Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 544/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 6, art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 4 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 pkt 2, us. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 172
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na akt Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 marca 2023 r., nr WGK-II.7140.1923.2022.JŁ w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej w 2023 r. 1. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Gdańska na rzecz skarżącej P. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem datowanym na dzień 21 listopada 2022 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 25 listopada 2022 r., P. K. zwróciła się do Prezydenta Miasta Gdańska o najem lokalu z zasobów Gminy Miasta Gdańska lub zasobów Towarzystwa Budownictwa Społecznego. We wniosku wskazano liczbę czterech lat wcześniejszego ubiegania się wnioskodawczyni o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Zawarta w treści wniosku informacja zarządcy o warunkach zamieszkiwania oraz opłatach czynszowych wnioskodawcy została wypełniona w dniu 8 listopada 2022 r. Wniosek wpłynął do Urzędu Miejskiego w Gdańsku w dniu 1 grudnia 2022 r.

Pismem z dnia 6 lutego 2023 r. organ poinformował wnioskodawczynię, że do rozpatrzenia sprawy niezbędne są kopia wyroku o przyznaniu alimentów, kopia dyplomu ukończenia uczelni nie później niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku oraz uzupełnienie pkt. 3.1. wniosku przez wskazanie liczby osób zamieszkujących w lokalu.

Pismem z dnia 27 lutego 2023 r. wnioskodawczyni przedłożyła wniosek uzupełniony w pkt. 3.1. oraz kopię wyroku o przyznaniu alimentów.

Pismem z dnia 8 marca 2023 r. nr WGK-II.7140.1923.2022.JŁ Prezydent Miasta Gdańska poinformował wnioskodawczynię, że w wyniku weryfikacji wniosku złożonego w dniu 1 grudnia 2022 r. o udzielenie pomocy mieszkaniowej, spełnia ona wstępnie kryteria kwalifikujące do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Ta wstępna ocena nie jest jednak równoznaczna z umieszczeniem wnioskodawczyni na rocznej liście socjalnej na 2024 r., bowiem o tym decydować będzie ostateczna weryfikacja oraz liczba uzyskanych punktów determinująca pierwszeństwo zawarcia umowy. Wskazano, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ostateczna weryfikacja złożonych wniosków nastąpi do końca stycznia 2024 r., zaś na podstawie pozytywnie rozpatrzonych wniosków, do końca lutego 2024 r., zostaną sporządzone listy roczne osób zakwalifikowanych przez Miasto do udzielenia pomocy mieszkaniowej na 2024 rok.

W piśmie z dnia 22 marca 2022 r. P. K. zakwestionowała umieszczenie jej na liście rocznej osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej na 2024 r. i pominięcie jej poprzez bezpodstawną odmowę umieszczenia na liście rocznej osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej na 2023 r. Wskazała, że z informacji zawartych na stronie internetowej Urzędu Miejskiego wynika, iż wnioski przyjmowane były do końca listopada 2022 r. na rok kolejny. W dniu 25 listopada 2022 r. nadała ona dokumenty za pośrednictwem urzędu pocztowego, w związku z czym, zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.", a także zgodnie z przepisami prawa cywilnego, termin należy uznać za zachowany. Wnioskodawczyni dodała, że pominięcie jej na liście osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej na 2023 rok powoduje, że traci ona ciągłość w ubieganiu się o pomoc mieszkaniową. Punkty, które otrzymywała do tej pory za wcześniejsze lata ubiegania się o pomoc mieszkaniową przepadną. Nie otrzyma także punktów za 2023 rok, podczas gdy w 2022 r. zabrakło wnioskodawczyni tylko dwóch punktów do udzielenia jej pomocy mieszkaniowej.

W piśmie z dnia 23 marca 2023 r. organ poinformował wnioskodawczynię, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia ww. pisma. Podano, że w świetle § 15 ust. 5 uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 29 sierpnia 2019 r. nr XIII/264/19 w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Gdańska oraz zasad udzielania pomocy w wynajęciu lokali mieszkalnych w zasobach Towarzystw Budownictwa Społecznego (tekst jednolity: Dz. Urz. Woj. Pom. z 2022 r., poz. 1369, 2937) – dalej jako: "uchwała" wnioski zarejestrowane do końca listopada danego roku rozpatrywane są przez właściwy wydział Urzędu Miejskiego w Gdańsku nie później niż do końca stycznia roku, w którym sporządzane są listy, o których mowa w § 16 ust. 1. Nadanie w dniu 25 listopada 2022 r. przesyłki poleconej do Urzędu Miejskiego w Gdańsku nie jest równoznaczne z jej rejestracją przez właściwy wydział Urzędu. Wniosek został zarejestrowany w dniu 1 grudnia 2022 r. Wnioski zarejestrowane po 30 listopada 2022 r. są rozpatrywane najpóźniej do końca stycznia 2024 r.

W kolejnym piśmie z dnia 11 kwietnia 2023 r. P. K. ponownie wniosła o umieszczenie na liście osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej na 2023 r. Wyjaśniła, że pismem z dnia 22 marca 2022 r. została poinformowana przez Urząd Miejski w Gdańsku, że nie zostanie jej udzielona pomoc mieszkaniowa w 2022 r. ze względu na nie uzyskanie minimalnej liczby punktów kwalifikującej do ujęcia na rocznej liście komunalnej na 2022 r. Jednocześnie w piśmie tym poinformowano wnioskodawczynię, że w celu kontynuowania starania się o najem lokalu konieczne będzie złożenie nowego wniosku do 30 listopada 2022 r. Pismo z dnia 22 marca 2022 r. zostało wysłane po wprowadzeniu zmian w treści § 15 uchwały. Pomimo że uchwała przewidywała obowiązek rejestracji, w pouczeniu zawartym w ww. piśmie wskazano, że wniosek należy złożyć, a nie zarejestrować, do dnia 30 listopada 2022 r. Do pouczenia tego dostosowała się wnioskodawczyni nadając wniosek w dniu 25 listopada 2022 r. w urzędzie pocztowym. List wysłany priorytetem do Urzędu dotarł dopiero w dniu 1 grudnia 2022 r., na co nie miała ona wpływu.

W piśmie z dnia 10 lipca 2023 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

P. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na akt Prezydenta Miasta Gdańska, to jest pisma z dnia 8 marca 2023 r., 23 marca 2023 r. i 10 lipca 2023 r., w których organ odmówił umieszczenia skarżącej na liście oczekujących na rocznej liście osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej na 2023 r., wobec uznania, że wniosek skarżącej o udzielenie pomocy mieszkaniowej w 2023 r., nadany przez skarżącą w urzędzie pocztowym w dniu 25 listopada 2022 r. jest wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej na 2024 r., a nie na 2023 r.

Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:

1. art. pkt 1 i 2 k.p.a oraz art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", poprzez uznanie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umieszczenia skarżącej na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu gminy nie jest sprawą administracyjną, podczas gdy rozstrzygnięcie to stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.,

2. art. 9 k.p.a. poprzez udzielenie skarżącej w piśmie z dnia 22 marca 2022 r. w sprawie WGK-II.7140.589.2021.ET błędnego pouczenia dotyczącego terminu do złożenia nowego wniosku do dnia 30 listopada 2022 r., w sytuacji gdy § 15 uchwały przewidywał obowiązek rejestracji (a nie złożenia) wniosku do dnia 30 listopada 2022 r., a następnie uznanie wniosku skarżącej nadanego w urzędzie pocztowym w dniu 25 listopada 2022 r. jako wniosku spóźnionego, gdyż wpłynął do organu w dniu 1 grudnia 2022 r., a zatem doprowadzenie do sytuacji, w której zastosowanie się skarżącej do pouczenia organu wywarło wobec skarżącej negatywne skutki prawne,

3. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że wniosek skarżącej o udzielenie jej pomocy mieszkaniowej w 2023 r. nadany w polskiej placówce Poczty Polskiej w dniu 25 listopada 2022 r. nie został złożony w terminie wynikającym z pouczenia, tj. w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.,

wskazując, że wszystkie ww. nieprawidłowości doprowadziły do naruszenia interesu prawnego skarżącej uniemożliwiając jej ubieganie się o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego w 2023 r., a nadto spowodowały, iż skarżąca utraciła punkty przysługujące jej za nieprzerwane coroczne ubieganie się o pomoc mieszkaniową, co znacznie obniża jej szansę na udzielenie pomocy mieszkaniowej w kolejnych latach.

Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu i umieszczenie skarżącej na tej liście, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała że ww. pisma organu należy zakwalifikować jako akty z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Zdaniem skarżącej zaskarżone akty naruszają jej interes prawny, albowiem ubiega się o przyznanie lokalu z zasobów gminy już od kilku lat i w 2024 r. mogłaby doliczyć sobie aż pięć punktów za ciągłość składanych wniosków.

W ocenie skarżącej art. 9 k.p.a. nakłada na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o ich prawach i obowiązkach. Skarżąca wskazała na treść pisma z dnia 22 marca 2022 r. doręczonego jej przez organ, w którym poinformowano skarżącą o tym, że nie zostanie jej udzielona pomoc mieszkaniowa w 2022 r. W piśmie tym organ zawarł pouczenie o konieczności złożenia (a nie zarejestrowania) nowego wniosku w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. celem kontynuowania starania się o najem lokalu. Nadając wniosek przesyłką poleconą w urzędzie pocztowym w dniu 25 listopada 2022 r. dochowała tego terminu. Pouczenie powyższe znalazło się w piśmie podpisanym przez kierownika referatu lokalowego, a zatem przez osobę zorientowaną i kompetentną. Skarżąca nie powinna ponieść szkody z powodu tego, że organ przesłał jej pouczenie sprzeczne z obowiązującą uchwałą, gdyż organ nie może wykorzystywać nieporadności strony i wprowadzać jej w błąd.

Skarżąca dodała, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "zarejestrowania wniosku". Strona ma wpływ na datę złożenia wniosku czy to w biurze podawczym, czy w urzędzie pocztowym, nie ma zaś wpływu na termin jej zarejestrowania. Zarejestrowanie wiąże się bowiem z czynnością samego organu, która może być podejmowana natychmiastowo, ale także może zająć organowi kilka dni lub tygodni. Uregulowanie zawarte w § 15 ust. 5 uchwały w zakresie, w jakim warunkuje zachowanie terminu od zarejestrowania a nie złożenia wniosku należy uznać za niedopuszczalne i sprzeczne m.in. z art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gdańska wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu pismo z dnia 8 marca 2023 r. nie stanowi odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej, zaś kolejne pisma z dnia 23 marca 2023 r. i z dnia 10 lipca 2023 r. stanowią jedynie odpowiedzi organu na pisma skarżącej.

W ocenie organu, fakt zaliczenia rozstrzygnięcia w przedmiocie umieszczenia na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu do kategorii aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6 p.p.s.a., nie oznacza, że do jego podjęcia należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 725) – dalej jako: "u.o.p.l." nie przewiduje rozpatrywania wniosków o najem lokalu w formie decyzji administracyjnej, ani nie odsyła do stosowania przepisów k.p.a. w tym zakresie. Nie można zatem zarzucać organowi naruszenia przepisów k.p.a., których organ nie ma obowiązku stosować przy rozpatrywaniu wniosków o najem lokali.

W świetle § 15 ust. 1 uchwały osoba ubiegająca się o najem lokalu zobowiązana jest do złożenia wniosku. Zasadnie zatem organ w piśmie z dnia 22 marca 2022 r. pouczył skarżącą, że chcąc kontynuować staranie się o najem lokalu, powinna złożyć nowy wniosek do 30 listopada 2022 r., podając jednocześnie linki do strony internetowej, na której można zapoznać się z aktualnymi zasadami udzielania pomocy mieszkaniowej i pobrać niezbędne druki. Pismo to poprzedzone było pismem z dnia 14 września 2021 r., w którym poinformowano, że ostateczna weryfikacja wniosków złożonych do końca listopada 2021 r. nastąpi do końca stycznia 2022 r. oraz przywołano uchwałę jako podstawę prawną.

Organ podniósł, że nawet w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, o czym wyraźnie stanowi art. 61 § 3 k.p.a., a nie dzień nadania żądania na poczcie.

Jak wyjaśnił organ, w świetle przepisów, obowiązującej jednostki samorządu terytorialnego, Instrukcji kancelaryjnej, punkt kancelaryjny rejestruje przesyłki wpływające, rejestrowanie przesyłek wpływających w systemie tradycyjnym polega na umieszczeniu na nośniku papierowym daty wpływu przesyłki do podmiotu. W świetle powyższego data zarejestrowania wniosku skarżącej jest równoznaczna z datą złożenia wniosku w Urzędzie Miejskim w Gdańsku. Wniosek ten zostanie rozpatrzony pod kątem udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej w 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Sąd, analizując przebieg postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej P. K. o udzielenie pomocy mieszkaniowej, który wynikał z akt postępowania nadesłanych przez organ administracji publicznej, a także mając na względzie sformułowany w treści skargi zakresu zaskarżenia, uznał, że przedmiotem tym jest akt Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 marca 2023 r., nr WGK-II.7140.1923.2022.JŁ w przedmiocie odmowy umieszczenia P. K. na liście osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej w 2023 r. Z aktu zawartego w ww. piśmie z dnia 8 marca 2023 r. wynikało bowiem, że organ rozstrzygnął o tym, że skarżąca nie zostanie umieszczona na liście osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej w ww. roku, którego wniosek dotyczył, lecz jej wniosek, z uwagi na uchybienie terminu do zarejestrowania wniosku, będzie podlegał weryfikacji przy tworzeniu listy osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy w 2024 r. Kolejne pisma kierowane przez organ do skarżącej, a mianowicie wymienione w skardze pisma z dnia 23 marca 2023 r. oraz z dnia 10 lipca 2023 r., stanowiły wyłącznie odpowiedzi organu na pisma składana przez skarżącą. Nie zawierały natomiast rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej.

Zaskarżony akt Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 marca 2023 r. mieści się w kategorii aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że uchwała Zarządu Dzielnicy m.st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchwała ta, nie będąca decyzją administracyjną a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej i kończy pierwszy etap postępowania obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy) nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma zatem charakteru cywilnoprawnego, a ma charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu, następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu. Ten etap, którego zakończeniem jest zawarcie umowy, ma już charakter cywilnoprawny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.

Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

W świetle art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 725) – dalej jako: "u.o.p.l.", tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która – na zasadach przewidzianych w tej ustawie - zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach.

Na podstawie delegacji określonej w art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ww. ustawy Rada Miasta Gdańska podjęła w dniu 29 sierpnia 2019 r. uchwałę nr XIII/264/19 w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Gdańska oraz zasad udzielania pomocy w wynajęciu lokali mieszkalnych w zasobach Towarzystw Budownictwa Społecznego. Mając na względzie § 6 uchwały stwierdzić należy, że znaczna część osób, którym przysługuje prawo do ubiegania się o najem lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Gdańska, to osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych i materialnych.

Podkreślić należy, że § 15 uchwały, regulujący procedurę przyjmowania i rozpatrywania wniosków osób ubiegających się o najem lokalu, ulegał zmianom od początku obowiązywania uchwały.

W pierwotnym brzmieniu uchwały § 15 ust. 1 uchwały stanowił, że osoby ubiegające się o najem lokalu na czas oznaczony lub nieoznaczony i najem socjalny lokalu zobowiązane są do złożenia wniosku oraz udokumentowania spełnienia kryteriów kwalifikujących określonych przepisami prawa, w tym niniejszą uchwałą. Wzór wniosku określa w drodze zarządzenia Prezydent Miasta Gdańska. Zgodnie z § 15 ust. 2 właściwy wydział Urzędu Miejskiego w Gdańsku rejestruje udokumentowane wnioski osób, o których mowa w ust. 1 według kolejności zgłoszeń, nadając im kolejny numer i umieszczając niezbędne dane w rejestrze. W przypadku, gdy wniosek jest niekompletny, wyznacza się 14 dniowy termin na jego uzupełnienie. Zgodnie zaś z § 15 ust. 5 uchwały wnioski zarejestrowane do końca danego roku kalendarzowego rozpatrywane są przez właściwy wydział Urzędu Miejskiego Gdańsku nie później niż do końca lutego roku, w którym sporządzane są listy, o których mowa w § 16 ust. 1.

W dniu 6 lipca 2021 r. § 15 ust. 1 uchwały otrzymał następujące brzmienie: osoby ubiegające się o najem lokalu zobowiązane są do złożenia wniosku oraz udokumentowania spełnienia kryteriów kwalifikujących określonych przepisami prawa, w tym niniejszą uchwałą. Wzór wniosku określa w drodze zarządzenia Prezydent Miasta Gdańska. Zmianie uległ też § 15 ust. 5, który stanowił, że wnioski zarejestrowane do końca listopada danego roku rozpatrywane są przez właściwy wydział Urzędu Miejskiego Gdańsku nie później niż do końca stycznia roku, w którym sporządzane są listy, o których mowa w § 16 ust. 1. Dodany został nadto § 15 ust. 6 uchwały, zgodnie z którym zarejestrowane wnioski podlegają aktualizacji, zgodnie z kryteriami, o których mowa w § 6 ust. 1-5. Od dnia złożenia wniosku do dnia wydania oferty najmu lokalu wnioskodawca jest zobowiązany do informowania Gminy Miasta Gdańska o każdej zmianie okoliczności mających wpływ na kwalifikację wniosku, a także § 15 ust. 7, zgodnie z którym ustalenie przysługującego pierwszeństwa zawarcia umowy najmu według systemu kwalifikacji punktowej stanowiącego załącznik do uchwały następuje według stanu na dzień złożenia wniosku.

W dniu 23 grudnia 2021 r. § 15 ust. 6 uchwały uzyskał następujące brzmienie: Zarejestrowane wnioski podlegają aktualizacji zgodnie z kryteriami, o których mowa w § 6 ust. 1-5. Aktualizacja kryterium dochodowego odbywa się w oparciu o udokumentowany średni miesięczny dochód z okresu trzech kolejnych miesięcy poprzedzających dzień złożenia aktualnych danych. Od dnia złożenia wniosku do dnia wydania oferty najmu lokalu wnioskodawca jest zobowiązany do informowania Gminy Miasta Gdańska o każdej zmianie okoliczności mających wpływ na kwalifikację wniosku.

Z kolei w wyniku zmiany wprowadzonej w dniu 29 czerwca 2023 r. § 15 ust. 1 uchwały uzyskał następujące brzmienie: Osoby ubiegające się o najem lokalu zobowiązane są do złożenia wniosku w Urzędzie Miejskim w Gdańsku w okresie od 1 stycznia do 31 października roku poprzedzającego sporządzenie rocznych list, o których mowa w § 16 ust. 1 oraz udokumentowania spełnienia kryteriów kwalifikujących określonych przepisami prawa, w tym niniejszą uchwałą. W przypadku nadania wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe datą złożenia wniosku jest data nadania, o ile wpłynie on do Urzędu Miejskiego w Gdańsku w terminie 30 dni od dnia jego nadania, zaś w pozostałych przypadkach datą złożenia wniosku jest data wpływu wniosku do Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Wzór wniosku określa w drodze zarządzenia Prezydent Miasta Gdańska.

Przepis § 15 ust. 2 uchwały uzyskał następujące brzmienie: Właściwy wydział Urzędu Miejskiego w Gdańsku rejestruje udokumentowane wnioski osób, o których mowa w ust. 1 według kolejności zgłoszeń, nadając im kolejny numer i umieszczając niezbędne dane w rejestrze. W przypadku, gdy wniosek jest niekompletny, wyznacza się termin 30 dni od dnia doręczenia wezwania do jego uzupełnienia. W przypadku nadania uzupełnienia wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe datą uzupełnienia wniosku jest data nadania, o ile wpłynie ono do Urzędu Miejskiego w Gdańsku w terminie 30 dni od dnia jego nadania, zaś w pozostałych przypadkach datą uzupełnienia wniosku jest data wpływu uzupełnienia wniosku do Urzędu Miejskiego w Gdańsku.

Z kolei w myśl § 15 ust. 5 uchwały wnioski złożone w okresie, o którym mowa w ust. 1 rozpatrywane są przez właściwy wydział Urzędu Miejskiego w Gdańsku nie później niż do końca stycznia roku, w którym sporządzane są listy, o których mowa w § 16 ust. 1.

Przepis § 16 uchwały również podlegał zmianom, przy czym wskazuje on, w ust. 1, na ciążący na Prezydencie Miasta Gdańska obowiązek sporządzania odpowiednich list rocznych, na których umieszcza się osoby zakwalifikowane udzielenia określonej formy pomocy mieszkaniowej. Zmianie ulegał, określony w § 16 ust. 9 uchwały, termin, w jakim listy roczne powinny zostać sporządzone. Natomiast w § 16 ust. 5 pkt 2 uchwały, poza zmianami dotyczącymi wskazania terminu, w jakim należy złożyć wniosek, aby osoba go składająca została umieszczona na liście rocznej, stanowił i konsekwentnie nadal stanowi, że na listach, o których mowa w ust. 1, umieszcza się osoby, które złożyły wnioski w wymaganym terminie, określonym w § 15 ust. 5 uchwały.

W świetle zacytowanych przepisów uchwały Rady Miasta Gdańska należy stwierdzić, że w celu ubiegania się o najem lokalu osoba zainteresowana jest zobowiązana złożyć wniosek do Prezydenta Miasta Gdańska. Umieszczenie na liście rocznej osoby wstępnie zakwalifikowanej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, jest przy tym konsekwentnie uzależnione od złożenia wniosku w wymaganym terminie. Termin ten z kolei wynika z przepisu § 15 ust. 5 uchwały, przy czym przepis ten, w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, jak i w dacie podjęcia zaskarżonego aktu, regulował kwestię terminu rozpatrzenia wniosków przez właściwy wydział Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Termin ten uzależniony został od dnia zarejestrowania wniosku. W przypadku zarejestrowania wniosku do końca listopada danego roku, wniosek podlegał rozpatrzeniu do końca stycznia następnego roku, a wnioskodawca był umieszczany na liście rocznej na tenże następny rok. W przypadku zaś zarejestrowania wniosku po 30 listopada danego roku, wniosek był traktowany jako złożony w kolejnym roku i nie podlegał rozpatrzeniu do końca stycznia następnego roku, lecz dopiero do końca stycznia roku po nim następującym. Regulacja uchwały zatem z jednej strony posługiwała się w zapisach dotyczących obowiązków wnioskodawców wniosku terminem złożenia wniosku, w przypadku zaś zapisu dotyczącego obowiązków organu terminem zarejestrowania wniosku. Złożenia wniosku dokonywał zatem wnioskodawca ubiegający się o przyznanie pomocy mieszkaniowej, zaś organ dokonywał rejestracji złożonego wniosku. Są to zatem czynności podejmowane niezależnie od siebie, przez inne podmioty, stąd też brak jest uzasadnionych podstaw, aby – jak wywodził to organ w odpowiedzi na skargę – utożsamiać datę zarejestrowania wniosku z datą jego złożenia.

W przedmiotowej sprawie, wskutek stanowiska organu, że wniosek skarżącej został zarejestrowany w dniu 1 grudnia 2022 r., jej wniosek nie został potraktowany jako złożony w celu umieszczenia skarżącej na liście rocznej sporządzonej na 2023 r., lecz na 2024 r. Nie ulega natomiast wątpliwości, że intencją skarżącej, która w dniu 25 listopada 2022 r. nadała wniosek w urzędzie pocztowym, było, aby została ona umieszczona na liście rocznej na 2023 r. Wynika to z faktu, że skarżąca regularnie składała wnioski o przyznanie pomocy mieszkaniowej, a przedmiotowy wniosek był czwartym wnioskiem z kolei. Istotną w tym kontekście okoliczność stanowi regulacja uchwały, która przyznaje określoną ilość punktów osobom, które zachowują ciągłość w składaniu wniosków o przyznanie pomocy mieszkaniowej.

Przesłanki, którymi kierowała się skarżąca, składając wniosek za pośrednictwem urzędu pocztowego, wynikały wprost z pisma, na które się konsekwentnie powołuje, a mianowicie pisma z dnia 22 marca 2022 r. skierowanego do skarżącej przez Kierownika Referatu Lokalowego Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Pismo to zawierało informację dotyczącą weryfikacji złożonego przez skarżącą w 2021 r. wniosku o najem lokalu mieszkalnego. Jak wyjaśniono, z uwagi na nieuzyskanie minimalnej liczby punktów, kwalifikującej do umieszczenia na liście komunalnej na 2022 r., brak jest możliwości udzielenia w tymże roku pomocy mieszkaniowej. Pouczono skarżącą, że w celu kontynuacji starania się o najem lokalu, konieczne będzie złożenie nowego wniosku do dnia 30 listopada 2022 r. Pismo nie zawiera natomiast w żadnym miejscu pouczenia, czy informacji o tym, że wniosek zarejestrowany po dniu 30 listopada 2022 r. nie będzie brany pod uwagę przy sporządzaniu listy rocznej na 2023 r. Jasnej i jednoznacznej informacji w tym zakresie zabrakło także w piśmie z dnia 14 września 2021 r., załączonym do odpowiedzi na skargę. Pismo to, analogicznie do ww. pisma z dnia 22 marca 2022 r., zawiera wskazanie na wymóg złożenia wniosku. Informacja ta nie wynika również z treści znajdującej się na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej, do których prowadzą odnośniki wskazane w treści pisma z dnia 22 marca 2022 r. Zapoznanie się z treścią tychże stron internetowych prowadzi do wniosku, że zawarta tam została informacja dotycząca formularzy do pobrania, terminu składania wniosków (według obecnego brzmienia uchwały), wymaganych dokumentów, terminu i sposób załatwiania, miejsca złożenia dokumentów, jednostki odpowiedzialnej oraz podstawy prawnej. Dodać należy, że na tejże stronie internetowej zawarto w części określonej jako inne informacje, pouczenie, że wnioski i wszelkie dokumenty należy przekazywać pocztą na adres Urzędu Miejskiego w Gdańsku, Wydział Gospodarki Komunalnej lub osobiście do wskazanych Zespołów Obsługi Mieszkańców. Skarżąca, kierując się treścią pisma z dnia 22 marca 2022 r., mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że data 30 listopada 2022 r. wyznacza termin złożenia wniosku na kolejny rok, w przypadku zamiaru kontynuowanie starania się o najem lokalu. Kontynuacja ubiegania się o pomoc mieszkaniową była niewątpliwie, jak już wyżej wskazano, intencją skarżącej. Sąd stoi przy tym na stanowisku, że termin złożenia pisma do określonej instytucji publicznej powszechnie utożsamiany jest zarówno ze złożeniem go osobiście, jak i z nadaniem pisma droga pocztową. Skarżąca, działając w zaufaniu do treści pouczenia zawartego w piśmie organu z dnia 22 marca 2022 r. złożyła wniosek w dniu 25 listopada 2022 r. drogą pocztową, wyczerpując w konsekwencji treść tegoż pouczenia, a mianowicie składając wniosek do dnia 30 listopada 2022 r.

W świetle powyższych okoliczności, w ocenie sądu, zaskarżona uchwała narusza w stopniu istotnym zasadę ochrony zaufania do państwa i prawa wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Zasada ochrony zaufania do państwa i prawa – jak wynika to z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. Zasada ta wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt K 27/22, publ. OTK 2201/2/29). Składową zasady państwa prawnego jest pewność prawa, czyli taki zespół cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne, umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa a także prognozowanie działań własnych (por. P. Tuleja red. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, WKP 2023).

Zasada zaufania do władzy publicznej wyrażona w art. 8 k.p.a. jest zasadniczym elementem zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Termin "zaufanie" użyty w ww. przepisie oznacza "jedynie sytuację polegania na organie administracji, a nie zaufania do niego" (M. Wojciechowski, Zaufanie instytucjonalne w kontekście ustawowej zasady zaufania jednostki do państwa, RPEiS 2012/2, s. 13). Budzące zaufanie działania organów administracji publicznej powinny spełniać postulat przewidywalności i pewności, a ponadto opierać się na przejrzystych i czytelnych zasadach (R. Kędziora, Ogólne postępowanie administracyjne, Warszawa 2017, s. 101). Realizacja zasady z art. 8 k.p.a. jest możliwa w wyniku kierowania się przez organ zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, jak również działania organu w sposób zgodny z zasadami dobrej administracji. Jedną z przesłanek zaufania jest przewidywalność działań administracji (M.P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, LEX/el. 2023).

Ponadto z art. 9 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Sądy administracyjne, interpretując wyrażoną w ww. przepisie zasadę informowania stron (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt I OSK 4313/18, z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2348/18, z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I OSK 546/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazują na utrwalone poglądy doktryny, które trafnie wskazują, że art. 9 k.p.a. ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Przyjęte w art. 9 k.p.a. rozwiązanie "nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Nacisk leży tu natomiast na obowiązkach organów administracyjnych" (S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, PiP 1961/12/s. 894; W. Taras, Informowanie obywateli przez administrację, Ossolineum 1992, s. 74 i n., akceptowane przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 106 nb 1).

Wskazuje się również na, utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych i doktrynie, pogląd, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.), winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji [z 22 lipca 1952 r., pozostającego w mocy na podstawie art. 77 in fine Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. - Dz. U. nr 84, poz. 426 ze zm.; obecnie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm., dalej Konstytucja RP] sposób rozumienia art. 9 k.p.a. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92 z aprobującymi glosami: W. Tarasa - PiP 1993/3/112; J. Zimmermanna - PiP 1993/8/116 i n.; akceptowany przez B. Adamiak - op. cit., s. 106-107 nb 2 i Zespół pod red. A. Wróbla, Kodeks postępowania administracyjnego, orzecznictwo, piśmiennictwa, Zakamycze 2002, s. 144, uw. 8).

To organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązek ten wynika z pierwszej normy prawnej zawartej w art. 9 k.p.a. Zakres tego obowiązku wyznaczony jest kryterium podmiotowym oraz kryterium przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona. Organ obowiązany jest z urzędu udzielać informacji stronie. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Zakres przedmiotowy udzielania informacji obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego, jak i przepisach prawa procesowego. Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest do udzielenia całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla załatwienia sprawy. Organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie podkreśla się obowiązek udzielenia informacji o całokształcie regulacji materialnoprawnej uprawnień lub obowiązków wynikających z normy prawnej będącej przedmiotem autorytatywnej konkretyzacji w danej sprawie. Art. 9 k.p.a. nakładał na organ obowiązek pouczenia skarżącej o konsekwencjach wynikających z § 15 ust. 5 uchwały, tj. o ryzyku rozpatrzenia jej wniosku jako dotyczącego umieszczenia na liście rocznej sporządzonej na 2024 r., w przypadku zarejestrowania wniosku po 30 listopada 2022 r. Pouczenie w tym zakresie do skarżącej nie dotarło, chociaż mogło nastąpić w opisywanym wyżej piśmie z dnia 22 marca 2022 r. lub w innej formie. Jeżeli skarżąca zainteresowana pomocą mieszkaniową Miasta była uprawniona do złożenia wniosku kontynuacyjnego, a na organie ciążył obowiązek pouczenie skarżącej o przysługujących jej uprawnieniach (art. 9 k.p.a.), to organ miał obowiązek poinformowania skarżącej, w sposób jasny i wyraźny, również o ryzyku niezachowania ciągłości składania wniosków w przypadku niezachowania terminu określonego w § 15 ust. 5 uchwały. Obowiązku tego organ nie dochował.

Ustawodawca dąży do tego, by wadliwe działania organu nie wpływały na pogorszenie sytuacji prawnej i faktycznej strony. Zasada ta dotyczy w szczególności pouczeń, których wykonanie nie powinno szkodzić stronie, która się do niego zastosowała (art. 112 k.p.a.). Z powyższego można wyprowadzić wniosek, że - wobec braku przeciwnych przepisów prawa - strona nie powinna ponosić negatywnych skutków braku pouczenia, którego organ był obowiązany udzielić a strona - z racji braku wiedzy o relewantnych okolicznościach faktycznych i prawnych - nie podjęła stosownych działań, przez co poniosła szkodę. Skoro błędne pouczenie nie powinno szkodzić stronie, to tym bardziej jego brak nie może jej szkodzić.

W prawie publicznym, a taki charakter mają przepisy regulujące pierwszy etap procedury rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali, nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet.

Dodać należy, że skarżąca podjęła działania mające na celu złożenie wniosku kontynuacyjnego w terminie określonym w § 15 ust. 5 uchwały. Z treści wniosku wynika jednoznacznie, że już w dniu 8 listopada 2022 r. wypełniona została część formularza wniosku, którą wypełnia zarządca nieruchomości. Wniosek został udokumentowany, zaś złożenia go w dniu 25 listopada 2022 r. nie można ocenić, jako dokonanego z nadmierną zwłoką w realizacji obowiązku złożenia wniosku do dnia 30 listopada 2022 r. Dodatkowo skarżąca, nadając przesyłkę jako priorytetową, mogła pozostawać w przeświadczeniu, że wniosek dotrze do organu w wymaganym terminie.

W doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, że naruszenie zasady udzielania informacji przejawia się w: 1. odmowie udzielenia informacji stronie; 2. nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej oraz udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest obowiązek czuwania "nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Pod względem przedmiotowym, ustanowiony w drugiej normie prawnej obowiązek jest węższy, dotyczy bowiem jedynie informacji prawnej, i to udzielanej dla ochrony przed poniesieniem szkody przez stronę lub innych uczestników postępowania. Wprawdzie obowiązek pod względem przedmiotowym ograniczony jest do informacji prawnej, ale jego realizacja, jak stanowi to expressis verbis art. 9 k.p.a., nie może ograniczyć się wyłącznie do informacji o przepisie prawa, ale obejmuje udzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. "(...) organ nie może ograniczyć się li tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody. W pewnym zakresie organ jest więc powołany do roli doradcy i obrońcy uczestników postępowania" (J. Borkowski w: J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W. Pr. 1989, s. 67, uw. 1 akapit 2; E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. 1970, s. 56-57, uw. 3).

Jakkolwiek organ administracji państwowej jest jedną ze stron stosunku administracyjnoprawnego, nie wolno mu ograniczać się do ochrony interesów państwa. Jest on bowiem zarazem piastunem administracji państwowej, podmiotem działalności zmierzającej do dobra powszechnego, jako do ostatecznego celu, a więc i dobra jednostki, której sprawę załatwia. Dlatego też organ powinien być również obrońcą interesów prawnych jednostki, tj. interesów uznanych przez prawo, a więc niekolidujących z interesem powszechności" (E. Iserzon - op. cit., s. 56, uw. 1; B. Adamiak - op. cit., s. 106, nb 4).

Przepisy zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie do postępowania jurysdykcyjnego oraz do innych postępowań wskazanych w art. 1 k.p.a. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest zaś akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Zaskarżony akt nie został więc wydany w postępowaniu jurysdykcyjnym i na pierwszy ogląd na płaszczyźnie normatywnej może wydawać się, że przepisy te nie znajdują zastosowania w procesie jej wydawania. W doktrynie i orzecznictwie istnieje dyskurs i niewątpliwy problem z zakresem zastosowania zasad ogólnych k.p.a. do innych postępowań niż postępowania zegzemplifikowane w art. 1 k.p.a. J. P. Tarno stoi na stanowisku, że "właściwe funkcjonowanie systemu wymaga z założenia przyjęcia pewnych wspólnych, chociażby tylko podstawowych reguł proceduralnych oraz wartości, które powinny być realizowane w procesie stosowania prawa. Wydaje się, że zostały one określone w zasadach ogólnych", tj. w zasadach ogólnych k.p.a. (J.P. Tarno, Zasady ogólne k.p.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Studia Prawno-Ekonomiczne 1986/36, s. 61). Wobec braku pełnej kodyfikacji wszystkich procedur administracyjnych i procedur w administracji zasady ogólne k.p.a. odgrywają kluczowe znaczenie, nie tylko w procesie wykładni i stosowania przepisów k.p.a., lecz także w obszarze innych postępowań administracyjnych, jeśli w toku dyskursu prawnego nie ustalono odmiennych zasad odnośnie do tych postępowań, wobec zasad ogólnych k.p.a. (por. W. Piątek, Zasady ogólne k.p.a. jako podstawa skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w: Kodyfikacja postępowania administracyjnego. Na 50-lecie k.p.a., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 624).

W konsekwencji, zdaniem sądu, zakres obowiązywania i zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, chociażby ujętych w art. 8 i art. 9 k.p.a., wykracza poza ramy postępowania jurysdykcyjnego. Znajdują one szerokie zastosowanie do działalności administracji publicznej nakierowanej na załatwianie wszelakich spraw jednostki z zakresu administracji publicznej. W przypadku braku kompleksowego zespołu przepisów procesowych, tak jak ma to miejsce w sytuacji rozpatrywania i załatwiania spraw z wniosków o najem lokali gminnych, występuje luka prawna, którą można uzupełnić w drodze zastosowania analogii legis, co na gruncie prawa procesowego administracyjnego jest zasadniczo dopuszczalne. Przepisy art. 8 i art. 9 k.p.a. odnieść należy do aktu podejmowanego w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, gdyż jest to akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., adresowany do zindywidualizowanego podmiotu, podobnie jak decyzja administracyjna, a więc jest to akt stosowania prawa materialnego. W swej istocie jest to akt bardzo podobny do decyzji administracyjnej, co przemawia za możliwością zastosowania do oceny procesu jego wydawania zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzące i kończące się wydaniem omawianego aktu oceniać zatem należy według pewnych wspólnych, podstawowych reguł proceduralnych oraz wartości, które powinny być realizowane w procesie stosowania prawa. Są nimi przede wszystkim zasady wyrażone w art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a.

Dodać należy, że w dacie podjęcia zaskarżonego aktu brzmienie § 15 ust. 5 uchwały pozostawało w takim kształcie, jaki wziął pod uwagę organ podejmując ten akt. Jednakże, w ocenie sądu, nowe brzmienie przepisu nadane mu z dniem 23 czerwca 2023 r. potwierdza jedynie, że organ stanowiący Gminy Miasta Gdańsk ocenił jako błędne dotychczasowe rozwiązanie prawne uzależniające możliwość umieszczenia osoby na liście rocznej na kolejny rok od daty zarejestrowania wniosku do końca listopada danego roku, w którym wniosek zostaje złożony. Nowe brzmienie rozpatrywanego zapisu uchwały zakłada bowiem, że miarodajnym w tym zakresie jest złożenie wniosku w okresie w nim wskazanym. Dodatkowo § 15 ust. 1 uchwały przewiduje wprost, że w przypadku nadania wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe datą złożenia wniosku jest data nadania, o ile wpłynie on do Urzędu Miejskiego w Gdańsku w terminie 30 dni od dnia jego nadania, zaś w pozostałych przypadkach datą złożenia wniosku jest data wpływu wniosku do Urzędu Miejskiego w Gdańsku.

W konsekwencji powyższych rozważań, skoro tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokalu oparty został na zasadzie wnioskowości, zaś organ uprzednio poinformował skarżącą o konieczności złożenia wniosku kontynuacyjnego, a nie o wymogu zarejestrowania wniosku, w wymaganym terminie, to w świetle przytoczonych zasad ogólnych działania organów administracji publicznej, organ miał obowiązek umożliwić realizację związanych ze złożeniem wniosku uprawnień skarżącej również wobec złożenia wniosku za pośrednictwem urzędu pocztowego w tym terminie. Skoro organ wskazał wyłącznie na konieczność złożenia wniosku, to działająca w dobrej wierze skarżąca, w przypadku nadania wniosku drogą pocztową w wymaganym terminie, miała prawo oczekiwać, że korzystając z takiej formy złożenia pisma, czyni to w sposób skuteczny. Stąd też organ nie mając dowodów przeciwnych, nie może podnosić, że złożenie pisma w taki sposób nie wywołało skutku w postaci rozpatrzenia wniosku jako odnoszącego się do 2023 r. Takie działanie organu pozostaje w kolizji z zasadą budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady informowania (art. 9 k.p.a.). Akt objęty skargą należało zatem wyeliminować z obrotu prawnego.

Prezydent Miasta Gdańska, rozpatrując ponownie sprawę, weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w zapadłym orzeczeniu i dokona prawidłowej oceny wniosku skarżącej jako złożonego skutecznie z dniem nadania go w urzędzie pocztowym, a w konsekwencji rozpatrzy wniosek jako dotyczący umieszczenia skarżącej na odpowiedniej liście rocznej na 2023 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 § 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, jako sumę kwoty uiszczonego wpisu od skargi (300 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).