Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 476/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 82 ust. 1, 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 504
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem, Prezes Rady Ministrów - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze. zm.), zwanej dalej "K.p.a." – utrzymał w mocy swoją decyzję [...] listopada 2022 r, o odmowie przyznania renty specjalnej - wydaną wobec rozpatrzenia wniosku p. T. J., zwanego dalej "Wnioskodawcą".

W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.), zwanej dalej "ustawą emerytalną" można przyznać w szczególnie uzasadnionych przypadkach; przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby przyznać rentę lub emeryturę w tym trybie; każdy wniosek rozpatruje się wobec tego wnikliwie i ocenia - pod kątem występowania okoliczności, mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny; zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania - potwierdzonymi wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 (Dz.U. Nr 193, poz. 1429) oraz orzecznictwem sądów administracyjnych - świadczenie specjalne można przyznać osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych; przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawców; nie stanowi ona jednak jedynego kryterium oceny; w przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby te, przyznawane w ramach pomocy społecznej; nie było to zaś zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej,

- Wnioskodawca (urodzony w 1946 roku), zwrócił się z prośbą o przyznanie renty specjalnej; w podaniu wskazał, że ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; cierpi na tętniaka aorty płucnej, jest pod kontrolą kardiologiczną; w wieku [...] lat uległ wypadkowi; w jego wyniku stracił prawą stopę powyżej kostki; ma średnie wykształcenie, służył w wojsku; następnie - po wypadku i zwolnieniu ze służby wojskowej - pracował w Pogotowiu Ratunkowym w M. a następnie wstąpił do Misyjnego Seminarium [...] w P., zwanego dalej "Seminarium"; będąc na drugim roku, opuścił je - z powodu choroby nowotworowej matki; jak podał, po jej śmierci pracował w różnych miejscach na terenie kraju, opiekował się również ludźmi bezdomnymi we Wrocławiu i innych miejscowościach; od 1997 roku był pod opieką Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (gm. O.), zwanego dalej "OPS"; starał się o przyznanie świadczenia emerytalnego w trybie zwykłym i w trybie wyjątku – bezskutecznie; wedle Wnioskodawcy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "ZUS") do okresów składkowych i nieskładkowych nie zaliczył mu roku służby wojskowej oraz dwóch lat w Seminarium Duchownym; miesięczny dochód stanowi zasiłek stały - w wysokości 495,16 zł - i pielęgnacyjny - 215,84 zł; jak wywodzi, posiadane środki finansowe nie zaspakajają podstawowych potrzeb,

- Wnioskodawca - pouczony o przesłankach przyznawania świadczeń specjalnych - powołał się ponownie na okoliczności wskazane w poprzednim wniosku; dodał, że jego rodzina pochodzi z Wołynia i doświadczyła trudów wojny; w kolejnym piśmie - z [...] października 2022 r. - znów poinformował o swojej trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej; podał, że jego miesięczny dochód wynosi 896 zł; wynajmuje pokój z dostępem do kuchni, za który płaci 500 zł miesięcznie; otrzymuje pomoc z OPS w postaci dopłaty do czynszu - 250 zł, dopłaty do leków, prądu (co drugi miesiąc) i pomoc w zakresie dożywiania - 120 zł; pomoc tą uważa za niewystarczającą,

- z przedstawionych przez Wnioskodawcę dokumentów wynika m.in., że – w okresie [...] września 1970 r. do [...] września 1972 r. - odbył studia filozoficzno- teologiczne w Seminarium; po dwóch latach zrezygnował na własną prośbę; zgodnie z zaświadczeniem Dyrektora Archiwum Wojskowego w T. – w okresie [...]października 1967 r. do [...] października 1968 r. – Wnioskodawca pełnił zasadniczą służbę wojskową w jednostce w K.; orzeczeniem z [...] lipca 1997 r. zaliczono Wnioskodawcy do II. grupy inwalidów – z ogólnego stanu zdrowia; orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] grudnia 2019 r. uznano go za częściowo niezdolnego do pracy; ZUS - decyzją z [...] sierpnia 2018 r. - odmówił przyznania mu emerytury, gdyż Wnioskodawca nie udowodnił wymaganego okresu zatrudnienia; decyzją Prezesa ZUS z [...] lutego 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję z [...] stycznia 2020 r., odmówiono Wnioskodawcy prawa do emerytury w drodze wyjątku; w uzasadnieniu decyzji wskazano m.in, że na przestrzeni 73 lat udowodnił jedynie 3 lata, 10 miesięcy i 27 dni okresów składkowych i nieskładkowych; nie udowodnił ponadto szczególnych okoliczności, na skutek których nie nabył prawa do świadczenia w trybie zwykłym, a w okresach nie wykonywania zatrudnienia i opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe nie udowodnił, że istniały przeciwskazania do kontynuowania ubezpieczenia w celu uzyskania w przyszłości uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych; samo istnienie choroby nie jest zawsze - zdaniem Prezesa ZUS - równoznaczne z niezdolnością do pracy; decyzją Wójta Gminy O. z [...] sierpnia 2021 r. przyznano Wnioskodawcy zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł na stałe, a decyzją OPS z [...] stycznia 2022 r. zasiłek stały – w kwocie 560,16 zł; następnie wymieniono, jaką aktywność zawodową w poszczególnych okresach udokumentował Wnioskodawca - jako kierownik sklepu (stosunek pracy został rozwiązany na zasadzie porozumienia stron - prośba pracownika), rzemieślnik w komórce BHP w Zakładzie [...] w S. , p.o. kasjera w Szkole Podstawowej w S., kelner w Powszechnej Spółdzielni S. "S." w K., niewykwalifikowany robotnik piekarski w Powszechnej Spółdzielnia S. "S." w S. (stosunek pracy rozwiązano dwukrotnie na skutek porzucenia pracy), młodszy recepcjonista w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie G. T. "E." w E. (stosunek pracy rozwiązano na zasadzie porozumienia stron), palacz c.o. w Przedsiębiorstwie Robót G. ROW w R. (stosunek pracy rozwiązano z końcem okresu, na jaki ją zawarto),

- z informacji przekazanych przez OPS wynika, że Wnioskodawcę objęto pomocą od 1997 roku; jest osobą samotną, bezdzietną; prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; utrzymuje się z zasiłku stałego - 560,16 zł, zasiłku pielęgnacyjnego - 215,84 zł oraz zasiłków celowych m.in. na zakup żywności, środków czystości, leków, węgla, odzieży, obuwia, wersaliki, lodówki, dofinansowania czynszu (styczeń - 331.43 zł, luty - 380 zł, marzec - 270 zł, kwiecień - 911,59 zł, maj -1759,99 zł, czerwiec - 643,42 zł, lipiec - 970 zł, sierpień - 643,42 zł, wrzesień - 1000 zł, październik - 2104,50 zł); wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą; ze względu na stan zdrowia wymaga stałego leczenia farmakologicznego oraz stosowania odpowiedniej diety; jest objęty stałą i systematyczną pomocą OPS w formie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym; Wnioskodawca otrzymuje pomoc w ramach programu rządowego "Posiłki w szkole i w domu" - w formie finansowej zgodnie ze złożonym wnioskiem - oraz z Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym; wynajmuje 1 pomieszczenie w domu osoby niespokrewnionej; mimo trudnych warunków mieszkaniowych, oświadczył, że takie warunki mu odpowiadają i nie korzysta z przedstawionych możliwości ich poprawy lub wycofuje się z przyjętych ustaleń; na bieżąco jest informowany o przysługujących uprawnieniach - m.in. przedstawiono mu możliwość wystąpienia o świadczenie uzupełniające, dodatek osłonowy; pracownik socjalny pomaga w wypełnieniu odpowiednich wniosków oraz dostarczaniu ich do OPS; przedstawia możliwość pomocy w kontakcie z instytucjami, przekazuje informacje dotyczące adresów instytucji; Wnioskodawca nie wyraził woli korzystania z możliwości bezpłatnego użytkowania opaski monitorującej parametry życiowe - w ramach programu "Korpus Wsparcia Seniora",

- Wnioskodawca - wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy – kolejny raz powołał się na swoją trudną sytuację materialną i zawarł prośbę, "by uwolnić go od opieki społecznej",

- zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe argumenty Wnioskodawcy nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku - dającego podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia; ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu organu, jakie okoliczności szczególne należy uznać za uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego; dane uprawnienie historycznie zostało ukształtowane i oparte na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury - co do zasady ze względu na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania; brzmienie art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej należy zatem odczytywać i wywodzić normę z niego wynikającą w tym właśnie przywołanym, historycznym kontekście,

- sposób odczytywania art. 82 ust. 1 ustawy był również przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych; w drodze orzeczniczej wypracowały one wykładnię omawianego przepisu; w niniejszej sprawie wskazano na m.in. tezę z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r. (sygn. akt I OSK 894/06, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"): "(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty (...)"; w podobny sposób wypowiedział się ten Sąd w wyroku z 1 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I OSK 7/07 – dostępny w CBOSA): "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności",

- w przedmiotowej sprawie istotną zatem jest ocena, czy złożony do akt sprawy materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że podnoszone przez Wnioskodawcę okoliczności mają charakter wybitny i niepowtarzalny, czy też warunek ten nie występuje; Wnioskodawcy wyjaśniono przesłanki przyznawania świadczeń specjalnych oraz poproszono o udokumentowanie okoliczności, które wskazują, że je spełnia; Wnioskodawca nie przysłał żadnych dokumentów, które mogłyby świadczyć o jego wybitnych i niepowtarzalnych zasługach na rzecz kraju i społeczeństwa,

- podkreślono, że świadczenia specjalne nie są zastępczymi - np. w razie odmowy przyznania przez ZUS, lub Prezesa ZUS świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców; świadczenia specjalne - przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej - podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury z ubezpieczenia społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa; sam sposób finansowania świadczenia specjalnego przemawia za jego wyjątkowym i szczególnym charakterem,

- drugą przesłanką, mogącą mieć wpływ na przyznanie świadczenia specjalnego, jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne - posiadające element wyjątkowości; całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego; organ musi się kierować jedynie obiektywnymi kryteriami oceny; taka obiektywna ocena nie daje podstaw do przyjęcia, że sytuacja finansowa i zdrowotna, posiadają wymagany element wyjątkowości,

- objęcie zaś pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków", takich jak sugerowane przez Wnioskodawcę okoliczności - pokrzywdzenie w zaliczeniu okresów do przyznania świadczenia emerytalnego - spowodowałoby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w wyjątkowych, niepowtarzalnych przypadkach; uczyniłoby te świadczenia jednocześnie powszechnymi dla wszystkich takich przypadków; nie to było zaś celem ustanowienia tego przepisu; w postępowaniach o przyznanie świadczeń specjalnych nie ma bowiem znaczenia subiektywne poczucie krzywdy i niesprawiedliwości w zakresie odmownych decyzji organu emerytalno-rentowego, czy też niewystarczającej pomocy społecznej; Trybunał Konstytucyjny - w uzasadnieniu powołanego już wyroku o sygn. akt P 38/05 - potwierdził jednoznacznie cel ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej; bez wątpienia nie jest nim rozstrzyganie sporów pomiędzy organem emerytalno-rentowym a osobami uważającymi się przezeń za pokrzywdzone; wszelkie rozstrzygnięcia w tym zakresie dokonują sądy i są one wiążące dla Prezesa Rady Ministrów,

- świadczenia specjalne nie stanowią też żadnego odszkodowania, zadośćuczynienia bądź rekompensaty za doznane krzywdy czy cierpienia, czy też trudy życia codziennego - związanego z samotnym gospodarowaniem, czy wystąpieniem choroby,

- organ musi się kierować jedynie obiektywnymi kryteriami oceny; taka obiektywna ocena nie daje podstaw do przyjęcia, że - niewystarczający, zdaniem Wnioskodawcy - zakres pomocy z OPS (który wynika z obowiązujących przepisów prawa) spełnia kryterium wyjątkowości; świadczenia specjalne nie mogą ponadto zastępować świadczeń z opieki społecznej,

- kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, wykazane we wniosku okoliczności nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej; tym samym nie ma podstaw do przyznania Wnioskodawcy renty specjalnej; samo powoływanie się na chorobę, brak prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego - bez wykazania przesłanek uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną, w rozumieniu powołanego przepisu - nie daje podstaw do przyznania świadczenia specjalnego; nie ma ono bowiem charakteru socjalnego, a jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie - nawet, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione; Prezes Rady Ministrów – z uwagi na swoją ustrojową i systemową funkcję w konstytucyjnym systemie organów państwa - nie jest predestynowany ani uprawniony do przyznawania świadczeń znajdującym się w trudnym położeniu osobom; nie ma do tego ani podstaw, ani instrumentów; zabezpieczanie potrzeb socjalno-bytowych znajdujących się w trudnych sytuacjach osób pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej; z takiej pomocy Wnioskodawca zresztą korzysta.

W skardze Wnioskodawca wyraził niezadowolenie z zakresu pomocy materialnej jaką uzyskuje. Podkreślał swój podeszły wiek. Podnosił, że odmowa przyznania mu świadczenia specjalnego budzi jego sprzeciw, zwłaszcza w czasach kiedy obywatele obcych państw otrzymują zasiłki wyższe od jemu przyznawanych. Powoływał się na ciężką sytuację bytową swojej nieżyjącej matki. Podnosił, że on i jego bracia służyli w wojsku. Podkreśla, że od wielu lat jest kaleką, od opieki społecznej na dzienne utrzymanie dostaje 20 zł 64 gr, żyje na skraju nędzy. Wnosił też o uwzględnienie trudnej sytuacji - obiektywnych trudności dla wykonywania przezeń uprzednio zatrudnienia (dojazdy ze wsi gdy jest kaleką). Kwestionował sposób określenia okresu zatrudnienia w kontekście świadczeń emerytalno-rentowych. Zwracał uwagę, że przyznanie mu świadczenia "nie zrujnowałoby" budżetu państwa zaś jemu zapewniło godne życie.

W dodatkowym piśmie (k. 28 29) Wnioskodawca ponownie zwracał uwagę na swoją trudną sytuację finansową. Przyznawał, że nie ma szczególnych zasług, lecz m.in. opiekował się bezdomnymi. Zwracał uwagę na zły stan zdrowia, na potwierdzenie czego załączył stosowne zaświadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634).

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Trafnie organ skonstatował brak wystąpienia w sprawie przesłanek do przyznania Wnioskodawcy świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu skarżonego aktu wskazano wszystkie istotne uwarunkowania formalne i okoliczności faktyczne sprawy. Z uwagi na uprzednie, szczegółowe zreferowanie stanowiska organu, ponowne przytaczanie jego argumentacji byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.

Odnosząc się zarzutów Wnioskodawcy należy jedynie dodać, co następuje.

Trafnie, zgodnie z przyjętą na tym gruncie praktyką, wyłożono treść normatywną art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. W przepisie tym nie sprecyzowano kryteriów przyznawania danego świadczenia o charakterze nadzwyczajnym. Oznacza to, że prawodawca przyznał upoważnionemu organowi kompetencję do ustalenia kategorii przypadków, w których przydziela dane świadczenie. W tych ramach ukształtowała się praktyka przyznawanie danego świadczenia w oparciu o doprecyzowane, konkretne kryteria. Zaakceptowano je także w judykaturze. Trafnie przywołał wyrażane tam poglądy organ. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie wykazano istotnych przesłanek, przemawiających za niezbędnością zmiany akceptowanej dotąd praktyki przyznawania danego świadczenia.

Wypada zauważyć, że - wobec niedoprecyzowania przez pracodawcę kryterium przyznawania świadczenia w drodze wyjątku - w praktyce przyjęto, że nie może ono niejako dublować czy uzupełniać zakresu uprawnień, wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym bądź o pomocy społecznej - w zakresie wyłącznie wspierania osób w trudnym położeniu materialnym. Pomimo zamieszczenia danej regulacji, przyznającej szczególne kompetencje Prezesowi Rady Ministrów, w akcie normatywnym regulującym zakres świadczeń z tytułu powszechnego ubezpieczenia społecznego, przepis dany rozumie się jako przyznanie organowi władzy wykonawczej szczególnej kompetencji, co do możliwości udzielenia wsparcia każdej osobie, której trudna, czy nawet nie wystarczająco godna sytuacja bytowa nie byłaby społecznie akceptowana – w kontekście uprzednich zasług dla wspólnoty obywateli na rozmaitych niwach. Świadczenie to nie stanowi natomiast substytutu pomocy społecznej, w przypadku gdy przysługujące im wsparcie jest dla określonych osób subiektywnie nie satysfakcjonujące, albo nawet - wedle obiektywnych miar - niewystarczające. Przyznane przez prawodawcę Prezesowi Rady Ministrów uprawnienie ma charakter uznaniowy. Stąd - wobec przyjęcia przez uprawniony organ określonych, znajdujących oparcie w powszechnie akceptowany społecznie system aksjologiczny, kryteriów przyznawania świadczenia w drodze wyjątku - nie sposób uznać, aby zastosowanie wypracowanych reguł stanowiło w rozpatrywanym przypadku naruszenie prawa - w szczególności zasady ogólnej, znajdującej zastosowanie przy wydawaniu decyzji uznaniowych - ważenia interesu publicznego i słusznego interesu strony (tak art. 7 in fine K.p.a.). W takim przypadku formułowanie odmiennych kryteriów przyznawania świadczenia, gdy pozostaje to w kompetencjach organu, naruszałoby wyrażoną w art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) zasadę trójpodziału władzy.

W tym świetle należy wskazać za organem, że sytuacja życiowa Wnioskodawcy: zdrowotna, materialna (nieznaczne stałe dochody) jak i społeczna (prowadzenie samodzielnie w podeszłym wieku gospodarstwa domowego) - jest w istocie trudna. Nie może to jednak stanowić przesłanki przyznania danego świadczenia. W takim bowiem przypadku - w ramach polskiego systemu prawnego - przewidywana jest w różnych formach pomoc społeczna, z której Wnioskodawca korzysta. To, że pomoc ta nie jest wystarczająca - w kontekście artykułowanych przezeń potrzeb - nie może być przesłanką dla przyznania przedmiotowego świadczenia, dotyczącego tylko sytuacji wyjątkowych. Jak wskazał organ, nie ma ono bowiem charakteru wyłącznie uzupełniającej pomocy socjalnej i zasiłków, czy np. świadczenia pielęgnacyjnego.

Trafnie skonstatował organ, że Wnioskodawca nie może być traktowany jako osoba o szczególnych zasługach - w kontekście dobra publicznego. Z kolei sytuacja materialna czy zdrowotna, w jakiej się znajduje - choć niewątpliwie trudna - nie jest następstwem zdarzenia o szczególnym charakterze, uzasadniającym przyznanie renty specjalnej. Brak stałych dochodów w postaci renty bądź emerytury w ramach systemu ubezpieczeń społecznych (także przyznanej w drodze wyjątku), jest następstwem nieopłacania stosownych składek przez większą część aktywności zawodowej Wnioskodawcy. Konkretne trudności w kontekście podejmowania zatrudnienia i odprowadzenia w związku z tym składek mogły być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniach, dotyczących przyznania świadczenia w drodze wyjątku (tak: art. 83 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej). Przyznanie renty specjalnej nie może zaś stanowić mechanizmu weryfikacji ocen, sformułowanych uprzednio w innej decyzji ostatecznej (tu: o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku). Stąd bez znaczenia dla meritum rozpoznawanej sprawy są kwestie ewentualnej błędnej oceny okresu zatrudnienia Wnioskodawcy - w ramach procedur uzyskiwania renty bądź emerytury (także w drodze wyjątku). Nie może mieć to wpływu na wynik niniejszej sprawy. Przywoływane w toku postępowania fakty z życia Wnioskodawcy - jak służba wojskowa, opieka nad chorą matką, okresowa pomoc bezdomnym (bez doprecyzowania czasowego zakresu zaangażowania oraz jego udokumentowania), czy rodzaj wykonywanej pracy w okresach, gdy Wnioskodawca był czynny zawodowo, nie stanowi o szczególnych zasługach na niwie społecznej - istotnych z perspektywy interesów większej wspólnoty.

Jak skazano nie stanowi też o szczególnym przypadku Wnioskodawcy, podeszły wiek czy trudna sytuacja zdrowotna. Taka sytuacja nie wyróżnia go bowiem na tle innych osób, które borykają się z poważnymi problemami zdrowotnymi, czy materialnymi wobec nie uzyskania praw do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Wypada także odnotować, że zmiana przyjętych dotąd kryteriów przyznawania świadczenia specjalnego – objęcie nim osób wyłącznie ze względu na ich sytuację materialną czy zdrowotną - oznaczałoby konieczność przyznania tej formy pomocy znaczniejszej grupie osób, znajdujących się w sytuacji analogicznej do Wnioskodawcy (tak: zasada równości wobec prawa). Chybione są więc wywody skargi, gdzie podnosi się, że przyznanie Wnioskodawcy świadczenia nie może mieć znaczenia z perspektywy finansów publicznych.

Poza oceną Sądu musi pozostawać też kwestia proporcjonalności środków - przyznawanych przez prawodawcę, czy wobec praktyki organów administracji – na pomoc dla Wnioskodawcy oraz obywateli państw obcych. Nie znajduje się to w granicach rozpoznawanej sprawy zaś generalnie nie należy to do kompetencji sądów administracyjnych, właściwych do oceny aktów w sprawach indywidualnych.

Organ trafnie więc skonstatował, na podstawie prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych, że nie zachodzą przesłanki przyznania Wnioskodawcy renty specjalnej. W tym kontekście zarzuty naruszenia przepisu prawa materialnego, zakreślającego możliwości uwzględnienia jego żądania, są chybione. Zasadnie więc odmówiono Wnioskodawcy przyznania żądanego świadczenia.

Nie można też stwierdzić, aby niewłaściwie dokonano oceny materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Żadne jej istotne okoliczności faktyczne nie są sporne, zaś treść uzasadnienia zaskarżonego aktu wskazuje jednoznacznie przesłanki, jakimi kierował się organ, wydając zaskarżone orzeczenie. Z jego treści nie wynika aby organ pominął jakąkolwiek istotną okoliczność sprawy.

Zrozumiałe jest rozżalenie Wnioskodawcy, który oczekiwał pozytywnego załatwienia jego sprawy. W sprawie nie może ulegać wątpliwości, że jego sytuacja życiowa jest bardzo trudna. Jednak - co trafnie wywiódł organ - nie może on skorzystać ze świadczenia, o które się ubiegał, a kwestionowana przezeń decyzja jest zasadna.

Sąd nie spostrzegł więc - wobec argumentacji strony skarżącej ani też z urzędu - wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.