Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 497/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 19
journal: Dz.U. 2023 poz 1587
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy [...] sprawy ze skargi Firmy A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (zwane dalej "Kolegium") zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U. (zwanego dalej "Wójtem") z [...] listopada 2023 r. nr [...] którą tą decyzją Wójt nakazał K. R., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz K. G. S. S.A. (wcześniej K. S. C. S.A.) jako użytkownikowi wieczystemu działki nr ewid.[...] obręb U., usunięcie z ww. działki zgromadzonych na niej odpadów o kodzie 16 01 03 – przy czym Wójt wskazał, że za wykonanie nałożonego obowiązku zobowiązani odpowiadają solidarnie (pkt 1 decyzji Wójta).

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

Wójt Gminy U. [...] listopada 2020 r. wezwał K. S. C. S.A. (obecnie K. G. S. S.A. – tj. Skarżącą Spółkę) do usunięcia odpadów składowanych o kodzie 16 01 03 (tj. opon) z działki nr [...] w U.. W odpowiedzi Skarżąca nie usunęła opon, lecz wskazała, że część terenu ww. działki została wydzierżawiona K. R., który na wydzierżawionym terenie miał prowadzić działalność związaną ze zbieraniem i transportem zużytych opon, zwożenia ich na plac, przetworzenia przez pocięcie i wywiezienie uzyskanego surowca do dalszego wykorzystania. Tak więc to K. R. jest posiadaczem opon i to on jest odpowiedzialny za ich usunięcie. Spółka wskazała, że nieruchomość wydzierżawiała w listopadzie 2019 r. (dzierżawa obejmowała powierzchnię 500 m2), a w związku z przekroczeniem przez wydzierżawiającego ww. powierzchni [...] marca 2020 r. został zawarty aneks do umowy, w którym powierzchnię dzierżawioną zwiększono do 3000 m2.W związku z niewywiązaniem się z warunków aneksu umowa dzierżawy została [...] maja 2020 r. wypowiedziana.

Wobec powyższego Wójt wezwał K. R. do usunięcia opon, a następnie w związku z brakiem wypełnienia wezwania – wszczął postępowanie w sprawie usunięcia odpadów.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nakazał K. R. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz K. S. C. S.A. usunięcie z działki nr [...] zgromadzonych na niej opadów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki Kolegium decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] kwietnia 2021 r.

Kolegium podniosło, że art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2020 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 798) określa obowiązek posiadacza odpadów do niezwłocznego ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowanego, natomiast art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wprowadza domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Władającym powierzchnią jest, zgodnie z art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.), właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

Kolegium, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2936/14, podniosło że ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na nieruchomości nielegalnie. Kolegium stwierdziło, że obalenie domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, wyklucza jakakolwiek forma akceptacji władającego powierzchnią ziemi dla składowania odpadów na nieruchomości wbrew przepisom ustawy o odpadach.

Kolegium podkreśliło, że Spółka zawierając umowę dzierżawy z K. R. znała zakres działalności dzierżawcy na terenie nieruchomości tj. zbiór i transport opon o kodzie 16 01 03, co potwierdza załącznik do umowy dzierżawy. Ponadto w aneksie do umowy dzierżawy, podpisanym w marcu 2020 r. w § 1 zapisano, że dzierżawa następuje z przeznaczeniem do prowadzenia działalności polegającej na zbieraniu i transporcie odpadów innych niż niebezpieczne w postaci zużytych opon - kod odpadu 16 01 03. Skarżąca wiedziała zatem o zalegających odpadach, a skoro tak, tym samym zaakceptowała istniejący stan rzeczy. W związku z tym jako władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady, Spółka stała się ich posiadaczem, a w związku z tym przyjęła na siebie także obowiązek ich usunięcia.

W wyniku rozpatrzenia skargi Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 16 lutego 2022 r. sygn. II SA/Bd 1149/21 uchylił decyzję Kolegium w zakresie, w jakim utrzymywała w mocy decyzję Wójta w części nakazującej Spółce usunięcie z działki nr [...] zgromadzonych na niej odpadów.

Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanego obowiązku stanowi przepis art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach zgodnie z którym posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach). Jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów należy rozumieć wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów, przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Konstrukcja powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że celem ustawodawcy było stworzenie przepisów pozwalających na niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych. Dlatego też ustawodawca wprowadził w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach instytucję domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest jednocześnie uznawany za posiadacza odpadów, w stosunku do którego można wydać decyzję w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach nakazującą usunięcie odpadów. Bez wprowadzonego domniemania realizacja celów ustawy stałaby się utrudniona, a nawet niemożliwa. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jego nieruchomości nielegalnie, to jest wbrew woli właściciela nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2414/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (w skrócie "CBOSA") dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Sąd podkreślił, że sięgnięcie przez ustawodawcę do pojęcia "władającego powierzchnią ziemi" przy definiowaniu "posiadacza opadów" należy rozpatrywać w świetle wyżej wskazanego celu ustawodawcy tj. stworzenia przepisów pozwalających na niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych. Nakaz taki powinien być zatem kierowany do takiego podmiotu, który może go natychmiast wykonać korzystając z przysługujących mu praw, bez konieczności angażowania innych podmiotów jako swojego rodzaju pośredników. Takim podmiotem który może usunąć odpady bezpośrednio korzystając ze swoich praw do nieruchomości będzie np. dzierżawca, jako że z istoty dzierżawy wynika władztwo nad przedmiotem umowy tj. działką gruntu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 20 maja 2021 r., sygn. II SA/Ol 294/21, publ. CBOSA oraz LEX nr 3197491). O władaniu rzeczą (a więc także nieruchomością) wypowiada się ustawodawca w art. 336 Kodeksu cywilnego wskazując, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Władztwo nad cudzą rzeczą przysługuje także użytkownikowi wieczystemu (w odniesieniu do gruntu), tak więc także on jest "władającym powierzchnią ziemi".

Sąd stwierdził, że w badanej sprawie do momentu wypowiedzenia umowy dzierżawy (tj. jeszcze przed momentem rozstrzygania przez organ) władającym powierzchnią ziemi, na której składowano odpady, był dzierżawca. Dopiero po zakończeniu umowy dzierżawy stało się możliwe przypisanie skarżącej Spółce przymiotu "władającego powierzchnią ziemi", co jednak nie znajduje podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentu, z którego wynikałoby, że skarżąca Spółka została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków jako władający gruntem.

Ponadto Sąd wskazał, że przy ocenie, czy Spółka akceptowała składowanie odpadów i czy było ono zgodne z wolą Spółki, Kolegium nie rozważyło treści dokumentów złożonych przez Spółkę w postępowaniu odwoławczym, z których wynika, że w wyniku prowadzonego przez Spółkę postępowania doszło do usunięcia dzierżawcy z nieruchomości (w ramach egzekucji sądowej), a znajdujące się na tej niej ruchomości rzeczy dłużnika (tj. dzierżawcy) zostały przejęte pod dozór przez pracownika wierzyciela. Okoliczność ta powinna być także rozważona przy ocenie czy niezależnie od ewentualnego statusu Spółki jako "władającego powierzchnią ziemi" i domniemanego posiadacza odpadów (stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach) – Spółce można przypisać posiadanie rzeczy (odpadów), skoro obecnie włada nimi za kogo innego (por. art. 338 Kodeksu cywilnego) dozorca wyznaczony przez komornika.

W wyniku ponownego postępowania Kolegium, ponownie rozpatrując sprawę decyzją z [...] grudnia 2022 r. uchyliło w całości decyzję Wójta z [...] kwietnia 2021 r.

Z kolei Wójt decyzją z [...] listopada 2023 r. nr [...] nakazał K. R., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz K. G. S. S.A. (wcześniej K. S. C. S.A.) jako użytkownikowi wieczystemu działki nr ewid.[...] obręb U., usunięcie z ww. działki zgromadzonych na niej odpadów o kodzie 16 01 03 – przy czym Wójt wskazał, że za wykonanie nałożonego obowiązku zobowiązani odpowiadają solidarnie (pkt 1 decyzji Wójta).

W wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] listopada 2023 r.

Kolegium w świetle art. 3 ust. 1 pkt 19 i pkt 32 ustawy o odpadach ustaliło, że K. R., prowadzący firmę [...] jest wytwórcą odpadów, a K. G. S. S.A. jest domniemanym posiadaczem. Wobec tego, stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach Skarżąca Spółka jest zobowiązana do usunięcia odpadów z przedmiotowej nieruchomości, solidarnie z K. R..

Odnośnie ustalenia, że Skarżąca Spółka jest władającym gruntem (na którym znajdują się odpady – opony) Kolegium wskazało, że z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego [...] stycznia 2024 r. przez Starostę C. , wynika, że działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym K. G. S. S.A. Zatem Skarżąca Spółka jest władającym powierzchnią ziemi – działką nr [...], a tym samym w myśl art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest posiadaczem odpadów znajdujących się na tej nieruchomości.

Zdaniem Kolegium nie doszło do obalenia domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach tj. że Skarżąca Spółka jest posiadaczem odpadów znajdujących się na powierzchni ziemi w obrębie ww. działki. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na Spółce. Spółka oświadczyła natomiast m.in. że sama wyraziła zgodę na przywiezienie odpadów na nieruchomość.

Z umowy dzierżawy z [...] listopada 2019 r. wynika, że przedmiot umowy wydzierżawia się z przeznaczeniem do prowadzenia działalności gospodarczej opisanej w załączniku nr [...] do umowy. Z tego załącznika wynika, że zakres działalności dzierżawcy to zbiór i transport opon o kodzie 16 01 03, działalność wg PKG zgodnie z wpisem do CEIDG. W Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskazano zaś m.in. działalność o kodzie PKD 38.21.Z według którego na nieruchomości przedsiębiorca może prowadzić składowisko odpadów innych niż niebezpieczne.

Zdaniem Kolegium zawierając umowę dzierżawy Skarżąca Spółka mogła sprawdzić, jaką działalność może prowadzić K. R. oraz czy ma wszystkie zezwolenia do jej prowadzenia.

Ponadto Kolegium wskazało, że w lutym 2020 r. Skarżąca Spółka wiedziała, że opony nie są wywożone, tylko składowane na działce nr [...], a powierzchnia składowania przewyższa powierzchnię wskazaną w umowie dzierżawy. Pomimo to [...] marca 2020 r. Skarżąca Spółka podpisała z K. R. aneks do umowy dzierżawy zwiększający powierzchnię wydzierżawionego gruntu o 2500 m2. W aneksie tym wpisano, że na wydzierżawionym gruncie będą zbierane i transportowane odpady w postaci zużytych opon. J. A. i T. P. potwierdzili, że w momencie podpisywania aneksu mieli wiedzę, że K. R. prowadzi działalność zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia. Spółka zawierając aneks chciała rozwiązać wszystkie problemy wierząc, że K. R. zalegalizuje działalność, zacznie przestrzegać zapisów umowy i zdobędzie wszystkie wymagane zgody i pozwolenia. A zatem w momencie podpisywania aneksu do umowy dzierżawy na przedmiotowym gruncie były już składowane opony, zatem trudno stwierdzić, że Spółka nie była świadoma, że na jej gruncie magazynowane są odpady w postaci opon.

Dopiero [...] maja 2020 r. Skarżąca Spółka złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy dzierżawy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Spółka wezwała K. R. do opróżnienia, opuszczenia oraz wydania przedmiotu umowy dzierżawy a także do opróżnienia i opuszczenia oraz wydania terenu zajmowanego bezumownie.

Kolegium ustaliło, że Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z [...] listopada 2020 r. sygn. V GC 1257/20 (zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z [...] grudnia 2020 r.) nakazał K. R. aby opróżnił i wydał powodowi (tj. Spółce) budynek magazynu nawozów nr 2 oraz plac o powierzchni 5224 m2, stanowiących część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Następnie [...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. zakończył postępowanie egzekucyjne w zakresie opróżnienia ww. budynku magazynu nawozów oraz placu o powierzchni 5224 m2 oraz wydania wierzycielowi w posiadanie. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny przekazał nieruchomość w posiadanie Spółce a znajdujące się na posesji ruchomości dłużnika zostały przejęte pod dozór przez pracownika wierzyciela J. A..

Wobec tego Kolegium uznało, że Spółka, chociaż wskazała K. R. jako wytwórcę odpadów nie obaliła tym samym domniemania, gdyż nie wykazała, aby wytwórca odpadów złożył odpady (opony) na nieruchomości Spółki nielegalnie. Podpisując aneks do umowy Spółka wiedziała, że na jej gruncie gromadzone są opony w dużej ilości, a pomimo to zdecydowała się na zwiększenie powierzchni dzierżawy. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że Skarżąca nie wiedziała o zalegających odpadach, a skoro tak, tym samym zaakceptowała istniejący stan rzeczy. W związku z tym jako władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady, stała się ich posiadaczem a w związku z tym przyjęła na siebie także obowiązek ich usunięcia. Kolegium podkreśliło, że władający gruntem musi mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości. Kolegium podkreśliło, że obalenie domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wyklucza jakakolwiek forma akceptacji władającego powierzchnią ziemi dla składowania odpadów na nieruchomości wbrew przepisom ustawy o odpadach.

K. S. C. wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium z [...] kwietnia 2024 r. zaskarżając ją w części odnoszącej się do obowiązku usunięcia odpadów nałożonego na Spółkę.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") poprzez dokonanie swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie tj. umowy dzierżawy z [...] listopada 2019 r. zawartej przez Spółkę z K. R. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą K. R. [...]" wraz z aneksem z [...] marca 2020 r., zeznań świadków - przedstawicieli Spółki, złożonych na rozprawie [...] stycznia 2021 r. i [...] czerwca 2023 r. oraz zeznań K. R. skutkujące błędnym ustaleniem, że Spółka nie zweryfikowała K. R. jako kontrahenta przed zawarciem umowy dzierżawy w listopadzie 2019 r., a także zawarła aneks do umowy dzierżawy w marcu 2020 r. i tym samym przyczyniła się do powstania na terenie nieruchomości składowiska opon, ponieważ w ten sposób Spółka wyraziła zgodę na składowanie opon przez K. R., co skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, że Spółka nie obaliła domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, podczas gdy przedmiotem umowy dzierżawy był zbiór i transport opon celem ich rozdrobnienia, a nie ich składowanie oraz zajęcie przez K. R. 500 m2 gruntu, a Spółka nie wyraziła zgody na ich składowanie, tym bardziej nielegalne składowanie, na terenie dzierżawionej nieruchomości, a wiedzę o tym, że K. R. zorganizował nielegalne składowisko opon na dzierżawionym terenie (także na dodatkowo bezprawnie zajętej powierzchni) Spółka uzyskała dopiero w lutym 2020 r., gdy nielegalne składowisko de facto już istniało;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie tj. umowy dzierżawy z [...] listopada 2019 r. oraz załącznika nr [...] do tej umowy skutkujące błędnym ustaleniem, że zawierając umowę dzierżawy Spółka wyraziła zgodę na zorganizowanie składowiska odpadów, ponieważ w PKD działalności gospodarczej prowadzonej przez K. R. zarejestrowanej w CEIDG widnieje m.in. kod 38.21.Z (składowisko odpadów inne niż niebezpieczne),

3) naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 26 ust. 1, 2, 3a w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że Spółka jest posiadaczem odpadów jako władający powierzchnią ziemi w ten sposób, że zawierając umowę dzierżawy a następnie aneks do tej umowy, Spółka wyraziła zgodę na ich składowanie na nieruchomości dzierżawionej przez K. R., przez co jest obowiązana do usunięcia odpadów, podczas gdy, Spółka nie jest posiadaczem odpadów w rozumieniu ww. przepisów, nie wyraziła zgody na składowanie odpadów na nieruchomości będącej w jej użytkowaniu.

W uzasadnieniu Spółka podniosła, że została wprowadzona przez K. R. w błąd – zawierając umowę złożył on oświadczenie, że prowadzona przez niego działalność jest legalna. W momencie podjęcia przez Spółkę współpracy z K. R. w listopadzie 2019 r. jego zamierzenia i deklaracje były wiarygodne, ponieważ był on znanym na terenie U. przedsiębiorcą prowadzącym działalność związaną ze zbieraniem i utylizacją opon. Korzystał w tym czasie z charakterystycznych pojazdów oznakowanych nazwą firmy i informacją, że prowadzi działalność w zakresie utylizacji opon. Na stronie internetowej [...] znajdowała się informacja, że firma K. R. posiada wszelkie wymagane polskim prawem zezwolenia na prowadzenie tego typu działalności. W dodatku K. R. deklarował, że dostarczy Spółce kopie wszystkich niezbędnych pozwoleń na prowadzenie działalności, czego ostatecznie nie uczynił. Skarżąca zwróciła uwagę, że zawierając umowy dzierżawy korzysta ze wzoru umowy, w którym wskazana jest odpowiedzialność dzierżawcy co do prowadzenia na przedmiocie dzierżawy działalności zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym z zakresu ochrony środowiska.

Skarżąca podkreśliła, że K. R. w swoich zeznaniach stwierdził, że na wydzierżawionym terenie nie miało być składowiska, opony miałby być przetwarzane. Natomiast zeznający z ramienia Spółki T. P. wprost wskazał, że "w lutym lub na początku marca pojawiły się problemy z umową, bo dzierżawiona część nieruchomości została obłożona oponami bez naszej zgody". Spółka wydzierżawiła zatem teren na przetwarzanie opon, a nie ich nielegalne składowanie.

Spółka podniosła także, że aneksowanie umowę dzierżawy nie było jednoznaczne z wyrażeniem zgody na składowanie opon. Ponadto pomimo rozwiązania umowy dzierżawy Spółka nie stała się właścicielem ani nie weszła w posiadanie odpadów (opon) stanowiących nadal wyłączoną własność K. R..

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska organu.

Istotną kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy Spółka obaliła wynikające z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest jednocześnie uznawany za posiadacza odpadów w stosunku do którego można wydać decyzję nakazującą usunięcie odpadów.

Dokonując tej oceny należy mieć na uwadze, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W przedmiotowej sprawie oznacza to że zarówno Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji jak też Sąd w obecnym składzie są związani oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy z 16 lutego 2021 r. sygn. II SA/Bd 1149/21.

W szczególności wiążące jest stanowisko zawarte we wskazanym wyroku, że ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, a przy przeprowadzaniu takiego dowodu nie jest wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jego nieruchomości nielegalnie, to jest wbrew woli właściciela nieruchomości

Wiążące dla Kolegium i Sądu w niniejszym składzie jest także zawarte w ww. stanowisko, że przy ocenie obalenia ww. domniemania nie można pominąć, iż w umowie dzierżawy z [...] listopada 2019 r. z K. R. Skarżąca Spółka akceptowała prowadzenie na przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą w postaci zbierania i transportu odpadów – a nie w postaci składowania odpadów. Ponowne powoływanie się na ten sam argument, wbrew jego ocenie prawnej, która była zawarta w wyroku Sądu jest naruszeniem przez Kolegium art. 153 p.p.s.a. Naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż zasadne jest stanowisko Kolegium odnośnie oceny prawnej zachowania Spółki przy podpisaniu aneksu do dzierżawy.

Słusznie Kolegium podnosi, że w momencie podpisywania aneksu do dzierżawy Skarżąca Spółka wiedziała już, że odpady (opony) zajmują teren większy niż przewiduje pierwotna umowa dzierżawy, jednakże zamiast jednakże egzekwować zapisy umowy dzierżawy Spółka podpisała aneks do umowy O ile zatem (jak wskazał Sąd w wyroku z [...] lutego 2021 r.) nie można uznać, że w momencie podpisania umowy dzierżawy Spółka godziła się na przywożenie odpadów na nieruchomość w innym celu niż wskazano w umowie, w szczególności obserwując faktyczny zakres działalności K. R. w zakresie przetwarzania opon, o tyle w momencie podpisywania aneksu Skarżąca Spółka była świadoma, że konkretna działalność tego przedsiębiorcy na nieruchomości Spółki przekracza ramy określone umową dzierżawy. Mając na względzie zapisy umowy dzierżawy jak też przepisy ustawy o odpadach Spółka była świadoma, że dzierżawca w swojej konkretnej działalności na wydzierżawionej nieruchomości zaczyna przekraczać dopuszczalne ramy magazynowania odpadów w ramach procesu ich przetwarzania, gdyż nie jest w stanie na tyle skutecznie przetwarzać opony, aby nie dopuścić do zajęcia większego terenu niż wskazany w umowie. Podpisując zatem aneks do umowy dzierżawy, zamiast egzekwować jej pierwotne zapisy, Spółka tym samym zgodziła się na udział w ryzyku gospodarczym działalności K. R. ([...]). Od tego momentu nie można mówić, że odpady na przedmiotowej nieruchomości były składane wbrew woli Spółki. Podpisując aneks Spółka zgodziła się bowiem na widoczne w tym momencie ryzyko, że dzierżawca w ramach prowadzonej działalności nie będzie zdolny przetworzyć zgromadzonych opon, a tym samym zgromadzone opony nie będą kwalifkowane jako opony magazynowane w ramach prowadzonego ich przetwarzania (art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach), ale będą odpadami składowanymi. Słuszny jest zatem wniosek Kolegium, że takie zachowanie Skarżącej Spółki oceniać należy jako formę akceptacji władającego powierzchnią ziemi dla składowania odpadów na nieruchomości wbrew przepisom ustawy o odpadach, co wyklucza obalenie domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy (por wyrok WSA w Olsztynie z [...] stycznia 2021 r., II SA/Ol 697/20, publ. CBOSA oraz LEX nr 3121644). Zawarcie w aneksie postanowień dotyczących odpowiedzialności dzierżawcy względem Spółki za niewywiązanie się ze zmienionej umowy dzierżawy pozwala na ewentualne dochodzenie roszczeń pomiędzy stronami umowy, nie zmienia jednakże faktu, że Spółka zgodziła się na ryzyko faktycznego składowania odpadów, pomimo ciążącego na niej ustawowemu obowiązkowi posiadacza nieruchomości aby sprzeciwiać się takiemu nielegalnemu składowaniu odpadów.

Odnośnie kwestii egzekwowania wyroku Sądu Rejonowego w T. z [...] listopada 2020 r. sygn. V GC 1257/20 (k. 212 w "części 2" akt administracyjnych), którym to wyrokiem nakazano K. R. aby opróżnił i wydał powodowi (tj. Spółce) budynek magazynu nawozów nr 2 oraz plac o powierzchni 5224 m2 tj. plac o powierzchni większej niż wskazana w umowie dzierżawy oraz aneksie do niej - należy mieć na względzie zawarte w art. 1046 Kodeksu postępowania cywilnego regulacje dotyczące egzekucji obowiązku wydania nieruchomości.

Stosownie do art. 1046 § 1 k.p.c. jeżeli dłużnik ma wydać nieruchomość lub statek albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Dalej art. 1046 § 9 k.p.c stanowi, że przeprowadzając egzekucję, komornik usunie ruchomości niebędące przedmiotem egzekucji i odda je dłużnikowi, a w razie jego nieobecności pozostawi osobie dorosłej spośród jego domowników, gdyby zaś i to nie było możliwe, ustanowi dozorcę, pouczając go o obowiązkach i prawach dozorcy ustanowionego przy zajęciu ruchomości, i odda mu usunięte ruchomości na przechowanie na koszt dłużnika. W okolicznościach kontrolowanej sprawy szczególnie należy zwrócić uwagę na art. 1046 § 10 k.p.c. zgodnie z którym jeżeli na wezwanie dozorcy dłużnik w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 30 dni, nie odbierze ruchomości, sąd na wniosek dozorcy i po wysłuchaniu dłużnika nakaże ich sprzedaż, a jeżeli ruchomości nie przedstawiają wartości handlowej lub sprzedaż okaże się bezskuteczna, sąd wskaże inny sposób rozporządzenia rzeczą, nie wyłączając ich zniszczenia.

W przedmiotowej sprawie komornik oddał zajęte opony pod dozór pracownika Skarżącej Spółki ("pracownika wierzyciela" – postanowienia komornika z [...] kwietnia 2021 r., k. 216 w "części 2" akt administracyjnych) – J. M. A. (w tym czasie – Zastępcy Dyrektora Departamentu Aktywizacji Zasobów Spółki – k. 97 w "części 1" akt administracyjnych), tzn. pod dozór osoby fizycznej, która może działać w obrębie nieruchomości nie ze względu na swoje osobiste prawa do tej nieruchomości, ale tylko dlatego że łączy ją stosunek pracy ze Spółką. Działania i zaniechania takiej osoby są zatem działaniami i zaniechaniami na rachunek Spółki. Oznacza to, że na rachunek Spółki należy zaliczyć brak działań dozorcy przewidzianych w art. 1046 § 10 k.p.a. tj. brak wezwania dłużnika – K. R. do odebrania opon i brak zwrócenia się do sądu, aby wskazał sposób rozporządzenia oponami tj. umożliwił ich sprzedaż na rzecz podmiotu uprawnionego np. do składowania tego typu odpadów czy też ich przetwarzania. Tym samym nie można stwierdzić, aby Spółka w dostateczny, tj. wymagany w świetle art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, sposób przejawiła wolę sprzeciwiania się składowaniu opon.

W świetle powyższych rozważań organ odwoławczy prawidłowo uznał, że Skarżąca Spółka jest posiadaczem odpadów, a w związku z tym jest zobowiązana do ich usunięcia, tak jak wskazano w utrzymanej w mocy przez Kolegium decyzji Wójta z [...] listopada 2023 r.

Ze względu na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.