Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 787/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 503
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 07 czerwca 2011 r. nr XII/127/VI/2011 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność części tekstowej oraz części graficznej (rysunek planu) zaskarżonej uchwały w odniesieniu do części działki nr 25/6, arkusz mapy 6, obr. Chartowo, która na rysunku planu oznaczona została symbolami 6U i 6KDW; II. zasądza od Rady Miasta Poznania na rzecz strony skarżącej kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. M. C., reprezentowana przez adw. Ł. J., wniosła skargę na uchwałę nr XII/127/VI/2011 Rady Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Tysiąclecia" w Poznaniu.

Powyższa skarga została złożona w następującym stanie faktycznym:

Uchwałą z dnia 7 czerwca 2011 r. nr XII/127/VI/2011 Rada Miasta Poznania uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Tysiąclecia" w Poznaniu (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2011 r. nr 200, poz. 3153, dalej: "Plan").

W dniu 1 listopada 2012 r. (data stempla pocztowego) M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, na podstawie art. 101 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, skargę na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r. nr XII/127/VI/2011 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Tysiąclecia" w Poznaniu, zarzucając naruszeni art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 1 ust 2 pkt 7 i 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Sprawa została zarejestrowana pod syg. II SA/Po 1029/12.

W skardze skarżąca podniosła, iż zaskarżony Plan zmienił przeznaczenie należącej do niej działki nr [...], arkusz mapy 6, obręb Chartowo, z terenu pod zabudowę usługową na teren z przeznaczeniem na drogę wewnętrzną. Zdaniem skarżącej przedstawiona zmiana prowadzi do naruszenia przysługującego jej prawa własności oraz do przekroczenia granic władztwa planistycznego jakim dysponuje organ gminy. Organ w kwestionowanej uchwale przeznaczył znaczną cześć nieruchomości skarżącej na użytek drogi wewnętrznej pomimo, iż istniejąca droga była wystarczająco szeroka. Skarżąca podniosła, że cel jakim było zapewnienie odpowiedniej drogi wewnętrznej został osiągnięty już przez poprzedni plan zagospodarowania przestrzennego, zaś jeżeli w ocenie organu koniecznym było poszerzenie istniejącej drogi powinien dokonać tego w sposób możliwe najmniej ograniczający uprawnienia właścicielskie. Natomiast w obecnym kształcie teren przeznaczony pod drogę znacznie przekracza obszar wystarczający do osiągnięcia celu, tym bardziej, iż wbrew temu co twierdzi Rada istnieje również inna droga dojazdowa do szkoły podstawowej i przedszkola. Zdaniem skarżącej z przyjętych przez organ rozwiązań wynika, iż celem nie było poszerzenie drogi wewnętrznej, ale ograniczenie możliwości zabudowania jej działki.

Następnie pismem z dnia 7 listopada 2012 r. M. C. uzupełniła skargę podnosząc, iż Rada Miasta Poznania przyjmując przedmiotowy Plan nie rozważyła wszystkich istniejących możliwości oraz nie wzięła pod uwagę ochrony uprawnień właścicieli działek znajdujących się na terenie objętym planem. Zaniedbanie w tym względzie ze strony organu zostało potwierdzone dodatkowo w piśmie organu z dnia 26 wrześnie 2012 r., gdzie organ wskazał, iż teren należący do skarżącej stanowi jedyną drogę dojazdową, dlatego należało go poszerzyć. Zdaniem skarżącej takie twierdzenie organu jest niezgodne z istniejącym stanem faktycznym. Do pisma M. C. załączyła zdjęcia przedmiotowego terenu z zaznaczonymi alternatywnymi drogami dojazdowymi do szkoły i przedszkola leżącymi poza należącą do niej dziłką. Ponadto skarżąca podniosła, że w przeszłości teren działki wykorzystywany był na cele płatnego parkingu. Uchwalając plan miejscowy w obecnym kształcie organ praktycznie pozbawił skarżącą możliwości jakiegokolwiek wykorzystywania terenu. Zdaniem skarżącej nie można uznać, iż ograniczanie możliwości wykorzystywania terenu jako terenu pod zabudowę lub chociażby jako terenu usługowego było jedynym sposobem osiągnięcia ładu osiedla modernistycznego na co powołuje się organ.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Poznania wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zarzuty skargi sprowadzają się do kwestionowania uprawnienia gminy do decydowania o przeznaczeniu i zasadach zagospodarowania terenu w drodze aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Organ wskazał, iż należąca do strony działka nr [...], arkusz 6 obręb Chartowo w planie miejscowym znajduje się częściowo na terenie 1UO - teren zabudowy usługowej - oświaty, 6KDW - teren drogi wewnętrznej i 6U - teren zabudowy usługowej. Plan sankcjonuje obecne użytkowanie fragmentu działki w terenie usług oświaty - istniejąca szkoła podstawowa, a także na terenie 6KDW - stanowiącym jedyny dojazd do szkoły podstawowej i przedszkola wraz z miejscami postojowymi na Osiedlu Tysiąclecia. Parametry drogi dojazdowej uwzględniają wymagania dotyczące dojazdu pojazdów uprzywilejowanych. Pozostały fragment działki [...] wskazany został pod lokalizację nowej zabudowy usługowej. Za taką funkcją przemawia przede wszystkim lokalizacja tej nieruchomości w strefie ponadnormatywnego hałasu od ulicy Chartowo. Dodatkowo podniesiono, iż przedmiotowa działka ma bardzo nieregularny kształt i w kontekście kształtowania ładu przestrzennego nie może stanowić samodzielnej działki budowlanej. Plan został sporządzony z poszanowaniem tego ładu, jaki stanowi na tym obszarze osiedle modernistyczne, uwzględniając w tym fragmencie jednocześnie potrzeby dojazdu do istniejących placówek oświatowych, jak również możliwości zabudowy pozostałej części przedmiotowej nieruchomości zabudową usługową.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1029/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność § 7 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 6U oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyznaczenia linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U i w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U.

W uzasadnieniu powyższego wyroku WSA stwierdził, iż ustalenie w planie przebiegu drogi wewnętrznej oznaczonej 6KDW dokonane zostało w sposób naruszający prawo własności skarżącej i bez wykazania, iż jest to usprawiedliwione określonymi, istotnymi okolicznościami. Zdaniem WSA, świadczy to o nadużyciu przez Radę Miasta Poznania władztwa planistycznego.

Dokonując stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyznaczenia linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U WSA orzekł także o stwierdzeniu nieważności załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U, albowiem linia ta wyznaczona została równolegle do linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U, a jej wyznaczenie na rysunku planu stanowiło następstwo ustalenia określonego przebiegu linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu. Maksymalna nieprzekraczalna linia zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U wynika zatem z przebiegu linii rozgraniczającej, a jednocześnie determinuje warunki wykonywania prawa własności dla działki nr [...]. Bez stwierdzenia nieważności tych postanowień planu, które dotyczą maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U właściciel działki nr [...] w dalszym ciągu byłby zatem ograniczony w realizowaniu swojego prawa własności, przy czym ograniczenie to analogicznie jak ograniczenie wynikające z wyznaczenia linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U pozbawione byłoby uzasadnienia niezbędnego w kontekście przywołanej powyżej konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

Zdaniem WSA, podjęcie powyższych rozstrzygnięć rodziło konieczność stwierdzenia nieważności także § 7 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 6U. Poprzez eliminację postanowień planu w części dotyczącej wyznaczenia linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U i w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U, przy jednoczesnym pozostawieniu w obrocie prawnym całości części tekstowej zaskarżonej uchwały, w tym w szczególności jej § 7 doszłoby bowiem do sytuacji, iż obowiązywałby plan ustalający przeznaczenie terenu 6U jako terenu zabudowy usługowej przy jednoczesnym braku precyzyjnego określenia granic tego terenu i dopuszczalnej linii zabudowy na tym terenie, a więc plan obarczony istotną wadą prawną i naruszający elementarne zasady sporządzania tego rodzaju aktów prawa miejscowego. Dla uniknięcia spowodowania takowego skutku koniecznym było stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały także w części obejmującej § 7 w zakresie w jakim dotyczy on terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 6U.

Zdaniem WSA, skutkiem wydanego wyroku było doprowadzenie do sytuacji, w której obszary oznaczone na rysunku planu symbolami 6U i 6KDW wyłączone zostały z zakresu obowiązywania uchwały Rada Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r., nr XII/127/VI/2011 i powstała w stosunku do nich sytuacja prawna analogiczna jak w przypadku terenów nie objętych prawem miejscowym z zakresu planowania przestrzennego.

Decyzją z dnia 26 lipca 2021 r., nr [...], Prezydent Miasta Poznania umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1029/12, nie można wywieść nieważności załącznika graficznego zaskarżonego Planu w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku symbolami 6KDW i 6U. Prezydent wskazał także, że WSA nie stwierdził nieważności 3 pkt 4 i 10 Planu, które ustalają przeznaczenie dla terenów 6U oraz 6KDW. Wobec tego organ I instancji uznał, że brak jest wystarczających podstaw do tego, aby uznać tereny oznaczone w m.p.z.p. symbolami 6U i 6KDW za wyłączone z obowiązywania planu. Organ I instancji przyznał jednak, że po stwierdzeniu nieważności części zapisów Planu niemożliwym jest jego zastosowanie do działki nr [...], arkusz 6. Obręb Chartowo, wobec braku niezbędnych parametrów zabudowy. W związku z powyższymi ustaleniami organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia 23.12.2021 r., [...], utrzymało decyzję Prezydenta Miasta Poznania w mocy, podzielając w pełni stanowisko organu I instancji, że działka nr [...] jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W przywołanej na wstępie skardze z dnia 10 listopada 2023 r. M. C. ponownie zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r., nr XII/127/VI/2011, domagając się stwierdzenia jej nieważności w zakresie: (1) § 3 pkt 4 i 10, § 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 4 lit. e i h, ust. 4 pkt 2 lit. c, pkt 3 lit. c, pkt 4 lit. d, pkt 7 lit. d, ust. 5, ust. 6 pkt 1 lit. f, pkt 7 i pkt 8 Planu w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem 6U w granicach obszaru określonego rysunkiem planu oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ten teren, (2) § 3 pkt 10, § 7 ust. 6 pkt 1 lit. f i h, § 8 ust. 6 pkt 1, § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 5 pkt 5 lit. b, pkt 7 i pkt 16 Planu w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem 6KDW w granicach obszaru określonego rysunkiem planu oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ten teren.

Skarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: (1) art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t. j. Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm, dalej jako: "Konstytucja RP") w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej jako: "u.p.z.p.") poprzez nieproporcjonalne, nieuzasadnione interesem publicznym ograniczenie przysługującego skarżącej prawa własności nieruchomości, w skład której wchodzi działka nr [...], arkusz 6, obręb Chartowo, naruszające istotę tego prawa oraz uniemożliwiające korzystanie z nieruchomości, będące konsekwencją dopuszczenia się przez Radę nadużycia władztwa planistycznego przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, (2) art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., dalej: "KC") w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez uniemożliwienie Skarżącej korzystania ze stanowiącej jej własność nieruchomości, w skład której wchodzi działka nr ew. [...], arkusz 6, obręb Chartowo, zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, będące konsekwencją obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzonego z naruszeniem zasad jego sporządzania, (3) art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust 2 pkt 7 i 9, ust. 3 u.p.z.p., art. 15 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 u.p.z.p., oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzonego z naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, polegającym na nieokreśleniu w nim obligatoryjnych elementów, tj. linii rozgraniczających tereny 6U oraz 6KDW, nieokreśleniu maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy terenu 6U oraz naruszeniu zasady ważenia interesu publicznego i interesu prywatnego, co skutkuje niemożliwością zastosowania jego postanowień do nieruchomości w skład, której wchodzi działka nr [...], arkusz 6, obręb Chartowo, wobec braku niezbędnych parametrów zabudowy.

Skarżąca wniosła, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: (1) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2021 r. nr [...] na okoliczności objęcia działki nr [...], postanowieniami skarżonej uchwały oraz niemożliwości zastosowania postanowień Planu do działki nr [...] wobec braku niezbędnych parametrów zabudowy, (2) pisma skarżącej z dnia 12 września 2023 r. - wezwania do usunięcia naruszenia prawa, (3) pisma zastępcy Prezydenta Miasta Poznania z dnia 6 października 2023 r., znak sprawy [...], na okoliczność nieprzychylenia się organu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż jest współwłaścicielką nieruchomości o nr KW: [...], składającej się z działki nr [...], arkusz 06, obręb Chartowo, położonej w Poznaniu na os. Tysiąclecia, objętej postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Tysiąclecia" w Poznaniu, przyjętego skarżoną uchwałą. Działka ta w części znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 6U (teren zabudowy usługowej, a w części na terenie oznaczonym symbolem 6KDW (teren drogi wewnętrznej). Wykonując przysługujące jej prawo własności skarżąca ma zamiar zrealizować na przedmiotowej działce inwestycję polegającą na budowie budynku usługowego.

Zdaniem skarżącej, z obecnego stanu prawnego nieruchomości wynika, że jest ona objęta postanowienia kwestionowanego Planu w zakresie przeznaczenia terenów 6U oraz 6KDW, jednak nie jest możliwe zastosowanie do przedmiotowej działki postanowień Planu, z uwagi na brak niezbędnych parametrów zabudowy. Skarżona uchwała, w części, w której reguluje zagospodarowanie działki skarżącej została już w ograniczonym zakresie uznana za nieważną, mianowicie wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. II SA/Po 1029/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność § 7 Planu w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 6U oraz załącznika graficznego Planu w części dotyczącej linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U i w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U. W konsekwencji działka nr [...] jest obecnie w części przeznaczona pod zabudowę usługową, a w części na drogę wewnętrzną, nie sposób jednak ustalić linii rozgraniczającej tereny 6U oraz 6KDW, brak również określenia linii zabudowy dla terenu 6U. Taka sytuacja uniemożliwia zrealizowanie przez skarżącą jakiegokolwiek zamierzenia budowlanego. Organ wydający pozwolenie na budowę nie jest w stanie ustalić, czy planowane zamierzenie budowlane jest zgodne z parametrami zabudowy, które powinny wynikać z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Powyższy pogląd skarżącej został potwierdzony stanowiskiem organów wyrażonym w decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 26 lipca 2021 r., nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2021 r. [...]

Dalej skarżąca podniosła, że taki stan narusza jej interes prawny poprzez rażące ograniczenie jej uprawnień właścicielskich, nie mające oparcia w przepisach prawa oraz nie mogące zostać uzasadnione interesem publicznym. Zaskarżona uchwała w jej obecnym kształcie znacząco ogranicza przysługujące jej prawo własności. Za taki stan odpowiada organ planistyczny, który dopuścił się nadużycia władztwa planistycznego, poprzez sporządzenie skarżonej uchwały z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, co zostało stwierdzone w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu. Co istotne, pomimo zapadłego orzeczenia organ nie wprowadził zmian w uchwale, w celu jej uzupełnienia i ustalenia warunków zagospodarowania, które by nie naruszały prawa własności skarżącej. Tym samym, działania i zaniechania organu doprowadziły do sytuacji, w której skarżąca od wielu lat nie ma możliwości korzystania z należącej do niej nieruchomości.

Zdaniem skarżącej, na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p., uchwała w brzmieniu obowiązującym po wyroku z dnia 12 lutego 2013 r. powinna zostać uznana za nieważną w części wskazanej w petitum niniejszej skargi z uwagi na nieproporcjonalne oraz nie znajdujące uzasadnienia w interesie publicznym ograniczenie przysługującego skarżącej prawa własności nieruchomości, naruszające istotę tego prawa; uniemożliwienie skarżącej korzystania z nieruchomości, zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem; obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzonego z naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, polegającym na nieokreśleniu w nim obligatoryjnych elementów, tj. linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu, nieokreśleniu maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy oraz naruszeniu zasady ważenia interesu publicznego i interesu prywatnego.

Skarżąca wskazała, że wypełniła obowiązek nałożony na nią przez art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), zgodnie z którym skargi z art. 101 u.s.g. dotyczące aktów i czynności dokonanych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej w dalszym ciągu wymagają uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało przez nią skierowane pismem z dnia 12 września 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Poznania wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie. Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu z (1) pisma Prezydenta Miasta Poznania z dnia 6 października 2023 r. ([...], [...]) wraz z dowodem doręczenia go Skarżącej; (2) ogłoszenia oraz obwieszczenia Prezydenta Miasta Poznania o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "W rejonie ulic Inflanckiej i Chartowo oraz alei Radziejewskiego" w Poznaniu, a także dowodu zamieszczenia ogłoszenia w prasie lokalnej – na okoliczności wskazane w uzasadnieniu.

Organ wskazał, iż w skardze z dnia 31 października 2012 r. (sprawa prowadzona pod sygnaturą II SA/Po 1029/12) skarżąca zarzuciła naruszenie przysługującego jej prawa własności oraz przekroczenie granic władztwa planistycznego w zakresie określonego w Planie przeznaczenia działki nr [...], arkusz mapy 06, obręb Chartowo, co oznacza, iż zakres zaskarżenia wynikający ze skargi z dnia 31 października 2012 r. pokrywa się z zakresem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2013 r. (II SA/Po 1029/12), rozstrzygnął merytorycznie w zakresie zaskarżenia objętym skargą z dnia 31 października 2012 r. to w niniejszej sprawie występuje stan powagi rzeczy osądzonej, co wyklucza ponowne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie tej samej działki, tego samego właściciela (skarżącego), tego samego planu miejscowego i takiego samego zakresu zaskarżenia. Tym samym przedmiotowa sprawa jest sprawą w której sąd administracyjny już prawomocnie orzekał, a skarga będąca przedmiotem niniejszej postępowania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.

Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii niepełnego uchylenia ustaleń Planu odnoszących się do działki skarżącej organ wskazał, iż zgodnie z art. 138 P.p.s.a. to sentencja wyroku zawiera jego rozstrzygnięcie. Natomiast zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie wskazano, że w sentencji powinno się znaleźć rozstrzygnięcie zupełne, czyli takie, które obejmuje całość rozpoznanej przez sąd sprawy. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, iż prawokształtujący charakter ma jedynie sentencja wyroku, nie zaś jego uzasadnienie. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2013 r. (II SA/Po 1029/12), sąd orzekł: "nieważność § 7 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 6U oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyznaczenia linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U i w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U". Tym samym w sprawie o sygnaturze II SA/Po 1029/12 WSA uchylił linie rozgraniczającą teren 6KDW od terenu 6U oraz maksymalną nieprzekraczalną linię zabudowy na terenie 6U. WSA uchylił również § 7 Planu w zakresie regulacji dotyczących terenu 6U. Zapis § 7 Planu odnosi się do zasad zagospodarowania i parametrów zabudowy terenu. Jednak WSA nie uchylił żadnej jednostki redakcyjnej w § 3 Planu, która określa przeznaczenie terenu 6U.

Organ dodał, iż w dniu 5 września 2023 r. Rada Miasta Poznania podjęła uchwałę nr LXXXIX/1682/VIII/2023 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "W rejonie ulic Inflanckiej i Chartowo oraz alei Radziejewskiego" w Poznaniu. Granice obszaru opracowania obejmują część terenu zaskarżonego Planu, w tym również należącą do skarżącej działkę nr [...]. O fakcie tym skarżąca została poinformowana w piśmie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 6 października 2023 r. ([...], [...]). Jednym z elementów sporządzanego projektu planu miejscowego będzie weryfikacja przebiegu linii rozgraniczających: terenu zabudowy usługowej (oznaczonego w zaskarżonym Planie symbolem 6U), terenu zabudowy usługowej - oświaty (oznaczonego w zaskarżonym Planie symbolem 1UO) oraz terenu drogi wewnętrznej (oznaczonego w zaskarżonym Planie symbolem 6KDW), z uwzględnieniem m.in. wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 lutego 2013 r. (II SA/Po 1029/12). Prace projektowe dotyczyć więc będą m.in. tych elementów zaskarżonego Planu, które skarżąca podaje jako stanowiące główną przeszkodę dla zagospodarowania swojej działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r. nr XII/127/VI/2011 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Tysiąclecia" w Poznaniu

Zaskarżona uchwała jest aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., więc może być skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego. Przed rozpoznaniem takiej skargi Sąd zobowiązany jest jednakże do zbadania przesłanek jej dopuszczalności.

Warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę organu gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podjętej przed dniem 1 czerwca 2017 r. jest poprzedzenie jej bezskutecznym wezwaniem organu gminy, który wydał kwestionowaną uchwałę, do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie warunek ten został spełniony, albowiem skarżąca wystąpiła z takim wezwaniem. Zastępca Prezydenta Miasta Poznania, pismem z dnia 6 października 2023 r., znak sprawy [...] nie przychylił się do twierdzeń skarżącej w zakresie naruszenia prawa przez skarżoną uchwałę.

W konsekwencji poczynionych w tym zakresie ustaleń Sąd mógł przystąpić do zbadania legitymacji prawnej strony skarżącej. Zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę podjętą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego zmianę) do sądu administracyjnego przysługuje zatem nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem.

W niniejszej sprawie skarżąca jest właścicielką nieruchomości położonej w Poznaniu przy ulicy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Chartowo, arkusz mapy 6, działka nr [...] (część działki nr [...] przed podziałem), która znajduje się na terenie objętym zaskarżoną uchwałą. Ponieważ postanowienia miejscowego planu określiły kształt prawa własności skarżącej, jej interes prawny niewątpliwie został naruszony, a skarga była dopuszczalna.

Jednocześnie jednak podkreślić należy, że postanowienia zaskarżonego Planu stanowiły już przedmiot kontroli tut. Sądu, który w wyroku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1029/12, stwierdził nieważność § 7 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 6U oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyznaczenia linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego 6U i w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U. Zdaniem Prezydenta Miasta Poznania skoro wyrok ten rozstrzygnął merytorycznie w zakresie zaskarżenia objętym skargą z dnia 31 października 2012 r., to w niniejszej sprawie występuje stan powagi rzeczy osądzonej, a więc skarga w niniejszej sprawie powinna zostać odrzucona na mocy art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I FSK 1358/06, wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 152/07). W orzecznictwie podkreśla się również, iż pomimo tego, że wynikający z mocy wiążącej stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zwartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, w pewnych sytuacjach konieczne jest sięgnięcie do treści uzasadnienia w celu prawidłowego odczytania treści samego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2010 r., I FZ 299/10). Niemniej jednak, zdaniem Sądu orzekającego, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej w związku z wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1029/12.

Sąd zauważa, iż pojęcie res iudicata oznacza, iż rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. W powyższym kontekście Sąd zauważa, iż w skardze z dnia 31 października 2012 r., poprzedzającej powyższy wyrok, skarżąca wniosła na podstawie art. 101 ust 1 u.s.g. skargę na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r. nr XII/127/VI/2011 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Tysiąclecia" w Poznaniu zarzucając naruszenie art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 1 ust 2 pkt 7 i 9 u.p.z.p., a także art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W skardze tej skarżąca podnosiła, iż przedmiotowy Plan zmienił przeznaczenie należącej do niej działki nr [...] z terenu przeznaczonego pod zabudowę usługową na teren z przeznaczeniem na drogę wewnętrzną, przy czym wskazywała, że wyznaczony teren drogi 6KDW znacząco wykraczał poza granice już istniejącej drogi, faktycznie uniemożliwiając jej zabudowę działki nr [...]. W istocie skarżąca więc w skardze z dnia 31 października 2012 r. kwestionowała szerokość wyznaczonej w Planie na działce nr [...] drogi wewnętrznej 6KDW.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1029/12, Plan wprowadzony zaskarżoną uchwałą został uznany za nieważny w części obejmującej wyznaczenie linii rozgraniczającej teren oznaczony na rysunku symbolem 6KDW od terenu oznaczonego symbolem 6U oraz w części obejmującej oznaczenie maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na terenie oznaczonym symbolem 6U (której wyznaczenie było następstwem ustalenia określonego przebiegu linii rozgraniczającej tereny o różnym przeznaczeniu). W konsekwencji zakwestionowania powyższych postanowień Planu WSA uznał za konieczne stwierdzenie nieważności także § 7 Planu w części dotyczącej terenu o symbolu 6U, stwierdzając, że pozostawienie tego zapisu w kształcie niezmienionym naruszałoby elementarne zasady sporządzania tego rodzaju aktów prawa miejscowego.

Tymczasem w skardze z dnia 10 listopada 2023 r. M. C. zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r., nr XII/127/VI/2011, odnośnie zapisów § 3 pkt 4 i 10, § 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 4 lit. e i h, ust. 4 pkt 2 lit. c, pkt 3 lit. c, pkt 4 lit. d, pkt 7 lit. d, ust. 5, ust. 6 pkt 1 lit. f, pkt 7 i pkt 8 w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem 6U w granicach obszaru określonego rysunkiem planu oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ten teren, a także zapisów § 3 pkt 10, § 7 ust. 6 pkt 1 lit. f i h, § 8 ust. 6 pkt 1, § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 5 pkt 5 lit. b, pkt 7 i pkt 16 w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem 6KDW w granicach obszaru określonego rysunkiem planu oraz załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ten teren. Skarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, m.in. art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust 2 pkt 7 i 9, ust. 3 u.p.z.p., art. 15 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 u.p.z.p. oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzonego z naruszeniem zasad sporządzania tego rodzaju aktów prawa miejscowego, a mianowicie nieokreśleniu w nim obligatoryjnych elementów takich jak linia rozgraniczająca tereny 6U i 6KDW, maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy dla terenu 6U, oraz naruszeniu zasady ważenia interesu publicznego i interesu prywatnego – wskazując na brak możliwości zastosowania postanowień Planu do nieruchomości skarżącej (działki nr [...], arkusz 6, obręb C.).

W konsekwencji należy stwierdzić, że zakres przedmiotowy rozpatrywanej obecnie skargi jest szerszy niż zakres skargi z dnia 31 października 2012 r. rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. II SA/Po 1029/12. Co więcej, rozpatrywana obecnie skarga wykracza poza kwestie stanu prawnego wynikającego z opisanego wyżej wyroku z dnia 12 lutego 2013 r. W niniejszej sprawie nie może zatem być mowy o powadze rzeczy osądzonej. Zdaniem Sądu orzekającego wyżej wspomniany wyrok nie wyczerpał żądań rozpatrywanej obecnie skargi. Tym samym odmowa rozpatrzenia skargi z 10 listopada 2023 r. poprzez jej odrzucenie z powodu powagi rzeczy osądzonej prowadziłaby do naruszenia art. 45 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Przechodząc do merytorycznej oceny zakwestionowanych w niniejszej sprawie zapisów Planu wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Z powyższego przepisu wynika, iż w planie miejscowym obowiązkowo określić należy m.in. linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu oraz linie zabudowy, a brak ustaleń w tym zakresie stanowi istotne naruszenie zasad sporządzenia planu. Tymczasem w kwestionowanym Planie w jego aktualnym kształcie nieruchomość skarżącej jest w części przeznaczona pod zabudowę usługową (6U), a w części pod drogę wewnętrzną (6KDW), przy jednoczesnym braku linii rozgraniczającej tereny 6U oraz 6KDW. Taka sytuacja uniemożliwia zrealizowanie przez Skarżącą jakiegokolwiek zamierzenia budowlanego. Zdaniem Sądu, powyższy stan rzeczy stanowi naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Zaskarżony plan jest bowiem w obecnym kształcie – poprzez brak linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu – obarczony istotną wadą prawną naruszającą elementarne zasady sporządzania tego rodzaju aktów prawa miejscowego.

Z wyżej podanych względów koniecznym było stwierdzenie nieważności części tekstowej oraz części graficznej (rysunek planu) zaskarżonej uchwały w odniesieniu do części działki nr [...], arkusz mapy 6, obr. Chartowo, która na rysunku planu oznaczona została symbolami 6U i 6KDW.

Skutkiem niniejszego orzeczenia jest ostateczne, skuteczne doprowadzenie do sytuacji, w której ta część działki skarżącej, która na rysunku Planu położona jest na terenach oznaczonych symbolami 6U i 6KDW, wyłączona została z zakresu obowiązywania uchwały Rada Miasta Poznania z dnia 7 czerwca 2011 r., nr XII/127/VI/2011.

W tym stanie rzeczy na mocy art. 147 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I wyroku.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota 300 zł tytułem wpisu od skargi, kwota 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 10 stycznia 2024 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.).