Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1151/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35a ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del.WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1261/18 w sprawie ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 września 2018 r. nr SKO.OG/41.12/152/2018/12573/AO w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1261/18 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2022 r., poz. 329 – dalej jako p.p.s.a.) sprawy ze skargi U. S. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ, Kolegium) z dnia 4 września 2018 r. nr SKO.OG/41.12/152/2018/12573/AO w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia 4 września 2018 r. Nr SKO.OG/41.12/152/2018/12573/AO, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania U. S. od decyzji wydanej przez działającego - z upoważnienia Prezydenta Miasta R. - Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 6 lipca 2018 r. Nr 12/DEC/BT/2018 odmawiającej przyznania dofinansowania likwidacji barier technicznych tj. na zakup łóżka rehabilitacyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że organ odmówił stronie przyznania dofinansowania (w ramach zadania - dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu i barier technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych) na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 199 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. 2018. 511 z późn. zm., dalej: ustawa, ustawa o rehabilitacji) oraz § 6 i 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON lub Fundusz) tj. Dz.U. 2015, poz. 926 – dalej: rozporządzenie). Organ wyjaśnił, że w dniu 27 marca 2018 r. Rada Powiatu przyjęła uchwałę w sprawie zadań z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz wielkości środków PFRON przeznaczonych na realizację tych zadań w 2018 r. Organ stwierdził, że Rada Powiatu określiła wielkość środków PFRON na realizację zadań z zakresu rehabilitacji społecznej w 2018 r. w wysokości: 140.000 zł – na dofinansowanie uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych, 8.000 zł – na dofinansowanie sportu, rekreacji i turystyki osób niepełnosprawnych, 366.568 zł – na dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów, 130.000 zł – na dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych, 500 zł – na dofinansowanie tłumacza języka migowego lub tłumacza – przewodnika. Dalej wyjaśnił, że środki otrzymane z PFRON w niespełna 47% zaspokoiły potrzeby zgłoszone przez osoby niepełnosprawne powiatu do 30 marca 2018 r., które wyniosły łącznie 1.363.584 zł. Organ stwierdził, że wniosek strony o dofinansowanie łóżka rehabilitacyjnego w ramach likwidacji barier technicznych w związku z jej indywidualnymi potrzebami wpłynął do organu pierwszej instancji 30 maja 2018 r. Organ wskazał jakie dokumenty strona załączyła do wniosku i wyjaśnił, że strona w ostatnich trzech latach nie uzyskała dofinansowania na cel objęty wnioskiem o dofinansowanie. Dodał, że niepełnosprawność strony została potwierdzona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem 05-R, a lekarz zalecił obniżenie łóżka opiekuńczego (rehabilitacyjnego) ze względu na niepełnosprawność oraz istniejące bariery techniczne. Uznał, że wniosek strony spełnia kryteria do otrzymania dofinansowania. Dalej organ wskazał, że 27 kwietnia 2018 r. odbyło się pierwsze posiedzenie komisji opiniującej wnioski w ramach dofinansowania barier architektonicznych, w komunikowaniu i barier technicznych; w posiedzeniu tej komisji brało udział dwóch pracowników socjalnych. Wyjaśnił, że do dnia posiedzenia wpłynęło 67 wniosków osób niepełnosprawnych na łączną kwotę 520.277,22 zł przy środkach wynoszących na ten cel 130.000 zł, które umożliwiły dofinansowanie jedynie dwudziestu jeden osobom niepełnosprawnym. Organ dodał, że 19 czerwca 2018 r. odbyło się kolejne posiedzenie komisji, w którym również wzięło udział dwóch pracowników socjalnych. Do tego dnia wpłynęły kolejne dwa wnioski osób niepełnosprawnych na kwotę 37.040,50 zł, jednakże brak pieniędzy uniemożliwił przyznanie dofinansowania na realizację tych wniosków. Organ stwierdził, że środki, którymi dysponuje na realizację zadania są niewystarczające. Ponadto stwierdził, że określone zostały jednolite zasady przyznawania dofinansowania dla wszystkich wnioskodawców tj. wnioski kompletne w ramach barier technicznych rozpatrywane są zgodnie z datą wpływu. Podkreślił, że posiadane środki zostały wykorzystane w całości, zatem przyznanie dofinansowania było niemożliwe.

Od decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik strony wniósł odwołanie zarzucając rażące naruszenie przepisów, w tym art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 35a ust. 4 ustawy o rehabilitacji i w związku z § 6 pkt 1 rozporządzenia oraz w związku z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania stron poprzez: a) brak wskazania jakichkolwiek podstaw do negatywnego rozpatrzenia wniosku strony, brak odniesienia do jakichkolwiek kryteriów rozdysponowania środków bezpośrednio w odniesieniu do strony, b) brak wskazania liczby wydanych decyzji administracyjnych w zakresie przyznania bądź odmowy przyznania dofinansowania, a 12 numer decyzji wskazuje, iż spośród 67 wniosków, w tym 21 rozpoznanych pozytywnie, wniosek strony był rozpatrywany jako 12, jednak decyzja nie zawiera indywidualnego wskazania kryteriów negatywnego rozpoznania wniosku, jak również sugeruje, iż w przypadku pozytywnie rozpatrzonych 21 wniosków nie zostały wydane decyzje administracyjne, co oznacza dowolny sposób rozdysponowania dostępnych środków. Pełnomocnik strony zakwestionował również fakt, że odmowa uwzględnienia wniosku strony nastąpiła z uwagi na brak środków. Podniósł, że kryteria, którymi kierował się organ rozpatrując wnioski osób niepełnosprawnych miały charakter uzurpujący i rażąco przekraczały ramy uznania administracyjnego, gdyż przepisy regulujące przedmiotową materię zawierają dokładne kryteria przyznawania pomocy na likwidację barier technicznych. Dodał, że o dofinansowanie na likwidację barier technicznych ze środków PFRON może ubiegać się każda osoba niepełnosprawna, a wprowadzone przez organ kryteria naruszają przepisy prawa. Wskazał, że organ nie rozliczył się z rozdysponowania środków, co stanowi całkowite naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie stron.

Kolegium w uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy o rehabilitacji do zadań powiatu należy między innymi dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w komunikowaniu i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych, a następnie przytoczył treść § 2 pkt 4 i § 6 pkt 2 oraz § 9 pkt 1 i 3 rozporządzenia, by stwierdzić, że z przepisów tych wynika, że organ decydując o przyznaniu lub odmowie przyznania tego rodzaju dofinansowania działa w ramach uznania administracyjnego, a istota decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego polega na tym, że nawet w przypadku, gdy dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, jako sytuacja pozwalająca przyznać stronie określone uprawnienie, to organ ma możliwość wyboru jednego z możliwych rozwiązań, a także może odmówić przyznania wnioskowanej pomocy. Ta możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza dowolności wyboru, gdyż dokonanie wyboru musi być poprzedzone rzetelnym zbadaniem stanu faktycznego sprawy oraz w sposób prawidłowy uzasadniona w treści decyzji. Następnie SKO powtórzyło ustalenia organu dotyczące stanu faktycznego sprawy stwierdzając, że kwota przyznana na przedmiotowe dofinansowanie została rozdysponowana w pełnej wysokości zaspokajając potrzeby 21 wnioskodawców. Pozostałe osoby niepełnosprawne, w tym strona, z uwagi na ograniczone możliwości finansowe organu, musiały spotkać się z decyzją odmowną. Organ zastosował jednolite dla wszystkich wnioskodawców kryterium przyznania dofinansowania wyżej opisanego zadania, a kryterium tym była data wpływu kompletnego wniosku. W ten sposób - zdaniem Kolegium - organ oparł się na jednym, obiektywnym kryterium, które pozwoliło uniknąć sytuacji, w której komisja opiniująca wnioski musiałaby decydować wg bliżej niedookreślonych kryteriów, który wniosek zasługuje na uwzględnienie, a który na to uwzględnienie nie zasługuje, gdyż np. jedna osoba jest mniej niepełnosprawna od drugiej lub jeden wniosek dotyczy niższej kwoty dofinansowania od drugiego.

Kolegium stwierdziło, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone przez organ pierwszej instancji z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Natomiast mała ilość środków jakimi dysponował organ, nie pozwoliła mu zaspokoić potrzeb wszystkich osób, które złożyły wnioski o przyznanie dofinansowania ze środków PFRON w zakresie likwidacji barier technicznych, co spowodowało konieczność odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia przez organ oraz utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy. Odnosząc się do pozostałych okoliczności podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że rozpatrując wniosek strony organ pierwszej instancji nie naruszył art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 35a ust. 4 ustawy w związku z § 6 pkt 1 rozporządzenia, gdyż art. 2 Konstytucji RP zawiera zasadę ustrojową państwa, zgodnie z którą państwo jest zarządzane zgodnie z prawem, a prawo jest wytyczną działania państwa. Zatem, w sprawach dotyczących obywateli organy państwa winny działać zgodnie z prawem. Z zasady tej nie wynika natomiast, że prawo w każdej sytuacji powinno być interpretowane na korzyść obywatela, gdyż to właśnie prawo wytycza działania organów państwa. Kolegium stwierdziło nadto, że zaskarżona decyzja zawiera nie tylko wszystkie elementy wynikające z art. 107 § 1 K.p.a., ale spełnia również wszystkie wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że rozpatrując odwołanie strony uwagę skupiło się na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy wskazując, że numerowanie decyzji administracyjnych jest czynnością techniczną, nie mającą żadnego wpływu na zawarte w nim rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że do organu wpłynęło 69 wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier technicznych, a wnioski 21 osób zostały rozpatrzone pozytywnie. Organ podkreślił, że decyzja wydana w niniejszej sprawie ma charakter uznaniowy i została wydana zgodnie z prawem i w granicach tego prawa. Kolegium wyjaśniło ponadto, że uzasadnienie decyzji organu dotyczy konkretnego wniosku strony i dlatego nie zawiera szczegółowego rozliczenia przez ten organ z rozdysponowania posiadanych z PFRON środków finansowych.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie prawa procesowego.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:

1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6, 7, 8 K.p.a. w związku z art. 35a ust. 4 ustawy w związku z § 6 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania stron, poprzez:

a) przyjęcie rażąco niesprawiedliwego systemu rozdysponowywania środków PFRON w oparciu o pierwszeństwo złożenia wniosku - przy jednoczesnym pominięciu indywidualnych potrzeb osób niepełnosprawnych jak np. stopień niepełnosprawności oraz braku jasnego i transparentnego określenia ogłoszeń o naborze i terminach składania i rozpatrywania wniosków,

b) przekroczenie ram uznania administracyjnego przez Prezydenta Miasta R. w zakresie procedury obowiązującej przy wyborze beneficjentów dofinansowań z PFRON do zakupu łóżek rehabilitacyjnych - w szczególności poprzez przyjęcie naruszającego fundamentalne zasady solidarności i sprawiedliwości społecznej zero-jedynkowego "systemu pierwszeństwa",

c) brak wyjaśnienia w zakresie możliwości rozdysponowania środków otrzymanych z PFRON wobec ich ograniczoności na większą liczbę beneficjentów tj. podzielenia dostępnej kwoty na większą liczbę osób niepełnosprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga okazała się uzasadniona i uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd ten stwierdził, że sprawa dotyczyła dofinansowania likwidacji barier technicznych - na zakup łóżka rehabilitacyjnego, przy czym jedynym, poza spełnieniem wymogów formalnych, kryterium przyznania takiej pomocy była data wpływu "kompletnego" w rozumieniu rozporządzenia wniosku o jej udzielenie.

WSA opisał procedurę właściwą w kontrolowanej sprawie, wskazując że zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W myśl art. 35a ust. 4 tej ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje zadań, o których mowa w ust. 1, które mogą być finansowane ze środków Funduszu, uwzględniając w szczególności wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, a także tryb postępowania i zasady ich dofinansowania ze środków Funduszu. Wykonując delegację ustawową właściwy minister wydał rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2002 r. (t.j. Dz. U. 2015. 926) dotyczące również spornego dofinansowania (§ 2 pkt 4 rozporządzenia). W § 6 pkt 2 rozporządzenia wskazano, że "O dofinansowanie ze środków Funduszu zadań (...), mogą ubiegać się (...) na likwidację barier w komunikowaniu się (...) – osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności". Stosownie do treści § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia dofinansowanie ze środków Funduszu nie przysługuje, jeżeli podmiot ubiegający się o dofinansowanie ma zaległości wobec Funduszu lub podmiot ten był, w ciągu trzech lat przez złożeniem wniosku stroną umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu, rozwiązanej z przyczyn leżących po stronie tego podmiotu (ust. 1), dofinansowanie likwidacji barier w komunikowaniu się i technicznych nie przysługuje osobom niepełnosprawnym, które w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku uzyskały odpowiednio na te cele dofinansowanie ze środków Funduszu (ust. 3). Dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony m.in. do powiatowego centrum pomocy rodzinie (...) właściwego dla miejsca zamieszkania – w przypadku osoby niepełnosprawnej (§ 10 pkt 1 rozporządzenia). Warunki formalne wniosku oraz załączniki wymienione zostały w § 11 rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszu składa się w terminie do dnia 30 listopada roku poprzedzającego realizację zadań (ust. 1), przy czym osoba niepełnosprawna może złożyć wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszu m.in. w zakresie likwidacji barier w komunikowaniu się i technicznych w każdym czasie (ust. 2). Właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3a zd. 1 rozporządzenia). Wysokość dofinansowania likwidacji barier w komunikowaniu się i technicznych wynosi do 95% kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia (§ 13 ust. 4 rozporządzenia). W myśl § 14 ust. 1 rozporządzenia "podstawę dofinansowania zadań za środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (...) z osobą niepełnosprawną (...)".

Z powołanych przepisów wynika również, że w przypadku spornego dofinansowania nie wyznaczono jakiegokolwiek terminu do składania wniosków w tej sprawie, skoro wniosek taki można złożyć w każdym czasie (§ 11 ust. 2 rozporządzenia), a jego rozpoznanie następuje w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3a rozporządzenia).

Właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest powiatowe centrum pomocy rodzinie (§ 10 pkt 1 rozporządzenia).

WSA wskazał, że organ administracji publicznej zobowiązany jest do określenia kryteriów kwalifikujących do udzielenia dofinansowania z uwzględnieniem przepisów prawa odnoszących się do osób niepełnosprawnych, w tym regulujących ich uprawnienia i tego rodzaju wsparcie oraz określenia transparentnych zasad postępowania w zakresie związanym z udzieleniem lub odmową udzielenia wnioskowanej pomocy. WSA zwrócił uwagę, że Dyrektor Centrum Pomocy decyduje o sposobie i trybie załatwiania wniosków o dofinansowanie, w tym ewentualnie o utworzeniu, składzie i działalności komisji opiniującej takie wnioski. Organ ten dba również o to, by posiadane środki na udzielenie dofinansowania zostały rozdysponowane w zgodzie z zasadami Konstytucyjnymi jak również wobec prawa czy sprawiedliwości oraz opisanymi w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 K.p.a.), w tym mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.) oraz informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.).

WSA stwierdził, że skarżąca spełniała wszelkie normatywne warunki formalne uprawniające ją do uzyskania dofinansowania, a jedyną okolicznością dla której takiego dofinansowania nie otrzymała była data złożenia "kompletnego" wniosku i brak, w tej dacie, środków przeznaczonych na tego rodzaju dofinansowanie w danym roku kalendarzowym z uwagi na przydzielenie tych środków innym uprawnionym do tego podmiotom. Zdaniem Sądu przyjęto zasadę "kto pierwszy ten lepszy", która w żadnym przypadku nie może stanowić kryterium właściwie pojmowanej uznaniowości w udzielaniu spornej pomocy.

Sąd ten stwierdził, że okolicznością bezsporną jest fakt, że środki finansowe jakimi organ dysponował były niewystarczające i jedynie w 47% zaspokajały istniejące w przedmiotowym zakresie potrzeby. Z akt sprawy nie wynika jednak, by zastosowane zostały uregulowania, które umożliwiłyby równe traktowanie wszystkich ubiegających się o otrzymanie spornego dofinansowania np. poprzez obniżenie ustawowego pułapu świadczenia. Brak jasnych kryteriów udzielania takiej pomocy oznacza dowolne, a nie uznaniowe jej rozdysponowanie.

WSA stwierdził m.in., że przyjęcie jako, w istocie jedynej, przesłanki decydującej o otrzymaniu przedmiotowego wsparcia datę wpływu danego kompletnego wniosku, w sytuacji gdy, zgodnie z prawem, wniosek w tej sprawie może być złożony w każdym czasie, zaś środki do jej udzielenia są niewystarczające, powoduje automatycznie wykluczenie możliwości uzyskania takiej pomocy przez osoby do tego uprawnione tylko i wyłącznie z przyczyny losowej. WSA wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organów, że przyjęcie jako zasady przyznania dofinansowania, zgodnie z datą wpływu kompletnego wniosku, stanowi jedyne obiektywne kryterium, gdyż inaczej, komisja opiniująca wnioski musiałaby stosować inne bardziej niedookreślone kryteria. Zdaniem Sądu właśnie przyjęcie tej zasady narusza uznaniowość spornego dofinansowania, która polega między innymi na tym, by postępowanie w takiej sprawie przeprowadzono w zgodzie z ustalonymi kryteriami pozwalającymi na "sprawiedliwe", a więc równe dla wszystkich rozpatrywanie złożonych wniosków, niezależnie od daty ich złożenia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest władny do tworzenia takich kryteriów, lecz jedynie do zbadania czy tego rodzaju zasady obowiązywały przy rozstrzyganiu sprawy spornego dofinansowania. Szczupłość przeznaczonych na ten cel środków nie wyklucza, a wręcz nakazuje tworzenie odpowiednich, właściwych dla danej kwestii (niepełnosprawności), kryteriów dofinansowania, zaś rzeczą komisji opiniującej jest ich zastosowanie przy ocenie danego, konkretnego przypadku. Nie chodzi - zdaniem WSA - o ułatwianie zadania takiej komisji lecz rzeczywiste opiniowanie składanych przez niepełnosprawnych wniosków z uwzględnieniem przysługujących im praw do równego traktowania. WSA wskazał, że "dla ustalenia, że w danym przypadku mamy do czynienia z istnieniem barier w komunikowaniu się, ustalić należy, jaki charakter ma niepełnosprawność wnioskodawcy i czy jest ona tego rodzaju, że powoduje istnienie barier w komunikowaniu się z otoczeniem" (powołując się na wyrok NSA z 28 października 2015 r. sygn. akt II GSK 2123/14). Tak więc i ta okoliczność - zdaniem WSA - a nie tylko data wpływu wniosku powinna polegać badaniu komisji czy organu. Organ, znając liczbę wniosków, kwotę którą obejmują oraz kwotę przeznaczoną na przedmiotową pomoc, powinien również i tę okoliczność uwzględnić ustalając np. kryterium kwotowe udzielonego wsparcia oraz to, że wnioski takie mogą być składane w każdym czasie.

WSA stwierdził, że przyjęte przez organ kryterium udzielania przedmiotowego dofinansowania wyklucza możliwość zbadania, czy kryterium to zastosowano prawidłowo. Sąd musiałby bowiem poddać ocenie sprawy w których, z uwagi na to kryterium, przyznano wnioskowaną pomoc i w jakiej kwocie. Sama informacja o ilości pozytywnych rozstrzygnięć i kwocie dostępnych środków nie wystarcza na rzetelną ocenę prawidłowości zastosowania "kryterium" daty wpływu wniosku przyjętego przez organ. Oznacza to brak transparentności i przejrzystości dla stron tego rodzaju postępowania. Strona której odmówiono udzielenia spornej pomocy w toku postępowania nie ma jakiejkolwiek możliwości weryfikacji zasadności udzielenia jej innym uprawnionym. Przyjęcie "zasady pierwszeństwa" wniosków oznacza brak uwzględnienia indywidualnych potrzeb osób niepełnosprawnych ubiegających się o dofinansowanie. WSA zauważył także, że decyzja uznaniowa powinna wyjaśniać stronie przyczyny dla których jedne osoby otrzymały wsparcie a innym podmiotom tego wsparcia odmówiono. Dlatego też przy przyjęciu kryterium losowości (daty wpływu) konieczne było takie uzasadnienie decyzji, z którego wynikałoby nie tylko ogólne rozliczenie rozdysponowanych przez organ kwot, ilość wydanych decyzji pozytywnych i odmownych ale również daty złożenia tzw. kompletnych wniosków. Dlatego konieczne było wykazanie związku daty wydania decyzji z datami wpływu wniosku, skoro żadne inne kryterium nie było stosowane.

Z uwagi na powyższe Sąd ten stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy ustawy i rozporządzenia w zakresie braku właściwych, zgodnych z tymi przepisami, kryteriów udzielania spornej pomocy, a nadto przepisy postępowania w tym art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 35a ust. 4 ustawy i § 6 pkt 1 rozporządzenia oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył organ. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a. [(w zakresie ostatniej podstawy prawnej (wskazano art. 103 § k.p.a.) błędnie określonej w petitum skargi kasacyjnej ale prawidłowo wskazanej w jej uzasadnieniu)] poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z uwagi na to, że w ocenie Sądu rozpatrzenie wniosku nastąpiło wyłącznie na zasadzie kryterium losowości, tj. pierwszeństwa zgłoszenia bez stworzenia dodatkowego jasnego kryterium uzasadniającego indywidualne potrzeby osób niepełnosprawnych co powodowało dowolne a nie uznaniowe ich rozdysponowanie w sytuacji gdy organ odwoławczy uznał, że skarżąca spełnia formalne wymogi do przyznania jej dofinansowania ze środków PFRON w zakresie likwidacji barier technicznych, a jedyną przesłanką odmowy był brak środków finansowych, natomiast stworzenie nowego kryterium nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym.

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia w uzasadnieniu wyroku do okoliczności sprawy wskazujących, że jedyną i podstawową okolicznością odmowy przyznania stronie dofinansowania jest brak odpowiednich środków finansowych i przyjęcie, że wobec niedoboru środków finansowych na przedmiotowe świadczenia organ miał wskazywać dodatkowe kryteria udzielenia wsparcia, co dyskredytowałoby niektórych wnioskodawców i byłoby sprzeczne z uznaniowym charakterem decyzji wydanej przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji.

W konkluzji skargi kasacyjnej strona skarżąca wniosła o uchylenie wyroku WSA w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Strona nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być zatem dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie.

Skargę kasacyjną, w granicach której orzeka Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na jednej podstawie kasacyjnej tj. unormowanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisu postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wskazuje na naruszenie przepisów przez Sąd pierwszej instancji polegające na braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do okoliczności sprawy wskazujących, że jedyną i podstawową okolicznością odmowy przyznania stronie dofinansowania jest brak odpowiednich środków finansowych oraz przyjęcie, że wobec niedoboru środków finansowych na przedmiotowe świadczenia organ miał wskazywać dodatkowe kryteria udzielenia wsparcia, co dyskredytowałoby niektórych wnioskodawców i byłoby to sprzeczne z uznaniowym charakterem decyzji wydanej przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji.

W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jak i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zatem wszystkie ustawowo wymagane elementy i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego poddaje się kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania Sądu I instancji i dokonanie jego oceny. Z wywodów WSA wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. To, że stanowisko to okazało się niezgodne z oczekiwaniami skarżącej kasacyjnie nie może stanowić o skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Dodać też trzeba, że zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować poprawności rozstrzygnięcia, ani podważać ustaleń faktycznych.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższy zarzut jest bezzasadny.

Dokonując analizy pierwszego zarzutu wskazanego w petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a., a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z uwagi na to, że - w ocenie WSA - rozpatrzenie wniosku nastąpiło wyłącznie na zasadzie kryterium losowości.

Organ wskazał zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, iż nie naruszył zasad postępowania administracyjnego, gdyż prowadzone ono było zgodnie nie tylko z przepisami k.p.a. ale również na podstawie wydanego – w ramach delegacji ustawowej – zawartej w art. 35a ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 926).

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych normuje zadania samorządu powiatu w przedmiotowym, objętym zakresem sprawy administracyjnej, obszarze. Na podstawie art. 35a ust. 1 lit. d) powyższej ustawy do zadań powiatu należy m.in. likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych.

Natomiast na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenie określa:

1) rodzaje zadań powiatu, o których mowa w art. 35a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zwanego dalej "Funduszem";

2) wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań; oraz

3) tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu.

Natomiast § 6 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują.

Procedura uzyskania dofinansowania ze środków PFRON została uregulowana w ww. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek. Zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia osoba niepełnosprawna może złożyć wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszu na szkolenia i przekwalifikowania, zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika oraz likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w każdym czasie. Właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego w terminie 10 dni od dnia złożenia wniosku informuje podmiot, który złożył wniosek, o występujących we wniosku uchybieniach, które powinny zostać usunięte w terminie 30 dni. Nieusunięcie ich w wyznaczonym terminie powoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia (§ 12 ust. 3). Przepis § 12 ust. 3a rozporządzenia stanowi, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Natomiast wniosek o dofinansowanie usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika rozpatrywany jest niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Zgodnie z treścią § 12 ust. 3b rozporządzenia właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 10 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. W myśl § 12 ust. 5 rozporządzenia, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego wraz z dokumentami, o których mowa w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. b rozporządzenia, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania zawierające: (1) nieprzekraczalny termin dostarczenia przez wnioskodawcę dokumentów określonych w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. a, uwzględniający termin wskazany w ofercie, (2) zobowiązanie jednostki samorządu terytorialnego do przekazania dofinansowania, po spełnieniu warunku, o którym mowa w pkt 1, na konto świadczeniodawcy realizującego zlecenie w ciągu 10 dni od dnia otrzymania dokumentów.

Zgodnie z § 14 rozporządzenia, podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Z przepisów tych wynika, że pozytywne rozpatrzenie wniosku złożonego wraz z wymaganymi dokumentami skutkuje tym, że właściwa jednostka samorządu terytorialnego wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania. W przypadku negatywnego załatwienia wniosku, informacja sporządzona w oparciu o § 12 ust.3b rozporządzenia kończy postępowanie dotyczące przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych.

Podkreślić należy, że problematyka formy prawnej negatywnego aktu organu administracji publicznej w zakresie wynikającym z ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, a dotyczącego również realizacji jednego z celów ustawy o rehabilitacji (aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych) była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "jeżeli przepisy materialnego prawa administracyjnego przewidują kompetencję określonego organu do załatwienia sprawy jednostki w formie aktu indywidualnego, to - w braku wyraźnego przepisu przewidującego odmienną formę - załatwienie sprawy następuje w formie decyzji administracyjnej (por. M. Dyl /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz (red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska), Warszawa 2011, s. 524). Również w orzecznictwie NSA wskazuje się, że przepisy prawa materialnego mogą przewidywać załatwienie sprawy w formie decyzji administracyjnej także w sposób pośredni, przez wyrażoną w formie czasownikowej kompetencję organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, np. "zezwala", "przydziela", "potwierdza", "wyraża zgodę"...Czynność określona w przepisach prawa jako "rozpatrzenie wniosku" przez starostę jest formą władczej konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego, której adresatem jest jednostka. Akt taki zatem powinien przybrać formę decyzji administracyjnej." (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2012 r., II GPS 1/12, ONSAiWSA 2012, nr 4, poz. 62). Taka forma prawna działania organu administracji publicznej została w niniejszej sprawie zastosowana.

Po dokonaniu analizy akt administracyjnych i sądowych - w zakresie analizowanego zarzutu skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organy działały zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami i wydały, po przeprowadzeniu zgodnej z wzorcami normatywnymi procedury, zarówno w aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym, prawidłowe decyzje administracyjne.

Podkreślić należy, że uchwała Nr XL/358/2018 Rady Powiatu Raciborskiego z dnia 27 marca 2018 r. w sprawie zadań z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz wielkości środków PFRON przeznaczonych na realizację tych zadań w 2018 r. określiła wielkość środków PFRON na realizację zadań z zakresu rehabilitacji społecznej w 2018 r. m.in. kwotę w wysokości 130.000 zł – na dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Jak wynika z uzasadnienia ww. aktu podział środków został pozytywnie zaopiniowany przez Powiatową Społeczną Radę ds. Osób Niepełnosprawnych, podejmując 15 marca 2018 r. w tym zakresie uchwałę nr 13/III/2018 r.

Jak wynika z analizy akt administracyjnych do terminu pierwszego posiedzenia Komisji w sprawie dofinansowania ze środków PFRON na realizację zadań z zakresu rehabilitacji społecznej w zakresie dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych wpłynęło 67 wniosków osób niepełnosprawnych opiewających na łączną kwotę 520.277,22 zł. Jak już wyżej zostało wskazane Powiat Raciborski w 2018r. zaplanował wydatki na likwidację barier w komunikowaniu się przez osoby niepełnosprawne, w wysokości 130.000 zł. Powyższa wysokość środków przeznaczonych w roku 2018 r. na ten cel umożliwiła dofinansowanie zakupu jedynie 21 osobom niepełnosprawnym, które złożyły wnioski. W późniejszym okresie, tj. po pierwszym posiedzeniu Komisji wpłynęły dwa wnioski osób niepełnosprawnych (w tym także wniosek o dofinansowanie skarżącej z dnia 30 maja 2018 r. na kwotę 3.790,50 zł). Posiedzenie Komisji opiniującej wnioski w zakresie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych odbyło się 19 czerwca 2018 r. W posiedzeniu tym wzięło udział m.in. dwóch pracowników socjalnych. Komisja uznała, że skarżąca spełnia materialnoprawne przesłanki do przyznania świadczenia. Posiada bowiem stwierdzony orzeczeniem lekarskim z dnia 1 kwietnia 2015 r. znaczny stopień niepełnosprawności, który kwalifikuje skarżącą – z uwagi na stan zdrowia do uzyskania dofinansowania (§ 6 pkt 1 rozporządzenia). Ponadto nie zaistniała przesłanka negatywna, uregulowana w § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia tj. posiadania przez podmiot ubiegający się o dofinansowanie zaległości wobec Funduszu jak również okoliczność, iż skarżąca nie była, w ciągu trzech lat przez złożeniem wniosku, stroną umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu. Organ wydał decyzję odmowną wskazując, że wyłącznie brak środków finansowych Powiatu Raciborskiego uniemożliwia przyznanie dofinansowania na realizację wniosku.

Kwestionowaną okolicznością w niniejszej sprawie są zasady przyznawania środków finansowych, które mogą zostać przeznaczone na realizację określonych wydatków, a to w celu realizacji założeń ustawy o rehabilitacji.

Dokonując analizy tego zarzutu należy wskazać na wzorce normatywne w zakresie zarówno zasad, jak i procedury przyznawania dofinansowania ze środków Funduszu, które stanowią podstawę do dokonywania kontroli judykacyjnej działania organów w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że organ administracji publicznej w toku postępowania prowadzonego w trybie ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, jak również K.p.a. zobowiązany jest prowadzić to postępowanie zgodnie m.in. z zasadami naczelnymi postępowania administracyjnego, jak również dokonania określonych czynności unormowanych w rozporządzeniu w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie dofinansowania.

Organ w toku postępowania poinformował pełnomocnika skarżącej - pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. o treści art. 10 k.p.a., a ponadto pismem z dnia 27 czerwca 2018 r. – o przewidywanym terminie wydania decyzji wskazując, że z uwagi na brak upływu terminu w którym strona posiada uprawnienie do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego - decyzja zostanie wydana w terminie późniejszym. Powyższe pismo otrzymała zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik. Brak było jakiejkolwiek reakcji ze strony skarżącej, jak i jej pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podstawowe wzorce normatywne zasad postępowania w przedmiocie przyznania dofinansowania, poza przepisami K.p.a., uregulowane zostały w ww. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Podkreślić należy, że WSA w sposób bardzo szczegółowy i prawidłowy opisał w uzasadnieniu wyroku normatywne zasady i tryb postępowania w zakresie finansowania określonych zadań ze środków Funduszu.

W akcie podustawowym zostały unormowane – jak już wyżej zostało wskazane - zarówno tryb postępowania, jak i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu (§ 1 ust. 1 rozporządzenia). W rozporządzeniu tym wskazany został m.in. zakres podmiotowy (§ 5 ust. 1), rodzaje zadań podlegających finansowaniu ze środków Funduszu (§ 2), przesłanki pozytywne i negatywne dofinansowania (§ 6 – §9) jak również zasady proceduralne obowiązujące od złożenia wniosku o dofinansowanie aż do momentu zawarcia umowy o dofinansowanie (§ 10 i następne).

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za niezasadne stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazujące, że przyjęcie jako, w istocie jedynej, przesłanki decydującej o otrzymaniu przedmiotowego wsparcia datę wpływu danego kompletnego wniosku, w sytuacji gdy, zgodnie z prawem, wniosek w tej sprawie może być złożony w każdym czasie, zaś środki do jej udzielenia są niewystarczające, powoduje automatycznie wykluczenie możliwości uzyskania takiej pomocy przez osoby do tego uprawnione tylko i wyłącznie z przyczyny losowej.

Należy zwrócić uwagę na kwestie proceduralne, wyznaczające obowiązki organu, a obowiązujące w zakresie postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej na skutek złożonego wniosku o dofinansowanie ze środków Funduszu. Podkreślenia wymaga, że nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, że skarżąca spełniła przesłanki materialnoprawne do uzyskania finansowania z uwagi zarówno na spełnienie przesłanek normatywnych tj. stan zdrowia skarżącej, który uprawnia do uzyskania dofinansowania (§ 6 pkt 1 rozporządzenia), a ponadto nie zaistniała jakakolwiek przesłanka negatywna, uregulowana w § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia.

Tym bardziej, że - jak wskazał organ - środki przeznaczone na dofinansowanie określonych zadań Powiatu Raciborskiego, które mogły być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w 2018 r. uwzględniły, i to do dnia 30 marca 2018 r. potrzeby społeczności lokalnej jedynie w wysokości 47% zapotrzebowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żadne inne kryteria uzyskania dofinansowania w niniejszej sprawie nie mogły zostać zastosowane przez organ. Wynika to przede wszystkim z treści przepisów rozporządzenia, wyznaczającego procedurę w zakresie finansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, nakładających na organy właściwe w tym zakresie, a także terminów dokonania określonych czynności przez organ, w tym także – wydania decyzji. Na podstawie § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszu składa się w terminie do dnia 30 listopada roku poprzedzającego realizację zadań (ust. 1), przy czym osoba niepełnosprawna może złożyć wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszu m.in. w zakresie likwidacji barier w komunikowaniu się i technicznych w każdym czasie (ust. 2). Właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3a zd. 1 rozporządzenia). Prawodawca przewidział więc określone terminy do rozpoznania prawidłowego (tj. kompletnego) wniosku o dofinansowanie. Należy też podkreślić, że organ w trakcie postępowania w piśmie z 27 czerwca 2018 r., informując o przedłużeniu postępowania do 10 lipca 2018 r., spełnił normatywny obowiązek wynikający z przepisów k.p.a. i poinformował skarżącą o prawie do wniesienia ponaglenia.

Ponadto, jak wynika z treści decyzji zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego jak też z treści odpowiedzi na skargę, skarżąca spełniła przesłanki materialnoprawne, stanowiące podstawę do przyznania dofinansowania jednakże wyłącznie z uwagi na brak (tj. wyczerpanie) środków finansowych przeznaczonych na realizację zadania w postaci likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych dofinansowania takiego nie uzyskała.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, a w szczególności obowiązki organów do szybkiego załatwienia każdego, kompletnego wniosku o dofinansowanie, a także ograniczone środki finansowe powiatu, które mogły być przeznaczone na realizację tego zadania nie pozwalają na uznanie, że organy w trakcie procedury postępowały sprzecznie z ww. przepisami prawa i naruszyły zasady obowiązujące w tym postępowaniu.

Podsumowując, należy stwierdzić, że ocena podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszania prawa procesowego uprawnia do zastosowania w sprawie art. 188 p.p.s.a., zgodnie z którym stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala temu Sądowi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.