Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 73/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, Protokolant: Karolina Sdzuj, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 30 listopada 2022 r., nr SKO 4103/950/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich z dnia 24 października 2022 r., nr ZRODZ/001019/SP/10/2022 II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz skarżącej M. G. kwotę 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., nr SKO 4103/950/2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. G. (dalej: Strona, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza Ząbkowic Śląskich Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ząbkowicach Śląskich z dnia 24 października 2022 r., nr ZRODZ/001019/SP/10/2022 (dalej: organ I instancji) w przedmiocie odmowy przyznania Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 4 października 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ząbkowicach Śląskich wpłynął wniosek Strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną macochą – B. J. legitymującą się Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Dzierżoniowie z dnia 31 sierpnia 2022r. zaliczającym macochę Strony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu podano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność B. J., natomiast stopień niepełnosprawności datuje się od 8 sierpnia 2022 r. Ponadto w orzeczeniu wskazano, że macocha Strony koniecznie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wskazaną decyzją z dnia 24 października 2022 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad macochą.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepis art. 17 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 4, art. 18 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: u.ś.r.) oraz ustalony stan faktyczny w sprawie. Następnie podał, że z przedłożonego wraz z wnioskiem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność macochy Strony, zatem zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji Strona wskazała, że jej macocha ma 90 lat i wymaga całodobowej opieki. W celu sprawowania nad nią opieki zrezygnowała z zatrudnienia.

Po rozpoznaniu odwołania strony, SKO zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu odwołując się do zgormadzonej dokumentacji wskazało, że Strona była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia od dnia 1 czerwca 2022 r. do 30 września 2022 r. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura B. J. oraz emerytura M. G.. W chwili zawarcia związku małżeńskiego przez ojca W. J. z B. J., Strona była 13 letnim dzieckiem. Macocha Strony mieszkała w miejscowości Lubawka. Skarżąca, po śmierci ojca w dniu 26 lutego 2019 r., często jeździła do domu rodzinnego i opiekowała się macochą. Ze względu na zaniki pamięci, zawroty głowy macocha Strony przestała radzić sobie w wykonywaniu podstawowych czynności domowych, dlatego Skarżąca zdecydowała się zabrać macochę do swojego miejsca zamieszkania, częste dojazdy do Lubawki (ok. 100 kilometrów) stały się uciążliwe. W dniu 30 września 2022 r. Strona zrezygnowała z zatrudnienia, celem sprawowania opieki nad macochą. Opieka nad macochą polega na: przygotowywaniu i dawkowaniu leków, załatwianiu wizyt lekarskich, przygotowywaniu posiłków, praniu, sprzątaniu, pomocy w utrzymywani higieny osobistej. Ze względu na zawroty głowy i zaniki pamięci macocha Strony nie może zostać sama w mieszkaniu. Porusza się przy pomocy laski. Macocha Strony potwierdziła fakt sprawowania opieki przez Skarżącą. Oświadczyła, że pasierbica zabrała ją do siebie, gdyż nie była już w stanie sama funkcjonować w swoim mieszkaniu. Jest szczęśliwa i zadowolona z opieki. Macocha Strony nie ma innej bliskiej rodziny, która jest zobowiązana do alimentacji na jej rzecz zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SKO podkreśliło, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Wobec tego nie można odmówić przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Następnie SKO wskazało, że opiekę nad B. J. sprawuje Strona - jej pasierbica, gdyż macocha Skarżącej jest wdową i nie ma krewnych zobowiązanych do jej alimentacji. SKO podkreśliło, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Przepisy art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a u.ś.r. w konfrontacji z przepisami art. 128 k.r.o. oraz art. 132 k.r.o. jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania. W tej mierze SKO odwołało się do uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt: I OPS 5/13. Podkreśliło, że nie jest zatem intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. SKO wskazało, że Strona nie jest spokrewniona z macochą i w aktach sprawy nie ma informacji o przysposobieniu Strony przez macochę, zatem w świetle cytowanych przepisów, Skarżącej nie obciąża obowiązek alimentacyjny wobec macochy. Uzasadnia to odmowne załatwienie wniosku w oparciu o art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy polegające na uznaniu, że Skarżącą, nie będącą osobą spokrewnioną ze swoją macochą, ani też przez nią nie przysposobioną, nie obciąża obowiązek alimentacyjny wobec macochy B. J. w świetle art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co doprowadziło do niewłaściwego uznania, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., a w konsekwencji do naruszenia art. art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w zw. z art. 144 § 2 i § 3 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie.

Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ II instancji prawidłowo przyjął, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. (świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia) ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości prawidłowość stanowiska organu II instancji w powyżej kwestii, zwłaszcza w kontekście jednolicie ujmowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych skutków powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wbrew stanowisku organu I instancji, w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r., z uwagi na treść wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wszakże w wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie skorzystał z tej możliwości. Powyższy wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem tego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od 23 października 2014 r. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jak wadliwie uczynił to organ I instancji, było sprzeczne z zasadami państwa prawa, które mają obowiązek działać na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Z tego względu niewątpliwie zaprezentowane przez Kolegium stanowisko w tej kwestii w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę. Zatem wyrok TK ma znaczenie dla spraw indywidualnych, a organy pomocowe mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyłączeniem tej części normy, która z dniem ogłoszenia wyroku została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W następnej kolejności należy wyjaśnić, że przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przytoczonych regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje także osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jeżeli ciąży na nich obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Obowiązek alimentacyjny uregulowany przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Przy czym, w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny nie wyczerpuje się jedynie w relacjach między krewnymi. Może on bowiem dotyczyć także innych osób bliskich, niezwiązanych więzami krwi. Taką sytuację przewiduje art. 144 k.r.o., który stanowi podstawę do żądania świadczeń alimentacyjnych od powinowatych, czyli od osób nie związanych węzłem pokrewieństwa.

W myśl art. 144 § 1 k.r.o. dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, niebędącej jego matką. Zgodnie zaś z art. 144 § 2 k.r.o. mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, niebędącej matką dziecka.

Przytoczone regulacje art. 144 k.r.o. poszerzają przewidziany w art. 128 k.r.o. krąg osób uprawnionych i zobowiązanych do alimentacji. Dlatego też uznać należy, iż obowiązek alimentacyjny pasierbicy względem macochy powinien być traktowany na równi z obowiązkiem dzieci wobec rodziców, choć nie może go wyprzedzać oraz, że obowiązek ten wynika wprost z przepisu ustawy, tj. art. 144 § 1 k.r.o. (patrz: wyrok NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1982/11; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2947/19; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1399/20; wyrok NSA z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt I OSK 722/21; wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 966/21– dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query, dalej: CBOSA).

Zatem rozważając możliwość zaliczenia Skarżącej do kręgu osób wymienionych w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., organ II instancji słusznie odniósł się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jednakże w tym zakresie ograniczył się wyłącznie do powołania się na brzmienie przepisu art. 128 k.r.o., nieprawidłowo uznając, że obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyczerpuje się w treści art. 128 k.r.o. Należy przy tym podkreślić, iż przyczynianie się do wychowania i utrzymania dziecka lub zgodność z zasadami współżycia społecznego, jako przesłanki obowiązku alimentacyjnego na gruncie art. 144 § 1 i 2 k.r.o., nie oznaczają, że obowiązek ten nie wynika z ustawy. Niemożliwe do akceptacji jest zapatrywanie, że obowiązek ten, także w zakresie wskazania podmiotu zobowiązanego do alimentacji kreowany jest wyłącznie z mocy orzeczenia sądu albo, że obowiązek ten ma charakter ułomny bądź subsydiarny. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 144 § 1 k.r.o. ma charakter obowiązku ustawowego i nie jest to obowiązek o charakterze posiłkowym. Świadczy o tym brzmienie art. 144 § 3 k.r.o., zgodnie z którym do obowiązku alimentacyjnego w relacjach między pasierbem/pasierbicą, a ojczymem/macochą stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi (vide: uchwała SN z dnia 4 kwietnia 1968 r., sygn. akt III CZP 27/68, ONSC 1969/1, s. 6; wyrok SN z dnia 29 kwietnia 1971 r., sygn. akt II CR 78/71; J. Gudowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Orzecznictwo, Wolters Kluwer 1998 r., s. 487; G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019, uwagi do art. 144; wyrok NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1982/11; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2947/19; wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1898/21, CBOSA).

Nie można także skutecznie twierdzić, że art. 144 k.r.o. nie statuuje obowiązku alimentacyjnego skoro posługuje się pojęciem "świadczenia alimentacyjnego". W tym zakresie wypada dostrzec, że pojęcie "świadczenia alimentacyjnego" używane jest chociażby w art. 133 § 1, 2 i 3, art. 134, art. 135 § 1 i 3, oraz art. 137 k.r.o., a brak jest wątpliwości co do tego, że regulacje te odnoszą się do obowiązku alimentacyjnego. Ponadto nie ma wątpliwości, iż obowiązek alimentacyjny reglamentuje przepis art. 130 k.r.o., choć odwołuje się do pojęcia "dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi".

Końcowo wypada dostrzec, że powyższe zapatrywanie nie pozostaje w opozycji do treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13, która nie analizowała art. 144 k.r.o., jako podstawy obowiązku alimentacyjnego na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a tym samym nie formułowała w tym zakresie jakiegokolwiek stanowiska.

Z powyższych powodów Sąd uznał, że organ w zaskarżonej decyzji nieprawidłowo odmówił z przyczyn podmiotowych przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca jest bowiem podmiotem należącym do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż z mocy art. 144 § 1 k.r.o. jest ona obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec macochy, która jest wdową i nie ma innych krewnych zobowiązanych do jej alimentacji.

Nieuwzględnienie, że obowiązek alimentacyjny wskazany w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. obejmuje także osoby wymienione w art. 144 § 1 i § 2 k.r.o. doprowadziło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 128 i art. 144 § 2 zd. 2 i § 3 k.r.o..

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniona zostanie wykładnia art. 1ust. 1b oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 128 i art. 144 § 1 i § 2 k.r.o. zaprezentowana powyżej, a poczynione ustalenia odpowiadające zakresowi wniosku Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - w następstwie analizy całokształtu materiału dowodowego - stanowić będą podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego w sprawie żądania (art. 153 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).