Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 795/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust, 1 , 2 i 3, art. 92a ust.1, art. 4 ust., 4
journal: Dz.U. 2024 poz 728
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77, art. 156 par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. Spółka Akcyjna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy wynika, że funkcjonariusze Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie skontrolowali 11 maja 2024 r. w miejscowości I., pojazd ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował R. P. Przewóz wykonywany był przez Z. Spółka Akcyjna (dalej skarżąca, spółka). W trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca nie okazał do kontroli oraz nie posiadał w pojeździe ważnego wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Na podstawie danych zawartych w rejestrze KREPTD kontrolujący ustalili, że Spółka posiada zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy nr [...]. Kierowca wyjaśnił, że nie był świadomy, że pojazd nie jest wyposażony w dokument. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w notatce urzędowej oraz protokole. W toku postępowania organ I instancji zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Pile z wnioskiem o udzielenie informacji aktualnych na dzień kontroli, czy Spółka zgłosiła skontrolowany pojazd do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W odpowiedzi Starostwo Powiatowe w Pile poinformowało, że Spółka nie zgłosiła ww. pojazdu do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy nr [...], pojazd został natomiast zgłoszony do zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne. Spółka pismem z 19 czerwca przekazała organowi kopię umowy o pracę zawartą z kierowcą skontrolowanego pojazdu. Wyjaśniła również, że przejazd wykonywany był na podstawie zaświadczenia na wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego, potwierdziła też, że pojazd o nr. rej. [...] nie został zgłoszony do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Odstąpiła zarazem od wskazania danych osobowych osoby zarządzającej transportem.

Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: NUCS), decyzją z 9 lipca 2024 r. nałożył na Przewoźnika karę pieniężną w wysokości 500 zł. Od ww. decyzji, spółka 12 lipca 2024 r. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowanie w spawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie decyzją z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że 11 maja 2024 r. wykonywany był przewóz drogowy pojazdem o masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w zakresie którego obowiązywały przepisy ustawy o transporcie drogowym, (dalej: u.t.d.). Organ wskazał, że przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych można podzielić na dwie zasadnicze kategorie. Pierwsza z nich odnosi się do przedsiębiorców wykonujących transport drogowy zarobkowo. Są to podmioty wykonujące działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi w ramach krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego. Stosownie do treści art. 5 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji (art. 5a). Druga kategoria to przedsiębiorcy prowadzący niezarobkowy przewóz drogowy. Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane na podstawie zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., wykonując transport drogowy kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wymienione w tym przepisie dokumenty, do których przy wykonywaniu transportu drogowego należy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Stosownie zaś do ust. 2 podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy. Zgodnie z art. 87 ust. 3 u.t.d., przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne są odpowiedzialni za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne w wymagane dokumenty, które kierowca, zobligowany przepisem art. 87 ust. 1 u.t.d., winien posiadać przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie jednoznacznie ustalono, że kierowca skontrolowanego przewozu nie miał przy sobie i nie okazał kontrolującym ani zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne, ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Organ podkreślił, że w notatce urzędowej funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej wskazali, że kierowca nie okazał do kontroli wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy, wymaganego na podstawie art. 5 oraz okazywanego do kontroli na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, za powód podając, że nie posiada takowego wypisu w pojeździe. W protokole kontroli drogowej w opisie stwierdzonych naruszeń stwierdzono natomiast: "niewyposażenie kierowcy w transporcie drogowym w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego." Organ podkreślił również, że ustalenia kontroli zostały zaakceptowane i podpisane przez kierowcę bez uwag. Z tego też względu DIAS postanowieniem z 2 sierpnia 2024 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy, gdyż wnioskowany dowód dotyczył okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów.

DIAS wskazał następnie, że wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do zezwolenia jest niedozwolone w świetle ustawy o transporcie drogowym, zatem organ I instancji prawidłowo zakwalifikował skontrolowany przewóz jako przewóz na potrzeby własne, w szczególności w sytuacji gdy przewóz ten spełniał przesłanki określone w art. 4 pkt 4 u.t.d., a Spółka posiada stosowne uprawnienie. Ponadto wykonywanie w dniu kontroli przewozu na potrzeby własne potwierdziła sama odwołująca w wyjaśnieniach z 19 czerwca. Spółka przekazała również kopię umowy o pracę zawartą z R. P. Odstąpiła natomiast od wskazania danych osobowych osoby zarządzającej transportem. DIAS wskazał, że Spółka jest niekonsekwentna w swoim stanowisku, gdyż z jednej strony w piśmie z 19 czerwca oświadczyła, iż wykonywała przewóz na podstawie zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne, z kolei w odwołaniu wskazała, że skontrolowany przewóz był wykonywany na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Kierowca nie miał przy sobie i nie okazał kontrolującym żadnego z wyżej wskazanych dokumentów. DIAS zaznaczył, że niezależnie od powyższego, zarówno nieokazanie przez kierowcę wypisu z zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne jak i wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł, określoną w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym. DIAS wskazał również, że przyjęta przez organ I instancji kwalifikacja skontrolowanego przejazdu jest rozstrzygnięciem korzystniejszym z punktu widzenia Spółki.

Skargę na decyzję organu odwoławczego pismem z 6 września 2024 r. wywiodła spółka, wnosząc o:

- stwierdzenie jej nieważności, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 156 §1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego lub alternatywnie

- uchylenie jej w całości, jak również uchylenie poprzedzającej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Kwestionowanej decyzji z dnia [...] r. w ramach wniosku o stwierdzenie nieważności, skarżąca spółka zarzuciła:

- naruszenie art. 104 §1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie decyzji ostatecznej w sprawie nałożenia kary, za wykonywanie przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe dokumentu, wymaganego na podstawie art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, podczas gdy to samo zagadnienie, stanowiące następstwo tej samej kontroli, zostało wcześniej rozstrzygnięte inną decyzją ostateczną wydaną w dniu 29 lipca 2024r. przez Naczelnika Warmińsko - Mazurskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Olsztynie.

Strona w ramach wniosku o uchylenie decyzji z dnia 30 sierpnia 2024 r. zarzuca jej wydanie z obrazą:

- przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 §1, art.75 §1, art. 77 §1 art. 78 §1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niezgodne z zasadą prawdy obiektywnej przeprowadzenie postępowania przejawiające się nieustaleniem jakie dokumenty potwierdzające uprawnienie podmiotowe do wykonywania przewozów wymienione w art. 87 ust. 1 i ust. 2 okazał kierowca podczas kontroli, jak i zaniechaniem przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę, który dałby odpowiedź na zaistniałe w tym zakresie wątpliwości,

- przepisu proceduralnego, tj. art. 76 §1 k.p.a. poprzez dokonanie jednostronnego sprostowania ustaleń zapisanych w protokole kontroli w formie notatek służbowych funkcjonariuszy przeprowadzających sprawdzenie w warunkach drogowych i oparcie rozstrzygnięcia na treści tych właśnie notatek,

- przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 §1, art. 77 §1 k.p.a. poprzez nieustalenie w toku kontroli i późniejszego postępowania tych dokumentów, do okazania których organ przeprowadzający czynności na drodze wezwał kierowcę.

W motywach skargi spółka wskazała, że 11 maja 2024 r. podczas kontroli stwierdzono, że kierowca nie został wyposażony w dokument, na podstawie którego wykonywany był ów przejazd. Obowiązek jego okazania do kontroli organ administracji wywiódł z treści art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Skutkiem ujawnionego przez organ naruszenia prawa, pismem datowanym na dzień 28 maja 2024r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne, zakończone przez organ I instancji w dniu 9 lipca 2024r. wydaniem rozstrzygnięcia o nałożeniu kary w wysokości 500 zł. Ta decyzja, została zaskarżona poprzez wniesienie odwołania w administracyjnym toku instancji. Po jego rozpatrzeniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, wydał decyzję datowaną na dzień [...] r. utrzymując w obrocie prawnym nałożoną sankcję w wysokości 500 zł. To rozstrzygnięcie jest ostateczne w toku instancji i opatrzono je znakiem [...]. Spółka wskazała, że równolegle Naczelnik Warmińsko - Mazurskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Olsztynie, pismem z dnia 4 lipca 2024r. znak: [...] wszczął drugie postępowanie w tej samej sprawie. Zostało ono zwieńczone wydaniem decyzji datowanej na 29 lipca 2024r. o umorzeniu postępowania. Spółka podkreśliła, że rozstrzygnięcie datowane na dzień 29 lipca 2024r. o umorzeniu postępowania, nabrało charakteru decyzji ostatecznej bowiem strona nie skorzystała z możliwości jej zaskarżenia w ustawowym terminie.

W konsekwencji więc, jako następstwo jednej kontroli, wszczęte zostały dwa równoległe postępowania administracyjne, z których jedno, zakończone zostało wydaniem przez organ I instancji decyzji o nałożeniu kary, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, mocą rozstrzygnięcia z dnia [...] r. Drugie natomiast, zwieńczone zostało umorzeniem, na mocy aktu władczego o charakterze ostatecznym z dnia 29 lipca 2024r. wydanego przez Naczelnika Warmińsko - Mazurskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Olsztynie. Zdaniem spółki z tej właśnie przyczyny, wydając decyzję z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie naruszył zapis art. 104 §1 i §2 k.p.a. Rozstrzygnął bowiem w sposób odmienny sprawę, uprzednio zakończoną umorzeniem. W konsekwencji wydał drugi akt władczy w toku procedowania jednej sprawy. Przy czym jego treść stoi w jawnej sprzeczności z rozstrzygnięciem, którego nośnikiem jest decyzja ostateczna (nie zaskarżona przez stronę) o umorzeniu postępowania z dnia 29 lipca 2024r. Strona podkreśliła, że przedmiot i zakres postępowania wszczętego pismem Naczelnika Warmińsko - Mazurskiego Urzędu Celno - Skarbowego z dnia 28 maja 2024r. jest tożsamy z przedmiotem i zakresem równoległego postępowania wszczętego pismem z dnia 4 lipca 2024r. W obydwu dokumentach, organ przywołał ten sam protokół, jednej kontroli dokonanej w dniu 11 maja2024r.

W dalszej części argumentacji spółka skoncentrowała się na zagadnieniach dotyczących wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji. Spółka wskazała, że przejazdy pojazdami o masie całkowitej powyżej 3,5 tony na terenie RP przedsiębiorcy mogą wykonywać zarówno w oparciu o zaświadczenie na wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d., jak również na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 przywołanego aktu prawnego. Na podstawie pierwszego z tych dokumentów można wykonywać jedynie operacje transportowe zdefiniowane formalnie w art. 4 pkt 4, natomiast zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika, daje możliwość wykonywania zarówno przewozów zdefiniowanych w przywołanym tu art. 4 pkt 4, jak i równocześnie innych przejazdów, o charakterze usługi transportowej, nie spełniających wymogów formalnych wskazanych w tym przepisie. Zatem zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego daje uprawnienia szersze, niż zaświadczenie potwierdzające wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Spółka zaznaczyła, że uzyskała zarówno zaświadczenie na wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego, jak i zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Obydwa te dokumenty potwierdzają posiadanie uprawnienia podmiotowego do wykonywania przewozów, przez spółkę, a nie do wykonywania przewozów danym pojazdem. R. P. będący pracownikiem skarżącej spółki wykonywał jazdę na jej rzecz i w jej imieniu. Mając wzgląd na posiadanie przez spółkę obydwu rozważanych tu dokumentów, nie ma w ocenie strony żadnego znaczenia, czy kierowca został wyposażony w wypis zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy, czy też w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Przejazd dnia 11 maja 2024r. spełniał przesłanki określone w art. 4 pkt 4 u.t.d. zatem kierowca mógł okazać do kontroli wypis z zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy lub zamiennie, wypis z zezwolenia o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.t.d. Tym samym w realiach przypadku z 11 maja 2024r. nie ma znaczenia, czy kierowca został wyposażony w wypis z jednego, czy też z drugiego ze wskazanych tu dokumentów. Okazanie do kontroli któregokolwiek z tych wypisów, znosi odpowiedzialność za delikt opisany pod Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. W konsekwencji więc, decyzja datowana na dzień 30 sierpnia 2024r. jest wadliwa i zasługuje na uchylenie.

Spółka zaznaczyła że ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli, ani też z jakiegokolwiek pisma urzędowego nie wynika, do okazania jakich dokumentów wezwany został w trakcie kontroli kierowca. Nie daje się ustalić, jakie dokumenty potwierdzające prawo podmiotowe skarżącej spółki posiadał w kabinie pojazdu i mógł okazać, jakich natomiast nie wręczył kontrolującym łamiąc zapis art. 87 ust. 1 i 2 u.t.d. Skarżąca zaznaczyła, że organy zaangażowane w niniejsze postępowanie zmieniały wersję w tym zakresie, różnie oceniając stan faktyczny leżący u podstaw nałożenia kary w wysokości 500 zł. Dlatego właśnie strona uznała za niezbędne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka tj. R. P. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zignorował jednak wniosek dowodowy skarżącej spółki, naruszając w ocenie strony nakaz wyczerpującego przeprowadzenia postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja organu odwoławczego z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 9 lipca 2024 r. którą na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, tj. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument (Ip. 1.12 zał. nr 3 do u.t.d.)

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. wykonując transport drogowy kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wymienione w tym przepisie dokumenty, do których przy wykonywaniu transportu drogowego należy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Stosownie zaś do ust. 2 podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 87 ust. 3 u.t.d., przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne są odpowiedzialni za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne w wymagane dokumenty, które kierowca, zobligowany przepisem art. 87 ust. 1 u.t.d., winien posiadać przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu.

Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie.

W myśl art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9.

Zgodnie z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument stanowi karę pieniężną w wysokości 500 zł.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy art. 4 pkt 4, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i 3 oraz 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728, zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

W ocenie organów obu instancji w kontrolowanej sprawie jednoznacznie ustalono, że kierowca skontrolowanego przewozu nie miał przy sobie i nie okazał kontrolującym ani zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne, ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W istocie skarżąca spółka tezie tej nie zaprzecza. Spółka podnosi natomiast, że w toku postępowania organy nie wykazały by kierowca został w sposób jednoznaczny wezwany do okazania określonego dokumentu, jak również, że organy nie określiły w istocie czy powodem nałożenia kary był brak okazania zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne czy też zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Powyższe zdaniem skarżącej spółki stanowi naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Dodatkowo spółka wskazuje, ze decyzja organu odwoławczego obciążona była wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., bowiem organ prowadził tożsame podmiotowo i przedmiotowo postepowanie. Jak wskazała skarżąca NUS wszczął drugie postępowanie w tej samej sprawie. Zostało ono zwieńczone wydaniem decyzji datowanej na 29 lipca 2024r. o umorzeniu postępowania.

W pierwszej kolejności sąd winien odnieść się do najdalej idącego zarzutu, tj. dotyczącego kwalifikowanej wady prawnej zaskarżonej decyzji, jaką w opinii strony skutkować winna jej nieważnością.

Na wstępie Sąd zaznacza, że organ w odpowiedzi na skargę potwierdził, że w sprawie prowadzone było drugie postepowanie tożsame przedmiotowo i podmiotowo. Jak wskazał DIAS "28 maja NUCS wszczął postępowanie administracyjne, zakończone 9 lipca, wydaniem decyzji nakładającej na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł." następnie wskazał, że równolegle, NUCS postanowieniem z 4 lipca wszczął drugie postępowanie w tej samej sprawie. Zostało ono zakończone wydaniem 29 lipca ostatecznej decyzji o umorzeniu postępowania. Postępowanie zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w związku z wydaniem już w tej samej sprawie decyzji z 9 lipca.

W kontekście powyższego wskazać należy w pierwszej kolejności, że poza zakresem kontroli sadu w niniejszej sprawie znajduje się merytoryczna kontrola decyzji NUCS z 29 lipca o umorzeniu postępowania prowadzonego wobec spółki. Jednocześnie sam fakt prowadzenia tegoż postępowania i jego zakończenia poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postepowania musi być brany pod uwagę przez sąd. Okoliczność ta nie przesądza jednak z góry o wadliwości kontrolowanej decyzji DIAS i poprzedzającej ją decyzji NUCS z 9 lipca 2024r. Wskazać bowiem należy, że w istocie nie zaistniały okoliczności o których mowa w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a zgodnie z brzmieniem którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Przy ocenie zaistnienia wskazanej wyżej wady kwalifikowanej duże znaczenie ma sama chronologia wydarzeń. Podkreślić zatem należy, że w sprawie stanowiącej przedmiot oceny sądu NUCS decyzją z 9 lipca 2024 r. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 500 zł. Równolegle prowadzone było drugie tożsame podmiotowo i przedmiotowo postępowanie, które jednak w dacie wydania decyzji przez organ I instancji nie zostało zakończone. To nastąpiło dopiero 29 lipca 2024. W chwili wydania przez NUCS decyzji nie istniał stan w którym sprawa była by już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. DIAS dokonał następnie kontroli instancyjnej decyzji NUCS, która nie mogła być obciążona wadą z art. 156 §1 pkt. 3 k.p.a. Z tego względu DIAS decyzją z 30 sierpnia 2024r. utrzymał decyzję NUCS w mocy. Ewentualna wada kwalifikowana dotyczyć mogła jedynie decyzji kończącej "drugie" równolegle prowadzone postepowanie, było ono bowiem chronologicznie późniejsze względem pierwszego. Z tego względu organy nie rozstrzygały sprawy merytorycznie lecz umorzyły postepowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zaznaczyć należy, że umorzenie "drugiego" postepowania przez NUCS decyzją z 29 lipca 2024r. nie mogło stanowić przesłanki z art. 156 §1 pkt.3 wobec decyzji DIAS z [...] r, bowiem w istocie sprawy nie odznaczały się tożsamością. Postępowanie przed DIAS prowadzone było w ramach kontroli instancyjnej i z tego względu nie było tożsame względem "drugiego" postępowania NUCS. Postępowanie DIAS stanowiło ciąg dalszy chronologicznie pierwotnego postepowania NUCS, które na etapie I instancji zakończone zostało decyzją z 9 lipca 2024r. Pomocniczo wskazać należy, że do problemu prowadzenia dwóch równoległych tożsamych przedmiotowo i podmiotowo postepowań odniósł się WSA w Gliwicach wskazując, że nie jest możliwe prowadzenie dwóch odrębnych postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, co powinno skutkować umorzeniem drugiej (późniejszej) sprawy (Wyrok WSA w Gliwicach z 9 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 612/11 CBOSA).

Odnosząc się do zarzutów skarżącej spółki sformułowanych na poparcie jej wniosku w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazać należy, że koncentrują się one na kwestii niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, co w konsekwencji - zdaniem skarżącej – uniemożliwiło dokonanie przez organ prawidłowej kwalifikacji prawnej i niewadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Tezy tej nie podziela Sąd. Spółka dąży bowiem do wykazania, że organy nie ustaliły ponad wszelką wątpliwość, czy kierowca podczas kontroli posiadał wymaganą art. 87 u.t.d dokumentację. Bezpośrednio w treści skargi spółka wywiodła, że przejazdy pojazdami o masie całkowitej powyżej 3,5 tony na terenie RP przedsiębiorcy mogą wykonywać zarówno w oparciu o zaświadczenie na wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d., jak również na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.t.d. Spółka podkreśliła, że R. P. będący pracownikiem skarżącej wykonywał jazdę na jej rzecz i w jej imieniu. Mając wzgląd na posiadanie przez spółkę obydwu ww. dokumentów, nie miało w ocenie skarżącej żadnego znaczenia, czy kierowca został wyposażony w wypis zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy, czy też w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.

Przedstawiona wyżej teza, nie może być w pełni zaakceptowana, bowiem system prawa nie zna synonimów i oba dokumenty: wypis z zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy i wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nie są tożsame. W realiach przedmiotowej sprawy jednak, okolicznością ekskulpującą skarżącą byłby fakt posiadania i okazania przez kierowcę któregokolwiek z dokumentów. Tymczasem jak wynika z załącznika nr. 2 do protokołu kontroli drogowej z 11 maja 2024r. kierowca podczas kontroli "nie okazał, oraz nie posiadał w pojeździe wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy (...) Wyjaśnił, że nie był świadomy iż pojazd nie jest wyposażony w ten dokument". Kierowca podpisał, bez zastrzeżeń protokół kontroli. Ponadto kierowca przyjął mandat w wysokości 200 zł za nie okazanie wymaganego zezwolenia (k. 17 akt administracyjnych). Na późniejszym etapie postępowania przed NUS spółka w piśnie z 19 czerwca 2024 r (k. 63 akt administracyjnych) wskazała że "potwierdza wykonywanie w dniu 11 maja 2024 r. przewozu na potrzeby własne – niezarobkowego przewozu drogowego". Jego wykonywanie, jaka wskazała sama spółka wymagało by kierowca posiadał i okazał podczas kontroli wypis zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy ewentualnie wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Nie ulega wątpliwości, że kierowca nie okazał żadnego z ww. dokumentów. Można przy tym założyć, że w protokole kontroli wprost odnotowano fakt nie okazania wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Brak jest jednak wzmianki o okazaniu przez kierowcę wypisu z zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy. Gdyby ten takowy posiadał okoliczność ta winna zostać odnotowana w protokole. Brak takiej wzmianki dowodzi, że również tego dokumentu nie posiadał kierowca. Gdyby zaś go okazał, a fakt ten nie został odnotowany w protokole, kontrolowany kierowca nie powinien dokumentu nie odzwierciedlającego stanu faktycznego podpisać. Organ w odpowiedzi na skargę słusznie zaznaczył przy tym, że w protokole kontroli odnotowano wszystkie dokumenty jakie okazał kierowca.

Zaznaczyć należy wreszcie, że organ I instancji zgodnie z wyjaśnieniami strony zawartymi w piśmie z 19 czerwca 2024 r. oraz dokonanymi w toku postępowania ustaleniami zakwalifikował przejazd jako przejazd na potrzeby własne. Rację ma Skarżąca, iż w związku z tym, że posiada oba uprawnienia podmiotowe do wykonywania przewozów, skontrolowany 11 maja 2024r. przewóz na potrzeby własne mógł odbywać się zarówno na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika jak i zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne. Podkreślić należy jednak raz jeszcze, że zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza, że kierujący pojazdem nie miał przy sobie i nie okazał kontrolującym żadnego z wyżej wskazanych dokumentów. Nieokazanie przez kierowcę wypisu z zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne jak i wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł, określoną w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.

Sformułowana w skardze argumentacja strony zmierzająca do wykazania, że organ nie wyjaśnił kwalifikacji prawnej zastosowanej sankcji administracyjnej nie może być zaakceptowania. W toku kontroli w dniu 11 maja 2024r. przyjęto bowiem, że kontrolowany przejazd miał charakter przewozu zarobkowego, by następnie, zgodnie z wyjaśnieniami skorygować tą kwalifikację na przejazd na potrzeby własne. Powyższe nie wpłynęło jednak ani na wysokość sankcji administracyjnej ani zakres koniecznych do ustalenia okoliczności decydujących o zastosowaniu sankcji administracyjnej. Z tego względu podnoszone przez skarżącą zarzuty procesowe nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.