Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 46/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a ust. 1, 13b, 15 ust. 2 pkt 3, 15c ust. 3, 24a ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1280
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży  Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.)
article: art. 135
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego A. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2023 r. poz. 1280 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową", po rozpatrzeniu wniosku p. A. S., zwanego dalej "Funkcjonariuszem" o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] stycznia 2022 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec Funkcjonariusza art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej – utrzymano w mocy wspomniane orzeczenie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Funkcjonariusz - pismem z [...] lipca 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,

- decyzją z [...] stycznia 2022 r. odmówiono wyłączenia stosowania art. 15c, 22a oraz 24a ustawy zaopatrzeniowej,

- organ proceduje obecnie wobec wniosku Funkcjonariusza o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można - w drodze decyzji - w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a danego aktu ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

- treść powyższego przepisu nakłada na organ przede wszystkim obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych - określonych art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; są one nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy – poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,

- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",

- przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy wskazano, że całkowity okres służby Funkcjonariusza to 27 lat i 9 miesięcy; służbę na rzecz totalitarnego państwa pełnił natomiast przez 17 lat i 8 miesięcy; znaczną część służby pełnił zatem na rzecz państwa totalitarnego; nie można więc uznać pełnionej przezeń służby na rzecz totalitarnego państwa za krótkotrwałą; decyzja zaś o podjęciu służby stanowiła akt woli Funkcjonariusza, była podjętą w pełni świadomie, dobrowolnie, z rozmysłem, ze względu na długość jej pełnienia – była trwałą; w stosunku do Funkcjonariusza pierwsza z przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wystąpiła,

- nie kwestionowano rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Funkcjonariusza w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. – w szczególności z narażeniem życia i zdrowia; nie uchylał się od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź nie czynił tego niewłaściwie; w aktach osobowych nie ma dokumentów, dotyczących wszczynania i prowadzenia wobec Funkcjonariusza postępowań dyscyplinarnych, karnych oraz karno-skarbowych, a także informacji o wyrokach w sprawach karnych lub karno-skarbowych; w czasie służby w Urzędzie Ochrony Państwa, zwanym dalej "UOP", odznaczono go Złotym Krzyżem Zasługi i Brązowym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju; wyróżniono też krótkoterminowym urlopem; Funkcjonariusz - w okresie 1 sierpnia 1990 r. do 20 marca 2000 r. - podejmował czynności w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu; uprawniało go to do podwyższenia emerytury - zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1611), zwanego dalej "rozporządzeniem o podwyższaniu emerytur",

- badanie zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzależniono od spełnienia obu przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; ustawodawca - konstruując przywołany przepis - użył pomiędzy pierwszą i drugą przesłanką spójnika "oraz", jego intencją było zatem traktowanie obu wymogów łącznie; w przeciwnym razie użyłby np. spójnika "lub"; skoro Funkcjonariusz nie spełnił przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku"; organ nie miał więc możliwości wyłączenia wobec niego stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej,

- analiza materiału dowodowego – stanowiącego kopię akt osobowych – pozwala stwierdzić, że Funkcjonariuszowi - w trakcie służby w Służbie Bezpieczeństwa (dalej "SB") - regularnie podwyższano uposażenie zasadnicze, dodatek specjalny oraz operacyjny; w okresie 1 grudnia 1972 r. do 31 lipca 1990 r. pełnił służbę w jednostkach organizacyjnych SB na stanowiskach: inspektora, starszego inspektora a następnie kierownika Sekcji [...] Wydziału [...] SB KWMO w [...]; ukończył też Studium Podyplomowe Akademii Spraw Wewnętrznych; były to jednostki enumeratywnie wymienione w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej,

- ustalenie, czy były Funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji nie jest możliwe bez ustalenia, czym zajmowały się komórki organizacyjne, w których pełnił służbę; przedstawiono strukturę pionu [...] oraz nakreślono przedmiot jego zainteresowania, m.in. w zakresie działań kontrwywiadowczych; trudno stwierdzić, aby Funkcjonariusz - zatrudniony w tym pionie przez okres prawie 18 lat - realizował czynności ograniczające się do zwykłych, standardowych działań - podejmowanych w służbie publicznej; pełniąc służbę w tej komórce był funkcjonariuszem stricte operacyjnym, merytorycznym, wykonującym typowe zadania związane z istotą funkcjonowania SB; przebieg służby Funkcjonariusza nie pozwala przyjąć, by spełniono warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" - wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- w ustawie zaopatrzeniowej przewidziano tryb ustalenia pełnienia przez daną osobę służby na rzecz totalitarnego państwa; przypisano tę kompetencję wyłącznie Instytutowi Pamięci Narodowej, zwanemu dalej "IPN"; okres służby na rzecz totalitarnego państwa IPN ustalił w oparciu o posiadane materiały źródłowe – tak: informacja o przebiegu służby z [...] marca 2017 r.; wobec tego rolą organu nie było weryfikowanie tego dokumentu; w razie braku zgody – co do wydanej przez IPN informacji o przebiegu służby - Funkcjonariusz mógł podnieść tę kwestię nie ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji; organ tymczasem jest związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez IPN.

W skardze Funkcjonariusz, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzucił wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów:

- postępowania - art. 7, 77, 80 i 107 § 3 "K.p.a.", upatrywanym w:

- pominięciu faktów z przebiegu jego służby w SB, odnoszących się do wykonywanych zadań w strukturach kontrwywiadu; poprzestano wyłącznie na wskazaniu ram czasowych, w jakich pracował w SB, wyliczono zajmowane stanowiska oraz wskazano ukończenie studiów podyplomowych; skutkowało to błędnym uznaniem, jakoby Funkcjonariusz działał na rzecz totalitarnego państwa; realizował tymczasem zadania, będące działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań - podejmowanych w służbie publicznej w profesjonalnym kontrwywiadzie,

- pominięciu, że - przed zatrudnieniem w UOP – Funkcjonariusz przeszedł pozytywną weryfikację; dotychczasowa służba zatem nie nosiła znamion, wskazujących na popełnienie w uprzednim okresie czynów niegodnych,

- błędnym przyjęciu, że kwestię służby na rzecz państwa totalitarnego przesądza informacja z IPN o przebiegu jego służby - której treścią organ jest związany,

- braku ustalenia szczegółów podejmowanych przez Funkcjonariusza podczas służby w UOP działań - pod kątem ustawowego wymogu, dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia; nie oceniono też jego służby pod kątem spełnienia przezeń przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku"; Funkcjonariusz tymczasem wykonywał - z narażeniem życia i zdrowia - objęte klauzulą tajności działania - nakierowane na zwalczanie obcych wywiadów; otrzymał z rąk Prezydenta RP Złoty Krzyż Zasługi, uzyskał awanse w stopniach od kapitana do pułkownika, a także współtworzył delegaturę UOP i przez 10 lat był zastępcą jej szefa,

- nieuwzględnieniu okoliczności, że szczegóły działalności Funkcjonariusza – w tym przedsięwzięcia operacyjne, w których uczestniczył lub którymi kierował – są objęte klauzulą tajności; nie mógł zatem w postępowaniu przed organem powoływać się na dokładny przebieg służby, ale mógł i powinien to ustalić organ; informacje, które mogły być ujawnione w toku postępowania, powinny prowadzić do konkluzji, że Funkcjonariusz wyróżniał się na tle innych i ma ponadprzeciętne zasługi; jego sprawę należało zatem uznać za szczególnie uzasadniony przypadek - w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- materialnego:

- art. 8a ust. 1, w zw. z art 13a oraz art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – przez błędne przyjęcie, że - tylko ze względu na pracę w SB, osiągane awanse w tej służbie i odbyte studia podyplomowe - Funkcjonariusz pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa; definicja ustawowa "służby na rzecz totalitarnego państwa" przedstawia się jako kryterium wyjściowe w analizie sytuacji prawnej indywidualnych funkcjonariuszy; ma ono w istocie konstrukcję ustawowego domniemania o istnieniu podstawy prawnej do obejmowania wszystkich funkcjonariuszy, pełniących służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, restrykcyjnymi unormowaniami w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego; domniemanie to można jednak obalić w konkretnym stanie faktycznym - m.in. z uwagi na charakter, rodzaj wykonywanych czynności, których nie można ocenić negatywnie,

- art. 8a ust. 1 przez błędna wykładnię; polegało to na:

uznaniu, że - dla zastosowania wyłączenia z art. 15c ustawy zaopatrzeniowej - niezbędne jest zaistnienie łącznie przesłanek, wskazanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego aktu; prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi tymczasem do wniosku, że przesłanki (kryteria) te mają jedynie pomocniczy charakter, zaś brak spełnienia którejś z nich, nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków";

błędnym przyjęciu, że wykonywanie obowiązków służbowych rzetelnie i z najwyższym zaangażowaniem - w szczególności z narażeniem życia i zdrowia - nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku"; prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi zaś do wniosku, że ustawodawca nie zacieśnił przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku do potrzeby wyróżnienia się danego funkcjonariusza - posiadania przezeń nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych zasług;

błędnym uznaniu - wobec stwierdzeniu, że służba Funkcjonariusza nie była krótkotrwałą - za bezcelową analizę potencjalnego spełnienia przesłanki z pkt 2, choć stwierdzono, że w danym przypadku przesłanka ta zaistniała.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – przez błędną jego wykładnię. Mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Wydając negatywne dla Funkcjonariusza orzeczenie, nie uzasadniono go bowiem - przez przywołanie dopuszczalnych przesłanek odmowy zastosowania reguły, przewidzianej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Rozpoznając sprawę, organ przede wszystkim mylnie przyjął, jakoby niezbędnym warunkiem zastosowania wyjątku, przewidzianego art. 8a ust. 1, było kumulatywne wystąpienie przesłanek opisanych w pkt 1 i 2 danej jednostki redakcyjnej. Jak przyjęto w ugruntowanym już orzecznictwie (tak m.in. wyrok NSA o sygn. akt III OSK 2884/22, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), warunki wskazane w tych punktach wyznaczają ramy, w ramach których należy rozważyć, czy w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek wyłączenia zasad ogólnych - dotyczących funkcjonariuszy, pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.

Organ bezzasadnie też przyjął, że samo zaangażowane pełnienie służby na rzecz totalitarnego państwa dyskwalifikuje Funkcjonariusza jako osobę, wobec której można zastosować przewidziany ustawą wyjątek. Szczegółowo wywiedziono mianowicie w uzasadnieniu skarżonego aktu, dlaczego właśnie tak oceniono jego aktywność w danym okresie. Trafnie wprawdzie - wobec realiów rozpoznawanej sprawy - organ wywiódł, że sama okoliczność pełnienia służby, niewykraczającej poza czynności typowe dla działania określonego rodzaju służb publicznych, nie może stanowić przesłanki zastosowania wyjątku. Z woli prawodawcy bowiem, samo współuczestniczenie - przez pełnienie różnych funkcji – w działaniach, współtworzących aparat przemocy w państwie totalitarnym instytucji publicznych (wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej) stanowi przesłankę zastosowania reguł przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Definiując służbę na rzecz totalitarnego państwa odniesiono ją wprost do kryterium zatrudnienia bądź pełnienia służby w określonych instytucjach aparatu represji. Prawodawca przewidział jednak również - jako wyjątek od ogólnej zasady - możliwość wyłączenia reguł – w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Dany przepis szczególny nie mógł być wszak skierowany do wszystkich funkcjonariuszy czy pracowników, wykonujących zwykłe, rutynowe czynności - w ramach stosownych służb. Ci bowiem - jak należy zakładać - stanowili większość, zaś przypisanie konkretnych zachowań nagannych (np. prześladowań wobec opozycji demokratycznej) wobec znacznego upływu czasu i braku możliwości odtworzenia historii służby poszczególnych osób oraz zakresu ich faktycznych czynności nie jest - poza odosobnionymi przypadkami - wykonalne. Kryterium zastosowania wyłączenia w związku z wystąpieniem szczególnego przypadku, nie może być więc sam brak informacji o podejmowaniu przez danego funkcjonariusza czy pracownika czynności, wykraczających poza zwykłe, realizowane przez określonego rodzaju służby – np. godzących w członków opozycji demokratycznej. Jak wskazano na wstępie, nie oznacza to jednak a priori wyłączenia kompetencji zastosowania wyjątku wobec osób, pełniących służbę na rzecz państwa totalitarnego, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności.

W rozpoznawanym przypadku - w niespornie ustalonym stanie faktycznym (co do zakresu informacji o pełnieniu służby przez Funkcjonariusza na rzecz państwa totalitarnego a następnie demokratycznego) - organ bezzasadnie skonstatował - mylnie wykładając treść normatywną art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – jakoby nie można było wobec danej osoby zastosować owego, szczególnego uprawnienia.

Trafnie skonstatowano wprawdzie, że - wobec czasu pełnienia służby w okresie wskazanych w art. 8a ustęp 1 pkt 1, przy odniesieniu do pełnych ram jej pełnienia przez Funkcjonariusza, nie sposób uznać aby spełniono warunek tam wskazany. Co jednak wcześniej odnotowano, nie wykluczało to zastosowania wyłączenia, gdy - pomimo nie spełnienia danego warunku - przypadek Funkcjonariusza stanowił "szczególnie uzasadniony".

Jak wskazano wcześniej, okolicznością wyłączającą zastosowanie wyjątku nie mogło być także pełnienie - nawet w sposób zaangażowany - służby na rzecz totalitarnego państwa. Prawodawca - ustanawiając wyjątek wskazany w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przyjął bowiem, że regulacje przewidziane w art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej, mogą nie odnosić się do niektórych funkcjonariuszy, którzy podjęli ofiarną służbę w instytucjach, służących ochronie bezpieczeństwa w demokratycznym państwie.

W tym kontekście wymaga odnotowania, że prawodawca wyłączył stosowanie reguł obniżenia wynagrodzenia wobec rodziny osób, które straciły życie w służbie dla państwa demokratycznego - tak art. 24a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej. Reguła ta ma charakter bezwzględny. Jednocześnie, formułując expressis verbis katalog przesłanek, które należy kwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek, wymienił wprost - w art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine - pełnienie służby z narażeniem życia lub zdrowia. Jak trafnie przyjmuje się w praktyce orzeczniczej (organu, jak i sądowej), nie chodzi tu oczywiście o potencjalne zagrożenie - pozostające typowo w związku z pełnieniem obowiązków w różnego rodzaju służbach mundurowych (wszak wtedy przypadek dany dotyczyłby wszystkich funkcjonariuszy). Dotyczy to stanu zagrożenia wykraczającego poza zwykłe ryzyko zawodowe w danej służbie.

Odnosząc to do realiów rozpoznawanie sprawy, należy wskazać że sam organ – w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenie – odnotował, że Funkcjonariusz przez prawie cały okres służby na rzecz demokratycznego państwa (około 10 lat) realizował zadania w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu – w myśl przepisów rozporządzenia o podwyższaniu emerytur. Podejmował więc ponadstandardowe ryzyko, zaś jego dokonania w służbie szczególnie doceniono. Oznaczono go bowiem Złotym Krzyżem Zasługi i Brązowym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju a także wyróżniono dodatkowym, krótkoterminowym urlopem.

Z kolei - w myśl art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej - znajdującym się w sytuacji jak Funkcjonariusz osobom przysługuje prawo do zwiększonej emerytury. Uwarunkowanie te pominięto oceniając sytuację Funkcjonariusza w kontekście wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku.

Otóż – w myśl art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej, który znajdzie zastosowanie wobec Funkcjonariusza, jeżeli nie dojdzie wobec niego do wyłączenia zasad ogólnych (na mocy art. 8a ust. 1) - wysokość jego uposażenia nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Mając na względzie wysoki stopień oficerski, w jakim zakończył służbę Funkcjonariusz (pułkownik), zastosowanie danej reguły musi prowadzić do obniżenia jego świadczenia - co za tym idzie m.in. utraty przywileju, przewidzianego art. 15 ust. 2 pkt 3 - nabytego bezspornie w toku służby na rzecz państwa demokratycznego.

Nie sposób zakładać, aby wolą prawodawcy było wystąpienie tego rodzaju skutków przyjęcia rygorystycznych zasad, dotyczących obniżenia uposażenia byłych funkcjonariuszy, pełniących służbę na rzecz państwa totalitarnego - przewidzianych art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Co istotne, przesłanką przyjęcie danych regulacji - wprost deklarowaną przez prawodawcę w uzasadnieniu stosownej noweli ustawy zaopatrzeniowej - było pozbawienie nienależnych przywilejów osób, które uzyskały je służbą na rzecz państwa totalitarnego. Ich zachowanie nie musi w istocie podlegać ochronie prawnej. Jak jednak wskazano, rozpatrywany przypadek nie należy do tej kategorii. Zastosowanie przyjętych zasad ogólnych prowadziłoby oczywiście także do utraty przywilejów, uzyskanych służbą na rzecz państwa demokratycznego - z narażeniem życia i zdrowia.

Sytuacja Funkcjonariusza stanowi więc niewątpliwie szczególnie uzasadniony przypadek. Organ nie doszukał się a następnie nie przywołał jednocześnie okoliczności, które mogłyby przemawiać przeciw zastosowaniu wyjątku, przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Jak wcześniej wskazano, nie mogła nią być wcześniejsza służba na rzecz totalitarnego państwa – także gdy Funkcjonariusz pełnił ją dobrowolnie i z dużym zaangażowaniem bądź uzyskiwał dobre wyniki w służbie. Z woli prawodawcy, także wobec tych funkcjonariuszy można wyłączyć stosowanie reguły ogólnych, jeżeli - wobec ofiarnej służby, podjętej na rzecz państwa demokratycznego - np. uzyskali oni szczególnie przywileje emerytalne, zaś zastosowanie rygorystycznych reguł obniżenia świadczeń - przewidzianych w art. 15c 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniowej - skutkowałby ich utratą. Intencji takich skutków nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy.

Trafna jest więc argumentacja skargi, gdzie zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w zakresie właściwego odkodowania przesłanek zastosowania przewidzianego danym przepisem wyłączenia.

Nie jest natomiast zasadna część innych zarzutów skargi, z następujących powodów:

- nie może mieć istotnego znaczenia w sprawie pozytywna weryfikacja Funkcjonariusza w 1990 roku; przepisy art. 15c 22a oraz 24a ustawy zaopatrzeniowej mają bowiem zastosowanie wyłącznie do takich osób (lub ich rodzin) - pozostających w służbie po likwidacji jednostek wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej,

- organ prowadzący niniejsze postępowanie nie jest właściwy dla oceny, czy – i w jakim okresie - Funkcjonariusz pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa; kwestie tej przesądzono w postępowaniu w przedmiocie obniżenia jego uposażenia - właściwym był tam organ rentowy i odpowiednio (w trybie instancyjnym) sąd powszechny; nie sposób uznać za prawidłowe rozumienia przepisów, gdzie przyjmuje się jakoby dwa różne organy mogły - w odrębnych postępowaniach - być właściwe dla oceny tej samej kwestii; stąd bezzasadne są zarzuty i wywody skargi w kontekście właściwego rozumienia pojęcia "służba na rzecz totalitarnego państwa"; gdyby Funkcjonariusz takiej służby nie pełnił (co przesądzano w innym postępowaniu), zakreślony art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wyjątek w ogóle nie może do niego znaleźć zastosowania; chybiona była wprawdzie także argumentacja organu - jakoby w danym postępowaniu kluczową rolę odgrywała informacja z IPN; nie ma to jednak znaczenia w kontekście realiów rozpoznawanej sprawy,

- w toku postępowania organ nie kwestionował spełnienia przez Funkcjonariusza warunku, wskazanego w art 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; nie może mieć więc istotnego znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, że części zadań Funkcjonariusza - obrazujących ponadprzeciętne zasługi - nie może on przywołać, ze względu na ochronę informacji niejawnych,

- nie uchybiono powinności właściwego wyjaśnienia sprawy - jej istotnej okoliczności faktyczne ustalono i nie są sporne; organ - na podstawie dostępnych materiałów, zrekonstruował prawidłowo przebieg służby i zakres zadań Funkcjonariusza - w czasie, gdy realizował czynności na rzecz totalitarnego państwa (wobec zakresu zachowanej dokumentacji); jak wskazano, nie ujawniono szczególnych okoliczności mogących stanowić przesłankę negatywną zastosowania wyjątku; trafnie wskazał wprawdzie organ, że zakres zadań, realizowanych przez komórki organizacyjne, gdzie pełnią służbę Funkcjonariusza, nie pozwala zakładać, że nie podejmował on działań, które ocenić należy jako naganne - np. służące zwalczaniu opozycji demokratycznej - i innych, ukierunkowanych na umacnianie struktur totalitarnego państwa; jak już wskazano, nie może być to jednak przesłanką negatywną zastosowania wyjątku; zachodzą bowiem istotne przesłanki -wymienione expressis verbis w art. 8 ust. 1 pkt 2 in fine ustawy zaopatrzeniowej - jako podstawa połączenia reguły ogólnych - dotyczących funkcjonariuszy, pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Bezzasadność zarzutów w powyższym zakresie, nie może mieć jednak znaczenia dla wyniku sprawy – skarga okazała się zasadna.

Pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy obowiązkiem organu było wydanie orzeczenia pozytywnego dla Funkcjonariusza -

w związku z treścią art. 7 K.p.a. in fine. Orzeczenie w tej sprawie nie może być rozumiane jako dowolne. W sprawie wystąpiły opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, a nie ujawniono okoliczności, które by mogły przeciw temu przemawiać.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Poniesionym kosztem było wynagrodzenie pełnomocnika.

Sąd nie uwzględnił wniosku skargi o uchylenie decyzji, poprzedzającej zaskarżoną. W skardze nie wywiedziono ani nie dopatrzył się też z urzędu, aby było to niezbędne dla załatwienia sprawy w myśl art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekając w sprawie organ jest uprawniony także odpowiednio (wedle okoliczności sprawy) wydać decyzję reformatoryjną. Rozpatrując ponownie sprawę uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.