Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 520/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 179a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Rady Gminy I. na zarządzenie zastępcze Wojewody Śląskiego z dnia 11 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego 1) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 520/20, 2) umarza postępowanie sądowoadministracyjne, 3) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym z 11 października 2019 r., nr [...], Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca

1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy I. – M. I. w związku z zaistnieniem przesłanki określonej przepisem art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 684).

W uzasadnieniu zarządzenia zastępczego organ nadzoru wskazał, że mandat skarżącego wygasł z mocy prawa wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem działalności gospodarczej na własny rachunek z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat (art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). W części poświęconej uzasadnieniu prawnemu zarządzenia, Wojewoda Śląski powołał się na art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym, jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w art. 24f ust. 1 cytowanej ustawy, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie tego obowiązku stanowi z kolei podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie określonym w art. 383 ustawy – Kodeks wyborczy. Zgodnie z art. 383 § 1 pkt 5 ustawy – Kodeks wyborczy, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Wygaśnięcie mandatu stwierdza w takim przypadku, zgodnie z § 2 powołanego przepisu, rada gminy w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Dalej Wojewoda Śląski wskazał, że jeżeli radny przed dniem wyboru sprawował funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5 cytowanego przepisu, obowiązany jest do zrzeczenia się tej funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 383 § 5 ustawy – Kodeks wyborczy). Zgodnie z art. 383 § 6 ustawy – Kodeks wyborczy, w przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej we wskazanym terminie, rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego w ciągu miesiąca od upływu tego terminu.

Odnosząc powyższe do realiów sprawy stanowiącej przedmiot zarządzenia zastępczego, Wojewoda Śląski wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w I. Podczas wykonywania mandatu radnego, skarżący wykonywał na terenie gminy I. na przełomie 2018 i 2019 r. odpłatne usługi polegające na zimowym utrzymaniu dróg. Usługi te wykonywane były w oparciu o szereg umów zawartych z gminą I. Mając na względzie ustalony stan faktyczny, Wojewoda Śląski wskazał, że pojęcie "działalności gospodarczej" użyte przez ustawodawcę w art. 24f ust.1 ustawy o samorządzie gminnym zostało zdefiniowane w art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Organ nadzoru stwierdził również, że użyte w przepisie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym sformułowanie "wykorzystanie mienia komunalnego" jest pojęciem niezdefiniowanym ustawowo, w związku z czym powinno być pojmowane szeroko, podobnie jak w języku potocznym. W ocenie organu, przesłanka ta obejmuje przypadki bezpośredniego i pośredniego wykorzystania mienia komunalnego bez względu na jego podstawę prawną. Przesądzający jest zatem sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego.

Dalej organ nadzoru odwołał się do cywilnoprawnego rozumienia terminu "mienie" (art. 44 Kodeksu cywilnego) wskazując, że mieniem są prawa majątkowe, których wartość daje się wyrazić w pieniądzu. Wojewoda Śląski podkreślił w tym kontekście, że nie chodzi jedynie o nieruchomości gminne, lecz o cały zespół jej praw majątkowych, w tym środki pieniężne. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 2892/12, wskazał, że wypłacone za usługę wynagrodzenie jest ekwiwalentem świadczenia wykonanego na rzecz gminy, a zatem jest realizacją należności pochodzącej z praw majątkowych gminy wyrażonej w pieniądzu. Usługodawca realizujący świadczenie w ramach działalności gospodarczej, przez sam fakt pobrania wynagrodzenia ze środków budżetowych gminy, korzysta z mienia komunalnego. Organ wskazał, że skoro skarżący świadczył na rzecz gminy I. odpłatne usługi polegające na zimowym utrzymaniu dróg na terenie gminy, to korzystał niewątpliwie z mienia komunalnego gminy. Za korzystanie z mienia komunalnego uznać należy pobierane przez radnego wynagrodzenie ze środków budżetowych gminy za wykonane na rzecz gminy usługi. Organ podkreślił, że działalność skarżącego ma charakter zarobkowy oraz jest prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły. Dotyczy bowiem wykonywania przez radnego odpłatnie ściśle określonych usług związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą obejmującą wielokrotne, odpłatne wykonywanie określonych czynności na rzecz gminy.

Mając na względzie powyższe, Wojewoda Śląski uznał, że radny naruszył zakaz, o którym mowa w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Korzystanie z mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, pozostaje bowiem w związku funkcjonalnym z prowadzoną przez radnego działalnością gospodarczą, co wskazuje, że mienie komunalne gminy służyło działalności gospodarczej prowadzonej przez radnego. Podkreślił nadto, że do oceny, że nastąpiło naruszenie zakazu wykorzystania mienia komunalnego nie trzeba wykazywać, że radny wykorzystał swoją pozycję, czy też wykorzystywane mienie przyczyniło się do uzyskania zysku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Celem prawodawcy jest bowiem zapobieganie potencjalnym konfliktom interesów i potencjalnym nadużyciom, które nie muszą mieć miejsca, ale mogą wystąpić. Wojewoda Śląski wskazał, że w toku prowadzonego przez organ nadzoru postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że skarżący złożył ślubowanie w dniu 19 listopada 2018 r. i do dnia 19 lutego 2019 r., tj. w terminie 3 miesięcy, nie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej z wykorzystywaniem mienia gminy I. Rada Gminy I. nie podjęła uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, do czego była zobowiązana w ciągu miesiąca od upływu tego terminu. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, organ nadzoru bezskutecznie wezwał Radę Gminy I. do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego M. I. w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania. W konsekwencji powyższego, Wojewoda Śląski wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego M. I.

Z powyższym zarządzeniem zastępczym nie zgodziła się Rada Gminy I., której profesjonalny pełnomocnik zaskarżył je w całości, zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, iż świadczenie za wynagrodzeniem usługi utrzymania dróg w sezonie zimowym, na podstawie umów zawartych w wyniku przeprowadzenia przetargu nieograniczonego, stanowi naruszenie przedmiotowego przepisu mającego w założeniu charakter "antykorupcyjny" i skutkuje koniecznością wygaszenia mandatu radnego, podczas gdy systemowa i celowościowa wykładnia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym winna prowadzić do wniosku, iż zawarcie przez firmę Radnego umowy z Gminą na zadanie coroczne, niezależne od jakichkolwiek decyzji Rady Gminy, poprzedzonej transparentnym i równym dla wszystkich zainteresowanych postępowaniem przetargowym - z założenia najbardziej przejrzystym, konkurencyjnym i wreszcie korzystnym dla samej Gminy - nie powoduje żadnego, chociażby potencjalnego konfliktu interesów i nie daje możliwości nadużyć, które nie tylko nie występują, ale nawet - z założenia samej procedury przetargowej, a także przy uwzględnieniu charakteru usługi - nie mogłyby wystąpić, a tym samym nie zostaje spełniona przesłanka "wykorzystania mienia komunalnego" w rozumieniu tegoż przepisu, co czyni wydanie zaskarżonego zarządzenia zastępczego (przy zastosowaniu art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego) bezzasadnym.

II. Naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności ustalenia wszystkich okoliczności zawarcia z radnym M. I. umów za które otrzymywał wynagrodzenie, a w szczególności trybu ich zawarcia, a ponadto niedostateczne ustalenia w zakresie charakteru świadczonej usługi, której zapewnienie jest corocznym obowiązkiem Gminy, uzależnionym raczej od warunków atmosferycznych, a nie od jakichkolwiek decyzji Rady Gminy,

2. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkującą bezzasadnym przyjęciem, że świadczone przez radnego M. I. usługi utrzymania dróg w sezonie zimowym 2018/2019 na terenie Gminy I., mogą rodzić chociażby potencjalny konflikt interesów, w sytuacji gdy prawidłowa ocena tych relacji winna prowadzić do wniosku, iż wybór oferty Radnego M. I. w trybie przetargu nieograniczonego był dla Gminy najkorzystniejszy, a sam Radny nie tylko nie miał, ale nawet teoretycznie nie mógł mieć na decyzje w tym zakresie żadnego wpływu,

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia zastępczego dlaczego Wojewoda Śląski w zupełności pominął przy wydawaniu tego aktu fakt, iż do zawarcia umowy pomiędzy Radnym M. I. a Gminą I. doszło w wyniku przeprowadzenia równego, konkurencyjnego i w pełni transparentnego postępowania przetargowego, w ramach którego Radny nie tylko nie wykorzystał swojej pozycji, nie nadużył jej i nie popadł w konflikt interesów z Gminą, ale nawet teoretycznie - z uwagi na tryb postępowania i charakter świadczonej usługi, która jest usługą cykliczną, niezbędną do zapewnienia przez Gminę każdego roku i niezależną od jakichkolwiek decyzji Rady Gminy - konflikt taki nie mógł wystąpić.

Podnosząc powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego, a także o zasądzenie od Wojewody Śląskiego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko

i jego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 17 stycznia 2023 r. sygn. III SA/Gl 520/20 oddalił skargę. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik Rady Gminy I. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając na zasadzie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania tj:

- art. 33 § 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a. poprzez nieustalenie uczestników postępowania i w konsekwencji nieuznanie M. I. za uczestnika w postępowaniu ze skargi Rady Gminy I. na zarządzenie zastępcze Wojewody dotyczące wygaśnięcia mandatu radnego M. I., co doprowadziło do pozbawienia go możliwości obrony swoich praw, a tym samym do nieważności postępowania,

- art. 91 § 2 p.p.s.a. poprzez niezawiadomienie M. I. o rozprawie, skutkujące tym, że nie miał on możliwości wzięcia udziału w rozprawie administracyjnej, przedstawienia swoich argumentów mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie zapadłe na rozprawie, co doprowadziło do pozbawienia go możliwości obrony swoich praw, a tym samym do nieważności postępowania.

Ewentualnie - z ostrożności procesowej - na wypadek nieuwzględnienia wskazanego zarzutu, pełnomocnik na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że świadczenie za wynagrodzeniem usługi utrzymania dróg w sezonie zimowym, na podstawie umów zawartych w wyniku przeprowadzenia przetargu nieograniczonego, stanowi naruszenie przedmiotowego przepisu mającego

w założeniu charakter "antykorupcyjny", a tym samym, że "wykorzystanie mienia"

(w tym konkretnym przypadku w postaci pobierania wynagrodzenia za ww. usługi) pozostaje w funkcjonalnym związku z działalnością radnego, a stan faktyczny sprawy przesądza, iż może mieć ona znamiona "potencjalnie korupcjogennej sytuacji", skutkuje zatem koniecznością wygaszenia mandatu radnego, podczas gdy, systemowa i celowościowa wykładnia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym winna prowadzić do wniosku, iż zawarcie przez firmę radnego M. I. umowy z Gminą na zadanie coroczne, niezależne od jakichkolwiek decyzji Rady Gminy, poprzedzonej transparentnym i równym dla wszystkich zainteresowanych postępowaniem przetargowym - z założenia najbardziej przejrzystym, konkurencyjnym i wreszcie korzystnym dla samej Gminy - nie powoduje żadnego, chociażby potencjalnego konfliktu interesów i nie daje możliwości nadużyć, które nie tylko nie występują ale nawet - z założenia samej procedury przetargowej, a także przy uwzględnieniu charakteru usługi - nie mogłyby wystąpić, a tym samym nie zostaje spełniona przesłanka "wykorzystania mienia komunalnego" w rozumieniu tegoż przepisu, co czyni wydanie zaskarżonego zarządzenia zastępczego (przy zastosowaniu art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego) bezzasadnym.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a w razie nieuwzględnienia wniosku, na zasadzie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 188 p.p.s.a. wniósł o zmianę zaskarżonego kasacyjnie wyroku i orzeczenie o uchyleniu w całości zaskarżonego zarządzenia zastępczego lub w przypadku stwierdzenia, iż sprawa nie jest dostatecznie rozstrzygnięta, o uchylenie zaskarżonego kasacyjnie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Nadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego na tej podstawie orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomii postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Przyczyny nieważności postępowania zostały w sposób wyczerpujący wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. Natomiast oczywiście usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia

2017 r., VIII SA/Wa 269/16, publ. CBOIS). Jednocześnie zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zastosowanie art. 179a p.p.s.a. uzasadniało zaistnienie przesłanki nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z 17 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 520/20, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem - nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. NSA jak i doktryna prawa są zgodne, że nieważność postępowania z tej przyczyny zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (por. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r. III FSK 2822/21, publ. CBOIS). Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie bowiem Sąd naruszył przepis w art. 33 § 1 p.p.s.a.

W szczególności nie ustalił w sposób prawidłowy kręgu uczestników postępowania, pomijając w sprawie M. I., w stosunku do którego Wojewoda Śląski zaskarżonym rozstrzygnięciem stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy I. Nie zawiadamiając o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, której interesu prawnego niewątpliwe dotyczył wynik postępowania sądowego w rozpatrywanej sprawie Sąd dopuścił się nieważności postępowania. Wobec powyższego zaistniałe uchybienie natury formalnej powoduje konieczność rozpoznania sprawy w sposób respektujący prawa uczestnika postępowania.

Odnosząc się natomiast do merytorycznego aspektu sprawy Sąd uznał, że

w sprawi zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania.

Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu cytowanego przepisu będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2011 r. II OSK 2453/10, LEX nr 743432 i postanowienie NSA z 14 lutego 2014 r. II GSK 177/14, LEX nr 1450679). Innymi słowy, postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły przeszkody mające charakter trwały, uniemożliwiające prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Umorzenie postępowania powoduje jego zakończenie orzeczeniem, które nie rozstrzyga o istocie sprawy sądowoadministracyjnej, lecz w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji.

W niniejszej sprawie postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na to, że zaskarżone zarządzenie zastępcze było poddane już kontroli sądowej. Wskazać bowiem należy, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Śląskiego z 11 października 2019 r. [...] wniósł poza Radą Gminy I. także radny M. I. Wyłącznie z przyczyn proceduralnych, sprawy te nie zostały połączone do wspólnego rozpoznania.

Kontrola sądowa w sprawie zainicjowanej skargą M. I. przeprowadzona została w postępowaniu o sygn. akt III SA/Gl 1137/19, a uczestnikiem tego postępowania była Rada Gminy I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 3 marca 2020 r., oddalił wówczas skargę M. I. na zarządzenie zastępcze Wojewody Śląskiego z 11 października 2019 r. [...] uznając, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane zgodnie z prawem.

Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia

7 czerwca 2022 r., w sprawie o sygn. akt sygn. III OSK 3641/21, oddalił obie skargi kasacyjne tj. M. I. i Rady Gminy I. od ww. wyroku sądu pierwszej instancji wskazując, że podniesione w nich zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie okazały się niezasadne. Prawomocny wyrok wydany w tej sprawie, jest skuteczny erga omnes, o czym stanowi art. 170 p.p.s.a.

Stosownie natomiast do treści art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że prawomocne osądzenie sprawy (res iudicata) oznacza, że dana sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, w następstwie którego zapadło prawomocne orzeczenie, wywierające ten skutek, że sprawa ta nie może już być przedmiotem ponownego postępowania sądowego, gdyż toczyłoby się ono w tej samej sprawie. Istnienie prawomocnego wyroku w tej sprawie, co jest niesporne, przekreśla możliwość ponownej oceny legalności zaskarżonego zarządzenia również przez stronę skarżącą. W tej sytuacji w sprawie zaszła trwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie dalszego postępowania (por. postanowienie NSA z 12 października 2021 r. sygn. akt II OZ 572/21, publ. CBOIS).

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, stosownie do art. 179 a p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Zważywszy jednocześnie, że powodem uwzględnienia skargi kasacyjnej było niezawiadomienie uczestnika postępowania o terminie rozprawy, w sprawie zakończonej już prawomocnie w postępowaniu zainicjowanym jego własną skargą i jednocześnie skargą kasacyjną pełnomocnika Rady Gminy, Sąd stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Sprawa dotyczyła w istocie tego samego przedmiotu i tych samych stron.

Zarówno strona jak i uczestnik postępowania, a także pełnomocnik Rady Gminy wiedzieli o sposobie zakończenia sprawy przez NSA. M. I., zawiadomiony o terminie rozprawy, nie wziął w niej udziału, podobnie jak pełnomocnik Rady Gminy.