Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 349/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 10 a ust 1, art 22 ust 2a
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniuna posiedzeniu niejawnymw trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi P. T.-H. "F." Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2022 r. na byłym drogowym przejściu granicznym funkcjonariusze służby celno-skarbowej Urzędu Celno-Skarbowego przeprowadzili kontrolę zestawu ciężarowego nr rej. [...], którym przewożono z Węgier do Niemiec towar podlegający monitorowaniu w systemie SENT, objęty zgłoszeniem [...] z [...] maja 2022 r. W ww. zgłoszeniu przewoźnik – "F" Sp. z o.o. - podał, że przedmiotem przewozu są odpady w postaci zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych o masie brutto 12.620 kg i kodzie systemowym towaru 0005.

W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono przerwę o długości 1:22:45 w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych na trasie przejazdu ww. środka transportu przez terytorium Polski. Wyniki czynności zostały odnotowane przez kontrolujących w protokole z kontroli nr [...] z [...] maja 2022 r.

W piśmie z dnia [...] października 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego, w celu weryfikacji okoliczności faktycznych ww. przewozu, zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów z zapytaniem o ewentualne nieprawidłowości i problemy w działaniu systemu SENT-GEO w dniu [...] maja 2022 r.

W odpowiedzi na powyższe Centrum Informatyki Resortu Finansów w piśmie z dnia [...] października 2022 r. wskazało, iż nie stwierdziło problemów w działaniu systemu SENT- GEO w dniu [...] maja 2022 r., jak też odrzucania przez system SENT-GEO danych geolokalizacyjnych z lokalizatora [...] w ww. okresie.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (powoływany dalej również jako "organ I instancji"), na podstawie art. 165 § 1 i § 2, art. 180 § 1, art. 181 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) oraz art. 10a, art. 22 ust. 2a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm.) – powoływanej dalej jako "ustawa o SENT", wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia "F" Sp. z o.o. (powoływanemu dalej również jako: "przewoźnik", "Spółka", "skarżąca")kary pieniężnej za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...]. Jednocześnie dopuścił jako dowód w sprawie następujące dokumenty:

1) pismo Referatu Realizacji - SENT Urzędu Celno - Skarbowego nr [...] z [...] maja 2022 r. przekazujące protokół z kontroli nr [...] z [...] maja 2022 r. wraz z załącznikami (17 kart);

2) pismo Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego nr [...] z [...] października 2022 r. (1 karta),

3) pismo Centrum Informatyki Resortu Finansów nr [...] z [...] października 2022 r. wraz z załącznikami (13 kart);

4) pismo Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] lipca 2022 r. wraz z załącznikami (45 kart);

5) pismo Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. wraz z załącznikami (34 karty);

6) pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział nr [...] z [...] sierpnia 2022 r.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. Spółka wnosząc o wydanie wskazanych dokumentów z akt sprawy poinformowała, że wystąpiła do obsługującej ją firmy w zakresie urządzeń geolokalizacyjnych o dokonanie ustaleń dotyczących nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych przez urządzenie w kontrolowanym pojeździe. Jednocześnie, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na ważny interes publiczny oraz interes przewoźnika. Spółka podkreśliła, że nie miała wpływu na powstałe naruszenie i dopełniła wszelkich formalności związanych z realizowanym przewozem na terytorium kraju. Powstałe naruszenie nie było wynikiem celowego działania oraz, że pojazd nie został zatrzymany przez funkcjonariuszy ale to Spółka przedstawiła pojazd do kontroli w związku z wygenerowanym wezwaniem w systemie.

Z kolei w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. Spółka wskazała, że otrzymała od obsługującej ją firmy w zakresie urządzeń geolokalizacyjnych informację, że urządzenie zamontowane w jej pojeździe było sprawne przez cały czas przewozu i nie doszło do żadnej przerwy w przekazywaniu sygnału (powyższe pismo Spółka przedłożyła w załączeniu). Nadto dodała, że urządzenie jest załączone przez cały czas pracy pojazdu, bez względu na rodzaj wykonywanego przewozu (również podczas przewozów nie objętych systemem SENT). Kierowca nie ma możliwości włączania i wyłączania urządzenia geolokalizacyjnego. Spółka ponowiła jednocześnie wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na ważny interes publiczny oraz przewoźnika.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się jako przewoźnika z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...].

W motywach uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisu ustawy o SENT oraz ustalenia poczynione w trakcie postępowania. Stwierdził, że Spółka naruszyła art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Wyjaśnił, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu.

Organ I instancji zaznaczył, że lokalizator o numerze [...], wskazany w zgłoszeniu [...], nie przekazywał do systemu SENT GEO danych geolokalizacyjnych w sposób prawidłowy. W toku postępowania stwierdzono, że Spółka nie przekazywała danych geolokalizacyjnych podczas przewozu towaru pomiędzy lokalizacją o koordynatach 51,237354 15,902775 (droga [...]) a 51,526382 15,220138 (miejscowość [...]). Czas przerwy w przekazywaniu danych nastąpił [...] maja 2022 r. od godz. 15:25 do godz. 16:48 i wynosił 1 godzinę i 22 minuty. Potwierdzeniem powyższych ustaleń są wydruki Sent-Geo - Monitorowanie Lokalizacji Pojazdów. Organ I instancji podkreślił przy tym, że nieprzekazywanie danych do systemu SENT GEO uniemożliwiało mu sprawowanie właściwego nadzoru nad przewozem. Nie miał możliwości kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu tego towaru.

Organ I instancji przeanalizował też przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, po czym stwierdził, że w niniejszej sprawie nie znalazł przesłanek do takiego odstąpienia, zarówno za względu na ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny.

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie zarzucając jej naruszenie:

- art. 120, art. 121 §1, art. 122, art. 187 §1, art. 191 oraz art. 210 §1 pkt 1 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięciu wyjaśnień strony złożonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r.;

- art. 10a ust 1, art. 22 ust 2a ustawy o SENT, poprzez wadliwe przyjęcie, że Spółka naruszyła obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie przewozu;

- art. 22 ust 3 w zw. z art. 26 ust 3 ustawy o SENT, poprzez błędną ich wykładnię w zakresie pojęcia "interes publiczny", którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 §1 oraz art. 187 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego, zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz mającej wymiar konstytucyjny zasady proporcjonalności i nie odstąpienie od nałożenia kary finansowej za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu z przyczyn niezależnych od Spółki.

W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu:

- z pisma S S.A. otrzymanego przez Spółkę w dniu [...] stycznia 2023 r. wraz historią komunikacji pojazdu,

- z pisma Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r. udzielającego zgody S S.A. na przyłączenie systemu teleinformatycznego dla urządzenia S,

- z przesłuchania w charakterze świadka P.F. - S S. A. (...) na okoliczność wysyłania danych geolokalizacyjnych przedmiotowego pojazdu w dniu [...] maja 2002 r. na całej trasie przejazdu,

- ewentualne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysyłania danych geolokalizacyjnych przedmiotowego pojazdu w dniu [...] maja 2002 r. na całej trasie przejazdu.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przeprowadzenia dowodów w zakresie wskazanym w odwołaniu.

W piśmie z dnia [...] marca 2023 r. Spółka ponowiła ww. wnioski dowodowe.

Decyzją z dnia [...] kwietnia2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (powoływany dalej również jako: "organ odwoławczy", "DIAS") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy uznał, że podniesione w odwołaniu zarzuty Spółki są bezpodstawne. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o SENT, Spółka przesłała do rejestru zgłoszenie dotyczące transportu towaru podlegającego monitorowaniu i uzyskała dla tego zgłoszenia numer referencyjny. Uzupełniła zgłoszenie i zawarła w nim numer lokalizatora albo urządzenia. Ponadto na podstawie otrzymanej informacji o planowanej kontroli przewozu, zgodnie z art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, Spółka była wezwana do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem o nr [...], na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w celu przeprowadzenia kontroli. Będąc zobowiązaną do określonych czynności, zgodnie z przepisem art. 12a ustawy o SENT, [...] maja 2022 r., Spółka zgłosiła środek transportu na terenie Drogowego Przejścia Granicznego, który został skontrolowany przez funkcjonariuszy celno-skarbowych. W toku czynności kontrolujący nie stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, stwierdzono natomiast brak przekazywania danych do rejestru z lokalizatora GPS dla wskazanego zgłoszenia przewozu, co wiąże się z naruszeniem obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na terenie kraju w transporcie towaru podlegającego monitorowaniu.Po sprawdzeniu poprawności przekazywanych danych geolokalizacyjnych z urządzenia przypisanego do ww. zgłoszenia, tj. [...], kontrolujący stwierdzili bowiem przerwę w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...], na odcinku o koordynatach 51,237354 15,902775 (droga [...]) a 51,526382 15,220138 (miasto [...]). Długość przerwy wynosiła 1 godzinę i 22 minuty. Ponadto Centrum Informatyki Resortu Finansów w piśmie z [...] października 2022 r. nie stwierdziło problemów w działaniu systemu SENTGEO w dniu [...] maja 2022 r., jak też odrzucania przez system SENT-GEO danych geolokalizacyjnych z lokalizatora [...] w ww. okresie.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, ponadto przepis ust. 2 wskazuje, że przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator, bądź przekazywać dane geolokalizacyjne do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).

DIAS podkreślił, że organ I instancji wskazał w zaskarżonej decyzji, iż w przypadku realizacji obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka przewozu, ustawodawca zapewnił przewoźnikowi dowolność wyboru, poprzez wyposażenie środka transportu w lokalizator bądź użycie zewnętrznego systemu lokalizacyjnego, który jednak winien przekazywać dane do rejestru. W przypadku przewozu towaru podlegającego monitorowaniu, aktywację lokalizatora winno dokonać się z chwilą rozpoczęcia przewozu na terenie kraju, czyli najpóźniej w momencie przekroczenia granicy państwowej, a dezaktywować w momencie dostarczenia towaru do miejsca docelowego, bądź z chwilą zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że fakt emisji danych GPS nie oznacza, że dane te były przekazywane również do systemu Krajowej Administracji Skarbowej, a konkretnie do systemu SENT-GEO. Podstawowym elementem w przekazywaniu danych jest włączony i sprawny lokalizator, podłączony do systemu SENT-GEO. DIAS zaznaczył, że uzyskane z CIRF informacje wskazują jednoznacznie na całkowity brak emisji danych na odcinku o koordynatach 51,237354 15,902775 (droga [...]) a51,526382 15,220138 (miasto [...]). Długość przerwy wynosiła 1 godzinę i 22 minuty. Brak jest możliwości takiej emisji, przy braku odpowiedniego skonfigurowania Aplikacji Mobilnej Kierowcy, w tym wpisania numeru zgłoszenia przewozu SENT, czy braku włączenia lokalizatora. Przedmiotowa możliwość weryfikacji aktualnej odnotowanej pozycji geolokalizacyjnej w systemie SENT-GEO istnieje również z poziomu Aplikacji Mobilnej Kierowcy. System SENT GEO jest tak skonstruowany, że w przypadku braku przekazywania danych lokalizacyjnych, kierowca poprzez aplikację jest informowany na bieżąco o prawidłowości przekazywania danych lokalizacyjnych środka transportu. W przypadku odnotowania nieskutecznej próby przesyłania danych lokalizacyjnych z powodu braku połączenia z Internetem, fakt ten jest zgłaszany wyłącznie kierowcy po stronie Aplikacji Kierowcy, poprzez interfejs użytkownika, który po 10 min. zmienia kolor ikony z zielonego na żółty, a po jednej godzinie z żółtego na czerwony. Zatem, zarówno kierowca jak i Spółka, jako przewoźnik, mieli możliwość weryfikacji prawidłowości działania lokalizatora w systemie SENT, w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych.

Organ odwoławczy zauważył, że odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności przy przewozie towarów wrażliwych, ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w ustawie SENT. Tym samym, wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych, obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych, a w tym przypadku Spółkę, jako przewoźnika. DIAS stwierdził, że Spółka powinna upewnić się, czy urządzenie którym się posługuje w trakcie realizacji transportu jest właściwie skonfigurowane i zapewnia odpowiednią transmisję danych poprzez komunikację z rejestrującym urządzenie operatorem ZSL. Ponadto dodał, że wybór sposobu przekazywania danych geolokalizacyjnych, jak również wybór operatora ZSL pozostaje wyłącznie w gestii przewoźnika, który ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłową realizację przepisów ustawy SENT.

Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji, iż w sprawie nie zachodzą uzasadnione okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika. Stwierdził, że w toku postępowania Spółka nie wykazała swego ważnego interesu, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary. Podkreślił, że możliwość skorzystania z ulgi (w zakresie ważnego interesu przewoźnika) uzależniona jest w głównej mierze od inicjatywny strony postępowania. To przewoźnik powinien wykazać, że jego dobrze rozumiany interes przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy wskazał, że analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że Spółka nie przekazała żadnych dokumentów na okoliczność wykazania trudnej sytuacji finansowej, która mogłaby mieć wpływ na decyzję o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, z powołaniem się na swój ważny interes. Składając wniosek za pismem z [...] grudnia 2022 r. i [...] grudnia 2022 r. o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, nie załączyła żadnych dokumentów finansowych Spółki, jak również nie wskazała na okoliczności szczególne, mogące mieć wpływ na rozpatrywanie tego wniosku. Z tego powodu organ I instancji pozyskał stosowne dokumenty z Urzędu Skarbowego i Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powołując się na informacje uzyskane od ww. organów DIAS ocenił sytuację finansową Spółki jako dobrą i stabilną. Stwierdził, że Spółka posiada możliwości finansowe do uiszczenia należnej kary pieniężnej bez ryzyka zachwiania płynności finansowej firmy lub konieczności jej zadłużenia. Zaznaczył, że nawet osiąganie niskich dochodów z działalności nie jest okolicznością, która świadczyłaby o spełnieniu ustawowych przesłanek, determinujących odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, które nie może być traktowane, jako forma finansowania działalności gospodarczej, pokrywania strat lub wspierania przedsiębiorcy za każdym razem, gdy sytuacja np. na rynku jest dla niego nieprzychylna.

DIAS zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zła sytuacja majątkowa, czy też perspektywa wieloletniego spłacania zadłużenia nie są wystarczającą podstawą do przyznania ulgi. Trudna sytuacja finansowa sama z siebie nie obliguje organu do jej przyznania. Nawet przejściowe trudności związane z uzyskiwaniem niższych dochodów z prowadzonej działalności nie są podstawą do automatycznego udzielenia ulgi, są bowiem elementem ryzyka gospodarczego. Przedsiębiorca prowadzący określoną działalność gospodarczą musi liczyć się z takim ryzykiem i tak ją prowadzić, aby element ryzyka w największym stopniu eliminować lub ograniczać skutki zdarzeń lub okoliczności dla siebie niekorzystne. Surowość kary nie świadczy jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej firmy, czy wręcz doprowadzeniu do jej likwidacji. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika.

Organ odwoławczy podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi wyjątek od zasady obligatoryjności tej kary. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Jednakże w niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły.

Mając na uwadze przedstawioną sytuację ekonomiczną Spółki kształtującą się w rozpatrywanym okresie, organ odwoławczy stwierdził, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej byłoby nie tylko nieproporcjonalne do stanu ekonomicznego, ale wręcz trudne do uzasadnienia w racjonalny sposób.

W ocenie organu odwoławczego za odstąpieniem od nałożenia sankcji nie przemawia również interes publiczny. W tym bowiem interesie leży powszechne i prawidłowe stosowanie prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. Każdy zatem z podmiotów tego łańcucha jest obowiązany w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przede wszystkim by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W interesie publicznym jest to, by zastosowana sankcja spełniła swoje funkcje prewencyjne.

Nadto DIAS wskazał, że nie przeczy, że Spółka S S.A. [...] maja 2022 r., posiadała aktywną usługę przekazywania lokalizacji pojazdu w systemie SENT zgodnie z wymogami ustawodawcy dla wskazanego pojazdu i że w tym dniu na trasie przejazdu [...] do miejscowości [...] system ww. Spółki, tj. jednostka S odbierał, gromadził, zapisywał oraz wysłał na serwer, i że - jak twierdzi Spółka - jednostka komunikacyjna S posiada zgodę na wykorzystywanie w celu realizacji usług eTOLL/SENT wydana przez Szefa KAS z [...] sierpnia 2021 r., to jednak nie zmienia to faktu, że dane te, które - jak twierdzi Spółka- były przesyłane przez pojazd, gromadzone i wysyłane, to jednak z tego odcinka trasy nigdy nie trafiły do systemu SENT GEO.

Organ odwoławczy podniósł dodatkowo, że operator Spółki w swoim piśmie bez daty stwierdził, że: "Ze względu na duże wolumeny danych, jakie są generowane przez pojazdy z uruchomioną usługą SENT, dane dotyczące statusów wysłanej lokalizacji pomiędzy pojazdem, a PUESC są przechowywane przez S przez okres 3 miesięcy. W związku z tym, nie posiadamy już informacji czy wysłane pozycje zostały odebrane przez PUESC."Czyli twierdzi, że ich komunikator za pomocą którego Spółka S S.A. komunikowała się z lokalizatorem [...] w ww. okresie działał, ale z uwagi na upływ czasu nie wie, czy dane geolokalizacyjne zostały odebrane, tym samym dostarczone do PUESC, a jak wynika to z akt sprawy dane te nie zostały dostarczone do systemu SENT GEO na platformie PUESC.

DIAS wyjaśnił, że fakt emisji danych GPS nie oznacza, że dane te były przekazywane również do systemu Krajowej Administracji Skarbowej, a konkretnie do systemu SENT-GEO. Podstawowym elementem w przekazywaniu danych jest włączony i sprawny lokalizator, podłączony do systemu SENT-GEO. Jeszcze raz podkreślił, że zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS w każdym momencie na platformie PUESC, a Spółka nie skorzystała z tej możliwości.

Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę zarzucając jej naruszenie:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 §1, art. 191 oraz art. 210 §1 pkt 1 i §4 ustawy Ordynacja podatkowa, polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięciu wyjaśnień strony złożonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. oraz wniosków dowodowych złożonych w odwołaniu, których przeprowadzenia organ bezzasadnie odmówił postanowieniem z dnia [...] marca 2023r.;

- art. 10a ust.1, art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, poprzez wadliwe przyjęcie że Spółka naruszyła obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie przewozu;

- art. 22 ust.3 w zw. z art. 26 ust.3 ustawy o SENT, poprzez błędną ich wykładnię w zakresie pojęcia "interes publiczny", którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 §1 oraz art. 187 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego, zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz mającej wymiar konstytucyjny zasady proporcjonalności i nie odstąpienie od nałożenia kary finansowej za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu z przyczyn niezależnych od Spółki.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także o zasądzenie od DIAS kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 210 § 1 pkt 1 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż organ nie poczynił stanowczych ustaleń faktycznych. Treść uzasadnienia wskazuje na hipotetyczne przyjęcie ustaleń, co stanowi naruszenie wskazanych przepisów postępowania przewidzianych w Ordynacji podatkowej.

Skarżąca podniosła, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. informowała, że urządzenie zamontowane w pojeździe było sprawne przez cały czas przewozu i nie doszło do żadnej przerwy w przekazywaniu sygnału. Na tę okoliczność załączyła pismo firmy obsługującej Spółkę w zakresie urządzeń geolokalizacyjnych (S S.A.). Ponadto wyjaśniła, że urządzenie w kontrolowanym pojeździe jest załączone przez cały czas pracy pojazdu, a kierowca nie ma możliwości włączania i wyłączania urządzenia geolokalizacyjnego.

Skarżąca wskazała na treść art. 10a ustawy o SENT. Następnie stwierdziła, że z powyższego przepisu wynika, że ustawodawca zapewnił przewoźnikom dowolność wyboru w tym zakresie. Podniosła, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przekazywaniem danych do systemu SENT za pomocą zewnętrznego systemu lokalizacji, którą dla Spółki zapewnia S S.A., która posiadała aktywną usługę przekazywania lokalizacji pojazdu w systemie SENT zgodnie z wymogami ustawodawcy dla przedmiotowego pojazdu w dniu [...] maja 2022 r. Z pisma S S.A., otrzymanego przez Spółkę w dniu 26 stycznia 2023 r. wynika, że:

- w dniu [...] maja 2022 r. na trasie przejazdu [...] do miejscowości [...], tj. od godz. 15:25:15(13:25 UTC) do godz. 16:48:00(14:48 UTC), pojazd gromadził oraz wysyłał dane lokalizacyjne,

- dane lokalizacyjne pojazdu były gromadzone co 5 sekund, zapisane w jednostce S oraz wysłane na serwer,

- jednostka komunikacyjna S posiada zgodę na wykorzystywanie w celu realizacji usług eTOLL/SENT wydaną przez Szefa KAS z dnia [...] sierpnia 2021 r. na podstawie wykonanych testów integracyjnych dla tego urządzenia.

Do w/w pisma została załączona historia komunikacji (lokalizacja pojazdu zgodna z UTC) oraz zrzuty ekranowe z narzędzia diagnostycznego CSTT przedstawiające trasę pojazdu w tym dniu, które dowodzą przemieszczanie się pojazdu oraz ponownie poinformowano, że nie zanotowano we wskazanym dniu problemów technicznych związanych z jednostką komunikacji pojazdu S w związku z czym brak podstaw do stwierdzenia, że dane nie były dostarczone do PUESC. Spółka podniosła, że w związku z powyższym, w odwołaniu, wniosła o przeprowadzenie dowodów z:

- pisma S S.A. otrzymanego przez Spółkę w dniu [...] stycznia 2023 r. wraz z historią komunikacji pojazdu,

- pisma Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r. - udzielającego zgody S S.A. na przyłączenie systemu teleinformatycznego dla urządzenia S,

- przesłuchania w charakterze świadka P.F. - S S.A., na okoliczność wysyłania danych geolokalizacyjnych przedmiotowego pojazdu w dniu [...] maja 2002 r. na całej trasie przejazdu,

- ewentualnie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysyłania danych geolokalizacyjnych przedmiotowego pojazdu w dniu [...] maja 2002 r. na całej trasie przejazdu.

Natomiast organ bezzasadnie odmówił przeprowadzenia tych dowodów.

W ocenie skarżącej w przedmiotowym stanie faktycznym nie może być mowy o naruszeniu art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, gdyż Spółka zapewniła przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych na całej trasie przewozu poprzez zewnętrzny system lokalizacji S S.A.W przedmiotowym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że Spółka nie popełniła żadnych uchybień w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych, które zgodnie z pismem S S.A. zostały przekazane, co oznacza że dotarły do systemu SENT. Nawet zakładając hipotetycznie, że te dane nie dotarły, to przyczyna jest całkowicie niezależna od Spółki. W tych okolicznościach zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny zgodnie z artykułem art. 22 ust.3 w zw. z art. 26 ust.3 ustawy o SENT.

Skarżąca wskazała, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Spółka zaznaczyła, że z uzasadnienia ustawy o SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia. W ocenie skarżącej organ orzekający w niniejszej sprawie dokonał błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

Skarżąca podkreśliła, że w realiach niniejszej sprawy nie wiadomo czy naruszenie nastąpiło, a jeśli nastąpiło to nie wiadomo z jakiej przyczyny. Organ nie wskazał również, aby z powodu tego uchybienia Skarb Państwa poniósł jakiekolwiek szkody lub uszczuplenia w swoich dochodach. Nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy o SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub (i) przewoźnika, a tym bardziej z nieustalonych przyczyn, może naruszać zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego i poszczególnych jednostek kosztem. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Konieczność stosowania zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP powinno być traktowane jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy o SENT w sytuacji, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] o nałożeniu skarżącą Spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o SENT, polegające na niewywiązaniu się, jako przewoźnika, z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...].

Materialnoprawną postawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o SENT w jej brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, tj. [...] maja 2022 r.

Zgodnie z art. 7 ust. 1ustawy o SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Elementy jakie winno zawierać ww. zgłoszenie określono w ust. 2 tego przepisu, należy do nich m.in. numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Stosownie do treści art. 10a ustawy o SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (ust. 1). Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust. 2). Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).

Zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy o SENT w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. W ust. 2b omawianego przepisu wskazano, że odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru.

Natomiast w ust. 3 określono, że przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca, zgodnie z wezwaniem, zgłosiłado kontroli, na terenie Drogowego Przejścia Granicznego środek transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem o nr [...]. W toku czynności kontrolujący nie stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT. Stwierdzili natomiast brak przekazywania danych do rejestru z lokalizatora GPS dla wskazanego zgłoszenia przewozu. przypisanego do ww. zgłoszenia, tj. [...] - kontrolujący stwierdzili przerwę w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...], na odcinku o koordynatach 51,237354 15,902775 (droga [...]) a 51,526382 15,220138 (miasto [...]). Długość przerwy wynosiła 1 godzinę i 22 minuty. Organy stwierdziły, że powyższe wiąże się z naruszeniem obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na terenie kraju w transporcie towaru podlegającego monitorowaniu, tj. naruszeniem art. 10a ust. 1 ustawy o SENT.W konsekwencji, po rozważaniu możliwości zastosowania w sprawie przesłanek do odstąpienia do nałożenia kary, określiły Spółce za ww. naruszenie karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Skarżąca kwestionując ww. rozstrzygnięcie zarzuca organowi zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych stwierdzić należy, że są one chybione. W ocenie Sądu analiza akt niniejszej sprawy, w tym lektura decyzji organów obu instancji pozwala stwierdzić, iż organy przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem zasad określonych m.in. w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz dokonały ustaleń faktycznych pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi, o których mowa w art. 210 § 1 pkt 1 i § 4 Ordynacji podatkowej.

Naruszenie ww. przepisów procesowych skarżąca wywodzi z faktu odmowy przeprowadzenia przez organ dowodów ze wskazanych przez Spółkę w odwołaniu dokumentów (postanowienie DIAS z dnia [...] marca 2023 r.). Jednakże, w okolicznościach niniejszej sprawy, organ trafnie stwierdził, zarówno w ww. postanowieniu jak i w zaskarżonej decyzji, że przeprowadzenie tych dowodów nie wniesie żadnych nowych faktów do przedmiotowej sprawy, gdyż organy nie przeczą, że Spółka S S.A. [...] maja 2022 r., posiadała aktywną usługę przekazywania lokalizacji pojazdu w systemie SENT zgodnie z wymogami ustawodawcy dla wskazanego pojazdu, i że w tym dniu na trasie przejazdu [...] za miejscowością [...] do miejscowości [...] system ww. Spółki, tj. jednostka S, odbierał, gromadził, zapisywał oraz wysyłał na serwer dane, i że - jak twierdzi skarżąca - jednostka komunikacyjna S posiada zgodę na wykorzystywanie w celu realizacji usług eTOLL/SENT wydaną przez Szefa KAS z [...] sierpnia 2021 r. Okoliczności te nie zmieniają natomiast faktu, że dane, które - jak twierdzi Spółka - był przesyłane przez pojazd, gromadzone i wysyłane, z kwestionowanego odcinka trasy nigdy nie trafiły do systemu SENT GEO.

Podkreślić należy, że odpowiedzialność za przekazywanie danych do systemu SENT-GEO ciąży na przewoźniku, a nie na operatorze ZSL. Korzystanie przez przewoźnika z usług przedsiębiorcy zewnętrznego, z którym zawarł umowę na obsługę urządzeń geolokalizacyjnych jest dobrowolne i nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności nawet w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania tej usługi.

Zaznaczyć należy, że z treści pisma (bez daty) operatora skarżącej Spółki wynika, że ze względu na duże wolumeny danych, jakie są generowane przez pojazdy z uruchomioną usługą SENT, dane dotyczące statusów wysłanej lokalizacji pomiędzy pojazdem, a PUESC są przechowywane przez S przez okres 3 miesięcy. Operator wskazał, że w związku z tym, nie posiada już informacji czy wysłane pozycje zostały odebrane przez PUESC. Jak zatem słusznie wywiódł organ operator ten stwierdził, że komunikator za pomocą którego Spółka S S.A. komunikowała się z lokalizatorem [...] w ww. okresie działała ale z uwagi na upływ czasu nie wie, czy dane geolokalizacyjne zostały odebrane, a tym samym dostarczone do PUESC. Natomiast organ stwierdził jednoznacznie, że dane te nie zostały dostarczone do systemu SENT GEO na platformie PUESC.

Podkreślić przy tym należy, co też słusznie wskazał organ, że zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS, jednakże Spółka takiej weryfikacji nie dokonywała. Prowadzi to do wniosku, że w tej sytuacji ujawnione w toku kontroli naruszenie było wynikiem braku należytej staranności w wykonywaniu przez przewoźnika swoich ustawowych obowiązków. Obowiązki przewoźnika nie ograniczają się wyłącznie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, czy też wyboru sposobu przekazywania danych geolokalizacyjnych i wyboru operatora ZSL.

Przepis art. 10a ust. 1 ustawy o SENT zobowiązuje przewoźnika do zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Obowiązkiem przewoźnika jest także nadzorowanie przewozu, monitorowanie go celem ustalenia czy dane geolokalizacyjne pojazdu są przekazywane do systemu SENT. Na przewoźniku spoczywa zatem obowiązek stałej kontroli wykonywanego przewozu dla sprawdzenia czy lokalizator przekazuje dane do systemu. Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca Spółka winna upewnić się, czy urządzenie którym się posługuje w trakcie realizacji transportu jest właściwie skonfigurowane i zapewnia odpowiednią transmisję danych poprzez komunikację z rejestrującym urządzenie operatorem ZSL. Wybór sposobu przekazywania danych geolokalizacyjnych, jak również wybór operatora ZSL pozostaje wyłącznie w gestii przewoźnika, który ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłową realizację przepisów ustawy SENT.

To przewoźnik ma obowiązek weryfikować prawidłowość działania lokalizatora w systemie SENT, w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych i tej weryfikacji powinien dokonać najpóźniej nie po przekroczeniu granicy, a w chwili przekroczenia lub w najlepiej przed jej przekroczeniem. Podkreślić przy tym należy, że zasadą jest, iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 676/19; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy mieć na uwadze, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Zostały one ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za sam obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są zatem obligatoryjne i niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Uzasadnienie projektu ustawy o SENT przewiduje, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 52/18 oraz WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 847/20).

Wobec powyższego chybione są zarzuty Spółki wskazujące na naruszenie przez organ art. 10a ust. 1 oraz art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.

Bezpodstawne są także te wskazujące na uchybienie przez organ art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez ich błędną wykładnię w zakresie pojęcia "interes publiczny".

Analiza treści wskazanego na wstępie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się w nim instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1052/20, sygn. akt II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca Spółka znajduje się w dobrej i stabilnej sytuacji finansowej, a zapłata kary nie wiąże się z zagrożeniem istotnego interesu spółki. Powyższych ustaleń organy dokonały w oparciu o materiały pozyskane z Urzędu Skarbowego i Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych bowiem skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących na jej sytuację finansową.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w piśmie z [...] sierpnia 2022 r. poinformował organ, że skarżąca Spółka: nie posiada zaległości podatkowych lub niepodatkowych; nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne; nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań, podatkowych w latach 2019-2021; figuruje w Centralnym Rejestrze Czynności Majątkowych jako strona czynności zbycia -nabycia składników majątkowych w latach 2019-2021; należy do dużych przedsiębiorstw.

Urząd Skarbowy przekazał organowi informacje o wynikach finansowych Spółki, z których wynika m.in., że w 2019 r. uzyskała ona dochód w kwocie 6.727.240,23 zł, w 2020 r. w kwocie 16.726.177,12 zł a w 2021 r. w kwocie 5.948.504,45 zł

Z kolei z informacji uzyskanych od ZUS Oddział (pismo z dnia [...] sierpnia 2002 r.) wynika, że skarżąca składa deklaracje ZUS; nie posiada zaległości w płatnościach na ubezpieczenie społeczne, emerytalne i rentowe; nie jest prowadzone w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne; nie występowała o ulgi w spłacie zobowiązań ze względu na sytuacje epidemiczną SARS-CoV-2.

Na podstawie wydruku sporządzonego z aplikacji SUDOP - lista przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta posiadającego nr NIP-[...], organ ustalił, że za trzy ostatnie lata tj. od 1 stycznia 2020 r. do 1 stycznia 2023 r. wynika, że skarżąca jest beneficjentem pomocy publicznej na łączną kwotę brutto 3.576.053,07 zł - stanowiącą równowartość 785.095,04 euro.

Organy przeanalizowały również częstotliwość przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych", jakie zewidencjonowła skarżąca Spółka na platformie PUESC. Ustaliły, że od [...] kwietnia 2017 r. do [...] maja 2022 r. (do dnia kontroli) skarżąca dokonała 463 zgłoszeń przewozu towaru podlegającego rejestracji. Dokonały też analizy systemu KARTA2 i ustaliły, że z tytułu nienależytego przestrzegania przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów wobec Spółki zarejestrowano 3 postępowania.

W ocenie Sądu organy, na podstawie zebranych dokumentów, prawidłowo oceniły sytuację finansową skarżącej jako dobrą i stabilną. Trafnie wywiodły, że skarżąca posiada możliwości finansowe do uiszczenia należnej kary pieniężnej bez ryzyka zachwiania płynności finansowej firmy lub konieczności jej zadłużenia. Słusznie też uznały, że skarżąca, jako doświadczony przewoźnik, posiada stosowną wiedzę o zasadach działania systemu SENT. Skarżąca ww. ustaleń organów skutecznie nie podważyła. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów, że nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu przewoźnika" uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary.

Zdaniem Sądu, organy zasadnie również przyjęły, że nie została spełniona także druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny.

W judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy o SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.

W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2559/21). Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z 12 października 2021 r., sygn. akt II GSK 771/21, z 23 września 2021r., sygn. akt II GSK 1058/21, z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20, z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21). Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego, czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022r., sygn. akt II GSK 2559/21).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie jest uzasadnione odwoływanie się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy uchybień formalnych np. niepodanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, niedokładne wypełnienie zgłoszenia o charakterze oczywistych omyłek (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 199/22, z dnia 12 grudnia 2022 r.,sygn. akt II GSK 529/22). Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły braku przekazywania danych mających istotne znaczenie dla dokonywania przewozu tzw. towaru wrażliwego i dlatego nie mogą być oceniane tak samo, jak naruszenia określane jako "drobne". Nie było to również jednorazowe naruszenie ustawy o SENT (wobec Spółki prowadzone są 3 postępowania). Skala stwierdzonego naruszenia miała istotny charakter. Zważyć bowiem należy, że jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwiało realizację celów ustawy o SENT. Z treści uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe). Zachowanie przewoźnika naruszającego obowiązek wynikający z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny niż w przypadku innych naruszeń. Skarżąca spółka nie udokumentowała i nie wykazała wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony ani interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.

W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenia jest adekwatna do celów ustawy o SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.