Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 21/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 99, art. 112a
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
article: art. 1, art. 2, art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 35, art. 36, art. 37, art. 227
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 149 par. 1, par. 1a,  par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego P. D. w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego P. D. sumę pieniężną w kwocie 800 (osiemset) złotych; 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 6 lutego 2024 r. P. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

W skardze skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", w zw. z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.) – dalej jako: "u.c.".

Skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;

2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 800 zł,

4) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 2 czerwca 2022 r. złożył wniosek w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, dołączając do wniosku wszystkie wymagane załączniki.

Skarżący zaznaczył, że zgodnie z art. 112a ust. 1 u.c., sprawa powinna być rozpatrzona w terminie 60 dni. Od chwili złożenia wniosku o udzielenie cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt czasowy mija już ponad 500 dni, a więc ww. termin został przekroczony ośmiokrotnie, co stanowi rażące naruszenie prawa. Organ w tym czasie nie wystosował żadnego pisma o przedłużeniu rozpatrzenia sprawy, nie zawiadomił o przyczynach niezałatwienia sprawy, ani nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. W dniu 5 czerwca 2023 r. skarżący złożył do organu ponaglenie, jednak do dnia wystosowania skargi organ nie udzielił na nie odpowiedzi.

Wnioskodawca wyjaśnił, że jest obywatelem Białorusi, w związku z czym do sprawy nie mają zastosowania przepisy art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.) – dalej "ustawa pomocowa", na mocy których bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia, zmiany lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o:

1) odrzucenie skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", w zw. z art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a, ust. 3 i 4 ustawy pomocowej, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki,

ewentualnie o:

oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako niezasadnej z uwagi na treść art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a, ust. 3 i 4 ustawy pomocowej;

2) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Ponadto, z ostrożności procesowej, w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania i uznania przez sąd, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy, organ wniósł o:

1) uznanie, że do przewlekłości nie doszło z rażącym naruszeniem prawa;

2) niewymierzanie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

3) niezasądzanie od organu na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił podjęte w sprawie czynności i wskazał, że w dniu osobistego złożenia wniosku przez skarżącego ustalono, że wniosek nie zawiera braków formalnych oraz że termin na złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia został zachowany. Ponadto od skarżącego pobrano odciski linii papilarnych i dokonano weryfikacji jego danych w systemie "POBYT". Organ dokonał sprawdzenia danych skarżącego w Systemie Informacyjnym Schengen. W dniu 22 marca 2022 r. organ wystąpił do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wymienione organy nie udzieliły odpowiedzi w terminie 30 dni, co oznacza, że wymóg udzielenia informacji został spełniony. Po wyżej wymienionych czynnościach sprawa oczekiwała na rozstrzygnięcie według kolejności wpływu spraw. W dniu 12 maja 2023 r. organ wezwał cudzoziemca do przedłożenia materiału dowodowego w postaci umowy na usługi tworzenia oprogramowania z dnia 9 lutego 2022 r. wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego na podstawie oryginału dokumentu. W dniu 5 czerwca 2023 r. wpłynęło ponaglenie strony.

Organ wyjaśnił, że z dniem 29 stycznia 2022 r. wszedł w życie art. 112a ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1) od dnia osobistego stawiennictwa cudzoziemca w organie (ust. 2 pkt 1).

W dniu 15 kwietnia 2022 r. z kolei wszedł w życie przepis art. 100c ustawy pomocowej, zgodnie z którego ust. 1 pkt 1 ppkt a zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust., 3 w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Z kolei, w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ustawy pomocowej, który wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r. Następnie, na mocy art. 12 pkt 4 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), w art. 100d ustawy pomocowej ustawodawca dokonał kolejnej zmiany, w związku z którą termin uprzednio określony jako do 24 sierpnia 2023 r. został ponownie wydłużony do dnia 4 marca 2024 r. Regulacja ta weszła w życie w dniu 27 czerwca 2023 r.

Odnośnie zastosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej organ podniósł, że w orzecznictwie został wyrażony pogląd, iż przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c ust. 1 ustawy z 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Wprowadzenie zaś przez ustawodawcę wskazanych rozwiązań prawnych jest dowodem dostrzeżenia wzrostu istotnych trudności w funkcjonowaniu organów administracji w związku z konsekwencjami zwiększonej migracji wywołanej konfliktem zbrojnym w Ukrainie, co każe inaczej oceniać opóźnienia w procedowaniu wniosków wszystkich cudzoziemców o udzielenie im zezwoleń pobytowych, tj. łagodniej, niż gdyby konflikt ten nie zaistniał. Organ podkreślił, że art. 100c oraz art. 100d ustawy pomocowej nie wprowadzają rozróżnienia ze względu na kraj pochodzenia lub obywatelstwo cudzoziemca, którego dotyczy postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt. Przytoczona regulacja prawna jest bowiem regulacją szczególną. Wprawdzie została umieszczona w ustawie specjalnej, to jednak z uwagi na jej umiejscowienie w systematyce ustawy, ograniczone w czasie obowiązywanie oraz użytą terminologię ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy specjalnej, ale do wszystkich wymienionych w przepisie postępowań dotyczących cudzoziemców. Ustawodawca najpierw zamieścił bowiem w ustawie specjalnej przepisy nowelizujące inne ustawy, w tym ustawę o cudzoziemcach (art. 88), następnie przepisy przejściowe i regulacje szczególne. Zamiarem ustawodawcy nie była zmiana ustawy o cudzoziemcach, a tylko wprowadzenie regulacji obowiązującej przez określony czas, początkowo do końca 2022 r., co następnie wraz z kolejnymi nowelizacjami wydłużano. Po drugie, ustawodawca użył w powołanym przepisie pojęcia "cudzoziemiec", wcześniej w tej ustawie niezdefiniowanego. Z kolei sama ustawa odnosi się do obywateli Ukrainy lub obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy przybyli do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na obszarze Ukrainy i tymi pojęciami ustawodawca konsekwentnie posługuje się w tej ustawie. Definicji pojęcia "cudzoziemiec" należy zatem poszukiwać w ustawie o cudzoziemcach. Zgodnie z jej art. 3 pkt 2, cudzoziemiec to każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Zatem pojęcie "cudzoziemca" ma szerszy zakres niż pojęcie "obywatel Ukrainy". Dotyczy osób mających także inne obywatelstwo niebędące obywatelstwem polskim. Zatem dotyczy on także skarżącego - obywatela Ukrainy, nieposiadającego obywatelstwa polskiego, lecz nie przybyłego do Polski po wybuchu konfliktu na terytorium Ukrainy. W konsekwencji regulacja art. 100c oraz art. 100d ustawy specjalnej ma zastosowanie do wszystkich wymienionych w niej postępowań dotyczących cudzoziemców w okresie od wejścia w życie powołanego przepisu do końca okresu wyznaczonego tymi przepisami, w tym i do skarżącej. Organ przytoczył następnie wyroki, w których zawarte zostało podobne stanowisko oraz fragment komentarza do wskazanej ustawy.

Zdaniem organu w art. 100c ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy pomocowej mowa jest nie tylko o wstrzymaniu i zawieszeniu biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lecz również w postępowaniach o udzielenie zezwolenia na pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jak też w postępowaniach prowadzonych w celu cofnięcia tych zezwoleń.

Po przytoczeniu treści art. 195 i art. 211 ust. 1u.o.c. organ wyjaśnił, że na podstawie w art. 100d ust. 1 pkt 3 ustawy pomocowej do dnia 4 marca 2024 r. wstrzymanie biegu terminów w postępowaniach o cofnięcie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały i zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na mocy art. 100d ust. 1 pkt 3 możliwe jest wyłącznie do cudzoziemców posiadających wydane wcześniej zezwolenie na pobyt stały, czy rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, co nie może dotyczyć obywateli Ukrainy przybyłych do Polski po dniu 23 lutego 2023 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Gdyby więc przyjąć, że art. 100c ust. 1 pkt 3 i 100d ust. 1 pkt 3 ustawy pomocowej miały mieć zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z wybuchem konfliktu na terytorium ich kraju, nie mogłyby one znaleźć zastosowania.

Nadto przepisy ustawy pomocowej posługują się pojęciami "obywatel Ukrainy" oraz "cudzoziemiec". Przy czym pojęcie "obywatel Ukrainy" zostało doprecyzowane w art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy pomocowej, natomiast ustawa nie zawiera odrębnej definicji słowa "cudzoziemiec", które reguluje art. 3 pkt 2 u.c. i oznacza każdego, kto nie posiada obywatelstwa polskiego.

Przeciwko zasadności poglądu skarżącego, że przepisy ustawy pomocowej stosuje się wyłącznie do obywateli Ukrainy przybyłych do Rzeczpospolitej Polskiej od dnia 24 lutego 2022 r. z uwagi na wybuch w Ukrainie konfliktu zbrojnego przemawiają też przepisy art. 42-42b ustawy pomocowej, który z kolei reguluje zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez polskie organy dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu do Polski.

W ocenie organu w przypadku zastosowania art. 100c czy art. 100d ustawy pomocowej, z uwagi na wyłączenie możliwości wywodzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie sprawy powinno skutkować odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Wniosek organ sformułował alternatywnie, albowiem wojewódzkie sądy administracyjne oddalały skargi cudzoziemców w oparciu o art. 151 p.p.s.a. przyjmując podobnie, tj. że zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy), lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (a więc do dnia 4 marca 2024 r.), nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Zdaniem organu w sprawie nie wystąpiła bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Organ podejmował czynności w pierwszym możliwym terminie. Na długotrwałość postępowania w sprawie wpłynęła lawinowa ilość spraw, odnotowywana już w 2019 r., na którą następnie nałożyły się opóźnienia wynikające z pandemii COVID-19, na jakie z kolei nałożyły się trudności powstałe po wybuchu konfliktu zbrojnego na Ukrainie. W raporcie Najwyższej Izby Kontroli z 19 czerwca 2019 r. stwierdzono, że trudności w terminowym rozpoznawaniu postępowań prowadzonych z wniosków cudzoziemców wynikają z przyczyn niezależnych od organu i są konsekwencją trudności związanych z napływem dużej ilości cudzoziemców do Rzeczpospolitej Polskiej jeszcze przed 2019 r.

Wniosek skarżącego był 10330-tym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożonym w 2022 r. Na dzień wpływu skargi organ rozpatrywał 41310 (Gdańsk i Oddział Zamiejscowy w Słupsku; Gdańsk - 38227) wniosków cudzoziemców, dysponując 22 pracownikami merytorycznymi, co bezspornie wpływa na szybkość procedowania. Na jednego pracownika przypada bowiem średnio 1877 spraw. Przyczyny organizacyjne, czy kadrowe, nie powinny być pomijane przy ocenie zasadności wniesionej skargi. Znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu, niedostateczna obsada kadrowa, na którą organ, jako jednostka budżetowa, nie ma wpływu, stanowią poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Mając na uwadze wskazane okoliczności nie sposób uznać, że urząd mógł procedować szybciej w niniejszej sprawie.

W kwestii dochodzonej przez skarżącego sumy pieniężnej, organ wskazał, że nie przedstawiono argumentów za orzeczeniem jej we wskazanej wysokości. W ocenie organu suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla strony za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Strona uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością, bądź bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżący spełnił powyższy wymóg, gdyż poprzedził skargę ponagleniem złożonym do właściwego organu, nadając je w urzędzie pocztowym w dniu 7 lutego 2023 r. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Wobec wniosku organu o odrzucenie skargi, względnie oddalenie skargi, z uwagi na treść art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, Sąd uznał, że powoływane przez Wojewodę Pomorskiego przepisy tejże ustawy określają szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z treścią art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej (w aktualnym brzmieniu) w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Zgodnie z art. 100d ust. 2-4 ustawy pomocowej czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4).

Przepis ten dodany został do ustawy pomocowej na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) - Dz. U. z 2023 r. poz. 185, i obowiązuje od 1 stycznia 2023 r. Dodać należy, że uprzednio wprowadzono na podstawie art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) - Dz. U. z 2022 r. poz. 830, obowiązujący od 15 kwietnia 2022 r., art. 100c ustawy pomocowej, identyczny w brzmieniu jak art. 100d, z tą różnicą, że w ust. 1 przewidywał zawieszenie biegu terminu do 31 grudnia 2022 r.

W ocenie Sądu przepis art. 100c, jak i art. 100d ww. ustawy, mogą znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowań, to jest postepowań toczących się z wniosków obcokrajowców - obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Zdaniem Sądu powołane przepisy nie mogą mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego, który jest obywatelem Rosji i który nie przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Oceniając przywołane regulacje prawne, wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy pomocowej zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Pomorskim w niniejszej sprawie, jak i - w konsekwencji - podczas kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 oraz w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 175/22 oraz sygn. akt III SAB/Gd 174/22, wymienione tu jak i pozostałe orzeczenia przywołanie w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W myśl art. 1 ust. 2 ustawy pomocowej, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim, ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, jakie obszary pomocy obywatelom Ukrainy zostały uregulowane w ustawie. Zwrócić należy w tym względzie uwagę na uzasadnienie projektu ustawy pomocowej (druk sejmowy nr 2069). W projekcie wskazano, że ustawa ta jest desygnowana tylko dla tych obywateli Ukrainy, którzy opuścili swój kraj w związku z wojną (s. 2-3 uzasadnienia projektu ustawy). Nie ulega wątpliwości, że ustawa pomocowa jest regulacją szczególną i z tego też względu nie można interpretować jej zapisów rozszerzająco.

W wyroku z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (co prawda odnoszącym się do art. 100c ustawy pomocowej, który jednak odpowiada w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 100d tej ustawy), słusznie zwrócił uwagę, iż w większości przepisów omawianej ustawy ustawodawca wskazuje na "obywatela Ukrainy", a w przepisie 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy użył sformułowania "cudzoziemiec".

Jednak Sąd zwrócił uwagę, że w art. 100a ust. 1 ustawy pomocowej ustawodawca odwołał się do pojęcia cudzoziemca w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., w której stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy, a którymi są następujące osoby opuszczające Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z inwazją wojskową rozpoczętą w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne: obywatele Ukrainy zamieszkujący Ukrainę przed 24 lutego 2022 r. (art. 2 ust. 1 lit. a), bezpaństwowcy lub obywatele państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz członkowie rodzin tych wszystkich osób (art. 2 ust. 1 lit. c).

Zdaniem WSA w Poznaniu, gdyby zamiarem ustawodawcy było stosowanie art. 100c ustawy pomocowej do wszystkich cudzoziemców, to w tym zakresie dałby temu wyraz odwołując się choćby do definicji zawartej w ustawie o cudzoziemcach. Dokonując powyższej interpretacji Sąd miał przy tym na uwadze uzasadnienie projektu ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Druk sejmowy nr 2147), na mocy którego dodano do ustawy komentowany art. 100c. W uzasadnieniu tym wskazano, że "Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy (...) została uchwalona w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia. W dniu 24 lutego 2022 r. doszło do ataku wojsk Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy. W wyniku tych zdarzeń w kierunku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zaczęły kierować się tysiące obywateli Ukrainy, poszukujących schronienia. Ponad dwutygodniowy okres obowiązywania ww. ustawy przyniósł doświadczenia wskazujące na potrzebę doprecyzowania niektórych jej przepisów, a także uzupełnienia kwestii pominiętych w obowiązującej ustawie".

Dodatkowo WSA w Poznaniu zauważył, że przy interpretacji omawianej regulacji art. 100c ustawy pomocowej należy pamiętać, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż w okresie od dnia 24 lutego do dnia 24 sierpnia 2023 r. pobyt obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, na terytorium RP jest legalny. W tym okresie, stosownie do art. 22 ustawy o pomocy, jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 5 pomocowej jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Natomiast stosownie do art. 42 ust. 1 tej ustawy jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulegają przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Tym samym, to właśnie w odniesieniu do obywateli Ukrainy, o których mowa wyżej, znajduje zastosowanie regulacja art. 100c ustawy pomocowej.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu, że inna interpretacja powyższych przepisów byłaby nieracjonalna, ponieważ pozbawiałaby możliwości uzyskania przez innych cudzoziemców możliwości uzyskania dokumentów legalizujących ich pobyt w Polsce, a art. 100c ustawy pomocowej dotyczy postępowań prowadzonych z wniosku osób, które na mocy przepisów szczególnych mają zagwarantowany legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 31 grudnia 2022 r.

Podobną interpretację art. 100c ustawy, co odnieść należy też do jej art. 100d, co do jego ograniczonego - jak wskazano powyżej - podmiotowo i przedmiotowo zastosowania zaprezentowały też Wojewódzkie Sądy Administracyjne w Gorzowie Wlkp. w wyrokach z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Go 42/22 i II SAB/Go 51/22, w Szczecinie w wyroku z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz 288/22, we Wrocławiu w wyrokach z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 1113/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 1348/22, w Łodzi w wyroku z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Łd 6/23, w Gdańsku w wyroku z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 178/22.

Sąd nie podziela odmiennej interpretacji ww. przepisów prezentowanej w cytowanych w odpowiedzi na skargę wyrokach sądów administracyjnych.

Pojęcie bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a., jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.

Przedmiotem skargi na bezczynność jest zatem brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ma na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów konkretny akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane lub dokonane.

Ustawa o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy tę materię regulujące stanowią lex specialis w stosunku do przywołanych już ogólnych uregulowań kodeksowych.

Przepisem art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) - dalej jako: "ustawa nowelizująca", która weszła w życie w dniu 29 stycznia 2022 r., do ustawy o cudzoziemcach dodany został art. 112a, dotyczący terminu wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie z tym przepisem decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1); termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2); w przypadku postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) jednostka przyjmująca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 2) jednostka przyjmująca przedłożyła dokumenty, o których mowa w art. 106a ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106a ust. 3, upłynął bezskutecznie (ust. 3); postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy kończy się w terminie 90 dni (ust. 4); jeżeli odwołanie nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami prawa termin, o którym mowa w ust. 4, biegnie od dnia uzupełnienia braków (ust. 5).

Tym samym od dnia 29 stycznia 2022 r. termin wydania decyzji zezwalającej cudzoziemcowi na pobyt czasowy reguluje zacytowany przepis szczególny (art. 35 § 4 k.p.a.). Wniosek skarżącego został złożony po wejściu w życie przepisów ustawy nowelizującej, w związku z czym przepisy te znajdowały w sprawie zastosowanie.

W świetle poczynionych wyżej uwag oraz realiów przedmiotowej sprawy Sąd uznał za zasadny zarzut bezczynności Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy.

Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynikało bowiem, że w dniu 2 czerwca 2022 r. skarżący osobiście wniósł o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej. W dniu złożenia wniosku organ odebrał od wnioskodawcy odciski linii papilarnych, dokonał sprawdzenia danych cudzoziemca w systemie "POBYT" celem ustalenia, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odmowy udzielenia zezwolenia, o których mowa w art. 99 u.c., a także ustalił, że wniosek nie zawiera braków formalnych i fiskalnych. W dniu 9 czerwca 2022 r. dokonano sprawdzenia osoby wnioskodawcy w Systemie Informacyjnym Schengen. Następnie, w dniu 22 czerwca 2022 r., zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 109 ust. 1 u.c. Wojewoda Pomorski zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku z prośbą o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa publicznego. Sprawę tę ww. organy załatwiły milcząco.

W dniach 28 i 30 czerwca 2022 r., 5 sierpnia 2022 r., 26 września 2022 r., 28 października 2022 r. oraz w dniach 2 i 11 stycznia oraz 14 marca 2023 r. do organu wpłynęła nadesłana przez pełnomocnika wnioskodawcy dodatkowa dokumentacja dotycząca źródeł dochodu cudzoziemca (m.in. deklaracje ZUS DRA, ewidencje przychodów, faktury, umowa o świadczenie usług, kopia formularza PIT-28).

W dniach 7 i 17 lutego 2023 r. do Wojewody Pomorskiego wpłynęły wystosowane przez pełnomocnika wnioskodawcy ponaglenia w związku z zarzuconą organowi bezczynnością. W dniu 14 marca 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy wystosował kolejne ponaglenie w sprawie. Akta sprawy zawierają ponadto kserokopię wystosowanej w imieniu cudzoziemca skargi na przewlekłość postępowania, wniesionej w trybie art. 227 k.p.a., która została zarejestrowana przez Kancelarię urzędu organu w dniu 30 marca 2023 r.

W dniu 7 kwietnia 2023 r. do organu wpłynęły ponadto prośba o przyspieszenie prowadzenia sprawy oraz aktualna faktura. Kolejny dokument potwierdzający wystąpienie transakcji (faktura) wpłynął do organu 5 maja 2023 r. W dniu 2 maja 2023 r. ponownie skarżący wniósł o przyspieszenie postępowania.

Pismem z dnia 12 maja 2023 r. organ wezwał cudzoziemca do przedłożenia materiału dowodowego w postaci umowy na usługi tworzenia oprogramowania z dnia 9 lutego 2022 r. wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego na podstawie oryginału dokumentu.

W dniu 26 maja 2023 r. do akt sprawy wnioskodawca złożył kopię umowy najmu lokalu oraz tłumaczenie przysięgłe z języka angielskiego umowy na usługi tworzenia oprogramowania, których stroną jest wnioskodawca.

Pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. cudzoziemiec po raz kolejny wystąpił z prośbą o przyspieszenie prowadzenia sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W dniu 15 września 2023 r., powołując się na przepis art. 227 k.p.a., za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego cudzoziemiec wystąpił do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ze "skargą na zaniedbanie, przewlekłe prowadzenie postępowania oraz naruszenie moich interesów w związku z nienależytym prowadzeniem sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie prowadzenia działalności gospodarczej przez Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku".

W dniach 29 września 2023 r. oraz 5 i 18 grudnia 2023 r. wnioskodawca kolejny raz wystąpił z prośbami o przyspieszenie sprawy i uzupełnił dokumentację sprawy o aktualne faktury.

Sąd miał na względzie, że z akt sprawy wynikało, iż wniosek nie zawierał braków formalnych, stąd też w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 2 czerwca 2022 r. i od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku. Od dnia wpływu wniosku, po podjęciu przez organ w pewnym zakresie określonych czynności bezpośrednio po wniesieniu wniosku, do dnia podjęcia przez organ kolejnej czynności w dniu 12 maja 2023 r., tj. wezwanie do nadesłania tłumaczenia umowy na podstawie której skarżący wykonuje usługi, upłynął okres 11 miesięcy. Przekroczony został zatem, określony w art. 112a ust. 1 u.c. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a., termin załatwienia sprawy. Po wykonaniu przez skarżącego wezwania organu z dnia 12 maja 2023 r., to jest po dniu 26 maja 2023 r. organ nadal nie podejmował dalszych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, jak również do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawi nie wydał decyzji administracyjnej rozpatrującej wniosek skarżącego, co w sposób nieuzasadniony wydłużyło postępowanie o kolejne 10 miesięcy. Łącznie czas trwania postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego wynosi na dzień wydania wyroku 1 rok i 10 miesięcy.

Tak znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy, z jakim mamy do czynienia w rozpoznawanym przypadku, z pewnością nie mogą usprawiedliwiać takie okoliczności, jak zwiększająca się liczba wniosków cudzoziemców o udzielenie zgody na pobyt czasowy i pracę, czy problemy kadrowe organu, na co od dłuższego już czasu powołuje się organ. To na organie administracji publicznej ciąży odpowiedzialność za zorganizowanie i zapewnienie warunków (także kadrowych) pozwalających na sprawne, terminowe załatwienie wpływających do niego spraw i skutków zaniedbań w tym zakresie nie można przerzucać na stronę.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w pkt. 1. sentencji wyroku zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.

W oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził w pkt. 2 sentencji wyroku, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14).

W ocenie Sądu, w świetle powyższego, należy uznać, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, albowiem organ mimo początkowego podjęcia czynności związanych ze złożonym wnioskiem, bezpośrednio po jego wpływie do organu, ze znacznym opóźnieniem podjął kolejne czynności zmierzające do rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku, mimo upływu 11 miesięcy złożenia wniosku, po czy ponownie do dnia wydania wyroku nie podjął rozstrzygnięcia, jak i innych czynności w sprawie. Organ pozostawał zatem bierny na kolejnych etapach postępowania, nie dochowując przy tym obowiązków z art. 36 k.p.a. Łączny czas postępowania wielokrotnie przekracza ustawowy termin 60 dni na załatwienie sprawy, wynikający z art. 112a u.c. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. Dodać należy, że wezwanie datowane na dzień 12 maja 2023 r. do nadesłania w terminie 14 dni dodatkowych dokumentów, opatrzono rygorem rozpatrzenia wniosku na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W dniu 26 maja 2023 r. do Wojewody Pomorskiego nadesłana została wymagana przez organ dokumentacja, pomimo czego organ nie przystąpił do załatwienia sprawy. Z tych względów Sąd – na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej.

Uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i przyznanie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód ewentualnie poniesionych przez stronę. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21 oraz we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20).

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r., kwota otrzymywana na podstawie art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa (nie dobra osobistego) do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2177/17, LEX nr 2464318).

Sąd uznał, że okoliczności sprawy wynikające z akt administracyjnych przemawiały za przyznaniem skarżącemu wnioskowanej przez niego sumy pieniężnej w kwocie 800 zł. Kwota ta nie jest wygórowana, zaś przebieg postępowania wskazuje na znaczne przekroczenie terminu do załatwienia sprawy przez organ. Dodać należy, że aktywność skarżącego w toku postępowania pozwala na stwierdzenie, że dochowywał on wszelkich wymogów dla ciągłego aktualizowania materiału dowodowego sprawy, licząc stale na ostateczne załatwienie sprawy, co jednak nie nastąpiło. Rezultatu w postaci załatwienia sprawy skarżący nie uzyskał również mimo składania licznych ponagleń, próśb o przyspieszenie prowadzenia sprawy, czy też skarg na działanie organu wnoszonych w trybie art. 227 k.p.a., które to żądania nie zostały rozpoznane, ani też nie nadano im właściwego biegu. W ocenie Sądu przyznana suma pieniężna pozwoli na realizację funkcji prewencyjnej i dyscyplinującej wobec organu.

Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać i pracować w Polsce. W tym kontekście jest oczywiste, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania powoduje po stronie cudzoziemca poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do przyszłego miejsca pobytu i pracy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22, CBOSA).

Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawnego i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Z tych względów Sąd orzekł jak w pkt. 3 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 4. sentencji wyroku), zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi.