Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 250/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165a
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a) i art. 239 O.p. w zw. z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm. dalej: O.p.) i art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 250 z późn. zm., dalej: u.u.c.p.g.), po rozpoznaniu zażalenia K. K. (dalej: zobowiązany, skarżący) na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Z. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...].

1. uchyliło w całości zaskarżone postanowienie

2. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie przedmiotowej nieruchomości.

Postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] r. zobowiązany zwrócił się do organu pierwszej instancji z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości zamieszkałej wypoczynkowo w Z., przy ul. [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji stwierdził, że brak jest materialnoprawnych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia żądania strony i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na terenie nieruchomości.

Na podstawie posiadanej dokumentacji organ pierwszej instancji ustalił, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została naliczona zgodnie ze złożoną przez zobowiązanego w dniu [...] r. deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W złożonej deklaracji zobowiązany oświadczył, że na nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], odpady będą gromadzone i odbierane w sposób selektywny. Ponadto w punkcie dotyczącym liczby osób zamieszkujących nieruchomość wpisał sześć osób.

Na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zobowiązany złożył zażalenie podnosząc w nim, że organ pierwszej instancji pobierał opłatę przy braku wykonania usługi.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 6q u.u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Natomiast zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei z art. 165a § 1 O.p. wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie.

Organ odwoławczy wskazał, że art. 165a § 1 O.p. ustanawia dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania podatkowego. Po pierwsze, gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną. Druga podstawa odmowy wszczęcia postępowania podatkowego została przez ustawodawcę określona szeroko poprzez wskazanie "jakichkolwiek innych przyczyn", na skutek istnienia których postępowanie nie może być wszczęte.

Zdaniem organu odwoławczego brak jest w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podstawy prawnej dającej możliwość wszczęcia postępowania na wniosek strony.

Organ odwoławczy podniósł, że organizacja odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy leży w sferze obowiązku gminy (art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3b u.u.c.p.g., właściciele nieruchomości zobowiązani są do pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Właściciele nieruchomości obowiązani są ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.u.c.p.g.). Wysokość owej opłaty ustala się na podstawie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, którą właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta (burmistrza lub prezydenta miasta), w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.u.c.p.g.). W przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu (art. 6m ust. 2a u.u.c.p.g.). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest opłatą za "zapełnienie kosza" lub za "odbiór odpadów".

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 6s u.u.c.p.g. w przypadku, gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej. Zatem w sytuacji, gdy gmina nie wywiązała się z zadeklarowanej ilości opróżnień pojemników, właściciel nieruchomości przekazuje odpady uprawnionemu podmiotowi na koszt gminy, a jednocześnie w dalszym ciągu zobowiązany jest uiszczać opłatę w wysokości wynikającej z deklaracji. W razie zaniechania realizacji obowiązków przez gminę ustawodawca nie uchyla obowiązku uiszczenia opłaty, lecz poprzestaje na otwarciu drogi do zwrotu właścicielowi nieruchomości poniesionych w związku z taką sytuacją kosztów.

Organ odwoławczy stwierdził zatem, iż organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], jednak mimo prawidłowej oceny treści złożonego żądania, wydając zaskarżone postanowienie, zastosował błędną podstawę prawną. Dlatego też organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na terenie nieruchomości, stosując właściwe przepisy - art. 165a § 1 O.p.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], w sytuacji gdy gmina pobiera i domaga się wnoszenia opłat za czynności, których faktycznie nie świadczy, tj. nie odbiera śmieci z wyżej wymienionej nieruchomości.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt 2 oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w razie ewentualnego powołania pełnomocnika.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy gminy domagają się od niego opłaty za gospodarowanie odpadami, ale faktycznie nie świadczą żadnej usługi. Organy gminy nigdy nie dostarczyły na jego nieruchomość żadnego pojemnika na odpady, jak również nigdy nie odebrały żadnego odpadu. Tym samym, organy gminy domagają się od niego wnoszenia opłaty za usługę, której nigdy nie świadczyły i nie świadczą.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Zatem przepisy postępowania, które mają zastosowanie to przepisy Ordynacji podatkowej a nie przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego, które zastosował organ pierwszej instancji.

Zgodnie zatem z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast z art. 165a § 1 O.p. wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie.

Zatem każdorazowo, w sytuacji stwierdzenia przez organ podatkowy, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania i rozpatrzenie treści żądania, nie może on przystąpić do merytorycznego badania wniosku a wręcz przeciwnie, obowiązany jest on zaniechać dalszych czynności i odmówić wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 165a § 1 O.p. Na gruncie wskazanego przepisu przyjmuje się, że "inne przyczyny", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć:

1. braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego (administracyjnego);

2. sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie;

3. sytuacji gdy w sprawie zapadła już decyzja podatkowa, nawet nieostateczna;

4. dotyczy żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania.

W rozpoznawanej sprawie brak jest w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podstawy prawnej dającej możliwość wszczęcia postępowania na wniosek strony.

Z kolei organizacja odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy leży w sferze obowiązku gminy (art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g.).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3b u.u.c.p.g., właściciele nieruchomości zobowiązani są do pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Właściciele nieruchomości obowiązani są ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.u.c.p.g.).

Rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest opłatą za "zapełnienie kosza" lub za "odbiór odpadów". Natomiast, jeżeli gmina nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, co podnosi skarżący, to właścicielowi nieruchomości przysługuje uprawnienie z art. 6s u.u.c.p.g. - jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej. Nie zwalnia to jednak właściciela nieruchomości od uiszczania opłaty.

Zasadnie zatem organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], orzekając na postawie właściwych przepisów tj. Ordynacji podatkowej a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) skargę oddalił.