Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 752/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 83c ust. 1a w zw. z art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2024 poz 497
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lipca 2024 r., nr 370200.71.53.2024.RED w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lipca 2024 r. nr 370200.71.53.2024.RED Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej "k.p.a." oraz art. 83c ust. 1a w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497) – dalej "u.s.u.s.", po rozpatrzeniu wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez A. K.(dalej: "Skarżący" lub "Strona") na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku (dalej: "organ pierwszej instancji") wydane dnia 24 maja 2024 r. nr 370200.71.53.2024.RED

w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

2.1. Zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej

w okresie od 27.12.2005r. do 31.12.2016r. A. K. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą A. K. I z siedzibą w C.

W dniu 13.05.2015r. ww. złożył wniosek o ustalenie właściwego ustawodawstwa

w zakresie ubezpieczeń społecznych, wskazując, że działalność (na własny rachunek) prowadzona jest w Polsce, a praca najemna wykonywana jest na obszarze Słowacji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu 28.04.2016r. wydana została decyzja nr 2 (znak: OU370000/D/2016-001051/001), w której organ ustalił, iż od 01.02.2015r. A. K. podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, zaś praca świadczona na terenie Słowacji ma marginalny charakter. Od decyzji tej Skarżący złożył odwołanie wskutek którego Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 21.03.2017r., sygn. akt VU 484/16 oddalił odwołanie, uznając zasadnym stanowisko organu rentowego o podleganiu przez Stronę polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia na terenie Polski pozarolniczej działalności gospodarczej na własny rachunek i wykonywania pracy najemnej na Słowacji. Po złożeniu zaś apelacji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14.12.2017r., sygn. akt III AUa 888/17 oddalił apelację Strony od orzeczenia pierwszej instancji. Tym samym decyzja z dnia z 28.04.2016r., z dniem wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku stała się prawomocna.

Organ rentowy podał dalej, iż obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynika z przepisów art. 46 i 47 u.s.u.s. Przepis art. 46 ustawy określa podstawowe obowiązki ciążące na Stronie jako płatniku składek do których należą: złożenie deklaracji rozliczeniowej oraz opłacanie składek za każdy miesiąc kalendarzowy do 10 dnia następnego miesiąca.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż dokumenty rozliczeniowe nie zostały przez Skarżącego złożone. Nie opłacił on również wymaganych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.

W związku z tym wszczęte zostało postępowanie w sprawie stwierdzenia zaległości.

W dniu 14.02.2019r. Skarżącemu doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania

w celu stwierdzenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od 02/2015r. do 12/2016r. Natomiast w dniu 15.04.2019 r. organ wydał decyzję nr 370271DZPDZ19/000130 stwierdzającą wobec Strony skarżącej zadłużenie z tytułu ww. składek od 02/2015r. do 12/2016r. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 17.04.2019 r. Od decyzji tej złożone zostało odwołanie do sądu powszechnego.

Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 12.11.2019r., sygn. akt VU 589/19 oddalił odwołanie Strony. Z kolei, w wyniku wniesienia apelacji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17.11.2021r. sygn. akt III AUa 62/2020 oddalił apelację Strony od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 12.11.2019r. Od wyroku Sądu Apelacyjnego złożona została kasacja do Sądu Najwyższego w Warszawie. Sąd Najwyższy postanowieniem

z 13.04.2023r. sygn. akt II USK 126/22 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej. W następstwie powyższego, decyzja z 15.04.2019r. stwierdzająca po stronie Skarżącego zadłużenie z tytułu składek od 02/2015r. do 12/2016r. stała się prawomocna

i wykonalna.

Na podstawie wskazanej decyzji wystawione zostały w dniu 11.04.2024r. tytuły wykonawcze nr TW4370224002219-2236 obejmujące nieprzedawnione należności za okres od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r. i skierowane do postępowania egzekucyjnego. Tytuły wykonawcze obejmowały zaległości:

- z ubezpieczenia społecznego w kwocie po 699,56 zł (należność główna) od 02/2015r. do 03/2015r., w kwocie po 696,47 zł (należność główna) od 04/2015r. do 12/r. oraz w kwocie po 713,35 zł (należność główna) od 01/2016r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r.,

- z ubezpieczenia zdrowotnego w kwocie po 279,41 zł (należność główna) od 02/2015r. do 12/2015r. oraz w kwocie po 288,95 zł (należność główna) od 01/2016r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r.,

- z Funduszu Pracy w kwocie po 58,20 zł (należność główna) od 02/2015r. do 12/2015r.

i w kwocie po 59,61zł od 01/2016r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r.

Dyrektor Oddziału ZUS w Słupsku będący jednocześnie wierzycielem w dniu 12.04.2024 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego Strony

w PKO BP. Tytuły i zajęcia rachunku bankowego Strona otrzymała dniu 17.04.2024 r.

2.2. W piśmie z 18.04.2024 r. wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego Skarżący wniósł zarzuty.

Postanowieniem z dnia 24.05.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Oddział

w Słupsku oddalił w całości jako bezzasadny zarzut:

- nieistnienia obowiązku tj. obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r. - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.;

- wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia należności z tytułu składek od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r. - art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.;

- braku wymagalności obowiązku za okres od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r. - art. 33 § 2 pkt 6 lit. "c" w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona

w lit. "a" i "b" u.p.e.a.

Na wstępie zaprezentowanego stanowiska podając treść art. 33 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ wskazał, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m. in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5), brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (odroczenia terminu wykonania obowiązku), (rozłożenia na raty należności) (pkt 6 lit. c)).

Obowiązek "nieistnienia" oznacza, że nigdy on nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano lub nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu

w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana lub wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, albo obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Dla ustalenia zatem istnienia obowiązku, wierzyciel ma obowiązek rozpatrzyć kwestię istnienia decyzji stanowiącej podstawę egzekucji, a w konsekwencji zbadać czy zawiera ona konstytutywne elementy decyzji i czy została doręczona.

Brak wymagalności obowiązku natomiast oznacza, że obowiązek zapłaty należności istnieje, ale na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie jest jeszcze wymagalny. Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, - uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, ogłoszenia upadłości.

Jak organ podał, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzją z dnia 28.04.2016 r. nr 2 ustalono iż Strona, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność od 01.02.2015r. podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, a nie słowackiemu. W toku postępowań toczących się w powyższym zakresie przed sądami powszechnymi przeciwne twierdzenia Strony nie zostały uwzględnione. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14.12.2017r. sygn. akt III AUa 888/17 oddalił apelację Strony od orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Tym samym decyzja

z 28.04.2016r. – z dniem wydania ww. wyroku - stała się prawomocna.

W związku z tym twierdzenie Skarżącego, że nie są prawomocne wszystkie decyzje w zakresie ustalenia właściwego ustawodawstwa organ uznał za nieuzasadnione i nie znajdujące oparcia w zebranym materialne dowodowym.

Organ też podał, iż decyzją z 15.04.2019r. stwierdził wobec Skarżącego zadłużenie z tytułu składek objętych tytułami wykonawczymi. Na końcowym etapie sporu przed sądami powszechnymi Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 17.11.2021 r. o sygn. akt III AUa 62/2020 oddalił apelację Strony od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 12.11.2019r. sygn. akt VU 589/19. Przedmiotowa decyzja uprawomocniła w dniu 17.11.2021r. i jest wykonalna, wobec czego stanowi ona podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zapis art. 24 ust. 5-6 wyłącza przedawnienie należności w określonych przypadkach. Zgodnie

z art. 24 ust. 5f ustawy, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Organ podał, iż w analizowanej sprawie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek dotyczą postępowań w wyniku których doszło do wydania decyzji: 1) z dnia 28.04.2016r. nr 2, w której ustalono, że Skarżący, jako osoba prowadzącą pozarolniczą od 01.02.2015r. i polskiemu ustawodawstwu

w zakresie zabezpieczenia społecznego, a nie słowackiemu i która z dniem 14.12.2017r. stała się prawomocna 2) oraz z dnia 15.04.2019r. - od dnia 14.02.2019r. tj. od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania do dnia uprawomocnienia się decyzji

– 17.11.2021r. - daty wydania wyroku przez Sądu Apelacyjny w Gdańsku w sprawie III AUa 62/2020.

Po uwzględnieniu okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, organ wymienił, że należności za poniższe okresy przedawniłyby się (na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) w następujących terminach tj. za 02/15r. - 17.09.2025r.,

od 03/2015r. do 12/2015r. – 19.09.2025r., - za 01/2016r. – 19.09.2025r., - od 02/2016r. do 03/2016r. – 18.09.2025r., - od 06/2016r. do 7/2016r. – 15.04.2024r., - za 08/2016r.

– 17.06.2024r., - za 09/2016r. – 15.07.2024r., - za 10/2016r. – 15.08.2024r., - za 11/2016r. – 16.09.2024r., - oraz za 12/2016r. – 15.10. 2024r. Natomiast za datę zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności po wszczęciu egzekucji wskazano - od 11.04.2024 r. do nadal.

Dodatkowo organ podał, iż 11.04.2024r. zostały wystawione tytuły wykonawcze

i tym samym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na należności nieprzedawnione.

W podanej zatem sytuacji zaistniała kolejna przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5b ustawy o u.s.u.s.

W podanych okolicznościach organ stwierdził, iż wnioski płynące z analizy materiału dowodowego w sposób znaczący odbiegają od twierdzeń Skarżącego wskazanych

w zarzutach. Wymagane decyzje: zarówno o ustaleniu podlegania właściwemu ustawodawstwu jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały wydane, są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Organ nie stwierdził też żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uznaniem decyzji za nieistniejącą, czy za uznaniem obowiązku za nieistniejący. W jego ocenie, nie zaszła także konieczność wstrzymania wykonania prawomocnych decyzji, ani przesłanka wygaśnięcia zobowiązania w całości wskutek przedawnienia, bowiem należności skierowane do postępowania egzekucyjnego w dniu jego wszczęcia nie były przedawnione.

2.3. Pismem z dnia 19.06.2024 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia 9.07.2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Słupsku utrzymał

w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 24.05.2024 r.

W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że należności objęte tytułami egzekucyjnymi dotyczą składek od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r.,

z terminem wymagalności do 10-go dnia następnego miesiąca.

Dalej przywołał treść art. 24 ust. 5 u.s.u.s. a następnie podał, ze zgodnie z art. 24 ust. 5f ustawy, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Organ ustalił, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia w analizowanej sprawie nastąpiło:

1) od dnia 13.03.2015r. - tj. od dnia wpływu pisma o ustalenie właściwego ustawodawstwa do dnia uprawomocnienia się decyzji z 28.04.2016r. o ustaleniu ustawodawstwa znak OU370000/D/2016-001051/001 tj. do 14.12.2017r. do dnia uprawomocnienia się decyzji - dnia wydania wyroku przez Sądu Apelacyjny w Gdańsku w sprawie III AUa 888/17,

2) a także od dnia 14.02.2019r. - tj. doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji znak 370271DZPDZ19/000130 stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia uprawomocnienia się decyzji tj.17.11.2021r. - dnia wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie III AUa 62/2020.

Organ powtórzył informacje dotyczące prawomocnej decyzji z dnia 15.04.2019r. stwierdzającej zadłużenie i wystawienia na jej podstawie tytułów wykonawczych obejmujących nieprzedawnione należności oraz skierowania ich do postępowania egzekucyjnego. Następnie podał, że Dyrektor Oddziału ZUS w Słupsku w dniu 12.04.2024r. dokonał zajęcia rachunku bankowego, zaś tytuły i zajęcia rachunku bankowego Skarżący otrzymał w dniu 16.04.2024r.

Organ zwrócił uwagę, iż 11.04.2024r. zostało wszczęte wobec Strony postępowanie egzekucyjne na należności nieprzedawnione i w tej sytuacji zaszła kolejna przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. tj. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od pierwszego dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia lub do dnia zakończenia postępowania.

Po dokonaniu ponownej analizy organ stwierdził, iż materiał dowodowy nie dał podstaw do twierdzenia przez Stronę, że skierowane do postępowania egzekucyjnego należności były przedawnione. Nie znalazł on również podstaw do uchylenia postanowienia

z dnia 24.05.2024r., gdyż jak wymienił:

- 28.04.2016r. została wydana decyzja nr 2, w której ustalone zostało, że od 01.02.2015r. Skarżący podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego,

a praca świadczona na termie Słowacji ma marginalny charakter

- 15.04.2019r. wydana została wobec ww. decyzja stwierdzająca zadłużenie z tytułu składek od 02/2015r. do 12/2016r.

- decyzje, zarówno ustalająca obowiązek podlegania, jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Na wniosek Skarżącego od powyższych decyzji toczyły się postępowania przed sądami powszechnymi, które nie zostały uwzględnione. Tym samym organ nie stwierdził żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uznaniem decyzji za nieistniejącą, czy też za uznaniem obowiązku za nieistniejący.

- należności objęte tytułami wykonawczymi o nr TW4370224002219-2236 w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego 11.04.2024r. były nieprzedawnione, wymagalne

i nie zostały umorzone.

- ponadto, nie zachodzi konieczność wstrzymania wykonania prawomocnych decyzji stanowiących podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjne i tym samym nie zachodzi brak wymagalności z innej przyczyny.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący,

w całości zaskarżył wskazane powyżej postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku z dnia 9.07.2024 r., zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów postępowania - art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania

i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie posiada decyzji określającej obowiązek odprowadzania składek na terytorium Polski w spornym okresie,

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s. poprzez brak uznania podnoszonego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia egzekwowanych składek,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, Skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

W związku ze sformułowanymi zarzutami Strona wniosła: o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu rentowego na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Prezesa ZUS

utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

5.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości rozstrzygnięcia wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznającego za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy z tytułu prowadzenia przez Skarżącego na terenie Polski pozarolniczej działalności gospodarczej obejmujących okres od 02/2015r. do 03/2016r. oraz od 06/2016r. do 12/2016r.

Mając na uwadze tak zaistniałą kwestię sporną na wstępie należy wyjaśnić, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują natomiast przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i do wierzyciela należy rozstrzygnięcie o oddaleniu bądź uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutu. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich skuteczne wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Natomiast w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).

Skarżący jako podstawę wniesionych zarzutów powołał art. 33 § 2 pkt 1 i 6 lit.c u.p.e.a. tj. nieistnienie obowiązku oraz brak wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych.

Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/, zwaną dalej "CBOSA").

Wyjaśnić również należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu na; odroczenie terminu wykonania, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, lub np. wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej.

Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.

Skarżący uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku podniósł, że organ ustalając właściwe ustawodawstwo w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej w Polsce przy jednoczesnym wykonywaniu pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy nie przesądził o istnieniu obowiązku, bowiem nie wydał decyzji określającej obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, zagadnienie jakiemu ustawodawstwu podlega Skarżący stanowiło podstawę wszczęcia z wniosku Strony i przeprowadzenia postępowania przez organ rentowy. W jego trakcie ustalono, że na terenie Słowacji, Skarżący nie podlegał ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia. Ponadto, właściwy organ rentowy słowacki pismem z dnia 26.02.2016 r. potwierdził, że w podanej dacie wydał postanowienie nr 35491-1/2016/CA o braku podlegania przez Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom.

W związku z powyższym ZUS decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r. orzekł, że Skarżący podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Zatem kwestia jakiemu ustawodawstwu podlega Skarżący stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu rentowego i w związku z wniesieniem przez stronę środka zaskarżenia decyzja ta została podana kontroli sądowej.

Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 21 marca 2017r., sygn. akt VU 484/16 oddalił odwołanie, uznając zasadnym stanowisko organu rentowego o podleganiu przez Stronę polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia na terenie Polski pozarolniczej działalności gospodarczej na własny rachunek i wykonywania pracy najemnej na Słowacji. Po złożeniu przez Skarżącego apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017r., sygn. akt III AUa 888/17 oddalił apelację. Tym samym decyzja z dnia z 28 kwietnia 2016r., z dniem wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku stała się prawomocna.

Następnie organ rentowy decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. stwierdził, że Skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i określił zadłużenie z tytułu ww. składek za okresy od 02/2015r. do 12/2016r. W decyzji organ rentowy wskazał, że jeśli określone w decyzji zobowiązanie nie zostanie uregulowane wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w terminie miesiąca od daty doręczenia ZUS zgodnie z art. 24 ust. 2 w zw. z art. 32 zobowiązany będzie do przymusowego ściągnięcia należności na podstawie ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie do sądu powszechnego.

Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 12 listopada 2019r., sygn. akt VU 589/19 oddalił odwołanie Strony. Z kolei, w wyniku wniesienia apelacji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 listopada 2021r. sygn. akt III AUa 62/2020 oddalił apelację Strony od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 12 listopada 2019r. Od wyroku Sądu Apelacyjnego złożona została kasacja do Sądu Najwyższego w Warszawie. Sąd Najwyższy postanowieniem z 13 kwietnia 2023r. sygn. akt II USK 126/22 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej. W następstwie powyższego, decyzja ZUS z dnia 15 kwietnia 2019r. stwierdzająca po stronie Skarżącego zadłużenie z tytułu składek od 02/2015r. do 12/2016r. stała się prawomocna i wykonalna.

Na podstawie wskazanej decyzji wystawione zostały w dniu 11 kwietnia 2024r. tytuły wykonawcze obejmujące należności za okres od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016r. do 12/2016r., które zostały skierowane do postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym bezzasadna jest argumentacja Skarżącego, o braku podstaw do określenia wysokości jego zadłużenia i prowadzenia następnie egzekucji. Jak wynika z akt sprawy decyzja określająca wysokość zadłużenia z tytułu składek za wskazane okresy została wydana i była przedmiotem kontroli sądowej, a w związku z tym, że stała się ostateczna i prawomocna organ był uprawniony wystawić w oparciu o tę decyzję tytuły wykonawcze.

Również zarzut braku wymagalności obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący upatruje podstawy tego zarzutu w przedwczesnym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, bowiem w jego ocenie nie można uznać, że roszczenie organu jest wymagalne, w sytuacji gdy nie zostało jeszcze ostatecznie ustalone. Ponadto w jego ocenie w sytuacji uznania, że składki winien opłacać na terenie Słowacji, wszystkie dotychczas zapłacone kwoty powinny zostać przeksięgowane na zadłużenie, co również świadczy o braku istnienia egzekwowanego obowiązku.

Jak już wyżej zostało wskazane egzekucja jest prowadzona na podstawie ostatecznej decyzji, określającej wysokość zadłużenia Skarżącego z tytułu składek. Natomiast jej prawidłowość, była poddana kontroli sądów powszechnych, wobec tego kwestionowanie istnienia obowiązku wynikającego z tej decyzji, na etapie zarzutów na prowadzenie egzekucji jest nieuprawnione.

W związku z powyższym zarzuty skargi dotyczące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, Skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu w przedmiocie zarzutów na prowadzenie egzekucji.

5.4. W ocenie Sądu z powyższych względów nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie posiada decyzji określającej obowiązek odprowadzania składek na terytorium Polski w spornym okresie.

Z przyjętego w orzecznictwie stanowiska wynika, że ustalenie podmiotowi właściwego ustawodawstwa w praktyce oznacza ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym w danym państwie członkowskim (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt III USK 109/24 i powołane tam orzecznictwo, publ. LEX nr 3722758).

Natomiast egzekucja w niniejszej sprawie prowadzona jest na podstawie tytułów wykonawczych, wydanych w oparciu o ostateczną i prawomocną decyzję z dnia 15 kwietnia 2019 r. stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek za okresy od 02/2015r. do 03/2016r. i od 06/2016 do 12/2016, w której określono kwoty należności za poszczególne okresy rozliczeniowe z tytułu zaległych składek; na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Poprawność wysokości określonych kwot zaległości z tytułu składek, jak i wysokość wyliczonych odsetek były przedmiotem sądowej kontroli, zakończonej powołanymi powyżej wyrokami.

Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

Z powyższego przepisu wynika, że "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, którego desygnatami są przede wszystkim składki, jak również, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Jeśli należności z tytułu składek nie zostaną opłacone w terminie, podlegają wówczas m. in. ściągnięciu w trybie przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zatem wystawienie tytułów wykonawczych i wszczęcie egzekucji w związku z brakiem realizacji płatności wynikających z powołanej decyzji nie stanowiło naruszenia zarzucanych przepisów postępowania.

5.5. Wskazać należy, że w ramach zgłoszonych zarzutów na prowadzenie egzekucji, jak i w skardze złożonej do tut. Sądu, Skarżący podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia.

Rozpatrując powyższą kwestię należy podkreślić, iż prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem zakreślonym granicami tytułów wykonawczych obejmujących wymienione wyżej należności za okres od 02/2015r. do 03/2016r. oraz od 06/2016r. do 12/2016r.

Na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych skutkiem upływu terminu przedawnienia jest wygaśnięcie zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s.).

Według art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5 - 6.

Natomiast w art. 24 ust. 5a–5c i 5e–6 u.s.u.s. uregulowano przypadki przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia.

W niniejszej sprawie w sytuacji braku wystąpienia okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu, przedawnienie nastąpiłoby z dniem 11 marca 2020 r. w odniesieniu do najpóźniejszej składki, natomiast najwcześniejszej z dniem 11 stycznia 2022 r. Jednakże organ wskazał, że w niniejszej sprawie miało miejsce zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzonymi postępowaniami zakończonymi powołanymi decyzjami oraz w rezultacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w obecnie obowiązującym brzmieniu (zmieniony przez art. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., Dz. U. z 2021 r. poz. 1621) bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez ZUS postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Z powołanego przepisu wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu "od dnia wszczęcia postępowania", co niewątpliwie następuje wcześniej niż wydanie decyzji. Co istotne, dokonana - na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. - modyfikacja art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie zmieniła zasadniczej treści przepisu, co do momentu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Poprzednio obowiązująca treść również zakładała, że w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu "od dnia wszczęcia postępowania" do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W obu zatem brzmieniach tego przepisu bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu "od momentu wszczęcia postępowania" w sprawie wydania wskazanej w nim decyzji.

W treści zaskarżonego postanowienia organ wskazał, iż zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło:

1) od 13 marca 2015r. - tj. od dnia wpływu pisma Skarżącego o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych do dnia uprawomocnienia się decyzji z 28 kwietnia 2016r. o ustaleniu ustawodawstwa tj. do 14 grudnia 2017r. – daty wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie III AUa 888/17, w którym oddalono apelację Strony od orzeczenia pierwszej instancji.

2) oraz od 14 lutego 2019r. - tj. dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania

w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia jej uprawomocnienia tj. 17 listopada 2021r. – daty wydania wyroku przez Sądu Apelacyjny

w Gdańsku w sprawie III AUa 62/2020.

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że akt administracyjny, który ustala podmiotowi obowiązek podlegania właściwemu ustawodawstwu, nie jest decyzją o charakterze prawotwórczym (konstytutywnym), lecz ustala ona obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym w danym państwie członkowskim. I tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 21 października 2015 r., II UZ 24/15 (LEX nr 1854105) oraz z dnia 6 września 2023 r., I UZ 6/23 (LEX nr 3602043), uznał, że sprawa o wydanie zaświadczenia na formularzu A1, określającego ustawodawstwo właściwe, jest sprawą o podleganie ubezpieczeniu społecznemu. Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2013 r., II UK 116/13 (OSNP 2014 Nr 5, poz. 73), przyjęto, że użyte w art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz w art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 sformułowanie "podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego" oznacza podleganie przepisom tworzącym w danym państwie członkowskim system zabezpieczenia społecznego przez spełnianie kryteriów przewidzianych w tych przepisach do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego. Również Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 6 lipca 2021 r., III AUa 1908/20 (LEX nr 3230513), przyjął, że postępowanie z odwołania od decyzji stwierdzającej podleganie polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych objęte jest dyspozycją art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, bowiem ustalenie właściwego ustawodawstwa w praktyce oznacza ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym w danym państwie członkowskim.

Ponadto należy wskazać, że w wyrokach Sądu Najwyższego prezentowane jest również stanowisko, iż "deklaratoryjna decyzja stwierdzająca, że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy i ustalająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalająca obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie skierowaną do określonego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" ( por. wyroki SN z dnia 19 maja 2021 r., II USKP 53/21, publ. OSNP 2022 Nr 3, poz. 28 oraz z dnia 24 marca 2022 r., II USKP 115/21 publ. LEX nr 3412164).

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż przeprowadzone postępowanie zakończone wydaniem przez ZUS decyzji nr 2 z dnia 28 kwietnia 2016 r., w której ustalono że od 1 lutego 2015 r. Skarżący podlega polskiemu ustawodawstwu skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. W związku z tym organ prawidłowo przyjął, że we wskazanym okresie od dnia wszczęcia postępowania, do dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia 28 kwietnia 2016 r tj. od dnia 13 marca 2015 r. do dnia 14 grudnia 2017 r. nastąpiło zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności.

Organ prawidłowo ustalił również, że postępowanie zakończone decyzją ZUS z dnia 15 kwietnia 2019r. stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, w świetle podanego wyżej przepisu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia od dnia 14 lutego 2019r. - tj. dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania do 17 lutego 2021 r. – tj. dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia 15 kwietnia 2019 r.

Za słusznością przyjętego stanowiska przemawia fakt, iż obie ww. decyzje są decyzjami deklaratoryjnymi.

Wobec powyższego, zarzut skargi dotyczący naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s. jest bezzasadny.

5.6. Natomiast dokonując oceny zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia z powodu wszczęcia postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że ustawodawca w art. 24 u.s.u.s. za przyczynę zawieszenia biegu terminu przedawnienia przewidział również sytuację, gdy nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony – od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiła któraś z ww. czynności, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).

Przez użycie pojęcia "pierwszej czynności" zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną

w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wskazać należy, że taką pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych jest wystawienie tytułu egzekucyjnego. Jednak należy podkreślić, że przywołany przepis stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje wyłącznie wskutek czynności, o której dłużnik został zawiadomiony, a contrario zatem samo podjęcie czynności egzekucyjnej bez zawiadomienia o niej dłużnika, nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.

Dokonując zatem wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należy zwrócić uwagę, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia istotne są dwa elementy: - podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, - oraz powiadomienie dłużnika o tej czynności. Powyższe oznacza, że data zawiadomienia dłużnika o podjęciu wobec niego pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek ma znaczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.06.2024 r., sygn. akt III FSK 1304/22, CBOSA).

Zaznaczyć należy, iż w treści zaskarżonego postanowienia organ jedynie wskazał na datę zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności po wszczęciu egzekucji tj. dzień 11 kwietnia 2024 r.

Natomiast brak jest stanowiska organu, czy zgodnie z treścią podanego wyżej przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z doręczeniem tytułów wykonawczych, względnie dokonaniem innych czynności, o których dłużnik został zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia. Okoliczność ta ma natomiast w podanej materii decydujące znaczenie.

Organ kwestię tę całkowicie pominął, w rezultacie Sąd nie mógł zweryfikować prawidłowości przyjętych przez organ ustaleń, a w konsekwencji skontrolować czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Brak ustaleń organu w tym zakresie skutkuje naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu administracji jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z kolei, na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wyczerpujący sposób rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza dochodzenie do wyjaśnienia zdarzeń w sposób dokładny i obiektywny. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na ocenie całości materiału dowodowego.

5.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną oraz dokona oceny zawartego w aktach sprawy materiału dowodowego w aspekcie biegu terminu przedawnienia celem ustalenia, czy w sprawie nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu tego terminu w odniesieniu do dochodzonych należności, w związku z podjęciem czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.

5.8. Biorąc zatem pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.