Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 655/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 17 ust. 1-5, art. 17 ust. 10
journal: Dz.U. 2018 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2077
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 33 § 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 11 października 2024 r., nr OPES.906.132.2024.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Gd 655/24

UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim (dalej także jako: "wierzyciel", "organ") wniósł do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie przeciwko E. D. (dalej także jako: "strona", "skarżąca") administracyjnego postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym z dnia 28 czerwca 2022 r. (nr [...]).

W tytule wykonawczym wierzyciel wskazał, że zobowiązana E. D. nie poddała dziecka - Z. D. (ur. [...]2011 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince, różyczce, poliomyelitis oraz błonicy, tężcowi, krztuścowi. Jako środek egzekucyjny wierzyciel wskazał grzywnę w celu przymuszenia.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r. (SO-IX.756.254.2022.PK) Wojewoda Pomorski nałożył na E. D. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej córki Z. D. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

E. D. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy numer [...] z dnia 28 czerwca 2022 r., zarzucając:

1. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm. – dalej także jako "ustawa") poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwskazań do szczepienia;

2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c/ u.p.e.a. poprzez pominięcie faktu odroczenia małoletniej od obowiązku szczepień ochronnych;

3. naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:

- niewłaściwie została podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy oraz ograniczenie się do wskazania ogólnie art. 17 ust. 1 u.p.e.a.,

- brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Postanowieniem z dnia 21 września 2022 r. (nr EP.9670.13.24.1.2021.JZ.4) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim – działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 k.p.a. - oddalił zarzuty E. D.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r. (nr OPE.906.2.71.2022.MG1) Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej zwanej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. - zwanej dalej: "u.p.e.a.") - uchylił powyższe postanowienie w części dotyczącej rozpoznania wniesionego przez E. D. zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art.29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 55/23 oddalił skargę E. D. na powyższe postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt II GSK 2129/23, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą E. D. uchylił powyższy wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z dnia 21 września 2022 r., nr EP.9670.13.24.1.2021.JZ.4.

W dokonanej ocenie prawnej NSA uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 17 ust. 2 i ust. 4 – 5 ustawy przez ich błędne zastosowanie, skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny. Sąd drugiej instancji wskazał w uzasadnieniu powyższego wyroku, że orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 81/19 stwierdzono, że "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) dalej u.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Sąd I instancji nie uwzględnił w dostatecznym stopniu znaczenia wszystkich konsekwencji wynikających ze stanu prawnego ukształtowanego stwierdzeniem niekonstytucyjności wskazanej regulacji prawnej. Jakkolwiek bowiem Główny Inspektor Sanitarny nie został pozbawiony kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani też nie został ograniczony zakres treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie, to jednak z punktu widzenia istoty omawianej kwestii spornej za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że deficyty formy wskazanego komunikatu – który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego – sprzeciwiają się temu, aby mógł on stanowić podstawę rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Innymi słowy, deficyty formy tego komunikatu powodują, że jego treść nie może kształtować, czy też współkształtować i precyzować treści obowiązku określonego ustawą w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych zostały określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie tegoż komunikatu, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie.

Po ustaleniu, że E. D. nadal uchyla się od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka i po ponownym rozpoznaniu zarzutów skarżącej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim oddalił je postanowieniem z dnia 18 września 2024 r. nr EP.9670.13.24.1.2021.AP.9.

Na powyższe postanowienie pani E. D. wniosła zażalenie do Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżąc postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim w całości oraz wniosła o uwzględnienie zarzutów w całości.

Wnosząca zażalenie zarzuciła:

Naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez naruszenie przez wierzyciela zasady praworządności i oddalenie zarzutów, podczas, gdy z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2129/23 wynika, że oparcie wymagalności obowiązku na Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego stanowi o braku wymagalności obowiązku;

Naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy w aktach sprawy brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, ponadto z dokumentacji medycznej małoletniej nie wynika czy, kiedy i jakie przeciwwskazania zostały przez lekarza wykluczone, małoletnia została skierowana do konsultacji specjalistycznej w celu kwalifikacji do szczepienia, a zatem uznać należy, że do szczepienia nie doszło z powodu odroczenia małoletniej od obowiązkowych szczepień ochronnych;

Naruszenie na podstawie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 124 §2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku oraz obowiązków personelu medycznego, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do wadliwości tytułu wykonawczego.

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 11 października 2024 r. nr OPES.906.132.2024.MJ utrzymał w mocy powołane wyżej postanowienie organu I instancji.

Organ wskazał, że w uzasadnieniu swego postanowienia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim określił jednoznacznie jako podstawę wymagalności obowiązku załącznik nr 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w rozporządzeniu.

Nie można także, zdaniem organu, zgodzić się z zarzutem opisanym w punkcie 2 zażalenia. Z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że - będąc osobą zobowiązaną - skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Art. 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 ustawy. Jednocześnie art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 ww. ustawy nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. W związku z powyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Art. 17 ust. 2 ustawy stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Tak więc obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Niewątpliwie do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia z punktu widzenia indywidualnego pacjenta. Żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów np. w kierunku ewentualnych alergii na substancje znajdujące się w szczepionkach. Inaczej będzie jednak w sytuacji, gdy przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny poinformuje lekarza, że dziecko faktycznie jest uczulone na konkretne składniki - wówczas do lekarza posiadającego takie szczególne informacje będzie należało upewnienie się, czy w skład szczepionki tenże składnik nie wchodzi, i wówczas również lekarz decyduje czy dziecko może być zaszczepione, czy ewentualnie odroczyć szczepienie. Realizacja obowiązkowych szczepień ochronnych i kwalifikacja do ich podania u dziecka leży w gestii lekarza, który decyduje o tym po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego. Nie jest to decyzja rodzica, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego na konsultację specjalistyczną. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej okres przeciwskazania do wykonania szczepienia. Realizacja obowiązkowych szczepień ochronnych i kwalifikacja do ich podania u dziecka leży w gestii lekarza, który decyduje o tym po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego. Oczywistym jest, że osoby chore nie są kwalifikowane do szczepień, nawet z możliwością dłuższego odroczenia wykonania wakcynacji, jednakże wówczas wymagane jest stosowne zaświadczenie od lekarza.

Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, a nie skierowanie do konsultacji specjalistycznej. Strona na żadnym etapie postępowania nie przedstawiała zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka, zgodnego ze wzorem zaświadczenia określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r.. Wyłącznie zaświadczenie zgodne z tym wzorem, stwierdzające przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego może być podstawą do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia swego postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez stronę, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska. Brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanej, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku.

Organ I instancji wystawiając tytuł precyzyjnie wskazał, co jest przedmiotem egzekucji - obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom. Prawidłowo określił obowiązek, jaki powinna wykonać strona, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy uzupełnić u dziecka. Wskazany przez stronę art. 17 ust. 2 ustawy stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne jest jedynie etapem realizacji tego obowiązku, wobec tego nie ma podstaw do wskazywania w tytule wykonawczym dodatkowo "obowiązku" w postaci poddania małoletniego dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu.

W ocenie organu II instancji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim wszczął postępowanie egzekucyjne prawidłowo oraz z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie, tj. w sposób kompleksowy rozpoznał materię zarzutów i odniósł się do niej merytorycznie w wydanym postanowieniu.

E. D. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj.: art. 15, art. 77 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, nierozważenie całości materiału dowodowego oraz rozstrzygnięcie jedynie w przedmiocie częściowego uchylenia postanowienia, podczas gdy uzasadnienie odnosi się również do innych zarzutów;

2. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest dowodów na stwierdzenie, że skarżąca uchyla się od obowiązkowych szczepień ochronnych małoletniej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że źródłem określenia wymagalności obowiązku szczepienia były akty prawne, których konstytucyjność została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, że uchyla się od poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskazała, że dziecko zostało poddane w dniu 21 czerwca 2022 r. lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, w trakcie którego nie zostały przez lekarza wykluczone przeciwwskazania do szczepienia. Zaznaczyła, że dziecko zostało skierowane do poradni alergologicznej, mimo tego, że cały czas jest pod opieką alergologa. Jednocześnie lekarz kwalifikujący do szczepienia stwierdził, że skierowanie to nie ma nic wspólnego ze szczepieniami. W ocenie skarżącej z materiału dowodowego wynikają sprzeczności, a z pewnością brak jest w nim informacji o wykluczeniu przeciwwskazań.

Skarżąca podniosła także, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy oraz do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej, podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy zawiera szereg błędów. Pominięto w szczególności, bez wyjaśnienia, przepis art. 17 ust. 1 u.z.z.ch. Nie wynika z zaskarżonego postanowienia, czy prawidłowość tytułu wykonawczego była w ogóle przedmiotem badania przez organ. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, czy organ rozpoznał wszystkie żądania wnioski i zarzuty strony.

Skarżąca, wskazując na doniosłość kwalifikacyjnego badania lekarskiego poprzedzającego obowiązkowe szczepienie ochronne, stwierdziła, że z dokumentacji medycznej dziecka w żaden sposób nie wynika jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone. Organy nie wyjaśniły z czego wywodzą, że skarżąca odmawia szczepień.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).

Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy - strony skarżącej), który może zakwestionować m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, czy też brak wymagalności obowiązku.

W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wyrok TK, który stał się przyczyną uchylenia wcześniejszych postanowień rozpoznających zarzuty skarżącej został wykonany w drodze rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077) wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r.

Zatem na dzień rozpoznania zarzutów skarżącej na terytorium RP powyższe rozporządzenie obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

W obowiązującym zatem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Powołane rozporządzenie określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.

Jak podano wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Kalendarz szczepień określony przepisami rozporządzenia jest tożsamy z tym, który wynikał z zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w postaci komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były w stosunku do dziecka strony skarżącej obowiązkowe i wymagalne z mocy prawa.

Brak było podstaw do kwestionowania wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u córki skarżącej. Sąd podziela stanowisko organów inspekcji sanitarnej, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art.17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18). Brak wskazania przeciwskazań przez lekarza wykonującego badanie kwalifikacyjne oznacza, że takich przeciwskazań nie stwierdzono. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie jest rzeczą lekarza wykonującego badanie ",wskazywanie dokumentów, że przeciwskazania zostały wykluczone".

Wbrew argumentacji skarżącej brak podstaw do tego, by w tytule wykonawczym powoływać art. 17 ust. 2 ustawy – skoro poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w tym przepisie jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego.

Granice sprawy ze skargi na postanowienie w przedmiocie rozpoznania zarzutów strony w postepowaniu egzekucyjnym w administracji wyznacza treść tych zarzutów. Zdaniem sądu organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze w wystarczający sposób rozważył trafność wszystkich zarzutów strony, w kontekście rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji. Nie naruszył zatem w żadnym razie art. 138 w związku z art. 136 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana - ustalona przez organy w toku postępowania - okoliczność, że córka skarżącego nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już nastąpiły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2023 r.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niewskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej córce skarżącej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów, na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary. Z analizy zaskarżonego postanowienia wynika, że wskazane wymagane prawem elementy znalazły się w jego treści.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.