Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1202/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 234
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 12 lipca 2023 r. znak SKO.PW/4171/43/2023 w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego gruntu oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego K. P. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta Bochnia decyzja z dnia 15 maja 2023 r. nr GKIŚ.6331.1.2021 działając na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku J. P. oraz K. P. - właścicieli działki nr [...] odmówił nałożenia na K. G. właściciela działek nr [...], [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego gruntu stanowiącego jego własność oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas wizji w terenie w dniu 31 sierpnia 2021 r. w związku z intensywnymi opadami deszczu oraz znaczącym wezbraniem rzek i potoków Starosta Bocheński ogłosił na terenie miast i gmin powiatu bocheńskiego pogotowie przeciwpowodziowe. W dniu 29.10.2021 r., po uprzednim zawiadomieniu stron postępowania, przeprowadzono ponowne oględziny w terenie. W trakcie wizji stwierdzono, iż działka [...] zabudowana jest budynkiem przeznaczonym do hodowli drobiu, który nie posiada odpowiedniego odprowadzenia wody opadowej z dachu. Działka ta jest położona od południowej strony, poniżej działek nr ewid. [...], [...], na których została nawieziona ziemia. Działki nr ewid. [...], [...], będące własnością K. G. posiadają bezpośredni dostęp do asfaltowej drogi publicznej (ul. E. K.). Powierzchnia w/w działek pokryta jest głównie ziemią która jest nieutwardzona, większość jest to teren zielony. Stwierdzono również nawiezienie mas ziemnych na w/w działkach, które według właściciela działek nie jest związane z budową nowego obiektu budowlanego, brak jest decyzji o pozwoleniu na budowę, nie dokonano również zgłoszenia. Podczas oględzin J. P. oraz pełnomocnik K. P. w dalszym ciągu wnioskowali o przywrócenie do stanu pierwotnego działek [...], [...] na których to w roku ok.2020 została nawieziona ziemia. Według nich takie podniesienie terenu niesie ze. sobą zmianę stosunków wodnych zalewanie budynku gospodarczego ( kurnika). Zgodnie z informacją o klasoużytkach na mapie w Systemie informacji Przestrzennej Miasta B. teren działki [...] to łąki klasy IV, natomiast działki [...], [...] stanowią działki rolne. W trakcie postępowania administracyjnego celem wyjaśnienia sprawy organ powołał biegłego geodetę, w celu wykonania mapy do celów prawnych dla obszaru działek o numerach ewidencyjnych [...], [...],[...] znajdujących się przy Os. [...] w B.. Przedłożona mapa potwierdza fakt, iż została nawieziona i rozplantowana ziemia na działkach będących własnością K. G. tj. dz.nr ewid. [...], [...]. Jej poziom nawiązuje do poziomu dziatek sąsiednich tj. [...] oraz [...]Niwelacja terenu może w określonych sytuacjach stanowić wstępny etap dalszych robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego i w takim przypadku niwelacja terenu stanowi rodzaj prac przygotowawczych, koniecznych do rozpoczęcia inwestycji na które należy uzyskać zezwolenie. K. G. potwierdził, iż nie posiada takiego zezwolenia. Organ wskazał, że art. 234 Prawa wodnego niewątpliwie odnosi się do każdej zmiany stanu wody na gruncie, która powstała wskutek działania osób trzecich, a także w wyniku przypadku. Zmiany stanu wód spowodowane przez właściciela nieruchomości, które pociągają za sobą negatywne skutki dla nieruchomości] sąsiednich, są powiązane z nakazem przywrócenia do stanu poprzedniego. Organ stwierdził, że w trakcie wizji lokalnej w dniu 25.11.2022r. w wywiadzie biegłego ze stroną skarżącą nie udało się ustalić przypadków zalewania działki ewid. nr [...] wodami spływającymi z działek ewid. nr [...] i [...]. Szkody jakie zostały wskazane przez skarżących to tworzenie się zastoisk wodnych na powierzchni działki ewid. nr [...] , zalewanie budynku gospodarczego (kurnika) oraz przegnicie ogrodzenia granicznego z działką nr [...]. Strona nie przedstawiła żadnego materiału zdjęciowego czy filmowego, który potwierdziłby incydent zlewania się wód opadowych z działek nr [...] i [...] i czynienie szkód na działce nr [...],. Właściciele działki nr ewid.[...] zaproponowali, aby zlikwidować nasypy na działkach nr ewid. [...] i [...] oraz zakaz zabudowy przedmiotowych działek. W ekspertyzie stwierdzono, że teren działek nr ewid.[...] i [...] to grunty rolne klasy IV, natomiast działka nr [...] to łąka IV klasy. Przy opisie stanu zagospodarowania działek nr ewid. [...] i [...] stanowiących własność K. G. biegły wskazał, iż działka nr [...] bezpośrednio przylega do jezdni ul. [...]. Jezdnia posiada kanalizację deszczową, a studzienki wlotowe znajdują się po stronie północnej jezdni na wysokości działki [...] (sąsiednia do działki [...]) i [...]. Ponadto w części południowej działki ewid. nr [...] został uformowany wał ziemny, który zapobiega zlewaniu wód opadowych z jezdni drogi na działkę nr [...] i kieruje te wody do studzienki kanalizacji deszczowej po wschodniej stronie ( zgodnie ze spadkiem terenu), na wysokość działki nr [...]. Działka. nr [...] w części południowej posiada utwardzony żużlem zjazd z ul. [...], wyniesiony w sposób uniemożliwiający spływanie wód opadowych i roztopowych z jezdni ul. [...] na działkę nr [...]. Dalej powierzchnia działki i częściowo działki nr [...] zostały pozbawione szaty roślinnej i utwardzone kruszywem. Przedmiotowe działki posiadają pełną zdolność infiltracji wód opadowych w głąb górotworu. Teren działek nr [...] i [...] jest nachylony od ul. [...] w stronę działki [...].Na uwagę zasługuje również posadowienie działek nr [...] i [...] w stosunku do działek przylegających od strony zachodniej, tj. działek o nr [...] i [...]. Wymienione działki [...] i [...] są zabudowane budynkami jednorodzinnymi, a powierzchnie tych działek zostały zniwelowane, tj. został zlikwidowany efekt naturalnego ukształtowania tych działek, czyli opadania terenu z południa na północ. Różnice w wysokości posadowienia działek nr [...] i [...] i sąsiadujących z nimi od zachodu posesji świadczą o zachowaniu naturalnej rzeźby terenu działek [...] i [...]. Działka. nr [...] położona jest na północ od działki nr [...] i jest od niej oddzielona drewnianym płotem. Południową część działki nr [...] stanowi drogę wewnętrzną, niewydzieloną w sposób oficjalny na mapie, utrzymaną jako teren zieleni z widocznym spadkiem w kierunku północnym. Na działce nr [...] znajduje się budynek o konstrukcji drewnianej, oznaczony na mapie zasadniczej jako garaż, a de facto pełniący funkcję kurnika. Po stronie wschodniej budynku jest wydzielona część stanowiąca wybieg dla drobiu, po stronie zachodniej część utrzymywana na zielono, jako biologicznie czynna. Kurnik jest posadowiony bezpośrednio na gruncie, a materiały z których jest wykonany posiadają właściwości kapilarne (woda podsiąka w górę od gruntu). Budynek kurnika nie posiada orynnowania stąd woda z połaci dachowej spływa bezpośrednio na grunt, gdzie przez lata wyżłobiła rowek. Na działce nr [...] znajduje się wylot rury, która odprowadza nadmiar wód drenażowych zbieranych do studni posadowionej na działce ewid.nr [...]. Oznacza to ,że w przypadku obfitych deszczów nadmiar wody ze studni jest odprowadzany na teren zieleni, na teren działki nr [...] i może być przyczyną zalewania budynku gospodarczego. Ponadto na działce nr [...] w jej południowo-zachodnim narożniku zlokalizowany jest zbiornik z tworzywa sztucznego, zbierający wody opadowe z połaci dachowej budynku posadowionego na działce nr [...]. Zbiornik ten nie jest systematycznie opróżniany, a nadmiar wody, wylewa się na powierzchnie działki nr [...]. Zgodnie z § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji; deszczowej lub ogólnospławnej. W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Stosownie do § 29 ww. rozporządzenia dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Organ przywołał treść § 126, 315, 316, 317, 319 rozporządzenia i stwierdził, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie spełnia powyższych warunków. W trakcie wizji wykonano osiem otworów hydrologicznych: dwa otwory na działce nr [...], jeden otwór na działce nr. [...] oraz pięć odwiertów na działce nr [...]. Na podstawie wykonanych odwiertów oraz pomiarów geodezyjnych wyznaczono rzędne zalegania pierwotnej powierzchni gruntów na działce nr [...] i [...] i wyznaczono archiwalny kierunek wód powierzchniowych. Ponadto w wykonanych odwiertach przeprowadzono testy wodoprzepuszczalności gruntów ,z których wynika, iż na działce [...] oraz pod powierzchnią nasypów na działkach nr [...] i [...] stanową gliny pylaste, będące materiałem praktycznie nieprzepuszczalnym. Grunty nasypowe występujące na działkach. nr [...] i [...] charakteryzują się zwiększoną w stosunku do glin pylastych przepuszczalnością i możliwościami spowolniania odpływu wód opadowych i roztopowych, co powoduje uwięzienie wód opadowych na pewien czas, tj. opóźnienie spływu powierzchniowego. Zjawisko to wpływa korzystnie na stan wody na gruncie działki nr [...], będącej na kierunku spływu wód powierzchniowych. Zdolność retencjonowania wody w gruncie nasypowym działek nr [...] i [...] są szczególnie cenne podczas coraz częściej występujących burz błyskawicznych i opadów nawalnych. Jak wynika z treści opinii biegłego hydrologa działki nr [...] i [...] zostały nadsypane, co stwierdzono otworami boc-4, boc-5 i boc-6. Miąższość nasypu wykonanego z mieszaniny kamieni, gruzu, piasku i gliny ,w otworze boc-4 na działce gruntowej [...] wynosi 0,6 m. Z kolei w otworach boc-5 i boc-6 miąższość nasypu wynosi odpowiednio 0,7 m i 0,5 m. W przedmiotowych profilach na działkach ewid. nr [...] i [...] pod nasypami występuje warstwa gleby, podścielona gliną pylastą jasnobrązową; brak jest wysięków wodnych. Z kolei otwory o oznaczeniach boc-1, boc-2, boc-3 wykonano w części południowej działki nr [...], a otwory o oznaczeniach boc-7 i boc-8 w części północnej działki. Otworami nie stwierdzono nasypów antropogenicznych. Stwierdzono występowanie pod warstwą gruntu glin pylastych, a w otworach boc-11, boc-2, boc-3 i boc-8 wysięków wodnych na granicy glin i urodzajnej warstwy gruntu lub w warstwie gruntu. Woda występuje tu nawet na głębokości 0,1 m p.p.t. Ta informacja jest spójna z klasyfikacją gruntów - działka nr [...] jest łąką a łąki to tereny o wilgotności gruntów od 60-80 %. Pomiarów wysokości terenu objętego opinią oraz otoczenia dokonano w dniu 5.10.2022 r. metodą GPS: GPS-RTK odbiornikiem [...], numer seryjny odbiornika: [...] Pomiarami objęto 60 punktów w obrębie działek. nr [...], [...] i [...] oraz w ich sąsiedztwie. Wyniki pomiarów naniesiono na mapę zasadniczą z elementami ewidencji pozyskaną z Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartografii Urzędu Miejskiego w B.. Jak wynika z mapy zamieszczonej w załączniku 8 opinii biegłego współczesne kierunki spływu wód powierzchniowych w obrębie działek gruntowych objętych ekspertyzą są zgodne z kierunkami wyznaczonymi na podstawie map topograficznych w układzie 1965 i 1992, tj. wody opadowe z roztopowe nadal przemieszczają się z południa na północ, czyli od ul. [...] poprzez działkę nr [...], działkę nr [...] aż do działki nr [...]. Kierunek spływu wód powierzchniowych (deszczowych i roztopowych) jest zgodny z nachyleniem terenów otoczenia, tj. działek gruntowych położonych na wschód i zachód od terenu objętego ekspertyzą. Na uwagę zasługuje fakt, iż w ul. [...] w 2022 r. zamontowana została kanalizacja deszczowa, która zbiera wody opadowe napływające od południa. Dodatkowo na wjeździe na działkę nr [...] usypany został wał ziemny, który wody z ulicy [...] kieruje do studzienki kanalizacyjnej. W swojej opinii biegły powołał się również na dokumentację archiwalną w której zauważył, iż działka nr [...] w roku 2010 została nadsypana w części zachodniej, przylegającej do działki nr [...]. Zmianę sposobu zagospodarowania działek nr [...] i [...] zauważa się na fot. 8 w załączniku 3, gdzie w dniu 11 września 2021 r. zarejestrowano częściowe utwardzenie ww. gruntów. Fot. 10-12 z serwisu google, wykonane w lipcu 2012 r., tj. na wiele lat przed nadsypaniem powierzchni działek nr [...] i [...], obrazują kierunek nachylenia gruntów położonych przy ul. [...]. Przedmiotowe grunty posiadają ekspozycję z południa na północ, a więc od ul. [...], poprzez działki nr [...] i [...] aż do działki nr [...]. Z kolei na fot. 13 w załączniku 3 pokazano zdjęcie wykonane z zachodniej granicy działki nr [...] w dniu 19 maja 2021 r., pokazujące sposób zagospodarowania działek [...]/ i [...] oraz spadek terenu od działki nr [...] w stronę [...]. Wyznaczenie archiwalnych kierunków spływu wód opadowych i roztopowych nie jest możliwe na podstawie mapy zasadniczej pozyskanej z zasobu geodezyjnego Powiatowego Ośrodka Dokumentacji geodezyjnej i Kartograficznej w Bochni w 2022 r., ani na podstawie mapy pozyskanej w 2021 r. dla potrzeb postępowania o zmianę stanu wody na gruntach działek sąsiednich ([...] i [...] obr. [...] w B. przy ul. [...]) ponieważ mapy te nie zawierają rzędnych terenu. W związku z powyższym archiwalne kierunki spływu wód powierzchniowych wyznaczono na podstawie mapy topograficznej na w skali 1:10 000 i układzie 1965 (fot. 1, załącznik 3) oraz mapie topograficznej w skali 1:10 000 i układzie 1992. Kierunek nachylenia terenu wyznaczony na podstawie map topograficznych wskazuje na spływ wód powierzchniowych przynajmniej od czasu wykonania mapy w układzie 1965, tj. od lat 70-tych X w. z kierunku południowego w kierunku północnym, tj. od strony ul. [...] w stronę działki nr [...] poprzez działki nr [...] i [...]. Jak wynika z fragmentów map na fot. 1 i 2 w załączniku 3 w latach nie zmienił się kąt nachylenia terenu, o czym świadczą odległości pomiędzy poszczególnymi poziomicami, a więc nie uległo też zmianie natężenie spływu wód powierzchniowych. Ponadto archiwalne kierunki spływu wód powierzchniowych wyznaczono także na podstawie wykonanych odwiertów hydrogeologicznych i ustalenia poziomu zalegania pierwotnej warstwy gruntu. Na tej podstawie stwierdzono, iż archiwalny kierunek spływu wód powierzchniowych był z południa na północ, a więc od działki działek gruntowych położonych po południowej stronie ul. [...] poprzez działki nr [...] i [...], aż do działki nr [...]. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić iż kierunek spływu wód powierzchniowych nie uległ zmianie w wyniku nadsypania powierzchni działek nr [...] i [...]. Zatem na podstawie zebranego materiału dowodowego organ nie stwierdził zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Od tej decyzji odwołanie wniósł K. P. oraz J. P. podnosząc, że jest ona błędna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 12 lipca 2023 r. nr SKO.PW/4171/43/2023 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie zmiany stanu wody na gruncie odwołujący upatrują w związku z nawiezieniem na działkach sąsiednich tj. [...] i [...] mas ziemnych. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło jednak zasadności żądań. Nie powielając przywołanych wcześniej ustaleń biegłego, którego opinię Kolegium uznaje za prawidłową i rzetelną wskazać trzeba, że właściciel działek ewid. nr [...] i [...] obr. [...] w B.: nie doprowadził do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności dla działki nr [...]; nie odprowadza wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie, w tym wypadku na grunt działki nr [...], W sprawie nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka wynikająca z treści art. 234 Prawa wodnego – nie doszło do zmiany stanu wód na gruncie.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. P. zarzucając naruszenie:

1/ art. 7, 77 §1 w zw. z art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 2 ustawy Prawo wodne przez oparcie ustaleń w sprawie o dowolnie rozpatrzony materiał dowodowy, potraktowany instrumentalnie, celem uzyskania wyniku zbieżnego z treścią decyzji I instancji, polegające m.in. na: pominięciu wyjaśnienia kwestii, że budynek przeznaczony do hodowli drobiu na działce nr ewid. [...] dotychczas nie przyczyniał się swoją konstrukcją do naruszenia stosunków wodnych, tj. spowodowania nadmiernego zalania tej działki; braku zbadania przez organ II instancji, a wcześniej także organ I instancji aktualnego stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do nawiezionej ziemi na działkach stanowiących własność K. G., co skutkowało pochopnym wykluczeniem możliwości wpływu podniesienia gruntów na zalanie terenów należących do skarżącego; braku zgromadzenia wyczerpującego i kompletnego materiału dowodowego, nie dokonując dodatkowych oględzin w okresach zwiększonej intensywności opadów w przypadku, kiedy nieruchomość skarżącego wraz ze zwiększającymi się opadami wygląda jak tereny podmokłe wraz ze stojącą wodą z uwagi na brak odpowiedniego przystosowania działek nr [...] i [...] do takich warunków pogodowych; błędnym przyjęciu za biegłym, że właściciel działek nr [...] i [...] nie doprowadził do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód, a także- że nie odprowadzał on wód opadowych na grunty sąsiednie, w tym w szczególności na działkę nr [...]; braku wyjaśnienia, skąd pojawia się wzrost poziomu wody na działkach stanowiących własność skarżącego, przez przyjęcie w pełni za prawidłową treść opinii sporządzonej przez biegłego; bezrefleksyjnym przyjęciu przez organ II instancji prawidłowości stanowiska organu I instancji, opartego w znacznym stopniu na sporządzonej przez biegłego opinii skupiającej się na konstrukcji kurnika, kiedy to dotychczas sposób zamontowania zadaszenia na tym budynku nie przyczyniał się do wzrostu poziomu wód na działce nr [...]; sprzecznym ze stanem faktycznym sprawy, braku ustalenia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy nawiezieniem ziemi na działki nr [...] i [...] a zalewaniem działki nr [...], a także innych działek sąsiadujących z nieruchomościami stanowiącymi własność K. G.; przyjęciu, że nie doszło do zmian w zakresie stosunków wodnych tj. w odpływie wody powstałych na gruncie stanowiącym własność K. G., co skutkowało sprzecznym z prawem przyjęciem, że nie ciąży na nim obowiązek usunięcia przeszkód w sytuacji, kiedy to niewątpliwie doszło do nawiezienia ziemi na działkach nr [...] i [...], co przyczyniło się do wzrostu poziomu wody opadowej na sąsiednich nieruchomościach;

2/ art. 80 K.p.a. przez oparcie stanowiska organu II instancji wyłącznie na sporządzonej przez biegłego opinii, co skutkowało brakiem weryfikacji twierdzeń zawartych w opinii i bezrefleksyjnym przyjęciem jej treści za zgodną ze stanem faktycznym i prawnym w niniejszej sprawie, kiedy stanowi ona dowód wymagający przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawidłowości przyjętych przez biegłego założeń i ustalonych wniosków;

3/ art. 234 ust 2 ustawy Prawo wodne przez błędne przyjęcie, że właściciel działek nr [...] i [...] nie odpowiada za zalanie sąsiednich działek pomimo nawiezienia znacznej ilości ziemi na swoje grunty; uznanie, że wzrost poziomu wody na sąsiednich nieruchomościach, w tym w szczególności na działce nr [...] nie jest w żadnym stopniu spowodowany działaniami K. G., kiedy to niewątpliwie prace przeprowadzone przez niego stanowiły jedną z przyczyn zwiększenia natężenia wód opadowych.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji wydanej w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, a odmawiającą nakazania właścicielowi działek nr [...] i [...] przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie organów obu instancji zmiany dokonane na tej działce, polegające na podwyższeniu terenu, nie wpływają negatywnie na działkę sąsiednią, której właścicielem jest skarżący. Decyzja została wydana w oparciu o ekspertyzę biegłego z zakresu hydrogeologii. W ocenie sądu decyzja jest wadliwa.

Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1).

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3).

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201). Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie sądu, organy obu instancji nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonych w sprawie dowodów, w aspekcie oceny kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia swe organy oparły na ekspertyzie (opinii) sporządzonej przez biegłego z zakresu hydrogeologii. W ocenie sądu ekspertyza ta jest jednak nieprzydatna do dokonania ustalań, mających wyjaśnić czy na działce nr [...], [...] doszło do zmiany stanu wód, ze szkodą dla działki będącej własnością skarżącego.

Wskazać należy, że podwyższenie terenu działki, w stosunku do działki sąsiedniej i to znaczne, musi mieć wpływ na naturalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych, ale też na warunki hydrogeologiczne w obszarze, w którym zmian dokonano. Z opinii hydrologicznej wynikało by, że nasypanie działek nr, [...], [...] i podniesienie jej poziomu w stosunku do działki nr [...] nie tylko nie wpłynęło niekorzystnie na stan wód na tej działce, ale wręcz, że ma wpływ korzystny. W ocenie sądu taka konstatacja jest zupełnie nieuprawniona. Nie wymaga wiedzy specjalistycznej ocena, że podniesienie terenu działki w stosunku do działki sąsiedniej, zawsze wiąże się ze zmianą kierunku i natężenia spływu wód opadowych. Wynika to z przyczyn oczywistych. Zmianie ulegają rzędne terenu, jego naturalne ukształtowanie oraz rodzaj gleby i roślinności glebę tą porastających. Ma to oczywisty wpływ na infiltrację wód opadowych w teren działki, na który wody te opadają, ale też kierunek i intensywność spływu wód na działki położone niżej.

Jak wynika z dokumentacji zdjęciowej dołączonej do opinii hydrologicznej (k.229 akt adm.), działki sąsiednie do działek nr [...] i [...] od strony drogi (ul. E. K.) są znacznie niżej położone w stosunku do nasypu jaki wykonano, na tych działkach oraz są porośnięte roślinnością. Działki nr [...] i [...] są natomiast nie tylko znacznie podwyższone do działek sąsiednich zlokalizowanych wzdłuż ul. [...] (także działki nr [...]) ale też są pozbawione roślinności. Znajduje to też potwierdzenie w treści samej ekspertyzy przeniesionej na ustalenia organu - działki nr [...] i [...] zostały pozbawione szaty roślinnej i utwardzone kruszywem. Konstatacja eksperta (za nim organu), że tego rodzaj ingerencja w naturalny sposób ukształtowania terenu jest neutralna na stosunki wodne w tym obszarze, a wręcz, że korzystnie wpływa na te stosunki, jest w ocenie sądu całkowicie niewiarygodna. Podniesienie terenu, jego utwardzenie i pozbawienie roślinności musi wpływać na stosunki wodne, w relacji do działek sąsiednich. Z opinii hydrologicznej nie wynika w sposób dostateczny, jaki był stan wód na działkach nr [...] i [...] przed jej nawiezieniem i utwardzeniem tj. jaki był stopień infiltracji wód opadowych w teren tych działek, oraz kierunek ale przede wszystkim natężenie spływu tych wód na działki sąsiednie. Z przyczyn oczywistych natężenie spływu wód opadowych z terenu działek nr [...] i [...] na działki sąsiednie, w tym działkę skarżącego, musiał być inny niż po dokonanych zmianach. Należy domniemywać, że grunt działek nr [...] i [...] miał podobne ukształtowanie jak teren działek sąsiednich, przyległych do ul E. K. a zatem był sporo niższy i porośnięty roślinnością. Jeszcze raz należy podkreślić, że spływ wód opadowych z tak ukształtowanej działki (jej kierunek i intensywność) musiał być inny, niż po jej nawiezieniu i utwardzeniu kruszywem. Fakt ten bowiem (nawiezienie działek) musiał wiązać się nie tylko ze zmianą topografii terenu, ale też rodzajem nawierzchni tego terenu (nie gleba ale kruszywo), oraz z pozbawieniem go roślinności. W ocenie sądu, organ nie ustalił prawidło stanu faktycznego sprawy, przez bezkrytyczne oparcie się w swych ustaleniach na nierzetelnej opinii rzeczoznawcy, która to opinia mimo, że obszerna jest mało merytoryczna a jej konkluzje stoją w jawnej sprzeczności choćby z doświadczeniem życiowym. Podkreślić też należy, że organ dokonujący oceny tej ekspertyzy, jest wyspecjalizowanym podmiotem uprawnionym oraz zobowiązanym do dokonywania ustaleń w tego typu sprawach (w prostych sprawach także samodzielnie – bez udziału biegłego), co świadczy o naruszeniu przez ten organ zasad, o których mowa wyżej tj. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1, art. 80 K.p.a

Rozpoznając sprawę, organ ponowi dowód z opinii biegłego w celu ustalenia, czy zmiana dokonana na działkach nr [...] i [...] (znaczne ich podwyższenie) wpłynęły na stosunki wodne, ze szkodą dla działki nr [...] a jeżeli tak, jakie środki należy podjąć, aby to szkodliwe oddziaływanie zniwelować

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.