Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 586/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33, 34
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie sędzia WSA Marta Semiczek, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wałbrzychu z dnia 3 lutego 2021 r. nr SKO/4141/5/2021 w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości oraz poprzedzające je postanowienie wydane z upoważnienia Wójta Gminy Ś. przez Skarbnika Gminy Ś. z dnia 4 stycznia nr ZPO.3162.1.3.2018, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu utrzymujące w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Wójta Gminy Ś. (dalej: Wierzyciel) przez Skarbnika Gminy Ś. o uznaniu zarzutów za bezzasadne.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś.(dalej organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec E. S. (dalej: Strona, Skarżąca, Zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Strona wniosła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane zarzuty do tytułu wykonawczego, wskazując na art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona zarzuciła, że tytuł wykonawczy i zawiadomienie o wszczęciu egzekucji zostały nieprawidłowo doręczone, tj. z pominięciem pełnomocnika. Strona wskazała, że należności objęte tytułem wykonawczym nie podlegają egzekucji administracyjnej, a ponadto od opłaty za wzrost wartości nieruchomości nie powinny byc naliczane odsetki. W uzasadnieniu Strona wskazała na art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Organ egzekucyjny wezwał Stronę w trybie art. 50 ustawy kodeks postępowania administracyjnego do sprecyzowania pisma poprzez wskazanie, czy stanowi ono wniosek o umorzenie postepowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że jeżeli pismo stanowi zarzuty to należy wskazać jakiego rodzaju zarzuty wniesiono. Organ egzekucyjny wskazał, iż w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie pismo zostanie potraktowane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wyjaśnił jakie mogą być podstawy zarzutów w aktualnym stanie prawnym, wskazując na zmianę przepisów w tym zakresie.

W odpowiedzi na wezwanie Strona wyjaśniła, że podtrzymuje w całości zarzuty i wskazuje, że podstawą sformułowanych zarzutów jest art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 33 § 2 pkt 4 tej ustawy. Strona wskazała, że w sprawie nie istnieje obowiązek mogący być przedmiotem egzekucji administracyjnej podtrzymując swoje stanowisko, wskazała dodatkowo, że postępowanie egzekucyjne nie zostało prawidłowo wszczęte.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. przekazał zarzuty, w trybie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, wierzycielowi tj. Wójtowi Gminy Ś.

Wierzyciel wydając postanowienie w jego sentencji postanowienia wskazał, iż rozpoznaje wniosek organu egzekucyjnego w sprawie zajęcia stanowiska co do zarzutów zgłoszonych przez Zobowiązaną, tj. zarzutu nieistnienia obowiązku, który może być przedmiotem egzekucji, uznając zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu powołując się na przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz fakt, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja ustalającą jednorazowa opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Strona zaskarżyła przedmiotowe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postepowania egzekucyjnego. Podkreśliła ponownie, że egzekucja nie została prawidłowo wszczęta ponieważ tytuł wykonawczy i zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, zostało doręczone z pominięciem pełnomocnika. Strona podnosi, że zaległość objęta tytułem wykonawczym nie podlega egzekucji administracyjnej. Strona podniosła też argument braku podstaw do żądania odsetek od przedmiotowej zaległości. W uzasadnieniu Strona powołała się na treści przepisu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 60 ustawy o finansach publicznych. Zdaniem Strony organ egzekucyjny powinien odmówić wszczęcia egzekucji administracyjnej, albowiem zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W treści uzasadnienia organ II instancji powołał art. 33 § 2 pkt 6 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu z dnia 30 lipca 2020 r. oraz art. 33 § 1 pkt 6 w/w ustawy obowiązującej przed tym dniem, wskazując, że żadna z wymienionych tam okoliczności nie wystąpiła. Organ odwoławczy powołał przepisy art. 34 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 60 pkt 7 oraz art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych oraz wskazał, że w aktach znajduje się ostateczna decyzja w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty za wzrost wartości nieruchomości. Tym samym organ uznał, że niezasadny jest zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej zarówno w zakresie należności głównej jak i odsetek za zwłokę.

Od przedmiotowego postanowienia Strona, działając przez pełnomocnika złożyła skargę zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że egzekucja renty planistycznej w trybie egzekucji administracyjnej jest dopuszczalna. Ponadto Strona zarzuciła naruszenie art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych poprzez błędna wykładnię i przyjęcie, że opłata planistyczna mimo, że nie jest podatkiem może być ściągana jako niepodatkowa należność o charakterze publicznym. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Skarga jest zasadna lecz z innych przyczyn niż wskazane przez Skarżącą.

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.

Oceniając legalność zaskarżonego aktu w opisanym zakresie Sąd stwierdza, że narusza on przepisy prawa procesowego w stopniu warunkującym jego uchylenie. Dostrzeżone przez Sąd wady postępowania są tak istotne, że koniecznym stało się także uchylenie orzeczenia wydanego w I instancji, co znajduje umocowanie w treści art. 135 p.p.s.a.

Dla porządku wskazać trzeba jeszcze, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, co znajduje uzasadnienie w treści art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a.

Na wstępie wskazać należy, że w związku z tym, że egzekucja w przedmiotowej sprawie została wszczęta po dniu 30 lipca 2020 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 r., poz. 20 70) w sprawie będą miały zastosowanie przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą.

Zgodnie więc z obecnym brzmieniem ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r., poz. 1427) – dalej u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest obecnie 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. § 3. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. § 4. Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o: 1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne; 2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części; 3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w: a) art. 33 § 2 pkt 1-5, b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

Mając na uwadze powyższe regulację jak i treść postanowienia organu I i II instancji wskazać należy na następujące uchybienia proceduralne mające wpływ na wynik sprawy w postaci niewłaściwego rozpoznania zarzutów Zobowiązanej.

Po pierwsze, zdaniem Sądu organ I instancji nieprawidłowo określił przedmiot sprawy wskazując, że rozpoznaje wniosek organu egzekucyjnego o zajęcie stanowiska w sprawie, tymczasem przedmiotem rozpoznania były zarzuty Zobowiązanej na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wierzyciel powinien rozpoznać zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto wskazać należy, że oprócz zarzutu nieistnienia obowiązku o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy, Strona wskazała na zarzut z art. 33 § 2 pkt 4 ustawy oraz okoliczności związane z niedopuszczalnością egzekucji. Wierzyciel odniósł się jedynie do zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie należności głównej pomijając zupełnie wniesiony zarzut braku możliwości naliczania odsetek od dochodzonej zaległości. Organ nie odniósł się do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 ustawy oraz podnoszonych przez Zobowiązaną okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji. Zdaniem Sądu Wierzyciel powinien wyjaśnić Stronie jakie są obecnie podstawy do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, i w tym kontekście odnieść się do podnoszonych przez Stronę zarzutów. Organ I instancji powinien też wyjaśnić Stronie, które z podnoszonych przez nią argumentów mogą stanowić podstawę do zarzutów zgłoszonych w trybie art. 33 u.p.e.a., a które takiej podstawy nie stanowią i wydać w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie. W zakresie natomiast treści samego rozstrzygnięcie to na jego treść wskazuje art. 34 § 4 ustawy. Przepis ten nie przewiduje rozstrzygnięcia : "uznanie zarzuty za nieuzasadnione". W przypadku, gdy organ uzna zarzuty za nieuzasadnione to zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ "oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjne" I tak właśnie powinna brzmieć treść rozstrzygnięcia jeżeli organ uzna zarzuty za nieuzasadnione.

Pomimo powyższych uchybień Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem Sądu Kolegium niewłaściwie w treści uzasadnienia powołało przepis art. 33 § 2 pkt 6 obecnie obowiązującej ustawy, ponieważ Zobowiązana nie wniosła zarzutu na tej podstawie. Dodatkowo organ II instancji wskazał, na treść nie mającego zastosowania w sprawie przepisu art. 33 § 1 pkt 6 ustawy, albowiem egzekucja administracyjna została wszczęte już po zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obecnie zarzut niedopuszczalności egzekucji nie może stanowić podstawy do wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 ustawy. Obecnie niedopuszczalność egzekucji stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego , ale w trybie o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na dopuszczalność egzekucji administracyjnej dochodzonych należności w tym odsetek za zwłokę, pomijając fakt, że Strona wniosła w istocie zarzut nieistnienia obowiązku, Kolegium nie odniosło się też do pozostałych argumentów i zarzutów podnoszonych przez Stronę w treści pisma wszczynającego postępowanie jak i w zażaleniu.

Sąd wskazuje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wszystkie zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Rozpatrując sprawę ponownie, organy obu instancji będą zobowiązane do uwzględnienia, wyrażonej przez Sąd oceny prawnej i rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w oparciu o ww. wytyczne i uwagi, do których Sąd odniósł się szczegółowo w treści uzasadnienia. Rolą organu będzie przede wszystkim uwzględnienie argumentacji zawartej w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze wady proceduralne zaskarżonego aktu prawnego, Sąd nie odniesie się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego jak i oceny zasadności samych zgłoszonych zarzutów.

Uznając, że zaskarżone postanowienie i poprzedzający je akt naruszają przepisy prawa procesowego w szczególności art. 33 i 34 u.p.e.a. Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji, o kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.