Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 259/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1, art. 58 par. 2, art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 12 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2024 roku nr 29/I.2024 znak: WOP.7721.12.2024.BZ w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego balkonów 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz A. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. lp


UZASADNIENIE

II SA/Łd 259/24

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. S. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 stycznia 2024 r. (Nr 29/I/2024, znak: WOP.7721.12.2024.BZ), którym na podstawie art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. odmówiono A. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 30 listopada 2023 r. (Nr 711/2023).

Z akt sprawy wynika, że podaniem z 17 lutego 2021 r. A. S. powiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o wykonaniu remontu balkonu w zajmowanym przez nią mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na nieruchomości przy al. [...] w Ł. bez pozwolenia na budowę.

Przeprowadzone 18 maja 2021 r. oględziny wykazały, że w mieszkaniu nr [...] znajdującym się na II piętrze budynku mieszkalnego o czterech kondygnacjach wraz z poddaszem znajduje się balkon o wymiarach płyty balkonowej 250 cm x 96 cm, zaopatrzony w balustradę o wysokości 112 cm cofniętą od czoła płyty balkonowej o 22 cm i z boków o 24 cm. Górny element balustrady (poręcz) wykonany z profili metalowych, został dospawany bez zakotwiczenia w ścianie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z 30 listopada 2023 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego balkonów w lokalach mieszkalnych nr [...] i [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy al. [...] w Ł..

W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że balkony nie stanowią samodzielnego obiektu budowlanego, lecz są częścią budynku, tj. obiektu budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Elementy konstrukcyjne balkonu, jak strop (będący zarazem stropodachem nad lokalem znajdującym się na niższej kondygnacji), warstwy izolacyjne, czy ściany w przypadku loggii, stanowią części wspólne budynku. Zdaniem organu niewątpliwie roboty budowlane w zakresie balkonów przy al. [...] w Ł., w lokalach mieszkalnych nr [...] i [...], nie były objęte decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z 22 marca 2016 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na roboty budowlane polegające na remoncie elewacji frontowej, wzmocnieniu ścian, izolacji przeciwwilgociowej i ociepleniu ścian zewnętrznych- wschodniej i południowej wraz z kolorystyką elewacji. Tym niemniej ich zakres (podwyższenie balustrady, ułożenie izolacji przeciwwilgociowej i płytek gresowych) przy jednoczesnym brak ingerencji w ściany zewnętrzne budynku jak i w samą konstrukcję balkonów - sprawia, że nie był to remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy – Prawo budowlane, czy też przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a tej ustawy, ale bieżąca modernizacja płyt balkonowych w zakresie ochrony przeciwwilgociowej, a zatem zgodnie z przepisem art. 29 ust 2 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. - nie wymagały pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia w rozumieniu art. 30 ust. 1 tej ustawy. Skoro zatem obecny stan techniczny balkonów w budynku mieszkalnym zlokalizowanym przy al. [...] w Ł. od strony ul. [...] nie budzi zastrzeżeń, a wykonane roboty nie są samowolą budowlaną organ I instancji stwierdził, że należało umorzyć postępowanie administracyjne.

Powyższą decyzję doręczono 5 grudnia 2023 r. Wspólnocie Mieszkaniowej przy al. [...] w Ł..

Pismami z 27 grudnia 2023 r. A. S. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.

Skarżąca w szczególności podniosła, że decyzja organu I instancji nie została jej doręczona, zaś o jej istnieniu dowiedziała się po udostępnieniu decyzji przez Wspólnotę 19 grudnia 2023 r. Ponadto skarżąca zakwestionowała sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wskazując, iż nie dokonano oględzin balkonu w jej lokalu. Skarżąca zarzuciła, że sporne prace na balkonie nie zostały poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. Strona wskazała, że wykonane prace ingerują w ściany zewnętrzne jak i samą konstrukcję balkonu.

Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi odmówił A. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą umorzono w całości postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że stosując się do jego wskazówek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi zrewidował zakres podmiotów, którym przysługiwał przymiot strony w prowadzonym postępowaniu i ostatecznie uznał za stronę jedynie Wspólnotę Mieszkaniową przy al. [...] w Ł., gdyż wykonano roboty budowlane w obrębie części wspólnych. Z uwagi na powyższe, za prawidłowe uznano powiadomienie A. S. o utracie przymiotu strony za pomocą pisma zwykłego.

Tym samym organ stwierdził, że skarżąca nie mogła złożyć skutecznego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, tym bardziej, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia przysługującego Wspólnocie Mieszkaniowej przy al. [...] w Ł.. Organ wskazał, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, bądź któremu nie doręczono decyzji, i który nie wniósł odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji podmiot taki nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż - jak już wyżej wskazano - możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 k.p.a.) służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Z uwagi na powyższe organ odmówił wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 30 listopada 2023 r., gdyż nie jest ona "zainteresowanym", o którym mowa w art. 58 k.p.a.

Ponadto postanowieniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 stycznia 2024 r. na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzono niedopuszczalność odwołania wniesionego przez A. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 30 listopada 2023 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiodła A. S., która zarzuciła organowi naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezbadanie czy skarżąca posiada albo nie posiada indywidualny interes prawny w przedmiotowej sprawie, a zatem czy ma status zainteresowanego, a nie strony.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powołując się na treść pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków z 1 sierpnia 2023 r. oraz okoliczność wpisania kamienicy do gminnej ewidencji zabytków skarżąca podniosła, że sporne roboty budowlane należało uprzednio uzgodnić z konserwatorem zabytków, czego zaniechano, zaś zakwestionowane roboty wykonano nieestetycznie, zaburzając proporcje balkonu względem balustrad i elewacji. W ocenie skarżącej posiada ona interes prawny oraz osobisty w złożeniu odwołania polegający na zachowaniu przez Wspólnotę i PINB obowiązujących przepisów w zakresie ochrony zabytków, zwłaszcza, że sporny balkon należy do wyłącznego użytkowania przez stronę, która chce uniknąć ewentualnego zarzutu, iż jako użytkownik balkonu samowolnie doprowadziła do jego remontu w sposób naruszający zasady ochrony zabytków i nieestetyczny.

Skarżąca podkreśliła, że balkon przynależy do jej lokalu nr [...], Wspólnota powinna w drodze uchwały wyrazić zgodę na remont tego balkonu, czego zaniechano. Przeprowadzony remont miał charakter ad hoc. Zdaniem skarżącej brak zgody Wspólnoty oraz brak zgody skarżącej na remont powoduje, że skarżąca posiada status strony w postępowaniu z mocy prawa.

Skarżąca zaakcentowała, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, bowiem to organ I instancji nie doręczył jej decyzji, co stanowi naruszenie jej praw i ochronę bezprawnych działań Wspólnoty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) [dalej: ustawa p.p.s.a.] - lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. m.in. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Zgodnie z art. 120 ustawy p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 58 k.p.a. w myśl którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W przywołanym przepisie zamieszczono przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, żeby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przesłankami tymi są: wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniesienie tego wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednoczesne z wniesieniem wniosku - dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Osią sporu w sprawie jest okoliczność czy skarżącej przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Zaskarżonym postanowieniem organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zaś postanowieniem wydanym tego samego dnia (Nr 18/2024) stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. Organ stwierdził bowiem, że skoro decyzja organu I instancji doręczona została jedynie Wspólnocie Mieszkaniowej (i tylko ta Wspólnota była stroną postępowania przed organem I instancji) to skarżąca nie była stroną tego postępowania, a w konsekwencji nie służyło jej prawo do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Możliwość taką ma bowiem jedynie strona, której organ doręczył decyzję, ewentualnie inny podmiot, jednak termin do złożenia odwołania upływał z upływem terminu dla stron.

Kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem kwestia, czy możliwe jest zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 k.p.a. przez podmiot twierdzący, że jest stroną postępowania, a pominięty przez organ pierwszej instancji.

Zauważyć zatem należy, że w orzecznictwie i doktrynie problem ten nie jest oceniany jednolicie i jednoznacznie.

W wielu orzeczeniach, w tym w przywołanym przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny zajmował stanowisko, że strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z kolei w wyrokach z 20 grudnia 2016 r., I OSK 701/16, z 15 września 2016 r., II OSK 3107/14 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i składa odwołanie po uostatecznieniu się decyzji, ma także uprawnienie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W tym miejscu wypada zauważyć, iż okoliczność, że dana decyzja stała się ostateczna nie oznacza, że nie jest ona niezmienialna (tak np. NSA w wyroku z 27 listopada 2018 r., II OSK 279/18). Wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnych nie może być utożsamiana z ich bezwzględną niewzruszalnością. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie zajęto stanowisko, zgodnie z którym wydanie postanowienia o przywróceniu uchybionego terminu do wniesienia odwołania, które ma charakter konstytutywny, czyni decyzję na powrót decyzją nieostateczną (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r., II FSK 835/16). Tym samym ewentualne uwzględnienie tego wniosku i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rodzi ten skutek, że zaskarżona spóźnionym odwołaniem decyzja traci walor ostateczności z mocą wsteczną, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzyganiu w postępowaniu odwoławczym (zob. wyrok NSA z 20 marca 2014 r., II FSK 690/12 oraz wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., II FSK 1639/16).

Nie można zatem przyjąć, że w przypadku wniesienia odwołania po terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, samo rozpoznanie takiego wniosku jest niedopuszczalne, skutkiem czego także i odwołanie nie zostanie rozpoznane. Nie może być przeszkodą przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania tylko to, że decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna wobec upływu terminu do jej zaskarżenia odwołaniem.

Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a. legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu przysługuje zainteresowanemu. Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądu, iż art. 58 § 1 k.p.a. nie ogranicza możliwość rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu tylko do strony, ale do każdego zainteresowanego. Zauważyć przy tym należy, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują sytuacji prawnej zainteresowanego, pojęcie to nie jest również zdefiniowane w ustawie.

W doktrynie wskazuje się że pojęcie "zainteresowany" odnosi się zarówno do strony postępowania, jak i osoby mającej w sprawie interes faktyczny, a nawet osób uczestniczących w niektórych czynnościach postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 334). Prezentowane jest również stanowisko, że pojęcie to nie oznacza osoby mającej tylko interes faktyczny w załatwieniu sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz osobę uczestniczącą w tym postępowaniu, uprawnioną bądź zobowiązaną do dokonania czynności procesowej (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex, Warszawa 2011, Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1991). Z kolei w orzecznictwie podkreśla się, że zainteresowanym w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. są uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są "zainteresowani" przywróceniem im prawa do podjęcia pewnych czynności procesowych.

Mając na uwadze powyższe stanowiska wyrażane zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, można przyjąć, że osobą zainteresowaną o której jest mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest osoba, która może wykazać uprawnienie wynikające z przepisu prawa materialnego do wszczęcia postępowania administracyjnego, czy, jak w tym wypadku, do uruchomienia kontroli instancyjnej decyzji wydanej przez organ I instancji. Jej uprawnień nie można oceniać li tylko przez pryzmat braku uczestnictwa w postępowaniu, lecz poprzez ocenę czy wydane w sprawie orzeczenie administracyjne kształtuje jej sytuację materialnoprawną.

Tutejszemu Sądowi znane jest orzecznictwo sądów administracyjnych, wyrażające pogląd, że z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. może korzystać wyłącznie strona, której organ doręczył decyzję i która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w ustawowym terminie. Niemniej w warunkach tej sprawy, mając również na uwadze to, że na mocy tego przepisu, z wnioskiem może wystąpić zainteresowany w sprawie, a nie wyłącznie strona postępowania biorąca w nim udział, a ponadto gdy stronie nie służyły inne środki zaskarżenia, to osoba, której wydane orzeczenie kształtuje prawa, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego.

Nie jest zatem, w ocenie składu odrzekającego w niniejszej sprawie, dopuszczalna taka wykładnia obowiązujących przepisów, jakiej dokonał organ, pozbawiająca stronę postępowania przysługujących jej praw procesowych. W tym kontekście zasadny jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że przywrócenie terminu jest możliwe po przeprowadzeniu uruchamianego na wniosek postępowania wpadkowego. Legitymacja w tym zakresie służy – jak stanowi przepis art. 58 § 1 – zainteresowanemu. Przez to pojęcie należy rozumieć każdego z uczestników postępowania, z którego interesem prawnym bądź nawet faktycznym związany jest termin procesowy w postępowaniu administracyjnym.

Przenosząc powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy należy dostrzec, że skarżąca utrzymuje, że jest właścicielką lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym położonym w Ł. przy al. [...] i z tego tytułu włada spornym balkonem na wyłączność. Inni członkowie wspólnoty mieszkaniowej nie użytkują spornego balkonu, gdyż nie mają do niego dostępu. Z zebranej dokumentacji wynika, że balkon nie jest częścią stropodachu, zaś przeprowadzone prace w szczególności polegały na skuciu wylewki betonowej, wyrównaniu płyty konstrukcyjnej, położeniu hydroizolacji, wykonaniu nowej posadzki betonowej i drugiej hydroizolacji, ale również położeniu płytek gresowych i zafugowaniu, dospawaniu dodatkowych elementów do istniejącej barierki podnosząc ją do wymaganej przepisami prawa minimalnej wysokości. Wykonawca i kierownik budowy podkreślili, że wykonane roboty nie naruszały płyty nośnej balkonu i konstrukcji balustrady.

Zauważyć także należy, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 sierpnia 2023 r., z którego wynika, że przedmiotowa kamienica (budynek frontowy) jest ujęta w gminnej ewidencji zabytków oraz znajduje się na obszarze historycznego układu urbanistycznego i krajobrazu kulturowego "[...]", również ujętego w gminnej ewidencji zabytków.

Postanowieniem z 18 marca 2016 r. Miejski Konserwator Zabytków uzgodnił przedłożony projekt objęty decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z 22 marca 2016 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na roboty budowlane polegające na remoncie elewacji frontowej, wzmocnieniu ścian, izolacji przeciwwilgociowej i ociepleniu ścian zewnętrznych- wschodniej i południowej wraz z kolorystyką elewacji. Powyższy projekt, a co za tym idzie uzgodnienie nie obejmowały remontu balkonów przedmiotowego obiektu.

Na podstawie oględzin z 20 lipca 2023 r. stwierdzono natomiast, że podniesiono poziom posadzki balkonów, co spowodowało zaburzenie ich proporcji względem balustrad balkonowych oraz elewacji. Wykonano również podwyższenie balustrad - dospawano górną (wtórną) część z profili metalowych, których nie zakotwiczono w ścianie, zaś spawy wykonano w sposób nieestetyczny. Zaznaczono, iż docieplenie budynku zostało wykonane w sposób, który spowodował "wchłonięcie" krawędzi balustrady przez ścianę. Ponadto podczas prac przy ścianach zabrudzono balustrady tynkiem i farbą. Przedmiotowe prace dotyczące balkonów wykonano bez uzgodnienia z Łódzkim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, ponadto w opinii organu jakość ich wykonania odbiega od standardów przyjętych w przypadku obiektów zabytkowych.

Wobec przytoczonego wyżej stanowiska Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 5 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Pod pojęciem posiadacza, zgodnie z art. 336 k.c., rozumie się zarówno tego, kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Do opieki nad zabytkami, w tym przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, zobowiązany jest zatem szeroki krąg podmiotów władających zabytkami. Dzierżawca nieruchomości, posiadający tytuł prawny do nieruchomości wynikający ze stosunku zobowiązaniowego, jest podmiotem zobowiązanym do opieki nad zabytkiem, a tym samym może być adresatem zaleceń pokontrolnych wydanych w oparciu o art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Również w kontekście powyższego dostrzeżenia wymaga, iż w budynkach wielomieszkaniowych, gdzie istnieją wyodrębnione lokale oraz część wspólna, częstym problemem jest to, iż nie da się precyzyjnie przeprowadzić granicy pomiędzy uprawnieniami właścicieli lokali, a częściami wspólnymi. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1048) w razie wyodrębnienia własności lokali wchodzących w skład danej nieruchomości przysługuje ich właścicielom udział w nieruchomości wspólnej, który obejmuje grunt oraz części budynku i urządzenia nie służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali. Sąd w składzie orzekającym, wnioskując a contrario z treści powołanego przepisu stwierdza, iż skoro sporny balkon jest częścią budynku służącą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...], to nie wchodzi on w skład nieruchomości wspólnej, dlatego powinien być uznany za część składową tego lokalu. Prawo własności przysługujące właścicielom lokalu nr [...] obejmuje więc również wierzchnią warstwę wykończeniową balkonu oraz przestrzeń wykorzystywaną do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez właścicieli lokalu. Tylko w tym zakresie właściciele ci mają – wynikający z art. 13 ust. 2 ustawy o własności lokali - obowiązek utrzymywania przynależnego do niego balkonu w należytym stanie. Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z 7 marca 2008 r. (III CZP 10/08, publ. Lex nr 348085, Biuletyn SN 2008/3/6), w której stwierdzono: "Właściciel lokalu mieszkalnego ponosi wydatki związane z utrzymaniem w należytym stanie balkonu stanowiącego pomieszczenie pomocnicze służące wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych osób zamieszkałych w tym lokalu. Wydatki na remonty i bieżącą konserwację części budynku, które są elementem konstrukcji balkonu trwale połączonym z budynkiem obciążają wspólnotę mieszkaniową". W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, iż pod pojęciem "balkonu" jako części budynku stanowiącej zarazem część składową lokalu mieszkalnego rozumieć należy tę tylko jego część, która służy wyłącznie do użytku właściciela lokalu i osób z nim zamieszkałych. Jest nią przestrzeń wewnętrzna, z reguły wyodrębniona podłogą i balustradą, a niekiedy także ścianami bocznymi i sufitem, z wyłączeniem zawsze ściany przedniej, której brak pozwala na uznanie tej części budynku za balkon i umożliwia zarazem korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem.

Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy należało dojść do konkluzji, że skarżąca – jako właścicielka lokalu nr [...] – jest także odpowiedzialna za stan techniczny wierzchniej warstwy wykończeniowej balkonu stanowiącego pomieszczenie pomocnicze służące wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych osób zamieszkałych w tym lokalu. W rezultacie skarżąca w tym wąskim zakresie może być adresatem zaleceń pokontrolnych wydanych w oparciu o art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W dalszej konsekwencji to ustalenie implikuje konieczność reasumpcji dokonanych przez organ administracji rozważań w kontekście czy skarżąca jest "zainteresowanym" w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że organ administracji naruszył art. 58 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę legitymacji czynnej skarżącej do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z tych też względów, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną Sądu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a. Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).

ds