe postępowanie karne, a czyn wymieniony w art. 87 § 1 k.k.s. takiemu postępowaniu podlega. Nie jest przy tym błędem powoływanie się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, czy też sądów krajowych, powstałe w okresie obowiązywania art. 221 ust. 4 WKC. Poglądy zawarte w tych orzeczeniach co do zasady zachowują aktualność. Porównanie brzmienia art. 221 ust. 4 WKC oraz obecnie obowiązującego art. 103 ust. 2 UKC pozwala bowiem na konstatację, że przepisy te, mimo pewnych różnic, opierają się na tym samym założeniu, zgodnie z którym wystarczającą do zastosowania dłuższego terminu przedawnienia okolicznością jest zaistnienie czynu zabronionego penalizowanego zgodnie z porządkiem prawnym Państwa Członkowskiego.

Konkludując, w przeciwieństwie do tego, co twierdzi skarżąca, do powiadomienia o długu celnym po upływie trzyletniego terminu określonego w art. 103 ust. 1 UKC nie jest konieczne przeprowadzenie czynności pod kątem wykrycia sprawcy czynu oraz ustalenie wszystkich jego okoliczności. Warunkiem koniecznym i wystarczającym jest natomiast jednoznaczne stwierdzenie, że w istocie doszło do popełnienia czynu podlegającego sądowemu postępowaniu karnemu.

Zatem organy celne mogą skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych, podlegających zgodnie z prawem zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego w wypadku, gdy organy te nie mogły określić prawidłowej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego sądowemu postępowaniu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był nawet dłużnik celny zgłaszający towar.

Omawiana konstrukcja prawna przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego wynika z konieczności umożliwienia organom celnym działania w celu ochrony rynku unijnego przed procederem nielegalnego unikania ceł antydumpingowych w przypadku, gdy działania o charakterze przestępczym utrudniają wykrycie okoliczności sprawy w zwykłym terminie. Z punktu widzenia tak określonego celu analizowanej regulacji nie ma znaczenia, kto podejmuje działania podlegające sądowemu postępowaniu karnemu. W niniejszej sprawie bez znaczenia było zatem, czy skarżąca posiadała wiedzę na temat charakteru działania tajwańskiego eksportera. Nie było przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją przypisanie skarżącej jakiejkolwiek formy zawinienia w popełnieniu czynu wprowadzenia organu celnego w błąd. Przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego nie jest środkiem o charakterze karnym, dla zastosowania którego wiedza importera na temat możliwego pochodzenia importowanego towaru miałaby znaczenie. Jest to natomiast środek umożlwiający skuteczne egzekwowanie przez władze celne należnych świadczeń, pomimo utrudnień spowodowanych przez naruszające prawo działania uczestników obrotu.

Wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego producenta towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych samo w sobie, gdyby czyn ten był popełniony na terenie Polski przez obywateli polskich, spełniałoby znamiona przestępstwa z art. 87 § 1 k.k.s., tj. narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd.

W konsekwencji zaistniały podstawy do przedłużenia okresu na powiadomienie skarżącej o długu celnym, dotyczącym towarów objętych zaskarżoną decyzją – z trzech lat do pięciu, w myśl art. 103 ust. 2 UKC. Decyzja organu I instancji stanowiąca akt powiadomienia skarżącej o długu celnym została wydana w dniu 18 lipca 2022 r. i doręczona skarżącej w dniu 10 sierpnia 2022 r. Nastąpiło to przed upływem 5 lat od daty dokonania przedmiotowych zgłoszeń celnych z dnia 1 i 30 kwietnia 2019 r. oraz 28 września 2019 r.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że decyzja organu I instancji z dnia 18 lipca 2022 r., stanowiąca akt powiadomienia skarżącej o długu celnym, dotyczyła trzech zgłoszeń celnych, dokonanych w innych datach, a doręczono ją skarżącej – jak wyżej wskazano - w dniu 10 sierpnia 2022 r. Co należy podkreślić, w przypadku zgłoszenia celnego z dnia 28 września 2019 r. powiadomienie skarżącej o długu celnym nastąpiło nie tylko przed upływem okresu pięciu lat od daty dokonania tego zgłoszenia, ale także przed upływem okresu trzech lat od jego dokonania, bowiem okres trzyletni upływał (co do zasady, bez uwzględnienia zawieszenia tego okresu) w dniu 28 września 2022 r. Pominięcie przez organy tej kwestii nie miało jednak żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, skoro w sprawie istotne było dokonanie powiadomienia skarżącej o długu celnym przed upływem okresu pięciu lat, zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi wskazać trzeba, że poczynionych wcześniej rozważań i dokonanych ocen nie zmienia, wynikający z przepisów UKC, tryb postępowania w sprawach celnych, przewidujący skierowanie do importera zawiadomienia w trybie art. 22 ust. 6 UKC, jak również eliminujący – zdaniem skarżącej – kolejne fazy postępowania administracyjnego określone w przepisach Ordynacji podatkowej, co ma wskazywać na dążenie ustawodawcy do nieprzedłużania postępowania.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne do:

1) postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 138a § 4, art. 141-143, art. 168, art. 170, art. 215 § 1 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9 i 10, rozdziału 11 - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

2) odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169, art. 208, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220, art. 221, art. 222, art. 223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2, art. 234 oraz art. 234a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Z powyższego wynika, że w postępowaniu, które toczyło się przed organami, przepisy rozdziału 1 nie miały zastosowania, w tym przepisy art. 120, art. 121, art. 123 § 1, art. 124, bowiem nie zostały one wymienione w art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne, jako mające zastosowanie do postępowań w sprawach celnych. W preambule do Unijnego Kodeksu Celnego (w szczególności w motywach 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 32 i 58) zostały natomiast opisane m.in. zasady rządzące procedurą wydawania decyzji, odnoszące się do takich zasad ogólnych jak zasada legalizmu, zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, zaufania do organów celnych.

Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska skarżącej o bezzasadnym wyeliminowaniu z nowego trybu postępowania w sprawach celnych kolejnych faz postępowania administracyjnego, określonych w przepisach Ordynacji podatkowej, stwierdzić trzeba, że postępowanie w sprawach celnych jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawach podatkowych, które unormowano przede wszystkim w Unijnym Kodeksie Celnym oraz w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2015.343.558). Jak wskazano wyżej, zasady tego postępowania zostały odrębnie unormowane w preambule do UKC. Sąd nie widzi żadnej potrzeby kierowania w tej mierze pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości.

Przepisy art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 i art. 194 o.p. dotyczą postępowania dowodowego - dowodów, ich zebrania i rozpatrzenia, żądania przeprowadzenia dowodu, zasady swobodnej oceny dowodów, dokumentów urzędowych, zaś art. 210 § 1 pkt 6 o.p. stanowi, że decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak już wyżej wskazano, organy nie naruszyły przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodnie z przywołanym przepisem art. 210 § 1 pkt 6 o.p. Z kolei decyzja organu I instancji spełnia wymogi art. 22 ust. 7 UKC. Decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto i zawiera pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, który to przepis stosuje się w związku z art. 29 UKC.

Uznać należy, że organy obu instancji w pełni zastosowały się do tych zasad. Organy, kierując się treścią art. 180 § 1 o.p. podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia końcowego rozstrzygnięcia, realizując tym samym zasadę kompletności materiału dowodowego, określoną w art. 187 § 1 o.p. W uzasadnieniach decyzji szczegółowo przedstawiły przesłanki, którymi się kierowały, podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie znalazła ponadto pełne odzwierciedlenie zasada swobodnej oceny dowodów, określona w art. 191 o.p., a organy przy ocenie znaczenia i wartości zebranego materiału dowodowego kierowały się prawidłami logiki i prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie.

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 103 ust. 3 lit. b/ UKC poprzez jego niezastosowanie. Z przepisu tego wynika, że okres trzech lat od dnia powstania długu celnego i okres trzech lat przedłużony do pięciu lub dziesięciu lat zostaje zawieszony, jeżeli organy celne poinformowały dłużnika zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia.

Odnotować należy, że w niniejszej sprawie organ I instancji, przed wydaniem decyzji, działając zgodnie z art. 22 ust. 6 UKC, poinformował skarżącą o zamiarze wydania niekorzystnej dla niej decyzji oraz możliwości przedstawienia - w terminie 30 dni od dnia doręczenia powiadomienia - swojego stanowiska w sprawie, w tym wszelkich dowodów oraz dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżąca oprócz pisma, w którym kwestionowała ustalenia organu I instancji, nie dostarczyła żadnych dowodów umożliwiających odstąpienie od naliczania cła antydumpingowego.

Fakt dokonania przez organ I instancji zawiadomienia w trybie art. 22 ust. 6 UKC po upływie dwóch lat od przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej nie skutkował wystąpieniem wobec skarżącej żadnych negatywnych konsekwencji prawnych czy procesowych. Terminy określone w art. 103 ust. 1 i 2 UKC biegną bowiem od dnia powstania długu celnego.

Za chybiony Sąd uznał nadto zarzut naruszenia art. 119 UKC i art. 120 UKC poprzez ich niezastosowanie. W postępowaniu wymiarowym nie mogą być rozpatrywane kwestie zwrotu czy też umorzenia należności celnych. Ewentualne postępowanie w tym zakresie jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).