Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1596/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 265 ust. 1 pkt 1, art. 267 ust. 1, art. 268
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, asesor WSA Paweł Konicki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 marca 2023 r. nr 210/507/2022-1 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Uniwersytetu [...] jest decyzja Ministra Edukacji Narodowej z 1 marca 2023 r. (Nr 210/507/2022-1), utrzymująca w mocy decyzję własną z 29 lipca 2022 r. (Nr 210/507/2022) w przedmiocie przyznania kategorii naukowej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:

Decyzją z 29 lipca 2022 r. Minister Edukacji Narodowej na podstawie art. 269 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. przyznał Uniwersytetowi [...] kategorię naukową B+ w dyscyplinie nauki prawne.

Jak wskazał organ Komisja Ewaluacji Nauki dokonała odrębnej oceny działalności naukowej Uniwersytetu [...] (zwanego dalej Podmiotem) w dyscyplinie naukowej nauki prawne w każdym z trzech kryteriów, o których mowa w art. 267 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a opinie i stanowiska zostały wprowadzone do systemu POL-on, w którym Podmiot sprawozdawał swoje osiągnięcia, w module SEDN – System Ewaluacji Dorobku Naukowego, dedykowanym temu celowi. Na podstawie wyników ewaluacji Komisja podjęła uchwałę nr [...]z [...] czerwca 2022 r., w której zaproponowała przyznanie Podmiotowi w dyscyplinie nauki prawne kategorii naukowej B+. Minister zapoznał się z osiągnięciami naukowymi Podmiotu oraz wynikami dokonanej przez Komisję oceny jakości działalności naukowej Podmiotu w dyscyplinie nauki prawne.

Jak ustalił organ, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. Podmiot zatrudniał 182,33 osób prowadzących działalność naukową w dyscyplinie nauki prawne, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie, a zatem – zgodnie z art. 265 ust. 4 w związku z art. 265 ust. 1 ustawy – działalność naukowa prowadzona w Podmiocie w tej dyscyplinie podlegała ewaluacji z mocy prawa. Liczbę pracowników prowadzących w Podmiocie działalność naukową w dyscyplinie nauki prawne, którzy wskazali tę dyscyplinę w oświadczeniu, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy, oraz złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 5 ustawy ("liczba N") ustalono w wysokości 176,49.

W kryterium I – poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej – liczbę punktów ustalono w wysokości 34571, a ocenę Podmiotu określono w wysokości QI = 195,88.

W kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" Komisja pozytywnie zaopiniowała 30 projektów, przyznając 237,6 punktu. Nie uwzględniono 3 projektów. Komisja uwzględniła 5 ww. osiągnięć zgłoszonych przez Podmiot, przyznając mu z tego tytułu 3,96 punktu – łącznie 241,56 punktu. Ocena Podmiotu w tym kryterium wyniosła QII = 1,37.

W III kryterium "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki", gdzie Podmiot przedstawił 3 opisy wpływu:

1) Pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów i prokuratorów za zbrodnie sądowe jako warunek urzeczywistnienia demokratycznego państwa prawa (Ocena: 65 pkt, w tym 40 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu),

2) Archiwum X – utworzenie w strukturze prokuratury zespołu do spraw przestępstw niewykrytych (Ocena: 40 pkt, w tym 30 pkt za zasięg wpływu i 10 pkt za znaczenie wpływu),

3) Uznawanie w Polsce zagranicznych rozstrzygnięć dotyczących zmiany imienia i nazwiska obywatela polskiego. Zmiana praktyki Urzędów Stanu Cywilnego (Ocena: 65 pkt, w tym 40 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu)

- ocena wynosiła QIII = 56,67.

Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie Podmiot uzyskał w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie nauki prawne, z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W ocenie Ministra, uzyskany wynik przeprowadzonej oceny pozwala na przyznanie Uniwersytetowi [...] kategorii naukowej B+ w dyscyplinie nauki prawne.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Uniwersytet [...] , kwestionując prawidłowość oceny dokonanej przez Komisję Ewaluacji Nauki w zakresie osiągnięć wskazanych w kryterium II i III i przedstawiając fakty i okoliczności, które – zdaniem Podmiotu – uzasadniają przyznanie mu wyższej kategorii naukowej. Podmiot podniósł również nieprawidłowości w wydanej ocenie wynikające z naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 661 – zwanego dalej rozporządzeniem).

Decyzją z 11 marca 2023 r. Minister Edukacji Narodowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 K.p.a. oraz art. 269 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wskazał organ, Komisja Ewaluacji Nauki dokonała ponownej oceny osiągnięć Podmiotu uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do zarzutów i argumentów, jakie Podmiot zawarł we wniosku. Opinie i stanowiska Komisji zostały wprowadzone do modułu SEDN w systemie POL-on. Porównanie wyników ponownej oceny z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B wykazało, że Podmiotowi w dyscyplinie nauki prawne powinna zostać przyznana kategoria naukowa B+ i taką kategorię Komisja zaproponowała. Uchwała Komisji nr 28/2022 z 10 listopada 2022 r. została przekazana Ministrowi przez Przewodniczącego Komisji 17 listopada 2022 r.

Minister powtórzył ustalenia odnośnie liczby osób zatrudnionych w Podmiocie i prowadzących działalność naukową w dyscyplinie nauki prawne, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie, która wyniosła 182,33 oraz odnośnie Liczby N - liczby pracowników prowadzących w Podmiocie działalność naukową w dyscyplinie nauki prawne, którzy wskazali tę dyscyplinę oraz złożyli stosowne oświadczenie, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy – w wysokości 176,49. Jak zaznaczył organ, podmiot w tym zakresie nie wniósł zastrzeżeń, ale zgłosił uwagi wobec braku możliwości porównania działań innych podmiotów w zakresie ustalania i kształtowania liczby N, wskazując na brak wiedzy na temat liczby N ewaluowanych podmiotów oraz że w jego ocenie "jednostki mniejsze zasadniczo uzyskały w dyscyplinie nauki prawne kategorię A (i więcej), podczas gdy duże ośrodki akademickie uzyskały B+". W tym też zakresie Minister wskazał, że taka sama ocena dokonywana jest we wszystkich porównywanych w ramach dyscypliny podmiotach. Nie można zatem oczekiwać, że działalność naukowa danego podmiotu będzie porównywana wyłącznie do ośrodka posiadającego podobną strukturę, specyfikę czy liczbę zatrudnionych osób. Ponadto dane dotyczące liczby N ewaluowanych podmiotów udostępniane są wnioskującym w trybie dostępu do informacji publicznej. Zarówno niniejsza decyzja, jak i inne decyzje dotyczące przyznania podmiotom kategorii naukowych w ewaluowanych dyscyplinach są rozstrzygnięciami organu w indywidualnych sprawach i nie ma podstaw do upubliczniania w tych decyzjach zbiorczych danych o liczbie N wszystkich podmiotów poddanych ocenie jakości działalności naukowej. Organ wskazał na przepisy rozporządzenia (§ 8, § 16 ust. 1, § 17 ust. 5 i 8).

Odnośnie kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 523,47 udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem organu, udziały jednostkowe poszczególnych autorów publikacji uwzględnionych w ewaluacji, a także wartość punktowa tych udziałów zostały obliczone w sposób prawidłowy, zgodnie z rozporządzeniem, uwzględniając właściwe wykazy czasopism naukowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe. Na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on, algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 24 ust. 1 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji, w sposób zapewniający uzyskanie maksymalnego wyniku punktowego przy uwzględnieniu warunków określonych w § 17, § 18 oraz § 34-36. Podmiot otrzymał w systemie POL-on wykaz osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, a Podmiot nie skorzystał z możliwości wskazania do oceny innych osiągnięcia niż wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego.

Odnosząc się do argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister wyjaśnił, że to, czyje osiągnięcia publikacyjne mogą być uwzględnione w ewaluacji, określa § 11 ust. 1 rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, że w ewaluacji nie uwzględnia się osiągnięć osób odbywających kształcenie w szkole doktorskiej, które równocześnie zostały zatrudnione w Podmiocie i oświadczyły, że prowadzą w nim działalność naukową w danej dyscyplinie. Powyższe obowiązuje wszystkie ewaluowane podmioty w równym stopniu. Przepis ten wyklucza również możliwość uwzględnienia w ewaluacji osiągnięć uczestników studiów doktoranckich. Do ewaluacji włączono wyłącznie doktorantów ze szkół doktorskich, co wynikało ze zmiany podejścia do modelu kształcenia w nowym systemie. Skoro ustawodawca nie przewidział wprowadzania danych o osiągnięciach ww. osób do systemu POL-on, nie ma podstaw do uznania, że jego intencją było objęcie ich ewaluacją.

Minister wskazał również że pomimo, iż Podmiot nie kwestionował wyników oceny dokonanej w postępowaniu I instancji, Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć publikacyjnych wskazanych przez Podmiot do objęcia ewaluacją w dyscyplinie nauki prawne, a swoje stanowisko w odniesieniu do poszczególnych osiągnięć zamieściła w systemie POL-on, w module SEDN. W ocenie Ministra punktacja dla osiągnięć ponownie zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy.

Po ponownej ocenie liczba punktów za uwzględnione w ocenie udziały jednostkowe w publikacjach wyniosła ostatecznie 34.571 punktów. Podmiot nie wykazał osiągnięć z tytułu przyznanych patentów na wynalazki, prawa ochronne na wzory użytkowe oraz wyłączne prawa hodowców do odmian roślin (§ 8 pkt 5 rozporządzenia).

Ocena Podmiotu w kryterium I ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła QI =195,88.

W kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" uwzględnia się projekty, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, a także przychody z tytułu komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami oraz przychody z tytułu usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Spośród wskazanych przez Podmiot w systemie POL-on projektów, Komisja w postępowaniu I instancji pozytywnie zaopiniowała 30 projektów, uznając równocześnie, iż 3 projekty o numerach ID: [...], [...] i [...] nie mają związku z ewaluowaną dyscypliną oraz zostały sfinansowane przez instytucje niewymienione w § 22 rozporządzenia. Podmiot nie kwestionował wyników oceny dokonanej w postępowaniu I instancji w odniesieniu do 3 ww. nieuwzględnionych przez Komisję projektów, jednakże nie zgodził się z punktacją przyznaną za 4 osiągnięcia o numerach ID: [...], [...], [...], [...]. W odniesieniu do projektu o numerze ID: [...] stwierdził, że został on wprawdzie oceniony zgodnie z obowiązującymi przepisami i kryteriami, jednak porównując ten projekt do innych o podobnym zasięgu, zakresie i oddziaływaniu należy uznać kryteria te za arbitralne i dyskryminujące. W przypadku pozostałych trzech zakwestionowanych ocen projektów Podmiot uznał, że błędnie zwiększono ich punktację tylko o 50%, podczas gdy – zdaniem Podmiotu – zgodnie z § 22 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia, premia ta powinna wynosić 200%. We wniosku Podmiot przedstawił dodatkowe informacje i wyjaśnienia, świadczące – w jego opinii – o konieczności przeliczenia przyznanych punktów.

Ponadto Podmiot zwrócił się o poddanie ocenie merytorycznej 4 projektów nieuwzględnionych uprzednio z powodów formalnych:

- ID: [...]- "Sztuczna inteligencja i prywatność",

- ID: [...] - "Kliniki Prawa Technologii Przyszłości",

- ID: [...] "HAePPI - Wspierania innowacyjności w sektorach e-zdrowia i zdrowia w UE poprzez innowacyjne zamówienia publiczne na rzecz zwiększania konkurencyjności europejskich małych i średnich przedsiębiorstw",

- ID: [...] "Stosowanie prawa konkurencji do niehoryzontalnych koncentracji przedsiębiorców w epoce cyfrowej. Analiza porównawcza",

wskazując, że ww. osiągnięcia wpisują się w badania naukowe i prace rozwojowe, a samo źródło finansowania nie powinno stanowić wykluczenia możliwości zgłoszenia projektu do oceny.

Komisja podtrzymała pozytywną ocenę 30 uprzednio zaakceptowanych projektów, a także postanowiła uwzględnić 2 projekty odrzucone na etapie pierwszego postępowania (ID: [...], [...]). Negatywnie oceniła zaś osiągnięcie o numerze ID: [...] wskazując, że nie posiada ono istotnych elementów badawczych przynależnych do nauk prawnych, a także odrzuciła z powodów formalnych projekty o numerach ID: [...] [...], [...], [...].

Ustalając punktację z tytułu projektów uwzględnionych w ewaluacji, stosowano przeliczniki punktowe określone w § 22 ust. 4 rozporządzenia, z uwzględnieniem zwiększeń punktacji wynikających z ust. 6.

Minister przyjął punktację zaproponowaną przez Komisję dla osiągnięć zaakceptowanych. Równocześnie, Minister podzielił stanowisko Komisji, która stwierdziła, że projekt o numerze ID: [...] nadal nie spełnia warunków określonych w § 22 rozporządzenia – był bowiem finansowany przez ówczesne Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a ponadto nie obejmuje badań naukowych lub prac rozwojowych. W odniesieniu do osiągnięć o numerach ID: [...], [...], [...] Minister zgodził się z opinią Podmiotu, iż punktacja za te osiągnięcia powinna być zwiększona o 200%. Minister zauważył jednak, że tak też stało się już w postępowaniu I instancji. Sprawozdając dane o tych projektach w systemie POL-on Podmiot nie wskazał w żadnym z nich lidera projektu, w związku z czym, punktacja podstawowa za te osiągnięcia naliczana była zgodnie z § 22 ust. 4 pkt 1 w związku z ust. 7 rozporządzenia. Wobec powyższych ustaleń, wniosek Podmiotu o zwiększenie punktacji za ww. projekty Minister uznał za bezpodstawny. Ponadto, Minister przychylił się do opinii Komisji, która uznała, że projekty o numerach ID: [...], [...], [...], [...] nie spełniają wymogów formalnych. Projektów o numerach ID: [...] [...], [...]nie uwzględniono zarówno ze względu na źródło finansowania, tj. środki pochodzące z programu ERASMUS+, jak też ich edukacyjny i szkoleniowy charakter, ukierunkowany na podnoszenie kompetencji. Instytucją finansującą projekt "Stosowanie prawa konkurencji do niehoryzontalnych koncentracji przedsiębiorców w epoce cyfrowej. Analiza porównawcza" (ID: [...]) jest z kolei Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej – wobec braku współfinansowania przez Narodowe Centrum Nauki, na podstawie § 22 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia projekt ten nie mógł zostać uwzględniony w ramach oceny kryterium II.

Za projekty naukowe przyznano Podmiotowi łącznie 253,50 punktu, przy czym nie przedstawił on przychodów z tytułu komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami. Sprawozdał natomiast przychody z tytułu 5 usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Komisja ponownie uwzględniła 5 ww. osiągnięć zgłoszonych przez Podmiot, a Minister zaakceptował to stanowisko. Podmiot uzyskał z tytułu przychodów zgodnie z § 22 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia 3,96 punktu, a więc łącznie w ramach kryterium II ewaluacji przyznano 257,46 punktu.

Ocena Podmiotu w kryterium II ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła QII =1,46.

W ramach kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki", Podmiot przedstawił do oceny 3 opisy wpływu, nie przedstawiając do oceny dodatkowych opisów wpływu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Podmiot zakwestionował prawidłowość oceny 3 opisów wpływu uznając, że przyznana punktacja nie oddaje rzeczywistego wpływu prowadzonej działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki oraz zarzucił Ministrowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 oraz art. 8, 9 i 11 K.p.a. w zw. z art. 267 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy, podnosząc, że nie są mu znane szczegółowe wyniki ocen innych podmiotów ocenianych w ramach tej samej dyscypliny. Podmiot dodał, że "ewaluację w ramach kryterium III cechuje zbyt daleko idąca uznaniowość, zależna jedynie od oceniających ekspertów, co do kompetencji których zachodzą poważne wątpliwości".

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, Minister podkreślił, że podmiot miał możliwość zapoznania się z opinią Komisji i oceną Ministra, dlaczego podzielił stanowiska Komisji. Miał więc wiedzę, jak przebiegał proces oceny i jak oceniono zgłoszone osiągnięcie. Stąd też nie został pozbawiony możliwości skontrolowania poprawności rozstrzygnięcia sprawy i mógł ocenić, czy uzasadnienie decyzji administracyjnej nie pozostawało w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem, a także czy Minister wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on. W tym kontekście, za bezzasadny należy również uznać zrzut dotyczący braku jawności szczegółowej oceny innych podmiotów dokonanej w ramach kryterium III. Nie ma też podstaw, by ocena opisów wpływu, dokonywana przez ekspertów, była sporządzona w odniesieniu do osiągnięć zgłoszonych przez inne podmioty. Ponadto, ze względu na stopień skomplikowania ww. oceny, a także dbałość o rzetelność i bezstronność całego procesu, ustawodawca celowo zdecydował się powierzyć ocenę osiągnięć w ramach III kryterium ekspertom. Samo postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem sformalizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu. Minister bierze pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on, zgodnie z art. 7 K.p.a. i uwzględniając art. 8 K.p.a. Ocena opisów wpływu jest zadaniem ekspertów, którzy zostali wyposażeni w szczegółowe wytyczne dotyczące oceny poszczególnych elementów kryterium III, opracowane w formie podręcznika.

Poszczególne opisy zostały ocenione przez ekspertów w sposób następujący:

1. Pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów i prokuratorów za zbrodnie sądowe jako warunek urzeczywistnienia demokratycznego państwa prawa (ocena: 65 pkt, w tym 40 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu.

Eksperci uznali, że osiągniecie odnosi się do jednego z ważniejszych wątków pojawiających się w dyskursie politycznym oraz społecznym, dotyczącym kwestii rozliczalności osób odpowiedzialnych za oskarżanie i orzekanie w procesach stanu wojennego w Polsce, co potwierdzają krajowe publikacje wydane od 2000 do 2013 r. Dowody przedstawione przez Podmiot, w opinii ekspertów, potwierdzają istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy prowadzonymi badaniami, a efektami społecznymi po ich wdrożeniu, co potwierdzają obszerne cytaty i odesłania do prac prof. W. K[...]w judykaturze Sądu Najwyższego oraz w ogólnopolskich publikacjach, blogach historycznych, internetowych bazach i podręcznikach akademickich i szkolnych. Znaczenie wpływu odnoszące się do podlegającego ocenie opisu wpływu, jest, zdaniem ekspertów, niewątpliwie istotne dla społeczeństwa i czyni polski porządek prawny bardziej transparentnym. Grupę beneficjentów wpływu społecznego stanowią wszyscy obywatele, którzy skorzystają na sprawiedliwości i państwie prawa, w tym także sami pokrzywdzeni, jak też ich rodziny. W związku z tym zasięg w rozumieniu kompletności i zupełności obejmowanego zjawiska pozostaje na poziomie krajowym. Równocześnie eksperci uznali, że badań tych nie można nazwać badaniami przełomowymi, gdyż identyczne idee były wykorzystywane w nauce i filozofii niemieckiej, a przełomowym naukowcem w tej mierze był Gustav Radbuch 1878-1949, którego badania nad odpowiedzialnością sędziego zostały wykorzystane w procesach Norymberskich i później w procesach "Strzelców z muru berlińskiego" (Mauerschützenprozesse). Zdaniem ekspertów prace prof. W. K. są kontynuacją myśli Radbucha i innowacyjną implementacją jego poglądów do polskiej rzeczywistości. Opis wpływu nie daje również podstaw do przyjęcia, że działalność naukowa miała charakter interdyscyplinarny.

2. Archiwum X – utworzenie w strukturze prokuratury zespołu do spraw przestępstw niewykrytych (ocena: 40 pkt, w tym 30 pkt za zasięg wpływu i 10 pkt za znaczenie wpływu).

Eksperci wskazali, że osiągnięcie dotyczy wpływu badań naukowych na instytucjonalizację procesu wykrywania przestępstw niewykrytych w ramach funkcjonowania Prokuratury Krajowej (PK). Pracownicy Podmiotu, pełniąc wiodącą rolę, przeprowadzili badania nad wykrywaniem przestępstw w sprawach trudnych, które narażone są na przedawnienie. Grupę beneficjentów wpływu społecznego stanowią wszyscy pokrzywdzeni, których sprawy nie zostały rozwiązane. Prowadzenie takich spraw wymaga odpowiedniej, specyficznej metodologii. Badania te potwierdzone zostały 4 krajowymi publikacjami wydanymi w tym samym 2018 r., co ogranicza ich wpływ. Jedna z publikacji pochodzi z 1998 r. jest raczej publikacją o charakterze ogólnym, dotyczącą postępowania przygotowawczego w procesie karnym. Poza tym dowody przedstawione przez Podmiot nie do końca potwierdzają istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy prowadzonymi badaniami, a efektami społecznymi powstałymi po ich wdrożeniu. Przede wszystkim są dowodami na wdrożenie prowadzonych badań, ale ich efekt pozostaje niejasny. Informacja zamieszczona na stronie Prokuratury Krajowej o II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Policyjne Archiwa X" oraz informacja o udziale w II Ogólnopolskiej Konferencji zastępcy prokuratora Generalnego oraz zaświadczenia o współpracy Podmiotu z Komendą Główną i Komendą Wojewódzką Policji w zakresie współorganizowania konferencji są dowodami na wdrożenie badań. Jako dowód wpływu społecznego, można zaliczyć dokument, który ukazuje on liczbę spraw prowadzonych przez Prokuraturę Krajową. Poza tym, jak zauważyli eksperci, żaden z dowodów nie jest samoistny, wszystkie powstały z inicjatywy Podmiotu. Dowody również nie wykazują efektów wpływu badań na beneficjentów. Sprawy wprawdzie są prowadzone w liczbie 15, jednak nie wiadomo, z jakim efektem końcowym i czy rzeczywiście dojdzie do wykrycia sprawcy. W opinii ekspertów, zasięg w rozumieniu kompletności i zupełności pozostaje na poziomie regionalnym. Znaczenie wpływu zaś ma charakter niewątpliwie istotny dla społeczeństwa. Podmiot jednak nie udokumentował, w jaki sposób prowadzone przez niego badania zmieniły życie beneficjentów. Opis został sporządzony na podstawie dowodów, które nie wskazują na bezpośredni związek między wynikami badań, a wpływem na społeczeństwo, dlatego eksperci znaczenie wpływu ocenili jako ograniczone. Eksperci uznali, że interdyscyplinarność badań naukowych lub prac rozwojowych nie miała kluczowego znaczenia dla powstania tego wpływu.

3. Uznawanie w Polsce zagranicznych rozstrzygnięć dotyczących zmiany imienia i nazwiska obywatela polskiego. Zmiana praktyki Urzędów Stanu Cywilnego (ocena: 65 pkt, w tym 40 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu).

Eksperci wskazali, że osiągnięcie odnosi się do praktyki działalności Urzędów Stanu Cywilnego w procedurach uznawania zmiany imienia i nazwiska obywateli polskich, dokonanych za granicą, po zmianach w interpretacji obowiązujących przepisów na podstawie rezultatów badań prowadzonych w Podmiocie. Według ekspertów, rola Podmiotu jest wiodąca. Podmiot prowadził badania nad uznawaniem w Polsce zagranicznych rozstrzygnięć dotyczących zmiany imienia obywatela polskiego, które zostały potwierdzone krajowymi publikacjami wydanymi głównie w 2015 r. oraz w 2011 r. i 2016 r. Dowody przedstawione przez Podmiot potwierdzają istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy prowadzonymi badaniami a efektami społecznymi powstałymi po ich wdrożeniu. Dowód nr 1 to podręcznik USC z powołaniem się na opracowane przez prof. M. Wojewodę twierdzenie, iż zmiana imienia i nazwiska ma charakter cywilny. Dowód nr 2 to dane dotyczące przypadków uznawania zagranicznych rozstrzygnięć o zmianie imienia i nazwiska w USC w latach 2017-2020, które stanowią około 250 spraw rocznie. Ten ilościowy dowód wskazuje na znaczenie i zasięg wpływu. Dowód nr 5 to przykłady stron internatowych urzędów miast, stron rządowych i serwisu Infor, powołujących się na zaproponowaną przez prof. M. W. metodę. Według ekspertów, dowody te są samoistne i wiarygodne. Zasięg w rozumieniu kompletności i zupełności obejmowanego zjawiska, zdaniem ekspertów, pozostaje na poziomie krajowym. Znaczenie wpływu ma zaś charakter istotny dla społeczeństwa i powoduje uproszczenie procedur, co niewątpliwe, w opinii ekspertów, jest dla niego korzystne. Grupą beneficjentów wpływu społecznego będą wszyscy obywatele, którzy skorzystają z uproszczonej procedury uznawania zmiany imienia i nazwiska obywatela polskiego. Znaczenie wpływu nie ma charakteru przełomowego. Zastosowane konstrukcje prawne zostały zaimplementowane w prawie polskim, a zaczerpnięte z innych systemów prawnych, stąd też sam pomysł takiej konstrukcji należy przypisać innym autorom. Eksperci uznali, że interdyscyplinarność badań naukowych lub prac rozwojowych nie miała kluczowego znaczenia dla powstania tego wpływu.

W związku z powyższym, ocena Podmiotu w III kryterium ewaluacji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia, – jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez Podmiot ocen opisów wpływu, wynosi QIII = 56,67.

Komisja uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych, a na podstawie tych propozycji, Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Dla dyscypliny nauki prawne wartości referencyjne wynoszą:

kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej": OIA = 212,474 pkt, OIB+ = 187,179 pkt, OIB = 101,178 pkt,

kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych": OIIA = 5,993 pkt, OIIB+ = 5,28 pkt, OIIB = 2,854 pkt,

kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki": OIIIA = 59,43 pkt, OIIIB+ = 52,355 pkt, OIIIB = 28,3 pkt.

Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie Podmiot uzyskał po ponownej ocenie w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie nauki prawne, z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez Podmiot w dyscyplinie nauki prawne według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy -32,8, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 5,9, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 80. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do ponownego zaliczenia przez Komisję działalności naukowej Podmiotu w dyscyplinie nauki prawne do kategorii naukowej B+.

Ustosunkowując się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister zaznaczył, że ewaluacja obejmowała okres od 2017 do 2021 r., a osiągnięcia z dwóch pierwszych lat powstawały w innym, nieobowiązującym już stanie prawnym. Zostało to jednak uwzględnione przy tworzeniu przepisów rozporządzenia. Wszelkie zmiany regulacji, dokonywane w trakcie okresu objętego oceną, podyktowane były potrzebą doprecyzowania i zmiany niektórych przepisów dotyczących samego sposobu przeprowadzania ewaluacji jakości działalności naukowej. Wpływ na decyzję o modyfikacji aktualnych rozwiązań prawnych miały przede wszystkim uwagi i wątpliwości interpretacyjne zgłaszane przez środowisko naukowe, w tym same poddawane ocenie podmioty. Ponadto, przed rozpoczęciem procesu oceny udostępniono ewaluowanym podmiotom moduł SEDN w systemie POL-on, w którym na bieżąco sprawozdając dane na potrzeby ewaluacji, mogły monitorować i szacować swój ostateczny wynik. Dołożono wszelkich starań, aby złagodzić ewentualne negatywne skutki wprowadzanych zmian. Były one w dużej mierze odpowiedzią na potrzeby i uwagi zgłaszane przez podmioty i miały przede wszystkim na celu płynne i sprawne przeprowadzenie oceny. Należy wskazać, że nie było możliwości podjęcia alternatywnych, w stosunku do zmiany przepisów rozporządzenia, środków umożliwiających osiągnięcie tego celu. W interesie ewaluowanych podmiotów aktualizowano również wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wykaz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, na które to aktualizacje wskazał Podmiot we wniosku. Zmiany dokonywanie w ww. wykazach podyktowane były zamiarem jak najlepszego odzwierciedlenia i scalenia stanu międzynarodowych baz z listami sporządzanymi przez Ministra. Podkreślenia wymaga, że w trakcie procesu aktualizacji wykazów, na podstawie obowiązujących przepisów, nie było możliwe usuwanie czasopism lub wydawnictw dotychczas umieszczonych w danym wykazie, ani obniżanie ich punktacji. W związku z powyższym, żadnej publikacji, która została wydana w czasopiśmie lub wydawnictwie, umieszczonym odpowiednio w wykazie czasopism lub wydawnictw, a którą dany podmiot zgłosił do objęcia ewaluacją, nie została w związku z wprowadzanymi zmianami obniżona punktacja.

Końcowo, Minister zwrócił uwagę, że mając na uwadze interes Podmiotu, a także zasady określone w art. 8, 9, 10 i 11 K.p.a., dokonano analizy wyników Podmiotu w poszczególnych kryteriach z uwzględnieniem wskazanej przez Podmiot we wniosku punktacji za przedstawione do oceny opisy wpływu. Po zaakceptowaniu argumentów Podmiotu w tym zakresie, wynik w kryterium III wyniósłby 92 punkty, natomiast wynik porównania z wartościami referencyjnymi dla kategorii A zmieniłby się wówczas z wartości -32,8 na -9,6. Oznacza to, że nadal – pomimo uwzględnienia wszystkich zarzutów Podmiotu dotyczących oceny w kryterium III – wynik porównania działalności Podmiotu z ustalonymi wartościami referencyjnymi nie pozwoliłyby zaliczyć tej działalności do kategorii naukowej A.

Skargę na powyższą decyzję złożył Uniwersytet [...], zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i procesowego:

1. § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz. U. z 2022 r., poz. 661) w związku z art. 265 ust. 1 oraz art. 267 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), a także art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 oraz art. 77 § 1 i art. 80, a także art. 107 § 3 K.p.a. orzeczenie w sposób dowolny, nietransparentny, całkowicie uznaniowy, a przy tym dyskryminujący o przyznaniu Podmiotowi kategorii naukowej B+ w dyscyplinie nauki prawne;

2. § 22 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzania w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 80 oraz art. 8, 11 i 107 § 3 K.p.a. poprzez jego niejednolitą wykładnię i błędne zastosowanie, skutkiem czego w ocenie tzw. kryterium II dotyczącego oceny efektów finansowych badań naukowych i prac rozwojowych nie uwzględniono w ewaluacji projektów, które zdaniem Podmiotu, powinny zostać zaliczone do oceny, co w konsekwencji doprowadziło do jej zaniżenia, ważąc na ogólnej ocenie jednostki w ewaluowanej dyscyplinie;

3. § 23 ust. 1, ust. 7 i 8 rozporządzenia w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 art. 8, 11 i 107 § 3 K.p.a., polegające na nieprawidłowym dokonaniu tzw. oceny eksperckiej w ramach oceny kryterium III, tj. dokonanie jej niezgodnie z przepisami rozporządzenia, w sposób dowolny, ponadto w sposób wykazujący elementarny brak wiedzy osób oceniających zgłoszone przez Podmiot osiągnięcia i zrozumienie dla specyfiki dyscypliny nauki prawne, przy całkowitym braku reakcji w tym zakresie ze strony Ministra, a nawet przy milczącej w tym względzie aprobacie, co doprowadziło do zaniżenia punktacji ewaluowanych osiągnięć, przekładając się na ogólny wynik dyscypliny i przyznanie jej zbyt niskiej kategorii naukowej;

4. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy i utrzymanie na tej podstawie w mocy decyzji wydanej w I instancji, podczas gdy istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a, tj. do uchylenia w całości decyzji wydanej w pierwszej instancji i merytorycznego orzeczenia w tym zakresie.

Wskazując na powyższe, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z 29 lipca 2022 r., dopuszczenie jako dowodów w sprawie, załączonych do skargi kopii decyzji przyznających jednostkom kategorię naukową A bądź A+ w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym oraz wydruków z systemu POLon SEDN na okoliczności wskazane w uzasadnieniu zarzutów skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca uznała, że wynik punktowy został zmanipulowany poprzez pozostawienie w obiegu prawnym ujemnej oceny punktowej na poziomie zdecydowanie niższym niż wynika to z przeprowadzonej przez organ oceny osiągnięć podmiotu ewaluowanego, która jej zdaniem nadal jest za niska i nie odpowiada kryteriom przewidzianym przepisami prawa. Po pierwsze bowiem, kontrola instancyjna polega na pełnym, ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, gdy tymczasem organ stwierdził w istocie, że stan faktyczny powinien przedstawiać się inaczej, a co za tym idzie odmienny od pierwotnego powinien być także wynik oceny jej działalności naukowej. Po wtóre, działanie organu zdaje się mieć na celu celowe zdeprecjonowanie działalności ewaluowanej jednostki, aby uniemożliwić uzyskanie przez nią wyższej kategorii naukowej. Pozostawienie całkowitego wyniku punktowego na pierwotnym poziomie, tj. - 32,8 względem kategorii A stawia podmiot w dużo gorszej pozycji niż w przypadku, gdyby jego wynik zweryfikowano, zgodnie z ustaleniami organu, do poziomu - 9,6. Nadto organ zastosował całkowicie nietransparentną i w ocenie strony zupełnie oderwaną od kryteriów wskazanych rozporządzeniem praktykę podnoszenia podmiotom ewaluowanym kategorii naukowych w toku postępowania odwoławczego i trudno stwierdzić, jakimi walorami dany podmiot musiał się wykazać, aby zasłużyć na szczególne potraktowanie przez Ministra. Porównanie to, strona skarżąca odniosła do ewaluacji w dziedzinie socjologii i pedagogiki, wywodząc, że niepodwyższenie kategorii naukowej w dyscyplinie nauki prawne nastąpiło z ewidentnym pogwałceniem zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu Uniwersytetu [...].

Nadto skarżący Uniwersytet wskazał, że skoro w toku bieżącej ewaluacji innych dziedzin w U[...] uwzględniono, a co więcej pozytywnie oceniono, także projekty finansowane w ramach programu ERASMUS+, albo też z innych nieprzewidzanych ustawą źródeł finansowania, to trudno zrozumieć, dlaczego w ramach jednej uczelni, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, praktyka uwzględniania poszczególnych projektów okazuje się rozbieżna, finalnie na niekorzyść Podmiotu ewaluowanego w dyscyplinie nauki prawne.

W kontekście II kryterium strona skarżąca podniosła, że spełniają one inne kryterium, tj. kwalifikacji jako praca rozwojowa lub wdrażanie innowacyjnych metod rozwoju, co organ zdaje się dezawuować, oczekując wyłącznie, że zgłaszane do oceny projekty powinny mieć walor naukowo-badawczy, przy czym projekty takie faktycznie taki walor posiadały, w szczególności takie projekty jak "Sztuczna inteligencja i prywatność" oraz "Klinika Prawa Technologii Przyszłości" oraz "HaAPPI (...)".

W kontekście kryterium III, strona skarżąca podniosła, że nie jest jej wiadome, czy zgłoszone do osiągnięcia ewaluował jakikolwiek ekspert dla dyscypliny nauki prawne, gdyż sformułowane przez ekspertów wnioski każą przynajmniej w to wątpić. Nadto strona skarżąca podjęła merytoryczną polemikę z oceną ekspercką odnośnie przedstawionych w tej kategorii osiągnięć.

Odpowiedź na skargę złożył Minister Edukacji i Nauki, wnosząc o jej oddalenie w całości.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dopuścił dowody z dokumentów dołączonych do skargi i pisma procesowego z 7 września 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – zwanej dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiot niniejszej sprawy dotyczył oceny jakości działalności naukowej obejmującej osiągnięcia powstałe w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie lub osiągnięcia artystyczne, które powstały bez związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie (art. 265 ust. 6 i 7 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Postępowanie w tym przedmiocie prowadzone jest na podstawie przepisów zawartych w Rozdziale 3 Działu VI (Ewaluacja jakości kształcenia, ewaluacja szkół doktorskich i ewaluacja jakości działalności naukowej) ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji działalności naukowej. Zakres ewaluacji działalności naukowej uczelni akademickiej, jaką jest także skarżący Uniwersytet [...], określają przywołane i zastosowane w zaskarżonej decyzji przepisy art. 265 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, przy czym działalność naukowa Uniwersytetu w dyscyplinie prawo podlegała ewaluacji z mocy prawa, zgodnie z art. 265 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ewaluacja skarżącego Podmiotu obejmowała lata 2017 – 2021 i została przeprowadzona według trzech kryteriów określonych w art. 267 ust. 1 ww. ustawy.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania merytorycznej oceny działalności naukowej uczelni podlegającej procesowi ewaluacji, gdyż wymaga to posiadania wiadomości specjalnych. I chociaż oceniana w niniejszej sprawie dyscyplina stanowi strukturalną cechę działalności Sądu, gdyż dotyczy nauk prawnych, to jednak również i w tym przypadku doznaje ona ograniczenia w zakresie prowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej z uwagi na inny kontekst działalności akademickiej i podejmowanych badań naukowych a inny w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Podobnie jak we wszystkich dyscyplinach podlegających ewaluacji kognicja sądu administracyjnego odnosi się do weryfikacji tego, czy w toku procedury ewaluacyjnej nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego właściwymi przepisami, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Także i w tym przypadku, przyjąć należy, że sąd administracyjny nie posiada specjalistycznej wiedzy pozwalającej na ocenę zasadności stanowiska zajmowanego przez Komisję Ewaluacji Nauki, sprowadzającej się do oceny jakości działalności naukowej prowadzonej przez uczelnię akademicką. Zaznaczyć także należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie może być celowość czy słuszność działania organu w procesie przyznania kategorii naukowej, a w szczególności nie może być przedmiotem tej kontroli kwestia słuszności doboru kryteriów w oparciu, o które dokonano przyporządkowania do danej kategorii. Działanie Ministra w tym zakresie wymyka się spod kontroli sądowoadministracyjnej, jako że Sąd może kontrolować jedynie legalność działania organów administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, przeprowadzona w sprawie ewaluacja naukowa i wydana w jej efekcie zaskarżona decyzja nie naruszają przepisów postępowania oraz zasad, wynikających z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia.

Zgodnie z art. 265 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ewaluacji podlega jakość działalności naukowej prowadzonej m.in. przez uczelnię akademicką. Zgodnie z ust. 6 tego artykułu, ewaluacją obejmuje się osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie. Osiągnięcia te zostały przykładowo wymienione w art. 265 ust. 9 ustawy.

Z kolei na podstawie art. 267 ust. 1 ww. ustawy podstawowymi kryteriami ewaluacji są:

1) poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności;

2) efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych;

3) wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.

Uchwałę w sprawie proponowanych kategorii naukowych podejmuje Komisja Ewaluacji Nauki na podstawie wyników ewaluacji (art. 268 ust. 1 ustawy). Komisja przeprowadza ewaluację na podstawie zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, informacji dotyczących działalności podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 4 – 6 i 8 ustawy, w okresie objętym ewaluacją, według stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok jej przeprowadzenia, dostępnych w tym systemie 31 stycznia roku, w którym jest przeprowadzana ewaluacja (§ 2 pkt 1 rozporządzenia).

Podjętą w ten sposób uchwałę przewodniczący Komisji przekazał w niniejszej sprawie Ministrowi Edukacji i Nauki w terminie 7 dni od dnia jej podjęcia (art. 268 ust. 2 ustawy), a następnie Minister, biorąc ją pod uwagę, w drodze decyzji administracyjnej, przyznał skarżącemu Podmiotowi kategorię naukową B+ (art. 269 ust 1 ustawy). Uchwała Komisji ma zasadnicze znaczenie dla treści decyzji Ministra, którą organ co prawda nie jest związany w sensie prawnym, ale biorąc pod uwagę powierzenie w pełni Komisji prowadzenia procesu ewaluacji, przyjąć należało, że organ nie mógł uchwały tej pominąć przy rozstrzyganiu sprawy, szczególnie gdy nie powziął uzasadnionych wątpliwości co do poprawności procesu ewaluacji dokonanego przez Komisję i wniosków uzasadniających zaproponowaną kategorię naukową. Zastosowanie w takiej sytuacji ma bowiem art. 80 K.p.a., który w postępowaniu ewaluacyjnym nie został wyłączony z mocy art. 270 ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Analiza niniejszej sprawy nie prowadzi z kolei do wniosku, aby organ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym miał podstawy do kwestionowania oceny dokonanej przez Komisję, wynikającej z przedłożonej mu uchwały. W tym też sensie Minister nie był uprawniony do wydania decyzji innej treści niż określonej w uchwale w sprawie proponowanych kategorii naukowych.

Po przeprowadzeniu przez Komisję oceny jakości działalności naukowej, decyzją z 29 lipca 2022 r. Minister przyznał Uniwersytetowi [...] kategorię naukową B+ w dyscyplinie nauki prawne, od której strona skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawiając argumentację, która w jej ocenie, doprowadziła do niewłaściwego zaniżenia przyznanej mu kategorii naukowej w ww. dyscyplinie.

Zgodnie z art. 269 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wniosek został przekazany do zaopiniowania przez Komisję. Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć skarżącego uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do zarzutów i argumentów, jakie skarżący zawarł we wniosku. Opinie i stanowiska Komisji zostały wprowadzone do modułu SEDN w systemie POL-on. Co istotne, jak wynika z akt sprawy, argumentacja podniesiona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została osobno oceniona w ramach każdej z trzech kategorii i uporządkowana w formie tabel. W każdej z tych tabel dokonano porównania statusu i opinii I instancji odnośnie tytułu osiągniecia lub tytułu opisu wpływu, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wskazano na stanowisko (opinię) II instancji oraz ewentualne zmiany w punktacji przyznanej w II instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister zapoznał się z opinią przedłożoną przez Komisję w ww. uchwale i oceną sporządzoną w module SEDN systemu POL-on oraz przeanalizował argumenty podniesione przez skarżącego we wniosku, stwierdzając brak podstaw do uchylenia decyzji wydanej w I instancji.

W ocenie Sądu, rozpatrując ponownie sprawę, Minister przeanalizował całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisał zarówno przebieg oceny, jak i wskazał przepisy, na podstawie których została ona przeprowadzona, omówił uzyskane przez skarżącego wyniki punktowe w poszczególnych kryteriach, a w przypadku oceny eksperckiej - przedstawił jej uzasadnienie. Dokonał on także własnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Co kluczowe dla oceny niniejszej sprawy, w końcowej części zaskarżonej decyzji Minister poddał analizie, jaki wpływ na wynik sprawy, a więc na przyznaną kategorię naukową miała by sytuacja, w której hipotetycznie, podzieliłby argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym zakresie Minister dokonał ponownego przeliczenia wartości w każdym z ocenionych w ramach ewaluacji kryterium, dochodząc do konkluzji, że wynik dla kategorii A w dalszym ciągu pozostawałby ujemny, co wykluczało przyznanie stronie skarżącej takiej kategorii. Także uzyskany w kategorii B+ wynik dodatni, potwierdzał, że zgłoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty, nie miały wpływu na wynik sprawy. W związku z argumentacją skargi, podkreślić należy, że dokonana w postępowaniu odwoławczym symulacja nie była ze strony organu przyznaniem racji stronie skarżącej i podzieleniem jej argumentacji. Nie tworzyła zatem odmiennego od przyjętego w decyzji I instancji stanu faktycznego sprawy, ale poddawała ocenie wpływ zakresu zaskarżenia decyzji z 29 lipca 2022 r. na przyznaną kategorię naukową B+.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia: "[k]omisja określa kategorię naukową A, B+, B albo C proponowaną dla ewaluowanego podmiotu w każdej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, w ramach której prowadzi on działalność naukową, na podstawie porównania przyznanych mu ocen, o których mowa w § 21, § 22 ust. 9 i § 23 ust. 1, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+, B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia". "Nieujemny całkowity wynik punktowy porównania ocen przyznanych ewaluowanemu podmiotowi z zestawem wartości referencyjnych dla kategorii naukowej A, obliczany według wzoru określonego w ust. 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia, stanowi podstawę do zaliczenia działalności naukowej tego podmiotu prowadzonej w ramach danej dyscypliny naukowej albo artystycznej do kategorii naukowej A" (ust. 2). Wskazując na powyższe przepisy rozporządzenia w powiązaniu z art. 265 ust. 1 oraz art. 267 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., strona skarżąca podnosiła, że w zaskarżonej decyzja orzeczono o przyznaniu jej kategorii naukowej B+ w sposób dowolny, nietransparetny, całkowicie uznaniowy i dyskryminujący. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Przedstawiona w uzasadnieniu skargi argumentacja odnosiła się do niezrozumiałej dla strony skarżącej praktyki podnoszenia na etapie postępowania odwoławczego kategorii naukowej, na poparcie czego przedstawiła ona wraz ze skargą szereg decyzji administracyjnych, w których doszło właśnie do takich sytuacji. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że decyzja w sprawie przyznania kategorii naukowej jest rozstrzygnięciem organu w indywidualnej sprawie. Nie można zatem oczekiwać, że działalność naukowa jednego podmiotu będzie porównywana i weryfikowana w odniesieniu do innego, który prowadzi działalność naukową, nawet jeśli dotyczy to tej samej dyscypliny. Każdy podmiot w świetle przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia jest ewaluowany samodzielnie, a postępowanie w przedmiocie ewaluacji nie przewiduje porównywania ze sobą innych podmiotów ewaluowanych, przykładowo w formie list rankingowych. Za nieskuteczną należy zatem ocenić argumentację, wskazującą, że w przypadku innych podmiotów doszło do wadliwego podwyższenia kategorii naukowej. Sąd administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę i wydaną w niej decyzję. Ocena legalności innych niż wydanych w sprawie decyzji, wykracza poza zakres sprawy sądowoadministracyjnej. Nadto przypomnieć należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanwią inaczej. Nie można zatem skutecznie domagać się uchylenia zaskarżonej decyzji tylko z tego powodu, że innym podmiotom została przyznana wyższa kategoria naukowa, na skutek wydania przez Ministra wadliwych decyzji. Przesłanką konieczną do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji przez Sąd pozostaje jedynie ustalenia, że wydanie decyzji w sprawie nastąpiło na skutek naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.), a taka sytuacja nie wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy.

Zauważyć także należy, że sposób przyznawania kategorii naukowych stanowi połączenie oceny danych wprowadzonych przez uczelnię do systemu POL-on oraz oceny Komisji Ewaluacji Nauki. To podmioty podlegające ewaluacji dokonują wprowadzenia w określonych termiów danych do systemu POL-on. Dane wprowadzane do tego systemu są aktualizowane, archiwizowane i usuwane przez podmiot, który je wprowadził (art. 354 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Za prawidłowość i rzetelność danych oraz terminowość ich wprowadzania do systemu POL-on odpowiada osoba kierująca danym podmiotem, która składa w Systemie POL-on oświadczenie potwierdzające, że dane wprowadzone przez nią do baz danych, o których mowa w art. 342 ust. 3, są zgodne ze stanem faktycznym. Oświadczenie dotyczące baz danych, o których mowa w art. 342 ust. 3 pkt 1–7, składa się do dnia 31 stycznia według stanu na dzień 31 grudnia (art. 354 ust. 4 ww. ustawy). Minister nie może natomiast ani uzupełnić w systemie POL-on informacji o działalności naukowej, ani korygować wprowadzonych danych (art. 343 ust. 2, art. 345 ust. 2 i art. 346 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Z kolei Komisja Ewaluacji Nauki przeprowadza ewaluację na podstawie danych w systemie POL-on. Do porównania ocenianego w danej dyscyplinie podmiotu z wartościami referencyjnymi stosuje się algorytm, który uwzględnia zróżnicowane w zależności od dziedzin nauki wagi przypisane poszczególnym kryteriom. Łączy zatem ze sobą dwie metody: metodę parametryczną i metodę ekspercką. Tym samym cała procedura obywa się w sposób transparentny, w oparciu o przyjęte w rozporządzeniu wskaźniki i gwarantuje sprawność i jednolitość wyników postępowania co do wszystkich porównywanych w ramach dyscypliny podmiotów.

Odnośnie zarzutu naruszenia § 22 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzania w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 80 oraz art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., podniesionego odnośnie oceny w ramach kryterium II, stwierdzić trzeba, że wskazywane projekty "Sztuczna inteligencja i prywatność" oraz "Klinika Prawa Technologii Przyszłości" nie spełniały warunku finansowania ze środków wymienionych w § 22 rozporządzenia. Nie miało znaczenia to, czy cechował je charakter rozwojowy lub naukowy, bowiem nie spełniały warunku, o którym mowa w ww. przepisie. Podobnie i w tym przypadku nie podlegała ocenie okoliczność, że w innych dziedzinach uwzględniono projekty finansowane z programu ERASMUS+, bowiem strona nie może domagać się uznania wadliwości kontrolowanego postępowania tylko dlatego, że w innych postępowaniach programy finansowane z tego programu zostały uwzględnione w ramach oceny kryterium II ewaluacji. Nie można przyjąć, aby w tym przypadku strona nabyła jakiekolwiek uprawnienie zgodnie z prawem. Także projekt "HAePPi (...)" nie spełniał warunku z ww. Przepisu, gdyż nie obejmował badań naukowych lub prac rozwojowych, ale miał charakter szkoleniowy i edukacyjny.

Odnośnie z kolei zarzutu naruszenia § 23 ust. 1, ust. 7 i 8 rozporządzenia w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., nawiązującego do III kryterium oceny ewaluacji, stwierdzić należy, że ocena przedstawiona w tej kategorii należy do ekspertów, którzy pełnią rolę podmiotów posiadających wiedzę z zakresu określonej dyscypliny nauki. Wytyczne dla dokonywanej oceny zawarte w podręczniku dla ekspertów oraz dla podmiotów ewaluowanych, choć nie stanowią źródła prawa, stanowią odpowiedź na potrzebę ujednolicenia procedury ewaluacji. Jak wynika z punktu IV Podręcznika, ekspertami powinni być naukowcy, artyści z uznanym dorobkiem naukowym/artystycznym i doświadczeniem akademickim, przy czym ekspertami krajowymi są samodzielni pracownicy naukowi, zaś ekspertami zagranicznymi – osoby, które są albo były zatrudnione na stanowisku profesora. Dobór ekspertów, których praca ma charakter poufny, pozostaje poza zakresem oceny Sądu, sprzyjając zagwarantowaniu warunków do przedstawienia bezstronnej i niezależnej, wolnej od nacisków oceny. Taka niezależność ma zapewnić jak najbardziej obiektywną ocenę, bez próby nacisku na wydanie opinii określonej treści. Dokonywana przez Ministra w toku postępowania administracyjnego, kontrolowana następnie przez sąd administracyjny, ocena decyzji o przyznaniu kategorii naukowej poprzedzonej oceną ekspertów, nie może również dotyczyć kwestii wiadomości specjalnych, które posiadają biegli mający uprawnienie do dokonania merytorycznej oceny działalności naukowej ewaluowanego podmiotu prowadzonej w ramach danej dyscypliny. O ile natomiast organ nie może ingerować w merytoryczną treść dodatkowej opinii eksperckiej, to jego rzeczą jest zbadanie, czy opinia ta została sporządzona zgodnie z przepisami prawa, czy jest logiczna i zupełna, a zatem podjąć się oceny tego dowodu z zastosowaniem podstawowych zasad postępowania dowodowego. Obowiązek ten aktualizuje się w szczególności w sytuacji, gdy ewaluowany podmiot zgłasza zastrzeżenia i uwagi co do treści opinii eksperckiej. Tak też się stało w niniejszej sprawie, gdzie w ramach procedury drugoinstancyjnej odniesiono się zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i omówiono je w formie tabel. Podkreślić należy, że ani organ administracyjny ani Sąd nie oceniają warstwy merytorycznej oceny osiągnięć zgłoszonych w ramach kryterium III. Stąd też podjęta w rozpoznawanej skardze polemika ze stanowiskiem zawartym przez eksperta w postępowaniu drugoinstancyjnym odnośnie wpływu tych prac na społeczeństwo i gospodarkę była nieuprawniona, bowiem wykraczała poza zadania tak organu administracji jak i rozpoznającego sprawę Sądu. Prawidłowość opinii eksperta pod względem formalnym, a więc odniesienie się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, logiczność i spójność wypowiedzi, nie budziła wątpliwości Sądu.

Strona skarżąca nie podnosiła zarzutów odnośnie kryterium I, zaś przeprowadzona przez Sąd kontrola w tym zakresie nie ujawniła wadliwości stanowiska organu.

W konsekwencji powyższego jako niezasadny należało również ocenić zarzut naruszeni art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając na powyższe na uwadze, w ocenie Sądu Minister zasadnie stwierdził, że nie ma podstaw do zmiany przyznanej kategorii naukowej i prawidłowo utrzymał w mocy decyzję przyznającą Uniwersytetowi [...]kategorię naukową B+ w dyscyplinie nauki prawne.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę.