Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 72/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6413 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące województwa; skargi organów samorządu województwa na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Oświata
Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1, ust. 2, art. 81, art. 82 ust. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 2094
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j.)
article: 148
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant St. sekr .sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie obniżki tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B. B. I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Województwa kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sejmik Województwa [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2022 r. w sprawie obniżki tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B. na podstawie § 2 ust. 3 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze oraz przyznawania zwolnień z obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Województwo [...] (Dz. Urz. Woj. Zach. z [...]) w § 1 przyznał [...] Dyrektorowi I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B. obniżkę tygodniowego wymiaru godzin zajęć w roku szkolnym 2022/2023 w liczbie 12 godzin. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia (§ 2).

W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że Dyrektor Liceum zwróciła się z wnioskiem o przyjęcie innej liczby godzin obniżki, niż określona w ust. 1 § 2 uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. We wniosku podała, że w ostatnim czasie łączenie obowiązków związanych z funkcją dyrektora z prowadzeniem 10 godzin zajęć dydaktycznych stało się dla niej znacznie większym obciążeniem. Powodem tego są wciąż pojawiające się nietypowe i nieprzewidywalne sytuacje, jak pandemia czy wojna w Ukrainie, w związku z którą istnieje ogromna rotacja uczniów z Ukrainy oraz ciągłe zmiany prawne i organizacyjne. Dostrzega ona też konieczność wsparcia kierowniczki internatu, ze względu na pogarszający się jej stan zdrowia, w zaplanowaniu i sprawnym prowadzeniu pracy opiekuńczo-wychowawczej w dużych grupach wychowanków pochodzących z różnych środowisk.

Zgodnie z § 2 ust. 3 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Sejmik Województwa, na umotywowany wniosek, może przyznać całkowite zwolnienie dyrektorka od obowiązku realizacji zajęć lub inną liczbę godzin obniżki niż określona w § 2 ust. 1 wskazanej uchwały.

W dniu [...] listopada 2022 r. Wojewoda [...] wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr [...], w którym, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2094), stwierdził nieważność uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] października 2022 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że uchwała nr [...] wpłynęła do [...] Urzędu Wojewódzkiego w S. w dniu 28 października 2022 r. Szczegółowa analiza tego aktu prowadzi do wniosku, że w stopniu istotnym narusza on obowiązujący porządek prawny.

Zdaniem Wojewody, dla oceny legalności działania Sejmiku Województwa [...] zasadnicze znaczenie mają unormowania ustawy Karta Nauczyciela, w szczególności art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2. W myśl pierwszej regulacji dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się ich od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3. Z kolei druga z nich stanowi, że organ prowadzący szkołę lub placówkę określa: zasady udzielania i rozmiar obniżek, o których mowa w ust. 6, oraz przyznaje zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3.

W związku z brzmieniem art. 91d pkt 1 ustawy, niesporne jest, że kompetencje płynące z art. 42 ust. 7 należą do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast granice upoważnienia do prawotwórczego działania zostały zakreślone w art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela. Na przestrzeni ostatnich lat w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w wyraźny sposób wykształcił się pogląd negujący możliwość przyznawania obniżek tygodniowego wymiaru godzin zajęć bądź zwolnień od obowiązku ich realizacji - wymienionym z imienia i nazwiska dyrektorom konkretnych placówek oświatowych. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że przyznanie zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć bądź obniżenie pensum dyrektorowi konkretnej placówki narusza zasadę równości, jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5170/21, III OSK 5192/21, III OSK 5218/21. W związku z tym organ winien określić warunki zwolnienia jednakowe dla osób określonych w art. 42 ust. 6 KN, we wszystkich placówkach spełniających określone kryteria (przy uwzględnieniu wyżej wskazanych przesłanek ustawowych), dla którego organem prowadzącym jest gmina. Taki zaś akt - jako zawierający normy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym - stanowi akt prawa miejscowego (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 18 lutego 2020 r., II SA/O1 1116/19).

W ocenie Wojewody, z uwagi na powyższe, organ prowadzący nie posiada kompetencji do indywidualnego zwolnienia dyrektora (wskazanego z imienia i nazwiska) konkretnej placówki od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru zajęć, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W świetle obowiązujących unormowań ustawy, nie jest dopuszczalne podjęcie uchwały na wniosek konkretnego dyrektora szkoły, na mocy której jego wymiar godzin zajęć zostanie zmniejszony bądź uzyska on całkowite zwolnienie z obowiązku realizacji tych zajęć. Oceny w tym zakresie nie zmienia fakt, że możliwość tego rodzaju działania przewidziano w uchwale nr XXIII/519/18 w § 2 ust. 3. Przepis ten uznać trzeba jako istotnie naruszający art. 42 ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela, dlatego też nie może on stanowić podstawy prawnej dla indywidulanego obniżenia Dyrektorowi I Liceum Ogólnokształcącego im T. S. w B. tygodniowego wymiaru godzin zajęć. Ponadto, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie została skierowana skarga celem wyeliminowania z obrotu prawnego zapisu § 2 ust. 3 uchwały nr [...].

W tym stanie rzeczy, w świetle przedstawionej argumentacji, stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] października 2022 r., jest konieczne i w pełni uzasadnione.

Województwo [...], reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2022r. zarzucając mu naruszenie:

- art. 82 ust. 1 i ust. 6 ustawy o samorządzie województwa ("u.s.w") w zw. z art. 57 § 4 k.p.a. poprzez wydanie przez organ nadzoru zaskarżonego rozstrzygnięcia po upływie ustawowego 30-dniowego terminu od dnia doręczenia organowi kontrolowanej uchwały nr [...] i poprzez przyjęcie, że dla obliczania tego terminu mają zastosowanie zasady obliczania terminów skierowane do strony postępowania dotyczące terminów procesowych,

- art. 82 ust. 1 w zw. z art. 79 u.s.w. poprzez dokonanie oceny uchwały nr [...] w sposób wykraczający poza kryterium legalności;

- § 2 ust. 3 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...]

i art. 82c ust. 1 u.s.w. oraz art. 87 ust. 2 Konstytucji RP poprzez dowolne przyjęcie, że przepis prawa miejscowego, który stanowił podstawę kontrolowanej uchwały nie obowiązuje i dlatego nie ma zastosowania w sprawie;

- art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że mają w sprawie bezpośrednie zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że podstawę prawną uchwały nr [...] stanowił § 2 ust. 3 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] w sprawie określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze oraz przyznawania zwolnień z obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Województwo [...]. Przepis ten stanowi, że w przypadku, kiedy warunki funkcjonowania szkoły powodują znaczne zwiększenie zadań dyrektora, w ramach posiadanych środków finansowych, sejmik na umotywowany wniosek, może przyznać całkowite zwolnienie dyrektora od obowiązku realizacji zajęć, lub inna liczbę godzin obniżki, niż określona w ust. 1.

Zdaniem skarżącego, zarzuty sformułowane w rozstrzygnięciu nadzorczym są nieuzasadnione, co przemawia za uchyleniem tego rozstrzygnięcia w całości. Ponadto, organ nadzoru wydał zaskarżone rozstrzygnięcie z naruszeniem przepisu art. 82 ust. 1 u.s.w. Na gruncie niniejszej sprawy 30. dniowy termin na wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego upłynął nie w dniu 28 listopada 2022 r., lecz w dniu 27 listopada 2022 r., zaś art. 57 § 4 k.p.a. nie miał tu zastosowania na zasadzie odesłania wynikającego z przepisu art. 82 ust. 6 u.s.w. z uwagi na materialnoprawny charakter terminu, o którym mowa w przepisie art. 82 ust. 1 u.s.w. W tej sytuacji, uprawnienie Wojewody [...] do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...], wygasło.

W tym miejscu skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, według którego brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania art. 57 § 4 k.p.a., gdyż norma art. 91 ust. 1 u.s.g. w sposób samodzielny i kompleksowy reguluje kwestię orzekania przez organ nadzoru z zachowaniem terminu 30 dni.

Przechodząc do uzasadnienia kolejnych zarzutów, skarżący podkreślił, że organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazał, że materialnoprawną podstawę badanej uchwały stanowi § 2 ust. 3 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...]. Pomimo tego stwierdził też, że dla oceny legalności działania Sejmiku Województwa [...] zasadnicze znaczenie mają unormowania ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - w szczególności przepisy art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 oraz ukształtowane na przestrzeni ostatnich lat orzecznictwo sądowoadministracyjne, negujące możliwość przyznawania obniżek tygodniowego wymiaru godzin zajęć bądź zwolnień od obowiązku ich realizacji wymienionym z imienia i nazwiska dyrektorom konkretnych placówek oświatowych. Powyższej argumentacji nie można podzielić, ponieważ podjęcie przez Sejmik Województwa [...] kontrolowanej uchwały nie mogło doprowadzić do naruszenia przepisów art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela, gdyż Sejmik nie procedował na ich podstawie.

W ocenie skarżącego, sposób realizacji nadzoru nie mieści się w granicach wytyczonych przez przepisy art. 82 ust. 1 w związku z art. 79 u.s.w. Po pierwsze dlatego, że organ nadzoru w nieuzasadniony sposób pominął fakt obowiązywania prawa miejscowego; po drugie niezasadnie przyjął, że rozwiązanie wynikające z § 2 ust. 3 uchwały nr [...] jest sprzeczne przepisami art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela i de facto z uwagi na skierowanie skargi do WSA w Szczecinie celem wyeliminowania z obrotu prawnego, § 2 ust. 3 uchwały nr [...] nie obowiązuje; po trzecie, organ nadzoru przeprowadził błędną wykładnię przepisów art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela, które w niniejszej sprawie nie stanowiły podstawy dla podjęcia kontrolowanej uchwały, lecz były podstawą dla przyjęcia zasad udzielania obniżek obowiązkowego tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla osób zajmujących kierownicze stanowiska w szkole ujętych w uchwale Nr [...].

Skarżący podkreślił, że badanie prawidłowości aktu prawa miejscowego w postępowaniu nadzorczym, które swoim zakresem obejmowało jedynie uchwałę Sejmiku Województwa nr [...] wykracza poza granice wyznaczoną przez przepis art. 82 ust. 1 u.s.w. i art. 79 u.s.w. Sam fakt skierowania skargi celem wyeliminowania z obrotu prawnego § 2 ust. 3 uchwały nr [...] w żaden sposób nie przesądza o tym, że przepis ten przestał obowiązywać. Akt prawa miejscowego obowiązuje dopóty, dopóki nie zostanie uchylony, zmieniony lub nie zostanie stwierdzona jego nieważność. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, o niezgodności z prawem uchwały nr [...] z dnia [...] października 2022 r. nie przesądza także fakt powołania się przez organ nadzoru na sądowoadministracyjną linię orzeczniczą dotyczącą interpretacji przepisów Karty Nauczyciela. W tym miejscu podkreślić należy, że wszystkie powołane orzeczenia NSA tj. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt. III OSK 5192/21, wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt. III OSK 5170/21 oraz wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2022r. sygn. akt. III OSK 5218/21 zostały wydanie w odmiennym stanie faktycznym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie skargi.

Organ nadzoru podał, że nie podziela stanowiska prezentowanego w skardze, wskazującego, że termin, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, nie podlega regułom dotyczącym obliczania terminów, określonym w k.p.a., zgodnie z odesłaniem wynikającym z art. 82 ust. 6 tej ustawy. Zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 57 k.p.a., w tym § 1 i § 4. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą (§ 4). W przedmiotowej sprawie 30. dniowy termin od dnia doręczenia uchwały, tj. od dnia 28 października 2022 r. upłynął w dniu wolnym od pracy, to jest 27 listopada 2022 r., stąd też, zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a., wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego mogło nastąpić w dniu 28 listopada 2022 r.

Odnosząc się do kwestii legalności uchwały nr [...], organ nadzoru wskazał, że okoliczność oparcia ww. uchwały na przepisach prawa, a nie bezpośrednio na przepisach ustawy Karta Nauczyciela, nie dowodzi faktu, że uchwała nr [...] jest prawidłowa, a rozstrzygniecie wadliwe. Oceny tej nie zmienia także i to, że organ nadzoru nie stwierdził nieważności § 2 ust. 3 uchwały nr [...] na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Trzeba bowiem pamiętać, że uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna z mocy prawa.

Zdaniem Wojewody, brak orzeczenia o nieważności § 2 ust. 3 uchwały nr [...], czy to wojewody, czy sądu administracyjnego, nie sanuje istotnej wadliwości tego przepisu i nie oznacza tym samym, że może on stanowić podstawę do podejmowania dalszych rozstrzygnięć. Skoro przepis § 2 ust. 3 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa Z. jest istotnie sprzeczny z prawem, to nie mógł stanowić podstawy podjęcia uchwały nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz. 259 ze zm), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Sądowa kontrola aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę do jego uchylenia (art. 148 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt nadzoru odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).

Należy tu wyjaśnić, że w przypadku sprawy zainicjowanej skargą jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru nad działalnością organów tej jednostki samorządu terytorialnego, zakres przedmiotowy rozpoznania przez sąd administracyjny bezpośrednio obejmuje kwestionowany akt nadzoru, ale pośrednio ocena zgodności z prawem dotyczy także zaskarżonego aktu. Sąd oddalając skargę, uznaje zasadność ingerencji nadzorczej, zaś uchylając akt nadzoru, pośrednio uznaje brak przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu prawotwórczego.

Przedmiotem skargi Województwa Zachodniopomorskiego, wniesionej w dniu 27 grudnia 2022 r. do Sądu, jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] stwierdzające nieważność uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] października 2022 r. w sprawie obniżki tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla Dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B.

Należy skazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2094 - "u.s.w.), rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące województwa, w tym rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 84 ust. 2 i art. 85 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 80a, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Do złożenia skargi jest uprawnione województwo. Podstawą wniesienia skargi jest uchwała sejmiku województwa (art. 86 ust. 2).

Sąd stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się uchwała Sejmiku Województwa Z. nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. w sprawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na przedmiotowe rozstrzygnięcie nadzorcze.

Kwestionowane rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] listopada 2022 r. zostało wydane na podstawie art. 82 ust. 1 u.s.w., zgodnie z którym uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały w trybie określonym w art. 81.

W myśl art. 81 u.s.w., marszałek województwa przedstawia wojewodzie uchwały sejmiku województwa oraz uchwały zarządu województwa podlegające nadzorowi w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. W tym samym terminie marszałek województwa przedstawia regionalnej izbie obrachunkowej uchwały objęte zakresem nadzoru izby.

Jak wynika z akt Marszałek Województwa [...] doręczył skarżoną uchwałę nr [...] Wojewodzie [...] w dniu 28 października 2022 r.

Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie nadzorcze w stosunku do uchwały nr [...] z dnia [...] października 2022 r., doręczonej organowi nadzoru w dniu 28 października 2022 r., zostało podjęte w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 u.s.w.

Rację ma tu Wojewoda, że w sprawie obliczania omawianych terminów należy stosować reguły określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, zgodnie z odesłaniem wynikającym z art. 82 ust. 6 u.s.w.

Stosownie do art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W myśl art. 54 § 4 k.p.a., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

W przedmiotowej sprawie 30. dniowy termin liczony od dnia 28 października 2022 r., czyli od dnia doręczenia uchwały organowi nadzoru, upływał w dniu 27 listopada 2022 r., w niedzielę, a zatem w dniu wolnym od pracy. Stąd też, zgodnie z powyższą regułą, wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego mogło nastąpić najpóźniej w dniu 28 listopada 2022 r.

W dalszej kolejności Sąd ocenił, czy uchwała objęta rozstrzygnięciem nadzorczym zawiera istotne wady prawne skutkujące stwierdzeniem jej nieważności, o których mowa w zaskarżonym akcie nadzoru.

Przy czym wyjaśnić trzeba, że do istotnych wad prawnych aktu zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r. II OSK 2311/14 LEX nr 1772460).

W ocenie organu nadzoru, uchwała z [...] października 2022 r. istotnie narusza porządek prawny, gdyż w świetle art. 42 ust. 7 pkt 2 i art. 42 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela, organ stanowiący jednostek samorządu terytorialnego prowadzących szkoły nie posiada kompetencji do indywidualnego zwolnienia dyrektora (wskazanego z imienia i nazwiska) placówki od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru zajęć, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Regulacje te stanowią normy kompetencyjne dla sejmiku województwa do ustalenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dyrektora, które to zasady dotyczą wszystkich dyrektorów i ich zastępców, a także wszystkich innych osób zajmujących kierownicze stanowiska w szkołach. Z tego względu organ prowadzący nie posiada kompetencji do indywidualnego zwolnienia dyrektora (wskazanego z imienia i nazwiska) konkretnej placówki od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru zajęć, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, wbrew temu co uważa organ nadzoru, dla oceny legalności aktu Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w sprawie obniżki tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B. zasadnicze znaczenie ma uchwała nr [...] Sejmiku Województwa [...] dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze oraz przyznawania zwolnień z obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Województwo [...] (Dz. Urz. Woj. Zach. z [...]).

Objęta rozstrzygnięciem nadzorczym uchwała została bowiem podjęta na podstawie § 2 ust. 3 powyższego aktu prawa miejscowego, zgodnie z którym w przypadku, kiedy warunki funkcjonowania szkoły powodują znaczne zwiększenie zadań dyrektora, w ramach posiadanych przez szkołę środków finansowych, Sejmik na umotywowany wniosek, może przyznać całkowite zwolnienie dyrektora od obowiązku realizacji zajęć lub inną liczbę godzin obniżki, niż określona w ust. 1.

W zaistniałej sytuacji nie sposób zgodzić się z Wojewodą, iż uchwała w sprawie obniżki tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B. została wydana z naruszeniem norm kompetencyjnych, w szczególności powoływanych przepisów z ustawy Karta nauczyciela. Materialnoprawną, wyłączną podstawę kwestionowanej przez organ nadzoru uchwały, stanowił § 2 ust. 3 uchwały nr [...], który na dzień podjęcia uchwały nr [...] funkcjonował w obrocie prawnym.

Zdaniem Sądu stanowił więc legalną podstawę prawną do uchwalenia obniżki tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla Dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. T. S. w B. Na powyższy wniosek pozostaje bez wpływu okoliczność skierowania (na moment wydania rozstrzygnięcia nadzorczego) skargi do sądu administracyjnego celem wyeliminowania z obrotu prawnego § 2 ust. 3 uchwały nr [...]. Rację ma skarżący, że fakt ten w żaden sposób nie przesądza o tym, że przepis aktu prawa miejscowego przestał obowiązywać, a zatem zaistniała podstawa do wyeliminowania dalszego aktu wydanego na jego podstawie.

Słusznie też zauważa strona skarżąca, że w ramach niniejszego postępowania dotyczącego uchwały nr [...] ani organ nadzoru, ani Sąd nie są kompetentni do badania legalności zapisów uchwały nr [...] i oceny w stosunku do niej przesłanek stwierdzenia nieważności. Z kolei samo przekonanie Wojewody o sprzeczności z prawem ww. uchwały, będące jednym z argumentów rozstrzygnięcia nadzorczego, nie przesądza jeszcze o nieważności tej uchwały, a w konsekwencji nie może determinować poprawności prawnej aktu wydanego na jej podstawie.

Sąd stwierdził, że w dniu 30 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] wydał wyrok, w którym stwierdził nieważność § 2 ust. 3 i ust. 4 zaskarżonej uchwały.

Należy pamiętać, że akty (uchwały) obarczone wadami nieważności obowiązują, podlegają wykonaniu, o ile nie zostaną unieważnione na mocy innego aktu, deklarującego taki właśnie skutek prawny. Jeśli brak jest deklaracji nieważności, akt pozostaje ważny. Innymi słowy, skutki prawne stwierdzenia nieważności aktu, jak słuszne wskazał Wojewoda, mają skutek ex tunc, jednakże aby do tego doszło niezbędna jest deklaracja tej nieważności, którą może być prawomocne rozstrzygnięcie nadzorcze, czy wyrok sądu.

Podsumowując, skoro zapis uchwały Sejmiku Województwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] na podstawie którego wydano uchwałę [...] obowiązywał w dniu jej wydania, to rozstrzygniecie nadzorcze o unieważnieniu tej ostatniej uchwały wobec braku podstaw prawnych do jej wydania, jest niezgodne z prawem. Dlatego też Sąd uwzględnił skargę i w punkcie I wyroku, na podstawie art. 148 p.p.s.a. uchylił akt Wojewody. W punkcie II wyroku orzeczono o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.