Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1395/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 740/22 w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 31 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z 18 października 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 740/22, oddalił skargę J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 31 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 18 marca 2022r., znak [...], ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie dwudziestu czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z drogą dojazdową na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gm. [...].

Skarżący J. M. będący stroną postępowania, wniósł na adres poczty elektronicznej (ug@[...].pl) odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy pismem z dnia 9 maja 2022r., doręczonym w dniu 11 maja 2022 r,. zawiadomiło odwołującego o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Kolegium powołując się na treść art. 63 § 1 k.p.a. wyjaśniło skarżącemu, że odwołanie zostało wniesione na adres poczty elektronicznej, zatem nie spełniało wymogów określonych w ustawie i nie wywołało skutków prawnych.

Skarżący pismem z dnia 18 marca 2022 r. zawnioskował o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyjaśniając, że w dniu 11 maja 2022 r. otrzymał informację o pozostawieniu bez rozpatrzenia pierwotnie wniesionego odwołania, a także wskazując, że z Urzędu Gminy [...] powziął informację o prawdopodobnym niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Wnioskodawca wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż w jego ocenie niedopatrzenie to nie nastąpiło z jego winy. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że na początku kwietnia 2022 r. upoważniony przez niego do działania w jego imieniu pracownik hotelu poinformował go o doręczeniu na wskazany adres do doręczeń przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18 marca 2022 r., znak: [...]. Pracownik jako termin odbioru listu wskazał dzień 30 marca 2022r. i w związku z powyższym, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, w terminie 14 dni liczonym od wskazanej daty doręczenia skarżący wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...]. Z uwagi na nieobecność w tej części Polski, odwołujący poprosił pracownika o nadanie odwołania w jego imieniu. Po opatrzeniu pisma podpisem elektronicznym odwołującego pracownik nadał pismo tak, jak wszystkie uprzednie podania kierowane do Urzędu Gminy na adres poczty elektronicznej, tj. ug@[...].pl w dniu 13 kwietnia 2022 r. Dodatkowo, w tym dniu pracownik otrzymał potwierdzenie mailowe wpływu odwołania do urzędu, a także telefonicznie uzyskał potwierdzenie, że w tej formie można wnieść pismo do urzędu. Wnioskodawca zaakcentował, że w takiej formie były wnoszone poprzednie pisma i zostały one rozpatrzone przez organ pierwszej instancji. Odwołujący z uwagi na powyższe okoliczności nie miał świadomości, że przyjęta przez niego forma nadania pisma nie zachowała przewidzianych ustawowo wymogów. Ponadto wyjaśnił, że po konsultacji z Urzędem Gminy w [...] otrzymał informację, że jego odwołanie zostało wniesione po terminie, gdyż zaskarżona decyzja została odebrana nie jak wskazano mu pierwotnie w dniu 30 marca 2022r., lecz o dwa dni wcześniej, tj. 28 marca 2022 r. przez jednego z pracowników Hotelu. Do odwołania dołączono oświadczenie pracownika, z którego wynikało, że podczas nieobecności innego pracownika zwyczajowo odbierającego przesyłki, odebrał on pocztę skierowaną do skarżącego. Pracownik nie zapisał daty odbioru listu i pozostawił korespondencję na biurku. Po jakimś czasie po pocztę zgłosił się inny pracownik i wówczas został poproszony o wskazanie daty odbioru tego pisma. Z powodu dużej ilości listów i paczek przychodzących w tym okresie pracownik przyznał, że mógł podać inną datę odbioru decyzji. Wskazując na powyższe okoliczności, na podstawie przepisów k.p.a., a w szczególności art. 58, skarżący zwrócił się o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania z uwagi na fakt, że uchybienie nie nastąpiło z jego winy. Nie tylko nie miał świadomości, że decyzja została doręczona w innym terminie, lecz również nie miał świadomości uchybienia sposobowi prawidłowego wniesienia pisma. O uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 13 maja 2022 r., natomiast pismo od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy doręczono mu w dniu 11 maja 2022 r. i tym samym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniósł w terminie 7 dni od powzięcia przez niego pierwszej informacji o możliwym uchybieniu terminu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r., znak: [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 18 marca 2022 r. oraz orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium po analizie właściwych przepisów wyjaśniło, że zaskarżona decyzja Wójta Gminy [...] została doręczona stronie postępowania w dniu 28 marca 2022 r. na adres do korespondencji wskazany przez J. M.. Podkreślono również, że zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki korzysta z domniemania prawdziwości jako dokument urzędowy. Warunkiem tego domniemania jest, aby adnotacje zostały prawidłowo sporządzone i podpisane, co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku. Wobec powyższego organ uznał, że czternastodniowy termin do złożenia odwołania określony w art. 129 § 2 k.p.a. upływał z dniem 11 kwietnia 2022 r. Dzień ten nie był dniem uznanym ustawowo za wolny od pracy. O obowiązującym czternastodniowym terminie na wniesienie odwołania organ pierwszej instancji prawidłowo poinformował stronę w treści zaskarżonej decyzji. Odwołanie skarżącego zostało natomiast wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pierwszej instancji (ug@[...].pl) dopiero w dniu 13 kwietnia 2022 r., zatem dwa dni po upływie czternastodniowego terminu, a ponadto nie spełniało wymogów określonych w art. 63 § 1 k.p.a., w konsekwencji nie wywołało skutków prawnych i zostało pozostawione bez rozpoznania.

Kolegium wyjaśniło, że art. 63 § 1 k.p.a. stanowiący podstawę prawną pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania wniesionego na adres poczty elektronicznej organu został zmieniony z dniem 5 października 2021 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Ustawodawca poza wyjątkami wyeliminował więc możliwość wnoszenia podań, w tym odwołań na adres poczty elektronicznej. Błędne działanie organu pierwszej instancji, polegające na przyjmowaniu podań wnoszonych w nieprawidłowej formie, nie może kreować dodatkowych uprawnień dla uczestników postępowania administracyjnego, sprzecznych z obowiązującymi przepisami prawa. W takiej sytuacji nieznajomość obowiązujących przepisów prawa zdaniem Kolegium nie może stanowić usprawiedliwienia dla uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto, gdyby nawet przyjąć, że odwołanie wniesiono w dniu 13 kwietnia 2022 r., to i tak nastąpiło to z uchybieniem terminu.

Dalej SKO podało, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Ponadto, strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony. W konsekwencji odwołujący podnosi odpowiedzialność za działanie pracownika, któremu powierzył nadanie odwołania. Opisane przez stronę zachowanie jego pracownika stanowi ewidentne zaniedbanie tej osoby, jednakże konsekwencje takiego zachowania obciążają adresata. SKO podkreśliło, że odwołujący sam wskazał adres do doręczeń, na który organ pierwszej instancji wysłał zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy uznał, że odwołujący nie zachował szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, dopuszczając się niedbalstwa przy wnoszeniu odwołania. Strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła więc, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Odwołujący po raz pierwszy złożył odwołanie w sposób nieprzewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a dodatkowo zostało ono złożone w dniu 13 kwietnia 2022 r., zatem z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 11 kwietnia 2022 r. Ponowne wniesienie odwołania nastąpiło dopiero w dniu 18 maja 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który jednak nie mógł być uwzględniony.

Skargą J. M. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. (pkt 1) oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. (pkt 2).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sąd w pierwszej kolejności podzielił stanowisko organu, że błędne działanie organu pierwszej instancji polegające na przyjmowaniu podań wnoszonych w nieprawidłowej formie, tj. wnoszonych na adres poczty elektronicznej Urzędu Gminy nie może kreować dodatkowych uprawnień dla uczestników postępowania administracyjnego, sprzecznych z obowiązującymi przepisami prawa.

Dalej zaznaczył, że w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – jeżeli stwierdzono uchybienie terminowi do jego wniesienia – ocenie powinny podlegać przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu, a więc w szczególności kwestia zawinienia strony. W tym kontekście, w ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut podniesiony w punkcie pierwszym skargi. Przez uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć, nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

W ocenie Sądu przywołane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...]. Skarżący wprawdzie podjął pewne działania, które z uwagi na aktywność zawodową i częste podróże miały zagwarantować odbiór korespondencji i podejmowanie w jego imieniu odpowiednich czynności procesowych, jednak na gruncie rozpoznawanej sprawy nie odniosły one oczekiwanych rezultatów. Skarżący zaufał osobie, która nie wywiązała się należycie z obowiązków. Decyzję doręczono skarżącemu na podany przez niego adres, a okoliczności związane z niemożnością dokładnego ustalenia daty tego doręczenia wprost wynikają ze sposobu, w jaki skarżący zorganizował odbiór korespondencji pod podanym adresem. Negatywne skutki uchybień proceduralnych w takiej sytuacji, w całości obciążają skarżącego. Rację należy przyznać organowi, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony. W konsekwencji to skarżący ponosi odpowiedzialność za działanie osoby, której powierzył odbiór korespondencji i wykonanie czynności procesowych, a ostatecznie również za skutki jego zaniechań bądź zaniedbań.

Nie jest także w ocenie Sądu uzasadniony drugi z podniesionych zarzutów. Zaskarżone postanowienie organ wydał po dokonaniu oceny okoliczności ujawnionych przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu. Należy przy tym podkreślić, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Organ natomiast ocenia przedstawione przez stronę okoliczności, w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Rozważania w tym zakresie poczynione przez organ znalazły swe odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu prawnym oraz faktycznym zaskarżonego postanowienia. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.

Skargą kasacyjną J. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, podczas gdy zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone gdyż organ rozstrzygając sprawę naruszył wskazane przepisy k.p.a. m.in. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wadliwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia w zaskarżonym postanowieniu przez organ, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz błędnego przyjęcia, iż jego niezachowanie przez stronę było wynikiem niezachowania szczególnej staranności przezeń oraz niedbalstwa przy wnoszeniu odwołania, przy jednoczesnym pominięciu szeregu istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie podczas gdy skarżący wykazał się nie tylko szczególną dbałością o uczestnictwo w postępowaniu i załatwianie własnych spraw poprzez ustanowienie pełnomocnika do działania w jego imieniu podczas jego ciągłych nieobecności w kraju, ale również zadbał o posiadanie przez niego adresu korespondencyjnego w miejscowości położenia nieruchomości, której jest właścicielem, gdzie obieg dokumentów i korespondencji - poza odosobnionym przypadkiem mającym miejsce w niniejszej sprawie, od lat przebiegał prawidłowo, rzetelnie i terminowo, zaś po stronie skarżącego do dnia powzięcia informacji o możliwym uchybieniu terminu na wniesienie odwołania z Urzędu Gminy [...] nie istniały żadne podstawy do przyjęcia, iż swoim działaniem uchybił terminowi na jego wniesienie;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu przyczyn, dla których Wojewódzki Sąd Administracyjny jedynie powielił stanowisko organu w zakresie ustaleń związanych z istnieniem przesłanek do przywrócenia terminu na dokonanie czynności, pominął istotne dla ich oceny okoliczności wskazane w skardze a wykazujące, iż po stronie skarżącego nie istniał żaden stopień zawinienia w uchybieniu terminu oraz iż ten dochował należytej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw, zaś niniejszy przypadek miał charakter szczególny, którego skarżący, jako osoba dbająca o swoje interesy, w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności nie mógł przewidzieć z uwagi na terminowe informowanie go przez pełnomocnika o dacie doręczenia przesyłki oraz jej treści;

3) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy obarczone było wadliwościami, które winny skutkować jego uchyleniem, polegającymi na: wadliwym przeprowadzeniu postępowania poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy i pominięcie następujących okoliczności: zachowania przez skarżącego niemal nadmiernej, nietypowej dbałości i staranności w prowadzeniu jego spraw (ustalenie adresu do korespondencji w miejscu aktywnego prowadzenia hotelarskiej działalności gospodarczej przez 7 dni w tygodniu każdego roku, gdzie obieg dokumentów i korespondencji, poza odosobnionym przypadkiem mającym miejsce w niniejszej sprawie, jest zachowany we właściwej, formalnej formie, terminowo i rzetelnie oraz ustanowienie pełnomocnika do reprezentowania jego interesów - pracownika wskazanego przedsiębiorstwa, braku zawinienia po stronie skarżącego w uchybieniu terminowi na wniesienie odwołania, podjęcia wszelkich czynności zmierzających do przywrócenia terminu na wniesienie odwołania bezpośrednio po powzięciu informacji o jego uchybieniu, w ustawowo określonym terminie, wystąpienie w sprawie okoliczności niemożliwych do przewidzenia przez skarżącego;

4) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, przy jednoczesnym braku przesłanek pozwalających na stwierdzenie zgodności z prawem postanowienia organu oraz ustalenie, że orzeczenie to nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego;

5) art. 145 §1 pkt 1 lit c w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi podczas gdy zaskarżone postanowienie obarczone było istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 k.p.a. i winno zostać uchylone gdyż organ:

- odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych ujawnionych we wniosku o jego przywrócenie wynika, że w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a., zaś po stronie skarżącego zaistniała przeszkoda, której nie był w stanie przezwyciężyć, zasadniczo niemożliwa do przewidzenia nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w prowadzeniu swoich spraw, przy użyciu właściwego w danych warunkach wysiłku;

- błędne przyjął, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi na wniesienie odwołania nie nastąpiło z jej winy, a w konsekwencji odmowę przywrócenia terminu do jego wniesienia.

Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2023 r. skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie wnosząc kasację zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, po doręczeniu odpisu tej skargi, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przechodząc do oceny zasadności skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że podniesiono w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wadliwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego. Tymczasem w niniejszej sprawie niesporne są okoliczności faktyczne związane z doręczeniem skarżącemu decyzji organu I instancji, terminem do skutecznego wniesienia od niej odwołania, wadliwego złożenia odwołania na adres poczty elektronicznej Gminy [...] i skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca kwestionowała dokonane w sprawie ustalenia w tym zakresie. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek podmiotu, który uchybił terminowi, w którym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W postępowaniu wszczętym takim wnioskiem dokonuje się wyłącznie oceny, czy wnioskodawca uprawdopodobnił okoliczności świadczące o braku jego winy w uchybieniu terminowi. Orzekające w sprawie organy dokonały takiej oceny, tym samym nie można skutecznie zarzucić im naruszenia ww. przepisów postępowania. Z treści skargi kasacyjnej wynika natomiast, że nadal sporna pozostaje okoliczność zgodności z prawem dokonanej przez organ i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, co było warunkiem niezbędnym dla przywrócenia terminu do dopełnienia tej czynności procesowej w trybie art. 58 § 1 k.p.a.

Mając zatem na względzie istotę zaistniałego sporu wskazać należy, że nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzające do podważenia wyrażonego w sprawie stanowiska, iż do uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 18 marca 2022 r., znak: [...], doszło bez jego winy.

Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, zaś ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do upływu terminu dokonania czynności. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarżący w niniejszej sprawie wskazywał – podnosząc m.in. okoliczności podania mu przez jego pracownika błędnej daty odbioru decyzji organu I instancji - że nie ponosi osobiście winy za uchybienie terminu, jednak nie jest to okoliczność wystarczająca do uwzględnienia wniosku o jego przywrócenie. Strona ponosi wszelkie konsekwencje działań osób, którymi się posłużyła, w tym także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Stanowisko to od lat jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Ponadto o braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie świadczy brak świadomości, że przyjęta przez niego forma nadania odwołania (na adres poczty elektronicznej Urzędu Gminy) nie zachowuje przewidzianych ustawowo wymogów. Okoliczność nieznajomości procedury, czy też brak wiedzy prawniczej nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Nieznajomość prawa, czy niezrozumienie przepisów prawa procesowego nie mogą być uznawane jako usprawiedliwione przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty są one zawinione przez stronę. Także podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności dotychczasowej nadmiernej dbałości skarżącego o sprawny obieg korespondencji i jego nietypową staranność w prowadzeniu spraw - "poza odosobnionym przypadkiem mającym miejsce w niniejszej sprawie" (cytat) - jak również okoliczność podjęcia wszelkich czynności zmierzających do przywrócenia terminu na wniesienie odwołania bezpośrednio po powzięciu informacji o jego uchybieniu, nie usprawiedliwiają na kanwie niniejszej sprawy braku winy w uchybieniu terminu do dokonania spornej czynności procesowej. Oceniając w trybie art. 58 § 1 k.p.a. kwestię winy w uchybieniu terminowi organy nie biorą pod uwagę dotychczasowej terminowości strony, tylko dokonują oceny konkretnej sytuacji prawnej, a ta w niniejszej sprawie świadczy o niedostatecznej staranności skarżącego w prowadzeniu własnych spraw, co nie stanowi podstawy do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z tych wszystkich względów nie mogły odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a.

Przy czym odnośnie powiązania przywołanych dotychczas zarzutów skargi kasacyjnej z art. 133 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., zwrócić należy uwagę na jego wadliwe w okolicznościach tej sprawy powołanie. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 795/07). Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną, np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Należy jednak odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (zob. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 6419/21).

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym pełniącym dwojaką funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc skutecznie zaskarżyć wyrok Sądu pierwszej instancji musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować "kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, wyczerpująco wyjaśniające podstawy rozstrzygnięcia i w pełni poddaje się kontroli instancyjnej. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika w sposób jasny jakie okoliczności zdaniem Sądu pierwszej instancji uzasadniały podjęcie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji zaskarżonego wyroku. Argumentacja Sądu jest jasna i zrozumiała.

Wbrew stanowisku wyrażonemu we wniesionym środku odwoławczym Sąd pierwszej instancji, w realiach tej sprawy, przeprowadził zatem prawidłową kontrolę legalności i słusznie zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. oddalenia wniesionej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 31 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tych okolicznościach skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.