Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 137/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Asesor WSA Paweł Daniel Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 12 października 2021 r. J. M. wystąpił o wznowienie postępowania o sygn. [...] wskazując, że decyzja w tej sprawie została wydana w związku ze sfałszowanym wykazem zmian danych ewidencyjnych, opracowanym przez wykonawcę prac geodezyjnych Biuro Geodezji s.c. w S. z dnia 9 stycznia 2020 roku, a zatem w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 KPA.

Postanowieniem z dnia 15 października 2021 roku Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 31 stycznia 2020 roku, znak [...]

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2021 roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy powyższe postanowienie w części dotyczącej ostatecznej decyzji z dnia 31 stycznia 2020 roku, znak [...]

Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia 15 października 2021 roku.

Postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 roku, znak [...] Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2020 roku, nr [...] dotyczące wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w obrębie C. , gmina S., stanowiącej własność J. i T. M..

Decyzją z dnia 3 października 2023 r., znak [...] Starosta [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z 31 stycznia 2020 r., znak [...] po wznowieniu postępowania, które zostało zakończone wskazaną decyzją.

W uzasadnieniu organ przypomniał, że orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu C., gmina S. dla działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] zmian powierzchni w gruntach ornych "R" i terenach mieszkaniowych "B" w ten sposób, iż ujawniono powierzchnię 0,1997 ha w terenach mieszkaniowych "B" i powierzchnię 0,2750 ha w gruntach ornych "R" na skutek wniosku J. M., który wpłynął do organu 13 grudnia 2019 r. Współwłaściciel gruntu wystąpił wtedy o to, by "(...) dokonać korekty powierzchni w pozycji grunty orne z 0,2314 ha na 0,3312 ha oraz w pozycji tereny mieszkaniowe z 0,2433 ha na 0,1405 ha." Organ wyjaśnił też, że grunty w działce nr [...]: tereny mieszkaniowe - "B" o powierzchni 0,2433 ha oraz grunty orne klasy IVa - "R IVa" o powierzchni 0,2314 ha oznaczono tak w ramach zakończonej w 2015 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Z tego względu zasadność podjęcia działań w takim kierunku jak oczekiwała tego strona, podlegała analizie, którą przeprowadził wykonawca prac modernizacyjnych. Czynności wykonującego prace modernizacyjne, podjęte w ramach umowy dotyczącej prac geodezyjnych w ramach aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oraz okresu rękojmi, doprowadziły do przeprowadzenia na gruncie wizji terenowej i wykonania pomiaru kontrolnego. Na podstawie wyników tych działań sporządzony został wykaz zmian danych ewidencyjnych. Dokument stanowił część operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] i wraz z operatem był podstawą wydania decyzji w sprawie o znaku [...] Z prawa wniesienia odwołania od decyzji strony nie skorzystały. Wykaz zmian danych ewidencyjnych nie wykazywał znamion fałszowania w postaci jego podrobienia czy przerobienia. Natomiast uznanie, że informacje odmienne od takich, których oczekuje strona są "nieprawdą, fałszem" nie stanowiły podstawy do tego by dokument uznać za niewiarygodny. Fałszywość dowodu dla prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu. Zarzut fałszowania dowodu nie ma potwierdzenia w orzeczeniu właściwego organu (...)".

W odwołaniu J. M. zaakcentował, że nie odwoływał się od decyzji o symbolu [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. ponieważ nie był świadomy tego, że organ może zmienić charakter jego gruntów pomimo tego, że zupełnie nie zmienił się charakter ich użytkowania. Zwrócił szczególną uwagę, że do 2019 roku w sprawie wymiaru podatku od mojej nieruchomości rolnej grunty były określane jako grunty rolne zabudowane - "Br". Na tych gruntach są nadal prowadzone uprawy rolne - w zakresie produkcji roślinnej, co organ I instancji stwierdził podczas swojej wizji lokalnej w dniu 14 maja 2020 r. W ocenie J. M. należące do niego grunty decyzją z dnia 31 stycznia 2020 r., sygn. [...] zostały błędnie i bezzasadnie określone i wskazane jako grunty zabudowane i zurbanizowane - "B". Na tej nieruchomości rolnej prowadzi on działalność rolną - uprawia zboża, sadzi ziemniaki, a nadwyżkę swoich produktów rolnych sprzedaję. W budynku jest składowane zboże po zbiorach, materiał siewny, pasza dla kur i kurczaków, które także w tym budynku są hodowane. Według J. M. w sprawie chodzi o to, aby rzetelnie, zgodnie ze stanem faktycznym i zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz obiektywnie zakwalifikować przedmiotowe grunty nieruchomości rolnej, ponieważ na nich były i są prowadzone uprawy rolne.

Decyzją z dnia 21 grudnia 2023 r., znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu zaznaczył, że przedmiotem postępowania nie było rozważenie kwestii, czy działaniem uzasadnionym było wprowadzenie w ewidencji gruntów i budynków przez Starostę [...] oznaczenia terenów mieszkaniowych "B" w miejsce gruntów rolnych zabudowanych "Br". Celem podjętych działań było zbadanie, czy postępowanie, które zakończyła decyzja z 31 stycznia 2020 r., znak [...] obarczone było wadą ze względu na przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., tj. czy wykaz zmian danych ewidencyjnych dokumentujący zmianę powierzchni terenów mieszkaniowych "B" i gruntów ornych RIVa nosił znamiona dokumentu fałszowanego (przerobionego) i czy w związku z tym zaistniała konieczność uchylenia wymienionej decyzji. W ocenie organu odwoławczego postępowanie nie wykazało wadliwości decyzji Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2020 r., znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że dokument w postaci wykazu zmian danych ewidencyjnych, stanowiący podstawę uwidocznienia zmian powierzchni użytków gruntowych w działce nr [...] w obrębie C. nie stanowił dokumentu niewiarygodnego. J. M. nie przedstawił żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego, że okazał się on fałszywy. Organ powtórzył, że uznanie przez stronę, że informacje odmienne od takich, których oczekuje są nieprawdą lub fałszem nie stanowi podstawy do tego by uznać je nieprawdziwe. Zatem nie stwierdzono wadliwości postępowania (w szczególności dowodowego), na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Nie stwierdzono też okoliczności, które pozbawiłyby znaczenia przesłanki stanowiącej oparcie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy uznał wówczas, że zakwestionowany przez J. M. dokument w postaci wykazu zmian danych ewidencyjnych, nie wykazywał znamion fałszowania w postaci jego podrobienia czy przerobienia, co musi być potwierdzone przez sąd lub inny organ. By wzmocnić przekonanie, że zasięg powierzchniowy użytków gruntowych "B" i "RIVa" usytuowanych w działce nr [...] został w wykazie zmian przez wykonującego modernizację ewidencji gruntów i budynków określony właściwie Starosta [...] podjął staranie w zakresie pozyskania dodatkowych dokumentów. W efekcie organ ustalił, że w zasobach Urzędu Gminy S. znaleziono rejestr wydanych decyzji pozwolenia na budowę, w tym dla decyzji nr [...] wydanej dla J. M. ale samej decyzji nie odnaleziono. Jednocześnie w posiadanych zbiorach archiwalnych Starostwa Powiatowego w S. nie znaleziono dokumentacji architektoniczno-budowlanej z mapą zagospodarowania terenu.

Pismem z dnia 24 stycznia 2024 roku J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Poznaniu skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia 21 grudnia 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza:

- art. 6 KPA,

- art. 7 KPA w związku z art. 77 § 1 KPA poprzez zaniechanie ustawowego obowiązku należącego do organów administracji publicznej, stojących na straży praworządności, które powinny podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając przy tym na uwadze słuszny interes obywateli, a także które obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, poddać go skrupulatnej analizie i dokonać w sposób rzetelny wykładni przepisów prawa, na podstawie których podejmowane jest rozstrzygnięcie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca,

- art. 8 KPA poprzez nie przyczynienie przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania oraz podważenia zasady dotyczącej pogłębienia zaufania obywatela do organów państwa.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej je decyzji I instancji w całości w związku z art. 145 § 1 pkt 1 KPA i art. 146 § 1 KPA lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej je Decyzji I instancji w całości i przekazanie do ponownego obiektywnego i rzetelnego rozpoznania przez organ I instancji.

Skarżący podkreślił, że wielkości nieprawdziwie i fałszywie przedstawione w sporządzonym i przekazanym wykazie do zmian w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym naruszają przepis art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. W przekazanym przy piśmie z dnia 09 stycznia 2020 r. wykazie zmian danych ewidencyjnych przez Biuro Geodezyjne s.c. są dane niezgodne ze stanem faktycznym na gruncie nieruchomości skarżącego. Do 2019 roku w sprawie wymiaru podatkowego oraz podatku od nieruchomości jego grunty były określane jako grunty zabudowane -"Br". Na tym gruncie prowadzone były i są uprawy rolne i prowadzę działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej i drobiu dla potrzeb własnych. Decyzją z dnia 31 stycznia 2020 r., znak [...] grunty skarżącego określono jako grunty zabudowane -"B" nie uwzględniając aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego terenów. W okresie użytkowania gruntów nie występował on o wyłączenie z produkcji rolnej tych gruntów w rozumieniu ustawy z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W planie zagospodarowania przestrzennego na gruntach jest dozwolona lokalizacja zabudowy rolniczej, uprawy polowe i ogrodnicze i urządzeń infrastruktury technicznej dla rolnictwa. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11.04.2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego pod pojęciem "nieruchomości rolnej" należy rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu kodeksu cywilnego art. 46" z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego w całości na cele inne niż rolne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami należy zakwalifikować przedmiotowe użytki gruntowe jako grunty rolne zabudowane -" Br", ponieważ na tych gruntach były i są nadal prowadzone uprawy rolne, a nie kwalifikować je - nieobiektywnie i niezgodnie ze stanem faktycznym - jak czynią to organy jako grunty zabudowane i zurbanizowane - B. Zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym grunty nieruchomości rolnej skarżącego oznaczone numerem geodezyjnym [...] w obrębie C. Gmina S. powinny być określone jako grunty rolne zabudowane "Br". Natomiast Starosta [...] nie uwzględniając słusznego interesu strony błędnie uznał - pomimo przekazania materiałów dowodowych i wbrew obowiązującym przepisom, nie chcąc obiektywnie ocenić zaistniałej opisanej sytuacji faktycznej i prawnej - że "odmowa uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej z 31 stycznia 2020 r. nr [...] orzekającej o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu (...) C. (...), dla działki oznaczonej nr geodezyjnym [...] (...) zmian powierzchni w gruntach ornych "R" i terenach mieszkaniowych "B" jest zasadna". Organ na podstawie art. 155 k.p.a. mógł za zgodą strony uchylić decyzję z dnia 31 stycznia 2020 roku, aby obiektywnie z poszanowaniem stanu faktycznego i obowiązujących przepisów w tym zakresie wydać nową decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 roku skarżący podkreślił, że nie zgadza się z decyzją z dnia 31 stycznia 2020 roku, w której zmieniono powierzchnię posiadanych przez niego gruntów budowlanych i rolnych, w zmianie tej zwiększono powierzchnię gruntów rolnych, natomiast co do gruntów określonych symbolem B, to nie kwestionuje powierzchni tylko kwalifikację jako gruntów budowlanych, jego zdaniem powinny to być grunty budowlano – rolne. Skarżący nie składał odwołania od decyzji z dnia 31 stycznia 2020 roku, bo nie zdawał sobie sprawy jak ta decyzja wpłynie na jego zobowiązania podatkowe, dopiero jak skarżący dostał nakaz płatniczy i okazało się, że musi płacić podatek od nieruchomości, zorientował się ze decyzja z dnia 31 stycznia 2020 roku jest wadliwa, dlatego skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania. W ocenie skarżącego decyzja z 2020 roku jest wadliwa, bo określa klasyfikację gruntów niezgodnie ze stanem faktycznym. Skarżący wyjaśnił, że poprzez "fałszywy dokument" rozumie nie tylko dokument podrobiony, lub przerobiony, ale także dokument, w którym wpisano dane "fałszywe" tj. nie odpowiadające rzeczywistości i oto mu chodziło gdy składał wniosek o wznowienie. Skarżący potwierdził, że przed wydaniem decyzji z 2020 roku pracownicy geodezji byli na jego działce robili pomiary i widzieli co znajduje się na działce. Kiedy organ wydawał decyzję z 2020 roku to miał pełną wiedzę o sposobie zagospodarowania działki i o tym, że na działce znajdują się drzewa czy budynek gospodarczy - to nie są nowe okoliczności sprawy. Skarżący wskazał przesłankę wznowieniową w postaci "fałszywych dowodów", a nie przesłankę "nowych okoliczności", ponieważ organ znał wszystkie okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

W ramach sprawowanej kontroli Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma okoliczność, że kontroli Sądu podlegała decyzja wydana w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, to jest w trybie wznowienia postępowania. Instytucję wznowienia postępowania reguluje art. 145 i nast. ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a." Celem tego nadzwyczajnego postępowania jest stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w odniesieniu do której zaistniała jedna z wymienionych w art. 145, art. 145a, art. 145aa i art. 145b k.p.a. okoliczności stanowiących podstawy wznowienia postępowania. Opisana regulacja stanowi przy tym odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia możliwość wznowienia postępowania od wystąpienia w sprawie określonych przesłanek pozytywnych oraz jednoczesnego braku przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są: rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną i wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a. podstaw prawnych wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei do przesłanek negatywnych należą: przesłanka terminu określona w art. 146 § 1 k.p.a. oraz przesłanka dotycząca tego, czy treść rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku wznowienia postępowania odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej. Przesłankę tę określa art. 146 § 2 k.p.a. Tryb wznowienia postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 1 i 2 k.p.a. Wskazany akt procesowy otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia, a także ocena skutków, jakie istnienie tej podstawy wywarło na rozstrzygnięcie sprawy.

W tak określonych granicach skarga J. M. okazała się niezasadna.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia 21 grudnia 2023 roku, znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 3 października 2023 r., znak [...] o odmowie uchylenia, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, ostatecznej decyzji Starosta [...] z dnia 31 stycznia 2020 r., znak [...] o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Postępowanie Starosty [...] zakończone wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 31 stycznia 2020 r., nr [...] zostało wszczęte wskutek wniosku J. M. według którego należało "dokonać korekty powierzchni w pozycji grunty orne z 0,2314 ha na 0,3312 ha oraz w pozycji tereny mieszkaniowe z 0,2433 ha na 0,1405 ha." Starosta [...] przekazał wniosek wykonawcy modernizacji ewidencji gruntów i budynków. W efekcie przeprowadzonej wizji terenowej i wykonania pomiaru kontrolnego sporządzony został wykaz zmian danych ewidencyjnych, w którym zmieniono powierzchnię użytków gruntowych w działce ewidencyjnej nr [...] z terenów mieszkaniowych "B" o powierzchni 0,2433 ha na powierzchnię 0,1997 ha oraz powierzchnię gruntów ornych "R" o powierzchni 0,2314 ha na powierzchnię 0,2750 ha. Dokument stanowił część operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] wraz z operatem był podstawą wydania przez Starostę [...] decyzji 31 stycznia 2020 r., nr [...] J. M. nie zakwestionował wówczas takiego rozstrzygnięcia i nie złożył odwołania kwestionującego ustalenia organu, co mogłoby doprowadzić do wyjaśnienia wątpliwości skarżącego. Dopiero dnia 12 października 2021 r. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego nr [...], twierdząc, że decyzja z 31 stycznia 2020 r., nr [...] została wydana na podstawie sfałszowanego wykazu zmian danych ewidencyjnych.

W odniesieniu do wniosku skarżącego o wznowienie, należy podkreślić, że samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania przez stronę nie wszczyna automatycznie postępowania, a jedynie uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ czy nie zachodzą przedmiotowe lub podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został termin do wniesienia podania. Organ po otrzymaniu wniosku był zobligowany do ustalenia czy podanie wniesione zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia pozostającej w obrocie prawnym decyzji ostatecznej oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw wznowieniowych oraz czy został zachowany termin, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Spełnienie łącznie wspominanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które daje następnie podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

Podstawę wniosku skarżącego o wznowienie postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że wznowienie postępowania w oparciu o powyższą podstawę możliwe jest wyłącznie wówczas gdy w sprawie łącznie wystąpią następujące przesłanki: (I) w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, (II) sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu oraz (III) fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2855/16, Lex nr 2629306 oraz 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3194/18, Lex nr 2771651).

Sądy administracyjne przyjmują, że ustalenie okoliczności, że dowody, na których oparto kwestionowane rozstrzygnięcie zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1539/18, Lex nr 2723053 oraz 9 października 2019 r., sygn. akt I OSK 511/18, Lex nr 2757239). Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie może bowiem wstępować w nieprzewidziane dla niego kompetencje, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy.

Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji Sąd podzielił ocenę organów, że przesłanki wznowienia postępowania w oparciu o podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Domagając się wznowienia postępowania w powołanym trybie skarżący nie przedłożył organowi wznowieniowemu dowodu w postaci orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego, że sfałszowano dokumentację, na podstawie której wydano decyzję Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2020 roku, nr [...] dotyczącą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w obrębie C., gmina S., stanowiącej własność J. i T. M.. Nie jest natomiast rolą organu administracji prowadzącego postępowanie wznowieniowe przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Tym samym podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków nieprawidłowości nie mogły mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji, której ustalenia co do braku wystąpienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przesłanek wznowienia Sąd uznał za w pełni prawidłowe.

W rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono orzeczeń właściwego organu lub sądu, stwierdzających, że ostateczna decyzja Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2020 roku, nr [...] dotyczące wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w obrębie C., gmina S., stanowiącej własność J. i T. M., została wydana na podstawie sfałszowanych dowodów, bądź w wyniku przestępstwa. Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia 21 grudnia 2023 r., znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia 3 października 2023 r., znak [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 31 stycznia 2020 r., znak [...] po wznowieniu postępowania, dotyczącej nieruchomości rolnej oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb C. gmina S. o powierzchni 0,4774 ha w zakresie zaliczenia użytków gruntowych na których nasadzono owocowe drzewa średnio pienne jako grunty rolne.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły też okoliczności z art. 145 § 2 lub § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyrok NSA z 26 listopada 2018 r., II OSK 348/18).

Dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, dopuszczalne jest jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 7 listopada 2013 r., II OSK 1214/12, LEX nr 1559343).

W niniejszej sprawie nie tylko nie wykazano, by w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodziło niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, ale przede wszystkim nie wykazano oczywistości sfałszowania dowodu. Jak już wyżej podkreślono, nawet gdyby wskazywane przez skarżącego dowody były w sposób oczywisty wadliwe, dotknięte ewidentnymi nieprawidłowościami, ale uchybienia te nie były wynikiem podrobienia lub przerobienia tych dowodów, to dowody takie nie są sfałszowane.

W tej sytuacji nie można także organowi postawić skutecznie zarzutu braku wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu. Organ administracji publicznej obowiązany jest bez wyczekiwania na impuls z zewnątrz wszcząć postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia wystąpienia jednej z podstaw wznowienia postępowania wyliczonych w art. 145 § 1, w wyłączeniem art. art. 145 § 1 pkt 4, art. 145a i art. 145b k.p.a. (vide: wyrok NSA w sprawie I OSK 1595/21, dostępny jw.). W przypadku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., o ile ich wystąpienie nie jest ewidentne, a wznowienie postępowania nie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego i nie powoduje zagrożenia (a co w niniejszej sprawie nie występuje, sprawa dotyczy bowiem zrealizowanej i funkcjonującej już placówki żłobka), podstawą wznowienia z urzędu będzie dopiero powzięcie wiadomości organu o rozstrzygnięciu sądu stwierdzającym okoliczność sfałszowania dowodu albo wydania decyzji w warunkach tzw. przestępstwa urzędniczego.

W rozpoznawanej sprawie skład orzekających dostrzegł, że Starosta S. po wznowieniu postępowania przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego dokonał powtórnego wglądu w wykaz zmian danych ewidencyjnych, który zakwestionowała strona oraz pozyskał dodatkowe dokumenty z Wydziału Architektury i Budownictwa, od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz z Urzędu Gminy w S.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. dokonując własnej oceny stwierdził, że wykaz zmian danych ewidencyjnych, stanowiący podstawę uwidocznienia zmian powierzchni użytków gruntowych w działce ewidencyjnej nr [...] nie stanowił dokumentu niewiarygodnego. Według organów postępowanie przeprowadzone przez organ II instancji nie wykazało wadliwości decyzji Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2020 r., nr [...] i zakończyło się wydaniem decyzji 21 grudnia 2023 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Sądu organ rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania nie powinien prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn. II GSK 1930/21, z 24 listopada 2022 r., II OSK 4024/19). Nie może on bowiem wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy (wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. I OSK 664/19). Działania podjęte przez organy administracji w przedmiotowej sprawie nie miały natomiast wpływu na trafność rozstrzygnięcia, że nie było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2020 r., nr [...]

Resumując, w ocenie Sądu zarzuty skargi okazały się niezasadne. Nie doszło do naruszenia powołanej zasady praworządności z art. 6 k.p.a. Organy prawidłowo zastosowały i powołały przepisy mające zastosowanie w sprawie. W zakresie, w jakim było to konieczne do rozpoznania sprawy, podjęły wszelkie niezbędne czynności w kierunku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, działając zgodnie z art. 7 oraz 77 k.p.a. W sprawie nie zaistniały wątpliwości prawne, które winny być rozstrzygnięte na korzyść skarżącego, zgodnie z art. 7a k.p.a. Sąd nie stwierdził naruszenia zasady współdziałania organów w postępowaniu administracyjnym (art. 7b k.p.a.), skoro wszystkie istotne okoliczności, w tym przede wszystkim okoliczność braku prawomocnego rozstrzygnięcia toczącego się jeszcze postępowania w przedmiocie sfałszowania projektu budowlanego, zostały ustalone samodzielnie. Rozstrzygnięcie niekorzystne dla Skarżącego nie świadczy też o naruszeniu zasady działania organów w sposób budzący zaufanie do obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.). Motywy rozstrzygnięcia zostały prawidłowo przedstawione w uzasadnieniach postanowień obu instancji, sporządzonych zgodnie z art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.