Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 143/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 145  par. 1 pkt 1 lit. a art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16  ust. 1 pkt  61 lit. a  pkt 62  art. 33 ust. 1  ust. 4  pkt 2 art. 75  pkt 3 lit. a-e  art. 78  pkt 1-2 art. 83 ust. 1 ust. 4  art. 394 ust. 1 pkt 13 art. 396 ust. 1 pkt 1 art. 435 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 2 ust. 1 pkt 1 art. 5 ust. 1 pkt 2 pkt 3a
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. P., J. P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. z dnia 11 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego Wód Polskich w S. z dnia 29 września 2023 roku nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. solidarnie na rzecz skarżących G. P. i J. P. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kierownik Nadzoru Wodnego Wód Polskich w S., po rozpoznaniu sprawy z wniosku J. P., decyzją z dnia 29 września 2023 roku ([...]), orzekł wnieść sprzeciw wobec zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków, na potrzeby zwykłego korzystania z wód, tj. wykonania drenażu rozsączającego ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków, na działce nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. .

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskodawca planuje wybudować przydomową, biologiczną oczyszczalnię ścieków Bio Solid 4 o wydajności 0,6 mł/dobę, służącą do oczyszczania ścieków bytowych z budynku mieszkalnego (własnego gospodarstwa domowego). Oczyszczone ścieki bytowe, za pomocą drenażu rozsączającego, odprowadzane będą do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, w granicach nieruchomości, do której wnioskodawca posiada tytuł prawny. Zaprojektowany drenaż składa się z dwóch warstw: warstwy gruntu rodzimego o miąższości 20 cm oraz znajdującej się pod nią warstwy kamienia frakcji 16-32 mm o miąższości 30 cm. Na warstwie kamienia zaprojektowano rurę drenażową fi 110 mm perforowaną o długości 30 metrów. Wskazano rzędną terenu: 87,5 m n.p.m., rzędną posadowienia dna rury drenarskiej: 87,3 m n.p.m. W zgłoszeniu podano, że miejsce wprowadzania ścieków do ziemi jest oddzielone warstwą gruntu o miąższości co najmniej 1,5 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych oraz, że w odległości 30 metrów od projektowanego drenażu nie znajdują się ujęcia wód podziemnych służące do spożycia przez ludzi.

Wnioskodawca zadeklarował, że zostaną spełnione warunki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 roku w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych.

Po usunięciu braków zgłoszenia oraz po analizie wniosku organ stwierdził, że działka nr ewid.[...] obręb K. gmina K. objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 10 lipca 2002 roku w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego K. , rejon P. w Gminie K..

Organ uznał, że ustalenia powołanej uchwały ingerują w wykonywanie prawa własności poprzez pozbawienie inwestora możliwości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. .

W § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c) powołanej uchwały, w zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenów wynikających z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, ustalono zakaz odprowadzania nieczystości płynnych do gruntu, rowów, stawów a także rozlewania na działkach. Jednocześnie w § 5 ust. 1 pkt 7 lit. f) tej uchwały wskazano, że do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej dopuszcza się budowę indywidualnych urządzeń do gromadzenia nieczystości płynnych - zbiorniki bezodpływowe, okresowo opróżniane i posiadające atest. Z kolei w § 5 ust. 9 pkt 3 zdanie drugie powołanej uchwały przyjęto, iż do czasu wybudowania i uruchomienia systemu kanalizacji sanitarnej obowiązuje budowa szczelnych zbiorników bezodpływowych okresowo opróżnianych i posiadających atest.

Organ wyjaśnił, że celowość powyższych zapisów podyktowana jest potrzebą ochrony środowiska przyrodniczego. Potwierdzeniem tego jest wysoki poziom wód gruntowych, którego projektant jest świadomy, gdyż rury drenażowe zostały zaprojektowane na głębokości 20 cm pod powierzchnią terenu. We wniosku zawarto informacje, że wprowadzanie ścieków do ziemi jest oddzielone warstwą gruntu o miąższości 1,5m od najwyższego użytkowanego poziomu wodonośnego wód podziemnych. Organ nie ma jednak podstaw prawnych, aby żądać potwierdzenia tego wynikami badań hydrogeologicznych.

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. , po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania J. P., decyzją z dnia 11 stycznia 2024 roku (nr [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich wyjaśnił, że wykonanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód, w oparciu o zgłoszenie wodnoprawne, nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

W piśmie z dnia 8 grudnia 2023 roku Wójt Gminy K. wyjaśnił, że nieczystości płynne, o których mowa w § 5 ust 9 pkt 3 uchwały nie są tożsame ze ściekami pochodzącymi z własnego gospodarstwa domowego, które oczyszczono w przydomowej oczyszczalni ścieków. Sposób odprowadzania ścieków bytowych oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków nie jest określony w planie miejscowym. Wójt zaznaczył jednak, że w świetle obowiązującego prawa oraz licznych wyroków sądowych - to co nie jest dozwolone w planie miejscowym jest zabronione. Przepisy obowiązującego planu miejscowego nie dopuszczają (zakazują) budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na działce nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. . Jednocześnie Wójt wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym wójt decyduje o sposobie wykonywania uchwał oraz zaznaczył, że Rada Gminy nie zezwoliła na rozwiązania usuwania nieczystości płynnych poprzez budowę przydomowej oczyszczalni ścieków.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że zamierzenie objęte zgłoszeniem wodnoprawnym, tj. wykonanie drenażu rozsączającego ścieki bytowe oczyszczone w przydomowej oczyszczalni ścieków, na działce nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. , województwo w. , narusza ustalenia Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego K. , rejon P. w Gminie K..

Odnosząc się do stanowiska zawartego w przywołanym w odwołaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2023 roku o sygn. akt III SA/Po 111/23 organ wyjaśnił, że wyrok odnosi się do innej działki ewidencyjnej oraz innego wnioskodawcy, a zatem innej, odrębnej sprawy administracyjnej. Nie jest możliwe, aby stosować orzecznictwo sądowe, jako wytyczne do wszystkich spraw prowadzonych przez organy Wód Polskich. Wyroki sądowe odnoszą się do konkretnej sprawy i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia innych spraw.

W kwestii rzędnej posadowienia projektowanego drenażu organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji w żaden sposób nie uzasadnił oraz nie udowodnił, czy w rzeczywistości poziom wód gruntowych na terenie inwestycji jest wysoki, jak również nie wskazał, że rzędna posadowienia konstrukcji projektowanego drenażu zagraża w jakikolwiek sposób środowisku gruntowo-wodnemu.

G. P. oraz J. P., współwłaściciele nieruchomości obejmującej działkę nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. , województwo w. , skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący zażądali rozpatrzenia wniosku w oparciu o obowiązujące prawo i wycofania sprzeciwu dotyczącego wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków, przywrócenia biegu sprawie oraz zasądzenia zwrotu poniesionych kosztów w wysokości 2.000 zł.

W ocenie skarżących decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem:

- art. 7, art. 8, art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

- art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13.09.1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;

- art. 140 Kodeks cywilny poprzez naruszenie prawa własności;

- art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne;

- art. 3 Dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1991 roku Nr 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych;

- art. 6 i art. 28 ust. 1 z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez przekroczenie przez Radę Miejska delegacji ustawowej w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących wykonywania prawa własności;

- art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 11 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego;

- § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez brak jego zastosowania i uchwalenie aktu prawa miejscowego w sposób z nim sprzeczny;

- § 118 w związku z § 143 Zasad techniki prawodawczej stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 roku w sprawie zasad techniki prawodawczej.

W ocenie skarżących decyzje zostały oparte na błędnych zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które w oczywisty sposób naruszają ich interes prawny i faktyczny. Ustalenia planistyczne przewidują brak możliwości zainwestowania działki zgodnie z wolą właściciela. Plan miejscowy nie może zawierać zapisów o wykluczeniu pewnych rozwiązań, które dopuszcza ustawa.

Przydomowe oczyszczalnie ścieków to urządzenia budowlane, które od niedawna pojawiają się w procesach budowlanych, co ujawnia sprzeczność z niektórymi zapisami planów miejscowych uchwalonych lata temu, gdzie stosowanie zbiorników na nieczystości ciekłe wprowadzano, jako rozwiązanie zastępcze, gdy przyłączenie do kanalizacji sanitarnej było technicznie niemożliwe.

Przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, czyli przepis zawarty w akcie hierarchicznie wyższym aniżeli uchwała rady gminy dotycząca miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a także § 26 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, skarżący podnieśli, że na terenie gdzie nie pobudowano jeszcze kanalizacji sanitarnej gmina nie może zakazać budowy przydomowej oczyszczalni ścieków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Skarżący podnieśli również, że zgłoszenie wodnoprawne nie narusza postanowień uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego K. , rejon P. w Gminie K.. Plan przewiduje zakaz odprowadzania nieczystości płynnych do gruntu. Zgłoszenie wodnoprawne dotyczy wykonania urządzeń wodnych służących do odprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków. Nieczystości ciekłe w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach to ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków. Skarżący zaznaczyli ponadto, iż Wójt Gminy K. wyjaśnił, że nieczystości płynne wymienione w § 5 ust. 9 pkt 3 uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku nie są tożsame ze ściekami oczyszczonymi w przydomowej oczyszczalni ścieków.

Niezależnie od powyższego skarżący zaznaczyli, że uchwała Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku został podjęta wbrew zasadzie quod lege non prohibitum, licitum est oraz narusza ich interes prawny właściciela, bo uniemożliwia budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, która zapewnia taki sam poziom ochrony środowiska, co zbiorowe oczyszczalnie ścieków.

Skarżący podnieśli, że przewidziany w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym tryb orzekania o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego w trybie skarg na uchwały, nie wyklucza możliwości niezastosowania postanowień planu sprzecznych z prawem, w trybie kontroli decyzji administracyjnej.

Postanowienia uchwały pozostają w sprzeczności z aktem hierarchicznie nadrzędnym, art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który dopuszcza budowę i eksploatacje przydomowych oczyszczalni ścieków. Zgodnie z tym przepisem właściciel powinien mieć prawo wyboru, czy wybuduje zbiornik bezodpływowy, co skutkować w przyszłości będzie koniecznością podłączenia budynku do sieci kanalizacji sanitarnej, czy też wybuduje przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. To ostatnie rozwiązanie posiada certyfikaty zgodności z normami Unii Europejskiej w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub gruntu. Zapisy planu nie mogą wykluczać ani ograniczać rozwiązań technicznych ustawowo dopuszczalnych.

Skoro ustawa zawiera wprost przepis dopuszczający dane urządzenie do eksploatacji, to prawo miejscowe nie może zawierać regulacji negujących możliwość ich realizacji. Jeśli zaś dojdzie, tak jak w niniejszej sprawie, do takiej sytuacji to pierwszeństwo ma regulacja ustawowa. Wskazane w decyzjach postanowienia planu miejscowego są sprzeczne z art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Odnosząc się do argumentów o rzędnej drenażu rozsączającego skarżący wyjaśnili, że przydomowa oczyszczalnia ścieków BIO Solid 4 w standardzie jest wyposażona w pompę mechaniczną umożliwiającą budowę odbiornika oczyszczonych ścieków (drenażu rozsączającego) w dowolnej odległości oraz na dowolnej rzędnej. W takiej sytuacji brakiem logiki byłaby budowa drenażu głęboko, gdyż gleba działa jak naturalny filtr doczyszczający ewentualne zanieczyszczenia, które mogą jeszcze pozostać w ściekach po procesie ich biologicznego oczyszczenia.

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. zażądał oddalenia skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 2095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie. Strony nie żądały rozpoznania sprawy na rozprawie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492 ze zm.).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz.1634 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydanych w kontrolowanej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 13 powołanej ustawy zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód.

Organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8, lub narusza interesy osób trzecich, w tym właściciela wód (art. 423 ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo wodne).

Natomiast zgodnie z art. 396 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Pomiędzy stronami bezsporne pozostaje, że nieruchomość obejmująca działkę nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. , województwo w. , objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. postanowieniami uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego K. , rejon P. w Gminie K..

Powołana uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa W. z dnia 15 października 2002 roku pod pozycją [...] i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (§ 9 ust. 2 Uchwały), tj. z dniem 30 października 2002 roku, nadal obowiązuje oraz nie była nowelizowana.

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c) uchwały na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, oznaczonych na rysunku planu symbolem MJ ustala się zakaz odprowadzania nieczystości płynnych do gruntu, rowów, stawów a także rozlewania na działkach. Przepis § 5 ust. 1 pkt 7 lit. f) uchwały precyzuje powyższe wskazując, że do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej dopuszcza się budowę indywidualnych urządzeń do gromadzenia nieczystości płynnych - zbiorniki bezodpływowe, okresowo opróżniane i posiadające atest. Z kolei przepis § 5 ust. 9 pkt 3 planu miejscowego regulując zasady obsługi terenów w zakresie infrastruktury technicznej przewiduje "Odprowadzanie nieczystości płynnych - budowę systemu kanalizacji sanitarnej obejmującą: kanały grawitacyjne z doprowadzeniem do przepompowni oraz kanał tłoczny do komunalnej oczyszczalni ścieków. Do czasu wybudowania i uruchomienia systemu kanalizacji sanitarnej obowiązuje budowa szczelnych zbiorników bezodpływowych okresowo opróżnianych i posiadających atest".

W ocenie Sądu brak jest podstaw do tego, aby przyjmować stanowisko, że ustanowiony w § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c) powołanej uchwały zakaz odprowadzania "nieczystości płynnych" do gruntu, rowów, stawów a także rozlewania na działkach wyklucza możność wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 61 lit. a) Prawa wodnego ilekroć w ustawie jest mowa o "ściekach" rozumie się przez to, między innymi, wprowadzanie do wód lub do ziemi wód zużytych na cele bytowe lub gospodarcze. W świetle treści art. 16 ust. 1 pkt 62 Prawa wodnego "ściekami bytowymi" są ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego lub użyteczności publicznej powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tym budynków.

Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie (art. 33 ust. 1 Prawa wodnego). Z kolei zwykłe korzystanie z wód obejmuje m.in. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę (art. 33 ust. 4 pkt 2 Prawa wodnego).

Jednocześnie zgodnie z art. 75 pkt 3 Prawa wodnego zakazuje wprowadzania ścieków do ziemi:

a) zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2,

b) jeżeli byłoby to sprzeczne z warunkami wynikającymi z istniejących form ochrony przyrody, stref ochrony zwierząt łownych albo ostoi utworzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, a także stref ochronnych ujęć wody ustanowionych na podstawie art. 135 ust. 1 oraz obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych ustanowionych na podstawie art. 141 ust. 1,

c) jeżeli stopień oczyszczania ścieków lub miąższość utworów skalnych nad zwierciadłem wód podziemnych nie stanowi zabezpieczenia tych wód przed zanieczyszczeniem,

d) w pasie technicznym,

e) w odległości mniejszej niż 1 kilometr od granic kąpielisk, miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli oraz plaż publicznych nad wodami.

Zgodnie z art. 78 Prawa wodnego ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy i nie mogą:

1) zawierać:

a) odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz zanieczyszczeń pływających,

b) substancji priorytetowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 114,

c) chorobotwórczych drobnoustrojów pochodzących z obiektów, w których leczeni są chorzy na choroby zakaźne;

2) powodować w tych wodach:

a) zmian w naturalnej, charakterystycznej dla nich biocenozie,

b) zmian naturalnej mętności, barwy lub zapachu,

c) formowania się osadów lub piany.

Wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi są obowiązani zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w szczególności przez budowę i eksploatację urządzeń służących tej ochronie (art. 83 ust. 1 Prawa wodnego). W miejscach, gdzie budowa systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub powodowałaby nadmierne koszty, należy stosować systemy indywidualne lub inne rozwiązania zapewniające ten sam co systemy kanalizacji zbiorczej poziom ochrony środowiska (art. 83 ust. 4 Prawa wodnego).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2023 roku o sygn. akt III SA/Po 111/23, że w przepisie art. 394 ust. 1 pkt 13 Prawa wodnego mowa jest o ściekach bytowych oczyszczonych, czyli ściekach, które zostały już oczyszczone w przydomowej oczyszczalni ścieków i następnie wprowadzeniu ich do ziemi.

Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1469 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania skarżonych decyzji, a ustalonym ustawą z 7 lipca 2022 roku o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1549), przez nieczystości ciekłe rozumie się ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków.

Wskazana powyżej nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach rozszerzyła/doprecyzowała pojęcie "nieczystości ciekłych" poprzez objęcie nim także ścieków gromadzonych w osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków. W uzasadnieniu rządowego projektu wspomnianej ustawy nowelizującej wyjaśniono, że w obecnym stanie prawnym wątpliwości budzi kwalifikacja nieczystości znajdujących się w takich osadnikach. Przedmiotowa zmiana zapewni, że nieczystości zbierane w takich osadnikach będą kwalifikowane jako nieczystości ciekłe, a nie jako odpady (IX kadencja, druk sejm. nr 2262, s. 18, dostępny na stronie:https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2262).

Dostrzegać więc należy, że skarżone organy przyjmują za własną ocenę prezentowaną przez Wójta Gminy K. , który wyjaśnił w toku kontrolowanego postępowania, iż "(...) nieczystości płynne wymienione w § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c) uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku nie są tożsame ze ściekami oczyszczonymi w przydomowej oczyszczalni ścieków. Zatem sposób odprowadzania ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków nie jest uregulowany w powołanym planie miejscowym".

Kwestią sporną pozostaje natomiast to, czy postanowienia § 5 ust. 1 pkt 7 lit. f) oraz § 5 ust. 3 pkt 9 uchwały Rady Gminy Kaźmierz Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku dotyczące gromadzenia i pozbywania się nieczystości płynnych z nieruchomości do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej, poprzez budowę indywidualnych urządzeń do gromadzenia nieczystości płynnych - zbiorników bezodpływowych, okresowo opróżnianych i posiadających atest, wykluczają ustawowo określoną możność realizacji obowiązku utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania nieczystościami płynnymi/ciekłymi poprzez wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków.

W konsekwencji, zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele mają obowiązek przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

W ocenie Sądu zakazu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie da się wyprowadzić z treść § 5 ust. 1 pkt 7 lit. f) uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku, który stanowi, że "Do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej dopuszcza się budowę indywidualnych urządzeń do gromadzenia nieczystości płynnych - zbiorniki bezodpływowe, okresowo opróżniane i posiadające atest".

Powołane powyżej ustalenie planistyczne reguluje kwestię dopuszczalnego sposobu odprowadzania ścieków i jako takie, nie daje podstawy do wnioskowania o niedopuszczalności (zakazie) odprowadzania ścieków w inny sposób, a w szczególności do przydomowej oczyszczalni ścieków (porównaj wyrok WSA w Poznaniu z 14.03.2024 r., IV SA/Po 56/24, LEX nr 3695294).

Zgodnie natomiast z treścią § 5 ust. 3 pkt 9 zdanie drugie uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku "Do czasu wybudowania i uruchomienia systemu kanalizacji sanitarnej obowiązuje budowa szczelnych zbiorników bezodpływowych okresowo opróżnianych i posiadających atest".

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Poznaniu z 14.03.2024 r., IV SA/Po 45/24, LEX nr 3695925 oraz powołane tam orzecznictwo), w myśl którego ustalenie planistyczne przewidujące obowiązek budowy szczelnych zbiorników bezodpływowych należy zawsze skonfrontować z przepisem rangi ustawowej, tj. przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Ze wskazanego przepisu ustawowego jednoznacznie wynika, że jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, a korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieprzewidujące możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków pozostają zatem w sprzeczności z normą ustawową, czyli normą aktu prawnego wyższego rzędu.

Skoro ustawodawca uznaje wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania nieczystości ciekłych, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, to brak jest podstaw do tego, aby ustalony aktem prawa miejscowego obowiązek budowy szczelnych zbiorników bezodpływowych rozpoznawać jako zakaz możliwości budowy przydomowych oczyszczalni ścieków.

Z tych względów Sąd w niniejszym składzie, podlegając tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), był zobligowany odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie tak rozumianego, tj. niezgodnie z ustawą, przepisu § 5 ust. 3 pkt 9 zdanie drugie uchwały Rady Gminy Kaźmierz Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku.

Jeśli dopuścić, że w granicach władztwa planistycznego gminy mieści się ustalenie zakazu odprowadzania nieczystości ciekłych do przydomowych oczyszczalni ścieków, to taki wyraźny zakaz powinien wynikać z jednoznacznej treści planu miejscowego, a dokumentacja planistyczna powinna wykazywać/potwierdzać, iż taki zakaz jest usprawiedliwiony na gruncie przepisów ustawy - Prawo wodne koniecznością ograniczenia/unicestwienia prawa do zwykłego korzystania z wód w zakresie wprowadzania oczyszczonych ścieków do ziemi.

Poza granice niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej wykracza ocena legalności spornego planu miejscowego. Akty prawa miejscowego, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. mogą stanowić przedmiot odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny badając legalności decyzji o wniesieniu sprzeciwu od zgłoszenia dotyczącego wykonania urządzenia wodnoprawnego może skontrolować w ramach sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją, czy odnośne ustalenie planu miejscowego, stanowiące podstawę wniesienia sprzeciwu, nie pozostaje w sprzeczności z aktami wyższego rzędu, w tym z przepisami ustaw.

Prawidłowego wzorca kontroli legalności zaskarżonych decyzji nie stanowi również przepis § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), który to przepis nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. Kwestie techniczno-budowlane dotyczące uzbrojenia działki i dopuszczalności zastosowania przydomowej oczyszczalni ścieków podlegają ocenie na późniejszym etapie procesu inwestycyjnego – w sprawie dotyczącej zgłoszenia budowy rozstrzyganej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30 ust. 1b w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.).

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego Wód Polskich w S. (punkt pierwszy wyroku).

O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się solidarnie uiszczona opłata tytułem wpisu od skargi (300 zł).

Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem skarżonych organów będzie, stosownie do normy zawartej w art. 153 P.p.s.a., uwzględnienie oceny prawnej Sądu zawartej w niniejszym wyroku, tj. ponowna ocena całokształtu sprawy na gruncie wymogów określonych w art. 423 ust. 5 Prawa wodnego, z tym zastrzeżeniem, że budowa drenażu rozsączającego oczyszczone ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid.[...] obręb K. gmina K., powiat s. , województwo w. , nie jest zakazana postanowieniami uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 10 lipca 2002 roku.