Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 209/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 75 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 240/19 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 240/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznawszy sprawę ze skargi A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] marca 2019 r.), Starosta [...], w imieniu którego działał Kierownik Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w [...] (dalej Starosta lub organ I instancji), na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm., dalej ustawa o promocji zatrudnienia lub upz) i art. 104 kpa, uznał A. G. (dalej strona lub skarżący) z dniem [...] lutego 2019 r. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z przedstawionych dokumentów wynikało, że w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w Powiatowym Urzędzie Pracy (dalej PUP) strona rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 2 upz, w takim przypadku zasiłek przysługuje bezrobotnemu po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania.

W odwołaniu od decyzji z [...] marca 2019 r., złożonym tylko w zakresie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skarżący wskazał, że jednocześnie świadczył pracę w dwu różnych instytucjach. Strona podała, że na Poczcie Polskiej podjęła pracę dodatkową w połowie wymiaru czasu pracy od [...] sierpnia 2018 r. do [...] września 2018 r., a samo rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron nastąpiło w wyniku nałożenia na siebie grafików zmian z drugiej pracy, co przed zatrudnieniem nie miało mieć miejsca, ponieważ pracodawca wiedział o celu podjęcia dodatkowej pracy. W ocenie skarżącego winna być brana pod uwagę przede wszystkim ta umowa, która dłużej obowiązywała, miała dłuższy charakter prawny, od której były odprowadzane wszystkie wymagane prawem składki i była jego głównym źródłem dochodu, a przede wszystkim obowiązywała zarówno przed, w trakcie jak i po rozwiązaniu umowy z Pocztą Polską - umowa z firmą [...] w pełnym wymiarze czasu pracy, której rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z upływem czasu.

Wojewoda [...] (dalej Wojewoda lub organ odwoławczy) decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2019 r.), utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2019 r. w jej zaskarżonej części.

Wojewoda przywołał art. 71 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a, art. 75 ust. 1 pkt 2 upz. Wskazał, że analiza tych przepisów jednoznacznie wskazuje, że intencją ustawodawcy było odmienne potraktowanie osób, które same przyczyniają się do utraty zatrudnienia i do nabycia statusu bezrobotnego, od osób które utraciły pracę z przyczyn od nich niezależnych. Skarżący zgłosił się [...] lutego 2019 r. do PUP celem dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna, dlatego też okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, o którym mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 upz, wyznaczają daty [...] sierpień 2017 r. do [...] lutego 2019 r. Na podstawie przedłożonych przez skarżącego świadectw pracy wynika, że w tym okresie pracował on w [...] sp. z o.o. w połowie wymiaru czasu pracy od [...] czerwca 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. (akta sprawy zawierają zaświadczenie pracodawcy z wykazem uzyskanych wynagrodzeń i opłaconych składek w tym okresie); w Poczcie Polskiej S.A. w połowie wymiaru czasu pracy od [...] sierpnia 2018 r. do [...] września 2018 r. (do niego nie załączono zaświadczenia od pracodawcy z wykazem uzyskanych wynagrodzeń i opłaconych składek w powyższym okresie) i ponownie w [...] sp. z o.o. w pełnym wymiarze czasu pracy od [...] czerwca 2018 r. do [...] lutego 2019 r.

W ww. okresie 18 miesięcy skarżący udokumentował okres zaliczany do okresu, od którego zależy uzyskanie prawa do zasiłku, wynoszący 540 dni, spełniając tym samym warunki określone w art. 71 ust. 1 upz, wymagane do przyznania prawa do zasiłku. Ze świadectwa pracy wystawionego przez Pocztę Polską S.A. wynika, że skarżący w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się PUP, rozwiązał stosunek pracy na mocy porozumienia stron. W tej sytuacji Starosta, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 upz, słusznie odmówił przyznania prawa do zasiłku od dnia rejestracji.

Wojewoda nie uwzględnił wyjaśnień skarżącego podanych w odwołaniu wskazując, że rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron ze względu na nakładanie się grafików zmian z dwu świadczonych jednocześnie umów o pracę nie może spowodować przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji. Ustawa w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości określa przesłanki, jakie należy spełnić, by nabyć prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W tym zakresie przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie uprawniają organów administracji publicznej do uznaniowego przyznawania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nawet ze względu na szczególne okoliczności danej sprawy.

W skardze do WSA we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podając, że według jej oceny przysługuje jej zasiłek dla osoby bezrobotnej od dnia rejestracji w urzędzie pracy, ponieważ spełnia wszystkie warunki jakie należy spełnić by otrzymać zasiłek. Samo rozwiązanie umowy z placówką Poczty Polskiej nie powinno wpływać na decyzję, ponieważ zarówno przed, jak również w trakcie i po rozwiązaniu umowy, był cały czas pracownikiem zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, a umowa z Pocztą Polską (mająca charakter umowy na okres próbny) wygasłaby i tak dużo wcześniej niż umowa z przedsiębiorstwem [...].

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując swoją argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku IV SA/Wr 240/19.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty w zakresie, w którym odmówiono skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zasługuje na uwzględnienie. Zakresem zaskarżenia zarówno w przypadku odwołania, jak też i skargi, objęta była tylko odmowa przyznania tego prawa, gdyż skarżącego, zgodnie z jego wnioskiem, uznano z dniem [...] lutego 2019 r. za osobę bezrobotną.

Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy pracy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni (art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz).

Z przepisu tego niewątpliwie wynika, że by uzyskać prawo do zasiłku to bezrobotny musi co do zasady wykazać, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania: 1. był zatrudniony łącznie przez okres co najmniej 365 dni; 2. osiągał w tym czasie wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę; 3. od tego wynagrodzenia istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Mimo spełnienia tych wymogów bezrobotny może nie uzyskać prawa do zasiłku, jeżeli organ dowiedzie, że istnieje jedna z przyczyn wskazanych enumeratywnie w art. 75 ust. 1 upz. W badanej sprawie organy powołały się na przesłankę z art. 75 ust. 1 pkt 2 upz mówiącą o tym, że prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (dalej kp).

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi, czy rację mają organy twierdząc, że w przytoczonej regulacji chodzi o sposób rozwiązania każdej umowy w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem, czy też słuszne jest stanowisko skarżącego, że nie dotyczy to umów dodatkowych, świadczonych w niepełnym wymiarze pracy i w trakcie trwania innej umowy o pracę, której późniejsze zakończenie było podstawą ubiegania się o świadczenia dla bezrobotnych.

Skarżący był zatrudniony w [...] sp. z o.o. na czas określony od [...] czerwca 2018 r. do [...] lutego 2019 r. na pełny etat z określonym wynagrodzeniem za pracę. W trakcie trwania tej umowy zawarł [...] sierpnia 2018 r. z Pocztą Polską S.A. umowę o pracę na okres próbny od [...] sierpnia 2018 r. do [...] listopada 2018 r. na 0,50 etatu z określonym wynagrodzeniem za pracę. Umowa z Pocztą Polską S.A. została rozwiązana za porozumieniem stron (art. 30 § 1 pkt 1 kp) [...] września 2018 r., tj. po 12 dniach od jej zawarcia (wliczając w to 3 dni urlopu i 2 dni wolne od pracy), z uwagi, jak to wskazywał skarżący, na niemożność jednoczesnego świadczenia pracy w dwu zakładach.

Zdaniem składu orzekającego art. 75 ust. 1 pkt 2 upz nie można wykładać bez odniesienia się do treści normatywnej art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz. Wniosek ten wynika z konstatacji, że warunki konieczne do zastosowania regulacji wyjątkowej są wtórne (pochodne) w stosunku do przesłanek ogólnych określonych w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz. Innymi słowy, umowy o pracę, o które chodzi w art. 75 ust. 1 pkt 2 upz, muszą być tożsame przynajmniej z częścią umów o pracę, które wliczone zostały do okresu zatrudnienia niezbędnego do otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnego. Oznacza to, że wśród umów o pracę, realizowanych w okresie 6-miesięcy przed zarejestrowaniem, które zostały w tym czasie rozwiązane za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, mogą znaleźć się tylko te umowy, których okres obowiązywania zaliczony został do wymaganego łącznego okresu co najmniej 365 dni zatrudnienia. Do spełnienia tego wymogu konieczne jest, by osiągane w ramach tych umów wynagrodzenie było w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, a od tego wynagrodzenia istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.

Obowiązek dowiedzenia istnienia tej przesłanki negatywnej spoczywa na organie, nie zaś na bezrobotnym. Tymczasem w przedmiotowym postępowaniu organy zgodnie przyjęły, że "w okresie 18 miesięcy skarżący udokumentował okres zaliczany do okresu, od którego zależy uzyskanie prawa do zasiłku, wynoszący 540 dni, spełniając tym samym warunki określone w art. 71 ust. 1 ustawy, wymagane do przyznania prawa do zasiłku". Z cząstkowych danych przywołanych w decyzjach wnioskować można, że na przyjęty okres wchodzi 295 dni zatrudnienia w [...] sp. z o.o. (pierwsza umowa liczona od [...] sierpnia 2017 r. do [...] czerwca 2018 r.) i 245 dni od [...] czerwca 2018 r. do [...] lutego 2019 r. W drugim przypadku powołano się zarówno na umowę z Pocztą Polską S.A., jak i na drugą umowę z [...] sp. z o.o., nie określając jednak, w jaki sposób liczono okresy zatrudnienia w sytuacji jednoczesnego świadczenia pracy u dwu pracodawców od [...] sierpnia 2018 r. do [...] września 2018 r. Nie wiemy zatem czy w istocie okres pracy w Poczcie Polskiej S.A. (nominalnie 12 dni) został wliczony do ogólnej liczby 540 dni zatrudnienia, tym bardziej, że było to dodatkowe zatrudnienie na okres próbny na 0,50 etatu i rozwiązane za porozumieniem stron na przeszło 5 miesięcy przed rozwiązaniem umowy z głównym pracodawcą, jakim był w tym czasie [...] sp. z o.o. Wątpliwości co do prawidłowości i zupełności postępowania dowodowego w tym względzie zwiększa spostrzeżenie, że organy nie ustaliły, a przynajmniej nie odniosły się do tego w uzasadnieniu decyzji, czy w przypadku umowy z Pocztą Polską S.A. spełnione zostały pozostałe niezbędne wymogi z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz, tj. czy skarżący osiągnął u tego pracodawcy wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, i czy od tego wynagrodzenia istniał obowiązek opłacenia składki na Fundusz Pracy.

Organy obu instancji naruszyły wyżej przywołane przepisy prawa, co miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego decyzja organu odwoławczego i organu I instancji nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wskazania dla organów co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają z powyższych rozważań.

Skargę kasacyjną wywiódł Wojewoda [...], reprezentowany przez r. pr. M. W., zaskarżając w całości wyrok IV SA/Wr 240/19, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego - art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z "2019 r. poz. 1482 ze zm.") przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłanka w nim zawarta winna znaleźć zastosowanie wyłącznie do umów o pracę, których okres obowiązywania zaliczony został do wymaganego na mocy art. 71 ust. 1 pkt 2 upz, łącznego okresu co najmniej 365 dni zatrudnienia, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz, z pominięciem art. 75 upz oraz niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 2 pkt 2 upz przez błędne stwierdzenie, że nie ma on zastosowania względem skarżącego, który rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron w okresie 6 miesięcy przed dniem rejestracji w urzędzie pracy.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi; względnie, w przypadku uznania, że istot[a] sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych; zrzeczono się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Wojewoda nieprawidłowo przytoczył publikator ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] kwietnia 2019 r., przedmiotowa ustawa obowiązywała w brzmieniu określonym w Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm., a nie - jak wskazał skarżący kasacyjnie - Dz. U. z "2019 r. poz. 1482 [, który to tekst jednolity wszedł w życie 8 sierpnia 2019 r.] ze zm.". Mimo tej niestaranności, zarzuty skargi kasacyjnej nadawały się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09) .

Skarżący kasacyjnie nie postawił zarzutów z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), przeto stan faktyczny, aprobowany wyrokiem IV SA/Wr 240/19, był dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążący.

Zarzut naruszenia art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm.) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz, z pominięciem art. 75 upz oraz niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 2 pkt 2 upz, nie zasługiwał na uwzględnienie.

W realiach niniejszej sprawy skarżący był zatrudniony w [...] sp. z o.o. na czas określony od [...] czerwca 2018 r. do [...] lutego 2019 r. w pełnym wymiarze czasu pracy (ze świadectwa pracy z [...] czerwca 2018 r. wynika, że od [...] czerwca 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. skarżący był zatrudniony w [...] sp. z o.o., wykonując pracę tymczasową w wymiarze pół etatu na rzecz [...] sp. z o.o.). W trakcie trwania tej umowy zawarł [...] sierpnia 2018 r. z Pocztą Polską S.A. umowę o pracę na okres próbny od [...] sierpnia 2018 r. do [...] listopada 2018 r. na pół etatu. Umowa z Pocztą Polską S.A. została rozwiązana za porozumieniem stron (art. 30 § 1 pkt 1 kp) dnia 7 września 2018 r., tj. po 12 dniach od jej zawarcia (wliczając w to 3 dni urlopu i 2 dni wolne od pracy).

Mając na uwadze powyższe Wojewoda uznał, że "bezrobotny udokumentował okres zaliczany do okresu, od którego zależy uzyskanie prawa do zasiłku, wynoszący 540 dni, spełniając tym samym warunki określone w art. 71 ust. 1 ustawy, wymagane do przyznania prawa do zasiłku" (s. 5 akapit 2 decyzji z 15 kwietnia 2019 r.). Organy odmówiły jednak przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na fakt, że umowa o pracę z Pocztą Polską S.A. została rozwiązana za porozumieniem stron, co ma stanowić negatywną przesłankę do przyznania świadczenia, wynikającą z art. 75 ust. 1 pkt 2 upz.

Prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy ... na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 kp (art. 75 ust. 1 pkt 2 upz).

W doktrynie wskazano, że sankcja pozbawienia prawa do zasiłku ma miejsce również wtedy, gdy osoba zarejestrowana w charakterze bezrobotnego wcześniej sama wypowiedziała stosunek pracy lub stosunek służbowy albo zawarła porozumienie rozwiązujące (a więc albo dobrowolnie przyjęła ofertę złożoną w tej mierze przez pracodawcę, albo sama wystąpiła z taką ofertą). Dostrzega się jednak, że okoliczności dokonania tych czynności prawnych nie zawsze muszą świadczyć o braku woli kontynuowania konkretnego stosunku pracy (stosunku służbowego). W efekcie omawiana tu sankcja utraty prawa do zasiłku jest w kilku przypadkach wyłączana. Tak jest przede wszystkim wówczas, gdy porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Ustawodawca zdaje się w tym miejscu ignorować definicję "przyczyn dotyczących zakładu pracy", zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 29 upz, która uwzględnia również przypadek ogłoszenia upadłości pracodawcy lub jego likwidacji, ale wskazuje także inne sytuacje. Nie dochodzi do utraty prawa do zasiłku także wówczas, gdy rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron było spowodowane zmianą miejsca zamieszkania pracownika. Uwarunkowanie skutków porozumienia rozwiązującego w sferze dotyczącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od przyczyn, ze względu na które do porozumienia doszło, znajduje swoje odzwierciedlenie również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 28.10.2010 r. II SA/Op 369/10, Lex 754167, podkreślił że nie każde rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem daje podstawy do odmowy przyznania zasiłku wypłacanego według reguły określonej w art. 71 ust. 1 upz. Organ orzekający ma bowiem obowiązek zbadania przyczyn, ze względu na które zawarto porozumienie (...).

Na tle komentowanego przepisu powstaje jeszcze jedna wątpliwość. Wiąże się ona z tym, że skutek w postaci pozbawienia prawa do zasiłku dotyczy wskazanego przez ustawodawcę sposobu ustania stosunku pracy (stosunku służbowego), do jakiego doszło w okresie 6 miesięcy poprzedzających zarejestrowanie, a więc niekoniecznie u ostatniego pracodawcy. Jeśli zatem pracownik rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron, a następnie podjął zatrudnienie u innego pracodawcy i ten zwolnił go z przyczyn "ekonomicznych", to po zarejestrowaniu się w charakterze bezrobotnego może się okazać, że w okresie karencyjnym nie będzie przysługiwał mu zasiłek, o ile tylko wcześniejsze porozumienie zostało zawarte w ciągu 6 miesięcy przed zarejestrowaniem (wyrok WSA w Łodzi z 29.10.2013 r. III SA/Łd 938/13, Lex 1504317). W innych unormowaniach rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę z przyczyn niedotyczących pracownika jest zwykle traktowane jako okoliczność, która preferuje osobę tracącą miejsce pracy, niezależnie od tego, jak kończyły się poprzednie okresy zatrudnienia. Utrzymywanie tej regulacji w obowiązujących przepisach należy zatem ocenić jako nieuzasadnioną restrykcję dotykającą ofiarę bezrobocia przymusowego (Z. Góral, w: E. Bielak-Jomaa, A. Drabek, M. Paluszkiewicz, E. Staszewska, M. Włodarczyk, T. Wrocławska, Z. Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer 2016, uw. 3 do art. 75; Z. Góral, Komentarz..., s. III/F/141).

Art. 75 ust. 1 pkt 2 upz nie wprowadza bezwzględnego obowiązku odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych w przypadku rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron (art. 75 ust. 2 pkt 2 upz). Świadczy o tym nie tylko jego treść, lecz również przedstawione powyżej stanowisko Komentatora i przywołane przez niego orzecznictwo.

Trafnie Sąd I instancji uznał, że art. 75 ust. 1 pkt 2 upz nie można wykładać bez odniesienia się do art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz. W sprawie nie ulega wątpliwości, że gdyby skarżący zatrudniony był jedynie w [...] sp. z o.o. oraz w [...] sp. z o.o. (faktyczna ciągłość stosunku pracy została przez skarżącego zachowana), to organ przyznałby mu zasiłek dla bezrobotnych od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. Przeszkodą dla powyższego był fakt rozwiązania za porozumieniem stron umowy o pracę z Pocztą Polską S.A., która została nawiązana i rozwiązana w trakcie obowiązywania umowy o pracę z [...] sp. z o.o. i nie miała wpływu na trwałość stosunku pracy skarżącego z [...] sp. z o.o. W żaden sposób działania podjęte przez skarżącego nie świadczą o braku woli kontynuowania stosunku pracy łączącego skarżącego z [...] sp. z o.o., a tylko takie działanie mogłoby skutkować w realiach niniejszej sprawy utratą przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych za pierwsze 90 dni od dnia zarejestrowania.

Podkreślić w tym miejscu należy, że umowa z Pocztą Polską S.A. była zawarta na okres próbny, w wymiarze 0,5 etatu. Przekonywujące są tłumaczenia skarżącego, że jej rozwiązanie było spowodowane niemożnością jednoczesnego świadczenia pracy dla dwu pracodawców. Potwierdza to czas trwania tejże umowy, tj. 12 dni (wliczając w to 3 dni urlopu i 2 dni wolne od pracy). Zasady doświadczenia życiowego wskazują z kolei, że skarżący podejmując dodatkową pracę w Poczcie Polskiej S.A., chciał dorobić do wynagrodzenia uzyskiwanego w [...] sp. z o.o. Ze względu na faktyczne komplikacje wynikające ze świadczenia pracy dla dwu różnych podmiotów, skarżący zrezygnował z pracy w Poczcie Polskiej S.A. (strony zdecydowały się na zastosowanie art. 30 § 1 pkt 1 kp). Jest to działanie zrozumiałe, zważywszy, że z punktu widzenia skarżącego, jego podstawowym pracodawcą był [...] sp. z o.o. (głównie ze względów finansowych). Rezygnując z pracy w Poczcie Polskiej S.A. skarżący nie pozbawił się dobrowolnie źródeł zarobkowania (wyrok NSA z 15.6.2018 r. I OSK 2944/17, Lex 2513993). Na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia ustawodawca nie wprowadza obowiązku ani nie premiuje (w normatywnie istotnym zakresie) podejmowania stosunku pracy w wymiarze większym niż jeden etat w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Podstawą jest bowiem wykonywanie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, in casu na jednym etacie (art. 2 ust. 1 pkt 2 upz).

Spójność systemowa art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 75 ust. 1 pkt 2 upz winna wyrażać się w tym, że stosunek pracy, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2 upz musi być tożsamy z pracą, o której stanowi art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz, jeżeli są wykonywane w tym samym czasie. Prawodawca nie daje możliwości szczególnego liczenia terminu 365 dni (art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a upz), czy skrócenia okresu 6 miesięcy (art. 75 ust. 1 pkt 2 upz). Dopiero istnienie takiego mechanizmu czyniłoby racjonalnym odmienne traktowanie sytuacji, w której dana osoba byłaby zatrudniona w wymiarze przekraczającym jeden etat.

Powyższa wykładnia wsparta jest wartościami konstytucyjnymi w postaci ochrony pracy (art. 24 Konstytucji RP), prawem do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 2 Konstytucji RP) oraz zasadami równości i niedyskryminacji (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Niedopuszczalna w świetle Konstytucji RP byłaby sytuacja, w której sankcją za podjęcie ponadnormatywnego zatrudnienia byłby brak możliwości przyznania zasiłku dla bezrobotnych, skoro zasiłek ten przysługiwałby osobie, która podjęła zatrudnienie tylko na 1 etat.

Sąd I instancji zasadnie wskazał na uchybienia procesowe organu w zakresie niewyjaśnienia w pełni stanu faktycznego. Kwestia ta nie jest jednak kluczowa, gdyż w świetle już zgromadzonego materiału dowodowego i przy prawidłowej wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 75 ust. 1 pkt 2 upz, skarżącemu należało przyznać zasiłek dla bezrobotnych.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa.