Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 796/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Lębork na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 981/24 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy Lębork na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 23 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 981/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku Gminy Lębork, wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 23 lipca 2024 r. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 23 lipca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Lęborskiego z dnia 25 października 2023 r. o ustaleniu odszkodowania w kwocie 458.101,35 zł na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Lębork za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...]m2 położoną w obrębie [...] miasta Lębork, która z mocy prawa przeszła na własność Gminy Lębork.

W skardze zawarto także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jako płatnik ustalonego odszkodowania zobowiązana jest do szczególnej staranności w wydawaniu publicznych środków finansowych i w zarządzaniu mieniem samorządowym. Zdaniem strony wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezbędne z uwagi na niebezpieczeństwo naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez nienależyte wypłacenie odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając wniosek stwierdził, że w sprawie wykazane zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu wykonanie orzeczenia przed rozpoznaniem złożonej skargi mogłoby doprowadzić do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Niewątpliwie konieczność zapłacenia przez stronę odszkodowania w ustalonej w decyzji wysokości wiąże się z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych i utratą środków finansowych przeznaczonych na cele określone w uchwale budżetowej, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania. Sąd wziął również pod uwagę, że podmiotem, na rzecz którego orzeczono odszkodowanie, nie jest podmiot prywatny, ale inna jednostka Skarbu Państwa, tj. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Lębork, również zobowiązana do przestrzegania dyscypliny finansów publicznych.

Wprawdzie ustalone odszkodowanie jest świadczeniem pieniężnym, z natury rzeczy odwracalnym, jednak w sprawach o wywłaszczenie nieruchomości źródłem obowiązku dla zapewnienia słusznego odszkodowania musi być przede wszystkim konieczność właściwego wyważenia interesów - publicznego i prywatnego. Obowiązek ten przewiduje wprost art. 7 K.p.a. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę wysokość odszkodowania oraz fakt, że odszkodowanie to przyznane zostało od jednej jednostki Skarbu Państwa na rzecz drugiej, należy uznać, że interes publiczny przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Lębork, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, mimo braku ziszczenia się przesłanek to warunkujących.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu 7 listopada 2024 r., a skarżący już 2 sierpnia 2024 r. przelał na konto uczestnika postępowania całą kwotę wynikającą z zaskarżonej decyzji. Następnie kwota ta w całości została przekazana do jednostki nadrzędnej i zasiliła Fundusz Leśny. Tym samym Nadleśnictwo Lębork, reprezentujące Skarb Państwa, nie jest już fizycznie w posiadaniu tych środków. Za nieprzekonujące wnoszący zażalenie uznał argumenty Sądu dotyczące naruszenia dyscypliny finansów publicznych oraz planowania wydatków przez Gminę Miasto Lębork. Gmina od początku procesu wywłaszczeniowego musiała liczyć się z obowiązkiem zapłaty na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania i ten wydatek musiał być zaplanowany.

Mając na uwadze powyższe wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm prawem przepisanych.

Ponadto wniesiono o dopuszczanie dowodu z potwierdzeń transakcji na okoliczność tego, że decyzja została już wykonana przez skarżącego, a pieniądze przekazane do Funduszu Leśnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika zatem, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć jednakże trzeba, że objęcie ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 P.p.s.a. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć doprowadzenie - w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji - do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które on wywołuje, związanych z ustaleniem praw i obowiązków strony postępowania. W przypadku zaś gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I GZ 118/20).

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając wniosek Gminy Lębork przyjął, że wnosząca skargę wykazała, że spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie dostrzegł jednakże, że decyzją Starosty Lęborskiego z dnia 25 października 2023 r., wydaną m.in. na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 162) oraz art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.), która następnie została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Pomorskiego z dnia 23 lipca 2024 r. ustalono odszkodowanie w wysokości 458.101,35 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa pod realizację inwestycji drogowej nieruchomości położonej w obr. [...] miasta Lęborka, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...]ha, a która z mocy prawa, na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Lęborskiego z dnia 29 czerwca 2021 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "[...]", przeszła na własność Gminy Miasto Lębork. Ponadto, ustalone odszkodowanie przyznano na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Lębork oraz zobowiązano Burmistrza Miasta Lębork do wypłaty odszkodowania na rzecz uprawnionego podmiotu, jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Z informacji przedstawionych przez wnoszącego zażalenie oraz znajdujących się w aktach sprawy bankowych potwierdzeń transakcji jednoznacznie wynika, że w dniu 2 sierpnia 2024 r. Gmina Miasto Lębork przelała na rachunek bankowy Nadleśnictwa Lębork kwotę 458.101,35 zł wynikającą z ww. decyzji ustalającej odszkodowanie, a następnie w dniu 6 sierpnia 2024 r. Nadleśnictwo Lębork przekazało wskazaną kwotę na rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. W związku z powyższym przyjąć należało, że zaskarżona decyzja, o wstrzymanie wykonania której wniosła strona skarżąca, była już wykonana w dniu wydania przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia. Stąd też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podlegało uchyleniu, a postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji należało uznać za bezprzedmiotowe. Przepis art. 61 odnosi się bowiem do takich sytuacji, gdy decyzja nie została jeszcze wykonana (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, komentarz do art. 61, teza 24, s. 212, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 827/08 oraz z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OZ 1000/10).

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.