Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 637/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 3 i art. 137 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 11 art. 77 § 1 , 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 19 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 roku sprawy ze skargi A. Z. i A. Z. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 18 maja 2023 roku znak: GN-III.7581.46.2023.ŁK w przedmiocie odmowy zwrotu udziału w prawie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego solidarnie na rzecz skarżących A. Z. i A. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. ał


UZASADNIENIE

II SA/Łd 637/23

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A.Z. i A.Z. na decyzję Wojewody Łódzkiego z 18 maja 2023 r. (znak: GN-III.7581.46.2023.ŁK) uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 1 lutego 2023 r. (znak: SPN.6821.3.2020) w przedmiocie orzeczenia o zwrocie części nieruchomości i orzekającą o odmowie zwrotu tej nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że na wniosek A. Z. z 19 listopada 2019 r. Prezydent Miasta Łodzi, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczął postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...]. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowa nieruchomość jest własnością Gminy Ł., Wojewoda [...] wyznaczył Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Decyzją z 13 kwietnia 2021 r. (znak SPN.6821.3.2020) Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie udziałów w prawie własności niezabudowanej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej numerem działki [...] w obrębie [...], o powierzchni 0,0057 ha stanowiącej własności Gminy Miasta Ł., na rzecz A.Z. - udział 162/648 części i A.Z. udział 198/648 części.

Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Łodzi, decyzją z 24 marca 2022 r. (znak: GN-III.7581.112.2021.MZ), uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego decyzją z 1 lutego 2023 r. (znak: SPN.6821.3.2020), działając na podstawie art. 142, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 art. 139, art. 140 ust 1, 2, 3 i 4, art. 138 ust. 2, art. 217 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami], orzekł:

I. Zwrocie udziałów w prawie własności niezabudowanej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej numerem działki [...] w obrębie [...], o powierzchni 0,0057 ha stanowiącej własność Gminy Miasta Ł., na rzecz:

1. A. Z. udział do 162/648 części;

2. A.Z. udział do 198/648 części.

Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu.

II. O zobowiązaniu wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy Miasta Ł. kwoty w wysokości 7.276,77 zł, w tym:

1. A. Z.: 3.274,51 zł;

2. A.Z.: 4.002,26 zł

III. O zwrocie należności określonych w pkt. II jednorazowo na numer rachunku bankowego Urzędu Miasta Łodzi w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

IV. Decyzja niniejsza po uzyskaniu cechy ostateczności stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej i stanowi podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

V. Dzierżawa na przedmiotowej nieruchomości, wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że Wojewódzka Dyrekcja Dróg Miejskich w Ł. 8 stycznia 1990 r. wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie decyzji o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa i odszkodowaniu odnośnie części nieruchomości zabudowanej położonej w Ł. przy ul. [...] oznaczonej na planie geodezyjnym wpisanym do ewidencji [...] grudnia 1988 r. za nr [...] jako działki nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1016 m². Przedmiotem wywłaszczenia była część nieruchomości, tj. działka [...] i [...] o łącznej powierzchni 553 m², dom czynszowy oraz naniesienia roślinne znajdujące się na w/w działkach. Zgodnie z decyzją Nr 51/88 o ustaleniu lokalizacji inwestycji Wiceprezydenta Miasta Łodzi z 3 sierpnia 1988 r. dot. przebudowy ulicy [...] na odcinku od torów [...] do granic miasta, nieruchomość położona przy ul. [...] znajdowała się w granicach lokalizacji inwestycji. Następnie decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł. [...] umorzono postępowanie wywłaszczeniowe do nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] o pow. 553 m² z uwagi na fakt, iż [...] czerwca 1990 r. został sporządzony akt notarialny sprzedaży Nr. Rep. [...], na podstawie którego Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z wskazanego aktu notarialnego, współwłaścicielami opisanej wyżej nieruchomości byli: A. Z. w 198/648 częściach, A.Z. w 162/648 częściach, M. K. w 108/648 częściach, G. K. w 36/648 częściach, A. K. w 9/648 częściach, K.K. w 9/648 częściach, Z. K. i K.K. po 9/648 części każdy, Z.K. w 36/648 częściach, H.K., J.L., W.N., I.S., oraz J. K. w 12/648 częściach każde z nich oraz W.K., J.K. i M.K. po 4/648 części każde z nich.

Organ I instancji ustalił żyjących zbywców nieruchomości oraz następców prawnych zbywców i wystosował do nich zawiadomienie o możliwości przyłączenia się do toczącego postępowania. Z takiej możliwości ostatecznie skorzystała tylko A. Z.– żona A.Z..

Następnie w wyniku analizy historycznych zmian geodezyjnych i kartograficznych organ I instancji stwierdził, że dawnym działkom ewidencyjnym: [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0553 ha odpowiadają obecne działki ewidencyjne: [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o łącznej powierzchni 0,0553 ha. Ustalono również, że działce [...] przypisano użytek Bp, a działce [...] użytek dr. W wyniku analiza mapy sytuacyjnej do celów prawnych zarejestrowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym [...] grudnia 1988 r za numerem [...] oraz wykazu powierzchni stanowiącym całość łącznie z arkuszem mapy, z aktualną mapą ewidencyjną oraz wypisami z rejestru gruntów dla działek [...] i [...] organ prowadzący postępowanie ustalił, że jedna z granic działki [...] przebiegała wzdłuż ściany budynku warsztatu wulkanizacyjnego (ściana budynku była niejako jej przedłużeniem) posadowionego w całości na działce [...], a aktualnie przedmiotowy budynek posadowiony jest na działce [...] oraz w części na działce [...] w obr. [...]. Natomiast sama powierzchnia działek nie uległa zmianie: dawne działki ewidencyjne [...] i [...] o łącznej pow. 0,0553 ha odpowiadają obecnym działkom ewidencyjnym [...] i [...] w obr. [...] o łącznej pow. 0,0553 ha. [...] Ośrodek Geodezji wyjaśnił, iż założeniem podziału na mapie sytuacyjnej do celów prawnych zarejestrowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym [...] grudnia 1988 r. za numerem [...] było, iż granica między działką [...] i [...] w obrębie [...] będzie biec wzdłuż ściany budynku (obecnie budynek nr [...] w obrębie [...]- warsztat wulkanizacyjny). Ze szkicu do obliczeń punktów granicznych z tego opracowania widać jedynie miary i czołówki do obliczenia współrzędnych punktów granicznych a brak jest pomiaru budynku. Na wykreślonej ręcznie mapie sytuacyjnej (mapa z opracowania [...]) wykazano iż kontur budynku jest tożsamy z granicą między działką [...] i [...] w obrębie [...]. Podczas modernizacji odnaleziono szkic z pomiaru budynku nr [...] z 1974 r. i na podstawie tego szkicu policzono współrzędne naroży tego budynku w wyniku czego granica, która miała (z założenia) biec wzdłuż ściany budynku nie pokryła się z budynkiem. Z powyższego wynika, iż przedmiotowy budynek jest posadowiony na dwóch działkach ([...] i [...]).

Organ I instancji ustalił następnie, że na terenie działki nr [...] zlokalizowany jest fragment sieci wodociągowej- wodociąg lokalny (przyłącze do budynku znajdującego się na działce [...] - [...]), fragment sieci kanalizacyjnej sanitarnej oraz studzienka kanalizacyjna będąca fragmentem sieci kanalizacji lokalnej (przyłącze do budynku znajdującego się na działce nr [...]- [...]). Ustalono, iż w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, tj. [...] listopada 2019 roku, dla obszaru, na którym usytuowana jest działka nr [...] w obrębie [...], nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującym 19 listopada 2019 roku Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi z 28 marca 2018 r. (Nr LXIX/1753/18), zmienionym uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi z 6 marca 2019 r. (Nr N/l/215/19) w zakresie dotyczącym określenia obszarów, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przedmiotowa nieruchomość położona była w jednostce urbanistycznej oznaczonej symbolem WZ3 - tereny przeznaczone pod zabudowę w strefie ogólnomiejskiej - tereny zabudowy wielofunkcyjnej.

Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Ł. w piśmie z 13 maja 2020 r. poinformował, że na terenie działki [...] obręb [...] przy ul. [...] w Ł., zlokalizowana jest miejska sieć kanalizacji sanitarnej, stanowiąca własność [...] Spółki Infrastrukturalnej Sp. z o.o., która jest eksploatowana przez [...] Sp. z o.o. na podstawie umowy dzierżawy. Wskazana infrastruktura została wybudowana w okresie 09.1993 - 06.1994 r., głównie dla potrzeb odprowadzenia ścieków sanitarnych z osiedla domów jednorodzinnych w rejonie ul. [...] i [...] w Ł.

Pismem z 21 lipca 2020 r. organ prowadzący postępowanie wystąpił do Zarządu Dróg i Transportu w Ł., o udzielenie informacji, popartej dokumentami, czy przedmiotowa działka mieści się lub kiedykolwiek mieściła w granicach pasa drogowego ulicy [...]. Z odpowiedzi Zarządu Dróg i Transportu w Ł. wynika, że działka [...] w obrębie [...] zlokalizowana jest poza pasem drogi publicznej, na co wskazuje mapa z liniami rozgraniczającymi pas drogowy na dzień 31 grudnia 1998 r. Ponadto Zarząd Dróg i Transportu w Ł. poinformował, że ul. [...] od 1 stycznia 1999 r. stanowi drogę krajową nr [...] na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. 1998 nr 160 poz. 1071).

Wobec ustalenia, że na działce [...] posadowiony jest budynek (oznaczony numerem [...]), który w części znajduje się na działce nr [...], będącej przedmiotem prowadzonego postępowania zwrotowego, organ zgromadził dokumenty dotyczących budowy i pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku i na tej podstawie stwierdził, że [...] kwietnia 1955 r. wydano pozwolenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] Oddział Budownictwa na budowę budynku warsztatu wulkanizacyjnego oraz pomieszczeń gospodarczych na nieruchomości przy ul. [...]. Na podstawie projektu posadowienia budynku warsztatu wraz z pomieszczeniami gospodarczymi oraz przedstawionymi rzutami budynku organ stwierdził, że pod względem umiejscowienia oraz aspektów wizualnych odpowiada on budynkowi znajdującego się aktualnie na działce [...] oraz w części na działce [...]. Z kolei z zaświadczenia Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] Oddział Budownictwa z 14 czerwca 1956 r. wynika, że budowa parterowego murowanego budynku gospodarczego (tj. budynku warsztatu wulkanizacyjnego) została całkowicie ukończona i budynek jest użytkowany. Wobec powyższego organ uznał, że przedmiotowy budynek istniał już przed 6 czerwca 1990 r., tj. dniem spisania aktu notarialnego sprzedaży Rep. [...], na podstawie którego Skarb Państwa stał się właścicielem spornej nieruchomości.

Ponadto, w przesłanej przez Prezydenta Miasta Łodzi dokumentacji archiwalnej znajduje się decyzja z 27 listopada 1996 r. (Nr [...]) o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowiąca, iż linia ogrodzenia frontowego działki przy ul. [...] winna pokrywać się z linia regulacyjną ulicy wg załącznika graficznego. W uzasadnieniu przywołanej decyzji podkreślono, że inwestycja nie koliduje z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Ł., zatwierdzonego Uchwałą Nr LVll/491/93 Rady Miejskiej w Łodzi z 2 czerwca 1993 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr 6, poz. 71).

W przesłanej dokumentacji archiwalnej znajduje się również decyzja z 25 listopada 1997 r. (Nr [...]) o zatwierdzeniu projektu i pozwolenia na budowę dla A.Z., tymczasowego ogrodzenia terenu przy ul. [...] (dz. [...] i [...]), tj.: do 31 lipca 1999 r. (z tym dniem wygasała umowa dzierżawy nieruchomości przy ul. [...], tj. terenu działek nr [...] i [...] o pow. 233 m² z przeznaczeniem na tereny zielone, zawarta z A.Z.). Organ zauważył, że aktualne ogrodzenie nieruchomości przy ul. [...] jest zgodne z wyżej przedstawionym wariantem wykonania ogrodzenia.

Organ I instancji ustalił ponadto, że w obecnie dzierżawcą działki [...] jest nadal A. Z. (aktualną umowę dzierżawy zawartą na czas określony, tj. od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2024 r.) Zgodnie z umową dzierżawy, sporna nieruchomość zostaje wydzierżawiona z przeznaczeniem na: a) 7 m² - teren pod budynkiem usługowym, b) 23 m² - teren towarzyszący utwardzony, c) 27 m² - teren towarzyszący zielony.

Na podstawie oględzin nieruchomości przeprowadzonych 29 stycznia 2021 r. stwierdzono, że część wywłaszczonej nieruchomości, tj. działka [...] znajduje się poza liniami rozgraniczającymi pasa drogowego ulicy [...]. Działka o kształcie nieregularnym, od północy oraz wschodu ogrodzona ogrodzeniem z metalowych przęseł. W północnej części działki utwardzenie w postaci chodnikowych płyt betonowych, z fragmentem zieleni w północno-wschodniej części działki. Od strony wschodniej oraz północnej znajdują się szyldy reklamowe przymocowane do ogrodzenia. Południowa część działki utwardzona płytami betonowymi. Od strony zachodniej, część działki (tj. 7 m2) znajduje się pod budynkiem usługowym. Obsługa komunikacyjna od ulicy [...], poprzez działkę [...].

Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, rozpoznając sprawę na nowo, pozyskał od Prezydenta Miasta Łodzi m.in. decyzję Wiceprezydenta Miasta Łodzi o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 3 sierpnia 1988 r. (Nr 51/88, znak: [...]) wraz z załącznikami graficznymi oraz decyzję Architekta Miasta Ł. z 19 października 1990 r. (Nr RB/11/90) zatwierdzająca plan realizacyjny i zezwalająca na budowę ul. [...] (odc. tory [...]-ul. [...]) wraz z załącznikami graficznymi.

Zdaniem organu analiza wskazanych dokumentów wykazała, iż plan realizacyjny nie przewidywał realizacji inwestycji - przebudowy ulicy [...] na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej aktualnym numerem działki [...] o pow. 57 m². W ocenie organu aktualny stan zagospodarowania nieruchomości przy [...], jest zgodny ze stanem przedstawionym na załączniku graficznym do decyzji nr RB/11/90 - Plansza 1, przede wszystkim z tego względu, że: "ogrodzenie projektowane" na nieruchomości przy ul. [...] pokrywa się z linią regulacyjną ulicy [...] i odpowiada umiejscowieniu ogrodzenia, które istnieje obecnie; projektowana wiata przystankowa znajduje się przed ogrodzeniem nieruchomości przy [...]; spośród wszystkich zabudowań zlokalizowanych na nieruchomości przy ul. [...], w pasie drogowym nie znalazł się jedynie budynek warsztatu wulkanizacyjnego.

Ponadto organ zauważył, że zasadą jest, iż ogrodzenia nie wolno stawiać bliżej niż określają to linie rozgraniczające pas drogowy. Wskazaną praktykę potwierdza decyzja z 27 listopada 1996 r. (Nr [...]) o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowiąca, iż linia ogrodzenia frontowego działki przy ul. [...] winna pokrywać się z linią regulacyjną ulicy. W ocenie organu zatem, biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału, a w szczególności bazując na dokumentach archiwalnych, należy stwierdzić, że działka [...] w obrębie [...] nigdy nie znajdowała się w liniach rozgraniczających ulicy [...], toteż cel wywłaszczenia jakim była przebudowa ulicy [...] bez wątpienia nie został zrealizowany na przedmiotowej działce.

Następnie na zlecenie organu rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy celem wyceny spornej nieruchomości, który – zdaniem organu – był prawidłowy pod względem formalnym.

Organ podkreślił, że zwrotowi podlega część powierzchni wywłaszczonej nieruchomości, oznaczona obecnie jako działka [...] o pow. 57 m². Zatem należny jest zwrot odszkodowania obliczonego proporcjonalnie do powierzchni zwracanego gruntu z uwzględnieniem wartości gruntu. Za cały grunt wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej wówczas numerami działek [...] i [...] o powierzchni 553 m² A. Z. otrzymał 33.749.958 PLZ, a zatem obliczona proporcjonalne do powierzchni zwracanego gruntu, tj. 57 m², kwota należnego do zwrotu odszkodowania wynosi 3.478.747,93128 PLZ (57 x 33.749.958 : 553 = 3 478 747,93128), co po denominacji stanowi 347,87 PLN. Z kolei A.Z. za cały grunt wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej wówczas numerami działek [...] i [...] o powierzchni 553 m² otrzymała 41.249.946 PLZ, a zatem obliczona proporcjonalne do powierzchni zwracanego gruntu, tj. 57 m², kwota należnego do zwrotu odszkodowania wynosi 4.251.802,7526 PLZ (57 x 41.249.946 : 553 = 4 251 802,7526), co po denominacji stanowi 425,18 PLN (słownie nowych złotych: czterysta dwadzieścia pięć 18/100). Wskazane kwoty zwaloryzowano przy zastosowaniu wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Urzędu Statystycznego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta Łodzi, który podniósł, że w decyzji nr 51/88 o ustaleniu lokalizacji inwestycji, wydanej 3 sierpnia 1988 r., ustalono lokalizację inwestycji, polegającej na przebudowie ulicy [...] w Ł., na odcinku od torów [...] do granic miasta w granicach linii regulacyjnych, wynikających z załączonego do ww. decyzji projektu planu. W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, aktualne i archiwalne mapy oraz zdjęcia satelitarne nie ulega wątpliwości, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Na analizowanym obszarze wybudowano czteropasmową jezdnię w obydwu kierunkach wraz z podwójnym torowiskiem tramwajowym i infrastrukturą towarzyszącą - chodnikami, uzbrojeniem, oświetleniem oraz elementami zieleni przyulicznej.

Uczestnik postępowania wskazał, że sporna nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana w 90% pod przebudowę ulicy [...], tj. zgodnie z celem wywłaszczenia, określonym w dokumencie wywłaszczeniowym. Należy zatem uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i nie zachodzi zjawisko zbędności celu wywłaszczenia. Ponadto, rozważania na temat przeznaczenia i zagospodarowania przedmiotowej działki, tzn. jej ogrodzenia czy usytuowania w pasie drogowym, podjęte w zaskarżonej decyzji, dotyczą czasów współczesnych. W dalszym ciągu nie ustalono czy aktualna działka nr [...] kiedykolwiek znajdowała się w pasie drogowym ulicy [...]. Wprawdzie obecnie, jak wynika z aktualnych wpisów w ewidencji gruntów, działka nr [...] (będąca częścią wywłaszczonej działki nr [...]) nie jest już działką drogową (obecne oznaczenie - Bp - zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy), to zgodnie z archiwalnymi wypisami z ewidencji gruntów, załączonymi do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, jeszcze w 2007 roku działka nr [...] wraz z działką nr [...] stanowiły jedną działkę drogową nr [...] we władaniu Zarządu Dróg i Transportu w Ł. Potwierdza to decyzja Wojewody Łódzkiego z 16 maja 2008 r., gdzie stwierdzono nabycie przez Miasto Ł. działek nr [...] i [...] w obrębie [...], stanowiących część drogi wojewódzkiej - ul. [...] i będących mieniem niezbędnym do wykonywania zadań własnych gminy w zakresie utrzymania i ochrony dróg publicznych. Ponadto, jak wynika ze zdjęć satelitarnych spornego terenu, w roku 1994 obszar będący przedmiotem wniosku o zwrot nie był ogrodzony i w znacznej części porośnięty był zielenią niską, a zatem mógł pełnić funkcję izolacyjną, czy też ochronną, wynikającą z ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze powyższe, Prezydent Miasta Łodzi stoi na stanowisku, że cel wywłaszczenia jakim była przebudowa ulicy [...] został zrealizowany. Zatem nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na dokonanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Wspomnianą na wstępie decyzją Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu udziału 360/648 części wprawie własności niezabudowanej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej numerem działki [...] w obrębie [...], o powierzchni 0,0057 ha dla której Sąd Rejonowy dla Ł. [...] w Ł. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer [...], na rzecz A.Z. (udział 162/648) i A.Z. (udział 198/648).

Organ odwoławczy uznał, że z dokumentacji sprawy jednoznacznie wynika, iż nabycie nieruchomości, opisanej jako nieruchomość położona przy ul. [...], związane było bezpośrednio z zamiarem jej wywłaszczenia w związku z realizacją celu publicznego, jakim była przebudowa ulicy [...] na odcinku od torów [...] do granicy miasta zgodnie z decyzją nr 51/88 o ustaleniu lokalizacji inwestycji, a więc należy ją uznać za nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz załącznikiem do niej stanowiącym planszę nr 1, na przejętej nieruchomości planowano przystanek tramwajowy, drugi pas jezdni ul. [...], chodnik i zieleń. Zgodnie z mapą zawierającą Koncepcję przebiegu ul. [...] odcinek [...] - [...], budynek mieszkalny znajdujący się na działce nr [...] planowano do likwidacji w I etapie inwestycji, z uwagi na planowaną na tej części nieruchomości budowę ulicy. Obecnie na wywłaszczonej nieruchomości znajduje się przystanek tramwajowy, czteropasmowa jezdnia ul. [...], chodnik, wiata przystankowa autobusowa i pas zieleni (działka [...] obejmująca wywłaszczoną działkę [...] i prawie całą byłą działkę [...]). Na objętej wnioskiem o zwrot działce nr [...] o powierzchni 57 m² stanowiącej niewielką część wywłaszczonej działki nr [...] o powierzchni 511 m², znajduje się zieleń, chodnik. Powyższe świadczy o tym, iż na wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działki nr [...] i [...] zrealizowano w całości cel wywłaszczenia i wybudowano wszystkie zamierzone obiekty.

W ocenie organu II instancji, nie można dokonywać oceny zbędności działki nr [...] stanowiącej w momencie nabycia przez Skarb Państwa część działki nr [...], odrębnie od pozostałej części nieruchomości przejętej na ten sam cel. Zdaniem organu II instancji powyższe oznacza, że dokonana przebudowa ul. [...] na nabytych przez Skarb Państwa działkach oznaczonych ówcześnie numerem [...] i [...] oznacza realizację celu wywłaszczenia i uniemożliwia zwrot udziałów w działce nr [...] o powierzchni 57 m².

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję organu odwoławczego złożyli A. Z. i A. Z. W skardze zarzucono na podstawie art. 57 § 1 pkt. 3 PPSA, w stosunku do zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której na działce objętej wnioskiem nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżących popierała skargę. Podnosiła, że sporna działka jest ogrodzona tymczasowym ogrodzeniem przez skarżących, a skarżący zawierają cyklicznie z gminą umowy dzierżawy. Podkreślała, że budynek warsztatu należący do skarżących – w wyniku niedokładnych podziałów geodezyjnych – częściowo obecnie jest położony na spornej działce. Oświadczyła, ze nie przyjmuje argumentacji organu co do niemożności zwrotu działki, w sytuacji gdy pozostała część wywłaszczonej nieruchomości została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a na spornej działce nie ma zieleni izolacyjnej. Pełnomocnik wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych na wstępie aspektach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja, którą Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej numerem działki [...] w obrębie [...], o powierzchni 0,0057 ha.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami].

Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w niniejszej sprawie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, zgodnie z ust. 3 art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia określa z kolei art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W przypadku, gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2). Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, stosownie do art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Za ugruntowany należy uznać pogląd, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, co w konsekwencji winno skutkować jej zwrotem.

W orzecznictwie sygnalizuje się, że ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia powinna być dokonana na podstawie wszelkich dokumentów dotyczących realizacji tego celu. Przepis art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraża podstawową regułę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zatem ustalenie celu wywłaszczenia - jako niezbędny element postępowania wywołanego wnioskiem o zwrot nieruchomości - musi być skonkretyzowane. Doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno zatem nastąpić na podstawie całej dostępnej dokumentacji sporządzonej do celów wywłaszczenia nieruchomości, w tym obowiązujących w dacie wywłaszczenia aktów planistycznych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 8 listopada 2016 r., II SA/Po 366/18; wyrok WSA w Lublinie z 14 marca 2017 r., II SA/Lu 1142/16, wyrok WSA w Lublinie z 19 stycznia 2023 r., II SA/Lu 624/22).

W stanie faktycznym sprawy, niekwestionowane jest, że zgodnie z decyzją Wiceprezydenta Miasta Łodzi z 3 sierpnia 1988 r. (Nr 51/88) o ustaleniu lokalizacji inwestycji dot. przebudowy ulicy [...] na odcinku od torów [...] do granic miasta, nieruchomość położona przy ul. [...] znajdowała się w granicach lokalizacji inwestycji. Urząd Dzielnicowy Ł.- [...] pismem z 12 lutego 1990 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do spornej nieruchomości. Następnie umorzono postępowanie wywłaszczeniowe z uwagi na fakt, iż [...] czerwca 1990 r. została zawarta umowa sprzedaży, na podstawie której Skarb Państwa stał się właścicielem spornej nieruchomości. Jak wynika ze wskazanego aktu notarialnego, współwłaścicielami opisanej wyżej nieruchomości byli w szczególności: A.Z. w 198/648 częściach, A. Z. w 162/648 częściach. Zważywszy powyższe nie ulega wątpliwości, że skarżący A.Z. i A. Z. – jako byli współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości - byli uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o zwrot przysługujących im udziałów w nieruchomości.

Osią sporu jest natomiast to czy objęta wnioskiem skarżących nieruchomość położona w Ł. przy ul. [...], oznaczona numerem działki [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Z uwagi na powyższe zasadnicze znaczenie ma wykładnia przepisu art. 136 ust. 1 i 3 i art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i to nie tylko w zakresie rozumienia "zbędności wywłaszczenia", ale także i "celu wywłaszczenia". Podkreślenia przy tym wymaga, że cel ten musi być interpretowany ściśle. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej źródeł nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i dopiero na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. Innymi słowy, ocena celu wywłaszczenia musi się opierać w pierwszej kolejności na dokumentach (lub dowodach zmierzających do odtworzenia tych dokumentów), w oparciu o które dokonano wywłaszczenia. Dokumenty wytworzone po dokonaniu wywłaszczenia mogą być jedynie przydatne do określenia celu wywłaszczenia tylko wtedy, jeżeli są ściśle związane z samym wywłaszczeniem, tzn. gdy nie ma wątpliwości, że stanowią uszczegółowienie celu wywłaszczenia wskazanego np. w decyzji o wywłaszczeniu lub decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie rekonstrukcji celu wywłaszczenia w oparciu o dokumenty powstałe już po wywłaszczeniu, jeżeli dokumenty te nie odzwierciedlają wcześniejszych ustaleń w tym zakresie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że kwestią bezsporną jest, iż cel, na jaki zajęto wnioskowane do zwrotu działki, został określony decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 3 sierpnia 1988 r. Organ I instancji na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego uznał, że wspomniany plan realizacyjny nie przewidywał realizacji inwestycji przebudowy ulicy [...] na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej aktualnym numerem działki [...] o pow. 57 m², co wywodził z treści aktu notarialnego z [...] czerwca 1990 r. (Rep. [...]) i decyzji nr 51/88 o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 3 sierpnia 1988 r. (obejmującej dawne działki [...] i [...]).

Ponadto z ustaleń organu I instancji wynikało, że działka [...] (o powierzchni 57 m²) zlokalizowana jest poza pasem drogi publicznej, na co wskazuje mapa z liniami rozgraniczającymi pas drogowy na dzień 31 grudnia 1998 r. Organ ustalił również, że skarżący zawierają z Gminą Miastem Ł. kolejne umowy dzierżawy spornej działki, które są cyklicznie odnawiane. Zgodnie z umową dzierżawy, nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot zostaje wydzierżawiona z przeznaczeniem na: a) 7 m² - teren pod budynkiem usługowym, b) 23 m² - teren towarzyszący utwardzony, c) 27 m² - teren towarzyszący zielony. Organ I instancji zauważył również, że aktualnie istniejące ogrodzenie odpowiada ogrodzeniu projektowanemu na podstawie decyzji z 27 listopada 1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na nieruchomości przy ul. [...] i pokrywa się z linią regulacyjną ulicy [...], zaś wiata przystankowa znajduje się przed ogrodzeniem nieruchomości przy [...].

Tymczasem rozpoznając odwołanie organ II instancji nie rozważył całokształtu materiału dowodowego, ani nie odniósł się do wszystkich okoliczności i argumentów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji I instancji. W ten sposób Wojewoda w szczególności pominął milczeniem okoliczność, że 7 m² na działce objętej wnioskiem o zwrot zajęte jest na budynek warsztatu, co do którego organ I instancji jako datę powstania ustalił 1955 r. Nie budzi wątpliwości, że budynek warsztatu powstał przed przygotowaniem planu realizacyjnego i w żadnym wypadku nie ma związku z realizacją celu wywłaszczenia.

Organ odwoławczy również nie uwzględnił w swych rozważaniach - właśnie w kontekście oceny zbędności na cel wywłaszczenia - okoliczności i daty powstania ogrodzenia na działce [...].

Ponadto Wojewoda nie odniósł się do ustaleń organu I instancji w zakresie przebiegu linii regulacyjnej ulicy [...], która nie objęła spornej działki. Wojewoda przemilczał, że zgodnie z pismem ZDIT z 19 lipca 2022 r. już w 1998 r. (a zatem już 8 lat po wywłaszczeniu) linie rozgraniczające ulicę [...] nie obejmowały spornej działki. Ta ostatnia okoliczność stoi w jednoznacznej opozycji do treści odwołania, chociaż sam odwołujący powołał się właśnie na linie graniczne dróg publicznych.

Dodatkowo należy wskazać, że twierdzenia Wojewody o istnieniu zieleni izolacyjnej na powierzchni działki [...] są gołosłowne i niepoparte materiałem dowodowym, skoro z przeprowadzonych oględzin i dokumentacji zdjęciowej wynika, że na działce aktualnie znajdują się następujące naniesienia: chodnik z płyt betonowych (około 23 m²); płot stalowy na podmurówce z płyt betonowych z bramą i furtkami; maszt reklamowy; dwie reklamy o konstrukcji stalowej; dwa panele reklamowe PCV; studzienka kanalizacji deszczowej. Na sąsiedniej działce posadowiony jest budynek, którego ściana częściowo posadowiona jest na spornej działce (około 7 m²). Nawet w oparciu o treść umowy dzierżawy można wywnioskować, że najwyżej 27 m² spośród całej powierzchni spornej działki stanowi "teren towarzyszący zielony".

Zważywszy na powyższe skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego.

W tym miejscu przypomnienia zatem wymaga, że proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu jest jego rozpatrzenie. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza jednakże dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej tub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., I SA 1270/93 P OSP 1994/7-8/131 -1.1). Ocena dowodów jest "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia, nie powinna uchybiać zasadom logiki. Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, s. 197).

Jednocześnie zaakcentowania wymaga, że pomijając wybrane ustalenia organu I instancji bez wyjaśnienia czy nie daje im wiary czy uznaje za nieistotne dla rozstrzygnięcia Wojewoda naruszył także art. 11 k.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Podkreślenia wymaga, że rolą sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a. Mocą tej zasady to organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (również po to aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu). Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia i zarzuty lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Jak również wówczas, gdy nie wskaże wszystkich istotnych dla sprawy dowodów.

Niezależnie od wyżej poczynionych uwag skład orzekający zwraca uwagę, że załącznik graficzny (plansza nr 1) do decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji 3 sierpnia 1988 r. (Nr 51/88) z jest nieczytelny (niezrozumiałe są oznaczenia do mapy). Następnie, decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny i zezwalającą na budowę ul. [...] z 19 października 1990 r. może posłużyć jako uzupełniający materiał dowodowy wspomnianej decyzji z 1988 roku, jednak należy uzupełnić ją o właściwe załączniki. Obecnie w aktach przedstawiono mylnie załączniki graficzne do innej decyzji dotyczącej innej części zadania (w załączniku wskazano datę decyzji: 22 czerwca 1990 r.), a więc w niniejszym postępowania nie są miarodajne. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ administracji winien uzupełnić materiał dowodowy o prawidłowe oraz czytelne dokumenty źródłowe.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że wniosek skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości odnosił się tylko do działki o nr ewidencyjnym [...] (o powierzchni 57 m²). Rozpoznając odwołanie Wojewoda zdaje się pomijać tę okoliczność skupiając się na ocenie wykorzystania całej wywłaszczonej nieruchomości i nie dostrzegając, że nawet sama Gmina Miasto Ł. w odwołaniu przyznaje, że 90 % wywłaszczonej nieruchomości wykorzystano na cel wywłaszczenia, a skarżący nie kwestionują zrealizowania celu wywłaszczenia na pozostałej powierzchni wywłaszczonego terenu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2002 r., I OSK 902/19 wskazał, że ze zdania pierwszego art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu." Także art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Żaden z tych przepisów nie uzależnia ewentualnego zwrotu od "stopnia procentowego zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości", a zatem jego ustalanie było zupełnie zbędne. Zwrotowi podlega także część niewykorzystana na cel wywłaszczenia.

W niniejszej sprawie w toku postępowania ujawnione zostały okoliczności uniemożliwiające zwrot całości nieruchomości wywłaszczonej w 1990 roku. Niekwestionowane jest bowiem, że w miejscu dawnego budynku mieszkalnego i komórek przy ul. [...] powstała jezdnia, torowisko i przystanek tramwajowy, chodnik, przystanek autobusowy. Jednak w takiej sytuacji organ był zobligowany dokonać oceny, czy możliwy jest chociaż częściowy jej zwrot, zwłaszcza że skarżący właśnie wnosili tylko o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości (tj. działki nr [...]). Wbrew treści art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda jednak nie rozważył, że na terenie spornej działki nr [...] nie tylko nie powstała rozbudowana ul. [...], ale też działka ta nie została w żaden sposób funkcjonalnie związana ze wspomnianą drogą publiczną, pozostając poza jej liniami rozgraniczającymi, zarówno w sensie faktycznym, jak i prawnym.

W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Wymienione naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżących inicjującego postępowanie administracyjne. W następstwie tego organy naruszył przepis prawa materialnego, tj. art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni ww. wskazania i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a.