Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 52/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi V. P. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 52/23

UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. tytułem wykonawczym z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] wszczął postępowanie egzekucyjne, którego celem było zobowiązanie V. P. (dalej: skarżąca) do stawienia się z małoletnią W. P. celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku szczepień ochronnych i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach programu szczepień ochronnych w punkcie szczepień u wybranego przez zobowiązaną świadczeniodawcy. Organ wskazał, że u ww. dziecka do dnia zgłoszenia rodzica przez SPZOZ Przychodnię Rejonową w K. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B., tj. do [...] października 2021 r., nie wykonano następujących szczepień ochronnych:

- szczepienie obowiązujące w 4 miesiącu życia – przeciwko Streptococcus Pneumoniae (druga dawka szczepienia podstawowego),

- szczepienie obowiązujące w 13-15 miesiącu życia – przeciwko Streptococcus Pneumoniae (trzecia dawka szczepienia podstawowego),

- szczepienia obowiązujące w 16-18 miesiącu życia – przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (czwarta dawka szczepienia podstawowego), przeciwko Poliomyelitis (trzecia dawka szczepienia podstawowego), przeciwko H. Influenzae (czwarta dawka szczepienia podstawowego).

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., znak: [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na skarżącą grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w powyższym tytule wykonawczym, wezwał skarżącą do wykonania tego obowiązku w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia, a także ustalił opłatę za wydanie postanowienia w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zarzuciła w pierwszej kolejności brak wymagalności obowiązku szczepień. Wskazała, że organ podał jako podstawę prawną przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm. – dalej "ustawa o chorobach zakaźnych") oraz Program Szczepień Ochronnych wydawany przez Głównego Inspektora Sanitarnego. W jej ocenie Program Szczepień Ochronnych nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego i ma jedynie charakter prawa wewnętrznego, wobec czego na jego podstawie nie mogą być nakładane na obywateli obowiązki. Dalej wskazała, że ani ww. ustawa, ani Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 – dalej "rozporządzenie w sprawie szczepień") nie precyzują wieku dziecka, ani ilości dawek szczepionek. Zdaniem skarżącej, Program Szczepień Ochronnych ma jedynie charakter techniczny. Ponadto skarżąca wskazała, że w dokumentacji medycznej córki brak jest zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego lekarz by stwierdził, iż obowiązek szczepień ochronnych u córki skarżącej jest wymagalny. Skarżąca odwołała się także do art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) wskazując, że obowiązek szczepień narusza art. 8 tej konwencji. Dalej skarżąca zarzuciła, iż organ egzekucyjny nie zbadał sytuacji majątkowej i możliwości zapłaty nałożonej na nią grzywny, zaś w jej ocenie zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy.

Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r., znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. oddalił zgłoszony przez skarżącą zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że obowiązkowe szczepienia ochronne mają swoje umocowanie w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, a dalsze rozwinięcie tych obowiązków zawiera ustawa o chorobach zakaźnych. Dalej organ wskazał, że sposób postępowania w sprawach szczepień został wykonawczo opisany w rozporządzeniu w sprawie szczepień, natomiast zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek. Z tego względu w ocenie organu obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych. Organ podkreślił, że ramy czasowe wskazane w ww. rozporządzeniu nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ponadto organ wyjaśnił, że obowiązek szczepienia powstaje nie w momencie przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, zaś w momencie wejścia dziecka w granice wiekowe określone w rozporządzeniu i aktualizuje się w momencie wezwania przez lekarza. Organ wskazał także, że obowiązek szczepień nie narusza postanowień art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (tj. prawa do poszanowania życia prywatnego), gdyż zgodnie z ust. 2 tego przepisu ingerencja władzy publicznej w życie prywatne jest możliwa m.in. gdy taki wyjątek wprowadza ustawa dla ochrony zdrowia, zaś obowiązek szczepień jest przewidziany przez ustawę ze względu na ochronę zdrowia.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy organ wskazał, że pisemne wezwania na szczepienie zostały wysłane do skarżącej przez SPZOZ Przychodnię Rejonową w K. w dniu [...] września 2022 r. i [...] stycznia 2021 r., natomiast skarżąca nie zgłosiła się z córką na badanie, wobec czego przychodnia zgłosiła skarżącą jako uchylającą się od szczepień dziecka. W momencie zgłoszenia przez przychodnię córka skarżącej miała ukończone 3 lata i podlegała obowiązkowi szczepień wskazanych w tytule wykonawczym. Organ wyjaśnił, że skarżąca stawiła się z córką na badaniu kwalifikacyjnym w dniu [...] maja 2022 r., tj. po otrzymaniu zaskarżonego tytułu wykonawczego. Dalej organ wyjaśnił, że lekarz orzekł przeciwskazania do wykonywania szczepienia i skierował dziecko do poradni neurologicznej. Organ powołując się na przepisy rozporządzenia wskazał, że dopiero ewentualne stosowne zaświadczenie z poradni specjalistycznej będzie stanowiło podstawę do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku szczepienia.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ stwierdził, że przedmiotowy zarzut nie jest wymieniony w katalogu z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. – dalej "u.p.e.a.") i w tym zakresie organ przekazał przedmiotowy zarzut do organu egzekucyjnego – Wojewody Kujawsko-Pomorskiego – jako organu właściwego do jego rozpoznania.

Od powyższego postanowienia organu I instancji skarżąca wniosła zażalenie, w którym w pierwszej kolejności wskazała, że w wyniku badania kwalifikacyjnego jej córka została skierowana do lekarza neurologa, wobec czego szczepienia odroczono. Ponadto organ nie wskazał kiedy w stosunku do małoletniej stał się wymagalny obowiązek szczepienia przeciwko poszczególnym chorobom, zaś w postanowieniu przytoczono jedynie podstawy prawne. Zdaniem skarżącej organ nie ustosunkował się w treści uzasadnienia do zarzutu naruszenia ustawy. Dalej skarżąca wskazała, że Program szczepień ochronnych wydawany przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i ma wyłącznie charakter prawa wewnętrznego, wobec czego nie może stanowić podstawy decyzji wobec skarżącej. Jednocześnie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności w ten sposób, że ograniczenie prawa do życia prywatnego musi wynikać z ustawy, zaś lista chorób przeciwko którym należy zaszczepić dziecko wynika z rozporządzenia, tj. aktu prawnego niższej rangi niż ustawa.

W wyniku rozpatrzenia ww. zażalenia, Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., znak: [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje postanowienie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wyjaśnił skarżącej podstawy prawne obowiązku będącego przedmiotem postępowania, a także przedstawił dowody w sprawie, na których się oparł wydając swoje rozstrzygnięcie. Organ wyjaśnił, że niepodważalnym jest fakt niewykonania u małoletniej obowiązkowych szczepień wymienionych w tytule wykonawczym, co oznacza, że skarżąca nie dopełniła obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym. Organ podkreślił, że dopiero stosowne zaświadczenie z poradni specjalistycznej może stanowić podstawę do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Ponadto w ocenie organu II instancji – zgadzając się z argumentacją organu I instancji – pomimo że Program Szczepień Ochronnych nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, to nie powoduje to braku mocy obowiązującej takiego aktu. Jednocześnie organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącą co do naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych z uwagi na ochronę zdrowia organy władzy publicznej mogą ograniczać prawo do życia prywatnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień organów obu instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 o chorobach zakaźnych poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;

- art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o chorobach zakaźnych w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie szczepień poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej W. P. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie szczepień poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o chorobach zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia;

- art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej "k.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia;

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.

Skarżąca wniosła również o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych z art. 2, art. 30, 31 ust. 1,2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2,3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wniosła o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:

Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej "p.p.s.a.") sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystosował do skarżącej upomnienie nr [...] wzywające do stawienia się z córką w Punkcie Szczepień SPZOZ Przychodni Rejonowej w K. albo u innego uprawnionego świadczeniodawcy celem: "ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Program Szczepień Ochronnych". Dnia [...] stycznia 2022 r. Punkt Szczepień Przychodni Rejonowej w K. poinformował organ, że skarżąca nie zgłosiła się z córką na zaległe szczepienie oraz nie przedstawiła zaświadczenia od lekarza specjalisty o odroczeniu szczepienia. W dniu [...] lutego 2022 r. organ złożył do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego wniosek o egzekucję obowiązku poddania szczepieniom ochronnym córki skarżącej, zgodnie z treścią obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. Po wszczęciu egzekucji administracyjnej (nałożeniu grzywny w celu przymuszenia) skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że występują wszystkie bądź niektóre okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Jak już wspomniano wyżej, w dniu [...] listopada 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystosował do skarżącej upomnienie nr [...] wzywające do stawienia się z córką w Punkcie Szczepień SPZOZ Przychodni Rejonowej w K. albo u innego uprawnionego świadczeniodawcy celem: "ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Program Szczepień Ochronnych". Dnia [...] stycznia 2022 r. Punkt Szczepień Przychodni Rejonowej w K. poinformował organ, że skarżąca nie zgłosiła się z córką na zaległe szczepienie oraz nie przedstawiła zaświadczenia od lekarza specjalisty o odroczeniu szczepienia. W dniu [...] lutego 2022 r. organ złożył do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego wniosek o egzekucję obowiązku poddania szczepieniom ochronnym córki skarżącej, zgodnie z treścią obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. Na podstawie tytułu wykonawczego, Wojewoda Kujawsko-Pomorski w dniu [...] kwietnia 2022 r., wydał postanowienie nakładające na zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W związku z powyższym, skarżąca zgłosiła zarzuty do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Organ w dniu [...] września 2022 r. wydał postanowienie oddalające zgłoszone zarzuty w całości. Na skutek zażalenia skarżącej, Inspektor Sanitarny w dniu [...] listopada 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Na to postanowienie wniesiono skargę do sądu.

Zarzuty skargi Sąd uznaje za bezzasadne.

W pierwszej kolejności skarżąca w zarzutach powołała się na brak wymagalności obowiązku. W odniesieniu do zarzutu "naruszenia art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z art. 87 Konstytucji RP" (pkt 1) oraz zarzutu "naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych" (pkt 2), Sąd zauważa, że Inspektor Sanitarny w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo odniósł się do podstaw prawnych nałożenia obowiązku szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym. Wyjaśnił również skarżącej rolę i znaczenie epidemiologiczne Programu Szczepień Ochronnych zwanym dalej PSO. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek, w istocie – jak wskazuje skarżąca – nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, natomiast stanowi wskazówkę merytoryczno-techniczną dla przeprowadzających szczepienie ochronne.

Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest wskazany w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Zgodnie z definicją ustawową szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie (art. 2 pkt 26 tej ustawy). Szczepienie ochronne jest wyodrębnionym z zakresu ogólnego udzielania świadczeń zdrowotnych przedmiotem działalności i służy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o chorobach zakaźnych zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych (powołany w całości art. 17 w podstawie prawnej tytułu wykonawczego) osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Z art. 17 ust. 2 ww. ustawy wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o chorobach zakaźnych). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o chorobach zakaźnych).

W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o chorobach zakaźnych).

W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że do skarżącej kierowane były pisemne wezwania do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Z adnotacji służbowych pracownika organu I instancji oraz pisma Punktu Szczepień Przychodni Rejonowej w K. wynika, że wezwania pozostawały bez skutku.

W myśl art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym – jeśli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych.

Zdaniem tut. Sądu ze wskazanych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11; z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2398/15). Wskazane zatem przepisy stanowią podstawę prawną nałożenia obowiązku szczepień.

Należy przy tym podkreślić, że wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane.

Wbrew argumentacji użytej w skardze należy też podkreślić, że treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika z przywołanej podstawy prawnej – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ustawy o chorobach zakaźnych. Uszczegóławia ją wspomniane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 tej ustawy oraz komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych. Przepisy rozporządzenia w § 3 regulują przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po jego upływie obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Z § 5 tego rozporządzenia wynika bowiem, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok.

Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych), a Program Szczepień Ochronnych na dany rok jest szczegółowym kalendarzem szczepień, zależnym od względów medycznych, jak również warunków epidemiologicznych. Ustalenie kalendarza szczepień nie należy do materii ustawowej. Uzasadnia to pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. Trudno byłoby oczekiwać, aby materią tą miał zajmować się sam ustawodawca, który w przywołanym akcie prawnym wyraźnie stanowi o obowiązku szczepień ochronnych, kwestie szczegółowe pozostawiając rozstrzygnięciu na niższych poziomach decyzyjnych (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18). W konsekwencji powyższego uprawnione jest stanowisko organu o niezasadności zarzutu nieistnienia obowiązku i określenia go niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Prawidłowo oceniły organy obu instancji również kwestię wymagalności dochodzonego od skarżącej obowiązku, co było kwestionowane w ramach zarzutu wskazanego w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i naruszenia art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych. Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki skarżącej stał się wymagalny, a argumenty wskazujące na niewymagalność obowiązku były w całości chybione. Jak wynika z art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to musi być aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. W ust. 3 tego przepisu ustawodawca wskazał, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem, upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. Przepis art. 17 ust. 4 tej ustawy stanowi z kolei, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1760/19, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Pogląd ten skład orzekający w pełni podziela.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 października 2015 r., sygn. II SA/Bd 928/15 "PSO jest ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia a szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje PSO w zależności od kalendarzowego wieku dziecka". W związku z powyższym zarzuty skarżącej należy uznać za bezzasadne.

W kwestii podniesionego w skardze do sądu zarzutu "naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych" (pkt 3) – odnotować należy po pierwsze, że skarżącej chodziło zapewne o art. 33 § 2 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. (w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma bowiem art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Z uzasadnienia skargi co do pkt 3 wynika, że skarżącej chodzi o brak wymagalności obowiązku, ponieważ Rada Ministrów nie wydała programu zwalczania chorób zakaźnych.

Sąd stwierdza, że art. 4 ustawy o chorobach zakaźnych, który w uzasadnieniu przywołuje skarżąca, odnosi się do określenia przez Radę Ministrów programów zdrowotnych, które wynikają z bieżącej sytuacji epidemiologicznej oraz konieczności zapewnienia ochrony zdrowotnej osób, których szczególne narażenie na zakażenie wynika z sytuacji epidemiologicznej. Jak zasadnie zauważył organ II instancji w postanowieniu z dnia 14 listopada 2022 r., przedmiotowa sprawa nie ma związku z treścią uregulowań zawartych w powyższym artykule.

Powołane w skardze postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ z dnia 27 września 2017 r. (sygn. akt V Nsm 1051/17), nie stanowi w tej sprawie punktu odniesienia, ponieważ mamy tu do czynienia z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym w trybie administracyjnym w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym.

Zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (pkt 4 skargi) jest bezzasadny, ponieważ Inspektor Sanitarny w postanowieniu z [...] września 2022 r. odniósł się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, analizując cały zebrany materiał dowodowy. Ponadto organ II instancji zidentyfikował datę urodzenia córki skarżącej, co pozostaje jednoznaczne z określeniem jej wieku. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych został określony wiek dziecka, w którym obowiązek zostaje zaktualizowany, co następnie doprecyzowywane jest w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok kalendarzowy.

Jak wynika z akt sprawy, zobowiązana była wzywana do SPZOZ Przychodni Rejonowej w K. na badanie kwalifikacyjne dotyczące szczepień ochronnych, na które się nie stawiła. W aktach sprawy znajduje się wcześniejsze upomnienie wystosowane przez organ I instancji, wzywające skarżącą do stawienia się z dzieckiem do podmiotu leczniczego celem rozpoczęcia i kontynuacji szczepień ochronnych u małoletniej – w którym wyraźnie wskazano, że szczepienia będą poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym.

W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1760/19, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Pogląd ten skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela.

Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącej, wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] września 2022 r. wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu aktualizuje się w terminie podanym przez lekarza w powiadomieniu skierowanym do rodziców lub opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym terminie badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu. W kwestii wskazania, czy stan zdrowia dziecka pozwala na dokonanie iniekcji preparatem szczepionkowym, zauważyć należy, że przed wydaniem tytułu wykonawczego skarżąca nie przedstawiła dokumentu opatrzonego podpisem lekarza, który wskazywałby na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych lub zaświadczenia wskazującego, na konieczność odroczenia wykonania obowiązku. Dopiero wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego skarżąca udała się z córką do SPZOZ Przychodni Rejonowej w K. celem poddania jej badaniu kwalifikacyjnemu do szczepienia. Lekarz jednak nie zakwalifikował małoletniej do szczepienia, gdyż skarżąca wniosła o skierowanie córki do lekarza neurologa z powodu zachorowania córki na Covid-19. Słusznie jednak organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych "Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej". Dlatego dopiero ewentualne stosowne zaświadczenie lekarza neurologa może stanowić podstawę do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta "Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9." Obowiązek szczepień dziecka nie może być uchylony wobec braku zgody rodzica, skoro nie są stwierdzone przez lekarza przeciwskazania. Należy bowiem mieć na uwadze także art. 15 tej ustawy, zgodnie z którym: "Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej." Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (skarga do sądu – pkt 5). Konwencja dopuszcza bowiem nakładanie przepisami prawa krajowego określonych obowiązków ze względu na konieczność ochrony zdrowia publicznego. Wynika to z art. 8 ust. 2 – wyjątki dotyczą w szczególności przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, oraz – co szczególnie należy tu wyeksponować – ochronę zdrowia.

Podobnie reguluje tę kwestię również art. 26 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Godności Istoty Ludzkiej Wobec Zastosowań Biologii i Medycyny (Council of Europe Treaty Series, nr 164).

Z tych powodów Sąd nie dostrzegł potrzeby zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, dlatego wniosek Skarżącej w tym względzie został oddalony.

Sąd nie podziela też sformułowanych w skardze zarzutów co do naruszenia norm konstytucyjnych, dlatego wniosek o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego również został oddalony.

Art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji stwierdza, iż wolność człowieka podlega ochronie prawnej, w ust. 3 tego artykułu dopuszcza jednak możliwość ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw poprzez ustanowienie tych ograniczeń w ustawie, gdy są one konieczne dla ochrony zdrowia i praw innych osób. Poszanowanie dla praw i odpowiedzialności rodziców za podejmowane decyzje nie może pozbawiać ich dziecka prawa do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia (art. 31 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 38 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

W wyrokach z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2524/16 i z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2546 NSA zajmował się obowiązkiem szczepień. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z przywołanych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzeniu się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym służy urzeczywistnianiu konstytucyjnych wartości, jakimi są: w ogólności ochrona zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a w szczególności zwalczanie chorób epidemicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ocenie Sądu niesłuszne okazały się zarzuty naruszenia konstytucyjnych gwarancji wolności i praw człowieka, w tym art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wbrew argumentom strony, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, w tym także w jej art. 31 ust. 3, z którego wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia, nie tylko jednostek, ale i (a może nawet przede wszystkim) ogółu społeczeństwa, jest zaś oczywisty i bezsporny. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę poglądy te w pełni podziela.

W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, mamy do czynienia ze zderzeniem się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy (jedno ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej - art. 87 Konstytucji RP). Powyższe wyklucza także istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny względnie TSUE został oddalony, skoro Sąd nie dostrzegł potrzeby kierowania pytań do tych Trybunałów.

Skarżąca podnosi ponadto brak wsparcia ze strony państwa w przypadku powikłań po szczepieniach. Sąd wskazuje w tym miejscu na możliwość uzyskania świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych przez osoby, u których wystąpiły działania niepożądane, zgodnie z art. 17a ustawy o chorobach zakaźnych.

Jeśli zaś chodzi o to, że zdaniem skarżącej nałożona na nią grzywna stanowi środek zbyt uciążliwy – Sąd tego poglądu nie podziela. Zważyć należy na to, że to organ egzekucyjny (Wojewoda Kujawsko-Pomorski), a nie wierzyciel ustala wysokość nałożonej grzywny. Sąd podziela stanowisko organu, że środek przymusu egzekucyjnego (grzywna w celu przymuszenia), aby spełnił swój cel i miał charakter realnie dyscyplinujący, nie może mieć charakteru wyłącznie symbolicznego. Skarżąca ani w piśmie zawierającym zarzuty, ani później nie wskazała żadnego argumentu ani okoliczności na poparcie tezy, że zastosowana grzywna stanowi zbyt dużą uciążliwość z punktu widzenia możliwości finansowych rodziny. Skarżąca zarzuciła tylko to, że nałożono na nią grzywnę celem przymuszenia i stanowi ona zbyt duże obciążenie dla budżetu rodziny.

W tej sytuacji, kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. Stan faktyczny ustalono prawidłowo i nie budzi wątpliwości. Nie zachodziła konieczność dalszego gromadzenia dowodów, zebrany materiał dowody jest zupełny. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zgromadzone dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w postanowieniach. W uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień i odniosły się do kwestii istnienia obowiązku, określenia go zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, wymagalności obowiązku podania małoletniej poszczególnych szczepionek. Argumentacja jaką posłużyły się organy jest prawidłowa.

Z podanych wyżej powodów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które rodziłoby podstawy do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Dlatego skarga jako bezzasadna została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.