Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 178/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1, § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K. na postanowienie L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r. L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "Wojewódzki Inspektor Sanitarny"), po rozpatrzeniu zażalenia T. K. (dalej "skarżący", "strona") na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (dalej "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny", "wierzyciel") z dnia 15 listopada 2023 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae wobec braku wymagalności obowiązku w związku z jego wygaśnięciem, a w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 14 stycznia 2020 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. wpłynęła informacja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, zawarta w przesłanym przez lekarza formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, że syn skarżącego J. K., urodzony 12 czerwca 2017 r., nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 25 lutego 2020 r., doręczonym w dniu 27 lutego 2020 r., poinformował skarżącego T. K. o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz podstawie prawnej tego obowiązku. Jednocześnie wezwał skarżącego do stawienia się w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma do swojego lekarza celem realizacji obowiązkowych szczepień u swojego dziecka.

Kolejne informacje w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych skarżący otrzymał od Powiatowego Inspektora Sanitarnego w pismach z dnia 24 marca 2020 r. (doręczone 27 marca 2020 r.), 8 lipca 2020 r. (doręczone 13 lipca 2020 r.).

W dniu 23 września 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystosował do skarżącego upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Organ wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego syna przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi i krztuścowi, nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince i różyczce.

Pismem z dnia 5 września 2023 r. placówka medyczna, do której zapisane jest dziecko, w odpowiedzi na zapytanie organu poinformowała, że do dnia sporządzania niniejszej informacji (tj. 5 września 2023 r.) ojciec nie zgłosił się z synem na badanie kwalifikacyjne i zaległe sczepienia ochronne. Nie dostarczył też żadnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniu do sczepień ochronnych. W przedmiotowym piśmie wskazano również zaległe sczepienia ochronne ze wskazaniem ich dawek.

W tych okolicznościach Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 15 września 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy dotyczący obowiązku skarżącego poddania jego małoletniego syna J. K. wymienionym w tytule szczepieniom ochronnym i skierował do Wojewody L. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy. W tytule wykonawczym wskazano przepis art. 5 ust. 1 pkt. lit b i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024 r. poz. 924), dalej także jako "ustawa" lub "ustawa o zwalczaniu zakażeń" oraz § 2 i 3 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 ze zm.), dalej także jako "rozporządzenie z 2011 r.".

Pismem z dnia 13 października 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień; określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zwalczaniu zakażeń, poprzez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia; naruszenie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 powołanej ustawy, tj. niewłaściwie podana podstawa prawna oraz brak wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Przed rozpoznaniem zarzutów organ I instancji pozyskał informację od placówki medycznej w której zapisane jest dziecko (pismo z dnia 9 listopada 2023 r. dostępne w aktach administracyjnych sprawy III SA/Lu 177/24 dotyczących matki dziecka), że w dniu 27 września 2023 r. lekarz specjalista pediatra po badaniu fizykalnym zakwalifikowała małoletniego do szczepienia ochronnego potwierdzając to stosownym zaświadczeniem, które znajduje się w dokumentacji medycznej. W piśmie tym wskazano, że matka dziecka nie wyraziła zgody na szczepienie. Wskazano również, że do dnia 9 listopada 2023 matka nie zgłosiła się na wykonanie zaległych szczepień oraz że nie ulega wątpliwości, że małoletni J. K. ma niewykonane zaległe szczepienia ochronne.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącego. Organ wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że wykonanie szczepienia poprzedzone jest badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania szczepienia. W dołączonej kopii dokumentacji medycznej z dnia 27 września 2023 r. brak jest informacji na temat przeciwskazań do szczepienia. Co więcej z informacji uzyskanej od [...] ul. [...] w R. wynika, że matka dziecka zgłosiła się z dzieckiem 27 września 2023 r. do punktu szczepień, natomiast mimo zakwalifikowania małoletniego do szczepienia ochronnego matka nie wyraziła na nie zgody. W ocenie organu I instancji wystawiony tytuł wykonawczy zawiera treść obowiązku podlegającą egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku, a wykaz chorób objętych obowiązkiem szczepień oraz osoby lub grupy osób poddane temu obowiązkowi został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ( Dz. U. z 2023 poz. 2077).

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a." w związku z art. 107 tej ustawy w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych;

- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas, gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela;

- art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a., poprzez brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, mimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne;

- na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a., poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 listopada 2023 r., w części dotyczącej obowiązku poddania dziecka, J. K., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae wobec braku wymagalności obowiązku w związku z jego wygaśnięciem, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności z odwołaniem do regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można złożyć jedynie w ściśle określonych przypadkach, których katalog określono w powołanej ustawie. Wierzyciel nie jest zatem zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutu w zakresie, w jakim nie jest on objęty dyspozycją z art. 33 § 2 u.p.e.a.

Zarzut "naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy" nie mieści się w katalogu zarzutów wskazanym w art. 33 § 2 u.p.e.a. Nie mniej jednak organ odwoławczy podzielił zawartą w tej kwestii przez organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak zauważył organ I instancji obecnie szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określa art. 17 ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), dalej "rozporządzenie z 2023 r.", wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu zakażeń.

Art. 17 ust. 9a ustawy o zwalczaniu zakażeń stanowi, że szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10 tej ustawy.

Wymagalność obowiązku została więc doprecyzowana w rozporządzeniu z 2023 r., w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień ochronnych.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem, u J. K., urodzonego 12 czerwca 2017 r., brakujące szczepienia ochronne to szczepienia przeciwko:

- wirusowemu zapaleniu wątroby typu B,

- błonicy, tężcowi i krztuścowi,

- ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

- odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce,

U dziecka nie wykonano także obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, które w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania tytułu wykonawczego były obowiązkowe do ukończenia 19 roku życia. Zgodnie jednak z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2023 r., szczepienia ochronne przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae są obowiązkowe do ukończenia 5 roku życia, w związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, skoro w dniu wydania przez wierzyciela tytułu wykonawczego J. K. ukończył 5 rok życia, to obowiązek poddania dziecka temu szczepieniu wygasł, co uzasadniało uchylenie postanowienia organu I instancji w tej części. Pozostałe szczepień natomiast, zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, są nadal wymagalne.

Organ II instancji uzasadniał, że przesłanie przez lekarza z podmiotu leczniczego do którego zapisane jest dziecko, tj. Specjalistycznego Centrum Medycznego [...] [...] s.c., w R., "Formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" (data wpływu do PSSE w R. 14 stycznia 2020 r.), oznacza, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Do momentu wydania tytułu wykonawczego skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na wykonanie obowiązku bądź też braku możliwości jego wykonania, na przykład z powodu długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych. Organ odwoławczy podkreślał, że przed wydaniem tytułu wykonawczego lekarz z placówki medycznej, w której zapisane jest dziecko (pismo z dnia 5 września 2023 r.) wskazał, iż u dziecka brak jest informacji na temat występujących przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych a prawni opiekunowie nie stawili się z dzieckiem w celu wykonania obowiązku. Lekarz określił ponadto, które szczepienia są u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania. Organ odwoławczy podkreślił, że o szczepieniach, które powinny zostać podane dziecku, decyduje każdorazowo lekarz kierując się aktualną wiedzą medyczną.

Decyzję o tym, czy dziecko może zostać poddane szczepieniom ochronnym podejmuje lekarz po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniem, kierując się aktualną wiedzą medyczną. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie zostały powołane do interpretowania dokumentacji medycznej, dlatego przedłożone do akt przez skarżącego zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego dokonane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych nie może stanowić o braku wymagalności obowiązku. Z zaświadczenia lekarskiego wydanego dnia 27 września 2023 r. wynika, że dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia ochronnego. Mając powyższe na uwadze, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał jednoznacznie wskazuje, że J. K. powinien otrzymać obowiązkowe szczepienia ochronne.

Odnosząc się do kwestii braku indywidualnego kalendarza szczepień, organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika potrzeba posiadania takiego kalendarza przez lekarza kwalifikującego dziecko do szczepień ochronnych. Podkreślał, że wierzyciel wzywał skarżącego do przedłożenia wyników konsultacji w Poradni Szczepień dla Dzieci Wysokiego Ryzyka (pismo z dnia 30 marca 2021 r.), jednak wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Z dołączonych do zarzutów z dnia 13 października 2023 r. wydruków konsultacji lekarskiej nie wynika natomiast, że u dziecka stwierdzono długotrwałe przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych.

W tych okolicznościach organ II instancji uznał zarzuty zażalenia za nieuzasadnione i podzielił stanowisko wierzyciela o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z uchylaniem się od obowiązkowych szczepień ochronnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżący T. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył postanowienie organu odwoławczego w całości zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uchylenie postanowienia w części dotyczącej szczepienia przeciwko Streptococcus pneumoniae i brak rozstrzygnięcia w tym zakresie (umorzenia postępowania w tym zakresie);

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący odmówił poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, podczas gdy przedstawiciel ustawowy wyraził zgodę na poddanie małoletniego procedurze obowiązkowych szczepień ochronnych, natomiast lekarz nie dopełnił obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, co potwierdzone zostało orzeczeniem Komisji Lekarskiej z dnia 27 grudnia 2023 r.;

3. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym skarżonego postanowienia okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na twierdzeniach wierzyciela;

4. naruszenie art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

5. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący odmawia wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że matka dziecka stawiała się z małoletnim w POZ celem poddania dziecka procedurze szczepień ochronnych. Małoletni został zakwalifikowany do obowiązkowych szczepień ochronnych, jednakże kwalifikacja jest obarczona istotnymi wadami. Pismem z dnia 24 października 2023 r. przedstawicielka ustawowa A. K. złożyła do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta sprzeciw od orzeczenia z dnia 27 września 2023 r. kwalifikującego małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych. Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. została poinformowana o zasadności sprzeciwu i orzeczeniu ww. Komisji, które to dokumenty dołączono do skargi.

W ocenie pełnomocnika skarżącego w świetle powyższego orzeczenia Komisji nie może być mowy tak o wymagalności obowiązku, ale przede wszystkim o możliwości przypisania przedstawicielom ustawowym małoletniego zarzutu uchylania się od obowiązkowych szczepień ochronnych.

Pełnomocnik skarżącego zarzucał także, że w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji nie zostało skarżącemu wyjaśnione dlaczego podstawa prawna obowiązku została ograniczona do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o zwalczaniu zakażeń, oraz że organ II instancji rozpatrując zażalenie strony odwołuje się w kwestii wymagalności obowiązku do rozporządzenia z 2023 r., które nie obowiązywało na dzień wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Organ dodał ponadto, że do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy merytoryczna ocena pracy lekarza, jak też i umorzenie obowiązku określonego tytułem wykonawczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 stycznia 2024 r. uchylające w części postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego wydane w zakresie zarzutów T. K. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut, zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

Przypomnieć należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie wystawionego w dniu 15 września 2023 r. tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b, art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń i § 2 i 3 rozporządzenia z 2011 r. Podstawę wydania tytułu egzekucyjnego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego J. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Stosownie do art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozporządzenie to uchylone zostało z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu zakażeń, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2023 r. (na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19), rozporządzenie, do wydania którego upoważniony został minister właściwy do spraw zdrowia, określa także schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a). Od 1 października 2023 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

W świetle wymienionych wyżej przepisów nie ma też wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów ustawowych. Wynika z nich norma prawna, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenia poddania dziecku szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.

Wbrew przy tym zarzutom skargi organ odwoławczy zasadnie odniósł wymagalność nałożonego na skarżącego obowiązku do nowego stanu prawnego, gdyż stanowisko takie pozostaje w zgodzie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki w sprawach o sygn. akt: II GSK 1140/23, II GSK 219/21 i powołane tam orzecznictwo NSA – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). W swoim stanowisku Naczelny Sąd Admiracyjny podkreśla, że należy uwzględnić zmiany prawne do jakich doszło, bowiem jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z 9 maja 2023 r., sygn. akt 81/19, zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień.

Prawidłowo ustalił organ odwoławczy, że zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem, u małoletniego J. K. brakujące szczepienia ochronne to szczepienia przeciwko:

- wirusowemu zapaleniu wątroby typu B,

- błonicy, tężcowi i krztuścowi,

- ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

- odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce.

Szczepienia te, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2, 4, 5 i 4 rozporządzenia z 2023 r. są obowiązkowe do ukończenia 19 roku życia. Natomiast niewykonane u małoletniego szczepienie ochronne przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, które w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania tytułu wykonawczego były obowiązkowe do ukończenia 19 roku życia, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2023 r., jest obowiązkowe do ukończenia 5 roku życia.

W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, iż postanowienie organu I instancji wymaga reformatoryjności w tym zakresie, i uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego właśnie w części dotyczącej obowiązku poddania dziecka, J. K., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, uznając wygaśnięcie tego obowiązku, a w pozostałej części postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy.

Rozstrzygnięcie to jest niewątpliwie korzystne dla strony skarżącej.

Wbrew również zarzutom skargi, brak podstaw do przypisania organowi odwoławczemu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie postanowienia w części dotyczącej tego szczepienia i braku umorzenie postępowania w tym zakresie.

Słusznie podnosi Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę, że do zadań organu odwoławczego nie należy umorzenie obowiązku określonego tytułem wykonawczym. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 4 pkt 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w: a) art. 33 § 2 pkt 1-5, b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

Ponadto z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 września 2023 r., nr [...] w zakresie dotyczącym obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (pismo Wojewody L. z dnia 21 lutego 2024 r. - k. 94 akt adm.).

W piśmie tym Wojewoda wskazał również, że przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 19 stycznia 2024 r., a więc na datę sporządzania skargi (7 lutego 2024 r.) wnioskowany przez skarżącego sposób zakończenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie został osiągnięty, co dodatkowo podważa trafność stawianego zarzutu.

W ocenie sądu, pozostałe zarzuty skargi także nie zasługują na uwzględnienie.

Bez wątpienia z akt wynika, że skarżący był informowany przez organ I instancji o konieczności wykonania ustawowego obowiązku w terminie natychmiastowym pismem z dnia 25 lutego 2020 r., a potem jeszcze dwukrotnie pismami z dnia 27 marca 2020 r. i 8 lipca 2020 r.

Z przesłanego przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych również wynika, że skarżący był wzywany na obowiązkowe szczepienia ochronne w lutym i czerwcu 2018 r. Wynika także, że rodzice w sierpniu 2017 r. otrzymali skierowanie do poradni neurologicznej, w kwietniu 2018 r. do poradni alergologiczne, w czerwcu 2018 r. do Poradni Szczepień w celu ustalenia kalendarza szczepień, a w czerwcu 2019 r. do poradni kardiologicznej. Na dzień przedstawienia powyższej informacji (14 styczeń 2020 r.) żadnych zaświadczeń o przeciwskazaniach do szczepień dziecka skarżący nie przedłożył.

Takich zaświadczeń skarżący nie przedłożył również do organu I instancji, w odpowiedzi na pisma informujące o konieczności wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka.

W związku z tym, że skarżący obowiązku nie wykonał wierzyciel wystosował do skarżącego w dniu 23 września 2020 r. upomnienie. Skarżący zwalczał stanowisko organu co do realizacji swojego obowiązku argumentując, że dziecko ma wyznaczoną wizytę w Poradni Szczepień Wysokiego Ryzyka na listopad 2020 r. Zauważyć przy tym należy, że wierzyciel wzywał skarżącego do przedłożenia wyników konsultacji w Poradni Szczepień Wysokiego Ryzyka (pismo z dnia 30 marca 2021 r. – k. [...] akt adm.), jednak wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Do wystawienia tytułu wykonawczego, co miało miejsce dopiero 15 września 2023 r., żadne zaświadczenia o przeciwskazaniach do szczepień dziecka nie zostały przez skarżącego złożone, a wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego uzyskał informację od placówki medycznej, w której zapisane jest dziecko (k. [...] akt adm.), że do dnia 5 września skarżący nie zgłosił się z synem na badanie kwalifikacyjne 2023 r. i zalegle szczepienia ochronne, nie dostarczył też żadnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniu do szczepień ochronnych. Z akt sprawy nie wynika by skarżący był zainteresowany ułożeniem indywidualnego kalendarza szczepień oraz by taka potrzeba wynikała.

W tych okolicznościach na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie zaistniały żadne podstawy do przyjęcia braku wymagalności nałożonego na stronę obowiązku. Przez wymagalność, jak już wskazano, należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie zaś, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu, np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 257/22 i powołane tam orzecznictwo NSA oraz stanowisko doktryny, CBOSA).

Także na moment rozpatrzenia zarzutów przez organy brak było podstaw do podzielania stanowiska skarżącego w tym zakresie (poza zarzutem co do szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, co do którego obowiązek skarżącego wygasł, z uwagi na zmianą stanu prawnego i ukończenie przez małoletniego na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 5 roku życia).

Stanowiska tego nie zmienia, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, argumentacja skargi wprowadzona z pozyskanego przez skarżącego i dołączonego do skargi orzeczenia Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, po rozpatrzeniu sprzeciwu od orzeczenia lekarskiego z dnia 27 września 2023 r.

Z akt sprawy wynika, że po wystawieniu tytułu wykonawczego A. K. (matka J. K.) w dniu 27 września 2023 r. udała się do poradni pediatrycznej. Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego w tym dniu wynika zaś, że dziecko zostało zakwalifikowane do szczepień. Przed rozpatrzeniem zarzutów wierzyciel ponownie zwrócił się do placówki medycznej, w której zapisane jest dziecko o udzielenie stosownej informacji co do przeprowadzonej w dniu 27 września 2023 r. wizyty lekarskiej. Placówka lecznicza, do której zapisane jest dziecko, pismem z dnia 9 listopada 2023 r. poinformowała organ I instancji, że w dniu 27 września 2023 r. lekarz specjalista pediatra po badaniu fizykalnym zakwalifikowała małoletniego do szczepienia ochronnego, potwierdzając to stosownym zaświadczeniem, które znajduje się w dokumentacji medycznej. W piśmie tym wskazano, że matka dziecka nie wyraziła zgody na szczepienie. Wskazano również, że do dnia 9 listopada 2023 matka nie zgłosiła się na wykonanie zaległych szczepień, oraz że nie ulega wątpliwości, iż małoletni J. K. nie ma wykonanych zaległych szczepień ochronnych, a zwłoka wynika wyłącznie z winy rodziców (zaświadczenie i pismo z dnia 9 listopada 2023 r. dostępne w aktach administracyjnych sprawy III SA/Lu 177/24 dotyczących matki dziecka A. K.).

Słusznie argumentuje Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że o szczepieniach, które powinny zostać podane dziecku, decyduje każdorazowo lekarz kierując się aktualną wiedzą medyczną. To lekarz, bazując na aktualnej wiedzy medycznej, określa szczepienia, które mogą zostać podane dziecku, a decyzję o tym, czy dziecko może zostać poddane szczepieniom ochronnym lekarz podejmuje po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniem.

Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 2-5 ustawy o zwalczaniu zakażeń wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem. Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

Trafne jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie zostały powołane do interpretowania dokumentacji medycznej. Zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 416) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy m.in. ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (art. 5 ust. 1 pkt 3). Dlatego też podnoszona przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego okoliczność zgłoszenia w 2019 r. do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych niepożądanego odczynu poszczepiennego dotycząca podania małoletniemu w drugiej dobie życia leku, które skarżący oceniał jako nieciężkie, nie może stanowić o braku wymagalności obowiązku.

Podobnie jak dołączone do skargi orzeczenie Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta z dnia 28 listopada 2023 r. uwzględniające sprzeciw A. K. wobec orzeczenia lekarskiego z dnia 27 września 2023 r.

W uzasadnieniu skargi podkreślano, że z przedmiotowego orzeczenia Komisji wynika, że badanie kwalifikacyjne przeprowadzone w dniu 27 września 2023 r. obarczone jest następującymi uchybieniami: brak dokładnie przeprowadzonego badania podmiotowego; braki w opisie badania przedmiotowego; brak informacji o planowanych rodzajach szczepień, do których dziecko zostało zakwalifikowane; brak orzeczenia o zakwalifikowaniu do szczepienia, brak dokładnego opisu zgłoszonego przez matkę NOPu oraz brak informacji, że nie stanowi on przeciwwskazań do szczepienia.

W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego, nie może być mowy tak o wymagalności obowiązku, ale przede wszystkim o możliwości przypisania przedstawicielom ustawowym małoletniego zarzutu uchylania się od obowiązkowych szczepień[?]ochronnych.

Skarżący pomija jednak, co również wynika z uzasadnienia przedstawionego orzeczenia, że po pierwsze zauważone przez Komisję braki, to błędy proceduralne w postępowaniu lekarskim. Zatem nie postawiono zarzutu co merytorycznego działania lekarza.

Po drugie, Komisja wskazała, że "Zgodnie z Komunikatem wspólnym Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2020 r. w sprawie odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu lekarz prowadzący szczepienie informuje o rodzaju i sposobie wykonania szczepienia oraz o możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego i konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w takim przypadku. Brak jest podstawy prawnej do żądania od lekarza, w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia, szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, wszelkich możliwych działań, niepożądanych czy szkodliwości szczepionki. (...). Podstawą do realizacji szczepienia ochronnego jest decyzja lekarza, po uprzednim przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego, które w tym przypadku nie zostało odpowiednio udokumentowane."

W tych okolicznościach konkluzja Komisji, że "na podstawie przeanalizowanej dokumentacji medycznej w ocenie Członków Komisji lekarz nie prawidłowo udokumentował przeprowadzone pełne badanie lekarskie oraz nie wydał prawidłowo orzeczenia o zakwalifikowaniu dziecka do szczepień" nie potwierdza stanowiska skarżącego o braku wymagalności obowiązku, jak również, że istniały jakiekolwiek przeciwskazania ku temu. Komisja potwierdziła, że przeprowadzono pełne badanie lekarskie, a błędy w prawidłowym udokumentowaniu nie niweczą merytorycznej oceny lekarza co do stanu zdrowia małoletniego pacjenta. W przedstawionym orzeczeniu podkreślono również, że "Wszystkie zarejestrowane w Polsce szczepionki spełniają standardy jakości, bezpieczeństwa i skuteczności, co potwierdzają badania kliniczne. Rezygnowanie ze szczepień ochronnych jest narażaniem dziecka na niebezpieczeństwo utraty zdrowia a nawet stanowi zagrożenie życia z powodu ryzyka braku uodpornienia na choroby zakaźne."

Tym samym zarzuty skargi co do naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, że skarżący odmawia wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, w sytuacji, gdy brak jest oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Skoro z zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 września 2023 r. wydanego po pełnym badaniu lekarskim zakwalifikowano syna skarżącego do szczepień, a z dołączonej do akt dokumentacji wynika, że szczepień nie wykonano, to oczywistym jest, że skarżący zgody na szczepienie nie wyraził. Skoro dziecko do szczepień zostało zakwalifikowane, to oznacza, że nie było przeciwskazań do żadnych z zaległych szczepień. Sam natomiast brak w opisie badania przedmiotowego i braki o planowanych rodzajach szczepień, do których dziecko zostało zakwalifikowane nie oznacza, jak już wskazano, że obowiązek nie jest wymagalny.

Argumentacja skarżącego, iż podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku jest nieprzekonująca. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, w świetle przedstawionych okoliczności sprawy i działań skarżącego, okoliczność uchylania się przez stronę skarżącą od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, przy świadomości konieczności wykonania takiego obowiązku, nie budzi jakichkolwiek wątpliwości.

Stan faktyczny sprawy, jak i stan prawny nie budzi wątpliwości sądu, z tych też przyczyn zarzuty skargi co do naruszania przez organy art. 7a i art. 81a k.p.a. uznać należy za chybione.

W okolicznościach sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącego, nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2023 r.

Zgodnie bowiem z aktualnie obowiązującym rozporządzeniem, u syna skarżącego brakujące szczepienia ochronne to:

- II i III dawka szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, które powinno być wykonane w 2 i 7 miesiącu życia,

- I, II, III i IV dawka szczepienia podstawowego przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, które powinno być wykonane w 2, 3-4, 5-6 i w 16-18 miesiącu życia,

- I, II, III dawka szczepienia podstawowego przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana w 3-4, 5-6 i 16-18 miesiącu życia,

- I dawka szczepienia podstawowego przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, która powinna być wykonana w 13-15 miesiącu życia

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia.

Nie może budzić wątpliwości, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się temu świadczeniu zdrowotnemu, w sytuacji braku przeciwskazań medycznych w tym zakresie.

Obowiązek poddania się szczepieniu stanowi ograniczenie praw i wolności obywatelskich, które jest prawnie uzasadnione. Istotnym jest podkreślenie, że celem, którym kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, jest zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób w społeczeństwie. Nie ulega zatem wątpliwości, że regulacja wprowadzająca szczepienia ochronne jest niezbędna dla ochrony wartości, jaką jest zdrowie i życie ludzi. Obowiązek podjęcia działań mających na celu zapobieganie epidemiom chorób zakaźnych wynika już z treści art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Na mocy tego przepisu władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Podstawową formą zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych są szczepienia ochronne.

W ocenie sądu, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, nie ulega wątpliwości, że syn skarżącego nie był zaszczepiony mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje, w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego był wymagalny i nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Powołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z dnia 15 września 2023 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1856 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także treść i podstawę prawną obowiązku. W tytule jest też podana podstawa egzekucji administracyjnej – art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

W ocenie sądu organ odwoławczy podjął wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia też wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia skarżący został pouczony o treści art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a." sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).