Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 328/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 113 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako: k.p.a.), dokonał sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. w sprawie zamiaru montażu urządzenia reklamowego, tj. reklamy świetlnej na dz. Nr [...], wydanej K.R., w ten sposób, że w wierszu 29 na stronie pierwszej decyzji zamiast wyrazów: "uchwałą nr LXIV/522/22" powinno być:"uchwałą nr LXIV/552/22"; w wierszu 35 na stronie pierwszej decyzji zamiast wyrazów: "zgodnie z § 14 ust. 14" powinno być: "zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 12".

K.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie, zarzucając powyższemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej decyzji można sprostować jako oczywistą omyłkę pisarską, w sytuacji, gdy jest to tak daleko idące naruszenie prawa, co więcej uniemożliwiające stronie właściwe ustalenie podstaw prawnych wydanego w jej sprawie rozstrzygnięcia, co za tym nie sposób uznać go za oczywistą omyłkę pisarską.

W ocenie strony zastosowanie możliwości sprostowania zapisów zawartych w decyzjach organów administracji zgodnie z właściwą wykładnią art. 113 § 1 k.p.a. nie może być stosowane rozszerzająco i ograniczone jest jedynie do błędów pisarskich, rachunkowych i oczywistych omyłek, lecz nie mających wpływu na istotę interesów, uprawnień, bądź obowiązków strony. Skarżący podkreślił, że dokonane przez organ I instancji sprostowania dotyczą niezmiernie ważnej merytorycznie kwestii, a mianowicie podstawy materialnoprawnej podejmowanego rozstrzygnięcia, co więcej niekorzystnego dla strony. Jedynie rzetelne, a przede wszystkim właściwe określenie tego elementu przez organ administracji umożliwia stronie poprawne rozpoznanie swoich interesów oraz ich skuteczną obronę. Wskazał, że całkowicie niedopuszczalne jest prostowanie w treści decyzji na etapie postępowania odwoławczego, tym bardziej jeśli strona w związku ze wskazaniem niewłaściwej podstawy prawnej podnosi zarzut nieważności decyzji, a organ I instancji przesyłając do organu odwoławczego odwołanie wraz z aktami sprawy nie widział potrzeby prostowania decyzji, chociaż do samego odwołania się ustosunkował.

Strona skarżąca powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosła, że przez omyłkę należy rozumieć błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy tez innymi okolicznościami. Skarżący zauważył, że postanowienie o sprostowaniu wydane zostało w dniu [...] lutego 2023 r., a doręczone stronie w dniu 21 lutego 2023 r., tymczasem decyzja organu odwoławczego, w której organ ten powołuje się na dokonanie sprostowania, wydana została w dniu [...] lutego 2023 r. i doręczona stronie w dniu 22 lutego 2023 r. Zatem rozstrzygnięcie o odwołaniu strony, z uwzględnieniem skutków odwołania, nastąpiło zanim postanowienie o sprostowaniu w ogóle stronie doręczono. Zdaniem strony za uzasadnione należy uznać, iż sprostowanie dokonane zostało przez organ I instancji na polecenie organu odwoławczego, by ten zyskał argumenty mające na celu nieuwzględnienie skargi.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji powołując się na treść art. 113 § 1 k.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że użycie wyrazów: "uchwałą nr LXIV/522/22" zamiast: "uchwałą nr LXIV/552/22" oraz w wierszu 25 na stronie pierwszej decyzji zamiast wyrazów: "zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 12" błędnie użyto wyrazów: "zgodnie z § 14 ust. 12", stanowi omyłkę pisarską, bowiem błędnie powołane uchwała i przepis nie istnieją, a dokonanie sprostowania w decyzji w żaden sposób nie miały wpływu na przebieg ani wynik końcowy postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia [...] maja 2023 r. K.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie, zarzucając w szczególności oczywiste naruszenie norm postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej decyzji można sprostować jako oczywistą omyłkę pisarską, w sytuacji, gdy jest to tak daleko idące naruszenie prawa, co więcej uniemożliwiające stronie właściwe ustalenie podstaw prawnych wydanego w jej sprawie rozstrzygnięcia, co za tym nie sposób uznać go za oczywistą omyłkę pisarską,

b) art. 6 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i podjęcie próby konwalidowania naruszenia przez organ I instancji zasady działania na podstawie przepisów prawa poprzez sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, co w sytuacji powołania się przez organ I instancji na nieistniejącą uchwałę i nieistniejącą jednostkę redakcyjną tekstu uchwały, było niedopuszczalne,

c) art. 8 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania strony do organów administracji publicznej w związku z lekceważącym podchodzeniem do uzasadnionych i podlegających ochronie interesów strony i naprawianie błędnego postępowania organu administracji w drodze sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, uniemożliwiając stronie podniesienie przez nią i rozpatrzenie w trybie zaskarżenia jej zarzutów merytorycznych,

d) art. 9 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady właściwego informowania strony poprzez wskazanie w treści decyzji nieistniejącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a następnie sprostowanie oznaczenia aktu prawnego już po złożeniu przez stronę odwołania i przekazaniu go do merytorycznego rozpoznania przez organ II instancji,

e) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów podniesionych w zażaleniu oraz zlekceważenia zasady zaufania obywatela do organów administracji, wyrażające się przede wszystkim w sprostowaniu decyzji już po złożeniu przez stronę odwołania i przekazaniu jej do rozpatrzenia organowi II instancji, uniemożliwiając w ten sposób zarzutów merytorycznych strony,

f) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia jest elementem obligatoryjnym decyzji, a co za tym idzie obowiązek jej właściwego/poprawnego wskazania obciąża organ administracji i jako nader istotne dla uprawnień strony nie podlega sprostowaniu jako oczywista omyłka pisarska.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji oraz o zasądzenie od organu na jego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła stanowisko zbieżne z powołanym w odwołaniu. Ponownie podkreśliła, że dokonane przez organ I instancji sprostowania dotyczą niezmiernie ważnej merytorycznie kwestii, a mianowicie podstawy materialno prawnej podejmowanego rozstrzygnięcia, co więcej niekorzystnego dla strony. Wskazał, że zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia to jeden z głównych obligatoryjnych elementów treści decyzji administracyjnej. Co więcej jedynie rzetelne, a przede wszystkim właściwe określenie tego elementu przez organ administracji, umożliwia stronie poprawne rozpoznanie swoich interesów oraz ich skuteczną obronę. W efekcie niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uniemożliwia stronie jego kontrolę merytoryczną. Stąd też mając na względzie wagę właściwego określenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie sposób uznać, aby dane go dotyczące, czy to w zakresie nr aktu prawnego, czy też jednostki redakcyjnej tekstu normy prawnej, podlegały sprostowaniu jako oczywista omyłka pisarska. W ocenie skarżącego taką możliwość można byłoby jeszcze rozważyć na etapie, gdy strona nie podjęła się obrony swych praw poprzez zaskarżenie decyzji, czyli gdy przykładowo organ dokonałby sprostowania zanim stronie doręczono decyzję, czy też chociażby zanim złożyła ona odwołanie. Natomiast całkowicie niedopuszczalnym jest prostowanie treści decyzji na etapie postępowania odwoławczego, tym bardziej jeśli strona w związku ze wskazaniem niewłaściwej podstawy prawnej podnosi zarzut nieważności decyzji, a organ I instancji przesyłając do organu odwoławczego odwołanie wraz z aktami postępowania, nie widział potrzeby prostowania decyzji, chociaż do samego odwołania się ustosunkował.

Skarżący powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podał, iż sprostowaniu nie podlegają błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Zdaniem skarżącego organy obu instancji naruszyły zasady wymienione w art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a., poprzez bezrefleksyjne skorzystanie z instytucji sprostowania oczywistej omyłki w treści decyzji, poprzez zmianę podstawy prawnej wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, iż wbrew twierdzeniom strony, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie zostało oparte o prawidłowo ustalony stan faktyczny. Organ wskazał motywy jakimi kierował się przy podjęciu postanowienia oraz przepisy prawa jakie zastosował w sprawie. Materiał dowodowy był kompletny i nie wymagał uzupełnienia. Na jego podstawie możliwe było zajęcie jednoznacznego stanowiska w sprawie. Zdaniem organu fakt, że skarżący nie jest zadowolony z podjętego w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia nie oznacza, że organ naruszył przepisy postępowania. Zauważył, iż niezaprzeczalne jest, że zarówno uchwała o wskazanym w postanowieniu Starosty numerze oraz ustęp cytowanego przepisu nie istnieją, a dokonane sprostowania w decyzji w żaden sposób nie miały wpływu na przebieg ani wynik końcowy postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., było postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienia Starosty o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. w sprawie zamiaru montażu urządzenia reklamowego, tj. reklamy świetlnej na dz. Nr [...], wydanej K.R., w ten sposób, że w wierszu 29 na stronie 1 decyzji zamiast wyrazów "uchwałą nr LXIV/522/22" powinno być "uchwałą nr LXIV/552/22", w wierszu 35 na stronie 1 decyzji zamiast wyrazów "zgodnie z § 14 ust. 14" powinno być "zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 12".

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Podstawę powyższych postanowień stanowił art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Na postanowienie w sprawie sprostowania służy zażalenie (art. 113 § 3 k.p.a.).

Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie sprowadza się do dopuszczalności sprostowania na podstawie art. 113 k.p.a., jako oczywistej omyłki, błędu polegającego na wskazaniu w uzasadnieniu decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] niewłaściwego numeru uchwały Rady Miejskiej z dnia 24 listopada 2022 r. Mianowicie zamiast powołania się na uchwałę o numerze LXIV/552/22 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta obejmującego kwartały zabudowy pomiędzy ulicami: [...] i terenami [...], Starosta podał numer LXIV/522/22. Drugą omyłką, którą zostało dotknięte uzasadnienie ww. decyzji było błędne powołanie § 14 ust. 12 uchwały, regulujące zakaz umieszczania od strony przestrzeni publicznych zewnętrznych urządzeń technicznych, m.in. takich jak urządzenia emitujące zmienne światło.

Wyjaśnienia wymaga, że wszystkie błędy prostowane w trybie art. 113 § 1 powinny cechować się oczywistością. Oczywistość omyłki wynika z natury samego błędu lub z porównania treści rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, innymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy albo z innymi czynnikami. Interpretacja pojęć "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "oczywiste omyłki" powinna uwzględniać ich potoczne znaczenie (por. P. Przybysz, K.p.a. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, t. 1 i 3 do art. 113 i powołane tamże orzecznictwo). Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 maja 2016 r., I OSK 2040/14). Oczywistość omyłki polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między zamierzeniem organu a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia niebudzących wątpliwości faktów (por. wyrok NSA z 19 lipca 2002 r., IV SA 498/01).

Sprostowanie nie może powodować zmiany stanu faktycznego przedstawionego w decyzji na stan, który nie odpowiada zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu. (por. wyrok NSA z 24 września 2009 r., II OSK 1439/08). Przy czym art. 113 § 1 k.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a.,LEX/el. 2023, t. 3 do art. 113).

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, omyłkowe wskazanie numeru uchwały Rady Miejskiej oraz powołanie się na błędny przepis z tej uchwały, gdy jednocześnie organ prawidłowo wskazał regulacje w niej zawarte, nie odnosi się ani do ustalenia treści obowiązującego przepisu i jego interpretacji, ani do ustaleń faktycznych, ani do ustalenia konsekwencji prawnych. Błąd w zakresie stosowania prawa musiałby się odnosić do kwestii rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, względnie rozbieżności między rozstrzygnięciem a treścią uzasadnienia. Z żadnym z tych przypadków nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.

Co więcej, o oczywistości tej omyłki świadczy fakt, że objęta zgłoszeniem zamiaru montażu urządzenia reklamowego, tj. reklamy świetlnej działka nr [...] położona jest na oszarze objętych uchwałą Rady Miejskiej z dnia 24 listopada 2022 r., nr LXIV/552/22 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta obejmującego kwartały zabudowy pomiędzy ulicami: [...] i terenami [...]. Nie da się też przyjąć, że sprostowanie polegające na wskazaniu prawidłowego ustępu 2 punktu 12 przepisu § 14 uchwały nr LXIV/552/22 w miejsce błędnie powołanego ust. 12 tego przepisu narusza art. 113 § 1 k.p.a. Przemawia za tym fakt, że w uchwale nr LXIV/552/22 nie widnieje § 14 ust. 12, a powołana w uzasadnieniu decyzji objętej sprostowaniem regulacja zawarta została właśnie w § 14 ust. 1 pkt 12 uchwały. Uzasadnienie decyzji, pozwala stwierdzić, że omyłka miała charakter oczywisty, który można było sprostować na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że sprostowanie oczywistych błędów w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2022 r. było konieczne, aby usunąć oczywistą rozbieżność w treści uzasadnia. Podjęte przez organ działania nie prowadziły do zmiany tego rozstrzygnięcia. Prawa skarżącego nie zostały zatem w żaden sposób naruszone. Ekonomia procesowa natomiast nakazuje usuwanie prostych, oczywistych błędów, nie wpływających na treść rozstrzygnięcia w uproszczonym trybie sprostowania. Rozstrzygnięcie nie uległo żadnej zmianie, prawa skarżącego nie zostały w żaden sposób naruszone.

Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.