Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 163/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2 i art. 6 pkt. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Stare Babice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Stare Babice a Burmistrzem Miasta i Gminy Pilawa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.S. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Stare Babice jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 lipca 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach, działający z upoważnienia Wójta Gminy Stare Babice wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem, a Burmistrzem Miasta i Gminy Pilawa, w przedmiocie wniosku złożonego przez H. S. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku z dnia 15 lipca 2015 r. podano, że Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pilawie przesłał wniosek H. S. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach, jako organowi właściwemu w sprawie. Wskazał, że H. S., zamieszkująca obecnie na obszarze właściwości Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pilawie w lokalu, do którego posiada tytuł prawny (umowę najmu) jest w rozumieniu tego Ośrodka osobą bezdomną, ostatnio na stałe zameldowaną na obszarze właściwości Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach. Tym samym, w mysl art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej też u.p.s.) właściwym do rozpoznania wniosku H. S. jest Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach. Kierownik GOPS w Starych Babicach stwierdził, że stanowisko Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pilawie jest błędne i wskazał, że H. S. była mieszkanką Gminy Stare Babice, skierowaną do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych "[...]" w R. na mocy decyzji z dnia [...] września 2013 r. Opuściła ten Dom Pomocy Społecznej na własne żądanie i zamieszkała w Pilawie, przy ul. [...], dopełniając tam również obowiązku meldunkowego na pobyt czasowy. Tym samym obecnie właściwym dla niej Ośrodkiem Pomocy Społecznej jest Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Pilawie, w obszarze właściwości, którego znajduje się wynajmowana przez nią nieruchomość przy ul. [...] w Pilawie.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pilawie, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Pilawa uznał się niewłaściwym do rozpoznania niniejszej sprawy. Wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz analizy dokumentów załączonych w sprawie wynika, że H. S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Wskazana osoba obecnie mieszka w Pilawie przy ul. [...], gdzie zajmuje jedno pomieszczenie w podpiwniczeniu domu jednorodzinnego. Warunki mieszkaniowe są bardzo trudne. Z akt sprawy wynika, że H. S. nie posiada własnego mieszkania, nie posiada stałego meldunku (ksero dowodu osobistego). Po utracie prawa własności do domu, przez ostatnie lata zamieszkiwała w schronisku dla bezdomnych kobiet "[...]" przy ul. [...] w Warszawie a następnie w schronisku [...] "[...]"[...],[...] O. (oświadczenie H. S.). W dniu 27 września 2013 r. H. S. decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach została skierowana do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. W uzasadnieniu ww. decyzji podano, iż " ...Ww. od [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] września 2012 r. w sposób ciągły przebywała w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet "[...]" ul. [...] w Warszawie. Natomiast od dnia [...] września 2012 r. H. S. przebywa w schronisku Domu [...] "[...]" [...] w O. Zameldowana na pobyt stały w K. S. ul. [...], który nie stanowi jej własności i w którym nie ma żadnego prawa do przebywania" (w załączeniu xero decyzji z dnia [...] września 2013 r.). Z uwagi na problem z przystosowaniem się do warunków panujących w DPS a także na zbyt dużą odległość od wcześniejszego miejsca zamieszkania na terenie Gminy Stare Babice, zainteresowana zrezygnowała z pobytu w DPS w R. Po opuszczeniu placówki zamieszkała w podpiwniczeniu domu jednorodzinnego na terenie miasta Pilawa. W tych okolicznościach sprawy uznano, że H. S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały a ostatnim miejscem zameldowania H. S. jest Gmina Stare Babice.

Zarządzeniem z dnia 28 października 2015 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wezwał Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach do wskazania, czy decyzja z dnia 27 września 2013 r., o skierowaniu H. S. do domu opieki społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych nadal pozostaje w obrocie prawnym, czy tez została zmieniona bądź uchylona przez organ administracji publicznej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ nadesłał decyzję Wójta Gminy Stare Babice z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] uchylającą w/w decyzję z dnia [...] września 2013 r. (którą również nadesłał w załączeniu wraz z pismem H. S. z dnia [...] lutego 2015 r. informującym, iż rezygnuje ona z pobytu w DPS w R.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy Stare Babice a Burmistrzem Miasta i Gminy Pilawa, jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku H. S. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s., który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).

Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm., dalej ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.

Z niekwestionowanego przez H. S. stanu faktycznego wynika, że od [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] września 2012 r. przebywała w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet "[...]" w Warszawie, zaś od dnia [...] września 2012 r. H. S. pozostawała w schronisku Domu [...] "[...]" w O., zameldowana na pobyt stały w K. S. ul. [...], który nie stanowi jej własności i w którym nie ma możliwości zamieszkania. W opisanych wyżej okolicznościach Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starych Babicach, działający z upoważnienia Wójta Gminy Stare Babice decyzją z [...] września 2012 r. skierował H. S. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Z powodu jednak, jak wskazał organ, zbyt dużej odległości od wcześniejszego miejsca zamieszkania na terenie Gminy Stare Babice i problemów z przystosowaniem się, wnioskodawczyni zrezygnowała z pobytu w tym miejscu, na skutek czego decyzja powyższa została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie w dniu [...] lutego 2015 r. (k. 20 akt s.). Sprawa zaczęła się zatem toczyć na nowo.

Wskazać należy, iż z akt sprawy nie wynika, że H. S. obecnie mieszka w lokalu mieszkalnym i posiada stały meldunek. Z akt sprawy wynika natomiast, że aktualnie przebywa ona w Pilawie przy ul. [...], gdzie zajmuje jedno pomieszczenie w podpiwniczeniu domu jednorodzinnego o powierzchni ok. 5 m² powierzchni użytkowej, w którym warunki mieszkaniowe są bardzo trudne - brak łazienki i wody, złe ogrzewanie, wilgoć. Z powyższego wynika że miejsce to nie spełnia podstawowych warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i z tego powodu nie może zostać uznane za lokal mieszkalny w rozumieniu w/w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Mając na uwadze powyższe przyjąć należało, że H. S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz, jak wskazano na wstępie, ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Z oświadczenia pracownika socjalnego zawartego w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego, jak również z analizy wyżej przedstawionych okoliczności i akt sprawy wynika, że miejscem ostatniego zameldowania H. S. na pobyt stały jest Gmina Stare Babice. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że w świetle art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy Stare Babice.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.