Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1023/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1142/2024/8562 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem Skargi W. K. (dalej: Strona, Skarżący) stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1142/2024/8562 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony dnia 9 października 2023 r. Sprawa rozpoznawana jest ponownie. Uprzednia decyzja Wójta Gminy [...] (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 1 grudnia 2023 r. nr. [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 1 lutego 2024 r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ decyzją z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr [...], w oparciu o art. 24 ust. 2 oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: u.ś.r.) odmówił przyznania Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. K. .

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że w wyniku wywiadu przeprowadzonego w dniu 28 lutego 2024 r. ustalono, że Skarżący obecnie nie pracuje, zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na chęć otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. W domu panował duży nieład, ponieważ według Strony był przeprowadzany remont. Osoba wymagająca opieki ma [...] lata cierpi na szereg chorób m.in.: na [...], jest osobą niepełnosprawną poruszającą się za pomocą wózka inwalidzkiego, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 18 lipca 2023 r. a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 12 czerwca 2023 r. Ustalono, że osoba wymagająca opieki jest w stanie samodzielnie wykonać wiele czynności np. przygotowuje sobie posiłki, zażywa leki. Obecnie wymaga wsparcia, ale tylko w pewnym zakresie np. nie jest w stanie samodzielnie dotrzeć do lekarza, umyć okien, czy też zrobić prania. Natomiast nie wymaga pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Skarżący oświadczył, że w związku z opieką nad matką wykonuje następujące czynności: przygotowuje posiłki, podaje leki, przygotowuje kąpiel oraz zmienia pampersy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że nie kwestionuje choroby osoby wymagającej opieki, lecz zakres opieki Strony w stosunku do niemożliwości wykonywania pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Końcowo organ podał, że w sprawie nie został również spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Decyzja została doręczona w dniu 11 kwietnia 2024 r.

W treści odwołania wniesionego w ustawowym terminie, Skarżący podniósł względem zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia:

- art. 17 pkt 1b u.ś.r. polegający na nieuwzględnieniu okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności wskazanego przepisu, który różnicował prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego,

- art. 8 k.p.a. poprzez ocenę zakresu pomocy świadczonej przez Skarżącego względem matki, w sytuacji, gdy takie kompetencje nie przysługują organowi i stanowią zakwestionowanie decyzji w przedmiocie ustalonego stopnia niepełnosprawności,

- art. 8 k.p.a. poprzez napiętnowanie Skarżącego i niezasadne podejrzenie, że podczas wizyty pracowników socjalnych był pod wpływem alkoholu, gdy są to wyłącznie przypuszczenia, które stanowią wyraz stronniczości oraz prób jego dyskredytowania.

W uzasadnieniu odwołania podkreślił, że przy czynnościach tj. przyrządzanie posiłków, zażywanie leków niezbędna jest pomoc Skarżącego. Matka Skarżącego nie jest w stanie sama się wykąpać oraz zmienić pampersów. Wyraził niezrozumienie dla sytuacji, gdy do przeprowadzenia wywiadu zawiadamiani są funkcjonariusze Policji. Podniósł, że wbrew twierdzeniom organu świadczy stałą i bezpośrednią opiekę nad matką, a fakt jej sprawowania w sposób oczywisty stanowi przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Wskazał, że organy administracji nie mogą dowolnie ustalać zakresu koniecznej opieki i pomocy innych osób nad niepełnosprawną. Zdaniem Skarżącego, jeżeli matka Strony jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, to oznacza urzędowo poświadczono fakt, że wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Postawa organu, który kwestionuje zakres świadczonej opieki, nie znajduje żadnego potwierdzenia w przepisach. Skarżący przywołał również argumentację dla zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, opisaną na wstępie decyzją z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1142/2024/8562, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy po przywołaniu stanu sprawy oraz brzmienia przepisów mających w niej zastosowanie, zwrócił uwagę na przepisy przejściowe ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023, poz. 1429). W ramach ustaleń stanu faktycznego wskazał, iż z treści wniosków pracownika socjalnego wynika, że czynności, które wykonuje Odwołujący się w związku ze sprawowaną opieką nad matką umożliwiają mu podjęcie zatrudnienia, chociaż na część etatu, ponadto uwzględniając zachowanie Strony, warunki w domu i jego otoczenie Odwołujący się nie jest w stanie należycie zaopiekować się matką.

Organ odwoławczy nie podzielił podanej przez organ pierwszej instancji przyczyny odmowy związanej z momentem powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki opartej o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium Strona nie musi całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Czynności opiekuńcze względem matki mogą być realizowane także w warunkach zatrudnienia (przy odpowiedniej organizacji czynności higienicznych, porządkowych, zakupów, czy wcześniejszego przygotowania posiłków) i nie wymagają całkowicie rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. Decyzja została doręczona w dniu 3 czerwca 2024 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc nadaną w dniu 3 lipca 2024 r., sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji podniósł zarzuty:

- nieprawidłowej wykładni art. 17 u.ś.r. poprzez uznanie, iż czynności opiekuńcze mogą być realizowane w warunkach zatrudnienia, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, iż w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności nie podlega badaniu w toku innego postępowania czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zakres opieki jakiej wymaga matka Skarżącego nie wyklucza podjęcia przez Skarżącego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy w rzeczywistości zakres opieki świadczonej przez Skarżącego wyklucza podjęcie przez niego zatrudnienia.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania, nadto wniósł o przesłuchanie Skarżącego w charakterze strony oraz przesłuchanie świadka wskazanego w treści skargi, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego akcentował, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek naruszenia przepisów prawa materialnego oraz błędnie ustalonego stanu faktycznego. Podkreślił, że osoba wymagająca opieki ze względu na zaawansowany wiek, stan zdrowia i liczne dolegliwości wymaga całodobowej opieki i stałej obecności Skarżącego, który będąc w jej pobliżu pozostaje w gotowości do udzielenia jej niezbędnej pomocy. Już choćby z tych przyczyn, że jego matka wymaga asysty przy poruszaniu się w domu jak również pomocy w zmianie pampersów, nie jest możliwe podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazał, że stan zdrowia matki wymaga sprawowania nad nią całodobowej opieki. Dalej zwrócił uwagę, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje wymogu opieki całodobowej. Ponadto zaznaczył, iż fakt, że matka jest "pampersowana" i czynność ta wymaga niezbędnych zabiegów higienicznych może przemawiać za tym, że potrzebuje stałej, całodobowej opieki. Zauważył, iż trudno sobie wyobrazić sytuację, aby Skarżący miał świadczyć pracę, a jego matka miałaby godzinami czekać na wykonanie niezbędnych zabiegów higienicznych. Końcowo podkreślił, że opieka Skarżącego nad matką jest stała, intensywna i absorbująca, a żeby ją wykonywać musiał zrezygnować z prowadzonej od wielu lat działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wobec wniosku skargi, przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja Kolegium w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.), w szczególności art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Niewątpliwie w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest zatem ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej.

Opieka musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie. Zważyć jednak należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 482/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 951/21).

W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania. Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 214/24).

W rozpoznawanej sprawie utrzymanie w mocy decyzji o odmowie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ odwoławczy oparł o stwierdzenie, iż zakres sprawowania opieki nie wyklucza podjęcia przez Stronę zatrudnienia, z okoliczności sprawy wynika - zdaniem organu, że Strona nie musi całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Ustalenia dokonane przez organy, mające stanowić podstawę wskazanych twierdzeń, nie mogły jednak zostać uznane za wyczerpujące.

Z treści wywiadu środowiskowego wynika m.in., że osoba wymagająca opieki porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego i wymaga wsparcia "w pewnym zakresie" (wywiad środowiskowy z dnia 28 lutego 2024 r.). Nie ustalono jednak jaki jest wymiar i częstotliwość tych czynności, co do których matka Skarżącego rzeczywiście wymaga wsparcia. W wynikach wywiadu nie zwrócono również uwagi na szczególnie istotną okoliczność, czy wobec niepełnosprawności, w tym ograniczeń w przemieszczaniu się, matka Skarżącego samodzielnie wykonuje czynności higieniczne.

Kwestia "pampersowania" osoby wymagającej opieki była bowiem konsekwentnie podnoszona przez Skarżącego, w toku postępowania pierwszoinstancyjnego Skarżący zwracał uwagę, że matka wymaga pomocy "we wszystkich czynnościach dnia codziennego" ("jestem zobligowany matkę karmić, ubierać, pomagać w każdej czynności, gdyż jest osobą całkowicie niesamodzielną, pismo z dnia 20 marca 2024 r., karta nr 29 akt administracyjnych), co akcentował również w treści odwołania (matka "nie jest w stanie sama się wykąpać oraz zmienić pampersów", str. 2 odwołania).

W przypadku potwierdzenia tej okoliczności - niesamodzielności w powyższym zakresie, pojawia się pytanie, zasadnie akcentowane już przez tut. Sąd (w wyroku z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 499/23), jak według organów orzekających w sprawie należy zorganizować czynności higieniczne wobec osoby zmuszonej życiowo do używania pampersów, by Skarżący mógł podjąć w tym czasie zatrudnienie.

Jednocześnie należy pamiętać, że ustalenia te nie mogą pozostawać dowolne bądź sprzeczne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.

W ocenie Sądu, w sprawie nie dokonano wyczerpujących ustaleń w zakresie oddziaływania schorzeń osoby niepełnosprawnej – matki Skarżącego, na jej codzienne funkcjonowanie oraz potrzebę wsparcia w wykonywanych czynnościach, w szczególności w kontekście wskazywanej przez Skarżącego konieczności wykonywania czynności higienicznych, w tym zmiany pampersów.

Nie wyjaśniono zatem czy obecność osoby trzeciej w analizowanym przypadku stanowi konieczny aspekt sprawowanej opieki.

Zgodzić należy się, że czynności takie jak przykładowo pranie, organizacja leków, kontakt z lekarzem, przygotowywanie posiłków, wymienione w treści przeprowadzonego wywiadu, zasadniczo nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Należy jednak pamiętać, że mogą one zostać odmienne ocenione, jeśli pozostają w kumulacji z innymi czynnościami wykonywanymi w ramach sprawowanej opieki,

Sformułowana przez organy przyczyna odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wymagała przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego. Obowiązkowi temu jednak nie uczyniono zadość.

Nie sposób również pominąć, że Skarżący pozostawał aktywny zawodowo od 1993 r. do września 2023 r. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych ustalony stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (ur. [...] roku) datuje się na 12 czerwca 2023 r. (zalegające w aktach orzeczenie nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 18 lipca 2023 r., orzeczenie wydano na stałe, symbol przyczyny niepełnosprawności [...] ), zaś zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej przez Skarżącego, rozpoczętej 23 września 1993 r., nastąpiło w dniu 7 września 2023 r. Nadto stosownie do zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 września 2023 r. Skarżący pozostawał zgłoszony do ubezpieczeń społecznych "od 23.09.1993 r. do 18.04.1996 r. i od 10.09.1997 r. do nadal". Okoliczności te powinny podlegać analizie również w kontekście przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 u.ś.r.

W ocenie Sądu w sprawie doszło niewątpliwie do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 omawianej ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia. Stąd też na tym etapie postępowania Sąd nie dokonywał oceny zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia tego przepisu.

W odniesieniu natomiast do twierdzenia skargi, Sąd wyjaśnia, że artykułu 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Orzeczenie o niepełnosprawności jest zatem jedynie jedną z przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnotowania również wymaga, iż rozpoznając sprawę organ odwoławczy zasadnie nie podzielił, wskazanej przez organ pierwszej instancji, podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opartej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1079/17).

W kwestii zmiany stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2024 r., wobec wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, wyjaśnienia wymaga, iż w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (art. 63 ust. 1 i 2 tej ustawy), a w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek organ powinien wydać decyzję przyznającą świadczenie, biorąc za podstawę przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotychczas obowiązujące (zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 11/24, z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 159/24). W rozpoznawanej sprawie, Skarżący złożył wniosek inicjujący niniejsze postępowanie w dniu 9 października 2023 r.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie wyżej wskazanym, a następnie po rozważeniu wszelkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, podjąć rozstrzygnięcie. Organ winien przy tym uwzględnić dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1b omawianej ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości [...] zł (pkt 2 sentencji wyroku), tj. wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).

W odniesieniu natomiast do wniosku o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków, sformułowanego w skardze, wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Stąd też Sąd nie uwzględnił przedmiotowego wniosku.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.