Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1098/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokat A. Ś. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat A. Ś. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 1098/11

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) [dalej ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych] oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...].

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan prawny i faktyczny:

W dniu 13 kwietnia 2011 r. E. K. złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek za okres prowadzenia działalności gospodarczej. Wniosek motywowała swoją trudną sytuacją rodzinną, finansową i zdrowotną. Podkreślała, iż od 12 lat samotnie wychowuje syna, utrzymując się z małego sklepu z odzieżą używaną, wynajmuje mieszkanie. Wyjaśniła, że jej mąż prowadząc firmę zarejestrowaną na jej nazwisko nie opłacał składek, o czym sama wnioskodawczyni nie wiedziała. Z przekazanych informacji wynikało, że wnioskodawczyni w dalszym ciągu prowadziła działalność, jak wyjaśniła, zabezpieczając w ten sposób byt swój i swojego dziecka. Zadłużenie wobec jego niespłacenia wciąż narastało, a wnioskodawczyni nigdy nie była w stanie go uregulować. Podniosła również, że sprzedała nieruchomość położoną w okolicach Łodzi i całkowitą kwotę pochodzącą ze sprzedaży, tj. 40.000 zł., przekazała na konto zaległości w ZUS.

Wnioskodawczyni wyjaśniła, że obecnie nie pracuje. Działalność gospodarczą zlikwidowała w dniu 20.05.2010 r. ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Odnośnie stanu zdrowia podniosła, iż od 7 roku życia cierpi na skrzywienie kręgosłupa, jednak nigdy nie starała się o żadną pomoc lub rentę. Obecnie uskarża się na silne bóle i z tego powodu nie może podjąć żadnej pracy. Wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. We wniosku nadmieniła, iż sama wychowuje 18-letniego syna uczącego się w Technikum Ekonomicznym. Utrzymuje się z alimentów i pomocy rodziny. Podkreśliła, iż nigdy nie będzie mogła spłacić narastającego długu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą od 19.11.1996 r. do 20.05.2010 r. Od dnia 03.09.2010 r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy Nr 1 w Łodzi jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 91,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 148,00 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem M. K. Były mąż wnioskodawczyni (zgodnie ze złożonym oświadczeniem) ponosi koszty "utrzymania mieszkania syna" w kwocie około 450,00 zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, że przekazuje comiesięczne alimenty na rzecz syna w kwocie 1.000 zł.

W dniu 30.09.2010 r. wnioskodawczyni sprzedała nieruchomość, na której ZUS ustanowił hipotekę przymusową w celu zabezpieczenia wierzytelności z tytułu nieopłaconych składek za cenę 40.000 zł, która to kwota została następnie wpłacona na rachunek bankowy Zakładu.

Obecnie wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu kredytu zaciągniętego w Banku A. (data ostatecznej spłaty przypada na dzień 01.07.2012 r.) Zgodnie z przedstawionym harmonogramem do spłaty pozostała kwota 4.870,65 zł, a kwota miesięcznej raty wynosi około 374,00 zł.

Wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe i wymaga częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie i wymaga także korzystania z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej. W treści orzeczenia o niepełnosprawności znajduje się obostrzenie co do zatrudnienia, zgodnie z którym wnioskodawczyni winna być zatrudniona w warunkach pracy chronionej. Wnioskodawczyni przedstawiła także zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 21.02.2011 r., zgodnie z którym jest osobą niezdolną do pracy. Jest jednakże zarejestrowana w PUP Nr 1 w Łodzi jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jak wskazał organ, nie istnieją przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia, zatem wnioskodawczyni może wykonywać pracę zgodną z jej możliwościami psychofizycznymi. Nie wykazała również, że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z tych wszystkich względów organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) [dalej: rozporządzenie]. Należności z tytułu składek zostały skierowane do przymusowego dochodzenia, a wnioskodawczyni nie ubiegała się o spłatę zadłużenia w układzie ratalnym.

Zakład wyjaśnił, iż rozpatrzył wniosek w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W stosunku do zadłużenia zaewidencjonowanego na koncie w dniu 13.09.1999 r. skierowano do dochodzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 04.1997 r. do 12.1998 r. W dniach 04.11.2009 r. i 05.11.2009 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Łodzi wystawił administracyjne tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 06.1999 r. do 02.2009 r. W dniu 09.02.2010 r. skierowano do dochodzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne za okres od 06.1999 r. do 02.2009 r.; na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06.1999 r. do 02.2009 r.; na Fundusz Pracy za okres od 06.1999 r. do 02.2009 r. W związku z dokonaną przez wnioskodawczynię wpłatą w wysokości 40.000 zł uległy zaspokojeniu w całości składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 06.1999 r. do 08.2002 r.

Postanowieniem z dnia 20.07.2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew umorzył postępowanie mające na celu wyegzekwowanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 04.1997 r. do 12.1998 r. Natomiast postanowieniem z dnia 04.10.2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 09.2002 r. do 02.2009 r. oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 06.1999 r. do 02.2009 r.

Biorąc pod uwagę powyższe rozstrzygniecie organów skarbowych ZUS uznał, że w przypadku wnioskodawczyni została stwierdzona całkowita nieściągalność, zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odwołując się jednakże do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08 wskazał, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a tym samym nawet, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa organ może odmówić ich umorzenia. W związku z powyższym Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład kierował się następującymi argumentami: wnioskodawczyni nie wykazała, by ponosiła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłoby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności, ponieważ od dnia 20.05.2010 r. nie prowadzi już działalności. Ponadto nie udowodniła, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił E. K. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na brak podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskodawczyni podnosiła, iż spełnia warunki do umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powołała się również na art. 28 ust. 5, na podstawie którego istnieje możliwość umorzenia, w sytuacji gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Podnosiła, iż jej stan zdrowia nie rokuje poprawy, a ponadto zarejestrowała się w Urzędzie Pracy "nie licząc się ze zdrowiem", by podjąć jakąkolwiek pracę i tym samym "poprawić byt synowi". Powołała się na przewlekłe kalectwo i obowiązek opieki nad uczącym się synem, uczniem II klasy Technikum. Stwierdziła w związku z tym, że opisana sytuacja spełnia warunki do zastosowania umorzenia.

Organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stwierdził, że decyzja z dnia 13 czerwca 2011 r. wydana została prawidłowo i decyzją z dnia 30 sierpnia 2011 r. utrzymał ją w mocy

Odnosząc się do argumentacji strony wskazującej na spełnienie przesłanki z art. 28 ust. 3 i ust. 5, tj. całkowitej nieściągalności należności, organ wyjaśnił, że Zakład nie jest zobligowany do umorzenia należności w każdym przypadku potwierdzenia całkowitej nieściągalności należności. W tym zakresie organ działa w ramach uznania administracyjnego. Podniósł w związku z tym, że wnioskodawczyni nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, gdyż pokrywane są one przez jej byłego małżonka. Podkreślił, iż mimo zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt, co wskazywać może na okoliczność, iż nie wykazała w pełni swoich dochodów, a jej możliwości płatnicze pozwalają jednak na spłatę zobowiązania wobec banku. Ponadto – jak wskazał organ – obecna sytuacja finansowa wnioskodawczyni może nie mieć charakteru trwałego i może ulec poprawie z uwagi na to, że w miesiącu lipcu 2012 r. winna zakończyć spłatę kredytu zaciągniętego w Banku A. Ponadto, jak podniósł Zakład, posiadanie i regulowanie przez wnioskodawczynię zobowiązań wobec innych wierzycieli pozostaje bez wpływu na stanowisko Zakładu w przedmiotowej sprawie, gdyż każdy wierzyciel ma prawo, a co więcej obowiązek dochodzenia swoich należności, taki też obowiązek został nałożony na ZUS.

Odnośnie podnoszonych argumentów dotyczących stanu zdrowia wnioskodawczyni oraz obowiązku opieki nad uczącym się synem, organ podniósł przede wszystkim, że w stosunku do wnioskodawczyni nie stwierdzono przeciwwskazań do pracy, nie przedłożyła ona również dokumentu, z którego wynikałoby, że jest niezdolna do pracy. Zatem z chwilą podjęcia zatrudnienia istnieje szansa na poprawę jej sytuacji finansowej i możliwość spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego. Co do "obowiązku opieki" nad synem, jak wskazał organ, wnioskodawczyni nie wyjaśniła, jakiego rodzaju jest to opieka. Fakt ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawczyni nie przedłożyła stosownego materiału dowodowego na tę okoliczność, nie udokumentowała, czy stan zdrowia syna wymaga konieczności sprawowania nad nim opieki.

Dodatkowo organ podniósł, iż wnioskodawczyni korzysta z pomocy finansowej w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości 91,00 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 148,00 zł, a ponadto syn otrzymuje alimenty w wysokości 1.000 zł miesięcznie, a sama wnioskodawczyni otrzymuje od byłego męża 450 zł na utrzymanie mieszkania syna. Zatem łączny dochód brutto, z którego utrzymuje się rodzina wnioskodawczyni wynosi 1.689 zł, co stanowi 844,50 zł w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Przy czym, z przedłożonego oświadczenia wynika, że wszelkie koszty utrzymania mieszkania ponosi były mąż.

Ustosunkowując się do argumentacji dotyczącej trudnej sytuacji finansowej, organ wyjaśnił, że wniosek o umorzenie przeanalizowany został ponownie w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ wykluczył przesłankę umorzenia płynącą z § 3 pkt 2 rozporządzenia. W niniejszej sprawie nie zaistniały bowiem zewnętrzne okoliczności powodujące straty materialne, uniemożliwiające prowadzenie działalności. Działalność gospodarcza wnioskodawczyni została wyrejestrowana przez nią, a ona sama nie powoływała się we wniosku o umorzenie na nadzwyczajne zdarzenia losowe wywołane przez czynniki zewnętrzne.

Zdaniem organu, wykluczyć należało także istnienie przesłanki określonej w § 3 pkt 3. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, aby którykolwiek z członków jej rodziny legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. Co prawda powołała się we wniosku na konieczność sprawowania opieki nad synem, jednak nie udowodniła, że jest on przewlekle chory, co pozbawia możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie wykazała również, jakoby jej choroba uniemożliwiała, bądź w znacznym stopniu ograniczała pozyskiwanie niezbędnych do spłaty zadłużenia środków. Jak wskazał organ, wnioskodawczyni jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach chronionych. Nie można również wykluczyć w przyszłości polepszenia się jej sytuacji finansowej, poprzez podjęcie pracy zarobkowej, co niewątpliwie wpłynie na poprawę sytuacji finansowej.

W kontekście tej przesłanki organ zauważył, iż pismem z dnia 07.07.2011 r. wnioskodawczyni została poinformowana, że ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na zobowiązanym. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nie przedłożyła jednak dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną i rodzinną.

W ocenie organu, sytuacja wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do zastosowania umorzenia z zastosowaniem przytoczonych przepisów. Z perspektywy organu oceniającego sprawę sytuacja ta nie jest tak drastyczna i wykluczająca możliwości płatnicze, żeby traktować ją jako szczególną.

Reasumując organ stwierdził, ze w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, iż nie zachodzą przesłanki tzw. ważnego interesu osoby zobowiązanej, formalnie dające możliwości umorzenia należności składkowych. Wnioskodawczyni nie jest co prawda aktualnie w stanie spłacić jednorazowo należności, jednakże nie korzystała z ulgowej formy spłaty zadłużenia.

Umorzenie należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Zakład nie może z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek, głównie i przede wszystkim z powodu braku majątku lub dostatecznych środków do zrealizowania zaległości. Na podkreślenie zasługuje również – zdaniem organu – fakt, że obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie zobowiązań składkowych. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i jej negatywnymi skutkami odpowiada podmiot prowadzący tę działalność zarówno w trakcie prowadzenia działalności, jak i po jej zakończeniu. Stosownie bowiem do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganie dochodów czy też ponoszenie strat.

Ponadto, jak podkreślił organ, podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest uwzględnienie stanu finansów ubezpieczeń społecznych, co oznacza, iż Zakład zobligowany jest do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym, który można rozumieć jako zapewnienie wpływu należnych składek i odsetek za zwłokę do funduszy, którymi zarządza Zakład w tym do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, co z kolei może oznaczać, że interes administrowanych funduszy winien być stawiany wyżej niż interes wnioskodawcy.

Umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że ratalna forma spłaty pociąga za sobą niemożliwe do akceptacji dla wnioskodawczyni skutki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powyższej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmowę umorzenia należności w sytuacji, gdy skarżąca spełniała szereg przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia;

2 naruszenie przepisów postępowania, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję, błędne ustalenie przez organ wysokości dochodów skarżącej oraz wysokości koniecznych (skarżącej i jej syna) wydatków, a także przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, co doprowadziło do rozstrzygnięcia nie uwzględniającego całokształtu sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącej.

W uzasadnieniu skargi E. K. wyjaśniła, że w jej ocenie organ błędnie w uzasadnieniu decyzji ustalił, że skarżąca była właścicielką nieruchomości, gdyż w rzeczywistości była jedynie jej współwłaścicielką. Zdaniem skarżącej, okoliczność ta ma istotne znaczenie, albowiem, jako współwłaścicielka nieruchomości musiała spłacić drugiego współwłaściciela z wartości jego udziału w nieruchomości i właśnie na ten cel zaciągnęła kredyt w wysokości 7.500 zł. Podobnie, zdaniem skarżącej, organ nieprawidłowo ustalił, że skarżąca nie wykazała jakoby jej choroba uniemożliwiała, bądź w znacznym stopniu ograniczała pozyskiwanie niezbędnych do spłaty zadłużenia środków. Podniosła w związku z tym, iż od września 2010 roku jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, lecz z uwagi na stan zdrowia (orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności), może podjąć tylko pracę w szczególnych warunkach. Od czasu zrejestrowania w PUP nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zarzuciła także organowi, iż popełnił istotny błąd ustalając, że alimenty syna są dochodem skarżącej, a w konsekwencji, że dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 844,50 zł. W ocenie skarżącej dochód ten nie powinien być wliczany do ogólnego dochodu rodziny.

Podniosła także, że od daty wydania zaskarżonej decyzji jej sytuacja materialna pogorszyła się, gdyż były mąż zaprzestał opłacania rachunków za mieszkanie syna i w tej chwili rachunki opłaca skarżąca wspólnie z synem z zarobionych przez syna pieniędzy w lecie. Podniosła również, że z uwagi na trudną sytuację życiową zmuszona jest korzystać z pomocy dalszej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.

Ustanowiony z urzędu pełnomocnik, pismem z dnia 10 stycznia 2012 r., poparł złożoną skargę oraz przedstawioną w niej argumentację, wnosząc zarazem o zasądzenie kosztów udzielonej stronie z urzędu pomocy prawnej oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada czy postępowanie w wyniku którego wydany został zaskarżony akt, dokonana czynność, przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami je regulującymi oraz czy ustalenia faktyczne mają oparcie w zebranym w sprawie materiale i czy ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję przepisu powołanego przez organ jako podstawa prawna rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd administracyjny nie prowadzi przy tym postępowania dowodowego – poza wypadkami, kiedy przeprowadzenie dowodu z dokumentu uzna za służące wyjaśnieniu i przyspieszeniu rozpoznania sprawy – lecz orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach sprawy; nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a.).

Rozpoznawana sprawa dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne i na Fundusz Pracy.

Podstawę materialno – prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) [dalej ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych] oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) [dalej: rozporządzenie].

W art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowana została zasada, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Z kolei w ust. 3 art. 28 ustawodawca zdefiniował sytuacje, w których organ może uznać, że zachodzi całkowita nieściągalność należności wskazanych w ust. 2. I tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Równocześnie w art. 28 ust. 3a ustawy przewidziana została także możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego miał określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie "biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych"

Przepis § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. stanowi, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Użycie przez ustawodawcę zarówno w ust 2 jak i w ust. 3a art. 28 zwrotu "mogą być umarzane" oznacza dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu składek, przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w akcie prawnym. Dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu należności nie oznacza, że wystąpienie okoliczności mogących stanowić przesłankę orzeczenia o umorzeniu należności obliguje organ do wydania decyzji orzekającej umorzenie zaległych, należnych składek. Przez użycie sformułowania "mogą być umarzane" ustawodawca usankcjonował możliwość wydawania decyzji tzw. "uznaniowych". Oznacza to, że pomimo zaistnienia przesłanek, które pozwoliłyby na ewentualne umorzenie zaległości, organ nie musi tych zaległości umorzyć. Jest natomiast zobligowany do wykazania dlaczego orzekł o odmowie umorzenia zaległych należności, co wymaga należytego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy.

Z uwagi na uwarunkowania prowadzące do możliwości orzeczenia o umorzeniu należności wymienione w powołanych wyżej aktach prawnych w pierwszej kolejności ocenić należało, czy organ przeprowadził postępowanie w sposób pozwalający na dokonanie poprawnych ustaleń faktycznych i czy te ustalenia faktyczne zostały prawidłowo ocenione.

Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek są bowiem podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego. Podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma ograniczony zakres. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

Z akt administracyjnych wynika, że organ podejmował działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, m.in. analizował szczegółowo dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną z punktu widzenia możliwości podjęcia zatrudnienia i osiągnięcia w związku z tym dodatkowych dochodów, jej sytuację rodzinną (w tym uzyskiwane przez syna dochody z tytułu alimentów), zwracał się do właściwych urzędów w celu ustalenia stanu majątkowego skarżącej (odnośnie posiadanych ewentualnie pojazdów). Informacje uzyskane odnośnie stanu majątkowego skarżącej legły u podstaw dokonania przez organ ustaleń faktycznych, a stan majątkowy był przedmiotem szczegółowych rozważań organu.

Organ prowadząc postępowanie informował też skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na rozpatrzenie sprawy (pismo k. 21 – 22 i 70 akt adm.).

Z zestawienia akt administracyjnych z uzasadnieniami decyzji wynika, że przedmiotem ustaleń faktycznych i rozważań organu był cały zebrany w sprawie materiał. W uzasadnieniach decyzji wskazano podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia.

W takim stanie rzeczy stwierdzić należało, że postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, organ działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a przyjęte stanowisko zostało szczegółowo uzasadnione. Nie stwierdzono także uchybienia art. 8 k.p.a., formułującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, gdyż nie stanowi o tym przyjęcie rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę, w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy oraz wskazał i wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną. Nie naruszono również zasady przekonywania, wynikającej z art. 11 k.p.a., gdyż w uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, co spełnia wymogi art. 77 § 1 k.p.a. Nie uchybiono również zasadzie swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., która oznacza, że organ według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy wynika również, że umożliwiono skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego materiału i przeprowadzonych dowodów. Stąd też zarzuty w tym względzie dotyczące naruszenia wskazanych przepisów postępowania należało uznać za nieuzasadnione.

Sąd nie stwierdził także, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Organ odniósł się do uzyskanych z urzędu, jak też do przedłożonych przez skarżącą dowodów, a ich ocenie dokonanej przez organ nie można postawić zarzutu dowolności. Dokonana została ocena dowodów dotyczących stanu zdrowia skarżącej i po ich analizie organ zasadnie stwierdził, iż w stosunku do E. K. nie istnieją co do zasady przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia z tym, że skarżąca może podejmować jedynie pracę zgodną z jej możliwościami psychofizycznymi, w warunkach pracy chronionej z uwagi na ograniczone możliwości zdrowotne. Organ rozważył, także sytuację majątkową i rodzinną skarżącej i doszedł do trafnego wniosku, iż odmowa umorzenia zaległości nie wpłynie na pogorszenie jej sytuacji życiowej.

Zakład w pierwszej kolejności rozważył przesłanki z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W tym zakresie organ wskazał, że postanowieniem z dnia 20.07.2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew umorzył prowadzone postępowanie mające na celu wyegzekwowanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 04.1997 r. do 12.1998 r. Ponadto organ zauważył, że wprawdzie na skutek sprzedania przez skarżącą nieruchomości i dokonania w dniu 30.09.2010 r. wpłaty w kwocie 40000 zł, zaspokojeniu uległy w całości składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 06. 1999 r. do 08. 2002 r., to organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 04.10.2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 09.2002 r. do 02.2009 r. oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 06.1999 r. do 02.2009 r. Jak słusznie uznał organ, w tej sytuacji zachodziły podstawy do uznania, że w przypadku skarżącej została stwierdzona całkowita nieściągalność, zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prawidłowo też organ przyjął, że powyższa okoliczność nie stanowi obligatoryjnej przesłanki umorzenia zaległości w stosunku do podmiotu, wobec którego stwierdzono całkowitą nieściągalność należności. Trafnie organ powołał się w tym przypadku na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, w którym NSA sprecyzował, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a tym samym nawet, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa organ może odmówić ich umorzenia. Zakład był zatem uprawniony do odmowy umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozważenia także przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Również na gruncie tych przepisów organ nie dopatrzył się okoliczności, które byłyby przesłanką wystarczającą do orzeczenia o umorzeniu należności.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Norma § 3 ust. 1 wymaga od dłużnika wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną zapaść bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy osoba zobowiązana wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie należności, problemy w znalezieniu pracy, czy brak w chwili obecnej stałego wynagrodzenia. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Trzeba mieć w takim przypadku na uwadze całokształt okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej podmiotu ubiegającego się o umorzenie zaległych należności. Aktualnie trudna sytuacja osoby zobowiązanej nie wyklucza bowiem możliwości jej poprawy w przyszłości, natomiast umorzenie należności zwalnia ostatecznie osobę zobowiązaną z obowiązku spłaty zadłużenia. Uwzględnienie wniosku o umorzenie należności w zasadzie powinno być możliwe dopiero wówczas, gdy polepszenie sytuacji umożliwiające spłatę nawet części zobowiązań będzie mało prawdopodobne. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

W ocenie Sądu, zasadnie organ podniósł w tym aspekcie, że takie okoliczności jak fakt otrzymywania przez syna skarżącej, pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, alimentów w wysokości 1.000 zł oraz fakt ponoszenia przez byłego męża kosztów utrzymania mieszkania syna (przekazywana na koszty utrzymania kwota 450 zł), ale również fakt uzyskiwania przez samą skarżącą świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego (91 zł) i zasiłku pielęgnacyjnego (148 zł) nie świadczą o faktycznej niemożliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak słusznie wskazał organ, średni dochód na jednego członka rodziny wynosi w tym przypadku 844,50 zł miesięcznie. Przepisy nie wyjaśniają co prawda co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o którym stanowi pkt 1 rozporządzenia, jednakże dokonując wykładni gramatycznej należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o zabezpieczenie zaspokojenia potrzeb na przeciętnym, uśrednionym poziomie.

W skardze zarzucono, że organ błędnie ustalił, że alimenty wypłacane na rzecz syna skarżącej są jej dochodem, a w konsekwencji, że dochód na jednego członka rodziny wynosi 844,50 zł. W ocenie Sądu, zarzut ten nie jest trafny. Przede wszystkim zauważyć należy, iż organ nie ustalił w decyzji, iż jest to dochód skarżącej, a jedynie wykazał, iż wobec faktu pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, dochody tego gospodarstwa zamykają się kwotą 1.689 zł, co daje na jednego członka rodziny wskazaną kwotę 844,50 zł. Prawidłowo zatem organ uznał, że jest to dochód osiągany w ramach wspólnego gospodarstwa domowego, a nie dochód skarżącej. Wobec faktu prowadzenia przez skarżącą wspólnie z synem wspólnego gospodarstwa domowego nie można wykluczać uzyskiwanych przez dziecko strony dochodów z tytułu alimentów i uznać, iż nie wlicza się ich do wspólnego dochodu tegoż gospodarstwa domowego. Odnośnie podnoszonego w skardze argumentu, iż obecnie skarżąca nie otrzymuje środków w kwocie 450 zł od ojca dziecka na pokrycie kosztów mieszkania syna, w ocenie Sądu, nie może on mieć znaczenia przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Przede wszystkim, wskazać należy, iż organ oceniał stan majątkowy strony na dzień wydawania decyzji, a wtedy strona środki te otrzymywała. Prawidłowo też organ przyjął, że wydatki strony na utrzymanie domu uzyskiwane od ojca dziecka wykluczają konieczność ponoszenia tych opłat przez samą skarżącą, a tym samym mają wpływ na jej sytuację materialną.

Za zajętym przez organ stanowiskiem przemawiał także fakt bieżącego regulowania przez skarżącą rat zaciągniętego kredytu bankowego. Zauważyć należy przede wszystkim, że spłata rat kredytu nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych tym bardziej, że niniejsza sprawa dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, z którego skarżąca sama korzysta. Niewątpliwie decyzja o zaciągnięciu kredytu w momencie jej podejmowania uwzględniała rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Trafnie również zwrócił uwagę organ, że spłata rat wzmiankowanego kredytu zakończy się w lipcu 2012 r., a tym samym kwota regulowanych rat (347 zł) pozostanie do dyspozycji skarżącej zwiększając jej możliwości finansowe od tej daty.

W skardze strona zarzuciła, iż organ nieprawidłowo przyjął, że była ona właścicielką nieruchomości, gdy w rzeczywistości była jedynie jej współwłaścicielką. Zaciągnięty kredyt bankowy miał natomiast służyć spłacie drugiego współwłaściciela tej nieruchomości. W ocenie Sądu, zarzut ten nie ma istotnego znaczenia. Ustalenia i wskazanie w decyzji organu, iż skarżąca jest "właścicielką" nieruchomości nie miało na celu wykazania wielkości posiadanego przez nią majątku, a jedynie wskazanie, że dochody ze sprzedaży tego majątku skarżąca przekazała na uregulowanie części zaległości. Organy uwzględniły też fakt spłacania przez skarżącą rat kredytu i trafnie zauważyły, że regulowanie tych rat oznacza, iż skarżąca dysponuje możliwościami finansowymi w ramach swojego budżetu domowego, pozwalającymi na takie obciążenie. Trafnie też zauważył organ, iż w lipcu 2012 r. przypada termin ostatniej raty kredytu, a zatem od tego momentu skwarząca dysponować będzie dodatkowymi środkami, dotychczas przemaczanymi na spłatę zobowiązań kredytowych, które będzie mogła przeznaczyć na spłatę swoich zobowiązań wobec ZUS.

Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły także okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia. Skarżąca nie poniosła bowiem strat materialnych wywołanych klęską żywiołową lub wskutek innego nadzwyczajnego zdarzenia, których efektem byłby brak funduszy na opłacenie składek. Działalność gospodarcza wnioskodawczyni została wyrejestrowana przez nią, a ona sama nie powoływała się we wniosku o umorzenie na nadzwyczajne zdarzenia losowe wywołane przez czynniki zewnętrzne.

Zasadnie również organ wykluczył możliwość zastosowania przesłanek umorzenia zaległości określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Norma ta stanowi o możliwości umorzenia należności w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, iż sytuacja taka jest spowodowana przewlekłą chorobą zobowiązanego lub koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ prawidłowo ustalił, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby którykolwiek z członków jej rodziny legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. Co prawda powołała się we wniosku na konieczność sprawowania opieki nad synem, jednak nie wykazywała, aby był on przewlekle chory, ani na czym miałaby polegać opieka sprawowana nad 18 –letnim dzieckiem. Nie wykazała również, aby jej choroba uniemożliwiała pozyskiwanie niezbędnych do spłaty zadłużenia środków, co najwyżej można przyjąć, że je ogranicza . Należy podzielić ocenę organu, że wnioskodawczyni jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach chronionych i nie można wykluczyć w przyszłości polepszenia się jej sytuacji finansowej, poprzez podjęcie pracy zarobkowej, co niewątpliwie mogłoby wpłynąć na poprawę jej sytuacji finansowej. Należy też podkreślić, że skarżąca jest osobą stosunkowo młodą ( 48 lat), a syn, którym się opiekowała jest już pełnoletni i w niedługim czasie powinien także przyczyniać się w miarę swoich możliwości do utrzymania rodziny. Wskazywała na to sama skarżąca pisząc w skardze o zarobkowaniu syna w czasie wakacji. W ocenie Sądu także dołączone do skargi dokumenty (zaświadczenia z urzędu pracy) nie podważają skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ na podstawie dowodów zebranych do czasu zakończenia postępowania.

Reasumując, mając na względzie fakt, że decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jest decyzją o charakterze uznaniowym, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ wydając obie decyzje rozważył sytuację rodzinną i majątkową skarżącej wynikającą z zebranego w sprawie materiału i ocenił ją w aspekcie art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. W ocenie Sądu organ właściwie wyważył słuszny interes strony i interes społeczny, dając w okolicznościach rozpatrywanej sprawy pierwszeństwo temu drugiemu. Zdaniem Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania zgodności z prawem tej oceny, wyrażonej w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącej drogi do złożenia nowego wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w przypadku zmiany okoliczności faktycznych (np. niemożności wykonywania pracy, stwierdzenia konieczności stałej opieki nad członkiem rodziny), czy też możliwości wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie zaległych należności na raty.

Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.

R.A.