Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1347/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi D. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] o odmowie przyznania D. i J. małż. W. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m.kw.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:

Właścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m. kw., nr hip. [...], mającej urządzoną księgę wieczystą kw. nr [...], była A.W.. Opisana nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W dniu 11 stycznia 1949 r. A.W. złożyła, w trybie art.7 powyższego dekretu, wniosek o przyznanie jej prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz.U. 1948 r., Nr 6, poz.43), tj z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20 Zarządu Miejskiego. W dniu 9 kwietnia 1959 r. A.C. z domu W. (wyszła za mąż w dniu 16 stycznia 1952 r.) mocą notarialnej umowy darowizny przekazała wszystkie swoje prawa i roszczenia do opisanej powyżej nieruchomości na rzecz ojca J.W. Następnie w dniu 24 września 1965 r. J. W., w drodze umowy notarialnej, jedną trzecią część swoich praw do uzyskania odszkodowania lub użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości sprzedał J. W.

Decyzją Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 1966 r. odmówiono J.W. przyznania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, lecz decyzja ta została uchylona decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1966 r. , nr [...]. Na podstawie wniosku z dnia 2 września 1967 r. w dziale drugim księgi wieczystej nieruchomości wpisany został Skarb Państwa - Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Gospodarki Terenami.

J.W. pismem z dnia 27 września 1967 r. ponowił wniosek o przyznanie mu prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Starania w kierunku uzyskania użytkowania wieczystego i pozwolenia na budowę czynił również J.W. w pismach z dnia 6 października 1965 r., 26 marca 1966 r. oraz z dnia 4 i 28 listopada 1965 r.

Prezydium Rady Narodowej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 1967 r., nr [...], działając na podstawie art.3,12,18, 24 -27 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz w związku z art.7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, przyznało J.W. użytkowanie wieczyste nieruchomości o powierzchni [...] m.kw. z opisanej powyżej nieruchomości dekretowej o ogólnej powierzchni [...] m. kw. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przyznając użytkowanie wieczyste uwzględniono postanowienia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomość o powierzchni [...] m.kw. oddaną w użytkowanie wieczyste J.W. oznaczono, jako działka nr [...], przedstawiona na planie sytuacyjnym z dnia 6 maja 1967 r. (k.110 akt administracyjnych). Akt notarialny ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m.kw. został sporządzony w dniu 6 marca 1968 r., przy czym do aktu przystąpiła również żona J. W. – D. W.

Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej, na wniosek J. i D. W., wydało w dniu [...] lipca 1968 r. decyzję nr [...] o lokalizacji szczegółowej pod budowę segmentu budynku mieszkalnego bliźniaczego, której integralną część stanowiła mapa sporządzona w dniu 6 maja 1967 r. w oparciu o pomiary wykonane przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne. Według powyższej mapy przedstawiona na niej nieruchomość została podzielona na cztery działki: działkę numer [...] o powierzchni [...] m. kw., działkę numer [...] o powierzchni [...] m. kw.( oddaną w użytkowanie wieczyste J. i D. małż. W.), działkę o powierzchni [...] m. kw.( pod ulicę) i działkę o powierzchni [...] m. kw. (określoną jako pozostałą).

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1968 r., nr [...] oddano w użytkowanie wieczyste J.W. działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m. kw., przy czym w punkcie 5 tej decyzji odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego do pozostałej części nieruchomości tj do [...] m.kw. Aktem notarialnym z dnia 25 czerwca 1970 r. ustanowiono na rzecz J.W. i jego żony H.W. użytkowanie wieczyste działki nr [...] o pow.[...] m.kw. Następnie w wyniku zmian numeracji w ewidencji gruntów działka o powierzchni [...] m. kw., oddana w użytkowanie wieczyste J.i i D. małż. W. otrzymała numer ewidencyjny [...], działka o powierzchni [...] m. kw., oddana w użytkowanie wieczyste J. i H. małż. W., otrzymała numer [...], działka o powierzchni [...] m. kw., określona jako grunt pod ulicę, otrzymała numer [...], zaś pozostała część nieruchomości o powierzchni [...] m. kw. otrzymała numer [...]. Numeracja ta odpowiada aktualnej numeracji ewidencyjnej nieruchomości.

Spadkobiercami J. i H. małż. W. są: A. C., W. R. i Z. W. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia 7 maja1987 r. sygn. akt [...]). Umową sprzedaży z dnia 25 marca 1993 r. wymienieni powyżej spadkobiercy J. i H. małż. W. sprzedali budynek oraz prawa i roszczenia do gruntu opisanego w księdze wieczystej kw nr [...] położonego w W. przy ul [...] na rzecz E. D.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę W. własności nieruchomości oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m.kw. (droga) oraz działki numer [...] powierzchni [...] m.kw. na podstawie art.18 ust.1 w zw. z art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. 32, poz.191 ze zm.).

Burmistrz Gminy W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. D., syna E. D., działając w trybie art. 155 kpa, za zgodą stron, uchylił punkt 5 decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1968 r. w części dotyczącej odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m.kw. ( aktualnie działka nr [...]) na rzecz J.W.

Aktualnie jest w toku rozpoznawania wniosek złożony w trybie art.7 dekretu warszawskiego o przyznanie użytkowania wieczystego działki nr [...] następcy prawnego właścicieli dekretowych tj. Z.D.

Wnioskiem z dnia 30 września 1998 r. skierowanym do Urzędu Gminy W., J. W. wystąpił o "przywrócenie mu własności działki nabytej aktem notarialnym 24 września 1965 r. od J.W.", a następnie w piśmie z dnia 17 grudnia 1998 r. wyjaśnił, że aktem notarialnym nabył 1/3 powierzchni działki należącej do J.W., co stanowi [...] m.kw., a nie [...] m.kw., jak przyznano mu w decyzji z dnia [...] sierpnia 1967 r. W piśmie z dnia 6 kwietnia 2004 r. J.W. wnioskował o przyznanie mu brakujących [...] m.kw. z obszaru działki nr [...], która według niego powinna ulec podziałowi.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. orzeczono o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej nr [...] przysługującego J. i D. małż. W. w prawo własności na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych (k. 291 akt administracyjnych).

Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] odmówił J.W. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m.kw. położonego w W. przy ul. [...], pochodzącego z nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...].

W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że grunt o powierzchni [...] m.kw., o zwrot którego ubiega się J.W. stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], która znajduje się w liniach rozgraniczających teren ulicy [...]. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] września 2004 r. w sprawie zaliczania niektórych dróg w W. do kategorii dróg gminnych – ulica [...] w pkt 196 załącznika do powyższej uchwały, jest wymieniona jako droga gminna. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami celami publicznymi są między innymi grunty wydzielone pod drogę. Odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu o pow.[...] m.kw. stanowiącego część działki [...] na rzecz J. W. jest w pełni uzasadniona, gdyż korzystanie z tego gruntu przez wnioskodawcę nie da się pogodzić z jego faktycznym przeznaczeniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. i J. W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r.

W uzasadnieniu wskazano, że przepis art.7 ust.2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nakładał na organ rozpatrujący wniosek obowiązek uzyskania informacji o przeznaczeniu danej nieruchomości w obowiązującym planie zabudowania (zagospodarowania przestrzennego), jak również rozpatrzenia możliwości realizacji przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie. Obecnie brak jest dla przedmiotowej nieruchomości planu zagospodarowania przestrzennego, lecz skoro część działki o zwrot, której wystąpił J. W. stanowi od dawna fragment ulicy [...], zatem taka jej funkcja wynikała z poprzednio obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Stan taki potwierdza treść, przywołanej w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, uchwały Rady W. w sprawie statusu dróg gminnych. Kwestia możliwości korzystania z gruntu przedmiotowej nieruchomości przez dotychczasowego właściciela była zatem rozważana przez organ pierwszej instancji. Brak wprawdzie obecnie dla tego terenu planu zagospodarowania przestrzennego, jednak grunt pod drogę został rozdysponowany i jest użytkowany w sposób, który należy określić, jako trwały. Grunt pozostający pod drogą publiczną nie może być oddany w użytkowanie wieczyste w trybie dekretu. Odnosząc się do argumentu odwołania dotyczącego prawa własności do przedmiotowego gruntu, organ odwoławczy, wyjaśnił że umową w formie aktu notarialnego nie przeniesiono jego własności na rzecz odwołującego się, lecz tylko prawa i roszczenia wynikające z dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. i J. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze podniesiono zarzut - błędu w ustaleniach, polegający na przyjęciu, że [...] m.kw., których zwrotu skarżący się domagają, wchodzi w skład działki ewidencyjnej [...], a nie w skład działki [...]. W ocenie skarżących sporna powierzchnia [...] m.kw. wchodzi w skład działki [...], a w odniesieniu do przeznaczenia tej działki według planu zagospodarowania przestrzennego organy orzekające w sprawie nie poczyniły żadnych ustaleń. Podniesiono też, że w chwili przeniesienia praw do działki nr [...], był to metraż [...] m.kw, i już wtedy ulica [...] miała takie same wymiary, jak obecnie. Skarżący podnieśli także, że otrzymywali sprzeczne pisemne informacje z Urzędu W., bowiem w jednym z pism informowano ich, że jedyną przeszkodą do przyznania im użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m.kw. z działki nr [...] jest stojący na tej działce a przeznaczony do rozbiórki budynek, a w innym stwierdzono, że grunt [...] m.kw. został odłączony pod ulicę.

Skarżący załączyli wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2006 r.( sygn. akt VII SA/Wa 231/06), z uzasadnienia którego wynika, że na działce nr ew. [...] znajduje się budynek gospodarczo - warsztatowy przeznaczony do rozbiórki a stanowiący własność Z. D., przy czym wykonanie nakazu rozbiórki zostało odroczone do czasu realizacji zamierzeń urbanistycznych. J. W. w licznych wystąpieniach kwestionował moc prawną pisma w przedmiocie odroczenia wykonania nakazu rozbiórki, aż w końcu złożył skargę do sądu administracyjnego, który wymienionym wyżej wyrokiem uchylił decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odroczeniu wykonania nakazu rozbiórki, podkreślając, że odroczenie wykonania rozbiórki może nastąpić na czas oznaczony a nie może zależeć od zdarzenia niepewnego –" czasu realizacji zamierzeń urbanistycznych na tym terenie".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Na wstępie należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto stosownie do art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

Skarga została przez Sąd uwzględniona, aczkolwiek z innych powodów, niż w niej podniesione.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wniosek J. W. o przyznanie mu prawa użytkowania wieczystego, wywodzony przez niego z faktu nabycia praw i roszczeń do części nieruchomości objętej działaniem dekretu warszawskiego został rozpatrzony przez organy administracji publicznej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1967 r. , nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. przyznało J. W. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] o powierzchni [...] m.kw., stanowiącej część nieruchomości będącej, według zapisu w księdze wieczystej kw nr [...], własnością A.W. a następnie jej ojca J.W.. Jako podstawę prawną powyższej decyzji wskazano przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art.7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z uzasadnienia decyzji przyznającej J.W. prawo użytkowania wieczystego wynika, że przy jej wydawaniu organ miał na uwadze zapisy obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem przedmiotem rozstrzygnięcia i rozpoznania powyższą decyzją z dnia [...] sierpnia 1967 r. stał się wniosek dekretowy, który złożyła poprzednia właścicielka A. W. i w jej miejsce, w zakresie dotyczącym nabytych praw i roszczeń do 1/3 części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], wstąpił J.W. Wymaga podkreślenia, w aspekcie twierdzeń skarżącego, że nabył on udział wynoszący 1/3 we własności przedmiotowej nieruchomości, iż twierdzenie to jest nietrafne, gdyż z umowy kupna – sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 24 września 1965 r. wynika, że J. W. sprzedał J. W. jedną trzecią " swoich praw do uzyskania odszkodowania względnie wieczystego użytkowania działu gruntu o obszarze [...] arów [...] m.kw. położonego w W. przy ul. [...]". Na uwagę zasługuje zatem fakt, że w powyższym akcie notarialnym nie zaznaczono, ani nie umiejscowiono określeniami, co do której części nieruchomości miałoby nastąpić ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz J. W. Został w akcie tym określony jedynie ułamkowy udział wynoszący 1/3 praw i roszczeń. W decyzji z dnia [...] sierpnia 1967 r., wydanej w wyniku rozpoznania wniosku dekretowego, w części dotyczącej roszczeń nabytych przez J. W., przyznano mu użytkowanie wieczyste gruntu o powierzchni [...] m.kw., zaś od tej decyzji J. W. się nie odwoływał i stała się ona ostateczna. Powyższe okoliczności uszły uwadze organów orzekających w sprawie. Jak twierdzi sam skarżący, w złożonej skardze: "już w chwili przeniesienia praw do działki [...] na nasze osoby, był to metraż [...] m.kw. i już wtedy droga ul. [...] miała takie same wymiary, jak obecnie.." Zachodzi zatem pytanie, w jakim trybie został ponownie rozpatrzony wniosek dekretowy, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja wydana po rozpatrzeniu wniosku w trybie art.7 dekretu warszawskiego w zakresie roszczeń i praw J. W., a przyznająca mu użytkowanie wieczyste. Dodatkowo należy zauważyć, że w dacie wydawania decyzji ostatecznej przyznającej prawo użytkowania wieczystego J.W. gruntu o powierzchni [...] m.kw., grunt ten został oznaczony, jako działka nr [...], a numeracja ta wynikała z mapy podziału sporządzonej w oparciu o pomiary wykonane w dniu 6 maja 1967 r. przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne( k.110 akt administracyjnych). Mapa przedstawiająca podział nieruchomości uwzględniała zatem fakt wydzielenia ulicy, a organ wydający decyzję z wniosku dekretowego w sprawie przyznania użytkowania wieczystego działki o powierzchni [...] m.kw., oznaczonej na tej mapie numerem [...] wydał tę decyzję w oparciu o przedstawiony podział nieruchomości. Z powyższego wynika w sposób bezsporny, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1967 r. była wydana w wyniku rozpoznania wniosku dekretowego w zakresie praw i roszczeń nabytych do tej nieruchomości przez J. W. W zaistniałej sytuacji organy administracji orzekające w sprawie ponownie rozpoznały sprawę, poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną. Zachodzi zatem przesłanka z art.156 §1 pkt 3 kpa. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Tego rodzaju naruszenie prawa uprawnia Sąd , z mocy art.145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r.

Wymaga też podkreślenia, że skoro J. W. zgłasza roszczenia, co do działki nr [...] i gruntu, na którym znajduje się budynek stanowiący własność Z. D. i co do którego zgłoszone zostały przez Z. D. roszczenia w trybie art.7 dekretu [...], to powinien on być stroną toczącego się postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku. Orzeczenie w pkt.2 wyroku znajduje uzasadnienie w art.152 powyższej ustawy. Strona nie zgłosiła wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego a zatem Sąd nie zasądził zwrotu tych kosztów (art.210 wyżej wymienionej ustawy).