Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 176/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 394 ust. 1 pkt 13
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2024 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 grudnia 2023 r., nr GD.ZUZ.3.4200.4.2023.AC w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w Kartuzach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r., nr GD.3.3.420.50.2023.IKu.IK; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego T. G. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

T. G. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: Dyrektor ZZ PGW) z dnia 11 grudnia 2023 r., nr GD.ZUZ.3.4200.4.2023.AC, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w Kartuzach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: Kierownik Nadzoru Wodnego) z dnia 16 czerwca 2023 r., nr GD.3.3.420.50.2023.IKu.lK, o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego w sprawie wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód, na działce nr [...], obręb T., gmina P., powiat k., województwo p.

Skarga ta została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 25 kwietnia 2023 r. do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Nadzoru Wodnego w Kartuzach wpłynęło złożone przez skarżącego zgłoszenie wodnoprawne dotyczące wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków, na potrzeby zwykłego korzystania z wód na terenie działki nr [...], obręb T., gmina P.

Decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r., wydaną na podstawie art. 394 ust. 1 pkt 13, art. 397 ust. 3 pkt 3, art. 421, art. 422, art. 423 ust. 5 pkt 2 i art. 396 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm.), dalej jako "Prawo wodne", Kierownik Nadzoru Wodnego wniósł sprzeciw do dokonanego przez skarżącego zgłoszenia wodnoprawnego.

Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że planowana inwestycja nie jest zgodna z zapisami obowiązującego na jej terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z załączonym do wniosku wypisem i wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi Tokary, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Przodkowo nr VII/90/2003 z dnia 23 października 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 15 listopada 2003 nr 143, poz. 2555) przewidziano w § 1 ust. 3 lit. b odprowadzenie ścieków sanitarnych - do zbiorczej kanalizacji sanitarnej z oczyszczalnią w Przodkowie. Natomiast na mocy § 2 uchwały Rady Gminy Przodkowo nr 111/56/06 z dnia 27 grudnia 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 20 kwietnia 2006 nr 82, poz. 1259) w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi Tokary, gm. Przodkowo, działka nr [...] i [...] część,

do § 1 ust. 3 lit. b planu miejscowego wsi Tokary z 2003 r. dopisano zastrzeżenie, że w kwestii odprowadzania ścieków sanitarnych do projektowanego systemu kanalizacji sanitarnej etapowo, do czasu realizacji wiejskiej kanalizacji sanitarnej, dopuszcza się odprowadzanie ścieków do zbiorników szczelnych bezodpływowych, z udokumentowaniem wywozu ścieków na oczyszczalnię; z chwilą wykonania kanalizacji sanitarnej zbiorniki bezwzględnie zlikwidować, a budynki podłączyć do kanalizacji sanitarnej. Uchwały te zatem nie dopuszczają budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zakazują wprost zastosowania przydomowej oczyszczalni ścieków, a stwierdzona przez organ niezgodność w tym zakresie jest nadinterpretacją planu miejscowego.

Na skutek rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r., Dyrektor ZZ PGW utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że zapisy obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego regulują w sposób jednoznaczny obowiązek odprowadzania ścieków do projektowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Budowa sieci kanalizacji sanitarnej winna być prowadzona wyprzedzająco lub równolegle w stosunku do realizacji planowanej zabudowy terenu. Zapisy planu dopuszczają również możliwość odprowadzania ścieków sanitarnych do zbiorników bezodpływowych z udokumentowanym wywozem ścieków do oczyszczalni jako rozwiązanie tymczasowe do czasu wykonania kanalizacji sanitarnej. Jednakże, z chwilą wybudowania zbiorczej kanalizacji sanitarnej, należy je bezwzględnie zlikwidować a obiekt podłączyć do sieci. Dlatego też, w związku z brakiem sieci sanitarnej, jedynym, nienaruszającym zapisów planu miejscowego, sposobem odprowadzania ścieków na rozważanym terenie jest ich kierowanie do zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe. Organ zaznaczył przy tym, że inaczej niż w przypadku wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych (np. drenażu rozsączającego, czy studni chłonnej) w przydomowej oczyszczalni ścieków, instalacja zbiornika bezodpływowego nie wymaga zgody wodnoprawnej. Prawu wodnemu podlegają zbiorniki nieszczelne, a więc takie, z których np. ścieki w jakikolwiek sposób mogą przeniknąć do gruntu.

Organ wyjaśnił przy tym, że zasadność ustaleń miejscowego planu nie może być przedmiotem oceny w procedurze przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego. Organy zobowiązane są, zgodnie z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego, w przypadku zgłoszenia działalności podlegającej zgłoszeniu wodnoprawnemu, jedynie do oceny zgodności planowanej do realizacji inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie mając w tym trybie legitymacji do weryfikowania jego zapisów. Z mocy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977), ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Jednocześnie plan stanowi akt prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 powołanej ustawy), a zatem ma walor wiążący dla organów administracji (art. 7 i art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że organy administracji nie są władne do odmowy zastosowania planu miejscowego, nawet w sytuacji, gdy jego ustalenia naruszają ustawę - art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1469), dalej jako "u.c.p.g.". Dopóki zatem dany plan miejscowy obowiązuje w uchwalonej i niezmienionej formie, dopóty organ przyjmujący zgłoszenie wodnoprawne jest związany zapisami tego planu. Kwestia zaś zgodności z prawem aktu prawa miejscowego może być przedmiotem odrębnego postępowania przed sądem administracyjnym w trybie skargi z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.). W takim postępowaniu mogą być rozstrzygnięte zarzuty skargi pod adresem planu miejscowego w kontekście naruszenia prawa własności, czy art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Dopóki jednak kwestionowany zapis planu miejscowego nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego w drodze orzeczenia sądu w wyniku skargi na akt organu gminy, to stanowi on źródło prawa. Ponadto, zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, inicjatywa związana z przystąpieniem do zmiany miejscowego planu leży po stronie organów gminy.

Jednocześnie organ wskazał, że organ I instancji w prawidłowym, tj. ustawowym terminie 30 dni od dnia doręczenia rozpatrzył przedmiotowe zgłoszenie wodnoprawne. Nadto, organ odwoławczy ocenił, że złożone zgłoszenie, poza ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie naruszało innych ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1 – 6 Prawa wodnego oraz spełniało wymagania, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy. Przedmiotową oczyszczalnię zlokalizowano poza aglomeracją i spełniałaby ona wymagania § 11 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. i § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych".

W uzasadnieniu podniesiono, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie dają podstaw do zgłoszenia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego. Brak w postanowieniu planu jakichkolwiek regulacji, co do możliwego wykorzystania przydomowych oczyszczalni ścieków, nie czyni takiego rozwiązania sprzecznym z jego zapisami. Zgodnie bowiem z art. 5 u.c.p.g. rozwiązanie to uznano za równorzędne z odprowadzaniem nieczystości płynnych poprzez miejscową sieć kanalizacyjną, gdy zważyć należy, że wyposażenie nieruchomości w oczyszczalnie ścieków zwalnia z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Miejscowy plan może więc kształtować sposób wykonywanie prawa własności jedynie w zakresie, jaki jest do pogodzenia z przepisami odrębnymi, w tym z przywołaną ustawą o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Błędna wykładnia prawa miejscowego organów obydwu instancji, prowadząca do stwierdzenia niezgodności planowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, narusza w ocenie strony jej interes prawny, prawo własności oraz zapisy ustawy i rozporządzenia dopuszczających opcjonalnie zastosowanie przydomowej oczyszczalni ścieków.

Skarżący wskazał też, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zapisy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego dopuszczające jedynie gromadzenie ścieków w zbiornikach bezodpływowych są niedopuszczalne, gdyż pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., co z kolei prowadzi do wniosku, iż postanowienia przywołanego przez organy planu miejscowego pozostają w sprzeczności z aktem wyższego rzędu - rangi ustawy. Zgodnie z tym orzecznictwem, zapisów planu miejscowego nie można interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, który nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa, a gdyby taki zakaz został umieszczony w planie miejscowym, stanowiłby on istotne naruszenie normy art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Ustawodawca bowiem, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych, za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZZ PGW wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację wskazane w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, albowiem wydane w sprawie decyzje zawierają naruszenia prawa materialnego, które uzasadniają wyeliminowanie tych decyzji z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli zaś podczas tej kontroli sąd nie dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c), oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika przy tym, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W niniejszej sprawie Sąd kontrolował decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 grudnia 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w Kartuzach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r., którą organ I instancji wniósł sprzeciw do zgłoszenia wodnoprawnego złożonego przez skarżącego dotyczącego wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód na terenie działki nr [...], obręb T., gmina P.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji były przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.), dalej jako "Prawo wodne", która w art. 423 ust. 5 pkt 2 stanowi, że organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, nie spełnia wymagań, o których mowa

w art. 396 ust. 1 pkt 8, lub narusza interesy osób trzecich, w tym właściciela wód.

Z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego wynika zaś, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód wymaga - zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 13 Prawa wodnego - zgłoszenia wodnoprawnego, oraz że przedsięwzięcie planowane przez skarżącego nie wykracza poza zwykłe korzystanie z wód, o którym mowa w art. 33 Prawa wodnego, a zwłaszcza w jego ust. 4 pkt 2, w myśl którego zwykłe korzystanie z wód obejmuje wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.

Wobec powyższego organy zasadnie zbadały zgodność zgłaszanego przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązującego na terenie działki objętej zgłoszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi Tokary, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Przodkowo nr VII/90/2003 z dnia 23 października 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 15 listopada 2003 nr 143, poz. 2555), zmienioną uchwałą Rady Gminy Przodkowo nr 111/56/06 z dnia 27 grudnia 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 20 kwietnia 2006 nr 82, poz. 1259) w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi Tokary, gm. Przodkowo, działka nr [...] i [...] część, dochodząc jednak do błędnych - zdaniem Sądu - wniosków, że ustalenia tego planu stoją na przeszkodzie realizacji zamierzenia skarżącego.

Organy wskazały bowiem, że zgodnie z § 1 ust. 3 lit. b planu miejscowego, odprowadzenie ścieków sanitarnych z terenu skarżącego ma następować do zbiorczej kanalizacji sanitarnej z oczyszczalnią w P. Natomiast na mocy uchwały Rady Gminy Przodkowo nr 111/56/06 z dnia 27 grudnia 2006 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi Tokary, gm. Przodkowo, działka nr [...] i [...] część, etapowo, do czasu realizacji wiejskiej kanalizacji sanitarnej, dopuszcza się odprowadzanie ścieków do zbiorników szczelnych bezodpływowych, z udokumentowaniem wywozu ścieków na oczyszczalnię; z chwilą wykonania kanalizacji sanitarnej zbiorniki bezwzględnie zlikwidować, a budynki podłączyć do kanalizacji sanitarnej. Cytowane ustalenia planistyczne dały organom asumpt do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonego przez skarżącego przedsięwzięcia, ze wskazaniem, że w związku z brakiem sieci kanalizacji sanitarnej jedynym, nienaruszającym zapisów planu sposobem odprowadzania ścieków jest ich kierowanie do zbiornika bezodpływowego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na upowszechniającą się linię orzeczniczą sądów administracyjnych, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje, w myśl której tego rodzaju ustalenie planistyczne, jakie wprowadzono w ww. planie, należy zawsze skonfrontować z przepisem rangi ustawowej, jakim jest art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 ze zm.) – zwanej dalej u.c.p.g., stanowiącym, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Z przytoczonej wyżej regulacji u.c.p.g. wyraźnie wynika, że jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, a korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości. Ustalenia planów miejscowych nieprzewidujące możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków, bądź stawiające dodatkowe warunki nieruchomościom, na jakich te urządzenia miałyby być sytuowane, pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., czyli normą aktu wyższego rzędu, tj. ustawy. Pogląd ten został wyrażony w wyrokach zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. wyroki: WSA w Poznaniu: z 14 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 45/24, z 7 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Po 832/23,

z 31 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 111/23 i z 9 maja 2023 r., sygn. akt

III SA/Po 101/23; WSA w Opolu: z 15 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Op 201/23

i z 7 lipca 2023 r,. sygn. akt I SA/Op 141/23 oraz WSA w Łodzi z 11 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 718/23, a także WSA w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 174/24 i z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 929/23, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki: z 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1247/15 i z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt

II OSK 1092/15). W orzeczeniach tych wskazuje się, że w kontekście norm ustawowych zapisów planu miejscowego nie można interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, który nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. W przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, ustawodawca uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych, za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków.

W sytuacji zatem, gdy na danym terenie nie ma sieci kanalizacyjnej, gdyż pozostaje ona dopiero w sferze planów realizacyjnych, właściciel musi mieć alternatywę zapewnienia infrastruktury, którą gwarantuje mu u.c.p.g., dając możliwość wyboru - czy to zbiornika bezodpływowego, czy właśnie przydomowej oczyszczalni ścieków. W innym wypadku właściciel zostanie pozbawiony uprawnienia ustawowego, w czym także należy upatrywać naruszenia zasady ochrony własności zagwarantowanej w Konstytucji RP (art. 21 ust. 1). Tej kompetencji nie może przejąć gmina, zamieszczając w planie miejscowym ustalenie, które przewiduje - wprost lub w sposób dorozumiany - zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków (lub lokalizowanie ich tylko na działkach spełniających określone kryteria). Ograniczenie prawa własności przez narzucenie, choćby tylko na okres przejściowy (do czasu zrealizowania sieci kanalizacyjnej), jedynie możliwości lokalizowania zbiorników bezodpływowych pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (zob. wyrok WSA w Łodzi z 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 645/23).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekający w tej sprawie uznał, że zawarty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi Tokary, zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Przodkowo nr VII/90/2003 z dnia 23 października 2003 r., zmienioną uchwałą Rady Gminy Przodkowo nr 111/56/06 z dnia 27 grudnia 2006 r., zapis § 1 ust. 3 lit. b - wykluczający możliwość realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków, pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.

Z tych względów Sąd w niniejszym składzie, podlegając tylko Konstytucji RP oraz ustawom (vide art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), był zobligowany odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie tak rozumianego (niezgodnie z ustawą) przepisu § 1 ust. 3 lit. b planu miejscowego wsi Tokary.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że dopuszczalność sprawowania przez sądy administracyjne tzw. incydentalnej kontroli legalności oraz konstytucyjności aktów podustawowych (przede wszystkim rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego) ze skutkiem inter partes - polegającym właśnie na możliwości odmowy zastosowania aktu podustawowego (w całości lub w określonej części) w konkretnej sprawie - nie budzi wątpliwości ani w doktrynie, ani w judykaturze (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 18, i przywołane tam orzeczenia NSA.).

W konsekwencji, w przypadku wydanej na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego decyzji o wniesieniu sprzeciwu od zgłoszenia dotyczącego wykonania urządzenia wodnoprawnego, które w ocenie organów narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, sąd administracyjny – badając czy wniesienie sprzeciwu było uzasadnione, może skontrolować na potrzeby rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, czy odnośne ustalenie planu miejscowego, stanowiące podstawę wniesienia sprzeciwu, nie pozostaje w sprzeczności z aktami wyższego rzędu, w tym z przepisami ustaw. Wniosek taki wynika z generalnego nakazu kontroli przez sąd administracyjny zgodności decyzji z prawem, co w przypadku ujawnionej sprzeczności norm prawnych uzasadnia zastosowanie obowiązujących w tym zakresie reguł kolizyjnych, w tym reguły hierarchicznej lex superior derogat legi inferiori (zob. wyroki: WSA w Gdańsku z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 181/09, WSA w Poznaniu z 10 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 194/09 i WSA w Opolu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 207/17, CBOSA).

Mając to wszystko na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Jednocześnie, działając na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku

z art. 105 § 1 k.p.a. Sąd - w punkcie drugim wyroku, umorzył postępowanie administracyjne.

Sąd uznał bowiem, że dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, w świetle art. 105 § 1 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 423 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, do wykonywania czynności, robót lub urządzeń wodnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia wodnoprawnego można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Termin trzydziestu dni na zgłoszenie sprzeciwu jest terminem zawitym (materialnym). Organy administracji publicznej ograniczone są czasowo do wniesienia sprzeciwu i po upływie 30 dni od doręczenia zgłoszenia tracą kompetencję do wydania decyzji o sprzeciwie.

Należy również dodać, że jedyną podstawę wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego w niniejszej sprawie stanowiła stwierdzona przez organy obu instancji niezgodność zgłoszonego zamierzenia z planem miejscowym, które to stwierdzenie, jak wynika z powyższych rozważań, było niezasadne, jako oparte na błędnej, bo nieuwzględniającej dyspozycji art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., wykładni przepisów prawa miejscowego. Jak przy tym ocenił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, złożone zgłoszenie, poza ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie naruszało innych ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1 – 6 oraz spełniało wymagania, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi (300 zł).

Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wniosek w tym zakresie złożył skarżący, a organ nie sprzeciwił się mu w wyznaczonym terminie.