Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 64/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. i P. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 3006/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. N. i P. N. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 3006/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 24 lipca 2014 r. nr [...] dotyczącej ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...].

W piśmie procesowym z dnia 29 maja 2023 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że w dniu 25 maja 2023 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie VII Wydział Ksiąg Wieczystych wykreślił na podstawie zaskarżonej decyzji przysługujące skarżącym prawo własności wyżej opisanej nieruchomości, wpisując w ich miejsce Miasto Stołeczne Warszawa.

Zdaniem skarżących, istnieje realne zagrożenie, że w przypadku objęcia budynku przy ul. [...] przez m.st. Warszawę lokale znajdujące się w tym budynku zostaną zasiedlone przez Miasto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że wskazane przez wnioskodawców okoliczności nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Niewątpliwie zaskarżona decyzja spowodowała zmianę w zakresie stanu prawnego spornej nieruchomości, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji w zakresie przyznania użytkowania wieczystego, powoduje, że wniosek dekretowy będzie podlegał ponownemu rozpoznaniu, przy czym decyzja ta wywiera skutek ex tunc, co oznacza, że prawo użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości nigdy nie zostało przyznane. Skutkiem zaskarżonej decyzji jest zatem pozbawienie skarżących przysługującego im prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości. Sam ten fakt nie jest jednak wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji, gdyż ma charakter odwracalny, ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało przywróceniem skarżącym tego prawa. Sąd zauważył, że skarżący upatrują trudnych do odwrócenia skutków w tym, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa VII Wydział Ksiąg wieczystych, toczy się postępowanie, na mocy którego skarżących wykreślono z Działu lI księgi wieczystej, jako współwłaściciela ww. nieruchomości. Istotnie, dokonanie wpisu w księdze wieczystej w wyniku wydania decyzji w tej sprawie znajduje oparcie w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 795).

Zdaniem Sądu, okoliczność ta nie może jednak stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jako że dokonanie wpisu w księdze wieczystej także nie jest okolicznością nieodwracalną. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji będzie bowiem stanowiło podstawę do wykreślenia dokonanego wpisu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że w z związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji nie zachodzą dla skarżących skutki wynikające z tego przepisu, związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a to z tego względu, że dokonanie wykreślenia wpisów przysługującego im prawa własności nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie w prowadzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej KW nr [...] nie jest okolicznością nieodwracalną, a zatem prawo to zostanie im przywrócone w przypadku uchylenia wskazanej powyżej decyzji Komisji, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien był dojść do przekonania, że skoro:

- ustawodawca w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. posługuje się pojęciem "trudnych do odwrócenia skutków" wyrządzonych przez wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, nie zaś skutków "niemożliwych do odwrócenia", które to pojęcie zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych oznacza takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (a więc, że są to skutki możliwe do odwrócenia);

- a jednocześnie, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w różnych sprawach oraz w różnych składach orzekających, już tylko sama potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżona decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej stwarzają niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.;

- które to zagrożenie zmiany stosunków cywilnoprawnych oraz dokonania zmian w księdze wieczystej w okolicznościach niniejszej sprawy jest realne, a nie tylko potencjalne, albowiem Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie VII Wydział Ksiąg Wieczystych na mocy (nieprawomocnego, bo zaskarżonego przez pełnomocnika skarżących) orzeczenia referendarza sądowego, działając na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa oraz m.in. na podstawie wskazanej powyżej zaskarżonej decyzji, wykreślił w księdze wieczystej nr [...] przysługujące skarżącym prawo własności przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, wpisując w ich miejsce m.st. Warszawę;

- tym samym, w przypadku uprawomocnienia się rzeczonego orzeczenia referendarza sądowego w przedmiocie wykreślenia prawa własności skarżących, pomimo braku prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministarcyjnego dotyczącego kontroli wskazanej powyżej zaskarżonej decyzji, m.st. Warszawa będzie mogło rozporządzać prawem własności przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie jako jej właściciel, zaś potencjalni nabywcy nabędą tę nieruchomość w dobrej wierze oraz w zaufaniu do treści księgi wieczystej stosownie do art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r., poz. 146), dalej powoływanej jako "u.k.w.h.", co spowoduje wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, wywołanych przez (nieprawomocną jeszcze) zaskarżoną decyzję;

- ponadto, że zgodnie z treścią wpisów w księdze wieczystej nr [...], m.st. Warszawie ma przysługiwać prawo własności (całości) zabudowanej nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, podczas gdy wskutek wydania przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich trzech decyzji z dnia 5 października 2022 r. w sprawach o sygn. akt [...] oraz [...] (a zatem również zaskarżonej decyzji) oraz w związku z treścią art. 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), prawo własności posadowionego na przedmiotowym gruncie budynku przysługuje nadal następcom prawnym przeddekretowych właścicieli tej nieruchomości, tj. skarżącym, a zatem wpis m.st. Warszawy, w odniesieniu do rzeczonego budynku dekretowego, jest rażąco bezpodstawny;

- tym samym, w przypadku uprawomocnienia się wskazanego powyżej wpisu referendarza sądowego:

a) w przypadku zbycia przedmiotowej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], wskazana powyżej rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, wynikająca z art. 5 u.k.w.h., obejmie również prawo własności tego budynku, a ponadto m.st. Warszawa, które w istocie nie jest właścicielem przedmiotowego budynku przy ul. [...] w Warszawie będzie mogło:

b) żądać od skarżących jego wydania, w tym występując na drogę sądową z powództwem windykacyjnym, o którym mowa w art. 222 § 1 K.c., podczas gdy skarżący zamieszkują wraz ze swoimi rodzinami w budynku przy ul. [...] w Warszawie w lokalach oznaczonych odpowiednio nr [...] i [...], w tym A. N. zamieszkuje w tym lokalu mieszkalnym z dwójką swoich małoletnich (4 i 5 lat) dzieci, a zatem konieczność opróżnienia oraz wydania przedmiotowego budynku (w tym owych lokali) m.st. Warszawie będzie dla nich równoznaczna z utratą dotychczasowego miejsca zamieszkania oraz z koniecznością poszukiwania miejsca nowego;

c) zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w przypadku objęcia tego budynku m.st. Warszawa może zasiedlić znajdujące się w nim lokale, co może z kolei skutkować tym, że skarżący już nigdy nie odzyskają przysługującego im prawa do przedmiotowej nieruchomości, a to w związku z brzmieniem art. 214a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, albowiem fakt zajmowania lokalu przez lokatora w rozumieniu art. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, stanowi przesłankę obligującą do odmowy przyznania prawa do gruntu warszawskiego, zgodnie z art. 7 dekretu warszawskiego, to wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zakażonej decyzji, wniesiony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., powinien zostać uwzględniony w całości;

a także będące skutkiem powyższego, naruszenie;

2) art. 61 § 1 i § 5 w zw. z art. 133 § 1 oraz w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmówienie skarżącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy w świetle powyższych twierdzeń oraz okoliczności sprawy, na które pełnomocnik skarżących wskazał również we wniosku z dnia 29 maja 2023 r. jak i dowodów załączonych do tego wniosku na ich poparcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien był dojść do przekonania, że w odniesieniu do zaskarżonej decyzji występują przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a., a zatem Sąd I instancji powinien był wstrzymać jej wykonanie.

W związku w powyższymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na zażalenie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Podkreślić przy tym trzeba, że udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu art. 61 P.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a w konsekwencji, nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (por. Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Rz 1382/96, OSP 1998 r., nr 3, poz. 54). Wstrzymanie wykonania dotyczy więc sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne.

Decyzja o stwierdzeniu nieważności innej decyzji jako taka nie posiada właściwego przedmiotu wykonania, albowiem orzeka się w niej o utracie bytu prawnego innej decyzji. Jeżeli jednak decyzja, której stwierdzono nieważność wymagała wykonania, lub też z decyzji tej wynikały określone prawa dla strony, to decyzja wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności takich decyzji może również pośrednio podlegać wykonaniu. Stwierdzenie nieważności tego typu decyzji powoduje bowiem, że nie można wykonywać praw lub obowiązków z nich wypływających. Stąd też zasadne może być wnoszenie o wstrzymanie wykonania decyzji stwierdzających nieważność innych decyzji w sytuacjach, kiedy pomimo deklaratoryjnego charakteru takich aktów administracyjnych wykazać można zaistnienie konkretnych następstw (w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) wykonywania takich decyzji. Wykonywanie powyższej decyzji powinno być związane z nakładanym na adresata takiego aktu obowiązkiem, polegającym na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów. W postępowaniu w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdzającej nieważność innej decyzji, należy zatem wywieść, że następstwem działań, zaniechania działań, znoszenia zachowań innych podmiotów, będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze uprawnień lub obowiązków wnioskującego o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt II OSK 2412/14).

Należy zauważyć, że w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji reprywatyzacyjnej, Komisja orzekając eliminuje taką decyzję z obrotu prawnego, od momentu wydania decyzji dotkniętej wadliwością (skutek ex tunc). Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej, obala domniemanie legalności i prawidłowości decyzji, której nieważność została stwierdzona, skutkuje możliwością dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, które przysługują od dnia, w którym stanie się ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OZ 16/21).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z decyzją stwierdzającą nieważność innej decyzji, tj. decyzją Komisji, wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 795) w zw. z art. 155 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., którą stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 24 lipca 2014 r. nr [...], na podstawie której zmieniono pkt I decyzji z dnia 21 grudnia 1998 r. w ten sposób, że ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...]m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] położonego w Warszawie przy ulicy [...] na rzecz P. N. (pkt 1). Pozostałe postanowienia decyzji z dnia 21 grudnia 1998 r. pozostawiono bez zmian (pkt 2).

Mając na uwadze powyższe zasadnie Sąd I instancji przyjął, że zaskarżona decyzja ma przedmiot wykonania bowiem charakter rozpoznawanej sprawy, rozstrzyganej w oparciu o swoistą regulację ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, powoduje, że wydana w tej sprawie decyzja wywołuje złożone skutki zarówno administracyjnoprawne, jak i cywilnoprawne. Powyższe uzasadniało merytoryczne odniesienie się do podnoszonych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 5 października 2022 r., właściwie oceniając, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skarżący argumentowali, że w przypadku uprawomocnienia się wykreślenia prawa własności, pomimo braku prawomocnego zakończenia postępowań sądowoadministarcyjnych dotyczących kontroli wydanych przez Komisję decyzji z dnia 5 października 2022 r. w sprawach o sygn. akt [...] oraz [...], m.st. Warszawa będzie mogło rozporządzać prawem własności przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie jako ujawnione jako właściciel w prowadzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej. Potencjalni nabywcy z kolei nabędą tę nieruchomość w dobrej wierze - co spowoduje wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez (nieprawomocne) decyzje Komisji. W sprawie istnieje także realne zagrożenie, że w przypadku objęcia budynku przy ul. [...] w Warszawie przez m.st. Warszawę, lokale znajdujące się w tym budynku zostaną zasiedlone przez m.st. Warszawę. Tego rodzaju działanie podmiotów publicznych spowodować może z kolei, że skarżący nie odzyskają przysługującego im prawa do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto skarżący zamieszkują wraz ze swoimi rodzinami w budynku przy ul. [...] w Warszawie. Konieczność opróżnienia oraz wydania przedmiotowego budynku (w tym lokali, w których zamieszkują skarżący) będzie zatem dla nich równoznaczne z utrata miejsca zamieszkania.

Analizując powyższe argumenty podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że wskazane okoliczności nie były wystarczające dla uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Wykreślenie wpisu z księgi wieczystej jest skutkiem odwracalnym, a wykreślony uprzednio wpis może zostać ponownie zamieszczony w księdze wieczystej. Odnosząc się zaś do twierdzeń związanych z prawidłowością dokonanego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie VII Wydział Ksiąg Wieczystych, na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., wykreślenia w księdze wieczystej przysługującego skarżącym prawa własności przedmiotowej nieruchomości, wpisując w ich miejsce m.st. Warszawę wskazać należy, że strony postępowania mogą stosować odpowiednie środki prawne przewidziane w procedurze cywilnej do ochrony swoich praw. Jak wynika z treści zażalenia skarżący skorzystali z tej możliwości, wyjaśniając że orzeczenie sądu wieczystoksięgowego zostało przez nich zaskarżone. Ponadto, w przypadku podmiotu publicznoprawnego, jakim jest m.st. Warszawa, zbycie nieruchomości podlega reżimowi gospodarowania mieniem gminnym, wobec czego ma charakter publiczny i w razie ogłoszenia zamiaru zbywania nieruchomości skarżący mogą podjąć kroki w celu zapobieżenia wywołania nieodwracalnych skutków prawnych. Zagrożenie tym skutkiem nie ma zatem aktualnie charakteru realnego. Należy też wziąć pod uwagę, że w przypadku podmiotu publicznoprawnego możliwość zaspokojenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych jest pewna i większa, niż w przypadku podmiotu prywatnego, zaś m.st. Warszawa niewątpliwie ma świadomość prowadzonych postępowań sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że na obecnym etapie postępowania nie można było odnieść się do merytorycznej oceny kontrolowanej w sprawie decyzji. Sąd nie ocenia bowiem prawidłowości jej wydania w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to czy jej wykonanie może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżących. Nie chodzi przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. W rozpoznawanym przypadku taka sytuacja nie zachodziła.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.