Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 513/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 roku ze skargi N. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] znak: [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., przyznał N. N. świadczenie rodzinne w formie zasiłku rodzinnego na córkę W. H. na okres od dnia 1 listopada 2013r. do dnia 31 października 2014r. oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

W dniu 15 września 2014r. N. N. zgłosiła zmianę sytuacji dochodowej dostarczając do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. zaświadczenie, z którego wynikało, iż jest zatrudniona w A Sp. z o.o. z siedzibą w C. na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 2 grudnia 2013r. do dnia 28 lutego 2016r. i za miesiąc styczeń 2014r. uzyskała wynagrodzenie w wysokości 1.218,83zł netto. Decyzją z dnia [...] znak: [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., uchylił z dniem 1 lutego 2014r. własną decyzję z dnia [...] znak: [...], w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych na rzecz W. H. w okresie zasiłkowym 2013/2014. Następnie decyzją z dnia [...] znak: [...], organ ten ustalił nienależnie pobrane świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego przyznanego na W. H. za okres od dnia 1 lutego 2014r. do dnia 31 sierpnia 2014r. w kwocie 742,00zł, naliczył ustawowe odsetki oraz wskazał, iż nienależnie pobrane świadczenie należy wpłacić w terminie do dnia 31 grudnia 2014r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania N. N., decyzją z dnia [...] znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych we wskazanym powyżej okresie w łącznej wysokości 742,00zł wraz z ustawowymi odsetkami i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji, w pozostałej części Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wnioskiem z dnia 25 listopada 2014r. N. N. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż zwrot świadczenia stanowiłby dla jej rodziny nadmierne obciążenie finansowe. Wyjaśniła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko, w związku z brakiem zatrudnienia w miejscu zamieszkania podjęła pracę w C. i z tego tytułu otrzymuje minimalne wynagrodzenie w wysokości około 1.200,00zł. Za wynajem pokoju w C. ponosi koszty w wysokości 600,00zł, w W. również wynajmuje dwa pomieszczenia socjalne, w których brak jest centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Poza tym N. N. wskazała, iż od wielu lat choruje na arytmię serca, ma problemy z kręgosłupem i uszkodzenie łękotki w obu kolanach co wymaga dalszego leczenia, a nawet operacji.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...], znak: [...] odmówił umorzenia N. N. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 lutego 2014r. do dnia 31 sierpnia 2014r. w łącznej kwocie 742,00zł wraz z ustawowymi odsetkami. Kolegium decyzją z dnia [...], znak: [...], uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na istotne braki materiału dowodowego, uniemożliwiające prawidłową ocenę wniosku N. N..

Decyzją z dnia [...]znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., po ponownym rozpatrzeniu wniosku N. N. z dnia [...], odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 lutego 2014r. do 31 sierpnia 2014r. w łącznej kwocie 742zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Od powyższej decyzji N. N. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. W uzasadnieniu wskazała, że współlokator mieszkania w C. nie jest jej konkubentem, gdyż wynajmuje z nim tylko lokal mieszkalny dzieląc koszty wynajmu i opłaty za media po połowie. Odwołująca wyjaśniła, że opłaca również rachunki za wodę i prąd w W., a jej matka utrzymuje się z renty w wysokości 537,00zł i brakuje jej środków na dokonanie powyższych opłat. Na ogrzewanie lokalu mieszkalnego w W. w okresie zimowym skarżąca wydaje kwotę około 300,00zł, ponosi również opłatę za wywóz nieczystości w wysokości 100,00zł na kwartał. W ocenie N. N. organ I instancji winien również wziąć pod uwagę wydatki, jakie ponosi w związku z przystąpieniem jej dziecka do pierwszej komunii świętej. W odwołaniu wyszczególniła koszty związane z utrzymaniem wynajmowanego lokalu mieszkalnego w W. i C. oraz związane z utrzymaniem siebie i córki.

Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania N. N., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przywołując regulacje ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r., poz. 114), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", wskazał, że istnieje pewien zakres swobody organu w zakresie orzekania o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń, jednak rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi organ powinien kierować się kryterium wystąpienia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny.

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału wynika, że N. N. ma 27 lat, mieszka i pracuje w C., ma córkę W., która mieszka i uczęszcza do szkoły w W., opiekuje się nią babcia G. N.. W złożonym w dniu 15 marca 2015r. oświadczeniu N. N. wskazała, iż nie ma możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zarówno w W., jak i w C., gdyż w tygodniu pracuje w C., a w weekendy przyjeżdża do córki do W.. N. N. dysponuje lokalem socjalnym w W., za który płaci czynsz w wysokości 30,84zł miesięcznie. Matka skarżącej G. N. dysponuje odrębnym lokalem socjalnym w tym samym budynku, zamieszkuje w nim z wnuczką W. H.. N. N. zatrudniona jest w C. i w związku z tym wynajmuje mieszkanie w C. wraz ze współlokatorem D. R.. Opłata za najem mieszkania stanowi obciążenie w wysokości 1.000,00zł i uiszczana jest przez N. N. w wysokości 500,00zł, pozostałą część opłaty uiszcza współlokator mieszkania. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2014r. rodzina skarżącej uzyskała dochody z następujących źródeł: wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości 1.242,20zł oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego na córkę w kwocie 500,00zł. Organ wskazał, że w świetle powyższych ustaleń faktyczny dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 1.742,20zł, a na osobę w rodzinie 871,10zł. Dochód ten przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r. poz. 163).

Organ wskazał nadto, że do akt sprawy N. N. załączyła kserokopie przeprowadzonych badań lekarskich, skierowań na zabiegi, zaświadczeń o odbytych zabiegach, które przeprowadzone zostały w 2012, 2013 i 2014r. W piśmie z dnia 8 marca 2015r. N. N. wskazała, iż koszty dojazdu do lekarzy stanowią miesięczne obciążenie w wysokości od 50,00zł do 100,00zł. Nie przedłożyła jednak dowodów potwierdzających ponoszone przez nią koszty związane z jej leczeniem. Dalej Kolegium podało, że stałe miesięczne wydatki N. N. związane z utrzymaniem lokali mieszkalnych w październiku 2014r. stanowiły kwotę 752,91zł i składały się na nie: opłata za czynsz za lokal socjalny w W. 30,84zł, opłata za energię elektryczną w wysokości 50,46zł, opłata za wodę za okres od 13 listopada 2013r. do 8 grudnia 2014r. w wysokości 96,89zł, co dawało miesięcznie około 8,00zł, wynajem mieszkania w C. 500,00zł miesięcznie oraz opłaty za gaz i energię elektryczną wg rachunków. Za gaz w miesiącu październiku 2014r. opłata wyniosła 25,34zł, a za energię elektryczną 29,20zł, opłata za telewizję cyfrową 29,20zł i telefon 80,00zł. Skarżąca ponosiła również koszty związane z ogrzewaniem lokalu mieszkalnego w W., jak wskazała w odwołaniu była to kwota około 300,00zł miesięcznie. N. N. ponosi także opłaty za obiady córki w szkole; w październiku 2014r. opłata ta wyniosła 80,50zł, za kurs języka angielskiego dla siebie i córki 31,80zł oraz koszty dojazdu z C. do W. w wysokości około 200,00zł miesięcznie. Organ wskazał ponadto, iż N. N. posiada samochód osobowy o wartości około 1.800,00zł.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w celu ustalenia sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawczyni. Wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń został rozpatrzony przy uwzględnieniu jej sytuacji dochodowej i rodzinnej, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Organ I instancji poczynił ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści.

Podsumowując Kolegium wskazało, że brak jest obiektywnych przeszkód uniemożliwiających N. N. spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 lutego 2014r. do dnia 31 sierpnia 2014r. w łącznej kwocie 742,00zł wraz z ustawowymi odsetkami. Organ podkreślił, że N. N. jest młodą zdrową i pracującą kobietą, uzyskuje dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe, jest samodzielna i nie wymaga pomocy osób trzecich. Nie legitymuje się również orzeczeniem o niepełnosprawności. Sytuacja dochodowa skarżącej, jakkolwiek trudna w związku z ponoszeniem przez nią wydatków na utrzymanie rodziny, wynajem lokalu mieszkalnego w miejscu zatrudnienia oraz ponoszeniem opłat za lokal mieszkalny w miejscu pobytu jej córki, nie uzasadnia umorzenia ciążących na niej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Okoliczności podane przez odwołującą nie czynią bowiem jej sytuacji wyjątkowej i nadzwyczajnej i nie mogą stawiać jej w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych osób zobowiązanych do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. N. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, nieodpowiadające stanowi faktycznemu sprawy, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazała, że wydanie decyzji nastąpiło bez uwzględnienia jej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej poświadczonej stosownymi dokumentami. Podkreśliła, że jest osobą chorą, wymagającą leczenia, prawdopodobnie będzie musiała poddać się operacjom kolan. Poza tym ma dolegliwości związane z kręgosłupem, wykryto u niej jamę syringomieliczną, która wywołuje niedowład mięśni. Nadto w kwietniu 2015r. rozpoznano u niej torbiel krwotoczną. Skarżąca wyjaśniła, że aktualnie ubiega się o przyznanie grupy inwalidztwa. Zdaniem N. N. zwrot nienależnie pobranych należności stanowiłby dla niej oraz jej córki realne zagrożenie egzystencji, bowiem uniemożliwiłby zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 30 września 2015r. N. N. wyjaśniła, że dnia 14 sierpnia 2015r. uzyskała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. Ponownie podniosła, że cierpi na jamistość rdzenia kręgowego, która nieodwracalnie niszczy kręgi i prowadzi do inwalidztwa oraz przyczynia się do powstawania innych schorzeń. Wskazała, że otrzymała skierowanie na operację kręgosłupa, której jednak się nie poddała z powodu ryzyka niedowładu kończyn i możliwość braku poprawy stanu zdrowia. Dalej skarżąca podniosła, że aktualnie przebywa na zwolnieniu, gdyż z uwagi na choroby i dolegliwości bólowe nie jest w stanie pracować. Podkreśliła, że w obecnym stanie zdrowia jest zmuszona korzystać z częstych wizyt lekarskich, co wpływa znacząco na jej sytuację finansową. Do pisma N. N. załączyła aktualną dokumentację związaną z jej stanem zdrowotnym i materialnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję odmawiającą umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wydaną na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Podkreślić należy, że decyzja w sprawie przyznania ulgi w zakresie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego ma charakter uznaniowy. Organ ma zatem prawo wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym, co nie oznacza, że rozstrzygnięcie to może być dowolne. Granice uznania administracyjnego zakreśla sfomułowanie "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" oraz ogólne reguły postępowania administracyjnego określone w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. nr 267 ze zm.), dalej powoływanej jako "K.p.a.". Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 K.p.a., tak by wszelkie podniesione przez stronę okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie. W szczególności decyzje negatywne winny być w sposób przekonujący uzasadnione aby strona mogła poznać motywy jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie niezgodne z jej oczekiwaniami. Sąd administracyjny kontrolujący legalność takiej decyzji jest zobowiązany do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Odnosząc się do pojęcia "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" wskazać należy, że rozumie się przez nie całokształt sytuacji życiowej w tym materialnej, dochodowej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy. Przesłankę tę należy intepretować mając na względzie, że świadczenia rodzinne przysługują jedynie osobom o najniższych dochodach, spełniającym kryterium dochodowe, a instytucja przyznania ulgi, o której mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r., stanowi wyjątek od reguły zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Możliwość zastosowania ulgi powstaje dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny jest szczególna na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Powinnością organu jest więc rozważenie wszystkich istotnych powodów mających wpływ na funkcjonowanie danej rodziny (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 stycznia 2015r. w sprawie III SA/Kr 1592/14; wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 listopada 2014r. w sprawie II SA/Łd 779/14; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2014r. w sprawie III SA/Gd 483/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014r. w sprawie IV SA/Po 591/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy nieprawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności błędnie przyjęły, że skarżąca jest osobą zdrową, zdolną do dalszego świadczenia pracy i uzyskiwania z tego tytułu środków m.in. na spłatę nienależnie pobranych świadczeń. Tymczasem już z wniosku o umorzenie świadczeń wynika, że skarżąca jest osobą cierpiącą na liczne schorzenia i wymaga stałej opieki lekarskiej oraz rehabilitacji. Okoliczności te przekładają się na stałe pogarszanie się jej sytuacji materialnej. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się obszerna dokumentacja lekarska potwierdzająca trudną sytuację zdrowotną skarżącej, zaś w skardze do sądu administracyjnego N.N. podkreśliła, że w ostatnim czasie zdiagnozowano u niej postępujące schorzenie rdzenia kręgowego prowadzące do trwałego inwalidztwa, na dowód czego załączyła stosowną dokumentację medyczną. Poza tym nie sposób nie zauważyć, że przy piśmie z dnia 30 września 2015r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy orzeczenie, z którego wynika że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i jest zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej dostosowanej do możliwości psychofizycznych. Istotną okolicznością jest również fakt, że skarżąca obecnie nie pracuje, ponieważ przebywa na zwolnieniu lekarskim ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Należy również mieć na uwadze, że N. N. ponosi znaczne wydatki związane z koniecznością korzystania z licznych wizyt lekarskich, dojazdów do lekarzy i kosztów zakupu leków, co niewątpliwe wpływa na jej możliwości płatnicze. Powyższe okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej nie zostały należycie ocenione przez organy orzekające w sprawie, a mają one istotny wpływ na prawidłowe ustalenie sytuacji życiowej skarżącej.

W świetle powyższego uznać należy, że organy nie ustaliły w prawidłowy sposób sytuacji życiowej skarżącej, a więc okoliczności mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie możliwości zastosowania ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia. Nie uwzględniły w szczególności jej sytuacji zdrowotnej i nie rozważyły czy okoliczności z tym stanem związane nie spowodują takiego pogorszenia jej sytuacji materialnej, że dokonanie zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia będzie wiązało się z uszczerbkiem w środkach koniecznych dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych jej rodziny.

Zaznaczyć należy, że organy orzekające w sprawie zastosowania ulgi w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń są obowiązane do ustalania w każdym indywidulanym przypadku, w jaki sposób zwrot tychże świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności czy pozbawienie go tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia sytuacji materialnej, że będzie on zmuszony ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej. Z uwagi na cel wyjątkowej regulacji ustanowionej w art. 30 ust. 9 u.ś.r. chodzi tu przede wszystkim o sytuację, w której zachodzi duże prawdopodobieństwo, że natychmiastowa egzekucja nienależnie pobranego świadczenia mogłaby spowodować następstwa niedające się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka, w szczególności poprzez uniemożliwienie rodzinie świadczeniobiorcy funkcjonowania na poziomie minimum egzystencji (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2011r. w sprawie II SA/Po 920/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014r. w sprawie IV SA/Po 591/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2011r. w sprawie I SA/Wa 2877/13; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008r. w sprawie II SA/Lu 554/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezależnie od powyższych uwag należy także wskazać na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż organ administracji wydając decyzję, o której mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r. opartą na uznaniu administracyjnym, nie jest związany treścią wniosku zobowiązanego do zwrotu świadczeń rodzinnych, lecz może samodzielnie dokonać oceny, czy świadczenia umorzyć w całości czy też w części, rozłożyć na raty czy jedynie odroczyć termin płatności. Rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami wymaga zatem rozważenia i rozstrzygnięcia również o pozostałych, wymienionych w art. 30 ust. 9 u.ś.r., ulgach w obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Nie jest przy tym konieczne złożenie przez stronę postępowania odrębnego wniosku w tym zakresie. Jeżeli osoba wniosła o przyznanie jej najdalej idącego zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o jakim mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r., to w razie negatywnego załatwienia wniosku o umorzenie świadczeń organy administracji publicznej powinny rozważyć możliwość udzielenia w mniejszym zakresie jednej z wymienionych ulg (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014r. w sprawie IV SA/Po 591/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 maja 2014r. w sprawie II SA/Po 32/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy niniejszej, organy odmówiły umorzenia należności, nie rozważając nawet możliwości zastosowania instytucji rozłożenia na raty czy też odroczenia terminu płatności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że organy administracji publicznej wydając decyzje odmawiające umorzenia świadczeń nienależnie pobranych naruszyły art. 30 ust. 9 u.ś.r. oraz podstawowe zasady postepowania administracyjnego, o których mowa w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Organy administracji w szczególności nie dokonały wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za konieczne, ale jednocześnie za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy.

Prowadząc ponownie postępowanie odwoławcze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ponownie rozpozna sprawę uwzględniając ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Organ ponownie przenalizuje sytuację życiową skarżącej, w szczególności w sferze zdrowia, badając ją pod kątem przesłanki szczególnie uzasadnionych okoliczności, umożliwiających zastosowanie jednej z ulg w spłacie nienależnie pobranych świadczeń.

a.tp.