Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 512/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 roku sprawy ze skargi "C" Sp. z o.o. w W. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 26 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 maja 2023 roku Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy [...] z 18 listopada 2022 r. w sprawie określenia kwoty do zwrotu w wysokości [...] zł w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości dotyczącej udzielenia zamówień w trybie zasady konkurencyjności na przeprowadzenie szkoleń z naruszeniem zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Strona złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 .Celem Projektu było podniesienie poziomu aktywności zawodowej oraz zdolności do zatrudnienia w grupie 120 osób powyżej 29 roku życia defaworyzowanych na rynku pracy bezrobotnych, poszukujących pracy i biernych zawodowo, zamieszkujących wybrane gminy wiejskie subregionu p. , poprzez objęcie ich kompleksowym programem wsparcia, odpowiadającym na zidentyfikowane trudności i bariery, jakie napotykają w wejściu i utrzymaniu się na rynku pracy.

Okres realizacji projektu określono od 1 września 2018 r. do 31 grudnia 2019 r.

Projekt realizowany był w partnerstwie z T. Ż., prowadzącym do 1 marca 2022 r. działalność gospodarczą T. Ż. I. , [...], [...], NIP: [...], Regon: [...].

W ramach wsparcia beneficjent wraz z I. zaplanował realizację 5. zadań:

Zadanie 1 - Identyfikacja potrzeb uczestników projektu (realizowane przez Partnera),

Zadanie 2 - Poradnictwo zawodowe (realizowane przez partnera),

Zadanie 3 - Pośrednictwo pracy (realizowane przez partnera),

Zadanie 4 - Zindywidualizowane wsparcie szkoleniowe (realizowane przez beneficjenta),

Zadanie 5 - Rozwój doświadczenia zawodowego uczestników projektu - staże zawodowe (realizowane przez beneficjenta).

Zgodnie z umową łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych projektu wynosiła [...] zł, beneficjent miał prawo do dofinansowania w wysokości [...] zł, w tym:

ze środków europejskich w wysokości [...] zł, co stanowiło 85% wydatków kwalifikowalnych projektu,

ze środków dotacji celowej w wysokości [...] zł, co stanowiło nie więcej niż 10% wydatków kwalifikowalnych projektu.

Wkład własny beneficjenta wynosić miał [...] zł (nie mniej niż 5% wydatków kwalifikowanych projektu) ze środków prywatnych.

W ramach Projektu C. sp. z o.o. przeprowadziła siedem postępowań w trybie zasady konkurencyjności na realizację szkoleń zawodowych. W dniach od 9 września 2020 r. do 6 października 2020 r., WUP przeprowadził kontrolę planową Projektu, a w związku w wykryciem nieprawidłowości w udzielonym przez beneficjenta zamówieniu, zespół kontrolny WUP zweryfikował wszystkie postępowania udzielone przez Spółkę w trybie zasady konkurencyjności.

Stwierdzono nieprawidłowości polegające na udzieleniu przez beneficjenta sześciu zamówień, w trybie zasady konkurencyjności na przeprowadzenie szkoleń zawodowych pt. "Pracownik ds. rachunkowości i księgowości" "Kasjer-sprzedawca z obsługą kasy fiskalnej i terminali płatniczych oraz obsługą komputera" oraz "Asystent osoby niesamodzielnej" wykonawcy - I.C. sp. z o.o., z naruszeniem zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Wobec powyższego w informacji pokontrolnej WUP poinformował beneficjenta o nałożeniu korekty finansowej w ramach zatwierdzonego wniosku o płatność, dalej jako WoP, nr [...] w wysokości [...] zł, w tym [...] zł kosztów bezpośrednich oraz [...] zł kosztów pośrednich (dofinansowania) oraz o uznaniu za niekwalifikowalne, w ramach niezatwierdzonego WoP nr [...], kosztów bezpośrednich w łącznej wysokości [...] zł, stanowiących w całości dofinansowanie, a także obniżeniu wysokości kosztów pośrednich o [...] zł, w tym [...] zł z dofinansowania oraz [...] zł w ramach wkładu własnego.

Beneficjent złożył zastrzeżenia do informacji pokontrolnej, a organ podtrzymał swoje ustalenia i wnioski w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości oraz nałożenia korekty finansowej. W toku postępowania strona złożyła wnioski dowodowe o przesłuchanie pracowników Sp. C. C. K., A. C., A. Ł., N. O. oraz W. Ż. - Prezes zarządu I. na okoliczności związane ze współpracą obu firm i wzajemnych powiązań. Wnioski strony zostały uwzględnione,

Decyzją Wojewódzkiego Urzędu Pracy [...] z dnia 18 listopada 20222, o nr [...] określono spółce C. do zwrotu kwotę [...]zł stanowiącą kwotę wydatków związanych z naruszeniami ujawnionymi podczas kontroli dotyczącą udzielenia zamówień w trybie zasady konkurencyjności na przeprowadzenie szkoleń z naruszeniem zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Określono terminy naliczania odsetek w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W dniu 28 grudnia 2022 r. strona złożyła odwołanie. W odwołaniu strona zarzuciła organom błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie ,że spółka C. posiadała wiedzę o powiązaniach osobistych pomiędzy partnerem projektu, a wyłonionym wykonawcą , co w konsekwencji spowodowało oparcie decyzji na przypuszczeniach. Zarzucono również naruszenie zasady przekonywania i praworządności oraz błędnej interpretacji art. 24 Dyrektywy 2014/24/EU .W tym ostatnim zarzucie podkreślono, że organ dokonał wykładni rozszerzającej tego przepisu i błędnie uznał, że należy badać istnienie konfliktu interesów pomiędzy wszystkimi partnerami projektu.

Decyzją z dnia 26 maja 2023 r. organ odwoławczy tj. Zarząd Województwa na podst. art. 61 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 12 pkt 2 w z\v. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ,art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ,art. 54 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa , § 18 ust. 4 i ust. 5 Porozumienia dotyczącego powierzenia realizacji Działania 6.1 Aktywizacja Zawodowa osób bezrobotnych i poszukujących pracy - projekty pozakonkursowe realizowane przez PSZ" i Działania 6.2 ,,Aktywizacja zawodowa w ramach Osi priorytetowej 6 "Rynek pracy" oraz Działania 7.1 ".Aktywna integracja w ramach Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne" Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020, dalej jako Porozumienie, stanowiącego załącznik nr 1 do Uchwały nr 3060/2016 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z 29 grudnia 2016 r. ze zm. w sprawie powierzenia Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy [...] funkcji Instytucji Pośredniczącej dla Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020, w zakresie realizacji Osi priorytetowej 6 "Rynek pracy" - Działanie 6.1 "Aktywizują zawodowa osób bezrobotnych i poszukujących pracy - projekty pozakonkursowe realizowane przez PSZ" oraz Działanie 6.2 ,Aktywizacja zawodowa" i Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne" - Działanie 7.1 Aktywna integracja" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ Odwoławczy podzielił stanowisko organu I Instancji w zakresie naruszenia procedur i stwierdzonej nieprawidłowości. Podkreślono, że dla oceny prawidłowości przeprowadzanych w ramach projektu postępowań o udzielenie zamówienia należy stosować wersję wytycznych obowiązującą w dniu wszczęcia danego postępowania. Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji stwierdził, że nieprawidłowości dot. nast. postępowań.

"Pracownik ds. rachunkowości i księgowości" w oparciu o zapytanie ofertowe nr [...] ogłoszone w Bazie Konkurencyjności 25 stycznia 2019 r.,

"Pracownik ds. rachunkowości i księgowości" w oparciu o zapytanie ofertowe nr [...] ogłoszone w Bazie Konkurencyjności 22 marca 2019 r.,

,,Kasjer-sprzedawca z obsługą kasy fiskalnej i terminali płatniczych oraz obsługą komputera" w oparciu o zapytanie ofertowe nr [...] ogłoszone w Bazie Konkurencyjności 3 kwietnia 2019 r.

,,Kasjer-sprzedawca z obsługą kasy fiskalnej i terminali płatniczych oraz obsługą komputera" w oparciu o zapytanie ofertowe nr [...] ogłoszone w Bazie Konkurencyjności 16 maja 2019 r.,

"Asystent osoby niesamodzielnej" w oparciu o zapytanie ofertowe nr [...] ogłoszone w Bazie Konkurencyjności 5 listopada 2019 r.,

".Pracownik ds. rachunkowości i księgowości" w oparciu o zapytanie ofertowe nr [...] ogłoszone w Bazie Konkurencyjności 26 listopada 2019 r.

Organ II instancji podzielił stanowisko Wup, że istniały powiązania osobiste pomiędzy W. Ż. pełniącą funkcję Prezesa I.C. sp z o.o , której beneficjent udzielił 6 zamówień w ramach projektu, a T. Ż. - partnerem w projekcie. Sama W. Ż. przesłuchana w charakterze świadka zeznała ,że T. Ż. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą I. jest jej synem.

Zwrócono uwagę, że T. Ż. nie tylko był powiązany osobiście z prezesem I.C. sp. z o.o. - W. Ż., ale był również aktywnie zaangażowany w działania na rzecz I.C. sp. z o.o. We wniosku o dofinansowanie projektu nr [...] pt. Aktywni-Zatrudnieni-Na Wielkopolskim Rynku Pracy,realizowanego przez I.C. sp. z o.o. w partnerstwie ze spółką C. T. Ż. wskazany był jako jedyna osoba do kontaktu w sprawach projektu. T. Ż. w ww. wniosku widnieje jest jako specjalista ds. finansów i rozliczeń w I.C. sp. z o.o. wraz z adresem e-mail: [...]. Podpisy T. Ż. znajdują się pod wieloma dokumentami rachunkowymi składanymi przez I.C. sp. z o.o. w ramach projektu nr [...] Ponadto w ogólnodostępnej Bazie Konkurencyjności T. Ż. widnieje jako jedyna osoba wskazana do kontaktu w sprawie ofert, których zamawiającym była I.C. sp. z o.o., w tym w projekcie nr [...], m.in. I tak :

-w zapytaniu ofertowym nr [...] dotyczącym realizacji usługi szkolenia zawodowego pn. "Pracownik biurowy z obsługą komputera E CCC' wraz z przeprowadzeniem egzaminów zawodowych data publikacji: 26 grudnia 2018 r. (adres e-mail, na który należało wysłać ofertę oraz kierować pytania w kwestii merytorycznej - [...]),

-w zapytaniu ofertowym nr [...] dotyczącym realizacji usługi szkolenia zawodowego pn. "Pracownik rachunkowości i księgowości" wraz z przeprowadzeniem egzaminów zawodowych - data publikacji: 8 kwietnia 2019 r. (adres e-mail, na który należało wysłać ofertę [...]; adres e-mail, na który można było kierować pytania w kwestii merytorycznej - [...]),

-w zapytaniu ofertowym nr [...] dotyczącym realizacji usługi szkolenia zawodowego pn. "Kucharz" - data publikacji: 10 lipca 2019 r. (adres e-mail, na który można było kierować pytania w kwestii merytorycznej - [...]),

-w zapytaniu ofertowym nr [...] dotyczącym realizacji usługi szkolenia zawodowego pn. "Pracownik rachunkowości i księgowości" wraz z przeprowadzeniem egzaminów zawodowych - data publikacji: 31 sierpnia 2019 r. (adres e-mail, na który można było kierować pytania w kwestii merytorycznej - [...],

-w zapytaniu ofertowym nr [...] dotyczącym realizacji usługi szkolenia zawodowego pn. "Specjalista ds. logistyki"- data publikacji: 17 października 2019 r. (adres e-mail, na który można było kierować pytania w kwestii merytorycznej - [...].

W toku postępowania odwoławczego ustalono też ,że zgodnie z aktem notarialnym (repertorium A numer [...]) z 15 grudnia 2014 r . wspólnikami I.C. sp. z o.o. zostali W. Ż. posiadająca 95 udziałów i T. Ż. posiadający 5 udziałów. Organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie samo posiadanie przez T. Ż. 5% udziałów I. sp. z o.o. nie narusza wprost Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, biorąc jednak pod uwagę pokrewieństwo z W. Ż. oraz jego pracę i zaangażowanie na rzecz I.C. sp. z o.o. świadczy o działaniu nie tylko na korzyść matki , ale także na swoją.

W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze szczegółową wiedzę T. Ż. jako partnera na temat realizacji projektu oraz wykazane powyżej jego powiązania z I.C. sp. z o.o., której prezesem jest jego matka, a której sam jest współwłaścicielem i która jednocześnie mieści się w tym samym lokalu co biuro projektu oraz w imieniu której T. Ż. działał w ramach innych projektów w ramach tego samego konkursu WRPO bez wątpienia stanowiło podstawę do wykluczenia I.C. sp. z o.o. z grona podmiotów dopuszczonych przez beneficjenta do składania ofert w ramach projektu.

W konsekwencji organ przyjął, że beneficjent mógł działać na korzyść I.C. sp. z o.o. również ze względu na sformalizowaną wcześniejszą współpracę w ww. projektach, doprowadzając tym samym do wystąpienia sytuacji konfliktu interesów, o którym mowa w sekcji 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Uznano też w zaskarżonej decyzji ,że biorąc pod uwagę szereg powiązań, nie ma wątpliwości, że I. C. sp. z o.o., mogła posiadać wgląd w istotne informacje na temat projektu i tym samym mogła mieć wiedzę na temat wszystkich istotnych okoliczności, kształtujących postępowanie o udzielenie zamówienia, w szczególności w zakresie kwoty środków jakie przewidział beneficjent na szkolenia lub na jakie szkolenia w ramach projektu jest zapotrzebowanie ze strony uczestników, jeszcze przed wszczęciem procedur . Posiadanie wiedzy w tym zakresie miało istotne znaczenie w procesie przygotowania oferty i kalkulowania jej ceny oraz bezspornie stanowi to o uprzywilejowanej pozycji wobec innych potencjalnych oferentów usług. Zdaniem organu odwoławczego T. Ż. już na etapie realizowanych przez siebie zadań w projekcie, mógł identyfikować potrzeby uczestników projektu w taki sposób, aby tematycznie odpowiadały one realizowanym przez I.C. sp. z o.o. szkoleniom. Podkreślono w uzasadnieniu ,że zarówno zapisy umowy, jak i Wytycznych kwalifikowalności wprost wskazują, iż zobowiązania beneficjenta wynikające z umowy stosuje się odpowiednio do partnera, który w stosunku do WUP wykonuje je za pośrednictwem beneficjenta.

W ocenie organu personel spółki miał świadomość, że konflikt interesów może dotyczyć wszystkich podmiotów uczestniczących w realizacji Projektu oraz osób wykonujących czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, mogących mieć wpływ na jego wynik, w tym partnera projektu, co wynika ze złożonych przez C. K., A. Ł. ,A. C. i N. O. zeznań.

Zdaniem organu odwoławczego uwagę beneficjenta powinny zwrócić już zbieżność nazwisk, a także taki sam adres biura projektu, jak i siedziby I.C. sp. z o.o., zwłaszcza że większość ofert jakie wpłynęły od I.C. sp. z o.o. na realizację szkoleń w ramach Projektu została wysłanych z adresu e-mail: [...], któremu przypisana została nazwa kontaktu: "Projekty I." odwołująca się do nazwy firmy prowadzonej przez T. Ż..Zwrócono też uwagę , że spółka znała I.C. sp. z o.o. jako partnera w innych projektach, realizowanych w jednakowym czasie i była w posiadaniu szeregu dokumentów świadczących o tym, iż T. Ż. jest aktywnie zaangażowany w realizację innych projektów z ramienia I.C. sp. z o.o.

Organ odwoławczy podzielił zdanie organu I Instancji, że W. Ż. miała wiedzę o tym, że T. Ż. jest partnerem w projekcie, co wynika wprost z potwierdzenia przez nią odbioru dokumentu Rozeznanie rynku nr [...] z 4 grudnia 2018 r., na realizację wynajmu sali komputerowej na spotkania grupowe z uczestnikami Projektu, w którym to wymieniona jest nazwa oraz numer projektu, a jako zamawiający wskazany jest jej syn.Ponadto I.C. sp. z o.o. była beneficjentem innych projektów w ramach WRPO i jako beneficjent doskonale znała Wytyczne w zakresie kwalifikowalności, a także wielokrotnie była zamawiającym, przeprowadzającym wybór wykonawców w trybie zasady konkurencyjności. Zdaniem organu odwoławczego I.C. sp. z o.o. była świadoma swoich powiązań osobistych z I. jako partnerem projektu, a także tego, iż jej udział w postępowaniu jako wykonawcy szkoleń stanowi naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności.

Wobec stwierdzenia naruszenia dotyczącego wystąpienia konfliktu interesów wpływającego na wyniki postępowań o udzielenie zamówienia, jak i niedochowania warunków i procedur postępowania o udzielenie zamówienia, na podstawie pkt 12 podrozdziału 6.5 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, zasadnym było nałożenie na beneficjenta korekty finansowej .

Zastosowanie stawki procentowej na poziomie 100% wynikało ze stwierdzonej nieprawidłowości, która wpisuje się wprost w kategorię nieprawidłowości indywidualnej wskazanej w poz. 10 - Konflikt interesów, załącznika do Rozporządzenia w sprawie korekt, gdzie wysokość stawki procentowej określona została na poziomie 100%, bez możliwości jej obniżenia. Z kolei wystąpienie szkody w budżecie Unii Europejskiej w wyniku takiego działania lub zaniechania podmiotu, które wiąże się z naruszeniem prawa krajowego lub unijnego jest nieprawidłowością w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego i skutkuje zastosowaniem korekty.

Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, że określona przez Dyrektora WUP w decyzji kwota do zwrotu, tj. [...] zł wraz z odsetkami naliczanymi jak dla zaległości podatkowych, została określona prawidłowo i odpowiada wartości wykorzystanego z naruszeniem procedur i niezwróconego dofinansowania, co stanowi nieprawidłowość w projekcie.

Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, naruszenie zasady przekonywania i praworządności oraz wydanie decyzji administracyjnej, która podważa zaufanie do władzy publicznej, błędne ustalenie stanu faktycznego z pominięciem jego istotnej części ,a mianowicie zeznań świadków , z których w sposób jednoznaczny wynika ,że spółka C. nie posiadała wiedzy na temat osobistych powiązań między partnerem projektu ,a wyłonionym wykonawcą ,podczas gdy wszechstronna analiza materiału dowodowego spowodowałaby ustalenia odmienne. W konsekwencji spowodowało to, że decyzja oparta została na przypuszczeniach, a nie na przeprowadzonych dowodach. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego tj. Art. 24 dyrektywy 214/24/EU oraz pkt 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju regionalnego ,Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 poprzez dokonanie wykładni rozszerzającej polegającej na uznaniu, że badanie istnienia konfliktu interesów winno mieć miejsce pomiędzy wszystkimi partnerami projektu w sytuacji, gdy należy przyjąć ,iż badanie konfliktu interesów ma na celu wykluczenie sytuacji , w której powiązania kapitałowe lub osobowe mają wpływ na wybór wykonawcy , a zatem winno się weryfikować faktyczny wpływ tj. w kontekście zadań powierzonych do realizacji w ramach podziału dokonanego w umowie o partnerstwie i innych okoliczności zaistniałych w konkretnym stanie faktycznym , co zresztą jest zgodnie z definicją beneficjenta obowiązującą w Wytycznych. W ocenie skarżącego naruszono również art.207 ust.1 pkt 2-3 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne uznanie, że doszło do nieuzasadnionego wykorzystania środków przeznaczonych na finansowanie budżetu UE.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 -o finansach publicznych (Dz.U. z 2022,poz.1634 zer zm , u.f.p) środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.

Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. – co wynika z art. 6 ust. 1 u.f.p. - stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.).

Z kolei, z art. 26 ust. 1 ustawy wdrożeniowej tj . ustawy z dnia 11 lipca 2014 r – o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej ( Dz.U. 2020.poz.818 ze zm) wynika, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub ust. 11. I tak, według ust. 9 w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej: 1) przed zatwierdzeniem wniosku o płatność - instytucja zatwierdzająca wniosek o płatność dokonuje pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo; 2) w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu.

Zgodnie z regulacją art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,

podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że wykładnia pojęcia " inne procedury obowiązujące" obejmuje zarówno Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ,Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, jak również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/ Bk 598/10; wyrok WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/ Gd 727/12; wyrok WSA w Białymstoku z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 132/11; wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., II GSK 1980/12).

Beneficjent zawierając dnia 20 grudnia 2018 roku umowę z Zarządem Województwa o dofinansowanie zobowiązał się do ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami (§ 20 ust.1 umowy) ,zobowiązał się także do udzielania zamówień w ramach projektu zgodnie z zasadami udzielania zamówień na warunkach określonych w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (§20 ust.2 umowy). W niniejszej sprawie zastosowanie znalazły Wytyczne w zakresie kwalifikowalności w wersji z 19 lipca 2017 r. obowiązujące w okresie od 23 sierpnia 2017 r. do 8 września 2019 r. i Wytyczne w zakresie kwalifikowalności w wersji z 22 sierpnia 2019 r. obowiązujące w okresie od 9 września 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.

Te z kolei w pkt 3 sekcji 6.5.2 wskazują ,że przez powiązania osobowe lub kapitałowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności zwiane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy, a wykonawcą polegające w szczególności na:

uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony pr

Z IZ PO [IZ WRPO],

pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,

pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

W przypadku, gdy właściwa instytucja będąca stroną umowy stwierdzi udzielenie zamówienia podmiotowi powiązanemu w sposób inny, niż wskazane w lit. a-d, jest zobowiązana przed wezwaniem do zwrotu środków wykazać istnienie naruszenia zasady konkurencyjności poprzez istniejące powiązanie. Z kolei zgodnie z Rozdziałem 3 - "Słowniczek pojęć" pkt 1 lit. a) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności "ilekroć jest mowa o beneficjencie, należy przez to rozmieć również wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu partnera i podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków, chyba że z treści Wytycznych wynika, że w danym kontekście chodzi o beneficjenta jako stronę umowy o dofinansowanie". Wytyczne mające zastosowanie w niniejszej sprawie nie przewidywały ,że odnoszą się jedynie do beneficjenta. Co więcej , także zapisy umowy w § 4 ust. 3 oraz ust. 4 umowy stanowiły, że uprawnienia i zobowiązania beneficjenta wynikające z umowy stosuje się odpowiednio do partnera, który w stosunku do WUP wykonuje je za pośrednictwem beneficjenta. Tym samym, wbrew zarzutom skargi badanie istnienia konfliktu interesów powinno mieć miejsce pomiędzy wszystkimi partnerami projektu. W żaden sposób wykładnia Wytycznych i art. 24 dyrektywy 2014/24/EU nie prowadzi do wniosków, ze zakres badania takiego konfliktu dotyczy wyłącznie beneficjenta. To bowiem beneficjent ponosi odpowiedzialność za działania lub zaniechania partnera i jest jedynym podmiotem uprawnionym do kontaktu z WUP. Z całości obowiązującej procedury wynika wręcz wniosek przeciwny-dla rzetelnej oceny, czy w sprawie ma miejsce konflikt interesów konieczne jest sprawdzenie nie tylko powiązań między beneficjentem , a wykonawcą, ale również analiza powiązań partnerów z wykonawcą, pod kątem wpływu na konkurencyjność postępowania o udzielenie zamówienia. Zgodnie z art. 24 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 24 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE pojęcie konfliktu interesów obejmuje co najmniej każdą sytuację, w której członkowie personelu instytucji zamawiającej lub dostawcy usług w zakresie obsługi zamówień działającego w imieniu instytucji zamawiającej biorący udział w prowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia lub mogący wpłynąć na wynik tego postępowania mają, bezpośrednio lub pośrednio, interes finansowy, ekonomiczny lub inny interes osobisty, który postrzegać można jako zagrażający ich bezstronności i niezależności w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia. Ograniczenie analizy jedynie do beneficjenta prowadziłoby do niezgodnego ze wskazanym przepisem rozumienia pojęcia "konflikt interesów". Strona konsekwentnie pomija § 20 ust. 6 umowy, zgodnie z którym postanowienia § 20 ust. od 1 do 5 stosuje się także do partnera. I znów w tym miejscu należy odwołać się do wymienionego wyżej słownika Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, że poprzez pojęcie "Beneficjent" należy również rozumieć partnera i podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków wskazany we wniosku o dofinansowanie projektu, chyba że z streści Wytycznych wynika, że w danym kontekście chodzi o beneficjenta, jako stronę umowy o dofinansowanie. Konflikt interesów może dotyczyć więc wszystkich podmiotów, które uczestniczą w realizacji projektu oraz osób wykonujących czynności w postępowaniu, mogących mieć wpływ na jego wynik, w tym partnerów projektu.

Sąd nie podzielił również zarzutów natury procesowej zawartych w skardze tj. art. 8 i 11 Kpa i uznał ,że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do orzekającego organu, który udzielał stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień mających związek z przedmiotem postępowania. Organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zapewniły Stronie czynny udział w postępowaniu, w tym możliwość składania wniosków dowodowych oraz formułowania twierdzeń. Dokonały ustaleń faktycznych , które sąd w całości podziela. Prawidłowo bowiem wskazały, że istniały powiązania osobiste i zawodowe pomiędzy W. Ż. - pełniącą funkcję prezesa I.C. sp. z o.o., której Beneficjent udzielił sześciu zamówień w ramach Projektu, a T. Ż. - prowadzącym działalność jako T. Ż. I. - partnerem w projekcie oraz pomiędzy beneficjentem, polegające na związku osobistym poprzez pokrewieństwo w linii prostej pomiędzy partnerem w projekcie T. Ż. a W. Ż. (potwierdziła to w trakcie składania zeznań 14 marca 2022 r. W. Ż.), a także fakcie realizowania przez stronę oraz I.C. sp. z o.o. w tym czasie w partnerstwie dwóch innych projektów w ramach Działania 6.2 (nr [...] oraz nr [...]). O ścisłej współpracy partnera oraz I.C. sp. z o.o. świadczy również adres prowadzenia działalności I.C. sp. z o.o. oraz biura projektu .Zgodnie bowiem z danymi, ujawnionymi w KRS adresem siedziby I.C. sp. z o.o. jest - ul. [...], [...]. Ponadto ten sam adres przedstawiony został jako biuro projektu i miejsce składania ofert m.in. w zapytaniu ofertowym nr [...] (data publikacji: 4 marca 2019 r.) oraz rozeznaniu rynku nr [...] (data publikacji: 4 grudnia 2018 r.).

Należy też wskazać, że strona upubliczniła zapytanie ofertowe naruszając pkt 11 lit. a VIII sekcji 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. nie zawierając w zapytaniach ofertowych informacji o zakazie powiązań osobowych lub kapitałowych z partnerem, a zgodnie z Wytycznymi w celu spełnienia zasady konkurencyjności należało:

a) upublicznić zapytanie ofertowe zgodnie z warunkami, o których mowa w pkt 13 lub 14, które zawiera co najmniej: (...)

viii. informację na temat zakazu powiązań osobowych lub kapitałowych, o którym mowa w pkt 2 lit. a, o ile zakaz taki nie został wyłączony na podstawie pkt 2 lit. a tiret i-ii," (sekcji 6.5.2 pkt 11 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności - wersja z 19 lipca 2017 r.). W ocenie sądu brak takiego zapytania, a w konsekwencji brak informacji o potencjalnych nawet powiązaniach mógł powodować postawienie ostatecznego wykonawcy w uprzywilejowanej pozycji. Nie zadanie w pytaniu ofertowym jednoznacznego i precyzyjnego pytania w tak oczywistej kwestii stoi w sprzeczności z wymogami rozdziału 6.5.2 Wytycznych.

Ustalono też w toku postępowania ,że zgodnie z aktem notarialnym A [...] z 15 grudnia 2014 r W. Ż. i T. Ż. zawiązali spółkę z o.o. , w której W. Ż. posiadała 95 udziałów, a jej syn 5 po [...] zł każdy. Wnioski wypływające z tych ustaleń sąd podziela, że skoro I.C. sp. z o.o. za przeprowadzone szkolenia otrzymała od beneficjenta wynagrodzenie, które składało się na jej zysk roczny, do którego, zgodnie z § 27 ust. 1 aktu notarialnego spółki: I.C. sp. z o.o., T. Ż. jako współwłaściciel miał prawo, to również było to działanie na jego korzyść.

Przesłuchany w dniu 17 sierpnia 2022 roku C. K. zeznał, że gdyby wiedział o istniejących powiązaniach, nie udzieliłaby zamówień I.C. sp. z o.o. Fakt ,że przesłuchani w charakterze świadków A. Ł., C. K. , A. C., a zwłaszcza N. O. – Prezes C. sp.z o.o zeznali ,że nic nie wiedzieli o powiązaniach osobowych partnera projektu i wyłonionego wykonawcy nie oznacza ,że zachowana została zasada przejrzystości procedury ,a przede wszystkim nie oznacza, że sam beneficjent nie zaniedbał monitorowania projektu .Należy w tym miejscu podkreślić, że unikanie konfliktu interesu to jeden z podstawowych wymogów udzielania zamówień wpisujący się w zasadę przejrzystości i uczciwej konkurencji prowadzonych postępowań. Należy też podkreślić i na co zwrócił uwagę organ, że oferty I.C. złożone zostały w ostatnim dniu składania ofert i na kwotę odpowiadającą dokładnie stawce przyjętej w budżecie projektu za prowadzenie szkolenia dla jednego uczestnika. Nie łączenie wszystkich powyższych okoliczności przez beneficjenta , jest w ocenie sądu rażącą niestarannością. Nie ma też znaczenia w ocenie sądu okoliczność ,że nie dostrzeżono błędów dokonując oceny poszczególnych postępowań, bowiem to strona, a nie organ ma wykorzystać wszystkie dostępne instrumenty weryfikacji powiązań pomiędzy partnerem, a wyłonionym wykonawcą, a nie oczekiwać , czy wskaże je organ.

Niezasadne również okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził, że wbrew argumentacji skargi organ odwoławczy rozważył wszystkie dowody, dokonał ich oceny, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. To, że wnioski wyprowadzone przez skarżącą są inne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, które wyjaśnił i dokonał właściwej subsumpcji. Wobec powyższego nie można podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego praz przepisy postępowania. Spółka nie wypełniła określonych w umowie o dofinansowanie obowiązków, co doprowadziło do wydania decyzji o zwrocie środków, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 207 u.f.p., skoro beneficjent, mimo wezwania w trybie art. 207 ust., 8 pkt 1 u.f.p., nie zwrócił wszystkich wymagalnych należności.

Odnosząc się do przesłanki powiązania naruszenia ze szkodliwym wpływem na budżet UE i podniesionym w tym zakresie zarzutom skargi, wskazać należy, że możliwość powstania szkody należy rozumieć, jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała jedynie hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Pojęcie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 obejmuje zatem faktyczne wystąpienie szkody jak i jedynie potencjalne. Wystarczy zatem, by istniało zagrożenie powstania szkody, w danej sprawie nie musi zaistnieć konkretna strata finansowa. Stanowisko to wielokrotnie było przedstawiane w orzeczeniach sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela( por., m.in., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 362/14, z 19 marca 2014 r., sygn. II GSK 51/13 ).Zatem wykrycie naruszenia i uznanie go za nieprawidłowość rodzi obowiązek odzyskiwania kwot wydatkowanych nieprawidłowo, tj. nałożenia korekty finansowej.

Organ odpowiedział na wszystkie zarzuty podniesione w skardze, szczegółowo zajął stanowisko w odniesieniu do każdego z zarzutów z osobna. Sąd podziela w całości zaprezentowane przez organ stanowisko i jego argumentację. Postanowienia umowy o dofinansowanie dotyczące odpowiedzialności beneficjenta oraz stosowania przepisów dotyczących zamówień są czytelne i nie wymagają szczególnych zabiegów interpretacyjnych.

Z uwagi na powyższe, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i należało ją oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.