Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1412/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1-3, art. 66 ust. 1, art. 66 ust. 2, art. 68 ust. 3, art. 68 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1513
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 885/20 w sprawie ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2020 r. nr DZP-III.6010.386.2019 w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2020 r. nr DZP-III.6010.386.2019, 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej 1360 (tysiąc trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 885/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2020 r. nr DZP-III-6010.386.2019 w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie odmowy wpisu na listę adwokatów.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 7 lutego 2019 r. A. A. złożył wniosek o dopuszczenie go do egzaminu adwokackiego na podstawie art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513 z późn. zm.). Uchwałą nr 1/2019 z dnia 25 kwietnia 2019 r. Komisja Egzaminacyjna Nr 3 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2019 r. z siedzibą w Katowicach stwierdziła, że A. A. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

W dniu 13 maja 2019 r. A. A. złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Katowicach wniosek o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Katowicach, dołączając m. in. zaświadczenie o niekaralności, oświadczenie o korzystaniu z pełni praw publicznych oraz posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, a także świadectwo pracy w charakterze asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w G. A. A. nie dołączył do wniosku dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, ani jego odpisu, bądź uwierzytelnionej kopii.

Uchwałą z dnia 29 sierpnia 2019 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach odmówiła A. A. wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu stwierdziła, że mimo złożenia wielu rekomendacji, nie dawał on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Podstawą tej oceny było ustalenie, że A. A. brał czynny udział w happeningu "NIE dla współczesnej Targowicy", gdzie doszło do wieszania na szubienicach portretów niektórych europosłów.

A. A. wniósł odwołanie od powyższej uchwały. Uchwałą z dnia 12 listopada 2019 r., Nr D0.66-P0- 6.11.2019 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu uchwały Prezydium stwierdziło, że w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach, a złożone przez skarżącego rekomendacje nie podważają ustaleń odnośnie do wydarzenia - happeningu "NIE dla współczesnej Targowicy".

W dniu 3 grudnia 2019 r. A. A. wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 65 w zw. z art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, uchylił w całości uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 12 listopada 2019 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach z dnia 29 sierpnia 2019 r. oraz przekazał sprawę Okręgowej Radzie Adwokackiej w Katowicach do ponownego rozpatrzenia.

Minister Sprawiedliwości podniósł, że A. A. dołączonym do wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego świadectwem pracy oraz umową o pracę wykazał, że pracował od dnia 15 lutego 2016 r. do dnia 30 września 2018 r. w Sądzie Rejonowym w G. jako asystent sędziego, zaś od dnia 1 października 2018 r. do chwili złożenia wniosku pracował jako asystent sędziego w Sądzie Apelacyjnym w K. Natomiast Minister Sprawiedliwości spostrzegł, że pomiędzy oświadczeniami samego zainteresowanego oraz pismem dnia 3 czerwca 2019 r. Prezesa Sądu Rejonowego w G., a wymienionym świadectwem pracy zachodziły rozbieżności co do okresu zatrudnienia skarżącego w Sądzie Rejonowym w G. na stanowisku asystenta sędziego. W życiorysie i kwestionariuszu osobowym A. A. wskazał, że na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w G. był zatrudniony od dnia 18 listopada 2013 r. do dnia 30 września 2018 r., co miało swoje potwierdzenie w piśmie z dnia 3 czerwca 2019 r. Prezesa Sądu Rejonowego w G. Okres ten nie został natomiast uwzględniony w całości w przedłożonym świadectwie pracy.

Zdaniem Ministra, wynikający z omawianego pisma Prezesa Sądu Rejonowego okres zatrudnienia był wystarczający do spełnienia przesłanki przystąpienia do egzaminu adwokackiego, natomiast nie zwalniało to organów wpisowych od wyjaśnienia rozbieżności zachodzących pomiędzy tym pismem, a świadectwem pracy przedłożonym przez skarżącego. Minister uznał, że organy wpisowe nie dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Minister Sprawiedliwości podkreślił także, że na etapie ubiegania się o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, jak również ubiegając się o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Katowicach A. A. nie wykazał ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskania tytułu magistra, a okoliczność ta wynikała jedynie ze złożonego przez skarżącego życiorysu. Nie został złożony stosowny dyplom, ani jego odpis, bądź uwierzytelniona kopia. Minister uznał to za brak, który nie został uzupełniony ani w postępowaniu przed Okręgową Radą Adwokacką w Katowicach, ani w postępowaniu przed Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Zdaniem Ministra świadczyło to o nierozpoznaniu przez organy całości okoliczności sprawy, ponieważ nie wezwały skarżącego do przedłożenia stosownego dokumentu.

Minister podkreślił, że organy samorządu adwokackiego w toku postępowania posiadały wiedzę, że w sprawie happeningu "NIE współczesnej Targowicy" Prokuratura Okręgowa w K. wszczęła postępowanie, w którym A. A. został przesłuchany w charakterze świadka. Wynik tego postępowania miał, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, znaczenie dla oceny przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Zaniechanie uzyskania informacji związanych z toczącym się postępowaniem karnym i jego ustaleniami przez organy samorządu zawodowego, a następnie niepoddanie tych ustaleń ocenie w postępowaniu administracyjnym wskazywało, w ocenie Ministra, na przedwczesność wniosków, organu I, jak i II instancji.

Minister uznał również, że organy samorządu zawodowego niezasadnie oceniły przedłożone przez skarżącego rekomendacje za dowody niewiarygodne, tylko z powodu ich ogólnej treści. Zdaniem Ministra, organy korporacyjne powinny ustalić, na jakich przesłankach (faktach) osoby rekomendujące oparły dokonane oceny skarżącego, ponieważ dopiero wyjaśnienie tego mogłoby stanowić podstawę rozważań o rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Ze skargą na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2020 r. wystąpiło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie jest ona niezgodna z prawem.

Dokonując oceny zasadność zastosowania przez Ministra Sprawiedliwości art. 138 § 2 k.p.a. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skoro w rozpatrywanej sprawie organ naczelny nie mógł zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., to nie mógł także wskazać sposobu interpretacji przepisów prawa, a w tym wypadku interpretacji przesłanki dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, ponieważ należy to do zadań organów samorządu adwokackiego. Jeżeli zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do dokonania takiej interpretacji, to nie było zdaniem Sądu możliwe nakazanie przyjęcia określonego sposobu interpretacji tej przesłanki zgodnego z poglądem organu naczelnego, bo w istocie oznaczałoby pośrednie zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., do czego nie było podstaw. W konsekwencji Sąd I instancji podzielił stanowisko strony skarżącej, zdaniem której uchylenie uchwał organów samorządu adwokackiego z powodu niewyjaśnienia kwestii dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata przez uczestnika postępowania było nieuprawnione. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy dawał organom samorządu adwokackiego podstawę do miarodajnego wypowiedzenia się odnośnie do tej kwestii.

Powyższe nie zmieniło jednak stanowiska Sądu I instancji odnośnie do pozostałych wad przeprowadzonego postępowania, które zostały dostrzeżone przez Ministra Sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu I instancji, organy samorządu adwokackiego w toku postępowania obowiązane były do wyjaśnienia rozbieżności zachodzących pomiędzy pismem Prezesa Sądu Rejonowego w G. z dnia 3 czerwca 2019 r., a świadectwem pracy przedłożonym przez skarżącego, ponieważ niewyjaśnienie powyższej rozbieżności wskazywało na niedochowanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Sąd I instancji podniósł również, że na etapie ubiegania się o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, jak również ubiegając się o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Katowicach uczestnik nie wykazał, że ukończył wyższe studia prawnicze w RP i uzyskał tytuł magistra prawa, a brak ten nie został uzupełniony w toku postępowania. Świadczy to o tym, że organy samorządu zawodowego nie rozpoznały całości okoliczności sprawy, co stanowi naruszenie art. 65 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze.

W rekapitulacji Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a konkretnie art. 138 § 2 k.p.a., albowiem organy samorządu adwokackiego nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2020 r., a ponadto o zasądzenie zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 65 PoA w zw. z art. 66 ust. 2 pkt 2 PoA i art. 68 ust. 3 i 4 PoA poprzez uznanie, że organ samorządu w toku postępowania o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 65 PoA w związku z art. 66 ust. 2 pkt 2 PoA jest obowiązany ponownie badać podstawy do nabycia prawa do przystąpienia do egzaminu adwokackiego bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p,p.s.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi wskutek uznania, że organy samorządu naruszyły przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na niewyjaśnieniu rozbieżności w okresie zatrudnienia wynikającym ze świadectwa pracy i pisma z dnia 3 czerwca 2019 r. Prezesa Sądu Rejonowego w G. oraz nie wezwaniu wnioskodawcy do złożenia odpisu dyplomu w sytuacji, kiedy uchwała odmawiała wpisu na listę adwokatów z uwagi na niespełnienie przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym wg norm przepisanych.

Pismem procesowym z dnia 27 października 2023 r., uczestnik postępowania A. A. złożył nowy dowód w sprawie, tj. odpis prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt [...], którym uniewinniono go od zarzutów związanych z uczestnictwem w zgromadzeniu publicznym "Nie dla współczesnej targowicy".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkiej jej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie wpisu na listę adwokatów stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że uznając za nieuprawnione stanowiska Ministra Sprawiedliwości w zakresie odnoszącym się do niewyjaśnienia przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przesłanki dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, która stanowiła podstawę podjęcia uchwały o odmowie wpisu na listę adwokatów, Sąd I instancji podzielił ocenę organu nadzoru, że o braku zgodności z prawem wymienionej decyzji należało wnioskować na tej podstawie, że organ samorządu zawodowego adwokatów nie wyjaśnił rozbieżności odnoszących się do czasu zatrudnienia uczestnika postępowania na stanowisku asystenta sędziego, ani też nie zwrócił uwagi, że ani na etapie ubiegania się o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, ani też ubiegając się o wpis na listę adwokatów uczestnik nie wykazał, że ukończył wyższe studia prawnicze w RP i uzyskał tytuł magistra prawa, a brak ten nie został uzupełniony w toku postępowania wpisowego.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek nie wszystkie te zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Operując w granicach wyznaczonych podstawami kasacyjnymi, z perspektywy przedstawionych uwag wprowadzających trzeba stwierdzić, że nie jest zasadny i nie może odnieść skutku oczekiwanego przez Prezydium NRA zarzut z pkt 1) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut błędnej wykładni art. 65 w związku z art. 66 ust. 2 i art. 68 ust. 3 i ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez uznanie, że "[...] organ samorządu w toku postępowania o wpis na listę adwokatów [...] jest obowiązany ponownie badać podstawy do nabycia prawa do przystąpienia do egzaminu adwokackiego bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej".

Dokonując oceny zasadność, przede wszystkim zaś skuteczności tego zarzutu wymaga przypomnienia, że błędna wykładnia prawa materialnego, to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15).

Wobec przywołanych powyżej wymogów skuteczności zarzutu błędnej wykładni prawa trzeba stwierdzić, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – w którym jedynie dla potrzeb wykazania, że organy samorządu zawodowego adwokatów nie rozpoznały wszystkich okoliczności sprawy, Sąd I instancji odwołał się do art. 65 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze – nie wynika (zob. s. 14 – 17), aby w odniesieniu do przepisów prawa, których błędną wykładnię zarzuca skarga kasacyjna Sąd ten podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne, a w konsekwencji, aby wyraził stanowisko, że w toku postępowania o wpis na listę adwokatów organy samorządu zawodowego są zobowiązane "[...] ponownie badać podstawy do nabycia prawa do przystąpienia do egzaminu adwokackiego bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej", co prowadzi do wniosku, że na gruncie omawianego zarzutu kasacyjnego podjęto polemikę z poglądem nieistniejącym, co zarzut ten czyni niezasadnym i nieskutecznym.

Jeżeli natomiast, wobec treści i konstrukcji uzasadnienia omawianego zarzutu (s. 3 skargi kasacyjnej) przyjąć – odwołując się do argumentu, że falsa demonstratio non nocet, któremu nie sprzeciwia się zasada dyspozycyjności obowiązująca w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjna – że rzeczywista istota stawianej na jego gruncie kwestii spornej, dotyczy niewłaściwego zastosowania wymienionych przepisów ustawy Prawo o adwokaturze – a mianowicie, ich niezastosowania, jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – to w tym zakresie należałoby podzielić zasadność stanowiska skarżącej kasacyjnie strony, o czym trzeba wnioskować na podstawie art. 65 wymienionej ustawy, który określa warunki wpisu na listę adwokatów oraz na podstawie art. 68 ust. 4 tej ustawy.

W związku z tym więc, że – jak wynika z art. 65 wskazanej ustawy – na listę adwokatów może być wpisany ten, kto: 1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata; 2) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 4) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2, to wobec treści oraz funkcji tego przepisu prawa – który jednocześnie wyznacza zakres postępowania wyjaśniającego w regulowanej nim sprawie – za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że w postępowaniu inicjowanym żądaniem wpisu na listę adwokatów organ korporacyjny jest uprawiony i zarazem zobowiązany do weryfikowania spełniania przez wnioskodawcę pozytywnych przesłanek tego wpisu – a więc siłą rzeczy również przesłanki ukończenia wyższych studiów prawniczych w RP i uzyskania tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w RP, o czym mowa jeszcze dalej – i którego to wpisu może odmówić tylko wtedy, gdy wpis ten narusza przepisy art. 65 pkt 1 – 3, czego Sąd I instancji nie uwzględnił, niezasadnie przypisując organom samorządu zawodowego adwokatów zaniechanie wyjaśnienia rozbieżności odnoszących się do czasu zatrudnienia uczestnika postępowania na stanowisku asystenta sędziego, które miałyby nie pozostawać bez wpływu na wynik sprawy, podobnie jak i nie uwzględnił w dostatecznym stopniu, że z wnioskiem o wpis na listę adwokatów wystąpiła osoba, o której jest mowa w art. 68 ust. 1 przywołanej ustawy, a w tym kontekście, że postępowanie egzaminacyjne (konkursowe) nie mieści się jednak w granicach sprawy wpisu na listę adwokatów (por. np. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 241/07).

Wobec tego również, że – co jest nie mniej oczywiste – z logiki rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 65 w związku z art. 68 ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze wynika, że podstawą odmowy wpisu na listę adwokatów jest brak spełniania przez wnioskodawcę chociażby jednej spośród przesłanek wymienionych w art. 65 pkt 1 – 3 przywołanej ustawy, w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów za uzasadniony należało uznać zarzut z pkt 2) petitum skargi kasacyjnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem (s. 15), że podważając – jako nieuprawnione – stanowisko Ministra Sprawiedliwości w zakresie, w jakim wynikało z niego, że podejmując uchwałę o odmowie wpisu na listę adwokatów nie wyjaśniono we właściwy sposób podstawy jej podjęcia – a mianowicie przesłanki dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, której brak spełniania przez wnioskodawcę stanowił, w ocenie organu samorządu zawodowego adwokatów uzasadnioną podstawę podjęcia tejże uchwały – i nie kwestionując tym samym faktycznej i prawnej podstawy podjęcia tej uchwały, Sąd I instancji oddalając skargę Prezydium NRA na decyzję organu nadzoru o jej uchyleniu stwierdził równocześnie – podzielając w tej mierze stanowisko Ministra Sprawiedliwości – że o braku zgodności z prawem tej uchwały należało wnioskować na podstawie deficytów postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie z wniosku o wpis na listę adwokatów, albowiem wnioskodawca nie wykazał, że ukończył wyższe studia prawnicze w RP i uzyskał tytuł magistra prawa, a brak ten nie został uzupełniony w toku postępowania wpisowego.

Ponownie podkreślając, że podstawą odmowy wpisu na listę adwokatów jest brak spełniania przez wnioskodawcę chociażby jednej spośród przesłanek wymienionych w art. 65 pkt 1 – 3 ustawy Prawo o adwokaturze, albowiem – co istotne – przesłanki te nie są względem siebie konkurencyjne i mają równorzędny walor oraz znaczenie, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że kwestionowane skargą kasacyjną stanowisko Sądu I instancji, nie jest ani zasadne, ani też – jeżeli nie zwłaszcza – zrozumiałe, a to wobec jego wewnętrznej sprzeczności. Nie sposób jest bowiem twierdzić, że organ samorządu zawodowego adwokatów dostatecznie wyjaśnił podstawę podjęcia uchwały o odmowie wpisu na listę adwokatów – i tym samym akceptować ocenę odnośnie do braku zaktualizowania się pozytywnej przesłanki wpisu – i równocześnie uznawać, że uchwała ta nie jest jednak zgodna z prawem, albowiem podejmując zaskarżoną decyzję organ nadzoru zasadnie ocenił, że w postępowaniu prowadzonym w sprawie wpisu na listę adwokatów nie wyjaśniono, czy wnioskodawca spełnia przesłankę, o której jest mowa w pkt 3 art. 65 przywołanej ustawy. Oddalając skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie wpisu na listę adwokatów i podzielając stanowisko organu nadzoru odnośnie do deficytów ustaleń faktycznych stanowiących podstawę podjęcia wymienionej uchwały, Sąd I instancji zobowiązał bowiem organy samorządu zawodowego adwokatów do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego ustalenia – nota bene podobnie, jak w odniesieniu do zagadnienia odnoszącego się do czasu zatrudnienia uczestnika postępowania na stanowisku asystenta sędziego – są pozbawione jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy zakończonej uchwałą Prezydium NRA z dnia 12 listopada 2019 r., nr DO.66-PO-6.11.2019.

Wobec logiki rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 65 w związku z art. 68 ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze – o czym była mowa powyżej – "usunięcie" tychże "deficytów" niczemu bowiem nie służy.

Oczekiwanie Sądu I instancji odnośnie do zasadności i potrzeby prowadzenia (dalszego) postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazywanym – w ślad za organem nadzoru – w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trzeba uznać za oczywiście niezasadne i nieusprawiedliwione, jeżeli ponownie podkreślić, że podstawą odmowy wpisu na listę adwokatów jest brak spełniania przez wnioskodawcę chociażby jednej spośród przesłanek wymienionych w art. 65 pkt 1 – 3 ustawy Prawo o adwokaturze. Innymi słowy, ustalenie przez organ samorządu zawodowego adwokatów, że – tak jak w rozpatrywanej sprawie – wnioskodawca ubiegający się o wpis na listę adwokatów nie spełnia przesłanki, o której jest mowa w pkt 1 art. 65 wymienionej ustawy i zaakceptowanie tego ustalenia w związku z podważeniem zgodności z prawem przeciwnego stanowiska Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie (s. 15 uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia) – czego, co istotne, w trybie przewidzianym przepisami prawa nie zakwestionował ani organ nadzoru, ani też uczestnik postępowania, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że wobec przyjmowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozumienia przywołanego przepisu prawa nie ma istotnego znaczenia w sprawie złożony przez uczestnika postępowania dowód z wyroku sądu powszechnego – nie uzasadnia twierdzenia, że podejmując uchwałę o odmowie wpisu na listę adwokatów organ samorządu nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie okoliczności, które miałyby nie pozostawać bez wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji twierdzenia, że kontrowana decyzja nie jest niezgodna z prawem.

W związku z tym bowiem, że wobec logiki rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 65 w związku z art. 68 ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze wymienione ustalenie mogło stanowić wystarczającą podstawę podjęcia uchwały o odmowie wpisu na listę adwokatów, za oczywiście zbędne należało uznać oczekiwanie odnośnie do potrzeby, wręcz konieczności, prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie odnoszącym się do spełniania przez wnioskodawcę pozostałych przesłanek warunkujących wpis na listę adwokatów, albowiem brak spełniania chociażby jednej z nich sprzeciwia się temu wpisowi. Sugerowana przez Sąd I instancji potrzeba usunięcia "deficytów" postępowania wyjaśniającego niczemu by więc nie służyła. Zwłaszcza, że nie sposób jest usunąć deficyty, które w rzeczywistości nie istnieją.

Stwierdzając w związku z powyższym, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie odmowy wpisu na listę adwokatów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta jest zasadna, albowiem wymieniona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. i jako niezgodna z prawem podlegała uchyleniu.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.