Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 500/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 137 § 1, art. 211 w zw. z art. 145 § 1 i 2, art. 228 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Jawnej w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 7 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącej [...] Spółki Jawnej w K. kwotę 11.699 (jedenaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 28 października 2009 r. A Spółka jawna z siedzibą w K. zgłosiła w Urzędzie Celnym w G. do procedury dopuszczenia do obrotu importowany z Korei Południowej towar opisany w zgłoszeniu jako "artykuły stalowe – liny ze stali węglowej, pokryte cynkiem [...]". Przedmiotowemu towarowi spółka przypisała kod 7312 1081 13 pozycja 1 zgłoszenia (stawka celna 0 % oraz stawka podatku VAT 22 %) oraz 7312 1083 13 – pozycja 2 zgłoszenia (stawka celna 0 % oraz stawka podatku VAT 22 %). W/w zgłoszenie zostało przyjęte i zaewidencjonowane pod numerem [...].

Postanowieniami z dnia 2 listopada 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania w przedmiocie kontroli w/w zgłoszenia celnego i określenia kwoty cła antydumpingowego oraz w przedmiocie ustalenia prawidłowej wysokości podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru objętego w/w zgłoszeniem.

W dniu 30 listopada 2010 r. do Urzędu Celnego w G. wpłynęło pismo podpisane przez M. W. stanowiące zgłoszenie się tej osoby jako pełnomocnika spółki w prowadzonym postępowaniu celno - podatkowym.

Do pisma przewodniego M. W. załączył pełnomocnictwo o treści: [...] Niniejszym upoważniam "[...]" W. Spółka komandytowa z siedzibą w S. do występowania w imieniu i na rzecz A Spółka jawna z siedzibą w K. przed organami celnymi wszystkich instancji we wszystkich sprawach związanych z kontrolą zgłoszenia celnego [...] numer [...] z dnia 28 października 2009 roku. [...]".

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 13 grudnia 2010 r. znak [...] w oparciu o dyspozycję art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L. 302 ze zm.), art. 1 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 400/2010 z dnia 26 kwietnia 2010 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 1858/2005 na przywóz stalowych lin i kabli pochodzących między innymi z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz stalowych lin i kabli wysyłanych z Republiki Korei zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Republiki Korei oraz kończącego dochodzenie w odniesieniu do przywozu stalowych lin i kabli wysyłanych z Malezji (Dz. Urz. UE L 117/1), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 2, art. 34 ust. 4, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) po przeprowadzeniu w/w postępowania określił niezaksięgowaną kwotę cła podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 374.853 zł (stawka celna 60,4 %) oraz podatek od towarów i usług w stosunku do towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu zgodnie z w/w zgłoszeniem celnym w wysokości 219.004 zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wskazał m.in., że ostateczne cło antydumpingowe pierwotnie nałożone tylko na towar pochodzący z Chińskiej Republiki Ludowej zostało rozporządzeniem Rady (UE) nr 400/2010 rozszerzone na towar pochodzący z Republiki Korei. Co istotne, przywóz stalowych lin i kabli jest wolny od cła rozszerzonego jeżeli towary zostały wyprodukowane przez przedsiębiorstwa wymienione w art. 1 ust. 1 rozporządzenia.

Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że producent importowanych towarów nie został wyszczególniony w art. 1 ust. 1 w/w rozporządzenia. Z związku z tym organ wszczął z urzędu postępowanie mające na celu weryfikację w/w zgłoszenia. W reasumpcji zerową stawkę celną należało zastąpić stawką wynoszącą 60,4 % i dokonać wyliczenia ostatecznego cła antydumpingowego.

Z kolei ustanowienie ostatecznego cła antydumpingowego rzutować musiało na wysokość kwoty podatku VAT, która została zweryfikowana i ustalona w nowej wysokości.

W odwołaniu od w/w decyzji podpisanym przez M. W. A Spółka jawna z siedzibą w K. wniosła o uchylenie wydanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi celnemu I instancji. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- obrazę przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez dowolne przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy przedmiotem zgłoszenia celnego z dnia 28 października 2009 r. były towary klasyfikowane odpowiednio w CN 7312 1081 13 (pozycja 1 zgłoszenia) oraz CN 7312 1083 13 (pozycja 2 zgłoszenia);

- naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 400/2010 poprzez jego zastosowanie.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 8 marca 2011 r. znak [...] w oparciu o dyspozycję art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że importowane towary zostały przez stronę pierwotnie zaklasyfikowane w sposób prawidłowy.

Późniejsze oświadczenie eksportera dołączone do akt sprawy, w świetle którego towary są wyposażone w uchwyty (pętle) nie pozwalało na zaklasyfikowanie towaru do kodu CN 7312 90 00 90 jako zawiesi. Z kolei brak wymienienia producenta importowanych towarów w dyspozycji art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 400/2010 oraz przypisanie towarowi kodów 7312 10 81 13 i 7312 10 83 13 (wskazywanych w rozporządzeniu) oznacza, że na sporne towary należało nałożyć cło antydumpingowe. Tym samym rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego poczytywać należy za w pełni prawidłowe.

Przedmiotowa decyzja została doręczona M. W. w dniu 11 marca 2011 r.

W dniu 29 kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła podpisana przez B. T. i R. P. skarga A Spółka jawna z siedzibą w K. na w/w decyzję Dyrektora Izby Celnej .

W skardze podniesiono zarzut obrazy przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy przedmiotem zgłoszenia celnego z dnia 28 października 2009 r. były towary klasyfikowane odpowiednio w CN 7312 1081 13 oraz CN 7312 1083 13.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (por. T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224).

Kierując się tą zasadą Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została naruszeniem, pominiętych w skardze, przepisów postępowania.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług. Tym samym zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o stosowane odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60, dalej jako o.p.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Dział IV Ordynacji podatkowej dotyczy postępowania podatkowego.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca Spółka na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania tego podmiotu przed organami celnymi wszystkich instancji we wszystkich sprawach związanych z kontrolą zgłoszenia celnego nr [...] "[...]" W. Spółka komandytowa z siedzibą S. Powołując się na tak udzielone pełnomocnictwo swój udział w sprawie w charakterze pełnomocnika Spółki zgłosił M. W., reprezentując Spółkę w toku dalszego postępowania przez organem pierwszej instancji, jak również w postępowaniu odwoławczym.

Zgodnie z art. 137 § 1 o.p. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Art. 137 § 1a o.p. stanowi, że pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed organami celnymi, w sprawach dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z tytułu importu towarów, może być także osoba, o której mowa w art. 79 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 i Nr 273, poz. 2703) tj. agent celny.

Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa ( art. 137 § 2 i 3 o.p.).

Z powyższego wynika, że przepisy ordynacji podatkowej umożliwiają działanie w charakterze pełnomocnika wyłącznie osobom fizycznym, wyłączając jednocześnie działanie w takim charakterze osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, w tym spółki komandytowej. Z treści znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa wynika, że upoważnia ono wymienioną tam spółkę komandytową do działania w imieniu i na rzecz skarżącego, nie wynika z niego natomiast by upoważniało ono M. W. do reprezentowania skarżącej w postępowaniu celnym. Dodać też należy, że nie wynika z niego kiedy doszło do jego sporządzenia, można jedynie stwierdzić, że miało to miejsce w listopadzie 2010 r.

Złożenie niewłaściwego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, który może być konwalidowany. Skutkiem zaistnienia w/w okoliczności winno być wezwanie wnoszącego pismo do usunięcia braków, co wynika z treści art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W zaistniałej sytuacji, obowiązkiem organu pierwszej instancji było zatem wezwanie M. W. - zgodnie z art. 169 o.p. - do dostarczenia pełnomocnictwa odpowiadającego wymogom wynikającym z art. 137 o.p. Zaniechanie tego spowodowało, że w imieniu skarżącej działała osoba, który nie była jej pełnomocnikiem, przy czym w toku postępowania nie nastąpiło żadne zdarzenie, które powodowałoby sanowanie czynności podejmowanych przez osobę nie mającą do tego umocowania.

Dodać należy również, że M. W. nie działał w sprawie w charakterze przedstawiciela ( art. 75 i nast. prawa celnego). Przedstawicielem bezpośrednim, który dokonał przedmiotowego zgłoszenia celnego była Agencja Celna "[...]" P. S.

Zgodnie z art. 211 w związku z art. 145 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej decyzję doręcza się na piśmie stronie, zaś jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, należy ją doręczyć pełnomocnikowi. Z kolei przepis art. 212 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że sprawa nie będzie załatwiona co do swej istoty, gdy organ podatkowy wyda decyzję i nie doręczy jej stronie (Uchwała Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. sygn. akt FPS 10/00; ONSA 2001/2/56). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2000 r. (sygn. akt V SA 821/99, OSP 2000/10/159) przyjął, że z "decyzją wydaną", rozumianą jako decyzja wywołująca skutki prawne, mamy do czynienia z momentem jej doręczenia stronie, a nie z chwilą jej sporządzenia, podpisania czy opatrzenia datą. W prawie administracyjnym decyzja z natury rzeczy jest oświadczeniem kierowanym do adresata, skutecznym dopiero od momentu doręczenia.

Brak prawidłowego doręczenia decyzji stronie bądź jej pełnomocnikowi skutkuje tym, że decyzja ta nie funkcjonuje w obrocie prawnym, co za tym idzie nie rozpoczynają biegu terminy do wniesienia odwołania czy skargi do sądu administracyjnego.

Odnosząc powyższe do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego, bowiem doręczono ją M.W., który - jak wskazano wcześniej - nie był należycie umocowany do .reprezentowania strony w postępowaniu. Na skutek tego brak było przedmiotu zaskarżenia (wydana decyzja nie weszła skutecznie do obrotu prawnego), tym samym nie było możliwe uruchomienie środka zaskarżenia od decyzji wydanej, a nieprawidłowo doręczonej.

W oparciu o tak udzielone pełnomocnictwo nie było możliwe skuteczne wniesienie odwołania w celu rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Wniesienie odwołania od decyzji, które nie została w sposób prawidłowy doręczona stronie, a nadto zostało złożone przez wadliwe ustanowionego pełnomocnika, obligowało organ odwoławczy, stosownie do art. 228 § 1 pkt 1 o.p. do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Tymczasem organ odwoławczy nie dostrzegł wskazanych wyżej uchybień i rozstrzygnął sprawę merytorycznie orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji. Oceniając powyższe należy stwierdzić, że organ odwoławczy działał w tym przypadku "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 220 § 1 o.p.) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa, co stanowi wyrażoną w art. 247 § 1 pkt 3 o.p. przesłankę stwierdzenia jej nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r. sygn. I OSK 1866/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych i powołane tam orzecznictwo oraz poglądy doktryny).

Z uwagi na wady, jakimi było dotknięte postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, jako przedwczesne należy ocenić sformułowane przez skarżącą w skardze zarzuty.

W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekał na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając w tym koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi

Przy ponownym rozpatrzeniu spraw organ administracji winien w pełni uwzględnić dokonaną powyżej ocenę prawną.