Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 155/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 zd. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 203 pkt 1 i art. 209 oraz art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2488/19 w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dna [...] lipca 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie na rzecz H. N. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. IV SA/Wa 2488/19 oddalił skargę H. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 8 sierpnia 2019 r., nr SKO/I/II/1312/2019 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści.

Uzasadniając wyrok Sąd Wojewódzki wskazał, że H. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 8 sierpnia 2019 r., w którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty [...] z 11 lipca 2019 r. o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego istnienie gospodarstwa rolnego w latach od 1967 r. do 1974 r. położonego w [...] gm. [...] o powierzchni około [...] ha dzierżawionego od Urzędu Gminy z Państwowego Funduszu Ziemi przez C. i H. małżonków N. (rodziców skarżącego).

Sąd Wojewódzki ocenił, że ustalenia poczynione przez organy w oparciu o posiadane dokumenty źródłowe nie pozwalały na wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści, gdyż nie wynikały one z danych będących w posiadaniu organu I instancji. Organ ten nie mógł bowiem potwierdzić faktu, który nie znajdował ewidentnego odzwierciedlenia i potwierdzenia w posiadanych dokumentach urzędowych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że w Protokole czynności w sprawie stanu władania gruntami w [...] w związku z wykonywaniem nowego pomiaru – aktualizacji istniejącego podkładu mapowego w dniach 5 i 6 maja 1969 r., pod poz. 8 (rubryka 1) widnieje wpis: N. C. s. B. (rubryka 2), władający (rubryka 3), działka [...] (rubryka 4), [...] (rubryka 10) oraz pod poz. 104 (rubryka 1) widnieje wpis: [...] (rubryka 2), działki [...] i [...] (rubryka 6), N. C. Umowa dzierżawna 6 XI 63 [...]. dz. Nr [...]. W Protokole czynności w sprawie stanu władania gruntami we wsi [...] z 8 - 9 maja 1972r. widnieje wpis: N. C. s. B., działka [...] o pow. [...], posiada [...]. W rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem (wyk. III 1974 r.) widnieje pod poz. 108 wpis: N. C. s. B., działka [...], pow. [...] ha. Sąd Wojewódzki podał, że w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu (wykonanym VIII 1974 r.) widnieje pod poz. 101 wpis: N. C. s. B. , działka [...], pow. [...] ha. W rejestrze gruntów tom II założonym w 1975r. widnieje wpis jako osoby władającej gruntem - N. C. s. B. , działki [...] o pow. [...] ha. Przedstawiona treści wyżej wymienionych dokumentów, będących w posiadaniu Starosty [...], nie potwierdza istnienia gospodarstwa rolnego w latach 1967 – 1974 położonego w [...] o powierzchni ok. [...] ha, na którym gospodarowaliby rodzice skarżącego, czy chociażby sam jego ojciec C. N.. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że w żadnym z tych dokumentów nie pojawia się wskazywana przez skarżącego powierzchnia ok. "[...] ha". Jedyną powierzchnią jaka widnieje w tych dokumentach jest powierzchnia [...] ha i odnosi się ona przed scalaniem - do działki oznaczonej nr [...], a po scalaniu - do działki oznaczonej numerem [...], którą rodzice skarżącego nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. Z kolei wpis, na który powołuje się skarżący o treści "N. C. Umowa dzierżawna 6 XI 63 [...]. dz. Nr 175 – 230", istotnie wskazuje na działki nr [...] i [...] (co potwierdza rubryka 6 poz. 108), ale brak wskazania ich powierzchni (zatem nie określa tych działek powierzchnią [...] ha , której potwierdzenia żąda skarżący) i mówi o umowie dzierżawnej, której w dokumentacji nie posiadał organ I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że oznacza to, że nie jest to zapis, dający organowi podstawy do wydania skarżącemu zaświadczenia mogącego potwierdzić istnienie gospodarstwa rolnego w latach 1967 – 1974 o powierzchni [...] ha dzierżawionego od [...] przez rodziców skarżącego. Skarżący w zażaleniu twierdzi, że podczas osobistej wizyty w Starostwie 26 czerwca 2019 r. (czyli jeszcze przed złożeniem wniosku o wydanie zaświadczenia o żądanej treści) w archiwum odnalazł dokumenty świadczące o istnieniu gospodarstwa, niemniej ani do wniosku z [...] lipca 2019 r., ani do zażalenia, nie przedkłada żadnych innych dokumentów poza tymi, które zostały wyżej wymienione. Wykazy gruntów Głównego Urzędu Statystycznego (najpierw załączone do przez skarżącego do uzupełnienia zażalenia z 5 sierpnia 2019 r., a następnie do skargi), uzyskane w Archiwum Państwowym w [...], wskazują z kolei i jedynie na nieruchomość o powierzchni [...] ha.

Skargę kasacyjną od opisanego wyroku złożył H. N. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przepisów działu VII KPA, zatytułowanego "Wydawania zaświadczeń" zawarte w art. 217-220 KPA oraz naruszenie przepisów postępowania, naruszenia reguł postępowania administracyjnego, wymienionych w uzasadnieniu, w tym związanych z zasadami gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w celu ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania wyroku zobowiązującego Starostę [...] do wydania Skarżącemu w określonym terminie postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, zgodnie ze złożonym przez Skarżącego wnioskiem oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Analiza zarzutów skargi kasacyjnej w zestawieniu z argumentacją przedstawioną w jej uzasadnieniu, prowadzi do wniosku, że zasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono oddalenie skargi od postanowienia kończącego postępowanie, przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zasadniczym argumentem przesądzającym o zasadności złożonej skargi kasacyjnej jest fakt, że działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023, poz. 775 – dalej jako: k.p.a.) organy administracji publicznej zobowiązane są postępować wedle określonych przez ustawodawcę reguł. Zasady te obowiązują również w postępowaniach w sprawach wydawania zaświadczeń. Konsekwentnie przyjmuje się przy tym, że oprócz oczywistych zasad praworządności i pisemności zastosowanie powinny mieć zasady dochodzenia prawdy obiektywnej oraz budowania zaufania, jak również zasada udzielania pomocy prawnej (art. 9 zd. 2 k.p.a.) – por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 1995, s. 552 oraz A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 118). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w okolicznościach badanej sprawy doszło do naruszenia wskazanych przepisów i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący kasacyjnie zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, przy czym wskazał, że "w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym, którego organem prowadzącym jest Starosta [...]" znajdują się dokumenty uzasadniające wydanie zaświadczenia o objętej żądaniem wniosku treści. Skarżący kasacyjnie wskazał, że wiedzę tę posiada, gdyż dnia 26 czerwca będąc w Starostwie [...] w przeciągu pół godziny z pomocą życzliwego mu pracownika Starostwa dotarł do stosownych dokumentów. Analiza akt sprawy wskazuje, że organy nie przywiązały do informacji należytej wagi. Pomimo, że skarżący kasacyjnie wskazywał, że ustalił, iż w zasobach Starostwa [...] znajdują się dokumenty uzasadniające wydanie zaświadczenia o wnioskowanej przez niego treści, to jego wniosek załatwiono odmownie bez weryfikacji tych ustaleń. Z akt wynika, że organy nie podjęły żadnych działań aby w porozumieniu ze skarżącym kasacyjnie wyjaśnić, w jakich dokumentach upatruje on zasadności swojego wniosku. Tymczasem, do skargi kasacyjnej załączone zostały kserokopie dokumentów pochodzących z prowadzonego przez Starostę [...] zasobu, w których widnieją dane dotyczące N. C. s. B., jako posiadacza gruntów o pow. [...] ha. Widniejące na pierwszej stronie przedłożonych kserokopii pieczęcie wskazują datę "15.VII.1974". Prowadzi to do wniosku o zasadności skargi kasacyjnej w zakresie dotyczącym nie dość wnikliwego poczynienia ustaleń na okoliczność wniosku skarżącego kasacyjnie. Jakkolwiek, niesłusznie skarga kasacyjna zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu, że nie wyjaśnił sprawy (bo nie taka jest rola sądu administracyjnego), to zgodzić się trzeba, z argumentacją skargi kasacyjnej, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonego do Sądu Wojewódzkiego postanowienia wydane zostało bez dostatecznie wnikliwego poczynienia ustaleń przez działające w sprawie organy, które ze spoczywających na nich obowiązków nie wywiązały się w sposób prawem wymagany.

To prowadzi do wniosku o zasadności skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednocześnie uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę. Uznając, że skarga wniesiona do sądu administracyjnego zasługiwała na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wyjaśnienie w porozumieniu ze skarżącym kasacyjnie w jakich konkretnie dokumentach upatruje on zasadności złożonego wniosku, a następnie weryfikacja tych dokumentów w kontekście żądania wniosku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).