Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 339/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

B.C. (dalej: Skarżący, Strona) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor OR, organ) z [...] sierpnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z [...] maja 2023 r. wydaną w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW (dalej: płatność ONW) na rok 2022.

Z zaskarżonej decyzji wynika następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu 31 maja 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR Strona poprzez aplikację eWnioselcPlus złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2022. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku wyniosła 68,29 ha: 24,93 ha na obszarze ONW typu specyficznego strefy II, oraz 43,36 ha na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I.

W dniu [...] czerwca 2022 r. gospodarstwo Skarżącego wytypowane zostało do kontroli na miejscu metodą teledetekcji (dalej: metoda FOTO). Kontrola przeprowadzona została zgodnie z regulacją określoną w art. 40 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69 - dalej : Rozporządzenie nr 809/2014) - przez pracowników firmy M.G. E, (dalej: E). Jako datę zakończenia kontroli przyjęto dzień [...] lipca 2022 r., tj. data zatwierdzenia raportu przez wykonawcę (zob. str. 1 raportu nr [...] sekcja IX, rubryka nr 3). Natomiast dokumentacja fotograficzna ukazująca stan kontrolowanych działek rolnych wykonywana była w dniu [...] lipca 2022 r. (zob. w/w raport, sekcja IX, rubryka nr 4-5). Kontrola obejmowała kwalifikowalność powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności na rok 2022. Nieprawidłowość stwierdzono na jednej działce - kodów mający wpływ na płatność: DR50 - granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej, zadeklarowanej w e wniosku. Ustalenia kontrolne zawarto w raporcie nr [...], który przekazano Stronie 19 stycznia 2023 r.

Następnie Kierownik BP weryfikując ww. wniosek stwierdził, że działki o numerach: [...] które do płatności na rok 2022 zadeklarował Skarżący są również przedmiotem deklaracji przez innego producenta rolnego.

Wobec powyższego, 29 listopada 2022 r. wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień

w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości tj. powierzchnia deklarowana przez wszystkich rolników ubiegających się o płatności na ww. działkach jest większa od powierzchni tych działek uprawnionych do płatności (konflikt tzw. kontroli krzyżowej). Wezwanie dotyczyło działek nr: [...].

Skarżący – 5 grudnia 2022 r. przekazał do BP ARiMR: -/ umowę przedwstępną kupna-sprzedaży gospodarstwa zawartą [...] maja 2021 r. (dalej: umowa z [...] maja 2021 r.),

-/ porozumienie z [...] kwietnia 2022 r. dotyczące rozwiązania umowy z [...] maja 2021 r. (dalej: porozumienie z [...] kwietnia 2022 r.), -/ umowę wykonania prac polowych

z [...] lipca 2022 r. na działki o numerach [...], -/ decyzję nr [...] o wyrażeniu zgody na nabycie nieruchomości rolnej, -/ umowę zakupu 50 ton pszenicy, -/ fakturę [...] zapłata za ciągnik rolniczy, -/ fakturę nr [...] za badanie gleb użytków rolnych, -/ fakturę nr [...] zakup oleju napędowego, -/ faktura [...], -/ rachunek nr [...] potwierdzający zakup 2,5 tony pszenicy, -/ rachunek na zakup 10 ton pszenżyta, -/ potwierdzenie wykonania przelewu na kwotę 10 tys. zł na rzecz E.Z. o tytule przelewu: zaliczka na poczet gospodarstwa rolnego ([...] czerwca 2021 r.), -/ potwierdzenie wykonania przelewu na kwotę 150 tys. zł na rzecz E.Z. o tytule przelewu: zaliczka na poczet gospodarstwa rolnego ([...] grudnia 2021 r.). Z kolei, 10 marca 2023 r. przekazał oświadczenie dotyczące użytkowania spornych działek.

E.Z. - druga strona konfliktu – w wyjaśnieniach przedłożonych 16 marca 2023 r. - wskazała, że zgodnie z umową z [...] maja 2021 r. udostępnienie gruntów miało nastąpić po podpisaniu umowy przyrzeczonej. Zaznaczyła, że kupujący (tj. Skarżący) nie miał zgody oraz żadnej umowy dzierżawy od współwłaścicieli, pomimo tego faktu wjechał na pola i zaorał bezprawnie łąki. Zapewniał, że kupuje gospodarstwo i będzie pole uprawiał. Wyjaśniła, że potencjalne kupno gospodarstwa trwało dość długo, ostatecznie wiosną 2022 r. kupujący wycofał się z kupna gospodarstwa. Kupujący obawiał się, że właściciele nie pozwolą mu zebrać plonów, dlatego też [...] kwietnia

2022 r. sporządzili porozumienie dotyczące rozwiązania umowy z [...] maja 2021 r.

Kierownik BP, zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia nr 809/2014, poddał następnie wniosek Skarżącego kontroli administracyjnej. Uwzględniając ustalenia faktyczne uznał, że w 2022 r. Strona była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych we wniosku o płatności na 2022 r. m.in. działek objętych kontrolą krzyżową tj. [...]. Jednocześnie stwierdził, że nie posiadała tytułu prawnego do deklarowanych ww. działek, co wynika z faktu zawarcia [...] kwietnia 2022 r. porozumienia dotyczącego rozwiązania umowy przedwstępnej kupna/sprzedaży gospodarstwa z [...] maja 2021 r.

Mając na względzie powyższą okoliczność (użytkowanie prywatnych gruntów bez posiadania tytułu prawnego) Kierownik BP odwołał się do art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608 - dalej Rozporządzeniem nr 1307/2013). Wyjaśnił, że przepis ten stanowi, że z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi w 2022 r. jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 na 2015 r. i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Zaznaczył, że wykładnia art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia nr 1307/2013 dokonana została w Wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z 17 grudnia 2020 r. C-216/19. Trybunał wskazał, że przepis ten należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek

o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych,

jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez podstawy prawnej oraz jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są w dyspozycji jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu.

Kierownik BP uwzględniając ww. wykładnię w zakresie dysponowania gruntami rolnymi, wykluczył z płatności ONW na 2022 r. - strefa z ograniczeniami naturalnymi I działki nr: [...] uznając, że w sytuacji gdy rolnik, który użytkuje działkę nie posiada do niej tytułu prawnego po wcześniejszym rozwiązaniu umowy przedwstępnej kupna działek, organ odmawia przyznania płatności nie stosując kar administracyjnych.

Dodatkowo, w trakcie kontroli administracyjnej uwzględnił fakt, że dla działki rolnej "C"

w trakcie czynności kontrolnych zastosowano kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza działkę referencyjną. Stąd, powierzchnia działki rolnej "C" została zredukowana do obszarów znajdujących się w granicach działki ewidencyjnej numer [...], na której ww. działka rolna została zadeklarowana, dla działki rolnej "C" (zadeklarowana na działce nr [...]) o powierzchni deklarowanej 1,78 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 1,56 ha (DR50) (pomniejszenie powierzchni o 0,22 ha).

W przypadku pozostałych działek zadeklarowanych przez skarżącego Kierownik BP nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Organ I instancji wyjaśnił, że przy wyliczaniu płatności ONW uwzględnił regulację określoną w § 3 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 i (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm. – dalej: Rozporządzenie ONW), który stanowi, że płatność ONW jest przyznawana

w wysokości: 1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha; 2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha. Tak więc, do obszaru kwalifikującego się do płatności ONW typu specyficznego strefy II zakwalifikował obszar stwierdzony 24,71 ha wynikający z pomniejszenia powierzchni 1,78 ha do powierzchni 1,56 ha tj. o 0,22 ha na działce ewidencyjnej nr [...].

W związku z powyższym, w zakresie płatności ONW typu specyficznego strefy

II zastosowano art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie

z którym - w przypadku gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Kwotę płatności ONW typu specyficznego strefy II obliczono w następujący sposób: 24,71 ha -obszar, do którego przysługuje płatność JPO, 264,00 zł - stawka płatności ONW typu specyficznego strefy II do 1 ha

w 2022 r., 12 800,03 zł - kwota płatności ONW typu specyficznego strefy II.

Natomiast w zakresie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy [...] (obręb [...]),[...] (obręb [...]),[...] (obręb [...])] Strona prowadziła działalność rolniczą bez posiadania tytułu prawnego.

W świetle powyższego, w związku z ww. wykładnią art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia nr 1307/2013 dokonaną przez TSUE, zdaniem organu niezbędnym było bez sankcyjne wykluczenie całego wskazywanego obszaru a płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I została odmówiona.

W oparciu o poczynione w trakcie kontroli administracyjnej i kontroli FOTO ustalenia Kierownik BP wydał [...] maja 2023 r. Stronie decyzję w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022. Na jej podstawie przyznał: -/ płatność ONW typ specyficzny strefa II w wysokości 6 523,44 zł oraz -/ odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I.

Skarżący wniósł na powyższe orzeczenie odwołanie.

Po jego rozpatrzeniu Dyrektor OR wymienioną na wstępie decyzją utrzymał

w mocy rozstrzygnięcie Kierownika BP. W motywach zwrócił uwagę na stan prawny, istotny z punktu widzenia analizowanej sprawy, w tym przepisy zawarte w: -/ ustawie

z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 z późn. zm. – dalej: Ustawa PROW) -/ Rozporządzeniu ONW, -/ Rozporządzeniu

nr 809/2014, -/ Rozporządzeniu nr 640/2014, -/ wyroku TSUE z 17 grudnia 2020 r.

C-216/19. Podkreślił, że clou art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia nr 1307/2013 zinterpretowane zostało przez TSUE w wyroku z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. C-216/19, gdzie wskazano, iż jego treść należy interpretować w taki sposób,

że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, którą faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są w dyspozycji jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu.

Dyrektor OR wskazał, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności ONW mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu czy producent rolny deklarujący działki do płatności jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności oraz czy prowadzi na tych gruntach działalność rolniczą. Zaznaczył, że w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy okoliczność posiadania związana jest

z dwoma aspektami: 1. posiadaniem rozumianym jako użytkowanie gruntów rolnych deklarowanych do płatności oraz 2. posiadaniem tytułu prawnego do deklarowanych działek, w sytuacji kiedy te nie stanowią formalnej własności podmiotu deklarującego. Dopiero łączne spełnienie tych uwarunkowań umożliwia przyznanie płatności ONW.

W kwestii pierwszego z wątków organ stwierdził, że prawny obowiązek posiadania gruntów rolnych deklarowanych do płatności wynika z regulacji określonej w § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia ONW - płatność ONW przysługuje rolnikowi (...), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza

w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.

Zdaniem organu, w sprawie zostały podjęte niezbędne czynności procesowe zmierzające do udokumentowania stanu posiadania na dzień 31 maja 2022 r. gruntów rolnych zlokalizowanych na działkach nr [...]. Kierownik BP weryfikując ww. wniosek stwierdził, że ww. działki, które do płatności na 2022 r. zadeklarował Skarżący są również przedmiotem deklaracji przez innego producenta rolnego.

W związku z wystąpieniem tzw. konfliktu kontroli krzyżowej organ I instancji wystosował 29 listopada 2022 r. do każdej z ww. stron wezwania do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi Skarżący przekazał do BP ARiMR: -/ umowę z [...] maja 2021 r.,

-/ porozumienie z [...] kwietnia 2022 r., -/ umową wykonania prac polowych z [...] lipca 2022 r. na działki o numerach [...], -/ decyzję nr [...] o wyrażeniu zgody na nabycie nieruchomości rolnej, -/ umowę zakupu 50 ton pszenicy, -/ fakturę [...] zapłata za ciągnik rolniczy, -/ fakturę nr [...] za badanie gleb użytków rolnych, - fakturę nr [...] na zakup oleju napędowego, -/ fakturę [...], -/ rachunek nr [...] potwierdzający zakup 2,5 tony pszenicy, -/ rachunek na zakup 10 ton pszenżyta, -/ potwierdzenie wykonania przelewu na kwotę 10 tys. zł na rzecz E.Z. o tytule przelewu: zaliczka na poczet gospodarstwa rolnego ([...] czerwca 2021 r.), -/ potwierdzenie wykonania przelewu na kwotę 150 tys. zł na rzecz Pani E.Z. o tytule przelewu: zaliczka na poczet gospodarstwa rolnego ([...] grudnia 2021 r.). wskazał też, że skarżący w wyjaśnieniach z [...] marca 2023 r. sprecyzował, że z gruntów należących do państwa Z. korzystał w okresie od sierpnia 2021 r. do końca sierpnia 2022 r, na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej po podpisaniu przedwstępnej umowy kupna - sprzedaży gospodarstwa. W kwietniu 2022 r., z uwagi na to, że zakup gospodarstwa nie doszedł do skutku, podpisał z właścicielami gruntu porozumienie dotyczące rozwiązania umowy kupna sprzedaży gospodarstwa, w którym właściciele ustalili czynsz dzierżawy za owe grunty. Czynsz dzierżawy za okres od sierpnia 2021 do końca sierpnia 2022 r. został potrącony przez właścicieli z zaliczki którą otrzymał na poczet zakupu gospodarstwa. Skarżący podkreślił, że po podpisaniu porozumienia rozwiązania umowy przedwstępnej była obowiązująca umowa ustna dzierżawy gruntów.

Druga strona konfliktu tj. E.Z. wezwanie odebrała 30 listopada 2023 r., jednak nie przekazała do BP ARiMR żadnych wyjaśnień w zakresie konfliktu krzyżowego na działkach wskazanych w wezwaniu.

Odpowiedzi udzieliła na zawiadomienie z [...] marca 2023 r. Wyjaśniła ([...] marca 2023 r.), że zgodnie z umową z [...] maja 2021 r. udostępnienie gruntów miało nastąpić po podpisaniu umowy przyrzeczonej. Kupujący nie miał zgody oraz żadnej umowy dzierżawy od współwłaścicieli, pomimo tego faktu wjechał na pola i zaorał bezprawnie łąki. Zapewniał, że kupuje gospodarstwo i będzie pole uprawiał. Wskazała, że potencjalne kupno gospodarstwa trwało dość długo, ostatecznie wiosną 2022 r. kupujący wycofał się z kupna gospodarstwa. Kupujący obawiał się, że właściciele nie pozwolą mu zebrać plonów dlatego też [...] kwietnia 2022 r. sporządzili porozumienie dotyczące rozwiązania umowy z [...] maja 2021 r.

Dodatkowo wskazała, że czuje się oszukana i nie ma pewności, czy tak naprawdę kupującemu zależało na kupnie gospodarstwa czy tylko uzyskaniu korzyści finansowych.

Organ podkreślił, że porozumienie z [...] kwietnia 2022 r. zawiera zapisy dotyczące rozwiązania umowy z [...] kwietnia 2022 r. wraz ze szczegółowym opisem. Dokument ten został podpisany przez właścicieli działek oraz przez Skarżącego, i nie był kwestionowany przez żadną ze stron.

Analizując ww. dowody stwierdził, że w zakresie prowadzenia działań agrotechnicznych w roku 2022 na działkach nr: nr [...] jako użytkownika i posiadacza w/w gruntów rolnych na dzień 31 maja 2022 r. uznać należy Skarżącego. Udokumentował fakt prowadzenia w 2022 r. na ww. działkach działalności rolniczej, a kwestia ta nie została podważona przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej.

Dyrektor OR zaznaczył, że do kompetencji organów ARiMR w postępowaniu

w sprawie z wniosku o przyznanie płatności należy ustalenie, kto faktycznie posiada grunt rolny objęty wnioskiem, czy prowadzi na nim działalność rolniczą i czy czyni

to z zamiarem wykonywania tego dla siebie. Aby być posiadaczem działek gruntu rolnego w rozumieniu wynikającym z § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia ONW należy swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty zgodnie z normami i wymogami. Zwrócił uwagę, że chodzi tu

o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie

w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie.

Podkreślił, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono że to skarżący był użytkownikiem i posiadaczem działek nr: [...] na dzień 31.05.2022 r. Niemniej, kolejnym aspektem o kluczowym znaczeniu, mającym wpływ na okoliczność przyznania płatności jest obowiązek posiadania tytułu prawnego do deklarowanych działek. W tej mierze organ zaznaczył, że kwestię prawnego dysponowania gruntami rolnymi reguluje art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia nr 1307/2013, który stanowi, że z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi w 2015 r. jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 na 2015 r. i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Sedno przedmiotowej regulacji ukierunkowane jest na ustalenie, czy w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, "kwalifikujące się hektary" odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji", w rozumieniu art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia nr 1307/2013 któregoś z wnioskodawców, czy też nie są w dyspozycji żadnego z nich.

Dyrektor OR zaznaczył, że TSUE dokonał wykładni przedmiotowego przepisu prawa wskazując, że jego treść należy interpretować w taki sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są w dyspozycji jedynie właściciela tych obszarów ( wyrok TSUE z 17 grudnia 2020 r. sygn. C-216/19). Zatem, w sytuacji użytkowania gruntów nie będących formalną własnością wnioskującego o płatności, powinien on zabezpieczyć swoje interesy w przedmiocie uzyskania dopłat poprzez zawarcie z właścicielem gruntów umowy stanowiącej tytuł prawny.

Odnosząc te uwagi do stanu sprawy Dyrektor OR wskazał, że w kontekście wykładni art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia nr 1307/2013 dokonanej przez TSUE

w ww. wyroku, do ustalenia pozostaje czy skarżący posiadał tytuł prawny do dysponowania ww. działkami.

Organ zauważył, że według Strony deklarowane przez nią do płatności na 2022 r. ww. działki były objęte ustną umową dzierżawy zawartą po podpisaniu przedwstępnej umowy z [...] maja 2021 r. Podnosiła, że z gruntów należących do p. Z. korzystała w okresie od sierpnia 2021 do końca sierpnia 2022 r.

Organ wskazał, że w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie ma wątpliwości, że Skarżący na dzień 31 maja 2022 r. nie miał tytułu prawnego do spornych działek.

W umowie przedwstępnej z [...] maja 2021 r. pomiędzy E.Z., J.R., A.Z. (sprzedającymi) z skarżącym (kupującym) w § 4 uregulowano, że wydanie nieruchomości Kupującemu nastąpi w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej, oraz że z dniem wydania nieruchomości Kupującemu, przechodzą na niego wszelkie korzyści i ciężary związane z jej własnością. Natomiast z porozumienia dotyczącego rozwiązania ww. umowy z [...] maja 2021 r. z pkt. 1 wprost wynika, że umowa zostaje rozwiązana z dniem [...] Kwietnia 2022 r. za porozumieniem stron. Dodatkowo E.Z. tj. druga strona konfliktu oraz właścicielka spornych działek w wyjaśnieniach z [...] marca 2023 r. wskazała, że kupujący nie miał zgody oraz żadnej umowy dzierżawy od współwłaścicieli działek, pomimo tego faktu wjechał na pole i zaorał bezprawnie łąkę. Tego typu stwierdzenia jednoznacznie świadczą o fakcie posiadania po stronie Skarżącego pełnej świadomości w zakresie tego, że nie posiada on tytułu prawnego do spornych działek na dzień 31 maja 2022 r.

W takim stanie rzeczy organ uznał, że co najmniej od [...] kwietnia 2022 r. tj. od porozumienia dotyczącego rozwiązania umowy przedwstępnej był w pełni świadomy woli podmiotu sprzedającego mu ww. działki ukierunkowanej na odstąpienie od zwartej w dniu [...] maja 2021 r. umowy przedwstępnej kupna sprzedaży gospodarstwa. Tym samym organ uznał, że użytkowanie ww. gruntów w 2022 r. miało charakter użytkowania bezumownego.

Reasumując w opisanym stanie rzeczy, przy uwzględnieniu wykładni dokonanej przez TSUE w wyroku z 17 grudnia 2020 r, sygn. C-216/19, Dyrektor OR uznał, że Kierownik BP słusznie ustalił, że zlokalizowane na ww. działkach ewidencyjnych działki rolne A, B, C, D, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X o łącznej powierzchni 43,36 ha były w 2022 r. użytkowane przez skarżącego, ale ich powierzchnie nie mogą zostać wliczone do obszaru deklarowanego kwalifikowanego, który wyniósł ostatecznie 24,93 ha (zadeklarowany do płatności ONW typ specyficzny strefa II). Ponownie podkreślił, że w świetle ww. wyroku TSUE jeśli podmiot użytkuje grunty bezumownie albo bez wiedzy lub wbrew woli ich właściciela, to płatności nie mogą zostać przyznane. Ta sytuacja jest tożsama z uregulowaną w art. 20 ust. 4 Ustawy PROW, który uzależnia przyznanie płatności do gruntów należących do gruntów będących własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługują rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Brak posiadania takiego tytułu uniemożliwia przyznanie płatności na dany rok.

W kontekście powyższego, za równie słuszne organ uznał stwierdzenie, że obszar kwalifikowany do płatności na 2022 r. w przypadku wniosku skarżącego wynosi

24,71 ha (zadeklarowany do płatności ONW typ specyficzny strefa II). Przypomniał,

że okoliczność ta wynika z faktu, że w przypadku działki nr [...] kontrolerzy przeprowadzający kontrole FOTO zastosowali kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza działkę referencyjną. Tak więc, powierzchnia działki rolnej "C" została zredukowana, do obszaru znajdującego

się w granicach działki ewidencyjnej [...], na której ww. działka rolna została zadeklarowana (vide: zestawienie powierzchni cząstkowych stanowiące integralną część raportu z kontroli).

W tym stanie rzeczy, Dyrektor OR uznał, że słusznie Kierownik BP mając na względzie wyniki z przeprowadzonej kontroli na miejscu ujęte w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...], stwierdził, że: - dla działki rolnej "C" (zadeklarowana na działce ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni deklarowanej 1,78 ha, powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,78 ha (DR50), a powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 1,56 ha (nie jest kwestionowane przez stronę). Tym samym, obszar uprawniony do płatności ONW na 2022 r. należało zredukować do 24,71 ha i taka właśnie powierzchnia została przyjęta (po uwzględnieniu regulacji określonej w art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014) jako wyjściowa, do której skarżącemu przysługują płatności ONW - typ specyficzny strefa II na rok 2022. Jednocześnie organ potwierdził prawidłowość wyliczeń (przytoczonych szczegółowo we wcześniejszej części decyzji), które obliczono przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa wskazanych.

Reasumując Dyrektor OR potwierdził prawidłowość ustaleń poczynionych przez organ I instancji w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] maja 2023 r. Stwierdził

brak naruszeń zarówno w zakresie stosowania przepisów prawa procesowego, jak

i materialnego.

W skardze Strona zarzuciła: I/ błąd w ustaleniach faktycznych, istotnie wpływający na treść zaskarżonej decyzji. 1. błędne przyjęcie, że w 2022 r. użytkowanie gruntów objętych wnioskami Skarżącego miało charakter użytkowania bezumownego, skutkiem czego nie posiadał jakiegokolwiek tytułu prawnego do przedmiotowych działek, sprowadzenie instytucji ,,tytułu prawnego" o kategorii własności lub dzierżawy

i wyeliminowanie z tego zakresu choćby praw rzeczowych ograniczonych będących także tytułem prawnym do nieruchomości, zwłaszcza, że od [...] maja 2021 r. Skarżący posiadał umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, obejmującą działki objęte wnioskiem przy jednoczesnym ustaleniu, że na dzień 31 maja 2022 r. Był użytkownikiem i posiadaczem przedmiotowych działek; 2. błędne przyjęcie, że

w odniesieniu do działek rolnych nr [...] spełnione są przesłanki pozwalające na zastosowanie wytycznych wynikających z orzeczenia TSUE C-216/19 Land Berlin z 17 grudnia 2020 r. i uznanie, że Skarżący użytkował grunty bez umowy albo bez wiedzy i wbrew woli właściciela nieruchomości, podczas gdy założeniu temu przeczy fakt zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży tych nieruchomości oraz treść porozumienia o rozwiązaniu tej umowy, zgodnie z którym, właściciel gruntów zezwolił Skarżącemu na zebranie zasianych plonów w terminie do końca sierpnia 2022 r.;

II/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to: 3. art. 24 ust 2 Rozporządzenia (EU) nr 1307/2013 przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na odmówieniu dania prymatu w udzielaniu płatności producentowi rolnemu, w stosunku do działek, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą, a zatem pominięcie istoty wsparcia dotacyjnego, jaką jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. 4. art. 252 oraz 336 kodeksu cywilnego przez ich niezastosowanie

i nieuwzględnienie faktu, że skarżący opisane w decyzji działki użytkuje w rozumieniu ich używania i pobierania z nich pożytków, co stanowiło okoliczność bezsporne, a organ wyraził to ustalenie wprost wskazując, że skarżący "był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych we wniosku o płatności na rok 2022 działek (...)" nie dokonując jednak prawidłowej kwalifikacji tak ustalonego stanu faktycznego pod adekwatny przepis prawa; względnie nieuwzględnienie faktu, pomimo jego ustalenia, że skarżący jest w analizowanym okresie, posiadaczem gruntów zgłoszonych we wniosku

o dofinansowanie.

Strona wniosła o uchylenie decyzji I oraz II instancji i przekazanie sprawy organom do ponownego rozpoznania, jak też o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) zwaną dalej P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu między Skarżącym a organami jest kwestia posiadania tytułu prawnego do określonych w decyzjach działek.

Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone

w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z zm., dalej: K.p.a.), w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu.

Na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawy PROW w postępowaniu w sprawie

o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast według art. 27 ust. 2 Ustawy PROW - strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej

w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań

z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r.

I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane

w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału

w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony

czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29 marca 2019 r. I GSK 1369/18).

Przypomnieć należy, że wniosek Skarżącego został poddany przez organ

I instancji kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia nr 809/2014.

Jak trafnie stwierdziły organy, kontrole administracyjne, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te gwarantują, że spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia, występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych, wniosek

o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony

w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności, a w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi. Co istotne, kontrole administracyjne obejmują kontrole zgłoszonych uprawnień do płatności i zgłoszonych działek rolnych

w celu uniknięcia wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy lub tego samego wsparcia w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub roku składania wniosków oraz w celu zapobiegania przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, uprawnień do płatności w celu sprawdzenia ich istnienia i kwalifikowalności do pomocy, zgodności między działkami rolnymi zgłoszonymi w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność a informacjami zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych w odniesieniu do działki referencyjnej, w celu sprawdzenia kwalifikowalności określonych obszarów do systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich, zgodności między uprawnieniami do płatności a zatwierdzonym obszarem w celu sprawdzenia, czy danym uprawnieniom odpowiada co najmniej równa liczba kwalifikujących się hektarów.

Dalej zauważyć należy, że stosownie do brzmienia § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia

nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347

z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.);

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza

w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności.

Zgodnie natomiast z treścią § 2 ust. 2 Rozporządzenia ONW - płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest: a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia o powierzchni co najmniej 0,1 ha, b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013; 2) położonych na obszarach ONW.

Przesłanką przyznania płatności ONW, w świetle brzmienia powyższych przepisów, jest niewątpliwie posiadanie działki rolnej w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne.

W trakcie kontroli administracyjnej organ I instancji uwzględnił fakt, że dla działki rolnej "C" w trakcie czynności kontrolnych zastosowano kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza działkę referencyjną.

Wobec powyższego, powierzchnia działki rolnej "C" została zredukowana do obszarów znajdujących się w granicach działki ewidencyjnej numer [...], na której w/w działka rolna została zadeklarowana, dla działki rolnej "C" (zadeklarowana na działce nr [...])

o powierzchni deklarowanej 1,78 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 1,56 ha. W przypadku pozostałych działek zadeklarowanych przez Skarżącego organy nie stwierdziły nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Jednakże w trakcie kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności organy ustaliły, że w 2022 r. Skarżący, pomimo że użytkował działki nr [...], to nie miał do nich tytułu prawnego.

W związku z tym organy odwołując się do art. 24 ust 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej TSUE) wykładni wskazanego przepisu w wyroku z 17 grudnia 2020 r. sygn. C-216/19 uznał, że w sytuacji użytkowania gruntów bez tytułu prawnego, użytkownik deklarujący takie grunty do płatności w danym roku powinien liczyć się

z odmową przyznania płatności, w sytuacji gdy grunty te w tym samym roku zadeklaruje do płatności również ich właściciel, albowiem to właściciel jest dysponentem tych gruntów rolnych.

Wspierając to stanowisko organy zwróciły uwagę, że Skarżący twierdził, że deklarowane przez niego do płatności na 2022 r. działki były objęte ustną umową dzierżawy, zawartą po podpisaniu przedwstępnej umowy z [...] maja 2021 r. Skarżący wskazywał, że z gruntów należących do p. Z. korzystał w okresie od sierpnia 2021 do końca sierpnia 2022 r. Organy dokonując oceny przedłożonych dokumentów wskazały, że w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie ma wątpliwości, że Skarżący na dzień 31 maja 2022 r. nie miał tytułu prawnego do spornych działek rolnych. W umowie przedwstępnej sprzedaży gospodarstwa zwartej w dniu [...] maja 2021 r. w pomiędzy E.Z., J.R. i A.Z. (sprzedającymi) a Skarżącym (kupującym) w § 4 uregulowano, że wydanie nieruchomości kupującemu nastąpi w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej, oraz iż z dniem wydania nieruchomości kupującemu, przechodzą na niego wszelkie korzyści i ciężary związane z jej własnością. Natomiast z porozumienia dotyczącego rozwiązania ww. umowy z [...] maja 2021 r. z pkt. 1 wprost wynika, że umowa zostaje rozwiązana z dniem [...] kwietnia 2022 r. za porozumieniem Stron.

Organy uznały zatem, że w 2022 r. Skarżący był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych we wniosku o płatności, m.in. działek objętych kontrolą krzyżową tj. [...]. Jednocześnie stwierdziły, że Skarżący nie posiadał tytułu prawnego do deklarowanych działek, a okoliczność ta wynika z faktu zawarcia w dniu [...] kwietnia 2022 r. porozumienia dotyczącego rozwiązania umowy przedwstępnej zawartej [...] maja 2021 r.

Stanowisko to należało uznać za prawidłowe, ze względów podanych poniżej.

Wskazać należy, że zgodnie art. 24 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013,

z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie

z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są

w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie.

Zatem zasadą jest, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą.

Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością

się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r.,

II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11).

Sytuacja natomiast wygląda nieco odmiennie wówczas, kiedy wnoszone zostają konkurencyjne wnioski o uzyskanie płatności przez różne podmioty. W sprawie,

z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że konkurencyjne wnioski wobec wniosku Skarżącego mieli złożyć również właściciele wskazanych w decyzji działek ([...].

W takich okolicznościach, tj. w przypadku złożenia konkurencyjnych wniosków

przez różne podmioty, Sąd podziela pogląd o możliwości zastosowania art. 24 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz uwzględnienia jego wykładni dokonanej w wyroku TSUE z 17 grudnia 2020 r. C-216/19 w którym Sąd ten stwierdził, że: "artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia

(UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące

płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008

i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób,

że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje

te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu".

Należy zatem przyjąć, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują

o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w § 2 ust. 1 - 2 Rozporządzenia ONW, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek.

Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny (tak też WSA

w Białymstoku w wyroku z 2 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 386/22). Jak bowiem wynika z ww. wyroku TSUE w przypadku wykrycia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o płatności domniemanie prawdziwości wniosku zostaje podważone i organy zobowiązane są do prowadzenia szczegółowego postępowania (t. 39 i 40). W takiej dopiero więc sytuacji konieczne będzie odwołanie się do prawa rolnika do danego gruntu w aspekcie przyznania mu płatności.

Zatem w przypadku błędu kontroli krzyżowej płatności będą przysługiwać temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz posiada do niej tytuł prawny. Odmawia się zaś przyznania płatności w sytuacjach, gdy: a/ rolnik, który użytkuje działkę nie posiada do niej tytułu prawnego, b/ rolnik (posiadacz tytułu prawnego) zadeklarował działkę do płatności ale jej faktycznie nie użytkuje.

Z prawidłowo poczynionych przez organy ustaleń w zakresie stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że Skarżący użytkował jedynie wskazane działki, nie miał jednak do nich tytułu prawnego.

Pozostałe zarzuty podniesione przez Skarżącego w skardze znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.

Z tych tez powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.