Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 46/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 107 ust. 5 pkt 23 i art. 102 ust. 5 pkt 24a, art. 50 ust. 18, ust.20
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 68 § 1 i § 2,art. 54 § 1 pkt 3 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 12, 35, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a.,  art. 6, art. 7a, art. 8, i art. 9 k.p.a, art. 107, art. 106 § 3, art. 77 § 1,art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi N. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 grudnia 2022 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm., dalej "u.ś.o.z.") oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COV1D-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "organ I instancji") z 20 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia N. R. (dalej: "Strona", "Skarżąca") obowiązku poniesienia przez nią jako osobę nieuprawnioną kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, kosztów świadczeń zdrowotnych oraz kosztów zrealizowanych recept.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 26 lipca 2016 roku [...] Oddział Wojewódzki NFZ skierował do Strony pismo z informacją o nieposiadaniu przez nią praw do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ w okresie od 1 października 2014 roku do 16 maja 2015 roku. W związku z faktem, że w trakcie tego okresu udzielono Stronie świadczeń wniósł o przedstawienie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do nich w tym terminie. Do powyższego pisma Strona nie odniosła się.

Wobec tego w dniu 8 stycznia 2018 roku organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez Stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz we wskazanym okresie, o czym poinformował Stronę. Poza tabelą z wykazem sfinansowanych przez NFZ świadczeń i ich kosztach, zawiadomienie zawierało informację o możliwości przedstawienia przez Stronę dokumentów potwierdzających prawa do świadczeń

w omawianym okresie i dokonania wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 30 dni od dnia odebrania zawiadomienia. Strona otrzymała też możliwość zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją oraz złożenia dodatkowych dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie. Strona nie ustosunkowała się treści pisma i nie skorzystała ze swoich praw.

W dniu 20 lutego 2018 roku organ I instancji poinformował Stronę

o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, możliwości zapoznania się z zebranym materiałem i odniesienia się do niego. Wobec braku odpowiedzi, w dniu 20 marca 2018 roku wydał decyzję nr [...] ustalającą obowiązek poniesienia przez Stronę jako osobę nieuprawnioną kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie od 11.03.2015 r. do 13.03.2015 r. w rodzaju leczenie szpitalne w wysokości [...] zł; kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych w dniu 02.04.2015 r. w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w wysokości [...] zł; kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych w okresie od 16.04.2015 do 20.04.2015 r. w rodzaju leczenie szpitalne w wysokości [...] zł, kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych w dniu 6.05.2015 r. w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w wysokości [...] zł; kosztów zrealizowanych recept wystawionych: 18.03.2015 r., 01.04.2015 r., 20.04.2015 r. i 06.05.2015 r. na łączną kwotę refundacji leków [...] zł, co razem stanowiło kwotę [...]zł.

Organ I instancji ustalił, że z danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (CWU) prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynikało, że w okresie 25 lutego 2014 roku - 1 października 2014 roku Strona miała własny tytuł do ubezpieczenia jako osoba zatrudniona przez płatnika składek A. Sp. z o.o. Po tym okresie, w myśl art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach przez kolejne 30 dni, czyli do 1 listopada 2014 roku, zachowywała prawo do świadczeń finansowanych przez Fundusz.

Kolejny tytuł do ubezpieczenia Strona zyskała 14 maja 2015 roku, zatrudniając się u płatnika składek "P. Sp. z o.o. Stało się to jednak już po terminie ostatniego udzielonego jej świadczenia, wymienionego w decyzji [...].

Organ uznał w decyzji, że Strona nie dochowała należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej co do posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego. Wskazał, że Strona nie przejawiła jakiejkolwiek inicjatywy w trakcie prowadzonego przez organ postępowania. Nie odnosiła się do pism, nie zapoznała się - pomimo wezwań - ze zgromadzoną w jej sprawie dokumentacją.

Strona złożyła odwołanie od wydanej decyzji.

Organ odwoławczy na skutek złożonego odwołania, decyzją nr [...] z dnia 7 grudnia 2022 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W dniu 2 stycznia 2023 r. Skarżąca zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczego oraz zasądzenie od organu podatkowego na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie zasad określonych w art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., a nadto art. 6, art. 7a, art. 8, i art. 9, polegające na niewyjaśnieniu wszelkich okoliczności sprawy z pominięciem zasad określonych w powyższych przepisach i niewłaściwym nie rozpatrzeniu całego materiału dowodowego.

Wniosła jednocześnie o uwzględnienie skargi i uchylenie przedmiotowego rozstrzygnięcia oraz orzeczenie, iż Skarżąca nie jest zobowiązana do poniesienia kosztów wskazanych w przedmiotowej decyzji. Była bowiem przeświadczona, iż posiada tytuł do uzyskania bezpłatnych świadczeń wskazanych w decyzji na co wskazywała także w odwołaniu i co w całości podtrzymuje. Dodała również, że jej ojciec W. R. był osobą represjonowaną przez ustrój totalitarny, co nie powinno pozostawać bez wpływu na treść decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów

w niej podniesionych.

Pismem z dnia 12 lutego 2023 r. Strona złożyła oświadczenie uzupełniające do skargi, w którym Skarżąca wyjaśniła, że w latach 2014-2015 była studentką Uniwersytetu Szczecińskiego i w tamtym okresie była przekonana, że jest objęta ubezpieczeniem jednego z rodziców. Mimo konieczności rezygnacji ze studiów z dniem 21 lutego 2015 r., Skarżąca uważała, że zgodnie z art. 67 ust. 5 u.ś.o.z. prawo do świadczeń wygasa po upływie 4 miesięcy od ich ukończenia lub skreślenia z listy studentów. Ponadto wskazała, że Stronę w przekonaniu o posiadaniu ubezpieczenia utwierdzał fakt, iż podczas pobierania wymienionych świadczeń zdrowotnych nie została ani razu poinformowała o braku ubezpieczenia, mimo działającej od 1 stycznia 2013 r. systemu elektronicznej weryfikacji uprawnień świadczeniobiorcy eWUŚ.

Dodatkowo powołując się na art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. wskazała, że

w odniesieniu do świadczeń udzielonych w okresie marzec-kwiecień 2015 r. oraz recept wystawionych w okresie marzec-kwiecień 2015 r. nie jest prawnie dopuszczalne wydanie decyzji w niniejszej sprawie. Upłynęło bowiem 5 lat od zakończenia udzielania świadczenia.

W załączeniu Strona przedłożyła kserokopię oświadczenia o rezygnacji ze studiów oraz kopię wiadomości e-mail kierowanej do M. M..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak i związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W pierwszym rzędzie Sąd uznał za zasadne odniesienie się do najdalej idącego zarzutu, podniesionego przez Stronę w piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2023 r. uzupełniającym skargę, w którym wskazała ona, powołując się na art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., że w odniesieniu do świadczeń udzielonych w okresie marzec-kwiecień 2015 r. oraz recept wystawionych w okresie marzec-kwiecień 2015 r. nie jest prawnie dopuszczalne wydanie decyzji, albowiem upłynęło 5 lat od zakończenia udzielania świadczenia.

Wyjaśniając powyższe, Sąd w pierwszym rzędzie musi wyjaśnić, że przepisy u.ś.o.z. były zmieniane w okresie trwania postępowania administracyjnego zakończonego decyzją, którą obecnie Strona zaskarżyła do Sądu.

Na szczególną uwagę zasługuje nowelizacja wprowadzona ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1493; dalej: "ustawa zmieniająca"). W art. 4 pkt 28) wprowadziła ona z dniem 1 września 2020 r. zmiany do art. 50 u.ś.o.z. odnoszące się do postępowania w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Ponadto uchyliła przepis art. 107 ust. 5 pkt 23 i art. 102 ust. 5 pkt 24a) u.ś.o.z., tj. przepis uprawniający dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ do wydania decyzji na podstawie art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. oraz przepis przydający Prezesowi NFZ status organu odwoławczego w takich sprawach. Ustawodawca zdecydował zatem w ten sposób o ograniczeniu rozpatrywania spraw w tym zakresie do postępowania jednoinstancyjnego, zamiast dotychczasowego dwuinstancyjnego. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 18 zdanie drugie i trzecie u.ś.o.z. w brzmieniu sprzed 1 września 2020 r. dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy k.p.a. Natomiast zgodnie z tym przepisem w brzmieniu po 1 września 2020 r. koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Jednak Sąd zauważa, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań, o których mowa w art. 42d, art. 42f, art. 42i, art. 50 ust. 18, art. 109 ust. 5 i art. 109a ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Z kolei z zastrzeżenia zawartego w ust. 2 wynika, że postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych w sprawach dotyczących ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w art. 50 ust. 16 ustawy zmienianej w art. 4, które poniósł Narodowy Fundusz Zdrowia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie wszczyna się, a wszczęte umarza, jeżeli wysokość kosztu poniesionego przez Fundusz, o którym mowa w art. 50 ust. 15 ustawy zmienianej w art. 4, nie przekracza kwoty 500 zł.

Wobec powyższego należy zauważyć, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 8 stycznia 2018 r. i nie zostało zakończone do 1 września 2020 r., a zatem w świetle wyżej opisanych regulacji, zastosowanie mają do niego stare przepisy, czyli obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (tj. obowiązuje m.in. dwuinstancyjność postępowania). Nadto koszt poniesiony przez Fundusz przekracza kwotę 500 zł. - nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania w sprawie w związku z art. 40 ust. 1 ustawy zmieniającej.

Mając zatem na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że w myśl art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w brzmieniu sprzed nowelizacji "nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat". Sąd podkreśla, że przepis ten wprost mówił o decyzji "o której mowa w ust. 18". Tymczasem ust. 18 do którego odsyła ust. 20, mówił jedynie o decyzji organu I instancji. Wyraźnie stanowił bowiem, iż "Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności". Zatem ust. 20 wyraźnie ograniczał prawo do wydania decyzji w okresie pięcioletnim jedynie przez Dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu (decyzji pierwszoinstancyjnej).

Oznacza to, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na gruncie badanego postępowania, ograniczenie 5 letnie dotyczyło wyłącznie terminu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej – przez organ jakim był ówcześnie Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu. Ograniczenie to natomiast nie dotyczyło wydania decyzji przez organ odwoławczy, tj. Prezesa NFZ – o której ust. 18 wprost nie mówił.

Powyższy pogląd jest konsekwentnie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 593/21, wyrok WSA w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 595/22 czy wyrok WSA w Krakowie sygn. akt III SA/Kr 552/22). Podkreśla się bowiem w powyższym orzecznictwie, że termin wskazany w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach wyznacza samodzielny termin do wydania konstytutywnej decyzji o ustaleniu obowiązku poniesienia kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, o terminie i wysokości zwrotu tych kosztów. Przedawnienie prawa do wydania decyzji o tym obowiązku dotyczy decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, czyli Dyrektora Oddziału. Wobec tego wydanie przez organ odwoławczy decyzji o obowiązku poniesienia świadczenia kosztów opieki zdrowotnej po upływie terminu wymienionego w art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. nie stanowi naruszenia tego przepisu - jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed jego upływem, a organ odwoławczy nie wydłużył terminu zwrotu ww. kosztów jak również nie zwiększył ich kwot.

Podkreślić należy, że decyzja organu I instancji miała charakter konstytutywny tzn. ustalała wysokość zobowiązania. Sąd zauważa zatem, iż także na gruncie przepisów podatkowych, ograniczenie terminu wydania decyzji ustalających (konstytutywnych) dotyczy decyzji pierwszoinstancyjnych, tj. ustalających zobowiązanie, nie zaś decyzji odwoławczych utrzymujących je w mocy (tak np. art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej).

Skoro więc decyzja pierwszoinstancyjna Dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, ustalająca wysokość zobowiązania Skarżącej, została wydana 20 marca 2018 r. i doręczona Stronie 26 marca 2018 r., a dotyczyła ona świadczeń których udzielanie zakończono najpóźniej 6 maja 2015 r. – to nastąpiło to przed upływem ustawowego pięcioletniego terminu wynikającego z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. Zarzut Strony w tym zakresie nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Bez znaczenia jest wydanie decyzji organu odwoławczego w dniu 7 grudnia 2022 r. tj. po upływie powyższego terminu.

Nie umknęło jednak uwadze Sądu, że pomiędzy wydaniem decyzji w I instancji (20 marca 2018 r.), a wydaniem decyzji odwoławczej (7 grudnia 2022 r.) upłynęło ponad 4 lata, a analiza administracyjnych akt sprawy nie uzasadnia czasu tak długiego oczekiwania Strony na rozstrzygnięcie odwoławcze. Zauważyć należy, że do postępowania w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej mają zastosowanie przepisy k.p.a., a u.ś.o.z. nie wskazuje odrębnego terminu załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ odwoławczy winien mieć na uwadze termin określony w art. 35 k.p.a., którego w sprawie niewątpliwie nie dotrzymał i utrzymywał Stronę w niepewności co do stanu jej praw i obowiązków przez czas, który nie ma procesowego uzasadnienia. Takie działanie organu odwoławczego Sąd ocenia jako naganne i naruszające również zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Nie przesądza ono jednak o nieprawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, ani jak wcześniej wskazano o przedawnieniu prawa do wydania decyzji. Powyższe może mieć natomiast zdaniem Sądu istotne znaczenie dla prawa do naliczania odsetek od powstałej zaległości. Wskazać bowiem należy, że należności Funduszu przysługujące od Skarżącej są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych) do których zalicza się przykładowo tam wymienione dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych. Tymczasem zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przepisy ustawy stosuje się także do niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Z kolei w myśl art. 2 § 2 O.p. jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy.

Oznacza to, że do opłat ustalonych w badanym postępowaniu stosować należy przepisy Działu III Ordynacji podatkowej. Tymczasem w dziale III Ordynacji podatkowej znajduje się art. 54 § 1 pkt 3 O.p. zgodnie z którym nie nalicza się odsetek za zwłokę za okres od dnia następnego po upływie terminu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Zgodnie zaś z 54 § 1 pkt 7 O.p. nie nalicza się odsetek za zwłokę za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl z kolei 54 § 2 O.p. przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.

Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy otrzymał odwołanie Strony w dniu 20 kwietnia 2018 r. wydał zaś decyzję 7 grudnia 2022 roku Z akt sprawy nie wynika natomiast aby istniała jakakolwiek przyczyna niezależna od organu, lub do której przyczyniła się Strona – która spowodowała, iż decyzja odwoławcza została wydana dopiero po około 4 latach i 8 miesiącach od otrzymania odwołania przez organ odwoławczy.

Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących naruszenia zasad określonych w art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., a nadto art. 6, art. 7a, art. 8, i art. 9 k.p.a., mającego polegać na niewyjaśnieniu wszelkich okoliczności sprawy, z pominięciem zasad określonych w powyższych przepisach i "niewłaściwym nie rozpatrzeniu" całego materiału dowodowego – Sąd uznał, że zarzuty w powyższym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.

Wbrew stanowisku Skarżącej organy, działając na podstawie istniejących przepisów prawa, podjęły wszelkie czynności aby zrealizować powyższe zasady postępowania administracyjnego. Trafne jest spostrzeżenie organu, że Strona na każdym etapie postępowania administracyjnego była informowana o prawie do wniesienia uwag. Ani razu nie skorzystała z tego prawa. Skarżąca jako strona postępowania administracyjnego pozostawała całkowicie bierna, nie zadawała pytań, nie składała wniosków, nie przedstawiła też jakichkolwiek dokumentów mogących przemawiać za jej racjami, nie zapoznawała się z aktami sprawy. Co więcej Strona wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania została także pouczona o możliwości dopełnienia przez nią obowiązku wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia – z czego nie skorzystała. Organy nie naruszyły też w sposób skutkujący koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji zasady zaufania do władzy publicznej. Sąd podziela pogląd organu, iż stwierdzenie zawarte w skardze, że Strona nie została poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych działania organu, jak również nie udzielono jej żadnych wyjaśnień i wskazówek - jest sprzeczne z ustalonymi faktami. Jak wskazano wyżej Strona była wielokrotnie informowana przez organy obu instancji o toczącym się postępowaniu i możliwości składania dowodów oraz wypowiedzenia się w sprawie. Strona na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie wypowiedziała się jednak w sprawie ani nie zapoznała się z aktami sprawy, co potwierdza zupełny brak zaangażowania Skarżącej w udział w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed organami. Okoliczność, że organy nie podzieliły stanowiska Strony nie oznacza, że nie został rozpatrzony cały materiał dowodowy i nie wyjaśniono wszelkich okoliczności sprawy lecz jedynie, że po analizie zebranego materiału dowodowego organy doszły do wniosków odmiennych niż Strona. Podtrzymywanie przez Stronę swojego stanowiska bez przedstawienia w postępowaniu administracyjnym jakichkolwiek dowodów stanowisko to potwierdzających, nie przesądzało o błędnej ocenie materiału dowodowego przez organ lecz świadczy jedynie odmiennym stanowisku Strony i nieprzyjęciu do wiadomości ustalonych faktów. Organ nie naruszył także art. 107 k.p.a. zaskarżona decyzja posiada bowiem wszelkie przewidziane tym przepisem elementy, w tym uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Nie miały również w sprawie miejsca wątpliwości, które uzasadniałyby zastosowanie art. 7a k.p.a.

Co więcej Sąd musi wyjaśnić, że braku jakiejkolwiek aktywności dowodowej na etapie postępowania administracyjnego Strona nie może dowolnie naprawiać w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd administracyjny bowiem nie stanowi kolejnej instancji postępowania administracyjnego i co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość działania organów administracji. Oznacza to, że Strona nie może przenosić postępowania dowodowego na etap postępowania sądowoadministracyjnego. Jedynym wyjątkiem w tym zakresie jest art. 106 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wskazuje jednak orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sadu Administracyjnego, celem postępowania, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest jednak ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (tak np. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 442/22).

Oceniając przez pryzmat powyższego załączone do skargi dokumenty, dotyczące posiadania przez ojca Skarżącej odznaki honorowej "Działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej ze względów politycznych", faktu internowania go w 1982 roku, czy członkostwa w Zarządzie Stowarzyszenia Społecznego Grudzień 70’ Styczeń 71’ – należy uznać, że nie mają żadnego związku ze sprawą Skarżącej, dotyczącą ustalenia jej obowiązku zwrotu kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych.

Również oceniana z punktu widzenia art. 106 § 3 p.p.s.a. kserokopia maila z dnia 2 sierpnia 2016 roku do osoby o nazwisku M. M. nie może wyjaśnić żadnych istotnych wątpliwości w sprawie. Z przedłożonej kserokopii nie sposób ustalić na jaki konkretnie adres została wysłana wskazana wiadomość, a także czy wiadomość ta skutecznie dotarła do adresata. Co więcej postępowanie administracyjne w sprawie Strony zostało wszczęte półtora roku później (8 stycznia 2018 roku) niż data wskazanej wiadomości i w jego ramach, jak wielokrotnie wskazywano – Strona pozostawała całkowicie bierna.

Natomiast załączone do pisma procesowego z dnia 12 lutego 2023 r. oświadczenie dotyczące rezygnacji ze studiów nie może wpłynąć na uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem jak już wskazywano, celem postępowania, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Strona mogła przedłożyć wskazany dokument na etapie postępowania administracyjnego, albowiem istniał on już w owym czasie (pochodzi bowiem z 21.02.2015 r.) i wówczas organy miałyby możliwość oceny powyższego dokumentu jak i jego wpływu na wynik postępowania, w tym oceny zasadności przekonania Strony, iż posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Jedynie bowiem Strona mogła w trakcie postepowania wskazać jakie przyczyny wywołały w niej subiektywne przekonanie, iż posiada tytuł do uzyskania bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, co dotyczy także podniesionej dopiero w piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2023 r. okoliczności funkcjonowania systemu eWuś. Mimo jednak wielokrotnych wezwań organów, jak i informowania o możliwości wypowiedzenia Strona nie przedłożyła w postępowaniu administracyjnym żadnych dokumentów dotyczących sprawy, czy też jakichkolwiek innych dowodów bądź oświadczeń i nie wykazała się jakąkolwiek aktywnością. Postępowaniu organu nie można jednak z tego powodu czynić zarzutu. To Strona bowiem mimo pouczeń organu nie przedłożyła do postępowania żadnych dowodów, w tym także dokumentu załączonego do pisma procesowego z 12 lutego 2023 r., a w efekcie organy nie mogły go ocenić i oparły się na zebranych przez siebie dowodach. Nie naruszyły jednak przez to żadnego przepisu prawa. Ugruntowany bowiem jest w orzecznictwie pogląd, że zasada prawdy obiektywnej, skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. nie oznacza, że organy posiadają nieograniczony obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego, szczególnie wobec zupełnie biernej postawy strony postępowania, jeżeli uznają, że zebrane dowody są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy (tak np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 648/22, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 1113/20, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10).

Sąd obecnie powyższej oceny nie może natomiast dokonać za organy. Oceny takiej organy mogłyby ewentualnie dokonać w ramach wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który dopuszcza wznowienie (z urzędu lub na wniosek strony) w sytuacji gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powyższe nie powoduje jednak, że w ramach badanej obecnie sprawy istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.