Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 227/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 824
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. R. i A Spółki z o.o. z siedzibą w C. na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Delegatura w Słupsku z dnia 16 stycznia 2024 r., nr DID.7023.1.201.2023.ASK w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. R. i Z. Sp. z o.o. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Delegatury w Słupsku (dalej: "organ", "PWIOŚ") z dnia 16 stycznia 2024 r. w przedmiocie przestrzegania przepisów ochrony środowiska.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Przedmiotowym zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2024 r. skierowanym do A. R. – Prezesa Z. Sp. z o.o. organ zarządził:

Prowadzić selektywną zbiórkę odpadów;

Przestrzegać zakazu umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami;

Przyjmować do składowania odpady, w stosunku do których sporządzona została podstawowa charakterystyka odpadów oraz przeprowadzono testy zgodności, o ile są wymagane.

Jako termin realizacji powyższych nakazów organ wskazał dzień otrzymania zarządzenia. Dzień 29 lutego 2024 r. wyznaczono natomiast jako ostatni dzień terminu przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od 22 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku, Delegatura w Słupsku w Z. Sp. z o. o. stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska. W związku z powyższym Kierownik Delegatury WIOŚ w Słupsku, działając z upoważnienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, zarządził w punktach 1-3 ich usunięcie.

W odniesieniu do nałożonych w punkcie 1. i 2. obowiązków organ wyjaśnił, że przeprowadzona kontrola wykazała, że na terenie zakładu część odpadów była zbierana nieselektywnie: w worku big-bag znajdującym się pod wiatą magazynową znajdowały się odpady w postaci metali, kabli elektrycznych i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Tym samym zaistniała sytuacja niezgodna z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.), który nakazuje zbierać odpady w sposób selektywny. Zużyty sprzęt znajdujący się na kontrolowanym terenie był natomiast magazynowany łącznie z innymi odpadami, co jest niezgodne z art. 34 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1622 ze zm.), który zakazuje umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami.

W odniesieniu do obowiązku nałożonego w punkcie 3. organ wskazał, że podczas kontroli Spółka nie okazała podstawowych charakterystyk odpadów i testów zgodności dla przyjmowanych do składowania w okresie objętym kontrolą odpadów o kodach: 15 02 03, 17 02 03, 17 04 11, 20 01 99, 20 02 03, 20 03 03, 20 03 06, 20 03 07. Wskazał ponadto, że do złożonych w piśmie z dnia 27 grudnia 2023 r. wyjaśnień do protokołu kontroli nr SLU 373/2023 Spółka dołączyła nieokazane podczas kontroli podstawowe karty charakterystyki odpadów dla odpadów: 15 02 03, 17 02 03, 17 04 11, 20 02 03, 20 03 03 i 20 03 06 a także wyjaśniła, że odpady o kodzie 20 01 99 nie były składowane w latach 2022-2023. Spółka nie okazała natomiast karty charakterystyki i testów zgodności dla odpadów o kodzie 20 03 07. Powyższe, zdaniem organu, stanowi naruszenie art. 109 pkt 1 ustawy o odpadach, zgodnie z którym do składowania na składowisku odpadów mogą być dopuszczone wyłącznie odpady, w stosunku do których została sporządzona podstawowa charakterystyka odpadów, przeprowadzono testy zgodności, o ile są wymagane zgodnie z art. 113. Stosownie natomiast do treści art. 110 ust. 1 ww. ustawy podstawową charakterystykę odpadów sporządza wytwórca lub posiadacz opadów odpowiedzialny za gospodarowanie odpadami, kierujący odpady do składowania na składowisku odpadów, a w przypadku odpadów komunalnych - podmiot odbierający odpady o komunalne od właścicieli nieruchomości, o którym mowa w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Organ wskazał, że wszystkie powyższe naruszenia zostały stwierdzone w protokole kontroli nr SLU 373/2023.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wywiedzionej przez A. R. i Z. Sp. z o.o. na powyższe rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności zarzucono brak legitymacji biernej adresata zarządzenia przede wszystkim wobec skierowania skargi do Prezes Zarządu Spółki – A. R. - i wniesiono o uchylenie zarządzenia pokontrolnego w całości jako skierowanego do podmiotu, który nie może być podmiotem zakazów i nakazów. Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 824 ze zm.; dalej jako "u.i.o.ś.") inspektor ochrony środowiska nie wykonuje działalności z zakresu gospodarowania odpadami, której to działalności dotyczy zarządzenie pokontrolne.

Niezależnie od powyższego zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono:

1. naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. wyrażające się w bezzasadnym wydaniu zarządzenia pokontrolnego w sytuacji, gdy materiał dowodowy dotyczący sytuacji skarżących w badanym okresie nie pozwalał na wydanie jakichkolwiek zarządzeń, nakazów czy zakazów wobec stron w świetle okoliczności, że organ nie dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego, pominął wyjaśnienia strony i racjonalną ocenę stanu faktycznego, co doprowadziło do zbędnego nakazania Spółce przestrzegania zasad, których już z najwyższą starannością przestrzega,

2. naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. art. 23 ust. 1 ustawy o odpadach wyrażające się w błędnym jego zastosowaniu i wykładni polegające na przyjęciu, że Spółka naruszyła zasady prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów, podczas gdy: po pierwsze ustawa o odpadach nie przesądza o ramach czasowych, które muszą zaistnieć aby można było mówić o nieselektywnym magazynowaniu, a zatem, w braku jakiegokolwiek skutku, nie można mówić o powyższym naruszeniu w przypadku strony, po drugie - Spółka nie ma wpływu na sytuacje zmieszania odpadów przez klientów PSZOK, a zatem nie może za takie sytuacje ponosić odpowiedzialności w braku jakiejkolwiek winy, tym bardziej, że dochowuje najwyższej staranności w swoim działaniu w zakresie, na który ma wpływ,

3. naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 34 i art. 3 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym wyrażające się w błędnym jego zastosowaniu i wykładni polegające na przyjęciu, że Spółka naruszyła zakaz umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami, podczas gdy, podobnie jak przy drugim zarzucie skargi, po pierwsze ustawa o odpadach, do której odsyła art. 3 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym nie przesądza o ramach czasowych, które muszą zaistnieć aby można było mówić o nieselektywnym magazynowaniu, a zatem, w braku jakiegokolwiek skutku, nie można mówić o powyższym naruszeniu w przypadku strony, po drugie zaś Spółka nie ma wpływu na sytuacje zmieszania odpadów przez klientów PSZOK, a zatem nie może za takie sytuacje ponosić odpowiedzialności w braku jakiejkolwiek winy, tym bardziej, że dochowuje najwyższej staranności w swoim działaniu w zakresie, na który ma wpływ,

4. naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś. i art. 1 u.i.o.ś. wyrażające się w ich błędnej wykładni i zastosowaniu polegające na odmowie zmiany zarządzenia pokontrolnego w części uznanej przez organ za bezzasadną, podczas gdy w sytuacji dezaktualizacji zarządzenia pokontrolnego w części, mając na względzie cel jego wydania, organ może i powinien takie zarządzenie w części uchylić, zaś wykładnia zawężająca, literalna, na którą powołuje się organ (brak przepisu przewidującego możliwość zmiany lub uchylenia zarządzenia) jedynie utrwala niewłaściwy kierunek orzekania w oparciu o bardzo wybrakowany i przestarzały akt prawny, jakim jest ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska.

W związku z powyższym wniesiono o wniesiono o uchylenie zarządzenia w całości i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest realizowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa, a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Przedmiotem kontroli legalności działania administracji publicznej w niniejszej sprawie jest opisane na wstępie zarządzenie pokontrolne wydane przez PWIOŚ w związku z kontrolą przeprowadzoną w Z. Sp. z o.o. w C.

Podstawę materialną do wydania tego aktu stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 824 ze zm.; dalej: "u.i.o.ś.). Zgodnie z tym przepisem na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś. kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Stosownie do art. 31a ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. niepoinformowanie w wyznaczonym terminie organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą organu Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych, stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

Zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej. Zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś może być zaskarżone do sądu administracyjnego zatem jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe stanowisko jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r, II GSK 1009/08, wyrok NSA z 23 września 2022 r., III OSK 1239/21, wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1156/15; por. także: K. Gruszecki, Zarządzenie pokontrolne jako akt administracji publicznej. Glosa do wyroku WSA z dnia 20 maja 2009 r., II SA/Sz 303/08, GSP-Prz.Orz. 2012/4/71-78 ).

Wbrew zarzutom skargi, zaskarżone zarządzenie zostało prawidłowo skierowane do Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. Z powołanego art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. wynika jednoznacznie, że w przypadku, gdy kontrolę przeprowadzono w jednostce organizacyjnej, zarządzenie pokontrolne adresuje się do kierownika tej jednostki. W orzecznictwie - na tle wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. wobec spółek kapitałowych - przyjmuje się, że wspomniane zarządzenia powinny być kierowane do członków zarządu uprawnionych do prowadzenia spraw spółki na dzień wydawania tego aktu (por. przykładowo wyrok NSA z 19 października 2021 r., III OSK 4077/21, wyrok WSA w Opolu z 23 listopada 2021 r. II SA/Op 359/21, wyrok WSA w Warszawie z 21 października 2020 r., IV SA/Wa 1379/20). W niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja zaistniała – zaskarżone zarządzenie skierowane zostało do Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. zgodnie ze wskazanym wyżej art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., tym samym zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.

Inną kwestią jest możliwość zaskarżenia powyższego zarządzenia do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zarządzenie pokontrolne, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. mimo, że adresowane do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, w istocie stwierdza obowiązki prawne, jakie, w ocenie organu Inspekcji, ciążą na tej jednostce z mocy przepisów prawa lub decyzji z zakresu ochrony środowiska. Tym samym wynikła na tle takiego zarządzenia sprawa administracyjna dotyczy interesu prawnego kontrolowanej jednostki w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że to ta jednostka, a nie jej kierownik, jest legitymowana do wniesienia skargi na zarządzenie pokontrolne skierowane do jej kierownika.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2163/21, jakkolwiek zarządzenie pokontrolne poddaje się kognicji sądów administracyjnych, to jednak zakres tej kontroli nie jest taki sam, jak w przypadku kontroli decyzji lub postanowienia wydanych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Wynika to ze specyfiki zarządzenia pokontrolnego, które powinno wskazywać adresatowi nieprawidłowości w zakresie nałożonych na niego obowiązków o charakterze publicznoprawnym w przedmiocie ochrony środowiska. Zarządzenie pokontrolne wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska powinno m.in. nakładać następujące obowiązki na jego adresata w zależności od występującego w danej sprawie stanu faktycznego i stanu prawnego. Po pierwsze, usunięcie ustalonych naruszeń w jego działalności, które są związane z nieprzestrzeganiem odpowiednich przepisów materialnego prawa ochrony środowiska. Po drugie, jeżeli zachodzi taka okoliczność, wystąpienie do właściwego miejscowo i rzeczowo organu ochrony środowiska w celu "uporządkowania" stanu formalnoprawnego kontrolowanego podmiotu w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej oddziaływującej na środowisko. Po trzecie, określenie planowanych działań, które powinny zapobiegać wystąpieniu tego rodzaju nieprawidłowej działalności gospodarczej uciążliwej dla środowiska. Zarządzenie pokontrolne nie stanowi sankcji administracyjnej, ponieważ nie nakłada dodatkowych obowiązków, lecz stanowi tylko "przypomnienie" o obowiązkach, które wynikają z przepisów prawa ochrony środowiska regulujących działalność danego przedsiębiorcy. Na podstawie tak zakreślonych ram prawnych w zakresie dokonywanej przez wojewódzki sąd administracyjny kontroli legalności zarządzenia pokontrolnego stwierdzić należy, że sąd ten nie jest uprawniony do badania legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. W takiej sytuacji, przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Z tego względu do wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów z ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) odnośnie ustaleń stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1091/21 oraz z 20 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1242/21).

Zarządzenie pokontrolne, w przeciwieństwie do decyzji wymierzającej karę za naruszenie wymagań ochrony środowiska, ma formę sygnalizacyjną i adresat takiego zarządzenia w zakreślonym terminie jest zobowiązany do wyjaśnienia jakie działania w związku z tym zarządzaniem podjął. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., strona może więc skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte postępowanie administracyjne przewidziane przepisami stosownej ustawy z zakresu materialnego prawa ochrony środowiska (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2479/17).

Charakter prawny zarządzania pokontrolnego powoduje, że Sąd rozpoznając skargę na takie zarządzenie dokonuje badania w zakresie sprawdzenie czy: kontrola została przeprowadzona przez właściwy, powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli oraz czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (por. art. 2 ust. 1 omawianej ustawy), co nie jest przedmiotem sporu.

Nie budzi też zastrzeżeń treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, która koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli, a ponadto treść tego zarządzenia znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Skarżąca, zarzucając organowi niewyjaśnienie sprawy, w istocie nie kwestionowała ustaleń faktycznych w takim ich zakresie, jaki był istotny z punktu widzenia mających zastosowanie przepisów prawa materialnego.

I tak, w punkcie 1. zarządzenia organ zarządził prowadzić selektywną zbiórkę odpadów. Jako podstawę prawną wskazano art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.). Zgodnie z wskazanym przepisem odpady są zbierane w sposób selektywny.

Natomiast w punkcie 2. zarządzenia organ nakazał natomiast przestrzegać zakazu umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami. Jako podstawę prawną wskazano art. 34 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1622 ze zm.), zgodnie z którym zakazuje się umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami.

Z protokołu kontroli wynika, że Spółka dopuściła się nieselektywnego zbierania odpadów i umieszczania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego łącznie z innymi odpadami. W worku big-bag, zlokalizowanym pod wiatą magazynową, znajdowały się bowiem odpady w postaci metali, kabli elektrycznych i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Zaistniała sytuacja niezgodna jest zatem z przepisem art. 23 ust. 1 ustawy o odpadach, który nakazuje zbierać odpady w sposób selektywny. Zużyty sprzęt znajdujący się na kontrolowanym terenie magazynowany był łącznie z innymi odpadami, co jest niezgodne z art. 34 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Sposób magazynowania odpadów znajduje potwierdzenie w sporządzonej dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do protokołu.

Sąd podziela stanowisko organu, że wyjaśnienia Spółki nie potwierdzają selektywnego zbierania odpadów i umieszczania zużytego sprzętu elektrycznego oraz elektronicznego odrębnie od innych odpadów. Podnoszona w skardze argumentacja, że o naruszeniu przez Spółkę zasad selektywnej zbiórki odpadów można mówić jedynie w sytuacji, gdyby to pracownicy skarżącej zbierali odpady nieselektywnie, podczas gdy do naruszeń takich dochodziło jedynie w sytuacji, gdy klienci PSZOK nieprawidłowo pozostawiali odpady w pojemniku lub worku do tego nieprzeznaczonym pozostaje bez znaczenia. Skarżąca Spółka, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się gospodarowaniem odpadów, zobowiązana jest bowiem do zachowania należytej staranności w segregowaniu oraz magazynowaniu odpadów. Obowiązek ten, w ocenie Sądu, aktualizuje się w momencie przejęcia posiadania odpadów. Powyższe naruszenia, jak już wspomniano, zostały udokumentowane protokołem oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną, a Spółka tego nie zakwestionowała żadnym skutecznym przeciwdowodem.

Podobnie, w ocenie Sądu, bez znaczenia dla sprawy pozostaje podnoszona przez skarżących okoliczność, że wskazane uchybienia nie miały w konsekwencji żadnego negatywnego wpływu na zdrowie i życie ludzi bądź na środowisko, albowiem odpady nie uległy wymieszaniu ani nie zmieniły swojej właściwości a w ostateczności zostały zebrane i zagospodarowane w sposób selektywny. Podkreślić ponownie należy, że organ wydając zarządzenie pokontrolne nie dokonuje oceny, czy stwierdzone uchybienie w zakresie przestrzegania przepisów prawa ochrony środowiska miało wpływ na zdrowie i życie ludzi bądź na środowisko, a jedynie ogranicza się do stwierdzenia popełnienia uchybień. W okresie objętym kontrolą miały miejsce zaistniałe nieprawidłowości, w związku z czym organ prawidłowo stwierdził w protokole kontroli ich zaistnienie, nakazując podjęcie działań zmierzających do ich wyeliminowania i przestrzegania nakazów wynikających z wskazanych przepisów prawa. Trzeba też wskazać, że zarządzenie pokontrolne jest stosunkowo najłagodniejszą formą reakcji na ustalenia kontroli, w którym stwierdza się naruszenie konkretnego obowiązku prawnego dotyczącego ochrony środowiska.

W punkcie 3. zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego organ nakazał przyjmowanie do składowania odpadów, w stosunku do których sporządzona została podstawowa charakterystyka odpadów oraz przeprowadzono testy zgodności, o ile są wymagane. Jako podstawę wskazano art. 109 pkt 1, art. 110, art. 113 ustawy o odpadach. Zgodnie ze wskazanymi przepisami do składowania na składowisku odpadów mogą być dopuszczone wyłącznie odpady, w stosunku do których została sporządzona podstawowa charakterystyka odpadów, przeprowadzono testy zgodności, o ile są wymagane z art. 113 (art. 109 pkt 1). Podstawową charakterystykę odpadów sporządza wytwórca lub posiadacz odpadów odpowiedzialny za gospodarowanie odpadami, kierujący odpady do składowania na składowisko odpadów, a w przypadku odpadów komunalnych - podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, o którym mowa w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 110 ust. 1 wskazanej ustawy).

Z protokołu kontroli wynika, że Spółka podczas przeprowadzonej kontroli nie okazała podstawowych charakterystyk odpadów i testów zgodności dla przyjmowanych do składowania w okresie objętym kontrolą odpadów o kodach: 15 02 03, 17 02 03, 17 04 11, 20 01 99, 20 02 03, 20 03 03, 20 03 06, 20 03 07. W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ uwzględnił, że Spółka dołączyła do pisma z dnia 27 grudnia 2023 r., zawierającego wyjaśnienia do protokołu kontroli, nieokazane podczas kontroli podstawowe karty charakterystyki odpadów dla odpadów: 15 02 03, 17 02 03, 17 04 11, 20 02 03, 20 03 03 i 20 03 06 oraz wyjaśniła, że w latach 2022 - 2023 nie składowała odpadów o kodzie 20 01 99. Organ zauważył jednak, że Spółka nie okazała natomiast karty charakterystyki i testów zgodności dla odpadów o kodzie 20 03 07. W konsekwencji prawidłowo przyjął do naruszenia w tym zakresie doszło z uwagi na nieokazanie dokumentacji dla odpadów o kodzie 20 30 07. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że wprawdzie w piśmie z dnia 17 stycznia 2024 r. Spółka dołączyła dokumentację potwierdzającą sporządzenie podstawowej charakterystyki odpadów oraz przeprowadzenie testu zgodności dla odpadów o kodzie 20 03 07, niemniej jednak nadesłanie powyższych dokumentów nastąpiło już po wydaniu zarządzenia pokontrolnego.

Wbrew oczekiwaniom skarżącej spółki organ, pomimo uwzględnianie powyższej okoliczności, nie miał możliwości zmiany zarządzenia pokontrolnego. Wynikający z art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. zakres kompetencji wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska związany jest bowiem ściśle z ustaleniami przeprowadzonej kontroli a sprowadza się do możliwości: wydania zarządzenia pokontrolnego do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; wydania na podstawie odrębnych przepisów decyzji administracyjnej; wszczęcia egzekucji, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. zawiera zamknięty katalog uprawnień organu. Niewątpliwie zaś przepisy szczególne nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

W rezultacie, zdaniem Sądu, ani przepis art. 12 ust. 1 u.i.o.ś., ani też żaden inny przepis obowiązującego prawa, nie upoważnia organu do zmiany zarządzenia pokontrolnego, czy to z urzędu, czy na wniosek strony. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zarządzenie pokontrolne, nie będąc decyzją, nie podlega trybom szczególnym zmiany decyzji, przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym, organ nie może w sposób dowolny zmieniać wydanych rozstrzygnięć (zarządzeń pokontrolnych), czy to na korzyść, czy też niekorzyść strony w sytuacji, gdy nie znajduje to umocowania w powszechnie obowiązującym przepisie prawa (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 485/12, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 380/22). Zmiana taka nie jest także możliwa w trybie tzw. autokontroli dokonywanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. w związku z wniesioną skargą do sądu administracyjnego. W tym bowiem przypadku przesłanką jest uwzględnienie skargi w całości, co w przedmiotowej sprawie nie było możliwe.

Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się zarzucanych przez stronę skarżącą uchybień przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, w związku z czym oddalił obie wniesione skargi: skargę Z. Sp. z o.o. na podstawie art. 151 p.p.s.a., a skargę A. R. dodatkowo na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.