Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 680/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1 pkt 21
journal: Dz.U. 2021 poz 779
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/7044/23 w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na przetwarzanie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2023 r., nr SKO Gd/1717/23; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/7044/23, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r., nr WŚ-I.6233.15.2019-2021.AD, udzielił skarżącej Spółce na okres 10 lat zezwolenia na przetwarzanie odpadów na terenie działki nr [...], obręb [...], w G.

W piśmie z dnia 13 lutego 2023 r. Marszałek Województwa Pomorskiego zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o podjęcie działań w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazując na jej niezgodność z poprzedzającą jej wydanie decyzją Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 30 stycznia 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania, decyzją z dnia 30 listopada 2023 r., SKO Gd/1717/23, wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r.

Kolegium uznało bowiem, że decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r., zezwalająca skarżącej Spółce na przetwarzanie odpadów, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Kolegium, organ, wydający zezwolenie na przetwarzanie odpadów, pomimo związania zapisami decyzji środowiskowej z dnia 30 stycznia 2019 r., wynikającego z treści art. 86 pkt 2 w związku z art. 71 ust.1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 72 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 2373 z późn. zm.), naruszył ten obowiązek. Mimo że zezwolenie na przetwarzanie odpadów zawiera zapis, że podczas realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy spełniać warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Gdańska o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 stycznia 2019 r., to zezwolenie to albo nie zawiera wskazania wszystkich zapisów decyzji środowiskowej albo zawiera różne niż decyzja środowiskowa zapisy (warunki) i przede wszystkim wskazanymi w zezwoleniu celami i warunkami przetwarzania odpadów wykracza w sposób oczywisty i znaczny poza treść decyzji środowiskowej.

Kolegium wskazało przy tym, że zgodnie z decyzją środowiskową w wyniku przeprowadzonych działań powstanie teren, który może zostać wykorzystany zgodnie z ustaleniami w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Celem przetwarzania odpadów jest zasypywanie zbiornika i uzyskanie pełnowartościowego materiału antropogenicznego, którym wypełnione zostanie wyrobisko poeksploatacyjne zlikwidowanej już kopalni bursztynu i piasku P. W charakterystyce przedsięwzięcia wskazano, że przetwarzanie ma na celu takie przygotowanie materiałów odpadowych ale bezpiecznych (obojętnych) dla środowiska aby uzyskać pełnowartościowy materiał antropogeniczny, którym wypełnione zostanie powstałe niewielkie wyrobisko poeksploatacyjne – rekultywacja. Prace związane z przetwarzaniem odpadów będą tak długo prowadzone aż powierzchnia terenu osiągnie rzędną terenów sąsiednich. Składowany materiał zostanie zagęszczony tak, aby uzyskać parametry nośności zgodne z otoczeniem. W efekcie przerobu wskazanych w decyzji odpadów uzyska się jednorodny materiał antropogeniczny mający cechy kruszywa równoziarnistego o frakcji od 0 do 50 (60) mm. Petrograficznie będzie to materiał pochodzenia naturalnego (jak piaski i żwiry) zmieszany z pokruszonym betonem i cegłą. W decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów wskazano zaś, że przetwarzanie będzie polegało na kruszeniu i przesiewaniu odpadów w celu uzyskania materiałów o cechach kruszywa różnoziarnistego metodą odzysku odpadów R5 – recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych.

Decyzja środowiskowa wskazuje rodzaje odpadów, które będą wykorzystywane i określa, że przewidywana ilość materiału potrzebnego do zapełnienia wyrobiska to 30 000 ton. Zezwolenie określa rodzaj odpadów w ilości pięciu rodzajów a decyzja środowiskowa wskazuje sześć rodzajów odpadów. Zgodnie z zezwoleniem łączna masa odpadów wynosi 27 500 Mg/rok a z przetworzenia powstaną odpady tj. drewno, tworzywa sztuczne, żelazo i stal, mieszaniny metali oraz kable inne niż wymienione w 17 04 10 w łącznej ilości 1020 Mg/rok. Tym samym, już po 13 miesiącach masa odpadów z zezwolenia przekroczy 30 000 ton, która to ilość wskazana została w decyzji środowiskowej.

Nadto, zezwolenie na przetwarzanie odpadów nie zawiera zapisów decyzji środowiskowej o tym, że po zakończeniu procesu przetwarzania zewnętrzne laboratorium przeprowadzać będzie analizy potwierdzające, że uzyskano materiał budowlany o odpowiednim granulacie, spełniający określone atesty, normy i wymagania wynikające z przepisów prawa budowlanego. Natomiast materiały, które nie będą spełniały wymagań wskazanych w PN-EU będą przekazywane uprawnionym podmiotom do dalszego zagospodarowania.

Decyzja środowiskowa zawiera zapis w sprawie powierzchni magazynowej, zgodnie z którym ze względów organizacyjnych nie przewiduje się tworzenia dużych placów magazynowania odpadów. Z uwagi na niewielki rozmiar wyrobiska przeznaczonego do wypełnienia przewiduje się, że dostarczane odpady będą na bieżąco poddawane przetworzeniu i dalej wykorzystane do zawałowania. Wielkość magazynowanych odpadów będzie także wynikała z konieczności zgromadzenia różnych rodzajów odpadów tak, aby móc uzyskać pełnowartościowy grunt antropogeniczny. Przewidywana ilość jednocześnie magazynowanych odpadów wyniesieni 400 Mg. Z kolei, w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów wskazano, że powierzchnia przeznaczona do magazynowania odpadów wynosi 3400 m2. Maksymalna wysokość hałd magazynowych wynosi 4 m. Przetworzony odpad będzie magazynowany również na hałdach będących przedłużeniem hałd odpadu dowożonego do przetworzenia. Odpady sypkie będą pokrywane plandekami z folii PCV zapobiegającymi pyleniu. Odpady powstające z ich przetworzenia, będą magazynowane w metalowych oznakowanych kontenerach – po jednym dla każdego rodzaju odpadów. Ponadto, zezwolenie wskazuje na ilość magazynowanych odpadów w tym samym czasie w ilości 8274,2 Mg. Taka ilość dwukrotnie przekracza wskazaną w decyzji środowiskowej ilość jednocześnie magazynowanych odpadów. Ponadto, zezwolenie w punkcie V dodatkowo podnosi tę wielkość do 9970 Mg.

Kolegium wskazało także, że zakres i warunki wskazane w zezwoleniu odnieść należy w istocie do komercyjnej działalności gospodarczej prowadzonej przez 10 lat. Z kolei, celem decyzji środowiskowej jest przetwarzanie odpadów dla zasypywania zbiornika i uzyskanie pełnowartościowego materiału antropogenicznego, którym wypełnione zostanie wyrobisko poeksploatacyjne zlikwidowanej już kopalni bursztynu i pasku P. Decyzja ta nie określa okresu w jakim to będzie robione, ale mając na uwadze ilości przerabianych odpadów oraz wielkość wyrobiska do zasypania, odbywałoby się to trochę dłużej niż 1 rok.

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 30 listopada 2023 r.

Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium podzieliło stanowisko i argumentację przedstawioną w decyzji Kolegium z dnia 30 listopada 2023 r. i podkreśliło, że decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 86 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Pomimo że w pkt VIII decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r. zawarto zapis, zgodnie z którym podczas realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy spełniać warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Gdańska o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 stycznia 2019 r., to jej postanowienia w istocie nie zawierają wskazania zapisów decyzji środowiskowej albo zawierają różne niż decyzja środowiskowa zapisy (warunki). Nadto, zezwolenie na przetwarzanie odpadów wskazanymi w zezwoleniu celami i warunkami przetwarzania odpadów wykracza w sposób oczywisty i znaczny poza jej treść.

Ponadto, odpowiadając na zarzuty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wskazało, że wpisanie do zezwolenia o przetwarzaniu odpadów, że obowiązują warunki ustalone decyzją środowiskową nie ma znaczenia, skoro warunki te określono w sposób inny niż w tej decyzji. Parametry inwestycji określone w załączniku decyzji środowiskowej (charakterystyka przedsięwzięcia) także wiążą organ wydający zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Spółka wskazała, że grunty antropogeniczne powstające w procesie ich wytwarzania nie podlegają atestowaniu czy normowaniu. Nie ma to znaczenia, skoro ostateczna decyzja środowiskowa taki zapis posiada. Ewentualne planowane zamierzenia inwestora, czy też wnioski strony nie są brane pod uwagę tylko same zapisy decyzji środowiskowej oraz zezwolenia na przetwarzanie i zgodność pomiędzy nimi. Decyzja środowiskowa pozwalała jedynie na przetworzenie określonej ilości odpadów dla wypełnienia wyrobiska. Zezwolenie na przetwarzania odpadów - mając na uwadze wskazania ilościowe odpadów na rok, udzielone na 10 lat niewątpliwie się z tym celem mija.

W skardze skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także o umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji w postaci art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81a k.p.a. jak również art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na: niepodjęciu z urzędu wszelkich kroków niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy związanej z pełną oceną przesłanek stwierdzenia ewentualnej nieważności ostatecznej decyzji o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów udzielonego skarżącej, braku prawidłowej oceny wagi stwierdzonych naruszeń dla oceny możliwości dalszego funkcjonowania w obrocie unieważnionej decyzji;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji w postaci art. 86 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 72 ust. 1 pkt 21 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że decyzja o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów musi powielać wszystkie postanowienia decyzji środowiskowej, a unieważnienie decyzji w niniejszej sprawie wynikało z braku tego typu tożsamości zapisów decyzji;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji w postaci art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że decyzja o pozwoleniu na przetwarzanie odpadów powinna określać sposób wykorzystania przetworzonego odpadu, a unieważnienie decyzji w niniejszej sprawie wynikało z braku tego typu zapisu;

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., jak i poprzedzająca ją decyzja tegoż organu z dnia 30 listopada 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 30 listopada 2023 r. stwierdzającą, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. udzielającej skarżącej Spółce zezwolenia na przetwarzanie odpadów na terenie działki nr [...] w G.

Kontrola sądowa w niniejszej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 k.p.a.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, mającym odrębną podstawę prawną, a jego przedmiotem jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja nie jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego też postępowanie to nie może być traktowane jako ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 156 k.p.a. ma charakter wyjątku od zasady, określonej w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Z domniemania tego wynika między innymi, że ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności. W polskim systemie prawa istnieje, jeśli nie domniemanie, to założenie legalności działań organów, a dowodzenie odmiennych okoliczności spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1252/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zawężający (zob. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2088/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie przy tym z treścią art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Orzekające dwukrotnie w niniejszej sprawie Kolegium stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie, występuje wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (por. J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s.237). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., sygn. akt II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37). Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają przy tym w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 949/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, rażące naruszenie prawa to wada oczywista i niedająca się pogodzić ze standardami państwa prawa. Rażące naruszenie prawa to naruszenie tzw. kwalifikowane, w uproszczeniu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywiste, czyli takie, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Przy czym chodzi o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy, niepozwalający i nierodzący rozbieżności w wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą (zob. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2088/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie chodzi tu więc o błędy w wykładni prawa, ale o jasne, niedwuznaczne naruszenie prawa. Naruszony przepis nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych (por. np. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 190/12).

W ocenie Sądu budzi wątpliwości stanowisko orzekającego w niniejszej sprawie Kolegium, że decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 2373 ze zm.) z uwagi na jej rażącą sprzeczność z decyzją Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 30 stycznia 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach.

Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2021 r., poz. 779 ze zm.), zezwolił skarżącej Spółce na przetwarzanie odpadów na terenie działki nr [...] w G.

Niewątpliwie, zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 pkt 21 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przed uzyskaniem zezwolenia na przetwarzanie odpadów i zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów wydawanych na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach należy uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Przy tym, zgodnie z treścią art. 86 pkt 2 tej ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organy wydające decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1.

Prawnym następstwem rozwiązania, o którym mowa w art. 86 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jest pełne związanie organu wydającego jedną z decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy środowiskowej postanowieniami wynikającymi z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Rezultatem oceny o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, władczym wyartykułowaniem jej wniosków, pozostaje ostateczna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, która z mocy art. 86 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wiąże organy wydające decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 tej ustawy i nie zmienia tego nawet przeprowadzenie ponownej oceny, już w toku odrębnego postępowania, w którym ma być wydana decyzja inwestycyjna. Oznacza to, że organ wydający takie orzeczenie nie może pominąć żadnych obowiązków i uprawnień wynikających z decyzji środowiskowej, gdyż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter sui generis rozstrzygnięcia wstępnego względem przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i pełni względem niego w istocie funkcję prejudycjalną (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 2 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 785/10, LEX nr 993622).

W związku z tym wskazać należy, że decyzją Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. zezwolono skarżącej Spółce na przetwarzanie następujących odpadów: 01 04 08 – odpady żwiru lub skruszone skały inne niż wymienione w 01 04 07; 17 01 01 – odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów; 17 01 07 – zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowym materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06; 17 05 04 – gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03; 17 05 06 – urobek z pogłębiania inny niż wymieniony w 17 05 05. Przetwarzanie będzie przeprowadzane metodą odzysku odpadów R5 – recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych i będzie polegało na kruszeniu i przesiewaniu odpadów w celu uzyskania materiałów o cechach kruszywa różnoziarnistego. Wskazano przy tym, że w wyniku przetwarzania powstaną następujące odpady: 17 02 01 – drewno; 17 02 03 – tworzywa sztuczne; 17 04 05 – żelazo i stal; 17 04 07 – mieszaniny metali; 17 04 11 – kable inne niż wymienione w 17 04 10.

W decyzji Prezydenta Miasta Gdańska o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 stycznia 2019 r. wskazano zaś, że do działalności związanej z przerobem wykorzystane zostaną odpady: 01 04 08 – odpady żwiru lub skruszone skały inne niż wymienione w 01 04 07; 17 01 01 – odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów; 17 01 07 – zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowym materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06; 02 03 01 – ziemia sucha, ziemia mokra, w tym kamienie; 17 05 04 – gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03; 17 05 06 – urobek z pogłębiania inny niż wymieniony w 17 05 05. W efekcie tego przerobu uzyska się jednorodny materiał antropogeniczny mający cechy kruszywa różnoziarnistego o frakcji od 0 do 50 (60) mm. Petrograficznie będzie to materiał pochodzenia naturalnego (jak piaski i żwiry) zmieszany z pokruszonym betonem i cegła.

Niewątpliwie zatem, obie decyzje dotyczą przetwarzania i uzyskiwania w jego efekcie tego samego rodzaju odpadów, ponadto na tym samym terenie i przez ten sam podmiot. Pozostałe zaś warunki i zasady przetwarzania odpadów określone w decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. nie mogą w sposób jednoznaczny i oczywisty świadczyć o wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem decyzji Prezydenta Miasta Gdańska o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 stycznia 2019 r. Zestawienie wskazanych przez Kolegium danych ze sobą nie pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że są one ze sobą w istotnym zakresie sprzeczne. Jak przy tym wskazało Kolegium, decyzja środowiskowa nie wskazuje okresu, w jakim przedsięwzięcie może zostać zrealizowane, a jedynie definiuje to przedsięwzięcie.

Przede wszystkim jednak, w decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r. wskazano, że podczas realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy spełniać warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Gdańska o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 stycznia 2019 r. Tym samym, w decyzji tej nakazano uwzględniać wszystkie ustalenia decyzji środowiskowej, dając jej prymat nad decyzją o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów i czyniąc ją jej częścią.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw do stanowczego stwierdzenia, aby decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2021 r., zezwalająca na przetwarzanie odpadów, wydana została z rażącym naruszeniem decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 30 stycznia 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Podkreślić jeszcze raz bowiem trzeba, że rażące naruszenie prawa to naruszenie tzw. kwalifikowane, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywiste, czyli takie, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Przy czym chodzi o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy, niepozwalający i nierodzący rozbieżności w wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Tego zaś Kolegium, w niniejszej sprawie, nie wykazało.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., jak i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2023 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.