Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 520/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 , art 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 7 , art 77 , art 80  , art 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi B. G., M. W., G. Z., J. Z. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 stycznia 2024 r., znak:WS-VI.7534.3.114.2023.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta Chrzanowski decyzją z 18 września 2023 r. znak: AGN.6821.30.2018.PKK22, po rozpoznaniu wniosku M. W., J. Z., G. Z., B. G. i W. G. orzekł:

- w pkt 1- 5 o zwrocie udziałów w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0455 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C. - miasto, obręb K., stanowiącej własność Powiatu C. na rzecz: M. W. w 2/12 cz.; J. Z. w 2/12 cz.; G. Z. w 2/12 cz.; B. G. w 3/12 cz. oraz W. G. w 3/12 cz.;

- w pkt 6 o zwrocie na rzecz Powiatu C. zdenominowanego i zwaloryzowanego odszkodowania przez: M. W. w kwocie [...]zł; J. Z. w kwocie [...]zł; G. Z. w kwocie [...]zł; B. G. w kwocie [...]zł oraz W. G. w kwocie [...]zł;

- w pkt 7 o tym, że kwota wymieniona w pkt 6 winna być uiszczona w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna na konto Starostwa Powiatowego w C. wskazane w decyzji;

- w pkt 8 o tym, że w przypadku niezapłacenia powyższej kwoty w ustalonym terminie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

- w pkt 9 o tym, że w razie zwłoki w uiszczeniu należności pobrane zostaną odsetki na zasadach ogólnych, określonych w Kodeksie cywilnym;

- w pkt 10 o tym, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu;

- w pkt 11 o tym, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości;

- w pkt 12 o tym, że w dniu, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna na działce nr [...], prawo nieodpłatnego użytkowania na czas nieokreślony krótszy niż 30 lat na rzecz Szpitala Powiatowego w C. wygasa;

- w pkt 13 o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb K., oznaczonej w dniu wywłaszczenia: I. kat. [...], I. kat. [...], odpowiadającej obecnie w części działce nr [...] o pow. 12,0784 ha, stanowiącej własność Powiatu C. na rzecz: M. W., J. Z., G. Z., B. G. i W. G..

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3, 4 i 6, art. 141, art. 142 i art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344), dalej "u.g.n." oraz art. 104 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że do organu został złożony wniosek spadkobierców R. Z. oraz spadkobierców C. G. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako l. kat [...], odpowiadającej w części działki nr [...] o pow. 12,0946 ha, a także l. kat [...], odpowiadającej w części działki nr [...] o pow. 12,0946 ha i nr [...] o pow. 0,0455 ha.

Dalej organ opisał przekształcenia działek wnioskowanych do zwrotu na przestrzeni czasu i wykazał następstwo prawne wnioskodawców (spadkobiercy wywłaszczonej w latach 70-tych XX wieku R. Z. i jej zmarłego spadkobiercy – C. G.).

Jako podstawę faktyczną ww. rozstrzygnięcia organu I instancji w pkt 13 organ I instancji wskazał on uznanie, że wywłaszczona działka oznaczona w dniu wywłaszczenia: I. kat. [...] oraz I. kat. [...], odpowiadająca obecnie w części działce nr [...], została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, obecnie stanowi zaplecze szpitala, z wyłączeniem działki nr [...], a zatem nie zaistniały przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia, co uzasadnia odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Cel wywłaszczenia organ ustalił w oparciu m.in. o decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 3 września 1974 r. znak GKP.II-440/220/74 oraz umowy sprzedaży parceli nr [...] z 1976 r. i nr [...] z 1978r., jako "cel użyteczności publicznej w związku z budową Szpitala Miejskiego w C.".

Kolejno organ I instancji wskazał, że wywłaszczenia dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ I instancji dodał, że widoczne oznaki zagospodarowania spornego terenu zgodnie z planem realizacyjnym wykazano podczas dwukrotnych oględzin wnioskowanych do zwrotu działek i na podstawie zdjęć lotniczych (na zdjęciu z 1981r. widoczne jest rozpoczęcie budowy). Na działce nr [...] (z której w 2022 r. wydzielono działkę [...]) znajduje się parking z kostki brukowej przynależny do budynku szpitala, w którym znajduje się Polsko-Amerykańska Klinika Serca w C.. W dalszej części działki znajduje się rozdzielnia SN 16 kV oraz infrastruktura techniczna w postaci prądu i kanalizacji. Pozostała część działki stanowi zaplecze szpitala, aczkolwiek w części jest nieurządzona, porośnięta wysokimi drzewami i samosiejkami. Teren zielony pełni dla szpitala funkcję buforującą od nieruchomości sąsiednich.

Dodatkowo na działce nr [...] widoczne są oznaki zagospodarowania terenu, tj. budowy szpitala miejskiego. Ponadto droga dojazdowa do szpitala zapewnia właściwą komunikację (np. dostawa tlenu, leków, wywóz odpadów medycznych).

Z pism gestorów sieci wynika, że na spornej działce znajdują się:

- wybudowana w 2004 r. linia kablowa SN nr [...] – zastępcze źródło energii,

- sieć wodociągowa DN 150 mm PVC wykonana i oddana w użytkowanie w 1992 r.

Organ I instancji przedstawił też opis zagospodarowania spornych nieruchomości zawarty w szeregu pism Dyrektora Szpitala Powiatowego w C. .

Przedmiotowa decyzja Starosty z 18 września 2023 r. została doręczona: M. W., J. Z., G. Z. i B. G., działającemu w sprawie jako opiekun ubezwłasnowolnionej W. G., pełnomocnikowi B. G. - D. S., Zarządowi Powiatu C. i Dyrektorowi Szpitala Powiatowego w C.

Odwołanie od części ww. decyzji Starosty C. z 18 września 2023 r., obejmującej pkt 13, złożyli: B. G., M. W., G. Z. i J. Z., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało decydujący wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a w szczególności art. 136 i nast. u.g.n.;

2) przepisów postępowania, które miało decydujący wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 K.p.a. - poprzez naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

W związku z powyższym odwołujący wnieśli o uchylenie punktu 13 zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odwołaniu zaznaczono, że w uzasadnieniu decyzji "Starosta podniósł, że z oględzin przeprowadzonych w dniu 27 sierpnia 2018 r. na nieruchomości objętej wnioskiem stwierdzono, że teren działki nr [...] w części działki wywłaszczonej [...] stanowi parking z kostki brukowej, przynależny do Polsko-Amerykańskiej Kliniki Serca w C. itd. Druga połowa działki niezagospodarowana, nieurządzona, wysokie drzewa, samosiejki. Fakty te zostały potwierdzone podczas drugich oględzin dokonanych z udziałem geodety uprawnionego D. Z. w dniu 5 grudnia 2022 r."

Zdaniem skarżących ta druga część działki - niezagospodarowana - nie została zagospodarowana na cele wywłaszczenia.

Zdaniem skarżących zdecydowanie większa część działki oznaczonej w dniu wywłaszczenia I. kat. [...], I. kat. [...], odpowiadającym obecnie w części działce nr [...] o pow. 12,0784 ha, do dnia dzisiejszego nie została zagospodarowana w żaden sposób. Tak jak zapisano to w protokole oględzin, jest ona "niezagospodarowana, nieurządzona, wysokie drzewa, samosiejki".

Skarżący zgodzili się, aby odmowa zwrotu dotyczyła tej części ich działki, na której faktycznie znajduje się parking i została ona zagospodarowana, jednakże odmowa zwrotu całej działki jest rażąco niesprawiedliwa i stoi w sprzeczności z przepisami prawa.

Ponadto w odwołaniu zwrócono również uwagę na "proceduralne błędy w toku postępowania przed Starostą C. Polegają one na niewłaściwym zinterpretowaniu zebranego materiału dowodowego, zgodnie z którym większa część dawnej I. kat. [...],1. kat. [...] nie została zagospodarowana w żaden sposób. Pomimo tego faktu, Starosta odmówił zwrotu całej dawnej działki I. kat. [...], I. kat. [...], chociaż powinien orzec o zwrocie jej niezagospodarowanej części, a odmówić wyłącznie zwrotu tego fragmentu nieruchomości, który bezspornie został za użytkowany".

Pismem z 9 listopada 2023 r. (data wpływu do urzędu) Starostwo Powiatowe w C. przesłało pismo pełnomocnika B. G. - D. S. z 9 października 2023 r. informujące, że W. G. zmarła 4 listopada 2022 r. oraz kopię postanowienia Sądu Rejonowego w C. Wydział I Cywilny sygn. akt INs [...] z 4 listopada 2022 r. stwierdzającego nabycie spadku po W. G. przez jej brata B. G. w całości.

Wojewoda Małopolski decyzją z 31 stycznia 2024 r. znak: WS VI.7534.3.114.2023.KP, po rozpatrzeniu ww. odwołania, uchylił punkt 13 decyzji I instancji i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb - K. , oznaczonej w dniu wywłaszczenia I. kat. [...], I. kat. [...], odpowiadającej obecnie w części działce nr [...] o pow. 12,0784 ha, stanowiącej własność Powiatu C. , na rzecz: M. W., J. Z., G. Z. i B. G..

Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 9a w zw. z art. 142 ust. 1 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności organ odwoławczy zaznaczył, że B. G., M. W., G. Z. i J. Z. złożyli odwołanie w zakresie punktu 13 zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, w części dotyczącej punktów 1-12 zaskarżona decyzja stała się ostateczna.

Organ odwoławczy przywołał treść z art. 136 ust. 3 u.g.n. Ustalił, że nieruchomość będąca przedmiotem roszczenia o zwrot stanowi nieruchomość, do której zastosowanie znaleźć by mogły przepisy ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przez uprawnioną osobę - poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę.

Umową sprzedaży Rep. A nr [...] z 31 maja 1976 r. zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działka nr [...] o pow. 0,4677 ha położona w gm. kat.. (m. C.), stanowiąca własność R. Z., została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa, w związku z decyzją Naczelnika Powiatu w C. z 3 września 1974 r. znak: GKP.II-440/220/74 o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, na cele budowy Szpitala Miejskiego w C., za kwotę [...]zł.

Umową sprzedaży Rep. A nr [...] z 3.05.1978r., zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działka nr [...] o pow. 0,4016 ha położona w gm. kat. K. (m. C.), stanowiąca własność R. Z., została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa, w zw. z decyzją Naczelnika Powiatu w C. z 3 września 1974 r. znak: GKP.II-440/220/74 o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz decyzją Urzędu Wojewódzkiego w K. z 10 maja 1976 r. nr RA/lll/572/32/76 na cele budowy Szpitala Miejskiego w C., za kwotę [...]zł.

Organ II instancji stwierdził, że ze zgromadzonych w aktach postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że wymienieni w zaskarżonej decyzji wnioskodawcy są spadkobiercami poprzedniej właścicielki nieruchomości. W miejsce natomiast zmarłej W. G. wszedł B. G. na podstawie ww. postanowienia Sądu Rejonowego w C. Wydział I Cywilny sygn. akt I Ns 748/22 z 4 listopada 2022 r.

Z kolei ze zgromadzonych w aktach dokumentów geodezyjnych wynika, że wywłaszczona parcela I. kat. [...] odpowiada części działki nr [...], a parcela I. kat. [...] odpowiada części działki nr [...] oraz działkom nr [...] i nr [...].

Zaskarżona decyzja dotyczy części działki nr [...] i działki nr [...], stanowiącej własność Powiatu C. w użytkowaniu Szpitala Powiatowego w C. , przy czym przedmiotem postępowania odwoławczego jest jedynie część działki nr [...], w granicach wywłaszczonych parcel.

Następnie organ II instancji stwierdził, że skoro spełnione zostały dwie pierwsze przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. złożenie wniosku przez spadkobierców poprzedniego właściciela, a w sprawie znajdzie odpowiednie zastosowanie przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. - w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n., to należało przejść do zbadania trzeciej przesłanki warunkującej zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, to jest zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia (art. 137 u.g.n.). Zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Kolejno organ odwoławczy przywołał tezy z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Organ II instancji stwierdził, że skutkiem powołanego orzeczenia - jak wskazuje się w orzecznictwie - jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2). Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące dużych i wieloetapowych inwestycji, wskazując, że przy ocenie zbędności nieruchomości wywłaszczonych na realizację większych, złożonych inwestycji, organy administracji powinny mieć na uwadze ewentualną modyfikację ogólnego celu wywłaszczenia, rozumianą jako realizacja elementów innych, niż pierwotnie planowane, ale stanowiących część inwestycji głównej.

Dalej organ II instancji stwierdził, że mając na uwadze, iż w decyzji I instancji organ oparł się jedynie na protokołach z oględzin nieruchomości w dniu 27 sierpnia 2018 r. oraz w dniu 5 grudnia 2022 r., zdjęciach lotniczych z 1981 r. i 1992 r. opisanych bardzo ogólnie, pismach operatorów sieci technicznych i pismach Dyrektora Szpitala z 5 lutego 2019 r., z 20 czerwca 2023 r. oraz z 30 października 2019 r., na podstawie których organ I instancji oględnie stwierdził, że działka nr [...] - w granicach wywłaszczonych parcel - była i jest zagospodarowana dla potrzeb szpitala, stanowiąc jego zaplecze, a zatem nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, w niniejszej decyzji organ odwoławczy odnosi się do zdjęć lotniczych i pozostałych złożonych do akt dokumentów, jak również powszechnie dostępnych ortofotomap historycznych dostępnych w geoportalu i informacji na stronie internetowej szpitala w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Wojewoda przechodząc do analizy sprawy wskazał, że na pozyskanym do akt sprawy planie realizacyjnym, uprawniony geodeta D. Z. naniósł parcele:

1) I. kat. [...] (która jak wynika z tego planu miała być zajęta przez budynek nr 3, tj. budynek Zakładu [...], część budynku nr 2 (pralnia, kuchnia) oraz drogę łączącą kompleks szpitalny z drogą główną oraz drogi wewnętrze i plac) 2) I. kat. [...] (która miała być zajęta pod drogę prowadzącą z drogi głównej i plac).

Do akt sprawy złożono również projekt techniczny ukształtowania terenu Szpitala Miejskiego w C., przy ul. [...], wykonany w 1983 r. Na ww. projekcie widoczne są budynki nr 32 i nr 30, położone przy ul. [...] - zaznaczone na planie jako przeznaczone do adaptacji, które w tym terenie istnieją nadal na działkach nr [...] oraz nr [...]. Ww. budynki są widoczne również na wcześniejszym planie.

Jak wynika z porównania ww. projektu z mapą ewidencyjną, z naniesionymi na niej przez uprawnionego geodetę wywłaszczonymi parcelami, na północ od parceli I. kat. [...], na działce nr [...] projektowany był parking, który został zrealizowany. Na części działki nr [...] w granicach ww. parcel projektowano plac przy budynku nr 3 (tj. pralni) wraz z drogami dojazdowymi z drogi głównej. W tym terenie zaznaczono również budynek nr 16 (pawilon zakaźny) oznaczony jako "do realizacji perspektywicznej", przy czym budynek ten nie był objęty tym projektem.

Na południe od projektowanego budynku pralni (wcześniej - budynku Anatomii Patologicznej), projektowano kolejne budynki nr 2 (kuchnia), nr 5 (trafo, agregaty maszynownia ziebn.), nr 4 (zwierzętarnia, magazyn sprzętu ogrodniczego), nr 6 (warsztaty, centrala telefoniczna), nr 7 (anatomia patologiczna). Przedmiotowe budynki są widoczne na zdjęciu lotniczym z 1992r. oraz na aktualnych mapach.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie ortofotomapy z 2004 r. stwierdzić można, że cała ww. działka nr [...], w tym w granicach wywłaszczonych parcel stanowiła spójny, zorganizowany kompleks szpitalny.

Jak wynika z księgi wieczystej [...] i akt sprawy, umową Rep. A nr [...] z 15 marca 2001 r. Powiat C. oddał w użytkowanie na czas nieokreślony Szpitalowi Powiatowemu w C. m.in. działkę nr [...] (odpowiadająca m.in. działce nr [...]), wraz z budynkami kompleksu szpitalnego, w tym m.in. budynkami: pralni, kuchni, agregatorowni, tlenowni, magazynem materiałów łatwopalnych, budynkiem tlenowni, budynkiem hydroforni, budynkiem warsztatów, budynkiem anatomii patologicznej.

Umową Rep. A Nr [...] z 26 kwietnia 2002 r., stanowiącą aneks do ww. umowy, dodano zapis, że nieruchomość oddawana jest w użytkowanie na czas nieokreślony, nie krótszy niż 30 lat. Jak wynika z operatu nr [...], wpisanego do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 16 maja 2019 r., działka nr [...] podzieliła się na działki: nr [...] i nr [...].

Przedmiotowe umowy potwierdzają, że na działce nr [...] powstał i funkcjonował w wymaganym terminie - do 22 września 2004 r. - szpital.

Datę oddania do użytku nowych budynków szpitalnych wraz z jego zapleczem, w tym wyżej wspomnianą i planowaną w tym terenie drogą na działce nr [...] (w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...]) potwierdza również ogólnodostępna informacja zawarta na stronie internetowej Szpitala Powiatowego w C. , w której wskazano, że w nowych budynkach szpital funkcjonuje od około 1994 r. – 1998 r.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora Szpitala Powiatowego w C. z 13 listopada 2018 r., w którym wyjaśniono, że "droga dojazdowa do szpitala przez działkę nr [...] stanowi główną drogę dojazdową pozwalającą na bezpośredni wjazd na teren szpitala. Z drogi tej korzystają pracownicy szpitala, dostawcy, służby techniczne i ratownicze. Drogą tą odbywa się transport ciekłego tlenu i innych gazów medycznych stosowanych w Szpitalu".

Z kolei w piśmie Dyrektora Szpitala z 5 lutego 2019 r. opisującym stan obecny zaznaczono, że działka nr [...] częściowo została zagospodarowana na drogi wewnętrzne, parking oraz drogi dojazdowe do Szpitala. Działka nr [...] częściowo jest zagospodarowana m.in. przez drogę dojazdową do Szpitala, która zapewnia "właściwą komunikację zarówno dla potrzeb personelu jak i firm wykonujących usługi dla szpitala (dostawa tlenu, dostawa leków, wywóz odpadów medycznych, dostawa środków żywnościowych do kuchni)".

W piśmie z 20 czerwca 2023 r. Dyrektor Szpitala odniósł się do złożonych do akt zdjęć lotniczych. Ponadto wyjaśnił, że na działce znajduje się linia kablowa SN, która służy zasileniu budynku Oddziału Kardiologicznego, jak również linia kablowa, która została wybudowana jako zastępcze źródło energii w razie awarii. Na działce nr [...] znajduje się również sieć gazowa średniego ciśnienia. Ponadto Dyrektor wyjaśnił, że działka nr [...], na której w części znajduje się zieleń i droga, jest ściśle związana ze szpitalem.

Pismem z 16 lutego 2023 r. T. D. S.A. poinformował organ I instancji, że linia kablowa SN o nr [...] została wybudowana w 2009 r. dla zasilenia budynku Oddziału Kardiologicznego, natomiast linia kablowa SN o nr [...] została wybudowana w 2004 r., jako zastępcze źródło energii elektroenergetycznej. Jak wynika z ortofotomapy, ww. sieć elektryczna przechodzi przez część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel I. kat. [...], l. kat. [...].

Ponadto w piśmie z 7 lutego 2023 r. spółka Wodociągi C. sp. z o.o. w C. wskazała, że przez część nr [...], przechodzi sieć wodociągowa DN 150 mm PVC, wykonana na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy w T. i oddana do użytkowania w 1992 r. Jak wynika z załączonej mapy przechodzi ona przez ww. działkę w granicach parceli I. kat. [...]. Przez ww. działkę w granicach wywłaszczonych parcel przechodzi również sieć kanalizacyjna do której podłączone są budynki szpitalne położone od zachodniej części parceli I. kat. [...] odpowiadającej części działki nr [...].

Podsumowując organ II instancji stwierdził, że opisany stan faktyczny i prawny ww. działki w granicach wywłaszczonych parcel przed dniem 22 września 2004 r. potwierdza, że część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel, również w zakresie tej części nieruchomości, która aktualnie jest zajęta przez zieleń, ale była jak wynika ze zdjęć lotniczych i ortofotomap, pism operatorów sieci, oświadczeń dyrektora Szpitala Powiatowego w C. , umów zawartych przez szpital z Powiatem C. zagospodarowana dla potrzeb szpitala potwierdza, że nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia i nie może zostać zwrócona na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy choć zaskarżona decyzja Starosty C. i naruszała art. 7 i art. 107 K.p.a., to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także materiał powszechnie dostępny w portalu geoportal i na stronie internetowej szpitala potwierdzają, że przedmiotowa nieruchomość wymieniona w punkcie 13 decyzji nie jest zbędna na cele wywłaszczenia i nie może podlegać zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela.

B. G., M. W., G. Z. i J. Z. wnieśli na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z 31 stycznia 2024 r. znak: WS VI.7534.3.114.2023.KP skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 K.p.a., poprzez naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z prawem;

2) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało decydujący wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a w szczególności art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i ust. 1 u.g.n.

Skarżący wnieśli również o zasądzenie od strony przeciwnej na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że błędy proceduralne popełnione przed organami obu instancji, polegające na niewłaściwym zinterpretowaniu zebranego materiału dowodowego, zgodnie z którym większa część dawnej działki l. kat. [...], l. kat. [...] nie została zagospodarowana w żaden sposób, doprowadziły do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

Skarżący podnieśli, że działka jest niezagospodarowana i zgodnie z opisem w protokole oględzin porosła drzewami samosiewkami, co wskazuje na długotrwałość obecnego stanu. Na znacznej części przedmiotowej nieruchomości nie zostały wybudowane żadne budynki ani budowle. Ponadto ze zdjęć lotniczych nie wynika, aby ta część nieruchomości była faktycznie kiedykolwiek trwale użytkowana na potrzeby szpitala. Jeżeli w trakcie budowy szpitala były składowane na niej materiały budowlane bądź piasek, żwir itp., nie można przyjąć, zdaniem skarżących, aby na nieruchomości tej zostały zrealizowane cele wywłaszczenia.

Powyższe rozważania prowadzą według skarżących do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, a zatem zostały spełnione wszystkie wymagane prawem przesłanki do orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał m.in., że przedstawiony szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny i prawny powyższej działki istniejący przed 22 września 2004 r. potwierdza, że nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia i nie może zostać zwrócona na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela. Szpital bowiem powstał i funkcjonował na tym terenie w wymaganym terminie do 22 września 2004 r.

Wojewoda wskazał też, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w przypadku definitywnego osiągnięcia celu wywłaszczenia nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a zarzuty skarżących nie są zasadne.

Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczyła decyzji Wojewody Małopolskiego z 31 stycznia 2024 r., którą uchylił on opisany na wstępie pkt 13 decyzji Starosty C. z 18 września 2023 r. i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb - K. , oznaczonej w dniu wywłaszczenia I. kat. [...], I. kat. [...], odpowiadającej obecnie w części działce nr [...] o pow. 12,0784 ha, stanowiącej własność Powiatu C. na rzecz: M. W., J. Z., G. Z. i B. G..

Odmowa zwrotu nastąpiła ze względu na niespełnienie przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cele wywłaszczenia.

Na etapie wydawania zaskarżonej decyzji bezsporne były w niniejszej sprawie w zasadzie wszystkie okoliczności sprawy, oprócz jednej, decydującej.

Mianowicie sporne pozostało jedynie, czy zagospodarowanie części wnioskowanych do zwrotu działek, obok zrealizowanego na tym obszarze parkingu dla budynku szpitala, wskazywane przez skarżących jako niezagospodarowane i porośnięte samosiewkami, gdzie nie zostały wybudowane żadne budynki ani budowle, wpisuje się w cel wywłaszczenia, jakim była budowa szpitala miejskiego.

Innymi słowy pytanie brzmi, czy takie zagospodarowanie spornego terenu świadczy o urzeczywistnieniu celu wywłaszczenia per se (co stwierdziły organy), bądź celu zmodyfikowanego w dopuszczalny sposób, czy też mamy tu do czynienia z brakiem zagospodarowania takiej części działki, która nadawałaby się do zwrotu, ze względu na pozostawanie poza terenem funkcjonującym jako szpital, jak z kolei uważają skarżący (wnioskodawcy).

Niewątpliwe było w szczególności, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako: I. kat. [...], I. kat. [...], odpowiadająca obecnie w części działce nr [...] o pow. 12,0784 ha, zgodnie z księgą wieczystą nr [...], została wywłaszczona na potrzeby realizacji szpitala miejskiego.

Oczywiste jest przy tym dla Sądu, że realizacja dużego kompleksu szpitalnego, z natury rzeczy musi obejmować jego zaplecze i infrastrukturę. Często również w tego typu przypadkach projektuje się (co jest dobrą praktyką) strefy buforowe, oddzielające szpital od otoczenia.

Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2023 r., sygn. I OSK 942/22, wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia, wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, powinny być oceniane proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty oceniania istnienia przesłanek warunkujących zwrot w ten sposób wywłaszczonej nieruchomości. Innymi słowy w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Dodatkowo, przy ocenie zbędności nieruchomości wywłaszczonych na realizację większych, złożonych inwestycji, organy administracji powinny mieć na uwadze ewentualną modyfikację ogólnego celu wywłaszczenia, rozumianą jako realizacja elementów innych, niż pierwotnie planowane, ale stanowiących część inwestycji głównej.

Wszystkie zgromadzone w aktach dowody w postaci np. zdjęć lotniczych z lat 1981 r. i 1992 r., pism gestorów sieci technicznych, czy ortofotomap historycznych dostępnych w geoportalu, potwierdzają zgodnie, że na terenie obejmującym sporne działki zaczął powstawać stopniowo rozbudowywany kompleks szpitalny, który funkcjonuje do dnia dzisiejszego.

I tak niewątpliwie słusznie organ II instancji uznał, że zrealizowanie na terenie wywłaszczonej nieruchomości drogi, infrastruktury technicznej, a także pozostawienie terenu zielonego, jako obszaru buforowego, należy zakwalifikować jako zrealizowanie celu wywłaszczenia, to jest budowy szpitala miejskiego.

Dodatkowo zrealizowanie na spornym terenie drogi dojazdowej, dróg wewnętrznej komunikacji, rozdzielni SN 16 kV, dwóch linii elektrycznych, kanalizacji i fragmentu sieci wodociągowej, potwierdza zajęcie tej części działki na zaplecze szpitala.

Nadmienić trzeba, że znakomita większość ww. inwestycji została zrealizowana przed 22 września 2004 r.

Odnosząc się natomiast do słusznego zarzutu odwołania co do stwierdzeń w decyzji I instancji i protokołach oględzin z 27 sierpnia 2018 r. i 5 grudnia 2022 r., że "Druga połowa działki niezagospodarowana, nieurządzona, wysokie drzewa, samosiejki", przyznać należy, że są to sformułowania ogólnikowe i mylące w kontekście treści art. 137 u.g.n. Dostrzec trzeba jednak, że organ II instancji zauważył te nieprawidłowości, stwierdzając naruszenie przez Starostę art. 7 i art. 107 K.p.a.

Zasadnie przy tym Wojewoda uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (m.in. o materiał z powszechnie dostępnych portalu geoportal i strony internetowej szpitala), a także dokonał jego ponownej, całościowej, tym razem w pełni prawidłowej oceny, stwierdzając brak zbędności opisanej w pkt 13 decyzji I instancji nieruchomości na cel wywłaszczenia w postaci szpitala miejskiego.

Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Niezasadna skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i podlegała oddaleniu.

Cała wyżej wymieniona analiza dowodów w sprawie oraz spójna i logiczna argumentacja, wsparta doświadczeniem życiowym, została adekwatnie zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody z 31 stycznia 2024 r., zgodnie z art. 107 K.p.a.

Podsumowując, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie sposób podzielić twierdzeń skarżących, że przedmiotowa działka powinna podlegać zwrotowi na rzecz wnioskodawców, wobec niewykorzystania jej na cel wywłaszczenia. Stosując prokonstytucyjną, zgodną z powołanym wyrokiem TK, wykładnię art. 136 i art. 137 u.g.n., należało w sprawie uznać, że część działki została wprost zajęta przez obiekty budowlane szpitala, przede wszystkim infrastrukturalne, natomiast pozostała część, w tym zadrzewiona, częściowo zajęta pod sieci techniczne, stanowi bufor, między terenem szpitala a otoczeniem, o charakterze izolacyjnym i ochronnym. Taki sposób zagospodarowania, trafnie i zgodnie z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym, Wojewoda uznał za wypełnienie celu budowy szpitala miejskiego.

W związku z powyższym zasadnie Wojewoda uchylił pkt 13 decyzji Starosty z 18 września 2023 r. i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, stosując prawidłową wykładnię art. 137 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. Nie naruszono również podniesionego w skardze art. 137 ust. 2, ze względu na brak możliwości zwrotu części żądanej nieruchomości.

Organ odwoławczy zebrał i uzupełnił w niniejszej sprawie materiał dowodowy doprowadzając do jego kompletności. Materiał ten stanowił uzasadnioną podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych i podjęcia rozstrzygnięcia. Prawidłowo też organ zastosował wymogi określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Warto nadmienić, że nie sposób zarzucić organowi nieuzasadnioną, rozciągającą interpretację celu wywłaszczenia lub stanu zagospodarowania przy kwalifikacji określonych części spornych działek do całości terenu kompleksu szpitalnego, czego dobitnym wyrazem jest orzeczenie w pkt 1-11 w wydanej w sprawie niniejszej decyzji Starosty C. z 18 września 2023 r. o zwrocie udziałów w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a w pkt 12 tej decyzji o wygaśnięciu prawa nieodpłatnego użytkowania na działce nr [...] na rzecz Szpitala Powiatowego w C. z dniem ostateczności decyzji. Warunkiem orzeczenia o zwrocie rzecz jasna było pozostawanie ww. działek poza zagospodarowanym kompleksem szpitalnym.

Podobnie organ ostatecznie orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców pobliskiej działki nr [...]. Takie okoliczności nie ziściły się jednak wobec działek spornych w sprawie niniejszej.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Takich naruszeń Sąd w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.