Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2678/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z 25 sierpnia 2022 r. nr KKU 59/21, działając na podstawie art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie, utrzymała w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z 26 lutego 2021 r. nr NSP-II.7532.79.2016.DK stwierdzającą nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w gminie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda Pomorski zawiadomieniem z 20 czerwca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy przez Gminę [...], prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości, w związku z koniecznością ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość przeszła, z mocy prawa na rzecz Gminy [...], co jest konieczne przed rozpatrzeniem wniosku PKP S.A. w Warszawie o potwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Wojewoda Pomorski decyzją z 26 lutego 2021 r. stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości.

Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wniosły od powyższej decyzji odwołanie wskazując przede wszystkim, że przedmiotowa nieruchomość zajęta jest pod infrastrukturę kolejową: tor główny zasadniczy i tor boczny linii kolejowej nr [...], perony nr 1 i 2, kabel do urządzeń [...], część drogi wewnętrznej dojazdowej do linii kolejowej. Poza tym sporny grunt był w dacie komunalizacji w użytkowaniu PKP, był objęty wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i znajdował się w obszarze o symbolu [...] – linia kolejowa [...] i jest niezbędna do działalności statutowej PKP S.A. W ewidencji gruntów teren ten był zawsze oznaczony jako użytek kolejowy (Tk).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 25 sierpnia 2022 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z 26 lutego 2021 r. W uzasadnieniu wskazała, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Komisja podkreśliła, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r.

Tym samym, obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. W dalszej kolejności, organ pierwszej instancji powinien ustalić czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11 i art. 12 ustawy.

Komisja ustaliła, że przedmiotowa nieruchomość 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa.

Odnosząc się do przesłanki "należenia" w sensie prawnym spornego mienia do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy Komisja odwołała się do regulacji z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wskazując, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Przy tym zgodnie z art. 24 ustawy z 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych; w razie wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego.

Zatem sam fakt gospodarowania mieniem stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy, co do zasady, o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej).

Komisja wyjaśniła, że z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 ustawy z 1985 r. zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być; decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego, m.in. przedsiębiorstwom państwowym w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym stanie prawnym (art. 3 ust. 1 i 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, czy też art. 3 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Regulacje poprzedzające ustawę z 1985 r. wyróżniały się brakiem uznania umowy o nabyciu nieruchomości za podstawę powstania zarządu.

W ocenie Komisji stanu powyższego nie zmienił przejściowy art. 80 ust. 1 ustawy z 1985 r. (w brzmieniu z 27 maja 1990 r.), zgodnie z którym grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Przepis ten odnosił się bowiem w istocie do analogicznego do zarządu z ustawy z 1985 r. formy władztwa przedsiębiorstw państwowych, w ramach zasady jednolitej własności Skarbu Państwa, w postaci użytkowania. Użytkowania tego nie można sprowadzać wbrew literalnemu brzmieniu ww. przepisu i ww. zasadzie do użytkowania stricte w znaczeniu cywilistycznym, czy też faktycznego władztwa (posiadania), którego nie można utożsamiać z użytkowaniem. Potwierdza to zresztą ust. 2 ww. regulacji, zgodnie z którym posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się o dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Przepis ten potwierdza, że istotnymi w sprawie są tylko dokumenty o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianym. Nie mają więc znaczenia inne rozstrzygnięcia, jeśli nie dotyczą ww. przedmiotu, a np. opłat z tytułu zarządu ustanawianych z nieuzasadnionym pominięciem faktu braku jego formalnego ustanowienia.

Komisja wskazała, że powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe. Komisja powołała uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17, w których NSA przyjął, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy.

Komisja podała, że z akt sprawy nie wynika aby, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zdaniem Komisji dowodu ustanowienia zarządu w sensie prawnym nie może stanowić dokumentacja powołana przez odwołującą. Stosownego wpisu w tym zakresie brak jest również w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.

Komisja podniosła, że zarząd to prawna forma władania, która uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Faktyczne władanie nieruchomością odpowiada bowiem przesłance wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. że mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia podmiot faktycznie mieniem tym władający musiał w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niego w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie władania mieniem w sensie prawnym (także mieniem wykorzystywanym pod infrastrukturę kolejową) wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub aktów (np. decyzji administracyjnych, protokołów przekazania mienia) wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu gospodarki gruntami, dokumentujących określony tytuł prawny (zarząd i użytkowanie, użytkowanie, zarząd).

W ocenie organu odwoławczego z zebranego w niniejszej spawie materiału dowodowego nie wynika istnienie dokumentów potwierdzających powyższe. Dlatego zgodnie z art. 6 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r., przedmiotowe działki należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Komisja podkreśliła, że prawo zarządu PKP do przedmiotowej nieruchomości nie powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie.

Na stanowisko to wskazuje ukształtowana linia orzecznictwa (powołana przez Komisję), w której wyrażono pogląd, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP, jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych, dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.

Zdaniem Komisji w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej.

Komisja podała, że wykaz przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. (Dz.U. Nr 51 poz. 301) o tym samym tytule. W rozporządzeniu tym brak jest przedsiębiorstwa państwowego PKP.

Polskie Koleje Państwowe 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, że organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej.

Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 25 sierpnia 2022 r. Polskie Koleje Państwowe S.A z siedzibą w Warszawie wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, w tym w szczególności nieuwzględnienie kwestii statusu działki nr [...] jako terenu zamkniętego, a pozostałych działek jako terenu kolejowego i obszaru kolejowego, oraz nieuwzględnienie dokumentów takich jak wypis z rejestru gruntów, zgodnie z którym działki znajdowały się w obszarze oznaczonym jako tereny kolejowe. Ponadto organy obu instancji nie odniosły się do stanu faktycznego nieruchomości, tj. faktu, że od wielu dziesiątek lat przedmiotowe działki zajęte są pod infrastrukturę kolejową, a tą infrastrukturą zarządzało i mogło zarządzać wyłącznie PKP (obecnie PKP S.A.). Organy obu instancji nie odniosły się również w żadnej mierze do faktu, że działka nr [...] objęta jest, tzw. umową [...], o której mowa w art. 17 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. 2021 r. poz. 146 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą o PKP"; 2) art. 6 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez brak działania organu administracji publicznej I i II instancji na podstawie przepisów prawa oraz całkowite pominięcie regulacji prawnych w zakresie statusu prawnego terenów kolejowych/kolei, co stanowi synonim Polskich Kolei Państwowych, następstwa prawnego w zakresie kolei i sposobu przechodzenia praw i obowiązków na kolei, a także zupełne pominięcie statusu prawnego terenu zamkniętego, terenu kolejowego, obszaru kolejowego oraz tego kto może być posiadaczem samoistnym infrastruktury kolejowej, terenu kolejowego i obszaru kolejowego; 3) art 28 kpa polegające na nieprawidłowym określeniu kręgu stron i uczestników postępowania administracyjnego oraz zaniechanie zawiadomienia i doręczenia PKP PLK S.A. pism w sprawie; PKP PLK S.A. jako spółka będąca zarządem kolei w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym do tej pory nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, a postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego oraz ewentualnego obowiązku, co daje podstawę wznowienia postępowania administracyjnego; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 2 pkt 9 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163) oraz art. 4 ust. 2 tej ustawy, obowiązujące 27 maja 1990 r. poprzez błędne uznanie, że przedmiotowe działki nr: [...] nie stanowiły w tamtej dacie terenu zamkniętego, terenu kolejowego, obszaru kolejowego, linii kolejowej oraz nie były zajęte pod infrastrukturę kolejową, ani nie należały do PKP w sensie prawnym, a jedynie faktycznym, bowiem w dniu komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość musiała być w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej, co jest czystym przykładem niezastosowania zasady lex retro non agit, bowiem dopiero w dniu wejścia w życie ustawy ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej - decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, natomiast wcześniej taki przepis nie obowiązywał, a obowiązywały inne normy prawne, które nacjonalizowały tego typu nieruchomości lub je centralizowały (jak chociażby te wynikające z rozporządzenia o PKP, art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "[...]" spółce akcyjnej w [...], kolei [...] z odnogą [...] do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej (Dz.U. Nr 40, poz. 350 ze zm.), art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1925 r. o wywłaszczaniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa do budowy kolei państwowej [...] (Dz.U. Nr 106, poz. 743) w zw. z ustawą z dnia 23 czerwca 1925 r. o budowie kolei [...] (Dz.U. Nr 74, poz. 513), art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3 poz. 17) oraz § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr. 16, poz. 62) wraz z orzeczeniem Nr 2 Ministra Komunikacji z dnia 10 maja 1947 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw komunikacyjnych, w którym to orzeczeniu Minister orzekł o przejęciu na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia przedsiębiorstw wymienionych w załączniku w sposób wolny od obciążeń i zobowiązań. W załączniku nr 2 na pierwszej pozycji widnieje Kolej [...], art. 2 i art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. 1958 r. Nr 11, poz. 37), art. 80 ustawy z 1985 r.; naruszenie ww. norm prawnych doprowadziło do uznania, że przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego lub zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych radom narodowym i terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego podczas, gdy nigdy nic takiego nie miało miejsca, a sposób wykorzystania nieruchomości wykracza znacząco i zdecydowanie poza teren danej gminy. Zdaniem dominującej linii orzeczniczej decyzja ministra lub odpowiednia umowa mogła zmienić lub uchylić ww. przepisy, co jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zarządzania i administrowania krajowymi liniami kolejowymi;

względnie

art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 4 ust. 2 - 2d obowiązujący na dzień wydania zaskarżonych decyzji, a w związku z tym: naruszenie decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz.Urz. MI 2020.38), która to przewiduje w poz. 809, że działka nr [...] stanowi teren zamknięty i która obowiązywała na dzień wydania zaskarżonych decyzji poprzez uznanie, że terenem zamkniętym można swobodnie rozporządzać, w tym stwierdzić nabycie z mocy prawa przez gminę przedmiotowej działki, podczas gdy pierwotnie działka nr [...], a następnie działki nr: [...] są zajęte pod czynną linię kolejową nr [...], wybudowaną już w 1930 r. z elementami takimi jak perony wybudowanymi w 1929 r.; naruszenie to miało miejsce poprzez błędne uznanie, że przedmiotowe działki nr: [...] nie stanowiła w tamtej dacie terenu zamkniętego, terenu kolejowego, obszaru kolejowego, linii kolejowej oraz nie były zajęte pod infrastrukturę kolejową, ani nie należały do PKP w sensie prawnym, a jedynie faktycznym, bowiem 27 maja 1990 r. musiały być w sposób prawem przewidziany oddane w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej, co jest czystym przykładem niezastosowania zasady lex retro non agit, bowiem dopiero w dniu wejścia w życie ustawy ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej - decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, natomiast wcześniej taki przepis nie obowiązywał, a obowiązywały inne normy prawne, które nacjonalizowały lub centralizowały tego typu nieruchomości (jak chociażby te wynikające z rozporządzenia o PKP, art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "[...]" spółce akcyjnej w [...], kolei [...] z odnogą [...] do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej, art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1925 r. o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa do budowy kolei państwowej [...] w zw. z ustawą z dnia 23 czerwca 1925 r. o budowie kolei [...], art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa wraz z orzeczeniem Nr 2 Ministra Komunikacji z 10 maja 1947 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw komunikacyjnych, w którym to orzeczeniu Minister orzekł o przejęciu na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia przedsiębiorstw wymienionych w załączniku w sposób wolny od obciążeń i zobowiązań. W załączniku nr 2 na pierwszej pozycji widnieje Kolej [...], art. 2 i art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, art. 80 ustawy z 1985 r.; naruszenie ww. norm prawnych doprowadziło do uznania, że przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego lub zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych radom narodowym i terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego podczas, gdy nigdy nic takiego nie miało miejsca, a sposób wykorzystania nieruchomości wykracza znacząco i zdecydowanie poza teren danej gminy. Zdaniem dominującej linii orzeczniczej decyzja ministra lub odpowiednia umowa mogła zmienić lub uchylić ww. przepisy prawa, co jest nie do zaakceptowania z punktu zarządzania i administrowania krajowymi liniami kolejowymi; 2) art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o PKP poprzez uznanie, że gmina może nabyć nieruchomość stanowiącą mienie wchodzące w skład linii kolejowej o państwowym znaczeniu będącej własnością PKP S.A., PLK S.A. lub Skarbu Państwa, podczas gdy tereny zamknięte, tereny kolejowe, obszary kolejowe są całkowicie wyłączone z obrotu, ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, co wyłącza możliwość posiadania samoistnego takiej nieruchomości (jej części), a w konsekwencji jej komunalizacji; także z innych przepisów powyższej ustawy można wywieść względny zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości stanowiącej linię kolejową bez zgody PKP, obecnie ww. spółek; 3) art. 34 i art. 34a ustawy o PKP poprzez stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] działek nr: [...] podczas, gdy art. 34a ustawy o PKP wyraźnie stanowi, że grunty o których mowa w art. 34 ustawy o PKP, tj. będące w posiadaniu PKP 5 grudnia 1990 r., nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy. Przepisy te zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo, że znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść Sąd powinien zrekonstruować i zastosować; 4) art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie PKP, podczas gdy przepis ten stanowi generalną normę, będącą podstawą przekazania gruntów PKP bez tytułu prawnego do konkretnego gruntu: "mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (9 grudnia 1989 r.)"; 5) art. 4 w zw. z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP – zwanego dalej "rozporządzeniem o PKP" poprzez przyjęcie, że przesłanką przejścia tytułu prawnego do linii kolejowych w postaci zarządu na PKP nie był wyłącznie fakt jego uprzedniego zarządzania przez Ministerstwo Komunikacji; 6) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy, polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji; naruszenie polegało na błędnym przyjęciu, że komunalizacja nie następuje w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacją mienia; 7) art. 5 ust. 3 i art. 4 ustawy polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa należy do terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego; 8) art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy nie służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej lub nie należała do PKP przedsiębiorstwa państwowego; 8) art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1-3 przy zastosowaniu art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez błędne niezastosowanie oraz błędną wykładnię polegającą na uznaniu, wbrew przepisom Konstytucji, wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawa, że prawo własności jest prawem absolutnym i nie podlega ograniczeniom, przy czym należy mieć na uwadze ograniczenia w dysponowaniu i zarządzaniu prawem własności działek nr [...], które to ograniczenia wynikają z administracyjnej gałęzi prawa. Tak też jest w przypadku terenów zamkniętych lub obszarów kolejowych/terenów kolejowych/obszarów linii kolejowych. Skomunalizowanie przedmiotowej działki jest niezgodne przede wszystkich z ustawą o PKP, a jeżeli właściwy organ stwierdza, że nie ma ona zastosowania, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, jest również sprzeczna z podstawową zasadą systemu prawa polskiego - lex retro non agit. Zasada ta została całkowicie pominięta przez dotychczasowe orzecznictwo i organ w przedmiotowej sprawie. Ustawodawca nie może ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości. Takie zdarzenia miały miejsce w przedmiotowej sprawie. Skoro PKP już na podstawie rozporządzenia o PKP było uprawnione na podstawie konkretnego przepisu prawa do zarządzania określonym majątkiem, to akty prawne wchodzące w życie po tej dacie musiały wyraźnie stanowić, że uprzednio obowiązujący przepis traci moc, czego nie czyniły i nie mogły uczynić w związku z tym, że doszło już do swoistego uwłaszczenia. Prawo musi być przewidywalne i budzić zaufanie, a podmiot prawa musi mieć pewność, że w danej sytuacji postępuje zgodnie lub niezgodnie z obowiązującym prawem. Nie sposób jednak wymagać, aby w 1926 r. PKP dopełniło formalności wymaganych ustawą z 1985 r., co w gruncie rzeczy sugeruje obowiązująca linia orzecznicza.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o: I. zawieszenie postępowania z urzędu z uwagi na to, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku innego postępowania sądowego, tj. postępowania w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej działki, a PKP S.A. przygotowuje stosowny wniosek w tym zakresie i w najbliższym czasie zamierza złożyć wniosek do Sądu Rejonowego w Kartuzach; II. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bowiem decyzja ta nadaje uprawnienia stronie postępowania i może doprowadzić do powstania znacznej szkody i lub spowodować trudne do odwrócenia skutki (sprzedaż nieruchomości); III. Przeprowadzenie rozprawy; IV. uchylenie zaskarżonej decyzji; V. uchylenie decyzji organu I instancji; VI. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2678/22 odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2678/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Podstawę materialnoprawną niniejszej sprawy stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z przepisu tego wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe).

Decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie wyżej powołanej ustawy.

Trafnie wskazała Komisja, że objęta postępowaniem nieruchomość 27 maja 1990 r. stanowiła własność Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem spełniała przesłanki komunalizacji określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Jak wynika z akt sprawy przedsiębiorstwu PKP nie przysługiwało do przedmiotowej nieruchomości 27 maja 1990 r. prawo zarządu. Nie legitymowało się ono bowiem dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) tej nieruchomości.

Trzeba wskazać, że kwestia dotycząca sporu pomiędzy spółką PKP, a organami właściwymi w sprawie komunalizacji mienia, na podstawie przepisów ustawy była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych.

W orzeczeniach podkreślano, że jeżeli PKP nie legitymują się tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości, wydanym w formie prawem przewidzianej, to nie mogło być uznane za podmiot, któremu taki tytuł służy. Tytułu takiego, jak trafnie wskazała Komisja, nie da się wywieść z ogólnych przepisów dotyczących utworzenia i działalności PKP. Akty prawne regulujące status skarżącej spółki, a wcześniej przedsiębiorstwa państwowego PKP, jak również akty ustawowe i wykonawcze na podstawie których przeprowadzono postępowanie nacjonalizacyjne kolei mają bowiem charakter przepisów ogólnych, a co za tym idzie nie mogły regulować stanu prawnego poszczególnych nieruchomości.

Stanowisko powyższe potwierdza rozliczne i ugruntowane orzecznictwo, w tym przywołane przez Komisję.

PKP nie było 27 maja 1990 r. podmiotem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. PKP 27 maja 1990 r. nie wykonywało zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, że organem założycielskim tego przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należały wówczas do właściwości organów administracji rządowej.

W sprawie nie miał także zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy zgodnie z którym, składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Jak trafnie wskazała Komisja wykaz tych przedsiębiorstw i jednostek określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r., w którym nie zostało wymienione przedsiębiorstwo państwowe PKP.

Wbrew zarzutom skargi nie został więc naruszony art. 11 ustawy.

W licznych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał m.in., że dysponowanie, czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Jak słusznie wskazał organ pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie’’ nie są bowiem tożsame z pojęciem "należy do", które w swym semantycznym zakresie wskazuje na aspekt prawnorzeczowy. Podkreślono, że w szczególności o zarządzie nie świadczy samo faktyczne przeznaczenie gruntu pod infrastrukturę kolejową, jeżeli nie wiązało się ono z tytułem prawnym. Nie świadczy także o zarządzie legitymowanie się decyzją o opłatach za zarząd, w sytuacji braku tytułu prawnego - zarządu.

Jak wskazano w wyroku NSA z 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2132/17, aby ostatecznie usunąć wątpliwości natury prawnej w zakresie interpretacji przepisów regulujących kwestię nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości w trybie ustawy komunalizacyjnej oraz pojawiającą się w orzecznictwie rozbieżność, NSA podjął dwie uchwały: z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17. W tezach tych uchwał NSA przyjął, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. W uchwale z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 NSA dokonał wykładni art. 5 ust. 1 ustawy przyjmując, że zakres użytego w tym przepisie zwrotu "mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" obejmuje nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przyjęto zatem, że nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa PKP nie są nieruchomościami należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

We wskazanych uchwałach przyjęto również, że analiza przepisów regulujących status i uprawnienia do mienia PKP, w tym uchwalonych po 1960 r., wyraźnie wskazuje, że PKP nie były traktowane przez ustawodawcę jako podmiot wykonujący prawo zarządu gruntów kolejowych. W uchwale z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 podkreślono, że ustawa o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" zmieniająca, m.in. ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, nie zawierała żadnych postanowień w zakresie ewentualnego przyznania PKP zarządu gruntami.

W uchwale tej wskazano także, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia o PKP, w brzmieniu jednolitym ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 5 grudnia 1930 r. (Dz.U. Nr 97, poz. 568), a następnie i art. 4 ust. 1 rozporządzenia o PKP w brzmieniu jednolitym, ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z ... sierpnia 1948 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 312), Przedsiębiorstwo PKP uzyskało z mocy ustawy zarząd powierniczy, który następnie uległ przekształceniu w zarząd poprzez skreślenie użytych w tekście przedwojennym słów "powierniczy". Tym niemniej NSA wskazał, że rozporządzenie o PKP zostało w całości uchylone przez art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach ze skutkiem na 8 grudnia 1960 r. Ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała żadnych postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez PKP, w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów z czego - uznając koncepcję racjonalnego ustawodawcy - wyprowadzić należy wniosek, że nie było intencją ustawodawczą utrzymanie tego prawa.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" przedsiębiorstwu temu przysługiwało mienie, jako część wydzielona z mienia ogólnonarodowego w postaci środków będących w dyspozycji PKP w chwili wejścia ustawy w życie oraz środki nabyte po tej dacie, ale nie zarząd. Również art. 16 ust. 4 tej ustawy, w jej pierwotnym brzmieniu, nie kreował prawa zarządu przedsiębiorstwa PKP. Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 107, poz. 463) także nakazywała w art. 16 uznać prawo PKP do wydzielonego mienia za "gospodarowanie", a nie za oznaczone prawo rzeczowe lub zarząd.

Z art. 269 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Zatem ogólna moc wiążąca uchwał powoduje, że z chwilą ich podjęcia wiążą one sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których stosowany będzie interpretowany przepis.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe PKP nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby PKP dysponowały tytułem prawnym do nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] takim jak: decyzja, umowa, protokół zdawczo-odbiorczy, które ustanawiałby zarząd, czy wcześniej użytkowanie. Takich dokumentów nie ma w swych zasobach PKP S.A., Wójt Gminy [...] i Starosta [...] Takie dokumenty nie zostały wykazane we wpisach widniejących w Kw nr [...] (założonej w 2015 r. w miejsce zaginionej księgi wieczystej [...]).

Tytułu do spornej nieruchomości nie potwierdzają też ww. przepisy ogólne regulujące po 1960 r. status prawny PKP.

Zatem słusznie przyjęła Komisja, że PKP władały terenem obecnych działek nr: [...] wyłącznie w sposób faktyczny. Brak tytułu prawnego 27 maja 1990 r. do przedmiotowej nieruchomości oznacza natomiast, że nieruchomość należała wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 3 ustawy z 1985 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

W sprawie spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Nie doszło więc do naruszenia wyżej wskazanego przepisu.

Dla komunalizacji nie miała znaczenia podnoszona przez skarżącą kwestia istnienia na spornym gruncie terenu zamkniętego o którym mowa w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z przepisów powszechnie obowiązujących nie wynika, aby uznanie danego terenu za teren zamknięty wyłączało przekształcenia własnościowe na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Taki status gruntu niesie dla właściciela jedynie pewne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności przewidziane (np. w przepisach prawa budowlanego, ochrony środowiska, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Poza tym zarządu dla PKP nie sposób wywieść z decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz.Urz. MI 2020.38), która w poz. 809 przewiduje, że działka nr [...] stanowi teren zamknięty. Pomijając już datę wydania decyzji, czyli o wiele późniejszą od daty istotnej w sprawie - 27 maja 1990 r. nie ma w niej wzmianki o ustanowieniu zarządu dla PKP, co wynika także z charakteru tego rodzaju decyzji. Decyzja właściwego ministra określająca przebieg terenu zamkniętego nie ma charakteru aktu normatywnego (prawa miejscowego), poprzez fakt jej ogłoszenia w dzienniku urzędowym. Samo zaś nazwanie czynności decyzją wydaną na podstawie art. 4 ust. 2a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wystarcza do zakwalifikowania jej do kategorii decyzji w rozumieniu kpa, gdyż nie stanowi ona władczego i jednostronnego rozstrzygania o prawach i obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 449/10).

Chybione były zarzuty dotyczące naruszenia przez Komisję art. 34 i art. 34a ustawy o PKP. Organy tych przepisów nie stosowały bowiem nie dotyczą one postępowania w przedmiocie komunalizacji prowadzonego na podstawie ustawy (komunalizacyjnej).

Art. 34 ustawy o PKP dotyczy uwłaszczenia gruntów Skarbu Państwa z dniem 27 października 2000 r. wg stanu posiadania gruntów na 5 grudnia 1990 r., co do których PKP nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Natomiast art. 34a tej ustawy stanowi, że grunty o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy (komunalizacyjnej).

Art. 34 i 34a ustawy o PKP nie dotyczą gruntów, których komunalizacja nastąpiła na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, lecz gruntów o których mowa w art. 5 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy (por. wyroki NSA z 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 526/08; z 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1417/11).

Niniejsze postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, dotyczącego komunalizacji z mocy prawa.

Poza tym złożenie przez skarżącą w 2015 r. wniosku o uwłaszczenie spornych gruntów na podstawie art. 34 ustawy o PKP świadczy o tym, że skarżąca nie legitymuje się dokumentami o przekazaniu jej tych gruntów w formie prawem przewidzianej.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przez organy art. 28 kpa poprzez niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu PLK S.A. wskazać należy, że z akt sprawy nie wynika, aby temu podmiotowi przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości na 27 maja 1990 r.

Poza tym na naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 4 kpa może powołać się tylko podmiot, który twierdzi, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny z urzędu nie ma podstaw do przyjęcia, że podmiot niewnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. (wyroki NSA z 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08; z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1259/17).

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn chybione były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP.

Niezasadne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Kluczowe, z punktu widzenia przedmiotu postępowania, ustalenia stanu faktycznego sprawy znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przy ocenie którego nie uchybiono zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Z kolei podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu i zostało uzasadnione w sposób odpowiadający standardom wyznaczonym treścią art. 107 § 3 kpa.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.