Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1057/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 23
journal: Dz.U. 2020 poz 1041
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe - t.j.
article: art. 39 par 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 59 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 278/22 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.295.2021.MW w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz A. C. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 31 maja 2022 r., I SA/Gd 278/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. C.(dalej: "Skarżący") uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 21 grudnia 2021 r., nr 2201-IEE.711.2.295.2021.MW, a także poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie z 26 listopada 2021 r., nr 2219-SEE.711.4.574.2021, wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie postanowieniem z 26 listopada 2021 r. odmówił umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 21 lipca 2017 r. o numerach: [...] oraz od [...] do [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpoznaniu zażalenia od powyższego rozstrzygnięcia, postanowieniem z 21 grudnia 2021 r. orzekł o uchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie z 26 listopada 2021 r. w części dotyczącej umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 21 lipca 2017 r. nr [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji oraz utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska zobowiązanego, że odpisy zarządzeń zabezpieczenia o numerach: [...] oraz od [...] do [...] nie zostały mu doręczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy "potwierdzenie odbioru" spornej przesyłki zawiera wskazanie doręczenia pism z 27 lipca 2017 r., podczas gdy zarządzenia zabezpieczania są opatrzone datą 21 lipca 2017 r. Jako dokumenty dodatkowo wyszczególnione wskazano zarządzenia nr [...] do [...], z tym że numer zakończony cyfrą "1" wskazano dwukrotnie. W przesycę jako główną zawartość wskazano zarządzenie z datą 27 lipca 2017 r. o numerze innym niż sporne w rozpoznawanej sprawie. Dalej sąd stwierdził, że zgodnie z art. 39 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. 2020 r., poz. 1041 z późn. zm.) – doręczenie następuje w formie przesyłki rejestrowanej, czyli przesyłki pocztowej przyjętej za potwierdzeniem przyjęcia i doręczenia za potwierdzeniem odbioru. Powyższy dowód doręczenia stanowi dowód doręczenia wyłącznie w przypadku, gdy została zachowana określona procedura doręczeń w zakresie wymogów formalnych (art. 37 pkt 2 ustawy - Prawo pocztowe). Wadliwość dowodu doręczenia uzasadnia stwierdzenie, że skarga jest uzasadniona.

Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), postawione zostały zarzuty naruszenia:

1) przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 39 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 23 ustawy - Prawo pocztowe, polegające na niewłaściwym skontrolowaniu zaskarżonej decyzji i niezasadnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie została zachowana określona procedura doręczeń w zakresie wymogów formalnych wynikających z art 37 pkt 2 Prawa pocztowego i wadliwość dowodu doręczenia uzasadnia stwierdzenie, że skarga jest uzasadniona, podczas gdy dostrzeżone przez sąd uchybienia nie dyskwalifikują prawidłowości doręczenia, bowiem zwrotne potwierdzenie odbioru nie jest wyłącznym dowodem, na podstawie którego można dowodzić spełnienia warunków prawidłowego doręczenia;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, niedokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i skonstruowanie uzasadnienia wyroku w sposób niejasny, nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu;

ponadto poprzez stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie podstawy umorzenia należy upatrywać nie w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., lecz w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podczas gdy w sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące do 29 lipca 2020 roku, w tym przepis art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 166b u.p.e.a., stanowiący o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, jeżeli postępowanie to jest niedopuszczalne.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj: art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie), art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu ustawy zastosowanym przez sąd pierwszej instancji) w zw. art. 166b u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania wskutek wadliwego doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka niedopuszczalności postępowania w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7.

Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; ewentualnie uchylenie wyroku i merytoryczne rozpoznanie sprawy poprzez oddalenie skargi, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Wniósł także o zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Skarżącego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.).

Rację ma autor skargi kasacyjnej twierdząc, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że podstawy umorzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie należy upatrywać nie w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., lecz w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Całkowicie słuszna jest w tym zakresie uwaga pełnomocnika organu, że postępowanie zabezpieczające w tej sprawie zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 roku. Zatem na mocy przepisów w art. 13 ust. 1 w zw. z ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070), w sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące do 29 lipca 2020 roku, w tym przepis art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 166b u.p.e.a., stanowiący o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, jeżeli postępowanie to jest niedopuszczalne. Wskazany przez sąd pierwszej instancji art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie) dotyczył wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania i z tych względów nie może mieć on zastosowania w tej sprawie.

Stwierdzona w powyższym zakresie wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wpływa jednak na ocenę sądu pierwszej instancji dotyczącą istoty powstałego w tej sprawie sporu, a mianowicie tego, czy 3 sierpnia 2017 r. doszło do skutecznego doręczenia Skarżącemu zarządzeń zabezpieczenia wystawionych 21 lipca 2017 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie. Jasnej odpowiedzi na to pytanie nie daje znajdujący się w aktach sprawy dokument w postaci kopii "Potwierdzenia Odbioru" (k. 33 oraz 36 akt administracyjnych). Na potwierdzeniu tym w oznaczeniu rodzaju pisma wskazano "[...]", numer pisma: "[...]", z dnia: "27.07.2017". Znajdują się tam również dopiski: ".[...].", "+ tyt.", "[...]" i poniżej w kolumnie pionowej: ".1.", ".2.", ".3.", ".4.", ".5.", ".6.", ".1.". Taki sposób oznaczenia przesyłki budzi uzasadnione wątpliwości co do jej zawartości. Po pierwsze, słusznie sąd pierwszej instancji stwierdził, że sporne zarządzenia zabezpieczenia noszą datę "21.07.2017", a nie "27.07.2017". Po drugie, można się jedynie domyślać, że ujęte w kolumnie cyfry od ".1." do ".6." są elementem numerów zarządzeń zabezpieczenia z serii :" [...](...)". Słusznie jednak sąd pierwszej instancji zauważył, że numer zakończony cyfrą "1" wskazano dwukrotnie. Trzeba też podkreślić, że z analizowanego dowodu w żaden sposób nie wynika, że elementem tej przesyłki było zarządzenie zabezpieczenia z 21 lipca 2017 r. o numerze [...], którego również dotyczyło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie z 26 listopada 2021 r. o odmowie umorzenia postępowania zabezpieczającego i które – według tego organu - miało być doręczone Skarżącemu 3 sierpnia 2017 r. (k. 384 akt administracyjnych).

W tym zakresie nie przekonują wyjaśnienia pełnomocnika organu zawarte w skardze kasacyjnej, że wskazana w opisie "zwrotki" data "27.07.2017" nie dotyczy zarządzeń zabezpieczenia tylko zawiadomień o zajęciu wierzytelności ([...]) oraz że numer "1" oznaczono dwukrotnie, przy czym numer ten dotyczy zarządzenia zabezpieczenia nr [...].

Wyjaśnienia te jedynie potwierdzają wadliwość opisu zawartego w spornym dowodzie doręczenia. Skoro w jednej przesyłce organ chciał doręczyć stronie różnego rodzaju pisma, powinien je opisać w taki sposób, aby nie budziło to żadnych wątpliwości co do zawartości przesyłki. Powinien wskazać rodzaj i datę pisma kierowanego do strony postępowania. Dowód doręczenia stronie korespondencji powinien być czytelny zarówno co do formy, jak i zawartej w nim treści. Jeżeli zatem w przesyłce kierowanej do Skarżącego – jak twierdzi organ - znajdowały się zarządzenia zabezpieczenia z 21 lipca 2017 r. oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 27 lipca 2017 r., to powinno to wprost wynikać z opisu tej przesyłki.

Nie do przyjęcia są również wyjaśnienia organu, że wskazany na "Potwierdzeniu odbioru" dodatkowy numer ".1." dotyczy zarządzenia zabezpieczenia nr [...] Jak już wyżej stwierdzono, wskazana dwukrotnie cyfra ".1." znajduje się pod serią "[...](...)", więc można byłoby założyć, że dotyczy ona zarządzenia wydanego z tej serii, a nie z serii "[...](...)". W żądnym miejscu analizowanego "Potwierdzenia odbioru" nie występuje oznaczenie "[...](...)". Nie do zaakceptowania jest także wnioskowanie organu, że skoro w aktach sprawy nie stwierdzono odpisu zarządzenia zabezpieczenia nr [...], to oznacza, że nastąpiło skuteczne jego doręczenie Skarżącemu. Dopuszczenie takiego rozumowania podważałoby sens dokumentowania czynności doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym (zabezpieczającym).

Odnosząc się do argumentów skargi kasacyjnej, że skuteczność doręczenia zarządzeń zabezpieczenia nr od [...] do [...] i [...] była już przedmiotem oceny "w postępowaniu administracyjno-sądowym", należy stwardzić, że przywołany przez organ wyrok WSA w Gdańsku z 4 stycznia 2022 r., I SA/Gd 1322/21 (nieprawomocny), wydany został w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 19 sierpnia 2021 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2015 r. W wyroku tym sąd analizował skuteczność doręczenia przesyłki w kontekście jej odbioru przez "dorosłego domownika". Przesyłka ta została bowiem odebrana pod adresem Skarżącego przez osobę, która na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisała się jako "C.". Sąd uznał, że nieodnotowanie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, czy osoba odbierająca przesyłkę i podpisująca zwrotne potwierdzenie odbioru jest domownikiem, nie podważa skuteczności dokonanego doręczenia. Sąd wskazał, że w aktach przywołanej sprawy znajdują się takie dowody, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że osoba, która odebrała przedmiotowa przesyłkę, była domownikiem Skarżącego. W opisanej sprawie WSA w Gdańsku nie analizował jednak skuteczności doręczenia przesyłki pod kątem jej zawartości. Pomijając zatem fakt, że przywołany wyrok jest nieprawomocny, to jego uzasadnienie nie podważa stanowiska wyrażonego przez WSA w Gdańsku w niniejszej sprawie.

Z tych wszystkich względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa procesowego i materialnego. Zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i 4, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).

SWSA(del.) Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski