Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 824/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 108
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Kraków, dnia 24 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi R. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2024 roku, znak: SKO.OŚ/4170/101/2024 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. H. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2024 roku, znak: SKO.OŚ/4170/101/2024 utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Gminy K. znak ROS.6220.19.2023 z dnia 9 lutego 2024 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy K. znak: ROS.6220.10.2022 z dnia 28.06.2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku J. S. K. na linii kolejowej nr [...] D. G. Z. — K. G. dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797; 43,152; 48,890; 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918...".

Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach.

Dnia 28 czerwca 2022 r. Burmistrz Gminy K. wydał decyzję znak: ROS.6220.10.2022 o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku J. S. - K. na linii kolejowej nr [...] D. G. Z. - K. G. dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797; 43,152; 48,890; 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918; 61,838 linii kolejowej nr [...] Dąbrowa G. Z.-K. G. - zamówienie częściowe nr [...]. Wiadukt drogowy km 43,152 linii kolejowej nr [...] (W. F.)", którego Inwestorem w dniu wydania decyzji była PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., ul. [...], [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją znak: SKO.OŚ/4170/271/2022 z dnia 12.10.2022 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 28.06.2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego przedsięwzięcia.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15.02.2023 r. sygn. II SA/Kr 1464/22 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 października 2022 r. znak: SKO.OŚ/4170/271/2022.

Decyzja z dnia 28.06.2022 r. znak: ROS.6220.10.2022 o środowiskowych uwarunkowaniach została przeniesiona na Burmistrza Gminy K. decyzją z dnia 14.12.2022 r. znak: ROS.6220.23.2022.

W związku z tym, że do dnia 9 lutego 2024 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie wydało nowego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a wydana decyzja Burmistrza Gminy K. z dnia 28.06.2022 r. znak: ROS.6220.10.2022 o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego przedsięwzięcia jest nieostateczna, to w dniu 4 grudnia 2023 r. do Burmistrza Gminy K. wpłynął wniosek złożony przez P. Ż., działającego w imieniu Gminy K., o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia 28.06.2022 r. znak: ROS.6220.10.2022 o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu wskazano, że obecny stan prawny decyzji, czyli brak ostateczności oraz prawomocności (ponowne rozpatrzenie odwołania mieszkańców przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze) uniemożliwia procedowanie kolejnych decyzji administracyjnych niezbędnych do uzyskania w procesie inwestycyjnym (złożono odwołanie od decyzji o pozwoleniu wodno-prawnym przedstawiając jako zarzut obecny stan prawny decyzji środowiskowej, co wstrzymało procedowanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej) a w konsekwencji fizyczną realizację zamierzenia budowlanego.

W związku z powyższym, zagrożony jest termin zakończenia zamierzenia budowlanego określony w Umowie GA podpisanej pomiędzy Agencją I. , a Spółką [...] Zgodnie z aneksem nr 4 do Umowy, Projekt ma zostać zakończony do końca grudnia 2024 r.

Zamierzenie budowlane polegające na likwidacji przejazdu kolejowo-drogowego w poziomie szyn i budowie wiaduktu drogowego w jego miejsce w miejscowości W. F. ma na celu poprawę bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego i kolejowego poprzez likwidację niebezpiecznego miejsca jakim jest przejazd w poziomie szyn. Budowa wiaduktu drogowego nad linią kolejową w miejscowości W. F. usprawni zarówno system transportu kolejowego jak i drogowego, zwiększy bezpieczeństwo podróży oraz skróci czas podróżowania. Ponadto, zostaną zastosowane rozwiązania minimalizujące oddziaływanie inwestycji (na etapie realizacji i eksploatacji) na środowisko przyrodnicze i ludzi. Istotnym aspektem w ocenie wpływu przedsięwzięcia jest poprawa bezpieczeństwa przejazdu linią kolejową, ponieważ skrzyżowanie z torami w poziomie szyn zostanie zastąpione bezkolizyjnym skrzyżowaniem dwupoziomowym co eliminuje możliwość ewentualnych incydentów i zdarzeń drogowych na styku ruchu kołowego i kolejowego, a tym samym inwestycja wpłynie pozytywnie na poprawienie jakości i czasu podróży ruchu pasażerskiego i towarowego. Poprawie ulegnie również czas i komfort dojazdu do posesji - brak postoju w oczekiwaniu na przejazd pociągu na przejeździe kolejowo-drogowym w poziomie szyn.

Celem planowanego przedsięwzięcia jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego jak i ruchu drogowego poprzez likwidację przejazdu w poziomie szyn, co wpłynie pozytywnie na jakość usług przewozowych na linii kolejowej nr [...], jak również na lokalnej sieci dróg. Ponadto, realizacja zamierzenia budowlanego przyczyni się do realizacji celów szczegółowych, w tym między innymi dostosowania infrastruktury technicznej linii do prognozowanych wielkości przewozów pasażerskich i towarowych, a także osiągnięcia parametrów technicznych wymaganych obowiązującymi regulacjami: Technicznymi Specyfikacjami Interoperacyjności, przepisami Unii Europejskiej, przepisami krajowymi, stosownymi normami oraz przepisami wewnętrznymi spółki [...]

Brak realizacji przedmiotowego zamierzenia przy wprowadzeniu ruchu kolejowego z wykorzystaniem pełnej przepustowości linii kolejowej nr [...] (D. G. Z. - K. G.) spowoduje, że w godzinach szczytu porannego i popołudniowego omawiany przejazd w poziomie szyn będzie zamknięty dla uczestników ruchu kołowego do ok. 40 minut w ciągu godziny. Dla mieszkańców będzie to skutkowało ograniczonym dostępem służb specjalistycznych (Pogotowie Ratunkowe, Straż Pożarna, Policja). Tym samym istnieje możliwość zagrożenia życia i mienia mieszkańców w wyniku braku możliwości przybycia służb ratunkowych na czas.

Spółka [...] której większościowym udziałowcem jest Skarb Państwa, otrzymała status spółki o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa na podstawie Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24.09.2021 r. w sprawie wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1782). Na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 162/2015 z dnia 15.09.2015 r. w sprawie ustanowienia Krajowego Programu kolejowego do 2023 roku, Spółka [...] jest zobowiązana do dołożenia wszelkich starań umożliwiających zakończenie realizacji przedsięwzięcia w wyznaczonym terminie, co uzasadnia bardzo ważny interes Spółki jako strony postępowania.

Informacja w zakresie opóźnienia realizacji inwestycji lub naruszenia zapisów umownych znajduje się na stronie nr 58 - pkt II.25.4 Umowy G. . Zgodnie z jej warunkami, w przypadku nie dopełnienia przez Beneficjenta obowiązków wynikających z przedmiotowej umowy, I. może zmniejszyć kwotę dotacji beneficjenta określoną w art. 3 proporcjonalnie do nieprawidłowej realizacji działania. Zgodnie z tym zapisem Unia Europejska (UE) nie zrefunduje wydatków, które zostaną poniesione na zamierzenie budowlane po 31 grudnia 2024 r. Wydatki te, wówczas będą musiały być pokryte z budżetu Państwa. Terminowa realizacja inwestycji pozwoli zatem zabezpieczyć Państwo polskie przed wydatkami (stratami), które musiałyby zostać poniesione w sytuacji braku refundacji środków przez UE.

Ponadto, istnieje zagrożenie nałożenia korekty finansowej na Projekt w przypadku braku pełnej realizacji zakresu rzeczowego objętego tym Projektem.

Zgodnie z aneksem nr 4 do Umowy GA wartość Projektu w zakresie kosztów kwalifikowanych to 418 172 700,00 € z refundacją środków w ramach instrumentu CEF "Łącząc Europę" w wysokości 324 334 746,12 €.

[...] szacuje, że rozpoczęcie budowy z dniem 1 kwietnia 2024 r. umożliwi zakończenie zasadniczych robót budowlanych wraz z likwidacją przejazdu kolejowo-drogowego w poziomie szyn do końca roku 2024, co pozwoli uniknąć konsekwencji poniesienia kosztów związanych z brakiem terminowej realizacji zgodnie z Umową G.

Inwestorem zamierzenia budowlanego jest Burmistrz Gminy K. jako Zarządca drogi (zgodnie z zapisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych tylko Zarządca drogi jest właściwy do złożenia wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej). Natomiast Spółka [...] będzie pełnić funkcję Inwestora Zastępczego.

W dniu 16.01.2024 r. do Urzędu Miejskiego w K. wpłynęło uzupełnienie wniosku o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przedłożono porozumienie zawarte 30.12.2021 r. pomiędzy Gminą K. a [...] dotyczące realizacji inwestycji objętej wydaną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach oraz umowę, wraz z aneksami do tej umowy, o przyznaniu [...]. dofinansowania na realizację m.in. przedsięwzięcia objętego wydaną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach.

Następnie postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 roku Burmistrz Gminy K. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy K. znak: ROS.6220.10.2022 z dnia 28.06.2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego przedsięwzięcia.

Organ podkreślił, że powołane argumenty przez wnioskodawcę wskazują na istnienie interesu społecznego, a także słuszny interes strony, tym samym zachodzą przesłanki o których mowa w art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) o zasadności nadaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. H. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego T. K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 roku, utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy K. z dnia 9 lutego 2024 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w zaskarżonym postanowieniu organ dokonał analizy przytoczonych przez wnioskodawcę argumentów i wskazał, że "[...] której większościowym udziałowcem jest Skarb Państwa, otrzymała status spółki o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa na podstawie Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24.09.2021 r. w sprawie wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1782). Na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 162/2015 z dnia 15.09.2015 r. w sprawie ustanowienia Krajowego Programu kolejowego do 2023 roku, Spółka PKP [...] jest zobowiązana do dołożenia wszelkich starań umożliwiających zakończenie realizacji przedsięwzięcia w wyznaczonym terminie, co uzasadnia bardzo ważny interes Spółki jako strony postępowania. Informacja w zakresie opóźnienia realizacji inwestycji lub naruszenia zapisów umownych znajduje się na stronie nr 58 — pkt III.25.4 Umowy G. Zgodnie z jej warunkami, w przypadku nie dopełnienia przez Beneficjenta obowiązków wynikających z przedmiotowej umowy, I. może zmniejszyć kwotę dotacji beneficjenta określoną w art. 3 proporcjonalnie do nieprawidłowej realizacji działania. Zgodnie z tym zapisem Unia Europejska (UE) nie zrefunduje wydatków, które zostaną poniesione na zamierzenie budowlane po 31 grudnia 2024 r. Wydatki te, wówczas będą musiały być pokryte z budżetu Państwa. Terminowa realizacja inwestycji pozwoli zatem zabezpieczyć Państwo polskie przed wydatkami (stratami), które musiałyby zostać poniesione w sytuacji braku refundacji środków przez UE. Ponadto, istnieje zagrożenie nałożenia korekty finansowej na Projekt w przypadku braku pełnej realizacji zakresu rzeczowego objętego tym Projektem. Zgodnie z aneksem nr 4 do Umowy G. wartość Projektu w zakresie kosztów kwalifikowanych to 418 172 700,00 € z refundacją środków w ramach instrumentu CEF "Łącząc Europę" w wysokości 324 334 746,12 €. PKP [...], szacuje, że rozpoczęcie budowy z dniem 1 kwietnia 2024 r. umożliwi zakończenie zasadniczych robót budowlanych wraz z likwidacją przejazdu kolejowo-drogowego w poziomie szyn do końca roku 2024, co pozwoli uniknąć konsekwencji poniesienia kosztów związanych z brakiem terminowej realizacji zgodnie z Umową G. Inwestorem zamierzenia budowlanego jest Burmistrz Gminy K. jako Zarządca drogi (zgodnie z zapisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych tylko Zarządca drogi jest właściwy do złożenia wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej). Natomiast [...] S.A. będzie pełnić funkcję Inwestora Zastępczego. Nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (będącej niezbędnym załącznikiem wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej oraz pozwoleń wodnoprawnych umożliwi niezwłoczne uzyskanie stosownej decyzji, której wydanie umożliwi niezwłoczne rozpoczęcie procesu realizacji inwestycji w zakresie budowy wiaduktu drogowego zgodnie z udzielonym dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej. Od sprawnego przygotowania i realizacji tej inwestycji zależy możliwość późniejszego wydatkowania środków unijnych". W istocie powyższe stanowi o istnieniu ważnego interesu wnioskodawcy w rozumieniu art. 108 kpa.

Z kolei jeśli chodzi o interes społeczny, to organ wskazuje na poprawę bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego poprzez likwidację niebezpiecznego miejsca jakim jest przejazd w poziomie szyn. Budowa wiaduktu drogowego nad linią kolejową w miejscowości W. F. usprawni zarówno system transportu kolejowego jak i drogowego. Zwiększy bezpieczeństwo podróży oraz skróci czas podróżowania. Ponadto, zostaną zastosowane rozwiązania minimalizujące oddziaływanie inwestycji (na etapie realizacji i eksploatacji) na środowisko przyrodnicze i ludzi. Wskazano na poprawę bezpieczeństwa przejazdu linią kolejową, ponieważ skrzyżowanie z torami w poziomie szyn zostanie zastąpione bezkolizyjnym skrzyżowaniem dwupoziomowym, co eliminuje możliwość ewentualnych incydentów i zdarzeń drogowych na styku ruch kołowego i kolejowego, a tym samym inwestycja wpłynie pozytywnie na poprawieni jakości i czasu podróży ruchu pasażerskiego i towarowego. Poprawie ulegnie również czas i komfort dojazdu do posesji — brak postoju w oczekiwaniu na przejazd pociągu na przejeździe kolejowo-drogowym w poziomie szyn.

W ocenie Kolegium przedstawiona argumentacja uzasadnia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Bez wątpienia realizacja inwestycji leży w interesie społecznym, jak również w interesie wnioskodawcy.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł R. H. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego T. K., podnosząc zarzuty naruszenia:

1) 108 § 1 k.p.a. z uwagi na błędne i bezpodstawne przyjęcie, że w przypadku Decyzji środowiskowej spełniona została przesłanka uprawniająca do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w postaci wyjątkowo ważnego interes strony, pomimo tego, że:

a) dopuszczalność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (decyzji środowiskowej) wynika z faktu, że decyzja ta umożliwia inwestorowi ubieganie się w oparciu o nią o uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co jest równoznaczne z tym, że jedynym podmiotem po stronie którego może występować wyjątkowo ważny interes w uzyskaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej jest inwestor zamierzenia objętego taką decyzją:

b) inwestycja, dla której wydana została nieostateczna Decyzja środowiskowa jest inwestycją drogową, której realizacja ma nastąpić w oparciu decyzję zezwalającą na realizację inwestycji drogowej, do której uzyskania jest uprawniony wyłącznie właściwy zarządca drogi - w tym wypadku Burmistrz Gminy K. (ponieważ do wykonania Decyzji środowiskowej legitymowany jest w tym wypadku wyłącznie Burmistrz Gminy K., tylko występujący po lego stronie wyjątkowo ważny interes mógłby uzasadnić nadanie Decyzji środowiskowej rygoru natychmiastowej wykonalności):

c) [...]. jako zarządca infrastruktury kolejowej występuje obecnie w przedmiotowej sprawie wyłącznie w charakterze strony (jako podmiot, którego nieruchomość znajduje się zasięgu oddziaływania objętego Decyzją środowiskową zamierzenia) - w przypadku [...] jako podmiotu który nie może wykonać Decyzji środowiskowej (tj. uzyskać na jej podstawie decyzji ZRiD i przystąpić do realizacji zamierzenia) nie może być więc mowy o istnieniu interesu uzasadniającego nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności Decyzji;

d) okoliczność, że [...] podpisała umowę, na podstawie której zobowiązała się do zrealizowania w określonym terminie zamierzenia drogowego, dla którego wydana została nieostateczna Decyzja środowiskowa (pomimo tego, że w świetle prawa nie jest w ogóle podmiotem uprawnionym do realizacji tego zamierzenia) oraz kary finansowe grożące [...] za brak wykonania tego zobowiązania nie mogą przemawiać za wystąpieniem przesłanki wyjątkowo ważnego interesu strony w uzyskaniu rygoru natychmiastowej wykonalności dla Decyzji środowiskowej,

e) za nadaniem w przedmiotowej sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności nie mógł w przedmiotowej sprawie przemawiać:

"bardzo ważny interes Spółki [...] jako strony postępowania" wynikający rzekomo z tego, iż "Spółka [...]. jest zobowiązana do dołożenia wszelkich starań umożliwiających zakończenie realizacji przedsięwzięcia [dla którego wydana została Decyzja środowiskowa] w wyznaczonym terminie oraz tego, że Unia Europejska nie zrefunduje tej Spółce wydatków które zostaną poniesione na zamierzenie budowlane po 31 grudnia 2024 r."

"fakt, że [...]. szacuje że rozpoczęcie budowy z dniem 1 kwietnia 2024 r. umożliwi zakończenie robót budowlanych wraz z likwidacją przejazdu kolejowa - drogowego w poziomie szyn do kończ 2024 r."

2) 108 § 1 k.p.a. z uwagi na błędne i bezpodstawne przyjęcie, że w przypadku Decyzji środowiskowej spełniona została przesłanka w postaci interesu społecznego, pomimo tego, że w interesie społecznym leży przede wszystkim zrealizowanie zamierzenia, dla którego wydana została nieostateczna Decyzja środowiskowa z dochowaniem warunków wynikających z przepisów prawa, a więc przede wszystkim przy uwzględnieniu faktycznego celu, faktycznego zasięgu oddziaływania oraz wpływu środowiskowego a ponadto z poszanowaniem interesów mieszkańców ul. Z. w K.;

3) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), art. 80 k.p.a. (reguł rządzących prowadzeniem przez organy administracji postępowania dowodowego) z uwagi na błędną ocenę stanu faktycznego sprawy i uznanie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności Decyzji środowiskowej, w tym nieuprawnione uznanie, że po stronie wnioskodawcy (inwestora) występuje wyjątkowo ważny interes uzasadniający wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia.

Powołując się na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/101/2024, utrzymującego w mocy postanowienie Burmistrza Gminy K. z dnia 09.02.2024 r. (znak: ROS.6220.19.2023) o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (znak sprawy: ROS.6220.10.2022) dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo – drogowych w poziomie szyn na odcinku J. S. - K. na linii kolejowej nr [...] D. G. Z. - K. G." dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797; 43,152; 48,890; 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918; 61,838 linii kolejowej nr [...] D. G. Z. - K. " - zamówienie częściowe nr [...] wiadukt drogowy - km 43,152 linii kolejowej nr [...] (W. F.) oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi z racji jej bezzasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy K. znak: ROS.6220.10.2022 z dnia 28.06.2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku J. S. — K. na linii kolejowej nr [...] D. G. Z. — K. G. dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797; 43,152; 48,890; 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918.

Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 775 ze zm.):

§ 1. Decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

§ 2. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie.

Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna pomimo tego, że nie jest ostateczna. Instytucja ta dotyczy zatem wykonalności decyzji nieostatecznych (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 15 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1134/09).

Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia jednej ze wskazanych w art. 108 § 1 przesłanek, tj. ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, a także innego interesu społecznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 16 marca 2018 roku, sygn. I OSK 965/16).

Jak wskazuje się w orzecznictwie przesłanką wspólną dla wszystkich przypadków nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymienionych w powyższym przepisie, jest «niezbędność» niezwłocznego wdrożenia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia niezbędności niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym (por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2019 roku, sygn. II SA/Kr 1080/19).

Ustalenie, czy w konkretnej sprawie zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 108 § 1, powinno opierać się na ocenach zrelatywizowanych względem okoliczności obiektywnych, a nie rozważaniach o jedynie hipotetycznym charakterze. Zastosowanie omawianego przepisu dopuszczalne jest jedynie w przypadku wystąpienia realnego ryzyka naruszenia wartości w nim wymienionych, a zatem "samo subiektywne przekonanie strony, iż w sprawie występują okoliczności uzasadniające zastosowanie tej instytucji, nie jest wystarczające" (por. np. uzasadnienia do wyroków: WSA w Szczecinie z 28 marca 2019 r., sygn. II SA/Sz 1212/18, WSA w Warszawie z 28 czerwca 2018 r., VI SA/Wa 583/18).

Generalnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady nie ma przeszkód by nieostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nadać rygor natychmiastowej wykonalności (zob. np. uzasadnienia: do wyroku NSA z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 2169/11 oraz do wyroku NSA z dnia 23 czerwca 2021 roku, sygn. III OSK 3704/21).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie Sądu zasadność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na przedmiotową nieostateczną decyzję środowiskową, nie budzi wątpliwości.

W tym przypadku skonkretyzowały się obie przesłanki wymienione w art. 108 k.p.a., które zadecydowały o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a mianowicie interes społeczny i wyjątkowo ważny interes strony.

Jak wskazano w uzasadnieniu do wydanego postanowienia planowana inwestycja tj. "Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku J. S. - K. na linii kolejowej nr [...] D. G. Z. - K. G. dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797; 43,152; 48,890; 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918; 61,838 linii kolejowej nr [...] D. G. Z.-K. G. - zamówienie częściowe nr [...]. Wiadukt drogowy km 43,152 linii kolejowej nr [...] (W. F.)" wpłynie pozytywnie na organizację zarówno ruch kolejowego jak i ruchu drogowego, czego konsekwencją będzie zwiększenie komfortu ruchu drogowego oraz kolejowego, co będzie miało bezpośrednie przełożenie nie tylko na zmniejszenie czasu transportu drogowego czy kolejowego, ale również będzie miało pozytywny oddźwięk dla mieszkańców okolic. Nadto zmniejszy uciążliwości środowiskowe m.in. poprzez poprawę warunków powietrza atmosferycznego.

Dodatkowo przywołać należy także podnoszoną kwestię poprawę bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego poprzez likwidację niebezpiecznego miejsca jakim jest przejazd w poziomie szyn. Budowa wiaduktu drogowego nad linią kolejową w miejscowości W. F. usprawni zarówno system transportu kolejowego jak i drogowego. Zwiększy bezpieczeństwo podróży oraz skróci czas podróżowania. Ponadto, zostaną zastosowane rozwiązania minimalizujące oddziaływanie inwestycji (na etapie realizacji i eksploatacji) na środowisko przyrodnicze i ludzi. Wskazano na poprawę bezpieczeństwa przejazdu linią kolejową, ponieważ skrzyżowanie z torami w poziomie szyn zostanie zastąpione bezkolizyjnym skrzyżowaniem dwupoziomowym, co eliminuje możliwość ewentualnych incydentów i zdarzeń drogowych na styku ruch kołowego i kolejowego, a tym samym inwestycja wpłynie pozytywnie na poprawieni jakości i czasu podróży ruchu pasażerskiego i towarowego. Poprawie ulegnie również czas i komfort dojazdu do posesji — brak postoju w oczekiwaniu na przejazd pociągu na przejeździe kolejowo-drogowym w poziomie szyn.

Skarżący wskazuje, że w tym kontekście, że za nadaniem w przedmiotowej sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności nie mógł w przedmiotowej sprawie przemawiać bardzo ważny interes Spółki [...] jako strony postępowania wynikający z tego, iż "Spółka [...] jest zobowiązana do dołożenia wszelkich starań umożliwiających zakończenie realizacji przedsięwzięcia [dla którego wydana została Decyzja środowiskowa] w wyznaczonym terminie oraz tego, że Unia Europejska nie zrefunduje tej Spółce wydatków które zostaną poniesione na zamierzenie budowlane po 31 grudnia 2024 r., ani też fakt, że [...]. Szacuje, że rozpoczęcie budowy z dniem 1 kwietnia 2024 r. umożliwi zakończenie robót budowlanych wraz z likwidacją przejazdu kolejowa - drogowego w poziomie szyn do kończ 2024 r.

Stanowisko Skarżącego nie jest jednak trafne. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że inwestycja kolejowa oraz inwestycja drogowa są ze sobą powiązane, co najmniej w zakresie w jakim dotyczą te inwestycje likwidacji przejazdu kolejowo-drogowego w poziomie szyn. Likwidacja natomiast tego przejazdu w okresie do końca roku 2024 pozwoli uniknąć konsekwencji poniesienia kosztów związanych z brakiem terminowej realizacji zgodnie z Umową G. . Inwestorem zamierzenia budowlanego jest Burmistrz Gminy K. jako Zarządca drogi (zgodnie z zapisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych tylko Zarządca drogi jest właściwy do złożenia wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej), natomiast Spółka [...] będzie pełnić funkcję Inwestora Zastępczego.

Zasadnie przyjął zatem organ, że nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (będącej niezbędnym załącznikiem wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej oraz pozwoleń wodnoprawnych) umożliwi niezwłoczne uzyskanie stosownej decyzji, której wydanie umożliwi niezwłoczne rozpoczęcie procesu realizacji inwestycji w zakresie budowy wiaduktu drogowego zgodnie z udzielonym dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej. Od sprawnego przygotowania i realizacji tej inwestycji zależy możliwość późniejszego wydatkowania środków unijnych.

Ponadto bardzo istotne znaczenie ma okoliczność, że stosownie do zapisów aneksu nr 4 do Umowy G. wartość Projektu w zakresie kosztów kwalifikowanych to 418 172 700,00 € z refundacją środków w ramach instrumentu CEF "Łącząc Europę" w wysokości 324 334 746,12 €.

W konsekwencji od sprawnego przygotowania i realizacji tej inwestycji zależy możliwość późniejszego wydatkowania środków unijnych, co stanowi o istnieniu interesu społecznego oraz ważnego interesu wnioskodawcy w rozumieniu art. 108 kpa.

Skarżący ponadto odwołuje się do interesu społecznego, który w jego ocenie nie został należycie rozważony przy rozstrzyganiu sprawy, co miało uzasadniać zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. Należy jednak w ty kontekście wskazać, że w kontekście przedmiotowej sprawy nie można także abstrahować od skutku prawnego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej. Skutkiem tym jest jedynie możliwość przejścia przez inwestora do kolejnego etapu procesu inwestycyjnego. Oznacza to, że interes społeczny będzie podlegał ochronie na dalszych etapach postępowania. Innymi słowy, nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej, nie spowoduje powstania skutków, do których odwołuje się Skarżący, czyli negatywnego wpływu na środowiskowego a ponadto z brak poszanowania interesów mieszkańców ul. Z. w K..

W kontekście powyższych uwag bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. został powiązany z błędną oceną stanu faktycznego sprawy i uznaniem, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności Decyzji środowiskowej, w tym nieuprawnione uznanie, że po stronie wnioskodawcy (inwestora) występuje wyjątkowo ważny interes uzasadniający wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.