Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 891/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 41 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. akt: SKO Gd 2171/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

G. Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2021 r. G. Ż. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o przyznacie pomocy finansowej na naprawę zniszczeń powstałych w wyniku kradzieży z włamaniem.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Wójta Gminy O., z uwagi na niedostarczenie dokumentów w wyznaczonym terminie, decyzją z dnia 3 września 2021 r. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb wskazanych we wniosku.

Decyzja została doręczona wnioskodawcy, zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") w trybie zastępczym ze skutkiem doręczenia w dniu 22 września 2021 r.

W dniu 21 września 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła informacja od Dyrektora Aresztu Śledczego [...], że G. Ż. został pozbawiony wolności 17 sierpnia 2021 r. i przebywa w tej jednostce penitencjarnej.

Pismem z dnia 9 października 2021 r. nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 11 października 2021. G. Ż. wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w piśmie z dnia 22 października 2021 r. wezwało stronę do jednoznacznego sprecyzowania, czy odwołanie należy potraktować jako odwołanie od decyzji z dnia 23 września 2021 r. w przedmiocie zawieszenia prawa do zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, czy także jako odwołanie od decyzji z dnia 3 września 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, czy też pismo należy potraktować jako inne żądanie. Z uwagi na to, że G. Ż. przebywał w szpitalu psychiatrycznym, wezwanie o tożsamej treści doręczono mu dopiero 15 grudnia 2021 r.

G. Ż. pismem z dnia 7 grudnia 2021 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 3 września 2021 r. W dodatkowym piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 9 października 2021 r., stwierdził, że odwołanie z dnia 9 października 2021 r. dotyczyło "przyznania i przywrócenia terminu (zasiłku celowego)". Wskazał ponadto, że po długim okresie oczekiwania na odpowiedź ze strony organu otrzymał pismo z dnia 18 października 2021 r., w "którym potraktowano kwestię zasiłku celowego w sposób oddzielny. Była także treść o uprawomocnieniu się tego tematu". W tej sytuacji w piśmie z dnia 7 grudnia 2021 r. wniósł o przywrócenie terminu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 3 września 2021 r. Ponadto, postanowieniem z tego samego dnia, organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi G. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2022 r. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego, wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 344/22 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu niemożliwym było, by skarżący w dniu 9 października 2021 r. faktycznie złożył odwołanie od decyzji z dnia 3 września 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, skoro o decyzji tej nie wiedział, będąc jednocześnie przekonanym, że decyzja z dnia 23 września 2021 r. rozstrzyga jego wniosek o zasiłek celowy. W aktach brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez skarżącego wiedzy o decyzji z dnia 3 września 2021 r. w dniu 9 października 2021 r., czyli w dniu sporządzenia rzekomego odwołania od decyzji z dnia 3 września 2021 r. W tej sytuacji ustalenie organu odwoławczego, że prośba skarżącego zawarta w piśmie z dnia 7 grudnia 2021 r., została złożona po upływie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., jest w ocenie Sądu, co najmniej przedwczesne.

W zaleceniach dla organu Sąd nakazał ustalenie wszelkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia 3 września 2021 r. i czy wiedział o uchybieniu terminu, a jeśli nie - kiedy uzyskał wiadomość o tym, a także kiedy doręczono skarżącemu pismo z dnia 18 października 2021 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r. zwróciło się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia 3 września 2021 r. i czy wiedział o uchybieniu terminu, a jeśli nie – kiedy uzyskał wiadomość o tym, a także kiedy doręczono mu pismo organu pierwszej instancji z dnia 18 października 2021 r.

W odpowiedzi na powyższe organ pierwszej instancji, w piśmie z dnia 28 kwietnia 2023 r., poinformował organ odwoławczy, że korespondencja zawierająca decyzję z dnia 3 września 2023 r. została doręczona G. Ż. zastępczo w trybie art. 44 k.p.a. Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący kontaktował się telefonicznie z Ośrodkiem w dniu 16 sierpnia 2021 r. i w trakcie tej rozmowy został poinformowany, że w dniu 16 sierpnia 2021 r. zostało do niego wystosowane pismo o uzupełnienie wniosku i o skutkach jego niewypełnienia. W związku z informacją, że skarżący od dnia 17 sierpnia 2021 r. przebywa w Areszcie Śledczym w Starogardzie Gdańskim Ośrodek przesłał na adres Aresztu pismo z dnia 18 października 2021 r. Pismo wróciło z adnotacją, że skarżący przebywa w Szpitalu dla Nerwowo Chorych i Psychicznie Chorych w Starogardzie Gdańskim. Pismo zostało ponownie przesłane na adres Szpitala w dniu 2 listopada 2021 r. i wróciło z adnotacją, że skarżący został z niego wypisany w dniu 5 grudnia 2021 r. W związku z powyższym pismo, po raz kolejny, przesłano na adres Aresztu Śledczego. Skarżący odebrał je w dniu 7 grudnia 2023 r.

W piśmie z dnia 18 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wezwało skarżącego o uzupełnienie braku formalnego wniosku z dnia 7 grudnia 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 3 września 2021 r. poprzez złożenie odwołania od tej decyzji – w terminie 7 dni, po rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Wobec zwrotu nieodebranej korespondencji z Aresztu Śledczego w Starogardzie Gdańskim, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, pismem z dnia 21 czerwca 2023 r., ponownie zwróciło się do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odpis wezwania został doręczony skarżącemu z dniu 25 czerwca 2023 r. W dniu 30 czerwca 2023 r. skarżący złożył w administracji zakładu karnego pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie Kolegium z dnia 21 czerwca 2023 r.

Ponowienie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, postanowieniem z dnia 27 lipca 2023 r., odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 129 § 1 i 2 i art. 58 k.p.a. Kolegium wskazało, decyzja z dnia 22 września 2021 r. została doręczona skarżącemu zastępczo (w trybie art. 44 k.p.a.) w dniu 22 września 2021 r. na adres wskazany do korespondencji. Od tej daty biegł 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Z dniem 6 października 2021 r. decyzja stała się ostateczna. Z akt sprawy wynika, że skarżący co najmniej do dnia 9 października 2021 r. przebywał w jednostce penitencjarnej, zanim trafił do szpitala, albowiem w piśmie z tego dnia wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z 23 września 2021 r.

W ocenie Kolegium dla wykazania należytej staranności w dbaniu o zabezpieczenie swoich spraw skarżący w momencie pozbawienia go wolności (w dniu 17 sierpnia 2021 r.) wiążącej się ze zmianą jego adresu przebywania i niemożnością odbierania korespondencji kierowanej na dotychczasowy adres zamieszkania, powinien niezwłocznie o tym fakcie powiadomić właściwe organy, w tym Wójta Gminy O. Zaniechania udzielenia takiej informacji nie można tłumaczyć przebywaniem w szpitalu dla nerwowo i psychicznie chorych, ponieważ okoliczność ta nastąpiła później. Kolegium zwróciło uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wprawdzie nie podnosił takiej okoliczności, niemniej jednak organ odwoławczy, z ostrożności procesowej, postanowił ją ocenić. Zdaniem organu argumenty podnoszone przez skarżącego we wniosku nie mogą mieć wpływu na pozytywne rozpoznanie.

Reasumując, Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. Ż. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia odmawiającego mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie skarżącego w wyroku z dnia 24 listopada 202 r. Sąd przywrócił mu termin do wniesienia odwołania. Zwrócił uwagę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy. Podniósł także, że z chwilą aresztowania został odcięty od wszelkich źródeł finansowania, nie miał środków na zakup znaczków pocztowych, kopert, papieru czy długopisu, w związku z czym nie mógł nikogo powiadomić o zmianie adresu. Zdaniem skarżącego podnoszona przez organ argumentacja o przebywaniu w szpitalu nie ma nic wspólnego z przedmiotem sprawy. Końcowo wskazał, że - pomimo złożenia stosownego wniosku w tym zakresie - organ nie udostępnił mu akt sprawy do analizy, a także nie dostarczył decyzji z dnia 3 września 2021 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.").

Oceniając zaskarżone postanowienie w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Podstawę prawną przedmiotowego orzeczenia stanowił przepis art. 58 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Dla przywrócenia terminu konieczne jest zatem kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w zakreślonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Należy podkreślić, że sprawa ta była już raz przedmiotem kontroli w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., III SA/Gd 344/22 po rozpoznaniu skargi G. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2022 r., nr SKO Gd/5665/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraźnie określił wskazania co do dalszego postępowania administracyjnego przyjmując, że organ odwoławczy cyt.: "powinien ustalić wszelkie niezbędne dla rozstrzygnięcia okoliczności, w tym kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia 3 września 2021 r. i czy wiedział o uchybieniu terminu, a jeśli nie - kiedy uzyskał wiadomość o tym, a także kiedy doręczono skarżącemu pismo z dnia 18 października 2021 r. W kontekście treści art. 58 § 2 zd. 2 k.p.a. organ nie może wyciągać negatywnych dla skarżącego konsekwencji z faktu przyjęcia przez Sąd założenia, że pismo z dnia 9 października 2021 r. nie mogło być w istocie odwołaniem od decyzji z dnia 3 września 2021 r.".

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2024 r., III FSK 667/23). Przywołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała zastosowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2023 r., I SA/Kr 1057/23). W przypadku wydania przez organ administracji publicznej kolejnego rozstrzygnięcia w sprawie zasadniczym kryterium jego legalności w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2023 r., II SA/Gd 332/23). Jednocześnie też naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia powtórne zaskarżenie aktu lub czynności na takiej podstawie i prowadzi do uchylenia ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem tego sądu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2024 r., II SA/Gl 1416/23).

W sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 24 listopada 2022 r., III SA/Gd 44/22 przepisy prawa ani okoliczności faktyczne nie uległy zmianie, co oznacza, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku powtórnie rozpatrujące sprawę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego, jak i Sąd rozpatrujący kolejną skargę na postanowienie w tej sprawie były związane oceną prawną i wskazaniami zwartymi w uzasadnieniu przywołanego wyroku.

Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Kolegium nie wzięło ich pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Nie ustalono kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia 3 września 2021 r., czy wiedział o uchybieniu terminu ani też kiedy doręczono mu pismo z dnia 18 października 2021 r. Za niewystarczające w tym zakresie Sąd uznał wystąpienie do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Odpowiedź organu I instancji z dnia 28 kwietnia 2023 r. sformułowana została na podstawie dokumentów zawartych w aktach sprawy i nie może być uznana za przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Informacje w niej zawarte dotyczące daty i sposobu doręczenia decyzji mógł samodzielnie ustalić organ odwoławczy. Kolegium nie zwróciło uwagi, że należało ustalić nie datę i sposób doręczenia decyzji z dnia 3 września 2021 r., a nie to, kiedy strona o tej decyzji się dowiedziała. W okolicznościach rozstrzyganej sprawy, w której przyjęto, iż decyzję doręczono w trybie zastępczym, a skarżący ubiega się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest to kluczowa kwestia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika także, że ustalono czy G. Ż. wiedział o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a jeśli nie – kiedy się o tym dowiedział, ani kiedy doręczono mu pismo organu I instancji z dnia 18 października 2021 r. Pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania oznacza, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest wadliwe i nie może się ostać w obrocie prawnym.

Analizując kwestię dochowania należytej staranności przez skarżącego w dbaniu o zabezpieczenie swoich spraw, w tym jak wskazało Kolegium – postępowań administracyjnych, organ odwoławczy uznał, że G. Ż. w momencie pozbawienia wolności, co nastąpiło w trakcie postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku celowego, powinien niezwłocznie o tym fakcie powiadomić właściwe organy. Wiedział on bowiem z rozmowy telefonicznej, że została do niego wysłana korespondencja na dotychczasowy adres zamieszkania. Z tego fragmentu uzasadnienia postanowienia Kolegium należy wnioskować, że upatruje ono naruszenia przez skarżącego art. 41 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje obowiązek każdorazowego powiadamiania organu administracji publicznej o zmianie adresu (art. 41 § 1 k.p.a.). Zaniedbanie tego obowiązku prowadzi do skutecznego doręczenia pism pod dotychczasowym adresem (art. 41 § 2 k.p.a.).

W ocenie Sądu, stanowisko organu administracji publicznej jest nieuzasadnione. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że przepis art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona lub osoby działające w jej imieniu zaniedbały obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu, która miała miejsce w toku postępowania. Tym samym zastosowanie domniemania o doręczeniu pisma pod dotychczasowym adresem jest dopuszczalne, gdy zostały spełnione łącznie następujące przesłanki: (1) strona zmieniła w toku postępowania administracyjnego adres, (2) nie powiadomiła o tym organ administracji orzekający w sprawie, (3) doręczenia dokonano pod dotychczasowym adresem. W orzecznictwie sądowym zwrócono uwagę, że dopuszczalność przyjęcia domniemania wynikającego z art. 41 § 2 k.p.a. warunkowana jest uprzednim pouczeniem strony przez organ administracji o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Oznacza to, że wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest m.in. pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy tego nie uczyni, nie może zastosować skutków prawnych z powołanego przepisu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2023 r., II SA/Po 437/23; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 października 2023 r., III SA/Wr 813/22). Brak pouczenia w tym zakresie stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, powodujące jednocześnie nieskuteczność prawną doręczenia pod dotychczasowym adresem mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 maja 2023 r., III SA/Wr 828/21).

Z nadesłanych akt administracyjnych nie wynika, by G. Ż. został skutecznie powiadomiony w treści art. 41 k.p.a., wobec czego nie może on ponosić negatywnych konsekwencji procesowych z powodu naruszenia obowiązku, o którym mowa w przywołanym przepisie.

Ponadto, w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, norma wynikająca z art. 41 k.p.a. nie obejmuje sytuacji, w których zmiana adresu (rozumiana jako zmiana miejsca pobytu) następuje niezależnie od woli strony czy też jest następstwem zdarzeń nagłych, w zasadzie nieprzewidywalnych, takich jak zatrzymanie w związku z popełnionym czynem zabronionych czy osadzenie w tymczasowym areszcie bądź jednostce penitencjarnej czy też pobyt w szpitalu w następstwie wypadku komunikacyjnego. Innymi słowy, obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu i konsekwencje procesowe wynikające z jego niedopełnienia wiązać należy z sytuacją dobrowolnej, zamierzonej zmiany adresu. Oznacza to, że niezależnie od braku powiadomienia G. Ż. o treści art. 41 k.p.a. także okoliczności towarzyszące zmianie adresu wykluczają możliwość przypisania mu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.) oraz zastosuje się do oceny prawnej i wskazań zawartej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 listopada 2022 r., III SA/Gd 344/22.