Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 211/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 728
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi B.-D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 0401-IOA.4802.43.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na B. B. (dalej także: Skarżąca, Spółka) karę pieniężną w wysokości [...] zł z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady, bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów.

W odwołaniu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – przez naruszenie obowiązku wskazania podstawy prawnej z której wynika obowiązek posiadania podczas transportu przez firmę transportową karty opadów zgodną z przewożonym towarem – brak wskazania podstawy prawnej z której wynika taki obowiązek oraz pominięcie w podstawach prawnych przepisu art. 69 ust. 1a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach – dalej: "ustawa o odpadach". Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i cofnięcie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ze wskazaniem obowiązku zastosowania art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca dodatkowo wypowiedziała się w sprawie żądając podania przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z wypisem nr [...] z zezwolenia numer [...] wydanego [...] r. na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wydanego spółce [...] Sp. z o.o., [...] W., NIP [...], spółkę należało uznać za podmiot wykonujący przewóz drogowy. Z akt sprawy wynika, że [...] r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości I. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. poddali kontroli pojazd silnikowy marki Scania nr rej. [...] wraz z naczepą marki Inter-Cars nr rej. [...], którym kierował R. T.. W trakcie kontroli drogowej stwierdzono, że transportujący przewoził odpady, które były niewłaściwie oznaczone w karcie przekazania odpadów, bowiem kierowca skontrolowanego pojazdu wyposażony był w kartę przekazania odpadów w formie papierowego wydruku z systemu BDO o numerze [...], z której wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 19 12 09, tj. minerały (np. piasek, kamienie), podczas gdy zatrzymanym do kontroli pojazdem, przewożone były odpady o kodzie 19 12 12 – inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11, na które przewoźnik nie posiadał wymaganego dokumentu w postaci karty przekazania odpadów. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie polegające na braku dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów w postaci karty przekazania odpadów zawierających prawidłowy kod transportowanych odpadów. Przebieg i wyniki kontroli zawarte zostały w protokole kontroli drogowej z [...] r., sporządzonym w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy. W konsekwencji powyższego, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na stronę karę pieniężna w wysokości [...] zł, z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.

Odnosząc się do argumentacji odwołania organ wyjaśnił, że z okazanej przez kierowcę karty przekazania odpadów wynikało, iż środkiem transportu przewożony był odpad o kodzie 19 12 09 (np. piasek, kamienie), natomiast kontrola przestrzeni ładunkowej wykazała, że są to odpady o kodzie 19 12 12 – inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11. Organ wyjaśnił, że karta przekazania odpadów musi odzwierciedlać rodzaj przewożonych odpadów i nie może być to karta, w której ujęto jakiekolwiek odpady. Przewożenie odpadów z kartą, która obejmuje inny rodzaj odpadów, jest równoznaczne z przewożeniem odpadów bez żadnej karty przekazania odpadów. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że wadliwe zaklasyfikowanie odpadu przez zlecającego nie może stanowić samo w sobie usprawiedliwienia dla przewozu odpadów innego rodzaju, bowiem zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z Prawa przewozowego oraz obowiązkami wynikającymi z przepisów dotyczących przewozu odpadów, strona osobiście, za pośrednictwem kierowcy lub innej osoby, powinna zadbać o to, żeby towar przekazany do transport był zgodny z kartą przekazania odpadów, nie zadawalając się jedynie tym, że jako transportujący, otrzymała dokumenty niezbędne do przewozu. W związku z powyższym organ uznał, że nieuprawnione jest twierdzenie, iż błędny załadunek lub wystawienie błędnej karty przekazania odpadów, nie może obciążać firmy transportującej. Realizacji powyższego obowiązku służy bowiem uprawnienie przewoźnika zagwarantowane przepisem art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe – dalej: "u.p.p." – dające przewoźnikom możliwość sprawdzenia przesyłki, a dla innych uczestników procesu przewozu towarów stanowi ono jednocześnie obowiązek umożliwienia realizacji tego prawa. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, strona miała zarówno prawne, jak i faktyczne możliwości sprawdzenia zgodności towaru przekazanego do transportu z otrzymanymi dokumentami. Po dokonaniu oględzin odpadu przed rozpoczęciem przewozu, kierowca mógł zweryfikować treść otrzymanych dokumentów w konsekwencji czego, strona mogła odpowiednio zareagować i wyjaśnić wątpliwości przed rozpoczęciem przewozu i dopiero wtedy przystąpić do jego przewozu, jednakże tego nie uczyniła. Ostatecznie strona mogła zażądać zmiany karty przekazania odpadów lub nawet odstąpić od świadczenia usługi przewozu odpadów.

W związku z powyższym organ stwierdził, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna związana jest z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu, które w niniejszej sprawie bezspornie miało miejsce, tj. niedopełnienia wynikającego z przepisu art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym –dalej: "u.t.d." – obowiązku posiadania dokumentu wymaganego przy przewozie odpadów. Dokumentem tym w świetle § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (dalej także: rozporządzenie) jest karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach. Tym samym zarzut dotyczący braku podstawy prawnej, z której wynika obowiązek posiadania podczas transportu karty odpadów zgodnej z przewożonym transportem organ uznał za bezpodstawny.

Organ dodatkowo wskazał, że podmiot zajmujący się przemieszczaniem odpadów, w świetle przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia nie odpowiada na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa, w tym przypadku brak stosownego dokumentu podczas wykonywania transportu drogowego, gdyż odpowiedzialność przewidziana przepisem art. 92a ust. 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem.

Odnosząc się do wyjaśnień spółki zawartych w odwołaniu organ stwierdził, że w żaden sposób nie dowodzą one, że strona nie miała wpływu na powstałe naruszenie, tym samym zdaniem organu odwoławczego, błędny załadunek czy wystawienie błędnej karty przekazania odpadów przez przekazującego odpady, nie jest okolicznością zwalniającą transportującego odpady od odpowiedzialności. Odwołująca zawodowo świadczy usługi transportowe, a to nakłada na nią pełną odpowiedzialność za wykonywany transport i niewątpliwie do jej obowiązków należało posiadanie wszystkich dokumentów potrzebnych do wykonania przewozu odpadów i przekazania ich kierowcy wykonującemu przewóz. Biorąc natomiast pod uwagę fakt, że w przestrzeni ładunkowej znajdowały się inne odpady, w tym zmieszane substancje i przedmioty z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11, w opinii organu odwoławczego rodzaj i wygląd odpadów otrzymanych do przewozu wyraźnie wskazywał, że nie odpowiada on odpadom zadeklarowanym w karcie przekazania odpadów, tj. minerały (np. piasek, kamienie), co z całą pewnością powinno stanowić dla przewoźnika podstawę do powzięcia wątpliwości i poczynienia ustaleń, co do poprawności dokumentów otrzymanych do ich transportu. Takie działanie nie wymaga specjalistycznej wiedzy czy dokonywania załadunku przez kierowcę, a jedynie odpowiedniej dbałości o wykonywanie obowiązków i przestrzeganie obowiązującego prawa. Już bowiem same oględziny odpadu powinny dać odpowiednio przeszkolonemu kierowcy, za co jako podmiot wykonujący przewóz drogowy odpowiada odwołująca, podstawę do powzięcia wątpliwości co do prawidłowych kodów odpadu i poczynienia ustaleń co do poprawności dokumentów wymaganych przy jego transporcie. Działania takie niewątpliwie mieszczą się w zakresie pojęcia szczególnej staranności. Okoliczność błędnego załadunku lub wystawienia błędnej karty przekazania odpadów nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika z tytułu stwierdzonego podczas kontroli jej braku, gdyż nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu lub której nie mógł przewidzieć. Strona, jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna wychwycić rozbieżności pomiędzy otrzymanymi dokumentami, a towarem, poświęcając im należytą uwagę i wyjaśnić sprawę, a w konsekwencji zadbać o to, aby do transportu odpadów został przekazany właściwy dokument. Na żadnym jednak etapie postępowanie strona nie przedstawiła dowodów na to, że po otrzymaniu ładunku do przewozu w jakikolwiek sposób zareagowała w celu sprawdzenia czy upewnienia się, że odpowiada on otrzymanym do transportu dokumentom.

W zakresie wniosków spółki zawartych w piśmie z dnia [...] r. organ wskazał, że wniosek strony nie został uwzględniony, gdyż dotyczy okoliczności rozstrzyganych przez organ z urzędu. Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia dokonane podczas kontroli drogowej przeprowadzonej [...] r. nie budzą wątpliwości w okolicznościach faktycznych sprawy, tym samym nie było konieczne przeprowadzanie na tę okoliczność dalszych czynności dowodowych, gdyż zdaniem organu odwoławczego byłyby one nieracjonalne i niecelowe w świetle zasady ekonomiki i szybkości postępowania.

W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 7 u.t.d. w zw. z art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach przez niewłaściwą wykładnię polegającą na utożsamieniu braku dokumentu w postaci karty przekazania odpadów przez transportującego odpady z sytuacją, w której transportujący dysponuje kartą przekazania odpadów zawierającą błędnie określony kod odpadów przez posiadacza odpadów;

2) art. 48 ust. 1 u.p.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przewoźnik ma obowiązek sprawdzenia zgodności towaru przekazanego do transportu z otrzymanymi dokumentami, podczas gdy zgodnie z tym przepisem przewoźnik ma uprawnienie do tego, by sprawdzić przesyłkę, lecz nie jest to jego obowiązek;

3) art. 48 ust. 1 u.p.p. przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że z prawa przewoźnika do sprawdzenia czy przesyłka odpowiada oświadczeniu nadawcy w liście przewozowym wynika podstawa odpowiedzialności przewoźnika za działania nadawcy w zakresie prawidłowego i rzetelnego przygotowania karty przekazania odpadów;

4) art. 69 ust. 1 ustawy o odpadach przez jego niezastosowanie o ile ustawodawca wprost na posiadacza odpadów nałożył obowiązek przygotowania karty przekazania odpadów przed rozpoczęciem transportu

. i w konsekwencji ww. naruszeń, nieprawidłowe uznanie, że odpowiedzialność za treść karty przekazania odpadów ponosi firma transportująca odpady, a nie posiadacz odpadów, który przygotowuje treść karty przekazania odpadów i ma wszelkie kompetencje ku temu, aby karta przekazania odpadów zawierała prawidłowe dane

5) art. 92c ust. 1 u.t.d. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wymierzenie skarżącej kary, podczas gdy analiza okoliczności sprawy wskazuje, że skarżąca dochowała należytej staranności wykonując obowiązki przewoźnika, nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł;

6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i pominięcie faktu, że kierowca realizujący kurs nie ma specjalistycznej wiedzy umożliwiającej ingerencję w treść karty przekazania odpadów przygotowanej przez posiadacza odpadów, w tym w szczególności w zakresie wskazania kodu odpadów;

7) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i pominięcie faktu, że kierowca realizujący kurs nie dokonywał załadunku przekazanych odpadów, gdyż to przekazujący odpady załadował odpady celem realizacji kursu;

8) art. 107 § 1 k.p.a. przez naruszenie obowiązku wskazania podstawy prawnej:

. z której wynika obowiązek posiadania podczas transportu przez firmę transportową karty odpadów zgodną z przewożonym towarem - dopiero organ II instancji wskazał jako podstawę prawną w uzasadnieniu decyzji na stronie 4 rozporządzenie w § 8 ust. 2, z którego to wynika obowiązek posiadania karty odpadów, ale brak jest regulacji w tym przepisie, że firma transportująca odpowiada za niezgodność oznaczenia kodu odpadu, a dodatkowo rozporządzenie jako akt niższego rzędu jest niezgodny z regulacją aktu wyższego rzędu tj. art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach, który reguluje że firma transportująca ma obowiązek posiadać potwierdzenie wydrukowane z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami zwanej potocznie BDO - akt niższego rzędu musi być zgodny z aktem wyższego rzędu,

. przez pominięcie w podstawach prawnych art. 69 ust. 1 i 1a ustawy o odpadach,

. wskazanie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji jako podstawy prawnej aktu niższego rzędu rozporządzenia wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, którego regulacja § 8 ust. 2 wskazuje, że firma transportowa ma obowiązek posiadania karty przekazania odpadów, a przepis ustawy o odpadach art. 69 ust. 1a reguluje, że firma transportująca ma obowiązek posiadać potwierdzenie wydrukowane z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami zwanej potocznie BDO - akt niższego rzędu musi być zgodny z aktem wyższego rzędu.

9) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., który organy władzy publicznej obliguje do działania na podstawie i w granicach prawa;

10) naruszenie porządku prawnego w zakresie obowiązującej hierarchii aktów prawnych obowiązującej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą to hierarchią akt niższego rzędu (czyli w niniejszej sprawie rozporządzenie wydane na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach) musi być zgodny z aktem wyższego rzędu (ustawa o odpadach)

. co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego uznania, że firma transportowa ponosi odpowiedzialność za treść karty przekazania odpadów, która zostaje uprzednio przygotowana przez posiadacza odpadów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. (k. 31 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Z prawa tego Skarżąca nie skorzystała.

Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Z okoliczności stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika, że w dniu [...] r. w I. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej zatrzymali do kontroli pojazd silnikowy marki Scania wraz z naczepą. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy była B. B..

Podczas kontroli drogowej stwierdzono, że z karty przekazania odpadów, którą dysponował kierowca wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 19 12 09, tj. minerały (np. piasek, kamienie), podczas gdy zatrzymanym do kontroli pojazdem, przewożone były faktycznie odpady o kodzie 19 12 12 – inne odpady (w tym zmieszane substancje lub przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11, na które przewoźnik nie posiadał wymaganego dokumentu w postaci karty przekazania odpadów. W związku z powyższym stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów. W konsekwencji organ wymierzył Skarżącej, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., karę pieniężną w wysokości [...] zł. Kwestionując rozstrzygnięcie organu Spółka podnosi, że żaden przepis nie nakłada na przewoźnika ani na kierowcę obowiązku weryfikacji rodzaju transportowanego odpadu. Twierdzi ponadto, że kierowca dysponował wymaganymi dokumentami, a zwłaszcza potwierdzenie wygenerowane z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, o którym mowa w art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach. Ponadto wskazuje na regulację zawartą w art. 92c ust. 1 u.t.d., która powinna znaleźć zastosowanie w sprawie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy wykresówki, zapisy, odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto, wykonując przewóz drogowy rzeczy, dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach), odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów jest:

1) karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach;

2) faktura sprzedaży odpadów;

3) podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach;

4) dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów;

5) inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.

W rozpatrywanej sprawie z uwagi na rodzaj wykonywanego przez stronę przewozu, właściwym dokumentem była karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach. Karta taka powinna zawierać m.in. kod i rodzaj odpadów. Art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Stosownie do treści ust. 3 tego artykułu, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. Zgodnie natomiast z pozycją 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, wynosi 10.000 zł.

Jak wcześniej wskazano w niniejszej sprawie dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów była karta odpadów, przy czym jako rodzaj transportowanych odpadów w karcie tej powinny być wskazane odpady o kodzie 19 12 12. Bezsprzecznie kierowca przy rozpoczęciu kontroli kartą z wyszczególnieniem tego rodzaju odpadów nie dysponował. Dopiero w trakcie kontroli w karcie przekazania odpadów zmieniono kod odpadów na właściwy. W orzecznictwie podkreśla się, z czym należy się zgodzić, że podmiot wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz prawidłowego sklasyfikowania według kodów (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). W konsekwencji, biorąc pod uwagę wskazane regulacje prawne, organ zasadnie wymierzył Skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze w skardze okolicznością zwalniającą stronę od odpowiedzialności nie jest nieprawidłowa klasyfikacja odpadów przez nadawcę. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca zawodowo jako przewoźnik drogowy świadczy usługi transportowe (por. wypis zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy – k. 8 akt admin.), a to nakłada na nią pełną odpowiedzialność za wykonywany transport. Niewątpliwie do jej obowiązków należało posiadanie wszystkich dokumentów potrzebnych do wykonania przewozu odpadów i przekazanie ich kierowcy wykonującego w jej imieniu przewóz.

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że zadaniem przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą umożliwiały dokonanie sprawdzenia przewożonych odpadów i dokumentów. Przewoźnik nie może wykluczyć tego, że odpady, które ma transportować mogą być wadliwie sklasyfikowane. Dlatego też podmiot wykonujący transport odpadów powinien w drodze umowy z podmiotami dokonującymi przemieszczanie odpadów zagwarantować sobie możliwość sprawdzenia odpadów z otrzymanymi dokumentami. Przyjęcie stanowiska, że transport odpadów wadliwie sklasyfikowanych może powodować wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, z uwagi na to, że został wyposażony w niewłaściwe dokumenty, mogłoby prowadzić do daleko idących, wprost niebezpiecznych skutków. Przewoźnik mógłby bowiem zawsze zasłaniać się tym, że skoro to nadawca dokonał załadowania niewłaściwego towaru, to bez jakichkolwiek konsekwencji może taki przewóz wykonać. Za przyjęciem przeciwnego stanowiska przemawia przede wszystkim charakter odpowiedzialności przewoźnika, która jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu bez właściwego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1968/18). Podmiot wykonujący transport odpadów winien żądać od podmiotu zlecającego przemieszczenie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz ich prawidłowego sklasyfikowania poszczególnymi kodami (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). Karta odpadów powinna zatem prawidłowo odzwierciedlać rodzaj przewożonych odpadów. Nie może to być karta, w której ujęto jakiekolwiek odpady. Zasadnie organ zwrócił przy tym uwagę, że rozwiązanie przewidziane w art. 48 ust. 1 u.p.p. stanowi prawny instrument wykonania obowiązku, o którym wyżej mowa, mimo że samo w sobie takie obowiązku nie wprowadza. Nie może być ono jednocześnie traktowane jako usprawiedliwiające zaniechanie czynności przewoźnika w tym zakresie z uwagi na brak jednoznacznie sformułowanego w treści powyższego przepisu obowiązku. Nie zmienia postaci rzeczy, że do kontroli przedstawiono kartę przekazania odpadów w formie papierowego wydruku z systemu BDO (potwierdzenie wystawienia karty), o czym stanowi art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach, w sytuacji niezgodności zapisów w systemie ze stanem faktycznym.

Jednocześnie nie zaszły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Nie można jednak nie zauważyć, że odpowiedzialność administracyjna podmiotu wykonującego przewóz drogowy ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący ten przewóz w sytuacji, gdy wystąpił zakazany przez prawo skutek, a jedynie na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział sytuacje, w których odpowiedzialność ta zostaje wyłączona (art. 92b i art. 92c u.t.d.). Skoro wymieniony przepis ma charakter wyjątkowy, powinien podlegać interpretacji ścieśniającej (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 485/20). Analiza art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. prowadzi do wniosku, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone. Jak już wskazano przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). Skarżąca nie wykazała, aby okoliczności te wystąpiły w rozpatrywanej sprawie.

W kontekście podnoszonych przez Skarżącą zarzutów, zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że zgodnie z przepisami ustawy o odpadach (art. 24 ust. 1) transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami określonymi m.in. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r., zgodnie z którym odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a dokumentem tym jest karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o odpadach. Tym samym decyzja nakładająca karę pieniężną na Skarżącą, nie została wydana w związku z art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach, tzn. za nieposiadanie w trakcie transportu potwierdzenia wygenerowanego z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, lecz za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, tj. odpadów o kodzie 19 12 12 – inne odpady (w tym zmieszane substancje lub przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11. Zatem nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna związana jest z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu wynikających z ustawy o transporcie drogowym, które w niniejszej sprawie bezspornie miało miejsce.

Nie znajdują także uzasadnienia zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy. Opis odpadów przewożonych przez Skarżącą znajduje się w protokole kontroli, a ponadto okoliczność, że transportowi nie towarzyszył dokument w postaci potwierdzenia wystawienia karty przekazania odpadów, zawierający prawidłowy dla zmieszanych odpadów kod (19 12 12) potwierdza: 1) protokół z kontroli drogowej, 2) dokumentacja fotograficzna załączona do protokołu kontroli obrazująca rodzaj przewożonych odpadów 3) dokonanie zmiany w karcie przekazania odpadów polegającej na podaniu prawidłowego kodu. Strona nie przedstawiła dowodów podważające w tym względzie ustalenia organu. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi obowiązującymi przepisami.

W ocenie Sądu nie doszło także do innych niż podniesione w skardze naruszeń prawa materialnego i procesowego skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska