Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1093/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 193  ust. 1a,  art. 194  ust. 1,  art. 193  ust. 1 i  ust. 7a
journal: Dz.U. 2019 poz 1111
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z 6 marca 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z [...] stycznia 2020 r., nr [...] odmawiającą J. G. (dalej również jako "Skarżący") umorzenia opłaty za pobyt córki N. G. w Placówce Interwencyjnej Ośrodka Opiekuńczo-Wychowawczego w [...] (dalej jako "Ośrodek") w kwocie [...] zł.

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] listopada 2019 r. J. G. wystąpił do Prezydenta o umorzenie należności w całości, wraz z odsetkami, za pobyt córki N. G. w Ośrodku, uzasadniając wniosek złą sytuacją finansową w jakiej się znalazł.

Prezydent ustalił, że opłata za pobyt córki J. G. – N. G. w Ośrodku została ustalona na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych, tj.: decyzji z [...] grudnia 2010 r., nr [...] za okres od [...] stycznia 2010 r. do [...] marca 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem nr [...]) za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] sierpnia 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, którą następnie zmieniono w ten sposób, że od dnia [...] sierpnia 2011 r. orzeczono nie ustalać od J. G. odpłatności z tego tytułu; decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...] za okres od [...] marca 2013 r. do [...] stycznia 2014 r., z tym, że za okres od [...] marca 2013 r. do [...] maja 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast za okres od [...] czerwca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. w wysokości [...] zł, oraz za okres od [...] września 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...] za okres od [...] lutego 2014 r. do [...] lutego 2014 r. w wysokości [...] zł.

Uwzględniając powyższe, Prezydent uznał, że kwota główna należności wynikająca z powyższych decyzji wynosi [...] zł., natomiast kwota [...] zł to ustawowe odsetki wyliczone na [...] stycznia 2020 r. W sumie łączna kwota zobowiązań J. G. z tego tytułu wynosi – [...] zł.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr 20.2020, Prezydent odmówił J. G. umorzenia opłaty za pobyt córki N. G. w Ośrodku w kwocie [...] zł, wskazując jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia m.in. przepisy uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] dnia [...] stycznia 2012 r.

w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminów płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Prezydent wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że J. G., mimo wezwania do dostarczenia dokumentów potwierdzających jego sytuację zdrowotną, dochodową, materialną i rodzinną, J. G. nie przedłożył ich, zaś we wniosku o umorzenie podał jedynie, że osiąga dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości niespełna [...] zł oraz leczy się z powodu nadciśnienia i depresji. W takiej sytuacji, w ocenie organu I instancji, nie była możliwa ocena sytuacji zdrowotnej J. G., ponieważ do wniosku dołączył tylko receptę wystawioną przez lekarza chirurga. Zdaniem organu I instancji, brak było także możliwości oceny osiąganego przez J. G. dochodu w świetle kryterium dochodowego, o którym mowa w uchwale Rady Miasta [...] Nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2012 r., bowiem J. G. nie złożył oświadczenia dotyczącego jego sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Od ww. decyzji Prezydenta odwołanie złożył J. G.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium podkreśliło, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie sprawa umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt córki J. G. w Ośrodku, rozpoznawana na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm.). Natomiast kwestia umorzenia kosztów egzekucyjnych jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Prezydenta w oparciu o przepisy ustawy dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.). Kolegium przywołało następnie treść poszczególnych przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i dokonało ich wykładni. Kolegium wskazało także na wydaną, na podstawie delegacji zawartej w art. 194 ust. 2 ww. ustawy, uchwałę Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] lutego 2012 r., poz. [...]), przywołując treść jej przepisów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Kolegium, przedłożone do akt sprawy przez J. G. dokumenty nie przedstawiają całościowego obrazu jego sytuacji rodzinnej, materialnej oraz zdrowotnej. Przede wszystkim organ wskazał, że nie wiadomo z ilu osób składa się rodzina J. G., jaka jest sytuacja finansowa pozostałych członków rodziny, jak wyglądają wydatki rodziny, np. koszty ponoszone za mieszkanie, opłaty za media, czy posiada inny majątek oprócz nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji sądowej.

Ponadto, nie uszło uwadze Kolegium, że J. G. nie współpracował z organem I instancji w celu ustalenia wszystkich istotnych okoliczności niniejszej sprawy. Zdaniem Kolegium, J. G. głównie kwestionował prawidłowość sprawowanej opieki nad jego córką w Ośrodku, a dołączone przez niego dokumenty dotyczyły prowadzonych postępowań egzekucyjnych wobec niego, które jednak nie mają wpływu na ocenę jego sytuacji materialnej.

Kolegium podniosło, że również w postępowaniu odwoławczym J. G. wskazywał, że materiał dowodowy dotyczący jego sytuacji materialnej i rodzinnej w wyczerpujący sposób został zaprezentowany we wniosku o umorzenie należności z tytułu opieki nad córką w Ośrodku, i że brak jest przeszkód w załatwieniu jego sprawy i podjęciu decyzji.

Końcowo, Kolegium uznało, że w świetle powyższych okoliczności umorzenie należności J. G. z tytułu opłaty za pobyt córki w Ośrodku byłoby sprzeczne z interesem społecznym.

Na marginesie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, możliwym jest ubieganie się, poza umorzeniem należności w całości, również o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie płatności na raty, o co J. G. dotąd nie wnosił.

W konkluzji uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z prawem.

Od powyższej decyzji Kolegium J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący podniósł, że materiał dowodowy jaki przedstawił w trakcie postępowania w sposób wyczerpujący opisuję jego sytuacje rodzinną i majątkową. Wyjaśnił, że obecnie grozi mu eksmisja i egzekucja komornicza jego domu. W ocenie Skarżącego, Kolegium naruszyło przepisy prawa utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Dodatkowo Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez niewypełnienie ciążącego na organach administracji rządowej obowiązku wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Dlatego też, zdaniem Skarżącego, dokumenty złożone już wcześniej w sprawie powinny być wzięte pod rozwagę przed organy, co powinno wpłynąć na pozytywne załatwienie sprawy i umorzenie należności w całości. Dałoby to, zdaniem Skarżącego, większą szansę i możliwość powrotu do normalnego życia społecznego i uchronienie przed eksmisją z domu rodzinnego.

Skarżący wniósł o umorzenie w całości zaległości wraz z odsetkami, oraz naliczonymi kosztami egzekucji ponieważ, jego zdaniem, Ośrodek nie spełniał należycie funkcji opiekuńczo-wychowawczych na czas gdy córka przebywała w Ośrodku do czasu ustalenia przez Sąd miejsca pobytu córki u matki w Szwajcarii czy u ojca w [...]. Zdaniem Skarżącego, nieodpowiednia opieka nad N. G. podczas jej pobytu w Ośrodku dotyczyła takich sytuacji jak np. molestowanie seksualne nieletniej dziewczynki, co spowodowało częste ucieczki z Ośrodka, częste opuszczanie zajęć szkolnych oraz powtarzanie roku szkolnego podczas pobytu córki w Ośrodku. Skarżący żąda z tego tytułu odszkodowania dla córki w wysokości 100000 zł.

Skarżący uzasadnił wniosek o umorzenie należności także tym, że z uwagi na sytuację materialną nie jest w stanie ich spłacić. W ocenie Skarżącego, Ośrodek oraz MOPS wręcz dodatkowo przyczyniły się do pogorszenia sytuacji materialnej, i zawodowej Skarżącego, ponieważ Urząd Miasta wszczynając egzekucję za pobyt córki w Ośrodku wpłynął, zdaniem Skarżącego, na jego wiarygodność w bankach poprzez egzekucję komorniczą, przez co utracił zdolność kredytową. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada takiej pracy ani dochodów, które umożliwiłyby mu płacenie tak dużej kwoty zaległości. Skarżący wyjaśnił, że firma, z którą współpracował oszukała go i nie wypłaciła należności za wystawione faktury, po czym ogłosiła upadłość, a większość tych należności była przeznaczona na zapłatę za wykonane usługi wierzycielom. Dlatego nie może wypłacić pieniędzy z dopłat bezpośrednich na kontynuację produkcji rolnej. Miesięczny dochód rodziny osiągany z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych wynosi, według Skarżącego - [...] zł i w całości jest przeznaczany na utrzymanie mieszkania i spłatę kredytów. Skarżący wskazał, że organ I instancji nie odniósł się do zarzutów dotyczących nieprawidłowego obliczenia dochodu oraz nieprawidłowego sprawowania opieki nad jego córką w Ośrodku, za pobyt w którym ma zapłacić tak wysoką opłatę. Podkreślił, że w tym roku z uwagi na brak środków nie uzyskał ani nie zebrał plonów z gospodarstwa rolnego. Obecnie ma zablokowane konto bankowe z uwagi na zajęcie wierzytelności wystawione przez Urząd Miasta [...] na kwotę ponad [...] zł za pobyt córki w Ośrodku, nieopłacony rachunek za gaz ziemny służący do ogrzewania domu oraz prowadzone względem niego inne egzekucje. Skarżący dołączył do skargi liczne dokumenty i oświadczenia mające potwierdzać jego aktualną sytuację majątkową i rodzinną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż decyzja ta, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają obowiązującego prawa.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy obu instancji były przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm., dalej jako "ustawa"), zgodnie z którą za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy). Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 ust. 1a ustawy). Za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice odpowiadają solidarnie (art. 193 ust. 2 ustawy). Od opłaty, o której mowa w ust. 1, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna (art. 193 ust. 7a ustawy).

Zgodnie natomiast z art. 194 ust. 1 ustawy, opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Z kolei w art. 193 ust. 2 ustawy ustawodawca przewidział delegację dla rady powiatu do określenia w drodze uchwały, szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy.

Stosownie natomiast do treści art. 194 ust. 3 ustawy wskazać należy, że starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości łub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy.

W tym miejscu przywołać należy także, wydaną na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy, uchwałę Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] lutego 2012 r., poz. [...], dalej jako "uchwała"), zgodnie z którą umarzanie w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczanie terminu płatności, rozkładanie na raty lub odstępowanie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej na wniosek dłużnika lub z urzędu (§ 3 ust. 2 uchwały). Dłużnik potwierdza okoliczności faktyczne wskazane we wniosku poprzez dostarczenie dokumentacji i złożenie oświadczeń (§ 3 ust. 4 uchwały). [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przeprowadza postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy zachodzą przesłanki określone w § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 i 2, na podstawie: 1) zaświadczenia o dochodach rodziny i dochodzie dziecka; 2) decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce, domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej oraz dokumentów potwierdzających wpłaty rodziców na poczet tych należności; 3) innych dokumentów i dowodów, do dostarczenia których może wezwać dłużnika (§ 3 ust. 5 uchwały).

Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 uchwały, należności z tytułu opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli ustalone w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności wskazują, że: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 3) ściągnięcie należności zagraża ważnym interesom dłużnika, w szczególności jego egzystencji.

Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu, a do takich należy zaliczyć decyzję, o której mowa w art. 194 ust. 3 ustawy, wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuję się, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje także, że akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu, która zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Sam jednak wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza granicami kontroli sądowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy obu instancji poddały także należytej ocenie wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności w świetle przedstawionych przez J. G. dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową i rodzinną, i prawidłowo uznały, że mimo posiadanych przez Skarżącego licznych zobowiązań oraz prowadzonych postępowań egzekucyjnych przeciwko niemu, nie ma podstaw do umorzenia w całości wymaganej należności za pobyt córki skarżącego w Ośrodku. Powyższy pogląd organów, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela.

Wbrew zarzutom skargi nie można podjętej w wyniku tej oceny decyzji przypisać cech dowolności. Przede wszystkim wskazać należy, że w świetle § 4 ust. 1 uchwały, należności z tytułu opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zaistniały wskazane w powyższym przepisie okoliczności wskazujące na realną obawę braku możliwości zaspokojenia wierzyciela (pkt 1-2), lub mające charakter wyjątkowy – uzasadnione ważnym interesem dłużnika (pkt 3). W ocenie Sądu, ta ostatnia przesłanka umorzenia należności adresowana jest więc co do zasady do osób skrajnie ubogich, pozbawionych jakichkolwiek możliwości zarobkowania bądź takich, które na skutek zaistnienia splotu nieprzewidywalnych zdarzeń losowych znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej im uregulowanie kosztów utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej nawet w części.

Wskazać należy przede wszystkim, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, Skarżący nie należy do grona osób ubogich lub pozbawionych całkowicie możliwości zarobkowania. Choć w toku postępowania administracyjnego Skarżący, jak słusznie wskazuje organ, nie przedstawił pełnej informacji na temat jego aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, to jednak w skardze (w załączniku do skargi – protokół z [...] marca 2020 r.) oświadczył, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości [...] zł., gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha o wartości [...] zł, oraz działki o powierzchni [...] ha o wartości [...] zł. Ponadto, prowadzi działalność gospodarczą, z której zarówno w 2019 r., jak i w dotychczasowym okresie 2020 r. osiągną stratę. Skarżący, według powyższego oświadczenia, posiada także samochód osobowy. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi wskazał, że miesięczny dochód rodziny osiągany z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych wynosi - [...] zł i w całości jest przeznaczany na utrzymanie mieszkania i spłatę kredytów. Skarżący wyjaśnił także, że jest osobą chorą na nadciśnienie i depresję (czego Skarżący jednak nie wykazał). Z ww. oświadczenia wynika także, że we wspólnym gospodarstwie ze Skarżącym pozostaje jego syn w wieku 15 lat, który uczy się w szkole. Co prawda, jak podniesiono w skardze oraz oświadczeniu z [...] marca 2020 r., składniki majątku nieruchomego zostały zakupione przez Skarżącego ze środków uzyskanych z kredytów bankowych i do czasu ich spłaty ustanowione są na nich zabezpieczenia na rzecz banków, to nie może to, zdaniem Sądu, zmienić oceny, że sytuacja materialna Skarżącego jest ponadprzeciętna w stosunku do sytuacji osób, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały, a ściągnięcie wymaganych należności, w ocenie Sądu, nie zagraża jego egzystencji. Zobowiązania finansowe rodziców, wynikające z kredytów czy pożyczek zaciąganych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą/rolną nie są, w ocenie Sądu, objęte hipotezą normy prawnej zawartej w § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały, gdyż nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z utrzymaniem dziecka, w tym kosztami związanymi z jego pobytem w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Ustanowiony w art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązek ponoszenia kosztów pobytu dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej jest bowiem pochodną wynikającego z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dzieci. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest również fakt, że Skarżący oprócz ww. dochodów, jak sam przyznaje, uzyskuje także środki finansowe z tytułu dopłat bezpośrednich do posiadanej ziemi rolnej. Środki te niewątpliwie kształtują sytuację ekonomiczną Skarżącego i mają znaczenie z punktu widzenia możliwości zaspokojenia wierzyciela (§ 4 ust. 1 pkt 1-2 uchwały).

W tym stanie rzeczy, przyznać należy rację Kolegium, że opisana wyżej sytuacja materialna Skarżącego, mimo ciążących na nim zobowiązań finansowych z tytułu zaciągniętych kredytów i niespłaconych zobowiązań, nie uzasadnia umorzenia w całości opłaty za pobyt córki w Ośrodku. Jak słusznie zauważyło Kolegium, Skarżący nie jest pozbawiony możliwości wystąpienia o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie płatności na raty. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 uchwały, rozłożenie należności na raty lub odroczenie terminu płatności może nastąpić w przypadku znacznego obniżenia zdolności płatniczej dłużnika, spowodowanej działaniem czynników od niego niezależnych albo, gdy spłata należności podważyłaby w istotny sposób warunki egzystencji dłużnika i członków jego rodziny. Sąd zauważył przy tym, że z takiej możliwości Skarżący dotychczas nie skorzystał.

Zdaniem Sądu, bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy pozostają podnoszone w uzasadnieniu skargi zarzuty pod adresem Ośrodka w kontekście rzekomych nieprawidłowości w procesie sprawowania opieki nad córką Skarżącego. Kwestia dochodzenia przez Skarżącego roszczeń z tego tytułu może być bowiem przedmiotem ewentualnej sprawy cywilnej jaka może się toczyć przed sądem powszechnym. Jest to natomiast materia zupełnie obca sprawie administracyjnej, która jest przedmiotem kontroli Sądu orzekającego. W ramach niniejszej sprawy administracyjnej organy obu instancji zajmowały się bowiem wyłącznie kwestią zasadności umorzenia należności za pobyt córki skarżącego w Ośrodku, określonych na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych, a nie sprawą odszkodowania, którego Skarżący żąda w kwocie [...] zł.

W ocenie Sądu, nie ma racji Skarżący, że to organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia powoływanych przez niego okoliczności. Nie można zgodzić się również ze Skarżącym, że podejmując zakwestionowane decyzje organy nie zebrały wszystkich niezbędnych dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy dokumentów. Wbrew stanowisku Skarżącego, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał nie na organie, lecz właśnie na Skarżącym, o czym świadczy chociażby brzmienie § 3 ust. 4 uchwały. Zdaniem Sądu, to na Skarżącym w znacznej mierze spoczywał bowiem ciężar wykazania trudnej sytuacji materialnej, a więc również ewentualnego przedłożenia dokumentów tą sytuacje potwierdzających. Skoro zaś w toku postępowania przed organem I instancji, jak też na etapie postępowania odwoławczego, Skarżący nie przedstawił, pomimo wezwań, pełnej i szczegółowej informacji o aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, to zdaniem Sądu, nie może obecnie czynić zarzutu organom z tego tytułu. Owszem, zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia z inicjatywy dowodowej strony postępowania, o czym świadczy z kolei aktualne brzmienie art. 7 k.p.a. Jest niewątpliwe, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jednak po noweli art. 7 k.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., strona nie może pozostać bierna w zbieraniu materiału dowodowego (patrz: Wojciech Chróścielewski "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", ZNSA 2011/4/, s. 11-12, oraz por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1631/19, LEX nr 3041375). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, CBOSA). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (por. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1830/11, CBOSA; z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1203/15, Lex nr 2348966 oraz z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18, Lex nr 2690526). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie mają usprawiedliwionych podstaw. Sąd nie doszukał się także innych naruszeń przepisów prawa procesowego, czy materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę.

W związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.