Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1886/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: Art. 7, 77 par.1, 80, 138 par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a  i c, art. 135, art. 200 i 205  par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. Sp. k. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 października 2023 r. nr SKO.St./4113/16/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej K. Sp. z o.o. Sp. k. w K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w K., zwaną dalej stroną skarżącą, decyzją z dnia 2 października 2023 r. znak: SKO.St./4113/16/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. art. 122 ust. 1, ust. 6, ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082, zwanej dalej Prawem oświatowym) w związku z § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 roku w sprawie praktycznej nauki zawodu, (Dz. U. z 2019 r., poz. 391 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Proszowic z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: COOP.ORG.4571.27.2022, w przedmiocie odmowy przyznania K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w K. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika D. A.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: COOP.ORG.4571.27.2022 Burmistrz Miasta i Gminy Proszowice odmówił przyznania K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w K. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Organ pierwszej instancji ustalił, że prowadzący przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika W. T. nabył uprawnienia pedagogiczne niezbędne w celu przygotowania zawodowego młodocianych dopiero 19 maja 2020 r., tak więc w okresie 30 kwietnia 2020 r. do 18 maja 2020 r. nie posiadał pełnych uprawnień jako instruktor praktycznej nauki zawodu.

Ponadto, zdaniem organu pracownik młodociany zatrudniony w celu nauki zawodu u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, powinien zdać egzamin czeladniczy, natomiast w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy. W niniejszej sprawie skierowanie pracownika młodocianego na niewłaściwą ścieżkę egzaminacyjną pozbawia pracodawcę prawa do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia mimo, że takie kształcenie w rzeczywistości miało miejsce.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła strona skarżąca ponosząc w jego treści, że spełniła wymogi otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia, o których mowa w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie jest konieczne zdanie egzaminu zawodowego z uwagi na szczególne uwarunkowania prawne występujące w sprawie. Do przedsiębiorstwa w spadku należy bowiem stosować dokładnie te same zasady, które stosowane były w stosunku do przedsiębiorstwa, przed śmiercią przedsiębiorcy.

W konsekwencji strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. art. 7, art. 10 § 1, art. 7a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o prace w celu przygotowania zawodowego (co w niniejszej sprawie jest bezsporne), jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Ustalono, że w niniejszej sprawie przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika w okresie od zawarcia umowy, tj. od 31 sierpnia 2021 r. prowadził J. K. posiadający kwalifikacje wymagane do nauczania zawodu mechanik pojazdów samochodowych. Jak wynika z CEIDG w dniu 6 stycznia 2020 r. ww. przedsiębiorca zmarł, a następnie ustanowiono zarządcę sukcesyjnego — P. K. Po śmierci osoby prowadzącej szkolenie, dalsze przygotowanie zawodowe miało się odbywać pod nadzorem W. T. Kwalifikacje zawodowe W. T. zostały potwierdzone dokumentami:

1) dyplomem ukończenia studiów magisterskich w zakresie mechaniki, o specjalności: samochody i ciągniki (nr dyplomu [...] z dnia 3 września 1992 r.),

2) zaświadczeniem o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu (nr zaświadczenia [...] z dnia 19 maja 2020 r.).

Tak więc W. T. nabył uprawnienia pedagogiczne niezbędne w celu przygotowania zawodowego młodocianych dopiero 19 maja 2020 r., a więc w okresie od 30 kwietnia 2020 r. do 18 maja 2020 r. nie posiadał uprawnień jako instruktor praktycznej nauki zawodu.

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych prowadzenie przygotowania zawodowego przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami dotyczy całego okresu prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianego. Pracodawca ubiegający się o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego winien wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili złożenia wniosku, ile zaistnienie przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Omawiana przesłanka jest spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje - tak - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 939/17.

Celem całego systemu kształcenia zawodowego młodocianych jest zapewnienie im takich warunków, które pozwalają na zgłębienie praktyki danego zawodu pod okiem doświadczonego instruktora, spełniającego określone warunki. Wobec tego ubiegając się o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego, pracodawca winien wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili złożenia wniosku, ile zaistnienie przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Przesłanka jest spełniona tylko wtedy, gdy w okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje, w tym trzyletni okres stażu pracy.

Kolegium stwierdziło, że zarzuty odwołania dotyczące naruszenia treści art. 7, art. 77 i art.107 k.p.a. są bezpodstawne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie:

1) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przy nieprawidłowo ustalonym i niepełnym stanie faktycznym, będącym konsekwencją braku przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności organ nie wyjaśnił w żaden sposób okoliczności, że przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników odbywało się pod nadzorem Z. N. posiadającego wymagane kwalifikacje zawodowe;

2) art. 122 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pracodawca – J. K. A. z siedzibą w K. (obecnie K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.) nie wypełnił dyspozycji powyższego artykułu, tj.:

a) pracodawca zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego,

b) pracodawca, a także osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy i osoby zatrudnione u pracodawcy posiadają kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz

c) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin czeladniczy;

w sytuacji, gdy pracodawca wypełnił każdą przesłankę zawartą w ww. artykule;

3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji nie zawierającej praktycznie żadnego uzasadnienia, w szczególności nie zawierającego odniesienia się do zarzutów wskazanych w odwołaniu strony skarżącej, a także wydanie decyzji z uzasadnieniem skopiowanym z innej sprawy strony skarżącej, tj. sprawy o zwrot kosztów kształcenia młodocianego pracownika – D. R.;

4) art. 11 k.p.a. poprzez pominięcie twierdzeń strony i nieustosunkowanie się do podnoszonych przez nią okoliczności;

5) art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej poprzez wykorzystanie przez SKO wzoru decyzji z innej sprawy dotyczącej skarżącego, tj. sprawy dotyczącej zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika D. R., na co wskazują pozostałe w treści decyzji i jej uzasadnienia elementy poprzedniej decyzji SKO, np. pozostawienie dawnej sygnatury sprawy; a w związku z powyższym także wydanie decyzji z licznymi błędami, nieścisłościami i nielogicznymi stwierdzeniami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił przepis art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082, zwanej dalej Prawem oświatowym), w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji.

Art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2019 r., stanowił, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Od 1 września 2019 r., treść art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego uległa zmianie i brzmiała, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r., poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną było to, czy pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy posiadała kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania i w konsekwencji, czy został spełniony warunek przyznania dofinansowania określony w przepisie art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego.

Orzekający w pierwszej instancji Burmistrz Gminy i Miasta Proszowice stanął mianowicie na stanowisku, jak wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 122 Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, a w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy, lub też młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r., poz. 2159 z późn. zm.) rzemieślnikiem jest m.in. osoba fizyczna, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, czyli osoba fizyczna, która zawodowo wykonuje działalność gospodarczą z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na własny rachunek - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Dalej organ ten stwierdził, że wniosek o zwrot kosztów kształcenia młodocianego pracownika wpłynął do Centrum Obsługi Oświaty w Proszowicach w dniu 23 listopada 2022 r. i złożyła go firma K. Sp. z o. o. Sp. k. reprezentowana przez P. K. Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika zawarto w dniu 30 lipca 2019 r. pomiędzy A. J. K., reprezentowaną przez J. K. a D. A., na okres 1 września 2019 r. do 31 sierpnia 2022 r. Wówczas zarówno pracodawcą jak i instruktorem praktycznej nauki zawodu był J. K., posiadający kwalifikacje wymagane do nauczania zawodu mechanik pojazdów samochodowych. Jak wynika z wyciągu CEIDG w dniu 6 stycznia 2020 r. przedsiębiorca zmarł i ustanowiono zarządcę sukcesyjnego – P. K. Zgodnie z treścią pisma z dnia 30 kwietnia 2022 r. na mocy umowy przenoszącej udziały w przedsiębiorstwie w spadku zawartej w dniu 29 kwietnia 2022 r. firma J. K. A. w spadku z siedzibą w K., ul. [...] ("Przedsiębiorstwo w spadku") została wniesiona aportem do spółki K. Sp. z o. o. Sp. k. Ponadto jak wskazał wnioskodawca, po śmierci osoby prowadzącej przygotowanie zawodowe pracownika młodocianego, dalsze przygotowanie zawodowe odbywało się pod nadzorem W. T. zatrudnionego od dnia 1 lutego 1993 r. na stanowisku Kierownika Serwisu. Kwalifikacje zawodowe W. T. zostały potwierdzone dokumentami:

1) kserokopią poświadczoną za zgodność z oryginałem dyplomu ukończenia studiów magisterskich w zakresie mechaniki, o specjalności: samochody i ciągniki (nr dyplomu [...] z dnia 3 września 1992 r.),

2) kserokopią poświadczoną za zgodność z oryginałem zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu (nr zaświadczenia [...] z dnia19 maja 2020 r.).

Zdaniem organu pierwszej instancji, jak i orzekającego w drugiej instancji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie analiza powyższych dokumentów wskazuje, że W. T. nabył uprawnienia pedagogiczne wymagane od instruktorów praktycznej nauki zawodu dopiero 19 maja 2020 r., tak więc w momencie objęcia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu nie posiadał pełnych uprawnień. Tym samym nie została spełniona przesłanka przysługiwania dofinansowania kosztów kształcenia określona w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego. Stanowisko to, zdaniem organów potwierdza zarówno doktryna prawnicza, jak i orzecznictwo. Jak stwierdził M. Pilich (w: M. Pilich, A. Olszewski, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021), komentując art. 122 u.p.o., "wymagania kwalifikacyjne powinny być spełnione przez osobę prowadzącą przygotowanie zawodowe przez cały okres, w jakim było ono organizowane". Podobny pogląd zaprezentowany został w wyroku WSA w Poznaniu z 21.03.2018 r., II SA/Po 939/17, LEX nr 2475934: "Pracodawca ubiegający się o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego, niezależnie od przesłanki określonej w art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, winien wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili złożenia wniosku, ile zaistnienie przesłanki "prowadzenia 'przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Omawiana przesłanka jest spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje. W tej mierze Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela w pełni stanowisko zaprezentowane m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt l OSK1140/10, Baza NSA; wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt l OSK 1534/10 i l OSK 1535/10, Baza NSA; wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt l OSK269/12."

Ponadto, zgodnie z powołanymi wyżej zapisami Prawa oświatowego, pracownik młodociany zatrudniony w celu nauki zawodu u pracodawcy będącego rzemieślnikiem powinien zdać egzamin czeladniczy, natomiast w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy. P. K. reprezentujący K. Sp. z o. o. Sp. k. złożył oświadczenie, że był rzemieślnikiem na dzień złożenia dokumentów o dopuszczenie ucznia do egzaminu, wówczas dokumenty złożył A. J. K. w spadku. Jednak w momencie złożenia przez młodocianego pracownika egzaminu czeladniczego pracodawca nie był rzemieślnikiem. Młodociany pracownik powinien więc zdać egzamin zawodowy. Zgodnie bowiem z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa oświatowego, w brzmieniu tego przepisu od dnia 1 września 2019 r., dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje pracodawcy niebędącemu rzemieślnikiem, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin zawodowy. Do wniosku o zwrot kosztów kształcenia młodocianego pracownika załączono także wyjaśnienia Cechu Rzemiosł Motoryzacyjnych i Małych Przedsiębiorców w Krakowie. Treść oświadczenia wskazuje, że ostatecznym terminem obowiązującym pracodawców do złożenia dokumentów w sprawie dopuszczenia młodocianych do egzaminu czeladniczego był dzień 1 marca 2022 r. Zgodnie z tymi wytycznymi A. J. K. w spadku dopełniła formalności. Ponadto Cech zaznacza, że nie było podstaw prawnych aby skierować młodocianego na egzamin w OKE. Należy jednak zaznaczyć, że zmiana treści art. 122 Prawa oświatowego nałożyła na organy obowiązek weryfikacji czy pracodawca jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle, czy takiego przymiotu jest pozbawiony oraz czy w związku z tym pracownik młodociany zdał właściwy egzamin. W ocenie organu nie ma jednak podstaw, aby uznać pracodawcę za rzemieślnika, biorąc pod uwagę jednoznaczne brzmienie art. 2 ust. 6 ustawy o rzemiośle: Rzemieślnikiem jest osoba fizyczna, o której mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 8, oraz spółka, o której mowa w ust.1pkt 3-7.

Mając na względzie przytoczone na wstępie regulacje Prawa oświatowego podkreślić należy, że z dniem 1 września 2019 r. w treści przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego nastąpiła zmiana. W momencie wejścia w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245), nie zawarto jednakże przepisów przejściowych.

Przyznać należy, że brak przepisów intertemporalnych w przepisach znowelizowanej ustawy Prawa oświatowego oznacza co do zasady obowiązek stosowania przepisów nowego prawa.

Podkreślić jednakże należy dwie zasadnicze kwestie, które mają znaczenie dla prawidłowości kontrolowanych rozstrzygnięć w niniejszej sprawie.

Po pierwsze, że wskazana nowelizacja Prawa oświatowego nastąpiła przed zdaniem egzaminu przez młodocianego pracownika zatrudnianego przez stronę skarżącą (młodociany pracownik zdał egzamin czeladniczy w dniu 31 sierpnia 2022 r. (vide: zaświadczenie, k. 8 akt administracyjnych).

Po drugie, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten podziela, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, należy stosować normę względniejszą (por. wyroki NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12 i z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sądy administracyjne kontrolują bowiem legalność działalności administracji publicznej, przy czym, zaznaczyć należy, że czynią to w ramach sprawowanego - wymiaru sprawiedliwości - (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia sądy uprawnione są zatem do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia - z istotą wymiaru sprawiedliwości - w ocenie Sądu, byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do sytuacji, w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed 1 września 2019 r. (w niniejszej sprawie w dniu w dniu 30 lipca 2019 r.), poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie - z uwagi na brak przepisów intertemporalnych - zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Zasada sprawiedliwości społecznej wymaga zatem, aby w takiej sytuacji, w której brak jest przepisów intertemporalnych i nowelizacja ustawy zmieniła sytuację adresata normy na mniej korzystną, stosować przepisy prawa korzystniejsze dla niego (por. wyroki: NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11 oraz wyroki WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 558/20, publik. http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasada sprawiedliwości społecznej jest jedną z naczelnych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako zasada prawa, jest normą prawną, która nakazuje albo zakazuje zrealizowania określonej wartości (M. Kordela, Zasady prawa. Studium teoretycznoprawne, Poznań 2014, s. 102). Stosowanie zasad prawa może doprowadzić do ich kolizji, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Z jednej strony, obowiązująca zasada praworządności z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwanej dalej w skrócie k.p.a.; wyrażona także w art. 7 Konstytucji RP), a z drugiej zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Argumentem przemawiającym za przyznaniem warunkowego pierwszeństwa zasadzie sprawiedliwości społecznej w tym przypadku jest ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników, a także orzecznictwo sądów administracyjnych wykreowane według stanu prawnego sprzed 1 września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010), jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19 wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 558/20; publik. http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego za całkowicie błędne uznać należało stanowisko organów, że skoro przygotowanie zawodowe pracownika młodocianego rozpoczęło się przed dniem 1 września 2019 r., ukończył on naukę zawodu trzy lata po wejściu w życie nowych przepisów, to pracodawca miał wystarczający czas na dostosowanie się do nowego stanu prawnego, podobnie, jak i nie jest zasadny argument, że skierowanie pracownika młodocianego na niewłaściwą ścieżkę egzaminacyjną pozbawia pracodawcę prawa do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia mimo, iż takie kształcenie w rzeczywistości miało miejsce.

W ocenie Sądu obszerne przytoczenie stanowiska organów miało na celu dostatecznie zobrazowanie rozumowania organów wynikłe z niewłaściwej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Dokonując bowiem wykładni art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, zdaniem Sądu, wziąć należało pod uwagę nie tylko jego literalne brzmienie, jak w istocie uczyniły to organy, ale należało również posłużyć się dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej. Skoro ustawodawca w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dopuszcza przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika - pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych - pod warunkiem - że kwalifikacje takie posiada osoba prowadząca zakład w jego imieniu albo osoba przez niego zatrudniona, to nie sposób przyjąć, że art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego mówi wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle. Wydaje się, że inne rozumienie przedstawionych unormowań byłoby sprzeczne z ich celem, którym jest zachęcenie pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia.

Zauważyć bowiem należy, że z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego (co w niniejszej sprawie jest bezsporne), jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Owszem prowadzący przyuczenie zawodowe młodocianych powinien posiadać określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania kwalifikacje przez cały czas okresu przygotowania zawodowego, tyle tylko, że w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny i prawny sprawy jest specyficzny. Sam organ pierwszej instancji podniósł, że w chwili rozpoczęcia przygotowania zawodowego, w dacie zawarcia umowy kształcenia młodocianego na okres 36 miesięcy - od 1 września 2019 r. do 31 sierpnia 2022 r. pracodawca spełniał te wymogi. Sytuacja uległa jednakże zmianie z chwilą śmierci przedsiębiorcy 6 stycznia 2020 r. Wówczas to ustanowiono zarządcę sukcesyjnego – P. K. Zgodnie z treścią pisma z dnia 30 kwietnia 2022 r. na mocy umowy przenoszącej udziały w przedsiębiorstwie w spadku zawartej w dniu 29 kwietnia 2022 r. firma J. K. A. w spadku z siedzibą w K., ul. [...] ("Przedsiębiorstwo w spadku") została wniesiona aportem do spółki K. Sp. z o. o. Sp. k. , a więc strony skarżącej. Istotnie wnioskujący o dofinansowanie w imieniu strony skarżącej P. K., dołączył do wniosku kopie dokumentów, mających potwierdzać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego załączając kopie dokumentów dotyczące W. T. zatrudnionego od dnia 1 lutego 1993 r. na stanowisku Kierownika Serwisu.

Zadaniem orzekających organów było, niemniej jednak stwierdzenie, czy oznacza to, że to ta osoba była osobą prowadzącą przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika przez cały okres jego kształcenia, czy też czyniły to także i inne osoby, a to w kontekście postanowień art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, w świetle których nie tylko pracodawca, ale i osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy ma posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Trafnie zatem na te aspekty zwróciła uwagę strona skarżąca w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc okoliczności związane z tym, że u strony skarżącej zatrudniony był Z. N., który legitymował się niezbędnymi i wymaganymi przepisami kwalifikacjami, a także P. K., co potwierdzają załączone do odwołania kopie dokumentów potwierdzających kwalifikacje tych osób.

Ponadto żaden z organów, a w szczególności już powinno to uczynić Kolegium z tej racji, że działało jako organ odwoławczy, nie odniósł się również do kwestii związanych ze zmianą strukturalną pracodawcy w rozumieniu przepisów Prawa oświatowego, po śmierci przedsiębiorcy, który zawierał umowę i początkowo prowadził szkolenie zawodowe młodocianego pracownika, a więc do aspektów związanych ze zmianą oznaczenia przedsiębiorcy na przedsiębiorstwo "w spadku", sposobu traktowania takiego przedsiębiorstwa i stosowania wobec niego określonych zasad, podniesionych nie tylko w skardze, w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, ale podkreślonych także we wniosku o dofinansowanie. Kompletnie zignorowano i nie poddano ocenie stanowisko zawarte w piśmie z dnia 17 listopada 2022 r. Cechu Rzemiosł Motoryzacyjnych i Małych Przedsiębiorców w Krakowie, mimo że organ pierwszej instancji o nim wzmiankuje, a z którego wynika, iż firma działająca w spadku działała zgodnie z przepisami bez zmian, zachowuje ciągłość działalności na tych samych zasadach, aż do momentu zakończenia procesu spadkowego, była i jest nadal rzemieślnicza oraz, że w danym okresie dopełniła ona wszelkich formalności związanych ze zgłoszeniem ucznia na egzaminy zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Trafne są też uwagi strony skarżącej podniesione w skardze, że "...nie znajduje uzasadnienia dlaczego datę początkową stanowi 30 kwietnia 2020 r. stosowne uzasadnienie nie znajduje się także w wydanej decyzji." Zgodzić się należy w tym zakresie ze stroną skarżącą, że brak jest wskazania z jakich powodów dzień "30 kwietnia 2020 r. stanowi w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy cezurę czasową. Słusznie więc podniosła strona skarżąca, że "...data ta nie jest w żaden sposób wymierna".

Zdaniem Sądu skoro strona skarżąca złożyła wniosek, rozpoczęcie cyklu szkolenia i zawarcie umowy miały miejsce przed - 1 września 2019 r. - a pracownik ukończył kształcenie i zdał egzamin, rzeczą organów było stwierdzenie z uwzględnieniem wskazanych powyżej okoliczności oraz kwestii rozumienia art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, czy nie zostały jednak spełnione wszystkie przesłanki do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że w odniesieniu do tej ostatniej z wymienionych kwestii - związanej ze zdaniem egzaminu przez młodocianego pracownika - w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne, rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.

W orzeczeniach wydanych na tle art. 70b ustawy o systemie oświaty (ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; Dz. U. z 2020 r. poz. 1327), mającego identyczne brzmienie jak art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, wielokrotnie zwracano uwagę na to, że przepisy rozporządzenia w zakresie wymogów egzaminacyjnych dotyczących młodocianego kończącego naukę zawodu nie są spójne z regulacjami ustawy o systemie oświaty, dotyczącymi przesłanek uzyskania dofinansowania kosztów jego kształcenia. Wskazywano właśnie na cel regulacji tych przepisów, które mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Dofinansowanie to przysługuje po spełnieniu określonych warunków normatywnych, dotyczących zarówno pracodawcy, jak i młodocianego. Młodociany pracownik ma wprawdzie obowiązek zdać egzamin kończący naukę zawodu, ale pracodawca nie zawsze może mieć wpływ na to, kiedy i przed jaką komisją egzaminacyjną będzie zdawać młodociany pracownik.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto zatem, że przez zdanie egzaminu zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów, na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010; por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 271/09; wyrok z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09; wyrok z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17). Tezy zawarte we wskazanych orzeczeniach zachowują w dalszym ciągu aktualność.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach tych podkreśla, że jeżeli młodociany ukończy naukę zawodu złożeniem egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów regulujących zdawanie egzaminów kończących naukę zawodu, spełniony zostanie warunek do uzyskania przez pracodawcę dofinansowania.

Zdanie takiego egzaminu stanowi wobec tego spełnienie jednego z warunków dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Wobec tego nie do pogodzenia - z istotą wymiaru sprawiedliwości - byłoby zdaniem składu orzekającego Sądu przyjęcie takiej interpretacji przepisów Prawa oświatowego i wykonawczych do tej ustawy w sposób, który prowadziłby do sytuacji, w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed 1 września 2019 r., poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie - z uwagi na brak przepisów intertemporalnych - zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W ocenie Sądu, błędna jest wykładnia przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji doszło także do naruszenia przepisów postępowania poprzez nie ustalenie wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności i błędnej oceny dotąd zebranego materiału dowodowego, a więc naruszenia artykułów: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające organy nie dokonały rzetelnej analizy i faktycznej i prawnej sprawy. Stanowiło to zatem naruszenie prawa i materialnego i procesowego, o którym mowa w przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Organy administracji ponownie rozpoznając sprawę szczegółowo i rzetelnie rozważą okoliczności niniejszej sprawy, uwzględniając wyrażone w uzasadnieniu wyroku stanowisko prawne, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., a następnie wydadzą stosowne rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.