Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2050/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Dnia 17 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 395/23 w sprawie ze skargi K. M. M. F. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 395/23, oddalił skargę obywatela Egiptu K. M. M. F. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 20 grudnia 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody [...] z 17 maja 2022 r. o odmowie wszczęcia, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 229 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący w skardze kasacyjnej od tego wyroku przytoczył podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) podniesiono, mające mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a i art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) polegające na zaniechaniu zebrania oraz wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym niewłaściwą ocenę okoliczności, a także na nieuwzględnieniu słusznego interesu strony postępowania, co doprowadziło do braku ustaleń faktycznych w zakresie spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, a także spełnienia warunków udzielenia zgody na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względów humanitarnych; zdaniem skarżącego, spełnia on przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, jak również warunki do uzyskania zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

W odniesieniu do prawa materialnego skarżący zarzucił naruszenie:

1/ art. 99 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 15zzza ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) poprzez błędną wykładnię art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach, polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że skarżący w dniu złożenia wniosku był zobowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy zdaniem skarżącego wskazany w tym przepisie termin został na mocy art. 15zzza powołanej ustawy przedłużony do 30. dnia następującego po odwołaniu tego ze stanów zagrożenia epidemicznego lub epidemii w związku z COVID-19, który obowiązywał jako ostatni, a więc skarżący nie był, ani nie jest zobligowany do opuszczenia terytorium RP, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach i wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania,

2/ art. 187 pkt 1 lit. a oraz art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie wskutek błędnej decyzji o odmowie wszczęcia postępowania i niezbadania przesłanek z tego przepisu; zdaniem skarżącego, spełnia on przesłanki określone w tym przepisie, a ustalenie spełnienia przez niego tych przesłanek doprowadziłoby do wydania zezwolenia na pobyt czasowy,

3/ art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) poprzez nieudzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych podczas gdy zobowiązanie go do powrotu, będące konsekwencją odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zgody na pobyt czasowy, naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności; zdaniem skarżącego, spełnia on przesłankę z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. W piśmie procesowym z 22 sierpnia 2023 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej, zrzeczono się rozprawy.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie istotne jest to, jakie znaczenie ma art. 15zzza ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych dla zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. W powołanym art. 15zzza ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stanowi się, że jeżeli termin do opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 299 ust. 6 ustawy o cudzoziemcach, wypada w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19, termin ten ulega przedłużeniu do upływu 30. dnia następującego po odwołaniu tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni. Zgodnie natomiast z art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadkach, o których mowa w art. 299 ust. 6 ustawy o cudzoziemcach. Z kolei w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach stanowi się, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie przedłużenia mu wizy Schengen lub wizy krajowej, udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, decyzja o umorzeniu postępowania w tych sprawach lub decyzja o cofnięciu mu zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia - od dnia, w którym decyzja została cudzoziemcowi doręczona. Z powyższego wynika, że art. 15zzza ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nie ma znaczenia dla zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest to, że cudzoziemiec w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w art. 15zzza ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nie uchyla się tego zobowiązania, lecz przesuwa się termin jego wykonania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego już przyjmowano taką relację pomiędzy powołanymi przepisami. W wyroku NSA z 10 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1839/22, stwierdzono, że "wejście w życie art. 15zzza ustawy COVID-19 powoduje wyłącznie zmianę terminu końcowego, w którym cudzoziemiec powinien opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec odmowy udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy, nie może być natomiast traktowane jako równoważne wyłączeniu (zniesieniu) (...) zobowiązania [do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej]".

Wobec powyższego niezasadna jest podstawa kasacyjna, w której zarzuca się naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 15zzza ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W konsekwencji przyjąć należy, że w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie wydanych w postępowaniu administracyjnym postanowień, którymi odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu pozwolenia na pobyt czasowy. W skardze kasacyjnej nie podniesiono bowiem żadnych innych zarzutów w odniesieniu do podstawy prawnej i faktycznej postanowień w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenie skarżącemu pozwolenia na pobyt czasowy.

Poza wskazaną wyżej podstawą kasacyjną przytoczono jeszcze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, które w sprawie nie miały zastosowania. W sprawie nie miał zastosowania art. 187 pkt 1 lit. a i art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, gdyż na skutek wydania zaskarżonego postanowienia nie toczyło się postępowanie w sprawie, w której te przepisy mogłyby mieć zastosowanie, czyli w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy. Z kolei, jeżeli chodzi o art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach oraz powiązany z nim art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności to zastosowanie tych przepisów mogłoby być rozważane - jak wynika z art. 356 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach - w sprawie o zobowiązanie skarżącego do powrotu lub wszczętej z urzędu odrębnej sprawie, jednakże po wcześniejszym wydaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zastosowanie tych przepisów nie mogło jednak być rozważane w postępowaniu, w którym badano jedynie dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Z uwagi na powyższe nie jest też zasadna podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jak wynika bowiem z jej treści w istocie dotyczy ona zastosowania powołanych wyżej przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 187 pkt 6 i art. 348 ustawy o cudzoziemcach.

Mając to wszystko na uwadze NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna i w związku z tym na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

W związku z tym, że skarżący zrzekł się rozprawy, a organ administracji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu pisma zawierającego to zrzeczenie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.