Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 219/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 148 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 348/16 w sprawie ze skargi P.G. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od P.G. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 348/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P.G. (dalej: skarżący) na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...]grudnia 2015 r. nr [...]w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]października 2015 r., nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że rozkazem personalnym Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]marca 2013 r. P.G. został z dniem 31 marca 2013 r. zwolniony z zajmowanego stanowiska [...]Wydziału [...]Stołecznej Komendy Policji i z dniem 1 kwietnia 2013 r. mianowany na stanowisko [...]Wydziału [...]Komendy Stołecznej Policji w 11 grupie zaszeregowania, z mnożnikiem 2,60 kwoty bazowej i dodatkiem funkcyjnym w kwocie 2.000 zł.

W dniu 5 października 2015 r. skarżący złożył wniosek do Komendanta Stołecznego Policji o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej rozkazem personalnym Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]marca 2013 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 8 kpa w związku z art. 147 kpa.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 457/15 uchylił rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...]z dnia [...]grudnia 2012 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]października 2012 r., w oparciu o które wydano rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]lutego 2015 r. Powyższy wyrok ten stał się prawomocny z dniem 4 sierpnia 2015 r.

Komendant Stołeczny Policji postanowieniem nr [...]z dnia [...]października 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, na podstawie art. 149 § 3 Kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego rozkazem personalnym Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]marca 2013 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.

W postanowieniu z dnia [...]grudnia 2015 r. utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji Komendant Główny Policji wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu, termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania należało liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się o uchyleniu decyzji, w oparciu o którą została wydana inna decyzja.

Tymczasem z wniosku strony z dnia 5 października 2015 r. o wznowienie postępowania wynika jednoznacznie, iż został on złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. W ocenie organu najpóźniej w dniu 4 sierpnia 2015 r., tj. w dacie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 457/15, wnioskodawca dowiedział się o okoliczności mogącej stanowić podstawę do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa.

Organ dowodził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż strona o uprawomocnieniu się powyższego wyroku dowiedziała się dopiero w dniu 21 września 2015 r., tj. w dniu doręczenia rozkazu personalnego Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]września 2015 r., tym bardziej, iż o posiedzeniu jawnym na którym zapadł wskazany wyrok strona została zawiadomiona stosownie do art. 91 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Fakt natomiast wykazania się przez stronę brakiem jakiegokolwiek zainteresowania co do terminu uprawomocnienia się danego wyroku nie może wpływać na zachowanie przez nią terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł skarżący.

W odpowiedzi na skargę Komendant główny policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd I instancji uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa).

Dalej Sąd wskazał, iż z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a kpa, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 kpa. Natomiast, jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 kpa) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Stwierdzenie w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 kpa nie został zachowany, skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej w formie decyzji.

W judykaturze również podkreśla się, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przesłanek – tak, że zasadne jest wręcz mówienie o pozytywnym domniemaniu obowiązku uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 965/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zatem niejako już z samej istoty fazy rozpatrywania wniosku wznowieniowego wynika, że odmowa wznowienia postępowania przez organ z powołaniem się na niespełnienie formalnych przesłanek wznowienia postępowania jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy fakt takiej przesłanki jest w danym przypadku oczywisty i nie rodzi potrzeby prowadzenia w tym zakresie specjalnego postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Dodatkowo Sąd zauważył, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt. II OSK 2404/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.), regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, gdy żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 kpa, to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1324/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.; Z. Kmiecik, Uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego ze względów prawnych, "Samorząd Terytorialny" 2009 r., nr 7-8, s. 128). W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie było by zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie Sądu I instancji, zarówno Komendant Stołeczny Policji, jak Komendant Główny Policji powyższych wymogów przy badaniu wniosku skarżącego o wznowienie postępowania, nie dotrzymali. Organy poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania sądowego, ponieważ najpóźniej w dniu 4 sierpnia 2015 r., tj. w dacie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 457/15, wnioskodawca dowiedział się o okoliczności mogącej stanowić podstawę do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Rację ma organ wskazując, że skarżący winien wykazywać dbałość o swojej sprawy, w tym również powziąć informację o dacie uprawomocnienia się wyroku wydanego w jego sprawie. Jednakże zdaniem Sądu, nie można jednoznacznie wskazać, że data prawomocności orzeczenia jest najpóźniejszym momentem, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym wyroku. Podkreślił, iż sąd wydając postanowienie o prawomocności orzeczenia musi mieć pewność, że żadna ze stron nie złoży żadnego środka zaskarżenia. Tak więc data prawomocności orzeczenia jest późniejsza od daty postanowienia stwierdzającego prawomocność wyroku. Zatem już choćby z tego powodu, w ocenie Sądu data 4 sierpnia 2015 r. nie była najpóźniejszym terminem, w którym skarżący dowiedział się o wyroku WSA w Warszawie.

Zdaniem Sądu, na uwagę zasługiwał również fakt, iż organy na etapie całego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego nie odpowiedziały na zarzut skarżącego dotyczący tego, iż organ winien z urzędu wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej rozkazem personalnym Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]marca 2013 r. Mimo, iż żądanie to skarżący ponawiał na każdym etapie postępowania administracyjnego (w wniosku o wznowienie i w zażaleniu) jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w skardze do sądu), organy w żaden sposób się do niego nie ustosunkowały. Tymczasem jak wynika z przytoczonego powyżej, ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowego, okoliczność ta jest niezwykle istotna dla sprawy. Przyjmując bowiem za skarżącym, że w sprawie mogła zaistnieć przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, organ winien ocenić, czy nie powinien działać z urzędu, a rozważania te powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w wydanym w sprawie rozstrzygnięciu. W ocenie Sądu, stanowisko organu I i II instancji co do tego, iż art. 148 § 1 kpa, pomimo uzasadnienia wniosku skarżącego istnieniem okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, może stanowić samoistną podstawę do odmowy wznowienia postępowania, bez uprzedniego rozważenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu, jest nieprawidłowe i co najmniej przedwczesne.

Konkludując, w ocenie Sądu, organ rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego o wznowienie postepowania administracyjnego nie wyjaśnił w sposób wystarczający stanu faktycznego i odmówił wznowienia postepowania nie rozważając czy w sprawie może wszcząć powyższe postępowanie z urzędu czym, naruszył art. 7 i art. 77 i 107 kpa, a naruszenie niewątpliwie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 i art. 149 § 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iź w przypadku "[...) gdy żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie [...)";

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujących bezpodstawnym przyjęciem, że Komendant Główny Policji naruszył w toku postępowania wyżej wskazane normy prawne;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu wadliwej kontroli legalności postanowień wydanych przez orzekające w sprawie organy i nie zastosowaniu środka określonego w art. 151 P.p.s.a., mimo że kontrolowane postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...]grudnia 2015 r. i poprzedzające je postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]października 2015 r. odpowiadają prawu;

4) art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. w zw. z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonego aktu w oparciu o kryteria "słuszności" i "celowości".

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że brak jest podstaw do przyjęcia tezy, iż organ administracji publicznej wobec ustalenia, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania winien dokonać wznowienia przedmiotowego postępowania z urzędu. Wznowienie bowiem postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, że nie ma on obowiązku wszczynania postępowania w każdej ostatecznie zakończonej sprawie celem ustalenia czy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. W razie negatywnego załatwienia wniosku strony, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie ma oczywiście przeszkód prawnych, by organ do którego wpłynęło podanie o wznowienie postępowania wszczął postępowanie z urzędu, ale w ramach odrębnej sprawy administracyjnej, o ile znajdzie przyczynę uzasadniającą wszczęcie postępowania wznowieniowego.

Zdaniem organu, Sąd pominął okoliczności, iż adwokat skarżącego wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]marca 2013 r., złożył w dniu 5 października 2015 r., co prowadzi do konstatacji, iż został on złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 Kp.a., bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn, akt II SA/Wa 457/15 został wydany w dniu 9 czerwca 2015 r., a stał się prawomocny w dniu 4 sierpnia 2015 r. Brak było podstaw do przyjęcia, iż strona o uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 457/15 dowiedziała się dopiero w dniu 21 września 2015 r., tj. w dniu doręczenia rozkazu personalnego Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...]września 2015 r., tym bardziej, iż o posiedzeniu jawnym na którym zapadł wskazany wyrok strona została zawiadomiona stosownie do art. 91 § 1 P.p.s.a. Fakt natomiast wykazania się przez stronę brakiem jakiegokolwiek zainteresowania co do terminu uprawomocnienia się danego wyroku nie może wpływać na zachowanie przez nią terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna złożona przez Komendanta Głównego Policji okazała się uzasadniona. Wszystkie podniesione w niej w stosunku do zaskarżonego wyroku zarzuty są trafne. Powyższa ocena nie dotyczy wymienionego prawdopodobnie omyłkowo w pkt 4 skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 148 § 3 K.p.a., gdyż taki przepis nie istnieje.

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, zgodnie którym uchybienie terminowi określonemu w art. 148 § 1 K.p.a. nie może uzasadniać odmowy wznowienia postępowania, jeżeli w danej sprawie możliwe jest wznowienie postępowania z urzędu.

Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Na poparcie swojego stanowiska Sąd I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1324/09.

Analiza uzasadnienia wymienionego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrażony w nim pogląd odbiega od dominującej linii orzeczniczej w tego rodzaju sprawach. Ponadto pogląd ten został przedstawiony, jak twierdzi sam NSA, ubocznie, na marginesie rozpoznawanej sprawy i bez związku ze sprawą. Jego walor już choćby z tego powodu jest bez większego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Stosownie do art. 147 § 1 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W sprawie nie może budzić wątpliwości wobec treści wniosku o wznowienie postępowania, że nie było w nim zawarte alternatywne żądanie wznowienia postępowania z urzędu przez organ. Podanie o wznowienie sformułowane było w sposób jasny, wyraźnie wskazując decyzje objęte żądaniem wznowienia postępowania oraz przyczyny wystąpienia z takim wnioskiem.

Przypomnieć należy, że wnioskiem z dnia 5 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił na podstawie art. 145 § 1 pkt. 8 K.p.a. do Komendanta Stołecznego Policji o wznowienie postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska [...]Wydziału [...]Stołecznej Komendy Policji i z dniem 1 kwietnia 2013 r. mianowania go na stanowisko [...]Wydziału [...]Komendy Stołecznej Policji. Wnioskodawca powołał się na fakt uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 9 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 457/15 decyzji w oparciu o które został wydany rozkaz z dnia [...]marca 2013 r. Podał jednocześnie, że o prawomocności w/wym. wyroku jego klient dowiedział się dopiero 21 września 2015 r.

W ocenie organu, wniosek nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 148 § 1 K.p.a. Wyrok uprawomocnił się w dniu 4 sierpnia 2015 r., a brak zainteresowania strony tym faktem zdaniem organu nie oznacza, że termin do złożenia wniosku został zachowany.

Z dostępnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu informacji o sprawach wynika, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z uzasadnieniem został wysłany do pełnomocnika skarżącego już w dniu 19 czerwca 2015 r. Prawomocność wyroku została stwierdzona w dniu 18 sierpnia 2015 r. ( a nie jak ustalono i czego nie zakwestionował pełnomocnik skarżącego w dniu 4 sierpnia 2015 r.). Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na sposób obliczenia terminu do złożenia wniosku i tym samym nie podważa prawidłowości postanowienia kontrolowanego przez Sąd I instancji.

Skoro w przepisie art. 148 § 1 K.p.a. ustawodawca zakreślił termin warunkujący skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie, to organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 17 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 374/11- LEX nr 129146; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1585/11 – LEX nr 1367334; wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2727/13 – LEX nr 1394988; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043/12 – LEX nr 1450858). Sąd w niniejszym składzie podziela to stanowisko.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 2495/16, LEX nr 2495808, miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie, przewidziany w art. 148 K.p.a., wiąże wnioskodawcę we wszystkich przypadkach, a więc w odniesieniu do wniosków o wznowienie opartych na wszystkich dopuszczalnych przesłankach wznowienia, a nie tylko wtedy, gdy wznowienie może nastąpić na jej wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela więc stanowiska Sądu I instancji odnośnie tego, że organ administracji wobec ustalenia, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania winien dokonać wznowienia przedmiotowego postępowania z urzędu. Wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, że nie ma on obowiązku wszczynania postępowania w każdej ostatecznie zakończonej sprawie, celem ustalenia czy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. W razie negatywnego załatwienia wniosku strony, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie ma przeszkód prawnych, by organ do którego wpłynęło podanie o wznowienie postępowania wszczął postępowanie z urzędu, ale w ramach odrębnej sprawy administracyjnej, o ile znajdzie przyczynę uzasadniającą wszczęcie postępowania wznowieniowego.

Zaniechanie wznowienia postępowania przez organ z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (por wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1482/11 - strona internetowa - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na gruncie przepisu art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Konstrukcja tego przepisu musi prowadzić do wniosku, że wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania poprzedza sprawdzenie warunków formalnych wniosku, tj. czy wniesiony został w terminie i czy oparty został na ustawowych podstawach. W wstępnej fazie postępowania nie jest dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia.

Z przyczyn wskazanych powyżej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 203 pkt. 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.