Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 105/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3 i par. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, , po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1414/23 w przedmiocie: odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 lipca 2023 r. 2401-IOV3.4103.425.2021.ALLA UNP: 2401-23-170371 w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 18 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1414/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. (dalej: "Strona", "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", Organ podatkowy") z 28 lipca 2023 r. 2401-IOV3.4103.425.2021.ALLA UNP: 2401-23-170371 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2017 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie na skutek zgłoszonego wniosku o zwolnienie go od kosztów sądowych w sposób szczegółowy został zbadany stan majątkowy Skarżącego. Skarżącemu wytknięto brak jakiegokolwiek dokumentu, który by zobrazował bieżącą sytuację dochodową skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał w szczególności na fakt, że Skarżący w 2022 r. poniósł stratę z prowadzonej wówczas działalności gospodarczej w wysokości 1.238.831,00 zł, nie uzyskując przy tym jakiegokolwiek przychodu. Sytuacja taka w ocenie Sądu pierwszej instancji rodziła pytanie o źródło tak wysokich, poniesionych wydatków. WSA wskazał, że Skarżący, poza wzmianką o korzystaniu z pomocy osób najbliższych, nie wyjaśnił również źródła finansowania wydatków koniecznych dla opłacenia kosztów utrzymania. Nadto zwrócono uwagę, że na niekorzyść Skarżącego przemawia też to, iż będąc związany ze spółkami prawa handlowego, nie przedstawił żadnych dokumentów, obrazujących te sferę dochodów. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że samo pełnienie funkcji członka lub prezesa zarządu spółki z o.o. nie powoduje automatycznie uzyskiwania z tego tytułu przychodu.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji DIAS z 28 lipca 2023 r.

Na wskazane wyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła zażalenie Strona, zarzucając mu naruszenie:

a) art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne przyjęcie, że Strona niewystarczająco uprawdopodobniła zaistnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez Stronę decyzji DIAS, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a oraz błędne przyjęcie, ze stanowisko Strony we wskazanym zakresie wymaga udowodnienia;

b) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: "O.p.") w związku art. 2a O.p., poprzez prowadzenie postępowania przez organy podatkowe w sposób niebudzący zaufania oraz celem wykazania z góry przyjętej tezy o nieistnieniu podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej przez Stronę decyzji Organu podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Ponadto, argumentacja strony odnosząca się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188).

W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał na szczegółowe zbadanie stanu majątkowego Strony w trakcie stosownego postępowania dotyczącego przyznania jej prawa pomocy. Stronie odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 stycznia 2024 r. sygn. akt I SPP 286/23, na które Strona złożyła sprzeciw. Postanowieniem z 19 lutego 2024 r. sygn. akt I SPP 286/23 Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy postanowienie z 5 stycznia 2024 r. Jakkolwiek Sąd pierwszej instancji słusznie powołał się na wynikające z prowadzonego postępowania o przyznanie pomocy wnioski co do braku uprawdopodobnienia stanu majątkowego Skarżącego, tak Strona składając zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach z 18 marca 2024 r. załączyła do niego dokumenty w postaci: (1) postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy z 3 listopada 2022 r., sygn. XII Gzd [...]; (2) postanowienie Sądu Okręgowego w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy, sygn. X Ga [...] na okoliczność niemożności podjęcia działalności zarobkowej oraz trudnej sytuacji finansowej Strony; (3) Sprawozdania finansowe spółki I. sp. z o.o. z siedzibą w K. za lata obrotowe 2019-2022, na okoliczność braku dochodów z tytułu uczestnictwa Strony w spółce I. sp. z o.o. z siedziba w K.

Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone zażalenie wskazał, że na niekorzyść Strony przemawiało to, że będąc związany ze spółkami prawa handlowego, nie przedstawił żadnych dokumentów, obrazujących te sferę dochodów. Wskazane powyżej dokumenty stanowiące załącznik do zażalenia, zdaniem Naczelnego sadu Administracyjnego mogą w istotny sposób wpływać na ocenę zdolności finansowych Skarżącego. W tym też kontekście Sąd pierwszej instancji ponownie rozpatrując przedmiotowa sprawę powinien wziąć pod uwagę ich treść.

Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.