Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1166/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 października 2023 r., SKO Gd/3331/23 w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku wniesienia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Została ona wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Burmistrz Pruszcza Gdańskiego, decyzją z dnia 24 września 2007 r. skierował F. T. do Domu Pomocy Społecznej w W.

Następnie, decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. orzekł o ustaleniu T. T. oraz Z. T. opłaty za pobyt ich ojca w DPS w W. od 1 października 2019 r. do 15 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, rozpoznając odwołanie T. T., decyzją z dnia 20 października 2021 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2022 r. o sygn. III SA/Gd 36/22, oddalił skargę T. T. na decyzję Kolegium.

Decyzją z dnia 20 maja 2022 r. Burmistrz Pruszcza Gdańskiego orzekł o obowiązku zwrotu przez T. T. kwoty 20.430,19 zł z tytułu opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w W., poniesionych zastępczo przez gminę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem. WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 20 września 2022 r., o sygn. II SA/Gd 142/23, oddalił skargę T. T. na decyzję Kolegium.

Wnioskiem z dnia 7 listopada 2002 r. T. T., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, zwrócił się o zwolnienie go z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w W.

Burmistrz Pruszcza Gdańskiego, decyzją z dnia 22 marca 2023 r., odmówił wnioskodawcy zwolnienia z obowiązku wniesienia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 31 października 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść oraz wykładnię przepisu art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako "u.p.s.") organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydawana w oparciu o wskazany przepis jest decyzją opartą na uznaniu administracyjnym. Z treści wniosku z dnia 7 listopada 2022 r. wynika, że złożony on został w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 64 pkt 7 u.p.s. Wnioskodawca zwrócił się bowiem o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia opłat z powodu rażącego naruszenia przez ojca obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem strony. We wniosku w szczególności wskazano, że ojciec wnioskodawcy: nadużywał alkoholu, zaniedbywał swoich synów, nie dbał o więzi emocjonalne, nie wykazywał żadnej aktywności w roli ojca, był osobą awanturniczą, której zachowanie niszczyło poczucie bezpieczeństwa i wsparcia wnioskodawcy.

W opinii Kolegium, okoliczności wskazane we wniosku, jako świadczące zdaniem strony o rażącym naruszeniu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych, mogą być oceniane jedynie w kategorii naruszenia przez ojca strony "innych obowiązków rodzinnych niż obowiązki alimentacyjne". W ocenie organu odwoławczego nie można im przypisać stopnia rażącego naruszenia. Takie okoliczności jako zaniedbywanie dzieci przez ojca, niedbanie o więzi emocjonalne, niewykazywanie aktywności w roli ojca, niezapewnienie poczucia bezpieczeństwa i nieudzielanie wsparcia nie kwalifikują się jako rażące naruszenia obowiązków rodzinnych. Ponadto, zdaniem organu, naruszenia wskazane we wniosku należy ocenić przez pryzmat czasów, w których one miary miejsce, a nie obecnych standardów wykonywania obowiązków rodzinnych.

Niezależnie od powyższego Kolegium zwróciło uwagę, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających podnoszoną argumentację o zaistnieniu rażącego naruszenia przez mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. W ocenie organu sam wniosek o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadka nie oznacza wymaganego przepisem art. 64 pkt 7 u.p.s. "dołączenia dokumentów do wniosku".

Zdaniem organu składając przedmiotowy wniosek strona nie wykazała także przesłanek wynikających z art. 64a u.p.s.

Końcowo Kolegium uznało za niezasadny zarzut odwołania dotyczący niezastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s., ponieważ zastosowanie tego przepisu wymaga złożenia wniosku przez pracownika socjalnego, osobę zobowiązaną lub jej pełnomocnika, natomiast w toku postępowania przed organem I instancji ani też przed organem odwoławczym żadnego wniosku nie złożono. Złożono jedynie wniosek o zwolnienie z opłat, w którym jako podstawę wskazano przepis art. 60 pkt 7 u.p.s.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") przez brak podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w tym także brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych we wniosku o zwolnienie z odpłatności, a także brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oparcie decyzji na zebranym wybiórczo materiale dowodowych, bez uwzględnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do organów administracji publicznej polegające w szczególności na lakonicznym powieleniu uzasadnienia organu I instancji i prowadzeniu postępowania dowodowego w sposób wyjątkowo ograniczony, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

- art. 15 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ II instancji samodzielnej i kompleksowej analizy sytuacji prawnej, w tym przedstawionych zarzutów i powielenie wniosków i stanowiska organu I instancji, co godzi w zasadę dwuinstancyjności, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony postępowania, ani też żadnego innego zmierzającego do ustalenia prawdziwych okoliczności związanych z uzasadnieniem braku zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej;

- art. 80 k.p.a. przez wyciągnięcie z materiału dowodowego błędnych wniosków i dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczo zebranym materiale dowodowych, bez uwzględnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ II instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinien był zmienić zaskarżoną decyzję, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 § 1 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady przekonywania, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przesłanek, jakimi kierowały się organy przy wydawaniu decyzji, które to decyzje z całą pewnością nie pogłębiają zaufania adresatów działań władzy publicznej do organów tejże władzy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzucił ponadto naruszenie prawa materialnego, tj.:

- naruszenie art. 64 pkt 7 u.p.s. w zw. z art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z art. 104 ust. 1 i 4 u.p.s. poprzez ich niezastosowanie i odmowę zwolnienia z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w sytuacji braku więzi pomiędzy skarżącym a jego ojcem i oczywistym naruszeniem przez niego obowiązków rodzinnych, w tym także brak odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, co miało wpływ na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa, a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli zaś podczas tej kontroli sąd nie dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c), oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 października 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Pruszcza Gdańskiego z dnia 22 marca 2023 r. odmawiająca zwolnienia skarżącego z obowiązku wniesienia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ojca – F. T. Skarżący zarzucił orzekającym w sprawie organom administracji publicznej naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") przez brak podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w tym także brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych we wniosku o zwolnienie z odpłatności, a także brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oparcie decyzji na zebranym wybiórczo materiale dowodowych, bez uwzględnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego, organy administracji naruszyły także przepisy prawa materialnego, to jest art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej (w zw. z art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z art. 104 ust. 1 i 4 ustawy poprzez ich niezastosowanie i odmowę zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji braku więzi pomiędzy skarżącym a jego ojcem i oczywistym naruszeniem przez niego obowiązków rodzinnych, w tym także brak odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za pobyt F. T. w domu pomocy społecznej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako "u.p.s.") to jest art. 64 pkt 7 i art. 64a. Zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Na ostatnią z tych przesłanek (art. 64 pkt 7 u.p.s.) wskazywał skarżący jako podstawę wydania decyzji o zwolnieniu go z opłaty.

Użyte w przywołanym przepisie sformułowanie "można zwolnić" wskazuje, że decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. jest decyzją o charakterze uznaniowym. Oznacza to, że jeżeli zostaną spełnione ustawowe przesłanki zwolnienia organ administracji nie ma obowiązku wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony, a jedynie "może" to zrobić. Innym słowy, zarówno zwolnienie z opłaty jak i odmowa zwolnienia są rozwiązaniami równowartościowymi prawnie. Szczególny charakter decyzji uznaniowych powoduje, że ich kontrola sądowa dokonywana jest w ograniczonym zakresie. Sąd bada jedynie czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/20).

Z treści art. 64 pkt 7 u.p.s. wynika, że osoba ubiegająca się o zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ma wykazać rażące naruszenie przez niego obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych. Jak wynika to z przywołanego przepisu ma to nastąpić "w szczególności" na podstawie dokumentów. Taka konstrukcja przepisu wskazuje, że dokumenty stanowią tylko jeden z możliwych środków dowodowych. Wykazanie rażącego naruszenia obowiązków alimentacyjnych bądź rodzinnych może nastąpić, zgodnie z zasadą otwartego katalogu środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.) na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, w tym także zeznań świadków, opinii biegłych czy też oględzin. Można zatem wykazywać naruszenie obowiązków alimentacyjnych czy też rodzinnych również na podstawie zeznań świadków (zob.: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2024 r., II SA/Ol 88/24; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2023 r., II SA/Bk 760/23).

Jako podstawa prawna decyzji organu odwoławczego wskazany został art. 64 pkt 7 u.p.s. W ocenie Sądu podstawę rozstrzygnięcia stanowił także art. 64a u.p.s., pominięty w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Z treści decyzji organu I instancji, jak również uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że organy rozważyły zawarte w nim przesłanki zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty. Uzasadnia to wniosek, że również ten przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia, a brak jego wskazania w postawie prawnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku stanowi uchybienie o charakterze nieistotnym.

Stosownie do treści art. 64a u.p.s. osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym sformułowanie przepisu art. 64a u.p.s. w trybie imperatywnym ("zwalnia się całkowicie") oraz precyzyjne określenie warunków tego zwolnienia oznacza, że organ nie ma swobody interpretacyjnej ani decyzyjnej w zakresie zastosowania normy prawnej z tego przepisu wynikającej. W celu uzyskania zwolnienia na tej podstawie prawnej rzeczą wnioskodawcy zatem jest bezwzględne wylegitymowanie się stosownym prejudykatem w postaci prawomocnego orzeczenia sądu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 listopada 2022 r., II SA/Gl 1060/22).

Z akt sprawy bezspornie wynika, że w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiono prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu F. T. władzy rodzicielskiej, co wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 64a u.p.s. Trafnie zatem orzekające w sprawie organy administracji uznały, że nie zaistniały przesłanki zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty przewidziane w tym przepisie.

W odniesieniu do drugiej z przesłanek odmowy zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty Sąd podziela stanowisko organów administracji, w którym przyjęły one, że także i ta przesłanka nie zaistniała w sprawie.

Według art. 64 pkt 7 u.p.s. osoba wnosząca opłatę za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ma wykazać rażące naruszenie w stopniu rażącym obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty. Ze zgromadzonych w sprawie akt postępowania administracyjnego nie wynika, by ojciec skarżącego rażąco naruszył obowiązki alimentacyjne.

Za rażące naruszenie innych niż obowiązek alimentacyjny obowiązków rodzinnych uznaje się podejmowanie w sposób uporczywy wobec zobowiązanego do wnoszenia opłaty obiektywnie społecznie potępianych działań, takich jak wszczynanie awantur, ubliżanie, rzucanie wyzwisk, używanie przemocy fizycznej, brak jakiegokolwiek zainteresowania losem członka rodziny, w tym zupełny brak wsparcia i pomocy w sytuacjach tego wymagających. Jeżeli wskutek tego rodzaju zachowań pensjonariusz domu pomocy społecznej doprowadził do całkowitego zerwania więzi rodzinnych z obowiązanym do wnoszenia opłaty, będzie można mówić o spełnieniu warunku rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych w rozumieniu art. 64 pkt 7 u.p.s. (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 maja 224 r., IV SA/Wr 568/23).

We wniosku wszczynającym postępowanie skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, powołał się na to, że jego ojciec "nadużywał alkoholu, był osobą awanturniczą, której zachowanie niszczyło poczucie bezpieczeństwa i wsparcia. Ojciec zaniedbywał synów w okresie wczesnej młodości, nie dbał o istnienie więzi emocjonalnej czy zachowanie prawidłowych stosunków rodzinnych. Nie wykazywał żadnej aktywności roli ojca, a co więcej już w dorosłym życiu wnioskodawcy nie przekazywał żadnej pomocy czy wsparcia, co doprowadziło do całkowitego zaniku pozytywnych więzi rodzinnych między nimi". Na poparcie tych twierdzeń złożono wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów – oświadczenia M. G., przy czym dokument taki nigdy nie został w toku postępowania przedstawiony. Sąd podziela przy tym ocenę organu odwoławczego, że sam wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, bez wskazania jego miejsca zamieszkania, nie oznacza "dołączenia dokumentów do wniosku" w rozumieniu art. 64 pkt 7 u.p.s.

Trafnie też organ odwoławczy ocenił zarzut niezastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że wniosek, o którym mowa w tym przepisie może złożyć pracownik socjalny lub osoba zainteresowana. Skoro w sprawie wniosku takiego nie złożył pracownik socjalny, osoba zainteresowana ani jej pełnomocnik, to oczywistym jest, że przepis ten nie mógł być zastosowany.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę powołane przez skarżącego okoliczności, jak również wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, którego wnioskodawca nie przedstawił, nie wyczerpują przesłanki wykazania rażącego naruszenia innych obowiązków rodzinnych stanowiących przesłankę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty. W sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie wskazuje, że na stronie postępowania spoczywa ciężar dowodu, a strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika i w zakresie gromadzenia dowodów pozostaje bierna to nie sposób skutecznie postawić organom administracji zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Ponadto, Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96, LEX nr 33414).

W konsekwencji powyższego, należy stwierdzić, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z prawem, a w postępowaniu poprzedzającym ich wydanie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną oddalił.

Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek strony skarżącej i brak żądania organu administracji przeprowadzenia rozprawy.