Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 580/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 341
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, 77 § 1, art. 78 § 1 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia del. WSA. Jakub Zieliński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 564/19 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 14 maja 2019 r. nr SKO.RD-52/2168/133/2019 w przedmiocie odmowy skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 14 maja 2019 r. (znak (...)).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...) w K. z 11 października 2018 r., o skierowanie W.R. na badania lekarskie, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Decyzją z 11 marca 2019 r. Prezydent Miasta K., na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U z 2019 r. poz. 341, zwanej dalej u.o k.p.), skierował W.R. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł W.R. (zwany dalej skarżący, skarżący kasacyjnie).

Organ odwoławczy, we wskazanej powyżej decyzji z 14 maja 2019 r., zauważył, że skoro podstawę wszczęcia niniejszego postępowania stanowił wniosek zawierający informację o opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu oraz postanowienie o poddaniu się leczeniu odwykowemu, a odwołujący posiada prawo jazdy kat. B, to prawidłowo wskazano na konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego, które pozwoli na stwierdzenie, czy w tym konkretnym przypadku takie schorzenie może stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez stronę pojazdami.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, W.R. zarzucił naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, co spowodowało brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 30 października 2019 r. zważył, że stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.o k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 powyższej ustawy, który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

Zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 177) udział prokuratora w postępowaniu cywilnym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach określają ustawy. Uszczegółowieniem tego przepisu w kpa jest art. 182, który stanowi, że prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Oznacza to, że prokurator ma procesową legitymację do żądania wszczęcia postępowania w każdej sprawie podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu I instancji stanowisko skarżącego, że jedynie dopuszczenie się przestępstw lub wykroczeń w ruchu lądowym, może bezpośrednio wskazywać na istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, jest niezasadne i nie ma żadnych podstaw w przepisach, będących przesłanką wydania zaskarżonej decyzji. Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa poważne zastrzeżenia, uzależnione jest od powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do sprawności fizycznej i psychicznej kierowcy. Uprawnienie to należy bowiem do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Gl 77/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Dlatego też przeprowadzenie dowodu z informacji Policji czy skarżący kiedykolwiek dopuścił się przestępstw lub wykroczeń w ruchu lądowym, na okoliczność podaną przez skarżącego było zupełnie zbędne. Podobnież zbędne było przeprowadzanie dowodu z oględzin akt sprawy III RNs 537/18 Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich w K. na okoliczność, czy znajdują się tam dokumenty wskazujące na podejrzenie istnienia u skarżącego zaburzeń psychicznych bezpośrednio stanowiących przeciwwskazania do kierowania pojazdami.

Sąd I instancji podkreślił, że wydając zaskarżoną decyzję organ I Instancji dysponował postanowieniem Sądu Rejonowego z 22 maja 2018 r., którym zobowiązano skarżącego do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego oraz opinią sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że biegli: psychiatra M.C. oraz psycholog M.D. stwierdzili, że skarżący jest uzależniony od alkoholu, oraz że jest między innymi nadpobudliwy i wybuchowy. Sąd wskazał, że jeśli skarżący uważał, iż w aktach sądu rodzinnego znajdują się dokumenty świadczące o braku podstaw do skierowania go na badania lekarskie, to nie było przeszkód, aby ich odpisy z akt sądowych sam organowi przedstawił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że rozpoznanie zawarte w opinii, w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, samo w sobie wskazywało na istnienie wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji na zasadność skierowania go na badania lekarskie.

Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie, przy interpretacji przesłanki zawartej w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, przede wszystkim należy mieć na względzie cel tej ustawy, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Przy czym nie ulega wątpliwości, że uzależnienie od alkoholu, przejawiające się między innymi nadpobudliwością i wybuchowością może mieć taki wpływ.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.R. zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 05.01.2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 341) przez błędne jego zastosowanie i uznanie, że już samo potwierdzenie uzależnienia do alkoholu stanowi podstawę do skierowanie kierowcy na badania lekarskie, o których mowa w/w przepisie ustawy o kierujących pojazdami,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Organ przepisów art. 7, 77§1, art. 78 §1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) - dalej: k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych złożonych w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego.

W konkluzji skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., nadto o zasądzenie - na podstawie art. 203 p.p.s.a. - kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł zatem naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa, w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r. poz. 341), starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji wydały decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, powołując się na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...) w K. z 11 października 2018 r. We wniosku tym podano okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego, wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej, które prawidłowo zostały uznane przez organy administracji za uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Skierowanie na badania lekarskie służy bowiem ustaleniu, czy zaistniały przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, dlatego na etapie kierowania na takie badania uwzględnia się jedynie zaistnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Sąd I instancji prawidłowo zatem ocenił dopuszczalność wydania przez organy administracji kwestionowanych przez skarżącego decyzji, w sprawie skierowania na badania lekarskie.

Sąd I instancji trafnie rozstrzygnął zarzuty skarżącego w zakresie sygnalizowanej potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie przesłanką polecenia wykonania badań lekarskich nie jest ocena czy, np. w kontekście dotychczasowej karalności sądowej, skarżący stanowi zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Przesłanką taką są uzasadnione wątpliwości dotyczące stanu zdrowia skarżącego. W przedmiotowej sprawie to nie organ administracji miał prowadzić postępowanie dowodowe w kierunku oceny czy z dokumentów znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego w K. wynika, że skarżący cierpi na zaburzenia psychiczne, stanowiące przeciwwskazania do kierowania pojazdami. Rolą organów było wyłącznie rozstrzygnięcie czy, w niniejszej sprawie, zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony i, w zależności od poczynionych ustaleń, czy zachodzi konieczność skierowania kierowcy na badania lekarskie. Jak trafnie to przesądził Sąd I instancji organy administracji ze swojego obowiązku wywiązały się prawidłowo.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w części rozstrzygającej wyroku.