Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 9/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 109, art. 112a
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
article: art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37, art. 38
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 149 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego S. K. z dnia 12 grudnia 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego S. K. sumę pieniężną w kwocie 5000 ( pięciu tysięcy) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego S. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. K. (dalej: "skarżący"), obywatel Białorusi, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność i przewlekłość Wojewody Pomorskiego w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący podniósł zarzut naruszenia następujących przepisów:

1/ art. 6, 7,8 § 1, 9 i 10 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia w odpowiednim terminie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także poprzez rażące naruszenia w zakresie informowania skarżącego o stanie jego sprawy, przez co nie został mu zapewniony czynny udział w postępowaniu,

2/ art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 36 § 1 k.p.a., poprzez niewyznaczenie terminu załatwienia sprawy,

3/ art. 11 i 12 k.p.a., poprzez niepoinformowanie skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie wyznaczonym przepisami k.p.a. i przyczynach zwłoki, co uniemożliwia skarżącemu wzięcie aktywnego udziału w postępowaniu i przyczynienie się do szybszego załatwienia sprawy, a także poprzez taką organizację pracy urzędu, która faktycznie uniemożliwia ustalenie w rozsądnym terminie stanu sprawy i przyczyn zwłoki w jej rozpoznaniu.

W związku z powyższym wniósł o: 1/ zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie, nie dłuższym niż 7 dni od dnia doręczenia organowi odpisu wyroku, zezwolenia na pobyt i karty pobytu, 2/ stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 17.500 zł, która stanowi połowę kwoty będącej iloczynem kwoty czynszu najmu oraz miesięcy najmu, liczonych od ostatniego wskazanego przez organ dnia załatwienia sprawy, tj. od dnia 31 maja 2023 r., 4/ wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3.000 zł celem zdyscyplinowania organu, 5/ pociągnięcie, na podstawie art. 38 k.p.a., do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, pracownika organu administracji publicznej (inspektora), który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy oraz 5/ zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Skarżący wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej złożył w dniu 12 grudnia 2022 r. Wniosek był kompletny, skarżący otrzymał w paszporcie stempel potwierdzający jego złożenie oraz dane do logowania się w portalu celem sprawdzenia stanu sprawy. Po zalogowaniu się ww. portalu widoczna była informacja o terminie załatwienia sprawy, która w ciągu 5 miesięcy kilkukrotnie ulegała zmianie. Ostatecznie przewidywany termin został wyznaczony "do dnia 31 maja 2023 r.", a po tej dacie informacja o terminie załatwienia sprawa przestała być widoczna. Skarżący nie został zawiadomiony o zmianie terminu rozpoznania sprawy i przyczynach zwłoki w trybie art. 36 k.p.a. Pomimo upływu 11 miesięcy od dnia złożenia wniosku sprawa nie została załatwiona. Skarżący dwukrotnie (w dniu 15 czerwca i 4 września 2023 r.) pisemnie zwracał się do organu z prośbą o przyspieszenie załatwienia sprawy. Wielokrotnie podejmował również próby kontaktu za pośrednictwem poczty e-mail. Nadto, w dniu 16 sierpnia 2023 r. przedłożył aktualne dokumenty dotyczące wykonywanej działalności gospodarczej. Organ nie zareagował na żadne wezwania, telefony, e-maile czy monity. Dnia 22 września 2023 r., za pośrednictwem organu, złożył ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Skarżący podniósł, że bezczynność oraz przewlekle prowadzenie sprawy powoduje duże utrudnienia w jego codziennym życiu (nie może zawrzeć umów z dostawcami sieci telekomunikacyjnej, otworzyć rachunku bankowego). Brak zezwolenia na pobyt oraz karty pobytu uniemożliwia mu podróżowanie w sprawach zawodowych, wypoczynkowych i utrudnia podróże w sprawach rodzinnych (konieczność ubiegania się o wizę, na której wydanie oczekuje się średnio ponad 4 miesiące). Brak decyzji wpływa również na prowadzone równolegle przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowanie o wydanie zezwolenia na nabycie przez skarżącego nieruchomości w Polsce, w którym powinien przedstawić posiadane zezwolenie na pobyt. Jego nieudzielenie w najbliższym czasie będzie skutkowało rozwiązaniem umowy z deweloperem. W konsekwencji skarżący zmuszony jest do wynajmowania mieszkania, za które opłaca czynsz w wysokości 3.500 zł miesięcznie, co świadczy o wymiernych stratach ekonomicznych po jego stronie.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej: 1/ odrzucenie jako niedopuszczalnej w związku z art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a), ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a), ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103, dalej: "ustawa pomocowa"), zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, ewentualnie 2/ oddalenie jako niezasadnej z przyczyn wskazanych powyżej oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez sąd, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy pełnomocnik wniósł o: 1/ uznanie, iż do przewlekłości nie doszło z rażącym naruszeniem prawa, 2/ niewymierzanie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a oraz 3/ niezasądzanie od organu na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił czynności, jakie zostały podjęte przez organ w sprawie od momentu złożenia wniosku przez skarżącego i wskazał, że sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie według kolejności wpływu. Zwrócił uwagę, że od dnia złożenia wniosku organ podjął szereg koniecznych i niezbędnych czynności, wymaganych przepisami ustawy o cudzoziemcach. Wskazał przy tym, że znaczna ilość wniosków o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy złożonych przez cudzoziemców w 2023 r. i mała ilość pracowników merytorycznych przekładają się na możliwości procedowania organu.

Odnosząc się do żądania skargi zasądzenia skarżącemu od organu sumy pieniężnej pełnomocnik zauważył, że do skargi załączona została korespondencja prowadzona przez skarżącego z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie zakupu przez niego nieruchomości na terytorium RP. Z wezwania MSWiA z dnia 28 kwietnia 2023 r. wynika, że skarżący został zobowiązany do doprecyzowania ostatecznych (nie projektowych) danych nabywanej nieruchomości, jak również do nadesłania oświadczenia woli zbycia nieruchomości zawierającego kompletne dane, nadesłania aktualnej informacji z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i udzielenia informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na terytorium Polski oraz potwierdzenia więzi jego małżonki z Polską (przy czym organ wskazuje w tym zakresie otwarty katalog środków dowodowych). Z pisma tego nie wynika zatem wymóg złożenia zezwolenia na pobyt w Polsce, na którą to okoliczność powołuje się skarżący. Skarżący przedłożył postanowienie z dnia 31 sierpnia 2023 r. o zawieszeniu, na jego wniosek, postępowania przed MSWiA. W ocenie pełnomocnika organu brak odpisu wniosku uniemożliwia dokonanie oceny przyczyn, na podstawie których skarżący zwrócił się o zawieszenie postępowania. Powołane okoliczności przemawiają za uznaniem, że skarżący nie wykazał, aby brak zezwolenia na pobyt uniemożliwił mu uzyskanie zgody MSWiA na zakup nieruchomości i konieczność ponoszenia kosztów wynajmu mieszkania, jak również ich ponoszenia we wskazywanej wysokości.

Pełnomocnik dostrzegł również, że mimo iż skarżący powołuje się na fakt, że Bank [...] S.A. odmówił mu otworzenia rachunku bankowego (przy czym skarżący nie załączył odmowy ze wskazaniem jej podstaw), to do skargi dołączył potwierdzenie przelewu tytułem opłaty od skargi, którą uiścił przelewem bankowym, dokonanym z własnego rachunku w [...] Bank S.A.

Nadto, skarżący nie załączył również żadnych dowodów, potwierdzających, że miał zaplanowane podróże służbowe, do których nie doszło z powodu nieuzyskania zezwolenia na pobyt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Z uwagi na stanowisko organu, który wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej w związku z art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a) i ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a) i art. 100d ust. 3 i 4 ustawy pomocowej, w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy na przeszkodzie rozpoznaniu skargi nie stoją przepisy wskazanej ustawy.

W tym zakresie Sąd uwzględnił, że ustawa pomocowa, w zasadniczej części, weszła w życie w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy pomocowej). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 830, dalej: "ustawa zmieniająca") wprowadzono do ustawy pomocowej art. 100c, który w ust. 1 stanowi, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne, co wynika z ust. 2 powołanego przepisu. Stosownie zaś do ust. 3 cytowanego przepisu w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, o czym stanowi ust. 4. Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewiduje norma art. 100d ustawy pomocowej, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185), a konkretnie art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej został zmieniony przez art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz.1088) w ten sposób, że określono dalszy okres obowiązywania wyżej omówionego rozwiązania do dnia 4 marca 2024 r.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie jest obywatelem Ukrainy, lecz Białorusi i nie przybył do Polski w związku z zaistniałym na Ukrainie konfliktem zbrojnym. Okoliczności te nie były kwestionowane.

Wyłączenie możliwości wywiedzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) powinno skutkować, co do zasady, odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Jednak analiza stanu prawnego, wykładnia systemowa i celowościowa oraz zasada racjonalnego ustawodawcy prowadzą, zdaniem Sądu, do wniosku, że norma art. 100c i 100 d ustawy pomocowej nie powinna znajdować zastosowania do spraw innych cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy, niż obywatele Ukrainy, którzy przybyli na teren Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Przede wszystkim wskazać należy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczy określonego w niej kręgu osób. Przedmiotem regulacji tej ustawy są kwestie wyszczególnione w art. 1 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ustawa ta określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w myśl art. 1 ust. 2 tej ustawy,

ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim,

ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Ustawa ta, zgodnie z art. 1 ust. 3 określa również: 1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy; 3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy; 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; 5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; 7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie; 8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1; 9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych.

Ustawa pomocowa ma zatem ściśle określony krąg podmiotowy i przedmiotowy. Także wprowadzona do niej zmiana nie powinna być traktowana jako zmiana przepisów postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie to jest bowiem unormowane w innej ustawie – ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz.519 ze zm., dalej także jako "u.o.c.").

Podkreślić przy tym należy, że w ustawie zmieniającej w art. od 1 do 21 wprowadzono zmiany do szeregu różnych ustaw, w tym w art. 17 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził zmiany do ustawy o cudzoziemcach. Gdyby wolą ustawodawcy była zmiana ustawy o cudzoziemcach w sposób przewidziany w art. 100c ustawy pomocowej, wprowadziłby taką zmianę nie do ustawy pomocowej, lecz do zmienianej tym samym aktem prawnym ustawy o cudzoziemcach. Skoro zmiana ustawy o cudzoziemcach nie została ustawą zmieniającą dokonana w sposób przewidziany w art. 1 pkt 44 ustawy zmieniającej, który zmienił ustawę pomocową przez dodanie art. 100c, brak jest podstaw do rozciągania mocy obowiązującej tego przepisu na inne postępowania w sprawach cudzoziemców, których stronami nie są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy, zamierzając objąć tą zmianą wszystkie postępowania w sprawach cudzoziemców ustawodawca wprowadziłby zmianę do ustawy o cudzoziemcach, którą zmieniał przecież tym samym aktem prawnym, a nie do ustawy pomocowej (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 14 września 2022 r. w sprawie IV SAB/Wr 401/22, z dnia 20 września 2022 r. w sprawie II SAB/Wr 887/22, z dnia 15 września 2022 r. w sprawie I SAB/Wr 3139/21, z dnia 22 września 2022 r. w sprawie I SAB/Wr 218/22). Analogiczne uwagi należy poczynić w tym zakresie do wprowadzonego następnie art. 100d ustawy pomocowej. Wprowadzająca ten przepis ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 185) również dotyczyła zmian w wielu różnych ustawach, w tym zarówno w ustawie pomocowej, jak i odrębnie w ustawie o cudzoziemcach.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że regulacji zawartych w art. 100c ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 3 i 4 ustawy pomocowej, zgodnie z którymi w okresie zawieszenia biegu terminów "organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa" oraz "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki" nie można interpretować i stosować z naruszeniem art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r. w sprawie IV SAB/Po 86/22). Ograniczenie prawa do sądu, nawet o charakterze czasowym, stoi w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Mimo że korzystanie z konstytucyjnych wolności i praw nie ma charakteru absolutnego (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), trudno jest znaleźć uzasadnienie tak daleko idących ograniczeń. Wprowadzenie takich norm oznaczałoby, że wnioskodawca zostałby pozbawiony narzędzi prawnych pozwalających na uzyskanie zezwolenia pobytowego w terminach określonych w przepisach ustawy o cudzoziemcach, gdyż zgodnie z wprowadzoną regulacją terminy te nie rozpoczynają biegu, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu. Jak wskazano w doktrynie, trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie omawianej regulacji. Rozwiązanie takie uznać należy za wątpliwe z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP (Klaus Witold Antoni (red.), Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa WPK 2022, System Informacji Prawnej LEX).

W tej sytuacji Sąd, nie podzielając stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, uznał, że skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6, o czym stanowi § 2 art. 149 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Z akt sprawy wynika, że skarżący poprzedził skargę ponagleniem złożonym do właściwego organu. Tym samym spełniony został wymóg z art. 53 § 2b p.p.s.a. warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi.

Ocenę, czy w kontrolowanym postępowaniu doszło do zarzucanego stanu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu stanów przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 p.p.s.a., to jest możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. (sygn. akt II OSK 1031/12), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od dnia 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna bezczynności wprowadzona do ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie akt II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna przewlekłości wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2).

W realiach rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego. Naruszenia te miały przy tym charakter rażący w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.

Wskazać należy, że organ zobowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organowi wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Terminy te jednak mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.).

Ustawa o cudzoziemcach, w brzmieniu obowiązującym i w dniu złożenia wniosku przez skarżącego i w dniu wyrokowania, zawierała przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a.

Stosownie do art. 112a ust. 1 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 12 grudnia 2022 r., który został złożony osobiście przez skarżącego i – co wymaga podkreślenia – nie zawierał jakichkolwiek braków, które uniemożliwiałyby jego przyjęcie do merytorycznego rozpatrzenia. Przeprowadzona w tym samym dniu analiza formalna wniosku wykazała bowiem, że został on wniesiony w terminie, nie zawierał braków formalnych, skarżący złożył odciski linii papilarnych i uiścił opłatę skarbową, wobec czego należy przygotować pisma opiniujące wniosek. Tego dnia organ dokonał sprawdzenia danych skarżącego w systemie "POBYT3" w celu ustalenia, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odmowy udzielenia zezwolenia, o których mowa w art. 99 u.o.c.

Organ zwrócił się do właściwych organów (Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku) o udzielenie informacji w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. w dniu 26 stycznia 2023 r. Sąd dostrzegł, że czynności w tym zakresie organ podjął dopiero 45 dnia od dnia złożenia wniosku przez skarżącego. Z uwagi na to, że wniosek o udzielenie informacji zawierał błąd co do kraju pochodzenia skarżącego (organ podał w nim, że skarżący jest obywatelem Ukrainy), w dniu 9 lutego 2023 r. ponownie wystąpił do ww. organów o udzielenie informacji. Organy nie zawiadomiły Wojewody, aby 30-dniowy termin został przedłużony do 60-dni (art. 109 ust. 3 u.o.c.), nie przekazały też informacji, wobec czego należy uznać, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

Nie uszło przy tym uwadze Sądu, że organ, w związku z własną pomyłką, ponownie wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. do właściwych organów o udzielenie informacji dzień przed upływem zakreślonego terminu do zakończenia postępowania.

Skarżący, po powzięciu ostatniej informacji o terminie załatwienia jego sprawy, co miało nastąpić do dnia 31 maja 2023 r., wielokrotnie kierował do organu prośby o przyspieszenie terminu rozpatrzenia jego wniosku, podkreślając, że zezwolenie na pobyt, o które się ubiega nie tylko jest niezbędne do podróży prywatnych i służbowych, ale przede wszystkim jest koniecznym warunkiem wydania przez MSWiA pozwolenia na zakup nieruchomości, a postępowanie w tym przedmiocie zostało już przez niego zainicjowane.

I tak, w dniu 19 czerwca 2023 r. wpłynęło do organu pierwsze pismo skarżącego (nadane w dniu 15 czerwca 2023 r.) z prośbą o przyśpieszenie rozpoznania sprawy, w którym wskazał, że ubiega się o wydanie mu pozwolenia na zakup nieruchomości w Polsce, za którą uiścił już cenę zakupu na podstawie umowy z deweloperem i w tym celu niezbędne jest legitymowanie się pozwoleniem na pobyt. Nadmienił przy tym, że Straż Graniczna przeprowadziła już kontrolę pobytu. Kolejne pismo skarżącego zawierające wniosek o przyspieszenie terminu rozpatrzenia sprawy wpłynęło do organu 17 sierpnia 2023 r. (nadane w dniu 16 sierpnia 2023 r.). Skarżący ponownie wskazywał, że bez udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy nie może sfinalizować umowy na zakup nieruchomości. Warunkiem wydania pozwolenia na nabycie nieruchomości jest bowiem konieczność posiadania pozwolenia na pobyt. Brak karty pobytu uniemożliwi mu także wymianę paszportu, w którym kończą się "puste" strony i jest ona konieczna, a skarżący podróżuje służbowo w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podniósł także, że wielokrotnie podejmował próby kontaktu z pracownikiem prowadzącym postępowanie (zarówno za pośrednictwem poczty, jak i drogą e-mail), jednak bezskutecznie. Do pisma dołączył ( bez wezwania) aktualne dokumenty związane z wykonywaną działalnością gospodarczą, w tym obrazujące źródło przychodów i ich wysokość, zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek do ZUS i podatków (skarżący ubiega się o zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej). Skarżący w dniu 1 września 2023 r. (data nadania) złożył kolejną prośbę o przyspieszenie rozpatrzenia jego sprawy, powołując się na dotychczas wskazywane okoliczności (pismo wpłynęło do organu w dniu 8 września 2023 r.). Ostatni wniosek skarżącego o przyspieszenie terminu rozpatrzenia jego sprawy z ww. przyczyn wpłynął do organu w dniu 23 października 2023 r. (nadany w dniu 17 października 2023 r.).

Akta sprawy potwierdzają również, że skarżący w dniach 13 lipca, 19 lipca, 24 lipca, 26 lipca, 9 sierpnia, 10 sierpnia, 14 sierpnia, 16 sierpnia, 25 sierpnia, 1 września i 13 września 2023 r. kontaktował się drogą e-mail z kierownikiem Oddziału ds. Legalizacji Pobytu Cudzoziemców Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku, prosząc o informacje o terminie załatwienia sprawy. Skarżący informował, że zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia na zakup nieruchomości (mieszkania) przed końcem marca 2024 r., do czego wymagane jest zezwolenie na pobyt, a po upływie tego terminu umowa deweloperska zostanie rozwiązana. Co więcej, w e-mailu z dnia 13 września 2023 r. skarżący zaoferował, że może osobiście i bezzwłocznie przedłożyć zawartą umowę deweloperską, inne wymagane dokumenty konieczne do załatwienia sprawy, czy też przedstawić dokumenty aktualne. Odpowiedzi, jakie skarżący otrzymywał drogą e-mail, ograniczały się do poinformowania skarżącego, że wiadomości są przekazywane pracownikowi prowadzącemu postępowanie, bądź też że skarżący może się skontaktować z pracownikiem drogą e-mail.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że fakt złożenia przez skarżącego w dniu 12 grudnia 2022 r. prawidłowego pod względem formalnym wniosku oraz chronologia opisanych powyżej czynności organu podejmowanych w tej sprawie – mając dodatkowo na uwadze szczególną aktywność skarżącego i jego zaangażowanie we współpracę z organem – świadczą o tym, że organ w sposób przewlekły prowadził przedmiotowe postępowanie, a co nader istotne w dalszym ciągu, nie rozpoznając merytorycznie złożonego wniosku, pozostaje w stanie bezczynności.

Z uwagi na datę złożenia wniosku nie obarczonego brakami ( 12 grudnia 2022 r.) Wojewoda Pomorski zobowiązany był rozpatrzeć wniosek skarżącego do dnia 10 lutego 2023 r. Gdyby jednak nawet uznać, że organ powinien wydać decyzję w terminie liczonym od ponownego wystąpienia do organów w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. , czyli około 9 kwietnia 2023 r., to od tego czasu i do dnia wniesienia skargi, i do dnia wyrokowania upłynęło kilka miesięcy, a organ decyzji w sprawie wniosku skarżącego nie wydał.

Stwierdzić należy, że czynności związane z realizacją obowiązku z art. 109 u.o.c. podejmowane były przez organ w dużym i niczym nieuzasadnionym odstępie czasowym, zaś zwłoka w terminowym ich dokonywaniu nie znajdowała uzasadnienia ani w charakterze, ani w stanie faktycznym sprawy. Skoro wniosek pod względem formalnym był prawidłowy w dniu jego złożenia (12 grudnia 2022 r.) trudno znaleźć uzasadnienie dla tego, by wniosek o udzielenie przez odpowiednie służby informacji, o których mowa w art. 109 ust. 1 u.o.c., został sporządzony dopiero w dniu 26 stycznia 2023 r. Wprawdzie zawierał on błąd co do kraju pochodzenia skarżącego, który został sprostowany w kolejnym wniosku o udzielenie informacji skierowanym do właściwych organów w dniu 9 lutego 2023 r., jednak organ czynności w tym zakresie podjął dopiero po upływie 44 dni od momentu złożenia przez skarżącego kompletnego wniosku. Trudno zatem znaleźć uzasadnienie dla tego, by wniosek o udzielenie informacji przez właściwe organy został sporządzony dopiero 26 stycznia 2023 r., skoro są to rutynowe procedury, a w konsekwencji zwyczajne czynności wykonywane przez organ w postępowaniach dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt cudzoziemców. Tym bardziej, że wymiana informacji ze wskazanymi służbami – stosownie do art. 109 ust.3a u.o.c. – może odbywać się (i jak wynika z akt sprawy odbywa się) za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Zauważyć należy, że pierwszy wniosek do organów Wojewoda Pomorski skierował po upływie 44 dni , czyli po upływie większości z 60 dni , przeznaczonych na załatwienie sprawy. Dodatkowo organ – z uwagi na pomyłkę – wezwanie to musiał powtórzyć, co uczynił w dniu 9 lutego 2023 r. - na dzień przed upływem zakreślonego w art. 112a ust. 1 u.o.c. 60-dniowego terminu do wydania decyzji.

Gdyby organ zwrócił się o udzielenie informacji niezwłocznie i wnioskiem nie obarczonym pomyłką, mógł zakończyć sprawę w ustawowym terminie 60 dni.

Opisane powyżej działanie organu w postępowaniu mającym na celu rozpoznanie złożonego przez skarżącego wniosku wykazuje, że pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania tego postępowania. Zważywszy natomiast na treść art. 112a ust. 1 u.o.c. i zawarty w tym przepisie 60-dniowy termin na załatwienie sprawy (wydanie decyzji) w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy przyjąć należy, że termin ten upływał z dniem 10 lutego 2023 r. Z akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę nie wynika natomiast, by postępowanie administracyjne toczące się w sprawie udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia zostało do momentu złożenia skargi zakończone. Sąd nie uzyskał takiej informacji do dnia wyrokowania.

Mając zatem powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania.

W konsekwencji Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Orzekając w zakresie uregulowanym przywołanym przepisem Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie II OSK 468/13).

W ocenie Sądu działanie Wojewody Pomorskiego, cechujące się opieszałością powodującą nieusprawiedliwione okresy przerw między poszczególnymi czynnościami, jak również skutkujące niezakończeniem postępowania przez wiele miesięcy , należy uznać za rażąco naruszające prawo.

Odnosząc się do żądania skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej wskazać trzeba, że skarżący, który złożył kompletny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wielokrotnie wykazywał inicjatywę w wyjaśnieniu wszelkich okoliczności koniecznych do rozpatrzenia jego wniosku. Informował on także organ o potrzebie załatwienia sprawy przed końcem marca 2024 r. z uwagi na możliwość rozwiązania umowy deweloperskiej, której przedmiotem jest nabycie przez skarżącego i jego żonę lokalu mieszkalnego. Należy zwrócić uwagę na zapis § 7 umowy deweloperskiej oraz przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości zawartej przez skarżącego w dniu 17 lutego 2023 r. (dołączonej do skargi), z którego wyraźnie wynika, że w przypadku nieprzedstawienia przez skarżącego do dnia 31 marca 2024 r. ostatecznej decyzji o udzieleniu zezwolenia na nabycie nieruchomości umowa ulega rozwiązaniu.

Organ w odpowiedzi na skargę podważa zasadność wymogu legitymowania się przez skarżącego zezwoleniem na pobyt czasowy w postępowaniu o wydanie pozwolenia na zakup nieruchomości. Organ, odnosząc się wezwania z dnia 28 kwietnia 2023 r., skierowanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do skarżącego, dotyczącego uzupełnienia braków wniosku o wydanie pozwolenia na zakup mieszkania, czyni to jednak wybiórczo. Umknęło bowiem organowi, że na skarżącego nałożono nie tylko obowiązek przedstawienia dokumentów precyzujących dane nabywanej nieruchomości czy też wykazania więzi małżonki skarżącego z Rzeczpospolitą Polską. Skarżącego zobowiązano również w punkcie 4. do nadesłania informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt oraz do nadesłania uwierzytelnionych kopii decyzji wojewody lub karty pobytu. Realizację tego obowiązku uniemożliwił skarżącemu Wojewoda Pomorski nie wydając decyzji. Organ nie poinformował nawet skarżącego o etapie, na jakim znajduje się postępowanie. Zdaniem Sądu wnioski i prośby skarżącego w tym zakresie organ potraktował lekceważąco.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna jest dodatkowym, oprócz grzywny, środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stanowiącym dla organu swoistą sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za oczywiście nieuzasadnioną zwłokę w załatwieniu jej sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Nie zastępuje też zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani – co wymaga podkreślenia w związku ze sposobem, w jaki skarżący sprecyzował swoje żądanie w tym zakresie – nie ma waloru odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 30 września 2020 r. w sprawie II OSK 1442/20 oraz z dnia 24 września 2020 r. w sprawie I GSK 1172/20). Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu. Przyznanie sumy pieniężnej ma na celu także zwalczenie wadliwego działania organu oraz jego zdyscyplinowane na przyszłość.

Mając na uwadze z jednej strony postawę skarżącego, wykazywaną w toku postępowania, cechującą się pełną gotowością do współpracy z organem w jak najszybszym rozpoznaniu sprawy, a z drugiej strony bezzasadnie długie procedowanie wniosku przez organ i niezakończenie postępowania, do czego skarżący się nie przyczynił, jak również podnoszoną przez skarżącego okoliczność uzasadniającą przyspieszenie terminu załatwienia sprawy Sąd uznał, że suma pieniężna w wysokości 5.000 zł będzie kwotą adekwatną, stanowiącą dla skarżącego rekompensatą za związane z oczekiwaniem na rozpoznanie złożonego wniosku niedogodności oraz zdyscyplinuje organ na przyszłość.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.149 § 2 p.p.s.a., przyznał na rzecz skarżącego od organu w/w sumę pieniężną ( punkt 3. sentencji wyroku).

Sąd uznał nadto, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w żądanej przez niego wysokości - 17500 zł. Kwota ta została ustalona przez skarżącego jako połowa jego strat ekonomicznych w wysokości 35000 zł ( iloczyn liczby miesięcy wynajmu mieszkania od 1 czerwca 2023 r. do 31 marca 2024r. oraz kwoty czynszu 10x3500zł). Jak już wyżej wskazano suma pieniężna nie jest formą odszkodowania, lecz zadośćuczynieniem stronie niedogodności związanych z oczekiwaniem na załatwienie sprawy. W ocenie Sądu żądana przez skarżącego kwota jest ponadto nadmierna.

Sąd uznając, że przyznana skarżącemu suma pieniężna będzie wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ, jak również mając na uwadze dane wskazane przez organ, obrazujące skalę obciążenia sprawami w zestawieniu z posiadanymi zasobami kadrowymi, odstąpił od wymierzenia organowi grzywny.

W tej sytuacji Sąd , na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałej części ( punkt 5. sentencji wyroku).

Wyjaśnić nadto skarżącemu należy - wobec żądania skargi opartego na art. 38 k.p.a., dotyczącego pociągnięcia do odpowiedzialności pracownika, który nie załatwił sprawy w terminie - że sposoby rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji zostały unormowane w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , nie zaś w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 149 p.p.s.a. , normujący sposoby uwzględnienia skargi przez sąd, nie przewiduje takiej formy uwzględnienia skargi we wskazanym powyżej przedmiocie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia przez niego praw, tj. 100 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).