Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2580/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106, 133, 145, 151, 153, 170, 183, 184, 189
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 37
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 12, par. 271
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2096/20 w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2096/20, oddalił skargę P. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB) decyzją z 17 sierpnia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Makowie Mazowieckim (PINB) z 13 czerwca 2018 r. nr [...] nakazującą P. C. rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach 5,10 x 10,30 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...] - [...]. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wskutek pisma C. S., które 5 października 2017 r. wpłynęło do PINB, a w którym autor pisma zwrócił się z prośbą o zbadanie legalności budynków zlokalizowanych na ww. działce nr ew. [...], w granicy działki nr ew. [...], której jest właścicielem. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono m.in., że na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] - [...] ulokowany jest budynek drewniany o wymiarach 5,10 x 10,30 m, z dachem dwuspadowym (blacha trapezowa), który powstał w latach 60-tych XX wieku. Właściciel nieruchomości oświadczył, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej legalność wzniesienia ww. budynku. Organ I instancji ustalił ponadto, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest w odległości ok. 1,00 m od granicy z działką o nr ew. [...]. Organy uznały, że sporny obiekt został wybudowany niezgodnie z art. 28 ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229), a przy tym narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące obecnie, jak i podczas jego budowy. Wobec powyższego, orzeczono o nakazie rozbiórki spornego budynku na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Prawa budowlanego z 1974 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi P. C., wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18, uchylił ww. decyzję MWINB z 17 sierpnia 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB.

W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, PINB postanowieniem z 20 stycznia 2020 r., nr [...] nakazał P. C. dostarczenie ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku gospodarczego, która wpłynęła do organu I instancji w dniu 17 kwietnia 2020 r. Następnie decyzją z 17 czerwca 2020 r., nr [...], PINB nakazał ponownie rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego o wym. 5,10 x 10,30 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] - [...].

Odwołanie od ww. decyzji złożył P. C., kwestionując zasadność decyzji o nakazie rozbiórki.

MWINB w toku postepowania odwoławczego, pismem z 14 sierpnia 2020 r. wezwał P. C. do przesłania ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku zawierającej oryginalny i własnoręczny podpis jej autora. Ponadto organ II instancji wezwał ww. do przesłania kopii pisma potwierdzającego uprawnienia osoby sporządzającej ww. ekspertyzę. Powyższe uzupełnienie wpłynęło do organu stopnia wojewódzkiego w dniu 3 września 2020 r.

Decyzją z dnia 14 września 2020 r., nr [...], MWINB utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego z 17 czerwca 2020 r., nr [...]. MWINB rozpoznając odwołanie przypomniał, że WSA w Warszawie uchylając wyrokiem z 11 kwietnia 2019r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18 uprzednią decyzję tego organu oraz poprzedzającą ją decyzję PINB wskazał, iż: "(...) organy obu instancji prawidłowo oceniły, że budynek nie spełnia warunków technicznych w myśl przepisów obowiązujących zarówno w dacie budowy, jak i w dacie orzekania. Na takim ustaleniu błędnie jednak poprzestały pomijając, że w związku z tym zachodzą przesłanki uzasadniające nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Sąd podkreśla, że samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie stanowi podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Dyspozycja przepisu wymaga konkretyzacji i oceny wielu elementów, czynników, wpływających na wskazane w nim dobra - bezpieczeństwo ludzi i mienia, niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Konieczne jest w tym kontekście uwzględnienie np. przeznaczenie terenu, zabudowy w otoczeniu spornego obiektu." Mając na uwadze powyższe, MWINB podkreślił, że niekwestionowanym faktem jest, iż przedmiotowy drewniany budynek gospodarczy wybudowano pod rządzami Prawa budowlanego z 24 października 1974 r., co skutkowało koniecznością przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w oparciu o przepisy tej ustawy. Zdaniem MWINB oceniając możliwość legalizacji samowoli budowlanej popełnionej pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organy winny, co do zasady, brać pod uwagę zapisy aktualnie obowiązującego planu miejscowego oraz przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie realizacji obiektu. Przy czym jak wynika z treści art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. ocena zgodności inwestycji w świetle przepisów techniczno-budowlanych dokonana winna być pod kątem ewentualnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Organ odwoławczy podniósł, że PINB zbadał zgodność przedmiotowego budynku z przepisami planistycznymi oraz techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie budowy ww. obiektu budowlanego oraz przepisami, które obowiązywały w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Organ I instancji pismem z 16 listopada 2017 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] - [...] o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki o nr ew. [...] w miejscowości [...]. Przy piśmie z 21 listopada 2017 r. Urząd Gminy [...] - [...] przesłał wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] - [...] dla przedmiotowej działki nr [...](uchwała Gminnej Rady Narodowej z dnia 8 listopada 1989 r. Nr [...], Dz. Urz. Woj. Ostrołęckiego nr [...] poz. [...] z 1989 r.). Z ww. planu wynika, że działka ta przeznaczona jest pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczalną zabudową mieszkaniową jednorodzinną, symbol: RM-1. Treść powyższego planu nie określa dopuszczalności budowy spornego budynku na granicy z działką sąsiednią czy też w określonej odległości od działki sąsiedniej.

MWINB dostrzegł również, że z załączonej do akt sprawy kopii mapy zasadniczej wynika, iż przedmiotowy obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości około 1,00 m od działki sąsiedniej. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.) budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Z kolei zgodnie z § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia: "Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość". Jak już wyżej wskazano przepisy planistyczne obowiązujące na terenie, gdzie zlokalizowany jest sporny obiekt nie przewidują takiego usytuowania.

Organ zaznaczył, że sporny budynek gospodarczy został wykonany z drewna. Organ I instancji w sposób prawidłowy zbadał zatem zgodność przedmiotowego obiektu budowlanego pod kątem przepisów dotyczących budynków, które zostały wykonane z elementów rozprzestrzeniających ogień (§ [...] ust. 2 ww. rozporządzenia). Organ II instancji przypomniał, że sporny budynek jest usytuowany w odległości około 1,00 m od granicy z działką nr ew. [...], podczas gdy stosownie do obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, dopuszczalna odległość budynku drewnianego wynosi 6 m od tej granicy. Według ustaleń organu odwoławczego sporny obiekt budowlany nie jest także zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie jego budowy, tj. przepisami rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38 z 1961 r., poz. 196). Zgodnie z załącznikiem nr 1 tego rozporządzenia, dotyczącym odporności ogniowej elementów budowlanych ściany i przepierzenia z drewna w zależności od klasy odporności ogniowej zastosowanej otuliny ochronnej zalicza się do klasy odporności ogniowej C lub D. W myśl § 73 ww. rozporządzenia przedmiotowy budynek kwalifikuje się zatem do obiektów o klasie odporności D. Natomiast z § 20 ust. 2 przywołanego rozporządzenia wynika, że: " W razie braku zabudowy na sąsiedniej nieruchomości odległość budynku w zabudowie luźnej od granicy tej nieruchomości powinna wynosić co najmniej połowę odległości, ustalonych w ust. 1 ww. przepisu". W omawianej sprawie odległość powinna więc wynosić 4,5 m, a wynosi 1,0 m.

W konsekwencji powyższych ustaleń, organ II instancji stwierdził, że sporny budynek drewniany nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi zarówno w dacie jego powstania, jak i obecnie. Ze względu na materiał z jakiego został wykonany oraz odległość od granicy z sąsiednią działką powoduje także niebezpieczeństwo dla ludzi oraz mienia oraz pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia. Jednocześnie z ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu sporządzonej przez projektanta W. W.C. ([...]) wynika, że stan techniczny konstrukcji budynku, ścian zewnętrznych oraz fundamentów przedmiotowego obiektu jest zły: "budynek zagraża bezpieczeństwu osób i mienia". Z treści ww. opracowania wynika, że ściany fundamentowe obiektu oraz drzwi i wrota są w średnim stanie technicznym. Natomiast konstrukcja ścian szkieletowa ze słupów drewnianych oraz opierzenie ścian z desek są w złym stanie technicznym. Nadto z treści przedłożonej ekspertyzy wynika, iż: "(...) Więźba dachowa drewniana tarta z dachem dwuspadowym o ustroju krokwiowo płatwiowym - w złym stanie technicznym, widoczne ugięcia konstrukcji dachu oraz pęknięcia (...)".

Zdaniem MWINB powyższe przesądza o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co skutkować musiało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu, albowiem przedmiotowy obiekt nie może zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej przez Prawo budowlane.

Skargą P. C. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie prawa i wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Sąd podkreślił, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18, uchylił decyzję Mazowieckiego WINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB, w przedmiocie nakazu rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego o wym. 5,10 x 10,30 m zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] - [...]. Przypominając, że zarówno organy jak i sądy związani są oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w tym wyroku, Sąd wskazał, że w orzeczeniu tym uznano za bezsporne, że objęty nakazem rozbiórki drewniany budynek gospodarczy o wym. 5,10 x 10,30 m na działce skarżącego powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący jako następca prawny inwestora nie wykazał bowiem, że budynek powstał na podstawie pozwolenia na budowę. Jak wyjaśnił WSA w Warszawie, zgodnie z rozporządzeniem Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 197), a to § 3 ust. 1 – należało uzyskać od powiatowego organu państwowego nadzoru budowlanego pozwolenie na budowę przed przystąpieniem do budowy obiektów budowlanych niewymienionych w § 4. Przytoczony § 4 nie obejmuje swym zakresem budowy budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy wynoszącej 52,53 m. Tym samym na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego inwestor powinien był uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę.

Sąd wyjaśnił również, że zgodnie z art.103 ustawy - Prawo budowlane obecnie obowiązującej, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Chodzi o datę wejścia ustawy w życie tj. 1 stycznia 1995 r. i zastosowanie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W tej ostatniej ustawie brak jest przepisów przejściowych określających, że do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed wejściem jej w życie (1 stycznia 1975 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, do obiektów, które zostały wybudowane przed 1 marca 1975 r. stosuje się ustawę Prawo budowlane z 1974 r., a nie ustawę z 1961 r. - Prawo budowlane. Jak trafnie stwierdził WSA w Warszawie w przywołanym wyżej orzeczeniu, zasadne było zatem rozpoznawanie sprawy przez organy nadzoru budowlanego w trybie ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.

Z przedstawionych powodów nie sposób zdaniem Sądu zaaprobować zarzutów skargi, w których skarżący wskazuje na dowody w postaci zdjęć lotniczych z 1966 r., mających wskazywać na istnienie spornego budynku jeszcze przed wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., a w konsekwencji na brak – zdaniem skarżącego – możliwości zastosowania przepisów tej ustawy w sprawie. Okoliczność wzniesienia przedmiotowego budynku przed 1975 r. także skutkuje koniecznością zastosowania w sprawie przepisów ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., gdyż w ustawie tej nie zawarto przepisów przejściowych z których by wynikało, że do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed wejściem jej w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego wynika, że do obiektów, które zostały wybudowane przed dniem 1 marca 1975 r. stosuje się Prawo budowlane z 1974 r., a nie ustawę z 1961 r. - Prawo budowlane. Wbrew zarzutom skargi, organ I instancji dokonując ponownych ustaleń w sprawie uwzględnił zdjęcie lotnicze nieruchomości, przedłożone przez skarżącego przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2018 r. i na tej podstawie przyjął za skarżącym, że drewniany budynek gospodarczy o wym. 5,10 x 10,30 m faktycznie powstał przed 1966 r. Ponadto, WSA w Warszawie w orzeczeniu z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18, za prawidłową uznał ocenę organów obu instancji, że przedmiotowy budynek nie spełnia warunków technicznych w myśl przepisów obowiązujących zarówno w dacie budowy, jak i w dacie orzekania. Pogląd ten Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił. Za bezsporne uznać należy bowiem w jego ocenie ustalenia organów, że jak wynika załączonej do akt sprawy kopii mapy zasadniczej terenu, sporny obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości około 1,00 m od działki sąsiedniej. Tymczasem zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.) odległość budynku na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Ustęp 2 § 12 ww. rozporządzenia stanowi, że usytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Zdaniem Sądu nie budzi również sporu, że badany budynek gospodarczy został wykonany z drewna. Zgodnie zaś z § 271 ust. 2 ww. rozporządzenia z 2002 r., jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%". Budynek jest usytuowany w odległości około 1,00 m od granicy z działką nr ew. [...]. Zgodnie z ww. przepisami dopuszczalna odległość budynku drewnianego wynosi wobec tego 6 m od granicy.

Sąd dodał, że podobne regulacje przewidywały przepisy z daty budowy. Stosownie do treści załącznika nr 1 (dotyczącego odporności ogniowej elementów budowlanych) do rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961r., poz. 196), ściany i przepierzenia z drewna w zależności od klasy odporności ogniowej zastosowanej otuliny ochronnej zalicza się do klasy odporności ogniowej C lub D. Przepis § 73 ww. rozporządzenia wskazuje przy tym, że przedmiotowy budynek zalicza się do obiektów o klasie odporności D. Natomiast z § 20 ust. 2 ww. rozporządzenia wynika, że: "W razie braku zabudowy na sąsiedniej nieruchomości odległość budynku w zabudowie luźnej od granicy tej nieruchomości powinna wynosić co najmniej połowę odległości, ustalonych w ust. 1 ww. przepisu." W omawianej sprawie odległość budynku od granicy działki powinna więc wynosić 4,5 m a wynosi jedynie 1,0 m.

W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że sporny drewniany budynek gospodarczy nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi tak w dacie jego powstania, jak również z przepisami obowiązującymi w dniu wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organy uznały przy tym, że już sam materiał z jakiego został wykonany oraz odległość od granicy z sąsiednią działką pozwalają uznać, że powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi, mienia oraz pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia. Orzekając w sprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. Sąd uznał jednak powyższe ustalenia za niewystarczające do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Jak bowiem wskazano, samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie może stanowić podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2017 r. (sygn. akt II OSK 1318/15) podkreślił, że do wydania nakazu rozbiórki konieczne jest wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie zrealizowanego obiektu mogłoby spowodować groźbę dla życia i zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu.

Mając na uwadze powyższe rozumienie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz wskazania zawarte w wyroku z 11 kwietnia 2019 r. Sąd doszedł do przekonania, że organy nadzoru budowlanego poprawnie wykonały wytyczne dotyczące przebiegu procedury, która powinna poprzedzać nakaz rozbiórki orzekany w trybie ww. normy prawnej. Organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu, która została sporządzona w lutym 2020 r. przez uprawnioną osobę posiadającą wymagane przygotowanie zawodowe w budownictwie – W. W.C. (nr uprawnień [...]). Z treści ww. ekspertyzy wynika co prawda, że: "Ściany fundamentowe obiektu oraz drzwi i wrota są w średnim stanie technicznym", jednakże dalej stwierdzono, że: "Konstrukcja ścian szkieletowa ze słupów drewnianych (...)" oraz "Opierzenie ścian z desek (...)" są w złym stanie technicznym. Także "(...) Więźba dachowa drewniana tarta z dachem dwuspadowym o ustroju krokwiowo płatwiowym - w złym stanie technicznym, widoczne ugięcia konstrukcji dachu oraz pęknięcia (...)". We wnioskach końcowych wskazano natomiast, że: "Stan techniczny konstrukcji budynku, ścian zewnętrznych oraz fundamentów jest zły, remont budynku nie jest opłacalny, budynek zagraża bezpieczeństwu osób i mienia." Skarżący nie przedstawił żadnego innego opracowania, w którym podważone zostałyby ustalenia powyższej ekspertyzy technicznej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za prawidłowe wnioski organów nadzoru budowlanego, że dokonane ustalenia wskazują jednoznacznie na stan zagrożenia dla życia i zdrowia osób przebywających w pobliżu bądź użytkowników, jakie stwarza sporny budynek drewniany na działce skarżącego. Ustalenia ekspertyzy dają podstawy do przyjęcia, że istnieje realna groźba katastrofy budowlanej, a tym samym wyrządzenia szkód ludziom i mieniu. Jest tak tym bardziej w sytuacji, gdy jak wykazano wcześniej, budynek ten znajduje się zbyt blisko granicy działki sąsiedniej, co dodatkowo narusza przepisy i wymagania przeciwpożarowe. Zdaniem Sądu w świetle przedstawionej ekspertyzy technicznej nie można zaś przyjąć, co sugeruje się w skardze, że w stosunku do ww. obiektu istnieje faktyczna możliwość wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do jego doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, o czym mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W rzeczy samej, stan techniczny w jakim znajduje się obecnie ww. budynek, wymagałby w zasadzie całkowitej rozbiórki i odbudowy, co jednak nie jest dopuszczalne w sytuacji, w której stwierdzono jego niezgodność z aktualnie obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie położenia zbyt blisko granicy z działką sąsiednią

Z tych względów Sąd podzielił stanowisko organów, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., co skutkować musiało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu, gdyż przedmiotowy obiekt nie mógł zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej w przepisach przywołanej ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę oddalono skargę.

Skargą kasacyjną P. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, poprzez:

— błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie należy nakazać rozbiórkę budynku gospodarczego ponieważ budynek gospodarczy nie odpowiada przepisom techniczno-budowlanym podczas, gdy samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie może stanowić podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o ww. przepis, co w konsekwencji winno doprowadzić do przyjęcia przez Sąd meriti, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione prawne przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki spornego budynku gospodarczego;

— błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.), który to przepis nakazuje sytuowanie budynków na działce budowlanej w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy podczas, gdy zastosowany przez Sąd przepis wszedł w życie (obowiązuje) w 2002 r. zaś sporny budynek został posadowiony w 1966 r. a zatem w okresie, gdy przepisy budowlane nie zawierały regulacji odnoszących się do minimalnej odległości od granicy, w jakiej winny być sytuowane budynki, wobec czego podniesiony zarzut stanowi o naruszeniu przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie jednej z podstawowych zasad porządku prawnego - zasady niedziałania prawa wstecz, wprowadzonej powszechnie do art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

— błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie § 271 ust. 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2) ww. rozporządzenia, który to przepis nakazuje zwiększenie o 50% minimalnej odległości, w jakiej sytuowany jest budynek na działce, jeśli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przykrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień podczas, gdy zastosowany przez Sąd przepis wszedł w życie (obowiązuje) w 2002 r. zaś sporny budynek został posadowiony w 1966 r., a zatem w okresie, gdy przepisy budowlane nie zawierały regulacji odnoszących się do minimalnej odległości od granicy, w jakiej winny być sytuowane budynki, wobec czego podniesiony zarzut stanowi o naruszeniu przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie jednej z podstawowych zasad porządku prawnego - zasady niedziałania prawa wstecz, wprowadzonej powszechnie do art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

II. przepisów prawa procesowego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegających na:

— naruszeniu art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego (wadliwą kontrolę stanu faktycznego ustalonego przez organ) polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki budynku gospodarczego ponieważ: "sama odległość od granicy z sąsiednią działką pozwala uznać, że budynek powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, mienia oraz pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia" [s. 12 uzasadnienia] podczas, gdy odległość budynku od granicy działki nie może stanowić okoliczności uzasadniającej istnienie zagrożenia dla życia bądź zdrowa, a zatem Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w sprawie zawisłej pod sygn. VII SA/Wa 2096/20 wadliwie ustalił okoliczności stanu faktycznego, co oznacza, że nie jest możliwe jakie okoliczności oraz jakie motywy legły u podstaw skarżonego rozstrzygnięcia, czyniąc je niejasnym i wadliwym;

— naruszenie art. 133 §1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego (wadliwą kontrolę stanu faktycznego ustalonego przez organ) polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki budynku gospodarczego ponieważ dalsze funkcjonowanie zrealizowanego obiektu mogłoby spowodować groźbę dla życia i zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu z uwagi na materiał z jakiego wykonany jest budynek (drewno wysokoopałowe) podczas, gdy w przedmiotowej sprawie brak jest materiału dowodowego, który by na to wskazywał, zaś Sąd I instancji całkowicie pominął okoliczność, że teren wokół budynku nie jest terenem zadrzewionym, a zatem ryzyko rozprzestrzenienia się pożaru jest założeniem błędnym, rysującym wadliwy stan faktyczny, który w konsekwencji wadliwie doprowadził do przyjęcia, że w tym zakresie dalsze funkcjonowanie budynku gospodarczego stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz mienia innych osób.

Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony, w tym na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) poprzez zasądzenie na rzecz strony kosztów zastępstwa procesowego, tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) przed NSA (Sąd II instancji) oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Warszawie, tj. kosztów strony przed Sądem I instancji, a w sytuacji uchylenia wyroku WSA w Warszawie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wniesiono także o: na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) zasadzenie na rzecz strony kosztów zastępstwa procesowego, tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) za reprezentowanie strony przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie na skutek uchylenia wyroku w zw. z wniesieniem skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna, nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i słusznie na podstawie akt przedmiotowej sprawy doszedł do przekonania, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie organów administracji w pełni odpowiada prawu, stąd zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi wynikającą z art. 151 p.p.s.a. Zdaniem Sądu odwoławczego nie było uzasadnionych podstaw do ewentualnego zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., albowiem w realiach tej sprawy nie wystąpiły przesłanki zastosowania tej normy, skoro nie ujawniono naruszeń prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy czy też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej na wstępie należy zaznaczyć, iż przede wszystkim skarga kasacyjna pomija jedną zasadniczą kwestię, iż zaskarżone decyzje wydane zostały w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., poprzednim prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18, którym Sąd ten uchylił decyzję MWINB z 17 sierpnia 2018 r., oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w Makowie Mazowieckim z 13 czerwca 2018 r. o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 5,10x10,30 zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] [...].

W wyroku tym, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, w jego motywach, przesądzono w sposób wiążący dla organów nadzoru budowlanego, iż "budynek gospodarczy o wym. 5,10 x 10,30 m na działce nr [...] powstał przed 1966 r. w warunkach samowoli budowlanej, albowiem wymagał pozwolenia na budowę- zgodnie z rozporządzeniem Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 197), a to § 3 ust. 1 - należało uzyskać od powiatowego organu państwowego nadzoru budowlanego pozwolenie na budowę przed przystąpieniem do budowy obiektów budowlanych niewymienionych w § 4- zaś ten nie obejmował swym zakresem budowy budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy wynoszącej 52,53 m.". Nadto Sąd przyjął, że wobec powstałego przed 1966 r. budynku zastosowanie mają przepisy ustawy z 1974 r. Prawo budowlane, zaznaczając iż do obiektów, które zostały wybudowane przed 1 marca 1975 r. stosuje się ustawę Prawo budowlane z 1974 r., a nie ustawę z 1961 r. - Prawo budowlane. Sąd nadto wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego, organy obu instancji prawidłowo oceniły, że budynek nie spełnia warunków technicznych w myśl przepisów obowiązujących zarówno w dacie budowy jak i w dacie orzekania. Na takim ustaleniu błędnie jednak poprzestały przyjmując, że w związku z tym zachodzą przesłanki uzasadniające nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Dlatego też uznano, iż samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie stanowi podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Dyspozycja przepisu wymaga konkretyzacji i oceny wielu elementów, czynników, wpływających na wskazane w nim dobra - bezpieczeństwo ludzi lub mienia, niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Konieczne jest w tym kontekście uwzględnienie np. przeznaczenia terenu, zabudowy w otoczeniu spornego obiektu. Podniesiono także, iż przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Znajduje zatem zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Tym samym niesporne jest, iż wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2404/18, nakazano w realiach tej sprawy poczynić ustalenia czy taki samowolnie wniesiony budynek gospodarczy, na który w chwili jego realizacji wymagane było pozwolenie na budowę, zrealizowany sprzecznie z warunkami technicznymi obowiązującymi w chwili orzekania jak i jego realizacji, wobec którego mają zastosowanie przepisy ustawy z 1974 r., stanowi w realiach normy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Przedstawiona wykładnia prawa jak i zalecenia uzupełnienia postępowania administracyjnego wiązały w tej sprawie w trybie art. 153 p.p.s.a.

Trzeba przypomnieć, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie – wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r. III FSK 888/23

Piśmiennictwo i praktyka sądowa jednolicie przyjmują, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ustanowiona w ww. przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (zob. T. Woś, Komentarz do art. 153, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 895; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 maja 2007 r., I FSK 857/06; z 16 października 2014 r., II FSK 2506/12; publik. CBOSA). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 (i art. 170 p.p.s.a.) oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (zob. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2022 r., III FSK 1531/21; z 22 lutego 2024 r., I OSK 2002/20).

Tym samym wobec wiążącej oceny prawnej jak i zakresu uzupełnienia postępowania dowodowego w tej sprawie nie są usprawiedliwione zarzuty kasacji, w tym naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 1 pkt 2 jak i § 271 ust. 2 w zw. z § 12 ust.1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie- w sytuacji gdy przepis ten wszedł w życie w 2002 r. zaś sporny budynek jest z 1966 r. Tym samym naruszenie tych przepisów nie może stanowić podstawy wydania orzeczenia.

Przede wszystkim organy dokonały oceny warunków technicznych na podstawie przepisów z chwili realizacji samowoli budowlanej dokonując oceny w kontekście norm przepisów Rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r. poz. 196). Zgodnie z załącznikiem nr 1 ww. Rozporządzenia, tj. dotyczącym odporności ogniowej elementów budowlanych ściany i przepierzenia z drewna w zależności od klasy odporności ogniowej zastosowanej otuliny ochronnej zalicza się do klasy odporności ogniowej C lub I). Przepis § 73 ww. Rozporządzenia wskazuje, że przedmiotowy budynek zalicza się do obiektów o klasie odporności D. Natomiast z § 20 ust. 2 ww. Rozporządzenia wynika, iż: "W razie braku zabudowy na sąsiedniej nieruchomości odległość budynku w zabudowie luźnej od granicy tej nieruchomości powinna wynosić co najmniej połowę odległości, ustalonych w ust. / ww. przepisu ". W omawianej sprawie odległość winna wynosić 4,5 m a wynosi 1.0 m - stanowi to naruszenie § 78 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 1961 r. (stanowi, że ściany zewnętrzne, położone przy granicy nieruchomości w odległości mniejszej niż 20 ust. 2 powinny odpowiadać warunkom z § 76 i 77 dot. ściany przeciwpożarowej.

Niewątpliwie organy oceniały również sporną inwestycję, w kontekście dopuszczalnej jej odbudowy gdyby taka ewentualność miała miejsce, pod kątem możliwości zalegalizowania powstałej samowoli, a związane jest to przede wszystkim z weryfikacją takiego stanu w kontekście przepisów obowiązujących w chwili dokonywania właśnie tej odbudowy a więc aktualnych warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż takie działanie nie może odbywać się z naruszeniem przepisów obecnie obowiązujących. Stąd więc zaistniała konieczność dokonania właśnie takiej konfrontacji powstałej w latach 60-tych samowoli z aktualnie obowiązującymi normami warunków technicznych.

Dokonana ocena w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji jest w pełni aprobowana przez Sąd odwoławczy. Trafnie powołano się w zaskarżonym wyroku na bezsporne ustalenia organów, co do zlokalizowania spornej samowoli w odległości około 1,00 m od działki sąsiedniej, zaś zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 12 kwietnia 2002 r. odległość budynku na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Ustęp 2 § 12 ww. rozporządzenia stanowi, że usytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Prawidłowo również zaznaczono, że badany budynek gospodarczy został wykonany z drewna. Zgodnie zaś z § 271 ust. 2 ww. rozporządzenia z 2002 r., jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%". Budynek jest usytuowany w odległości około 1,00 m od granicy z działką nr ew. [...]. Zgodnie z ww. przepisami dopuszczalna odległość budynku drewnianego wynosi wobec tego 6 m od granicy.

W tych okolicznościach niniejszej sprawy niepodważalne jest, że sporny drewniany budynek gospodarczy nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi tak w dacie jego powstania, jak również z przepisami obowiązującymi w dniu wydania rozstrzygnięcia w sprawie (ten fakt nie został zakwestionowany w poprzednim wyroku) co powoduje, że już sam materiał z jakiego został wykonany oraz odległość od granicy z sąsiednią działką pozwalają uznać, że powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi, mienia czy nawet pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia. Natomiast czyniony w powyższym zakresie zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednej z podstawowych zasad porządku prawnego - zasady niedziałania prawa wstecz, wprowadzonej powszechnie do art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jawi się jako chybiony.

Nie jest także usprawiedliwiony zarzut błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w sposób opisany w skardze kasacyjnej.

W wiążącym w trybie art. 153 p.p.s.a. wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18 przyjęto, iż wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wskazuje, że samo naruszenie przepisów budowlanych nie pociąga za sobą możliwości orzekania o rozbiórce dopóty, dopóki nie zostanie wykazane, że naruszenie tych przepisów powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnie pogarsza warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia.

Dlatego też w ramach ponownego przeprowadzenia postępowania dokonano ustaleń w takim zakresie jakim organ został zobowiązany wyrokiem z 11 kwietnia 2019r., sygn. akt: VII SA/Wa 2404/18, albowiem zobowiązano skarżącego postanowieniem z 20 stycznia 2020 r. do przedstawienia ekspertyzy technicznej spornego budynku drewnianego. Wykonana opinia przez tech. W. C. – uprawnionego specjalistę architektoniczno-konstrukcyjnego potwierdziła dodatkowo, że stan budynku jest zły a budynek zagraża bezpieczeństwu osób i mienia. To ustalenie nie zostało w żaden sposób podważone.

Konsekwencją takiej opinii było to, że nie jest możliwe doprowadzenie takiego obiektu do stanu zgodnego z prawem a budynek objęty postępowaniem powoduje niebezpieczeństwo ludzi lub mienia co wypełnia wprost dyspozycję art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Inne kwestie związane ze sporną samowolą (wykonanie budynku z drewna, odległość od granicy działki sąsiedniej) stanowią wyłącznie dodatkowy, uzupełniający element przedmiotowego nakazu rozbiórki. W sprawie tej ujawniony stan techniczny samowoli budowlanej wypełnia dyspozycję art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. skoro zostało wykazane, że naruszenie przepisów powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Takie niebezpieczeństwo zostało wykazane w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości i zagrożenie to (o jakim mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.), ma charakter realny i bezpośredni.

Zdaniem NSA decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. znajdzie zatem zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Taka zaś sytuacja będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, że brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. pogorszeń czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 ustawy. Taki przypadek jest właśnie w tej sprawie.

Zatem nie są usprawiedliwione twierdzenia kasacji o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przyczyną nakazu rozbiórki był fakt, iż sporny budynek powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. To nie sprzeczność z przepisami techniczno-budowlanymi stanowiła podstawę rozbiórki, bowiem to zostało właśnie wcześniej zakwestionowane w poprzednim wyroku WSA. Ujawnione zagrożenie dla ludzi i mienia spowodowane przez samowolnie wzniesiony obiekt budowlany jest aktualne w momencie wydawania rozstrzygnięcia. Dokonanie tej oceny nastąpiło bowiem na podstawie aktualnej ekspertyzy technicznej wykazującej takie zagrożenie.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 2 lipca 2024 r. III FSK 988/23). Z takim naruszeniem nie mamy do czynienia w tej sprawie.

Przedstawione wyżej rozważania pozwalają uznać, iż skarga kasacyjna i jej zarzuty jako całkowicie chybione nie zasługiwały na uwzględnienie a więc nie było usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia wniosków tego środka odwoławczego.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.

.