Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 331/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200 i art. 205 par 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 61 ust. 15
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 92a ust. 1, 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c, lp. 10.2.3
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant Asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 roku sprawy ze skargi Z. G. i Z. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 marca 2024 roku nr BP.501.2381.2023.2334.LD5.547831 547855 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 września 2023 roku nr WITD.DI.0152.V0101/45/23; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących – Z. G. i Z. N. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 marca 2024 r., nr BP.501.2381.2023.2334.LD5.547831 547855 Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit d, art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej u.t.d., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) dalej p.r.d., § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), oraz Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Łodzi z 1 września 2023 r., nr WITD.DI.0152.V0101/45/23 w przedmiocie nałożenia na Z. G. i Z1. N. kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Jak wynika z akt, 14 lipca 2023 r., na ul. R. w ciągu drogi krajowej numer 12/74 w P., zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego marki Volvo o nr rej. [...] oraz naczepy marki Zasław o nr rej. [...], którym kierował J. Z2. Na podstawie okazanych dokumentów ustalono, że kontrolowany przejazd drogowy ma charakter krajowego transportu drogowego, którego wykonawcą są: Z. G. i Z1. N., wspólnicy spółki cywilnej Usługi Transportowe Z1. N., Z. G. Na podstawie kwitu wywozowego ustalono, że ładunkiem transportowanym w ramach kontrolowanego przejazdu jest drewno sosnowe. Podczas kontroli stwierdzono dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%. Przebieg kontroli udokumentowano w protokole kontroli nr [...] z 14 lipca 2023 r.

Zawiadomieniami z 25 lipca 2023 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Łodzi poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w zakresie naruszenia określonego w Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

W piśmie z 1 sierpnia 2023 r. strony złożyły wyjaśnienia wskazując, że podczas kontroli drogowej miały miejsce uchybienia, a sam protokół zawiera widoczne błędy. Błędnie został wpisany nacisk osi składowej, co może mieć wpływ na pozostałe pomiary, w tym przede wszystkim na dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. Podczas kontroli nie zastosowano w sposób prawidłowy przepisów p.r.d. w związku z przewożonym ładunkiem. Kontrola nie odbyła się również zgodnie z zaleceniami Dyrektora Lasów Państwowych. W związku z powyższym strony wniosły o zastosowanie art. 189d k.p.a.

Decyzją z 1 września 2023 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Łodzi nałożył na Z. G. i Z1. N. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Od powyższej decyzji Z. G. i Z1. N. złożyli odwołania wskazując, że nie zgadzają się ze stanowiskiem organu, wnieśli o zastosowanie art. 189 k.p.a. i złagodzenie (tj. zmniejszenie wysokości) nałożonej kary. Podnieśli, że w związku z kontrolą drogową, której dotyczy postępowanie zostały wprowadzone rozwiązania, które polepszą organizację pracy.

Zdaniem skarżących przebieg zdarzeń udokumentowany w protokole kontroli nie jest zgodny z rzeczywistością. Kontrola nie była wolna od uchybień, a w protokole kontroli są błędy. W protokole kontroli w kolumnie Ważenie brak jest danych dotyczących, jaki był poszczególny nacisk przyczepy użyty do zsumowania osi składowej, co mogło mieć wpływ na pozostałe wyniki, w tym na dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. Podczas kontroli nie zastosowano w sposób prawidłowy przepisów p.r.d. w związku z ważonym ładunkiem wielkowymiarowym. Kontrola nie odbyła się również zgodnie z zaleceniami Dyrektora Lasów Państwowych, a twierdzenie organu, że metodyka pomiaru drewna nie została uregulowana w żadnym obowiązującym przepisie prawa jest błędne.

Wskazaną na wstępie decyzją z 26 marca 2024 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa natomiast w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na podstawie art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdują również art. 189e i art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Stosownie do treści art. 92a ust. 3 u.t.d, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 - załącznika nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d.).

W myśl § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie, co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Zgodnie z § 57 ust. 3 rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony.

Ciągnik samochodowy marki Volvo o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany 27 października 2006 r., naczepa marki Zasław o nr rej. [...] - 5 listopada 2018 r., w związku z powyższym ww. wyjątek nie znajduje zastosowania, a dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego wynosiła do 40 t.

W dniu kontroli pojazdem członowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem drewna. Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. Zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. b p.r.d., ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości, co do podzielności przewożonego ładunku.

W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych

parametrów wagowych wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi, oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów z ładunkiem na stanowisku pomiarowym mieszczącym się w punkcie kontrolnym 05PK-34, przy drodze ekspresowej nr 8, zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 31 października 2017 r.

Do pomiarów masy rzeczywistej oraz nacisków osi wykorzystano przenośne wagi do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny METEOR E-092 (znak zatwierdzenia typu: PLT 161), posiadające świadectwo legalizacji ponownej ważne do 13 października 2024 r. wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku 13 września 2022 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy:

- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 47,5 t (bez odjęcia 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 7,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 40,0 t o 18,75%).

Stosownie do art. 31 ust. 2 zarządzenia nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 2020 r., poz. 35), które obowiązywało w dniu kontroli - jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10, § 29d ust. 5 albo § 30 ust. 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. W takim przypadku do ustalenia nienormatywności pojazdu i wymaganej na jego przejazd kategorii zezwolenia przyjmuje się wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego.

W myśl Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 10% i mniej niż 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że protokół kontroli z 14 lipca 2023 r. stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Protokół, jako dokument urzędowy korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń i stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym organy administracji są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego, a organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego.

Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie kierowca podpisał protokół kontroli, nie wniósł żadnych zastrzeżeń, a zatem nie miał wątpliwości, co do czynności kontrolnych i uzyskanych wyników pomiarów. Protokół zawiera wyszczególnione wyniki pomiarów nacisków poszczególnych osi, a wartości wskazane w protokole kontroli, znajdują potwierdzenie bezpośrednio w wydruku z wagi, który został załączony do akt sprawy.

Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego strony błędnie interpretują obowiązujące przepisy dotyczące wyznaczania masy drewna, wskazując na zalecenia Dyrektora Lasów Państwowych. Sposób obliczania masy drewna na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna (Dz.U. z 2012 r., poz. 536) ma na względzie określenie jego szacunkowej wagi. Dokonując poprawnie takich obliczeń, przewoźnik przed podjęciem wykonania przejazdu, może zweryfikować uwzględniając masy własne pojazdu i naczepy oraz oszacowanej w ten sposób masy drewna, czy pojazd po załadunku pozostanie normatywny.

W ocenie organu, metodyka pomiaru drewna nie została uregulowana w żadnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych dotyczą m.in. pomiaru drewna ale są skierowane do stosowania w praktyce. Na tej podstawie, w dokumentach wywozowych określa się szacunkową masę drewna.

Podczas kontroli dokonano pomiaru objętości przewożonego drewna. Jak wynika z opisu zawartego w protokole, faktyczna objętość przewożonego drewna wyniosła 39,65 m3, a nie jak wynikało z okazanego do kontroli kwitu wywozowego - 32,83 m3. Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, policzona została masa całkowita pojazdu członowego, która z ładunkiem wyniosła 41382 kg (tj. 39,65 m3 x 740kg/m3 +7441kg + 4600 kg), a zatem więcej, niż dopuszczalne 40 000 kg.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie stwierdził również przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. Strony nie udowodniły bowiem okoliczności, których nie mogły przewidzieć oraz na które nie miały wpływu.

Na powyższą decyzję Z. G. i Z1. N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżając decyzję w całości zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 11 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że w rozpatrywanej sprawie powinny znaleźć zastosowane art. 61 ust. 15-16 p.r.d. i wydane na podstawie art. 61 ust. 16 rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna, które określa gęstość drewna dla gatunku drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie przewożonego środkami transportu drogowego wyrażoną w kg/m3, a także zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych nr 82 z 13 listopada 2012 r. i nr 51 z 30 września 2019 r. wraz z załącznikami, a w szczególności załącznik nr 5.

W ocenie skarżących przedstawiony przez organ sposób mierzenia metrów sześciennych przewożonego drewna nie jest prawidłowy, został wykonany na pojeździe, co już jako pierwszy powód dyskwalifikuje dokonany pomiar. Wbrew twierdzeniom organu, wielkość masy ładunku została sprawdzona przez Nadleśnictwo Piotrków Trybunalskim, a osobą która się podpisała pod kwitem wywozowym był leśniczy – J. Ł. nr upoważnienia [...] z 1 stycznia 2023 r. Powyższy dokument został sporządzony na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r., a podczas załadunku załadowano ładunek o około 15% mniejszej masie, niż pozwalały na to przepisy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie 9 października 2024 r. pełnomocnik skarżących poparł wniesioną skargę. Podniósł, że przewóz drewna odbywa się według odrębnych przepisów i dlatego waga pojazdu powinna być ustalona w oparciu o objętość drewna wynikającą z kwitu wywozowego wystawionego przez Nadleśnictwo w Piotrkowie Trybunalskim oraz pomiar gęstości drewna dokonany na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. W ocenie pełnomocnika skarżących, inspektor drogowy nie posiada uprawnień do pomiaru objętości drewna i nie może tego dokonać przez pomierzenie na pojeździe 1/3 ilości bel drewna i pomnożenie tego dla uzyskania ostatecznego wyniku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 26 marca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Łodzi z 1 września 2023 r. w przedmiocie nałożenia na Z. G. i Z1. N. kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Materialnoprawną podstawę nałożonej kary pieniężnej stanowiły art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 2 u.t.d. oraz lp.10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., a także § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2022).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

Stosownie do treści art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.

Jak natomiast wynika z art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy.

Zgodnie z lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%, jest objęte karą pieniężną w wysokości 5 000 złotych.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie, co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Stosownie zaś do treści § 57 ust. 3 rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony.

Jak wynika z ustaleń faktycznych, które nie zostały zakwestionowane, ciągnik samochodowy marki Volvo o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany 27 października 2006 r., natomiast naczepa marki Zasław o nr rej. [...] - 5 listopada 2018 r. W związku z powyższym wyjątek przewidziany w § 57 ust. 3 cyt. rozporządzenia nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Z przytoczonych powyżej regulacji prawnych wynika, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, organ jest co do zasady zobowiązany do ustalenia i nałożenia kary pieniężnej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.

W rozpoznawanej sprawie, 14 lipca 2023 r. na ul. R. w ciągu drogi krajowej numer 12/74 w P., zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego marki Volvo o nr rej. [...] oraz naczepy marki Zasław o nr rej. [...], którym kierował J. Z2. Przewóz drogowy drewna sosnowego miał charakter krajowego transportu drogowego, którego wykonawcą byli: Z. G. i Z1. N., wspólnicy spółki cywilnej Usługi Transportowe Z1. N., Z. G.

Podczas kontroli drogowej dokonano pomiaru objętości przewożonego drewna sosnowego na pojeździe. Z treści protokołu kontroli wynika, że faktyczna objętość przewożonego drewna wyniosła 39,65 m3, a nie jak wynikało z okazanego do kontroli kwitu wywozowego - 32,83 m3. Organ wskazał, że na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, obliczona została masa całkowita pojazdu członowego, która z ładunkiem wyniosła 41382 kg (tj. 39,65 m3 x 740kg/m3 +7441kg + 4600 kg), a zatem więcej, niż dopuszczalne 40 000 kg.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zatem sposobu ustalenia rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego.

Na wstępie należy wyjaśnić, że warunki przewozu ładunku zostały uregulowane w ustawie z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), dalej p.r.d. Zgodnie z art. 61 ust. 1 p.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu.

Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 15 p.r.d., przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej powyższy przepis wynika, że kierowano się m.in. interesem przewoźników, pozwalając im na kalkulację możliwości transportowych i właściwe załadowanie pojazdów przez uwzględnienie przy ocenie masy ładunku gatunku przewożonego drewna, tak aby przedmiotem wykroczeń popełnianych przez przewoźników nie były przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Jednocześnie rozwiązanie to miało w założeniu ograniczyć negatywny wpływ przewozu drewna pojazdami nienormatywnymi na stan techniczny nawierzchni dróg publicznych, po których przewóz drewna się odbywa (por. uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, druk nr 4223, Sejm VI kadencji).

Normatywna gęstość danego gatunku drewna została ustalona w przepisach cyt. powyżej rozporządzenia Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 61 ust. 16 p.r.d.

Zdaniem sądu, skoro w dacie kontroli drogowej z przepisów prawa wynikał odpowiedni przelicznik dla ustalenia rzeczywistej masy przewożonego ładunku drewna, to ocena, czy nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego przewożącego drewno sosnowe, powinna nastąpić z uwzględnieniem wskazanych powyżej regulacji prawnych, co w analizowanej sprawie nie nastąpiło w sposób prawidłowy.

Z treści protokołu kontroli drogowej z 14 lipca 2023 r., stanowiącego podstawę nałożenia kary pieniężnej wynika, na co zwracali również uwagę skarżący, że pomiarów objętości przewożonego drewna dokonano na pojeździe. Stwierdzono, że na zespół pojazdów załadowano 61 metry przestrzenne drewna sosnowego, a szczegółowe wyniki pomiarów określa sporządzony podczas kontroli arkusz wyników pomiarów, z którego treści wynika, że dokonano pomiarów ale tylko trzech rzędów drewna. Na powyższą okoliczność słusznie zwrócił również uwagę pełnomocnik skarżących podczas rozprawy wskazując, że nie można ustalić masy ładunku przewożonego drewna tylko poprzez zmierzenie na pojeździe 1/3 ilości bel drewna i pomnożenie tego dla uzyskania ostatecznego wyniku.

W protokole wskazano także, że przy zastosowaniu przelicznika podanego w PN-D-95000, tj. 0,65 faktyczna objętość przewożonego ładunku (obliczonego w oparciu o pomiar 1/3 ilości bel drewna) wynosiła 39,65 m3. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna, dla drewna sosnowego gęstość normatywna wynosi 740kg/m3. W związku z powyższym rzeczywista masa całkowita przewożonego drewna sosnowego to 29 341,00 kg, tj. 39,65 m3 x 740kg/m3 = 29 341 kg, podczas gdy masa własna zespołu pojazdów, ustalona na podstawie wpisów w dowodach rejestracyjnych wynosi 27 959 kg. W konsekwencji uznano, że przekroczona została ładowność pojazdu, ponieważ dopuszczalna ilość drewna sosnowego możliwa do przewożenia kontrolowanym zespołem pojazdów wynosiła 37,78 m3. Policzona w ten sposób masa całkowita pojazdu członowego z ładunkiem wyniosła 41382 kg.

Jak wynika natomiast z treści uzasadnienia decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Łodzi z 1 września 2023 r., w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego na przenośnej wadze do ważenia pojazdów, stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosi 47500 kg, tj. przekroczyła wartość normatywną 40 ton o 7,5 tony, tj. o 18,75%. Organ I instancji w ogóle nie brał zatem pod uwagę treści art. 61 ust. 15 p.r.d., stanowiącego, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna, wskazując w uzasadnieniu swojej decyzji, iż "metodyki pomiaru drewna nie zostały określone w żadnym przepisie prawa powszechnego".

Podniesiono, że w trakcie pomiaru zastosowano procedurę o której mowa w § 31 ust. 2 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu, zmienionego zarządzeniami nr 32/2020 i 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 lipca 2020 r. i 13 sierpnia 2020 r., polegającą na odjęciu od ustaleń miernika wagi 2% wartości wskazanej przez wagę, zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg stwierdzając w wyniku tego, że wartość tak obliczona nadal przekracza wielkość dopuszczalną. W związku z tym w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podano wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi.

Główny Inspektor Transportu Drogowego akceptując przedstawione powyżej stanowisko organu I instancji podkreślił jedynie, że protokół kontroli z 14 lipca 2023 r. stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie. Kierowca podpisał protokół kontroli, nie wnosząc żadnych uwag i zastrzeżeń, a zatem nie miał wątpliwości, co do czynności kontrolnych i uzyskanych wyników pomiarów. Główny Inspektor Transport Drogowego z jednej strony uznał, że sposób obliczania masy drewna na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna ma na celu określenie jedynie szacunkowej wagi ładunku przez przewoźnika, a z drugiej stwierdził, że na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie określenia gęstości drewna, policzona została masa całkowita pojazdu członowego, która z ładunkiem wyniosła 41382 kg (tj. 39,65 m3 x 740kg/m3 +7441kg + 4600 kg), a zatem więcej, niż dopuszczalne 40 000 kg.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i rozbieżności w argumentacji organów, zdaniem sądu, za prawidłowe należy uznać stanowisko skarżących, że jedynym sposobem zweryfikowania masy ładunku było zastosowanie wskaźników zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna i przyjęte w ten sposób wartości odnieść do norm w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów. W sytuacji natomiast, gdy przeprowadzone według powyższego schematu badanie wykaże przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, możliwe jest nałożenie kary pieniężnej, jednakże bez potrzeby ważenia ładunku na wagach.

Nie ma zatem racji organ odwoławczy wywodząc, że masa ładunku ustalana przy pomocy współczynników zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki w sprawie gęstości drewna ma na celu ustalenie jedynie jego szacunkowej wagi, która ma znaczenie wyłącznie z punktu widzenia zachowania należytej staranności przez podmiot wykonujący przewóz. Takie rozumienie wspomnianego przepisu jest nieprawidłowe, a jego zawężenie nie znajduje podstaw w przepisach powszechnie obowiązujących, zwłaszcza w art. 61 ust. 15 p.r.d. Usytuowanie normy prawnej przewidującej sposób ustalania rzeczywistej masy przewożonego drewna w przepisach regulujący warunki przewozu ładunku świadczy o wprowadzeniu przez ustawodawcę odrębnego mechanizmu weryfikacji masy ładunku w przypadku drewna, który będzie miał zastosowanie także przy rozważaniu nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących masy i wymiarów pojazdu.

Wskazać również należy, że pojęcie "rzeczywista masa całkowita" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 55 p.r.d. przez określenie, że jest to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Przyjąć zatem należy, że rzeczywistą masę całkowitą pojazdu przewożącego drewno stanowi suma masy własnej tego pojazdu oraz rzeczywistej masy przewożonego drewna, a więc masy ustalonej w sposób określony w art. 61 ust. 15 p.r.d., którą ustawodawca uznaje za "rzeczywistą masę" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1693/16 i z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2396/16).

W związku z powyższym, skoro istnieją wątpliwości, czy rzeczywistą masę przewożonego ładunku w postaci drewna sosnowego dla celów oceny stopnia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów oraz nałożenia z tego tytułu kary pieniężnej ustalano na podstawie zasad określonych w art. 61 ust. 15 p.r.d. oraz z uwzględnieniem regulacji zawartych w rozporządzeniu w sprawie określenia gęstości drewna, to tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że ustalone w niniejszej sprawie wielkości odnoszące się do stwierdzenia przekroczenia nacisków na pojedynczej osi napędowej oraz przekroczenia masy całkowitej pojazdu członowego są prawidłowe.

Tego rodzaju wątpliwości powinny zostać należycie wyjaśnione, ponieważ stanowią podstawową okoliczność mającą wpływ na stwierdzenie, czy doszło do naruszenia warunków przewozu towarów, a w dalszej konsekwencji rzutują na ewentualną wysokość kary pieniężnej nakładanej na podstawie lp. 10.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Z brzmienia lp. 10.2 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika bowiem, iż za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona: 1/ mniej niż 5% przewidziana została kara w wysokości 1000 zł; 2/ co najmniej 5% i mniej niż 10% to kara w wysokości 2000 zł; 3/ co najmniej 10% i mniej niż 20% kara w wysokości 5000 zł; 4/ co najmniej 20% - kara w wysokości 10 000 zł. Wobec tego, nawet przyjęcie za prawidłowe obliczeń organu II instancji, iż rzeczywista masa drewna przewożonego przez skarżących na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie określenia gęstości drewna, to policzona masa całkowita pojazdu członowego z ładunkiem i wyniosła 41382 kg, a zatem skutkowałoby to karą w wysokości 1000 zł, a nie 5000 zł.

W tym stanie rzeczy przedwczesna była ocena zaistnienia w sprawie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za powyższe naruszenie w oparciu o art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, że art. 7 k.p.a., ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym jest art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie równie wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. Prawidłowa realizacja przywołanych norm prawnych ma zasadnicze znaczenie dla czynionych przez organ administracji ustaleń faktycznych. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia przez ten organ oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co zostało ujęte przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a. Z kolei art. 8 k.p.a. stanowi zasadę, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania działania organów. Ponadto organ zobowiązany jest starannie uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. oraz zgodnie z zasadą zaufania wynikającą z art. 8 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie nie pozwala jednoznacznie ustalić, jaka była rzeczywista masa przewożonego ładunku w postaci drewna sosnowego, nie można zweryfikować prawidłowości ustaleń i sposobu, w jaki sposób dokonano pomiarów objętości drewna, tj. czy na podstawie zasad określonych w art. 61 ust. 15 p.r.d. oraz z uwzględnieniem regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania w zakresie wymogów prawidłowego postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia rzeczywistej masy przewożonego ładunku, co ma decydujący wpływ na stwierdzenie, czy doszło do naruszenia warunków przewozu towarów, a w dalszej konsekwencji na ewentualną wysokość kary pieniężnej. Ocena, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Łodzi z 1 września 2023 r. O kosztach postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

R.T-M.