Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 81/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzje Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] listopada 2022 r. Nr: [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga R. M. (dalej: "skarżący" lub "wnioskodawca") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie Nr [...] z [...] listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Kierownik BP" lub "organ I instancji") Nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (zwana dalej: płatność ONW) na rok 2021.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 2 czerwca 2021 r. skarżący złożył do Kierownika BP wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021 w ramach programu PROW 2014-2020. We wniosku zostały zadeklarowane działki rolne do przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II oraz strefa I

6 lipca 2021 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzone zostały oględziny działki referencyjnej nr [...] w zakresie weryfikacji powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO). W wyniku oględzin stwierdzono obszar MKO na działce ewidencyjnej nr [...] w wysokości [...] ha.

Kierownik BP decyzją z [...] stycznia 2022 r. Nr [...], przyznał skarżącemu płatność. W odwołaniu od w/w decyzji skarżący nie zgadzał się z ze zmniejszeniem powierzchni dla działki ewidencyjnej nr [...] oraz nr [...]. Twierdził, że powierzchnie w/w działek są prawdopodobnie potwierdzeniem deklaracji poprzedniego właściciela. Wskazał, że w roku 2020 oraz 2021 przywrócił działki do użytku. Do odwołania dołączył zdjęcia, na których widać działki przed przystąpieniem do użytkowania oraz działki po wykonaniu wycinki drzew oraz mulczowaniu.

Dyrektor Oddziału Mazowieckiego ARiMR decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

21 kwietnia 2022 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono oględziny działki referencyjnej nr [...] oraz [...] w zakresie weryfikacji powierzchni MKO i stwierdzono obszar MKO na działce ewidencyjnej nr [...] i [...] w wysokości [...] ha i [...] ha odpowiednio. 7 czerwca 2022 r. Skarżący złożył zastrzeżenia do protokołu z oględzin terenowych.

Po przeprowadzeniu ponownej kontroli administracyjnej w dniu [...] sierpnia 2022 r organ I instancji wydał decyzję Nr [...], w której przyznał skarżącemu:

- Płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II w wysokości 3 705,15 zł,

- Płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I w wysokości 242,55 zł.

W odwołaniu od w/w decyzji skarżący nie zgodził się ze zmniejszeniem powierzchni dla działki ewidencyjnej nr [...] oraz nr [...], które w jego ocenie zostały przywrócone do użytkowania rolniczego.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] listopada 2022 r. organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów – § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW, art. 4 ust. 1 lit. c, art. 32 ust. 2 i ust. 4rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE nr L 347/608 z 20.12.2013 r.), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. Dz.U.2015.351 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem OB).

Organ odwoławczy wskazał, iż skarżący w przypadku działki rolnej F (działka ewidencyjna [...]), na wykluczonej z płatności powierzchni [...] ha nie przeprowadził wymaganych zabiegów agrotechnicznych mających na celu przeciwdziałanie występowania i rozprzestrzeniania się chwastów. Na zdjęciach (nr.1-45) wykonanych przez inspektorów podczas oględzinach przeprowadzonych 9 lipca 2021 roku na powierzchniach nie zakwalifikowanych do płatności widoczne są wysokie uschnięte trawy, liczne chwasty, nieposprzątane fragmenty ściętych drzew a także samosiewki drzew. Ponowne oględziny działki przeprowadzone w kwietniu 2022 r. potwierdziły, iż na wykluczonej powierzchni rolnik nie przeprowadził do 31 lipca 2021 roku wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Na wykonanych 04 maja 2022 r. zdjęciach widoczne są odrosty ok.2 m wysokości po wyciętych zerdzewieniach (zdjęcia nr. 20, 35, 38, 50, 51), nieposprzątane gałęzie, części kłód drzew, nieusunięte karpy drzew (zdjęcia nr. 5, 6, 7, 18, 19, 26, 41, 42), zakrzaczenia jeżynami i (14, 21, 35) a także liczne suche trawy z poprzedniego sezonu wegetacyjnego i chwasty (zdjęcia nr 22,23,28,30,37). Wykluczeniu podlegał obszar [...] ha, do płatności uznano [...] ha.

Jak podkreślił organ odwoławczy, w jego ocenie skarżący przeprowadził na działce w okresie do wiosny 2021 roku czynności polegające na przywróceniu do rolniczego użytkowania deklarowanego terenu (karczowanie drzew i krzewów, rozdrobnienie ściętych drzew i pozostawienie na gruncie- mulczowanie) jednak na tak przygotowanym terenie po pierwsze nie prowadził on działalności rolniczej (właściwej

uprawy, pozostawiając mulczowane/rozdrobnione części drzew na gruncie) a także nie przeprowadził wymaganych zbiegów mających na celu usunięcie niepożądanej roślinności, która pojawiła się i odrosla w ciągu późniejszego okresu (do lipca 2021 r. kiedy przeprowadzono czynności kontrolne, które taką roślinność niepożądaną stwierdziły).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu uzyskania wnioskowanej płatności nie jest wystarczające samo przygotowanie gruntu do ewentualnej uprawy ale jej prowadzenie i jednoczesne niedopuszczenie do sytuacji pojawienia się niepożądanej roślinności na gruncie. Wskazał również, że przygotowany pod uprawę grunt na działce nr [...] nie stanowił wbrew twierdzeniu strony ugoru czarnego, który uzyskuje się poprzez przeoranie gruntu i pozostawienie go przez cały rok bez okrywy roślinnej.

Organ odwoławczy wskazał też, że podobna sytuacja ma miejsce w przypadku dziatki rolnej G (działka ewidencyjna [...]), na której na wykluczonej powierzchni 12,35 ha stwierdzono brak przeprowadzenia wymaganych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałaniu występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Na zdjęciach sporządzonych przez inspektorów podczas oględzin terenowych działki nr [...] w dniu 04 maja 2022 r. widoczne są samosiewy brzozy, sosny, kryszyny (zdjęcia nr 107, 108,113, 127, 155, 156), zakrzaczenia jeżynami (zdjęcia nr 157, 158), liczne uschnięte trawy z poprzedniego sezonu wegetacyjnego i chwasty (153, 157, 158, 161, 163, 180,181), nieposprzątane gałęzie, części kłód drzew, niewyrwane karpy drzew (105, 116, 129,131, 149,201,203,204,205), śmietnisko (zdjęcia nr 211, 212). Ponadto na podstawie zdjęć nr 86, 92, 94, 95, 105, 103 można stwierdzić, iż na części działki nadal rośnie las. W ocenie organu odwoławczego podczas oględzin terenowych w roku 2022 części dzialki ewidencyjnej nr [...] była dopiero w trakcie wycinania drzew i wyrywania karp, usuwania śmietniska i wyrównywania powierzchni dzialki, a tym samym nie stanowiła jeszcze użytku rolnego.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do działek [...] i [...], których stan dzień wizytacji terenowej tj. 06 lipca 2021 r. oraz 21 kwietnia 2022 r. pozwalał stwierdzić, iż w 2021 roku w wymaganym terminie do 31 lipca na wykluczonych powierzchniach nie przeprowadzono wymaganych zabiegów agrotechnicznych, do których rolnik był zobowiązany zgodnie z § 2 rozporządzenia MRiRW, a roślinność niepożądana nie została na dzialce usunigta w wymaganym terminie. W ocenie Dyrektora ARiMR powyższe potwierdza dowód w postaci protokołu z oględzin terenowych przeprowadzonych w 2021 roku oraz 2022 roku, zdjęcia fotograficzne działki, szkic z kontroli, na którym wskazano miejsca wykonywania poszczególnych zdjęć. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż oględziny terenowe w gospodarstwie skarżącego zostały przeprowadzone przez osoby do tego przeszkolone, posiadające uprawnienia zawodowe, dysponujące odpowiednim sprzętem pomiarowym. A zatem uznać należało, iż pomiar i ustalenia w ramach prowadzonych czynności kontrolnych zostały dokonane prawidłowo.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego z odwołania podkreślił ,że zabiegi agrotechniczne o ile są prowadzone na danym gruncie muszą przynosić odpowiedni skutek w postaci, likwidacji chwastów, samosiejek i niepożądanej roślinności. Stan gruntu (zachwaszczenia, uschnięte trawy, pozostałości po wycince drzew, samosiejki, obszary bez widocznej roślinności ze zmulczowanymi drzewami) zastany w dniu kontroli w ocenie organów ARiMR stanowi obszar nieużytkowany rolniczo niespełniający definicji kwalifikującego się hektara. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału zdjęciowego stwierdził, iż powierzchnia została wykluczona na podstawie stanu faktycznego istniejącego na działkach oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Ponadto wyjaśnił, iż wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności i podpisując wniosek, jednocześnie oświadcza, iż zna zasady przyznawania płatności, a zatem był również świadomy ewentualnych konsekwencji nakładanych w przypadku deklaracji gruntów niekwalifikujących się do płatności. Wskazał, że zgodnie za z art. 27 ust. 2 Ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawaś wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie. która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Organ odwoławczy podkreślił, że z dołączonych fotografii do odwołania z dnia 03 lutego 2022 r. wynika iż rolnik był w trakcie porządkowania działek rolnych, jednak ze zdjęć nie wynika kiedy zostały przez stronę wykonane. Na zdjęciach widoczne są nieposprzątane gałęzie, drzewa liściaste. Natomiast ze zdjęć dołączonych do pisma z 7 czerwca 2022 r (uwagi do protokołu), również nie wynika kiedy zdjęcia zostały sporządzone i czy faktycznie przedstawiają stan faktyczny działek rolnych w 2021 roku, a termin przeprowadzonych czynności pozwala na dokonanie weryfikacji czy warunek wykonania zabiegów agrotechnicznych do dnia 3l lipca 2021 roku został faktycznie przeprowadzony-

Organ odwoławczy podkreślił również to, że zdjęcia te wykonano z dużej odległości i nie jest możliwe dokonanie oceny faktycznego stanu gruntu, a także czy taki stan utrzymywany był przez cały rok kalendarzowy 2021. Fotografie sporządzone w trakcie oględzin działek przez ARiMR zostały wykonane bezpośrednio na gruncie, działki dzięki czemu widoczny jest stan weryfikowanego i zgłaszanego do płatności terenu. W ocenie organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego w czasie wykonanych oględzin działek materiału dowodowego (zdjęcia i szkic z zaznaczonymi miejscami i kierunkami wykonania zdjęć w lipcu 2021 roku oraz maju 2022 rok), zdjęcia przedstawione przez stronę nie stanowią dowodu mogącego podważyć stan faktyczny wynikający z przeprowadzonych przez organy ARiMR oględzin.

Podsumowując organ odwoławczy podniósł, iż nie kwestionuje, iż skarżący wykonał szereg prac polegających na przywróceniu gruntów do użytkowania rolniczego, jednak stwierdzony dowodami stan faktyczny pozwala na stwierdzenie, że po wykonaniu czynności usunięcia zadrzewieni i zakrzaczeni, na części deklarowanej powierzchni w roku 2021 wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej oraz nie przeprowadził wymaganych zabiegów polegających na usuwaniu niepożądanej roślinności.

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także o nakazanie przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji, rzetelnego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa, a także art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020, poprzez niewłaściwe – niepełne i nierzetelne a zatem wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co w konsekwencji skutkowało wadliwym rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż w sprawie nie dokonano właściwej oceny jakości i skutków, przeprowadzonych przez wnioskodawcę zabiegów agrotechnicznych, zwłaszcza, że te właśnie okoliczności stanowią kwintesencję podstaw faktycznych decyzji. Według skarżącego, jeżeli w toku postępowania wyjaśniającego (dowodowego, którego zasadniczym elementem mają być zgodnie z ustawą dowody dostarczone przez stronę) powstały jakiekolwiek wątpliwości co do jakości dowodów (tu: zdjęć wykonywanych przez skarżącego) to bezwzględnie należało zebrać ponownie materiał dowodowy, wskazując wcześniej stronie, jakiego rodzaju wady (braki) zawierają zgłoszone przez nią wnioski dowodowe, zwłaszcza, że takie działania organu byłyby zgodne z zasadą prawdy i oficjalności postępowania administracyjnego o charakterze jurysdykcyjnym, więc w takim w wyniku którego orzeka autoratywnie o prawach i obowiązkach strony.

Według skarżącego nie można się zgodzić ze stwierdzeniem organu II instancji, iż w toku postępowania "rozpatrzono całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie w tym dane z oględzin w terenie. Skarżący wskazał, iż o ile, być może rozpatrzono dowód z oględzin to jednak pozostają istotne wątpliwości co do skonfrontowania dwóch środków dowodowych: protokołów oględzin i dowodów ustalonych przez organ a próbie przedstawienia swoich dowodów przez stronę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z [...] listopada 2022 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji – Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznającą skarżącemu płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021 r. w pomniejszonej wysokości.

Spór w sprawie koncentruje się na kwestii ustalenia przez organy wielkości powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności ONW. Rozważyć należało, czy na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie mu płatności na rok 2021, organy obu instancji zasadnie dokonały kwalifikacji powierzchni zadeklarowanej przez skarżącego do płatności ONW.

Odnosząc się do tego zagadnienia należy wskazać, że stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm., zwane dalej - " rozporządzeniem ONW") płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych, na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit, c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa wart. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jak wynika z art. 32 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 "kwalifikujący się hektar" oznacza:

a) wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub

b) każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule 111 oraz I Va rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który:

- nie jest już zgodny z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE;

- w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub

- w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

Działalność rolnicza, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia UE nr 1307/2013 oznacza:

- produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

- utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

- prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Treść przytoczonych przepisów wskazuje, że płatności do działek rolnych przysługują wówczas, gdy są one położone na kwalifikujących się hektarach rozumianych jako wszelkie użytki rolne wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej.

Przypomnieć również trzeba, że kryteria uznawania gruntów za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy zostały określone w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.), grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 poz. 48 ze zm.). Stosownie do art. 18 ust. ww. rozporządzenia bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw. W myśl art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 razy większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

Z wymienionych przepisów wynika, że płatność ONW przysługuje do działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust.1 c.) rozporządzenia nr 1307/2013. Z kolei działalność rolnicza to między innymi produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych w tym zbiory, dojenie, hodowla zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, utrzymywanie użytków rolnych w stanie dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy itp. Innymi słowy płatność ONW przysługuje wyłącznie do tych działek rolnych na których prowadzona jest działalność rolnicza.

Jednocześnie mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącego przez inspektorów terenowych, obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na rok 2021. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną na miejscu. W aktach administracyjnych znajduje się raport z kwalifikowalności powierzchni. Z ustaleń raportu wynika, że na dzień kontroli działka referencyjna nr [...] nie spełnia wymogów maksymalnego kwalifikowanego obszaru, jest porośnięta odrostami (wierzb, brzozy, kruszyny, topoli) w ilości przekraczającej dopuszczonej w przepisach, chwastami wieloletnimi. Kontrola nie jest wstanie określić okresu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na wyżej wymienionej działce. Odnośnie działki referencyjnej nr [...], został przeprowadzony zabieg agrotechniczny, co potwierdza (mimo pozostałości po drzewach), że rolnik utrzymuje część działki referencyjnej w stanie, dzięki któremu nadaje się do uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Na pozostałej części działki referencyjnej nr [...] stwierdzono: las, obszar po wyciętym lesie w trakcie przywracania do użytkowania rolniczego, likwidowane śmietnisko, samosiewy drzew mi. In sosny, brzozy, wierzby i chwasty wieloletnie m. in jeżyny. W zakresie działki nr [...] i działki nr [...] powierzchnia tych działek została przez organ wykluczona: działka nr [...] – [...]ha, działka nr [...] – [...] ha.

Nieuzasadnione są zatem zarzuty skargi naruszenia art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego. W niniejszej sprawie została przeprowadzona kontrola na miejscu gospodarstwa rolnego skarżącego przez pracowników ARiMR, dysponujących odpowiednimi upoważnieniami. Wyniki czynności kontrolnych zawarte w raporcie wraz z mapami, szkicami oraz zdjęciami przedstawiającymi gospodarstwo rolne skarżącego mają zasadnicze znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, gdyż wpłynęły na decyzję organu. W treści raportu wskazane zostały działki objęte wizytacją, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Zdaniem sądu sposób przeprowadzenia czynności oraz jej wyniki nie budzą zastrzeżeń. W raporcie z czynności kontrolnych opisano nie tylko wynik tych czynności, ale także dołączono dokumentację fotograficzną na płycie CD, która w powiązaniu ze szkicami, na których zostały naniesione kierunki wykonywanych zdjęć, pozwala zrekonstruować rzeczywisty stan upraw na zadeklarowanych przez skarżącego działkach rolnych. Dokonując porównania tak sporządzonej dokumentacji z przeprowadzonej kontroli i map z wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności oraz z załączonym do wniosku materiałem graficznym, stwierdzić należy, że ustalenia organu w tym zakresie odpowiadają stanowi rzeczywistemu i brak jest podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organ w tym zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał poszczególne działki rolne i dokładnie opisał stwierdzone nieprawidłowości. Organ wyjaśnił przyczyny zmniejszenia powierzchni, wskazując na popełnione przy określeniu powierzchni błędy oraz właściwe mapy i szkice, odpowiednie dla przedmiotowych działek. Organ wskazał, odrębnie dla każdej działki rolnej, które powierzchnie kwestionuje i z jakiego powodu nie kwalifikują się one do płatności. Analiza tej dokumentacji jednoznacznie na to wskazuje. Nie nasuwają wątpliwości również poczynione w związku z powyższymi błędami ustalenia, co do powierzchni kwalifikowanej do płatności. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił poczynione w tym zakresie ustalenia, wskazał w oparciu, o który zgromadzony w sprawie materiał dowodowy je poczynił oraz przedstawił okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyjęcia za wiarygodne przedstawione przez skarżącego w tym zakresie twierdzenia przeciwne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada w tej części wymogom wskazanym przez art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem sądu ustalenia te stanowiły, wobec stwierdzonych nieprawidłowości, uzasadniona podstawę odmowy płatności kwoty objętej wnioskiem.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (zwanej dalej ustawą) obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ponadto w wymienionej ustawie ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ administracji ma obowiązek, m.in. zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy).

Należy również zauważyć, że omawiana ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Przywołane regulacje skutkują konkretnymi konsekwencjami w zakresie odnoszącym się do ram i konstrukcji postępowania wyjaśniającego w sprawach o przyznanie płatności. Jest to bowiem szczególne, uproszczone postępowanie administracyjne, w którym, jak wynika z przywołanych przepisów, organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. To na nim bowiem spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji zasadniczo zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., II GSK 344/11, wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11). Zatem w niniejszej sprawie ciężar udowodnienia faktów, na które się powołuje skarżący spoczywał na nim. Ocena, czy stwierdzona protokołem - po przeprowadzeniu kontroli na miejscu - nieprawidłowość faktycznie miała miejsce nie wymaga przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego. Brak też jakichkolwiek podstaw ku temu, by organy były uprawnione czy wręcz zobligowane do czynienia ustaleń na temat kwalifikacji kontrolujących (por. wyrok NSA z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13, wyrok NSA z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10, wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07). Ponadto w judykaturze zwraca się uwagę na szczególne znaczenie dowodowe raportu z czynności kontrolnych w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. O wadze tego dokumentu świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, wyrok WSA w Warszawie z 5 stycznia 2012 r., VIII SA/Wa 929/11). Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Inicjatywa dowodowa jednak w tym zakresie spoczywa na stronie (por. wyrok WSA w Lublinie z 29 lutego 2012 r., III SA/Lu 765/11).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika jaki stan kondycji rolnej przedstawiały sporne działki w dacie kontroli, a tym samym, że na datę składania wniosku o płatność nie spełniały w całości wymogu należytego zagospodarowania. Z porównania materiału zdjęciowego zapisanego na dołączonej do akt sprawy płytce DVD - zawierającej kolejno ponumerowane zdjęcia oraz szkicu mapowego z zaznaczonymi kierunkami kolejnych fotografii można było konkretnie ustalić warunki panujące w terenie w dacie jego kontroli przez pracowników organu. Dlatego skład orzekający w niniejszej sprawie szczegółowo przeanalizował poszczególne ujęcia terenu na zdjęciach i dopasował do konkretnych numerów na szkicu mapy co pozwoliło uzyskać odpowiedni obraz całości spornego terenu. Liczne samosiewy drzew, liczne uschnięte trawy z poprzedniego sezonu wegetacyjnego i chwasty, nieposprzątane gałęzie, części kłód drzew, niewyrwane karpy drzew oraz śmietnisko nie stanowią o należytym prowadzeniu działalności rolniczej w tym obszarze. Zrobione zdjęcia nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do stanu zagospodarowania terenu. Tym samym zarzuty i twierdzenia Skarżącego nie mogły odnieść pożądanego skutku. Również załączone do skargi zdjęcia bez stosownego cyfrowego opatrzenia datą, nie mogły wpłynąć na zmianę poczynionych ustaleń skoro dokumentacja z 2021r. i 2022 r. dokumentuje inny stan działki w poszczególnych jej częściach i kierunkach.

Wskazać więc należy, że powyższy stan agrarny gruntu nie spełniał wymogu z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, zgodnie z którym grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (...).

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi. W konsekwencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.