Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1544/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 135, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 100 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 64/22 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz E. M. kwotę 1 304 (słownie: jeden tysiąc trzysta cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 30 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 64/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę obywatela A., E. M. (dalej: "skarżący" lub "cudzoziemiec"), na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z [...] października 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] marca 2021 r., nr [...], orzekającą o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

2.1. W dniu [...] stycznia 2021 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z treścią wniosku, celem pobytu cudzoziemca miało być wykonywanie pracy na rzecz [...] sp. z o.o.

2.2. Wojewoda wspomnianą wyżej decyzją z [...] marca 2021 r., na podstawie art. 100 ust. 2 w zw. z art. 117a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 35 z późn. zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach", "u.o.c.") odmówił cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że cudzoziemiec, decyzją Wojewody z [...] marca 2020 r., otrzymał zezwolenie na pobyt czasowy, uprawniające jednocześnie do wykonywania pracy na rzecz firmy [...] sp. z o.o. Skarżący nie udokumentował, że podjął zatrudnienie u tego pracodawcy. Cudzoziemiec, pomimo skutecznie doręczonego wezwania, nie dostarczył świadectwa pracy, jak również dokumentów potwierdzających dopełnienie obowiązku z art. 113 ustawy o cudzoziemcach. W decyzji Wojewody z [...] marca 2020 r. zostało zawarte pouczenie z art. 113 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym strona jest zobligowana, w terminie 15 dni roboczych, do poinformowania wojewody o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 100 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że do dnia wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia do akt sprawy nie dołączono dokumentów potwierdzających, że pracodawca posiada środki finansowe lub źródła dochodu niezbędne do pokrycia zobowiązań wynikających z powierzenia pracy cudzoziemcowi (art. 117a u.o.c.).

2.3. Szef Urzędu decyzją z [...] października 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do wyjaśnień pełnomocnika skarżącego oraz jego oświadczenia o braku stosownego pouczenia o obowiązku wynikającym z art. 113 ustawy o cudzoziemcach, organ odwoławczy zauważył, że przepisy nie nakładają na organ administracji w przedmiotowej sprawie obowiązku tłumaczenia wydanej przez niego decyzji na język obcy. W poprzednim postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec był reprezentowany przez pełnomocnika (A. S.), w związku z czym ponosi on odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda nie został poinformowany o niepodjęciu przez cudzoziemca pracy na rzecz pracodawcy wskazanego w decyzji z [...] marca 2020 r. W konsekwencji cudzoziemiec nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 113 ustawy o cudzoziemcach, co uprawniało organy do odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia na podstawie art. 100 ust. 2 u.o.c.

2.4. Zaskarżonym wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę cudzoziemca na decyzję Szefa Urzędu z [...] października 2021 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie organy administracji publicznej, na podstawie art. 100 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, odmówiły udzielenia skarżącemu kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na nie wywiązanie się przez niego z obowiązku nałożonego mocą art. 113 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący twierdzi, że o obowiązku nie został pouczony w języku dla niego zrozumiałym, stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach. Odnosząc się do skuteczności poinformowania cudzoziemca o obowiązku wynikającym z art. 113 ustawy o cudzoziemcach, WSA w Warszawie przypomniał, że Kodeks postępowania administracyjnego i ustawa o cudzoziemcach nakładają na organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie administracyjne szeroko pojęty obowiązek dbania o ochronę i realizację procesowych uprawnień strony w postępowaniu. Sąd wojewódzki wskazał, że decyzja Wojewody z [...] marca 2020 r. o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do [...] marca 2021 r. w celu wykonywania pracy na rzecz[...] sp. z o.o. zawierała pouczenie (w języku polskim), że zgodnie z art. 113 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy, zawiadamia wojewodę, który udzielił tego zezwolenia, w terminie 15 dni roboczych, o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia. Decyzja ta została skutecznie doręczona pełnomocnikowi cudzoziemca, władającemu językiem polskim. Sąd wojewódzki stwierdził więc, że niewątpliwie obowiązek z art. 9 k.p.a. został zrealizowany. Skoro zaś cudzoziemiec reprezentowany był przez pełnomocnika, powierzył mu prowadzenie sprawy administracyjnej, to jak słusznie przyjęły organy, nie zachodziła potrzeba, aby jeszcze dodatkowo pouczać cudzoziemca, pisemnie w języku dla niego zrozumiałym, o obowiązku wynikającym z art. 113 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Sądu, to do pełnomocnika strony należało przekazanie decyzji mocodawcy, poinformowanie go o jej treści, obowiązkach z niej wynikających, a w razie wątpliwości istniała możliwość skorzystania z usług tłumacza. Twierdzenie skarżącego, że nie wiedział, że jest zobowiązany do powiadomienia Wojewody o ustaniu przyczyn udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, oraz że nie został pouczony o takim obowiązku w języku dla niego zrozumiałym, może być jedynie skutkiem niepoinformowania cudzoziemca o treści decyzji z [...] marca 2020 r. przez ustanowionego pełnomocnika, brakiem zrozumienia przez cudzoziemca jej treści, ewentualnie może być rozpatrywane w kategoriach próby usprawiedliwienia się w sytuacji niedopełnienia przez cudzoziemca nałożonego obowiązku. Sąd wojewódzki za prawidłowe uznał poglądy prawne prezentowane w przywołanym przez skarżącego wyroku NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 790/20, ale podkreślił, że odnosił się on do sytuacji, w której cudzoziemiec nie był reprezentowany przez pełnomocnika, a zatem zachodziła konieczność zawarcia przez organy stosownego pouczenia cudzoziemca, stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach. To do pełnomocnika strony należy przekazanie decyzji mocodawcy, poinformowanie go o jej treści, obowiązkach z niej wynikających. Bez znaczenia w tym względzie, zdaniem WSA w Warszawie, jest fakt, że pełnomocnik strony nie był profesjonalny, ponieważ przyjęcie na siebie roli pełnomocnika oznacza podjęcie się czynności za stronę. Sama kwestia czy osoba udzielająca porad prawnych i występująca jako pełnomocnik może być określona, czy też nie, profesjonalnym pełnomocnikiem nie ma znaczenia dla sprawy.

3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył E. M., zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając mu:

1. naruszenie 9 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 100 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego, podczas gdy prawidłowa subsumpcja stanu faktycznego sprawy nie dawała podstaw do obciążenia skarżącego negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z dyspozycji art. 100 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z powodu nieznajomości prawa przez skarżącego oraz niepoinformowania skarżącego o konieczności zawiadomienia właściwego wojewody, w terminie 15 dni roboczych, o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia, w języku zrozumiałym dla skarżącego, to jest w języku azerskim lub rosyjskim;

2. naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego wobec przyjęcia przez Sąd, że organ administracji publicznej może bez uzasadnionej przyczyny odstąpić od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, podczas gdy wskazany przepis wprost stanowi, że organy administracji publicznej są zobowiązane nie odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a w sprawach o stanie faktycznym tożsamym ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, tj. w sprawach prowadzonych przez Wojewodę [...] pod sygn. akt [...] oraz [...] organ zajął stanowisko identyczne jak skarżący w toku niniejszej sprawy;

3. naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego wobec przyjęcia przez Sąd, że organ nie ma obowiązku informowania cudzoziemca o jego obowiązkach w języku dla niego zrozumiałym, jeśli cudzoziemiec jest reprezentowany przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, wobec czego Wojewoda [...] nie był zobowiązany do poinformowania skarżącego o obowiązku zgłoszenia zakończenia wykonywania pracy na rzecz podmiotu, dla którego zostało wydanie zezwolenie na wykonywanie pracy, w terminie 15 dni roboczych, w języku zrozumiałym dla cudzoziemca, podczas gdy wskazany przepis oraz orzecznictwo stanowi, że organ prowadzący postępowanie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy poucza cudzoziemca pisemnie w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, także w sytuacji, gdy cudzoziemiec jest reprezentowany przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, a w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, prowadzonym przez Wojewodę [...] skarżący nie został w zrozumiałym dla niego języku poinformowany o obowiązku zawiadomienia właściwego wojewody o zakończeniu wykonywania pracy na rzecz podmiotu, dla którego zostało wydane zezwolenie na wykonywanie pracy, w terminie 15 dni roboczych, a Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku pouczać cudzoziemca w języku zrozumiałym, w przypadku gdy cudzoziemiec działał przez nieprofesjonalnego pełnomocnika;

4. naruszenie art. 7a § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 100 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego wobec przyjęcia przez Sąd, że organy zastosowały prawidłową wykładnię art. 100 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, gdy wykładnia ta jest niekorzystna dla skarżącego i doprowadziła do uznania, że skarżący z własnej winy nie wykonał obowiązku powiadomienia Wojewody, który udzielił zezwolenia, w terminie 15 dni roboczych, o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia, a także doprowadziła do rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego wątpliwości dotyczących odmowy udzielenia kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się oświadczenie cudzoziemca, w którym skarżący oświadczył, że nie wiedział, że jest zobowiązany do powiadomienia Wojewody o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy ani nie został pouczony o takim obowiązku w języku dla niego zrozumiałym;

5. naruszenie art. 15 k.p.a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, mającego wpływ na wynik sprawy, w zw. z art. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego wobec przyjęcia, że organ drugiej instancji nie był zobowiązany do badania przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w przypadku niezłożenia przez cudzoziemca zawiadomienia o ustaniu podstawy wydanego zezwolenia na pobyt czasowy, co naruszyło prawo skarżącego do rozpoznania sprawy merytorycznie przez organy obu instancji oraz niezastosowanie i niewskazanie skarżącemu przesłanek zależnych od skarżącego, które nie zostały na dzień wydania decyzji organu drugiej instancji spełnione lub wykazane, co w konsekwencji doprowadziło do braku rozpoznania przesłanek do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej;

6. naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 100 ust. 2 oraz art. 113 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego w sytuacji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy pierwszej i drugiej instancji, braku uwzględnienia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady kierowania się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, a w konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz uznania, że w niniejszym postępowaniu zachodzą przesłanki do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podczas gdy odmowa zezwolenia na pobyt czasowy zgodnie z art. 100 ust. 2 w zw. z art. 113 ustawy o cudzoziemcach ma jedynie charakter fakultatywny, mający na celu karanie cudzoziemców rażąco naruszających obowiązujące przepisy, a w niniejszej sprawie występują następujące okoliczności:

a. skarżący nie został poinformowany o konieczności zawiadomienia właściwego Wojewody, w terminie 15 dni roboczych, o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia, w języku zrozumiałym dla skarżącego,

b. w aktach niniejszej sprawy znajdują się wszystkie dokumenty uzasadniające udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, które potwierdzają źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania przez skarżącego w okresie oczekiwania na wydanie zezwolenia na pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,

c. utrzymanie w mocy zaskarżonej negatywnej decyzji organu pierwszej instancji stanowi nadmierną sankcję wobec skarżącego, pomimo braku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego,

d. utrzymanie w mocy zaskarżonej negatywnej decyzji organu pierwszej instancji nie odnosi się do przedstawionych w toku postępowania wyjaśnień skarżącego na okoliczność niedopełnienia obowiązku z art. 113 ustawy o cudzoziemcach (oświadczenie z 16 kwietnia 2021 r.), jak również nie uzasadnia właściwie zastosowania art. 100 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne wskazanie okoliczności faktycznych w kontekście ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, na jego rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie wniósł ponadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

3.2. Zarządzeniem z [...] lutego 2023 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ale nie wszystkie zawarte w niej zarzuty okazały się zasadne.

4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

4.3. Na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 100 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 9 k.p.a. (punkty 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej). Istota sporu, w kontekście tych podstaw skargi kasacyjnej, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ udzielający zezwolenia na pobyt czasowy zobowiązany jest pouczyć cudzoziemca, będącego adresatem decyzji, reprezentowanego w tym postępowaniu przez pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym, w języku zrozumiałym dla cudzoziemca, o obowiązku zawiadomienia wojewody, który udzielił tego zezwolenia, w terminie 15 dni roboczych, o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.

4.4. Należy zauważyć, że obowiązek informacyjny w postępowaniu administracyjnym został uregulowany w art. 9 k.p.a. Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach zasada ogólna wynikająca z art. 9 k.p.a. została przez ustawodawcę uszczegółowiona. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.c., organ prowadzący postępowanie w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy poucza pisemnie cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Przepis ten nie wyłącza więc stosowania art. 9 k.p.a., ale stawia wyższe wymagania w zakresie informacji udzielonej przez organ w sprawach wymienionych w art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (por. np. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 790/20, CBOSA). W przywołanym orzeczeniu NSA z 8 grudnia 2020 r., podobnie jak w wyroku NSA z 4 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3294/19, przyjęto, że w sytuacji, gdy cudzoziemiec był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (tj. będącego adwokatem lub radcą prawnym), nie zachodzi potrzeba, aby jeszcze dodatkowo pouczać go pisemnie, w języku dla niego zrozumiałym, o obowiązku wynikającym z art. 113 ustawy o cudzoziemcach. To do zawodowego pełnomocnika strony należy przekazanie decyzji mocodawcy, poinformowanie go o jej treści, obowiązkach z niej wynikających, a w razie wątpliwości zawsze istniała możliwość skorzystania z usług tłumacza. Równocześnie, w wyroku NSA z 8 grudnia 2020 r. stwierdzono, że w sytuacji, gdy cudzoziemiec nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zachodzi konieczność zawarcia przez organy stosownego pouczenia cudzoziemca, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, czyli w języku dla niego zrozumiałym. W orzeczeniu tym podkreślono równocześnie, że prowadzenie postępowania w języku polskim i obowiązek składania wniosków w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o cudzoziemcach w języku polskim nie wyłącza konieczności pouczania cudzoziemca na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy w języku dla niego zrozumiałym. Rozwijając tę linie orzeczniczą, NSA w wyroku z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1112/22 (CBOSA), przyjął, że również w sytuacji, w której cudzoziemiec jest w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy reprezentowany przez pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym, zachodzi potrzeba pouczenia przez organ cudzoziemca, w języku dla niego zrozumiałym, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.c., o obowiązywaniu zasady przewidzianej w art. 113 ust. 1 u.o.c. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela to stanowisko. W szczególności, wymaga podkreślenia, że obowiązek, o którym mowa w art. 113 ust. 1 u.o.c., nie jest w istocie obowiązkiem o charakterze procesowym. Obowiązek ten aktualizuje się bowiem już po zakończeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, a jego niewykonanie może być okolicznością istotną z punktu widzenia rozstrzygnięć w innych postępowaniach (zob. np. art. 100 ust. 2, art. 101 pkt 1 oraz art. 302 ust. 1 pkt 15 u.o.c.). W tym kontekście należy zwrócić uwagę na istotną różnicę, jaka zachodzi pomiędzy zakresem obowiązków pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym a zakresem obowiązków pełnomocnika niezawodowego, w aspekcie konsekwencji naruszenia przez cudzoziemca powinności z art. 113 ust. 1 u.o.c. Otóż adwokaci i radcowie prawni świadczą pomoc prawną, wykonując zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad deontologii zawodowej (zob. art. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. z 2020 r. poz. 1651 oraz art. 3 ust. 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, Dz. U. z 2020 r. poz. 75). Profesjonalny charakter działalności adwokatów i radców prawnych, w powiązaniu z obowiązkiem rzetelnego reprezentowania interesów klienta oraz kierowania się ich dobrem, nakłada na tych zawodowych pełnomocników, reprezentujących cudzoziemca w sprawie w sprawie o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, obowiązek przekazania klientowi wszystkich istotnych informacji związanych z uzyskaną na rzecz klienta decyzją pobytową. Dotyczy to również zawartych w tej decyzji pouczeń oraz wyjaśnienia znaczenia i skutków uchybienia obowiązkowi z art. 113 ust. 1 u.o.c. Brak jest natomiast wystarczających podstaw prawnych do tego, aby obowiązek poinformowania reprezentowanej strony o treści art. 113 u.o.c. rozciągać również na pełnomocników niezawodowych. Zakres obowiązków tego rodzaju pełnomocników jest ograniczony do czynności procesowych podejmowanych za stronę w ramach danego postępowania administracyjnego. Wyżej wskazano, że obowiązek, o którym mowa w art. 113 ust. 1 u.o.c., nie jest w istocie obowiązkiem o charakterze procesowym. Podsumowując, w świetle art. 100 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 9 k.p.a., organ udzielający zezwolenia na pobyt czasowy zobowiązany jest pouczyć cudzoziemca będącego adresatem decyzji, reprezentowanego w tym postępowaniu przez pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym, w języku zrozumiałym dla tego cudzoziemca, o obowiązku zawiadomienia wojewody, który udzielił tego zezwolenia, w terminie 15 dni roboczych, o ustaniu przyczyny udzielenia zezwolenia.

4.5. W realiach niniejszej sprawy nie było kwestią sporną, że skarżący, w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji pobytowej z [...] marca 2020 r., był reprezentowany przez pełnomocnika, który nie był adwokatem lub radcą prawnym. Z treści tej decyzji wynika również, że pouczenie o treści art. 113 u.o.c. zostało sporządzone w języku polskim. Organy nie podważyły również wiarygodności oświadczenia cudzoziemca co do słabej znajomości języka polskiego, nieobejmującej treści pism urzędowych. W takim układzie procesowym, brak było podstaw do zastosowania przez organy podstawy odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, przewidzianej w art. 100 ust. 2 u.o.c.

4.6. Zasadność zarzutu naruszenia art. 100 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 u.o.c. determinuje zasadność zarzutów sformułowanych w punktach 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej (naruszenia zasady dwuinstancyjności z powiązaniu z zasadą praworządności oraz prawdy obiektywnej). Szef Urzędu ograniczył bowiem swoje rozważania do kwestii prawidłowości zastosowania przez Wojewodę art. 100 ust. 2 u.o.c. (s. 5 uzasadnienia decyzji organu II instancji). Szef Urzędu nie analizował natomiast drugiej z powołanych przez Wojewodę podstaw odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia, tj. przesłanki wynikającej z art. 117a u.o.c. Skoro oceny Szefa Urzędu co do wystąpienia przesłanki z art. 100 ust. 2 u.o.c. okazały się niezgodne z prawem, to brak było podstaw do odstąpienia przez Szefa Urzędu od rozpoznania sprawy w odniesieniu do drugiej z przyjętych przez Wojewodę, podstaw odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia.

4.7. Bezzasadne okazały się natomiast zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące art. 8 § 2 k.p.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest, przede wszystkim, ustalenie stabilnego, jednolitego, wieloletniego oraz znanego publicznie postępowania organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. Po drugie, w ramach zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań można powoływać się tylko na praktykę zgodną z prawem (por. np. wyrok NSA z 21 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1871/20, CBOSA). W świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.), zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań nie może bowiem doprowadzić do niestosowania przez organy administracji norm prawa materialnego. Innymi słowy, organ może zmienić swoje stanowisko, jeżeli dotychczasowa praktyka była sprzeczna z prawem. Stąd też w powołanym przepisie jest mowa o nieodstępowaniu od utrwalonej praktyki "bez uzasadnionej przyczyny". Warto przy tym zaznaczyć, że jedną z przeszkód do zastosowania zasady uzasadnionych oczekiwań jest m.in. ustalenie, że sprzeciwia się temu interes publiczny leżący u podstaw wydania zaskarżonego aktu (zob. np. uzasadnienie wyroku NSA z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 494/17, CBOSA i przytoczone tam orzeczenia TSUE i piśmiennictwo). W realiach niniejszej sprawy nie jest spełniony pierwszy z przytoczonych warunków. Otóż nie ma dowodów na to, że Wojewoda lub Szef Urzędu, orzekając w podobnych sprawach, jednolicie, od wielu lat, pouczali strony reprezentowane przez niezawodowych pełnomocników o treści art. 113 ust. 1 u.o.c., w języku zrozumiałym dla cudzoziemca.

4.8. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Odnosząc się do tego zarzutu należy przede wszystkim podnieść, że sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie jest sprawą, której przedmiotem jest nałożenie na cudzoziemca obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Przedmiotem tego postępowania jest przyznanie cudzoziemcowi uprawnienia w postaci tytułu pobytowego. W tym kontekście tylko uzupełniająco należy wskazać, że w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) – por. np. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19; wyrok NSA z 3 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, OSP 2021/7-8/64; wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., I OSK 1140/20, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2794/18.

4.9. Szef Urzędu, rozpoznając ponownie sprawę, będzie miał na uwadze wskazane wyżej oceny prawne. Z ocen tych wynika, że w sprawie nie było podstaw do odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowego zezwolenia na podstawie art. 100 ust. 2 u.o.c.

4.10. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.

4.11. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.