Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1517/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 lipca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2171/2023/16136 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta L. (dalej: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej: "u.ś.r.") odmówiono E.B. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M.B. (dalej: "osoba wymagająca opieki").

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 9 stycznia 2023 r. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem.

Sprawa rozpoznawana jest ponownie. Poprzednia decyzja organu z dnia 7 marca 2023 r. Nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1040/2023/8868 a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Na podstawie wywiadu środowiskowego organ ustalił, że osoba wymagająca opieki cierpi na [...]. Począwszy od grudnia 2022 r. syn Strony trzeci raz jest hospitalizowany na oddziale psychiatrycznym, obecnie w T. Początek choroby miał miejsce w sierpniu 2020 r. Od tego czasu opiekę sprawuje matka, ojciec nie potrafi nawiązać pozytywnej relacji z synem. Strona nie pracowała, pozostawała na utrzymaniu męża od zawarcia związku małżeńskiego.

Sprawowanie opieki to przygotowywanie posiłków, robienie zakupów spożywczych, utrzymywanie odzieży w czystości, wizyty u lekarza, wielokrotne próby nakłaniania do przyjęcia leków często bez efektu. Syn Strony nie wymaga stałej i osobistej opieki, ponieważ jest osobą sprawną fizycznie, natomiast wymaga pomocy w funkcjonowaniu w życiu społecznym, co powoduje, że czas związany z opieką i zakres czynności nie jest zbytnim obciążeniem dla Strony. Nadto Strona oświadczyła, że obecnie nie może podjąć żadnej pracy zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu z powodu złego stanu zdrowia. Zdaniem pracownika socjalnego to właśnie obecny stan zdrowia Strony jest powodem niepodejmowania zatrudnienia, a nie konieczność sprawowania opieki nad synem.

Organ ustalił, że syn Strony ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności, jednak niepełnosprawność syna nie powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Strona opiekuje się synem, lecz opieka ta nie jest powodem rezygnacji z zatrudnienia, gdyż Strona nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy z powodu złego stanu zdrowia.

Następnie organ przywołał brzmienie art. 17 u.ś.r. oraz stwierdził, że w sytuacji Strony prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje z uwagi na wiek powstania niepełnosprawności osoby pozostającej pod opieką, a także fakt, iż obecny stan zdrowia Strony jest powodem niepodejmowania zatrudnienia. Podstawą odmowy stał się przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r.

Decyzja została doręczona dnia 19 czerwca 2023 r.

W odwołaniu wniesionym w dniu 30 czerwca 2023 r. Strona względem opisanej wyżej decyzji podniosła zarzuty:

1) naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP, a także dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.: zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, oraz zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Stronę a sprawowaniem przez nią opieki, podczas gdy w sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, faktycznego zakresu opieki nad synem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

W uzasadnieniu przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. podkreśliła powszechnie obowiązujący charakter orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz obowiązek ich realizowania. Zaakcentowała naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Wskazała, że ustalenie organu, iż syn Strony "nie wymaga stałej i osobistej opieki (matki), ponieważ jest osobą sprawną fizycznie" zostało poczynione w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy. Z dokumentacji medycznej wynika bowiem, że w 2020 r. syn Strony doznał urazu głowy, od tego czasu cierpi na organiczne zaburzenia - urojeniowe podobne do schizofrenii. Już z samego doświadczenia życiowego wynika, że osoba z taką niepełnosprawnością wymaga stałej pomocy osoby trzeciej w codziennym funkcjonowaniu. Opieka sprawowana nad synem zajmuje Stronie cały dzień. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych zwróciła uwagę na rozumienie pojęcia opieki stałej i długoterminowej. Wskazała, iż z przepisów art. 4 ust. 1 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. wynika, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji.

Wskazała, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało Stronie przyznane na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 marca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/695/2022/3425/LZ. Wymieniła także naruszenia przepisów prawa procesowego zawarte w zarzutach odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia 27 lipca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2171/2023/16136, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie oraz normatywną podstawę rozstrzygnięcia. W powołaniu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nie podzielił oparcia przez organ pierwszej instancji decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia o moment powstania niepełnosprawności.

Następnie organ odwoławczy przywołał stan faktyczny sprawy. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych zwrócił uwagę, że związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Kolegium stwierdziło, że Strona obecnie nie rezygnuje z podjęcia zatrudnienia, aby móc sprawować opiekę nad synem, lecz w ogóle nie może podjąć zatrudnienia ze względu na stan zdrowia. W sytuacji Strony pomiędzy rezygnacją z pracy bądź jej niepodjęciem, a koniecznością opieki nad osobą legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie występuje związek przyczynowy.

Zdaniem Kolegium fakt, że Strona miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wcześniej złożonych wniosków nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe.

Decyzja została doręczona w dniu 31 lipca 2023 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc w dniu 28 sierpnia 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułowała zarzuty:

1. naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad synem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad synem, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu ponowiła argumentację przedstawioną na etapie postępowania odwoławczego. Nadto zwróciła uwagę, że zaburzenia, na które cierpi syn Skarżącej całkowicie destabilizują codzienne funkcjonowanie, skala zaburzeń czyni niemożliwym pozostawianie go samego bez uszczerbku dla jego zdrowia czy nawet życia. Podkreśliła, że jest jedyną osobą, która jest w stanie odpowiednio zaopiekować się synem i do której ma on zaufanie. Zdaniem Skarżącej, zastosowanie przez organ wyłącznie wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne. Prawidłowe odczytanie treści art. 17 u.ś.r., prowadzi do wniosku, że Skarżąca jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, iż w piśmie z dnia 4 września 2023 r. (przekazującym akta sprawy do Sądu) organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 7 sierpnia 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, do którego dołączyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., które stwierdza, że Skarżąca jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 31 sierpnia 2024 r. Data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to 22 sierpnia 2022 r. Powyższe zdaniem Kolegium potwierdza, że Skarżąca obecnie nie rezygnuje z podjęcia zatrudnienia, aby móc sprawować opiekę nad synem, lecz w ogóle nie może podjąć zatrudnienia ze względu na stan zdrowia, w związku z czym nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Istotą niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 lipca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia 6 czerwca 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Ustawodawca w przywołanej regulacji stanowi o konieczności niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą.

W rozpatrywanej sprawie wyjaśniając przyczynę odmowy organ pierwszej instancji wskazał na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) oraz obecny stan zdrowia Strony, który jest powodem niepodejmowania zatrudnienia (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Organ odwoławczy podzielił drugą ze wskazanych przesłanek odmowy. Skarżąca nie zgodziła się z tym stanowiskiem wskazując, że opieka sprawowana jest cały dzień i nosi cechy opieki warunkującej uzyskanie wnioskowanego świadczenia.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 9 stycznia 2023 r. (karta nr 27 akt administracyjnych). Osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...]r. nr [...] (niepełnosprawność istnieje od 1 września 2020 r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 września 2020 r., karta nr 28 akt administracyjnych).

Z przeprowadzonego w dniu 25 maja 2023 r. wywiadu wynika m.in. że Skarżąca wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w mieszkaniu zamieszkuje również syn Skarżącej, który wymaga pomocy "w przygotowywaniu posiłków, robieniu zakupów, utrzymywaniu w czystości odzieży i pokoju, towarzyszeniu przy wizytach u specjalistów", pomoc polega również na "wielokrotnych próbach nakłaniania do przyjęcia leków, często bez efektu", "z uwagi na [...] jego zachowanie jest chaotyczne i nieprzewidywalne", "jest sprawny fizycznie, dlatego niekiedy wychodzi z domu i nikt nie wie gdzie jest i kiedy wróci", "ostatnio hospitalizowany trzykrotnie: 26.12.2022 – 01.02.2023 w Centrum Psychiatrii w K., 22.02.2023 – 24.04.2023 r. oraz od 25.05.2023 r. Oddział Psychiatryczny w T.", Skarżąca nie odwiedzała syna w szpitalu. Strona "nie pracuje, aktualnie jej stan zdrowia uległ pogorszeniu", "oświadczyła, że nie może podjąć pracy z uwagi na stan zdrowia, fizycznie jest sprawna więc nie przeszkadza jej to w opiece nad synem", z rodziną zamieszkuje również drugi syn Skarżącej M.B., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 listopada 2001 r.), "jest samodzielny, wymaga pomocy w funkcjonowaniu społecznym" (karta nr 9 akt administracyjnych).

Zgodnie z wnioskami pracownika socjalnego osoba wymagająca opieki "jest osobą sprawną fizycznie, tj. nie wymaga pomocy przy ubieraniu, myciu, spożywaniu posiłków, czesaniu, goleniu, natomiast wymaga pomocy w funkcjonowaniu w życiu społecznym, co powoduje, że czas związany z opieką i zakres czynności nie jest zbytnim obciążeniem dla Strony", "obecny stan zdrowia Strony jest powodem niepodejmowania zatrudnienia, a nie konieczność sprawowania opieki nad synem" (wywiad środowiskowy z dnia 25 maja 2023 r., karta nr 9 akt administracyjnych). Zgodnie z Kartą informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 24 kwietnia 2023 r. u syna Skarżącej rozpoznano [...].

W ocenie Sądu, w sprawie nie została spełniona przesłanka stanowiąca istotę przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Zgodnie z brzmieniem przywołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Niewątpliwie konieczny pozostaje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 456/22).

Na konieczność dokonania ustaleń w tym zakresie wskazał organ odwoławczy w decyzji z dnia 11 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1040/2023/8868 uchylając zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania (str. 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Organ pierwszej instancji wypełniając ww. wskazania zasadnie ponowił przeprowadzenie wywiadu.

W toku przeprowadzonego wywiadu zwrócono uwagę na pogorszenie się stanu zdrowia Skarżącej ("aktualnie kompletuje dokumentację, gdyż chce złożyć wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, zdiagnozowano [...]", wywiad z dnia 25 maja 2023 r., dokumentacja medyczna Skarżącej). Ponadto Skarżąca podała, że nie może podjąć pracy z uwagi na stan zdrowia (oświadczenie z dnia 25 maja 2023 r.).

W treści odwołania, ani też na etapie złożonej skargi, Skarżąca nie podnosiła, że jeśli nie sprawowałaby opieki nad synem mogłaby podjąć zatrudnienie, nie kwestionowała również złożonego w dniu 25 maja 2023 r. oświadczenia.

Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz wyłącznie do tych, którzy sprawując opiekę nad członkiem rodziny czynią to w zakresie uniemożliwiającym im podjęcie innej pracy, która jednak mogłaby być wykonywana. Opieka musi bowiem w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. W sytuacji Skarżącej ta przesłanka nie została spełniona.

Niezależnie nawet od aktualnych możliwości podjęcia pracy przez Skarżącą spowodowanych stanem zdrowia, czynności opiekuńcze wykonywane przez Skarżącą, a wskazane w ramach wywiadu środowiskowego z dnia 25 maja 2022 r., nie pozwalają na przyjęcie, że niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Skarżącą następuje w celu sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Wskazane czynności opiekuńcze (takie jak: wykonywanie zakupów, pomoc w utrzymywaniu w czystości odzieży i pokoju, przygotowywanie posiłków, umawianie i towarzyszenie w wizytach lekarskich), których wykonywanie nie jest poddane pod wątpliwość, wpisują się w czynności opiekuńcze stanowiące pomoc dla osób bliskich jej wymagającej.

Nie wskazywano także na inne czynności wykonywane w ramach opieki. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie sygnalizowała konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów, nie składała wniosków dowodowych. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza, aby opieka była sprawowana "cały dzień", jak Strona podnosi w skardze (str. 3 skargi).

Zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami osoba wymagająca opieki była hospitalizowana w okresach od 26 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r., od 22 lutego 2023 r. do 24 kwietnia 2023 r. (Karta informacyjna leczenia szpitalnego osoby wymagającej opieki) oraz od 4 maja 2023 r. (oświadczenie Skarżącej z dnia 25 maja 2023 r.), wtedy to Skarżąca nie sprawowała opieki, a nawet jak wynika z wywiadu, także w tej części niebędącego przedmiotem sporu, Skarżąca nie odwiedzała syna w szpitalu. Nadto w okresach zamieszkiwania w domu, syn Skarżącej samodzielnie opuszczał mieszkanie ("jest sprawny fizycznie, dlatego niekiedy wychodzi z domu i nikt nie wie gdzie jest i kiedy wróci", wywiad środowiskowy z dnia 25 maja 2023 r., Karta informacyjna leczenia szpitalnego osoby wymagającej opieki). Syn Skarżącej jest także samodzielny w zakresie gospodarowania finansami ("synowie dokładają się do opłat mieszkaniowych, każdy zarządza samodzielnie swoimi środkami", wywiad środowiskowy z dnia 25 maja 2023 r.).

W ocenie Sądu, poczynione w sprawie ustalenia, pozwalają na stwierdzenie, iż w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki przez Stronę.

W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W odniesieniu do stanowiska skargi, zauważenia wymaga, że nie każda osoba legitymując się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga opieki osoby trzeciej w zakresie, który pociąga za sobą konieczność rezygnacji z zatrudnienia. W odniesieniu natomiast do przywołanej w skardze poprzedniej decyzji przyznającej Stronie prawo do wnioskowanego świadczenia, wskazać należy, że wydanie decyzji, poddanej w niniejszym postępowaniu kontroli sądowoadministracyjnej, wymagało ponownego zbadania przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnotować w tym miejscu należy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, iż przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie (zarzut nr 2 petitum skargi). Wobec powyższego nieuzasadnione są twierdzenia skargi co do niewyjaśnienia faktycznego zakresu opieki Skarżącej. W sprawie właściwie ustalono stan faktyczny, prawidłowo go rozważono z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, które poddano trafnej wykładni i następnie zasadnie zastosowano.

Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zarzut nr 1 petitum skargi). Za nietrafione należało uznać również zarzuty naruszenia norm konstytucyjnych.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.