Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 189/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Protokolant: Referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M[...] S.A. z siedzibą we W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 1275/2023 w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym wieży wodnej odciągowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W związku zawiadomieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla W. K.-W. dotyczącym weryfikacji stanu technicznego budynku wieży wodnej wodociągowej, wpisanego do rejestru zabytków miasta W., zlokalizowanego przy ul. [...] we W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stanu technicznego tego budynku. W ten sposób zainicjowanym postępowaniu organ nadzoru budowlanego pozyskał od właściciela budynku: M. SA we W. protokół nr [...] z okresowej pięcioletniej i rocznej kontroli stanu technicznego z 19.03.2021 r. oraz protokół nr [...] z okresowej rocznej kontroli stanu technicznego z 29.03.2022 r. (oba dokumenty sporządzone przez mgr inż. W. C.). Następnie w dniu 04.04.2023 r. PINB przeprowadził kontrolę opisanego obiektu budowlanego. W trakcie kontroli stwierdzono m.in. niekompletne stropy stalowe (brak wierzchniego wypełnienia), braki w obrębie biegów schodowych (widoczne pozostałości odciętej konstrukcji stalowej w gniazdach mocujących) oraz uszkodzone barierki schodów spiralnych. Z zaprotokołowanego oświadczenia przedstawiciela M. wynika, że obiekt jest nieużytkowany i zabezpieczony przed dostępem osób trzecich (budynek znajduje się na ogrodzonym terenie). W dniu 15.09.2023 r. M. przedłożyło do akt postępowania sporządzoną do sprawy opinię stanu technicznego wieży wodociągowej autorstwa mgr inż. D. I.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego PINB, decyzją z 10.10.2023 r. (nr 2034/2023), wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.b., nakazał M. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu wieży wodnej poprzez: 1) wykonanie zabezpieczeń w postaci podparć stropów międzykondygnacyjnych na czas remontu obiektu, 2) wykonanie zabezpieczeń w postaci podparć konstrukcji klatek schodowych na czas remontu obiektu, 3) uzupełnienie brakującego szklenia w naświetlach na poziomie poddasza, 4) remont uszkodzonych stropów międzykondygnacyjnych, 5) remont otwartych klatek schodowych o konstrukcji żeliwnej z uzupełnieniem brakujących pochwytów. Ustalono terminy na wykonanie powyższych robót, tj.: - 9 miesiące od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna w zakresie punktów: 1-3; - 24 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna w zakresie punktów: 4-5. Zalecono dodatkowo, aby roboty budowlane zostały wykonane po uzyskaniu pozwolenia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Jednocześnie PINB zakazał użytkowania całego obiektu, który to zakaz podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Od powyższej decyzji M. wywiodło odwołanie. Zaskarżając decyzję w części dotyczącej punktów 4 i 5 spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie norm prawa materialnego i procesowego. Zdaniem M. organ nie uwzględnił okoliczności, że budynek jest wyłączony z użytkowania, zabezpieczony przed dostępem osób trzecich i nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, wobec czego nie stanowi niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzi oraz niebezpieczeństwa dla mienia. Według strony od czasu nabycia obiektu przez stronę w latach 90 jego stan nie uległ znacznemu pogorszeniu, a stwierdzone nieprawidłowości wynikają w głównej mierze z pożaru jaki miał miejsce w latach [...]-tych ubiegłego wieku. W latach 2012-2017 przeprowadzony został kapitalny remont obiektu, co wskazuje na podejmowanie przez spółkę działań zmierzających do utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym. Opieka nad obiektem zabytkowym powinna być adekwatna do jego obecnej funkcji, sposobu wykorzystania i cech charakterystyki obiektu. Ocena stanu technicznego winna więc, zdaniem strony, uwzględniać powyższe kryteria. W odwołaniu wskazano również na nierealność terminu wykonania obowiązków, gdyż określone w decyzji działania muszą zostać poprzedzone dokonaniem badań i analiz. Autor odwołania podniósł, że nie został dookreślony zakres remontów, które należy wykonać, nie wskazano bowiem, które klatki schodowe i jakie stropy i na którym poziomie obiektu należy wykonać. Zdaniem strony wnoszącej odwołanie, PINB nie wyjaśnił w uzasadnieniu na czym opiera tezę, że obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska i które z nieprawidłowości stanowią te zagrożenia. Organ nie wskazał jakimi kierował się miernikami przy dokonaniu powyższych ustaleń. Ponadto spółka podniosła, że zgodnie z opinią stanu technicznego z 15.09.2023 r. wystarczające powinny być działania zabezpieczające obiekt. Autor odwołania podkreślił, że sposób wykorzystania obiektu może się zmienić w najbliższej przyszłości, wobec czego niecelowe jest wykonanie prac określonych w decyzji, gdyż ich zakres może być zbędny przy uwzględnieniu nowego przeznaczenia. Nadto spółka powołała się na swoją trudną sytuację finansową i zwróciła uwagę na wymagane od niej prawem działania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia społeczności w wodę.

DWINB, decyzją z 22.12.2023 r. (nr 1275/2023), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał decyzję PINB w mocy. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną decyzji PINB stanowi art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 3 u.p.b., który ma charakter związany, co oznacza, że ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, że zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w jego ust. 1 pkt 1-4, wymusza na nim wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określenie terminu wykonania tego obowiązku. DWINB stwierdził, że w sprawie PINB przyjął trafnie na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego, że budynek wieży wodnej jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia i zdrowia ludzi. Podkreślono przy tym, że nakazane przez PINB roboty budowlane zostały wymienione w przedłożonych do sprawy protokołach z okresowych (pięcioletniej i rocznej) kontroli stanu technicznego obiektu oraz w opinii technicznej autorstwa mgr inż. D. I., a konieczność ich realizacji potwierdziła kontrola PINB. W szczególności organ odwoławczy podniósł, że w protokole z okresowej kontroli stanu technicznego z 19.03.2021 r. stwierdzono zawilgocenia ścian piwnic, wyeksploatowanie stropów pośrednich, galerii wewnętrznych, schodów, balustrady i korozję na schodach i balustradzie, ubytki tynków, powłok malarskich i okładzin ceramicznych, ubytki i uszkodzenia posadzek, zapadnięcie chodnika przed wejściem. Zalecono stosowne prace remontowe i naprawcze, a także stwierdzono niewykonanie poprzednich zaleceń w zakresie stropów, schodów, balustrad, piwnic i posadzek. Z kolei protokół kontroli z 28.03.2022 r. stwierdził wysolenia i ubytki elewacji, zawilgocenie piwnic, ubytki szklenia w kiosku dachowym oraz wskazał, że poprzednie zalecenia również nie zostały wykonane. DWINB powołał się również na opinię techniczną przedłożoną przez spółkę, z której ma wynikać, że w zakresie stropów stwierdzono liczne ślady korozji dźwigarów stalowych, a także wskazano, że część istniejących stropów pozbawiona jest pokrycia z podłogi drewnianej - istnieją jedynie ruszty stalowe bez wypełnienia. Autor tego opracowania wskazał, że galeria do obsługi urządzeń technologicznych (tj. ciągi technologiczne), jest w stanie złym - w znaczącej części pomostów drewnianych brak jest pokrycia, miejscami brak wsporników stalowych. Dalej wskazał, że wprawdzie istniejące wsporniki nadają się do wymiany, jednakże ze względu na fakt, że obecnie nie spełniają żadnych funkcji zalecił elementy stalowe zdemontować. Natomiast w odniesieniu do klatek schodowych stwierdzono widoczne skutki pożaru sprzed kilkudziesięciu lat na części elementów wsporczych klatek (słupy żeliwne do których mocowane są ażurowe stopnice żeliwne), a pęknięte kształtki żeliwne zagrażają statyce ww. klatek. Aby zapobiec ich degradacji wskazano, że należy uzupełnić brakujące elementy pochwytów i wykonać drewnianą konstrukcję podpierającą klatki schodowe, ewentualnie wyłączyć je z całkowitego użytkowania i wykonać alternatywną tymczasową drewnianą klatkę schodową. W podsumowaniu stwierdzono, że stan obiektu na dzień sporządzenia opinii nie zagraża awarii budowlanej pod warunkiem wykonania tymczasowych zabezpieczeń w postaci podparć stropów międzykondygnacyjnych i konstrukcji klatek schodowych.

Zdaniem organu II instancji nie ulega wątpliwości, że istnieje konieczność czynności naprawczych, uwzględniając treść przywołanych dokumentów. DWINB podkreślił, że pomimo dokonania prac remontowych w latach 2012-2016, to zły stan techniczny jest znany stronie skarżącej co najmniej od kwietnia 2021 r., co potwierdzając zapisy w protokołach, a co jednak nie znalazło przełożenia na realizację zaleceń pokontrolnych. Organ wyjaśnił, że uwzględnił okoliczność nieużytkowania budynku, wobec czego zakres obowiązków został ograniczony tylko do kluczowych elementów, których stan techniczny ulega pogorszeniu. Odnosząc się do zarzutów odwołania DWINB podniósł, że autor opinii technicznej, na którą powołuje się strona skarżąca, w jej treści wskazał na brak specjalistycznych badań, który nie pozwala na określenie aktualnej nośności stropów, jednakże zalecił tymczasowe wykonanie podparć konstrukcji stropów z krawędziaków drewnianych, których układ powinien być skonsultowany z projektantem. Co więcej, w opinii stwierdzono, że stan obiektu nie zagraża awarii budowlanej pod warunkiem wykonania tymczasowych zabezpieczeń. Powyższe zaś koresponduje z obowiązkami nałożonymi w decyzji PINB. Termin realizacji obowiązków, zdaniem organu odwoławczego, został określony z uwzględnieniem degradacji obiektu, stopnia skomplikowania nakazanych robót budowlanych, wymaganej technologii ich wykonania, odpowiedniej temperatury i opadów w jakich powinny zostać wykonane. Organ wyjaśnił, że w sytuacji wystąpienia obiektywnych przesłanek uniemożliwiających realizację obowiązków w terminie, istnieje możliwość zmiany tychże terminów na wniosek strony. Zdaniem DWINB obowiązki zostały określone precyzyjnie i pokrywają się z ustaleniami określonymi w protokołach kontroli. Kwestie zaś finansowe nie mogą wpływać na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu. Konkludując DWINB stwierdził, że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił w sprawie stan faktyczny i dokonał jego oceny, zaś ratio legis ustawodawcy, wprowadzającego przepisy art. 66 u.p.b., to jak najszybsze eliminowanie zagrożeń i złych stanów technicznych budynków.

Na ostateczną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wywiodła spółka M. Działając przez profesjonalnego pełnomocnika, spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.b., polegające na naruszeniu przez organy I i II instancji zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz zebranym materiałem dowodowym w sprawie, objawiające się przyjęciem: a) że stan techniczny budynku może spowodować stan zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym, podczas gdy stan techniczny nie zagraża tym dobrom prawnym, a sam obiekt jest wyłączony z użytkowania, zabezpieczony przed dostępem osób trzecich i nie pełni swojej pierwotnej funkcji; b) że zakreślone przez PINB terminy na wykonanie nałożonych obowiązków są realne, podczas gdy ich realizacji w tych terminach jest niemożliwa ze względu na ich zakres, konieczność uzyskania pozwolenia konserwatorskiego oraz okoliczność statusu strony skarżącej będącą spółką komunalną, która musi dokonywać wydatkowania środków w sposób określony procedurami wynikającymi z przepisów prawnych; c) że stan techniczny i sposób zabezpieczenia budynku zagraża jego degradacją;

2) art. 7, art. 7b i art. 80 k.p.a. polegające na niedokonaniu przez organu obu instancji wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i zaniechaniu wypełnienia obowiązku współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej poprzez wyznaczenie terminów wykonania nakazów objętych decyzją bez umożliwienia organowi konserwatorskiemu wypowiedzenia się w sprawie w ramach współdziałania;

3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji PINB, pomimo braku faktycznych i materialnych podstaw uzasadniających takie rozstrzygnięcie;

4) art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na niedostatecznym i nieprecyzyjnym określeniu w decyzji organu I instancji obowiązków jakie decyzji nakłada na stronę poprzez nieokreślenie precyzyjnie zakresu remontów, które strona ma wykonać, gdyż nie sprecyzowano które klatki schodowe i stropy oraz na którym poziomie obiektu należy wyremontować.

Ponadto pełnomocnik spółki sformułował zarzuty dotyczące naruszenia norm prawa materialnego, tj.:

1). art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że budynek może spowodować zagrożenie istotnych dóbr chronionych prawem, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że obecny stan budynku nie zagraża awarią budowlaną, budynek jest całkowicie wyłączony z użytkowania przez właściciela budynku oraz zabezpieczony przed wstępem osób na teren obiektu, a tym samym budynek nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska;

2) art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym bez odniesienia się przez organ przy dokonywaniu oceny stanu technicznego budynku do obecnej funkcji budynku oraz bez odniesienia się do norm prawa budowlanego, których zdaniem organu obecnie budynek nie spełnia, co warunkuje konieczność nakazania właścicielowi budynku przeprowadzenie prac budowlanych;

3) art. 66 ust. 1 u.p.b. poprzez nałożenie na stronę obowiązków wykonania nakazanych prac w terminie nierealnym biorąc pod uwagę wymogi prawne nałożone na skarżącą w związku z wpisaniem budynku do rejestru zabytków (konieczność uzyskania pozwolenia konserwatorskiego), jak również uregulowania prawne jakim podlega skarżąca w zakresie zlecenia wykonania na jej rzecz robót budowlanych w związku ze statusem prawnym skarżącej, która jest spółką komunalną, zobligowaną do stosowania procedur przewidzianych dla zamówień publicznych;

4) art. 5 pkt 2 i 3 ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego pominięcie przy dokonywaniu przez organ oceny zakresu robót budowlanych, których przeprowadzenie jest konieczne dla zabezpieczenia i utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie oraz przy ocenie stanu technicznego zabytku w kontekście jego odpowiedzialności w powiązaniu z aktualną funkcją zabytku.

Na podstawie takich zarzutów skargi jej autor wniósł o: 1) uchylenie decyzji organów obu instancji w zaskarżonej części; 2) względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; 4) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu poniesionych kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka nie zgodziła się z oceną stanu technicznego obiektu przeprowadzoną przez organy nadzoru budowlanego, stwierdzając, że należyty stan techniczny budynku, rozumiany jako stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nie posiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu budynku lub jego części, winien być odniesiony do zabytkowego charakteru wieży wodnej oraz tego, że budynek ten jest wyłączony z użytkowania, wstęp osób trzecich na teren obiektu jest zabroniony a sam budynek nie pełni już swojej pierwotnej funkcji technologicznej. Okoliczności te zostały przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego całkowicie pominięte. Organy nadzoru budowlanego, nakazując wykonanie remontu uszkodzonych stropów międzykondygnacyjnych, nie dokonały przy tym ustaleń co do zakresu nakazanego obowiązku a jednocześnie oparły się na sporządzonej do sprawy opinii, w której rzeczoznawca budowlany stwierdził, że bez przeprowadzenia specjalistycznych badań nie można określić aktualnej nośności stropów w budynku, a tym samym przesądzić o konieczności remontu i jego zakresu. Orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego dokonały błędnej wykładni skutkującej niewłaściwym zastosowaniem art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 i ust. 2 u.p.b., polegającej na uznaniu, że budynek wieży wodnej może zagrażać życiu lub zdrowi ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska oraz jego stanu technicznego. Dokonały tego przy braku ustalenia, które ze stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości w stanie technicznym budynku skutkują stworzeniem zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Organy nadzoru budowlanego w sposób jednoznaczny nie powiązały ustaleń dotyczących nieprawidłowości w stanie technicznym budynku z wykazaniem, jakim dobrom, określonym w art. 66 ust. 1 u.p.b., one zagrażają. Takiego stanu zagrożenia nie stwierdza autor ekspertyzy technicznej sporządzonej do sprawy. Powołując się na orzecznictw sądów administracyjnych autor skargi zarzucił orzekającym w sprawie organom brak wskazania norm prawa budowlanego, które narusza objęty nakazem budynek. Skarżony organ nie rozważył w należyty sposób okoliczności, że budynek, wpisany na listę zabytków, jest wyłączony z użytkowania, zabezpieczony przed wstępem na teren obiektu osób trzecich oraz że budynek nie pełni i nie będzie już pełnił swojej pierwotnej funkcji (funkcja technologiczna) a przyszłe przeznaczenie czy wykorzystanie budynku nie jest obecnie przez właściciela ustalone. Ponadto podkreślono, że ocena odpowiedniości stanu technicznego budynku, będącego zabytkiem, winna być dokonana przy uwzględnieniu charakteru obiektu objętego ochroną, czasu jego budowy, jak również uregulowań zawartych w art. 5 pkt 2 i pkt 3 ustawy o ochronie zabytków. W kontekście przywołanych uregulowań strona skarżąca wskazała, że stan techniczny budynku nie uległ znacznemu pogorszeniu od czasu nabycia jego własności. Stwierdzone w wyniku kontroli PINB nieprawidłowości w budynku są w głównej mierze wynikiem pożaru, który miał miejsce w latach [...]-tych ubiegłego wieku. Spółka wypełniał ciążący na niej obowiązek utrzymania obiektu w stanie niepogorszonym i przeprowadziła w latach 2012-2017 remont kapitalny całości elewacji wieży, przeprowadziła remont dachu wraz z zabezpieczeniem i konserwacją drewnianej więźby dachowej oraz remont dachu i ślusarki okiennej i drzwiowej. W związku z tym dowodzono, że spółka podejmuje działania mające na celu utrzymanie obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym, adekwatnie do jego specyfiki, sposobu użytkowania oraz przy uwzględnieniu kubatury.

Skarżąca spółka zwróciła również uwagę na nierealność nałożonych na nią terminów w jakim ma zrealizować nakazane decyzją obowiązki. Wskazała, że wykonanie tych obowiązków będzie musiało zostać poprzedzone przeprowadzeniem specjalistycznych badań, przygotowaniem projektu wykonawczego oraz uzyskaniem pozwolenia konserwatorskiego na przeprowadzenie robót budowlanych na obiekcie. Ponadto zauważyła, że w zakresie obowiązków wskazanych w decyzji, spółka podlega reżimowi ustawy Prawo zamówień publicznych, co w sposób znaczący przedłuży wykonanie nakazanych remontów. Za niezasadny autor skargi uznał argument organu odwoławczego dotyczących braku wydłużenia terminu wykonania obowiązków ze względu na upływ czasu i negatywny wpływ warunków atmosferycznych powodujących dalszą degradację obiektu. W tym zakresie spółka podniosła, że przeprowadzone w latach 2012-2017 prace remontowe wraz zabezpieczeniem i konserwacją elementów więźby dachowej i stolarki okiennej w sposób skuteczny zabezpieczyły budynek przed wpływem warunków atmosferycznych (deszczu i wiatru). Jednocześnie charakter stwierdzonych przez organ nadzoru budowlanego uszkodzeń budynku oraz efekt przeprowadzonych przez spółkę remontów przesądzają o tym, że w odniesieniu do budynku wieży wodnej nie można mówić o "degradacji" budynku. Wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia organu o degradacji budynku, w kontekście jego aktualnego wyglądu i stanu technicznego, świadczą o naruszeniu przez organ przepisu art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w sposób dowolny i sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i art. 11 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek przedstawienia w sposób jasny stronom argumentacji wyjaśniającej przyjęte przez organ w decyzji stanowisko. Ustalając termin na wykonanie nałożonych na stronę obowiązków a następnie wyjaśniając przesłanki, które przeważyły przy określaniu długości terminu, organ powinien odnosić się do rzeczywistego stanu budynku, rzeczywiście stwierdzonych nieprawidłowości technicznych, które zdaniem organu zagrażają dobrom chronionym wskazanym w treści art. 66 ust. 1 u.p.b. Powołując się na wybraną tezę z uzasadnienia do wyroku WSA we Wrocławiu z 09.04.2021 r., sygn. akt II SA/Wr 805/19 autor skargi wskazał na wynikający z art. 36 ust. 1 pkt 1 i pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wymóg uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych w obrębie budynku wpisanego do rejestru zabytków. W takim układzie zabytkowy charakter budynku obliguje organ nadzoru do zastosowania dyspozycji zawartej w art. 7b k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznej i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. W związku z powyższym nałożenie na właściciela zabytku przez organ nadzoru budowlanego nakazów i zakreślenie terminu ich wykonania powinno być poprzedzone, wypowiedzeniem się przez wojewódzkiego konserwatora zabytków co do zakresu nakładanych obowiązków i terminu. Obowiązek współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej potwierdził w takim przypadku NSA wyrokiem z 27.02.2018 r., sygn. akt II OSK 3116/17. Ponadto autor skargi stwierdził, że prawidłowe określenie terminu na wykonanie nakazów nałożonych decyzją organu nadzoru budowlanego pozwalałoby uniknąć inicjowania trybu jego zmiany na podstawie art. 155 k.p.a., co było sugerowane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tym samym brak zwrócenia się przez organy nadzoru do konserwatora zabytków o wypowiedzenie się w kwestii nakładanych obowiązków wykonania remontu zabytku i zakreślonego terminu na ich wykonanie, powoduje, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 80 w zw. z art. 7b k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

W dalszej części skargi jej autor podniósł, że organ II instancji pominął okoliczność, że decyzja organu I instancji nie spełnia wymagań formalnych, które ustawodawca określił w art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ nie zawiera dostatecznego i precyzyjnego określenia zakresu obowiązków jakie nałożono na stronę w pkt 4 i 5 decyzji. Nie został bowiem dookreślony zakres remontów, które nakazano wykonać. Nie wskazano, które klatki schodowe i jakie stropy oraz na którym poziomie obiektu należy remontować. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że prawidłowe rozstrzygnięcie jako element decyzji administracyjnej musi być zredagowane w sposób jasny i zrozumiały dla adresata decyzji i nie wymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony organ. W ocenie skarżącego niedookreślenie w decyzji organu I instancji w jej zaskarżonej części, tj. pkt 4 i 5 zakresu remontów, które organ nakazał wykonać jest istotną wadą tej decyzji, która to wada nie została zauważona i konwalidowana w decyzji wydanej przez organ II instancji.

Ponadto skarżąca podtrzymała argumentację przedstawioną w postępowaniu odwoławczym, że zgodnie opinią stanu technicznego wieży wodociągowej z 15.09.2023 r., która została przyjętą jako podstawa dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, stan obiektu na dzień sporządzenia tej opinii nie zagraża awarii budowlanej pod warunkiem wykonania tymczasowych zabezpieczeń w postaci podparć międzykondygnacyjnych i konstrukcji klatek schodowych, które to zabezpieczenia skarżąca chce wykonać. Odnosząc się do obowiązku wykonania remontów autor skargi zwrócił ponownie uwagę na okoliczność, że obiekt jest wyłączony z użytkowania, zaś przewidywane koszty nakazanych remontów są bardzo wysokie a na ich poniesienie nie pozwala sytuacja finansowa spółki. W tym zakresie wskazano, że spółka stoi przed podjęciem decyzji co do dalszego wykorzystania budynku i dopiero wówczas możliwe będzie stwierdzenie jaki powinien być zakres przeprowadzonych w obiekcie remontów w odniesieniu do funkcji obiektu. Wykonywanie remontu na obiekcie, który obecnie jest wyłączony z użytkowania i wydatkowanie na to znacznych środków finansowych, może okazać się gospodarczo niecelowe przy założeniu, iż zakres wykorzystania obiektu przez skarżąca może się zmienić. Zakres i skala remontu są ewidentnie powiązane z przyszłym wykorzystaniem budynku. Skarżąca jest spółką o charakterze publicznym, gdzie racjonalność wydatkowania jest regulowana ustawowo. Skoro na dzień dzisiejszy obiekt nie jest wykorzystywany, jak również nie występuje zagrożenie awarii budowlanej, to ponoszenie tak wysokich kosztów na remont o niedookreślonym w decyzji nadzoru budowlanego zakresie nie będzie wydatkiem uzasadnionym i racjonalnym. Wydatek ten w sposób znaczący obciążyłby finansowo spółkę odpowiedzialną za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. W związku z powyższym spółka ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Obecna sytuacja finansowa spółki powoduje, że wydatkowanie tak znacznych środków finansowych na obiekt wyłączony z użytkowania, przy konieczności ponoszenia bieżących kosztów napraw i remontów infrastruktury wodociągowej dotyczącej głównego zakresu działalności spółki, z punktu widzenia racjonalności i celowości wydatków jest nieuzasadnione oraz niemożliwie. Spółka stoi na stanowisku, że wykonanie przez nią nakazanych w punktach 1-3 decyzji zabezpieczeń stanu technicznego budynku, pozwoli na zabezpieczenie substancji budynku przed pogorszeniem się jego stanu. Z kolei obowiązki w zakresie wskazanym w punktach 4) i 5) winny być odłożone w czasie i wykonywane po podjęciu decyzji co do przyszłego wykorzystania obiektu, tak aby zakres prac remontowych odpowiadał funkcji budynku. Zdaniem M., wykonanie obowiązków wskazanych w punktach 1-3 decyzji, w sytuacji budynku zabytkowego, wyłączonego z użytkowania, niespełniającego swojej pierwotnej technologicznej funkcji, czyni zadość obowiązkowi wykonania robót naprawczych, które wyeliminują ryzyko powodowania przez budynek zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.

W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 14.03.2024 r. WSA we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 28.05.2024 r. (II OZ 254/24) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej strony na postanowienie WSA we Wrocławiu z 14.03.2024.

Pismem przygotowawczym z 21.08.2024 r. skarżąca strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: 1) pisma z 09.08.2024 r. skierowanego do PINB wraz z załącznikami informującego o wykonaniu decyzji tego organu w części dotyczącej punktów 1-3; 2) dokumentacji powykonawczej z wykonania zadania "Wykonanie zabezpieczeń stropów i konstrukcji klatek schodowych w wieży ciśnień zlokalizowanej przy ul. [...] we W."; 3) oświadczenia A. W. - kierownika budowy zadania "Wykonanie zabezpieczeń stropów i konstrukcji klatek schodowych w wieży ciśnień zlokalizowanej przy ul. [...] we W." z 05.07.2024 r. o wykonaniu prac zgodnie z projektem oraz obowiązującymi przepisami i normami; 4) zamówienia z 02.08.2024 r. dotyczącego remontu oszklenia i uzupełnienia brakujących szyb w kiosku dachowym na szczycie zabytkowej wieży ciśnień [...]; 5) protokołu odbioru końcowego usługi z 08.08.2024 r. dotyczącego remontu oszklenia i uzupełnienia brakujących szyb w kiosku dachowym na szczycie zabytkowej wieży ciśnień [...].

Pełnomocnik spółki wyjaśnił, że zgłoszone dowody mają świadczyć o wykonaniu w budynku wieży wodnej zabezpieczeń w postaci podparć stropów międzykondygnacyjnych, zabezpieczeń w postaci podparć konstrukcji klatek schodowych oraz uzupełnienia brakującego szklenia w naświetleniach na poziomie poddasza w tym budynku, a tym samym zrealizowania obowiązków nałożonych decyzją w punktach 1-3. Zdaniem pełnomocnika, wykonanie tych robót zabezpieczy substancję budynku przed pogorszeniem się jego stanu, zaś nakaz przeprowadzenia remontów nakazanych w punktach 4 i 5 decyzji winien zostać zrewidowany odnośnie konieczności przeprowadzenia remontu oraz jego zakresu. Decyzje o przeprowadzeniu remontu winny zostać poprzedzone podjęciem wiążących ustaleń co do przyszłego przeznaczenia i wykorzystania obiektu przez stronę skarżącą, tak aby zakres prac remontowych odpowiadał funkcji budynku.

Ponadto pełnomocnik powołał się na podniesiony w skardze argument, że zakres nakazanych w punktach 4) i 5) decyzji PINB remontów jest bardzo rozległy a w związku z tym będzie pociągał za sobą wysoki koszt. W tym zakresie raz jeszcze wskazał na ustawowe obowiązku spółki w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, na które to działania spółka musi mieć zabezpieczone środki finansowe. Są to działania strategiczne dla zapewnienia podstawowych potrzeb ludności, zapewnienie stałego i pewnego finansowania wskazanych obszarów, dlatego muszą stanowić priorytet dla przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Przeprowadzenie nakazanego w punktach 4) i 5) decyzji PINB rozległego remontu obiektu wieży wodnej może znacząco zagrażać sytuacji finansowej spółki.

Na rozprawie w dniu 29.08.2024 r. pełnomocnik spółki podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Wydanym na rozprawie postanowieniem Sąd dopuścił dowód z dokumentów przedłożonych przy przypisie z 21.08.2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przepis art. 66 ust. 1 u.p.b. przewiduje, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 2), albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3), albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 4) - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Brzmienie znajdującego w sprawie zastosowanie przepisu wskazuje, że decyzja podejmowana na tej podstawie ma charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpią przesłanki ustawowe, to organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ nadzoru budowlanego po ustaleniu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie jest bowiem nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Obowiązek wykonania nałożonych robót budowlanych ma przy tym charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zakres zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości (zob. m.in. wyroki NSA z: 25.08.2010 r., sygn. akt II OSK 1328/09; 29.08.2019 r., sygn. akt II OSK 2405/17; 05.10.2021 r., sygn. akt II OSK 202/21). Ponadto decyzja nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym powinna zawierać rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego zobowiązujące odpowiednio wskazany podmiot do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym oraz rozstrzygnięcie wyznaczające zobowiązanemu podmiotowi określony w sposób konkretny termin wykonania orzeczonego obowiązku.

W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne, z których wynika, że zaistniały okoliczności adekwatne do tak skonstruowanego przez ustawodawcę wzorca normatywnego. Budynek wieży wodnej, wpisanej do rejestru zabytków miasta W., zlokalizowany przy ul. [...] we W., w zakresie objętym rozstrzygnięciem organów nadzoru budowlanego, poddanym obecnie sądowej kontroli, znajduje się w złym stanie technicznym, mogącym stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Stan techniczny wieży wodnej potwierdziły przedłożone przez stronę skarżącą dokumenty w postaci protokołów z okresowej kontroli stanu technicznego z 19.03.2021 r. (pięcioletniej i rocznej) oraz z 29.03.2022 r. (rocznej), a także ustalenia poczynione przez organ nadzoru budowlanego I instancji w trakcie kontroli z 04.04.2023 r. Z ustaleniami wynikającymi z tych dowodów, wbrew zarzutom skargi, koresponduje ekspertyza techniczna autorstwa mgr inż. D. I.

Ustalenia faktyczne dotyczące stanu technicznego budynku wieży wodnej kwestionuje strona skarżąca. Podważając zasadności wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia robót usuwających nieprawidłowości w stanie technicznym, wskazane w punktach 4 i 5 decyzji PINB z 24.10.2023 r., spółka powołuje się na brak wykazania, że budynek wieży wodnej może spowodować zagrożenie dla istotnych dóbr chronionych prawem. Skarżąca spółka w tym zakresie powołuje szereg argumentów, poczynając od tego, że wykonanie obowiązków z punktów 1-3 decyzji, a zwłaszcza podstemplowanie stropów i konstrukcji klatek schodowych, w powiązaniu z wyłączeniem budynku z użytkowania i ograniczeniem dostępu osób trzecich, wyeliminowało przesłankę w postaci zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Jednocześnie jednak spółka zarzuca organom nałożenie nierealnego (zbyt krótkiego), biorąc pod uwagę wymogi prawne przewidziane dla obiektu wpisanego do rejestru zabytków, terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W istocie rzeczy skarżąca strona oczekuje od organów nadzoru budowlanego wstrzymania się z wydawaniem decyzji naprawczych dotyczących elementów budynku objętych punktami 4 i 5 decyzji PINB, do czasu wypracowania koncepcji co do przyszłego przeznaczenia tego obiektu.

Odnosząc się do tych twierdzeń nie można zgodzić się ze stanowiskiem spółki. Wychodząc z treści przepisów ustawy Prawo budowlane należy podkreślić, że zgrupowane w rozdziale 6 ustawy dotyczącym utrzymania obiektów budowlanych przepisy artykułują wprost obowiązki właściciela lub zarządcy budynku. Nie są to żadne nowe obowiązki. Przepis art. 66 u.p.b. służy doprowadzeniu istniejącego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem i traktowany jest jako instrument egzekwowania od właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego obowiązku utrzymywania obiektu w należytym stanie, który ustawodawca przyjął w art. 61 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.p.b. Zgodnie z nakazem ustawowym podmioty powyżej określone powinny utrzymywać obiekt budowlany w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7 u.p.b.

Zarzuty skarżącej spółki zmierzają do podważenia ustaleń organów nadzoru budowlanego jakoby w niniejszej sprawie nie istniał stan potencjalnego zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych, które są wymienione w art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.b. Skoro w sprawie, co niewątpliwie – i także z udziałem strony skarżącej - ujawniono w sposób niesporny niedostateczny stan techniczny obiektu w zakresie uszkodzonych stropów międzykondygnacyjnych oraz otwartych klatek schodowych o konstrukcji żeliwnej, to w ocenie Sądu, już tylko z tego powodu zachodziła potrzeba wydania nakazu usunięcia stwierdzonych w tym zakresie nieprawidłowości. Wydane w kwestionowanej części rozstrzygnięcie było wynikiem dokonanej przez organy nadzoru budowlanego prawidłowej oceny, że wskazane w punktach 4 i 5 decyzji PINB elementy budynku wieży wodnej są w nieodpowiednim stanie technicznym. Organy nadzoru trafnie również oceniły stan techniczny tych elementów i zagrożenia z nimi związane dotyczące zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Nałożone na spółkę obowiązki mają przy tym wyłącznie charakter zabezpieczający. Polegają na naprawie tych elementów wieży wodnej, które są w nieodpowiednim stanie i jedynie w koniecznym zakresie zmierzają do powstrzymania dalszej ich degradacji. Akceptacja stanowiska spółki prowadziłaby natomiast do skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia racjonalności prawodawcy i istotnego ograniczenia kompetencji organów nadzoru budowlanego w stosunku do obiektów wyłączonych z użytkowania i zabezpieczonych przed dostępem osób trzecich. Biorąc pod uwagę cel regulacji zawartej w ustawie Prawo budowlane, takie twierdzenie nie znajduje podstaw prawnych. Zaakceptowanie stanowiska spółki oznaczałoby odłożenie ad calendas graecas jakichkolwiek rozstrzygnięć dotyczących uszkodzonych stropów międzykondygnacyjnych oraz otwartych klatek schodowych. Sam fakt wyłączenia z użytkowania obiektu budowlanego nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej wydanie w sprawie decyzji na podstawie art. 66 u.p.b. Zaistnienie stanu opisanego w dyspozycji tego przepisu, niezależnie od przyczyn zaistnienia tego stanu, a także szczególnej pozycji skarżącej spółki, jako podmiotu zajmującego się zbiorowym dostarczaniem wody i zbiorowym odprowadzaniem ścieków, czy też braku wypracowania przez spółkę koncepcji co do przyszłego przeznaczenia tego obiektu, zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. Podkreślić należy, że objęte punktami 4-5 decyzji nieprawidłowości, dotyczą istotnych elementów tego obiektu, jakimi bez wątpienia są stropy międzykondygnacyjne oraz klatki schodowe. Ich nieprawidłowy stan techniczny w znacznym stopniu może ograniczyć dostęp do innych elementów budynku, co jest kluczowe w sytuacjach zagrożeń na jakie niewątpliwie narażony jest każdy obiekt zabytkowy. Oczywistym jest, choćby z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego, że tego rodzaju nieprawidłowości, utrudniające dostęp do wyższych kondygnacji wieży wodnej, mogą znacząco skomplikować wszelkiego rodzaju akcje ratunkowe. Sąd dostrzega przy tym, że budynek wieży wodnej wodociągowej poddany był na przestrzeni ostatnich lat, przy dużym nakładzie środków finansowych ze strony spółki, istotnym pracom remontowym, m.in. zrewitalizowano jego elewację, przez co z pewnością poprawie uległa estetyka budynku, który jest jedną z wizytówek miasta. Obiekt budowlany to jednak nie tylko zewnętrzne elementy, ale także jego wnętrze, które w żadnym zakresie nie zostało wyłączone spod regulacji wynikającej z art. 66 u.p.b. Ponadto nie można zapominać, odwołując się w tym zakresie ponownie do zasad doświadczenia życiowego, że upływ czasu z całą pewnością nie sprzyja utrzymaniu we właściwym stanie technicznych stropów międzykondygnacyjnych oraz klatek schodowych, zwłaszcza gdy są one wykonane z materiałów narażonych na działanie korozji. Nadto nie może uiść uwadze Sądu okoliczność, że nałożone na spółkę obowiązki nie obejmują wszystkich nieprawidłowości ujawnionych podczas kontroli okresowych, m.in. dotyczących braku osuszenia piwnic, czy też naprawy posadzek, co było niewątpliwie podyktowane właśnie wyłączeniem budynku z użytkowania. Z dokumentów tych wynika o wiele większy zakres nieprawidłowości, czego strona skarżąca ma przecież świadomość. DWINB wyjaśnił, że uwzględnił okoliczność nieużytkowania budynku, wobec czego zakres obowiązków został ograniczony tylko do kluczowych elementów, których stan techniczny ulega pogorszeniu. W końcu należy zauważyć, że w myśl art. 5 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska m.in. strzeże dziedzictwa narodowego. Wieża woda na ul. [...] we W. jest zabytkiem o wyjątkowej randze, jako przykład zabytku związanego z techniką, a jej nieodpowiedni stan techniczny znany jest spółce już od wielu lat. Zaniechanie podjęcia przez spółkę odpowiednich działań zabezpieczających ten zabytek przed dalszą degradacją, w żadnym razie nie może znaleźć aprobaty z punktu widzenia potrzeby ochrony dóbr dziedzictwa narodowego.

Wbrew zarzutom skargi w punktach 4 i 5 decyzji PINB określono konkretny zakres robót, który jest adekwatny do poczynionych przez organy nadzoru budowlanego ustaleń a zarazem konieczny do doprowadzenia wyszczególnionych elementów budynku do odpowiedniego stanu technicznego. Rodzaj oraz zasięg nakazanych spółce działań zależał od ustaleń poczynionych w sprawie. Z treści punktu 4 decyzji jasno wynika, że obowiązek polega na remoncie stropów międzykondygnacyjnych, co dotyczy wszystkich bez wyjątku stropów, w zakresie eliminacji występujących w nich uszkodzeń. Z kolei w punkcie 5 decyzji nałożono na spółkę obowiązek remontu otwartych klatek schodowych o konstrukcji żeliwnej ze szczególnym uwzględnieniem uzupełnienia brakujących pochwytów. W ramach tak określonych obowiązków, w ocenie Sądu, nie jest konieczne przeprowadzenie ekspertyzy technicznej, jeżeli w oparciu o dokonane oględziny a także protokoły z kontroli okresowych stan ten ustalono jako zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia. Sąd nie podziela przy tym zarzutu skargi powołującego się na konieczność powiązania stwierdzonych przez organ nadzoru budowlanego nieprawidłowości z naruszeniem konkretnych przepisów techniczno-budowlanych. Użyte bowiem w art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b. pojęcie "nieodpowiedniego stanu technicznego" interpretowane musi być z uwzględnieniem art. 61 pkt 1 i art. 5 ust. 2 u.p.b., a więc z uwzględnieniem ciążącego na właścicielu obiektu budowlanego obowiązku utrzymania obiektu w "należytym" stanie technicznym. Jest to pojęcie ustawowe i niedookreślone, zaś przy jego interpretacji nie można abstrahować od charakterystyki i cech konkretnego obiektu w chwili jego wykonania oraz związanych z tym standardów. Właściciel obiektu budowlanego wykonując obowiązki nałożone na niego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 3 u.p.b., powinien przyjąć standard wymagań adekwatny do wieku budynku i rozwiązań technicznych zastosowanych w nim pierwotnie, mając na uwadze wyłącznie naprawczy, a więc remontowy, charakter nakładanych obowiązków. Organy nadzoru budowlanego nie miały też obowiązku szczegółowego wykazywania w decyzji związku poszczególnych wad z przesłankami z art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 3 u.p.b. Obowiązek umotywowania decyzji w tym zakresie byłby zrozumiany w przypadku istotnych wątpliwości co do wystąpienia wskazanych przesłanek lub związku stwierdzonych przez organ nadzoru wad z ustawowymi przesłankami. W niniejszej sprawie związek ten jest jednak oczywisty, znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. W sprawie nie miało przy tym miejsca jakieś zdarzenie nadzwyczajne, które spowodowało nagłe pojawienie się nieprawidłowości w stanie technicznym wieży wodnej. Nieodpowiedni stan techniczny był stronie skarżącej doskonalone znany od kilkudziesięciu lat, co już w samo w sobie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji naprawczej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Strona skarżąca dysponowała dokumentacją dotyczącą przeglądów okresowych, gdzie wprost wskazywane były kwestionowane nieprawidłowości. Co więcej, w protokołach zwraca się uwagę - w zakresie niewykonanych robót remontowych, zalecanych do realizacji w protokołach z poprzednich kontroli okresowych - na brak wykonania renowacji stropów, galerii wewnętrznych, schodów i balustrad. Strona skarżąca miała zatem wiedzę o istniejących nieprawidłowościach i co najmniej powinna się liczyć z koniecznością ich eliminacji. Jak wyjaśniły organy orzekające w postępowaniu instancyjnym, zalecenia wskazane w protokole z przeglądu okresowego, stanowiły podstawę dla sformułowania nakazów zawartych w decyzji i określenia zakresu orzeczonych obowiązków. W zaskarżonej decyzji określono konkretny zakres robót, który jest adekwatny do poczynionych przez organy ustaleń a zarazem konieczny do doprowadzenia elementów budynku do odpowiedniego stanu technicznego. Wbrew zatem zarzutom skargi kwestionowana decyzja czyni zadość treści art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. i zawiera wystarczające dla jej wykonania sprecyzowanie obowiązków nałożonych na stronę skarżącą w punktach 4 i 5. W tym zakresie twierdzenia skargi należało oceniać przez pryzmat świadomości strony skarżącej istniejącego stanu technicznego spornych elementów budynku, o czym świadczy przedłożony w postępowaniu zażaleniowym kosztorys inwestorski, zawierający wykaz niezbędnych prac i koszt ich wykonania.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7b k.p.a. w zakresie zaniechania wypełnienia obowiązku współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej poprzez wyznaczenie terminów wykonania nakazów objętych decyzją bez umożliwienia organowi konserwatorskiemu wypowiedzenia się w sprawie w ramach współdziałania. Po pierwsze, w zaskarżonej decyzji wprost wskazuje się na obowiązek wykonania robót budowlanych po uzyskaniu pozwolenia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Organ władzy konserwatorskiej, przy wykonywaniu swoich kompetencji, obowiązany będzie zatem uwzględnić wyznaczony przez organ nadzoru budowlanego termin na wykonanie nakazów, aby skarżąca spółka mogła go dotrzymać. Po drugie, wskazać należy na odmienność okoliczności faktycznych pomiędzy sprawą rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją a sprawą, która była przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją poddaną sądowej kontroli wyrokiem tut. Sądu z 09.04.2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 805/19. W realiach tamtej sprawy istotne znaczenie miał fakt, że stan techniczny budynku mieszkalnego objętego decyzją nakazową uległ nagłemu pogorszeniu w wyniku pożaru. W przypadku skarżącej spółki nie ma natomiast wątpliwości, że przynajmniej przez okres kilku lat miała ona wiedzę o istniejących nieprawidłowościach, co też było przyczyną wystąpienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla W.-K. Dlatego spółka powinna się liczyć z koniecznością ich eliminacji i wiążącymi się z tym wydatkami oraz koniecznością przygotowania odpowiednich procedur przetargowych celem wyłonienia wykonawców. Po drugie, w przypadku sprawy o sygn. akt II SA/Wr 805/19, jak wynika z uzasadnienia wyroku, Sąd wziął pod uwagę specyficzną konstrukcję budynku mieszkalnego (wykonanego w konstrukcji drewnianej) i związane z tym trudności podnoszone przez skarżące, które dotyczyły znalezienia odpowiednich wykonawców posiadających wymagane kwalifikacje do prowadzenia nakazanych robót budowlanych w obrębie zabytku. W końcu należy stwierdzić, że w przypadku naruszenia prawa procesowego, a takim jest art. 7b k.p.a., nie wystarczy stwierdzenie samego naruszenia prawa, ale konieczne jest jednoczesne wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem a wynikiem sprawy. Naruszenie prawa procesowego skutkuje zatem uwzględnieniu skargi tylko wówczas gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że gdyby nie doszło do tego naruszenia w sprawie zapadłaby decyzja innej treści niż zaskarżona. W tej sprawie Sąd nie ma najmniejszych wątpliwości, że organ nadzoru budowlanego nie mógł wydać decyzji innej niż zaskarżona, bowiem zakres przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego jest prawidłowy i nie wymaga uzupełnienia.

Sąd nie doparzył się także naruszeń prawa w zakresie wyznaczonego terminu na przeprowadzenie robót budowlanych objętych punktami 4 i 5 decyzji. Jakkolwiek decyzja z art. 66 ust. 1 u.p.b. ma zasadniczo charakter związany, to jednak w części upoważniającej organ nadzoru do wyznaczenia terminu wykonania nakazanych robót ustawodawca nie wskazuje normatywnych przesłanek, jakimi należy kierować się przy wyznaczaniu jego długości. Określenie długości terminu wykonania nałożonych obowiązków leży w sferze uznania organu nadzoru. Nie bez przyczyny wskazuje się w judykaturze, że organ nadzoru budowlanego ma możliwość swobody w zakresie określenia terminu wykonania nakazanych robót budowlanych (zob. wyroku NSA z 15.11.2019 r., sygn. akt II OSK 3287/17). W rezultacie ten element decyzji może być określany w oparciu o kryteria z art. 7 in fine k.p.a., tj. interesu społecznego i słusznego interesu strony. Może być również zmieniany w trybie art. 155 k.p.a., który także operuje przesłanką interesu społecznego i słusznego interesu strony. Są to kryteria właściwe dla uznania administracyjnego wymagającego od organu każdorazowego uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i wykazania zasadności rozstrzygnięcia. Oceniając zaskarżoną decyzję pod tym kątem należy wziąć pod uwagę, że ratio legis art. 66 ust. 1 u.p.b. Z tych względów uzasadnione jest twierdzenie, że termin wykonania nałożonych przez organ nadzoru obowiązków powinien być jak najkrótszy, zwłaszcza gdy w grę wchodzą przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.b. Wykonanie tego rodzaju decyzji przez stronę powinno być traktowane jako czynności o charakterze niecierpiącym zwłoki, a nawet pilnym. Z drugiej strony, termin wyznaczony w decyzji z art. 66 ust. 1 u.p.b. musi być zawsze terminem realnym, adekwatnym do charakteru i zakresu nakazanych robót budowlanych. Naruszeniem art. 66 ust. 1 u.p.b. będzie wyznaczenie takiego terminu, który w oczywisty sposób jest nieadekwatny do zakresu nałożonych na stronę obowiązków i nie daje jakichkolwiek obiektywnych możliwości terminowego wywiązania się z nałożonych obowiązków. Organy muszą zatem obie te kwestie wziąć pod uwagę i wyważyć z jednej strony cel decyzji, którym jest niezwłoczne przywrócenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego, z drugiej zaś konieczność ukształtowania obowiązku w sposób dający stronie realne możliwości jego wykonania. Innymi słowy termin wykonania obowiązków określonych w decyzji z art. 66 ust. 1 u.p.b. powinien być jak najkrótszy ale zarazem realny. Analiza treści decyzji PINB, utrzymanej w mocy decyzją DWINB, wskazuje, że organy uwzględniły wyżej określone wymagania. Przede wszystkim ustalono różne terminy (9- i 24-miesieczny) wykonania nakazanych robót w zależności od charakteru, stopnia ich skomplikowania i czasu koniecznego do ich wykonania. Ponadto należy zauważyć, że organ wydający decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b. nie ma obowiązku kierowania się względami ekonomicznymi. Przepis ten nie uzależnia wydania nakazu od posiadania przez właściciela środków finansowych, pozwalających na ich wykonanie. Organ nie rozstrzyga bowiem o sposobach finansowania wykonania robót, a jedynie o obowiązku usunięcia niewłaściwego stanu technicznego obiektu. Nadto należy wskazać, że organy nadzoru budowlanego zatrudniają pracowników posiadających stosowne uprawnienia i doświadczenie zawodowe, którzy potrafią obiektywnie ocenić sytuację w trakcie kontroli, i po stwierdzeniu realnych zagrożeń, wyznaczyć termin wykonania nakazów, który ma oparcie również w realnych możliwościach właściciela takiego obiektu. Tym samym w zakresie określenia terminu realizacji prac objętych punktami 4 i 5 decyzji nie można organom zarzucić naruszenia art. 7, art. 7b, art. 77, czy art. 80 k.p.a.

Reasumując, wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu. W toku postępowania organ I instancji pozyskał odpowiednią dokumentację techniczną i poddał ją ocenie, a także przeprowadził kontrolę, ustalając w sposób bezsporny zły stan techniczny elementów budynku wymagający podjęcia działań naprawczych. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b. W ocenie Sądu przeprowadzone przez organy postępowanie nie narusza przy tym reguł wynikających z art. 7, art. 7b i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem zebrany materiał jest kompletny, a jego ocena nie narusza granic swobody wyznaczonych w art. 80 k.p.a. Także uzasadnienia wydanych decyzji odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Oceny dokonanej przez Sąd nie zdołały podważyć zarzuty skargi, co wynika z powyższych rozważań. Sąd zwraca również uwagę, że wprawdzie sposób sformułowania komparycji zaskarżonej decyzji odwoławczej może sugerować, jakoby postępowaniem odwoławczym objęta była całość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, tym niemiej zaskarżona decyzja, o której stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., to - w świetle dopuszczalności zaskarżenia decyzji jedynie w części, w sytuacji, gdy pozostałe zawarte w niej rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym - decyzja utrzymana w mocy w zakresie, w jakim została ona zaskarżona. Za zbędne należy uznać więc redagowanie sentencji decyzji w sposób zobowiązujący organ do wskazania, że utrzymuje w mocy decyzję w zaskarżonej części (tak zob. NSA wyrok z 12.10.2017r., sygn. akt II GSK 3658/15).

Mając powiedziane na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.