Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2137/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 132 (1)
journal: Dz.U. 2021 poz 324
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
article: art. 23, art. 24
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. art. 107 par. 3, art. 11
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant spec. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej B. M. kwotę 2 217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia 9 sierpnia 2019 roku pod numerem [...] został zgłoszony do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP RP", "Urząd" lub "organ"), przez [...] S. A. z siedzibą w [...] (dalej też jako "uprawniony", "zgłaszający" lub "uczestnik") w celu uzyskania prawa ochronnego, słowny znak towarowy [...] (dalej też jako "sporny znak"), przeznaczony do oznaczania następujących towarów i usług w klasach 3, 9, 14,16, 18, 21, 22, 24, 25, 28, 32, 35, 39, 41, 43 i 44, takich jak: wyroby perfumeryjne, kosmetyki, środki do pielęgnacji ciała i włosów, zapachy do wnętrz i samochodów; urządzenia i przyrządy elektryczne, fotograficzne, optyczne, kalkulatory, okulary przeciwsłoneczne, oprawki do okularów, nośniki pamięci, podkładki pod myszy komputerowe, urządzenia peryferyjne i akcesoria do komputerów, urządzenia do odtwarzania i nagrywania dźwięku i obrazu, radia samochodowe, aparaty fotograficzne i akcesoria do aparatów fotograficznych, słuchawki, daszki - osłony oczu, ubrania i akcesoria ochronne do uprawiania sportów, gry komputerowe, software ładowalny, ładowarki, ładowarki samochodowe do urządzeń telefonicznych, nawigacyjnych, akcesoria do nawigacji samochodowej, głośniki; breloczki, biżuteria, ozdoby wykonane z lub pokryte szlachetnymi i półszlachetnymi metalami lub kamieniami i ich imitacjami, zegarki, stopery, spinki do koszul, spinki do krawatów, metale szlachetne, wyroby z metali szlachetnych, wyroby z metali szlachetnych z kamieniami szlachetnymi, wpinki do odzieży z naniesionymi znakami towarowymi; torby i opakowania z folii, kalendarze, karty pocztowe, przybory do pisania, czasopisma, książki, okładki na dokumenty, bloki [artykuły papiernicze], zeszyty, opakowania kartonowe, opakowania papierowe, torby papierowe, albumy z papieru lub kartonu, afisze, plakaty z papieru lub kartonu, szyldy z papieru lub kartonu; wyroby skórzane, teczki, paski skórzane, torby, torebki, torby na sprzęt sportowy, portfele, walizki, portmonetki, etui na klucze, parasolki, parasole ogrodowe; przybory kuchenne i gospodarstwa domowego, naczynia, przybory kosmetyczne i toaletowe, naczynia z kartonu i papieru; namioty, altany z tkanin, osłony przeciwdeszczowe z tkanin; ręczniki, pledy, bielizna pościelowa, naszywki, tkaniny z włókna szklanego do celów włókienniczych, koce wełniane, koce bawełniane, koce jedwabne, flagi z materiałów tekstylnych lub tworzyw sztucznych, chorągiewki z materiałów tekstylnych lub tworzyw sztucznych, proporczyki z materiałów tekstylnych lub tworzyw sztucznych; odzież, bielizna osobista, kostiumy kąpielowe, koszulki, krawaty, szlafroki, wyroby pończosznicze, skarpetki, nakrycia głowy, nauszniki, paski, daszki przeciwsłoneczne, obuwie, obuwie sportowe, odzież sportowa i treningowa, odzież z nadrukami reklamowymi; artykuły sportowe i gimnastyczne, zabawki, karty do gry, gry sportowe, gry elektroniczne, gry towarzyskie, gry planszowe, gry karciane; napoje bezalkoholowe, soki, wody mineralne; usługi reklamowe: wynajem miejsca i czasu na ogłoszenia reklamowe, prowadzenie punktów sprzedaży detalicznej, hurtowej, za pośrednictwem Internetu niżej wymienionych towarów z naniesionym logo jako elementem reklamowo- ozdobnym: apaszki jedwabne, baloniki, bandanki, banery, bezrękawniki, bloczki kartek samoprzylepnych, bluzy, bombki, breloczki, chorągiewki, długopisy, elektroniczne urządzenia do tłumaczeń językowych, elektroniczne urządzenia ze słownikiem, etui skórzane na długopisy, etui skórzane na wizytówki, flagi, galanteria odzieżowa damska i męska, galanteria skórzana, galanteria papierowa, kalendarze, kalkulatory, kapelusze, karafki, konstrukcje dmuchane i balony, kosmetyczki, kosmetyki, koszulki polo, koszulki T-shirt, krawaty, chusteczki, szale, szaliki, czapki, czapki z daszkiem, daszki, daszki przeciwsłoneczne, krzesełka, kubki, kurtki, latawce, maskotki, materiały biurowe i szkolne, pudełka, naklejki i nalepki, notesy, obrusy, odtwarzacze płyt kompaktowych i kaset, ołówki, opakowania na napoje, organizery, otwieracze do butelek, pałeczki chińskie, papiery pakowe, parasole, parasolki, parawany, parea jedwabne, piłki, piórniki, plecaki, podkładki pod kubki, kieliszki i szklanki, pokrowce na telefony, portfele, portmonetki, postery, radioodbiorniki, rękawiczki, ręczniki, sakwy rowerowe, sakwy podróżne, samochodowe osłony przeciwsłoneczne, siatki, skrobaczki do szyb, słodycze, standy, stroje dla personelu, teczki, teczki skórzane, termosy, torby i torebki, torciki, trąbki, wizytowniki, wody perfumowane i perfumy, worki żeglarskie, wyroby ze szkła i porcelany, zabawki, zegary ścienne, zegarki, biżuteria, uchwyty i taśmy z naniesionymi znakami towarowymi i reklamowymi, akcesoria do telefonów komórkowych, nośniki danych, pióra świetlne, urządzenia do pisania po ekranie, okładki na dokumenty, wyroby skórzane, paski skórzane, torby na sprzęt sportowy, walizki, etui na klucze, głośniki, ozdoby świąteczne, nośniki pamięci, podkładki pod myszy komputerowe, urządzenia peryferyjne i akcesoria do komputerów, urządzenia do odtwarzania i nagrywania dźwięku i obrazu, radia samochodowe, aparaty fotograficzne i akcesoria do aparatów fotograficznych, słuchawki, daszki - osłony oczu, ubrania i akcesoria ochronne do uprawiania sportów, gry komputerowe, software ładowalny, ładowarki, ładowarki samochodowe do urządzeń telefonicznych i nawigacyjnych, akcesoria do nawigacji samochodowej, głośniki, akcesoria dla zwierząt, namioty, altany z tkanin, parasole ogrodowe, osłony przeciwdeszczowe z tkanin, markizy, znaczki z logo; usługi transportowe, przewóz towarów i osób, organizowanie podroży z wyjątkiem rezerwacji miejsc w hotelach i pensjonatach, prowadzenie parkingów; usługi w zakresie organizacji imprez sportowych, rekreacyjnych, zawodów, pokazów, nauczanie, szkolenie, prowadzenie treningów w zakresie dyscyplin sportowych; usługi zaopatrzenia w żywność i napoje, usługi hotelarskie, gastronomiczne; usługi medyczne, kosmetyczne, gabinetów odnowy biologicznej, fizykoterapii.

W dniu 2 marca 2020 r. do UP RP wpłynął sprzeciw B. M. (dalej też jako "skarżąca" lub "wnosząca sprzeciw") wobec ww. zgłoszenia, w odniesieniu do wszystkich towarów i usług nim objętych. Jako podstawę prawną wnosząca sprzeciw wskazała art. 1321 ust. 1 pkt 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2023 roku, poz. 1170, dalej: "p.w.p."). Uzasadniając sprzeciw skarżąca wyjaśniła, że jest byłą żoną K. D. i do dnia jego śmierci tj. do [...] września 1989 r., pozostawała z nim w związku małżeńskim. Podniosła, iż jako żonie zmarłego czyli osobie najbliższej, przysługuje jej prawo do spuścizny po zmarłym mężu K. D., w tym do ochrony wszelkich jego praw i dóbr osobistych, które w szczególności obejmują: wizerunek, imię, nazwisko, pseudonim, historię i osiągnięcia sportowe. Wnosząca sprzeciw wskazała, iż ochrona jej dóbr osobistych, jako członka rodziny zmarłego obejmuje również pamięć, cześć, kultywowanie roli i zasług K. D. w historii polskiego sportu. Wskazała, iż powyższe prawa wynikają w szczególności z art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2022 roku, poz. 1360, dalej też jako "k.c."). W ocenie skarżącej zgłoszenie przez uczestnika znaku [...] prowadzi do naruszenia praw do dóbr osobistych osoby trzeciej, które mogą być przez nią wykonywane i chronione. W tym zakresie wskazała m.in. na naruszenie prawa do imienia i nazwiska K. D., jego podpisu, więzi rodzinnych ze zmarłym, oraz naruszenie prawa do pamięci, kultu i czci zmarłego. Podniosła, iż naruszenia te wynikają także z próby bezprawnego zawłaszczenia oraz nieuprawnionego czerpania korzyści przez zgłaszającego z dobrego imienia, renomy i sławy K. D., jego osiągnięć sportowych, zawodowych, komercjalizacji jego dóbr osobistych z jednoczesnym naruszeniem praw członków rodziny, osób bliskich, spadkobierców, którzy wyłącznie mogą dysponować wszelką spuścizną, tradycją i innymi osobistymi przejawami i dobrami rodziny. Skarżąca podkreśliła, iż nie ma wątpliwości, że dokonanie na rzecz zgłaszającego zgłoszenia znaku [...] ma na celu uzyskanie ochrony nazwiska konkretnie K. D., który był powszechnie znanym i słynnym sportowcem stanowiącym symbol dla fanów piłki nożnej, w szczególności w kontekście klubu piłkarskiego [...], w którego barwach grał. Zdaniem wnoszącej sprzeciw, zgłaszający nie ma żadnych podstaw faktycznych i prawnych do dokonania na swoją rzecz przedmiotowego zgłoszenia, przyjmując nawet, że identyfikowałby się w jakimś zakresie z postacią K. D., ponieważ dzieje się to z pogwałceniem wykazanych w sprzeciwie praw osobistych zmarłego i jego rodziny. Skarżąca podkreśliła ponadto, iż niezależnie od przeszkód wynikających z naruszenia przysługujących jej dóbr osobistych, na przeszkodzie udzielenia prawa ochronnego na znak zgłoszony stoi również naruszenie praw do zachowania i kultywowania pamięci, czci, spuścizny po zmarłym mężu oraz praw do zachowania więzi rodzinnych. Nadto, zdaniem skarżącej, rejestracja spornego znaku towarowego na rzecz zgłaszającego wykreuje prawo, które będzie wprowadzać w błąd odbiorców towarów i usług sygnowanych tym oznaczeniem. W tym zakresie wnosząca sprzeciw wskazała na naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 1233; dalej też jako "uznk"), a konkretnie art. 3 ust. 1, art. 5 i art. 10 ust. 1 tej ustawy, wskazując, że powyższymi przepisami usankcjonowano zakaz posługiwania się oznaczeniami, które mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do tożsamości przedsiębiorstwa, co do pochodzenia towarów lub usług. Według niej, w tym przypadku takie ryzyko konfuzji wynika m.in. z możliwości traktowania przez odbiorców produktów zgłaszającego jako pochodzących od podmiotów uprawnionych, tj. wnoszącej sprzeciw lub podmiotów autoryzowanych lub mających związki z uprawnionymi. Wnosząca sprzeciw stwierdziła również, że udzielenie prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy, prowadzi do naruszenia jej dóbr osobistych dotyczących zmarłego, w tym czci zmarłego, pamięci po nim i więzi rodzinnych powodując pokrzywdzenie rodziny, której jest przedstawicielką. Jest przekonana, że komercyjna eksploatacja towarów oznaczanych znakiem spornym przez zewnętrzny podmiot prawny, który nie posiada jakichkolwiek związków rodzinnych ze zmarłym, uwłacza pamięci zmarłego. Ponadto, w ocenie skarżącej, dokonanie przez uczestnika zgłoszenia spornego znaku w złej wierze i sprzeczności z dobrymi obyczajami, wypełnia przesłanki określone w przepisach art. 1291 ust. 1 pkt. 6 i 7 p.w.p. z uwagi na posiadanie wiedzy przez zgłaszającego o przysługiwaniu wskazanych w sprzeciwie praw należących do wnoszącej sprzeciw - wdowie po zmarłym K. D. Jako przedstawicielka rodziny zmarłego była ona bowiem wielokrotnie zapraszana przez zgłaszającego, szczególnie w kontekście upamiętnienia postaci K. D.

W odpowiedzi na sprzeciw, w piśmie z dnia 23 listopada 2020 r., zgłaszający wniósł o jego oddalenie w całości. Uczestnik podkreślił, iż dobra osobiste są nierozerwalnie związane z człowiekiem i wygasają z chwilą jego śmierci. Dlatego też przewidziane w art. 24 k.c. roszczenia o ochronę dóbr osobistych mogą być dochodzone jako ściśle związane z osobą pokrzywdzoną i tylko przez tę osobę. W tym kontekście uczestnik uważa więc, iż ochrona dóbr osobistych K. D., na które w większości powołuje się wnosząca sprzeciw, wygasły z chwilą jego śmierci. Tego rodzaju prawa nie mogą być zatem podstawą sprzeciwu w niniejszej sprawie. Wnosząca sprzeciw nie jest bowiem pierwotnym podmiotem tych praw ani nie mogła ich nabyć po jego śmierci ponieważ są to dobra niezbywalne i niedziedziczne. Prawa te były bowiem ściśle związane z osobą K. D. Zgłaszający zgodził się natomiast, że na podstawie art. 23 k.c. bliscy K. D., po jego śmierci, w tym także jego małżonka, mają możliwość ochrony samoistnego dobra osobistego bliskich osoby zmarłej, tj. kultu pamięci po osobie zmarłej. Osobom bliskim zmarłego przysługuje również prawo osobiste do zachowania i kultywowania czci, spuścizny po zmarłym mężu oraz prawo do zachowania więzi rodzinnych. Uczestnik zaznaczył jednakże, że zgodnie z poglądami doktryny, ochrona dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej przysługuje tylko wówczas, gdy postępowanie osoby trzeciej, zwłaszcza brak szacunku dla zmarłego, pamięć tę obraża. Ponadto, ochrona kultu pamięci osoby zmarłej dotyczy tylko ochrony pamięci po zmarłym, i nie dotyczy ochrony pełnego katalogu dóbr osobistych, które przysługiwałyby osobie żyjącej. Ochrona kultu pamięci po osobie zmarłej nie jest więc formą "dziedziczenia" dóbr osobistych, lecz samodzielnym dobrem ograniczonym do ochrony pamięci i dobrego imienia zmarłego. W tym zakresie zgłaszający odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2009 r., I CSK 346/08 w którym Sąd jednoznacznie stwierdził, że ochrona ta nie jest więc odzwierciedleniem zakresu ochrony dóbr osobistych tej osoby, jaka zostałaby jej udzielona za życia. Uczestnik podniósł, iż dokonanie na rzecz klubu piłkarskiego [...] zgłoszenia oznaczenia [...], jako znaku towarowego, nie stanowi obrazy dla pamięci po K. D. Nie jest też przejawem braku szacunku wobec zmarłego. Planowane wykorzystywanie oznaczenia [...] jako znaku towarowego przez zgłaszającego ma na celu uczczenie i upamiętnienie jego osiągnięć sportowych i przedstawia K. D. w jednoznacznie pozytywnym świetle, przyczyniając się tym samym do rozpowszechniania jego dobrego imienia i kultywowania pamięci o nim i jego osiągnięciach. Takie działanie nie mieści się w pojęciach braku szacunku dla osoby zmarłej bądź obrażania pamięci po niej. Co więcej, odwoływanie się do pamięci K. D. przez [...] jest uzasadnione, ponieważ to w barwach klubu piłkarskiego [...] K. D. zdobywał sławę i dobre imię jako piłkarz. [...] odwołuje się zatem do historii prowadzonego przez siebie klubu piłkarskiego, nawiązując do współpracy z K. D., który tę historię współtworzył. Tego typu nawiązywanie do wydarzeń historycznych, służące upamiętnieniu K. D., nie może być uznane za krzywdzące jego dobre imię lub naruszające pamięć po zmarłym. Zdecydowanie również nie może świadczyć o przywoływanej przez wnoszącą sprzeciw złej wierze zgłaszającego w dokonaniu zgłoszenia znaku spornego na swoją rzecz. Zgłaszający wskazał, iż podobne stanowisko zostało potwierdzone w wyroku Sądu Najwyższego z 28 lutego 2003 r. sygn. V CK 308/02, w którym SN oddalił roszczenia przeciwko właścicielowi browaru kierowane przez rodzinę jego zmarłego założyciela. W wyroku tym SN stwierdził, że naruszenia prawa do kultu pamięci zmarłych przodków nie można wywodzić z faktu odwoływania się przez pozwanego do tradycji browaru, zwłaszcza że w publikacjach tych pozwany podkreślał zasługi H. dla rozwoju browaru i całego regionu [...], a ich rola była przedstawiana w sposób bardzo pozytywny. Zdaniem zgłaszającego podobnie jest z próbą rejestracji znaku towarowego [...], który nie narusza kultu pamięci po zmarłym, bo nie jest sama w sobie krzywdząca dla pamięci zmarłego. Zgłaszający zauważył ponadto, że postępowanie w sprawie sprzeciwu nie ma na celu ustalenia, czy zgłaszający ma uprzednie prawo do zgłaszanego znaku towarowego, lecz ma na celu ustalenie czy znak narusza prawa wnoszącej sprzeciw wynikające z art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Oznacza to, zdaniem uczestnika, że argumenty wnoszącej sprzeciw dotyczące braku jakichkolwiek uprawnień zgłaszającego do wykorzystania oznaczenia, nie są przedmiotem badania w postępowaniu sprzeciwowym. Tymczasem niniejsze postępowanie ma za przedmiot wyłącznie ustalenie, czy zgłoszony znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe skarżącej, nie zaś ustalenie, czy zgłaszający jest uprawniony do używania tego znaku. Dodatkowo uczestnik zwrócił uwagę, że z załączonych do sprzeciwu dowodów stanowiących oficjalne dokumenty dotyczące jej osoby wynika, że wnosząca sprzeciw używa imienia i nazwiska – B. M., natomiast nazwisko [...] widnieje tylko w załączonych artykułach historycznych, które nie były aktualizowane. Wnosząca sprzeciw nie nosi zatem aktualnie nazwiska "D." a "M.". Nie może zatem skutecznie powoływać się na dobro osobiste w postaci nazwiska "D." oraz nie przysługuje jej ochrona nazwiska "D." na podstawie przywoływanego art. 23 i 24 k.c., jako jej dobra osobistego. Co więcej, naruszenie dóbr osobistych do nazwiska wymaga nie tylko użycia tego nazwiska przez osobę trzecią, ale również wykazania, że działanie takie jest bezprawne i w jakiś sposób krzywdzące dla danej osoby. Uczestnik zaznaczył, że K. D. był powiązany z [...], a zatem nawiązywanie w znaku do tej historii przez zgłaszającego nie przedstawia wnoszącej sprzeciw w negatywnym świetle i nie ma charakteru naruszenia. Zgłaszający, odnosząc się do naruszenia przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, na wstępie wskazał, że wnosząca sprzeciw B. M. nie jest przedsiębiorcą. Nie mogą jej zatem przysługiwać roszczenia określone w tej ustawie, gdyż zgodnie z art. 1 uznk, ustawa ta reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, w szczególności produkcji przemysłowej i rolnej, budownictwie, handlu i usługach. Jako że wnosząca sprzeciw nie prowadzi opisanej w tym przepisie działalności, nie ma do niej zastosowania ochrona przewidziana w art. 3, 5 czy 10 uznk. Zgłaszający zauważył ponadto, że w świetle przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej, czyny nieuczciwej konkurencji nie mogą stanowić podstawy sprzeciwu. Przepisy te nie posługują się bowiem konstrukcją praw podmiotowych o charakterze bezwzględnym, ukształtowanych jako prawa bezpośrednie, jak czyni to ustawa pwp. Wnosząca sprzeciw nie może zatem skutecznie domagać się na ich podstawie odmowy rejestracji dla przedmiotowego znaku. Ustawa o zakazie nieuczciwej konkurencji kreuje bowiem ochronę podobną do ochrony deliktowej, wyposażając podmiot, którego interesy zostały naruszone, w roszczenia o charakterze cywilnoprawnym, podczas gdy podstawą sprzeciwu określoną w art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. mogą być wyłącznie bezwzględne prawa podmiotowe, których katalog jest ustawowo zamknięty. Nadto uczestnik podkreślił, iż w doktrynie funkcjonuje jednoznaczne stanowisko, zgodnie z którym odrębna regulacja prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jest uzasadniona zarówno systemowo, jak i ze względu na metodę regulacji. Odmiennie niż w p.w.p., na gruncie prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawodawca nie kreuje praw bezwzględnych, a tylko przewiduje system roszczeń ochronnych w przypadku zaistnienia niepożądanych działań rynkowych. Skoro zatem przepisy uznk nie kreują praw bezwzględnych, to nie mogą być podstawą sprzeciwu, rozpatrywanego na gruncie przepisów p.w.p.

Z kolei skarżąca, w piśmie z dnia 2 marca 2021 r. podtrzymała swoje żądania, dowody i argumenty. Podkreśliła między innymi, że teza zgłaszającego, jakoby rejestracja na jego rzecz znaku towarowego [...] miałaby służyć nawiązywaniu przez zgłaszającego do wydarzeń historycznych, upamiętnieniu K. D., rozpowszechniania jego dobrego imienia i kultywowania pamięci o nim i jego osiągnięciach jest nietrafna. Zgłaszający ubiega się o ochronę oznaczenia w charakterze znaku towarowego, którego sensem i istotą jest zamiar jego rzeczywistego używania w obrocie w celach komercyjnych co całkowicie mija się z dopuszczalnością wykorzystania nazwiska zmarłych członków rodziny w charakterze informacyjnym. Zdaniem wnoszącej sprzeciw próba rejestracji znaku towarowego ma na celu uzyskanie monopolu na korzystanie na rynku z danego oznaczenia dla określonych towarów i usług. Dodatkowo, wykorzystywanie w sposób o jakim pisze zgłaszający, a więc m.in. w celach informacyjnych, kultywowania pamięci i osiągnięć K. D., w żadnym razie nie może stanowić używania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym. Wnosząca sprzeciw, odnosząc się do zakwestionowania przez zgłaszającego w odpowiedzi na sprzeciw możliwości powoływania się przez wdowę po K. D., na jego dobra osobiste z uwagi na to, że obecnie jako B. M. nie posługuje się nazwiskiem swojego zmarłego męża, zaznaczyła, że przyjęcie przez nią innego nazwiska nie przeczy potwierdzeniu obiektywnych okoliczności rodzinnych - potwierdzających małżeństwo z K. D., a tym samym jej statusu wobec zmarłego jako osoby najbliższej. Wnosząca sprzeciw, nie akceptuje również poglądu zgłaszającego, zgodnie z którym rejestracja znaku towarowego [...] nie tylko nie prowadzi do naruszenia pamięci, czci, identyfikacji rodzinnej, ale wręcz ma na celu upamiętnienie postaci K. D. Jej zdaniem zgłoszenie znaku towarowego bagatelizuje i trywializuje postać K. D. m.in. poprzez zamiar czerpania - przez podmiot trzeci wobec zmarłego, wbrew najbliższym - komercyjnych korzyści z opatrywania nazwiskiem K. D. masowych produktów, skierowanych do bardzo szerokiej grupy odbiorców. Jej zdaniem nakładanie zgłoszonego znaku np. na takie towary jak: środki do pielęgnacji ciała i włosów, zapachów do wnętrz samochodów, breloczków, przyborów kuchennych i gospodarstwa domowego, bielizny osobistej, skarpet, gier karcianych, czy prowadzenia punktów sprzedaży za pośrednictwem Internetu w zakresie otwieraczy do butelek, kieliszków i szklanek, skrobaczek do szyb, zabawek, czy akcesoriów dla zwierząt, będzie nie tylko banalizujące, ale wręcz ośmieszające i uwłaczające czci i pamięci o K. D. Godzi też w podstawowe dobra osobiste wnoszącej sprzeciw jako wdowie po nim, albowiem na skutek udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy będzie stykać się ona z produktami sygnowanymi zgłoszonym znakiem towarowym który wyraźnie odwołuje się do postaci K. D. Wnosząca sprzeciw ponadto podniosła, iż odbiorca towarów i usług, oznaczanych spornym znakiem towarowym, będzie działał w przekonaniu, że są to towary lub usługi pochodzące od wnoszącej sprzeciw, jako wdowy, osoby najbliższej zmarłemu K. D., co jest faktem znanym właściwemu kręgowi odbiorców. Ewentualnie odbiorcy uznają, że zgłaszający ma związki gospodarcze z wnoszącą sprzeciw, posiada odpowiednie uprawnienia, autoryzację do korzystania z dóbr osobistych K. D. Zdaniem wnoszącej sprzeciw odbiorcy będą traktowali sporne oznaczenie jako jednoznaczne potwierdzenie takiej autoryzacji, dokonanej jeszcze za życia K. D., czy też za zgodą wnoszącej sprzeciw jako osoby najbliższej. Zdaniem wnoszącej sprzeciw jest oczywiste, że tak spersonalizowany akt nadający osobiste powiązanie z konkretną osobą nie odbywa się w oderwaniu od tej osoby (lub osoby najbliższej) i nie może być uznany za działanie w domenie publicznej. Wnosząca sprzeciw uważa ponadto, iż działanie takie należy rozpatrywać również w kategorii czynu nieuczciwej konkurencji, co stanowi wzmocnienie wprowadzania w błąd i czerpania nienależnych korzyści z eksploatacji znaku towarowego. Skarżąca podkreśliła nadto, że w sytuacji istnienia po jej stronie wcześniejszych praw osobistych, zgłaszający zobowiązany jest wskazać na przysługujące mu uprawnienie, pozwalające mu przezwyciężyć wcześniejsze prawo wnoszącej sprzeciw co mogłoby zniweczyć skuteczność wniesionego sprzeciwu. Wnosząca sprzeciw nie uważa, że takie uprawnienie może wynikać z faktu, że to w barwach klubu piłkarskiego [...] K. D. zdobywał sławę i dobre imię dlatego przez zgłoszony znak odwołuje się do pamięci K. D. Zdaniem wnoszącej sprzeciw zgłaszający nie wykazał konkretnego uprawnienia, które mogłoby przeważyć nad prawami najbliższych osób.

W piśmie z dnia 19 kwietnia 2021 r. uczestnik podtrzymał dotychczasową argumentację o braku uzasadnionych podstaw sprzeciwu i wniósł o jego oddalanie w całości. W zakresie naruszenia dóbr osobistych zmarłego K. D. oraz praw bliskich do kultywowania jego pamięci wskazał, iż ochrona dóbr osobistych K. D., na które w większości powołuje się wnosząca sprzeciw, wygasła z chwilą jego śmierci i nie powinna być rozważana na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zdaniem zgłaszającego występuje raczej niskie prawdopodobieństwo identyfikacji wnoszącej sprzeciw przez przeciętnego odbiorcę jako źródła pochodzenia towarów oznaczonych spornym znakiem. Zdaniem zgłaszającego odbiorca towaru oznaczonego ww. znakiem, będzie go kojarzył z postacią K. D., bez analizowania jego więzi rodzinnych, takich jak jego relacja z wnoszącą sprzeciw. W konsekwencji zgłaszający stwierdził, iż prawa wnoszącej sprzeciw nie mogą stanowić przeszkody dla rejestracji przedmiotowego znaku w rozumieniu art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Urząd Patentowy RP pismem z dnia 27 października 2021 r. poinformował strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 15221 w zw. z art. 15217 oraz art. 1321 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej, oddalił sprzeciw. Zdaniem UP RP sporny znak nie narusza bowiem dóbr osobistych, na które powołuje się wnosząca sprzeciw. Urząd Patentowy RP działając w granicach wskazanej podstawy prawnej oraz dóbr osobistych, które wymienia wnosząca sprzeciw, tj.: prawo do nazwiska K. D., prawo do więzi rodzinnych ze zmarłym, pamięci, kultu i czci zmarłego K. D. stwierdził, iż:

- w zakresie nazwiska K. D., wnosząca sprzeciw powołuje się na naruszenie dóbr osobistych swojego zmarłego męża, które wbrew temu, co twierdzi, nie mogą być przez nią wykonywane i chronione albowiem ich ochrona ustała z chwilą jego śmierci,

- w zakresie pozostałych praw, tj. prawa do więzi rodzinnych ze zmarłym, pamięci, kultu i czci zmarłego K. D., nie doszło do ich naruszenia.

Pismem z dnia 7 stycznia 2022 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o orzeczenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Natomiast uczestnik w swym stanowisku z dnia 3 marca 2022 r. wniósł o utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] października 2021 r. oraz o orzeczenie na jego rzecz zgłaszającego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...], utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2021 r. W ocenie Urzędu Patentowego RP, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p., który stanowił podstawę materialno-prawną sprzeciwu wobec zgłoszenia spornego znaku towarowego i równocześnie podstawę prawną decyzji z dnia [...] października 2021 r. o oddaleniu sprzeciwu w całości. W myśl cytowanego przepisu bowiem, nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Organ zaznaczył, że zasadnicza rola tego przepisu polega na tym, iż musi dojść do wniosku, że oznaczenie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich, a samo subiektywne przekonanie osoby trzeciej o naruszeniu jej praw przez oznaczenie jest bez znaczenia. I tak, w ocenie UPRP, skarżąca w ramach podniesionej podstawy prawnej nie może skutecznie powoływać się na ochronę cudzych dóbr osobistych w postaci nazwiska chociażby swojego męża, ponieważ dobra te wygasły z chwilą jego śmierci. Wnosząca sprzeciw nie dysponuje zatem własnym prawem osobistym do nazwiska K. D. w związku z czym sprzeciw z tego powodu należy uznać za bezzasadny. W istocie wnosząca sprzeciw obecnie posługująca się nazwiskiem M. jako żona K. D. posługiwała się nazwiskiem swojego męża. Niemniej obecnie już go nie używa. Okoliczność zmiany nazwiska wnoszącej sprzeciw, o ile nie ma wpływu na zmianę jej statusu w zakresie relacji rodzinnych jakie zachodziły między nią a K. D. to jednak w kontekście przysługujących jej praw osobistych do nazwiska D. ma istotne znaczenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w zgromadzonym materiale dowodowym wnosząca sprzeciw używa nazwiska D. wyłącznie w historycznych artykułach, które nie były aktualizowane. Z dowodów załączonych do sprzeciwu wynika natomiast, że obecnie w dokumentach dotyczących jej osoby używa ona nazwiska M., nie zaś D. Należy zatem stwierdzić, iż aktualnie nie przysługuje jej ochrona nazwiska D. jako jej własnego dobra osobistego na podstawie przepisów art. 23 i 24 k.c. Zdaniem organu wnosząca sprzeciw, z uwagi na to, że nie ma prawa do nazwiska K. D., nie jest jego dysponentem. Stąd zgłaszający nie potrzebuje zgody wnoszącej sprzeciw do dokonania zgłoszenia znaku towarowego na własną rzecz. Urząd podkreślił przy tym, że nie kreuje w ten sposób prawa zgłaszającego do dóbr osobistych K. D. Prawo do znaku towarowego wynika z pierwszeństwa jego zgłoszenia.

Wobec powyższego, w sytuacji skorzystania w zgłaszanym znaku towarowym z nazwiska, bądź imienia i nazwiska osoby zmarłej, ochrona może być realizowana jedynie poprzez dobro osobiste jakim jest kult pamięci osoby zmarłej. Pamięć i kult osoby zmarłej stanowi autonomiczne - samoistne dobro osobiste przynależne osobom żyjącym, bliskim zmarłemu. Organ podkreślił przy tym, że kultywowanie pamięci osoby zmarłej bywa określane jako przedłużenie jej czci w ujęciu zewnętrznym za życia człowieka. Bezspornie, inaczej będzie się ona przejawiać w odniesieniu do osób, które brały aktywny udział w życiu społecznym (publicznym), inaczej zaś w stosunku do osób, które nie odznaczały się w przestrzeni publicznej. W tym kontekście zasadne jest twierdzenie, iż kult pamięci osoby zmarłej posiada dwa aspekty. Po pierwsze, wyraża się on w stricte osobistej relacji danej osoby z pamięcią o zmarłym, jej personalnej więzi z kultywowaniem pamięci o zmarłym, która ma swe podstawy we wspomnieniach o zmarłym oraz w uczuciach, którymi zmarły był darzony za życia. Drugi aspekt odnosi się do czci zewnętrznej zmarłego, pamięci o nim, pielęgnowania tej pamięci, ochrony jego dobrego imienia względem społeczeństwa. Istotna przy tym, zdaniem organu, jest okoliczność, iż zmarłemu przysługiwał status osoby publicznej. Status osoby publicznej stanowi konsekwencję działania konkretnego człowieka w przestrzeni publicznej. W danym przypadku właściwym będzie mówienie o sferze publicznej dotyczącej działalności sportowej. W tym aspekcie UP RP stwierdził, iż sportowiec siłą rzeczy jest co do zasady ściśle związany i utożsamiany w społeczeństwie z działalnością klubów sportowych, w barwach których występuje. Choć posiadanie statusu osoby publicznej nie oddziałuje per se na treść i zakres dobra osobistego w postaci czci, jednakże status ten jest brany pod uwagę w przypadku dokonywania oceny, czy dobro osobiste w postaci czci zostało naruszone. W świetle powyższego organ podzielił stanowisko zgłaszającego, iż używanie spornego znaku towarowego przez Klub [...] w [...], w barwach których niegdyś grał ten zasłużony dla klubu i słynny zawodnik, nie będzie odbierane z perspektywy zakresu wnioskowanej ochrony, a więc przez szeroki krąg odbiorców jako naruszenie czci czy pamięci po osobie zmarłej. Niewątpliwe dorobek piłkarski K. D. jest związany z tym klubem sportowym dlatego używanie przez ten podmiot zgłoszonego znaku nie stanowi zagrożenia dla kultu pamięci zmarłego K. D. Ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych jak też wyjaśnień zgłaszającego wynika jednoznacznie, że używanie zgłoszonego znaku dotyczy sfery związanej z dorobkiem piłkarskim tego wyjątkowego w historii [...] zawodnika. Dla wykazania związku K. D. ze zgłaszającym nie mają przy tym znaczenia przekształcenia i zmiana formy organizacyjnej tego klubu jakie następowały na przestrzeni lat licząc od czasu gdy ów zawodnik grał w barwach [...]. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zarówno dla samego klubu a zwłaszcza dla jego kibiców za istotny należy uznać sam fakt związku piłkarza K. D. z klubem [...], mający swe umiejscowienie w okresie historycznym bez związku z przekształceniami podmiotowymi, które miały miejsce w okresie późniejszym. Okoliczność ta nie zmienia odczucia odbiorców co do wzajemnych związków i relacji między zawodnikiem a klubem sportowym, z którym był on związany. Nie ma też znaczenia w niniejszej sprawie okoliczność, iż K. D. grał też w innych klubach sportowych. Klub [...], jako pierwszy bowiem zgłosił sporny znak towarowy a użycie przedmiotowego znaku przez ten klub sportowy jest spójne z wizerunkiem słynnego piłkarza. Urząd Patentowy nie podzielił też stanowiska wnoszącej sprzeciw, że zgłoszenie przedmiotowego znaku towarowego bagatelizuje czy trywializuje postać K. D., w szczególności poprzez zamiar czerpania przez podmiot trzeci, a nie rodzinę zmarłego, komercyjnych korzyści z opatrywania tym nazwiskiem masowych produktów skierowanych do bardzo szerokiej grupy odbiorców. W prawie polskim nie istnieje bezwzględne prawo podmiotowe członków rodziny do komercyjnego wykorzystania nazwiska zmarłego członka tejże rodziny. Ponadto, zdaniem organu, trudno zgodzić się z wnoszącą sprzeciw, że używanie znaku w stosunku do pełnego zakresu wnioskowanej ochrony, a w szczególności w odniesieniu do takich towarów jak: środki do pielęgnacji ciała i włosów, zapachy do wnętrz i samochodów; breloczki, przybory kuchenne i gospodarstwa domowego, bielizna osobista, skarpetki, gry karciane czy usługi prowadzenia punktów sprzedaży za pośrednictwem Internetu w zakresie otwieraczy do butelek, kieliszków i szklanek, skrobaczek do szyb, zabawek, czy akcesoriów dla zwierząt należy uznać za banalizujące, ośmieszające i uwłaczające czci i pamięci o K. D. Nie są to towary, które w jakikolwiek sposób mogłyby uwłaczać pamięci i czci K. D. Urząd nie zgodził się nadto ze stwierdzeniem, że nakładanie zgłoszonego znaku na towary objęte zgłoszeniem mogłoby godzić w dobra osobiste wnoszącej sprzeciw, jako wdowie po K. D., co miałoby się przejawiać w tym, że wnosząca sprzeciw, na skutek udzielenia prawa ochronnego, będzie się stykać z produktami oznaczanymi tym znakiem, i z tego powodu może dojść do naruszenia jej uczuć, które wiązały ją wcześniej ze zmarłym. Z argumentacji wnoszącej sprzeciw wynika bowiem jedynie tyle, iż widzi konflikt w tym, że towary te będą wprowadzane do obrotu przez podmiot, który nie należy do rodziny zmarłego, i w tym upatruje obrazę jej uczuć i pokrzywdzenie rodziny, której jest przedstawicielką. Organ uznał, że z wypowiedzi zawartej w sprzeciwie wynika, że wnosząca sprzeciw upatruje naruszenia czci i pamięci zmarłego a także więzi rodzinnych ze zmarłym nie w samym fakcie, że dojdzie do oznaczania towarów jego imieniem i nazwiskiem lecz w tym, kto będzie miał wyłączne prawo to robić. Wkracza więc w sferę związaną z ustaleniem kto może korzystać, i komu przysługuje pierwszeństwo do skorzystania z takiego uprawnienia. Okoliczność ta w aspekcie dobra osobistego w postaci kultu pamięci zmarłego nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy wnosząca sprzeciw nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby świadczyć o negatywnym podejściu zmarłego do towarów objętych zgłoszeniem. Nie wskazała ona również na żadne okoliczności świadczące o negatywnych kontaktach K. D. ze zgłaszającym, w sensie z klubem, w którym niegdyś grał czy o istnieniu jakiekolwiek innego zdarzenia mogącego świadczyć o istnieniu konfliktu między nimi.

W ocenie UP RP, trudno też uznać za obiektywnie racjonalne i zasadne w kontekście podniesionej w sprzeciwie podstawy prawnej dotyczącej naruszenia dóbr osobistych osób trzecich, argumenty wnoszącej sprzeciw, dotyczące ryzyka wprowadzenia potencjalnych odbiorców tych towarów w błąd co do źródła ich pochodzenia, tj. od zgłaszającego reprezentującego klub sportowy w którym grał K. D. a nie od wnoszącej sprzeciw jako jego byłej żony. Okoliczność ta nie ma bowiem znaczenia, gdyż nie dotyczy żadnej z przesłanek analizowanej podstawy prawnej sprzeciwu. Również, zdaniem organu, kwestie związane z czynami nieuczciwej konkurencji, na które zwraca uwagę wnosząca sprzeciw, nie mogą stanowić skutecznej podstawy sprzeciwu albowiem nie wchodzą one w zakres przedmiotowy podstaw prawnych sprzeciwu określonych w art. 15217 ust 1 p.w.p.

Ponadto organ podkreślił, że zarzut zgłoszenia znaku w złej wierze postawiony przez wnoszącą sprzeciw w oparciu o art. 1291 ust. 1 pkt 6 p.w.p. oraz zarzut sprzeczności z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami spornego oznaczenia w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 7 ustawy p.w.p. nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu, w związku z czym nie odniósł się on do twierdzeń strony, dotyczących okoliczności dotyczących obu wymienionych podstaw prawnych. Wymienione przepisy nie mieszczą się w katalogu podstaw prawnych rozpatrywanych w ramach sprzeciwu w związku z czym podlegają one ocenie w ramach odrębnego postępowania.

Na powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 2022 roku B. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 1321 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej, w zw. z art. 23 i 24 k.c.,

2) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.a.") polegające w szczególności na braku wyczerpującego zbadania sprawy, pominięciu szeregu istotnych okoliczności sprawy oraz brak prawidłowej oceny materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

3) przepisów postępowania, tj. art. 107 §3 k.p.a. polegające w szczególności na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Z kolei zarówno Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę, jak i uczestnik postępowania w swym piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2023 roku, wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Przy czym, w myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwana "p.p.s.a."), w ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja, mocą której organ rozstrzygnął o oddaleniu sprzeciwu wniesionego przez skarżącą wobec zgłoszenia przez [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] znaku towarowego słownego [...], przeznaczonego do oznaczania szerokiego wachlarza towarów i usług w klasach 3, 9, 14,16, 18, 21, 22, 24, 25, 28, 32, 35, 39, 41, 43 i 44 Międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług (tzw. Klasyfikacji nicejskiej).

Co istotne, podstawę prawną wniesionego przez skarżącą sprzeciwu stanowił art. 1321 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej, zgodnie z którym nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, którego używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Skarżąca podkreśliła bowiem, iż jest byłą żoną K. D. i do dnia jego śmierci tj. do [...] września 1989 r., pozostawała z nim w związku małżeńskim a zatem, jako żonie zmarłego czyli osobie najbliższej, przysługuje jej prawo do ochrony dóbr osobistych, obejmujących między innymi pamięć, cześć oraz kultywowanie roli i zasług K. D. w historii polskiego sportu. Z kolei z tym stanowiskiem nie zgodziła się [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], podkreślając, że dokonanie na jej rzecz rejestracji spornego oznaczenia, nie stanowi obrazy dla pamięci po K. D., jak również nie może być uznane za przejaw braku szacunku wobec zmarłego. Zaznaczyła, że planowane wykorzystywanie przez nią wspomnianego oznaczenia, jako znaku towarowego ma na celu uczczenie i upamiętnienie osiągnięć sportowych K. D. i przedstawia go w jednoznacznie pozytywnym świetle, przyczyniając się tym samym do rozpowszechniania jego dobrego imienia i kultywowania pamięci o nim i jego osiągnięciach.

I to ostatnie stanowisko podzielił Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, oddalając sprzeciw wniesiony przez skarżącą.

Podkreślenia przy tym wymaga, że organ zawężył zakres rozpoznania sprzeciwu wyłącznie do oceny, w ramach ujętej w nim podstawy prawnej, tj. art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p., czy doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci kultu pamięci osoby zmarłej. Organ uznał bowiem, że prawo do imienia i nazwiska K. D. nie jest prawem osobistym wnoszącej sprzeciw, gdyż są to dobra osobiste należące niegdyś do jej zmarłego męża a zatem, ze swojej istoty, wygasły razem z jego śmiercią. W tym też zakresie Sąd podziela stanowisko UP RP, bowiem dobra osobiste są tak ściśle związane z osobą człowieka, którego dotyczą, że razem z nim powstają, wygasają i nie mogą przechodzić na inne osoby (p. wyrok SN z 13.12.1976 r., I CR 439/76, niepubl.). Z tej przyczyny są niezbywalne (zob. wyrok SA w Lublinie z 5.04.1991 r., I ACr 50/91, OSA 1991/3, poz. 15) i niedziedziczne. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że samemu pojęciu dóbr osobistych odpowiada kategoria praw do tych dóbr. Inaczej mówiąc, poszczególne dobra osobiste to przedmioty odpowiednich praw. Są to prawa niemajątkowe i tak ściśle związane z podmiotem, że razem z nim powstają i wygasają oraz nie mogą przechodzić na inne osoby, w tym spadkobierców. Tym samym prawa do dóbr osobistych i, co istotne, roszczenia wynikające z ich naruszenia gasną wraz ze śmiercią osoby uprawnionej. W konsekwencji, nie mogło dojść do naruszenia praw osobistych skarżącej w postaci prawa do nazwiska D., poprzez rejestrację spornego znaku towarowego, skoro skarżąca takim nazwiskiem aktualnie się nie posługuje. Do takiegoż naruszenia mogłoby bowiem potencjalnie dojść wyłącznie w sytuacji, w której skarżąca nadal posługiwałaby się tymże nazwiskiem. Tymczasem, jak celnie zauważył organ, skarżąca obecnie posługuje się nazwiskiem M. a sama okoliczność zmiany nazwiska, choć jest irrelewantna w obszarze relacji rodzinnych, to jednak skutkuje wyłączeniem ochrony nazwiska D., jako własnego dobra osobistego skarżącej, na podstawie przepisów art. 23 i 24 k.c. Warto bowiem podkreślić, że sam art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie wymienia żadnych konkretnych praw osobistych i majątkowych, które mogą zostać naruszone przez rejestrację znaku towarowego. Jednakże, wśród nich niewątpliwe są prawa do dóbr osobistych ujętych w art. 23 k.c. takich jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Co istotne, w art. 23 k.c. ustawodawca poprzestał na egzemplifikacji wybranych dóbr oraz na potwierdzeniu pozostawania wszystkich dóbr osobistych człowieka pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Wśród dóbr bez wątpienia istniejących, lecz niewskazanych w tym przepisie, należy wymienić kult pamięci osoby zmarłej, zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem orzecznictwa (tak Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z dnia 12 lipca 1968 r., I CR 252/68, Legalis numer 13606 i z dnia 13 lipca 1977 r., I CR 234/77, Legalis numer 20217). Wynika z niego dla bliskiej osoby zmarłego uprawnienie służące ochronie jej sfery uczuciowej, w tym ochronę czci i prywatności zmarłej osoby w zakresie, w jakim godzi to w uczucia osób najbliższych. Ta sfera oddziaływania powoduje, że nie chodzi tu o naruszenie dóbr osobistych zmarłego, ale jego bliskich, których odrębnym i samoistnym prawem podmiotowym jest pamięć po zmarłym i niezakłócone przeżywanie żałoby. Chodzi tu więc o odrębne, "własne" dobro osobiste osoby żyjącej. Jego podstawę stanowi stosunek bliskości określony przede wszystkim przez więzi rodzinne, łączące daną osobę ze zmarłym (tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 6 kwietnia 2004 r., I CK 484/03, OSNC z 2005 r. Nr 4, poz. 69 i z dnia 24 lutego 2004 roku, III CK 329/02, OSNC z 2005 r. Nr 3, poz. 48).

I na to też dobro osobiste, jakim jest kult pamięci osoby zmarłej, przynależne żyjącym i bliskim zmarłego, powołała się także w swym sprzeciwie skarżąca, jako była żona K. D., pozostająca z nim, do dnia jego śmierci, w związku małżeńskim. Organ uznał natomiast, że używanie spornego znaku towarowego, przez klub piłkarski, w barwach którego grał K. D., nie będzie odbierane z perspektywy zakresu wnioskowanej ochrony, a więc przez szeroki krąg odbiorców, jako naruszenie czci, czy pamięci po osobie zmarłej. Zdaniem Urzędu Patentowego RP niewątpliwe dorobek piłkarski K. D. jest związany z tym klubem sportowym, dlatego używanie przez ten podmiot zgłoszonego znaku nie stanowi zagrożenia dla kultu pamięci zmarłego K. D. Organ podkreślił ponadto, że ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, jak też wyjaśnień [...] S.A., wynika jednoznacznie, że używanie zgłoszonego znaku dotyczy sfery związanej z dorobkiem piłkarskim tego wyjątkowego w historii [...] zawodnika. Urząd Patentowy nie podzielił nadto stanowiska wnoszącej sprzeciw, że zgłoszenie przedmiotowego znaku towarowego bagatelizuje, czy trywializuje postać K. D. poprzez zamiar czerpania komercyjnych korzyści z opatrywania tym nazwiskiem masowych produktów skierowanych do bardzo szerokiej grupy odbiorców. Organ nie zgodził się także z wnoszącą sprzeciw, że używanie ww. znaków w stosunku do pełnego zakresu wnioskowanej ochrony, a w szczególności w odniesieniu do takich towarów jak: środki do pielęgnacji ciała i włosów, zapachy do wnętrz i samochodów; breloczki, przybory kuchenne i gospodarstwa domowego, bielizna osobista, skarpetki, gry karciane czy usługi prowadzenia punktów sprzedaży za pośrednictwem Internetu w zakresie otwieraczy do butelek, kieliszków i szklanek, skrobaczek do szyb, zabawek, czy akcesoriów dla zwierząt należy uznać za banalizujące, ośmieszające i uwłaczające czci i pamięci o K. D. W ocenie organu nie są to towary, które w jakikolwiek sposób mogłyby uwłaczać pamięci i czci K. D.

Zdaniem Sądu jednakże, uzasadnienie skarżonej decyzji, w tym zakresie, nie spełnia wymogu z art. 107 § 3 k.p.a., w myśl którego elementem koniecznym uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W realiach niniejszej sprawy warunki te nie zostały, w ocenie Sądu, spełnione. Nie jest bowiem wiadomym, dlaczego, zdaniem Organu, za niezasadny uznał on, podniesiony w sprzeciwie zarzut, iż zgłoszenie spornego znaku towarowego może prowadzić do bagatelizacji, tudzież trywializacji postaci K. D., poprzez zamiar czerpania komercyjnych korzyści z opatrywania tym nazwiskiem masowych produktów skierowanych do bardzo szerokiej grupy odbiorców - a w szczególności w odniesieniu do takich towarów jak: środki do pielęgnacji ciała i włosów, zapachy do wnętrz i samochodów; breloczki, przybory kuchenne i gospodarstwa domowego, bielizna osobista, skarpetki, gry karciane czy usługi prowadzenia punktów sprzedaży za pośrednictwem Internetu w zakresie otwieraczy do butelek, kieliszków i szklanek, skrobaczek do szyb, zabawek, co powodować będzie, po stronie skarżącej, jako wdowy po K. D., naruszenie jej uczuć, które wiązały ją wcześniej ze zmarłym a w konsekwencji naruszenia prawa do pamięci i czci po nim. Organ stwierdza bowiem jedynie, że nie są to towary, które w jakikolwiek sposób mogłyby uwłaczać pamięci i czci K. D., jednakże swojego stanowiska w żaden sposób nie uzasadnia. Takie stanowisko należy zatem uznać za dowolne i w sumie arbitralne, skoro nie stoi za nim żadne wyjaśnienie ze strony UP RP, pozwalające na zapoznanie się z przesłankami toku rozumowania organu w tym zakresie. Tymczasem przypomnienia wymaga, że z odrębnego dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej, wynika dla bliskich tejże osoby, uprawnienie służące właśnie ochronie ich sfery uczuciowej. Oznacza to, że ocenie, w tym kontekście, winno podlegać przez organ, czy wnioskowana rejestracja może godzić w uczucia skarżącej, jako wdowy, czyli jednej z osób najbliższych K. D., w tym chociażby poprzez przedstawienie zmarłego w bagatelizującym jego piłkarski dorobek ujęciu z uwagi na sygnowanie spornym znakiem przykładowo wymienionych w sprzeciwie towarów. Jednocześnie, w ocenie Sądu, wbrew zaprezentowanemu w skarżonej decyzji stanowisku, nie sposób oczekiwać, aby wnosząca sprzeciw miała enumeratywnie i szczegółowo wykazywać okoliczności, które mogłyby świadczyć o negatywnym podejściu zmarłego do towarów objętych zgłoszeniem. Kwestia ta jest bowiem irrelewantna dla oceny, czy skarżąca, jako wdowa po K. D., mając kontakt z produktami oznaczanymi spornym znakiem, może, z tego powodu odczuwać dyskomfort w stopniu prowadzącym do naruszenia jej uczuć, które wiązały ją wcześniej ze zmarłym. Jak już wcześniej wielokrotnie zaznaczono, kult pamięci po osobie zmarłej stanowi odrębne dobro osobiste jego bliskich, mające im umożliwić niezakłócone pielęgnowanie pamięci po zmarłym i przeżywanie żałoby. I w tym też kontekście – czyli sfery uczuciowej skarżącej - Urząd Patentowy RP, winien dokonać oceny, czy doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci prawa do kultu po zmarłym K. D. Błędnie przy tym organ zarzuca skarżącej, że jej subiektywne odczucia nie zostały przez nią w sprzeciwie zobiektywizowane. Nie sposób bowiem oczekiwać od osoby bliskiej, aby swe własne, z natury rzeczy właśnie subiektywne uczucia związane z kultywowaniem pamięci po osobie zmarłej, miała przedstawiać w sposób zobiektywizowany. Wręcz odwrotnie, to właśnie subiektywne odczucia skarżącej, wskazane przez nią w sprzeciwie, Urząd Patentowy winien poddać analizie poprzez pryzmat pewnego obiektywnego wzorca prawa do czci i kultu osoby zmarłej, w naturalny sposób wynikającego z kontekstu społecznego i kulturowego. Nie oznacza to bynajmniej, że organ winien swe badanie ukierunkować na ocenę, jak uzyskanie przez [...] S. A. prawa do spornego znaku, będzie odbierane poprzez ogół społeczeństwa. Kwestia ta pozostaje bez znaczenia w realiach przedmiotowej sprawy. Nieistotna jest zatem podnoszona przez UP RP kwestia braku wskazania przez skarżącą okoliczności świadczących o negatywnych kontaktach czy też konfliktach pomiędzy K. D. a zgłaszającym. Zobiektywizowanie oceny dokonywanej przez organ winno bowiem polegać na przeniesieniu konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, w tym sformułowanych przez skarżącą zarzutów odnośnie naruszenia przez rejestrację spornego znaku, jej subiektywnych uczuć w sferze prawa do kultu i czci po zmarłym mężu, na modelowe ujęcie korelacji pomiędzy tymże dobrem osobistym przysługującym bliskim osoby zmarłej z jednej strony a skutkami w tym obszarze rejestracji znaków towarowych, opartych na nazwisku, pseudonimie lub w inny sposób nawiązujących do tejże osoby zmarłej, także poprzez pryzmat konkretnych towarów, do sygnowania których będzie służyć zgłaszany znak towarowy. Takiej oceny tymczasem w skarżonej decyzji zabrakło. Organ natomiast koncentruje się na kwestiach w istocie obojętnych dla oceny przesłanek zasadności wniesionego przez skarżącą sprzeciwu, jak chociażby próbach zdefiniowania kontekstu użycia przez [...] S.A. spornego znaku, w celu upamiętnienia dorobku piłkarskiego K. D., jako wyjątkowego w historii klubu [...] zawodnika. Oczywistym jest bowiem, że K. D., jako wybitny i powszechnie rozpoznawany w naszym kraju piłkarz, niewątpliwie w obszarze rozgrywek ligowych kojarzony jest właśnie z [...], z którą święcił do dziś pamiętane przez kibiców sukcesy. Tym samym naturalnym jest, że to właśnie [...], podejmuje szereg zasługujących na uznanie i szacunek działań, służących upamiętnieniu K. D. Jednakże pamiętać musimy, że rolą znaku towarowego, na używanie którego [...] uzyskała w drodze rejestracji w UP RP monopol, nie jest podtrzymywanie pamięci po K. D., czy upowszechnianie wiedzy o nim i jego wybitnych osiągnięciach sportowych. Znak towarowy służy do odróżnienia towarów pochodzących od różnych przedsiębiorców. Towary oznaczone określonym znakiem są takiego samego pochodzenia, jeżeli pochodzą od właściciela, który umieszcza na nich znak i z takim znakiem wprowadza je do obrotu. Znak towarowy zatem informuje kupujących o tożsamości pochodzenia towaru, wskazuje, że dane towary pochodzą z tego samego źródła. Dzięki temu konsumenci są w stanie identyfikować towary z danym przedsiębiorcą i nie pomylą ich z podobnymi towarami pochodzącymi od innych przedsiębiorców. Jednocześnie znak towarowy pełni funkcję jakościową, dając konsumentom gwarancję, że towary sygnowane danym znakiem będą tej samej jakości co kupione wcześniej. Pełni też funkcję reklamową, zachęcającą potencjalnych klientów do kupna towarów oznaczanych danym znakiem. Dzięki reklamie znak zapada w świadomości i pamięci konsumentów i odwrotnie, uznany znak wzmacnia reklamę. Ponadto znak towarowy buduje wizerunek firmy, wzbogaca jej potencjał, gdy osiągnie znaczną wartość majątkową. Co więcej, po zastrzeżeniu znaku towarowego skutecznie można przeciwdziałać naruszeniom prawa do znaku przez innych przedsiębiorców, którzy zechcą używać tożsamych lub zbliżonych oznaczeń. Wystarczy wówczas powołać się na swoje prawo do znaku, co ułatwia np. rozstrzygnięcie sporu przed sądem (p. Kondrat Mariusz (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz WKP 2021).

I taką też rolę znaku towarowego organ winien przyjąć przy ocenie zarzutów skarżącej, dotyczących naruszenia jej sfery uczuciowej wynikającej z osobistej więzi ze zmarłym K. D., poprzez rejestrację spornego oznaczenia w stosunku do enumeratywnie wymienionych towarów a nie działań podejmowanych przez uczestnika postępowania w obszarze inicjatyw mających na celu uczczenie i upamiętnienie K. D. Są one bowiem zgoła czymś innym, niż sygnowanie określonych produktów spornym znakiem a tym samym jego skomercjalizowanie. Co więcej, pamiętać należy, że znak towarowy może być przedmiotem sprzedaży czy też udzielenia licencji. Bez względu zatem na istnienie, tudzież nie, w ogóle prawdopodobieństwa takiego zdarzenia na gruncie niniejszej sprawy, istotnym, jest, że badanie zasadności sprzeciwu skarżącej musi uwzględniać tą wspomnianą powyżej rolę znaku towarowego w obrocie gospodarczym a nie przypisaną mu przez uczestnika postępowania odmienną rolę, polegającą na upamiętnianiu K. D. Skarżąca dopatruje się bowiem naruszenia jej praw osobistych poprzez opatrywanie spornym znakiem określonych produktów a nie poprzez podejmowanie przez [...] inicjatyw, przypominjących postać K. D. I to skutki sygnowania wskazanych we wniosku przez uczestnika towarów, spornym znakiem, winno podlegać ocenie UP RP, w kontekście zaistnienia ryzyka naruszenia dobra osobistego skarżącej w postaci prawa do czci i kultu po mężu. Nie jest wystarczającym jedynie zakomunikowanie przez organ swego stanowiska w tym zakresie bez wyjaśnienia przesłanek, które za nim stały. Samo przekonanie organu o prawidłowości swej oceny nie zwalnia go bowiem od zrozumiałego przedstawienia motywów swojego rozstrzygnięcia, tak, aby uzasadnienie decyzji administracyjnej, realizowało, wyrażony w art. 11 k.p.a., obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie orzekającym uznał, że wspomniane naruszenie prawa procesowego we wskazanym wyżej zakresie uzasadnia, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji. Powyższe oznacza, że Urząd Patentowy RP zobowiązany będzie dokonać ponownie oceny zasadności sprzeciwu, z uwzględnieniem wytycznych Sądu.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 sentencji orzeczenia. O kosztach (punkt 2 sentencji) Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.