Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 180/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Asesor WSA Lucyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie rozpatrzenia skargi postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić M. G. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

M. G. (Skarżący) wniósł do WSA w Warszawie skargę na bezczynność Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN). W skardze wskazał, że 11 sierpnia 2023 r. zwrócił się z wnioskiem do Biblioteki Narodowej. Odpowiedź na swój wniosek otrzymał 18 sierpnia 2023 r. Będąc niezadowolonym z tej odpowiedzi 18 sierpnia 2023 r. złożył skargę na Bibliotekę Narodową do MKiDN. MKiDN wystąpiło 22 sierpnia 2023 r. do Biblioteki Narodowej o udzielenie odpowiedzi Skarżącemu. Ta udzieliła odpowiedzi Skarżącemu 31 sierpnia 2023r. W dniu 2 września 2024 r. Skarżący ponownie zwrócił się do MKiDN ze skargą na Bibliotekę Narodową. Odpowiedź na skargę Skarżacy otrzymał 13 września 2024 r. W jego ocenie MKiDN nie rozpatrzyło jego skargi. W dniu 22 września Skarżący otrzymał pismo z MKiDN, które w jego ocenie nadal nie załatwia jego skargi.

W dniu 15 września 2023 Skarżący złożył ponaglenie do Prezesa Rady Ministrów na brak odpowiedzi MKiDN, a w dniu 1 października skierował do WSA w Warszawie za pośrednictwem MKiDN skargę będącą przedmiotem niniejszego postępowania.

Skarżący w skardze przywołał art. 246 par. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. .2023.775 t.j. ze zm., dalej k.p.a.) , który stanowi, że wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 niniejszego działu. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem organ właściwy do rozpatrzenia skargi może ją przekazać do załatwienia organowi niższego stopnia, o ile skarga nie zawiera zarzutów dotyczących działalności tego organu. W ocenie Skarżącego MKiDN nieprawidłowo przekazał skargę zawierającą zarzuty wobec Biblioteki Narodowej do rozpatrzenia Bibliotece Narodowej czyli organowi, którego działalności zarzuty dotyczyły, czym naruszył art. 232 § 1 k.p.a. Skarżący podnosi także, że zgodnie z art. 238 k.p.a. i 239 k.p.a. odpowiedź na skargę powinna zawierać określone w ustawie elementy oraz stwierdzenie, czy została uznana za zasadną czy bezzasadną. Nadto zawiadomienie o odmownym załatwieniu skargi powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o treści art. 239 k.p.a. Takich uzasadnień ani pouczeń Skarżący nie otrzymał.

Zdaniem Skarżącego MKiDN nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków i wykazał się bezczynnością. W związku z powyższym Skarżacy wniósł o :

stwierdzenie bezczynności MKiDN z rażącym naruszeniem prawa,

zobowiązanie MKiDN do rozpatrzenia jego skargi na Bibliotekę Narodową zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. m.in. aby MKiDN stwierdziło czy jego skarga jest zasadna czy niezasadna i aby to stwierdzenie uzasadniło,

nałożenie grzywny na MKiDN oraz jeśli prawo na to zezwala, by grzywna została przyznana na jego rzecz,

zobowiązanie Biblioteki Narodowej do przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a.,

jeśli MKiDN nie przekazało jego ponaglenia z 15 września 2023 r. do Prezesa Rady Ministrów wnosi o nałożenie grzywny z tego tytułu na MKiDN oraz zasądzenie tej grzywny na jego rzecz,

zobowiązanie MKiDN do przekazania ponaglenia do PRM, jeśli MKiDN wciąż nie zrobił.

zasądzenie zwrotu kosztów sądowych.

Skarżący przytoczył także przepis art. 63 Konstytucji RP o prawie do składania petycji, wniosków i skarg. Wskazując, że samo prawo do składania skarg i wniosków byłoby bez sensu, gdyby nie szło za nim zobowiązanie organów władzy publicznej do udzielania odpowiedzi na te wystąpienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.

Minister opisał przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, że 11 sierpnia 2023 r. Skarżący zwrócił się do Biblioteki Narodowej z wnioskiem o udostępnienie kopii cyfrowych mikrofilmów o sygn. [...] oraz [...]. Skarżący wystąpił o udostępnienie ww. kopii w ogólnodostępnej bibliotece cyfrowej Polona lub o dostarczenie mu kopii cyfrowych drogą elektroniczną, np. poprzez e-mail. Zapytał także o możliwość wywołania zdjęć przez Bibliotekę Narodową, koszt usługi i możliwość obioru zdjęć w Bibliotece Narodowej. Jedocześnie, jako przyczynę wystosowania wniosku o bezpłatne udostępnienie kopii cyfrowych wybranych mikrofilmów Skarżący podał wcześniejszą korespondencję elektroniczną, rozpoczętą 3 sierpnia 2023 r, gdy zwrócił się do Biblioteki Narodowej z pytaniem o możliwość wywołania klisz z mikrofilmu [...] i o koszt tej usługi. W odpowiedzi 18 sierpnia 2023 r. Biblioteka Narodowa poinformowała o wykonaniu skanów (kopii cyfrowych) ww. mikrofilmu i konieczności uiszczenia opłaty w wysokości 18 zł.

W dniu 18 sierpnia 2023 r. Skarżący złożył do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę na Bibliotekę Narodową w Warszawie z powodu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy i naruszenia przy tym art. 14 ustawy o bibliotekach. Zarzucił, iż do 18 sierpnia 2023 r. Biblioteka Narodowa nie udostępniła mu w sposób wskazany we wniosku z 11 sierpnia 2023 r. kopii cyfrowych mikrofilmów, oczekując za nie wygórowanych opłat, niezgodnych z art. 14 ustawy o bibliotekach , ale także z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nie przedstawiła kalkulacji kosztów. Zarzucił także, że w swej odpowiedzi z 18 sierpnia 2023 r. nie określiła terminu, w którym kopie ww. mikrofilmów zostaną udostępnione w bibliotece cyfrowej Polona. Skarżący zwrócił się do MKiDN o zobowiązanie Biblioteki Narodowej do udostępnienia kopii cyfrowych wskazanych we wniosku mikrofilmów w bibliotece cyfrowej Polona lub dostarczenie mu ich drogą elektroniczną, wyznaczenia terminu udostępnień, przedstawienia szczegółowej kalkulacji opłat za wykonanie usługi.

Skargę z 18 sierpnia 2023 r Departament Mecenatu Państwa MKiDN przekazał do Biblioteki Narodowej celem rozpatrzenia jej zgodnie z właściwością, zwrócił się także o przekazania do Ministerstwa kopii odpowiedzi. Biblioteka Narodowa udzieliła 31 sierpnia 2023 r. odpowiedzi Skarżącemu na przekazaną przez MKiDN skargę powielając dotychczasowe argumenty.

Pismem z 2 września 2023 r. Skarżący ponowił skargę na Bibliotekę Narodową z powodu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy i wystąpił do MKiDN o zobowiązanie Biblioteki Narodowej o udostępnienia kopii cyfrowych mikrofilmów o sygn. [...] oraz [...] w bibliotece cyfrowej Polona lub dostarczenie mu ich drogą elektroniczną, np. poprzez e-mail, wyznaczenia terminu tych udostępnień, ponownie zakwestionował wysokość opłat pobieranych przez BN oraz poprosił o stanowisko MKiDN wobec skargi.

W piśmie z 13 września 2023 r. Departament Mecenatu Państwa MKiDN udzielił Skarżącemu wyjaśnień, iż rozpatrzenie skargi, ze względu na jej tematykę, nie należy do kompetencji ministra kultury i dziedzictwa narodowego, lecz dyrektora Biblioteki Narodowej, odpowiedzialnego za zarządzanie instytucją.

W dniu 14 września 2023 r. Skarżący wystosował do Prezesa Rady Ministrów ponaglenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie mikrofilmów Biblioteki Narodowej. Zdaniem Skarżącego MKiDN nie rozpatrzyło jego skargi naruszając art. 246 § 1 k.p.a. oraz art. 232 § 1 k.p.a., albowiem jego skargi zawierają zarzuty wobec Biblioteki Narodowej. Wskazał także na naruszenie art. 238 i 239 k.p.a.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze MKiDN podtrzymało swoje stanowisko, iż w zakresie swoich właściwości, niezwłocznie udzielało odpowiedzi Skarżącemu, a zarzut o bezczynności czy przewlekłości przy rozpytywaniu sprawy uznaje za bezpodstawny. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie ma podstaw do ingerowania w szczegóły organizacji pracy podległej instytucji kultury, albowiem zgodnie z art. 17 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej Dyrektor zarządza instytucją i reprezentuje ją na zewnątrz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Skarżący skierował do WSA w Warszawie skargę na bezczynność Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z niezałatwieniem przez MKiDN jego skargi na sposób załatwienia (w ocenie Skarżącego - niezałatwienia") jego wniosku z 11 sierpnia 2023 r. skierowanego do Biblioteki Narodowej. W skardze skierowanej do WSA wskazał wyraźnie, że swoje skargi na działania Biblioteki Narodowej w rozpatrywanej sprawie oparł na procedurze regulowanej w Dziale VIII k.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski". Wskazał, że swoim działaniem MKiDN naruszył przepisy art. 232 § 1 k.p.a. oraz 238 k.p.a. i 239 k.p.a. Odwołał się także do art. 63 Konstytucji R.P., który statuuje konstytucyjne prawo do skargi.

Sąd wyjaśnia, że skarga tego rodzaju jest szczególnym środkiem ochrony różnych interesów jednostki i uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością materialno-techniczną, tzn. zawiadomieniem o załatwieniu skargi (art. 238 § 1 w zw. z art. 237 i art. 227 k.p.a.)

W myśl art. 228 k.p.a. skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia. Natomiast właściwość tych organów określa art. 229 oraz 230 k.p.a. Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że postępowanie skargowe normowane przepisami Działu VIII k.p.a. prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postępowanie w sprawie skarg i wniosków ma charakter odrębny od ogólnego, jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego i nie kończy się wydaniem władczego aktu administracyjnego o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W takim postępowaniu nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, stąd nie podlega ono kontroli sądowoadministracyjnym. (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 81, uw. 13; s. 210, uw. 3 pkt 2; por. także postanowienia NSA: z 27 listopada 2015 r., I OSK 3045/15; z 12 marca 2013 r., I OSK 318/13; z 8 stycznia 2015 r., II OSK 1827/14).

Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że postępowanie w sprawie skarg i wniosków odbywa się w ramach przepisów umiejscowionych w k.p.a. W postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1354/20 WSA w Warszawie stwierdził, że postępowanie w sprawie skarg i wniosków nie może być utożsamiane z jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym, które decyduje o prawach i obowiązkach stron, jest sformalizowane, dwuinstancyjne i prowadzi do określenia sytuacji prawnej zewnętrznego - wobec organu administracji - adresata normy prawnej w jego indywidualnej sprawie administracyjnej poprzez wydanie aktu władczego. Stąd też sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg, których przedmiotem są akty zapadające w tym trybie. (tak samo: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r. w sprawie sygn. akt I OSK 680/23, postanowienie WSA W Olsztynie z dnia 11marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Ol 2/20).

A zatem skoro nie służy skarga do sądu administracyjnego na sprawę załatwioną przez organ administracji w trybie Działu VIII k.p.a, to nie jest także możliwe wniesienie skargi na bezczynność w tego rodzaju sprawie. Taki też stanowisko zajął w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt III OSK 2876/23, w którym wskazał, że "W sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi, o której mowa w art. 246 § 1 k.p.a. W razie nierozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. stronie nie służy do sądu administracyjnego skarga na bezczynność organu."

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, iż organem, który działa w sprawie jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, albowiem to Minister kieruje działem administracji rządowej - kultura i ochrona dziedzictwa narodowego. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zapewnia obsługę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 2024 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Dz. U. poz. 740). Stąd należało uznać, że skarga dotyczy działania naczelnego organu administracji państwowej, jakim jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a nie jak błędnie wskazano w skardze obsługującego go urzędu.

Podsumowując, podzielając stanowisko wyrażone w ww. wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 p. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") odrzucił skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznając, że skarga ta nie mieści się w katalogu spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.