Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 750/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 3 par. 2 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 147, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 1 i 2, art. 151 par. 1 pkt 1, art. 61a par. 1, art. 28, art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...] Burmistrz S. (dalej także jako: "Burmistrz"), na podstawie art. 96 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r.poz.1899 z zm., dalej zwana: "u.g.n.") zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w S. na działki: nr [...] oraz nr [...]. Podziału dokonano na wniosek właściciela nieruchomości Gminy S..

W dniu 19 sierpnia 2022 r. właściciele lokali mieszkalnych we Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. będący jednocześnie współwłaścicielami działki [...] w S. złożyli do Burmistrza wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Wnioskodawcy podali, że nie brali udziału w postępowaniu o podział nieruchomości stanowiącej własność Gminy S. oznaczonej nr [...] obręb [...] w S..

Postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. nr [...] Burmistrz wznowił postępowanie w sprawie własnej ostatecznej decyzji nr [...] z dnia 6 lipca 2022 r. zatwierdzającej z urzędu podział działki nr [...] obręb [...] w S..

Burmistrz w ww. postanowieniu wyjaśnił, że dokonał wznowienia, gdyż wnioskodawcy powołali się na przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej zwany: "k.p.a.") tj., że wznawia się postępowanie zakończone ostateczną decyzją, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Burmistrz, decyzją z dnia 6 października 2022 r. nr [...], odmówił uchylenia ostatecznej własnej decyzji z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w S. w obrębie [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy będący współwłaścicielami działki [...] obręb [...] w S. nie dysponowali prawem rzeczowym do dzielonej nieruchomości, a jako dzierżawcy, dysponowali jedynie prawem obligacyjnym, które nie daje im przymiotu strony w postępowaniu mającym na celu podział nieruchomości [...] obręb [...] w S..

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli współwłaściciele nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] w S. – A. K.,

B. P., H. M. oraz Ł. N.. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że podział działki nr [...] na nowe działki o nr [...] i nr [...], prowadzący do sprzedania udziałów w działce nr [...] (którą wnioskodawcy dotychczas dzierżawili i która stanowi dla nich dojazd i dojście od strony ul. [...] do klatek schodowych) pozbawia wnioskodawców dostępu do drogi publicznej od strony ul. [...].

Samorządowe Kolegium w K. (dalej także jako: "Kolegium"), decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. nr [...] r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia 6 października 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że wiosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Wobec wskazania, że strona domaga się wznowienia postępowania, gdyż bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu, organ I instancji postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. wznowił postępowanie i przystąpił do ustalenia, czy w sprawie zachodzi wskazana przesłanka. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w tej kwestii przez Burmistrza, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony postępowania podziałowego działki nr [...] obręb [...] w S., która należy do Gminy Miejskiej S., również z innych przyczyn, niż wskazano w decyzji.

Kolegium wskazało, że co do zasady, właściciel nieruchomości przyległej do nieruchomości stanowiącej własność gminy, w odniesieniu do której wszczęto postępowanie administracyjne o jej podział z urzędu w trybie art. 97 ust. 3 pkt 2 u.g.n., nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. Przesłanki te zachodzą w niniejszej sprawie. Organ II instancji wyjaśnił, że zarzut wnioskodawców, iż decyzja zawiera nieprawdziwe stwierdzenie, że decyzję tę wydano tylko rzekomo z urzędu, jest w świetle przywołanych przepisów całkowicie chybiony. Zamiar ewentualnej sprzedaży nieruchomości pozostaje także bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ponadto należy podkreślić, że sprzedaż nieruchomości należącej do Gminy leży poza zakresem kompetencji kontrolnych Kolegium. W tej kwestii można wystąpić z roszczeniami jedynie na drodze postępowania przed sądami powszechnymi.

Organ II instancji wyjaśnił, że podział nieruchomości gruntowej jest wykonywaniem prawa własności, nieoddziałującym na sytuację prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, gdyż polega na wydzieleniu działek granicami przebiegającymi wewnątrz nieruchomości, a więc czynność taka nie ma wpływu na granice zewnętrzne dzielonego gruntu, które pozostają niezmienione. Skoro podział nieruchomości nie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie, a w szczególności nie kształtuje odmiennie granic między przylegającymi gruntami, ustawodawca nie wprowadza w postępowaniu działowym przesłanki np. ochrony interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości, uzależniając podział nieruchomości zasadniczo od zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania oraz od dostępu wydzielonych działek do drogi publicznej. Odmiennie kształtuje się to zagadnienie w przypadku podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego (art. 95 pkt 7 u.g.n.), co jednak w sprawie nie zachodzi. Przymiot strony przysługuje w takim przypadku właścicielom działki zarówno planowanej do podziału, jak i działki, na rzecz której ma nastąpić wydzielenie. Wskazanie w sentencji decyzji, iż działki są wydzielane na "poprawę warunków zagospodarowania" działek sąsiednich, nie jest tożsame z wydzieleniem działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji przywołał na poparcie uzasadnienia decyzji trafne orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że właściciel nieruchomości sąsiadującej z dzieloną działką nie może ingerować w sposób dokonanego na gruntach sąsiednich podziału, ale może skutecznie szukać ochrony prawnej w postępowaniu podziałowym lub nadzorczym, jeżeli podział wykracza poza granice dzielonej nieruchomości i narusza prawo własności właściciela sąsiedniej nieruchomości. W realiach niniejszej sprawy nie stwierdzono, by zatwierdzony podział działki nr [...] ingerował w prawa związane z własnością skarżących. Sam podział tej nieruchomości pozostaje bez wpływu na zawarte umowy w zakresie dostępu do drogi publicznej.

Z uwagi na powyższe, w ocenie organu II instancji, należy podzielić stanowisko Burmistrza, że właściciel nieruchomości przyległej do nieruchomości stanowiącej własność gminy, w odniesieniu do której wszczęto postępowanie administracyjne o jej podział w trybie art. 97 ust. 3 pkt 2 u.g.n., nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Na marginesie Kolegium wskazało, że również dzierżawca czy zarządca korzystający z nieruchomości gminnej podlegającej podziałowi nie może być uznany za stronę w postępowaniu podziałowym, ponieważ sam fakt podziału takiej nieruchomości nie ma żadnego wpływu na zakres uprawnień, którymi dysponuje taki podmiot. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej takiego podmiotu. Brak bezpośredniości tego wpływu na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę.

Końcowo Kolegium zauważyło, że wnioskodawcy są właścicielami lokali mieszkalnych we Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. zlokalizowanej na działce nr [...]. We wniosku o wznowienie postępowania, skarżący określili się jako członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej. Zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U.2021.1048 t.j.) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, to zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Zatem przymiot strony postępowania mógłby ewentualnie przysługiwać Wspólnocie Mieszkaniowej, a nie poszczególnym właścicielom lokali mieszkalnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, członek wspólnoty mieszkaniowej może występować jako strona postępowania wyłącznie w ramach własnego interesu prawnego, odrębnego od Wspólnoty, o ile wykaże jego istnienie. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takiego indywidualnego interesu prawnego. Powołane przez skarżących argumenty dotyczą bowiem całej Wspólnoty.

Umowa poddzierżawy działki nr [...] obr. ew. [...], która była przedmiotem spornego podziału, została zawarta pomiędzy dzierżawcą: Z. G. M. T. B. S. spółka z o. o., a Wspólnotą Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] w S., w imieniu której działała ww. spółka. Potwierdza to twierdzenie, że ewentualny interes prawny i przymiot strony postępowania podziałowego, mógłby ewentualnie być rozważany wyłącznie w stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości, a nie jej poszczególnych członków. Zgodnie z Bazą Internetową Regon, prowadzoną przez Główny Urząd Statystyczny, dane kontaktowe Wspólnoty są tożsame z danymi Z. G. M. T. B. S. spółka z o. o. (wraz z adresem e-mail). Jako zarządca wspólnoty, został zawiadomiony o podziale nieruchomości pismem z dnia 15 lipca 2022 r. (data wpływu). Zatem Wspólnota miała możliwość skorzystania ze środka zaskarżenia decyzji.

Pismem z dnia 1 lipca 2023 r. A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję Kolegium, zarzucając jej:

1. rażące naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., według którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W niniejszej sprawie Kolegium postanowieniem z dnia 01.03.2023 r. zawiadomiło, iż nie jest możliwe załatwienie przedmiotowej sprawy w ustawowym terminie i nowy termin załatwienia sprawy wskazało najpóźniej do 30.04.2023 r. (zawiadomienie zostało doręczone w dniu 08.03.2023 r.). W ww. postanowieniu Kolegium wskazało na możliwość zapoznania się z aktami sprawy i możliwość wniesienia dodatkowych uwag przed wydaniem decyzji, ale w ciągu 14 dni od daty otrzymania ww. zawiadomienia - czyli do 22.03.2023 r. Wskazanie przez Kolegium daty zakończenia postępowania jako 30.04.2023 r. jednoznacznie oznacza, zdaniem skarżącej, że Kolegium zamierzało prowadzić postępowanie dowodowe także po 22.03.2023 r., ograniczając zatem możliwość zapoznania się aktami sprawy i wniesienia uwag tylko do 22.03.2023 r., bez możliwości ewentualnego wypowiedzenia się co do ustaleń Kolegium poczynionych pomiędzy 22.03.2023 r. a 30.04.2023 r., co rażąco narusza art. 10 k.p.a.;

2. rażące naruszenie przez Kolegium art. 35 § 3 k.p.a., według którego załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie Kolegium po raz pierwszy przedłużyło termin zakończenia postępowania do 30.04.2023 r. postanowieniem z dnia 01.03.2023 r. - czyli po upływie 2 miesięcy od daty otrzymania odwołania. Ponownie termin zakończenia postępowania został przez Kolegium przedłużony do 30.06.2023 r. kolejnym postanowieniem z dnia 10.05.2023 r. (doręczonym 12.05.2023 r.) - także po upływie poprzednio wyznaczonego terminu. Poza tym, analogicznie jak w przypadku postanowienia z dnia 01.03.2023 r. - w postanowieniu z dnia 10.05.2023 r. również doszło do rażącego naruszenia przez Kolegium art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ w ww. postanowieniu Kolegium, podobnie jak poprzednio, wskazało na możliwość zapoznania się z aktami sprawy i możliwość wniesienia dodatkowych uwag przed wydaniem decyzji, ale w ciągu 14 dni od daty otrzymania ww. zawiadomienia - czyli tym razem do 26.05.2023 r. Wskazanie przez Kolegium daty zakończenia postępowania jako 30.06.2023 r. jednoznacznie oznacza, że Kolegium zamierzało prowadzić postępowanie dowodowe także po 26.05.2023 r., ograniczając zatem możliwość zapoznania się aktami sprawy i wniesienia uwag tylko do 26.05.2023 r., bez możliwości ewentualnego wypowiedzenia się co do ustaleń Kolegium poczynionych pomiędzy 26.05.2023 r. a 30.06.2023 r., co rażąco narusza art. 10 k.p.a.;

3. rażące naruszenie przez Kolegium art. 11 k.p.a., według którego organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie Kolegium pomimo dwukrotnego wydłużania terminu załatwienia sprawy oraz pomimo dwukrotnego powoływania się na ewentualną konieczność prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego - ani w przedmiotowych postanowieniach, ani w uzasadnieniu skarżonej decyzji w żaden sposób nie wyjaśnia, jakie konkretne czynności organ podejmował w tak długim okresie (ponad pół roku) i w jaki sposób przeważyły one na zajęcie takiego a nie innego stanowiska organu;

4. rażące naruszenie przez Kolegium art. 9 k.p.a., według którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W niniejszej sprawie Kolegium nie tylko nie dopełniło wobec skarżących ww. ustawowego obowiązku, ale jeszcze wprowadzało strony w błąd co do możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz co do możliwości dodatkowego wypowiedzenia się;

5. rażące naruszenie art 107 § 1 pkt 6) k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Kolegium w uzasadnieniu skarżonej decyzji niezgodnie ze stanem faktycznym sugeruje, iż w niniejszej sprawie sporny podział nieruchomości rzekomo nie będzie miał wpływu na dostęp nieruchomości, której jest współwłaścicielką - do drogi publicznej (o czym szerzej w uzasadnieniu skargi). Kolegium w uzasadnieniu skarżonej decyzji nieprawdziwie sugeruje, że sporny podział działki rzekomo nie będzie ingerował w prawa związane z własnością skarżącej;

6. rażące naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez odmowę przyznania skarżącej i pozostałym odwołującym się przymiotu "strony" w spornym postępowaniu podziałowym. Kolegium odmówiło odwołującym się przyznania przymiotu strony pomimo, iż stwierdziło, że "przymiot strony przysługuje właścicielom działki zarówno planowanej do podziału, jak i działki, na rzecz której ma nastąpić wydzielenie". W kwestionowanej zasadniczo decyzji podziałowej wydanej przez Burmistrza w dniu 06.07.2022 r. - nieruchomość przy ul. [...] w S., której skarżąca jest współwłaścicielką, została wskazana przez organ I instancji wprost w sentencji tej decyzji. Sporny podział wg sentencji ww. decyzji, "przeznaczony jest na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]" (dot. nieruchomości skarżącej przy ul. [...]);

7. błędne sugerowanie przez Kolegium, iż w niniejszej sprawie skarżąca (i uczestnicy postępowania – dopisek: Sąd) występuje jako Wspólnota Mieszkaniowa, ponieważ każdy z ww. występuje jako indywidualny współwłaściciel nieruchomości. Każdemu - zgodnie z art. 198 k.c. - przysługuje prawo rozporządzania swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli; poza tym, zgodnie z art. 200 k.c. każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Sytuacja prawna Wspólnoty Mieszkaniowej w niniejszej sprawie wbrew sugestiom Kolegium bezpośrednio wpływa na nasze indywidualne prawa jako członków tej Wspólnoty.

8. nieustosunkowanie się przez Kolegium do argumentów stron dotyczących art. 97 ust. 3 pkt 1) u.g.n., co oznacza, że skarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełne i niekompletne wywody Kolegium. Według ww. przepisu: "podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych". Oznacza to, że wbrew stanowisku Kolegium, nie można dokonać z urzędu podziału nieruchomości, jeżeli nie służy to realizacji celów publicznych.

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej podziałem. Nie była także stroną postępowania podziałowego. Wnioskodawczyni swój interes prawny wywodzi z faktu naruszenia prawa własności jej nieruchomości i braku dostępu do drogi publicznej. Zdaniem organu, ów dostęp faktycznie został zachowany w sposób dotychczasowy, a skarżącej przysługuje roszczenie do właściciela dzielonej nieruchomości o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Tym samym, powyższy stan faktyczny nie może skutkować wprost oceną, iż doszło do naruszenia norm prawa materialnego, które określają sytuację prawną skarżącej, a które były podstawą wydania ostatecznej decyzji podziałowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd rozpoznał sprawę niniejszą na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - przywoływanej dalej w tekście jako: "p.p.s.a."), w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi mianowicie, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe standardy postępowania administracyjnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy A. K. miała przymiot strony we wznowionym postępowaniu w sprawie ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia 6 lipca 2022 r. zatwierdzającej z urzędu podział działki nr [...] obręb [...] w S. oraz czy wykazała interes prawny.

Stosownie do treści art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje na żądanie strony lub z urzędu. Wznowienie postępowanie z przyczyny określonej w art.145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.

Podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji.

Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to, czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Zazwyczaj badania takiego organ dokonuje po wpłynięciu wniosku o wznowienie postępowania i w zależności od dokonanych ustaleń albo wydaje postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), albo postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca powołuje się na określoną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłankę, iż jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wówczas organ badania takiego dokonuje po wznowieniu postępowania.

Utrwalone w orzecznictwie jest, iż jeżeli składający wniosek o wznowienie postępowania podnosi, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym nie brał w nim udziału bez swojej winy, to weryfikacja tego stanowiska następuje we wstępnej fazie postępowania prowadzonego po wydaniu przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania. Wyrazem ustalenia, że podanie wniósł podmiot faktycznie niebędący stroną tego postępowania, będzie decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1892/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1406/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 451/13, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organ I instancji wznowił na żądanie A. K. postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją zatwierdzającą z urzędu podział działki nr [...] obręb [...] w S., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. z uwagi na brak udziału strony, bez jej winy w postępowaniu. Legitymację do udziału w tym postępowaniu skarżąca uzasadniła posiadanym przez nią prawem współwłasności działki nr [...] oraz tym, że sporny podział działki nr [...] będzie miał wpływu na dostęp nieruchomości, której jest współwłaścicielką do drogi publicznej.

Należy wskazać, że w sytuacji, gdy żądanie nie pochodzi od strony lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej - w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. - wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O statusie strony decyduje brzmienie przepisów prawa materialnego. Aby stwierdzić istnienie interesu prawnego należy ustalić związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie prawa materialnego. Interes prawny musi być ponadto aktualny, a zatem uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023r., sygn. I OSK 2719/19).

Skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości nr [...] przylegającej do działki nr [...], która to uległa podziałowi na mocy spornej decyzji Burmistrza na działki o nr [...] i [...]. Mieszkańcy działki o nr [...] korzystają z działki o nr [...] celem dojazdu do swojej posesji. Umowa poddzierżawy działki została zawarta pomiędzy Z. G. M. T. B. S. sp. z o.o. a Wspólnotą Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] w S..

Podmiotem uprawnionym do domagania się wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości na podstawie przepisów u.g.n. był właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty nieruchomości. Tylko tym osobom przysługiwało prawo dysponowania nieruchomością i tylko one miały interes prawny we wszczęciu postępowania podziałowego. Tylko też te osoby mogą żądać wznowienia postępowania dotyczącego decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości.

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżąca była właścicielem czy użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej podziałem. Nie była także stroną postępowania podziałowego. Żądając wznowienia postępowania w sprawie decyzji podziałowej, swój interes prawny wywodzi z faktu naruszenia prawa własności jej nieruchomości i przyszłej uciążliwości jakiej będzie - w swojej ocenie - doświadczać w związku z faktem, iż będzie ona miała utrudnioną możliwość korzystania z nieruchomości celem dojazdu do swojej posesji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy interes ten został zabezpieczony, a przedmiotowe postępowanie nie doprowadziło w żaden sposób do naruszenia tego prawa, co za tym idzie, nie może to stanowić podstawy wywiedzenia przez skarżącą interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Jeśli chodzi o zarzut nieterminowego załatwienia sprawy wskazać należy, że nie ma on wpływu na rozpoznanie niniejszej sprawy, może stanowić on wyłącznie przedmiot odrębnego postępowania sądowego ze skargi na przewlekłość lub bezczynność organu. Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., skarżąca nie wykazała bowiem, że ewentualne naruszenie tego przepisu miało wpływ na wynik sprawy pozbawiając ją możliwości działania w postępowaniu i zgłaszania wniosków dowodowych.

Wobec powyższego uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.