Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 206/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1a, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2024 r., SKO Gd/5149/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2023 r. M. K. zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, A. G..

Z akt sprawy wynika, że A. G. (ur. 18 października 1940 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2023 r. wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 11-I, 09-M, 07-S. Nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 października 2022 r. Orzeczenie wydano na stałe. Niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.

Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń ustalono, że A. G. cierpi na przewlekłą niewydolność serca (rozrusznik i defibrylator), przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie, cukrzycę typu 2, przewlekłą niewydolność nerek, hiperlipidemię, stan po usunięciu tarczycy i częściowej resekcji żołądka, problemy ze wzrokiem (nie widzi na jedno oko, na drugie w 25% - zaćma). W sierpniu 2022 r. złamała kość udową, jednak ze względu na zły stan zdrowia nie wykonano operacji zespolenia kości. W konsekwencji matka wnioskodawczyni jest osobą leżącą, nie może zginać nóg. Niepełnosprawna nie jest w stanie poruszać się samodzielnie, jest pampersowana, wymaga pomocy przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej (leży na łóżku rehabilitacyjnym). Samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki. Jest pod opieką kardiologa, nefrologa i lekarza ogólnego.

Ustalono, że A. G. ma pięcioro dzieci: dwie córki oraz trzech synów. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz drugą z córek, która jest aktywna zawodowo i nie jest w stanie opiekować się matką. Ojciec wnioskodawczyni jest osobą schorowaną (choruje na nowotwór prostaty); w dniu 28 kwietnia 2023 r. złożono wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Bracia wnioskodawczyni, z uwagi na zobowiązania zawodowe, nie są w stanie wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego względem matki. Ustalono ponadto, że wnioskodawczyni prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Wnioskodawczyni wykonuje przy matce wszystkie czynności higieniczno-pielęgnacyjne takie jak: zmiana pampersów, mycie, kąpanie, toaleta. Ponadto przygotowuje posiłki, realizuje recepty, podaje leki, mierzy poziom cukru i ciśnienie, robi 3 x dziennie zastrzyki z insuliny, smaruje ciało maściami i kremami, umawia i organizuje wizyty lekarskie, wykonuje wszelkie prace związane z gospodarstwem domowym (zakupy, gotowanie, pranie, zmiana pościeli, sprzątanie), załatwia sprawy urzędowe. Chora może pozostać bez opieki na 1-2 godziny. W ocenie pracownika socjalnego niepełnosprawna, w związku ze stanem zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez dozoru i pomocy osób drugich. Stan zdrowia chorej wymaga stałej opieki ze strony wnioskodawczyni.

Wnioskodawczyni posiada wykształcenie średnie ogólne (Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych), a przedtem ukończyła zasadniczą szkołę zawodową w zawodzie sprzedawca. Pracowała od listopada 1992 r. z przerwami (jako pracownik administracyjno-biurowy, ekspedientka, recepcjonistka). Ostatnio zatrudniona była w okresie od 4 listopada 2019 r. do 13 maja 2020 r. na stażu w zakładzie fryzjerskim. Z oświadczenia strony wynika, że w 2020 r. odbywała staż zawodowy oraz łączyła obowiązki zawodowe z opieką, jednak - ze względu na pogarszający się stan zdrowia matki - zrezygnowała z poszukiwania zatrudnienia po zakończeniu stażu. Wskazała, że zakres opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, natomiast byłaby gotowa podjąć każde zatrudnienie, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad matką.

Prezydent Miasta Gdańska, decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako "u.ś.r."), albowiem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię a sprawowaniem opieki nad matką. Organ wskazał ponadto, że do wydania decyzji o odmowie przyznania żądanego świadczenia obliguje go ponadto okoliczność braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wnioskodawczyni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji i niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką: w kwocie 634,40 zł od dnia 24 sierpnia 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r.; w kwocie 2.458 zł miesięcznie od dnia 1 września 2023 r. - do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz w kwocie 2.988 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2024 r. - na czas nieokreślony.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w piśmie procesowym z dnia 14 września 2023 r. organ I instancji przekazał informację o uzyskaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. przez ojca wnioskodawczyni orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku zaliczającego S. G., urodzonego 15 marca 1942 r., do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - na stałe. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 2 maja 2023 r.

W ocenie Kolegium ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię pracy a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Wnioskodawczyni sprawuje bowiem stałą opiekę nad matką, która - z uwagi na występujące u niej schorzenia – opieki takiej wymaga. Zakres i rozmiar sprawowanej opieki stanowią przeszkodę do podjęcia przez stronę pracy.

W związku z powyższym Kolegium postanowiło orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przyznaniu M. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na treść obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 (M.P. z 2022 r. poz. 1070) oraz obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 13 listopada 2023 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2024 (M.P. z 2023 r. poz. 1224), a także na treść art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 oraz art. 17 ust. 4 u.ś.r. Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie przedmiotowe świadczenia przysługuje wnioskodawczyni od dnia 24 sierpnia 2023 r., albowiem od tego dnia mąż chorej, S. G., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze na powyższą decyzję podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do błędnego uznania, że możliwym było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jedynie od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki, a nie zaś od 2 maja 2023 r. tj. od dnia, od którego Miejski Zespół stwierdził istnienie orzeczonego stopnia niepełnosprawności.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tym przedmiocie złożyła skarżąca, a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 stycznia 2024 r., zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta Gdańska, z upoważnienia którego działał Kierownik Działu Świadczeń Opiekuńczych Gdańskiego Centrum Świadczeń z dnia 11 sierpnia 2023 r. na mocy, której organ odwoławczy przyznał M. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką od dnia 24 sierpnia 2023 r., stwierdził, że nie narusza ona prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten powinien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka momentu powstania niepełnosprawności przy ocenie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać z jej pominięciem. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W niniejszej sprawie skarżąca, jako córka, niewątpliwie była osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką.

W sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 11-I, 09-M, 07-S, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 31 października 2022 r. Orzeczenie wydano na stałe, a wynika z niego, że niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.

Podkreślić należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wszystkie przywoływane orzeczenia dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21). Zarówno organy, jak i sąd, nie są podmiotami uprawnionymi do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie.

W niniejszej sprawie Kolegium oceniło, że zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, wskazując przy tym, że rozmiar i zakres opieki skarżącej nad matką nie wymusza na niej niepodejmowania zatrudnienia. A. G. jest bowiem osobą schorowaną (cierpi na przewlekłą niewydolność serca (rozrusznik i defibrylator), przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie, cukrzycę typu 2, przewlekłą niewydolność nerek, hiperlipidemię, stan po usunięciu tarczycy i częściowej resekcji żołądka, nie widzi na jedno oko, na drugie w 25% - zaćma). Od momentu złamania kości udowej (sierpień 2022 r.) niepełnosprawna jest osobą leżącą, nie może zginać nóg, nie jest w stanie poruszać się samodzielnie, jest pampersowana, wymaga pomocy przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej (leży na łóżku rehabilitacyjnym).

W ocenie Sądu dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez organ odwoławczy ocena w zakresie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia jest trafna. Zakres opieki jakiej wymaga A. G. wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez jej córkę.

W skardze zakwestionowano to, że decyzja organu odwoławczego nie rozstrzygnęła o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 2 maja 2023 r. do 23 sierpnia 2023 r. Zdaniem skarżącej organ administracji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., co doprowadziło do błędnego uznania, że możliwym było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jedynie od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopnie małżonka osoby niepełnosprawnej, a nie zaś od 2 maja 2023 r. to jest od dnia, od którego Miejski Zespół stwierdził istnienie orzeczonego stopnia niepełnosprawności.

Sąd orzekający w sprawie zarzutu tego nie podziela. Rozstrzygając wniosek strony organ administracji w osnowie decyzji wskazał, że przyznał świadczenie od dnia 24 sierpnia 2023 r., a w uzasadnieniu wyjaśnił przyczyny rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu wskazanie daty od której przyznane zostaje świadczenie zwalnia organ orzekający w sprawie od stwierdzania odmowy przyznania tego świadczenia w okresie wcześniejszym. W takim przypadku odmowa ta stanowi logiczną konsekwencję konstrukcji osnowy decyzji i nie można skutecznie postawić organowi administracji zarzutu nierozstrzygnięcia sprawy w całości. Tym bardziej, że w uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił powody takiego rozstrzygnięcia.

Ocenie poddać zatem należy stanowisko Kolegium odnośnie początkowego momentu przyznania świadczenia. Słusznie organ odwoławczy powołał się na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że regulacja zawarta w art. 24 ust. 2 u.ś.r. ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie spełnia przesłanki jego przyznania od momentu złożenia wniosku. Tak jednak nie było w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją matka wnioskodawczyni A. G. w momencie składania wniosku o świadczenie pozostawała w związku małżeńskim ze S. G., który nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Występowała zatem negatywna przesłanka przyznania świadczenia. W toku postępowania S. G. uzyskał orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku, wydane w dniu 24 sierpnia 2023 r., zaliczające go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - na stałe. Organ odwoławczy przyjął, że od dnia wydania tego orzeczenia ustała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, skoro od dnia 24 sierpnia małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jest to również pierwszy dzień, od którego możliwe było przyznanie świadczenia. Sąd w składzie orzekającym podziela w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego. Organ administracji prawidłowo uznał, że ocena przesłanek przyznania świadczenia powinna być dokonywana na moment wydawania decyzji, co oznacza, że należy uwzględnić wszystkie zmiany stanu faktycznego i prawnego jakie miały miejsce od momentu wszczęcia postępowania. W momencie wydawania decyzji przez organ I instancji (decyzja z dnia 11 sierpnia 2023 r.) świadczenie nie mogło być przyznane albowiem mąż osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uzyskanie takiego orzeczenia jest równoznaczne ze zniesieniem negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Oznacza to, że w trakcie postępowania odwoławczego ustała przyczyna uniemożliwiająca przyznanie świadczenia. Wobec spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek świadczenie pielęgnacyjne należało przyznać od momentu, od którego wnioskodawczyni spełniała przesłanki jego uzyskania.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze dokonana przez organ administracji wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. jest prawidłowa. Przepis ten wyraźnie odnosi się do momentu "legitymowania się" orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co rozumieć należy jako posiadanie takiego orzeczenia. Nie ma podstaw by przyjmować, jak chce tego strona skarżąca, że świadczenie powinno być przyznane od momentu ustalenia stopnia niepełnosprawności, to jest w niniejszej sprawie od 2 maja 2023 r. Przyjmując stanowisko strony skarżącej, należałoby konsekwentnie, jeśli np. stwierdzono by istnienie stopnia niepełnosprawności w roku 2020 przyznawać świadczenie od roku 2020, co jest niemożliwe do pogodzenia z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. Przywołany przepis jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Moment uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności znosi przeszkodę przyznania świadczenia ujętą w art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Oznacza to, że w przypadku gdy są spełnione wszystkie inne przesłanki, od tego dnia należy przyznać świadczenie, co organ odwoławczy uczynił.

Poddana sądowej kontroli decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2024 r. jest zgodna z prawem, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.