Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 142/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 80, art. 105, art. 107 § 3, art. 138
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5, art. 18
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 1936
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.
article: art. 10a, art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art.1, art. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: § 2, § 23, § 39, § 45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 12 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 roku sprawy ze skargi G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 23 grudnia 2022 roku nr 407/2022 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 oddala skargę. eg [pic]


UZASADNIENIE

15 maja 2014 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łęczycy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok, wnioskując o płatność do pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) - do powierzchni 37,56 ha. Strona zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz spełnienia warunków otrzymania płatności m.in. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U . z 2013 r., poz. 361, ze. zm.) - dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Zgodnie z zapisami zawartymi w części IX wniosku (oświadczenia i zobowiązania) strona oświadczyła m.in., że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Pięcioletni okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego rozpoczął się w 15 marca 2014 roku i upływał 15 marca 2019 roku.

Kierownik Biura ARiMR decyzją z 24 marca 2016 r. przyznał stronie płatność z tytułu programu rolnośrodowiskowego na rok 2014 w pomniejszonej wysokości, w kwocie 16.401 zł. Decyzja została doręczona w 14 kwietnia 2016 r. Kwota 16.401 zł 7 kwietnia 2016 roku została przekazana na rachunek wskazany w ewidencji producentów rolnych.

Powyższa decyzja na skutek odwołania wniesionego przez spółkę została uchylona decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 10 czerwca 2016 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji decyzja z 1 grudnia 2016 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 21.000 zł, w tym Rolnictwo Ekologiczne, Wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) – do powierzchni 37,56 ha. Różnica pomiędzy kwotami płatności 21.000 zł i 16.401 zł, w wysokości 4.599 zł, nie została przekazana na rachunek bankowy strony.

17 czerwca 2015 r. Spółka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Łęczycy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok. Organy ARiMR odmówiły stronie wnioskowanej płatności. Prawomocnym wyrokiem z 3 kwietnia 2018 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 58/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki na decyzje Dyrektora ARiMR z 27 października 2017 r. odmawiającą przyznania jej płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok .

14 czerwca 2016 Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 rok. Wniosek ten następnie dwukrotnie modyfikowała 3 października 2016 r. i 14 czerwca 2017 r.

Decyzją z 19 czerwca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy przyznał spółce, płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 10.820,95 zł, do powierzchni 21,29 ha. Przyznane płatności rolnośrodowiskowe za 2016 rok zostały zrealizowane na rzecz strony w czerwcu 2017 roku, w tym 21 czerwca 2017r. poprzez potrącenie i kompensatę kwoty 3.519,98 zł na poczet sankcji w kwocie 3.519,98 zł należnej Agencji z tytułu decyzji z 3 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok, z sankcjami, o czym 28 czerwca 2017 r. powiadomiono stronę pismem Prezesa ARiMR z 23 czerwca 2017 r. "Oświadczenie o potrąceniu". 29 czerwca 2017 r. zrealizowano na rachunek wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów przelew na sumę 7.300,97 zł.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją Dyrektor ARiMR z 14 lutego 2018 r. i sprawa została przekazaniu do ponownego rozpatrzenia. Na skutek zawieszenia przedmiotowego postępowania do chwili obecnej nowa decyzja dotycząca płatności za 2016 rok nie została wydana.

31 maja 2017 r. Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2017.

15 marca 2018 r. Kierownik Biura ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia, czy nie nastąpiło sztuczne podzielenie gospodarstwa rolnego w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia. W odpowiedzi strona 10 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego) złożyła dokumenty dotyczące prowadzonego przez nią gospodarstwa.

11 kwietnia 2018 r. do Biura ARiMR wpłynęło pismo z Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, w którym informowano, że.

Postanowieniem z 21 maja 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania z urzędu, wskazując, że Wydział do Walki z Korupcją Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Łodzi prowadzi śledztwo o sygnaturze akt [...] w sprawie uzyskiwania m.in. przez Spółkę od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nienależnych dotacji w postaci dopłat przez przedłożenie potwierdzających nieprawdę lub nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego tj. o czyn z art. 297 k.k. i inne i dlatego postępowanie podlega zawieszeniu do czasu zakończenia prowadzonego śledztwa.

16 czerwca 2020 r. organ I instancji odmówił podjęcia postępowania zawieszonego z urzędu. Postanowienie to zostało utrzymanie w mocy postanowieniem Dyrektora ARiMR z 11 września 2020 r. W skutek złożonej przez spółkę skargi z 28 października 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 29 stycznia 2021 r. w sprawie III SA/Łd 979/20 uchylił postanowienie Dyrektora ARiMR z dnia 11 września 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura ARIMR.

Z kolei prawomocnym wyrokiem z 10 lutego 2022 r. w sprawie III SA/Łd 1012/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora ARiMR z 18 sierpnia 2021 r. i poprzedzające je postanowienie organu I instancji z 7 lipca 2021 r. o ponownym zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie płatności za 2017 r.

Do chwili obecnej brak jest rozstrzygnięcia organów w przedmiocie płatności za 2017 r.

W 2018 roku strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym ani informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

31 grudnia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, przyznanych na mocy decyzji z 1 grudnia 2016 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2014 rok oraz na mocy decyzji z 19 czerwca 2017 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało błędnie zaadresowano na byłego Prezesa spółki P.T. Przesyłka polecona została zwrócona przez pocztę w wyniku niepodjęcia przesyłki przez adresata. Zawiadomienie nie zostało skutecznie doręczone stronie.

10 stycznia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wydał decyzję o ustaleniu spółce kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej. Decyzja z uwagi na wadliwość jej doręczenia nie weszła do obrotu prawnego.

19 października 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy doręczył prawidłowo stronie decyzję z 10 stycznia 2020 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej.

Na skutek odwołania wniesionego przez spółkę decyzją z 9 listopada 2020 r. Dyrektor ARiMR uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że strona nie została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu przedmiotowego postępowania.

Zawiadomieniem z 21 stycznia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy powiadomił prawidłowo o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych spółce na mocy decyzji z 1 grudnia 2016 r. oraz decyzji z 19 czerwca 2017 r. w sprawie płatności rolnośrodowiskowej.

19 lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.

Decyzją z 29 kwietnia 2021 r. Dyrektor ARiMR uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

18 listopada 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wydał decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.

Decyzją z 31 stycznia 2022 r. Dyrektor ARiMR orzekł o uchyleniu powyższej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie przez organ I instancji art. 107 § 3 k.p.a.

12 kwietnia 2022 r. organ I instancji w celu ponownej weryfikacji kwot nienależnie pobranych płatności, wystąpił do Departamentu Finansowego Centrali ARiMR z prośbą o udostępnienie zestawienia przelewów dotyczących programu rolnośrodowiskowego z lat 2014 i 2016, wykonanych na rzecz spółki. Departament Finansów potwierdził ustalenia organu w tym zakresie.

25 kwietnia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wydał decyzję o ustaleniu spółce kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, w łącznej wysokości 27.221,95 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt. Organ podkreślił, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Z uwagi na stwierdzenie uchybienie polegające na niezłożeniu w roku 2018 wniosku kontynuacyjnego o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 39 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zwrotowi podlegają wszystkie płatności, które zostały przyznane od 2014 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zawarła zarzuty naruszenia: art. 80 k.p.a., z uwagi na brak podstaw do wydania decyzji; art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, czego skutkiem było zlekceważenia zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli - przez ustalenie, że na skarżącej ciąży obowiązek zwrotu pobranych zgodnie z decyzjami płatności w sytuacji, gdy nastąpiło przedawnienie ich dochodzenia. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Spółka podniosła, że realizowała produkcje rolną ustaloną według planu z 2014 roku, a przerwanie okresu pięcioletniego było spowodowane czynnikami niezależnymi od strony. W wyniku prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Krajową 4 kwietnia 2018 r. Prezes spółki został tymczasowo aresztowany - o czym organ był poinformowany. Spółka nie miała żadnej reprezentacji i w związku z tym nie miała możliwości by złożyć wniosek o dopłaty - do momentu opuszczenia przez Prezesa aresztu. Po ustaniu przeszkody, wniosek został złożony ale, zdaniem spółki, z uwagi na podejmowane przez Agencję ukierunkowane działania - nie uwzględniono go. W tej sytuacji brak złożonego w terminie wniosku nie wynikał z winy spółki.

Zaskarżoną obecnie decyzją z 23 grudnia 2022 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy z 25 kwietnia 2022 r. o ustaleniu spółce kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, w łącznej wysokości 27.221,95 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do treści art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.:Dz.U. z 2022 r. poz. 2157) - dalej zwana "ustawą o ARiMR" i podkreślił, iż postępowanie, o którym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. W niniejszej sprawie 15 maja 2014 r. strona rozpoczęła realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne", w wariancie 2.2 "Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania)."

Organ przypomniał, iż rolnik realizujący obowiązanie rolnośrodowiskowe powinien złożyć wniosek o przyznanie kolejnych płatności a jeżeli nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię (§ 23 ust. 3). Sankcją za niedopełnienie tych obowiązków jest zwrot płatności z mocy § 39 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponieważ strona nie złożyła wniosku o płatność rolnośrodowiskową na 2018 r. ani nie złożyła informacji o kontunuowaniu zobowiązania w roku 2018, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia organ I instancji zasadnie wszczął zawiadomieniem z 21 stycznia 2021 r. postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności a następnie decyzją z 25 kwietnia 2022 roku ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014 i 2016.

Dalej organ wskazał sposób obliczania należności przypadających do zwrotu wskazując, iż składa się na nie kwota za 2014 r. w wysokości 16.401 zł oraz kwota za 2016 r. w wysokości 10.820,95 zł, co daje łącznie kwotę 27.221,95 zł. Jednocześnie wskazując, iż z kwoty 10.820,95 zł Agencja dokonała realizacji sankcji w kwocie 3.519,98 zł i po zrealizowaniu sankcji/potrącenia do wypłaty spółce pozostała kwota 7.300,97 zł.

Odnosząc się do przedawnienia organ wskazał, że należy mieć na uwadze art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM ) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. U E z 1995 r. Nr L 312, str. 1 ze zm.) - dalej zwane "Rozporządzeniem EURATOM Nr 2988/95". W ocenie organu, niewątpliwie nieprawidłowość stwierdzona w niniejszej sprawie wypełnia definicję nieprawidłowości z art. 1 ust. 2 Rozporządzeniem EURATOM Nr 2988/95. Niezłożenie wniosku o przyznanie płatności w piątym roku realizacji zobowiązania lub informacji o kontynuacji podjętego zobowiązania, i tym samym zaprzestanie jego realizacji przed upływem okresu, na który to zobowiązanie zostało podjęte, stanowi naruszenie przepisów wspólnotowych. Organ wskazał, że w orzecznictwie Trybunału Unii Europejskiej przyjmuje się, iż art. 1 ust. 2 i art. 3 ust: 1 akapit pierwszy rozporządzenia EURATOM nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że w okolicznościach gdzie naruszenie przepisu prawa Unii zostało wykryte dopiero po powstaniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna bieg z chwilą, w której wystąpiły zarówno działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego stanowiące naruszenie prawa Unii, jak i szkoda w budżecie Unii lub w zarządzanych przez nią budżetach. W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie szkoda dla budżetu wspólnoty powstała w dacie wypłaty pomocy za lata 2014 i 2016, która miała miejsce w dniach: 7 kwietnia 2016 r.( za 2014 r.) oraz 21 i 29 czerwca 2017 r (za 2016 r.). Natomiast za datę działania lub zaniechania stanowiącego naruszenie prawa Unii, należy zdaniem organu przyjąć w niniejszej sprawie dzień, w którym upłynął termin na złożenie przez stronę wniosku o przyznanie płatności w roku 2018 lub informacji o kontunuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 ze. zm.) – dalej "ustawa o płatnościach", wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. W 2018 roku termin ten został wydłużony i zgodnie § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 897) w 2018 roku wnioski o przyznanie płatności można było składać w terminie do dnia 15 czerwca. W związku z powyższym 4-letni okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95, należy liczyć od dnia zakończenia naboru wniosków w roku 2018, tj. od 15 czerwca 2018 roku. Mając zatem na uwadze powyższe organ stwierdził, iż termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2014 - 2016 w niniejszej sprawie nie minął i w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. w dniu 25 kwietnia 2022 roku, organ I instancji był uprawniony do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez stronę płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014 i 2016. W związku z powyższym stanowisko strony jest nieuzasadnione. Niezależnie od tego, na podstawie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95, bieg terminu przedawnienia został, w ocenie organu, przerwany w sprawie wielokrotnie zarówno 19 października 2020 r. t.j. w dacie doręczenia decyzji z 10 stycznia 2020 r. o ustaleniu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej jak i w dacie doręczenia decyzji Dyrektora ARiMR z 9 listopada 2020 r., tj. w dniu 27 listopada 2021 r., w dacie doręczenia decyzji Kierownika Biura ARiMR z 19 lutego 2021 r. t.j. 9 marca 2021 r., w dacie doręczenia decyzji Dyrektora ARiMR z 29 kwietnia 2021r. t.j. w 28 kwietnia 2021 r., w dacie doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 18 listopada 2021r. t.j. w 6 grudnia 2021 r., w dacie doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 31 stycznia 2022r. t.j. w 18 lutego 2022 r.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiły również okoliczności uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, określone w art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1936 ze zm.) - dalej "ustawa PROW 2007-2013". Kwota nienależnie pobranych płatności za lata 2014 i 2016 przekroczyła kwotę 100 euro przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006, tym samym brak jest podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na tej podstawie.

W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE ) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE ) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. U E z 28 stycznia 2011 r. Nr L 25, str. 8) - dalej zwane "Rozporządzeniem Nr 65/2011", skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. W analizowanej sprawie przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 i 2016 nie wynikało z pomyłki ARiMR. W dacie wydawania decyzji za lata wcześniejsze, 2014, 2016 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że w piątym roku realizacji zobowiązania strona nie złoży wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wydając decyzję organ opierał się na deklaracji strony zawartej w treści złożonych wówczas wniosków. Ponadto, w opinii organu odwoławczego, błąd polegający na niezłożeniu w piątym roku realizacji programu wniosku o przyznanie płatności albo informacji o jego kontynuowaniu, mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Podejmując się realizacji zobowiązania strona oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności i warunki realizacji programu oraz jest świadoma konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego (por. "Oświadczenia i zobowiązania" zamieszczone w sekcji IX wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 z 15 maja 2014 roku). Znajomość tych zasad strona potwierdzała również we wnioskach składanych w kolejnych latach realizacji zobowiązania. W tak zakreślonych okolicznościach strona niewątpliwie mogła wykryć swój błąd, polegający na niezłożeniu w piątym roku realizacji programu wniosku o przyznanie płatności lub informacji o kontynuacji zobowiązania. Skoro zatem beneficjent świadomie nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, to w omawianym stanie faktycznym nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika.

Dodatkowo, zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie zostały również spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności w przypadku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, określone w art. 47 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE ) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW ) (Dz.U. U E z dnia 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 15) - dalej zwane "Rozporządzeniem Nr 1974/2006", oraz § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy zauważył, że z informacji znanych organowi z urzędu wynika, że strona w ogóle nie złożyła wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2018 rok, nie tylko w terminie na jego złożenie, ale też po jego upływie, więc bezprzedmiotowe jest badanie wystąpienia siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności skoro po zakończeniu tymczasowego aresztowania strona mogła dokonać czynności złożenia wniosku, a tego nie uczyniła. Dopiero w odwołaniu nadanym pocztą 26 czerwca 2020 r. od decyzji Kierownika Biura ARiMR z 10 stycznia 2020 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na jego złożenie, strona jako powód złożenia odwołania po terminie podała fakt tymczasowego aresztowania Prezesa Spółki w okresie od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r. W aktach sprawy brak jest postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, jak i postanowienia lub postanowień o przedłużeniu tego aresztu potwierdzających czas trwania okoliczności sanującej opóźnienie w złożeniu wniosku o płatności. Nie załączono tym samym dokumentów, które świadczyłyby o zachowaniu przez skarżącego 10-dniowego terminu, o którym mowa w omawianym art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Organ podkreślił, że nawet, gdyby uznać fakt tymczasowego aresztowania Prezesa Spółki, jako okoliczność nadzwyczajną czy przypadek siły wyższej w rozumieniu powyższych przepisów, to strona nie złożyła w okresie 10 dni roboczych od ustania okoliczności tymczasowego aresztowania (od 24 grudnia 2019 r.) wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2018 rok ani powiadomienia, że nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych z tego powodu. Powołanie się na okoliczność wystąpienia siły wyższej 26 czerwca 2020 r. należy uznać za oczywiście spóźnione. Ponadto w okresie tymczasowego aresztowania Prezesa, Spółka podejmowała czynności w zakresie innego postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok. W aktach tej sprawy znajduje się m.in. pismo strony, nadane 10 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego) dotyczące prowadzonego przez nią gospodarstwa, stanowiące odpowiedź na wezwanie organu I instancji z 15 marca 2018 r. Zatem w ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do zwolnienia strony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Ponadto w ocenie organu, strona mogła złożyć wniosek o przyznanie płatności na 2018 rok, poprzez pełnomocnika.

W pozostałym zakresie, organ odwoławczy uznał, że organ I Instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał oceny dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji uznając, że jego rozstrzygnięcie znajduje odzwierciedlenie zarówno w aktach sprawy, jak i w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.

Na powyższą decyzję spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

- naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, co miało skutek w postaci zlekceważenia zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli;

- prowadzenie postępowania w zakresie ustalenia nienależnych świadczeń w sytuacji, gdy toczą się jeszcze postępowania w zakresie należnych spółce dopłat za rok 2016 r.;

- obrazę art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a., poprzez rażące naruszenie zasad pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz szybkości postępowania.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 6 lipca 2023 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej sformułował kolejne zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji wskazując na naruszenie:

- art. 105 § 1 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji gdy wystąpiła negatywna przesłanka wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 29 ust. 1 i 1c ustawy o ARiMR jaką jest zawisłość postępowań w przedmiocie przyznania płatności za 2016 i 2017 rok;

- art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. i art. 138 § 2a k.p.a. poprzez zignorowanie przez organ I instancji wskazań w zakresie wykładni przepisów zawartych w decyzji Dyrektora ARiMR z 29 kwietnia 2021 r. wskazujących na prejudycjalny charakter zawisłości postępowania w sprawie płatności za 2016 i 2017 rok,

- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania i nieuzasadnione odstąpienie przez organ II instancji od dotychczasowej praktyki rozstrzygania spraw ustalonej w decyzji z 29 kwietnia 2021 r. co stanowi rażące naruszenie prawa i świadczy o wystąpieniu przesłanki nieważności postępowania -art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.,

- art. 80 k.p.a. oraz 10a ust. 1 pkt 2 ustawy o ARiMR poprzez nierozpatrzenie podnoszonej przez stronę okoliczności złożenia wniosku kontynuacyjnego w piśmie z 17 marca 2020 r.,

- art. 80 k.p.a., art. 77§ 4 k.p.a. oraz art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR poprzez pominięcie przy analizie materiału dowodowego znanego organowi z urzędu faktu tymczasowego aresztowania Prezesa spółki M. W. oraz pominięcie dowodu w postaci oświadczenia M.W. zawartego w piśmie z 17 marca 2020 r. o momencie powzięcia wiedzy o nie złożeniu wniosku kontynuacyjnego na 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 23 grudnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy z 25 kwietnia 2022 r. o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014 i 2016 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, w łącznej kwocie 27.221,95 zł.

Zasada, zgodnie z którą beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności, ustalona została w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Nr 65/2011. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wyjątki w tym zakresie przewidziane zostały jedynie w okolicznościach określonych w ust. 3, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Natomiast uprawnienie dla państw członkowskich Unii Europejskiej do nakładania kar oraz pomniejszania płatności związanych z nieprawidłowym wykonywaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych wynika z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Nr 65/2011. Przepis art. 18 ust. 1 określa materialnoprawne podstawy orzeczenia wskazując, w przypadku jakich uchybień pomoc jest zmniejszana lub w ogóle nie jest przyznawana. Regulacja ta wskazuje również, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Przepis art. 18 ust. 1 rozporządzenia Nr 65/2011 nie jest samoistną regulacją, przepis ten nie może być stosowany w oderwaniu od ust. 2 tego artykułu. Przepis ten stanowi normę kompetencyjną dla państw członkowskich do uregulowania w krajowym porządku prawnym zasad i metod określania kwot, podlegających zwrotowi w przypadku programów rolnośrodowiskowych w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji tych programów przez rolnika.

I tak zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy PROW 2007-2013, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...) a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Podstawą decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub środków krajowych przeznaczonych m.in. na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jest art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik biura powiatowego ARiMR.

Z treści powyższego przepisu wynika, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie nienależnych płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR, jak i legislatora europejskiego w znajdujących bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzeniach unijnych jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Aktem określającym problematykę realizowania zobowiązań rolnośrodowiskowych w stanie prawnym sprawy jest przywołane powyżej rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 13 marca 2013 r. Reguluje ono zasady przyznawania pomocy z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego, wymogi jakie musi spełnić rolnik przy realizacji takiego zobowiązania, a także sankcje, jakie są przewidziane przy powstaniu nieprawidłowości w realizacji w postaci zmniejszenia tychże płatności, czy też w końcu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi (...), jeżeli: realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, (...), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Z kolei w myśl § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku gdy rolnik nie złoży wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

Wobec powyższego zauważyć należy, że specyfika płatności rolnośrodowiskowej, której kluczowym elementem jest zobowiązanie wieloletnie, sprawia, że zwrot płatności ma charakter wsteczny, o czym świadczy treść art. 18 ust. 1 rozporządzenia Nr 65/2011. Dlatego wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach danego pakietu i wariantu musi być oceniane w kontekście całego 5-letniego okresu zobowiązania. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rolnośrodowiskowy, mamy do czynienia także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego przez cały wymagany okres.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że strona skarżąca w 2014 roku podjęła się realizacji 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne", w wariancie 2.2 "Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania)" do powierzchni 37,56 ha. Przy czym w ostatnim – piątym roku realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego spółka nie złożyła wniosku kontynuacyjnego na 2018 rok o przyznanie płatności. Skarżąca nie złożyła również informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Stosownie do tego przepisu, jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Tym samym strona nie wywiązała się z przyjętego zobowiązania, co zgodnie z przywołanymi przepisami skutkować musiało wszczęciem postępowania i ustaleniem kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych stronie w poprzednich latach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Łączna kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nie jest kwestionowana przez stronę i wyniosła 27.221,95 zł., w tym: - płatność przyznana na 2014 rok na mocy decyzji z 24 marca 2016 roku w wysokości 16.401 zł (wypłacona 7 kwietnia 2016 r.), - płatność przyznana na 2016 roku na mocy decyzji z 19 czerwca 2017 roku w wysokości 10.820,95 zł (21 czerwca 2017 r. wypłacono stronie kwot 7.300,97 zł zaś kwota 3.519,98 została postrąca na poczet należnych organowi sankcji określonych w decyzji z 3 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r.).

Z treści zarzutów sformułowanych w piśmie procesowym z 6 lipca 2023 r. wynika, że spółka kwestionuje ustalenia organu w powyższym zakresie wskazując, że w piśmie z 17 marca 2020 r. strona skarżąca zawarła wniosek o przyznanie płatności na 2018 rok. Odnosząc się do powyższego twierdzenia wskazać należy, że zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin ten, jak stanowi ust. 2 tego przepisu, nie podlega przywróceniu. Przy czym od 2018 roku wszystkie wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności obszarowych z PROW musiały być składane formie elektronicznej za pośrednictwem formularza udostępnionego na stronie internetowej ARiMR. Z akt sprawy nie wynika aby strona w terminie, a więc do 15 czerwca 2018 roku ani po terminie t.j w marcu 2020 roku złożyła wniosek o przyznanie dopłat rolnośrodowiskowych na 2018 r. bowiem żadne postępowanie w tej sprawie nie toczyło się i nie toczy się przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy. Próbując podważyć ustalenia organów w tym zakresie strona nie przedstawiła kopi złożonego wniosku ani nawet pochodzącego od Agencji urzędowego potwierdzenia przyjęcia dokumentu.

Ponadto podkreślić należy, że wniosek o przyznanie płatności obszarowej nie jest zwykłym wnioskiem wszczynającym postępowanie administracyjne w celu przyznania typowego uprawnienia beneficjentowi, ale ma charakter szczególny. Zgodnie z § 23 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej musiał zostać złożony na formularzu udostępnionym przez Agencję, w ścisłe określonym terminie, który nie podlega przywróceniu, ponadto poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych oraz sposobie wykorzystywania działek rolnych, zawierające w szczególności wskazanie, jakie rośliny uprawne są uprawiane na danej działce. Jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię (ust. 3). Powyższe wyklucza możliwość złożenia takiego wniosku w piśmie procesowym strony skierowanym do organów Agencji w marcu 2020 r. W stanie faktycznym sprawy nie można przyjąć, że skarżąca złożyła wniosek o płatności na 2018 rok w rozumieniu powyższego przepisu. Brak takiego wniosku wykluczał możliwość prowadzenia postępowania i wydania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za kolejny rok, a tym samym uzasadniał stanowisko organów o braku dotrzymania przez skarżącą podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wobec powyższego w postępowaniu organów sąd nie dopatrzył się zarzucanego przez stronę naruszenia art. 80 k.p.a. oraz 10a ust. 1 pkt 2 ustawy o ARiMR.

W ocenie strony skarżącej, w rozpoznawanej sprawie organ nie powinien także wymagać od spółki zwrotu nienależnie pobranych płatności z uwagi na treść § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz brzmienie art. 47 ust. 1 lit. b rozporządzenia Nr 1974/2006.

Stosownie do § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, inną niż wymienione w przepisach Rozporządzenia Nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Z art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1974/2006 wynika natomiast, iż państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Zgodnie natomiast z ustępem 2 tego przepisu, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zdaniem skarżącej tymczasowe aresztowanie Wiceprezesa Spółki M.W. w okresie od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r., jest okolicznością nadzwyczajną uzasadniającą odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r w imieniu skarżącej spółki złożył Prezes P.T. Z kolei z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że P.T. była Prezesem Spółki do 18 kwietnia 2019 r. Od początku istnienia spółki jej Wiceprezesem był M.W. Organem uprawnionym do reprezentowania spółki jest zarząd. Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. Od początku swojego istnienia spółka posiada także dwóch prokurentów - prokura samoistna. Wobec powyższego wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2018 złożyć mogła każda z ww. osób, uprawnionych do reprezentowania spółki.

Zarówno analiza katalogu otwartego przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności zawartego w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Nr 1974/2006, jak i treść przesłanki umieszczonej w § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przekonuje, że sytuacja usprawiedliwiająca brak zwrotu środków musi być niezależna od rolnika oraz taka, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Przyjmując nawet, że przypadek aresztowania Wiceprezesa spółki stanowił nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu art. 47 ust. 1 rozporządzenia Nr 1974/2006 lub § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a złożenie wniosku kontynuacyjnego jest dopuszczalne w każdym czasie, to zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Nr 1974/20062 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Podkreślić należy, że warunkiem nieodzownym tego zgłoszenia jest udokumentowanie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, jak również wykazanie zachowania terminu.

W okolicznościach faktycznych tej sprawy strona skarżąca tych warunków nie spełniła. W aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2018. Ponadto dopiero w odwołaniu z 25 czerwca 2020 r od decyzji organu I instancji z 10 stycznia 2020 r. strona zawarła informację, że Wiceprezes Spółki M.W. był tymczasowo aresztowany w okresie od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r. Podkreślić w tych okolicznościach należy, że areszt tymczasowy zakończył się 24 grudnia 2019 r., zaś wniosek nie został złożony. Zatem strona nie tylko nie złożyła wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2018, ale również poinformowała organ o tymczasowym aresztowaniu Wiceprezesa prawie po sześciu miesiącach od ustania okoliczności nadzwyczajnej, na którą się powołuje. Okolicznością bez wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że organ wiedział o tymczasowym aresztowaniu M.W. Zgodnie z omawianym przepisem to strona jest zobowiązana do wskazania oraz udokumentowania okoliczności wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności, na które się powołuje i to w terminie 10 dni roboczych od dnia którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W tych okolicznościach powołanie się na fakt tymczasowego aresztowania Wiceprezesa w piśmie z 25 czerwca 2020 r. organ prawidłowo uznał za oczywiście spóźnione. Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację, za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut nieuwzględnienia przez organy przesłanek siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności.

Ponadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły również przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranego wsparcia wskazane w art. 28a ust. 7 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 65/2011, czego zresztą strona skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego ani w złożonej skardze. Wobec powyższego jedynie dla porządku wskazać należy, że wobec tego, iż ustalona przez organ kwota nienależnie pobranych przez skarżącą płatności za lata 2014 i 2016 przekroczyła za każdy rok kwotę 100 euro przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006, brak było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 28a ust. 7 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

W sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez beneficjenta nienależnie pobranych płatności za lata 2014 i 2016. Stosownie do treści tego przepisu obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Niewątpliwie w niniejszej sprawie pierwsza z przesłanek wymienionych we wskazanym przepisie nie została spełniona, bowiem płatności rolnośrodowiskowe przyznane stronie za 2014 i 2016 rok nie wynikało z pomyłki ARiMR. Wydając decyzje o przyznaniu powyższych dopłat Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy nie mógł wiedzieć, że w piątym roku realizacji programu beneficjent nie złoży wniosku o przyznanie płatności.

Przechodząc kolejno do oceny zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata 2014 i 2016 podnoszonego przez stronę konsekwentnie w toku postępowania oraz w skardze do tutejszego sądu wskazać należy, że sąd podziela stanowisko Dyrektora ARiMR wyrażone w kontrolowanej decyzji, że w rozstrzyganej sprawie powyższy termin nie upłynął a co za tym idzie organy były uprawnione do domagania się przez skarżącą zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z płatnościami rolnośrodowiskowymi przyznanymi na lata 2014 i 2016 organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 przywołanego powyżej rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95. Sąd podziela stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że powołana regulacja znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do spraw, w których rolnik dopuścił się nieprawidłowości. Zgodnie art. 1 ust. 2 rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. W ocenie sadu nie budzi wątpliwości prawidłowość stanowiska organu, że stwierdzona w niniejszej sprawie nieprawidłowość wypełnia powyższą definicję. Niezłożenie wniosku o przyznanie płatności w piątym roku realizacji zobowiązania lub informacji o kontynuacji podjętego zobowiązania, i tym samym zaprzestanie jego realizacji przed upływem okresu, na który to zobowiązanie zostało podjęte, stanowi naruszenie przepisów wspólnotowych.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych, wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata .

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres, przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeżeli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W rozstrzyganej sprawie trafnie wskazuje także organ, że w sytuacji gdzie naruszenie przepisu prawa Unii zostało wykryte dopiero po powstaniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna bieg z chwilą, w której doszło do naruszenia prawa Unii, czyli z chwila w której wystąpił chronologicznie ostatni z elementów warunkujących powstanie szkody. Wobec treści przywołanej powyżej definicji nieprawidłowości podkreślenia wymaga, że data dopuszczenia się naruszenia prawa w przypadku nieprawidłowości jednorazowych lub jego zaprzestania w odniesieniu do powtarzających się i ciągłych jest tylko jednym z elementów decydujących ostatecznie o powstaniu nieprawidłowości. Drugim istotnym elementem jest bowiem moment zaistnienia szkody w budżecie UE, gdyż jej zaistnienie warunkuje wystąpienie nieprawidłowości. Dopiero z tą chwilą można mówić o powstaniu nieprawidłowości. TSUE wskazał również, że dopuszczenie się nieprawidłowości, które powoduje rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia, oznacza wystąpienie dwóch przesłanek, a mianowicie działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego stanowiącego naruszenie prawa Unii oraz szkody lub potencjalnej szkody w budżecie Unii (wyrok z dnia 6 października 2015 r., Firma Ernst Kollmer Fleischimport und -export, C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 24). W sytuacji gdy naruszenie prawa Unii wykryto po wystąpieniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości, to znaczy od chwili, w której miały miejsce zarówno działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego stanowiące naruszenie prawa Unii, jak i wystąpienie szkody w budżecie Unii lub w zarządzanych przez nią budżetach (wyrok z dnia 6 października 2015 r., Firma Ernst Kollmer Fleischimport und -export, C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 25).

W ocenie sądu, rację ma organ, że szkoda dla budżetu wspólnoty powstała odpowiednio w dacie wypłaty pomocy za rok 2014 tj. 7 kwietnia 2016 r, oraz za rok 2016, która miała miejsce w dniach: 23 i 29 czerwca 2017 r. Natomiast za datę działania lub zaniechania stanowiącego naruszenie prawa Unii, należy przyjąć w niniejszej sprawie dzień, w którym upłynął termin na złożenie przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie płatności w roku 2018 lub informacji o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W 2018 roku termin na składanie wniosków został wydłużony, na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu - do dnia 15 czerwca. W związku z powyższym 4-letni okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95 należy liczyć od dnia zakończenia naboru wniosków w roku 2018, tj. od dnia 15 czerwca 2018 r. i dlatego termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2014 i 2016 nie minął w dacie wydania decyzji przez organ I instancji tj. 25 kwietnia 2022 r. Zaskarżona decyzja wydana została 23 grudnia 2022 roku jednak stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95 termin przedawnienia nieprawidłowości przerywa każdy akt właściwego organu władzy odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Jeżeli zaś chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająco dokładny sposób określać operacje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.

Wobec powyższego w rozstrzyganej sprawie do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło niewątpliwie na skutek prawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z 21 stycznia 2021 r. doręczonym stronie w dniu 5 lutego 2021r, a następnie w wyniku doręczenia stronie decyzji organu I instancji z 25 kwietnia 2022 r. w dniu 10 maja 2022 r. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. W sprawie nie upłynął także okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, a zatem Dyrektor ARiMR był uprawniony do wydania zaskarżonej decyzji.

Dla oceny trafności stanowiska organu w zakresie braku upływu okresu przedawnienia nie ma także znaczenia podnoszona przez stronę kwestia, że wypłacane na jej rzecz płatności rolnośrodowiskowe realizowane były w ramach programów wieloletnich.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich, okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Jak wskazuje się w orzecznictwie TSUE oraz sądów administracyjnych powyższe oznacza jedynie, że termin przedawnienia o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia EURATOM Nr 2988/95, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu. Ostateczne zakończenie programu nie oznacza jednak, że z tym momentem bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust 1 akapit trzeci rozporządzenia EUROATOM Nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z 15 czerwca 2017 r. C-436/15). TSUE podkreślił, że termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia EUROATOM Nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie jego skrócenie.

A zatem organy odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał, iż kwota nienależnie pobranych płatności nie uległa przedawnieniu, a zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.

W ocenie sądu dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nadto dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i właściwie ustaliły skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy prawidłowo odniósł się do zarzutów odwołania.

Końcowo odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. polegającego w ocenie skarżącej na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy wystąpiła negatywna przesłanka wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 29 ust. 1 i 1c ustawy o ARiMR jaką jest zawisłość postępowań w przedmiocie przyznania płatności za 2016 i 2017 rok wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych płatności rolnych jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności rolnych. Obowiązek wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności aktualizuje się wraz z ustaleniem zaistnienia przesłanki zaniechania prowadzenia działalności rolniczej. Kontrolowane postępowanie w ogóle nie dotyczyło kwestii płatności za 2017 rok bowiem płatności takie dotychczas nie zostały stronie przyznane, a zatem nie mogły stać się nienależnymi. Podkreślenia wymaga, iż organ może żądać zwrotu jedynie świadczenia, które zostało wypłacone stronie na podstawie decyzji administracyjnej. Przy czym nie ma znaczenia czy wypłata nienależnych środków nastąpiła na podstawie ostatecznej, czy nieostatecznej decyzji administracyjnej, istotnym jest jedynie to, że na rzecz beneficjenta zostały wypłacone środki, które następnie, na skutek niedotrzymania podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, stały się nienależne. Postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta w celu ich przyznania. Jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu, w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych kwot. A zatem brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzi tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania płatności rolnych oraz dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie przyznania tych płatności. (por. wyrok NSA z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 LEX nr 1276366, wyrok NSA z 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11 LEX nr 1217427; wyrok NSA z 17 czerwca 2020 r., I GSK 9/20 LEX nr 3065010).

Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty wskazujące na niezastosowanie się przez organ I instancji do wskazań organu odwoławczego zawartych w decyzji z 29 kwietnia 2021 r., w której wskazano, że zawisłość postępowania w przedmiocie przyznania płatności za 2016 rok ma charakter prejudycjalny względem postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygano zagadnienie dotyczące wpływu stanowiska organu odwoławczego zawartego w decyzji kasacyjnej (art. 138 § 1 pkt 2 k.pa.) na decyzję organu I instancji, ponownie rozpoznającego sprawę. Jak podkreślano, decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, ale stanowi wręcz przeszkodę do jego ostatecznego ukształtowania. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Ponowne postępowanie, jakie się przed nim toczy nie jest jednak dalszym ciągiem ani "przedłużeniem postępowania" odwoławczego. Po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sprawa wraca do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy, zarówno faktyczny, jak i prawny. Nowa decyzja organu I instancji może ukształtować sytuacją prawną strony w sposób mniej korzystny, niż uchylona uprzednia decyzja tego organu. Skoro, bowiem poprzednia decyzja organu, a więc decyzja organu I instancji została zniesiona przez organ odwoławczy, to przestał istnieć stan prawny i faktyczny, który stanowiłby podstawę rozstrzygnięcia. Z tego też względu organ administracyjny I instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami prawnymi organu II instancji. Jest przecież oczywiste, że skoro organ I instancji na nowo ma prowadzić postępowanie, to jego wynik będzie zależny od przyszłych ustaleń faktycznych, a zatem i ocena prawna tego stanu będzie od niego uzależniona. Z tego też powodu oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpoznania nie wiążą organu I instancji w omawianym aspekcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 9/11, LEX nr 1121155 oraz z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1644/09, LEX nr 746706). Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie decyzji opartej na art. 138 § 2 k.p.a. wprost stwierdzał, że organ odwoławczy nie może ingerować w rozstrzygniecie sprawy przez organ I instancji, jak i nie jest on związany poglądem prawnym sformułowanym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, a dotyczącym ewentualnego zastosowania lub wykładni przepisów prawa materialnego. Dopiero, bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie umożliwi organowi I instancji właściwe zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego (por. wyroki z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 1998/10, LEX nr 1121198; z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1046/08, LEX nr 595687; z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 502/06, LEX nr 339485).

Z tych samych powodów organ II instancji, rozpoznający odwołanie od decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji, nie jest związany swym poglądem prawnym wyrażonym na wcześniejszym etapie postępowania w decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r. sygn. akt II OSK 930/11 LEX nr 1252237).

Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

d.j.