Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 601/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Odpady
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1792
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
article: art. 24 ust. 7;
journal: Dz.U. 2023 poz 1587
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2024 r., nr [...], nakładającą na skarżącego I. P. karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu [...] 2023 r. zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], którym kierował obywatel [...] A. H., został poddany kontroli przez upoważnionych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Zespołem pojazdów wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz przewoźnika drogowego działającego pod firmą [...] I. P. z [...].

Towar w postaci żyły tytoniowej o masie brutto 20973,6 kg przewożony był z terytorium Polski do [...] na podstawie zgłoszenia celnego nr MRN [...] W wyniku przeprowadzonej rewizji towaru stwierdzono brązowe, suszone kawałki łodygi roślinnej bez zanieczyszczeń o zapachu tytoniu.

Kierowca przedłożył do kontroli następujące dokumenty: paszport seria i numer [...], dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego marki [...] i naczepy ciężarowej marki [...], dokument przewozowy z dnia [...] 2023 r. CMR nr [...], zgłoszenie celne nr [...], fakturę nr [...] z dnia [...] 2023 r., dowód dostawy nr [...] z dnia [...] 2023 r. Zgodnie z przedłożonymi dokumentami nadawcą towaru był podmiot: I. S.A., [...], ul. [...], T. P., natomiast odbiorcą podmiot: I. , [...], [...], [...].

Oddział Celny w Hrebennem zwrócił się do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z wnioskiem o ocenę towaru. Departament Transgranicznego Przemieszczania Odpadów Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w piśmie nr [...] z dnia [...] 2024 r. zawarł opinię, zgodnie z którą przedmiotowy towar w postaci żyły tytoniowej jest odpadem (kod B3060 oraz 020399).

Po sprawdzeniu na stronie internetowej [...] stwierdzono, że przewoźnik I. P., nie jest wpisany do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, co stanowi o naruszeniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 z późn. zm., dalej także jako "u.t.d") polegającym na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) oraz na niewyposażeniu kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.

Ustalono również, że przedmiotowy transport był wykonywany przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu oraz bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. W wyniku fizycznej kontroli pojazdu nie stwierdzono na nim żadnych oznaczeń wymaganych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742). Jako dowód wykonano dokumentacją fotograficzną.

Ponadto w wyniku kontroli ustalono, że przedmiotowy transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym polegającym na umieszczeniu w dokumencie przewozowym CMR danych dotyczących podmiotu wykonującego przewóz niezgodnych ze stanem faktycznym. W polu 23 dokumentu CMR nr [...] z dnia [...] 2023 r. jako przewoźnik wpisana została firma [...] Sp. z o.o., ul. [...], [...], Polska. Natomiast na w wymienionym dokumencie brak danych podmiotu faktycznie wykonującego przewóz tj. [...] I. P., ul. [...], [...] z [...]. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 lit. c Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. Nr 49 z 1962 r. poz. 238 zpóźn. zm., dalej także jako "Konwencja CMR") list przewozowy powinien zawierać nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika. Będący przewoźnikiem I. P. nie dopilnował, aby w dokumencie CMR był wskazany podmiot faktycznie wykonujący przewóz.

Zakres, przebieg i opis stwierdzonych naruszeń zawarto w protokole kontroli nr [...] Kierowca w uwagach do protokołu nie zgodził się z ustalonymi naruszeniami, wskazując że transportowane towary nie są odpadami.

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wszczął postępowanie administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W piśmie z dnia 26 marca 2024 r., które wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 28 marca 2024 r., strona wskazała, że przewożony towar był przedmiotem obrotu handlowego potwierdzonego fakturą. Towar wykorzystywany jest do produkcji wyrobów tytoniowych. Część liścia tytoniowego jest surowcem produkcyjnym. Towar pochodzi z [...], co potwierdzają załączone dokumenty oraz zgłoszenia celne. Do transportu dołączone zostało ponadto świadectwo fitosanitarne, które tym bardziej potwierdza stanowisko, że przewożony towar nie był w żadnym momencie traktowany jako odpad, jako coś czego którykolwiek z podmiotów łańcucha dostaw chciał się pozbyć. Świadectwo fitosanitarne jest oficjalnym dokumentem potwierdzającym stan zdrowotności roślin produktów roślinnych eksportowanych lub reeksportowanych do państw trzecich (poza UE). Świadectwo takie nie towarzyszy odpadom, co dodatkowo wskazuje, z jakim towarem mamy do czynienia. W związku z tym nie można zgodzić się z twierdzeniami, że żyła tytoniowa jest odpadem w myśl przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zdaniem strony [...] dokumentacja dołączona do transportu po przekroczeniu granicy z [...] nie może determinować interpretacji prawnej na terenie Rzeczpospolitej. Transport odbywał się na terenie [...], podlegał polskim przepisom prawnym i tak winien być rozpatrywany. O istocie sytuacji prawnej przewożonego towaru nie mogą decydować regulacje [...] i dokumenty dołączane po stronie ukraińskiej, a do tego prowadziłaby przedstawiona interpretacja. Użycie przez stronę [...] kodu B3060 w referencji do kodu taryfy celnej CN 24013000 jest błędne, a przewoźnik nie chce aby ten błąd miał przełożenie na jego sytuację prawną. Strona podniosła, że taryfa celna CN 24013000 dotyczy grupy produktów tzw. "Tobacco refuse". Nie należy mylić tłumaczenia słowa "refuse" ze słowem "waste". W rozporządzeniu unijnym w żadnym momencie nie używa się słowa "refuse" jako słowa będącego odpowiednikiem/synonimem słowa "odpad". Taryfa celna CN 24013000 w polskim systemie zgłaszania produktów zawiera dodatkowo wyróżnik tj. kod Y923 jako oznaczenie przewozu w systemie: "nie jest odpadem". Taka funkcjonalność została wprowadzona do systemu AES na platformie PUESC.gov.pl przy oznaczaniu towarów do wywozu właśnie po to, aby uniknąć nieporozumień. Żyła tytoniowa bowiem nie pochodzi z produkcji, nie jest odpadem produkcyjnym/poprodukcyjnym. Żyła jest czystym surowcem takim samym jak liść tytoniowy. Te dwa fragmenty są oddzielane od siebie i separowane do przewozu po pozyskaniu ich z plantacji tytoniu. Zachowują taką samą wartość handlową dla podmiotów zajmujących się sprzedażą tytoniu, z tym że są oddzielane od siebie i transportowane oddzielnie ze względu na specyfikę każdego z nich. Organy zatwierdzające funkcjonalność systemu AES w zakresie kodu CN 24013000 tj. "tobacco refuse" dały możliwość dodatkowego odznaczenia kodem Y923 tj. "nie jest odpadem", co wskazuje, że przewożony surowiec jest czystym surowcem produkcyjnym, a nie odpadem z innej produkcji, który ma być dalej przetwarzany. To istotna różnica, którą polski system AES na platformie PUESC przewidział. Nie przewiduje tego natomiast ukraińska wersja systemu. Stąd, jak można założyć, niekorzystna interpretacja rozszerzająca ukraińskich organów, która nakazuje stronie ukraińskiej po użyciu kodu CN 24013000 uznanie przewożonego towaru za odpad. Niniejsza sprawa dotyczy transportu na terenie Rzeczpospolitej, w której obowiązuje prawo polskie. Interpretacja strony ukraińskiej i ich administracyjne wymogi, które nie rozróżniają odmienności słowa "refuse" od "waste" (odpad), a także system celny który nie przewiduje możliwości doprecyzowania kodu CN 24013000 nie mogą i nie powinny stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych przez polskie urzędy stosujące polskie przepisy i normy celne.

Decyzją z dnia [...] 2024 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego I. P. karę pieniężną w kwocie [...]zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na:

- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., zgodnie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- umieszczaniu na liście przewozowym lub innych dokumentach związanych z przewożonym ładunkiem danych lub informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, zgodnie z lp. 1.10 załącznika nr 3 do u.t.d.

Skarżący I. P. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że poddany kontroli przewóz drogowy wypełniał definicję międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d. Zgodnie bowiem z zapisami w polach 3 i 4 dokumentu CMR z dnia [...] 2023 r. ładunek został załadowany w S. w Polsce i był przewożony do Kijowa w Ukrainie. Tym samym jazda pojazdu odbywała się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Podmiotem wykonującym przewóz był skarżący. Zespołem pojazdów przewożono towar w postaci żyły tytoniowej. Organ wyjaśnił, że żyła tytoniowa jest odpadem powstającym w trakcie przetwarzania surowca tytoniowego. Co do zasady powstaje ona na etapie tzw. żyłowania, polegającego na oddzieleniu unerwienia liścia tytoniowego - stanowiącego odpad, od blaszki tego liścia - stanowiącej surowiec pożądany i przeznaczony do dalszej sprzedaży.

Organ drugiej instancji wskazał, że z ustaleń poczynionych podczas kontroli z dnia [...] 2023 r., udokumentowanej protokołem kontroli, oraz z oceny towaru zawartej w opinii Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska Departamentu Transgranicznego Przemieszczania Odpadów z dnia 11 stycznia 2024 r. wynika, że przewożony przez skarżącego towar stanowił odpad o kodzie B3060 i 020399 załącznika III rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE.L.2006.190.1 z dnia 2006.07.12, dalej także jako rozporządzenie nr 1013/2006).

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących klasyfikacji przewożonego towaru, organ odwoławczy w pierwszym rzędzie podkreślił moc dowodową protokołu kontroli, który jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Organ zauważył, że kierowca w treści protokołu kontroli nie zgodził się ze stwierdzonymi naruszeniami podnosząc, iż transportowane towary nie są odpadem. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie ma jednak podstaw do kwestionowania ustaleń poczynionych w wyniku kontroli i przyjętych za podstawę decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej.

Organ wskazał na przedstawioną w opinii Departamentu Transgranicznego Przemieszczania Odpadów Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] 2024 r. klasyfikację przewożonego towaru jako odpadu, który należy klasyfikować pod kodami 020399 oraz B3060. Organ podkreślił, że w ocenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. Odpadami mogą być także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, które posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98/WE ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania. W konsekwencji, w ocenie organu argumentacja skarżącego, iż przedmiotowy towar ma wartość ekonomiczną i podlega obrotowi gospodarczemu, nie powoduje, że przedmioty te przestają być odpadami.

Organ podniósł również, że podstawy do zmiany ustaleń organu w zakresie klasyfikacji przewożonego towaru jako odpadu nie może stanowić podnoszony przez stronę fakt wykorzystywania deklarowanego towaru w postaci żyły tytoniowej do produkcji wyrobów tytoniowych, zwłaszcza w świetle okoliczności zadeklarowania towaru w zgłoszeniu celnym nr [...] do procedury dopuszczenia do obrotu pod pozycją Taric 2401 30 00 obejmującą odpady tytoniu.

Organ zwrócił uwagę, że skarżący nie przedstawił dowodów mogących skutecznie podważyć ustalenie, iż przewożony towar w postaci żyły tytoniowej stanowi odpad o kodzie B3060 i 020399 z rozporządzenia nr 1013/2006.

Odnosząc się do twierdzenia strony, iż w rozporządzeniu unijnym nie używa się słowa "refuse" jako słowa będącego odpowiednikiem/synonimem słowa "odpad", organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej oraz rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2022/1998 z dnia 20 września 2022 r. zmieniającym załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, w opisie pozycji 2401 30 00 użyto nazwy "tobacco refuse", co oznacza odpady z tytoniu. W tłumaczeniu z języka angielskiego na język polski rzeczownik "refuse" oznacza odpady, śmieci, nieczystości.

W konsekwencji organ drugiej instancji wskazał, że przedmiotem kontrolowanego przewozu był towar w postaci żyły tytoniowej, stanowiącej odpad o kodzie B3060 oraz 020399 z rozporządzenia nr 1013/2006. W związku z tym środki transportu powinny posiadać oznakowanie, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Natomiast w niniejszej sprawie zespół pojazdów, którym wykonywano transport odpadów, nie posiadał właściwego oznakowania tablicami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Na pojeździe brak było oznakowania środka transportu przewożącego odpad zarówno w postaci tablicy koloru białego, z umieszczonym napisem "ODPADY", jak również tablicy koloru białego z literą "A".

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie zaistnienia pozostałych naruszeń wymienionych pod lp. 4.2, 1.12, 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ wskazał na wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o odpadach oraz niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. oraz wykonywanie przewozu bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów. Organ drugiej instancji stwierdził również, że skarżący jest odpowiedzialny za naruszenie przewidziane w l.p. 1.1.10 załącznika nr [...] do u.t.d., bowiem w dokumencie CMR nie został wskazany podmiot faktycznie wykonujący przewóz. W polu 23 dokumentu CMR nr [...] z dnia [...] 2023 r. jako przewoźnik została wpisana firma [...] Sp. z o.o., ul. [...] [...], [...], Polska, natomiast brak danych podmiotu faktycznie wykonującego przewóz tj. [...] I. P.. Jak wynika zaś z art. 6 ust. 1 lit. c Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r., list przewozowy powinien zawierać nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., wskazując, że przewoźnik powinien znać regulacje prawne dotyczące odpadów i posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny statusu przewożonego towaru, zwłaszcza, że w zgłoszeniu celnym nr [...] towar został zadeklarowany pod pozycją 2401 30 00, obejmującą odpady tytoniu. Organ podkreślił, że do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek niedochowania przez stronę należytej staranności. Brak wiedzy, czy też okoliczność, że przewoźnik nie jest właścicielem towaru, nie są wystarczające do uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności. Rzeczą podmiotu wykonującego przewóz jest takie zorganizowanie przewozu, aby wyeliminować ryzyko naruszenia prawa.

W konsekwencji w ustalonych okolicznościach sprawy oraz w świetle art. 92a ust. 3 u.t.d. organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 12000 zł za naruszenia polegające na:

- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., zgodnie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art.24 ust. 7 ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- umieszczaniu na liście przewozowym lub innych dokumentach związanych z przewożonym ładunkiem danych lub informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, zgodnie z lp. 1.10 załącznika nr 3 do u.t.d.

I. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 kpa, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i pobieżne ustalenia, które nie pozwalały na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy poprzez przyjęcie, że żyła tytoniowa którą transportował skarżący była odpadem, podczas gdy wszystkie okoliczności sprawy, dokumenty, stanowiska stron wskazują, że skarżący nie transportował odpadów, ale żyłę tytoniową wykorzystywaną do produkcji w miejscu docelowym przewozu towarów;

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż decyzja została podjęta bez przeprowadzenia niezbędnych oględzin towaru, a także analizy stanowisk stron obrotu handlowego, co stanowi naruszenie tej zasady;

- art. 11 k.p.a., poprzez niedostatecznie wyjaśnienie motywów podjętej decyzji, gdyż poza oparciem całości wywodu na opinii Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska, organ nie wyjaśnił w sposób zrozumiały, dlaczego przewożony towar został uznany za odpad, pomijając istotne dowody i argumenty skarżącego;

- art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w związku z art. 50 ust. 2 a także art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o transporcie drogowym polegające na przyjęciu, że żyła tytoniowa którą transportował skarżący jest odpadem i podlega przepisom dotyczącym transportowania odpadów, pomimo że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami i faktami do prawidłowego ustalenia tego czy transportowany towar jest odpadem, a dysponował natomiast stanowiskami stron obrotu handlowego, których nie wziął pod uwagę, co miało istotny i kluczowy wpływ na wynik sprawy.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Do skargi skarżący dołączył: oświadczenie przedstawicieli I. [...] z Kijowa, pismo [...] S.A. z dnia 5 stycznia 2024 r. skierowane do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w sprawie transportu żyły tytoniowej, opis produkcji w [...] S.A. oraz wykaz w formie obrazkowej procesu produkcji z wykorzystaniem liścia i żyły tytoniowej, CMR, świadectwo fitosanitarne, stanowisko [...] L. T., mail z dnia 27 grudnia 2023 r., stanowisko Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z 2003 r., opis towaru pochodzącego z [...], fakturę nr [...]

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12000 zł za stwierdzone w toku kontroli w dniu [...] 2023 r. naruszenia określone w: lp. 4.2, lp. 1.12, lp. 4.8, lp.4.7 oraz lp. 1.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 z późn zm.), a także ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.).

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

Przewóz drogowy oznacza zaś transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (art. 4 pkt 6a u.t.d.).

W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym rozporządzenia nr 1013/2006 oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 tej ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

W l.p. 4.4.2. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 2000 zł.

W l.p. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 500 zł za każdy dokument.

W l.p. 4.4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 10000 zł.

W l.p. 4.4.7. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 10000 zł.

W l.p. 1.1.10. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na umieszczaniu w liście przewozowym lub innych dokumentach związanych z przewożonym ładunkiem danych lub informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 3000 zł.

Kwestią sporną w sprawie była klasyfikacja przewożonego przez skarżącego towaru jako odpadu, co stanowiło przesłankę stwierdzenia zaistnienia naruszeń wymienionych pod lp. 4.4.2., 1.1.12., 4.4.8., 4.4.7. załącznika nr 3 do u.t.d.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U.UE.L.2008.312.3 z dnia 2008.11.22).

Zarówno prawo krajowe jak i unijne nie definiują pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej, "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, oraz z dnia 12 marca 2013 r., II OSK 2132/11). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s. 81). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (por. wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).

Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2897/22 i powołane tam wyroki TSUE: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z dnia 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale także te podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1567/11).

Ponadto w wyroku TSUE z dnia 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 wskazano, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób.

W konsekwencji w orzecznictwie wskazuje się, że definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2897/22).

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, ustalenie w niniejszej sprawie, że przedmiotem przewozu drogowego był odpad, znajdowało podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ze zgłoszenia celnego nr [...] wynika, że poddanym kontroli zespołem pojazdów przewożono towar w postaci żyły tytoniowej. Przewoźnikiem towaru był skarżący. Towar, pochodzący z [...] przewożony był przez skarżącego z Polski do [...]. Towar objęty wyżej wymienionym zgłoszeniem celnym w postaci żyły tytoniowej został poddany rewizji, w wyniku której stwierdzono brązowe, suszone kawałki łodygi roślinnej bez zanieczyszczeń o zapachu tytoniu.

Jak ustalił organ, żyła tytoniowa powstaje na etapie tzw. żyłowania, polegającego na oddzieleniu unerwienia liścia tytoniowego od blaszki tego liścia. Ustalenie to nie jest kwestionowane w sprawie. Także w dołączonym do skargi piśmie [...] L. T. C.. INC. (k. 21 akt sądowych) wskazano, że żyły tytoniowe pochodzą z tytoni uprawianych w [...]. Tytoń otrzymywany od farmerów jest przedmiotem pierwszego przetworzenia, zgodnie z którym następuje oddzielenie blaszki liściowej od żyły.

W dokumentach przedstawionych w toku kontroli przez kierującego pojazdem (dokumenty na k. 6 i k. 7 akt administracyjnych), w szczególności w zgłoszeniu celnym nr [...] został powołany kod Taric 2401 30 00. Zauważyć należy, że zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U.UE.L.1987.256.1 z dnia 1987.09.07, dalej także jako rozporządzenie nr 2658/87) kod 2401 30 00 obejmuje - Odpady tytoniu. Wskazany kod zawarty jest w dziale 24. W dziale tym kod 2401 obejmuje Tytoń nieprzetworzony; odpady tytoniowe, kod 2401 10 obejmuje – Tytoń nieodżyłowany, kod 2401 20 – Tytoń częściowo lub całkowicie odżyłowany, a kod 2401 30 00 – Odpady tytoniu. Zatem w zgłoszeniu celnym towar został zadeklarowany do procedury dopuszczenia do obrotu pod pozycją Taric obejmującą odpady tytoniu.

Skarżąca w toku postępowania oraz w skardze podnosiła, że mimo klasyfikacji do wskazanego kodu Taric, objęta przedmiotowym transportem żyła tytoniowa nie stanowi odpadu z punktu widzenia ustawy o odpadach, ale surowiec produkcyjny. Uznać jednak należy, że argumentacja strony i powoływane dla jej poparcia dokumenty nie podważają skutecznie prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Wymaga podkreślenia, że w celu zweryfikowania charakteru importowanego towaru, w szczególności ustalenia czy stanowi on odpad, organ pierwszej instancji uzyskał opinię właściwego organu ochrony środowiska. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Departament Transgranicznego Przemieszczania Odpadów w piśmie z dnia [...] 2024 r., nr [...] (k. 21 akt adm.) podzielił wcześniejszą opinię Delegatury Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zamościu, zgodnie z którą zawartość transportu stanowi odpad sklasyfikowany pod kodami B3060 (odpady z przemysłu rolno-spożywczego, pod warunkiem, że nie są skażone) z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006 oraz 020399 (inne niewymienione odpady). Na podstawie przedstawionej dokumentacji, w tym między innymi dokumentacji zdjęciowej importowanego towaru oraz skierowanego do I. T. P. [...] dokumentu Ministerstwa Środowiska Ukrainy, w którym wskazano na import odpadu sklasyfikowanego pod kodem B3060, zgodnie z Konwencją Bazylejską, a także powołano kod 24 01 300000, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska stwierdził, że przedmiotem transportu jest odpad w postaci żyły tytoniowej pochodzący z [...], który należy klasyfikować pod kodami 020399 oraz B3060.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska odnosząc się do pism nadesłanych przez [...] S.A. zaznaczył, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. Odpadami mogą być także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, które posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą. Argumentacja, że przedmiotowy towar ma wartość ekonomiczną i podlega obrotowi gospodarczemu, nie powoduje, że przedmioty te przestają być odpadami. W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu wykorzystaniu. Tym samym odpady mogą i podlegają obrotowi gospodarczemu, co pozostaje bez wpływu na ich status. Wobec powyższego oraz biorąc pod uwagę podane w przedstawionej dokumentacji kody B3060 oraz 2401 30 00, w opinii Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska uzasadnione jest zaklasyfikowanie powyższego transportu jako odpadu. Dalej Główny Inspektorat Ochrony Środowiska wyjaśnił, że kod B3060 ujęty jest w załączniku III do rozporządzenia nr 1013/2006. Wyłączenia określone w art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 nie obejmują odpadów tytoniu. Tym samym należy uznać, że transgraniczne przemieszczanie odpadów tytoniu podlega procedurom określonym w rozporządzeniu nr 1013/2006. Art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 stanowi, że jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów lub nie, traktuje się go tak, jakby stanowił odpady. A zatem w celu ustalenia czy transgraniczne przemieszczenie danego materiału podlega procedurom określonym w rozporządzeniu nr 1013/2006, należy wziąć pod uwagę zarówno klasyfikację tego materiału w państwie wysyłki, jak i w państwie przeznaczenia. W powyższym przypadku właściwy organ państwa przeznaczenia – Ministerstwo Środowiska Ukrainy – stwierdził na piśmie klasyfikację powyższego odpadu pod kodem B3060.

Właściwe organy Inspekcji Ochrony Środowiska jednoznacznie zakwalifikowały więc przewożony towar jako odpad, który należy klasyfikować pod kodami B3060 z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006 oraz 02 03 99. Wskazać należy, że kod B3060 obejmuje Odpady z przemysłu rolno-spożywczego, pod warunkiem że nie są skażone. Z kolei kod 02 03 obejmuje odpady z przygotowania i przetwórstwa owoców, warzyw, zbóż, olejów jadalnych, kakao, kawy, herbaty i tytoniu, produkcji konserw; produkcji drożdży i ekstraktu drożdżowego, produkcji i fermentacji melasy, w tym kod 02 03 99 obejmuje inne niewymienione odpady.

Zasadnie zaś w zaskarżonej decyzji zwrócono uwagę, że Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska (art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, Dz. U. z 2024 r., poz. 425) i do jej ustawowych zadań należy m.in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Inspekcja Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym organem, powołanym do badania i oceny stanu środowiska. Pracownicy tej instytucji posiadają specjalistyczną wiedzę, pozwalającą na wykonywanie ich ustawowych obowiązków.

Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2024 r. poz. 746), Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006. Jest w szczególności organem właściwym w sprawach: 1) przywozu odpadów na teren kraju; 2) wywozu odpadów poza teren kraju; 3) tranzytu odpadów przez teren kraju. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, zadania oraz właściwość Krajowej Administracji Skarbowej, organów Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne. Organy wymienione w ust. 1 i 3 współdziałają w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, w szczególności przez wymianę informacji i doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady (art. 3 ust. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów).

Organy celne były zatem uprawnione do zwrócenia się do Inspekcji Ochrony Środowiska o ocenę, czy towar objęty międzynarodowym transportem drogowym powinien być zakwalifikowany jako odpad.

Trzeba także wskazać, że zgodnie z treścią protokołu kontroli, który ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, towar został poddany rewizji, w wyniku której stwierdzono brązowe, suszone kawałki łodygi roślinnej bez zanieczyszczeń o zapachu tytoniu. Z treści opinii z dnia [...] 2024 r. wynika zaś, że wydając opinię Główny Inspektorat Ochrony Środowiska dysponował dokumentacją zdjęciową transportowanego towaru. Chybiony jest zatem zarzut, że decyzja została podjęta bez przeprowadzenia oględzin towaru.

Za prawidłowością powyższej klasyfikacji towaru świadczy również okoliczność, że kontrolowany towar został zadeklarowany w zgłoszeniu celnym pod kodem Taric 2401 30 00 obejmującym odpady tytoniu. Słusznie na okoliczność tę zwrócił uwagę organ odwoławczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił również, że w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, a także w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2022/1998 z dnia 20 września 2022 r. zmieniającym załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, w opisie pozycji 2401 30 00 użyto nazwy "tobacco refuse", co oznacza odpady tytoniu. W tłumaczeniu z języka angielskiego na język polski rzeczownik "refuse" oznacza odpady, śmieci, nieczystości. Trzeba przy tym zauważyć, że oznaczenie towaru jako "tobacco refuse" widnieje także w dokumentach przedstawionych przez stronę (k. 6 akt administracyjnych).

W tym miejscu wskazać należy, że w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, ustaleń organu nie podważają też skutecznie zastrzeżenia zgłoszone do protokołu kontroli przez kierującego pojazdem.

Nie można też zgodzić się z zarzutem, że organ nie wyjaśnił, dlaczego towar został uznany za odpad. W uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ zarówno odwołał się do opinii Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, jak również jasno i przekonująco wyjaśnił, że żyła tytoniowa jest odpadem powstającym w trakcie przetwarzania surowca tytoniowego. Co do zasady powstaje ona na etapie tzw. żyłowania, polegającego na oddzieleniu unerwienia liścia tytoniowego - stanowiącego odpad, od blaszki tego liścia - stanowiącej surowiec pożądany i przeznaczony do dalszej sprzedaży. Także z dokumentów dołączonych do skargi wynika, że tytoń otrzymywany od farmerów jest przedmiotem pierwszego przetworzenia, zgodnie z którym następuje oddzielenie blaszki liściowej od żyły (k. 21 akt sądowych). Jak trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, pojęcie odpadu nie wyłącza w zasadzie żadnego rodzaju pozostałości, przemysłowych produktów ubocznych lub innych substancji powstających w procesach produkcyjnych (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1997 r. C-129/96).

W powołanym wyroku w sprawie C-129/96 wskazano ponadto, że odpadem jest również substancja bezpośrednio lub pośrednio stanowiąca integralną część procesu produkcji. Jak wyjaśniono bowiem już wyżej, w świetle utrwalonego orzecznictwa pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. W związku z tym oceny co do prawidłowości dokonanej w sprawie kwalifikacji towaru nie może skutecznie podważyć argumentacja strony oraz przedstawione dla jej poparcia dokumenty dołączone do skargi, wskazujące że żyła tytoniowa jest wykorzystywana w procesie produkcji wyrobów tytoniowych i w związku z tym jest przedmiotem obrotu. Wymaga podkreślenia, że o klasyfikacji decydują obowiązujące przepisy o odpadach, a nie oświadczenia podmiotów zajmujących się eksportem czy importem towarów.

W odniesieniu do okoliczności wystawienia świadectwa fitosanitarnego wskazać należy, że świadectwo takie jest wystawiane na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o ochronie roślin przed agrofagami (Dz. U. z 2023 r., poz. 301). Zgodnie z treścią przedstawionego świadectwa zaświadcza ono, że rośliny, produkty roślinne lub przedmioty opisane w niniejszym świadectwie: - zostały poddane kontroli i/lub badaniom laboratoryjnym zgodnie z odpowiednimi procedurami urzędowymi, oraz – zostały uznane za wolne od agrofagów kwarantannowych określonych przez importującą umawiającą się stronę, oraz – za spełniające obowiązujące wymogi fitosanitarne importującej umawiającej się strony, włącznie z wymogami dotyczącymi regulowanych agrofagów niekwarantannowych. W świetle powyższego nie ma podstawy do uznania, by wystawienie świadectwa fitosanitarnego wyłączało możliwość ustalenia, że towar przewożony przez skarżącego stanowił odpad. W świetle przepisów powołanej ostatnio ustawy, świadectwo fitosanitarne potwierdza bowiem jedynie stan zdrowotności roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów eksportowanych lub reeksportowanych do państw trzecich (poza UE).

Prawidłowości ustaleń przyjętych za podstawę decyzji wydanej w niniejszej sprawie w oparciu o zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy, w tym w oparciu o wydaną w okolicznościach sprawy opinię Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, nie może podważyć treść stanowiska Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wyrażonego w dołączonym do skargi piśmie z dnia 30 sierpnia 2004 r., sygn. [...]. Ponadto w wydanej w niniejszej sprawie opinii Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] 2024 r. zwrócono uwagę, że w tym przypadku klasyfikacja odpadu do kodu B3060 została też podana przez właściwy organ państwa przeznaczenia – Ministerstwo Środowiska Ukrainy w dokumencie skierowanym do I. T. P. [...]. Natomiast, jak wskazano także w powołanej opinii, przepis art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 przewiduje, że jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów lub nie, traktuje się go tak, jakby stanowił odpady.

Mając powyższe na względzie uznać należy za nieskuteczne argumenty skarżącego, powołującego się na istniejące w jego ocenie odmienności klasyfikacji przewożonego towaru przez organy ukraińskie. Dostrzec również należy, że argumentacja taka była powoływana już na etapie wydawania opinii przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Wskazuje na to z jednej strony treść skierowanego do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska pisma [...] S.A. z dnia [...] 2024 r., w którym przytoczono stanowisko wyrażone w dołączonej do pisma informacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z 2004 r., sygn. [...], oraz z drugiej strony treść wydanej w okolicznościach sprawy opinii, zawierającej odniesienie się do tej argumentacji. Analogicznie należy ocenić argument skarżącego, że taryfa celna CN 2401 30 00 w polskim systemie zgłaszania produktów zawiera dodatkowo wyróżnik tj. kod Y923 jako oznaczenie przewozu w systemie: "nie jest odpadem". Trzeba przy tym zauważyć, że w zgłoszeniu celnym nr MRN [...], na podstawie którego wykonywany był kontrolowany międzynarodowy przewóz, nie zamieszczono takiego oznaczenia towaru. Trzeba też wskazać, że jak wynika ze skierowanego do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska pisma [...] S.A. z dnia [...] 2024 r., do pisma było również dołączone świadectwo fitosanitarne dotyczące transportu z dnia [...] 2023 r. oraz pisemne stanowiska [...] [...] i [...] S.A. Wydając opinię Główny Inspektorat Ochrony Środowiska miał zatem na względzie argumentację, która była następnie powoływana przez skarżącego.

Z wyżej omówionych względów, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało w okolicznościach sprawy uznać, że klasyfikacja przewożonego towaru jako odpadu została dokonana prawidłowo, w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

W sprawie pozostaje natomiast poza sporem, że skarżący nie dochował warunków wymaganych dla transportu odpadów.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o odpadach marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru na wniosek transportujących odpady. Stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach, przed rozpoczęciem działalności w zakresie, o którym mowa w ust. 1, podmiot jest obowiązany uzyskać wpis do rejestru. Działalność w zakresie, o którym mowa w ust. 1, może prowadzić wyłącznie podmiot wpisany do rejestru (ust. 3 art. 50 ustawy o odpadach).

Z kolei zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznie zaś ustalono, że skarżący, będący podmiotem transportującym odpady, nie uzyskał wymaganego wpisu do wskazanego wyżej rejestru i nie jest wpisany do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, jak również nie wyposażył kierowcy w wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego.

Nie jest też sporne w sprawie, że skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742). Zgodnie z § 8 tego rozporządzenia odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz nazwę gminy, z terenu której są odbierane odpady. Obowiązek w tym zakresie nie został przez skarżącego zrealizowany.

W powołanym rozporządzeniu określone są też wymagania w zakresie oznakowania środków transportu.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

Według § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska, jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:

1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;

2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.

Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (§ 9 ust. 3 rozporządzenia). Oznakowanie to powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (§ 9 ust. 4 rozporządzenia).

Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska, w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.

Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (§ 10 ust. 2 rozporządzenia). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (§ 10 ust. 3 rozporządzenia).

Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kontrolowany zespół pojazdów nie posiadał wymaganych powyższymi przepisami oznaczeń. Ustalenia te potwierdza zarówno protokół kontroli, jak i sporządzona w sprawie dokumentacja fotograficzna (k.1 - 3 akt administracyjnych).

W konsekwencji w sprawie doszło do naruszeń wymienionych pod lp. 4.4.2., 1.1.12., 4.4.8., 4.4.7. załącznika nr 3 do u.t.d.

W sprawie zachodziły też podstawy do uznania zaistnienia naruszenia, o którym mowa w lp. 1.10 załącznika nr 3 do u.t.d., gdyż w liście przewozowym CMR nr [...] z dnia [...] 2023 r. umieszczone zostały dane niezgodne ze stanem faktycznym. W polu 23 dokumentu CMR jako przewoźnik została wpisana firma [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R., nie zostały zaś wpisane dane skarżącego I. P., który faktycznie wykonywał przewóz. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r., list przewozowy powinien zawierać nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika.

Jednocześnie trafna jest ocena organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenia. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że w świetle przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia i niezależne od przewoźnika należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia nawet przy dołożeniu należytej staranności. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.

W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Skarżący, realizując międzynarodowy transport drogowy, powinien znać obowiązujące przepisy, w tym dotyczące transportu odpadów. Jak słusznie stwierdził organ drugiej instancji, skarżący zobowiązany był do ustalenia faktycznego charakteru przewożonego towaru, tym bardziej, że towar w zgłoszeniu celnym został zakwalifikowany pod pozycją [...] 30 00, który to kod oznacza odpady tytoniu.

Wskazać też należy, że wysokość kary nałożonej na skarżącego w związku ze stwierdzonymi naruszeniami została ustalona w kwocie zgodnej z ograniczeniem przewidzianym w art. 92a ust. 3 u.t.d., to jest w kwocie 12000 zł.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem prawa materialnego ani z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, w związku z czym nie zachodzą podstawy do jej uchylenia.

W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ w doręczonej stronie skarżącej odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.