Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 31/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1 i 2 ; art. 33 pkt 1-5; art 19 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 13 par. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S.A. P. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz S.A. P. w W. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T. oddalił zarzuty podniesione przez P.S.A. z siedzibą w W. w piśmie z dnia [...]. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] roku, znak [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku analizy akt podatkowych P. S.A. przez wierzyciela ustalono, że wymiar podatku za czerwiec 2007r. zgodnie z deklaracją podatkową z dnia [...]. skorygowaną w dniu [...]. wyniósł [...] zł. W dniu [...]. wystawiono i przekazano do egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy, po zweryfikowaniu otrzymanych płatności od P. S.A. W okresie pomiędzy przekazaniem tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu a doręczeniem tytułu zobowiązanemu, na konto organu podatkowego wpłynęły kwoty, które po ich zarachowaniu zmniejszyły stan zaległości w podatku do kwoty [...] zł.

W dniu [...]. wierzyciel powiadomił organ egzekucyjny o zmniejszeniu dochodzonej zaległości do ww. kwoty. Windykacja została wszczęta przez organ

w dniu [...]. poprzez zajęcie wierzytelności P. na kwotę [...] zł

(w tym podatek [...] zł.) u jej dłużników i przesłanie do zobowiązanego odpisu tytułu wykonawczego na kwotę [...] zł.

Organ powołał się na § 9 pkt 1b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.)

i stwierdził, że wierzyciel ma obowiązek wystawienia odpowiednich stron tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy "w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym. Wówczas wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwszą stronę tytułu wykonawczego,

a drugą stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja", wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję". Zdaniem organu, powyższy przepis ma zastosowanie w przypadku wydania decyzji podatkowej zmieniającej wymiar podatku, a nie w przypadku zmiany wysokości zaległości podatkowej w wyniku zapłaty przez dłużnika lub też w wyniku egzekucji.

W ocenie Prezydenta, za niezasadny należało uznać argument zobowiązanej, iż nieprawidłowo wystawiono tytuł wykonawczy, tj. podano nieprawidłowe kwoty dochodzonego podatku. Organ zaznaczył, że na dzień wystawienia tytułu,

tj. [...]. zaległość zaewidencjonowana w urządzeniach księgowych wierzyciela wynosiła [...] zł. Informacja o częściowym uregulowaniu dotarła do organu podatkowego po wystawieniu i przesłaniu do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego. Korektę zaległości przekazano niezwłocznie windykacji, o czym świadczy prawidłowa kwota egzekwowana przez organ egzekucyjny (zajęcia wierzytelności). Nie zachodziła, zdaniem organu, podniesiona w zarzutach sytuacja wykonania obowiązku (istniała zaległość), ani też nie podjęto decyzji

o umorzeniu podatku.

Na postanowienie organu I instancji Spółka złożyła zażalenie. W uzasadnieniu wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uznanie, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nawet w dacie wysłania przez organ tytułu wykonawczego do P. S.A., kwota jej zobowiązań była inna niż określona

w tytule wykonawczym, a po otrzymaniu informacji o zmianie wysokości kwot dochodzonych tytułem, organ nie powinien dokonywać wszczęcia postępowania na podstawie tego tytułu wykonawczego, lecz zwrócić tytuł w celu naniesienia na nim odpowiednich poprawek lub wystawienia go w prawidłowy sposób.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że obowiązki i sposób postępowania wierzyciela w przypadku zapłaty przez zobowiązanego po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w administracji części należności pieniężnej objętej egzekucją administracyjną reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z § 5 i § 6 tego rozporządzenia po bezskutecznym upływie terminu określonego

w upomnieniu, wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy i niezwłocznie kieruje go do egzekucji. Ma on obowiązek przed zastosowaniem środków egzekucyjnych sprawdzić, czy należność nie wpłynęła na jego rachunek bankowy lub za pośrednictwem Poczty Polskiej albo nie została wpłacona bezpośrednio gotówką do kasy. Dalsze obowiązki wierzyciela kształtowane są § 9 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem wierzyciel ma obowiązek zawiadomić organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości objętej tytułem wykonawczym. Organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie zmiana wysokości należności objętej egzekucją nastąpiła na skutek zapłaty części egzekwowanej należności przez zobowiązanego już po wystawieniu tytułu wykonawczego i przekazaniu go do organu egzekucyjnego. O tym fakcie zgodnie z przepisami wierzyciel niezwłocznie, bo już dnia [...] roku powiadomił organ egzekucyjny. Tym samym, zdaniem organu, podjął wszelkie działania, do których w takiej sytuacji był zobowiązany. W świetle powyższego zarzut zobowiązanego był w ocenie Kolegium bezzasadny, a jego uznanie rażąco naruszałoby § 9 w/w rozporządzenia. Ponadto przyjęcie interpretacji przepisów prezentowanej przez stronę skarżącą prowadziłoby, według organu, do możliwości udaremnienia przez zobowiązanych wszczęcia w sposób prawidłowy jakiejkolwiek egzekucji administracyjnej, poprzez codzienne pomniejszanie zobowiązania, choćby o minimalną kwotę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w T. oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta T. z [...]. Zaskarżonym postanowieniom zarzuciła błędną interpretację

i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) poprzez przyjęcie, że wykonanie części obowiązku ciążącego na dłużniku oraz posiadanie informacji o tym fakcie przez organ egzekucyjny nie stanowi przesłanki,

o której mowa w art. 33 pkt 1 tej ustawy, a tym samym podstawy do uznania zarzutu. Zaznaczyła, że art. 33 pkt 1 ustawy stanowi, iż nie tylko wykonanie w całości, ale także w części obowiązku ciążącego na zobowiązanym stanowi podstawę zarzutu. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że wierzyciel wydając postanowienie w trybie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do poprawności i prawidłowości działania w toku postępowania egzekucyjnego wierzyciela oraz, że P. S.A. kwestionuje działania w sprawie wierzyciela, podczas gdy zarzuty składane przez zobowiązanego dotyczą działania organu egzekucyjnego i nie dotyczą obowiązków wierzyciela tylko organu egzekucyjnego. Ponadto, strona zarzuciła naruszenie art. 7 i 8 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oddalenie zarzutów podniesionych przez P. S.A., pomimo iż ze stanu faktycznego oraz treści uzasadnienia postanowienia Prezydenta Miasta T. z [...]. wynikało, że zarzut ten był zasadny. Wierzyciel bowiem potwierdził, że zobowiązanie P. S.A. było w dacie wszczęcia egzekucji częściowo niewymagalne, o czym organ egzekucyjny posiadał wiedzę.

Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponownie zwróciła uwagę, że przedmiotem zarzutu i jego celem nie jest ocena działania wierzyciela w sprawie, lecz prawidłowość wszczęcia egzekucji przez organ egzekucyjny. Wskazała na art. 33 pkt 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że nie tylko wykonanie w całości, ale także w części obowiązku ciążącego na zobowiązanym stanowi podstawę zarzutu. Zdaniem skarżącej bezsprzecznym jest, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wysokość należności wierzyciela była inna niż ta przytoczona w treści tytułu wykonawczego. W ocenie Spółki fakt ten wskazuje, że zarzut podniesiony przez P. S.A. jest zasadny i egzekucja została wszczęta przez organ egzekucyjny z naruszeniem prawa, wobec czego powinno nastąpić zgodnie z § 34 ust. 4 umorzenie postępowania.

Skarżąca zaznaczyła, że celem postępowania zapoczątkowanego złożeniem zarzutu jest ustalenie czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 33 ustawy, czyli w tym przypadku w pkt 1 tego artykułu. Zdaniem strony, z uwagi na fakt, że kwota zadłużenia P. S.A. była w dacie wszczęcia egzekucji mniejsza niż kwota wymieniona w tytule wykonawczym, przesłanki z art. 33 pkt 1 ustawy zostały spełnione i zarzut jest uzasadniony, wobec czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. powinno uchylić postanowienie wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Choć nie z powodu argumentów podniesionych przez stronę skarżącą .

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku

z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazuje na analizę akt podatkowych dokonaną przez wierzyciela. Ponadto w zażaleniu P. S.A. także potraktowała wydane postanowienie z 23 sierpnia 2007 r. jako postanowienie wierzyciela, powołując się na art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślić należy, że w stanowisku organu I instancji przekazującym zażalenie organowi II instancji, Prezydent Miasta T. podał, że sprawa dotyczy odwołania od postanowienia wierzyciela (karta nr 7 akt administracyjnych). W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. organ II instancji także przywołał art. 34 § 1 i § 2 ww. ustawy. Również w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wyjaśniło, że stanowisko wierzyciela w sprawie uznania zarzutu zobowiązanego za nieuzasadniony jest, w jego ocenie, prawidłowe (karta nr 12 akt sądowych).

Pomimo zatem braku jednoznacznego sformułowania w sentencjach postanowień, że w sprawie wyrażono stanowisko wierzyciela, analiza treści uzasadnień postanowień organów I i II instancji oraz ww. pism pozwala stwierdzić, że zarówno organy jak również strona skarżąca traktowały przedmiotową sprawę jako dotyczącą stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, co potwierdził w dniu [...] r. na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej.

W związku z powyższym, rozpatrując niniejszą sprawę należy mieć na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt

I FPS 4/06, który po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekł, iż wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozwiązanie problemu poruszonego w przedstawionym pytaniu prawnym sprowadza się w istocie do wykładni art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem "Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków

o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów,

z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca".

Dokonując wykładni gramatycznej cytowanego przepisu można dojść do jednoznacznego wniosku, że w sytuacji zgłoszonych zarzutów wskazanych w tym przepisie organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela

w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa

w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W związku z czym zastosowanie wyłącznie wykładni gramatycznej prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać

w zakresie zgłoszonych zarzutów stanowisko wierzyciela - a więc "uzyskać stanowisko od samego siebie". Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że analogicznie do sytuacji będącej przedmiotem zapytania w przedmiotowej sprawie, Prezydent Miasta T. występuje w dwóch postaciach: organu podatkowego w rozumieniu art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. Nr 8 z 2005r. poz. 60 ze zm.) i organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym nie może być w przedmiotowej sprawie mowy o dwóch odrębnych organach, tj. organie podatkowym (wierzycielu) oraz organie egzekucyjnym, które to organy jedynie mają taką samą nazwę.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił jednak uwagę, że w doktrynie prawa ugruntowane jest stanowisko, iż dokonując wykładni przepisów prawa nie należy się ograniczać tylko do jednego jej rodzaju. Na poparcie tej argumentacji przywołał stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 08 stycznia 1993 r.

III ARN 84/92 oraz uchwale z dnia 07 marca 1995r. III AZP 2/95 (OSNCP 1993/10 poz. 183), w których stwierdził: "Wykładnia gramatyczno-słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych i krzywdzących stronę procesu rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni: historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie jeżeli nie przede wszystkim - celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznawana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy". Podobne stanowisko zajął również prof. dr Ryszard Mastalski, który w swojej książce poświęconej prawu podatkowemu pisze: "Wykładnia prawa podatkowego, jak w ogóle wykładnia prawa jest ( ... ) procesem kompleksowym, wymagającym równoczesnego stosowania co najmniej wszystkich trzech (językowej, systemowej, funkcjonalnej) przedstawionych tu rodzajów wykładni. Rezultaty wykładni językowej są więc nie tyle poddawane weryfikacji, co dalszemu uściśleniu i rozwinięciu poprzez stosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej. Poszczególnych rodzajów wykładni, zwłaszcza w procesie stosowania prawa podatkowego, nie można zatem traktować jak luźno ze sobą powiązanych etapów procesu interpretacji prawa, lecz jako części składowe tego procesu tworzące razem pewną całość" (R. Mastalski - Wprowadzenie do prawa podatkowego, wyd. C. H. Beck Warszawa 1995 r. str. 106).

Skoro zaś rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać stanowisko wierzyciela - a więc "uzyskać stanowisko od samego siebie" w zakresie zgłoszonych zarzutów, należy sięgnąć do wykładni systemowej i celowościowej.

Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał stanowisko WSA w Szczecinie który w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 359/05, stwierdził że: "U podstaw regulacji prawnej, wymagającej uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w zakresie zasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, leży niewątpliwie uznanie przez ustawodawcę potrzeby uzyskania - przed rozpatrzeniem zarzutów przez sam organ egzekucyjny, do którego zarzuty zostały zgłoszone - wypowiedzi

w tym zakresie samego wierzyciela, będącego przecież "dysponentem" postępowania egzekucyjnego, skoro to na jego wniosek i na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przezeń zgodnie z wymogami formalnymi określonymi w art. 27 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny obowiązany jest wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne (art. 26 § 1 ustawy), samemu będąc uprawnionym jedynie do badania jego dopuszczalności, nie zaś do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przyjęta przez ustawodawcę forma postanowienia, w jakiej stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów winien zająć wierzyciel, poddanie tego stanowiska kontroli instancyjnej, a w konsekwencji także kontroli sądowo-administracyjnej, wskazuje jednoznacznie na ratio legis takiego unormowania, w szczególności przy uwzględnieniu zasady, iż wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów opartych na podstawach określonych w art. 33 pkt 1-5 ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Jest oczywistym, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot

o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny. Przyjmowanie stanowiska odmiennego, a więc przyjmowanie, że stanowisko w formie podlegającego zaskarżeniu postanowienia wierzyciel obowiązany jest zajmować także wtedy, gdy jest on równocześnie organem egzekucyjnym, wskazywać musiałoby na to, że ustawodawca jest nieracjonalny, skoro temu samemu podmiotowi (wierzycielowi będącemu zarazem organem egzekucyjnym) w tejże samej kwestii (zasadność zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego) nakazuje wypowiadać się dwukrotnie, przyjmując przy tym zasadę, że jako organ egzekucyjny podmiot ten związany jest swoją wypowiedzią wyrażoną w odpowiedniej formie w roli wierzyciela i że każde z tych stanowisk, wyrażone przez ten sam podmiot występujący w różnej roli, podlega odrębnej kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Przeciwnie, za w pełni racjonalne uznać należy takie stanowisko w rozpatrywanej kwestii, które kierując się z jednej strony potrzebą sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej zaś strony w niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesu prawnego, przyjmuje brak podstawy prawnej do wydawania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji wówczas, gdy tym wierzycielem jest sam organ prowadzący tę egzekucję".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w uzasadnieniu uchwały celem omawianej regulacji prawnej jest poddanie kontroli instancyjnej oraz, na dalszym etapie, kontroli sądowoadministracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa jest w przepisie

art. 33 pkt 1-5 tej ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcie polemiki

z takim stanowiskiem wierzyciela. Założyć także należy, że celem wprowadzenia, znowelizowanym ustawą z dnia 06 września 2001 r. o zmianie ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), przepisem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, tego dodatkowego etapu w postępowaniu egzekucyjnym,

tj. uzyskiwania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie do organu odwoławczego, a na postanowienie organu odwoławczego, skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270), nie było przedłużanie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zarzuty zobowiązanego mogą zostać rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny w postanowieniu w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, na które przysługują mu takie same środki zaskarżania, jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów .

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie, że to stanowisko nie jest odosobnione. Analogiczny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt SA/Łd 146/05 oraz R. Hauser

i Z. Leoński - autorzy Komentarza do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Wydawnictwo C.H. Beck 2003, s. 105). Podobne stanowisko wyrażono w opracowaniu "Administracyjne postępowanie egzekucyjne" T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, gdzie stwierdzono, że: ".W przypadku, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem to faza postępowania badania dopuszczalności egzekucji w ogóle nie występuje. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem już na etapie sporządzania tytułu wykonawczego powinien ocenić, czy egzekucja jest dopuszczalna. W razie stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji organ ten po prostu nie przystępuje do sporządzenia tytułu wykonawczego" (Wydawnictwo TNOiK 2002, s.102). Z kolei w "Postępowaniu egzekucyjnym w administracji – komentarz" T. Jęrzejewski. P. Rączka stwierdzili, że "Przepis art. 34 § 1 nie będzie miał zastosowania w przypadku, gdy organ egzekucyjny i wierzyciel to ten sam podmiot" (Wydawnictwo Info trade, Gdańsk 2000r., s. 103).

Mając na uwadze powyższe wywody Sąd stwierdza, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest gmina reprezentowana przez Prezydenta Miasta, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W związku z powyższym, organ obowiązany jest rozpatrzyć zarzuty wniesione do organu egzekucyjnego, bez zasięgania stanowiska wierzyciela wyrażonego w formie odrębnego postanowienia.

Wobec zajętego przez Sąd stanowiska, zarzuty podniesione w skardze nie wymagają rozpatrzenia pod względem merytorycznym, bowiem byłoby to przedwczesne. Dopiero po rozpatrzeniu zarzutów przez Prezydenta, jako przez organ egzekucyjny, strona będzie miała prawo skorzystać ze środków zaskarżenia

i argumentacja obecnie podnoszona będzie mogła być weryfikowana przez organ

II instancji, a następnie przez Sąd.

Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Na podstawie art. 200 wskazanej ustawy orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.

H. Adamczewska - Wasilewicz D. Dudra U. Wiśniewska