Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 130/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art.13
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Jakub Chojnacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Burmistrza Gminy Czarne w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Burmistrz Gminy Czarne dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

G. K. (dalej także jako: "skarżący", "wnioskodawca" lub "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Burmistrza Gminy Czarne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 21 marca 2024 r. (data wpływu do organu – 25 marca 2024 r.) G. K. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czarnem (w rzeczywistości Ośrodka Pomocy Społecznej w Czarnem) o udzielenie informacji publicznej w zakresie:

1. Ilu pracowników jest zatrudnionych w tutejszym GOPS, jakie otrzymują wynagrodzenie miesięczne za pracę wraz z dodatkami według stanowiska ich pracy oraz podania imienia i nazwiska tych pracowników;

2. Ilu mieszkańców Gminy Czarne korzysta z pomocy społecznej jaka jest to pomoc na jaką sumę na jedną osobę;

3. Jaki na dzień dzisiejszy tutejszy GOPS posiada budżet finansowy na pomoc społeczną;

4. Ile zostało przyznanych zasiłków okresowych, stałych, celowych na jaką kwotę na jedną osobę w miesiącu marzec 2024 r.

W dniu 5 kwietnia 2024 r. Kierownik OPS w Czarnem sporządził notatkę służbową, w której wyjaśnił, że ze względu na brak możliwości ustalenia adresu zamieszkania (do doręczeń) wnioskodawcy oraz jego pełnych danych (imienia i nazwiska) z powodu nieczytelnego charakteru jego pisma, wniosek z dnia 21 marca 2024 r. pozostawiono bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a.").

G. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2024 r. wniósł o: 1/ stwierdzenie, że nastąpiła bezczynność w załatwieniu jego wniosku z rażącym naruszeniem prawa, 2/ udostępnienie mu ww. informacji publicznej, o którą wnioskował w dniu 21 marca 2024 r. w terminie 7 dni, 3/ zasądzenie na jego rzecz przez Sąd oraz wymierzenie organowi grzywny na jego rzecz w kwocie po 1.000 zł, 4/ zasądzenie na jego rzecz przez Sąd zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego wniosek dotyczył informacji publicznej tj. działalności organu administracji publicznej, jednak do dnia dzisiejszego nie wie dlaczego nie otrzymał odpowiedzi. Wniosek złożył drogą listowną oraz wysłał z Zakładu Karnego, dlatego też do skargi załączył potwierdzenie odbioru korespondencji urzędowej. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu jego wniosku, dlatego skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Czarne wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu organ podniósł, że gminna jednostka organizacyjna Gminy Czarne - Ośrodek Pomocy Społecznej w Czarnem w dniu 4 czerwca 2024 r. wysłała na adres do doręczeń skarżącego (do Zakładu Karnego w [...]) pismo, tytułem udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego o dostęp do informacji publicznej, co potwierdzają załączone do odpowiedzi akta sprawy (pismo Kierownika OPS w Czarnem z dnia 3 czerwca 2024 r. wraz z potwierdzeniem jego nadania). Zatem OPS w Czarnem udzielił informacji, o które skarżący wnioskował w możliwie pełnym zakresie.

Organ wyjaśnił, że w związku z powyższym nie doszło do bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, gdyż dopiero po wpłynięciu do Urzędu Miasta i Gminy Czarne pisma z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2024 r. zobowiązującego organ do przesłania akt sprawy o dostęp do informacji publicznej, organ (oraz OPS w Czarnem) był w stanie prawidłowo odczytać rodzaj i zakres żądania skarżącego (wnioskodawcy) oraz adres do doręczeń (zamieszkania) skarżącego, jak również jego pełne dane osobowe (imię i nazwisko). Adres do doręczeń skarżącego oraz jego dane osobowe zostały wskazane (czytelnie) dopiero przez Sąd w zobowiązaniu z dnia 15 maja 2024 r., skierowanym do Burmistrza Gminy Czarne oraz w skardze z dnia 8 maja 2024 r., skierowanej (wysłanej) bezpośrednio do Sądu zamiast do organu.

Organ podkreślił, że charakter wniosku i skargi skarżącego (ich nieczytelność) dotychczas nie pozwalała OPS w Czarnem w sposób jednoznaczny oraz precyzyjny odczytać wniosków, twierdzeń i żądań skarżącego (wnioskodawcy). Udzielenie pełnej odpowiedzi na wniosek, jak również na skargę skarżącego rodziło i nadal rodzi poważne problemy. Dopiero od doręczenia Burmistrzowi Gminy Czarne pisma z Sądu z dnia 15 maja 2024 r., istniała realna sposobność do prawidłowego zakwalifikowania pisma skarżącego z dnia 21 marca 2024 r. jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W związku z powyższym, udzielone przez OPS w Czarnem odpowiedzi na wniosek skarżącego o dostęp do informacji publicznej są adekwatne do czytelności wniosku skarżącego. Ponadto wskazano, że Burmistrz Gminy Czarne jako organ wykonawczy Gminy Czarne, jak również gminne jednostki organizacyjne Gminy Czarne, m.in. Ośrodek Pomocy Społecznej w Czarnem, nigdy nie uchylały się od udostępnienia informacji publicznej. Dotychczas przedmiotowy wniosek skarżącego o dostęp do informacji publicznej ze względu na brak możliwości ustalenia i weryfikacji (nieczytelność) adresu skarżącego oraz jego danych osobowych (imienia i nazwiska), został pozostawiony bez rozpoznania tj. w trybie art. 64 § 1 k.p.a.

W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania przepisów oraz sankcji wynikających z przepisu art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - zwanej dalej także: "p.p.s.a.") związanych z rzekomą bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ, ponieważ GOPS w Czarnem (organ) dotychczas nie miał realnej możliwości udzielenia skarżącemu informacji publicznej, gdyż nie posiadał adresu do doręczeń (zamieszkania) skarżącego, celem wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych (do złożenia wniosku o czytelnej treści).

Kończąc organ podkreślił, że ze względu na udzielnie informacji skarżącemu przez OPS w Czarnem zgodnie z jego wnioskiem o dostęp do informacji publicznej, przedmiotowa skarga jest bezpodstawna.

Pismem z dnia 24 lipca 2024 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 64 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania z uwagi na rzekomy brak możliwości ustalenia adresu do doręczeń i danych identyfikacyjnych skarżącego, podczas gdy: a/ we wniosku z dnia 21 marca 2024 r. skarżący wskazał swoje dane zezwalające na zidentyfikowanie wnioskodawcy przez organ oraz adres do doręczeń, zaś charakter pisma był na tyle czytelny, że z pewnością organ miał możliwość ustalenia personaliów skarżącego i udzielić odpowiedzi na jego wniosek; b/ wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie stanowi podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów k.p.a., wobec czego organ bezpodstawnie zastosował art. 64 § 1 k.p.a.; a także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - zwanej dalej: "u.d.i.p.") poprzez ich niezastosowanie i nieudostępnienie skarżącemu w ustawowym terminie żądanych przez niego informacji publicznych wskazanych we wniosku z dnia 21 marca 2024 r., mimo, że nie wystąpiły żadne przesłanki umożliwiające odmowę udostępnienia informacji publicznej przez organ, ani również do pozostawienia przez organ złożonego wniosku przez stronę bez rozpoznania, albowiem wniosek ten spełniał wszystkie wymogi zakreślone ustawą o dostępie do informacji publicznej.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o : 1/ stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2/ przyznanie na rzecz skarżącego od Burmistrza Gminy Czarne sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł; 3/ wymierzenie Burmistrzowi Gminy Czarne grzywny w wysokości 2.000 zł; 4/ umorzenie postępowania w pozostałym zakresie, albowiem organ po złożonej skardze przez skarżącego, udostępnił mu pismem z dnia 3 czerwca 2024 r. żądaną informację publiczną; 5/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1,5 krotności stawki określonej w normach przepisanych; 6/ przyznanie pełnomocnikowi skarżącego ze Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 1,5 stawki określonej zgodnie z § 23 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z uwzględnieniem podatku VAT oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały zapłacone przez skarżącego ani w części, ani w całości.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podkreślił, że treść wniosku, wbrew twierdzeniom organu, była na tyle czytelna, że pracownicy organu administracji publicznej z pewnością mogli byli zidentyfikować dane skarżącego oraz jego adres pobytu, tak by móc zrealizować żądanie skarżącego w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W ocenie skarżącego organ zapoznając się z treścią wniosku skarżącego nie dochował więc należytej staranności w zakresie podjęcia próby identyfikacji skarżącego, o czym niezbicie świadczy fakt, że po złożeniu skargi organ nie tylko ustalił tożsamość skarżącego, ale także treść jego żądania, skoro pismem z dnia 3 czerwca 2024 r. udzielił mu żądanej informacji publicznej. W ocenie skarżącego zachowanie organu miało charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż organ niewątpliwie przejawiał brak woli w załatwieniu sprawy w rozsądnym terminie, bezzasadnie uznając, że wniosek z dnia 21 marca 2024 r. jest na tyle nieczytelny, iż zachodzą przesłanki do pozostawienia podania złożonego przez skarżącego bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na złożony przez skarżącego w dniu 25 marca 2024 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Czarnem wniosek.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej nie wymaga dla jej skutecznego wniesienia uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.

Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej w skrócie "u.d.i.p."). Ustawa ta definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych oraz stanowi, że podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie (art. 1 ust.1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.

Przepisy u.d.i.p. stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1), przy czym jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca wskazał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

Z wyżej powołanych przepisów wynika wprost, że organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej co do zasady udostępnia ją wnioskodawcy w formie wskazanej we wniosku w terminie 14 dni od wpływu wniosku albo odmawia jej udostępnienia wydając decyzję administracyjną lub umarza postępowanie w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Natomiast załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w formie zwykłego pisma może nastąpić jedynie w przypadku, gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji bądź gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 10/21). Pamiętać jednocześnie należy, że właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodzi bowiem o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania. Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek o jej udostępnienie, co uchybia regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1737/10).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są organy władzy publicznej, a tymi są niewątpliwie organy samorządowe (zob. pkt 21 komentarza do art. 4 u.d.i.p. [w:] A. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, WKP 2023). Właściwym zatem podmiotem do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. pozostaje odpowiedni organ władzy publicznej, w tym organ samorządu terytorialnego, a zatem w niniejszej sprawie właściwy organ Gminy Czarne. To zatem Burmistrz Gminy Czarne, jako organ wykonawczy gminy, której jednostką organizacyjna pozostaje Ośrodek Pomocy Społecznej w Czarnem, pozostawał w niniejszej sprawie podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, która była w jego dyspozycji. W niniejszej sprawie spełniony został zatem podmiotowy zakres zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem dysponentem żądanej przez skarżącego informacji publicznej odnoszącej się do działalności jednostki organizacyjnej Gminy Czarne, jaką jest Ośrodek Pomocy Społecznej w Czarnem, pozostawał Burmistrz Gminy Czarne.

W rozpoznawanej sprawie nie było też kwestionowane, iż zakres żądanej przez skarżącego informacji, odnoszącej się w istocie do działalności i organizacji Ośrodka Pomocy Społecznej w Czarnem, mieścił się także przedmiotowo w zakresie danych objętych dostępem do informacji publicznej (zob. art. 6 u.d.i.p.).

W rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, że choć na dzień rozpoznawania niniejszej skargi organ nie pozostawał w stanie bezczynności w udostępnieniu wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej, to podkreślenia wymaga, że stało się to już po ustalonym przepisami prawa terminie, dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność. Mianowicie – jak wynika z akt sprawy - organ w dniu 3 czerwca 2024 r. sporządził odpowiedź i następnie w dniu 4 czerwca 2024 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację publiczną, która - co jednocześnie należy podkreślić – została przekazana wnioskodawcy w pełnym zakresie odnoszącym się do wniesionego w dniu 25 marca 2024 r. przez niego żądania.

Z wyjaśnień organu wynika, że powodem nieudzielenia w terminie skarżącemu żądanej informacji była niemożność odczytania treści, sporządzonego odręcznie przez skarżącego wniosku o udostępnienie żądanej informacji publicznej. Potwierdza to znajdująca się w przekazanych aktach sprawy, sporządzona przez Kierownika OPS w Czarnem notatka służbowa z dnia 5 kwietnia 2024 r., w której wskazano, że "ze względu na brak możliwości ustalenia adresu zamieszkania (do doręczeń) wnioskodawcy oraz jego pełnych danych (imienia i nazwiska) z tytułu nieczytelnego charakteru pisma wnioskodawcy, wniosek wnioskodawcy z dnia 21 marca 2024 r. pozostawia się bez rozpoznania, tj. na podstawie art. 64 § 1 k.p.a.". Z wyjaśnień organu wynika, że pełne dane odnośnie osoby wnioskodawcy (skarżącego) organ powziął dopiero z pisma tutejszego Sądu przekazującego złożoną przez skarżącego skargę na bezczynność organu w tej sprawie. Obiektywnie rzecz biorąc, organ pozostawał zatem ok. 2 miesięcy w zwłoce w udostępnieniu skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. W konsekwencji należało w sprawie uznać, że udostępniona skarżącemu w dniu 4 czerwca 2024 r. odpowiedź na jego wniosek z dnia 25 marca 2024 r. została mu udzielona z przekroczeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wobec czego należało stwierdzić, że Burmistrz Gminy Czarne dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności (14-dniowy termin na udzielenie żądanej informacji upłynął bowiem w dniu 8 kwietnia 2024 r.).

Jednocześnie też – mając na uwadze dyspozycję art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd stwierdził, że zaistniała w niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne, zaś rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14 oraz z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12).

W ocenie Sądu, stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu w udostępnieniu skarżącemu żądanej informacji publicznej nie wynikała z celowego zaniechania działania organu czy lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych, lecz – z uwagi na odręczne sporządzenie wniosku i charakter pisma wnioskodawcy - mogła być istotnie skutkiem trudności w pełnym jego odczytaniu. Podkreślić należy także fakt, że organ bez większej zwłoki po wpłynięciu skargi na bezczynność (bowiem w 14-dniowym terminie), udostępnił żądaną informację publiczną skarżącemu w pełnym, wnioskowanym przez niego zakresie. Wobec powyższego Sąd nie zakwalifikował zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd - stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. – stwierdził, że Burmistrz Gminy Czarne dopuścił się bezczynności, która nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej.

W przypadku grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., główną funkcją jej wymierzenia jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą szybkości postępowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Wskazana grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w konkretnym postępowaniu, którego dotyczy skarga na bezczynność organu czy przewlekłość prowadzonego przez niego postępowania, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza jednak funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za utrudnienie lub uniemożliwienie stronie otrzymania istotnego dla niej rozstrzygnięcia w zakresie jej praw i obowiązków o charakterze administracyjnym.

Z kolei uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i przyznanie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód ewentualnie poniesionych przez stronę. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21 oraz we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20).

W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał, że takie szczególne okoliczności, wskazujące na konieczność nałożenia na organ grzywny czy też przyznania skarżącej sumy pieniężnej nie zachodzą.

W ocenie Sądu, na co wskazywał organ, powodem zwłoki w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej nie było w istocie zignorowanie wykonania nałożonego na organ obowiązku jej udostępnienia, lecz trudności pracownika w odczytaniu personaliów oraz adresu do doręczeń osoby występującej do organu w dniu 25 marca 2024 r. z wnioskiem o udostępnienie wskazanych informacji publicznych. Informacja ta w pełnym żądanym zakresie została już udostępniona skarżącemu, dlatego w zaistniałej sytuacji, w ocenie Sądu, brak było podstaw do stwierdzenia zaistnienia uzasadnionych podstaw do wymierzenia w niniejszej sprawie organowi grzywny.

Sąd uznał także, że brak jest w rozpoznawanej sprawie okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 3094/19) wyjaśnił, że "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją". Skarżący w uzasadnieniu omawianego wniosku zawartego w skardze nie podał jakichkolwiek konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które były wynikiem stwierdzonej bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania, i to w dodatku we wskazywanej przez skarżącego wysokości, tj. 1.000 zł. To samo dotyczy także pisma procesowego sporządzonego przez pełnomocnika przyznanego skarżącemu z urzędu, który wnioskował o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Z doświadczenia życiowego należy przyjąć, że ok. 2-miesięczna zwłoka w udostępnieniu treści żądanej w niniejszej sprawie informacji publicznej i oczekiwanie skarżącego przebywającego w zakładzie karnym na jej udzielenie nie mogła rodzić po jego stronie szczególnie negatywnych dla niego skutków, wobec czego Sąd nie znalazł podstaw do przyznania w niniejszej sprawie sumy pieniężnej.

Oczywistym jest także, że brak było podstaw do uwzględnienia przez Sąd wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, skoro w niniejszej sprawie skarżącemu postanowieniem starszego referendarza sadowego WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2024 r. (sygn. akt III SPP/Gd 42/24) przyznane zostało prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Mając to na uwadze, Sąd we wskazanym powyżej zakresie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.

Końcowo jedynie, w odniesieniu do punktu 6. petitum pisma procesowego z dnia 24 lipca 2024 r. wniesionego przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego, Sąd pragnie wyjaśnić, że stosownie do art. 258 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy (§ 1), a do czynności, o których mowa w § 1, należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków (§ 2 pkt 8).

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).