Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1061/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8, art. 36, art. 39
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 , art. 107
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 października 2021 r. nr SKO Gd/3272/21 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 maja 2021 r. nr PS.CPS1.ZUŚ.4030-812/10200829/21 Prezydent Miasta Gdańska przyznał M. Z. K. (dalej również jako "strona" lub "skarżący") zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 200 zł w okresach od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r. oraz od dnia 1 września 2021 do dnia 30 września 2021 r.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735) – dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.", art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 2, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 1876 z ze zm.) – dalej powoływanej jako "u.p.s.", § 1 uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 11 grudnia 2018 r. nr III/21/18 w sprawie przyjęcia programu osłonowego w zakresie dożywiania na lata 2019-2023 oraz § 1, § 2 i § 3 uchwały nr III/20/18 Rady Miasta Gdańska z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania oraz zasad zwrotu wydatków za świadczenia udzielane w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 - 2023 oraz zarządzenia nr 1025/20 Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku do prowadzenia postępowania, wydawania postanowień i decyzji administracyjnych należących do właściwości gminy (zmienionego zarządzeniem nr 278/21 Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 4 marca 2021 r.).

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ wskazał natomiast, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż dochód strony jest wyższy niż 150 % i nie przekracza 180 % kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, które dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 1.261,80 zł.

Uwzględniając poczynione ustalenia, postanowiono przyznać na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 uchwały nr III/21/18 Rady Miasta Gdańska oraz § 1 uchwały nr III/20/18 Rady Miasta Gdańska pomoc we wnioskowanej przez stronę formie.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. MOPR w Gdańsku dysponuje obecnie ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych i nie jest w stanie zabezpieczać wszystkich zgłaszanych potrzeb. Kwota przypadająca na jedno środowisko na 2021 r. wynosi średnio 617,04 zł, co miesięcznie daje kwotę 51,42 zł.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji kwestionując jej zgodność z prawem, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 6 października 2021 r. nr SKO Gd/3272/21 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 3 i art. 4 u.p.s. uwzględnienie potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy uzależnione jest od tego, czy odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Stosownie do treści przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Ze środków przekazywanych w ramach Programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym.

Z akt sprawy wynika, że strona jest w wieku poprodukcyjnym, nie pracuje zawodowo, dysponuje emeryturą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 1.228,53 zł, z uwagi na potrącenia komornicze do wypłaty otrzymuje kwotę 916,07 zł., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie otrzymuje pomocy od rodziny, zamieszkuje w lokalu należącym do spółdzielni mieszkaniowej. Organ wspomniał, że w bieżącym roku strona została objęta pomocą finansową w kwocie łącznej 1.300 zł ( specjalny zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 100 zł w lutym 2021 r. oraz na zakup okularów w kwocie 400 zł w miesiącu lutym 2021 r., zasiłek celowy na zakup żywności w ramach programu osłonowego "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019-2023" w kwocie po 300 zł w miesiącu lutym 2021 r. i 300 zł w miesiącu kwietniu 2021 r. oraz w kwocie 200 zł w miesiącu maju 2021 r.).

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ podkreślił, że istotą pomocy społecznej jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a jednocześnie pomoc ta ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Organ rozpatrując wniosek o udzielenie pomocy, kieruje się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Organ ma prawo oceniać hierarchię zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Jak podano w decyzji organu pierwszej instancji, MOPR w Gdańsku dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych i nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłaszanych potrzeb. Kwota przypadająca na jedno środowisko w 2021 r. wynosi średnio 617,04 zł co daje miesięcznie kwotę 51,42 zł.

Spełnienie kryteriów ustawowych przez osobę ubiegającą się o pomoc nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w zakresie przez nią oczekiwanym. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi. Zatem więc, jeżeli organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe uzna, że nie istnieje możliwość przyznania pomocy lub jej udzielenia w wyższej kwocie, to nie można takiej decyzji zarzucić naruszenia prawa.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 4 u.p.s. osoby i rodziny z niej korzystające są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przyznanie pomocy jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny ubiegającej się o jej przyznanie, a także zakresu środków przeznaczonych na ten cel. Nie oznacza to jednak, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby spełniającej wymogi dla jego przyznania jest prawem bezwarunkowym i wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocowych.

M. Z. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana w celu pozyskania środków finansowych dla Prezydenta Miasta Gdańska. Zauważył, że sentencje wydanych decyzji nie zostały podpisane, a zatem decyzje te należy uważać za nieistniejące. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 50 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3, art. 136 § 1, art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 14 u.p.s. poprzez niezebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Skarżący wniósł o wezwanie w charakterze świadka urzędnika, który sporządził zaskarżoną decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd administracyjny ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że nie naruszają one prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 października 2021 r. (nr SKO Gd/3272/21) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 20 maja 2021 r., którą przyznano skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 200 zł miesięcznie na określony czas.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm. – zwana dalej jako: "u.p.s." lub "ustawa").

Jak stanowi art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.a.).

Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Jednym ze świadczeń pieniężnych jest zasiłek celowy (art. 36 ust. 1 lit. c u.p.s.). Właśnie o taką formę pomocy wystąpił skarżący, wnosząc o przyznanie pomocy pieniężnej na zakup żywności.

Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Odnotować należy, że w celu wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym Rada Ministrów uchwałą nr 140 z dnia 15 października 2018 r. powołała do życia wieloletni rządowy program pt. "Posiłek w szkole i w domu", zakreślając ramy jego obowiązywania na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r., poz. 1007 – dalej jako: "Program"). Celem tego Programu jest zapewnienie posiłku dzieciom, uczniom i młodzieży oraz objęcie pomocą osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, chorych lub niepełnosprawnych i samotnych. Stosownie do postanowień pkt III.2.1 załącznika do wskazanej uchwały Rady Ministrów ze środków przekazywanych w ramach Programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym.

Zatem pomoc w ramach Programu może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz tym, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. Kwota kryterium dochodowego na użytek Programu jest przy tym podwyższona o 50 % w porównaniu z kwotą obowiązującą na gruncie ustawy o pomocy społecznej, która w okresie od 1 października 2018 r. do 1 stycznia 2022 r. - zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych dochodów oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) - wynosiła dla osoby samotnie gospodarującej – 701 zł, natomiast dla osoby w rodzinie – 528 zł. Oznacza to, że podwyższone dla potrzeb Programu kryterium dochodowe, odpowiadające 150 % tej kwoty, wynosiło odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej – 1.051,5 zł, zaś dla osoby w rodzinie – 792 zł.

Kryterium dochodowe wskazane w Programie zostało dodatkowo jeszcze podwyższone na mocy uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 11 grudnia 2018 r. (nr III/20/18) w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania oraz zasad zwrotu wydatków za świadczenia udzielane w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. W § 1 przedmiotowej uchwały określono, że kryterium dochodowe będzie wynosić 180 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., czyli 1.261,80 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 950,40 zł dla osoby w rodzinie.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że po pierwsze pomoc realizowana w ramach Programu jest realizowana w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej i należy ją utożsamiać z zasiłkiem celowym, uregulowanym w art. 39 u.p.s. Po drugie, zapisy Programu oraz wspomnianej uchwały Rady Miasta Gdańska nie określają sztywno kwoty i okresu zasiłku – kwota i okres zatem powinny zostać ustalone przez organ za pomocą kryteriów uniwersalnych dla pomocy społecznej i mają odpowiadać celom i możliwościom pomocy społecznej oraz potrzebom beneficjenta.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 2 maja 2021 r. skarżący zwrócił się on do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku z wnioskiem o przyznanie pomocy społecznej między innymi w formie zasiłku celowego na żywność, podnosząc w uzasadnieniu swojego wniosku, że jest osobą niepełnosprawną, utrzymującą się z renty inwalidzkiej, która nie wystarcza na zabezpieczenie podstawowych potrzeb.

W trybie aktualizacji wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, co następuje: skarżący urodzony w 1953 r. jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem z dnia 21 października 1993 r. (nr [...]) – niepełnosprawność II grupy na stałe. Jest niezdolny do pracy. Otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości 1.449 zł, z której komornik dokonuje egzekucji sądowej w kwocie 312,46 zł . Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu lokatorskim. Jest wykluczony ze Spółdzielni Mieszkaniowej z powodu zadłużenia czynszowego. Obecnie bezumownie korzysta z lokalu mieszkalnego i z tego tytułu naliczono mu czynsz w wysokości 1.417,63 zł miesięcznie. Przed sądem toczy się sprawa o nakaz zapłaty zaległości czynszowych i eksmisję. Spłaca zadłużenie czynszowe w Spółdzielni Mieszkaniowej i praktycznie nie ma środków do życia, poszukuje żywności na śmietnikach. Nie ma możliwości przygotowania gorącego posiłku ze względu na uszkodzoną kuchenkę gazową. Dotychczas otrzymał pomoc w postaci posiłków z jadłodajni oraz zasiłków celowych na żywność. Pomoc ta została przez niego wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (zob. aktualizacja wywiadu środowiskowego z dnia 17 maja 2021 r. - akta organu I instancji).

Zestawiając ze sobą powołane na wstępie przepisy ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem zapisów Programu oraz uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 11 grudnia 2018 r. (nr III/20/18) z przedstawionym powyżej stanem faktycznym, stwierdzić należy, że skarżący spełnia wszystkie warunki, aby uzyskać pomoc w formie świadczenia pieniężnego jakim jest zasiłek celowy na zakup żywności. Zwłaszcza, że dochód skarżącego mieści się w granicach kryterium dochodowego, od którego zależne jest uzyskanie świadczenia (nie przekracza 180 % kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., bowiem wynosi 1.228,53 zł).

Rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany. Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna czy też zdrowotna, była najtrudniejsza.

W orzecznictwie trafnie podnosi się, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. np. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2408/16). Organ pomocy, ustalając wysokość zasiłku celowego, zobligowany jest wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku dnia 4 marca 2022 r. (sygn. akt I OSK 1153/21), w którym Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (zob. wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 oraz z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 698/16).

W rozpoznawanej sprawie, organ pomocy społecznej przyznając skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności wskazał jednoznacznie, że dysponuje ograniczonymi środkami, gdyż kwota przypadająca na jedno środowisko na rok 2021 wynosi średnio 617,04 zł, co miesięcznie daje kotwę 51,42 zł. Zatem wywieść należy, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności w większej częstotliwości (od stycznia do kwietnia 2021 r.) przekraczałoby możliwość finansową organu. Odnotować przy tym należy, że wyliczenie wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji znajduje swoje odzwierciedlenie w tabeli pt. "Średnia planowana pomoc finansowa na osobę w rodzinie objętej pomocą społeczną w Gdańsku w 2021 r.", znajdującej się w aktach administracyjnych tego organu.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że decyzja przyznająca skarżącemu w miesiącu lutym i kwietniu 2021 r. zasiłek celowy na zakup żywności nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań.

Niezależnie od powyższego wymaga zaznaczenia, że skarżący od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje.

Odnosząc się do zarzutów stawianych przez skarżącego Sąd wskazuje, że wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji (w szczególności organu I instancji) nie zostało sporządzone w sposób rozbudowany, to jednak zarzuty podniesione w tym zakresie nie mogły doprowadzić do uchylenia decyzji, które – w ocenie Sądu - odpowiadają prawu. Wskazać trzeba, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a. Z drugiej strony uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. Jak już wyżej wskazano organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane przez nie fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Podkreślenia wymaga, że decyzja pierwszoinstancyjną wydana została po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, które zakończyło się dla skarżącego pozytywnym rozstrzygnięciem. Organ wnikliwie zweryfikował jego wniosek, przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy i w ramach budżetu jakim dysponuje przyznał skarżącemu wnioskowaną pomoc. Wobec tego podnoszone zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Powyższe stanowisko tożsame jest z akceptowanymi w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie poglądami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 26 maja 2022r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 663/21 ze skargi M. Z. K., dotyczącej także rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o zasiłek celowy na zakup żywności w zbliżonym czasie w niezmienionej sytuacji życiowej skarżącego.

Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji jest prawidłowo podpisana. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej oraz jego uzasadnienie stanowią bowiem jedną całość, która wymaga jednego podpisu osoby (osób), która ją wydała działając jako organ lub z jego upoważnienia.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl