Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 354/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 105
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 35 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1681
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Asesor WSA Paweł Daniel Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2024 r. w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Wojewody z dnia 18 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania B. L., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia 19 lutego 2024 r. o numerze [...] umarzającą postępowanie w sprawie sprostowania aktu zgonu sporządzonego w rejestrze stanu cywilnego pod numerem [...] na nazwisko V. M..

Decyzja Wojewody, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 3 grudnia 2023 r. B. L. (dalej także jako Skarżąca) złożyła w Urzędzie Stanu Cywilnego w P. wniosek o sprostowanie aktu zgonu V. M., sporządzonego w rejestrze stanu cywilnego pod numerem [...] w zakresie imienia zmarłej: jest: V. powinno być: W. . Skarżąca wskazała, że zgodnie z aktem urodzenia zmarłej siostry sporządzonego w rejestrze stany cywilnego pod numerem [...] imię siostry to W. , podnosząc, że sprostowany akt zgonu siostry jest potrzebny do celów urzędowych.

Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. decyzją z 19 lutego 2024 r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie sprostowania aktu zgonu V. M.. Organ stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do sprostowania aktu zgonu siostry i tym samym, że nie przysługuje jej atrybut strony w tym postępowaniu i tym samym nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i postępowanie należy umorzyć.

B. L. złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I instancji. Skarżąca wskazała, że jej priorytetem było uzyskanie sprostowania aktu zgonu zmarłej siostry, a nie prowadzenie biurokratycznej korespondencji z Urzędem Stanu Cywilnego w P., zakończonej umorzeniem postępowania i wniosła o uznanie jej za stronę postępowania.

Wydając wskazaną na wstępie decyzję, Wojewoda podniósł, po przytoczeniu treści przepisów prawa, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że postępowanie należy umorzyć, gdy w toku postępowania okaże się, że osoba, której żądanie spowodowało wszczęcie postępowania, nie legitymuje się interesem prawnym. Gdy w chwili złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nie można precyzyjnie ustalić, czy podmiot występujący z żądaniem posiada, czy nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., należy w toku postępowania administracyjnego wyjaśnić wszelkie wątpliwości dotyczące interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie. W przypadku, gdy okaże się, iż wnoszący żądanie nie dysponuje owym interesem prawnym, wtedy wszczęte postępowanie musi zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Organ wyjaśnił, iż tryb sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego został określony w art. 35 ust. 3 p.a.s.c., który stanowi, że czynność ta ma charakter czynności materialno-technicznej i może zostać dokonana z urzędu, na wniosek osoby, której akt dotyczy, jej przedstawiciela ustawowego (np. rodziców w stosunku do małoletnich lub ubezwłasnowolnionych częściowo i całkowicie dzieci), osoby mającej w tym interes prawny, prokuratora.

Organ podniósł, iż w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, wykazywany w procedurze sprostowania aktu stanu cywilnego interes prawny strony musi wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa, stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnia się natomiast interes faktyczny, polegający na tym, że dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Zdaniem organu, wnioskodawczyni, nie będąc osobą której akt dotyczy lub jej przedstawicielem ustawowym, winna wykazać, że posiada interes prawny w dokonaniu przez organ czynności, o którą wystąpiła. Wymieniona we wniosku podała, że sprostowany akt zgonu siostry jest potrzebny do celów urzędowych, jednak nie przedłożyła dokumentów, które potwierdzałyby zobowiązanie jej przez inny organ, czy sąd do przedłożenia sprostowanego aktu zgonu V. M.. Wnioskodawczyni nie udowodniła więc istnienia własnego, indywidualnego, konkretnego, dającego się obiektywnie stwierdzić oraz aktualnego interesu prawnego, pomimo stosownego wezwania organu I instancji. Zdaniem organ, względy rodzinne - genealogiczne, które zdaniem Wnioskodawczyni przemawiają za uporządkowaniem danych zmarłej siostry w aktach Urzędu Stanu Cywilnego w P. wpisują się w definicję interesu faktycznego, lecz nie stanowią interesu prawnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. L., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 35 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez wadliwie stwierdzony przez Wojewodę i organ I instancji brak interesu prawnego Skarżącej do sprostowania aktu zgonu siostry albowiem organy błędnie zastosowały przepis art. 35 ust. 3 p.a.s.c.;

- art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu Cywilnego, tj. prawa do kultu pamięci zmarłej siostry poprzez niedokonanie przez organ (w wyniku wadliwie stwierdzonego przez organ braku interesu prawnego Skarżącej) sprostowania aktu stanu cywilnego zmarłej oraz nieumieszczenia w rejestrze stanu cywilnego stanowiącym publiczne i urzędowe medium zapisu zgodnego ze stanem faktycznym w zakresie pisowni pierwszej litery imienia zmarłej - a tym samym naruszenia prawa Skarżącej do "pamięci prawdziwej" to jest "niezafałszowanej i nieprzekłamanej";

- art. 2 ust. p.a.s.c. poprzez utrzymanie przez Wojewodę w mocy decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie z uwagi na wadliwie stwierdzony przez Wojewodę brak interesu prawnego Skarżącej, a tym samym pozbawienie Skarżącej prawa do dwukrotnego rozpoznania co do istoty jej sprawy;

- art. 3 p.a.s.c. poprzez niedokonanie w rejestrze stanu cywilnego sprostowania aktu zgonu siostry (powołując się na wadliwie stwierdzony brak interesu prawnego Skarżącej), a tym samym utrzymanie w nim wbrew obowiązującemu prawu zapisów nie odzwierciedlających rzeczywistości;

- art. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nie przyznanie Skarżącej atrybutu strony w wyniku wadliwie stwierdzonego braku interesu prawnego po jej stronie oraz stwierdzenia, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy;

- art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 76 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ust. 8 p.a.s.c. i niewydanie Skarżącej dokumentu urzędowego, sporządzonego w przepisanej formie w zakresie swojego działania, a więc niewydanie dowodu tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone;

- art. 35 § 1 i § 2 w związku z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. i niezałatwienie sprawy z wniosków z dnia 3 i 13 grudnia 2023 r. bez zbędnej zwłoki, pomimo ustawowego obowiązku.

Jednocześnie Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody oraz decyzji organu I instancji w całości, zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła przedstawione zarzuty, kwestionując stanowisko organu, zgodnie z którym skarżąca, jako rodzona siostra zmarłej, musi wykazywać się interesem prawnym, ograniczającym się wyłącznie do wykazania konkretnego stosunku prawnego w ramach którego nie można prawidłowo ukształtować jej sytuacji prawnej z uwagi na wadliwy zapis pierwszej litery imienia zmarłej w jej akcie zgonu. Skarżąca uważa ,że jest to rozumowanie zawężone i przez to wadliwe. Pokrewieństwo w linii bocznej w stopniu drugim , a więc najbliższy krewny w linii bocznej ( rodzona siostra) jest szczególnym rodzajem więzi prawnej , która ma swoje refleksy normatywne w licznych stosunkach prawnych regulowanych normami prawa cywilnego i administracyjnoprawnego. Nadto Skarżąca uważa ,iż już z samego faktu pokrewieństwa - jako najbliższa krewna w linii bocznej - z samego już faktu pokrewieństwa ma i zawsze będzie miała interes prawny w sprostowaniu aktu zgonu swojej rodzonej siostry, bez konieczności powoływania się na konkretna relację prawną , w ramach której konieczne jest legitymowanie się sprostowanym aktem stanu cywilnego - w tym przypadku aktem zgonu.

Ponadto Skarżąca wskazała, iż jako rodzona siostra dysponuje samodzielnym, chronionym prawnie dobrem osobistym w postaci kultu osoby zmarłej. Skarżąca podniosła, iż z tak określonego prawa podmiotowego wywodzi się dwa zasadnicze uprawnienia: prawo do "dobrej pamięci, o zmarłym oraz prawo do "pamięci prawdziwej "to jest niezafałszowanej i nie przekłamanej". Zdaniem skarżącej, jej troska oraz starania się o faktyczny zapis w zakresie pisowni pierwszej litery imienia zmarłej w rejestrze stanu cywilnego jest odzwierciedleniem zachowania tej "pamięci prawdziwej,, o zmarłej osobie- również w postaci danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w kwestionowanej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2024 r. Skarżąca wskazała, iż odpowiedź na skargę zawiera "wadę co do podanych faktów mających znaczenie prawne bowiem milczy na temat podjęcia działań organu z urzędu oraz nie ujawnienia (w żaden sposób) w treści odpowiedzi na skargę przesłanek, którymi się kierował zachowując bierność".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W tym miejscu podkreślić należy, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownikiem USC w P. o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku Skarżącej. Tym samym poza oceną Sądu na gruncie niniejszej sprawy jest zachowanie organu i ocena wniosku o wszczęcie postępowania przez organ z urzędu. Sąd dokonując kontroli zaskarżonych decyzji ocenia wyłącznie czy organy prawidłowo uznały, iż w sprawie zaszła bezprzedmiotowość wszczętego na wniosek Skarżącej postępowania.

Przechodząc zatem do istoty sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."). Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie organu odwoławczego postępowanie prowadzone przed Kierownikiem USC w P. było bezprzedmiotowe na skutek braku po stronie Skarżącej stosownej legitymacji w złożeniu wniosku o sprostowaniu aktu stanu cywilnego.

Wniosek Skarżącej oparty został na przepisie art. 35 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1378 – zwanej dalej "p.a.s.c.").

Zgodnie z tym przepisem akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził.

Jednocześnie zgodnie z art. 35 ust. 3 p.a.s.c. sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy, lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno-technicznej.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, iż sprostowanie w przypadku Skarżącej może nastąpić na jej wniosek o ile wykaże interes prawy, gdyż nie ulega wątpliwości, że akt stanu cywilnego nie dotyczy Skarżącej czy też osoby której ustawowym przedstawicielem jest.

Równocześnie trzeba zauważyć, że ustawodawca nie uregulował w p.a.s.c. zagadnienia interesu prawnego w domaganiu się sprostowania aktu stanu cywilnego. W powołanym przepisie art. 35 ust. 3 p.a.s.c., ani innej jednostce redakcyjnej tej ustawy, nie uregulowano w sposób odrębny od zasad ogólnych kwestii statusu strony w postępowaniu w sprawie sprostowania aktu stanu cywilnego (na wzór np. art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, art. 235 ust. 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej lub art. 185 ust. 1 i 2 ustawy 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska). Zastosowanie znajdzie tu zatem art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zdaniem Sądu, należy mieć przede wszystkim na uwadze, że w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP) status strony nie jest swoistym przywilejem, ale jednym z podstawowych gwarantów prawa do postępowania, a zatem prawa do obrony interesów na drodze prawa, w tym prawa do wysłuchania (por. np. wyr. NSA z 17 listopada 2011 r., II OSK 1657/10, dostępne a stronie htp//orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA).

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wykazywany w takiej procedurze interes prawny strony musi wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa, stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Mieć interes prawny w sprawie znaczy zatem to samo, co wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawa, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki (vide: wyroki NSA z 13 marca 2001, sygn. akt I SA 2312/99 - LEX nr 78956, z dnia 1 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 72/00 i z 12 lutego 2002, sygn. akt V SA 1123/01 –CBOSA). Pojęcie interesu prawnego, od którego zależy legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym, ma zatem charakter materialnoprawny i jego ustalenie wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a obowiązującym systemem prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać normy prawa powszechnie obowiązującego, która stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniała ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy więc od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, zaś okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 k.p.a. Cechami interesu prawnego jest bowiem to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak normy kreujące zasady dziedziczenia, wnioskodawca musi wykazać też szczególne, konkretne oraz aktualne okoliczności faktyczne.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazała, iż posiada interes prawny w sprostowaniu imienia siostry w jej akcie zgonu. We wniosku Skarżąca wskazała wyłącznie, iż sprostowanie jest jej potrzebne z uwagi na sprawy urzędowe.

Natomiast we wniesionej skardze Skarżąca wskazała, iż już z samego faktu pokrewieństwa - jako najbliższa krewna w linii bocznej - z samego już faktu pokrewieństwa ma i zawsze będzie miała interes prawny w sprostowaniu aktu zgonu swojej rodzonej siostry, bez konieczności powoływania się na konkretna relację prawną , w ramach której konieczne jest legitymowanie się sprostowanym aktem stanu cywilnego - w tym przypadku aktem zgonu.

Skarżąca zaznaczyła, iż jako rodzona siostra dysponuje samodzielnym, chronionym prawnie dobrem osobistym w postaci kultu osoby zmarłej. W tym zakresie Skarżąca odwołała się i przytoczyła treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz [...].

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stanął na stanowisku, iż krewny w linii prostej, już z samego faktu pokrewieństwa, zawsze będzie miał interes prawny w uzupełnieniu aktu urodzenia swojego przodka, bez konieczności powoływania się na konkretną relację prawną, w ramach której konieczne jest legitymowanie się kompletnym aktem stanu cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaznaczył, iż art. 37 ust. 3 p.a.s.c. należy interpretować w ujęciu systemowym, a w szczególności z uwzględnieniem art. 45 ust. 1 p.a.s.c., w którym ustawodawca, jako podmioty uprawnione do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego kategorialnie wyodrębnił, wstępnych, zstępnych i osoby posiadając interes prawny. Przyjął zatem, że sam fakt pokrewieństwa w linii prostej wyłącza konieczność wykazywania interesu prawnego w uzyskaniu odpisu aktu stanu cywilnego. W ocenie Sądu w analogicznych uwarunkowaniach normatywnych należy interpretować obowiązek wykazania interesu prawnego w procedurze uzupełnienia aktu stanu cywilnego. Interes prawny nie ma charakteru matrycowego, identycznego w każdej procedurze, w której jest weryfikowany. W ocenie Sądu nie ma żadnych przeciwskazań, aby interes prawny krewnego w linii prostej w uzupełnieniu aktu stanu cywilnego swojego zmarłego wstępnego wywodzić z przepisów Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, z których wynika charakter relacji pomiędzy krewnymi, w tym między innymi obowiązek troski i dbania o członków rodziny – art. 617 § 1 w zw. z art. 128 KRiO, przepisów prawa cywilnego regulujących dobro osobiste, jakimi są kult po osobie zmarłej – art. 23 i 24 k.c., oraz przepisów p.a.s.c. regulujących cel i funkcje rejestru aktów stanu cywilnego oraz zakres informacji, jakie te akty mają odzwierciedlać – art. 2 i art. 60, art. 88, art. 95 p.a.s.c.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego poglądu.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art. 23 k.c. zawiera otwarty katalog dóbr osobistych, o czym świadczy zwrot "jak w szczególności". Wskazać należy, że prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej, chociaż niewymienione w art. 23 k.c. stanowi samoistne dobro osobiste (wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2011 r., V CSK 256/10, LEX nr 794581).

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 517/23 (CBOSA), iż kult pamięci osoby zmarłej jest chroniony na gruncie prawa cywilnego w sytuacji, gdy powstaje jego zagrożenie lub naruszenie (art. 24 k.c.). Dopiero wówczas można wystąpić o jego ochronę. W sytuacji braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego, brak jest interesu prawnego w domaganiu się jego ochrony. Istnienie dobra osobistego jest kwestią faktu. Interes prawny ma natomiast wynikać z prawa, a nie z faktu. Podkreślić należy, że dopiero z potrzeby ochrony dobra osobistego może wynikać cudzy interes prawny.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż samo posiadanie tego dobra, które jest chronione na gruncie art. 23 i art. 24 k.c. przed zachowaniem mu zagrażającym lub je naruszającym, nie skutkuje jeszcze istnieniem interesu prawnego. Odwołanie się jedynie do art. 23 k.c. nie jest wystarczające do wykazania interesu prawnego, ponieważ przepis ten wiązać należy z określonymi działaniami, które zmierzałyby do ochrony określonego dobra w przypadku jego naruszania lub też w wykazaniu określonej sytuacji w związku z toczącym się przed sądem lub innym organem administracji publicznej postępowaniem.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca do takich okoliczności nie odwołuje się. Samo wskazanie we wniosku, że sprostowanie jest potrzebne do spraw urzędowych bez wskazania konkretnego postępowania nie jest wystarczające do uznania, że Skarżąca posiada interes prawny.

Tym samym Sąd podzielił stanowisko organu, iż skarżąca nie wykazała, iż posiada interes prawny w sprostowaniu imienia siostry w jej akcie zgonu. Jeszcze raz należy zaznaczyć, iż samo odwołanie się przez Skarżącą do art. 23 k.c. nie było wystarczające do wykazania interesu prawnego do żądania sprostowania aktu zgonu siostry.

Z powyższych względów organ, wobec uznania, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego, zasadnie umorzył postępowanie.

Mając powyższe na uwadze Sąd jako niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 35 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 p.a.s.c. jak również art. 23 k.c.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy art. 2 i 3 p.a.s.c. czy też art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 35 § 1 i § 2 w związku z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. wskazać należy, iż kwestia opieszałości organu w załatwieniu wniosku Skarżącej mogła być przedmiotem odrębnej skargi. Natomiast kwestia nieterminowości załatwienia sprawy nie ma znaczenia w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.