Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1321/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, 1a, 4, art. 124b ust. 1, 4, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. G. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. G.(skarżąca) jest decyzja Wojewody (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu (organ I instancji) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) - odmówił ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości gruntowej oznaczonej nr działek 124/5, 199 położonych w [...], gm. [...] oraz za szkody w związku z wykonaniem prac konserwacyjno - remontowych szlakiem o szerokości 8 mb licząc po 4 mb od osi istniejącej linii energetycznej niskiego napięcia na długości około 420 mb, polegających na wymianie słupów energetycznych o nr 55, 56, 57, 58, 59 na słupy betonowe wirowane oraz wymianie przewodów typu AFL (nieizolowane) po istniejącej trasie na przewody typu AsXSn (izolowane), stanowiącej własność A. S.A.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca przez działki nr 124/5, 199 położone w [....], objęta była ostateczną decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1985 r. Nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny i udzielającą pozwolenia na przebudowę linii SN 30 kV M.- P. odgałęzień B. B., D. - K. nr ewid. gr. według wykazu, ze zobowiązaniem inwestora do realizacji budowy linii w oparciu o ustawę o powszechnej elektryfikacji. Z decyzji tej wynika, że przedmiotowe pozwolenie wydane zostało na wniosek Zakładu Energetycznego z dnia 19 czerwca 1985 r. W/w linia niskiego napięcia na działkach nr 124/5 i 199 położonych w [...] powstała w 1969 r. w oparciu o ustawę z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. A. nie posiada dokumentów z czasów budowy tej linii, gdyż w 1987 r. budynek archiwum dokumentacyjnego Rejonu Energetycznego w [....] uległ zniszczeniu w wyniku pożaru i dokumenty te zostały utracone. Właścicielem linii obecnie jest A..

Organ I instancji podał, że decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]zobowiązał skarżącą, jako właścicielkę nieruchomości położonej w [...], gm. [...], oznaczonej nr działek 124/5, 199 do jej udostępnienia spółce A. w celu wykonania prac konserwacyjno - remontowych, polegających na wymianie słupów energetycznych o nr 55, 56, 57, 58, 59 na słupy betonowe wirowane oraz wymianie przewodów typu AFL (nieizolowane) po istniejącej trasie na przewody typu AsXSn (izolowane). Zgodnie z w/w decyzją właściciel został zobowiązany do udostępnienia w/w nieruchomości A. szlakiem o szerokości 8 mb licząc po 4 mb od osi istniejącej linii energetycznej niskiego napięcia na długości około 420 mb w celu wykonania przedmiotowych prac konserwacyjno - remontowych. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...].

Dalej organ podał, że jak wynika z informacji udzielonej przez Rejon Energetyczny [...], prace konserwacyjno - remontowe na działkach nr 124/5, 199 zostały wykonane w dniach od 27 listopada 2018 r. do 30 listopada 2018 r. Wykonawcą prac na zlecenie RE M. była B.. A. w dniu 11 grudnia 2018 r. spisała protokół z oględzin terenu po wykonaniu prac konserwacyjno - remontowych na w/w działkach. W oględzinach nie brała udziału skarżąca, jako właścicielka nieruchomości, pomimo prawidłowego zawiadomienia. W oględzinach uczestniczył natomiast ojciec skarżącej, który poprosił o zmianę terminu oceny szkód i zezwolił jedynie na wykonanie dokumentacji fotograficznej. Dokumentacja ta została załączona do wniosku o ustalenie odszkodowania za straty spowodowane wykonaniem przedmiotowych prac. Ponadto inwestor proponował właścicielce nieruchomości kwotę 100 zł za jej udostępnienie celem wykonania prac konserwacyjno - remontowych, sporządzając umowę udostępnienia nieruchomości nr [...], która nie została podpisana przez skarżącą.

Organ I instancji podał, że zawiadomieniem z dnia 21 marca 2019 r. wszczęto postępowanie w sprawie. Następnie zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2019 r. wyznaczono oględziny terenowe na dzień 18 września 2019 r. W trakcie oględzin stwierdzono, że teren pod linią energetyczną jest użytkowany jako łąki, teren porośnięty jest trawą, która jest niekoszona. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że w trakcie realizacji robót powstały koleiny i dlatego od kilku miesięcy łąka jest niekoszona. Pełnomocnik oświadczył również, że posiada wykonaną dokumentację fotograficzną i zobowiązał się do przekazania jej do akt postępowania administracyjnego, jednak pomimo wezwań dokumentacji tej nie przedłożył.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 ust. 5 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124- 126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Natomiast art. 128 ust. 4 u.g.n. stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Organ I instancji zauważył, że linia energetyczna niskiego napięcia istniała od 1960 r. W dniach od 27 listopada 2018 r. do 30 listopada 2018 r. wykonano prace konserwacyjno - remontowe, które polegały na wymianie słupów energetycznych o nr 55, 56, 57, 58, 59 na słupy betonowe wirowane. Słupy energetyczne zostały posadowione w tych samych miejscach. Ponadto dokonano wymiany przewodów typu AFL (nieizolowane) po istniejącej trasie na przewody typu AsXSn (izolowane).

Zdaniem organu I instancji kluczowe znaczenie ma fakt, że przed wydaniem decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania prac konserwacyjno - remontowych już istniała linia niskiego napięcia, a słupy były posadowione w tych samych miejscach. Zatem nie doszło do zmiany przebiegu trasy i tym samym nie można dochodzić odszkodowania za szkodę polegającą na zmniejszeniu wartości nieruchomości. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyroki: NSA z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 611/17, WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 103/17.

Organ I instancji podał, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i budynków Gminy [....] działka nr 199 położona w [....] składa się z użytków: grunty rolne zabudowane Br-PslV o pow. 0,1924 ha, grunty rolne zabudowane Br-PsV o pow. 0,0217 ha, łąki trwałe ŁIV o pow. 1,8595 ha, pastwiska trwałe PsIV o pow. 0,0696 ha, pastwiska trwałe PsV o pow. 0,0267 ha oraz grunty orne RV o pow. 1,9710 ha. Działka nr 124/5 położona w [...] stanowi użytek łąki trwałe ŁIV o pow. 0,0545 ha i grunty orne RV o pow. 0,2845 ha. Działki te w przeważającej części składają się z użytków łąk i pastwisk o znacznej powierzchni ponad 2 ha. Są to więc grunty rolne, które faktycznie w taki sposób są użytkowane. Pełnomocnik skarżącej wskazywał również, że po inwestycji grunt nie jest możliwy do dalszego użytkowania, gdyż nie został przywrócony do stanu sprzed realizacji inwestycji. W ocenie organu trudno się zgodzić z takim twierdzeniem. Przedłożona do akt postępowania przez inwestora dokumentacja fotograficzna wskazuje, że grunt został przywrócony do stanu pierwotnego w sposób właściwy do jego dotychczasowego sposobu użytkowania (pismo A. znak L.dz.[....] z dnia 22 lutego 2019 r. wraz z załącznikami). Podobny stan przedstawia dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas oględzin nieruchomości w dniu 18 września 2019 r. Swoich dowodów, przedstawiających odmienny stan faktyczny i potwierdzających brak przywrócenia nieruchomości do stanu pierwotnego, pełnomocnik skarżącej nie złożył do akt postępowania, pomimo takiej deklaracji zawartej w protokole oględzin nieruchomości z dnia 18 września 2019 r. oraz pomimo późniejszego wzywania przez organ. Organ przyznał, że w czasie oględzin nieruchomości w dniu 18 września 2019 r., stwierdzono istnienie nierówności w terenie w części sklasyfikowanej jako użytki rolne, jednakże nie są to nierówności tego rodzaju, żeby uniemożliwiały normalne użytkowanie rolnicze w taki sposób, w jaki dotychczas go użytkowano.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji organów obu instancji stanowią przepisy u.g.n. Następnie organ odwoławczy powtórzył ustalenia faktyczne organu I instancji podając ponadto, że organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]zobowiązał skarżącą, jako właścicielkę działek nr 124/5 i 199, położonych w [...], do ich udostępnienia spółce A., w celu wykonania prac konserwacyjno-remontowych szlakiem o szerokości 8 mb licząc po 4 mb od osi istniejącej linii energetycznej niskiego napięcia na długości około 420 mb, polegających na wymianie słupów energetycznych o nr 55, 56,57, 58 i 59 na słupy betonowe wirowane oraz wymianie przewodów typu AFL(nieizolowane) po istniejącej trasie na przewody typu AsHSn (izolowane). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. W międzyczasie w dniu 4 czerwca 2018 r. pełnomocnik A. złożył wniosek o nadanie decyzji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] organ I instancji zezwolił A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonych działkami nr 124/5 i 199 w [...] w celu wykonania prac konserwacyjno-remontowych. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. Decyzja organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. jest ostateczna i nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Prace konserwacyjno-remontowe zostały wykonane w dniach 27 listopada 2018 r. – 30 listopada 2018 r. przez B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1079/18 uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] i decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w sprawie udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia remontu. Po uchyleniu decyzji z dnia [...] maja 2018 r. ww. wyrokiem, organ I instancji ponownie rozpatrując wniosek o udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac konserwacyjno-remontowych linii energetycznej, decyzją z dnia 31 grudnia 2019 r. nr [...]orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, ponieważ prace konserwatorsko-remontowe zostały wykonane w listopadzie 2018 r. i w związku z powyższym postępowanie administracyjne zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. stało się bezprzedmiotowe. Od ww. decyzji złożyła odwołanie skarżąca. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja organu odwoławczego nie została zaskarżona do Sądu.

Organ odwoławczy stwierdził, że wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1079/18 uchylona została decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2018 r. nr [....], jednak w związku z zezwoleniem na niezwłoczne zajecie nieruchomości prace konserwatorsko-remontowe na ww. działkach zostały wykonane. Przedstawiciele A. w dniu 11 grudnia 2018 r. spisali protokół z oględzin terenu po wykonaniu prac konserwacyjno-remontowych na ww. działkach. W oględzinach uczestniczył ojciec skarżącej, który zezwolił tylko na wykonanie dokumentacji fotograficznej. O oględzinach działek w celu ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w czasie prac konserwacyjno-remontowych została powiadomiona skarżąca, jako właścicielka nieruchomości. Nie ma w aktach sprawy potwierdzenia wysyłki tego zawiadomienia, ale zalega pismo skarżącej z dnia 7 grudnia 2018 r. skierowane do inwestora z prośbą o odłożenie oględzin do rozstrzygnięcia skargi przez Sąd. Przedmiotowe działki nr 124/5 i 199 w przeważającej części stanowią pastwiska trwałe i łąki. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że wykonane prace konserwacyjno- remontowe nie zdewastowały ww. działek. Grunt jest możliwy do dalszego użytkowania rolniczego w taki sposób, w jaki dotychczas go użytkowano. W 2019 r. w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji wykonano zdjęcia nieruchomości i wynika z nich, że działki stanowią użytki zielone, możliwe że odłogujące, ale możliwe do rolniczego wykorzystania. Nie ma śladów po pracach konserwatorsko- remontowych, oprócz nowych słupów linii energetycznej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących pominięcia rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1079/18 organ odwoławczy uznał, że nie znajdują uzasadnienia w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie Sądu dotyczy postępowania administracyjnego o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości, w sytuacji gdy niniejsze postępowanie dotyczy tylko ustalenia wartości szkód powstałych w trakcie prac remontowych.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., pominięcie w ocenie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1079/18 kwestionującego w uzasadnieniu zakres wykonanych prac (przebudowa, czy bieżąca konserwacja), a jest to istotne przy ustaleniu wartości odszkodowania. Tym samym skarżąca zarzuciła brak podstaw do wykonania oceny z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości i wydania decyzji. Ponadto zarzuciła nieuwzględnienie ważnego dowodu w sprawie, tj. protokołu przebudowy linii Nn ze stacji transformatorowej D. 1), który wskazuje, że na działkach skarżącej wykonano prace nie mieszczące się w dyspozycji art. 124b u.g.n., zajęto grunt wbrew woli właścicielki i wybudowano od podstaw nowy obiekt budowlany bez udokumentowania praw do dysponowania gruntem na cele budowlane.

Zdaniem skarżącej w aktach sprawy znajduje się wystarczająco dużo dowodów, takich jak mapka z zakresem przebudowy linii dołączona do decyzji organu I instancji (mapka wskazuje na przebudowę a treść decyzji na bieżącą konserwację). Również protokół poświadcza wykonanie przebudowy. Skarżąca stwierdziła, że wydanie decyzji o budowie linii i odmowie ustalenia odszkodowania narusza nie tylko prawo administracyjne, ale konstytucyjne prawo własności. Postępowanie w całości przeprowadzone zostało w sposób pokrętny tak aby strona mogła się odwoływać do organów wyższej instancji ukrywając fakt znajdujący odzwierciedlenie w materiale dowodowym, że wydana decyzja o budowie nie mieściła się w dyspozycji art. 124b u.g.n., a ówczesny Starosta na wniosek strony, która wskazała rzekomą potrzebę budowy linii wydał decyzję o budowie nowej inwestycji na prywatnym gruncie naruszając dyspozycję ww. przepisu. Skarżąca zażądała wskazania podstaw prawnych, które w chwili obecnej regulują prawo do zajmowania i prowadzenia działalności na terenie o nieuregulowanym stanie prawnym gruntu, wbrew woli właściciela.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Pełnomocnik procesowy uczestnika postępowania: A. w piśmie z dnia 18 lutego 2021 r. wniósł o oddalenie skargi, podzielając argumentację organu odwoławczego.

Zarządzeniem z dnia 10 lutego 2021 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Skarga okazała się oczywiście uzasadniona w związku ze stwierdzonym istotnym naruszeniem prawa materialnego przez dokonanie błędnej wykładni oraz wadliwe zastosowanie miarodajnych przepisów materialnoprawnych oraz istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że zachodzą w niej przede wszystkim istotne wątpliwości co do właściwej podstawy prawnej merytorycznego albo niemerytorycznego orzekania w przedmiocie ustalenia odszkodowania w związku z wykonaniem decyzji o skutkach ograniczających prawo własności strony skarżącej.

W piśmie z dnia 18 grudnia 2018 r. uczestnik postępowania sądowego A. (uczestnik) zwrócił się do organu pierwszej instancji o wszczęcie postępowania odszkodowawczego w związku z ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], w której utrzymano w mocy decyzję Starosty [....] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]w przedmiocie zobowiązania skarżącej jako właścicielki działek nr 124/5 i 199 w D. do udostępnienia ww. działek w celu wykonania prac konserwatorsko-remontowych istniejącej linii energetycznej. Powyższe decyzje zostały wydane na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Wnioskiem z dnia 4 czerwca 2018 r. uczestnik zwrócił się do organu pierwszej instancji o nadanie ww. decyzji z dnia [...] maja 2018 r. rygoru natychmiastowej wykonalności.

Niestety organ pierwszej instancji w miejsce nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2018 r. wszczął postępowanie o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., pomimo iż ww. przepis wyraźnie stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości – której nadaje się z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności – po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., a więc decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że decyzja z dnia [...] czerwca 2018 r. Starosty [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w zakresie działek nr 124/5 i 199 została wydana z oczywistym naruszeniem przesłanki określonej w art. 124 ust. 1a u.g.n., to jest przesłanki uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzja organu pierwszej instancji została następnie utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...].

Ponadto należy stwierdzić, że prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1079/18, uchylono wskazane wyżej decyzje Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. oraz Starosty [...] z dnia [...] maja 2018 r. Po zwrocie akt organom Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]umorzył postępowanie w sprawie zobowiązania skarżącej do udostępnienia nieruchomości w trybie art. 124b u.g.n. jako bezprzedmiotowe, a Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Na tle powyższych ustaleń powstaje zatem zasadnicze pytanie, która decyzja z opisanych wyżej decyzji wydanych na podstawie art. 124 ust. 1a i art. 124b ust. 1 u.g.n. została wykonana i na jakiej podstawie w przedmiotowej sprawie kontrolowane organy były uprawnione do orzekania w sprawie odszkodowania za szkody poniesione w związku z wykonaniem robót na działkach skarżącej lub w związku ze zmniejszeniem wartości jej nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że w ww. piśmie z dnia 18 grudnia 2018 r. uczestnik zwrócił się do organu pierwszej instancji o wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 u.g.n., natomiast skarżąca pismem z dnia 7 grudnia 2018 r. wniosła o wstrzymanie rozpoznawania sprawy o odszkodowanie ze względu na złożenie skargi do WSA na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. Pismem z dnia 21 marca 2019 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 u.g.n. W piśmie z dnia 17 czerwca 2019 r. uczestnik poinformował organ pierwszej instancji, że prace "konserwacyjno-remontowe" na działkach skarżącej zostały wykonane, "w związku" z ww. decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. oraz decyzją Starosty [....] z dnia [...] maja 2018 r., w dniach od 27 do 30 listopada 2018 r. Oznacza to, że wykonanie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. – według uczestnika (inwestora) – miało nastąpić już po wniesieniu skargi do tut. Sądu na powyższą decyzję (sygn. akt II SA/Rz 1079/18). Jednocześnie, jak już wskazano, decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Starosta [...] zezwolił na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej w zakresie działek nr 124/5 i 199, a decyzja ta zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. Decyzje wydane na podstawie art. 124b ust. 1 i art. 124 ust. 1a u.g.n. dotyczą tożsamych robót (jakkolwiek odmiennie kwalifikowanych prawnie) na tych samych działkach (nr 124/5 i 199) skarżącej. Nie wyjaśniona pozostaje zatem kwestia podstawy prawnej wykonania spornych robót na działkach skarżącej i tym samym wyboru reżimu prawnego, na podstawie którego organy mogły orzekać w sprawie ustalenia odszkodowania.

Powyższe wątpliwości pogłębia treść rozważań zawartych w uzasadnieniach decyzji organów pierwszej i drugiej instancji.

Organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. wyraźnie wskazał, że decyzji z dnia [...] maja 2018 r. "został nadany rygor natychmiastowej wykonalności decyzją [...] z dnia [...].06.2018 r.". Następnie organ ten odwołał się jedynie do art. 129 ust. 5 w zw. z art. 124-126 u.g.n., nie wskazując jednoznacznie bezpośredniej podstawy normatywnej orzekania w przedmiocie ustalenia odszkodowania, pomimo iż ustalenie to mogło nastąpić albo na podstawie art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. (niezależnie od oceny ważności decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r.), albo na podstawie art. 124b ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.

Organ drugiej instancji ostatecznie nie sanował stwierdzonych wyżej istotnych wad decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. oraz dodatkowo je rozszerzył.

Przede wszystkim skarżony organ błędnie uznał (s. 4 decyzji z dnia [...] października 2020 r.), że uchylenie ww. decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. oraz z dnia [...] maja 2018 r. prawomocnym wyrokiem w sprawie o sygn. II SA/Rz 1079/18 i umorzenie w związku z tym postępowania w sprawie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości (decyzjami z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2020 r.) nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności lub zasadności orzekania co do istoty sprawy ustalenia odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. albo art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Organy orzekające w sprawie powinny były uwzględnić, że decyzje wydane na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. zostały prawomocnie uchylone przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r., a organy następnie umorzyły to postępowanie jako bezprzedmiotowe z tego względu, że podstawa prawna tych decyzji na tle stanu faktycznego sprawy – zgodnie z prawomocną oceną prawną Sądu – została zastosowana nielegalnie. Oznacza to, że wykonane w dniach od 27 do 30 listopada 2018 r. na działkach skarżącej na zlecenie uczestnika (inwestora) prace związane ze sporną linią elektroenergetyczną zostały ostatecznie i prawomocnie (w związku z niezaskarżeniem ww. decyzji z dnia 31 grudnia 2019 r. oraz z dnia 26 lutego 2020 r.) pozbawione podstawy prawnej, co stanowi asumpt do stwierdzenia, że wykonanie tych prac następczo oceniono jako działanie nielegalne. W związku z tym organy powinny były rozważyć, czy i w jakim zakresie możliwe jest w ogóle orzekanie merytoryczne w sprawie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Jeśli bowiem w momencie orzekania w sprawie ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 124b ust. 4 u.g.n., decyzja wydana na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. trwale już nie obowiązuje w związku z tym, że od samego początku brak było podstaw faktycznych do jej wydania, to konieczne jest rozważenie, czy podmiot uprawniony do nieruchomości nie powinien dochodzić swoich praw do odszkodowania na drodze procesu cywilnego na zasadach ogólnych na podstawie art. 417(1) § 2 zd. 1 k.c. Ocena w tym zakresie musi jednak zostać przeprowadzona w pierwszej kolejności przez kontrolowane organy, które powinny przedstawić swoje stanowisko prawne w taki sposób, aby poddawało się ono kontroli legalnościowej sądu administracyjnego.

Po drugie, organ odwoławczy – potwierdzając wyżej już stwierdzone zastrzeżenia i wątpliwości Sądu – jednoznacznie uznał, że pomimo uchylenia wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 stycznia 2019 r. decyzji z dnia [...] maja 2018 r., "w związku z zezwoleniem na niezwłoczne zajęcie nieruchomości prace konserwatorsko-remontowe na ww. działkach zostały wykonane" (s. 5 decyzji z dnia [...] października 2020 r.). Stwierdzenie to oznacza, że w ocenie organu odwoławczego sporne roboty zostały jednak wykonane na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości skarżącej w zakresie działek nr 124/5 i 199, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Niestety ocena ta nie została poparta odpowiednim materiałem dowodowym, a więc nie może zostać zaakceptowana przez Sąd, jeśli uwzględnić, że uczestnik (inwestor) wskazywał w toku postępowania, że sporne prace zostały wykonane na podstawie prawomocnie uchylonych decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. oraz z dnia [...] maja 2018 r.

Końcowo Sąd pragnie również zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, że decyzje o ustaleniu albo odmowie ustalenia odszkodowania mogły zostać wydane na podstawie art. 124b ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. albo art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., to i tak wydanie decyzji merytorycznej w tych sprawach musi zostać poprzedzone sporządzeniem odpowiedniego operatu szacunkowego zgodnie z art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 i art. 124b ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 130 ust. 1-2 oraz w zw. z art. 7, art. 134 i art. 156 u.g.n. W przedmiotowej sprawie tego rodzaju operat nie został sporządzony, a ogólne ustalenia wynikające z protokołu oględzin z dnia 18 września 2019 r. były oczywiście niewystarczające.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku). O kosztach postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając w punkcie drugim wyroku od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, na które złożył się uiszczony wpis sądowy.