Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1511/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 lipca 2023 r. znak SKO.ŚR/4111/716/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2023 r., znak SKO.ŚR/4111/716/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy B.z dnia 30 maja 2023 r. odmawiającej przyznania J. S. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. J. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2023 r. skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Z treści wniosku wynika, że matka skarżącej jest wdową, skarżąca ostatni raz pozostawała w zatrudnieniu w sierpniu 2022 r., jest ubezpieczona przez męża. Skarżąca ma siostrę, mieszkającą w tej samej miejscowości co matka, emerytkę, która opiekuje się mężem. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że matka skarżącej jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji matki skarżącej istniała w dniu 1 marca 2020 r., ale wtedy nie powstała. Z przedłożonego przez skarżącą świadectwa pracy wynika, że była zatrudniona w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. umowa została rozwiązana z upływem czasu, na który została zawarta.

Z opisu czynności opiekuńczych realizowanych przez skarżącą wynika, że obejmują one: mycie, czesanie, ubieranie, zmianę pampersów, karmienie, podanie leków, mierzenie ciśnienia tętniczego, pomiar cukru, ścielenie łóżka, rehabilitację, sprzątanie, mycie naczyń, robienie zakupów, przebieranie pościeli, przygotowanie posiłków, wyjście na spacer, załatwianie bieżących spraw, puszczanie transmisji mszy świętej, położenie do łóżka, przygotowanie ubrań na kolejny dzień, obcinanie paznokci, włosów, balsamowanie ciała, zapraszanie szafarza z komunią i księdza na spowiedź.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca stara się zachować stały i powtarzalny rytm dnia, w stosunku do chorej matki: po obudzeniu się matki mierzy ciśnienie, poziom cukru, podaje leki, pomaga matce dotrzeć do łazienki na poranną toaletę, stosuje maści pielęgnacyjne, zmienia pampersa, przygotowuje śniadanie, podaje leki, ponownie mierzy cukier i ciśnienie, pomaga się matce ubrać, przesadza matkę na wózek inwalidzki, a sama zajmuje się bieżącymi czynnościami w domu – sprzątaniem, praniem, paleniem w piecu, zakupami, przygotowaniem obiadu, podaje obiad, ponownie mierzy ciśnienie oraz poziom cukru, podaje leki, zajmuje się sprawami urzędowymi, organizuje i planuje wizyty lekarskie, w razie ładnej pogody zabiera matkę na spacer po okolicy (matka jedzie na wózku), a w niedziele jeżdżą do kościoła. Skarżąca wykonuje przy matce wszystkie czynności pielęgnacyjne. Matka skarżącej samodzielnie spożywa posiłki, porusza się po mieszkaniu asekurując się o meble, bądź z pomocą skarżącej, ale stan po złamaniu kończyny uniemożliwia jej schylanie się. Siostra skarżącej mieszka w tej samej miejscowości, ale sama opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Zdarza się, że zostanie z matką godzinę, w sytuacji gdy skarżąca musi wyjść do lekarza, a w domu nie ma jej męża. Matka skarżącej cierpi na liczne schorzenia – nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, migotanie przedsionków, nietrzymanie moczu, jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów. U matki skarżącej nasilają się problemy z pamięcią, jest bezradna, często nie potrafi się wysłowić, zapomina słów, trudno z nią logicznie porozmawiać. Wymaga całkowitej pomocy w codziennych czynnościach. Skarżąca wskazuje, że matka wymaga całodobowej opieki, ponieważ zachodzi obawa, że mogłaby opuścić dom i w ten sposób stanowi zagrożenie dla siebie. Matka skarżącej wymaga regularnych i dietetycznych posiłków, a także regularnych pomiarów cukru.

Zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy B. poinformował skarżącą o zakończeniu postępowania, możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Wskazał, że w braku przedłożenia przez skarżącą dodatkowych dowodów w terminie 7 dni zostanie wydana decyzja odmowna, ponieważ niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią wieku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Decyzją z dnia 30 maja 2023 r. Wójt Gminy B. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią wieku, o którym mowa w przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z zastosowaniem powołanej normy prawnej, w sytuacji gdy wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 24 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy B. Organ wskazał, że wadliwe jest stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji, ponieważ w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 nie jest dopuszczalna odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie w oparciu o kryterium wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Organ wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką. Skarżąca pozostawała w zatrudnieniu do 2022 r., a umowa została rozwiązana z upływem czasu, na jaki została zawarta. Tymczasem, matka skarżącej jest niezdolna do samodzielnej egzystencji już co najmniej od 2020 r. W ocenie Kolegium w toku postępowania nie został wykazany związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką, która w stanie w jakim się znajduje funkcjonowała znacznie wcześniej, również w czasie, gdy skarżąca pracowała. Kolegium podniosło, że czynności wymienione przez skarżącą nie mają charakteru ekstraordynaryjnych, nie wykraczają poza zakres zwykłych czynności obejmujących wspieranie starszych rodziców. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na następujące okoliczności: skarżąca nie wykazała, że czynności jakie realizuje w ramach opieki nad matką są czynnościami wykraczającymi poza czynności prowadzenia gospodarstwa domowego powiązanego ze wsparciem starszego, schorowanego rodzica, a także z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a opieką skarżącej nad matką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia ustawowej przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.

W ocenie Sądu organy przedwcześnie - bez ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych - orzekły o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, zdaniem Sądu organ II instancji dokonał wadliwej interpretacji przepisów u.ś.r. uznając, że osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny ma obowiązek wykazać, że opieka obejmuje nadzwyczajne czynności, które przekraczają opiekę nad starszym, schorowanym rodzicem, podczas gdy art. 17 u.ś.r. wymaga (niezależnie od wieku osoby niepełnosprawnej) wykazania przesłanki konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na zakres opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu, ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy uniemożliwia ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czy też odmowę jego przyznania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy ogranicza się bowiem do wywiadu środowiskowego, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadectwa pracy skarżącej. Zwrócić należy również uwagę, że organ I instancji odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 jest niezgodny z Konstytucją RP, a w rezultacie niedopuszczalna jest w aktualnym stanie prawnym - odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). W ocenie Sądu takie ustalenia nie zostały dokonane ani przez organ I, ani II instancji.

Podkreślić należy, że w świetle art. 17 u.ś.r. ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Organ powinien każdorazowo ocenić stan faktyczny rozpatrywanej sprawy pod kątem przesłanki rezygnacji i niepodejmowania zatrudnienia. Tymczasem, w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji nie zostały dokonane konieczne ustalenia w tym zakresie.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16). Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność.

Zdaniem Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji wskazujące na brak wykazania przez skarżącą związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem zatrudnienia przez skarżącą w 2022 r. a opieką nad matką zostały podjęte w oparciu o wybiórczo potraktowany materiał dowodowy. Organ w ogóle pominął okoliczność podnoszoną przez skarżącą w toku postępowania, że stan zdrowia matki po wydaniu orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji ulega systematycznemu pogorszeniu, rozwija się demencja. Podkreślić należy, że przy ocenie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy powinny brać pod uwagę nie tylko treść i datę wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale przede wszystkim stan zdrowia osoby wymagającej opieki i związany z tym zakres opieki jakiej wymaga osoba niepełnosprawna. Możliwe jest w szczególności, że na początkowym etapie opieka, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna umożliwia zatrudnienie opiekunowi, z czasem jednak dochodzi do takiego pogorszenia stanu zdrowia podopiecznego, że zapewnienie mu opieki wymaga całkowitej rezygnacji z zatrudnienia przez opiekuna.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu również ta okoliczność nie została ustalona w toku postępowania, organ powinien był uwzględnić moment objęcia matki opieką, moment rezygnacji z zatrudnienia i zakres czynności realizowanych przez skarżącą, a także możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą z uwagi na wiek, stan zdrowia, doświadczenie.

Przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest podejmowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, której zakres wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy (por. art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Zakres opieki jest determinowany stanem zdrowia osoby niepełnosprawnej. W niniejszej sprawie organy I i II instancji nie ustaliły istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych – dotyczących stanu zdrowia matki skarżącej – w tym przede wszystkim, jaki był stan matki skarżącej przed uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jaki był jej stan zdrowia w okresie pomiędzy wydaniem orzeczenia a 2022 r., kiedy umowa o pracę skarżącej wygasła, a także po 2022 r.

W ocenie Sądu konieczne jest również ustalenie, czy z uwagi na wiek i stan zdrowia oraz konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem, siostra skarżącej może realizować obowiązek alimentacyjny względem matki.

W rezultacie, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a.

Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20).

Zwrócić należy uwagę, że organy administracji realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., III OSK 5191/21). Równocześnie, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2023 r., I OSK 1750/22). Tymczasem, w niniejszej sprawie wymóg ten nie został zrealizowany. Trzeba bowiem wskazać, że w zawiadomieniu z dnia 24 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy B. powołał wyłącznie treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. Takie zawiadomienie nie zostało skierowane do skarżącej na etapie postępowania odwoławczego.

Mając na względzie powyższe, z uwagi na treść art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku- ustali stan zdrowia matki skarżącej, zakres opieki, której wymaga, a także możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, ustali jaki był stan zdrowia matki skarżącej w czasie wydania orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a także czy uległ on zmianie w roku 2022, następnie w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego ustali czy spełnione są przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego, podjętą decyzję uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącej wnosi jednobrzmiącej treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjętych schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami tej sprawy (tak słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., III SA/Kr 1394/22). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 3/20). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony, przez co Sąd, odstąpił od zasądzenia zwrotu tych kosztów w całości, stosując cytowany wyżej art. 206 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak punkcie pierwszym sentencji wyroku.