Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 508/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4 i 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. działającej jako kurator spadku po O. w G. oraz S. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 roku, nr SKO Gd/3916/22 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 21 czerwca 2022 r., nr 18/2022; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej B. K. działającej jako kurator spadku po O. w G. oraz S. w G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. K. działająca jako kurator spadku po "O." oraz "S." wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 r., nr SKO Gd/3916/22, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 21 czerwca 2022 r., nr 18/2022, o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 5 listopada 2021 r., nr 87/2021, o stwierdzeniu nabycia, z mocy prawa, przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta Gdyni, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 5 listopada 2021 r., nr 87/2021, stwierdził, że Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. nabył - z mocy prawa, prawo własności nieruchomości zabudowanej, położonej w G. przy ul. K. [...], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] o powierzchni 407 m2, zapisanej w księdze wieczystej gruntowej G. [...], gdzie jako właściciele (w udziałach po ½) figurują: "O." RHA nr [...] oraz "S." G. RHA nr [...], które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie dopełniły obowiązku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 14 grudnia 2021 r.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. skierowanym do Z., Wydział Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji Referat Mienia Skarbu Państwa Urzędu Miasta Gdyni poinformował m.in., iż na podstawie ww. decyzji Prezydent Miasta Gdyni nabył - z mocy prawa, prawo własności nieruchomości zabudowanej, położonej w Gdyni przy ul. K. [...]. Wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość, zapisana w księdze wieczystej [...], jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym i budynkiem gospodarczym oraz - zgodnie z pismem Z. z dnia 20 października 2020 r., budynek jest administrowany przez Z. W dalszej części pisma zwrócono się o udzielenie informacji i przekazanie dokumentów. Wskazano, że wykonywanie praw właścicielskich Skarbu Państwa dla przedmiotowej nieruchomości zostanie powierzone Zarządowi Budynków i Lokali Komunalnych w G. Powyższe pismo zostało skutecznie doręczone Z. w dniu 7 kwietnia 2022 r.

Następnie pismem z dnia 5 maja 2022 r. (data stempla pocztowego: 6 maja 2022 r.) Z. przesłało do Urzędu Miasta Gdyni pismo B. K. z dnia 4 maja 2022 r., w którym wskazała, iż jako kurator spadku po "O." oraz po "S.", ustanowiony zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt VII Ns 2014/06, w odpowiedzi na pismo z dnia 1 kwietnia 2022 r., doręczone w dniu 7 kwietnia 2022 r., informuje, iż "podejmuje kroki w celu wznowienia postępowania w sprawie wydanej prawomocnej decyzji 87/2021, z dnia 5 listopada 2021 r., znak PNS.6820.4.2021.AT.". W dalszej treści pisma kurator wskazała, iż podstawą wniosku o wznowienie postępowania jest art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., bowiem strona (w tym przypadku kurator masy spadkowej) nie brała udziału w postępowaniu, a nadto Prezydent Miasta Gdyni - wydając przedmiotową decyzję, nie wziął pod uwagę, iż toczą się postępowania spadkowe po właścicielach nieruchomości. W związku z powyższym skarżąca zwróciła się o pozostawienie, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wznowienie postępowania, zarządu przedmiotową nieruchomością jak dotychczas w rękach Z.

Pismem z 20 maja 2022 r. organ I instancji, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał B. K. do usunięcia braku formalnego wniosku z dnia 4 maja 2022 r. w sprawie wznowienia postępowania poprzez dostarczenie do wglądu oryginału bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt VII Ns 2014/06, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.

W dniu 30 maja 2022 r. do Prezydenta Miasta Gdyni wpłynęło pismo B. K. zatytułowane: "Uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją nr 87/2021 Prezydenta Miasta Gdyni, wykonanie zobowiązania z dnia 22 maja 2022 r.", w którym pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że na podstawie art. 145 § 1 i 2 k.p.a. wnosi o wznowienie postępowania w celu uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r.

Postanowieniem z 21 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta Gdyni odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r., nr 87/2021, o stwierdzeniu nabycia, z mocy prawa, przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie wznowienie składa się z dwóch faz. W fazie pierwszej organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 k.p.a.) bada legitymację podmiotu składającego wniosek, a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, czy został złożony w terminie, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w kategorii podstaw do wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 145b § 1 i 2 k.p.a. W drugiej fazie organ rozstrzyga zaś sprawę o wznowienie co do jej istoty.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Prezydent Miasta Gdyni stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji ostatecznej, jak również wpłynął od podmiotu (kuratora spadku), któremu przysługuje przymiot strony.

Dalej organ I instancji zauważył, że we wniosku z 27 maja 2022 r. jako podstawę wznowienia postępowania wskazano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (sytuacja, w której wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Organ I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni nie wskazała konkretnej daty, w której dowiedziała się o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r., niemniej w oparciu o pismo B. K. z dnia 4 maja 2022 r. można uznać, iż nastąpiło to w dniu 7 kwietnia 2022 r. Tego bowiem dnia zostało doręczone do Z. - będącego administratorem budynku ul. K. [...] w G., pismo Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji Referat Mienia Skarbu Państwa Urzędu Miasta Gdyni z dnia 1 kwietnia 2022 r., informujące, że Skarb Państwa stał się z mocy prawa właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Prezydent Miasta Gdyni mając powyższe na uwadze stwierdził, że wnioskodawczyni nie dochowała terminu jednego miesiąca wskazanego w art. 148 k.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie organu I instancji, pismo z dnia 4 maja 2022 r., w którym skarżąca wskazała, że "podejmuje kroki w celu wznowienia postępowania w sprawie wydanej prawomocnej decyzji 87/2021, z dnia 5 listopada 2021 roku, znak: PNS.6820.4.2021AT" stanowiło dopiero zapowiedź wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem ze słownikiem języka polskiego słowo: "podejmować" oznacza "przedsięwziąć jakieś działanie, rozpocząć coś", jest to zatem wstępny etap działań, które zostaną sfinalizowane w przyszłości. Zdaniem Prezydenta, na gruncie niniejszej sprawy, finalizacją rozpoczętych działań było złożenie w dniu 27 maja 2022 r. - a zatem z uchybieniem terminu - wniosku o wznowienie postępowania. Analiza treści pisma z dnia 27 maja 2022 r. pozwala bowiem przyjąć, iż dopiero w tym piśmie zawarto wniosek o wznowienie postępowania.

Na skutek rozpoznania zażalenia B. K - postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ II instancji podzielił bowiem stanowisko Prezydenta Miasta Gdyni, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu uprawniającego do jego złożenia, a zatem brak było podstaw do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego oraz merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W ocenie Kolegium, termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a. upłynął w dniu 7 maja 2022 r. Strona dowiedziała się bowiem o decyzji w dniu 7 kwietnia 2022 r. Jak wynika zaś z akt sprawy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 27 maja 2022 r., a zatem po terminie wskazanym w art. 148 § 2 k.p.a. Zdaniem organu II instancji, pismo skarżącej z dnia 4 maja 2022 r. stanowi w istocie odpowiedź (stanowisko) na pismo Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji Referat Mienia Skarbu Państwa Urzędu Miasta Gdyni z dnia 1 kwietnia 2022 r., w którym B. K. poinformowała, iż podejmuje kroki w celu wznowienia postępowania (tryb oznajmujący niedokonany), przez co nie może ono zostać zakwalifikowane jako wniosek o wznowienie postępowania. W ocenie Kolegium, dopiero pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 27 maja 2022 r. zawiera wniosek o wznowienie postępowania. Bez znaczenia jest przy tym nazwa tego pisma, które zostało zatytułowane jako "uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania", bowiem analiza treści pisma z dnia 4 maja 2022 r. wykazała, że nie zawierało ono wniosku o wznowienia postępowania, a jedynie informację o podejmowaniu w tym zakresie kroków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła ww. postanowieniu organu II instancji naruszenie art. 7, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art. 147 oraz art. 148 § 2 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i "poprzedzającej go decyzji Prezydenta Miasta Gdyni", a także o wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organy obu instancji, z brakiem poszanowania zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a., dokonały analizy wniosku kuratora spadku z 4 maja 2022 r. w taki sposób, aby nie dopuścić do wznowienia postępowania, które ma na celu sprawdzenie prawidłowości nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w sytuacji gdy ujawnieni zostali spadkobiercy właścicieli. Jak wskazano, stanowisko obu organów opiera się na błędnej analizie jednego wyrazu "podejmuję", które - gdyby miało mieć znaczenie przypisywane mu przez organy, przybrałoby postać sformułowania "podejmę kroki". W rzeczywistości użyte sformułowanie "podejmuję" oznacza "niniejszym podejmuję". Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że sformułowanie to zostało pierwotnie prawidłowo zrozumiane przez organ I instancji, bowiem pismo z dnia 4 maja 2022 r. zostało uznane za wniosek w trybie art. 61 k.p.a., a pismem z 20 maja 2022 r. organ wezwał wnioskodawcę B. K., na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. "do usunięcia braku formalnego wniosku w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego". Niewątpliwie zatem postępowanie w sprawie wznowienia postępowania winno być wszczęte na podstawie wniosku z dnia 4 maja 2022 r., bowiem brak formalny wniosku został usunięty pismem z dnia 27 maja 2022 r. Nadto, Kolegium w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie wzięło pod uwagę faktu, iż Prezydent Miasta Gdyni pierwotnie uznał pismo z dnia 4 maja 2022 r. za wniosek o wznowienie postępowania.

Strona skarżąca wyjaśniła także, że wobec tego, iż uzupełnienie wniosku, tj. podanie podstaw do wszczęcia postępowania, wymagało zapoznania się z prawomocną decyzją, której organ nie dołączył do pisma z dnia 1 kwietnia 2022 r., skierowanego nie do B. K., ale do Z., wniosek z dnia 4 maja 2022 r. został uzupełniony o podanie formalnych podstaw do wznowienia postępowania wraz z uzasadnieniem pismem z 27 maja 2022 r. Uzupełnienie wniosku wymagało bowiem wcześniejszego zapoznania się z dokumentami księgi wieczystej i pozyskania informacji o spadkobiercach właścicieli wpisanych do księgi wieczystej. Pismo skarżącej z 27 maja 2022 r. nie było zatem formalnym wnioskiem o wznowienie postępowania, lecz uzupełnieniem, skonkretyzowaniem wcześniejszego wniosku.

Strona skarżąca zwróciła także uwagę, że organy obu instancji nie rozważyły wskazanej we wniosku przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. W niniejszej sprawie, niezależnie bowiem od tego, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, w piśmie z 27 maja 2022 r. strona wskazała organowi istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody, tj. prawomocne postanowienia o nabyciu praw do spadku po właścicielach wpisanych do księgi wieczystej, jak również udowodniła fakt, iż masa spadkowa jest pod nadzorem Sądu Rejonowego w Gdyni i wyznaczony został kurator masy spadkowej, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który tę decyzję wydał, co powinno stanowić podstawę wszczęcia postępowania przez Prezydenta Miasta Gdyni z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

W niniejszej sprawie Sąd kontrolował postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 r. i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 21 czerwca 2022 r., na mocy których odmówiono skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r., nr 87/2021, stwierdzającą, że Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. nabył z mocy prawa, prawo własności nieruchomości zabudowanej, położonej w G. przy ul. K. [..], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] o powierzchni 407 m2, zapisanej w księdze wieczystej gruntowej [...], gdzie jako właściciele (w udziałach po ½) figurują: "O." RHA nr [...] oraz "S." RHA nr [...], które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie dopełniły obowiązku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 14 grudnia 2021 r.

Przeprowadzona kontrola legalności tych rozstrzygnięć doprowadziła Sąd do przekonania, że dotknięte są one wadami, które uzasadniają ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Postanowienia będące przedmiotem kontroli Sądu zostały wydane w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe. Zgodnie z treścią art. 149 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3), na które służy zażalenie (§ 4).

Z powyższych przepisów wynika, na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. Pierwszy z nich inicjuje złożenie podania o wznowienie postępowania i w jego ramach organ dokonuje wstępnej oceny wniosku, badając czy jest on oparty na wymienionych w art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia postępowania, jak również czy został wniesiony z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 148 k.p.a. W myśl tego ostatniego przepisu, podanie o wznowienie postępowania wnosi się bowiem do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Złożenie wniosku po terminie lub brak wskazania we wniosku podstawy wznowieniowej skutkują odmową wznowienia postępowania.

Zdaniem orzekających w sprawie organów wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r. został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a., gdyż o decyzji skarżąca dowiedziała się w dniu 7 kwietnia 2022 r., zaś wniosek złożyła w dniu 27 maja 2022 r. Organy obu instancji stwierdziły bowiem, że pismo skarżącej z dnia 4 maja 2022 r. (które zostało nadane do organu I instancji w dniu 6 maja 2022 roku) nie zawierało wniosku o wznowienia postępowania, a jedynie informację o podejmowaniu kroków w tym zakresie.

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić.

Jak wynika z akt sprawy, w treści pisma z dnia 4 maja 2022 r., którego adresatem był organ I instancji, skarżąca wskazała, iż jako kurator spadku po "O." oraz po "S.", ustanowiony zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt VII Ns 2014/06, w odpowiedzi na pismo z dnia 1 kwietnia 2022 r., doręczone w dniu 7 kwietnia 2022 r., informuje, iż "podejmuje kroki w celu wznowienia postępowania w sprawie wydanej prawomocnej decyzji 87/2021, z dnia 5 listopada 2021 r., znak PNS.6820.4.2021.AT.". W dalszej treści pisma skarżąca wskazała, iż podstawą wniosku o wznowienie postępowania jest art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., bowiem strona (w tym przypadku kurator masy spadkowej) nie brała udziału w postępowaniu, a nadto Prezydent Miasta Gdyni - wydając przedmiotową decyzję, nie wziął pod uwagę, iż toczą się postępowania spadkowe po właścicielach nieruchomości. W związku z powyższym skarżąca zwróciła się o pozostawienie, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wznowienie postępowania, zarządu przedmiotową nieruchomością jak dotychczas w rękach Z. Jako adresata pisma skarżąca wskazała: "Urząd Miasta Gdyni Wydział Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji, Referat Mienia Skarbu Państwa". Jednocześnie pismo zawiera adnotację: "Do wiadomości: Z.".

Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu administracyjnym o charakterze danego pisma decyduje jego faktyczna treść, dlatego też do organu należy właściwa kwalifikacja pisma i rozpoznanie go w odpowiedniej procedurze, a w razie wątpliwości zwrócenie się do strony o jego sprecyzowanie w świetle przysługujących jej uprawnień. Z tego względu niewłaściwe oznaczenie wniosku, czy nieprecyzyjne, ogólne określenie żądania nie powinno wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści tego pisma wynika, czego domagała się strona. W toku wstępnego badania złożonego do organu pisma konieczne jest zatem dokładne ustalenie przez organ przedmiotu żądania, z uwzględnieniem dyrektywy, że o kwalifikacji danego pisma decyduje przede wszystkim jego treść, a nie tytuł. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony, która wynika z treści pisma (zob. postanowienia NSA: z 28 września 2011 r., II OZ 833/11; z 8 października 2010 r., II FZ 532/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, ocena charakteru pisma skarżącej z dnia 4 maja 2022 r. dokonana przez orzekające w sprawie organy jest nieprawidłowa. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem, że z ww. pisma wynika jedynie zapowiedź wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Pomimo, iż pismo to zostało przekazane do Z., to jednak jako adresata pisma skarżąca wskazała: "Urząd Miasta Gdyni Wydział Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji, Referat Mienia Skarbu Państwa", a zatem jednostkę w strukturach organu I instancji, który merytorycznie zajmował się sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r. Jednocześnie, z pisma wynika, że zostało ono przekazane jedynie do wiadomości Z.

Ponadto, z treści pisma z dnia 4 maja 2021 r. bezsprzecznie wynika wola skarżącej wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji. Wskazane zostały także podstawy wznowieniowe (art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.), a ponadto możliwe jest ustalenie daty, w której strona dowiedziała się o decyzji (7 kwietnia 2022 r.).

Powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że pismo B.K. z dnia 4 maja 2022 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r., nr 87/2021. Jak wynika z akt sprawy, takiej oceny dokonał również początkowo organ I instancji, bowiem pismem z dnia 20 maja 2022 r., na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał B. K. do usunięcia braku formalnego wniosku z dnia 4 maja 2022 r. poprzez dostarczenie do wglądu oryginału bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt VII Ns 2014/06, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.

Dopiero po nadesłaniu przez pełnomocnika skarżącej pisma z dnia 27 maja 2024 roku - zatytułowanego: "Uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją nr 87/2021 Prezydenta Miasta Gdyni, wykonanie zobowiązania z dnia 22 maja 2022 r.", w którym pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że na podstawie art. 145 § 1 i 2 k.p.a. wnosi o wznowienie postępowania w celu uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 5 listopada 2021 r. i załączył żądane przez organ dokumenty, organ I instancji zmienił dokonaną ocenę pisma skarżącej z 4 maja 2022 roku, uznając, iż stanowi ono jedynie "zapowiedź wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania". Stanowisko to zaakceptował organ II instancji.

W ocenie Sądu takie działanie organów narusza ogólne zasady postępowania, jakimi powinny kierować się organy administracji, w szczególności określone

w art. art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

Zgodnie z tym pierwszym przepisem, statuującym zasady prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Z art. 8 § 1 k.p.a. wynika zaś zasada zaufania do władzy publicznej, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Istotny w tej sprawie jest także przepis art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron), zgodnie z którym, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W tej sprawie, jeżeli organy miały jakiekolwiek wątpliwości, czy pismo skarżącej z dnia 4 maja 2022 roku stanowiło wniosek o wznowienie postępowania, czy też jedynie jego zapowiedź, były obowiązane wyjaśnić faktyczną intencję skarżącej. Obowiązek taki wywieść należy przede wszystkim z zasady informowania strony zawartej w przepisie art. 9 k.p.a, z której wynika, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie czyniąc tego organy naruszyły zatem tę zasadę, a także art. 7 k.p.a. z uwagi na niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności koniecznych do wyjaśnienia sprawy. Przy czym jest oczywiste, że naruszenia tych przepisów miały wpływ na wynik sprawy, skoro organy błędnie zinterpretowały treść pisma skarżącej z dnia 4 maja 2022 roku i przyjęły, że złożyła wniosek o wznowienie postępowania dopiero w kolejnym piśmie z dnia 27 maja 2022 roku.

Dodatkowo należy wskazać, że we wniosku z 4 maja 2022 roku skarżąca podała dwie podstawy wznowienia, tj. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.

Strona skarżąca słusznie zarzucała zarówno w zażaleniu, jak i w skardze, że organ I instancji, a potem też Kolegium, nie rozważyły w ogóle drugiej wskazanej we wniosku przesłanki wznowieniowej, tj. przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Tymczasem skarżąca w swoich pismach zarzucała nie tylko, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Podała także, iż istnieją istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który tę decyzję wydał, tj. prawomocne postanowienia o nabyciu praw do spadku po właścicielach wpisanych do księgi wieczystej, jak również fakt, iż masa spadkowa jest pod nadzorem Sądu Rejonowego w Gdyni i wyznaczony został kurator masy spadkowej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Prawidłowo rozpoznając wniosek skarżącej organy winny były zatem odnieść się również do tej podstawy prawnej wznowienia, w tym w pierwszej kolejności ocenić, czy wniosek oparty na tej podstawie jest złożony w terminie wskazanym w art. 148 k.p.a., który jest inny dla podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (vide art. 148 § 2 k.p.a.), a inny dla tej podstawy (art. 148 § 1 k.p.a.). Nie czyniąc tego, organy naruszyły także w sposób istotny przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 124 § 2 w zw. Z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a., postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z art. 107 § 3 k.p.a., stosowanego odpowiednio do tych postanowień na podstawie art. 126 k.p.a., wynika zaś, że uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 roku (sygn. SA/Lu 2479/94, Baza Orzeczeń LEX nr 27106) jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji (postanowienia), bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych przez organy decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji (postanowienia), strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu (zażaleniu), jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji (postanowienia) administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.

W niniejszej sprawie organy obu instancji niewątpliwie powyższych obowiązków nie spełniły, nie wskazały bowiem w uzasadnieniach swoich postanowień wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a w szczególności nie odniosły się w ogóle do twierdzeń strony dotyczących przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Brak tych rozważań powoduje, iż skarżąca - nie poinformowana przez organy o wszystkich okolicznościach istotnych dla sprawy, nie miała możliwości należytej obrony swoich interesów oraz prowadzenia polemiki z organami - zarówno w zażaleniu, jak też w skardze do Sądu. Skarżąca nie została bowiem poinformowana z jakich przyczyn także w tym zakresie jej wniosek został uznany za spóźniony.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organy rozstrzygające niniejszą sprawę, nie ustalając należycie treści pisma skarżącej z dnia 4 maja 2022 roku, a także nie badając wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i sporządzając wadliwe uzasadnienia postanowień, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm.; w treści uzasadnienia jako k.p.a.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i z tych też przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Gdyni.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 680 zł, na którą składają się – wpis sądowy od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika zawodowego.

Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, bowiem skarga dotyczyła postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.