Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2328/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2023 r. sprawy ze skargi S Z na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 września 2022 r. nr 770/OPON/2022 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2022 nr [...] ; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S Z kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Wojewody Mazowieckiego ( dalej jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy") z dn. 1 września 2022 r. Nr 770/OPON/2022, na podstawie której ww. organ, działając na podstawie art. 138§1 pkt. 1 kpa oraz art. 82 ust.3 ustawy z dn. 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( DZ U z 2021 r. p[oz.2351, dalej jako: "u.p.b."), po rozpatrzeniu odwołania S.Z od decyzji Starosty [...] Nr [...]z dn. [...]stycznia 2022 r. odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia dla S.Z prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, garażem podziemnym, instalacją wentylacji mechanicznej na działce nr ew. [...] obręb [...]położonej przy ul. [...] w [...]– orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Postepowanie w sprawie zostało wywołane złożeniem przez S.Z. w dn. 9 listopada 2020 r. w Starostwie Powiatowym w [...]wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, garażem podziemnym, instalacją wentylacji mechanicznej na działce nr ew. [...]obręb [...]położonej przy ul. [...] w [...].

Po analizie przedłożonej dokumentacji (uzupełnionej przez inwestora na wezwanie organu) Starosta [...]decyzją Nr [...]z dnia [...]stycznia 2022 r., znak: [...], odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia dla S.Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, garażem podziemnym, instalacją wentylacji mechanicznej na działce nr ew. [...]obręb [...]położonej przy ul. [...] w [...].

Od wyżej wymienionej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie wniósł S.Z. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Wojewoda, jako organ odwoławczy orzekając po rozpatrzeniu środka odwoławczego o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przede wszystkim na początku swojego wywodu wskazał na ramy prawne sprawy wynikające z przepisów art. 32 i art. 35 u.p.b.

Odnosząc powyższe do stanu sprawy, Wojewoda podniósł, że wnioskiem z dnia 3 listopada 2020 r. sprecyzowanym w dniu 28 grudnia 2020 r., Skarżący zamiarem inwestycyjnym objął budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, garażem podziemnym, instalacją wentylacji mechanicznej na działce nr ew. [...] obręb [...]położonej przy ul. [...] w [...].

Wskazać należy, że dla przedmiotowej inwestycji wydana została decyzja Prezydenta Miasta [...]Nr [...]z dnia [...]lipca 2020 r., ustalająca warunki zabudowy.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...]wobec nieprawidłowości w załączonej do wniosku o pozwolenie na budowę dokumentacji projektowej, stwierdzając jej naruszenia w zakresie wymogów określonych w art. 35 ust. 1 Prawa budowalnego, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r,, wezwał Skarżącego do ich usunięcia wyliczając enumeratywnie wszystkie wskazane w postanowieniu Starosty [...]braki formalne przedłożonej dokumentacji.

Po analizie dokumentów Wojewoda Mazowiecki stwierdza, iż nałożone obowiązki

uzupełnienia nieprawidłowości, znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

W tym miejscu wskazać należy, że Inwestor nie uzupełnił obowiązku doprowadzenia

inwestycji do zgodności z r.w.t. w zakresie odległości budynku od granic działki z uwagi na fakt, iż projektowany obiekt nie spełnia wymagań określonych w § 12 ust. 1 r.w.t.

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 r.w.t., jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

Z dokumentacji wynika, że projektowany budynek usytuowany został ścianą bez okien

bezpośrednio przy granicy z działka nr ew. [...], oraz ścianą z otworami okiennymi od strony zachodniej, przy granicy z działką nr [...] w odległości mniejszej niż 4 metry, co stanowi rażące naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 12 ust. 10 r.w.t.

Ponadto nie wykazano, iż powierzchnia zabudowy jest zgodna z decyzją o warunkach

zabudowy. Wskazać należy, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy, maksymalną wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki ustalono jako 90%.

Wskazać należy, że w piśmie z dnia 17 stycznia 2022 r., Inwestor wskazał, iż powierzchnia pod loggiami zaliczona została do powierzchni zabudowy, jednakże z rysunku załączonego do powyższego pisma wynika, że do powierzchni zabudowy nie została zaliczona powierzchnia pod podcieniami od strony ul. [...] oraz powierzchnia pod loggiami od strony działki o nr ew. [...].

W związku z powyższym istnieje wątpliwość co do prawidłowego wyliczenia powierzchni zabudowy, zgodnej ze wskaźnikiem zawartym w decyzji o warunkach zabudowy.

Ponadto inwestor nie dołączył uzupełnionego tomu II zatwierdzającego projekt architektoniczno-budowlany zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1935).

Reasumując, z uwagi na niewykonanie przez inwestora prawidłowo nałożonych przez

Starostę [...]obowiązków uzupełnienia dokumentacji projektowej, organ I instancji zgodnie z art. 35 ust. 5 pkt 1 prawa budowlanego, odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Niezależnie od potwierdzenia przez Wojewodę prawidłowości ustaleń Starosty co do ww. nieprawidłowości, Wojewoda wskazał, że przedłożony projekt budowlany zawiera braki nie wskazane w postanowieniu Starosty [...].

Na wstępie wskazać należy, że nie spełnia on wymagań rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1935) w zakresie:

a. § 8 ust. 3 pkt 2, tj. w części opisowej występują rozbieżności odnośnie obiektów przeznaczonych do likwidacji. Wskazać należy, że na projekcie zagospodarowania terenu części rysunkowej, oznaczono elementy przeznaczone do usunięcia, które nie zostały uwzględnione w części opisowej.

W części opisowej wskazano, iż na działce występują przyłącza i sieci kolidujące z budową, do usunięcia według odrębnego opracowania, które nie zostały ujęte na mapie. Natomiast na mapie do celów projektowych wskazano, że rozbiórce podlega również budynek oraz gaz,

b. § 8 ust. 3 pkt 7, tj. część opisowa nie zawiera informacji i danych o charakterze i cechach istniejących i przewidywanych zagrożeń dla środowiska oraz higieny i zdrowia

użytkowników projektowanych obiektów budowlanych i ich otoczenia w zakresie zgodnym z przepisami odrębnymi

c. § 8 ust. 2 pkt 8, tj.: część opisowa projektu zagospodarowania terenu nie określa danych wynikających ze specyfiki, charakteru i stopnia skomplikowania obiektu budowlanego lub robót budowlanych,

d. § 8 ust. 2 pkt 9, tj.: część opisowa projektu zagospodarowania terenu nie określa powierzchni zabudowy, o której mowa w pkt 4, określonej zgodnie z zasadami zawartymi w Polskiej Normie,

e. § 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 6, tj.: sporządzenie zwięzłego opisu technicznego, z uwzględnieniem § 7, określającego formę architektoniczną i funkcję obiektu budowlanego, sposób jego dostosowania do krajobrazu i otaczającej zabudowy oraz sposób spełnienia wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy,

f. § 11 ust. 1 i ust 2 pkt 11, tj.; opis techniczny nie zawiera danych technicznych charakteryzujących wpływ obiektu budowlanego na środowisko i jego wykorzystywanie oraz na zdrowie ludzi i obiekty sąsiednie,

g. § 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 12 tj: opis techniczny nie zawiera analizy możliwości racjonalnego wykorzystania wysokoefektywnych systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło.

Ponadto w dokumentacji brak jest warunków technicznych lub umowy ustalającej warunki w zakresie:

a. zaopatrzenia w wodę przez indywidualne przyłącze wodociągowe z istniejącego wodociągu ulicznego na warunkach określonych przez zarządcę sieci Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. (pkt. 1.4. tiret 1 decyzji Nr [...]ustalającej warunki zabudowy),

b. odprowadzania ścieków sanitarnych poprzez indywidualne przyłącze do sieci kanalizacyjnej na warunkach określonych przez zarządcę sieci - Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i kanalizacji w W.

c. zaopatrzenia w energie elektryczną - ustala się możliwość podłączenia do projektowanej zabudowy z istniejącej sieci elektroenergetycznej na warunkach określonych przez P. S.A. Oddział W. [...] (pkt. 1.4. tiret 4 decyzji Nr [...] ustalającej warunki zabudowy),

d. gospodarki cieplnej - ustala się podłączenie do istniejącej sieci cieplnej w ulicy na warunkach określonych przez P. S.A. (pkt. 1.4. tiret 6 decyzji Nr [...] ustalającej warunki zabudowy).

Powyższe dokumenty winny być przedłożone w oryginale bądź poświadczone za zgodność z oryginałem (przez organ wydający dany dokument lub przez notariusza albo ustanowionego sprawie adwokata lub radcę prawnego, zgodnie z art. 76a Kpa)

Co więcej w dokumentacji projektowej brak jest wskazania miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych. Zgodnie z § 18 ust. 1 r.w.t. - zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, stanowiska postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również stanowiska postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Miejsca postojowe dla osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do budynku wielorodzinnego wymagane przepisem § 18 r.w.t., w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, należy projektować jako dodatkowe, nie zaś wliczone w bilans miejsc przeznaczonych do obsługi danego obiektu.

Co więcej w dokumentacji brak jest projektu geotechnicznego dla przedmiotowej inwestycji. Wskazać należy, iż przedmiotowe zamierzenie budowlane zostało zakwalifikowane do II kategorii geotechnicznej w warunkach prostych. Inwestor do dokumentacji zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r., w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz. U. 2012, poz. 463), poza opinią geotechniczną i dokumentacją badań podłoża gruntowego powinien załączyć projekt

geotechniczny.

Wskazać należy, że w ocenie Wojewody Mazowieckiego, do projektu budowlanego winna być dołączona analiza przesłaniania i nasłonecznienia dla potencjalnej zabudowy na działkach [...] i [...] w celu wykazania zgodności inwestycji z § 13 i § 57 i § 60 r.w.t.

Podkreślić należy, iż art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, nakazuje poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, z uwzględnieniem istniejącej, jak i potencjalnej zabudowy na sąsiednich działkach (mając na względzie § 13, § 60, § 31 oraz § 271-273 Warunków technicznych), co również winno znaleźć odzwierciedlenie w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji). Ponadto nie wykazano zgodności inwestycji z przepisem § 192 a warunków technicznych.

Zgodnie z powyższym przepisem dotyczącym obowiązku wyposażenia - Mieszkania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym należy wyposażyć w instalację wejściowej sygnalizacji dzwonkowej oraz w odpowiednią sygnalizację alarmowo-przyzywową dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Z projektu budowlanego instalacji elektrycznych nie wynika, iż w budynku znajduje się odpowiednia sygnalizacja, z której mogą korzystać osoby niepełnosprawne,

W przedmiotowej sprawie organ I instancji zasadnie wzywał Inwestora do doprowadzenia projektowanej inwestycji do zgodności z przepisami r.w.t.. Inwestor tego nie uczynił, w związku z czym niemożliwym było zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę dla zamierzonej inwestycji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania należy uznać, iż w świetle poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń pozostają one bez wpływu na podjęte przez Wojewodę Mazowieckiego rozstrzygnięcie.

Stosownie do art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego w przypadku spełnienia przez projekt

budowlany wszelkich wymogów, a także wypełnienia przez inwestora wymagań zawartych w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, właściwy organ nie może odmówić wydania postanowienie o pozwoleniu na budowę. Wnioskowanie oparte na zasadzie, że jeśli norma prawna wiąże konsekwencje tylko z faktami w niej wymienionymi, to konsekwencje te nie wiążą się z innymi faktami daje podstawę do stwierdzenia, że w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wymogi zawarte w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego organ winien odmówić wydania pozwolenia na budowę.

Reasumując, Wojewoda stwierdził, że na podstawie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, iż przedmiotowa z uwagi na fakt, iż Inwestor nie uzupełnił projektu budowlanego w zakresie prawidłowo nałożonych obowiązków, organ I instancji zobligowany był przepisami prawa do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest w ocenie organu odwoławczego prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem jak i pod względem celowości.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 11 października 2022 r. złożył S.Z. ( dalej jako: "skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania w stosunku do M.P., jako strony postępowania, która w dacie wszczęcia postępowania już

nie żyła;

2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wzięcia udziału w sprawie wszystkim osobom, które powinny być stroną postępowania tj. spadkobiercom po M.P.

3. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie sprawy w sposób należyty w szczególności nie ustalenie osób, którym przysługują prawa strony w postępowaniu, w szczególności nie zażądanie od A.R., który zgłosił się do udziału w sprawie w trakcie postępowania, jako spadkobierca po M.P., przedłożenia dokumentu potwierdzającego jego następstwo prawne po zmarłej matce.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w listopadzie 2020 roku na skutek wniosku skarżącego. Organ uznał za strony postępowania właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością, która była objęta wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę. Wśród osób, które organ uznał za strony postępowania i do których rozesłał zawiadomienia o wszczęciu postępowania była M.P.

Osoba ta jednak nie żyła już w dacie wszczęcia postępowania, albowiem zmarła w dniu [...]kwietnia 2015 roku. Tym samym stronami postępowania powinni być jej następcy prawni. Organ nie poczynił jednak żadnych ustaleń w tym zakresie, nawet po uzyskaniu informacji od A.R, który wskazuje, że jest spadkobiercą po w/w. Pełnomocnik A.R. pismem z dnia 17 stycznia 2022 roku poinformował organ, że M.P. nie żyje. Skutkiem tego było uznanie A.R. za stronę postępowania i doręczenie mu odpisu decyzji.

Organ nie podjął jednak żadnych czynności wyjaśniających następstwo prawne po nieżyjącej M.P, do których był zobowiązany. W szczególności organ nie zobowiązał A.R. do przedłożenia stosownego postanowienia sądowego albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, które potwierdzałyby jego następstwo prawne po nieżyjącej matce. Z informacji posiadanych przez skarżącego wynika, że A.R nie jest jedynym spadkobiercą po zmarłej.

Tym samym zarówno zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...], zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem nie zapewniono udziału w sprawie wszystkim zainteresowanym.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda przedkładając akta sprawy, wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Reguła ta znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn w niej wskazanych.

Natomiast przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Starostę [...], wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.

Z wywodów skargi oraz z ustaleń dokonanych przez Sąd wynika, że uznana przez organy obu instancji za stronę w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji M.P. zmarła w dn. [...]kwietnia 2015 r. (odpis skrócony aktu zgonu - k. 29 akt administracyjnych ), a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania przez organ pierwszej instancji, tj. przed 10 lutego 2021 r. ( zawiadomienie o wszczęciu postępowania, k. 7 akt administracyjnych). Pomimo tego organy obu instancji kierowały do M.P. wszelką korespondencję, w tym podjęły próbę doręczenia zmarłej wydanych w toku postępowania administracyjnego rozstrzygnięć. Powyższą okoliczność uwagę zwracał w piśmie z dn. 17 stycznia 2021 r. pełnomocnik A.R., syna zmarłej ( k. 29 akt administracyjnych). Nie spotkało się to z należytą reakcja organów w zakresie ustalenia następców prawnych zmarłej i zawiadomienia ich o toczącym się postępowaniu.

Organy pomijając w tym postępowaniu następców prawnych zmarłej, naruszyły niewątpliwie prawa procesowe tych podmiotów, zagwarantowane w art. 10 § 1 K.p.a. Przepis ten formułuje jedną z generalnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej dwa rodzaje obowiązków, jeden polegający na zapewnieniu stronie udziału w każdym stadium postępowania i drugi polegający na umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W rozpoznawanej sprawie następcy prawni M.P. zostali pozbawieni czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku całego postępowania administracyjnego, w tym nie zawiadomiono ich o wszczęciu postępowania, uniemożliwiono czynne kształtowanie stanu faktycznego sprawy przez prawo żądania przeprowadzenia określonych dowodów, pozbawiono ich prawa wypowiadania się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto nie zostały im doręczone decyzje wydane przez organy w dwóch instancjach.

W przekonaniu Sądu wykazane powyżej naruszenie przez organy art. 10 § 1 K.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z ostatnio wskazanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. W realiach sprawy niewątpliwie nie wszystkie strony postępowania brały w nim udział, zaś podmiotom pozbawionym udziału w postępowaniu nie można przypisać zawinienia. Natomiast naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., który obliguje sąd do uchylenia decyzji w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Szczególnego podkreślenia wymaga, że ujawnienie omawianego naruszenia skutkuje uchyleniem przez sąd aktu administracyjnego bez względu na to, czy w istocie miało ono lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wniosek taki uzasadnia kategorycznie sformułowana dyspozycja komentowanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., a ponadto pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiwsa z 2005 r., nr 4, poz. 66; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 496/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 832/08; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 705/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 217/17 i przytoczone tam orzecznictwo; orzeczenia dostępne, jak wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu, na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie wymaga wykazania, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Dodatkowo podzielić trzeba pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", o jakim mowa w tym przepisie, ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przyjąć należy, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W tym zobiektywizowanym ujęciu naruszenia prawa istotne jest to, że w następstwie wystąpienia podstawy wznowienia postępowania proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał prawidłowo. Tak więc, w razie stwierdzenia przez sąd, że kontrolowany akt narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14). Również w akceptowanym przez sądy administracyjne piśmiennictwie prezentowane jest zasługujące na aprobatę stanowisko, wedle którego sąd administracyjny jest zobowiązany uchylić akt, jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania zawartych w art. 145 § 1 K.p.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842).

Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które to naruszenie skutkować musiało wyeliminowaniem tych aktów z obrotu prawnego.

Organ administracji winien zatem w pierwszej kolejności ustalić następców prawnych zmarłej M.P.. Ustawodawca nie pozostawił bowiem do oceny organu okoliczności, czy śmierć strony ma wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wprawdzie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, lecz dopiero wówczas, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony (...) do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 K.p.a. (w sprawach spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator), a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organy prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.