Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 726/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 i 4, art. 34 § 1-3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2023 r. sygn. akt SKO Gd/4375/22 w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy Dziemiany (dalej: Wójt Gminy) nr [...], [...], [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kościerzynie wszczął wobec D. J. (dalej: Strona, Skarżący) egzekucję administracyjną w zakresie podatku od nieruchomości za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.

Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Stronie w dniu 27 czerwca 2022 r. Dnia 5 lipca 2022 r. Strona zgłosiła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Zarzut uzasadniono twierdzeniem, że decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości nigdy nie zostały doręczone Stronie. Z tego względu nie miał on wiedzy o skali ciążącego na nim obowiązku. Decyzje te otrzymała tylko M. J., a zatem po stronie D. J. zobowiązanie podatkowe nie powstało, ponieważ decyzja podatkowa musi zostać doręczona wszystkim współwłaścicielom.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r. Wójt Gminy (wierzyciel) oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Pismem z dnia 28 lipca 2022 r. Strona, wniosła zażalenie na opisane wyżej postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO) po rozpatrzeniu zażalenia działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 144 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775) – dalej jako: "k.p.a." oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że w rozpatrywanej sprawie egzekwowany obowiązek polega na uiszczeniu podatku od nieruchomości za 2021 r. od gruntu stanowiącego działki nr [...], [...] i [...] oraz budynków znajdujących się na tym gruncie. Nieruchomości te, jak wynika z ewidencji gruntów i budynków, stanowią współwłasność M. i D. J. Zobowiązanie podatkowe ustalone zostało decyzjami Wójta Gminy z dnia 27 stycznia 2021 r., nr RF.3120.122.2021 i RF.3120.123.2021. Zostały one odebrane dnia 4 lutego 2021 r. przez córkę współwłaścicieli – P. D. Decyzje podatkowe nie zostały zaskarżone i są ostateczne. Ponadto przy piśmie z dnia 12 maja 2021 r. Wójt Gminy przesłał do Strony decyzje ustalające wysokość podatku za 2021 r. Pismo wraz z tymi decyzjami także odebrała P. D. Nastąpiło to w dniu 14 maja 2021 r. Z uwagi na powyższe w ocenie SKO, Wójt Gminy może zatem domagać się wykonania ustalonego w tych decyzjach obowiązku.

SKO zauważyło, że w przypadku nieruchomości stanowiących współwłasność decyzja ustalająca zobowiązanie musi być doręczona wszystkim współwłaścicielom. Niedoręczenie decyzji któremuś ze współwłaścicieli może stanowić podstawę zarzutu nieistnienia obowiązku mającego obciążać tego współwłaściciela. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie ma jednak miejsca. Z akt sprawy wynika bowiem, na co już wskazano powyżej, że decyzje ustalające podatek od nieruchomości za 2021 r. zostały wysłane od obu współwłaścicieli nieruchomości. Korespondencję odebrała natomiast P. D. Należy domniemywać, że P. D. jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji, bowiem w innych sprawach małżonków, które SKO do tej pory rozpatrywało, korespondencję także niejednokrotnie odbierała ww. osoba. Jednocześnie Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o tym, że wskazana osobo nie jest pełnoletnim domownikiem podatników. SKO doszło zatem do wniosku, że Skarżący jest zobowiązany do wykonania obowiązku podatkowego solidarnie ze swoją małżonką. Twierdzenie o nieistnieniu obowiązku obciążającego Skarżącego jest zatem niezasadne. W konsekwencji zarzut nieistnienia obowiązku nie ma uzasadnionych podstaw. Postanowienie Wójta Gminy o oddaleniu zarzutu SKO uznało zatem za zgodne z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżyccy, zastępowany przez Pełnomocnika zaskarżył ww. postanowienie w całości wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o rozważenie przez Sąd uchylenia postanowienia go poprzedzającego, a także o zwrot na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

rażące naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności art. 92 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651) – dalej: "O.p" poprzez zignorowanie przez organ II instancji faktu niedoręczenia decyzji wymiarowych skarżącemu, w związku z czym nie doszło do powstania wobec niego zobowiązania podatkowego, co czyni prowadzoną wobec Skarżącego egzekucję administracyjną bezzasadną, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

rażące naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności art. 210 O.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, że decyzja wymiarowa podatku od nieruchomości spełnia wymogi ustanowione dla decyzji podatkowych i wywołała skutek powstania zobowiązania podatkowego wobec Skarżącego, podczas gdy nie został on wskazany w treści wydanej decyzji jako Strona i nie została mu ona nigdy doręczona, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

rażące naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 70) poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, że decyzja wymiarowa podatku od nieruchomości spełnia wymogi ustanowione dla decyzji podatkowych i wywołała skutek powstania zobowiązania podatkowego wobec Skarżącego, podczas gdy nie został on wskazany w treści wydanej decyzji jako strona i nie została mu ona nigdy doręczona, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że na mocy decyzji wymiarowej podatku od nieruchomości za rok 2021 Wójt Gminy zobowiązał do jego uiszczenia również Skarżącego, podczas gdy decyzja ustalała zobowiązanie jedynie wobec M. J., w związku z czym nie doszło do powstania solidarnego zobowiązania podatkowego, a tym samym prowadzona wobec Skarżącego egzekucja administracyjna jest bezzasadna.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie uchyla się w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest to dopuszczalne, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości postanowienia organu działającego jako wierzyciel, oddalającego zarzut Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku.

Mając na uwadze tak zaistniałą kwestię sporną na wstępie należy wyjaśnić, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują natomiast przepisy art. 34 u.p.e.a.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący pismem z dnia 1 lipca 2022 r. złożył zarzut nieistnienia obowiązku oparty o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - w związku z brakiem doręczenia podatnikowi decyzji podatkowej poprzedzającej wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z treścią art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku.

Stosownie do art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Art. 34 u.p.e.a. stanowi, że: organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: (§ 2)

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Natomiast w art. 34 § 3 u.p.e.a. zapisano, że na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.

Zdaniem Skarżącego obowiązek wynikający z tytułów wykonawczych nr [...], [...] [...] nie istnieje, ponieważ w jego ocenie decyzje podatkowe nr RF.3120.122.2021 i RF.3120.123.2021 z dnia 27 stycznia 2021 r., które były podstawą wystawienia ww. tytułów nie zostały mu doręczone.

Odnosząc się do ww. kwestii należy wskazać, że w sprawie nie jest kwestionowane, iż Skarżący wraz z małżonką są współwłaścicielami nieruchomości opisanych w rzeczonych decyzjach. Sporne jest natomiast, czy decyzja została doręczona w sposób prawidłowy Skarżącemu.

Zarówno Skarżący jak i organy zgadzają się co do tego, że decyzja ustalająca powinna być doręczona każdemu z małżonków. W powyższym kontekście należy wskazać, że organ podatkowy opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą nieruchomości i wymierza podatek w jednej kwocie skierowanej do wszystkich współwłaścicieli. Decyzję doręcza wszystkim współwłaścicielom, na których solidarnie ciąży obowiązek uiszczenia podatku. Nie ma zaś możliwości ani kompetencji do wydania różnych decyzji z tego tytułu kierowanych do współwłaścicieli nieruchomości. Kwota wynikająca z decyzji jest łączną kwotą do zapłaty przez wszystkich współwłaścicieli. Doręczenie decyzji skutkuje powstaniem zobowiązania i w takiej sytuacji współwłaściciele są zobowiązani solidarnie do zapłacenia podatku. Przy czym istota solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe polega na tym, że każdy z dłużników jest zobowiązany do spełnienia całego świadczenia tak jakby był jedynym dłużnikiem. Zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych.

Podkreślenia wymaga, że w decyzjach w sprawie podatku od nieruchomości jej adresatami jest każdy z małżonków. W sytuacji solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe, istotne jest aby każdy ze współwłaścicieli posiadał wiedzę, iż decyzje zostały wydane.

W ocenie Sądu powyższy warunek został w niniejszej sprawie spełniony. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy we wskazanych decyzjach wymienił wszystkich współwłaścicieli, tj. M. J. i D. J. Również ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że decyzje te zostały skierowane do każdego z małżonków, a nie jedynie do M. J. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że przesyłka zawierająca ww. decyzje została zaadresowana do M. J. i D. J. o czym świadczy zapis: "J. M., D." i doręczona pod wskazanym przez nich adresem ich córce – P. D. w dniu 4 lutego 2021 r. Przy czym rację ma Skarżący, że każdy z małżonków powinien otrzymać decyzję podatkową, jednak pomija okoliczność, że organ podatkowy skorygował swój pierwotny błąd polegający na doręczeniu decyzji jedynie M. J. i wskazane decyzje doręczył także Skarżącemu, co miało miejsce w dniu 14 maja 2021 r..

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 211 O.p. decyzję doręcza się stronie na piśmie. Tak też zostały Skarżącemu doręczone decyzje ustalające podatek i znajduje to również odzwierciedlenie w aktach sprawy. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru przesyłki, decyzja Wójta Gminy została skierowana na znany organowi adres Skarżącego i odebrana przez pełnoletniego domownika. Decyzja ta została zatem prawidłowo i skutecznie doręczona Skarżącemu – do rąk dorosłego domownika.

Przy czym fakt doręczenia decyzji Stronie po kilku miesiącach od jej wydania niewątpliwie świadczy o wadliwym postępowaniu organu, jednak nie świadczy o tym, że decyzja nie wywołuje skutków prawnych, skoro zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych, na mocy art. 21 § 1 pkt 2 O.p., powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Wynika to jednoznacznie z art. 6 ust. 7 zd. 1 u.p.o.l., zgodnie z którym podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11 (który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania), ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. W konsekwencji obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia decyzji organu podatnikowi. Decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej wydanie kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1738/21; CBOSA).

W związku z tym, że decyzja ustalająca podatek od nieruchomości za 2021 r. została wydana i doręczona stronom, a więc znalazła się w obrocie prawnym należy stwierdzić, że bez wpływu na powstanie zobowiązania po stronie Skarżącego oraz na wynik sprawy pozostaje doręczenie ww. decyzji Skarżącemu w późniejszym terminie niż jego małżonce.

Wbrew podnoszonym w skardze zarzutom w niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności postanowień organów I i II instancji. Zarzuty rażącego naruszenia prawa należało zatem uznać za chybione, albowiem decyzje wskazywały obu adresatów i zostały wysłane od każdego z współwłaścicieli nieruchomości.

Przy czym należy wyjaśnić, że Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że córka, która potwierdziła odbiór decyzji nie jest dorosłym domownikiem Strony. W tym zakresie Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu świadczącego o tym, że wskazana osoba nie jest pełnoletnim domownikiem podatników. W konsekwencji twierdzenie, że doręczenie decyzji podatkowych było wadliwe z uwagi na nieodebranie ich przez pełnoletniego domownika, nie ma uzasadnionych podstaw.

Zasadnie jest stanowisko SKO, że należy domniemywać, że P. D. jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji w imieniu Państwa J., bowiem w innych ich sprawach, które SKO do tej pory rozpatrywało, korespondencję także niejednokrotnie odbierała ww. osoba. Biorąc powyższe pod uwagę, należało przyjąć, że Skarżący jest zobowiązany do wykonania obowiązku podatkowego solidarnie ze swoją małżonką. Domagając się wykonania obowiązku podatkowego należnego od współwłaścicieli nieruchomości wierzyciel może wskazać jako zobowiązanego któregokolwiek ze współwłaścicieli. Twierdzenie o nieistnieniu obowiązku obciążającego Skarżącego jest zatem niezasadne. W konsekwencji powyższego nie można uznać, że decyzje w podatku od nieruchomości nie weszły do obrotu prawnego. Skarżący na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających podniesiony zarzut. Z tego względu zarzut nieistnienia obowiązku nie ma uzasadnionych podstaw.

Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.