Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 273/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c i art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 40 ust 1, art. 40 ust 12
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 138 par 1 pkt 2, art. 85, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [.,..] r. nr [...] w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 19 ust. 5, art. 21 ust. 1 i 1a, art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), § 5 ust. 1 pkt 3 Uchwały Nr XXVIII/567/04 Rady Miasta Szczecin z dnia 8 listopada 2004 r. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 24.11.2004 r. Nr 85, poz. 1592 ze. zm.) wymierzył Spółce A karę pieniężną w kwocie [...] za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej w okresie od [...] za umieszczenie reklam w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przeprowadzona w dniu [...] r. kontrola pasa drogowego wykazała fakt funkcjonowania dwóch reklam o łącznej powierzchni [...] m² oraz pięciu reklam o łącznej powierzchni [...] m² bez zezwolenia zarządcy drogi.

Pismem z dnia [...]r. zarządca drogi poinformował Spółkę A o konieczności usunięcia reklam z pasa drogowego w terminie do [...] . pod rygorem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary i przywrócenia terenu do stanu poprzedniego. Kontrola pasa drogowego przeprowadzona w dniu [...] r. potwierdziła fakt dalszego funkcjonowania wskazanych reklam. Kolejne kontrole pasa drogowego organ I instancji, przeprowadził w dniach [...] .

Pismem z dnia [...] . organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego pod reklamy, bez zezwolenia zarządcy drogi oraz o wyznaczonych oględzinach na dzień [...]r. Z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] . sporządzono protokół i wykonano zdjęcia. Organ podał, że w oględzinach nie uczestniczyła ze strony Spółki A. żadna właściwie umocowana do reprezentowania strony osoba.

Kierownik Budowy Spółki A. M. S., który pismem z dnia [...] r. wniósł uwagi odnośnie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. , nie przedłożył pełnomocnictwa do działania w imieniu strony.

Organ wskazał, że pierwsze pismo zawiadamiające o toczącym się postępowaniu kierował do Oddziału Spółki A., który jest zobligowany do wykazywania należytej staranności w reprezentowaniu interesów Spółki i mógł w najkrótszym czasie podjąć odpowiednie działania. Jednak w związku z nie podjęciem jakichkolwiek czynności zmierzających do usunięcia reklam z pasa drogowego przez Oddział Spółki A., pismo z dnia [...] . informujące o toczącym się postępowaniu, zarządca drogi skierował na adres siedziby Spółki A. Strona nie skorzystała z uprawnienia zapoznania się z aktami.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wyjaśnił, że Spółka A. na podstawie umowy z dnia [...] r. zawartej z Gminą Miasto Zarządem Dróg i Transportu Miejskiego wykonuje roboty budowlane polegające na zagospodarowaniu terenu "A." przy ul. [...] budowie pawilonu recepcyjno – wystawowo – gastronomicznego na działkach [...] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...]. Na placu budowy mogą być umieszczone tablice informacyjne, które zgodnie z § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy o ochrony zdrowia, zawierają między innymi określenie rodzaju robót budowlanych, adres prowadzenia robót, numeru pozwolenia na budowę. Tablica informacyjna ma kształt prostokąta o wymiarach 90 cm x 70 cm, jest koloru żółtego, literami i cyframi koloru czarnego.

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 23 ustawy o drogach publicznych, reklama to nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustanowionym przez gminę. Umieszczenie w pasie drogowym tego rodzaju nośników informacji, jest samoistnym rodzajem zajęcia pasa drogowego, niezwiązanym z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i wymaga zezwolenia zarządcy drogi.

Na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządca drogi wymierza w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości 10 – krotności opłaty ustalonej zgodnie z ust. 4 – 6.

Organ I instancji, na podstawie zebranych dowodów wymierzył karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego pod dwie reklamy o łącznej powierzchni [...] m2 oraz [...] reklam o łącznej powierzchni [...] m2, bez zezwolenia zarządcy drogi, w dniach od [...] r. (tj. ostatniego udokumentowanego dnia funkcjonowania reklam w pasie drogowym) i przedstawił /w formie tabelki) szczegółowe wyliczenie kary (stawka zł/m2/dzień – [...]

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta wniosła Spółka A.

W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że pismo organu zawierające wniosek o spowodowanie usunięcia reklam umieszczonych w pasie drogowym [...] z dnia [...] r., doręczono kierownikowi budowy dopiero w dniu [...]r. Z akt sprawy, ani z wydanej decyzji nie wynika jednak w jaki sposób ustalono, że do zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi doszło w okresie już od dnia [...]r.

W ocenie odwołującego się, skoro zdaniem organu kierownik budowy nie przedłożył pełnomocnictwa do działania w imieniu strony", nie jest więc "osobą właściwie umocowaną do reprezentowania strony" w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. W tej sytuacji doręczenia powyższej osobie pisma z dnia [...] r. nie można uznać za prawidłowe i skuteczne wezwanie strony do usunięcia reklam umieszczonych w pasie drogowym.

Spółka podniosła też, że pisma kierowane w przedmiotowej sprawie do strony, a w szczególności: zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego [...] pod reklamy bez zezwolenia z dnia [...] r., zawiadomienie z dnia [...] r. o możliwości zapoznania się z dokumentacją i inne, adresowane były na adres Oddziału Spółki A., zamiast na adres siedziby strony w W. Decyzja została natomiast wydana i doręczona na adres siedziby strony w W. przy ul. [...] Ze względu na powyższe, wszelkie doręczenia pism w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego uznać należy za nie wywołujące jakichkolwiek skutków prawnych. Z tych względów Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz § 5 ust. 1 pkt 3 uchwały Nr XXVIII/567/04 Rady Miasta Szczecin z dnia 08.11.2004 r. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej rozstrzygnięcia w zakresie terminu zajęcia pasa drogowego [...] oraz wysokości wymierzonej kary i ustaliło termin zajęcia pasa drogowego o powierzchni [...] m², bez zezwolenia zarządcy drogi w okresie od dnia [...] r., tj. [...] dni i wymierzyło z tego tytułu karę administracyjną w wysokości [...] w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenia wymaga m.in. umieszczanie w pasie drogowym reklam (art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy). W myśl przepisu art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6. Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 6, opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa wyżej, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego.

Organ wyjaśnił, iż z kopii mapy ewidencyjnej oraz informacji uzyskanej z bazy ewidencji gruntów i budynków wynika, iż działki nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu nr [...] przy [...] stanowią pas drogowy oznaczony symbolem "dr". Natomiast z załącznika do uchwały Nr XXXII41/2000 Rady Miasta Szczecin z dnia 30 października 2000 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg powiatowych w Mieście wynika, że ulica [...] w całości stanowi przebieg drogi powiatowej.

Z protokołu kontroli pasa drogowego [...] przeprowadzonej w dniu [...] r. udokumentowanej zdjęciami wynika, iż w pasie tym umieszczono bez zezwolenia zarządcy drogi dwie reklamy o wymiarach [...] " [...] oraz [...] reklam o wymiarach [...]

Zgodnie z art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych, przez reklamę należy rozumieć nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Przedmiotowe nośniki zawierają nazwę przedsiębiorcy, dane umożliwiające kontakt z firmą bądź jej biurem, stronę internetową,

nie ma zatem wątpliwości, że w pasie drogowym [...] zostały umieszczone reklamy.

Po opisaniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji, a w szczególności terminów i ilości dokonywanych kontroli, sposobów zawiadomień Spółki A. o czynnościach toczącego się postępowania administracyjnego, Kolegium uznało, że Spółka została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu postępowania dopiero pismem z dnia [...]r. (odebranym dnia [...] r.) skierowanym do siedziby Spółki A. W piśmie tym organ I instancji zawarł informację, że dotychczas o toczącym się postępowaniu zawiadamiał Spółkę A.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji miał wiedzę na temat podmiotu zajmującego pas drogowy oraz jaki jest adres jego siedziby. Wynika to z treści reklam jak również z treści umowy nr [...] z dnia [...] r., której przedmiotem jest wykonanie robót budowlanych polegających na zagospodarowaniu terenu [...] z budową pawilonu recepcyjno –wystawowo -gastronomicznego, która została zawarta pomiędzy Gminą Miasto - Zarządem Dróg i Transportu Miejskiego, jako Zamawiającym a Spółką A. z siedzibą w W., ul. [...]

Dlatego też, Kolegium uznało za zasadne wymierzenie kary za zajęcie pasa drogowego od dnia [...] r. tj. od dnia skutecznego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary. Jako ostatni dzień zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi organ uznał dzień [...] r., tj. dzień kontroli, podczas której stwierdzono dalsze funkcjonowanie reklam w pasie drogowym.

Kolegium podniosło, że w sprawie nie ma znaczenia pismo z dnia [...] r. wzywające do usunięcia reklam, bowiem zarządca drogi nie ma obowiązku wezwania do dobrowolnego ich usunięcia przed wszczęciem postępowania. W sprawie wymierzenia kary istotny jest fakt umieszczenia reklam w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi. Ponadto nie jest uzasadnione twierdzenie, iż wszelkie doręczenia pism w toku przedmiotowego postępowania nie wywołują skutków prawnych, gdyż pismem z dnia [...] r. skarżący został skutecznie poinformowany o wszczęciu postępowania i miał pełną świadomość bezprawnego zajęcia pasa drogowego. Kara została wymierzona od dnia doręczenia przedmiotowego pisma.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej

W skardze Prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż dla ustalenia zakresu odpowiedzialności osoby prawnej jaką jest Spółka A., za zajęcie pasa drogowego bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi przesądzająca jest świadomość władz spółki o istniejącym naruszeniu prawa przez jej pracowników, podczas gdy przepis ów zakłada pełną obiektywizację odpowiedzialności, która nie jest zależna od przyczyn naruszenia przepisów, stopnia winy, a także świadomości naruszeń.

Prokurator wskazał, że niewątpliwie Spółka A. w dniach [...] r. w pasie drogowym pl. [...] umieściła [...] reklam swojej Spółki. Ta obiektywna okoliczność została stwierdzona kolejnymi kontrolami pasa drogowego przeprowadzonymi przez uprawnionych pracowników ZDiTM i utrwalona w odpowiednich protokołach, do których dołączono dokumentację fotograficzną.

Na wstępnym etapie postępowania tj. od [...] r. organ kierował korespondencję do Oddziału Spółki A. Natomiast już pismo z [...] r. zostało doręczone stronie w sposób prawidłowy tj. na adres siedziby Spółki w W. w dniu [...] r.

W tym dniu strona została zawiadomiona nie tylko o wszczęciu postępowania, ale też o prawie zapoznania się z aktami.

Spółka nie skorzystała w postępowaniu z prawa do zapoznania się z aktami, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia własnych żądań. Ponadto, w odwołaniu nie podniosła kwestii braku wiedzy strony o umieszczeniu owych reklam w pasie drogowym bez zgody zarządcy drogi, poprzestając jedynie na zarzucie nieprawidłowego doręczenia pism. Zdaniem skarżącego, nie można przyjąć, iż dopiero z dniem [...] r. Spółka miała świadomość naruszenia prawa. Nawet gdyby przyjąć, że przed tą datą władze Spółki nie wiedziały o trwającym naruszeniu prawa, to i tak okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia zakresu odpowiedzialności Spółki A. Zgodnie z art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, na umieszczenie reklamy w pasie drogowym wymagane jest zezwolenie zarządcy drogi. Sankcję za naruszenie tego obowiązku wprowadza art. 40 ust. 12 pkt 1 tej ustawy. Jest to odpowiedzialność obiektywna, niezależna od winy sprawcy naruszenia. Dlatego też, bez znaczenia dla zakresu odpowiedzialności Spółki A pozostaje ustalenie czy do ustawienia owych reklam doszło przy pełnej wiedzy organów władczych Spółki, czy też nie. Spółka A ponosi bowiem odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za dobór nieodpowiedniej kadry, a także za zaniechania w zakresie nadzoru nad realizowaniem kontraktów przez oddział terenowy skutkujące naruszeniem art. 40 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy przez swoich pracowników.

Dla ustalenia odpowiedzialności z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych nie jest również konieczne wezwanie przyszłego adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, do usunięcia stanu sprzecznego z prawem. Możliwość nałożenia kary pieniężnej nie jest uzależniona od poinformowania przez organ o naruszeniu prawa i konsekwencjach utrzymania takiego stanu rzeczy.

W ocenie skarżącego, ograniczenia okresu odpowiedzialności Spółka A. z [...] miesięcy do [...] dni, zostało przez organ II instancji lakonicznie uzasadnione. W konsekwencji nie sposób jednoznacznie stwierdzić czy treść rozstrzygnięcia wynika z dokonania odmiennej od organu I instancji wykładni prawa materialnego stanowiącego podstawę decyzji, czy też w sprawie doszło do naruszeń prawa procesowego. Tym bardziej, iż w uzasadnieniu nie uwypuklono żadnych konkretnych norm proceduralnych mających w sprawie zasadnicze znaczenie.

Prokurator wskazał, że przez skuteczne doręczenie pisma z dnia [...] r. organ zapewnił Spółkę A. możliwość zrealizowania stosownych uprawnień związanych z zakończeniem postępowania. Natomiast na wcześniejszym etapie, kiedy gromadzono materiał dowodowy jedynymi czynnościami, w których strona ewentualnie mogła wziąć udział były kontrole pasa drogowego. Czynności te nie należą do zamkniętego katalogu dowodów wymienionych w art. 79 § 1 K.p.a., o których terminie przeprowadzenia należy zawiadomić stronę. Zatem brak skutecznego powiadomienia strony o terminie tych czynności nie może rodzić negatywnych skutków dla mocy wiążącej dokonanych w ich trakcie ustaleń.

W ocenie skarżącego, nie można zarzucić organowi I instancji, iż naruszył zasadę informowania stron i czuwania nad tym by nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa przez to, że nie zawiadomił niezwłocznie po wszczęciu postępowania Spółka. A na adres siedziby. Pierwotna korespondencja została doręczona Oddziałowi Spółki . Dyrektorem Oddziału Spółki jest prokurent Spółki uprawniony do jej reprezentacji na zewnątrz (umowa nr ZDiTM – [...] w dniu [...] r. na zagospodarowanie terenu [...] została podpisana w imieniu Spółki A. przez dyrektora Oddziału Spółki). Stroną postępowania jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki prawa handlowego, działalność ta obejmuje cały kraj, realizowana jest przez oddziały terenowe, a jej skala wskazuje na korzystanie z profesjonalnej obsługi prawnej. Od tego rodzaju podmiotu wymagana jest zdecydowanie większa znajomość prawa niż od przeciętnego obywatela stykającego się z postępowaniem prowadzonym przez organy administracji publicznej. Wiedzę taką powinni posiadać również pracownicy Oddziału , zwłaszcza jego dyrektor z racji przedstawionych powyżej uprawnień. Z tego powodu nieuzasadnione byłoby twierdzenie, iż Spółka A. nie może ponieść negatywnych konsekwencji w postaci nałożenia kary pieniężnej za okres, w którym o wszczęciu postępowania zawiadamiany był jego oddział, a nie siedziba Spółki.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych /t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej.

Zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 dotyczy między innymi reklam ( art. 40 ust. 2 pkt 3 tej ustawy).

Stosownie do art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządy drogi – zarządca drogi wymierza w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10 - krotności opłaty ustalonej zgodnie z ust. 4 – 6.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że ustawową przesłankę nałożenia kary pieniężnej stanowi faktyczne zajęcie pasa drogowego.

Odpowiedzialność administracyjna za nieuprawnione zajęcie pasa drogowego ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy sprawcy, zaś okolicznościami uwalniającymi od tej odpowiedzialności są : dysponowanie przez sprawcę stosownym zezwoleniem zarządcy na zajęcie pasa drogowego lub wykazanie, że zajęcie pasa drogowego w konkretnym przypadku nie wymagało takiego zezwolenia.

Wskazać też trzeba, że z ustawy o drogach publicznych nie wynika, że karę za zajęcie pasa bez zezwolenia można wymierzyć tylko i wyłącznie za okres następujący po wszczęciu postępowania administracyjnego lub za ten okres zajęcia w którym organ skutecznie doręczył sprawcy pismo informujące, że to zajęcie pasa drogowego ma charakter bezprawny.

Odpowiedzialność za samowolne zajęcie pasa drogowego, a więc za także zajęcie na które zajmujący nie uzyskał zezwolenia lub przekroczył termin zezwolenia, jest odpowiedzialnością obiektywną, niezależną od winy i stopnia winy sprawcy zajęcia oraz jego świadomości pojmowanej jako wiedza o bezprawności zachowania polegającego na umieszczeniu w pasie drogowym obiektu nie związanego z potrzebami ruchu drogowego lub reklamy.

Przy tak ukształtowanej odpowiedzialności administracyjnej dla ustalenia wysokości kary ma znaczenie czas faktycznego zajęcia pasa drogowego.

Ustalenie tego czasokresu należy do postępowania dowodowego i oceny zgromadzonego na tę okoliczność dowodów.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, dla dokonania kontroli zaskarżonej decyzji niezbędne jest rozważenie czy Kolegium, które wydało decyzję kasacyjno – reformatoryjną dysponowało wyczerpująco zebranym materiałem dowodowym oraz czy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) dokonało jego oceny i wyciągnięte z tej oceny wnioski mające znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego były prawidłowe.

Z akt administracyjnych organu I instancji wynika, że organ ten przyjmując ustalenia, iż zajęcie pasa drogowego przez Spółkę A. miało miejsce w okresie od [...] r. kierował się wynikami kontroli pasa drogowego w dniach [...]

Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stosując art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przyjęło, że czasokresem zajęcia pasa drogowego był okres od [...]r., przy czym organ ten nie wyjaśnił dlaczego nie uznał ustaleń organu I instancji, natomiast wyjaśnił przyczyn własnych ustaleń wskazując, iż "dopiero pismem z dnia [...]r. skarżący został skutecznie poinformowany o wszczęciu postępowania i miał pełną świadomość bezprawnego zajęcia pasa drogowego. Kara została wymierzona od dnia doręczenia przedmiotowego pisma".

W ocenie Sądu, w kontekście wyżej przedstawionych zasad odpowiedzialności administracyjnej za samowolne zajęcie pasa drogowego, takie rozumowanie Kolegium jest nieuzasadnione. Podkreślić należy, że dowody z kontroli pasa drogowego nie zostały pozyskane nielegalnie i podlegają ocenie jak każdy dowód na podstawie art. 80 kpa. Nie jest to dowód z oględzin (art. 85 k.p.a.) dla którego przeprowadzenia wymagane jest zawiadomienie strony i nie można priori uznać, że organ I instancji nie powinien był ich brać pod uwagę. Przypomnieć trzeba, że w toku postępowania był przeprowadzony dowód z oględzin pasa drogowego w dniu [...]r., w którym uczestniczyli przedstawiciele spółki A., majster budowy M. Ł. i inżynier budowy M. Z. a więc pracownicy Spółki. Osoby te jak i Spółka w okresie późniejszym nie kwestionowali wyniku tych oględzin a także w toku całego postępowania pomiaru powierzchni zajętej pod reklamą. Fakt zaś samego zajęcia pasa drogowego może być wykazany zarówno dowodem ze źródeł dokumentarnych, jak i osobowych o ile uznane zostaną za wiarygodne.

Zauważyć też trzeba, że strona Spółka A. na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie kwestionowała okoliczności zajęcia pasa drogowego od dnia [...] r. Nie zachodzą zatem żadne materialnoprawne i procesowe powody do stwierdzenia, że datą początkową samowolnego zajęcia pasa drogowego jest data [...] r., kiedy to stronie zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] r.

Rzeczą organu odwoławczego było w zaistniałej sytuacji faktycznej i procesowej poddanie ocenie dowodów, na których oparł swoje ustalenia organ I instancji co do czasokresu zajęcia pasa drogowego i rozważenie czy były to dowody przydatne i wiarygodne do ustalenia stanu faktycznego.

Zdaniem Sądu, Kolegium bezpodstawnie połączyło dwie odrębne kwestie, mianowicie ustalenie czasu faktycznego zajęcia pasa drogowego, z prawem strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Okoliczność kiedy strona dowiedziała się o wszczęciu postępowania nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, jak już zostało to wykazane wyżej, dla ustalenia daty faktycznego zajęcia pasa drogowego.

Istotą niniejszego postępowania nie jest bowiem ustalenie kiedy organ wezwał sprawcę samowoli do przywrócenia stanu poprzedniego przez usunięcie reklam, lecz istota ta dotyczy ustalenia jaką powinien ponieść za tą karę, zaś kara ta zależna jest między innymi od ustalenia przez ile dni faktycznie pas ten samowolnie zajmowała.

W ocenie Sądu, rację ma Prokurator podnosząc, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, polegającą na uznaniu, iż dla ustalenia zakresu odpowiedzialności osoby prawnej jaką jest Spółka A. za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi przesądzająca jest świadomość władz spółki o istniejącym naruszeniu prawa przez jej pracowników, podczas gdy przepis ten zakłada pełną obiektywizację odpowiedzialności, która nie jest zależna od przyczyn naruszenia przepisów, stopnia winy, a także świadomości naruszeń.

W tym stanie sprawy, przyjęty przez Kolegium stan faktyczny prowadzący do ustalenia wysokości kary w wymiarze określonym w zaskarżonej decyzji Sąd ocenił jako błędny. Błąd w ustaleniach faktycznych nie tylko miał istotny wpływ na wynik postępowania, ale wywarł też wpływ w postaci wymierzenia kary nie odpowiadającej faktycznemu czasokresowi zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi.

W ocenie Sądu, organ I instancji nie naruszył zasady informowania stron i czuwania nad tym by nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 8 kpa) przez to, że o wszczęciu postępowania nie zawiadomił niezwłocznie spółki A. na adres siedziby w W. Co do zasady, adres Spółki akcyjnej podany w rejestrze, to adres siedziby spółki. W niniejszej sprawie organ I instancji początkowo zawiadomił o czynnościach w sprawie Oddział Spółki A., co jednak nie oznacza, że Spółka nie miała wiedzy na okoliczność prowadzonego postępowania, skoro w czynnościach uczestniczyli jej pracownicy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wyżej przedstawioną ocenę prawną zasad odpowiedzialności administracyjnej za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia i dokonana oceny zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem materialnych przesłanek tej odpowiedzialności dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 , poz. 270).