Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 866/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 20 października 2023 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 31 sierpnia 2023 r. znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej M. C. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Syg.akt VIII SA/Wa 866/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 października 2023 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2023 roku, poz. 775 ze zm. dalej jako k.p.a), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania M. C., od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 31 sierpnia 2023 roku, znak [...], odmawiającej nakazania B. S., przywrócenia do stanu poprzedniego działki nr ew. [...] ( ark. [...], obręb K.), zlokalizowanej przy ul. K. w R. – orzekło – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji, który w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadził w dniach 28 lipca i 7 października 2022 roku oględziny stanu istniejącego na gruncie, a w dniu 18 lipca 2023 roku rozprawę administracyjną. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania wystąpiła współwłaścicielka działki nr [...] M. C. wskazując, że w związku z podniesieniem poziomu gruntu na działce sąsiedniej nr ew. [...], jej działka jest zalewana wodami opadowymi spływającymi z działki nr [...]. Organ wskazywał, że działka skarżącej jest położona najniżej w stosunku do działek ją okalających i ulicy K.. W wyniku upływu czasu oraz i prowadzonych inwestycji w postaci budowy ulicy K. oraz budynków, nieruchomość skarżącej znajduje się w zagłębieniu. Spływ wody następuje od działek nr ew. [...] i [...] w kierunku ulicy K. i K., co stanowi naturalny spływ wód opadowych i roztopowych. Teren ten znajduje się w obszarze zagrożonym powodzią od wód gruntowych.

Organ ustalił, że właścicielka działki nr [...] podwyższyła jej teren poprzez nawiezienie ziemi i rozplantowanie, przy czym został zachowany naturalny kierunek spływu wód.

Materialnoprawną podstawę rozpoznania sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku prawo wodne( DZ.U z 2023 roku, poz. 1478 ze zmianami, dalej jako ustawa). Zgodnie z art.234 ust.1 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

-1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

-2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie( ust.1).

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich( ust.2).

Dyspozycją przepisu art. 234 ust.3 ustawy objęta jest sytuacja, w której doszło do sytuacji zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie. Zwrot normatywny ,, zmiana ta wpływa ‘’wskazuje, że zarówno zmiana jak i jej szkodliwy wpływ powinny realnie nastąpić. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na konieczność badania związku przyczynowo – skutkowego, który w sprawach ze stosunków wodnych dotyczy nie tylko określonych działań ludzkich i ich skutków, ale zaistnienia określonych zjawisk przyrodniczych ( zmiana stanu wody, np. kierunku lub intensywności spływu, zalania gruntu, podtopienia budynku).

Do zastosowania art. 234 ust.3 ustawy niezbędne jest zaistnienie łącznie dwóch przesłanek – zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Konieczne jest ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo – skutkowym z powstała szkodą na sąsiednim gruncie szkodą.

W przedmiotowej sprawie M. C. – współwłaścicielka działki nr [...]wystąpiła z wnioskiem o naruszenie stosunków wodnych na jej działce poprzez podwyższenie gruntu przez właścicielkę działki sąsiedniej oznaczonej nr [...].

Organ zauważył, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w pełnym zakresie poprzez oględziny działek w dniach 28 lipca i 7 października 2022 roku oraz rozprawę administracyjną w dniu 18 lipca 20223 roku. Organ ustalił, że działka nr [...] należąca do B. S. została podniesiona poprzez nawiezienie ziemi do poziomu działki nr [...], na długości 2/3 w kierunku budynku przy ul. K.. Wcześniej powierzchnia działki nr [...] została podwyższona i zlikwidowano na niej naturalny zbiornik wody, a w jego miejsce powstała utwardzona droga dojazdowa. Pomimo podniesienia poziomu działki nr [...] zachowany został na niej naturalny kierunek spływu wód opadowych w kierunku ulicy K. tj. równolegle do działki skarżącej. W wyniku niwelacji terenu działki nr [...] wystąpiła różnica poziomów pomiędzy tą działka a działką skarżącej, w najwyższym punkcie o około 2 metry. Tyle bowiem wynosi zagłębienie środkowej części działki skarżącej. Działka skarżącej jest niezamieszkała i nieużytkowana, porośnięta wieloletnią roślinnością, w takim stopniu, że utrudnia wejście na działkę. Jest położona na terenie bagnistym i mokrym, zagrożonym powodzią od wód gruntowych. Ulica K. granicząca z działkami nr[...]i [...]posiada powierzchnię utwardzoną, asfaltową. Ze względu na brak wydzielonego pasa drogowego nie wykonano rowów odwadniających. Odwodnienie tej ulicy odbywa się powierzchniowo, po gruncie pobocza w kierunku istniejących rowów ulicy K..

Organ zauważył, że z art. 234 ust.3 ustawy wynika, że dla jego zastosowania niezbędne jest ustalenie, że na gruncie doszło nie tyle do zmiany sposobu zagospodarowania , ale do zmiany ,, stanu wody ‘’przez co należy rozumieć ingerencję w odpływ wód opadowo – roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich w warunkach niekorzystania z tych wód. Skutkiem zmiany stanu wód jest szkoda dla gruntów sąsiednich, polegająca, np. na zalewaniu tego gruntu, zmianie kierunku spływu wód opadowych albo zintensyfikowaniu spływu wód. Nie każda zmiana na gruncie musi powodować zmiany stanu wody.

W przedmiotowej sprawie w ocenie organu nawiezienie ziemi i jej rozplantowanie na działce nr [...], w kierunku ul. K. nie doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie. Z mapy wysokościowej wynika, że wody opadowe spływają z działek położonych powyżej działek nr [...] i [...] poprzez działkę skarżącej i działkę nr [...] i dalej na ulicę K.. Działka skarżącej jest położona jest poniżej okalających ją działek, co może powodować okresowe stagnowanie wody. Nie oznacza to, że spływająca woda z wyższych partii terenu na działkę skarżącej jest efektem działań właścicielki nr [...]. Ponadto nie stwierdzono wystąpienia jakichkolwiek szkód na działce skarżącej, pomimo, ze postępowanie toczyło się w sprawie od ponad roku. Twierdzenia skarżącej, że jej działka jest zalewana na skutek działań właściciela działki sąsiedniej – nr [...] i z tego powodu nie może z niej korzystać są gołosłowne, nie poparte jakimikolwiek dowodami.

Organ wskazywał, że zakres postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie jest wyznaczony przesłankami wynikającymi z art. 234 ust.3 ustawy. Powołany przepis należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie, powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a skutkiem.

W ocenie organu odwoławczego mimo, że właścicielka działki nr [...] podwyższyła jej teren, to prace te nie zmieniły dotychczasowego kierunku spływu wód opadowych i roztopowych. Ponadto nie stwierdzono jakichkolwiek szkód na działce skarżącej, które spowodowane by były działaniami na działkach sąsiednich.

Z tych też względów w ocenie organu odwoławczego odwołanie skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła M. C..

Zaskarżonej decyzji zarzucała:

1) naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne polegające na nieprawidłowym ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez błędne przyjęcie, iż brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy działaniem właściciela działki numer [...] ze szkodą dla działki o numerze [...], podczas gdy dochodzi do znacznego gromadzenia się wody i zalewanie działki, której skarżąca jestem współwłaścicielem, a zatem istnieje przesłanka do nakazania właścicielowi działki przywrócenia stanu poprzedniego działki numer [...], obręb K.,

2) naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy polegające na błędnym przyjęciu, iż to na skarżącej de facto spoczywa obowiązek podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, skoro to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, a nie przerzucanie tychże obowiązków na skarżącą i błędne jest stanowisko organu, że jego obowiązek w zakresie poszukiwania, oceny i kategorycznego stwierdzenia wszelkich możliwych zmian jest ograniczony, 3) naruszenie aft. 234 ust.3 ustawy poprzez pominięcie przy ocenie stanu faktycznego sprawy, iż na granicy działki skarżącej powstała skarpa z nawiezienia ziemi przez właściciela działki numer 64, która może doprowadzić do osunięcia, co może zagrażać osobom ewentualnie tam przebywającym.

W ocenie strony skarżącej decyzję z dnia 20 października 2023 roku uznać należy za nieuzasadnioną.

Wskazywała, że właściciel działki sąsiadującej dokonał bezzasadnego podwyższenia poziomu swojej działki, tworząc niejako nasyp o wysokości nawet ponad dwa metry. Powyższe zostało w sposób jednoznaczny potwierdzony w uzasadnieniu decyzji, gdzie podano: "f...) bezspornym jest, że właścicielka działki nr [...] podwyższyła jej teren poprzez nawiezienie ziemi i jej rozplantowanie".

W ocenie strony skarżącej działanie właściciela tejże działki było całkowicie nieuzasadnione oraz bezprawne. Przede wszystkim nikt ze współwłaścicieli działki numer [...] nie został zawiadomiony o jakichkolwiek czynnościach dokonywanych na sąsiedniej działce. Skutkiem podwyższenia przez właściciela sąsiedniej działki poziomu gruntu jest bardzo znaczne gromadzenie się wody i zalewanie działki, której skarżąca jest współwłaścicielem.

Ponadto na granicy działki numer [...] powstała skarpa z nawiezienia ziemi przez właściciela działki numer [...]. Skarpa ta jest tak wysoka, że może doprowadzić do osunięcia, co może zagrażać osobom ewentualnie tam przebywającym.

W doktrynie i orzecznictwie bez względu na to, czy niezgodna z przepisami zmiana sposobu zagospodarowania przestrzennego terenu następuje na terenie nieobjętym planem, czy też na terenie dla którego uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to takie zdarzenie, jako bezprawne, wymaga w państwie prawa odpowiedniego przeciwdziałania ze strony powołanych do tego organów państwa (np. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r. II OSK 6/08 i z dnia 8 września 2021 r. II OSK 3170/18).

Strona skarżąca podnosiła, że nie może zgodzić z argumentacją organu, iż w przedmiotowej sprawie nie znaleziono związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy działaniem właściciela działki numer [...] ze szkodą dla działki numer [...]. Chybione jest stwierdzenie organu, że w sposób nie budzący wątpliwości kompleksowo wyjaśniono sprawę w oparciu o zebrane dowody. Jak już podniesiono uprzednio to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków celem do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Dlatego też nie można zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 października 2023 roku, iż eliminowany jest obowiązek organu w zakresie poszukiwania, oceny lub kategorycznego stwierdzenia wszelkich możliwych zmian, jakie w szczególności w przyszłości mogą, chociaż nie muszą przynieść w stosunkach wodnych aktualne działania właściciela działki gruntu.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzeć dostępny materiału dowodowy w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast przepis art. 77 k.p.a nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Również obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności (art 7 i art 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. r., svgn, akt ISA/WA 432/2006, publ. Lex Polonica nr 1543146; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ÓZ w Łodzi z dnia 26 listopada 1999 r. sygn. akt I S/\/Łd 1592/97, publ. Lex Polonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1609/98, publ .Lex Polonica)".

Tym samym to organ z własnej inicjatywy powinien podjąć wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia przedmiotu sprawy, a nie przerzucać tego obowiązku na skarżącą. W cytowanym powyżej orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził także, że przepis art. 77 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 234 ustawy. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1) oraz odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). W myśl ust. 3 komentowanego przepisu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

W przedmiotowej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia czy podwyższenie poziomu działki nr [...] przez jej właścicielkę, poprzez nawiezienie ziemi na te działkę i jej rozplantowanie spowodowało zakłócenie stosunków wodnych na działce skarżącej o nr [...] położonej w R. przy ul. K.. W ocenie skarżącej zmiana ta wpłynęła niekorzystnie na jej działkę objawiająca się podtapianiem( zalewaniem) przez wody opadowe i roztopowe spływające z działki nr [...].

W ocenie organu podwyższenie terenu działki nr [...] przez jej właścicielkę nie spowodowało zmiany stosunków wodnych na działce skarżącej, a tym samym nie powstała żadna szkoda wywołana zachowaniem B. S.. Organ podnosił, że dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a skutkiem. W ocenie organu odwoławczego prawidłowe są ustalenia organu pierwszej instancji, że wody opadowe spływają na działkę skarżącej zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu.

Należy zauważyć, iż organ swoje ustalenia faktyczne oparł na dwukrotnych oględzinach przedmiotowych nieruchomości oraz przeprowadzonej rozprawie administracyjnej. Zastosowanie art. 234 ust. 3 p.w. uzależnione jest od szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie zmian stanu wody zaistniałych na gruncie właściciela. Pojęcia "szkoda" i "szkodliwe zmiany" nie są tożsame. Za szkodę należy uznać obiektywnie pojęty, i wykazany w postępowaniu uszczerbek po stronie poszkodowanego. "Szkodliwe zmiany" to stan, gdy wystąpiły (również w sposób obiektywny ustalone) czynniki pogarszające warunki korzystania z rzeczy. Szkodliwą zmianą będzie zatem niewątpliwie zaistnienie na nieruchomości okresowych podtopień związanych ze zmianą kierunku i natężenia spływu wód opadowych i roztopowych na gruncie sąsiednim. Tak rozumiane zmiany mogą, ale nie muszą przy tym ostatecznie prowadzić do wystąpienia szkody. Należy też wyjaśnić, że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie może być też procesem długotrwałym, wymagającym obserwacji, niejednokrotnie niedającym się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (vide: wyrok NSA z dnia 10 października 2023 r., sygn. III OSK 764/22, dostępny jw.).

Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 p.w. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy. W razie ustalenia, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie organ zwolniony jest od badania pozostałej przesłanki, czyli szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie.

Sprawy z zakresu stosunków wodnych zasadniczo wymagają dla zastosowania art. 234 ust. 1 p.w. wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą a szkodliwym wpływem (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 1495/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Kr 407/15; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Bk 138/14; wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Ke 373/14, dostępne jw.). W tego rodzaju sprawach bowiem zasadnicze znaczenie mają ustalenia z zakresu dziedzin specjalnych: hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych. który dysponując odpowiednią wiedzą z wymienionego zakresu będzie w stanie ocenić, czy na działkę szkodliwe wpływa ewentualna zmiana stanu wód i czy między tym szkodliwym oddziaływaniem oraz zmianą stanu wód istnieje związek przyczynowy. Rolą takiego biegłego będzie także zajęcie stanowiska w zakresie stosowania środków w celu wyeliminowania szkodliwych zmian stanu wody na gruncie. Dowód z opinii biegłego podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organ, ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w jego merytoryczną część, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Rzeczą organów jest zbadanie - w aspekcie wymogów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czy ekspertyza została sporządzona zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych oraz czy jest logiczna i zupełna.

Pozyskanie dowodu z opinii biegłego nie zwalnia organu z obowiązku takiego poprowadzenia postępowania, by konkluzje zawarte w ekspertyzie adekwatne były do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. to obowiązkiem organu jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu istotny element stanu faktycznego nie został w kontrolowanym postępowaniu wyjaśniony.

Należy zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 6 grudnia 2022 roku odmawiające nakazania B. S. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] decyzją z dnia 23 stycznia 2023 roku, uchyliło decyzję organu pierwszej insancji. Organ wskazywał na niepełne ustalenia faktyczne, mając na myśli np. wysokość podniesienia działki nr [...]. W sytuacji podniesienia poziomu tej działki, to ocena wpływu tego zachowania na stosunki wodne wymaga wiedzy specjalnej. Jeśli organ nie posiada takiej wiedzy, to winien skorzystać z pomocy biegłego. Organ podnosił, że nie istnieje przepis wręcz nakazujący powołanie biegłego, to często może to być niezbędne, zwłaszcza wtedy gdy twierdzenia stron są sprzeczne.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie z uwagi na charakter problemu, niejasności co do stanu faktycznego oraz normę z art. 78 k.p.a. nieodzownym staje się powołanie biegłego.

Organ ponownie rozpoznając sprawę uzupełnił postępowanie w sprawie i przeprowadził rozprawę administracyjną. Organ uznał potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, celem ustalenia czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce skarżącej wskutek podwyższenia działki nr [...], należącej do B. S..

W ocenie Sądu bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie da się jednoznacznie przesądzić czy zmiany dokonane przez właścicielkę działki nr 64 spowodowały zmianę stosunków wodnych na działce skarżącej. Fakt, iż w dacie oględzin żadnych podtopień i zastojów wodnych nie zauważono nie może jednoznacznie przesądzać, że takie zmiany nie miały miejsca lub nie mogą mieć miejsca. Organ nie zbadał, czy podwyższenie poziomu działki sąsiedniej nie wpływa na zwiększenie natężenia napływu wody na działkę skarżącej. Wymagałoby to ustalenia różnicy poziomów między działką skarżącej a sąsiednią działką, przed i po podwyższeniu i konsekwencjach tej zmiany. Sam fakt, że działka skarżącej jest położona niżej i naturalny spływ wody z działek wyżej położonych będzie sprowadzał napływ wody na jej działkę, nie może jednoznacznie przesądzać że podwyższenie działki nr [...] nie miało znaczenia dla stosunków wodnych na jej działce.

W związku z powyższym biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o obowiązku zwrotu kosztów postępowania, na który składa się uiszczony wpis sądowy.