Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 196/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 1; art. 64 ust. 1 pkt 1; art. 140ab ust. 2;
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 lutego 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 10 listopada 2022 r., nr [...], nakładającą na G. P. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych – jak za brak zezwolenia kategorii IV.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 22 sierpnia 2022 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Hrebennem, podczas przekraczania granicy na kierunku wyjazdu z Rzeczypospolitej Polskiej, został poddany kontroli ciągnik samochodowy z naczepą ciężarową o numerach rejestracyjnych [...], kierowany przez B. N.. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci oleju napędowego o łącznej wadze brutto 26119kg. Podmiotem wykonującym kontrolowany przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego był skarżący G. P..

W protokole kontroli z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr [...] opisano przebieg czynności kontrolnych, w tym między innymi przebieg i wyniki pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. W wyniku pomiaru stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 420 kg (1,05%), przy przewidzianej przepisami prawa dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 40000 kg.

Pomiaru dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej model SCALEX, numer fabryczny 200624/1, posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 20 sierpnia 2020 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, nr WZ2.41.593.2020.5.

W wyniku kontroli stwierdzono, że przejazd kontrolowanego pojazdu wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "p.r.d."), polegającym na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii IV.

Decyzją z dnia 10 listopada 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przewóz ładunku podzielnego po drogach publicznych mimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii IV.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, w przypadku zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać 40 ton.

Natomiast w wyniku kontroli rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przeprowadzonej w dniu 22 sierpnia 2022 r. stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 420 kg (rzeczywista wartość skontrolowanego parametru wynosiła 40420 kg), co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,05 %. Czynności kontrolne zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia 22 sierpnia 2022 r.

Ważenia dokonano na wadze nieautomatycznej, której świadectwo legalizacji potwierdza, iż w dniu kontroli waga spełniała wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152). Ważenie przeprowadzono zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji użytkowania wagi. Jednocześnie kierujący pojazdem nie wniósł do protokołu żadnych uwag dotyczących sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych i mimo pouczenia nie wnosił o ponowne przeprowadzenie pomiaru.

Organ wyjaśnił, że stosując wagę z ważną legalizacją zasadnym jest przyjęcie jako wyniku ważenia, to jest rzeczywistej masy całkowitej, wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. W związku z tym organ uznał za niezasadny zarzut strony, iż wyniku ważenia nie pomniejszono o wartość dopuszczalnego błędu granicznego wagi.

Odnosząc się do zarzutów strony, iż podczas ważenia przewożony olej nie był w stanie stabilnym, organ wyjaśnił, że podczas kontroli pomiar masy całkowitej pojazdu odbył się na wadze statycznej spełniającej wymogi wyżej powołanego rozporządzenia. Pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu pojazdu na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, w związku z czym wynik ważenia jest niezależny od czynników zewnętrznych. Ponadto w okolicznościach sprawy pomiaru dokonano po około dwóch godzinach od zjechania pojazdu członowego o nr rej. [...] z trasy, zatem ładunek w postaci oleju napędowego miał możliwość ustabilizowania się. W konsekwencji przewożenie ładunku płynnego nie miało wpływu na wynik ważenia na wadze statycznej. Dodatkowo organ zauważył, że z uwagi na wyposażenie cysterny w system komór stabilizujących ładunek brak jest możliwości jego przemieszczenia się.

Wobec stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej organ odwoławczy uznał, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane jest zezwolenie kategorii IV.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że w myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Natomiast skontrolowanym pojazdem przewożony był towar w postaci oleju napędowego, a zatem ładunek podzielny. Wobec przewozu ładunku podzielnego, za przejazd przedmiotowym pojazdem nienormatywnym należało nałożyć karę pieniężną przewidzianą w art. 140ab ust. 2 p.r.d., to jest karę jak za przejazd bez zezwolenia, w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. Wskazując na treść art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., organ odwoławczy uznał za prawidłowe nałożenie kary na skarżącego, jako podmiot wykonujący przejazd. Organ zauważył, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd ma charakter obiektywny. Nie ma zatem znaczenia czy strona przyczyniła się do powstania naruszenia.

Jednocześnie organ stwierdził brak podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., gdyż przy dołożeniu przez stronę należytej staranności możliwe było uniknięcie stwierdzonego w czasie kontroli naruszenia.

Organ nie podzielił argumentacji strony, że masa pojazdu z ładunkiem nie przekraczała dopuszczalnej wartości, a nawet nie uzasadniała podejrzeń co do możliwości jej przekroczenia. Organ zauważył, że zgodnie z wpisami w dowodach rejestracyjnych masa własna ciągnika samochodowego oraz masa własna naczepy ciężarowej wynosiła w sumie 13.460 kg, a masa ładunku w postaci oleju napędowego 26.119 kg, czyli łącznie – 39.579 kg. Wynik sumowania wskazuje, że do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, wynoszącej 40 t, pozostało jedynie 421 kg. W takiej sytuacji nawet pełne zatankowanie pojazdu mogło spowodować przekroczenie dopuszczalnej przepisami prawa całkowitej masy pojazdu. Jak zaznaczył organ, z art. 2 pkt 56 p.r.d. wynika, że dopuszczalna ładowność oznacza największą masę ładunku i osób, jaką może przewozić pojazd, która stanowi różnicę dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej pojazdu. Natomiast masa własna jest definiowana w przepisach jako masa pojazdu z jego normalnym wyposażeniem, paliwem, olejami, smarami i cieczami w ilościach nominalnych, bez kierującego (art. 2 pkt 53 p.r.d.).

W konsekwencji organ uznał, że strona nie wykazała dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Organ zaznaczył również, że przed rozpoczęciem przejazdu przewoźnik powinien zbadać czy pojazd odpowiada określonym w ustawie normom. Natomiast będący stroną postępowania przewoźnik nie przedstawił okoliczności i dowodów świadczących o tym, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Organ wyjaśnił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., gdyż rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego przekraczała wartość dopuszczalną.

G. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję z dnia 13 lutego 2023 r., zarzucając naruszenie:

1) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;

2) art. 7 k.p.a., poprzez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przez pominięcie treści instrukcji wagi, przy pomocy której dokonano pomiaru;

3) art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów państwa;

4) art. 78 k.p.a., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów, w sytuacji gdy były one niezbędne do wykazania racji skarżącego, a w konsekwencji pozbawienie go prawa do obrony;

5) art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d., poprzez ich zastosowanie, podczas gdy mając na uwadze okoliczności sprawy nie było ku temu podstaw;

6) art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że skarżący nie miał żadnego wpływu na powstanie rzekomego naruszenia i dochował należytej staranności przy wykonywaniu przedmiotowego przewozu.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci świadectwa legalizacji ponownej wydanego dla wagi nieautomatycznej statycznej typu D02-09-024, model SCALEX, nr fabryczny 200624/1 oraz dowodu z dokumentu w postaci instrukcji obsługi wagi nieautomatycznej statycznej typu D02-09-024, model SCALEX, nr fabryczny 200624/1, na okoliczność, że organ dokonał pomiaru nacisku na drugą oś napędową pojazdu w sposób nieprawidłowy, niezgodny z instrukcją obsługi producenta i bez uwzględnienia treści świadectwa legalizacji oraz na okoliczność dopuszczalnego przez producenta błędu pomiarowego wagi i w tym celu o zobowiązanie organu do złożenia wymienionych dokumentów do akt sprawy.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii IV, za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d.

Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Brak było również podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu. Jednocześnie zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.

Na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). W sytuacjach określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora. Przy tym odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów.

Zgodnie z art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy (art. 2 pkt 35a p.r.d.).

Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu określone są przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d.

W świetle § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dopuszczalna masa zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, wynosi 40 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w wyniku pomiaru statycznego rzeczywistej masy całkowitej pojazdu składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego i trzyosiowej naczepy, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (40 t). Podczas ważenia uzyskano wynik 40420 kg. Zatem prawidłowe jest ustalenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej o 420 kg, to jest o 1,05 %. Zauważyć także należy, że czynności ważenia zostały udokumentowane wydrukiem z ważenia statycznego pojazdu oraz protokołem kontroli. Kierujący pojazdem podpisał protokół kontroli, a także wydruk, nie wnosząc uwag odnośnie dokonanych czynności.

Jak wynika z protokołu kontroli, pomiaru rzeczywistej masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej: znak fabryczny SCALEX, numer fabryczny 200624/1, posiadającej świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu 20 sierpnia 2020 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Zamościu, znak wniosku WZ2.41.593.2020.5. Z treści znajdującego się w aktach sprawy świadectwa legalizacji ponownej wynika, że na dzień kontroli waga spełniała wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152). Zgodnie z treścią świadectwa, legalizacja była ważna do dnia 20 września 2022 r. Zatem w dniu kontroli urządzenie posiadało ważne świadectwo legalizacji.

Wbrew podniesionym w skardze zarzutom naruszenia przepisów postępowania, nie ma podstaw do przyjęcia, by proces ważenia został przeprowadzony nieprawidłowo. Tego rodzaju okoliczności nie wynikają z protokołu kontroli ani wydruku z ważenia statycznego pojazdu. Zaznaczyć należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzania kontroli, mimo pouczenia o możliwości zgłoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności kontrolnych. W konsekwencji stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji obsługi urządzenia wagowego, co zostało zaznaczone w wydruku z ważenia statycznego. Jak wynika z treści dołączonej do akt sprawy instrukcji obsługi wagi, odczyt wyniku ważenia jest poprawny, jeżeli miernik sygnalizuje stabilny pomiar – na panelu wagowym wyświetlany jest odpowiedni symbol. Jeżeli jednak w ciągu pięciu sekund nie będzie sygnału z miernika lub odczyt nie będzie stabilny, zostanie wyświetlony stosowny komunikat z informacją o konieczności ponowienia pomiaru. Zatem wydruk z ważenia statycznego pojazdu wskazuje, że ważenie zostało przeprowadzone prawidłowo.

Na prawidłowość wyniku statycznego pomiaru masy nie może więc mieć wpływu okoliczność, że ładunek w postaci oleju napędowego miał postać płynną. Trafnie też zauważył organ, że cysterny są przystosowane do przewozu materiałów płynnych i posiadają specjalny system komór stabilizujących ładunek, a dodatkowo ważenie na wadze statycznej zostało przeprowadzone blisko dwie godziny po zjechaniu pojazdu z trasy. Uzyskany wynik ważenia należy zatem uznać za miarodajny.

Zasadne jest również stanowisko organów o braku przesłanek do przyjmowania jako wyniku ważenia jakiejkolwiek wartości innej, niż wartość nominalna, to jest wskazywana przez urządzenie pomiarowe. Ani instrukcja obsługi wagi, ani przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2063) i przepisy wykonawcze do tej ustawy nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności obowiązku takiego nie można wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Rozporządzenie rozróżnia cztery klasy dokładności wag. Z treści świadectwa legalizacji wagi użytej w toku kontroli w niniejszej sprawie wynika, że waga ta ma klasę dokładności III. Załącznik do rozporządzenia określa błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej (§ 6 ust. 1). Błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia (§ 6 ust. 2). Błędy graniczne dopuszczalne w rozumieniu rozporządzenia, to określone w wymaganiach wartości skrajne błędów (§ 3 pkt 9 rozporządzenia).

Błąd graniczny dopuszczalny, na który powołuje się skarżący, wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o dopuszczalny błąd graniczny. Jest oczywiste, że każda waga ma określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Podkreślić należy, że błędy graniczne wskazań wag są uwzględniane w procesie ich legalizacji, także ponownej. Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14).

Skarżący nietrafnie odwołuje się do zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 22/2013, na podstawie którego inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, uprawnieni do dokonywania kontroli pojazdów i pomiarów nacisku osi, korygowali wskazania wagi o 2%. Na wstępnie należy zaznaczyć, że zarządzenie to zmieniało zarządzenie nr 50/2011 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zasad prowadzenia kontroli przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, które w dacie kontroli już nie obowiązywało, gdyż zostało zastąpione zarządzeniem nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym GITD z 2014 r. nr 14. Po drugie, zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, lecz instrukcją mającą charakter przepisów wewnętrznych, skierowaną do podległych temu organowi inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów.

Podsumowując, zarzuty dotyczące kwestii tolerancji pomiaru użytej w czasie kontroli elektronicznej wagi nieautomatycznej SCALEX są nieskuteczne. Zarówno instrukcja użytkowania wagi, jak i przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość błędu dopuszczalnego w przypadku danej wagi.

Wobec powyższego, używając wagi z ważną legalizacją, należy przyjąć jako wynik pomiaru wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Analiza błędów pomiaru dokonywana jest na etapie legalizacji danego urządzenia. Natomiast w czasie pomiaru dokonywanego przez organy kontrolujące uwzględnia się wynik pomiaru bez jakichkolwiek korekt. W rozpoznawanej sprawie podczas kontroli dokonano pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Pomiar wskazał przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 420 kg (1,05%), przy przewidzianej przepisami prawa dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 40000 kg, co przesądza, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym.

Jednocześnie nie zasługuje na podzielenie zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ dołączył do akt sprawy instrukcję obsługi wagi o numerze fabrycznym 200624/1 oraz świadectwo legalizacji ponownej tej wagi z dnia 20 sierpnia 2020 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Zamościu, nr wniosku WZ2.41.593.2020.5. Dowody te zostały wzięte pod uwagę przez organ, który ocenił je, przeanalizował ich treść i wysunął na tej podstawie wnioski, które następnie wyraził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji nie zachodziły także podstawy do uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze, gdyż dokumenty, których dotyczyły wnioski dowodowe, były dołączone do akt sprawy już na etapie postępowania administracyjnego.

W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu uprawnione jest stanowisko organu, że w dniu kontroli skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym, z wyjątkiem niemających w sprawie zastosowania przypadków przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I.

Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Nie ulega wątpliwości, że ładunek w postaci oleju napędowego, który przewoził skarżący, mógł być podzielony na kilka mniejszych ładunków, przewożonych oddzielnie. Okoliczności tej skarżący nie kwestionował.

Stwierdzone w sprawie przekroczenie w zakresie rzeczywistej masy całkowitej uzasadniało nałożenie na skarżącego, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. Prawidłowe jest także stanowisko organu, że kara podlega nałożeniu na skarżącego na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii IV. Podkreślić należy, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego.

Stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV wynosi 5000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącego, który bezsprzecznie był podmiotem wykonującym przejazd. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia wymienionych przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przy tym skarżący mylnie powołał w ramach zarzutu przepis art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d., dotyczący kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V. Przepis ten nie znajdował bowiem zastosowania w niniejszej sprawie.

Organ prawidłowo uznał, że skarżący w toku postępowania nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Zgodnie z powołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd i w związku z tym musi być interpretowany ściśle. Dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, że nie mógł przedsięwziąć nic więcej, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu.

Trzeba także zaznaczyć, że to na podmiocie wykonującym przejazd spoczywa ciężar wykazania przesłanek przewidzianych w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Trafna jest natomiast ocena organu odwoławczego, że w sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane okoliczności przewidziane w powołanym przepisie. Skarżący nie udowodnił, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zawarte w skardze stwierdzenie, że przyjmując przedmiotowy ładunek do przewozu skarżący upewnił się, iż jego ciężar nie wymaga uzyskania dodatkowych zezwoleń, nie może być uznane za wystarczające. Jak słusznie zauważył organ, suma masy ciągnika siodłowego wraz z naczepą oraz masy towaru wskazuje, że do przekroczenia dopuszczalnej wartości masy całkowitej pozostało 421 kg. Zatem samo zatankowanie paliwa mogło spowodować przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, gdyż zgodnie z art. 2 pkt 55 p.r.d. rzeczywista masa całkowita oznacza masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób.

Jeszcze raz podkreślić należy, że odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że w świetle jednoznacznej normy art. 64 ust. 2 p.r.d., zabraniającej przewozu pojazdem nienormatywnym towarów innych niż ładunek niepodzielny, skarżący jako profesjonalny przewoźnik mógł przewidzieć konieczność zapewnienia zgodnego z prawem wykonywania przejazdu. W sprawie nie zostały wykazane okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. nie zasługuje zatem na podzielenie.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ zgromadził pełny materiał dowodowy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. W ocenie Sądu organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, szczegółowo wyjaśnił procedurę pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, opisał cechy użytej wagi i okoliczności wynikające z jej legalizacji. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, a także szczegółowe odniesienie się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ w doręczonej skarżącemu odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.