Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 645/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 135,  art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 124 ust. 1, ust.3, art. 6 pkt 2, art. 129 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego H. P. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 marca 2023 r., nr [...], Starosta Kołobrzeski, powołując się na art. 124 ust. 1, ust. 4, ust. 6 i ust. 7, w związku z art. 6 pkt 2) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344) - dalej: u.g.n. oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm. ), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej przywoływana również jako: "Inwestor", "Wnioskodawca", "Spółka"), ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...] O. , gmina K., stanowiące własność H. P. (dalej przywoływany też jako Strona lub właściciel nieruchomości), przez zezwolenie dla E. - O. S.A. z siedzibą w G. na demontaż stanowiska i posadowienie stanowiska słupowego w nowym miejscu w osi linii oraz wymianę przewodów wraz z osprzętem w istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV, w celu realizacji inwestycji pt. "Przebudowa linii 110 kV G. - K. K. ".

Powierzchnia ograniczenia zajmowana przez linię elektroenergetyczną WN 110 kV po wykonaniu jej przebudowy:

a) na działce nr [...], obręb O. wynosić będzie 1297 m2,

b) na działce nr [...], obręb O. wynosić będzie 450 m2.

Powierzchnia niezbędna do prowadzenia prac budowlanych - teren czasowego zajęcia:

c) na działce nr [...], obręb O. wynosić będzie 5778 m2,

d) na działce nr [...], obręb O. wynosić będzie 2227 m2.

W sentencji decyzji wskazano, że przebieg linii dla ww. przedsięwzięcia oznaczono na załączonej mapie, stanowiącej integralną część decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, iż Spółka załączając do wniosku dokumentację z przeprowadzonych rokowań, udowodniła podjęte działania, mające na celu uzyskanie zgody właściciela na przeprowadzenie planowanych prac. Prowadzona z właścicielami nieruchomości korespondencja dotycząca rokowań nie odniosła pozytywnego rezultatu. Pomimo że właściciel nieruchomości początkowo wyraził zgodę na przeprowadzenie prac, to potem wycofał się z porozumienia.

Organ wyjaśnił ponadto, że na nieruchomości znajdują się linie energetyczne, a przedmiotowa inwestycja dotyczy ich przebudowy m.in. celem poprawy stanu technicznego oraz ich dostosowaniem dla potrzeb energetyki. Inwestycja, której dotyczy wniosek ogranicza się do demontażu stanowiska i posadowienia stanowiska słupowego w nowym miejscu w linii oraz wymianę przewodów wraz z osprzętem w istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Dlatego przesłankę dotyczącą zgodności przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym organ uznano za spełnioną.

Organ nadmienił, iż pełnomocnik właściciela nieruchomości przedłożył pismo z dnia 19 sierpnia 2022 roku, w którym podważał poprawność przeprowadzenia rokowań, zakres wywłaszczenia oraz wysokość wynagrodzenia.

Do powyższego stanowiska odniósł się pełnomocnik Spółki, podtrzymując swoje twierdzenia o przeprowadzeniu negocjacji z właścicielem nieruchomości. Natomiast odnosząc się do obszaru ograniczenia, podtrzymał zawarte we wniosku twierdzenia dotyczące niezbędnej powierzchni, nie zgadzając się z zarzutem pełnomocnika właściciela nieruchomości jakoby teren obciążenia gruntu prawem konserwacji i eksploatacji był rażąco zaniżony. Wskazał, iż wnioskowane przez pełnomocnika powołanie biegłego energetyka nie znajduje uzasadnienia, Nadto wskazał, że przedsiębiorstwo energetyczne jest profesjonalistą, ustawowo wyznaczonym prawem energetycznym do działań w sferze energetyki, stąd jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność, a składane wyjaśnienia opierają się na obiektywnych danych projektowych i profesjonalnej wiedzy. Jest to postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i niedopuszczalne jest przekładanie na nie rozwiązań z postępowania cywilnego (dotyczących sądowego ustanowienia służebności przesyłu).

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik właściciela nieruchomości wywodził, iż nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa lub energetyki, nie złożono do akt sprawy projektu budowlanego ze wskazaniem wjazdu na działkę, terenu na dokonywanie manewrów, składowanie materiałów, a przede wszystkim maszyn jakie będą brały udział w pracach, ich wymiarów, a także przepisów i zasad dotyczących prowadzenia tych prac, w tym posadowienia urządzeń (np. podnośników) wzdłuż linii. Okoliczności te, zdaniem pełnomocnika właściciela nieruchomości, winny być w postępowaniu ustalone jako stanowiące podstawę ustalenia terenu, w którym właściciel ma zostać częściowo pozbawiony własności.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik Inwestora, odnosząc się do powierzchni ograniczenia i zajęcia gruntu - podtrzymał wniosek i wskazał, że zakres ten obrazuje mapa załączona do wniosku.

Starosta rozstrzygając w powyższym zakresie wskazał, iż nie jest rolą organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości weryfikowanie zasadności przyjętych przez Inwestora rozwiązań w zakresie miejsca oraz sposobu realizacji inwestycji w tym również obszaru zajęcia nieruchomości, poza oceną ich zgodności z miejscowym planem lub decyzją lokalizacyjną. To inwestor określa jakiej nieruchomości dotyczyć ma planowane zamierzenie inwestycyjne, a nie organ prowadzący postępowanie.

Jak wywiedziono dalej Inwestor jako wykonawca planowanej inwestycji wie najlepiej, jaki obszar jest niezbędny do trwałego ograniczenia i czasowego zajęcia do wykonywania robót budowlanych. Szerokość pasa ograniczenia i czasowego zajęcia odnosi się do części działek i jak podkreślił kilkakrotnie w złożonych wyjaśnieniach pełnomocnik wnioskodawcy jest niezbędna i wystarczająca dla demontażu i posadowienia na nim urządzeń oraz wykonania związanych z tym demontażem i posadowieniem robót budowlanych.

Dlatego, organ uznał wniosek pełnomocnika właściciela o powołanie biegłego z zakresu energetyki za nieuzasadniony. Wnioskodawca we wniosku wskazał zarówno powierzchnię trwałego zajęcia działek, powierzchnię niezbędną do przeprowadzenia prac budowlanych (teren czasowego zajęcia działki nr [...] obręb O. wynosi 2227 m2 i na działce nr [...] obręb O. wynosił 5778 m2. Powierzchnie te zostały naniesione na mapy stanowiące załączniki graficzne z których wynika, że szerokość pasa trwałego zajęcia wynosi ok. 12 m, tj. 1 m od przebiegu skrajnych przewodów (kolor niebieski na mapie). Zdaniem organu brak, jest przepisów prawa określających szerokość pasów technologicznych, pasów ochronnych dla urządzeń elektroenergetycznych, pasy ochronne każdorazowo są wyznaczane przez inwestora.

W odwołaniu od powyżej opisanej decyzji Skarżący, działając przez pełnomocnika wniósł o jej zmianę poprzez odmowę jej wydania lub uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła, że organ I instancji częściowo zignorował zarzuty i wnioski uczestnika, które nie zostały uwzględnione w treści decyzji: wnioski dowodowe z opinii biegłego energetyka L. K., zakres wywłaszczenia i brak faktycznych rokowań.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 19 maja 2023 roku nr [...] JD, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując m.in., że Inwestor określił w załączniku graficznym, stanowiącym część wniosku, dokładny przebieg planowanej inwestycji oraz obszar zajęcia działki (ograniczenia).

Organ odwoławczy powołał podstawy prawne decyzji (art. 124 ust. 1, 2 i 3 u.g.n.) i przesłanki, których łączne spełnienie umożliwia wydanie rozstrzygnięcia w sprawie takiej jak rozpoznawana. W tym względzie stwierdził, że planowana inwestycja ma mieć charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n., ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przy czym chodzi tu o sytuacje, gdy właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce.

Wojewoda stwierdził, iż inwestycja zgodna jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy K. z wyłączeniem D., G., K. i płn. części K. , uchwalonym uchwałą Rady Gminy K. z dnia 30 grudnia 1991 r. nr [...], ze zmianą zatwierdzoną uchwałą Rady Gminy K. z dnia 30 grudnia 1997 r. nr [...]

Odnosząc się do przeprowadzonych w sprawie rokowań organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu I instancji, ustalając, że wymóg dotyczący rokowań został spełniony. Inwestor przeprowadził rokowania z właścicielem nieruchomości, jednakże negocjacje te nie odniosły skutku. Z okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawca miał rzeczywistą wolę załatwienia sprawy na drodze cywilnoprawnej. Rokowania miały charakter rzeczywisty (nie pozorny), o czym świadczy treść zgromadzonych w aktach sprawy materiałów. Organ dostrzegł ponadto, że właściciel nieruchomości początkowo wyraził zgodę na przeprowadzenie prac, jednak potem wycofał się z porozumienia, wskutek czego należy uznać, że pomiędzy stronami nie doszło do umownego uregulowania kwestii dysponowania przez Inwestora nieruchomością na cele planowanej inwestycji.

Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że zakres ograniczenia został precyzyjnie określony w sentencji zaskarżonej decyzji. W sentencji decyzji wskazano, że powierzchnię i przebieg linii na działkach dla ww. przedsięwzięcia oznaczono na załączonych mapach, stanowiących integralną część decyzji.

Pismem z 12 kwietnia 2023 r. Skarżący, działający przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zarzucił, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem następujących przepisów:

1) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w decyzji do przedmiotu zaskarżenia i podnoszonych zarzutów co do braku ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez dowolne przyjęcie terenu wywłaszczenia,

2) art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie kwestii ustalenia rzeczywistego terenu podlegającego zajęciu dla prac budowlanych oraz wyznaczającego ograniczenia prawa własności i zaakceptowanie oparcia tych ustaleń przez organy, będących elementem normatywnym decyzji administracyjnej, wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy, wbrew oświadczeniu właściciela gruntu, bez przeprowadzenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego,

3) art. 124 u.g.n. poprzez ograniczenie prawa własności na podstawie nieustalonych przesłanek i w błędnym zakresie, nieodpowiadającym terenowi niezbędnemu dla czynności, dla których został wyznaczony,

4) art. 21 i 64 ust. Konstytucji RP poprzez częściowe wywłaszczenie właściciela gruntu bez prawidłowego sprawdzenia podstaw faktycznych takiego ograniczenia i bez prawidłowego ustalenia jego zakresu.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, iż organ II instancji w całości zignorował zarzuty i wnioski uczestnika i zarzuty podnoszone w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżanej decyzji nie ma ani słowa odniesienia do zarzutów podnoszonych w sprawie, za to podane zostały ogólne formułki standardowe dla decyzji wywłaszczeniowych, bez odniesienia się do konkretnych twierdzeń, wniosków i zarzutów Skarżącego.

Tymczasem największy zarzut dotyczył bowiem ustalenia stanu faktycznego sprawy co do terenu podlegającego wywłaszczeniu bez przeprowadzenia dowodów w tym zakresie. W ocenie Skarżącego jest niedopuszczalne wydawanie decyzji pod dyktando przedsiębiorstwa przesyłowego bez postępowania dowodowego. Tworzy to sytuacje patologiczne - firmy te narzucają w ten sposób organom i właścicielom absurdalne pasy wywłaszczenia, nie mające kompletnie nic wspólnego z terenem niezbędnym do zajęcia przy wykonywaniu prac. Wszystko dlatego, że w późniejszym postępowaniu o odszkodowanie teren wskazany w decyzji wywłaszczeniowej wiąże co do zakresu odszkodowania. Przedsiębiorcy przesyłowi podają więc całkowicie absurdalne pasy, w których nie mają prawa się zmieścić z pracami. Tymczasem teren faktycznie zajmowany jest kilkukrotnie większy niż w decyzji, ale właściciel odszkodowanie dostaje tylko za szczątkowy pas narzucony przez przedsiębiorstwo i wpisany do decyzji bez żadnego postępowania dowodowego.

Drugim zgłoszonym problemem, do którego - zdaniem Skarżącego - również organ II w ogóle się nie odniósł, była kwestia ustalenia jaki teren wywłaszczenia ma charakter "trwałego wywłaszczenia". Jest to bowiem teren, w którym właściciel musi udostępniać grunt celem wykonywania prac wskazanych w art. 124 ust. 6 u.g.n. Jest to więc teren prac na linii. W tym terenie istnieje trwałe ograniczenie prawa własności, bowiem w tym terenie prawa do wjazdu na działkę uzyskuje przedsiębiorstwo przesyłowe. Ustalenie więc terenu "trwałego wywłaszczenia" przy przyjęciu jakiś innych pasów niż pas prac przy linii, formułowanych arbitralnie i bez żadnej kontroli w postępowaniu przez wnioskodawcę, jest kolejnym objawem patologii. Przedsiębiorstwo bowiem narzuca narrację co do tego, co jest terenem "trwałego wywłaszczenia" z tych samych co wyżej powodów - dla uniknięcia płacenia odszkodowania. Właściciel jest więc ograniczony w prawie własności w całym terenie prac, bowiem te mogą w każdej chwili - dla napraw i konserwacji linii - być podjęte i przeprowadzone ponownie bez odrębnej decyzji, ale odszkodowanie za to ograniczenie prawa własności otrzymuje włącznie za wymyślony przez wnioskodawcę.

Skarżący podtrzymał też swoje stanowisko, iż z przedłożonej przez niego opinii z dnia 18 czerwca 2020 r., a sporządzonej przez biegłego energetyka wynika, iż w sprawie linii 110 kV (czyli o takim samym napięciu jak w badanej sprawie) pas niezbędny do eksploatacji linii ma szerokość nie mniejszą niż po 15 m, licząc od skrajnego przewodu linii lub nie mniejszą niż po 19,5m, licząc od osi w każdą stronę.

Nieprawidłowe jest ustalenie w decyzji, że trwałe zajęcie nieruchomości to 450 m2 na działce [...] oraz 1297 m2 na dz. [...]. Wnioskodawca nie wskazał żadnych podstaw, które by to potwierdzały, a uczestnik składał twierdzenie, że pas trwałego zajęcia nieruchomości ma szer. nie mniejszą niż po 15 m od skrajnego przewodu linii 110 kV bez względu na przeznaczenie nieruchomości. Organ tych sprzecznych twierdzeń nie rozstrzygnął w oparciu o bezstronne źródła dowodowe, a jedynie zignorował stanowisko właściciela i stan faktyczny sprawy ustalił w oparciu o oświadczenie Inwestora, bez przeprowadzania żadnych dowodów w sprawie.

W ocenie Skarżącego koniecznym w sprawie jest ustalenie rzeczywistego pasa podlegającego wywłaszczeniu, t.j. terenu w jakim faktycznie zamkną się sporne prace, a nie terenu podawanego przez uczestnika. Obowiązek ten obciąża organ w postępowaniu dowodowym. W ocenie właściciela teren podany w tym zakresie przez Inwestora jest zaniżony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 29 maja 2023 r. Inwestor, działając przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w związku z zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału z dnia 11 lipca 2023 r.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r. 1634. 259 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga i przedstawione w niej zarzuty częściowo zasługują na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty Kołobrzeskiego, wydaną na wniosek E. O. Sp. z o.o., o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewidencyjne: nr [...] o pow. 1,0721 ha i nr [...] o pow. 0,8194 ha, położonej w obrębie 0010 O. , gmina K., należących do Skarżącego w związku z inwestycją pod nazwą "Przebudowa linii 110 kV G. - K. K.". Określono przy tym, iż powierzchnia ograniczenia zajmowana przez linię elektroenergetyczną wyniesie dla działki nr [...]: 1297 m2, a czasowego zajęcia powyższych działek odpowiednio 5778 m2 oraz 2227 m2. Przebieg linii110 oraz obszary czasowego i trwałego zajęcia zobrazowano na kopii mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku, a stanowiącej załącznik do decyzji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 124 ust. 1 tej ustawy, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Stosownie do art. 124 ust. 3 u.g.n. (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w sposób określony w art. 124 ust. 1 u.g.n. możliwe jest przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek:

- planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n.,

- ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;

- właściciel nieruchomości objętej wnioskiem nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają bezskuteczne rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem, przeprowadzone przed złożeniem wniosku przez inwestora inwestycji publicznej.

Zgodnie z art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym jest m.in. budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Z powyższego wynika, że budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV będącej przedmiotem wniosku stanowi inwestycję celu publicznego, co też nie było kwestionowane przez Skarżącego ani w toku postępowania administracyjnego, ani w postępowaniu sądowym.

W celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji takich właśnie inwestycji o charakterze nadrzędnym ustawodawca przewidział w art. 124 ust. 1 u.g.n. instytucję ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, na której planowana jest inwestycja publiczna, dającą organom możliwość zgodnego z prawem ograniczenia władztwa właściciela nieruchomości. Przy czym, ustawodawca nie pozbawia właścicieli nieruchomości prawa do domagania się odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości, jednakże może to nastąpić w odrębnym postępowaniu, na zasadzie art. 124 ust. 4 w związku z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Zgodnie z tym ostatnim przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126.

Należy przy tym zaznaczyć, że poza sporem pozostaje aktualnie w niniejszej sprawie okoliczność, iż w następstwie prowadzonych negocjacji ostatecznie nie zawarto pomiędzy stronami takiego porozumienia na podstawie, którego Inwestor mógłby zrealizować swoje zamierzenie. Wprawdzie strony zawarły porozumienie z dnia 25 czerwca 2019 roku, jednak ostatecznie właściciel nieruchomości uchylił się od skutków złożonego oświadczenia woli.

W sprawie nie jest także co do zasady sporna okoliczność zgodności planowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy mieć jednak na względzie, iż jak wynika z wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zaznaczone w planie trasy przebiegu (pkt 31) linii elektrycznych wysokiego napięcia mają charakter orientacyjny, stąd przy wydawaniu jakichkolwiek decyzji przestrzennych należy wymagać geodezyjnych tras przebiegu na obszarze około 150 m w każdą ze stron od osi trasy oznaczonej w planie. Stąd niewątpliwie należy uznać, iż określony w palnie przebieg linii ma charakter orientacyjny, a planowana linia energetyczna mieści się w wyznaczonych w planie miejscowym granicach.

Osią sporu, który zaistniał w rozpatrywanej sprawie, jest natomiast określenie powierzchni nieruchomości, na którą inwestor ma prawo wejścia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń elektrycznych.

W powyższym zakresie Skarżący wskazywał konsekwentnie na etapie postępowania administracyjnego oraz w skardze, iż ustalenie w decyzji, że trwałe zajęcie nieruchomości to 450 m2 a na działce [...] oraz 1297 m2 na dz. [...], nie zostało wyjaśnione w szczególności poprzez wskazanie sposobu wyliczenia tych wartości. Skarżący wskazywał, że pas trwałego zajęcia nieruchomości powinien mieć szerokość nie mniejszą niż po 15 m od skrajnego przewodu linii 110 kV bez względu na przeznaczenie nieruchomości.

Starosta Kołobrzeski zaakceptował w tym zakresie stanowisko wnioskodawcy wyjaśniając, że przedsiębiorstwo energetyczne jest profesjonalistą, ustawowo wyznaczonym prawem energetycznym do działań w sferze energetyki, stąd jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność, a składane wyjaśnienia opierają się na obiektywnych danych projektowych i profesjonalnej wiedzy. W tym zakresie Inwestor wyjaśniał, że proces budowalny stanowi ciąg czynności faktycznych i prawnych w którym uczestniczy wiele osób, przy czym szczególna rola przypada uczestnikom procesu budowlanego, o których mowa w art. 17 Prawa budowalnego, takim jak inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant oraz kierownik budowy lub kierownik robót. Projektant stanowi profesjonalnego uczestnika procesu budowalnego, który zobowiązany jest posiadać odpowiednią wiedzę i doświadczenie zawodowe, potwierdzone odpowiednimi uprawnieniami. Do podstawowych obowiązków projektanta należy opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej". Planowana obecnie do przebudowy linia jest w fazie prac projektowych i wszelkie rozwiązania techniczne są wynikiem prac projektanta.

W oparciu o powyższe organ I instancji wyjaśniał w swojej decyzji, iż przedsiębiorstwo energetyczne składane wyjaśnienia opiera na obiektywnych danych projektowych i profesjonalnej wiedzy. Nadto przyjął, że nie jest rolą organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości weryfikowanie zasad przyjętych przez Inwestora w zakresie miejsca oraz sposobu realizacji inwestycji, w tym również obszaru zajęcia nieruchomości, poza oceną ich zgodności z miejscowym planem lub decyzją lokalizacyjną. Należy bowiem mieć na względzie, że to Inwestor określa, jakiej nieruchomości dotyczyć ma planowane zamierzenie inwestycyjne, a nie organ prowadzący postępowanie. Organ II instancji mimo powtórzenia powyższych zarzutów w odwołaniu poprzestał na stwierdzeniu, że "projektowana trasa sieci gazowej stanowi optymalne i najbardziej dogodne połączenie z pozostałą częścią sieci gazowej, a zakres ingerencji w prawo własności nieruchomości sprowadzono do niezbędnego minimum". Nadto stwierdzono lakonicznie, że w decyzji organu I instancji zakres ograniczenia został precyzyjnie określony.

W tym miejscu należy dostrzec, iż jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organ administracji obowiązek stania na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) a następnie dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Jakkolwiek co do zasady należy się zgodzić, ze stanowiskiem organów, iż przedłożona przez właściciela nieruchomości na etapie postępowania administracyjnego opinia z dnia 18 czerwca 2020 r. sporządzona przez biegłego energetyka L. K. dla potrzeb postępowania cywilnego, toczącego się dla innej nieruchomości położonej w miejscowości K. oraz dla przebiegu linii napowietrznej WN 110 kV relacji U. M. — K. (a więc innej linii napowietrznej), nie jest dowodem określającym wymagania linii napowietrznej będącej przedmiotem badanego postępowania, to jednak należało ją potraktować jako część stanowiska właściciela nieruchomości w badanym postępowaniu. Zatem elementem stanowiska jest w istocie twierdzenie, że w zakresie przebiegu linii napowietrznych należy rozważać zasady wynikające w szczególności z § 55 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401).

W powyższym przepisie stanowi się, iż nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odległości liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, mniejszej niż 15 m - dla linii o napięciu znamionowym powyżej 30 kV, lecz nieprzekraczającym 110 kV.

W świetle takiego stanowiska i przywołanych powyżej zasad postępowania administracyjnego rolą organów administracji było zweryfikowanie czy powyższe zasady mają zastosowanie w toku realizacji planowanej inwestycji, a jeśli tak to czy przebieg planowanego zacięcia oraz jego powierzchnię określono w prawidłowy sposób. Tymczasem organ ani nie pozyskał jednoznacznego stanowiska Inwestora w powyższym zakresie ani też sam nie podjął się rozstrzygnięcia powyższej kwestii. Przy czym orzekając w sprawie należało też mieć na względzie, że wprawdzie Inwestor przedłożył mapę dotyczącą zajęcia nieruchomości, jednak nie sposób ustalić jak ustalano (i to z dokładnością do 1 m2) powierzchnię zajęcia, a także jaki pas względem osi (czy też skrajnych przewodów) został przewidziany we wniosku. Nadto mapa przedłożona przez Inwestora została podpisana wyłącznie przez pełnomocnika, a więc osobę co do której brak jest podstaw przyjmowania specjalnej wiedzy z zakresu projektowania i wykonania sieci elektrycznych.

Innymi słowy przedstawione przez Inwestora twierdzenia dotyczące obszaru zajęcia nieruchomości faktycznie pozostają wyłącznie oświadczeniami wnioskodawcy i nie poddają się żadnej weryfikacji, nawet w zakresie zgodności z cytowanymi powyżej przepisami prawa powszechnie obowiązującego.

W ocenie Sądu brak poczynienia należytych wyjaśnień w powyższym zakresie jawi się jako naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik postępowania, zatem organ winien dokonać należytej oceny opisanego wyżej zarzutu właściciela nieruchomości co do prawidłowości wyznaczenia terenu mającego być zajętym pod planowaną inwestycję. W dotychczasowym toku postępowania organ odwoławczy w istocie uchylił się od weryfikacji podnoszonego zarzutu, poprzestając na ogólnikowych twierdzeniach o zasadności stanowiska Inwestora. W szczególności nieprawidłowym jawi się brak ustalenia i wskazania zarówno przez organ I instancji, jak i Wojewodę, szerokości pasa zajęcia nieruchomości.

Wojewoda nie dokonał jednak jednoznacznego wskazania jaką szerokość uznaje za właściwą w rozpoznawanej sprawie.

Organ winien przed dokonaniem oceny pozyskać stosowne wyjaśnienia strony co do sposobu ustalenia powierzchni zajęcia, w tym w szczególności przyjętych w tym zakresie zasad i sposobu zapewnienia przestrzegania przepisów przywoływanego rozporządzenia, tak aby określona w decyzji powierzchnia zajęcia nieruchomości poddawała się weryfikacji w zakresie przebiegu granic obszaru zajęcia nieruchomości względem czy to osi linii czy skrajnych przewodów linii napowietrznej. Powierzchnia ta powinna być ustalona tak, aby w okresie funkcjonowania linii nie budziły wątpliwości takie parametry jak faktyczny pas ograniczenia, a także zasady zastosowane do jego określenia. Nie jest w tym zakresie prawidłowym określenie powyższego wyłącznie w formie załącznika do mapy zasadniczej, opracowanej w skali 1:1000.

Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. Sama decyzja musi zatem ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności, tj. w sposób jasny musi z niej wynikać, nie tylko jednoznaczny przebieg inwestycji, ale i zakres uszczuplenia władztwa nad nieruchomością względem jej właściciela. Uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga by zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony był do niezbędnego minimum (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. I OSK 23/06). Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n., ma nie tylko zabezpieczać Inwestora w zakresie możliwości realizacji danej inwestycji, ale także ma służyć wyraźnemu zdefiniowaniu ograniczenia prawa własności nieruchomości i być czytelny dla jej właściciela.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.

Rozpoznając sprawę, organ winien we wskazany powyżej sposób uzupełnić materiał dowodowy i na jego podstawie dokonać oceny zgłaszanych przez właściciela nieruchomości zarzutów co do niezgodności z prawem określonego w decyzji pasa ograniczenia na jego nieruchomości.

Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl