Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1471/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 92a  ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) SWSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lipca 2022 r. znak BP.501.401.2022.1186.RZ9.242055 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 15 lipca 2022 r., znak BP.501.401.2022.1186.RZ9.242055, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), art. 4 pkt 22 lit. o, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit d, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 i 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 919), lp. 10.2.4, lp. 10.3.3, lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 ust. 1 pkt 3, art. 64c, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 110), § 2 ust. 2, § 2 ust. 1 pkt 4, § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 grudnia 2021 r. nr [...] dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12000 (słownie: dwanaście tysięcy) złotych – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 23 listopada 2021 r. w miejscowości S., na drodze krajowej 77 został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki Volvo o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Faymonville o nr rej. [...]. Pojazdem kierował R. B., który wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy maszyny – spych [...] (ładunek niepodzielny) z miejscowości S. – Belgia. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia 23 listopada 2021 r. W związku z poczynionymi w toku kontroli ustaleniami Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. B. karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł.

Na skutek odwołania A. B. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 15 lipca 2022 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył relewantne przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a.; w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna jest nakładana na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do utd określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do utd. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że stosownie do treści art. 4 pkt 15 utd przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. 1 utd użyte w ustawie określenia oznaczają: obowiązki lub warunki przewozu drogowego – obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz: ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a prd, zgodnie z którą to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustaw. Stosownie do art. 64 ust. 1 prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: – pkt 1 uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; – pkt 2 przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1. W myśl art. 64 ust. 2 powołanej ustawy zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Zgodnie z art. 64ea ww. ustawy w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Odnośnie naruszenia lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego – 16,50 m. Zgodnie z lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do utd, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona do 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5000 złotych. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, organ pierwszej instancji w treści zaskarżonej decyzji stwierdził następujące naruszenie: długość pojazdu członowego z ładunkiem – 19,8 m – przekroczenie o 3,3 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 20 %). Pomiaru długości oraz szerokości dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego BMI o nr IB-33, który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Lesznie w dniu 6 maja 2015 r. Powyższy dokument został okazany kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia 23 listopada 2021 r. Kara pieniężna z tytułu przedmiotowego naruszenia wynosi: 5000 zł.

Odnośnie naruszenia lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy wyjaśnił, że szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który jest przeznaczony do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz klimatyzowanego kontenera lub wymiennego nadwozia nie może przekraczać 2,60 m. Zgodnie z lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do utd, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, organ pierwszej instancji w treści zaskarżonej decyzji stwierdził następujące naruszenia: – szerokość pojazdu członowego z ładunkiem – 2,75 m – przekroczenie o 0,2 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 7,8 %). Kara pieniężna z tytułu przedmiotowego naruszenia wynosi 2000 zł.

Odnośnie naruszenia lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy wyjaśnił, że jak stanowi § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.) dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy – 40 ton. W dniu kontroli przedmiotowym pojazdem członowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem maszyny – spych. Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b prd ładunek niepodzielny to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do niepodzielności przewożonego ładunku. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, organ pierwszej instancji w treści zaskarżonej decyzji stwierdził następujące naruszenia – rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 58,5 t – przekroczenie o 18,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 46,25%). Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do dnia 22 lipca 2023 r. Powyższy dokument został okazany kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia 23 listopada 2021 r. Zgodnie z lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do utd dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10000 złotych. Procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy – uznając je za niezasadne – wskazał, że jak stanowi instrukcja obsługi wag typu SAW 10C/III eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Z instrukcji wag SAW 10C/III wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach w celu pomiaru nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Ponadto w pkt 6.3.1 Instrukcji podano, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowita pojazdu. W pkt 6.3.1 Instrukcji zaprezentowano jedynie przykładowe sposoby konfiguracji zastosowania wag także przy pomiarach osi wieloskładowych. Równocześnie producent zalecił jednoczesny pomiar dla wszystkich kół w zamocowanej części pojazdu przy zastosowaniu odpowiedniej liczby połączonych wag, aby zapobiec powstawaniu błędów w pomiarach spowodowanych tarciem spoczynkowym. Dopuścił jednak możliwość jednoczesnego zważenia kół mostów wieloosiowych, pod warunkiem zrównoważenia różnic wysokości przy pomocy płyt pomocniczych, przy czym wskazał nawet, że z wykorzystania podkładek można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzania pomiarów, w których można umieścić wagę SAW. Z takich też miejsc do ważenia pojazdów korzystają zaś inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Zgodnie z instrukcją producenta wag SAW 10C/III w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Z instrukcji tej wynika także, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach w celu pomiaru nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Poza tym z instrukcji wynika, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu. W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu. To, że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne, nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe, wówczas należy pod koła położyć tzw. podkładów wyrównawczych (nr 6-2 instrukcji). Jednakże podkłady można wyeliminować, jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (pkt 6.3.3 instrukcji). Wagi typu SAW są umieszczane na metalowych szynach, które są wbudowane w krawędzie dołu fundamentowego w ten sposób, że waga niejako jest na niej zawieszona, płyta wagi jest na jednym poziomie ze stanowiskiem ważenia. Natomiast głębokość wnęki może być większa niż wysokość samej wagi. W pkt 4.2 wskazano, że zamiast wykonywania dwóch oddzielnych pomiarów kół można połączyć dwie wagi SAW III tak, aby wykonać pomiar obciążenia osi. Kiedy połączone wagi działają jako waga osiowa, oba panele wyświetlają łącznie obciążenie osi. W treści pkt 7.2 producent przedstawia procedurę ważenia za pomocą dwóch wag, który został zachowany podczas ważenia kontrolowanego pojazdu. Zgodnie z jego treścią, wagi powinny być umieszczone bezpośrednio przed kołami pojazdu. Należy umieścić podkłady tak jak to konieczne w celu wyrównania wysokości nieważonych kół. Aby uniknąć nieprawidłowości przy ważeniu spowodowanych przemieszczeniem obciążeń od kół lub osi, hamulce pojazdu powinny być zwolnione przed odczytem wartości. Aby wykonać ważenie statyczne pojazdu: 1) skierować pojazd powoli na wagę SAW; 2) zatrzymać pojazd kiedy koła są wyśrodkowane na wagach; 3) polecić kierowcy pojazdu, aby zwolnił hamulce. Po ustabilizowaniu odczytu na wyświetlaczu wagi: 4) odczytać obciążenie na panelu wagi SAW; 5) zapisać obciążenie; 6) powtórzyć kroki 1-5 dla pozostałych kół/osi pojazdu (zgodnie z wybranym układem pomiarowym); 7) podsumować wyniki w celu ustalenia masy całkowitej pojazdu. Z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wagi były połączone przewodem co wynika m.in. z karty pomiarów podpisanej przez kierowcę bez uwag oraz z dokumentacji fotograficznej. Instrukcja wskazuje, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a mianowicie w miejscu o nachyleniu ponad 2% w kierunku jazdy. Tymczasem kontrolę przeprowadzono w miejscu zbadanym pod kątem pochylenia terenu legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 12 lipca 2019 r. Pomiary zawarte w jego treści wskazują, że pomierzone spadki mieszczą się także w normie tj. 0,72% spadku podłużnego, 0,4% spadku poprzecznego. Taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków kół pojazdu. Ponadto zgodnie z świadectwem aprobaty typu nr [...] wagi SAW 10C/III suma wyników ważenia poszczególnych osi może być wykorzystana do obliczenia masy całkowitej pojazdu. Możliwość wyznaczania nacisku osi wynika bezpośrednio z instrukcji wag SAW 10C/III. Wobec powyższego argumentacja strony dotycząca nieprawidłowego ważenia w tym zakresie jest błędna. Uzyskane wyniki ważenia są w pełni wiarygodne i jednoznacznie z nich wynika, iż został przekroczona dopuszczalna masa całkowita o 4,7%, a dopuszczalny nacisk na podwójnej osi napędowej pojazdu o 36,1 %. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca R. B. zeznał, iż w pojeździe znajdują się wskaźniki nacisku osi. Wskaźnik dla pierwszej osi wskazuje 12,1 t, a dla drugiej 11,9 t. Strona miała zatem świadomość, że pojazd po załadunku może być pojazdem nienormatywnym, tym samym nie dochowała należytej staranności w realizacji zadania przewozowego. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 utd – i uzasadnił stanowisko w tej mierze.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2022 r. A. B. wniósł skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów materialnych tj. § 3 ust. 3 oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, poprzez oparcie skarżonego rozstrzygnięcia na wartości sumarycznej masy całkowitej poddanego kontroli pojazdu i porzucenie obowiązku wyznaczenia jego rzeczywistej masy całkowitej, jak również poprzez oparcie decyzji na wartości sumarycznej nacisku grupy osi i zaniechanie wyznaczenia rzeczywistego nacisku tej grupy; 2) naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na całkowicie niewiarygodnych wynikach pomiarów masy całkowitej oraz nacisków osi, przeprowadzonych dwoma wagami (jedną parą) SAW 10C serii III, podczas gdy producent nie dopuszcza takiej możliwości w odniesieniu do pojazdu o sześciu osiach; 3) naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie kwestionowanej decyzji na całkowicie niewiarygodnych wynikach pomiarów masy całkowitej oraz nacisków osi, przeprowadzonych z wykorzystaniem wag SAW 10C/III, bez zrównania poziomu osi aktualnie ważonej z poziomem pozostałych osi; 4) naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie możliwości zastosowania przepisu dającego organom administracji możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu zgodnie z normą zapisaną w art. 189f § 1 przywołanego tu aktu prawnego, jak również towarzyszące mu naruszenie normy proceduralnej, tj. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jej wykładnię przejawiającą się uznaniem, że na gruncie niniejszego postępowania nie mogą znaleźć w zastosowania normy działu IVA analizowanego tu aktu prawnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustosunkował się także do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej u.t.d.), podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Art. 92a ust. 3 u.t.d., zastrzega przy tym, że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z uwzględnieniem ust. 4-6.

Zgodnie z lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20% jest sankcjonowane karą w wysokości 5 000 zł. Zgodnie z lp. 10.4.2. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m jest sankcjonowane karą w wysokości 2 000 zł. Zgodnie z lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% jest sankcjonowane karą w wysokości 10 000 zł.

Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, który został wcześniej zreferowany, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości; znajduje on potwierdzenie przede wszystkim w protokole kontroli z dnia 23 listopada 2021 r. Jako prawidłowe należy ocenić w szczególności ustalenia co do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego pojazdu członowego o 46,25% (masa dopuszczalna – 40 ton, masa pojazdu – 58,5 ton), co do przekroczenia dopuszczalnej długości pojazdu członowego o 20% (długość dopuszczalna 16,50 m, długość pojazdu – 19,8 m), co do przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu członowego w graniach od 2,65 m do 3,10 m (szerokość pojazdu 2,75 m).

Zdaniem Sądu, organ dokonał też prawidłowej kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, a w szczególności prawidłowo zidentyfikował naruszenia przepisów dotyczących masy i wymiarów pojazdów, które wyczerpują hipotezy statuowanych powołanymi wyżej przepisami norm sankcjonujących. Normy te zostały w zaskarżonej decyzji prawidłowo skonkretyzowane przez nałożenie kary – w sumie w kwocie 12.000,00 zł, tj. z uwzględnieniem ograniczenia wynikającego z art. 92a ust. 3 u.t.d. (bez tego ograniczenia kara za stwierdzone naruszenia opiewałaby łącznie na kwotę 17.000,00 zł).

Organ odwoławczy zasadnie zwrócił uwagę na art. 64 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (dalej "p.r.d"). Zgodnie z tym przepisem ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1. W myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Z kolei w myśl art. 64ea p.r.d. w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Jak wyjaśnił już organ pierwszej instancji, okazane zezwolenie kategorii IV jest wydawane na pojazdy nienormatywne o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t oraz m.in. o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Zważywszy na wymiary i – przede wszystkim – masę oraz nacisk osi przedmiotowego pojazdu to zezwolenie było niewystarczające (przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu o 25,8%), wobec czego ziściły się przesłanki z art. 64ea p.r.d.

Nie ma też podstaw do kwestionowania stanowiska organu o braku przesłanek do zastosowania regulacji art. 92c u.t.d. W myśl powołanego przepisu: "1. Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. 1a. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2. 2. Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ".

W szczególności w niniejszej sprawie nie ma okoliczności ani dowodów wskazujących na to, by skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W tym kontekście warto też zwrócić uwagę na to, iż przesłuchany w charakterze świadka kierowca R. B. zeznał, iż w pojeździe znajdują się wskaźniki nacisku osi. Wskaźnik dla pierwszej osi wskazuje 12,1 t, a dla drugiej 11,9 t. (k.41 aa.I.inst.) Strona miała zatem świadomość, że pojazd po załadunku może być pojazdem nienormatywnym, tym samym nie dochowała należytej staranności w realizacji zadania przewozowego. Zdaniem Sądu, zważywszy na art. 189a § 2 k.p.a., organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że 189f k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie – tym samym niezasadny jest zrelatywizowany do tej kwestii zarzut skargi (zarzut czwarty).

Pozostałe zarzuty skargi, w ocenie Sądu, również są niezasadne. W istocie wszystkie one zmierzają do zakwestionowania sposobu, w jaki podczas kontroli ustalony został nacisk grupy dwóch osi pojazdu, oraz sposobu, w jaki ustalona została masa całkowita pojazdu jako parametr, od którego zależy stwierdzenie naruszenia opisanego w lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. Zarzuty w tej mierze były formułowane już w toku postępowania administracyjnego – stanowisko co do nich zajął organ pierwszej instancji, a następnie także organ odwoławczy. Argumentacja organu odwoławczego została wyżej niemal in extenso przytoczona, gdyż Sąd w całości ją podziela. Również w odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy przekonująco wyjaśnił, że pojazd był ważony za pomocą wag SAW 10C/III. Wagi te mogą być eksploatowane w konfiguracji dwóch wag (jednej pary) przy pomiarach obciążenia osi (pkt 4.2 instrukcji obsługi). Z kolei sumując wyniki ważenia poszczególnych osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu (pkt 6.3.1 instrukcji obsługi). Wagi SAW 10C/III można używać na drodze o każdej nawierzchni, jedynie miejsca o nachyleniu przekraczającym 2% są nieodpowiednie do wykonywania ważenia (pkt 6.2.1. instrukcji obsługi). Z akt sprawy wynika, że dopuszczalne spadki nie zostały przekroczone. Pomiar został wykonany zgodnie z procedurą opisaną w instrukcji obsługi. Miejsce do ważenia pojazdów wyposażone jest we wnękę fundamentową (k.8-12 aa.I.inst.); głębokość wnęki wynosi 39 mm, zgodnie z zaleceniami producenta (protokół z pomiaru pochylenia terenu, k.19 aa.I.inst.). Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach nie ma podstaw do kwestionowania ustalonej przez organy masy całkowitej pojazdu. Tym samym nie można podzielić stanowiska skarżącego, że: "Masa całkowita określona w dniu 23 listopada 2021 r. na poziomie 58,5 tony, jest jedynie sumą nacisków sześciu osi pojazdu – a nie wyznaczoną w sposób rzeczywisty wielkością. Podobnie nacisk grupy (23,9 tony) odzwierciedlony w protokole, nie jest wielkością rzeczywistą – a jedynie sumą nacisków osi składowych ją tworzących". Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022) – przepisy te stanowią o "wartościach rzeczywistych" i właśnie wartości rzeczywiste zostały w toku kontroli ustalone i były podstawą rozstrzygnięcia. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, w instrukcji obsługi przewidziana jest procedura ważenia za pomocą dwóch wag – zdaniem Sądu, nie ma przesłanek, by ze względu na liczbę osi uznać tę procedurę za niedopuszczalną w odniesieniu do przedmiotowego pojazdu. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że procedura pomiaru była zgodna z instrukcją producenta także w zakresie właściwości miejsca, w którym pomiar był dokonywany.

W ocenie Sądu, stan faktyczny został wyjaśniony należycie, toteż nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego statuujących zasadę prawdy materialnej (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.); organ zapewnił stronie możliwość udziału w postępowaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom prawa procesowego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.