Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 319/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 4, art. 129 ust. 1, art. 138 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia w części dotyczącej punktu gier oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P., po rozpatrzeniu odwołania B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...] cofającą zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej punktu gier [...] z [...] załącznika nr 1 do zezwolenia.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L. udzielił B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa lubelskiego. Miejsca, w których są zlokalizowane punkty gier na automatach o niskich wygranych stanowią załącznik nr 1 do wymienionej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L.. W pozycji [...] tego załącznika został wymieniony punkt gier mieszczący się w lokalizacji – [...].

Następnie Dyrektor Izby Celnej w P. uzyskał informację, że w punkcie gier na automatach o niskich wygranych [...], zaprzestano na ponad 6 miesięcy działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. cofnął decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w części dotyczącej punktu gier w [...] załącznika nr 1 do zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że spółka nie wykonywała działalności objętej zezwoleniem w punkcie gier [...], przez okres dłuższy niż 6 miesięcy, a przerwa w działalności nie była następstwem siły wyższej.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]

B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej wniosła o jej uchylenie w całości. W skardze spółka postawiła zarzuty:

1)naruszenia prawa materialnego, tj. art. 59 pkt 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez bezpodstawne jego zastosowanie w sytuacji, gdy spółka nie wykonywała działalności gospodarczej przez okres dłuższy niż 6 miesięcy ze względu na wystąpienie siły wyższej, polegającej na braku woli po stronie władającego lokalem dalszego udostępniania powierzchni w lokalu pod eksploatację automatów o niskich wygranych;

2)naruszenia art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2, art. 138 ust. 1 i art. 144 w związku z art. 4 ust. 1 lit a, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych w związku z art. 1 pkt 11 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/34 z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informatycznego, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że art. 129 ust. 2, art. 138 ust. 1, art. 14 ust. 1 i art. 6 ust. 1 w zestawieniu z normami art. 4 ust. 1 lit. a oraz art. 15 ust. 1, a także art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych nie są przepisami technicznymi w rozumieniu w/w dyrektywy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. o cofnięciu B. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...], nr [...] na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa lubelskiego, w części dotyczącej punktu gier w pozycji [...] załącznika nr 1 do zezwolenia.

Stosownie do art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540 ze zm.) działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Przepis art. 138 ust. 2 ustawy o grach hazardowych stanowi zaś, że do podmiotów, o których mowa w art. 129 ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 58 i art. 59, z tym, że organem właściwym jest organ właściwy do udzielania zezwolenia w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy.

Stosownie do art. 59 ustawy o grach hazardowych organ właściwy w sprawie udzielenia koncesji lub zezwolenia, w drodze decyzji, cofa koncesję lub zezwolenie, w całości lub w części, w przypadku:

1) nieusunięcia w wyznaczonym terminie stanu faktycznego lub prawnego niezgodnego z przepisami regulującymi działalność objętą koncesją lub zezwoleniem, lub z warunkami określonymi w koncesji, zezwoleniu lub regulaminie;

2) rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji, zezwoleniu lub regulaminie, lub innych określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności, na którą udzielono koncesji lub zezwolenia;

3) obniżenia kapitału zakładowego spółki poniżej granicy określonej w art. 10 ust. 1;

4) zaprzestania lub niewykonywania przez okres dłuższy niż 6 miesięcy działalności objętej koncesją lub zezwoleniem, chyba że niewykonywanie tej działalności jest następstwem działania siły wyższej;

5) skazania osoby będącej akcjonariuszem (wspólnikiem), członkiem organów zarządzających lub nadzorczych spółki za przestępstwo określone w art. 299 Kodeksu karnego;

6) dwukrotnego stwierdzenia uczestnictwa w grach hazardowych osoby poniżej 18 roku życia, w tym samym ośrodku gier lub punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych.

Z przepisu art. 59 ustawy o grach hazardowych wynika, że cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych zależy od zaistnienia przesłanek w nim określonych. Jedynym wyjątkiem od obowiązku zastosowania tego przepisu przez organ administracji publicznej jest ustalenie, że zaprzestanie bądź niewykonywanie tej działalności jest następstwem siły wyższej.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca spółka w punkcie gier [...],, nie wykonywała działalności objętej zezwoleniem z dnia [...], [...] przez 4 lata i 5 miesięcy (na dzień wydania decyzji z dnia [...]). Z dokumentu "zgłoszenia przemieszczenia/ zawieszenia eksploatacji/ wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier" GL-2, podpisanego przez upoważnionego pracownika spółki wynika, że skarżąca prowadziła działalność polegającą na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych w wymienionym punkcie gier i od dnia [...] zaprzestała wykonywania tej działalności przez okres dłuższy niż 6 miesięcy.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy okoliczności podane przez skarżącą spółkę, które przyczyniły się do zaprzestania wykonywania działalności w punkcie gier [...], stanowią siłę wyższą i tym samym uzasadniają odstąpienie od cofnięcia zezwolenia na wykonywanie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w tym punkcie gier.

Zdaniem skarżącej spółki przyczyną zaprzestania prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w punkcie gier [...] był brak woli po stronie władającego lokalem dalszego udostępniania powierzchni w lokalu pod eksploatację automatów o niskich wygranych, co w ocenie strony stanowi siłę wyższą w rozumieniu art. 59 ust. 4 ustawy o grach hazardowych. Ponadto w opinii skarżącej spółki wprowadzenie ustawy o grach hazardowych i związany z nią zakaz zmiany lokalizacji punktów gier na automatach o niskich wygranych, zwiększenie wysokości podatku od gier również stanowią siłę wyższą, a zatem okoliczność uzasadniającą odstąpienie od cofnięcia zezwolenia na wykonywanie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w punkcie gier [...].

Wbrew argumentom spółki, analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie prowadzenia działalności w wyżej wymienionym punkcie gier nie było spowodowane siłą wyższą, rozumianą jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do powołującego się na nią podmiotu i od niego niezależne.

Ustawa o grach hazardowych nie definiuje pojęcia siły wyższej i brak jest legalnej definicji tego pojęcia na użytek stosowania tej ustawy. Siła wyższa jest zdarzeniem o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje. Należą do nich zwłaszcza zdarzenia o charakterze katastrofalnych działań przyrody i zdarzenia nadzwyczajne w postaci zaburzeń życia zbiorowego takich jak wojna, zamieszki krajowe. Musi być zdarzeniem zewnętrznym w stosunku do powołującego się na nią podmiotu i stan ten powinien istnieć obiektywnie, a więc musi być widoczny i sprawdzalny, tak więc nie może być wytworem wyobraźni. Siła wyższa charakteryzuje się także tym, że jest zdarzeniem zewnętrznym, niemożliwym lub prawie niemożliwym do przewidzenia, którego skutkom nie można zapobiec (por. postanowienie SN z dnia 16 września 2011 r., sygn.. IV CSK 77/11 Lex nr 1084732, uchwała SN z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn.. III CZP 100/07, OSNC 2008/12/139).

Żadna ze wskazanych przez skarżącą przyczyn zaprzestania prowadzenia działalności nie stanowi siły wyższej w świetle powyższej definicji.

Za działanie siły wyższej w rozumieniu art. 59 ust. 4 ustawy o grach hazardowych nie można uznać niewykonywania działalności gospodarczej z powodu braku woli po stronie władającego lokalem dalszego udostępniania powierzchni w lokalu pod eksploatację automatów o niskich wygranych, a więc rezygnacji władającego lokalem ze współpracy ze skarżącą spółką. Możliwość rezygnacji ze współpracy (rozwiązania umowy przez jedną ze stron) jest zwykłą kategorią w ramach swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Jako zwykła czynność w obrocie gospodarczym wiąże się zatem z ryzykiem prowadzenia takiej działalności, możliwością wystąpienia strat finansowych, a więc ma charakter ekonomiczny. W przedmiotowej sprawie, skoro możliwość zakończenia współpracy wynika ze stosunków umownych pomiędzy podmiotami gospodarczymi, to nie można mówić o wystąpieniu siły wyższej tj. zdarzenia nagłego, zewnętrznego i niemożliwego do przewidzenia.

W ocenie sądu nie można również przyjąć, że zmiana obowiązujących przepisów i wprowadzenie ustawą o grach hazardowych zakazu zmiany lokalizacji punktów gier stanowi działanie siły wyższej. Podkreślić należy, że ustawa o grach hazardowych umożliwiła dalsze prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie dotychczasowych zezwoleń i nie wprowadziła generalnego zakazu zmiany zezwoleń. Zakaz zmiany zezwoleń, przewidziany w art. 135 ust. 2 ustawy, ograniczony został tylko do jednego elementu zezwolenia: miejsca urządzania gier, ponadto nie dotyczy on zmiany polegającej na zmniejszeniu liczby punktów gier na automatach. Nowa ustawa nie wprowadziła zatem żadnych radykalnych rozwiązań uniemożliwiających podmiotom gospodarczym prowadzenie dotychczasowej działalności. Przeciwnie, zagwarantowała dalsze jej prowadzenie na dotychczasowych zasadach, wyeliminowała jedynie możliwość zmiany decyzji ostatecznych w określonym, niewielkim zakresie. Nie sposób również nie zauważyć, że zmiana decyzji ostatecznych jest trybem nadzwyczajnym, który stosowany być może tylko i wyłącznie w przypadku spełnienia ściśle określonych przesłanek. Twierdzenie zatem, że prawo zmiany miejsca urządzania gier było - na gruncie ustawy poprzednio obowiązującej - podstawowym prawem organizatora gier jest niczym nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy nie można uznać, że przeszkodą do dalszego prowadzenia działalności w miejscu wskazanym w zezwoleniu było wejście w życie nowej ustawy. Zarzut naruszenia art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych należy uznać zatem za nieuzasadniony.

Bezpodstawny jest również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych. Zdaniem skarżącej, przepis ten powinien podlegać notyfikacji a skoro nie podlegał, nie mógł stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w sprawie.

Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, został wydany w trybie prejudycjalnym wobec zadanych trzech pytań dotyczących art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.

Podkreślić w tym miejscu należy, że Dyrektor Izby Celnej w P. nie stosował przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych z 2009 r. i żaden z nich nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że przepis art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.), należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, a dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego.

Trybunał Sprawiedliwości uzależnił zatem ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych od ustalenia (oceny), czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych. Tego rodzaju skutków nie sposób natomiast wyprowadzić z art. 59 pkt 4 ustawy, który niejako dostosowuje sytuację prawną (zakres udzielonego zezwolenia) do istniejącej już sytuacji faktycznej długotrwałego, bo trwającego dłużej niż 6 miesięcy stanu zaprzestania lub niewykonywania działalności objętej zezwoleniem, przy czym wiąże cofnięcie zezwolenia jedynie z sytuacjami, gdy niewykonywanie tej działalności nie jest następstwem działania siły wyższej.

Wymaga również podkreślenia, że przepis art. 59 pkt 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych zawiera normę analogiczną do przepisu art. 52 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Ustawa o grach hazardowych w stosunku do poprzednio obowiązującej ustawy przedłużyła okres, po którym organ ma obowiązek cofnąć zezwolenie. Z treści poprzednio obowiązującego przepisu wynikało, że organ udzielający zezwolenia, w drodze decyzji, cofa zezwolenie w całości lub części, w przypadku zawieszenia prowadzonej działalności przez okres dłuższy niż 3 miesiące, chyba że zawieszenie takie jest następstwem działania siły wyższej. Porównanie treści obu unormowań wskazuje, że nowa regulacja jest korzystniejsza w skutkach dla skarżącej ze względu na wydłużenie okresu zaprzestania lub niewykonywania działalności z 3 do 6 miesięcy.

Podsumowując stwierdzić należy, że niewykonywanie działalności przez skarżącą w wyżej wymienionym punkcie gier przez okres przekraczający 6 miesięcy, nie można w żaden sposób łączyć ze skutkami nowej ustawy o grach hazardowych, uniemożliwiającej prowadzenie gier o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry. Przyczyny powodujące niewykonywanie działalności przez skarżącą są rezultatem przyjętego przez nią sposobu zarządzania i kierowania interesami majątkowymi przedsiębiorstwa i nie wynikają ze skutków prawnych wprowadzenia nowych uregulowań ustawowych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).