Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2826/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skarg kasacyjnych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2826/22 w sprawie ze skarg Gminy Miasta R. oraz E. P., E. P., J., P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 czerwca 2020 r. nr DAP-WN-727-5/2020/WWP w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2826/22; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 2019 r. nr DAP-WPK-727-1-294/2018/KPu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy Miasta R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 29 czerwca 2020 r. nr DAP-WN-727-5/2020/WWP utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 11 grudnia 2019 r. nr DAP-WPK-727-1-294/2018/KPu stwierdzającą, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. nr GN.VI.7016/200/2000 stwierdzająca, że Gmina Miasto [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta [...] obręb 1[...], opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa.

Powodem stwierdzenia w trybie nadzoru nad wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) decyzją komunalizacyjną, że została ona wydana z naruszeniem prawa, było ustalenie, że decyzja wywłaszczeniowa, na podstawie której Skarb Państwa nabył od S. P. ww. nieruchomość, została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ uznał, że jakkolwiek w dacie komunalizacji w KW [...] jako właściciel nieruchomości ozn. jako działka nr [...], ujawniony był Skarb Państwa [...] w (na wniosek z 23 stycznia 1971 r. Dz. Kw [...] i na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Nadzorczej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z 5 października 1969 r.), to jednak po stwierdzeniu nieważności ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z 1969 r. - Skarb Państwa nie był właścicielem, a to oznacza, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ ustalił przy tym w oparciu o art. 156 § 2 k.p.a., że w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne, gdyż aktem notarialnym z 10 listopada 2000 r. Rep. A nr 2728/00 Gmina Miasta [...] oddała m.in. przedmiotową działkę nr [...] w wieczyste użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców w [...].

W konsekwencji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. stwierdzająca, że Gmina Miasto [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta [...] obręb [...], opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa.

Skargi na powyższą decyzję złożyli Gmina Miasta [...], Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., D. P. i M. K.

Gmina Miasta [...] i Skarb Państwa zarzucili organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podnosząc, że tytuł własności Skarbu Państwa został uchylony po ostateczności decyzji komunalizacyjnej, a fakt ten spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a nie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powołując się na wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 393/16 ww. podnieśli, że obydwa tryby nadzorcze, tj. tryb wznowienia postępowania i tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie są wobec siebie konkurencyjne, gdyż poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Według ww. skarżących naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. ., D. P. i M. K. zarzucili natomiast Ministrowi naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne decyzji Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r., a tym samym przyjęcie, że nie można stwierdzić nieważności ww. decyzji, a jedynie wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 11 grudnia 2019 r., a także o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1871/20 po rozpoznaniu skarg uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z 11 grudnia 2019 r.

WSA w Warszawie uznał, że zasadna jest skarga Gminy i Skarbu Państwa, podkreślając, że w sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, że dla sprawy komunalizacyjnej zakończonej decyzją Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. zapadła wiele lat później decyzja nadzorcza eliminująca orzeczenie wywłaszczeniowe z 1968 r. była zatem nową okolicznością nieznaną organowi w dacie jej zakończenia. Przesłanka tego rodzaju stanowi podstawę do wzruszenia decyzji administracyjnej – w trybie art. 145 i nast. k.p.a., a nie w trybie nadzwyczajnym regulującym przesłanki nieważności decyzji. W ocenie WSA w Warszawie rację ma Skarb Państwa i Gmina zarzucając, że organ, wbrew zasadzie ścisłego szeregowania przesłanek nieważności decyzji czy wznowienia postępowania, dokonał zamiany ww. podstaw i zastosował w sprawie przesłankę wznowienia postępowania kwalifikując ją jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowi to o niedopuszczalnym zamiennym stosowaniu przesłanek weryfikacji dwóch nadzwyczajnych trybów wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2030/21 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi przypadek określony w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. nieważność postępowania.

NSA zaznaczył, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), dalej "u.g.n."- z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 9b1 u.g.n. przez starostę należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu.

Według u.g.n. zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e, art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58–60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (art. 23 ust. 1 u.g.n.). Jednocześnie od dnia 1 stycznia 2017 r. normodawca ustalił, że w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda (art. 23 ust. 1e u.g.n.).

W związku z powyższym NSA podzielił zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 23 ust. 1e poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozpoznaniu skargi wniesionej przez Skarb Państwa wadliwie reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...], w sytuacji – jak wynika z akt sprawy – gdy stroną postępowania obok Skarbu Państwa była Gmina Miasto [...] będąca miastem na prawach powiatu, wobec czego materialnoprawnym reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym powinien być Wojewoda Podkarpacki, nie zaś przez Prezydenta Miasta [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2826/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Gminy Miasta [...], Skarbu Państwa – Wojewody Podkarpackiego oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 grudnia 2019 r. oraz zasądził koszty postępowania sądowego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z 19 lipca 2023 r. oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. pismem z 26 lipca 2023 r. wnieśli skargi kasacyjne od powyższego wyroku.

Zarządzeniem z 17 października 2023 r. Sąd skierował sprawę na rozprawę w trybie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 179a P.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2826/22, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.

W przedmiotowej sprawie nieważność postępowania wynika z faktu, że Sąd wydając wyrok z 11 maja 2023 r. potraktował jako stronę skarżącą Skarb Państwa – Wojewodę Podkarpackiego, który – jak wynika z analizy akt - nie wnosił skargi do WSA w Warszawie na ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 czerwca 2020 r.

Zauważyć należy, że stosownie do treści art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wiążąca jest ocena i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku NSA z 18 października 2022 r. sygn. I OSK 2030/21 z którego wynika, że materialnoprawnym reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym powinien być Wojewoda Podkarpacki. Obowiązkiem Sądu było zatem przeprowadzenie postępowania z udziałem tego organu. Wadliwie jednak w wyroku z 11 maja 2023 r. przyjęto, że ww. organ jest stroną skarżąca, czego konsekwencją było dodatkowo niezasadne zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Oczywiste jest, że Skarb Państwa – Wojewoda Podkarpacki występuje w przedmiotowej sprawie jako uczestnik postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. i z tego powodu rozpoznając sprawę w trybie autokontroli (art. 179a P.p.s.a.) uchylił zaskarżony wyrok z 11 maja 2023 r. (pkt 1 sentencji). Jednocześnie rozpoznając merytorycznie skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie i uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z 11 grudnia 2019 r. (pkt 2 sentencji). Przy czym zaznaczyć trzeba, że jedynym powodem, dla którego Sąd zdecydował rozpoznać wniesione skargi kasacyjne w trybie art. 179a P.p.s.a. była omówiona wyżej nieważność postępowania, a nie uznanie, że podstawy skarg kasacyjnych są oczywiście uzasadnione. W dalszej części uzasadnienia Sąd powtórzy ocenę przedstawioną w uchylonym wyroku z 11 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2826/22.

Zdaniem Sądu skargi zasługują na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w nich wymienione.

Co do zasady podkreślić należy, że zgodnie z treścią uchwały składu 7 sędziów NSA z 13 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W niniejszej sprawie uchwała ta nie ma jednak zastosowania. Odnosi się ona bowiem do decyzji, które pozostają w stosunku do siebie w bezpośrednim związku tego rodzaju, że dochodzi do wydania decyzji w oparciu o inną decyzję, która to sytuacja w tym postępowaniu nie zaistniała.

W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 11 grudnia 2019 r. stwierdzającą, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. stwierdzająca, że Gmina Miasto [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta [...] obręb [...], opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa.

Powodem rozstrzygnięcia było uznanie przez organ II instancji, że badana decyzja komunalizacyjna w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha została wydana z naruszeniem prawa, gdyż w dacie jej wydania oraz w dacie wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, co wprost wynika z prawomocnej decyzji Ministra Infrastruktury z 23 grudnia 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z 30 lipca 1969 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN w [...] z 15 października 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność S. P., zaś aktem notarialnym z 10 listopada 2000 r. została oddana przez Gminę Miasta [...] w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Działkowców w [...].

Zdaniem Sądu organy administracji nie dostrzegły, że wnioskodawcy postępowania nadzorczego nie posiadają w sprawie przymiotu strony.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą wywiedzenia interesu prawnego jest istnienie konkretnej normy prawa materialnego, na podstawie której uprawniony może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Tym samym stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. stanowił art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. w dniu 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Nie jest przy tym wystarczające samo powoływanie się na taki tytuł prawnorzeczowy, lecz konieczne jest jego udokumentowanie na dzień 27 maja 1990 r. Brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej.

Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji stwierdzić należy, że na dzień 27 maja 1990 r. E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., D. P. i M. K. nie legitymowali się i nadal nie legitymują tytułem prawnorzeczowym do spornej działki, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji i uzasadniał wystąpienie z wnioskiem nieważnościowym.

Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej sporna działka ujawniona była w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa.

Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktyczno-prawnego danej nieruchomości. Wpis w księdze wieczystej jest bowiem, stosownie do art. 626 8 § 6 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575), dalej zwanej "k.p.c.", orzeczeniem sądu cywilnego. W konsekwencji treść tego wpisu, z mocy art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Ponadto, na co trafnie zwrócił uwagę Minister, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204) prawo ujawnione tego rodzaju wpisem objęte jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. To natomiast, że powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może być obalone w oparciu o dostępne środki dowodowe nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu, w którym kwestia ta stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku że może to nastąpić także w postępowaniu administracyjnym. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest bowiem wyłącznie zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracji nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Taka zaś sytuacja jest z oczywistych przyczyn prawnie niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, Lex nr 2106421).

Skoro zatem w dacie komunalizacji sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa to uznać należy, że wnioskodawcy nie wykazali się posiadaniem tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Jak już zaś wyżej podkreślono, domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Przedstawionej oceny nie podważa ewentualna argumentacja dotycząca pozostawania w obrocie prawnym, pozytywnie zweryfikowanej przez WSA w Warszawie oraz NSA, decyzji Ministra Infrastruktury z 23 grudnia 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z 30 lipca 1969r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN w [...] z 15 października 1968r. w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność S. P.

Powołane decyzje są o tyle wiążące prawnie, że ustalają, że nie doszło do prawnego wywłaszczenia omawianej działki. Nie oznaczają one jednak automatycznie posiadania przez Skarżących prawa własności nieruchomości w dacie komunalizacji. To zaś właśnie ten moment, jak już wyjaśniono wyżej, jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2021 r., sygn. akt. I SA/Wa 1633/19, Lex nr 3265464). Związanie organu administracji wpisem w księdze wieczystej skutkuje brakiem jego uprawnienia do badania prawidłowości wynikających z tej księgi wpisów. Możliwe jest bowiem wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu prowadzącego postępowanie nieważnościowe.

Tym samym uznać należy, że wobec braku udokumentowania przynależnego skarżącym tytułu prawnorzeczowego do objętej wnioskiem skomunalizowanej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. nie mają oni opartego na normach prawa materialnego własnego interesu prawnego legitymującego ich do skutecznego żądania weryfikacji, w oparciu o art. 156 § 1 i n. k.p.a. legalności ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. Skutki prawne wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego od dnia wydania (ex tunc) nie mogłyby bowiem oddziaływać w sposób bezpośredni na sferę przynależnych skarżącym praw do objętych tą decyzją nieruchomości.

Nie odmawiając zatem skarżącym przymiotu strony w tym postępowaniu organy II instancji naruszył art. 28 k.p.a. a w konsekwencji wadliwie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie na podstawie art. 179a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 oraz art. 207 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.