Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SAB/Wa 18/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
659
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. M. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2022 r. o skreślenie z listy aplikantów radcowskich; 2. stwierdza, że Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w W. dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z 28 lutego 2022 r. R. M. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie (dalej: "organ", "Rada", "ROIRP") w przedmiocie rozpoznania sprawy rezygnacji z odbywania aplikacji radcowskiej. Skarżący wyjaśnił powody swojej rezygnacji z aplikacji, wskazał, że jego rezygnacja wpłynęła do organu 16 grudnia 2022 r., jednak Dziekan OIRP zamiast Skarżącego niezwłocznie wykreślić z listy radców prawnych, zaczęła wyznaczać egzaminy by Skarżącego zatrzymać na aplikacji, nie reagowała na ponaglenia w przedmiocie niezwłocznego wykreślenia Skarżącego z listy aplikantów radcowskich.

Skarżący wniósł o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o zasądzenie od ROIRP na rzecz Skarżącego 2000 zł. tytułem odszkodowania za przewlekłość postępowania w piśmie z 18 maja 2023 r. skierowanym do Sądu Skarżący wniósł o zasądzenie od ROIRP na rzecz Skarżącego 20000 zł. tytułem odszkodowania za przewlekłość postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że Skarżący jest wpisany na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez ROIRP pod numerem [...], na podstawie uchwały nr [...] ROIRP z 13 listopada 2019 r. Organ wskazał, że 21 grudnia 2022 r. do OIRP za pośrednictwem poczty elektronicznej wpłynął skan wniosku aplikanta radcowskiego – Strony, datowanego na 14 grudnia 2022 r. w sprawie rezygnacji z odbywania aplikacji radcowskiej w OIRP. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, że powyższe pismo wpłynęło także 16 grudnia 2022 r., nadane listem poleconym 14 grudnia 2022 r. W związku z wcześniejszym wnioskiem Skarżącego w sprawie przeniesienia wpisu na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w R., pismem z 22 grudnia 2022 r. wezwano aplikanta do usunięcia braków formalnych wniosku z 14 grudnia 2022 r. poprzez sprecyzowanie żądania i jednoznaczne określenie, czy pismo z 14 grudnia 2022 r. stanowi wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez ROIRP. 28 grudnia 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej (wiadomość elektroniczna podpisana przez M. M.) wpłynęło pismo Strony, zatytułowane "Informacja", w którym aplikant potwierdził, że złożył wniosek w przedmiocie rezygnacji z odbywania aplikacji w OIRP oraz wskazał, że jego decyzja jest ostateczna i niepodważalna. W odpowiedzi, 4 stycznia 2023 r., do aplikanta wysłane zostało pismo z 3 stycznia 2023 r. wyjaśniające procedurę przeniesienia wpisu oraz fakt, że ostateczna uchwała o przeniesieniu wpisu jest podstawą usunięcia wpisu z listy prowadzonej przez radę okręgowej izby radców prawnych, w której aplikant dotychczas był wpisany na listę.

Organ wskazał dalej, że 10 stycznia 2023 r. wpłynęła wiadomość mailowa podpisana przez M. M., do której załączono skan wniosku Strony z 16 grudnia 2022 r., skierowanego do Dziekana OIRP w R., w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie przeniesienia wpisu Strony na listę aplikantów prowadzoną przez Radę OIRP w R.. Pismem z 20 stycznia 2023 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o skreślenie z listy aplikantów radcowskich poprzez złożenie przedmiotowego pisma w oryginale. W odpowiedzi Strona pismem z 10 lutego 2023 r. (data wpływu do OIRP: 20.02.2023 r.) potwierdził na piśmie swój wniosek w sprawie rezygnacji z odbywania aplikacji radcowskiej. Organ wyjaśnił, że wniosek został omówiony przez ROIRP na posiedzeniu 15 lutego 2023 r.

Organ dodał następnie, że pismami z 7 marca 2023 r. skierowano zapytania do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego i Rzecznika Dyscyplinarnego w sprawie udzielenia informacji na temat, czy toczące się postępowania dyscyplinarne w sprawie Strony zostały zakończone, a jeśli tak, to jakim rozstrzygnięciem. Organ wskazał, że pismem z 9 marca 2023 r. Przewodniczący Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie poinformował o toczących się oraz zakończonych wobec Skarżącego postępowaniach dyscyplinarnych, w tym wskazał, że w sprawach [...] oraz [...] orzeczono wobec aplikanta radcowskiego – Strony – kary wydalenia z aplikacji, orzeczenia w tych sprawach nie są prawomocne, zaś w trzech spośród tych spraw akta sprawy zostały przekazane wraz z odwołaniem do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego.

Organ dodał, że pismem z 14 marca 2023 r. Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie poinformował o prowadzonych przeciwko Skarżącemu dochodzeniach dyscyplinarnych oraz ich etapie lub sposobie zakończenia.

Organ wskazał dalej, że Skarżący pismem z 16 marca 2023 r. został zawiadomiony, iż ze względu na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego nie było możliwe załatwienie sprawy w ustawowym terminie. Nowy termin załatwienia sprawy wyznaczono na 18 kwietnia 2023 r.

Organ wyjaśnił następnie, że w związku z pozyskanymi informacjami, w celu ustalenia, czy wniosek aplikanta o skreślenie z listy aplikantów radcowskich nie stał się bezprzedmiotowy ze względu na prawomocne orzeczenie wobec Skarżącego kary dyscyplinarnej wydalenia z aplikacji radcowskiej, pismem z 20 marca 2023 r. wystąpiono do Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego o podanie informacji, czy toczące się przed tym Sądem postępowania w sprawach Skarżącego zostały zakończone, a jeżeli tak, to jakim rozstrzygnięciem.

Organ wskazał, że 21 marca 2023 r. wpłynęło do biura ROIRP pismo Zastępcy Dyrektora Departamentu Zawodów Prawniczych Ministerstwa Sprawiedliwości z 15 marca 2023 r, przy którym przekazano pismo Skarżącego z 28 lutego 2022 r., adresowane do Dziekana ROIRP, za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości. W piśmie tym, Skarżący wskazał, że ponowny wniosek w przedmiocie rezygnacji z odbywania aplikacji radcowskiej w OIRP składa za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości. Skarżący, podobnie jak w poprzednich pismach podkreślił motywy swojej decyzji, wskazując na to, że jest mobbingowany i dyskryminowany. Skarżący zgłosił żądania zapłaty zadośćuczynienia oraz renty. Organ wskazał, że pismem z 27 marca 2023 r. Skarżący został poinformowany, że jego pismo z 28 lutego 2023 r. w sprawie rezygnacji z odbywania aplikacji radcowskiej, zostało przekazane przez Ministerstwo Sprawiedliwości ROIRP i załączone do akt postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez Radę.

Organ dodał, że 4 kwietnia 2023 r. do biura ROIRP wpłynęło pismo Sekretariatu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, w którym poinformowano o stanie trzech spraw toczących się przed tym Sądem przeciwko Skarżącemu. Wskazano, że: 1) w sprawie [...] w dniu 19 stycznia 2023 r. zapadło orzeczenie utrzymujące w mocy orzeczenie [...] w Warszawie, przy czym orzeczenie WSD nie jest wykonalne; 2)w sprawie [...] w dniu 11 stycznia 2023 r. zapadło orzeczenie WSD utrzymujące w mocy orzeczenie [...] w Warszawie, przy czym orzeczenie WSD nie jest wykonalne; 3) w sprawie [...] - sprawa zostanie rozpoznania przez WSD w dniu 24 kwietnia 2023 r.

Organ poinformował, że ROIRP planuje omówienie sprawy na najbliższym posiedzeniu, 18 kwietnia 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie Skarżący zarzuciła bezczynność organowi w sprawie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez ROIRP.

Przedmiotowa skarga jest dopuszczalna w świetle art. 3 § 2 pkt 9 w zw. z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a."). Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżący przed jej złożeniem, ponowił wniosek skreślenia go z listy aplikantów radcowskich pismem z 28 lutego 2022 r., wniesionym za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości, przekazanym do ROIRP pismem z 15 marca 2023 r. Sąd uznał, że ponowiony wniosek w tym samym zakresie merytorycznym spełnia rolę ponaglenia wnoszonego w trybie art. 37 K.p.a.

Terminy załatwienia sprawy administracyjnej unormował ustawodawca w art. 35 K.p.a. chyba, że ustawodawca uregulował inne terminy w przepisach szczególnych, jak wynika z art. 35 § 4 K.p.a. Zgodnie zatem z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jak wynika z art. 35 § 2 K.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z art. 35 § 3 Kp.a. wynika natomiast, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Ponadto, zgodnie z art. 35 § 3a Kp.a., załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się – jak stanowi art. 35 § 5 Kp.a. – terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W myśl art. 36 § 1 i § 2 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Z art. 37 § 1 K.p.a. wynika, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

W świetle art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., przez pojęcie "bezczynności" należy rozumieć sytuację, w której organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym przez siebie na podstawie art. 36 § 1 K.p.a.

W przedmiotowej sprawie, postępowanie w sprawie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów radcowskich zostało zainicjowane pismem z 14 grudnia 2022 r., które nadane listem poleconym, wpłynęło do organu 16 grudnia 2022 r., niezależnie od tego, że pismo to zostało podpięte do innej sprawy i organ nie wiedział o jego wpływie (notatka służbowa z 27 marca 2023 r., k. 69 akt administracyjnych), a czynności podejmował w związku z wpływem skanu powyższego wniosku przesłanym pocztą elektroniczną 21 grudnia 2022 r. Jak wynika z wyjaśnień organu oraz akt administracyjnych sprawy, organ podejmował szereg czynności procesowych szczegółowo opisanych w części historycznej uzasadnienia, zwraca jednak uwagę okoliczność, że organ dopiero pismami z 7 marca 2023 r. skierował zapytania do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego i Rzecznika Dyscyplinarnego w sprawie udzielenia informacji na temat, czy toczące się postępowania dyscyplinarne w sprawie Strony zostały zakończone, a jeśli tak, to jakim rozstrzygnięciem, pomimo, że już 28 grudnia 2022 r., ustalił jaka jest wola Skarżącego w związku ze złożonym wnioskiem z 14 grudnia 2022 r. W odpowiedzi bowiem na wezwanie organu z 22 grudnia 2022 r., o uzupełnienie braków formalnych wniosku, 28 grudnia 2022 r. wpłynęło do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo Strony, w którym Strona potwierdziła, że złożyła wniosek w przedmiocie rezygnacji z odbywania aplikacji w OIRP oraz wskazała, że jej decyzja jest ostateczna i niepodważalna. Ponadto organ dopiero pismem z 16 marca 2023 r., zawiadomił Skarżącego, że ze względu na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego nie było możliwe załatwienie sprawy w ustawowym terminie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na 18 kwietnia 2023 r.

Rada zatem nie rozpoznała wniosku Skarżącego w ustawowym terminie, nawet jeśli przyjąć, że ze względu na szczególnie skomplikowany charakter sprawy termin jej załatwienia wynosił dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania i w tym terminie nie wyznaczyła również nowego terminu załatwienia sprawy zgodnie z wymogiem art. art. 36 § 1 K.p.a. W świetle zatem brzmienia art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., zasadny jest zarzut bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego z 14 grudnia 2022 r., postawiony Radzie przez Skarżącego, co Sąd stwierdził w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.,.

Rozważając, czy bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, należy zauważyć, że w orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; publ. CBOSA).

Uwzględniając okoliczności powołane przez Radę w odpowiedzi na skargę, wyjaśniające przebieg postępowania w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że bezczynność Rady nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ szczegółowo opisał przebieg postępowanie, z którego wynika, że Rada podejmowała szereg czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niezałatwienie zatem sprawy w ustawowym terminie nie wynikało z celowego działania organu, jawnego braku woli załatwienia sprawy i lekceważenia przepisów prawa. Dlatego Sąd również w pkt 2 sentencji wyroku uznał na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność ROIRP nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Jednocześnie, ponieważ organ w piśmie z 19 kwietnia 2023 r., skierowanym do Sądu, poinformował o załatwieniu wniosku skarżącego poprzez podjęcie na posiedzeniu ROIRP 18 kwietnia 2023 r. uchwały [...] w sprawie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów radcowskich, Sąd., w pkt 1 sentencji wyroku, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Rady do rozpoznania wniosku Skarżącego.

Sąd doszedł również do wniosku, że w realiach tej konkretnej sprawy żądanie przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej nie jest usprawiedliwione. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. W postanowieniu z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 705/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym Skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16; z 16 maja 2017 r., I OSK 2934/16; z 7 września 2017 r., I OSK 798/17; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17). W świetle okoliczności sprawy, Skarżący jednak nie wykazał żadnych konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała stwierdzona bezczynność organu w załatwieniu sprawy Skarżącego, ograniczając się w tym zakresie do ogólnych sformułowań, natomiast kwoty wymienione przez Skarżącego w piśmie z 18 maja 2023 r., których według Skarżącego domaga się samorząd zawodowy trudno powiązać z nierozpoznaniem w ustawowym terminie wniosku Skarżącego o skreślenie z listy aplikantów radcowskich. Dlatego w tym zakresie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a., w pkt 3 sentencji wyroku.

Z tych względów Sąd w związku z brzmieniem art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, w związku z brzmieniem art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku i na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 4 P.p.s.a.