Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 122/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4  ust. 1,  art. 22,  art. 25 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2023 r. nr 010070/680/2929679/2022; 323340099 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej – Prezes ZUS) decyzją z dnia 14 listopada 2023 r. nr 010070/680/2929679/2022 (nr postępowania 323340099), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 810 z późn. zm. – dalej u.p.p.w.d.), po rozpoznaniu odwołania K. P. (dalej – Skarżący) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodziny (dalej – ZUS) z dnia 12 stycznia 2023 r. nr [...] którą uchylono przyznane Skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko J. P. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. i uznano, że świadczenie to w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. zostało nienależnie pobrane.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego, ZUS decyzją z dnia 24 listopada 2022 r. przyznał Skarżącemu świadczenie wychowawcze na dziecko J. P. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.

Następnie - działając z urzędu - ZUS decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r. uchylił przyznane Skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na wskazane dziecko na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. i wskazał, że świadczenie to w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. zostało nienależnie pobrane. W motywach rozstrzygnięcia przywołano treść art. 22 u.p.p.w.d.

W odwołaniu z dnia 7 lutego 2023 r. Skarżący zarzucił ZUS-owi:

1) naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie wszelkich wątpliwości w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia co do sprawowania faktycznej opieki nad dziećmi oraz ogólnej sytuacji rodziny;

b) art. 10 § 1 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowody i zaniechanie umożliwienia Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez przedstawienie informacji w przedmiocie przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowe w trybie art. 22 u.p.p.w.d., a także poprzez brak przedstawienia informacji w zakresie terminu złożenia przez rodziców dziecka wniosków o wypłatę świadczenia wychowawczego;

c) art. 10 § 1 w związku z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oparcie decyzji na ustaleniach faktycznych, które nie mogą stanowić podstawy decyzji, bowiem były one niepełne, a dodatkowo Skarżący nie miała możliwości wypowiedzenia się co do tychże ustaleń, co jednocześnie pozbawiło go prawa do czynnego udziału w sprawie;

d) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść Skarżącego, co stanowiło naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu Skarżącego, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego stwierdzenia nieważności decyzji i wezwania do zwrotu wypłaconego świadczenia za okres 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. jako nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego;

2) naruszenie prawa materialnego, a to:

a) art. 22 u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem tożsamości pojęcia "sprawowania faktycznej opieki" z "opiekunem faktycznym", podczas gdy w rzeczywistości rodzic jest opiekunem ustawowym, a faktyczna opieka, o której mowa w ustawie winna być rozumiana jako opieka rzeczywista;

b) art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przyznane Skarżącemu świadczenie wychowawcze jest świadczeniem nienależnym.

W motywach odwołania podniesiono, że decyzja pierwszoinstancyjna nie wyjaśnia, co było podstawą uchylania prawa do świadczenia. Skarżący założył jednak, że w sprawie doszło do zbiegu prawa do świadczeń, co w kontekście posiadania pełni praw rodzicielskich przez oboje rodziców wymaga ustalenia, który z uprawnionych rodziców pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia. Tymczasem ZUS nie przedstawił w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. Następnie Skarżący podkreślił, że w spornym okresie sprawował faktyczną opiekę nad trójką małoletnich dzieci. Według jego oświadczenia, matka dzieci zaniedbuje swoje obowiązki rodzicielskie, a także nie partycypuje w kosztach utrzymania dzieci.

Nie przychylając się do argumentacji odwołania, Prezes ZUS-u decyzją z dnia 14 listopada 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ przywołał art. 4 ust.1, art. 5 ust. 2a i art. 22 u.p.p.w.d. Następnie wskazał, że małżonka Skarżącego w dniu 1 lutego 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na okres 2022-2023, które zostało jej przyznane w postępowaniu automatycznym. W dniu 16 marca 2022 r. wniosek o wspomniane świadczenie złożył również Skarżący. Wywiady środowiskowe przeprowadzone u Skarżącego (w dniu 20 października 2022 r.) i jego żony (w dniu 30 grudnia 2022 r.) wykazały, że oboje rodziców uczestniczy w procesie wychowawczym dzieci, sprawuje opiekę oraz w równej mierze finansuje ich potrzeby. Z tego też względu – jak zaznaczył Prezes ZUS-u - świadczenie należne jest matce, jako tej która pierwsza złożyła wniosek.

W skardze z dnia 29 grudnia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżący zakwestionował decyzję Prezesa ZUS-u w całości i podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreślił, że podczas wywiadów oraz w odwołaniu udokumentował, że w spornym okresie prowadząc odrębne gospodarstwo domowe sprawował faktyczną opiekę nad trojgiem dzieci, a także ponosił wszystkie zasadnicze koszty ich utrzymania. Aby móc sprostać tym obowiązkom wychowawczym, podjął pracę w formie zdalnej. Potrzeba takiego rozwiązania wynikała z tego, że matka dzieci była bardzo często nieobecna w domu. Wskazał także, że pomimo jej deklaracji o objęciu opieką dzieci podczas weekendów, również i tego nie realizował, gdyż rozpoczęła studia zaoczne. Ponadto nie łożyła na utrzymanie dzieci, poza dokonywaniem opłat za treningi i wyjazdy sportowe. Jak zaznaczył Skarżący, po zorientowaniu się przez jego małżonkę, że wszelkie świadczenia idą za dziećmi, zmieniła stosunek do nich, a jednocześnie zaczęła nimi manipulować. Zaznaczył także, że wiosną 2023 r. zadeklarował chęć współpracy z organem celem wyjaśnienia sprawy, lecz nie otrzymał możliwości zapoznania się z dokumentacją, czy też przedstawienia osobiście stanowiska w sprawie osobie zajmującej się nią.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W pismach z dnia 18 marca 2024 r. i 27 maja 2024 r. Skarżący powtórzył stanowisko prezentowane w skardze i postępowaniu administracyjnym, zaprzeczając jednocześnie prawdziwości twierdzeń jego byłej żony przedstawionych w wywiadzie środowiskowym. Ponadto w piśmie z dnia 18 marca 2024 r. zawarł żądanie: 1) uzupełnienia akt administracyjnych o czytelne kopie wywiadów środowiskowych; 2) dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentów: oświadczeń A. R., J. R., K. D., D. D., J. P., zaświadczenia stomatologicznego z dnia 7 grudnia 2022 r., informacji z przedszkola z dnia 1 grudnia 2022 r., opinii ze szkoły z dnia 28 listopada 2022 r. - na okoliczność sprawowania stałej i wyłącznej pieczy nad małoletnimi dziećmi w okresie od wiosny 2021 r. do grudnia 2022 r.; 3) dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań: A. R., J. R., K. D., D. D., J. P. - na okoliczność sprawowania stałej i wyłącznej pieczy nad małoletnimi dziećmi w okresie od wiosny 2021 r. do grudnia 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy zaistniały podstawy do uznania, że świadczenie wychowawcze zostało nienależnie pobrane przez Skarżącego. Kluczem do rozstrzygnięcia tej kwestii jest wyjaśnienie, czy w spornym okresie, to Skarżący faktycznie i wyłącznie sprawował opiekę nad trojgiem dzieci, a w dalszej kolejności, czy miał świadomość nienależności świadczenia.

Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że w myśl art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo 5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 177).

Ustawodawca w art. 22 u.p.p.w.d. rozwiązał również kwestię, gdy do świadczenia uprawniona jest więcej niż jedna osoba. Przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że rozróżnia on trzy sytuacje, w których dochodzi do zbiegu praw do świadczenia wychowawczego (zob. J. Gałązka-Marek [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 22):

– pierwsza wskazuje, komu należy wypłacić świadczenie wychowawcze w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego. W takiej sytuacji świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem;

– druga dotyczy sytuacji, gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka;

– trzeci przypadek zawarty jest w ostatnim, trzecim zdaniu tego przepisu. Nakłada ona na organ właściwy taki sam obowiązek, jaki wynikał ze zdania pierwszego art. 22 u.p.p.w.d., a mianowicie obowiązek ustalenia, który z wnioskodawców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Różnica jednak dotyczy sytuacji złożenia wniosku. Omawiana norma prawna dotyczy sytuacji, gdy o świadczenie występują osoby, z których każda z osobna wskazuje wyłącznie siebie jako osobę sprawującą faktyczną opiekę nad dzieckiem z wyłączeniem pozostałych.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że poza sporem jest to, że Skarżący w badanym okresie zajmował wraz trojgiem dzieci i ich matką wspólne mieszkanie. Każde w małżonków – pomimo pozostawania w formalnym związku - prowadziło odrębne gospodarstwo domowe. Z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych (u małżonki Skarżącego w dniach 13 grudnia 2022 r. i 6 marca 2023 r.; u Skarżącego w dniach: 17 października 2022 r. i 13 marca 2023 r.) wynika, że każdy z rodziców w mniejszej lub większej części ponosił koszty związane z utrzymaniem dzieci. Otóż Skarżący sam przyznaje, że matka dzieci wydatkowała środki na treningi i wyjazdy sportowe dzieci. Zwrócić należy uwagę, iż materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że matka dzieci w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w ogóle nie zajmowała się nimi. Skarżący twierdzi, że matka dzieci "wychodziła kiedy chciała" oraz że studiując zaocznie nie poświęcała dzieciom czasu nawet w weekendy. Nie oznacza to, że nie zajmowała się nimi w żadnym wymiarze.

W judykaturze przyjmuje się, że w sytuacji, gdy oboje wnioskodawców posiadają nad dzieckiem władzę rodzicielską, sprawują faktyczną opiekę nad dzieckiem, tj. zamieszkują wspólne z dzieckiem, zaspokajają jego potrzeby, wychowują i utrzymują, bez znaczenia pozostaje w jakich proporcjach odbywa się sprawowanie tej opieki, w tym ilość czasu jaki rodzice poświęcają dzieciom, gdyż może to być zależne od wielu czynników, jak chociażby od tego, że jeden z rodziców pracuje i może poświęcić fizycznie dziecku czas i uwagę tylko wówczas, gdy nie wykonuje swoich obowiązków zawodowych, natomiast drugi z rodziców nie pracuje i ma nieporównywalnie większe możliwości dotyczące czasu spędzonego z dzieckiem. Organ nie jest uprawniony do oceny, w jaki sposób rodzice wywiązują się z obowiązków rodzicielskich oraz ile czasu poświęcają dzieciom (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 212/19, Lex nr 2652673; wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 409/19, Lex nr 2700037).

Zatem skoro bezsprzecznie ZUS ustalił, że rodzice dzieci zamieszkują z nimi wspólnie w jednym lokalu i każdy z nich uczestniczy w ich utrzymaniu i wychowaniu, to zasadnie uznał, że opieka nad dziećmi sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, a więc świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W tym przypadku taki wniosek pierwsza złożyła matka dzieci, a więc to ona jest uprawniona do otrzymywania świadczenia wychowawczego.

Podkreślić jeszcze raz należy, że organ nie był uprawniony do ustalenia zakresu w jakim każdy z małżonków zaspokajał potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne ich wspólnych dzieci. W tej sytuacji przedłożone przez Skarżącego oświadczenia, jak również zaświadczenia, nie mogły wpłynąć na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Powyższe nie przesądza jeszcze, że Skarżący zobligowany jest do zwrotu otrzymanych świadczeń. W tej kwestii należy przede wszystkim wyjaśnić, kto w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. pobierał świadczenie. Według organu (pismo organu z dnia 29 sierpnia 2024 r.), świadczenie we wspomnianym okresie wypłacono żonie Skarżącego. Z kolei Skarżący na rozprawie oznajmił, że w przedmiotowym czasie to on otrzymywał świadczenie. Zatem w toku dalszego postępowania organ winien wyjaśnił zaistniałą wątpliwość. W przypadku potwierdzenia informacji zawartej w piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. postępowanie stanie się bezprzedmiotowe, a tym samym winno zostać umorzone. W przeciwnym wypadku organ zobowiązany będzie do zbadania, czy doszło do nienależnego pobrania świadczenia w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.

Przechodząc do tej kwestii (nienależnie pobranego świadczenia) zauważyć należy, że wprawdzie nie wskazano konkretnej przesłanki, która zdecydowała o nałożeniu obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń, ale wydaje się, że była to ta opisana w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Oznacza to, że ZUS – w przypadku potwierdzenia wypłaty świadczenia Skarżącemu - w toku dalszego postępowania zobligowany będzie do przeprowadzenia rozważań w tym zakresie. Wynik tego procesu winien znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, zgodnie ze wzorcem określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ winien również uwzględnić stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (ukształtowanym na tle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, aczkolwiek zachowującym aktualność także na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), gdzie podkreśla się, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", które odnosi się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Przyjmuje się więc, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Podczas gdy "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d., analogicznie jak art. 30 ust. 1 u.ś.r., wprowadza pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Taka jest generalna reguła wykładni pojęcia świadczenia nienależnie pobranego. Skoro jest to zasada ogólna, to przez jej pryzmat należy rozważać każdą z ustalonych przez organ podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na art. 25 u.p.p.w.d. W postępowaniu w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany zatem ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 395/20, Lex nr 3097524; wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 815/20, Lex nr 3206903; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 962/21, Lex nr 3292320).

Uznać należy, że przesłanka nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego określona w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. nie ma charakteru jednorodnego, który pozwalałby na automatyczne przyjęcie, że w każdej sytuacji zakwalifikowanej przez organ jako podpadającej pod ten przepis, nie będzie on odnosił się do elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze co do tego, że to świadczenie nie powinno zostać przyznane albo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. W tej sytuacji nie wydaje się nieuprawnione sięganie do interpretacji wypracowanej na kanwie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz korzystanie z dorobku orzeczniczego sądów administracyjnych w tym przedmiocie na użytek interpretacji określenia świadczenia nienależnie pobranego w oparciu o przepisy art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d. Ustawa o świadczeniach rodzinnych również przewiduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, zawierając zamknięty katalog stanów faktycznych, wyczerpujących znamiona świadczenia nienależnie pobranego. Nie ma więc żadnych podstaw, aby przy analogicznych definicjach użytych w odrębnych ustawach, normujących różne formy pomocy państwa rodzinie, stosować odmienne reguły interpretacyjne tożsamych pojęć. Jednolite postępowanie organów ustalających prawo do wspomnianych świadczeń sprzyja zachowaniu ładu w przestrzeni prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1929/21, Lex nr 3371351).

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.