Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3785/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1, art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 41/20 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 października 2019 r., nr 2201-IEW-1.603.16.2019/MP w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 16 czerwca 2020 r., I SA/Gd 41/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P. K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 29 października 2019 r., nr 2201-IEW-1.603.16.2019/MP, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że decyzją z 12 lipca 2018 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu A. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), solidarnie ze Spółką, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego do czerwca 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Decyzją z 30 listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Pismem z 4 kwietnia 2019 r. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, wskazując jako podstawę do wznowienia art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., dalej "o.p."). Jego zdaniem w sprawie zaistniały nowe, istotne okoliczności, które zostały ujawnione w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w Gdyni. Po rozpatrzeniu wniosku o wznowienie postępowania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z 8 sierpnia 2019 r. odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z 30 listopada 2018 r. Decyzja z 8 sierpnia 2019 r. została utrzymana w mocy zaskarżoną do sądu decyzją z 29 października 2019 r.

Sąd oddalając skargę stwierdził, że ustalenia postępowań karnych oraz wydane w sprawach karnych wyroki nie wiążą bezpośrednio organów administracyjnych. Uniewinnienie od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej. Wyrok karny uwalnia od odpowiedzialności karnej, jednak w sprawie podatkowej nie jest to nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie może stanowić nowej okoliczności, o której mowa w tym przepisie. Zdaniem sądu, okoliczność, że wydanie decyzji określającej zobowiązanie i decyzji o odpowiedzialności za zaległości Spółki nastąpiło w czasie, kiedy Skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu, nie ma znaczenia dla oceny powstania przesłanek ogłoszenia upadłości spółki, gdyż w sprawie istotna jest data powstania zaległości podatkowej (długu spółki), a nie data ujawnienia tej zaległości.

Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącego.

Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., polegające na niedostrzeżeniu przez sąd, że zaskarżona decyzja narusza przepisy:

1) art. 245 § 1 pkt 2 o.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy w realiach rozpatrywanej sprawy istnieje przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.;

2) art. 240 § 1 pkt 5 o.p. poprzez przyjęcie, że okoliczności faktyczne ujawnione w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Gdyni (w szczególności zeznania świadka z 6 czerwca 2018 r.) nie mają istotnego charakteru dla sprawy;

- które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z 8 sierpnia 2019 r., a nadto zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie pełnomocnik złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie w całości oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a nadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., na który to przepis powołał się Skarżący w swoim wniosku o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W świetle tej regulacji do wznowienia postępowania muszą być łącznie spełnione trzy przesłanki: po pierwsze - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe (nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę) i istotne dla sprawy (muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne), po drugie - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po trzecie - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Istotną dla sprawy nową okolicznością w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. może być tylko taka okoliczność, która ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, czyli może spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swojej istoty decyzja odmienna od dotychczasowego rozstrzygnięcia.

W tej sprawie, według Skarżącego, nową okolicznością faktyczną, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. są okoliczności, które zostały ujawnione w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w Gdyni. Skarżący wskazał, że z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy w Gdyni w sprawie o sygn. akt IX K 143/18 wynika, że strona postępowania, która była jednocześnie udziałowcem Spółki, przekazała odpowiednią dokumentację nabywcy udziałów. Zdaniem Skarżącego powyższe oznacza, że nie miał on wpływu na działania podejmowane przez Spółkę i nie można jemu przypisać winy, o której mowa w przepisach regulujących odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący akcentuje, że nie był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W ocenie Skarżącego dopiero w materiale dowodowym pochodzącym z postępowania karnego ujawniły się okoliczności dotychczas odmiennie przyjmowane przez organy podatkowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenia Skarżącego nie zasługują na akceptację. Słusznie sąd pierwszej instancji uznał, że przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 30 listopada 2018 r. było orzeczenie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, a w postępowaniu tym nie bada się kwestii związanych z powstaniem zobowiązań podatkowych, w tym z prawidłowością ich wysokości i przyczynami ich powstania, a także czy osoby trzecie ponosiły winę za ich powstanie. W postępowaniu tym istotne natomiast było spełnienie przesłanek wskazanych w art. 116 o.p., w tym też okoliczności, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy osoby trzeciej (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.).

W decyzji ostatecznej z 30 listopada 2018 r. wskazano, że Skarżący sprawował funkcję członka zarządu od 11 grudnia 2012 r. do 26 lipca 2013 r., oraz, że w tym okresie Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (składka na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za luty 2013 r. oraz podatek od towarów i usług za luty 2013 r.), tj. stała się niewypłacalna od 26 marca 2013 r., ponieważ był to pierwszy dzień opóźnienia w zapłacie drugiego z kolei jej zobowiązania publicznoprawnego. Od tego dnia na zarządzie Spółki ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 2 tygodni. Co istotne, Spółka stała się niewypłacalna w czasie, kiedy Skarżący sprawował funkcję członka zarządu.

Prawidłowa jest zatem ocena sądu pierwszej instancji, że wydanie decyzji określającej zobowiązanie i decyzji o odpowiedzialności za zaległości Spółki w czasie, kiedy Skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu, nie ma znaczenia dla oceny powstania przesłanek ogłoszenia upadłości Spółki, gdyż w sprawie istotna jest data powstania zaległości podatkowej, a nie data ujawnienia tej zaległości. Dlatego niezasadne są twierdzenia Skarżącego, że to już po okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu w Spółce, nie dochowano przewidzianych prawem obowiązków przedstawienia dokumentacji za okres styczeń - lipiec 2013 r., co skutkowało określeniem zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za ten okres.

Analizowany zarzut nie mógł być uwzględniony również z tego powodu, że 31 lipca 2013 r. Skarżący przekazał dokumentację Spółki nowemu wspólnikowi a zarazem członkowi zarządu Spółki. Okoliczność ta, wskazywana przez Skarżącego jako nowa, nie dowodzi, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy Skarżącego. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że termin na zgłoszenie wniosku przypadał na ponad 3 miesiące przed odwołaniem Skarżącego z funkcji w zarządzie Spółki. W świetle powyższego, zasadnie organ podatkowy wskazał, że ocena braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przez Skarżącego nie mogłaby być inna, co przesądza o oczywistym braku podważenia przesłanek do uznania solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki.

Niezasadna jest również argumentacja Skarżącego, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu Spółki, brak było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Co prawda decyzja określająca Spółce podatek od towarów i usług została wydana w 2015 r., czyli w czasie, w którym Skarżący nie był już członkiem zarządu, jednak zobowiązanie podatkowe w tym podatku za okres od lutego do września 2013 r. powstało wcześniej z mocy prawa. Oznacza to, że Spółka, reprezentowana wówczas przez Skarżącego, była zobowiązana do prawidłowego wyliczenia, zadeklarowania i wykonania zobowiązania podatkowego w terminie przewidzianym przepisami prawa. W następstwie niewypełnienia przez Spółkę wskazanych obowiązków organ podatkowy był uprawniony do określenia zobowiązania podatkowego w wydanej decyzji. Późniejsze wydanie decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego Spółki nie eliminuje odpowiedzialności Skarżącego za powstałą wcześniej zaległość podatkową.

Podsumowując należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zdołała podważyć dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na możliwości zastosowania w sprawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Za nową okoliczność faktyczną w rozumieniu powyższego przepisu, Skarżący uznał okoliczności ujawnione w toku postępowania zakończonego wyrokiem karnym, także z protokołu przesłuchania świadka. Słusznie jednak sąd pierwszej instancji ocenił, że okoliczności, na które powołuje się Skarżący, ujawnione w wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni (sygn. IX K 143/18), nie stanowią nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Żadne z twierdzeń Skarżącego nie prowadzi do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną z 30 listopada 2018 r. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji miał więc podstawy do oddalenia skargi wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Skoro w niniejszej sprawie nie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania, to zasadnie odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

SWSA(del.) Bogusław Woźniak SNSA Wojciech Stachurski NSA Sławomir Presnarowicz