Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 688/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 16 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 10, art. 148 par. 2.
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 12 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r., nadanym w dniu 25 kwietnia 2023 r., T. C., dalej jako "strona", "skarżąca", zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania w sprawie zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, z dnia 2 grudnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W podaniu strona wskazała, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, gdyż nie powiadomiono jej o posiedzeniu Wojewódzkiej Komisji ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w S. i nie dano jej wypowiedzieć się przed tą Komisją. Strona oświadczyła, że była razem z mężem działaczem antykomunistycznym i osobą represjonowaną z powodów politycznych.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 149 § 3 w zw. z art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 –j.t.), dalej jako "k.p.a." odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 2 grudnia 2020 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z 4 września 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Organ I instancji wyjaśnił, iż na decyzję z dnia 2 grudnia 2020 r. T. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 58/21 oddalił skargę.

W ocenie organu, wniosek strony o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, nie może być uwzględniony, ponieważ decyzję z dnia 2 grudnia 2020 r. strona odebrała w dniu 7 grudnia 2020 r., w związku z czym, termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., minął w dniu 7 stycznia 2021 r.

Organ I instancji wskazał nadto, że strona była informowana pisemnie o wszystkich czynnościach podejmowanych przez organ oraz o możliwości czynnego udziału w sprawie.

Na powyższe postanowienie T. C. wniosła zażalenie, w którym oświadczyła, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte we wniosku z dnia 24 kwietnia 2023 r.

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 149 § 3 i art. 148 § 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 12 maja 2023 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, iż strona wystąpiła z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. (Dz. U. z 2023 r. poz. 388), dalej jako "u.d.o.a.". Szef Urzędu do Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją ostateczną z dnia 2 grudnia 2020 r. odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Od powyższej decyzji Wnioskodawczym złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 58/21, WSA w Szczecinie oddalił skargę. Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. (data wpływu) strona wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego - w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Organ II instancji podkreślił, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. W postępowaniu tym ustawodawca wymaga aby wniosek został złożony w miesięcznym terminie. Przepis art. 148 § 2 k.p.a. stanowi, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wniesienie takiego podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

Organ II instancji zaznaczył, że wnioskodawczyni brała udział w postępowaniu na każdym jego etapie i była informowana o jego przebiegu i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Następnie stwierdził, że kwestionowana decyzja z dnia 2 grudnia 2020 r. została doręczona stronie w dniu 7 grudnia 2020 r., a zatem strona wniosła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.

Na powyższe postanowienie T. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której podniosła, iż nie jest prawdą, że była informowana pisemnie o wszystkich czynnościach podejmowanych przez organ oraz o możliwości udziału w sprawie.

Skarżąca podała, że w decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 grudnia 2020 r. wymieniona jest uchwała z dnia 14 lipca 2020 r. Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w S., o podjęcie której zwrócił się Szef Urzędu w jej sprawie. Skarżąca podkreśliła, że nie powiadomiono jej o posiedzeniu ww. Komisji i nie dano się wypowiedzieć do protokołu o swojej działalności antykomunistycznej, zaś Członkowie Rady negatywnie zaopiniowali jej wniosek. Nie ma też wiedzy, czy wzięto pod uwagę pismo posła na Sejm RP oraz Solidarności, że rodzina C. była prześladowana za działalność na rzecz wolności i demokratyzacji Polski, czyli represje z powodów politycznych.

Zdaniem skarżącej, w postępowaniu są błędy, gdyż sprawę prowadziło na zmianę kilku specjalistów z urzędu, stąd też wnosi o przekazanie sprawy przez Sąd do ponownego rozpoznania przez organ.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. I wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się niezasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten nie narusza prawa.

Skarżąca domagała się wznowienia postępowania wskazując, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 grudnia 2020 r., nie powiadomiono jej bowiem o terminie posiedzenia Wojewódzkiej Komisji ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych w S., dalej jako "Komisja", i w związku z tym nie mogła się przed tą Komisją wypowiedzieć i przedstawić swojego stanowiska.

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne jest, co do zasady dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.). Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Jednym z takich nadzwyczajnych trybów, który może doprowadzić do uchylenia i zmiany decyzji ostatecznej jest wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Na podstawie art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

W badanej sprawie, biorąc pod uwagę treść wniosku skarżącej organ prawidłowo uznał, że domaga się ona wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Strona wywodziła bowiem, że nie bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie informowano jej o terminach przeprowadzanych w sprawie czynności i uniemożliwiono jej udział w posiedzeniu Komisji, o którym była mowa wyżej.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że – zgodnie z wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a. zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. O naruszeniu tej zasady można mówić wówczas, gdy stronie nie umożliwiono udział w postępowaniu, zazwyczaj dzieje się to, gdy jakiś podmiot nie został uznany za stronę postępowania i z tego powodu nie brał w nim udziału. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1536/21, naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Strona skarżąca, powołując się na zaniedbania organu w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych w toku postępowania, powinna więc wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonała, jakich argumentów nie podniosła i jak wpłynęło to na wynik sprawy. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu może zatem stanowić podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Należy jednak podkreślić, że – jak trafnie zauważył organ, wniosek o wznowienie postępowania powinien zostać złożony w terminie o kreślonym w art. 148 § 2 k.p.a., a więc w terminie miesiąca od dnia w którym skarżąca dowiedziała się o decyzji.

Na gruncie badanej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżącej odpis decyzji został doręczony w dniu 7 grudnia 2020 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru. W konsekwencji zasadnie organ uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, bowiem już w dacie doręczenia decyzji skarżąca miała możliwość zapoznania się z jej uzasadnieniem, z którego – jak podnosi, dowiedziała się o posiedzeniu Komisji.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że postępowanie w sprawie o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej zostało wszczęte na wniosek skarżącej. Z akt postępowania wynika, że brała czynny udział w postępowaniu, została powiadomiona o jego zakończeniu i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Argumentacja dotycząca braku powiadomienia o posiedzeniu Komisji została przez skarżącą podniesiona w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia 2 grudnia 2020 r., co potwierdza, iż skarżąca o tej okoliczności wiedziała znacznie wcześniej. Sąd, rozpatrując skargę, dokonał jej oceny, co wprost wynika z wydanego w tej sprawie w dniu 17 czerwca 2021 r. wyroku.

Końcowo wyjaśnić należy, że Sąd, rozpatrując skargę w niniejszej sprawie nie dokonywał merytorycznej oceny postępowania w sprawie o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej i wydanych decyzji, a zgodność z prawem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego, stąd też argumentacja odnosząca się do niezbadania przez organ wszystkich istotnych kwestii w tym nieuwzględnienia przedłożonych przez skarżącą w tym postępowaniu dokumentów nie mogła zostać uwzględniona.

Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane zgodnie z przepisami prawa i z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.