Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 78/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1 i par. 2, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 a) i c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 a), art. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art, 194 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2008 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 01 września 2008r., NFn [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile na rzecz skarżącego E. J. kwotę [...],- ( [...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że decyzje określone w punkcie I wyroku nie mogą być wykonane. /-/ M. Górecka /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 września 2008 r., nr [...] Wójt Gminy ustalił E. J. podatek od nieruchomości za 2008 rok w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, iż podatnik E. J. jest właścicielem zabudowanych budynkiem letniskowym działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha położonych w obrębie wsi L. W świetle przepisów dotyczących podatków i opłat lokalnych dla dokonania wymiaru podatku należy brać pod uwagę zapisy w ewidencji gruntów i budynków, a o charakterze budynku przesądza dokumentacja budowlana. W niniejszej sprawie z dokumentacji budowlanej wynika, że wnioskodawca wzniósł na swoich działkach sklasyfikowanych w ewidencji gruntów jako inne tereny zurbanizowane i tereny rekreacyjno – wypoczynkowe budynek letniskowy i na taki budynek otrzymał pozwolenie na użytkowanie. Natomiast z pisma Starosty z dnia 30 czerwca 2008 r. wynika, że E. J. nie składał wniosku o zmianę kategorii budynku na powyższych działkach. E. J. w odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego odmówił złożenia korekty informacji podatkowej, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1381/06, w którym Sąd wskazał, że budynek winien być zaliczony do pozycji "budynki mieszkalne", a nie "pozostałe". W toku postępowania organ podatkowy podjął próby sprawdzenia, czy E. J. zamieszkuje w przedmiotowym budynku i czy służy on do zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych. Pracownicy organu czterokrotnie udali się na teren nieruchomości podatnika (w różnych terminach i porach dnia), na terenie posesji nikogo nie zastano, w związku z czym organ przyjął, że podatnik tam nie zamieszkuje, tym bardziej że pracownik energetyki dokonujący odczytu licznika energii poinformował, że zgodnie z umową z E. J. rachunki są przesyłane na adres w C. Ponadto w okresie letnim tylko jedno z pism zostało doręczone bez awizo, natomiast początkowa korespondencja organu podatkowego była kierowana na adres c., gdzie podatnik odbierał pisma, co również potwierdza, że podatnik nie zamieszkuje na terenie przedmiotowej nieruchomości.

E. J. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając nierespektowanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SA/Po 1381/06, wydanie decyzji w oparciu o uchwałę Rady Gminy, w której umieszczono budynki mieszkalne z funkcją rekreacyjną w pozycji "pozostałe", a także podjęcie uchwały przez Radę Gminy niezgodnie z ustawą z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu podniósł, że na terenie objętym planem zagospodarowania przestrzennego mieszczą się budynki mieszkalne związane z rolnictwem na przemian z budynkami rekreacyjnymi, a budynek skarżącego spełnia warunki służące zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Zdaniem skarżącego ma on prawo zamieszkać w budynku stanowiącym jego własność i spełniającym wymogi budowlane. Ponadto podniósł, że w trakcie odbioru budynku zwrócił się z ustnym wnioskiem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przekwalifikowanie budynku, lecz Urząd Gminy nie wyraził nie zgody, wydając zaświadczenie, że budynek znajduje się na terenie rekreacyjnym.

Decyzją z dnia 20 listopada 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 17 lipca 2008 r. E. J. złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości, w której wskazał jako przedmiot opodatkowania grunty rekreacyjno – wypoczynkowe o powierzchni [...] m2 oraz budynki mieszkalne o powierzchni [...] m2. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych definiując pojęcie budynku w art. 1a pkt 1 odwołuje się do Prawa budowlanego, które w art. 3 pkt 2a definiuje "budynek mieszkalny jednorodzinny" jako "budynek wolnostojący służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych (...)". Natomiast wydane na podstawie przepisów tej ustawy rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, różnicuje "budynki mieszkalne" i "budynki rekreacji indywidualnej", przez te drugie rozumiejąc budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku. Synonimem pojęcia "budynek rekreacji indywidualnej" jest "budynek letniskowy", którym to pojęciem posługuje się uchwała Rady Gminy z dnia 14 listopada 2007 r. Organ odwoławczy podkreślił, że identyfikacja konkretnego budynku jako budynku mieszkalnego bądź budynku letniskowego dla potrzeb jego opodatkowania winna opierać się na właściwych czynnościach dowodowych organu podatkowego. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja, poparta właściwymi dowodami, w sposób zgodny z prawem kwalifikuje opodatkowany budynek do kategorii budynków letniskowych położonych na gruncie przeznaczonym do takiej zabudowy. Z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 czerwca 2007 r. wynika, że E. J. otrzymał pozwolenie na użytkowanie budynku letniskowego, budynek ten położony jest na terenach zaliczonych do terenów rekreacyjnych, a z danych podanych przez podatnika wynika, że zamieszkuje on w C. Przedmiotowa nieruchomość nie ma więc charakteru siedliskowego (nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych), a zatem winna być zaliczona do gruntów rekreacyjno – wypoczynkowych, a budynek – do budynków letniskowych i opodatkowana przy zastosowaniu stawek określonych w § 1 pkt 1 e) i pkt 2 c) uchwały Rady Gminy. Organ odwoławczy podkreślił, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SA/Po 1381/06 dotyczy wymiaru podatku za rok 2006 i jest on wiążący tylko w danej sprawie, a podstawę prawną decyzji uchylonej tym wyrokiem stanowiła inna niż obecnie uchwała Rady Gminy. Natomiast uchwała Rady Gminy z dnia 14 listopada 2007 r. stanowiąca podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji zawiera wyłącznie dozwolone przepisem art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przedmiotowe kryterium wyodrębnienia budynków letniskowych, a ponadto Kolegium nie jest władne do kwestionowania uchwały Rady Gminy i oceny jej zgodności z ustawą.

W skardze na powyższą decyzję E. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując zarzuty i stanowisko przedstawione w odwołaniu. Ponownie powołał się na wyrok o sygn. akt I SA/Po 1381/06, zaznaczając że po wydaniu tego wyroku Urząd Gminy polecił mu skorygować deklarację podatkową, uwzględniając sporny budynek w pozycji "budynki mieszkalne". Podkreślił, że budynek ten odpowiada wszystkim normom technicznym określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. oraz aktualnym zdobyczom techniki budowlanej i warunkom zabudowy (ocieplenie ścian i sufitów, ogrzewanie olejowe automatyczne, oczyszczalnia ścieków ujęcie wody głębinowej energia elektryczna telefon telewizja itd.), a po odbiorze i nadaniu numeru administracyjnego skarżący w nim zamieszkał. Ponadto zdaniem skarżącego uchwała Rady Gminy wbrew orzecznictwu sądów administracyjnych zamieszcza budynki letniskowe w pozycji "pozostałe".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto podkreśliło, że podnoszone przez skarżącego warunki techniczne budynku oraz wybudowanie go zgodnie z zasadami budowlanym nie stanowią o zaliczeniu budynku do kategorii mieszkalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie pomiędzy organami podatkowymi obu instancji a skarżącym podatnikiem sprowadza się do określenia właściwej stawki dla budynku znajdującego się na działkach nr [...] i [...] położonych w obrębie wsi L. Organy podatkowe przyjęły, że jest to budynek letniskowy, który w 2008 r. zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Gminy podlegał opodatkowaniu stawką podatku właściwą dla budynków letniskowych (mieszczących się w kategorii "pozostałe"), wynoszącą 6,37 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, natomiast podatnik domagał się zastosowania preferencyjnego opodatkowania właściwego dla budynków mieszkalnych według stawki 0,59 zł za 1 m2. Za podstawę faktyczną swoich decyzji organy przyjęły następujące okoliczności:

- dla dokonania wymiaru podatku należy brać pod uwagę zapisy w ewidencji gruntów i budynków, przy czym organ pierwszej instancji ustalił, że działki skarżącego położone są na terenach sklasyfikowanych jako inne tereny zurbanizowane i tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, a organ drugiej instancji, że budynek położony jest na terenach zaliczonych do terenów rekreacyjnych;

- z decyzji Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 czerwca 2007 r. wynika, że E. J. otrzymał pozwolenie na użytkowanie budynku letniskowego;

- podatnik nie uzyskał decyzji o zmianie przeznaczenia budynku;

- podatnik mieszka w C.

Skarżący kwestionuje to ostatnie ustalenie i wskazuje, że zamieszkał w spornym budynku po jego odbiorze i nadaniu mu numeru ewidencyjnego, jak też podkreśla, że budynek odpowiada wszystkim normom technicznym zawartym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. i spełnia warunki służące zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.o.l., stawki podatku od nieruchomości zostały zróżnicowane m.in. ze względu na kryterium sposobu korzystania z tych nieruchomości lub ich części. Jeśli chodzi o budynki to wyodrębniono budynki mieszkalne, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i zajęte na prowadzenie określonej działalności oraz budynki pozostałe. Organy podatkowe w zasadzie zaliczają budynki letniskowe do kategorii budynków "pozostałych". Wymieniona wyżej ustawa nie definiuje pojęcia budynku mieszkalnego jak też pojęcia budynku letniskowego. Jedynie od 1 stycznia 2003 r., po dodaniu art. 1 a) zdefiniowano pojęcie budynku ujednolicając je z definicją budynku zawartą w przepisach prawa budowlanego. Jednakże zdaniem sądu, przepisy prawa budowlanego nie stanowią podstawy dla oceny, jakiego rodzaju budynkiem jest dany obiekt dla potrzeb opodatkowania. Zatem przyjęcie przez organy podatkowe, że przesądzające znaczenie dla określenia funkcji budynku ma dokumentacja budowlana, w tym pozwolenie na użytkowanie, nie było prawidłowe. Również zapisy w ewidencji gruntów i budynków, na które powołują się decyzje, nie dają w tej sprawie podstaw do zastosowania stawki podatku właściwej dla budynków letniskowych, gdyż w aktach administracyjnych nie ma wypisu z rejestru budynków ( w przeciwieństwie do wypisu z rejestru gruntów). Organy podatkowe zobowiązane były zatem do ustalenia charakteru budynku po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z uwzględnieniem zasad i reguł określonych w przepisach art. 120 – 129 i art. 180 - 200 Ordynacji podatkowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako ord. pod. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy jest w ocenie sądu niewystarczający dla uznania, że dokonano prawidłowej klasyfikacji budynku na potrzeby opodatkowania.

W tym miejscu wskazać należy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r., FPK 3/02 (LEX nr 55585), w której stwierdzono, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie pogląd ten należy podzielić, zwłaszcza że stan prawny w zakresie art. 5 u.p.o.l. nie uległ zmianie. W świetle powyższej uchwały ustalenie, czy określony budynek wzniesiony jako budynek letniskowy spełnia warunki uznania go za budynek mieszkalny dla celów podatku od nieruchomości, winno wynikać z okoliczności faktycznych sprawy i uwzględniać przede wszystkim fakty odnoszące się do przeznaczenia i rzeczywistego wykorzystania przez właściciela nieruchomości i osoby mu bliskie przedmiotowego domu. Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa na organach podatkowych zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ord. pod. W myśl art. 180 § 1 ord. pod. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zebrany materiał dowodowy organ podatkowy ocenia z zachowaniem wyrażonej w art. 191 ord. pod. zasady swobodnej oceny dowodów. Fakty, o których mowa w cytowanej uchwale, organ podatkowy powinien ustalić z wykorzystaniem środków dowodowych takich jak np. oświadczenie strony, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, oględziny, przesłuchanie świadków, przesłuchanie strony za jej zgodą, przy czym przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i oględzin wymaga zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia takiego dowodu. Gromadząc materiał dowodowy, organ nie może pominąć dowodu przedstawionego przez stronę. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dokonały ustalenia, iż podatnik nie zamieszkuje w budynku letniskowym, na podstawie niezapowiedzianej próby odwiedzenia go przez pracowników organu w przedmiotowym budynku, sposobu doręczania korespondencji oraz rozmowy z inkasentem zakładu energetycznego. Żadnej z tych osób nie przesłuchano w charakterze świadka, jak też nie przesłuchano, ani nie odebrano oświadczenia od strony na temat istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Pominięto również dowód osobisty strony, przedłożony przez nią w celu udokumentowania faktu zameldowania w przedmiotowym domu w S. i nie ustosunkowano się do twierdzeń strony, że zamieszkała na stałe w przedmiotowym budynku po jego odbiorze i nadaniu posesji numeru porządkowego. Dokonywanie w takich okolicznościach ustaleń wyłącznie na podstawie zebranych w wyżej podany sposób informacji należy ocenić za naruszenie zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej i skonkretyzowanej w przepisie art. 187 § 1 ord. pod., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podkreślić należy, że przedłożony przez stronę jej dokument tożsamości z wpisanym adresem zameldowania dowodzi, że przebywa ona w konkretnym lokalu na stałe. Taka jest bowiem istota zameldowania dokonanego na podstawie przepisów art. 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) przez właściwy organ, prowadzący ewidencję ludności. Zauważyć należy, że zameldowania dokonał Wójt Gminy, który działając następnie jako organ podatkowy nie uwzględnił tej okoliczności w wydanej decyzji. Jednocześnie z materiału sprawy nie wynika, aby było prowadzone przez wójta postępowanie zmierzające do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania strony na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem dowód osobisty skarżącego jako dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organ władzy publicznej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 194 § 1 ord. pod.) i nie ma w tym stanie sprawy podstaw do zakwestionowania jego wiarygodności, na co zezwala co do zasady art. 194 § 3 ord. pod.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w wydanych decyzjach doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe zobowiązane będą uwzględnić wyżej przedstawione rozważania sądu przy gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego niezbędnego dla wydania decyzji.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/-/M. Górecka /-/M. Kosewska /-/B. Koś

T.M.d