Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 221/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.235(1) i art.235(2)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par.6 ust.1, par.8 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 221/19 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 5 września 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Sędziowie:, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 września 2019 r., sprawy ze skargi A Sp. z o.o. we W., na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, , oddala skargę w całości.,


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 września 2018 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. zawiadomił Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. (dalej organ pierwszej instancji) o zgłoszeniu podejrzenia wystąpienia u D. H. (dalej pracownik) choroby zawodowej – kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia.

W dniu 19 września 2018 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony

o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia wystąpienia u pracownika choroby zawodowej wymienionej w pozycji 18 pkt 2 wykazu chorób zawodowych: choroby skóry – kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił,

że pracownik, u którego stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej, urodzony w dniu [...], w okresie swojej aktywności zawodowej w latach 1979-2006 pracował w wielu branżach i zakładach na rozmaitych stanowiskach, prowadząc również własną działalność gospodarczą. Od 18 czerwca 2007 r. do 5 września 2016 r. był on zatrudniony w A sp. z o.o. z siedzibą we W. na stanowisku montera, a w okresie od 3 października 2016 r. do 31 marca 2017 r. na stanowisku montera zaworów w B sp. z o.o. z siedzibą we W. Obecnie pracuje on jako pracownik obsługi technicznej w [...].

Dokonując oceny narażenia zawodowego pracownika na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ stwierdził, że pracował on w narażeniu zawodowym na czynniki alergizujące i drażniące w okresie zatrudnienia na stanowisku montera w A sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej strona, skarżąca lub spółka) w okresie od 18 czerwca 2007 r. do 5 września 2016 r.

Opisując zakres zadań pracownika w okresie zatrudnienia u skarżącej, organ pierwszej instancji wskazał, że na stanowisku montera w hali produkcji autobusów przygotowywał on i prowadził montaż jednego z modułów używanych w toku procesu produkcyjnego. Do jego podstawowych zadań należały prace przygotowawcze przed rozpoczęciem montażu, transport podzespołów, skręcanie i nitowanie komponentów stalowych, montaż wyposażenia wewnętrznego i zewnętrznego, wklejanie paneli poszycia i przedniej szyby, montaż elementów wyposażenia pneumatycznego oraz prace porządkowe. Podczas wykonywania wskazanych czynności pracownik wykorzystywał środki chemiczne w postaci Sika Aktivator, Sika Primer 206 G+P, Sikaflex 521 UV, Sikaflex 260 VBC oraz Cleaner FL. W tym czasie używał on środków ochronnych takich jak okulary, rękawice materiałowe i gumowe oraz maska.

Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] września 2018 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. (dalej DWOMP) rozpoznał u pracownika chorobę zawodową - kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia.

Uzasadniając swoje stanowisko DWOMP wskazał, że w trakcie wywiadu chorobowego pracownik wskazywał na występowanie zmian na skórze w okresie zatrudnienia u skarżącej, zlokalizowanych na grzbietach dłoni, przedramion, następnie pleców i podudzi, które zanikały podczas zwolnień lekarskich i urlopów, a nawracały wraz z powrotem do pracy. W czasie badania stwierdzono zmiany skórne w okolicy bocznej lewego podudzia oraz na grzbiecie czwartego palca prawej dłoni. Po wykonaniu testów z użyciem dostarczonych zestawów próbek produktów ze stanowiska pracy zaobserwowano zaostrzenie zmian skórnych pod postacią ognisk wysiękowych na podudziu i na ręce. Z kolei testy płatkowe z szerokim zestawem alergenów, w tym pochodzących ze środowiska pracy, wypadły ujemnie. Stwierdzono też podwyższony poziom IgE całkowitego rzędu 221,8 IU/ml. W toku postępowania diagnostycznego DWOMP z uwagi na dodatni wynik testu ekspozycyjnego zwrócił się o konsultację do Instytutu [...] w Ł. Wykonane tam badania płatkowe, obejmujące takie czynniki jak oleje i chłodziwa, izocyjaniny, dodatki do gumy, plastiki i kleje oraz metale (cynk, nikiel, żelazo), dały wyniki ujemne.

W ocenie DWOMP, ujemne wyniki testów płatkowych z szerokim zestawem alergenów zawodowych nie dają podstaw do rozpoznania alergicznej etiologii zmian skórnych, natomiast z wysokim prawdopodobieństwem można rozpoznać zawodowe pochodzenie podrażnienia wywołującego kontaktowe zapalenie skóry, za czym – zgodnie ze stanowiskiem IMP w Ł. – przemawia dodatni test eliminacji i reekspozycji w narażeniu na czynniki drażniące w czasie pracy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm., dalej u.p.i.s.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 917 ze zm., dalej k.p.), art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm., dalej rozporządzenie wykonawcze, rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych), stwierdził u pracownika chorobę zawodową w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienioną w poz. 18 pkt 2 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do uznania, że zdiagnozowane u pracownika schorzenie ma zawodową etiologię. Analiza czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy a pochodzących ze stosowanych środków chemicznych oraz powiązanie ich przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą z ujawnionymi objawami chorobowymi pozwoliły na przyjęcie, że kontaktowe zapalenie skóry pracownika miało zawodowe podłoże i wykształciło się w okresie zatrudnienia w zakładzie skarżącej spółki.

Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia strona skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie wpływu jakie na powstanie i rozwój choroby miało zatrudnienie w B sp. z o.o. Wskazała również, że stosowane przez nią środki chemiczne mogły powodować co najwyżej reakcję alergiczną organizmu i nie miały działania drażniącego bądź raniącego skórę. Zdaniem skarżącej, nie było zatem dostatecznych podstaw, aby uznać zdiagnozowane u pracownika schorzenie za powstałe w związku z zatrudnieniem w jej zakładzie.

W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji zwrócił się do DWOMP o udzielenie dodatkowych wyjaśnień względem podnoszonych przez stronę zarzutów odwoławczych, a także nadesłanie wyników konsultacji realizowanej z IMP w Ł.

W odpowiedzi z dnia 24 stycznia 2019 r. jednostka orzecznicza przekazała wymagane dokumenty, jednocześnie wyjaśniając, że pierwotnie pracownik został do niej skierowany z podejrzeniem wystąpienia alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Jednakże w wyniku przeprowadzonej konsultacji specjalistycznej w IMP w Ł. uznano, że w przypadku pracownika wysoce prawdopodobne jest wystąpienie innego schorzenia zawodowego, a mianowicie kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Odnosząc się do zarzutów odwoławczych DWOMP wskazał, że istnieją udokumentowane objawy kliniczne wystąpienia i rozwoju choroby w okresie zatrudnienia w zakładzie skarżącej, które swój początek biorą od kwietnia 2016 r. Stosowane zaś w zakładzie skarżącej substancje chemiczne (Sikaflex 260 VBC i Primer 206 G+T), niezależnie od działania uczulającego, mają także działanie drażniące na skórę, oczy i układ oddechowy. I choć środki chemiczne (Fuchs Renolit RHF 1 i Merida Fatex Plus) wykorzystywane w zakładzie B sp. z o.o. również mają drażniący charakter, to pracownik w okresie zatrudnienia w tej firmie nie zgłaszał dolegliwości skórnych. Nie był on przy tym narażony wówczas na działanie czynników alergizujących.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 2351 i art. 2352 k.p., § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy – powołując się

na art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego – podał, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga spełnienie trzech warunków: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia

i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że czynniki szkodliwe obecne w środkach chemicznych stosowanych w środowisku pracy stwarzały ryzyko wystąpienia u pracownika choroby zawodowej w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Upoważniona placówka służby zdrowia tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., na podstawie wyników przeprowadzonych badań i dodatkowych konsultacji specjalistycznych, analizy narażenia zawodowego i zgromadzonej dokumentacji medycznej, rozpoznała u pracownika wskazaną chorobę zawodową, wiążąc jej powstanie z okresem zatrudnienia w zakładzie skarżącej spółki. Organ zwrócił również uwagę, że jego rolą było jedynie ustalenie narażenia zawodowego. Ocena zaś wpływu tego narażenia na stan zdrowia pracownika pozostawała w kompetencjach właściwego lekarza orzecznika, który dysponuje odpowiednią wiedzą medyczną pozwalającą na ustalenie wzajemnych zależności pomiędzy chorobą a czynnikami szkodliwymi.

Organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie lekarskie wydane w toku postępowania epidemiologicznego podlegało wnikliwej i całościowej ocenie, tak jak każdy ze zgromadzonych dowodów i materiałów. W jej efekcie stwierdzono,

że orzeczenie to wraz z uzupełniającą je opinią z dnia 24 stycznia 2019 r. nie budzi wątpliwości w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy oraz jest spójne i logiczne. Zostało ono również pozytywnie zweryfikowane pod kątem formalnym. Dlatego też stanowiło wartościowy dowód w sprawie.

Organ drugiej instancji zaznaczył, że narażenie zawodowe na czynniki szkodliwe obecne w środowisku pracy stwarzało ryzyko wystąpienia rozpoznanej u pracownika choroby zawodowej. Dodatkowo schorzenie to zostało zdiagnozowane w okresie uprawniającym do stwierdzenia jego zawodowej etiologii, tj. w okresie pracy. Wynika to bowiem wprost z opinii uzupełniającej DWOMP, gdzie podano, że pierwsze udokumentowane objawy choroby nastąpiły w kwietniu 2016 r., a więc w okresie zatrudnienia pracownika u skarżącej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwoławczych organ wyjaśnił, że w stosunku do osoby pracownika toczyły się dwa postępowania epidemiologiczne, których przedmiotem było stwierdzenie choroby zawodowej. Pierwsze z nich, dotyczące alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone. Drugie, toczące się w niniejszej sprawie i obejmujące kwestię rozwoju kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, zakończyło się wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej. Oba postępowania są od siebie niezależne i rozstrzygnięcia zapadłe w ich ramach nie mają na siebie wpływu. Wbrew twierdzeniom skarżącej zakwestionowana decyzja nie została zatem wydana przedwcześnie i w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Bezzasadnym w ocenie organu był również zarzut pominięcia zatrudnienia pracownika w B sp. z o.o. i określenia wpływu tego czynnika na powstanie i rozwój choroby. Okoliczność tę wzięły bowiem pod uwagę zarówno organ pierwszej instancji, jak i jednostki orzecznicze, zgodnie stwierdzając brak wpływu narażenia zawodowego u tego pracodawcy na genezę choroby. Uwzględniły one również, że stosowane w środowisku pracy substancje – wbrew twierdzeniom skarżącej – mają nie tylko działanie uczulające, ale także i drażniące. Choć nie zawsze może to wynikać z karty charakterystyki danego produktu.

Z tych powodów organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka zakwestionowała wydaną decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że zmiany skórne u pracownika największe nasilenie osiągnęły w czasie, gdy wykonywał on swoje obowiązki w zakładzie skarżącej, a zmniejszyły się dopiero po podjęciu zatrudnienia w B sp. z o.o., podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że dolegliwości chorobowe pojawiły się właśnie po rozpoczęciu zatrudnienia u nowego pracodawcy, a w zakładzie skarżącej pracownik nie był narażony na obecność żadnych środków o działaniu żrącym lub drażniącym;

• art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że środki niewykazujące działania drażniącego lub żrącego mogły spowodować chorobę zawodową – kontaktowe zapalenie skóry;

• art. 80 w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnych ustaleń na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, tj. orzeczenia lekarskiego, które zostało wydane z pominięciem okoliczności, że pracownik wykonywał swoje obowiązki również w zakładzie B sp. z o.o., gdzie był narażony na działanie czynników żrących i drażniących;

• art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że pomimo wyników testów płatkowych opisanych w treści orzeczenia lekarskiego, które nie dały podstaw do rozpoznania alergicznej etiologii zmian skórnych, jako przyczyny choroby zawodowej zostały wskazane substancje mogące powodować jedynie alergiczną reakcję skóry, przy równoczesnym wykluczeniu czynników żrących i drażniących, na których działanie pracownik była narażony dopiero w zakładzie pracy B sp. z o.o.;

• art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokonania swobodnej i prawidłowej oceny całości materiału dowodowego i bezkrytyczne przyjęcie jako własnych ustaleń dokonanych w treści orzeczenia lekarskiego, które z racji wewnętrznej sprzeczności w odniesieniu do okresu wystąpienia objawów chorobowych wydaje się częściowo nieprzydatne;

Ponadto skarżąca spółka zarzuciła również wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

• art. 2351 k.p., poprzez stwierdzenie u pracownika choroby zawodowej w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia;

• art. 2352 k.p. w zw. z § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej po zakończeniu przez pracownika zatrudnienia w zakładzie skarżącej, podczas gdy w toku postępowania nie udokumentowano żadnych objawów chorobowych występujących w okresie zatrudnienia u skarżącej i w miesiącu następującym po zakończeniu stosunku pracy;

• art. 2351 k.p., poprzez niewskazanie miejsca zatrudnienia, w którym nastąpiło narażenie zawodowe;

• art. 2351 k.p., poprzez przyjęcia, że kontaktowe zapalenie skóry, objawiające się zmianami skórnymi nie mającymi etiologii alergicznej, powstało w wyniku wykonywania pracy w kontakcie ze środkami chemicznymi Sika Aktivator, Sikaflex 260 VBC i Sika Primer 206 G+P, z których żaden nie wykazuje działania drażniącego lub żrącego na skórę, a jedynie działanie mogące powodować reakcję alergiczną.

Uzasadniając wniesioną skargę strona podkreśliła, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ i poczynione na ich podstawie rozważania prawne są w znacznej części nieprawidłowe i wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. Stwierdzając wystąpienie choroby zawodowej organ niewłaściwie przeanalizował wydane w tym zakresie orzeczenie lekarskie, przyjmując je za podstawę zapadłego rozstrzygnięcia. Tymczasem nie można z niego wywieść oczywistego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami panującymi w zakładzie skarżącej a schorzeniem pracownika. Część przeprowadzonych badań nie potwierdziła postawionej diagnozy ani nie wykluczyła czynników mających wpływ na powstanie i rozwój schorzenia, które występowały o kolejnego pracodawcy. Nie wzięto również pod uwagę, że substancje szkodliwe wykorzystywane w zakładzie skarżącej nie mogły powodować podrażnienia, a jedynie alergiczną reakcję organizmu. Taka zaś etiologia choroby została przez organ wykluczona w ramach innej prowadzonej przez niego sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać,

czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ

na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Przedmiotem oceny była decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] kwietnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej: kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (poz. 18 pkt 2 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną

w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących

w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte

w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r.

i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Wskazane rozporządzenie ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych,

jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Stosownie do treści § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania

w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie

o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw

do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim

oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika

(§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne

do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa

do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej

do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy, wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06 – dostępne

w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku).

W okolicznościach niniejszej sprawy pracownik został poddany badaniom

w uprawnionej jednostce orzeczniczej: D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Wydane przez DWOMP orzeczenie lekarskie nr [...] obejmowało swoim zakresem kwestię wystąpienia u pracownika choroby zawodowej wywołanej występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi.

W toku postępowania diagnostycznego wzięto pod uwagę dokumentację medyczną pracownika oraz wyniki badań i konsultacji specjalistycznych, w tym konsultacji przeprowadzonej w Instytucie [...] w Ł. Dokonano również wyczerpującej analizy sposobu wykonywania pracy na stanowiskach zajmowanych przez pracownika wraz z określeniem substancji chemicznych, które były przez niego wykorzystywane w ramach podejmowanych czynności zawodowych.

W ocenie jednostki orzeczniczej, zdiagnozowane u pracownika schorzenie miało zawodową etiologię, albowiem było ono wywołane działaniem tych środków chemicznych, które stosował on w zakładzie skarżącej. Dowiodły tego przede wszystkim przeprowadzone testy z zestawem produktów ze stanowiska pracy, w efekcie których doszło do zaostrzenia zmian skórnych pod postacią ognisk wysiękowych na podudziu i na ręce. DWOMP zwrócił również uwagę, że wykonane testy płatkowe z szerokim zestawem alergenów, w tym także i tych występujących w środowisku pracy, dały wyniki ujemne. Było to jednak jego zdaniem wskazanie, że schorzenie nie ma charakteru alergicznego. W związku z czym z wysokim stopniem prawdopodobieństwa stwierdzono, że zaobserwowane zmiany skórne są spowodowane kontaktowym podrażnieniem o podłożu zawodowym.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał rzetelnej oceny wskazanego orzeczenia lekarskiego i uzupełniającej go opinii z dnia 24 stycznia 2019 r. w świetle wymagań formalnych. Zostało ono bowiem wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia, wskazanej w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, tj. w poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Opinia spełnia również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż została wydana na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził również, że uzasadnienie opinii jest logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie przesłanki zadecydowały o stwierdzeniu, że zdiagnozowana u pracownika choroba ma charakter zawodowy. Również powołane przez skarżącą wątpliwości natury medycznej zostały poddane ocenie DWOMP, jednakże nie zmieniły one jego stanowiska w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zarówno jednostka orzecznicza, jak i organy sanitarne wzięły pod uwagę narażenie zawodowe w okresie zatrudnienia pracownika w B sp. z o.o., w tym w szczególności stosowane w tym zakładzie środki chemiczne. Nie było również wątpliwości, że dostrzegły one ich potencjalnie drażniący wpływ na zdrowie. Jednakże w okresie zatrudnienia w B sp. z o.o. pracownik nie zgłaszał problemów zdrowotnych związanych z zaobserwowanym wpływem stosowanych preparatów na powstałe wcześniej zmiany skórne. Środki te nie miały zaś działania uczulającego. Stąd też postępowanie administracyjne prowadzone względem tego pracodawcy zostało umorzone decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...].

O wadliwości bądź niespójności dokonanych przez jednostkę orzeczniczą ustaleń nie może także świadczyć podana przez skarżąca liczba dni, podczas których pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie zatrudnienia w B sp. z o.o. Dokumentacja zdrowotna pracownika, a więc i przyczyny leżące u podstaw wziętych zwolnień lekarskich, były bowiem znane w toku postępowania diagnostycznego. I nie zostały one zinterpretowane w takim kierunku, w jakim przedstawiła to skarżąca, nie dysponująca wszak wiedzą specjalistyczną w tym zakresie.

Podobnie w kategorii wiadomości specjalnych należało potraktować analizę reakcji organizmu na środki chemiczne, które potencjalnie nie są uznawane za drażniące, lecz mają jedynie charakter uczulający. Jednoznaczne przesądzenie tej kwestii jest co do zasady niemożliwe, albowiem nauka nie jest w stanie przewidzieć i opisać z całą pewnością wszystkich zachowań i reakcji ludzkiego organizmu. Jest to bowiem uzależnione od właściwości osobniczych danego pracownika. Stąd też fakt, że stosowane w zakładzie skarżącej środki chemiczne były uznawane za substancje mogące wywołać jedynie reakcję alergiczną, nie może przemawiać za automatycznym odrzuceniem tezy, że w żadnym wypadku nie mogły one być odpowiedzialne za schorzenie w postaci kontaktowego zapalenia skóry. W niniejszej sprawie uprawniony lekarz medycyny pracy, bazując na dokumentacji chorobowej, przeprowadzonych badaniach, doświadczeniu i wiedzy medycznej, uznał za wysoce prawdopodobne, że zdiagnozowana u pracownika choroba miała związek z czynnikami występującymi w środowisku pracy. Strona skarżąca nie zdołała zaś obalić tego domniemania. W związku z tym stwierdzić należało, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku

do pracownika orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozstrzygnięcia uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy. Nie było tym samym przesłanek do uwzględnienia podniesionych przez stronę zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Organy sanitarne trafnie bowiem uznały, że w sprawie spełnione zostały wszelkie przesłanki przemawiające za stwierdzeniem u pracownika choroby zawodowej. W szczególności dokonały one prawidłowego wskazania miejsca zatrudnienia, w którym istniało narażenie zawodowe – o czym była już mowa powyżej – oraz trafnie przyjęły, że pierwsze udokumentowane objawy chorobowe nastąpiły w kwietniu 2016 r., a więc jeszcze w okresie zatrudnienia w zakładzie skarżącej. Nawiązując do kwestionowanej przez stronę podstawy powyższego stwierdzenia trzeba przede wszystkim zauważyć, że w istniejącym modelu postępowania w sprawie uznania danego schorzenia za chorobę zawodową, do gromadzenia i oceny dokumentacji medycznej uprawnione są wyłącznie jednostki specjalistyczne prowadzące diagnostykę chorób zawodowych, nie zaś organy sanitarne. Wobec tego brak pełnej dokumentacji medycznej w aktach administracyjnych, potwierdzającej wystąpienie pierwszych objawów problemów dermatologicznych u pracownika, nie mógł zostać uznany za jakiekolwiek uchybienie skutkujące koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji.

Nie można również zgodzić się z sugestią strony skarżącej, jakoby w trakcie wywiadu chorobowego pracownik podał, że pierwsze objawy zmian skórnych wystąpiły po upływie 7 lat od ustania zatrudnienia w jej zakładzie. Wskazał on bowiem jedynie, że problemy zdrowotne ze skórą zaczął on odczuwać po 7 latach pracy u skarżącej, u której łącznie przepracował ponad 9 lat. Tym samym dokonana przez skarżącą interpretacja wywiadu chorobowego nie była uzasadniona.

Reasumując należało uznać, że w toku niniejszego postępowania

nie zostały naruszone jakiekolwiek przepisy prawa materialnego i formalnego, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i mogły stanowić wystarczającą podstawę do przyjęcia, że pracownik w okresie zatrudnienia u skarżącej, pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej.

Podkreślić należy, że do stwierdzenia istnienia choroby zawodowej istotne jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był narażony na powstanie konkretnej choroby. Występowanie zaś warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06).

W niniejszej zaś sprawie niewątpliwie wykazano, że w zakładzie skarżącej istniały takie czynniki, które z wysokim prawdopodobieństwem mogły spowodować wystąpienie u pracownika kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, zdiagnozowanego następnie przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą jako choroba zawodowa.

Stąd też – zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie organy sanitarne przyjęły trafne domniemanie, którego skarżąca nie zdołała obalić, że pracownik wykonywał czynności zawodowe w warunkach narażenia na powstanie wskazanej choroby zawodowej zdefiniowanej w art. 2351 k.p. i ujętej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 18 pkt 2.

Mając na uwadze, że zakwestionowana decyzja okazała się prawidłowa

a podniesione zarzuty nie były zasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu wniesionej skargi w całości.