Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1354/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. , art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1093/21 w sprawie ze skargi S. Z. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 23 czerwca 2021 r. nr COF.OUR.6375.48014.2020 ŁD.SA.ZZ 15390533 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1093/21 w wyniki rozpoznania skargi S. Z. uchylił postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 23 czerwca 2021 r. nr COF.OUR.6375.48014.2020 ŁD.SA.ZZ 15390533 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:

I.na podstawie art.174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego to jest:

1. przepisu art. 33 § 2 pkt. 1 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowania w zw. z art. 27 § 1 pkt. 9 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie bezzasadne, że zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany oparł wyłącznie o twierdzenie, że nie dokonał rejestracji odbiorników RTV, z jednoczesnym pominięciem faktu, że na rzekome sfałszowanie podpisu zobowiązanego na wniosku rejestracyjnym i tym samym na nie dokonanie przez zobowiązanego rejestracji odbiornika RTV, zobowiązany powołał się dopiero w zażaleniu z dnia 28.04.2021 roku złożonym na postanowienie wierzyciela wydane w dniu 19 kwietnia 2021 roku i doręczonego 22.04.2021 r. czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 27 § 1 pkt.9 co miało kluczowy, istotny wpływ na dokonane rozstrzygnięcie przez Sąd niniejszej sprawy bowiem doprowadziło do dalszych błędnych wniosków Sądu o konieczności przeprowadzenia przez organ dodatkowego dowodu dla prawidłowego rozpatrzenia zarzutu wniesionego przez zobowiązanego w dniu 26.11.2020 r. albowiem na tym etapie zobowiązany nie podnosił kwestii sfałszowania swojego podpisu, co za tym idzie Sąd w konsekwencji do nierozpoznania istoty sprawy i błędnego uznania zasadności skargi wniesionej przez zobowiązanego i uchylenie zaskarżonego postanowienia

2. naruszenia art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. przez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez bezzasadne przyjęcie, że na ich podstawie "zaktualizował się" po stronie wierzyciela obowiązek zweryfikowania autentyczności podpisu zobowiązanego na wniosku o rejestrację odbiornika poprzez przeprowadzenie dowodu na okoliczności opisywane i podnoszone przez zobowiązanego dopiero w piśmie z 28.04.2021 r,

II. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

1.art. 145 § 1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 7,77 § 1 i art.88 K.p.a.w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. poprzez:

- błędne przyjęcie, że na podstawie z art. 7,77 § 1 i art.88 K.p.a.w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. "zaktualizował się" po stronie wierzyciela obowiązek zweryfikowania autentyczności podpisu zobowiązanego na wniosku o rejestrację odbiornika poprzez przeprowadzenie dowodu na okoliczności opisywane i podnoszone przez zobowiązanego dopiero w piśmie z 28.04.2021 r, a pominięcie tych działań przez wierzyciela zdaniem Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

- błędne przyjęcie, że brak przeprowadzenia wskazanego przez Sąd dowodu przez wierzyciela oznacza zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, pomimo posiadania przez wierzyciela wniosku o rejestrację odbiorników RV oraz wskazania, że wysłał on w dniu 10.09.2008 r zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nr 15390533, które zastąpiło książeczkę radiofoniczną nr AC455754 pod adres wskazany we wniosku rejestracyjnym będącym w okresie od 9 lipca 1991 r. do 1.01.2009 r. adresem zameldowania zobowiązanego, który pomimo upływu lat nie kwestionował zasadności i podstaw tego zawiadomienia i nadania mu numeru identyfikacyjnego, co czyni dopiera w zażaleniu z 28.04.2021 r.,

- błędne przyjęcie, że to na wierzycielu, a nie zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia, że podpis został sfałszowany i , że " jest to niezbędne dla zweryfikowania tezy skarżącego, że nie rejestrował odbiorników RTV", czym Sąd naruszył utrwaloną już w orzecznictwie zasadę rozkładu ciężaru w postępowaniu administracyjnym,

- błędne przyjęcie, iż z k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. wynika obowiązek przeprowadzenia dowodu na okoliczność czy rejestracji mogła dokonać osoba trzecia – matka a następnie kto ewentualnie uiszczał opłaty, pomimo braku jakichkolwiek faktów mogących chociażby uprawdopodobnić możliwość wystąpienia takiego zdarzenia oprócz spóźnionego twierdzenia zobowiązanego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie bezzasadne, że zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany oparł wyłącznie o twierdzenie, że nie dokonał rejestracji odbiorników RTV, z jednoczesnym pominięciem faktu rzekomego sfałszowania podpisu zobowiązanego na wniosku rejestracyjnym i tym samym na nie dokonanie przez zobowiązanego rejestracji odbiornika RTV, zobowiązany powołał się dopiero w zażaleniu z dnia 28.04.2021 r. złożonym na postanowienie wierzyciela wydane w dniu 19 kwietnia 2021 roku i doręczonego 22.04.2021 r. czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. co doprowadziło do nieusprawiedliwionego uchylenia postanowienia;

3. art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przepisu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie w zw. z art.27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie bezzasadne, że zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany oparł wyłącznie o twierdzenie, że nie dokonał rejestracji odbiorników RTV, z jednoczesnym pominięciem faktu rzekomego sfałszowania podpisu zobowiązanego na wniosku rejestracyjnym i tym samym na nie dokonanie przez zobowiązanego rejestracji odbiornika RTV, zobowiązany powołał się dopiero w zażaleniu z dnia 28.04.2021 roku złożonym na postanowienie wierzyciela wydane w dniu 19 kwietnia 2021 roku i doręczonego 22.04.2021 r. czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 27 § 1 pkt.9 co miało kluczowy, istotny wpływ na dokonane rozstrzygnięcie przez Sąd niniejszej sprawy bowiem doprowadziło do dalszych błędnych wniosków Sądu o konieczności przeprowadzenia przez organ dodatkowego dowodu na okoliczność, że podpis został sfałszowany – pomimo spóźnionego zrzutu w tym zakresie, a nadto na błędne uznanie, że dowód obciąża wierzyciela i jego przeprowadzenie jest konieczne dla prawidłowego rozpatrzenia zarzutu wniesionego przez zobowiązanego pismem z 26.11.2020 r., a w konsekwencji do nierozpoznania istoty sprawy i błędnego uznania zasadności skargi wniesionej przez zobowiązanego i uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Powyższe naruszenia doprowadziły do nierozpoznania przez Sąd istoty sprawy co miało wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonego zarzutu i jego podstaw faktycznych a następnie ocena działań wierzyciela w świetle przedstawionych zarzutów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi zobowiązanego. W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę wyroku WSA i oddalenie wniesionej skargi przez zobowiązanego ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono argumentację zawartą w treści zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Biorąc pod uwagę treść z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Jednocześnie zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które to w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej.

Z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Niezbędne jest jednocześnie precyzyjne wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wskazać należy, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Ocena zasadności tego zarzutu może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Uzasadniając ten zarzut należy wykazać, że Sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy wskazać, jaki przepis powinien być zastosowany, dlaczego powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy. Co ważne, zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Z kolei, zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 marca 2018 r., II FSK 2480/17).

Skarżący kasacyjnie sformułował zarzuty w oparciu na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a . Mimo tak skonstruowanej skargi w zasadzie zarzuty te są jednobrzmiące zarówno w zakresie zarówno podnoszonych naruszeń przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Tak skonstruowana i wniesiona skarga kasacyjna jest bezpodstawna. W istocie podważane w niej jest rozstrzygnięcie Sądu w zakresie oceny postępowania organu co do przeprowadzonych ustaleń co do istnienia obowiązku zobowiązanego co do zapłaty opłaty abonamentowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy. Jak trafnie wskazał i uznał WSA przedstawione w art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Charakter opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjny w swoich wyrokach wydanych: 9 września 2004 r., w sprawie K 2/03 oraz z 16 marca 2010 r., w sprawie K 24/08 stwierdzając, że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. (K24/08), uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że co do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku to na imię i nazwisko skarżącego dokonano rejestracji odbiorników RTV, pod adresem jego ówczesnego zameldowania, nie będącego jednak – jak podał − jego miejscem pobytu. Skarżący zaprzecza, że dokonał rejestracji odbiorników. Organ załączył do akt skan "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego", z którego wynika, że dokonano rejestracji na imię i nazwisko skarżącego, w dniu 18 stycznia 2007 r. Według skarżącego podpis widniejący na wniosku nie jest jego podpisem, a najprawdopodobniej złożyła go jego nieżyjąca od 2008 r. matka, jednak bez jego woli i wiedzy. Zaznaczył także, że nie był świadomy dokonania rejestracji odbiorników. Z punktu widzenia organu fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że należy się zgodzić z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (por. wyrok NSA z 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (por. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Jednocześnie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania, czy sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Jednocześnie zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Jak trafnie wskazał Sąd I instancji z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem. Natomiast doręczenie omawianego zawiadomienia winno być dokonane na adres podany przez abonenta. Zatem skoro Skarżący nie dopełnił wymogu poinformowania o zmianie adresu, to Poczta Polska S.A. zobligowana była do powiadomienia zobowiązanego na adres, który został jej podany i nie można mówić o bezprawności działania wierzyciela w tym zakresie. Dodać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym niekwestionowane jest stanowisko, zgodnie z którym dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie jest niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 2731/17). Zasadnie uznał Sąd I instancji, że pomimo, żej przedstawione stanowisko jest w pełni akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym to z uwagi na okoliczności rozstrzyganej sprawy – przedwcześnie organ oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zasadnicze bowiem znaczenie ma to, że skarżący konsekwentnie kwestionuje fakt rejestracji odbiorników, twierdząc, że rejestracji dokonała jego nieżyjąca matka, nie informując go o tym, bez jego woli i wiedzy. Takie okoliczności skarżący podał w zażaleniu na postanowienie wierzyciela, kiedy uzyskał kserokopie dokumentów, na które powołuje się wierzyciel. A więc zrobił to zaraz po tym, jak uzyskał wiedzę i mógł się zapoznać z dokumentami z których ma wynikać obowiązek zapłaty abonamentu. Niezasadne są zatem twierdzenia organy, że zbyt późno podniósł to uczynił, bowiem zrobił to w pierwszym piśmie po uzyskaniu wiedzy na temat podstaw żądania organu egzekucyjnego. Prawidłowo więc uznał WSA, że w takiej zatem sytuacji obowiązkiem wierzyciela było wyjaśnienie, czy możliwe było dokonanie rejestracji odbiorników RTV w urzędzie pocztowym przez osobę trzecią. W tym celu wierzyciel powinien ustalić, czy do rejestracji odbiorników RTV był w 2007 r. wymagany dokument tożsamości osoby, której dane widniały na wniosku o rejestrację, czy takiej rejestracji mogła dokonać osoba najbliższa (matka) i pod jakimi warunkami. Ponadto skoro skarżący twierdzi, że nie zarejestrował odbiorników RTV to koniecznym staje się ustalenie, czy opłaty abonamentowe po zarejestrowaniu odbiorników były w ogóle regulowane i przez kogo. Ustalenie tych okoliczności przez Dyrektora COF jest niezbędne dla zweryfikowania tezy skarżącego, że nie rejestrował odbiorników RTV. Jeżeli bowiem abonament RTV był opłacany przez skarżącego to teza ta automatycznie upadnie. Jednakże takich informacji w aktach brak (podobne stanowisko zajęto w wyroku tut. Sądu z 12 stycznia 2022 r., I SA/Gl 975/21).

Jednocześnie prawidłowo wskazał Sąd I instancji, że mając jednak na uwadze rozkład ciężaru dowodzenia w spornej kwestii, tj. ustalenia kto faktycznie dokonał rejestracji odbiorników RTV, należy mieć na uwadze art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w kontekście art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej. Skoro skarżący podnosi, że nie dokonał osobiście rejestracji odbiornika w 2007 r., a podpis na wniosku o rejestrację nie jest jego podpisem, to winien kwestię tę szczegółowo organowi wyjaśnić. Przede wszystkim winien podać, kto mieszkał w lokalu gdzie zarejestrowano odbiornik, bowiem z jego pism wynika, że tam nie mieszkał, a mieszkały tam osoby z jego rodziny (np. matka), czy posiadały odbiorniki podlegające zarejestrowaniu. Taką wiedzę skarżący winien posiadać, bowiem jak wynika z załączonych dokumentów był on właścicielem ww. mieszkania, które następnie sprzedał w 2009 r. Zgodnie bowiem z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać (a następnie rozpatrzyć) cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Brak wyżej wymienionych ustaleń powoduje, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niekompletny i nie pozwala na sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.