Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 173/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 99 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2024 roku nr SKO.4121.138.2023 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Łęczyckiego z dnia 7 listopada 2023 roku nr KM.5430.2.265.2023.KK; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz P. B. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.kr


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 stycznia 2024 r. nr SKO.4121.138.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji Starosty Łęczyckiego z 7 listopada 2023 r. nr KM.5430.2.265.2023.KK o skierowaniu P. B. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz.775 ze zm.), art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Starosta Łęczycki decyzją z 7 listopada 2023 r. skierował skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat.: A, B, B+E, T, C, C+E.

W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, to jest art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 99 ust 2 pkt 1 lit. a) u.k.p. przez ich zastosowanie mimo braku uzyskania przez organ jakichkolwiek informacji i ustaleń stanu faktycznego w ramach wykonywania zadań własnych i wydanie zaskarżonej decyzji jedynie na podstawie nieuzasadnionego wniosku Prokuratora Rejonowego w Ł.,

2) przepisów postępowania wyrażonych w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez niedopełnienie przez organ administracji publicznej obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności braku przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów potwierdzających istnienie "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" adresata decyzji, oraz oparcie zaskarżonej decyzji na wniosku podmiotu niewskazanego w art 99 ust. 2 pkt 1 lit. b u.k.p.

Do pisma z 5 grudnia 2023 r. skarżący załączył opinię sądowo-psychiatryczną z 18 grudnia 2023 r. oraz opinię psychologiczną (sygn. akt: [...]2).

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 u.k.p.

Organ zaznaczył, że powyższa norma, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. koresponduje z art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 - osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, tak więc za uzasadnione i poważne zastrzeżenia można uznać jedynie takie, z których z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym, a charakter posiadanych dolegliwości daje podstawy i jest na tyle poważny, że może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, że organ I instancji otrzymał informację Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ł. z 10 października 2023 r., z której wynika, że pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Ł. prowadzone było przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o czyn z art. 226 § 1 k.k. i inne, postępowanie przygotowawcze o sygnaturze akt [...]1. W postępowaniu ustalono, że skarżący lecząc się wcześniej na chorobę alkoholową ponownie nadużywa alkoholu, a będąc pod jego wpływem staje się agresywny, jeździ nietrzeźwy samochodem po posesji.

Zdaniem organu powyższa informacja jest na tyle wiarygodna, że na jej podstawie można mieć zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony, mogącego powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

Kolegium zaznaczyło, że zarówno Prokurator Rejonowy, jak również organ I instancji, jak Kolegium nie przesądzają o stanie zdrowia strony, ale wskazane okoliczności uzasadniają skierowanie strony na badania do lekarza specjalisty. Decyzja o skierowaniu na badania służy jedynie wyjaśnieniu istniejących w tym zakresie uzasadnionych zastrzeżeń, które są wiarygodne i uzasadnione. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skoro na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym niewątpliwy wpływ ma stan zdrowia kierowcy zasadnym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także aby organ ten kontrolował, czy osoby te nie utraciły tych warunków, co uzasadnia skierowanie strony na przedmiotowe badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy.

Organ uznał za niezasadne zarzuty odwołania. Organ zakwestionował wpływ przedłożonych przez stronę dokumentów na zasadność podjęcia zaskarżonej decyzji, bowiem opinie te nie odnoszą się do postępowania o sygn. akt: [...]1 - w którym ustalono, że skarżący lecząc się wcześniej na chorobę alkoholową ponownie nadużywa alkoholu, i w oparciu o które to ustalenia złożono wniosek o skierowanie strony na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - lecz obie przedłożone przez stronę opinie - potwierdzające de facto znajdowanie się przez skarżącego pod wpływem alkoholu, zupełnie innego postępowania oznaczonego sygnaturą: [...]2, co wprost wynika z tych dokumentów; konsekwentnie opinie te nie mogą zatem wykluczać ustaleń (czy też powziętych wątpliwości) dokonanych w ramach tego innego postępowania.

W postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, taką decyzję wydaje się wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających uzasadnione zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Nie sposób uznać - czego nie podejmuje się nawet strona - że Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ł. - nie jest wiarygodnym źródłem informacji.

W skardze P. B. zarzucił naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez:

1) niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy k.p.a. i zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty, co doprowadziło do uznania, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdy tymczasem została ona wydana z naruszenie przepisów ustawy, to jest art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.k.p. przez ich zastosowanie, mimo braku uzyskania przez organ jakichkolwiek informacji i ustaleń stanu faktycznego w ramach wykonywania zadań własnych i wydanie zaskarżonej decyzji jedynie na podstawie nieuzasadnionego wniosku Prokuratora Rejonowego w Ł.,

2) błędną oceną materiału dowodowego przedłożonego przez stronę w postępowaniu odwoławczym oraz bezzasadne i samowolne uznanie, iż przedłożone przez skarżącego opinie: sądowo-psychiatryczna i opinia psychologiczna, wydane przez biegłych w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w Ł., sygn. akt: [...]2, nie odnoszą się do postępowania sygn. akt: [...]1, gdy tymczasem było to jedno postępowania przygotowawcze w tej samej sprawie,

3) błędną ocenę materiału dowodowego przez bezzasadne i samowolne uznanie, iż skarżący miał mieć "problemy z alkoholem" i leczył odwykowo, gdy tymczasem "dowody", na których opierał się Prokurator Rejonowy w Ł. składając wniosek do Starosty Łęczyckiego, po ich zweryfikowaniu nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości,

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Skarżący wyjaśnił, że Prokurator Rejonowy w Ł. prowadził wobec niego postępowania przygotowawcze. W ramach tego postępowania odebrane zostały zeznania od świadków, w tym od pokrzywdzonego policjanta oraz od syna skarżącego. W zeznaniach tych znalazły się nieprawdziwe informacje o rzekomym "problemie z alkoholem" skarżącego oraz o tym, że miałby się on w przeszłości leczyć się odwykowo. Postępowanie to prowadzone było pod sygnaturą akt: [...]1. Na podstawie ww. zeznań Prokurator złożył wniosek do Starosty Łęczyckiego o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Następnie Prokurator Rejonowy w Ł. skierował do Sądu Rejonowego w Ł. wniosek o wydanie wyroku skazującego. Sąd Rejonowy w Ł. dokonując wstępnej oceny zasadności wniosku o wydanie wyroku wydał postanowienie z 16 października 2023 r. sygn. [...], w którym nie uwzględnił wniosku prokuratora i zwrócił akta sprawy celem wykonania wobec skarżącego badań psychiatrycznych.

W związku z powyższym, Prokurator Rejonowy w Ł. zarejestrował zwróconą sprawę pod nowym numerem: [...]2 i postanowieniem z 20 października 2023 r. powołał biegłych psychiatrów oraz psychologa. Gdy skarżący uzyskał informację o tym fakcie postanowił zapoznać się z aktami sprawy prowadzonej przez prokuratora.

Dokumenty załączone przez Prokuratora Rejonowego w Ł. do wniosku o skierowanie skarżącego na badania, nie były zweryfikowane lub już nie stanowią dowodu w postępowaniu przygotowawczym. Oznacza to, iż podstawą wydania decyzji przez Starostę Łęczyckiego były informacje, które po ich zweryfikowaniu nie znalazły potwierdzenia w dalszych ustaleniach Prokuratora Rejonowego w Ł..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 7 listopada 2023 r. w przedmiocie skierowania P. B. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Powyższa regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W orzecznictwie wskazuje się, że skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione, nadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu, mającym zakończyć się decyzją o skierowaniu na badania. Te uzasadnione i poważne zastrzeżenia muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać trzeba, że przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Pojęcie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy użyte w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. obejmuje także zastrzeżenia co do stanu zdrowia psychicznego (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16, publ. jak wyżej). Tytułem przykładu można wskazać na zespół uzależnienia od alkoholu, środków odurzających, czy na organiczne zaburzenia osobowości (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2012 r., I OSK 156/11, z 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, z 13 września 2018 r., I OSK 2774/16, publ. jak wyżej).

W niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Prokurator Rejonowy w Ł. zwrócił się do organu I instancji o wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania (wniosek z 10 października 2023 r.). We wniosku tym wskazał, że pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Ł. prowadzone było postępowanie przygotowawcze o sygn. [...]1 przeciwko skarżącemu podejrzanemu o czyn z art. 226 § 1 k.k. Prokurator wskazał, że skarżący lecząc się wcześniej na chorobę alkoholową ponownie nadużywa alkoholu przez co staje się agresywny i m.in. jeździ nietrzeźwy samochodem po posesji. W ocenie Prokuratora istnieje duże prawdopodobieństwo, że stan zdrowia skarżącego może mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów.

Na tej podstawie organ I instancji wydał decyzję o skierowaniu strony na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, a w wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy.

Wyjaśnić należy, że powziąwszy wiedzę o istniejących zastrzeżeniach dotyczących stanu zdrowia kierowcy starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn.. I OSK 564/13, por. jak wyżej).

Oczywiste jest, że sam wniosek o skierowanie na badanie pochodzący od organu państwowego i organu ścigania, jakim jest prokurator, jest wnioskiem, który nie podlega ocenie pod kątem jego wiarygodności czy kompetencji do jego skierowania. Niemniej już treść, postulaty i żądania wniosku muszą podlegać ocenie organu, działającego w oparciu o art. 99 ust.1 pkt 2 u.k.p. To organ zobowiązany jest do samodzielnej jego oceny i dokonania subsumcji oraz przyporządkowania do określonej normy prawa materialnego i nie jest związany wnioskiem prokuratora.

W ocenie sądu zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza oparte na obiektywnych przesłankach wątpliwości powzięte z wiarygodnego źródła i nasuwające duże wątpliwości do kierowania pojazdami. Nie wystarczą zatem same wątpliwości, że kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności ustalone przez organ muszą bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Przesłanka ta musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Tymczasem tak w decyzji I, jak i II instancji nie sposób doszukać się oceny i stanowiska organu, które ze wskazanych we wniosku prokuratora okoliczności uznaje za nasuwające poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W decyzji organu I instancji wskazano jedynie, że do organu 11 października 2023 r. wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej w Ł. o skierowanie skarżącego na badania lekarskie wobec zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia.

Z kolei w decyzji z 30 stycznia 2024 r. organ II instancji wskazał, że informacja co do stanu zdrowia skarżącego jest na tyle wiarygodna, że na jej podstawie można mieć zastrzeżenia co stanu zdrowia, mogące powodować niezdolność prowadzenia pojazdów. Ponadto Kolegium odnosząc się do przedłożonych przez skarżącego opinii psychologicznej i sądowopsychiatrycznej wskazało, że opinie nie odnoszą się do postępowania o sygn. akt [...]1, w którym ustalono, że skarżący lecząc się wcześniej na chorobę alkoholową ponownie nadużywa alkoholu, lecz zupełnie innego postępowania sygn. [...]2. Zdaniem organu opinie te nie mogą wykluczać ustaleń dokonanych w ramach tego innego postępowania. Należało zatem uznać, że organ odwoławczy zaaprobował stanowisko Prokuratora.

W ocenie Sądu ocena ta ma jednak charakter dowolny, a nie swobodny, czego wymagają od organów przepisy k.p.a.

Organ nie zwrócił się do Prokuratora o nadesłanie opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej w celu przeanalizowania, czy skarżący cierpi na jakieś schorzenia i czy ewentualnie schorzenia te mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia pod kątem możliwości bezpiecznego kierowania pojazdami. Skierowanie na badanie wymaga bowiem ustalenia zaistnienia ocennej przesłanki "uzasadnionych wątpliwości". Na tym polu organ działa w granicach swobodnej oceny dowodów. Warto podkreślić, za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 4 marca 2016 r. I OSK 1346/14, Lex nr 2112962, że dla uznania zasadności skierowania na badanie lekarskie w omawianym trybie nie są wystarczające same wątpliwości, lecz organ powinien z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazać na występowanie przeciwskazań zdrowotnych co do dalszego udziału w ruchu w charakterze kierującego pojazdem.

W wyroku z 26 października 2021 r. sygn. II GSK 1520/21 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że opinia sądowo - psychiatryczna, co do zasady, z pewnością może stanowić wiarygodny dowód istnienia lub braku przesłanek do skierowania danej osoby na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Istotne jest jednak to, czy wnioski w takiej opinii zawarte rzeczywiście wskazują, że w danym przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uzasadniające skierowanie kierowcy na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

NSA podkreślił, że skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest ustalenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, które winny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów.

W rozpoznawanej sprawie, Sąd stwierdził, że w zasadzie organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Skarżący załączył do odwołania materiał dowodowy z prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego, lecz Kolegium pobieżnie oceniło nadesłane dokumenty. Tymczasem, jak wynika z opinii sądowo-psychiatrycznej dotyczącej stanu zdrowia i poczytalności skarżącego z 18 grudnia 2023r. sygn. [...]2 (k. 92 akt admin.), skarżący neguje używanie środków psychoaktywnych oraz picie alkoholu w ciągu, pije alkohol okazjonalnie. Z oceny wynika, że skarżący nie zdradza objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. Biegli nie znaleźli podstaw do rozpoznania u skarżącego cech uzależnienia od alkoholu czy innych substancji psychoaktywnych.

Z kolei z obserwacji psychologicznej (k. 93-94 akt admin.) wynika, że u skarżącego nie stwierdza się istotnych dysfunkcji intelektualnych ani procesów poznawczych.

Nadesłane przez skarżącego dokumenty powinny zatem podlegać ocenie organu odwoławczego, w szczególności w sytuacji, gdy opinie nie potwierdzają faktu choroby alkoholowej u skarżącego, co niewątpliwie ma wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów. Nie ma racji również organ odwoławczy podnosząc, że opinie nie odnoszą się postępowania sygn. [...]1, lecz do ustaleń dokonanych w innym postępowaniu o sygn. [...]2. W tym zakresie organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, a tylko takie mogłoby prowadzić do rzetelnej oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów. Tymczasem z akt sprawy wynika, że postępowanie o sygn. [...]1 i [...]2 dotyczą tej samej sprawy, która po nieuwzględnieniu w dniu 16 października 2023 r. wniosku Prokuratora Rejonowego w Ł. o wydanie wyroku w trybie art. 335 § 1 k.p.k. przez Sąd Rejonowy w Ł. [...] Wydział Karny (sygn. [...]) prowadzona była dalej była przez Prokuratora Rejonowego w Ł. pod sygn. [...]2. W tej sytuacji wniosek Kolegium, że są to inne postępowania karne jest nieuprawniony.

Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie organy dysponowały w aktach administracyjnych dokumentami, które powinny zostać ocenione jak każdy dowód w postępowaniu administracyjnym, lecz temu obowiązkowi uchybiły. Celem zlecanych przez prokuratora badań była ocena stanu poczytalności podejrzanego, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz zdolności do udziału w postępowaniu karnym. Uzyskane w ten sposób opinie nie zawierają żadnych ustaleń odnośnie stanu zdrowia uniemożliwiającego podejrzanemu prowadzenie pojazdów mechanicznych, ale należy mieć na uwadze, że nie stwierdzają u skarżącego choroby alkoholowej, co ma znaczenie dla zdolności prowadzenia pojazdów.

Należy jeszcze podkreślić, że przedmiotem postępowania karnego nie było też przestępstwo skierowane przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, bowiem jak wynika z wniosku Prokuratora Rejonowego w Ł. skarżącemu postawiono zarzut z art. 226 § 1 k.k., który dotyczy znieważenia funkcjonariusza publicznego lub osoby to pomocy mu przybranej.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem nie zebrał materiału dowodowego i nie ocenił go w sposób kompletny. Zdaniem Sądu materiał dowodowy nie dawał zatem podstaw do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Wydana decyzja jest przedwczesna. Skierowanie na badanie lekarskie nie może być pochopne. Analizując zaś przebieg postępowania oraz uzasadnienia decyzji organów należy przyznać im właśnie taki charakter.

Orzekając w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie, organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnej, wnikliwej oceny materiału dowodowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy.

Ponadto Sąd stwierdza, że organy naruszyły również treść art. 107 § 3 k.p.a., bowiem uzasadnienia wydanych decyzji są niepełne. Z art. 107 § 3 k.p.a. jednoznacznie wynika, że uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśniać tok myślenia prowadzący do konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie. Motywy rozstrzygnięcia muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Takie uzasadnienie daje również rękojmię, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Decyzja organu I instancji w istocie w ogóle nie zawiera uzasadnienia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, uzupełni i oceni materiał dowodowy w sposób, który pozwoli na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ powinien mieć na względzie, że opinia sądowo - psychiatryczna, dołączana do wniosku prokuratora o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie (ewentualnie przez stronę – jak w niniejszej sprawie), aby stanowiła dla starosty jedyny i rozstrzygający dowód, uzasadniający wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie powinna być szczegółowo przez organ oceniona, a w razie wątpliwości powinien on na podstawie art. 7 k.p.a. podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dokumenty te nie mogą automatycznie oznaczać, że skarżący powinien być skierowany na badanie lekarskie, a więc że wobec skarżącego faktycznie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, o których mowa w treści art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 200 zł (wpis sądowy).

Stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (wniosek w odpowiedzi na skargę złożyło Kolegium).

ds