Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6064 Stwierdzenie kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi lub górniczymi
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2019 poz 868
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
article: art. 1 § 1 i § 2, art. 3 § 2, art. 153
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 440/20 w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 26 maja 2020 r. nr PR.0233.3.2013 ldz. 14230/05/2020/WS w przedmiocie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz Z. N. 1240 (słownie: tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16 września 2020 r., o sygn. akt III SA/Gl 440/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę Z. N. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 26 maja 2020 r., nr PR.0233.3.2013 ldz. 14230/05/2020/WS, w przedmiocie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku i innych powołanych poniżej orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny.

1.1. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2020 r. Prezes WUG uchylił w całości własną decyzję z dnia 28 marca 2014 r. i umorzył postępowanie w sprawie orzeczenia wobec Strony zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych, wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r., poz. 868 ze zm. – dalej w skrócie: "P.g.g."). Ustalono, że w dniu 19 kwietnia 2013 r. w Muzeum Górnictwa Węglowego Zabytkowej Kopalni Węgla Kamiennego "G." w Z. (dalej jako: ZKWK "G.") w Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej doszło do wypadku zbiorowego, któremu uległo 13 pracowników. Podczas wyjaśniania przyczyn i okoliczności wypadku stwierdzono naruszenie przez Stronę - kierownika działu górniczo-wentylacyjnego ZKWK "G." - przepisów prawa geologicznego i górniczego. Decyzją z dnia 28 marca 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 10 czerwca 2014 r., Prezes WUG zakazał Stronie wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w określonych zakładach na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokami z dnia 27 listopada 2015 r., o sygn. akt III SA/Gl 1096/14 i z dnia 15 lutego 2016 r., o sygn. akt III SA/Gl 1667/15 oraz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., o sygn. akt II GSK 3210/17 (w wyniku skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., o sygn. akt III SA/Gl 1632/16), uchylił kolejne decyzje Prezesa WUG w przedmiocie orzeczonego wobec Strony zakazu czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezes WUG opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 maja 2020 r. uchylił własną decyzję z dnia 28 marca 2014 r. i umorzył w całości postępowanie w sprawie orzeczenia wobec Strony przedmiotowego zakazu, podając jako powód upływ terminu przedawnienia. Organ powołał się na przepis art. 77 P.g.g. i wyjaśnił, że bieg terminu przedawnienia orzeczenia zakazu wykonywania czynności zawodowych rozpoczął się od dnia zaistnienia zdarzenia, będącego podstawą odpowiedzialności zawodowej, czyli w niniejszej sprawie w latach 2012 i 2013 r. i pięcioletni okres, w którym mógł zostać orzeczony przedmiotowy zakaz, upłynął odpowiednio w 2017 r. i w 2018 r. Skoro do tego czasu organ nie zdołał wydać w niniejszej sprawie ostatecznej decyzji kończącej postępowanie, to zdaniem organu zachodzi konieczność zastosowania art. 77 ust. 3 P.g.g. i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w opisanym na wstępie wyroku z dnia 16 września 2020 r., o sygn. akt III SA/Gl 440/20, oddalił skargę Strony i wyjaśnił, że z przepisu art. 77 ust. 3 P.g.g. wynika, że zakaz, o którym mowa w ust. 1 (czyli zakaz wykonywania czynności zawodowych), nie może zostać orzeczony po upływie 5 lat od dnia zdarzenia, o którym mowa w ust. 2 (czyli zdarzenia uzasadniającego wszczęcie postępowania w celu wydania zakazu). W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji

wskazał, że powyższy przepis określa termin przedawnienia karalności deliktu zawodowego, po upływie którego nie można wydać orzeczenia w tym przedmiocie. Brak możliwości wydania orzeczenia z uwagi na przedawnienie oznacza konieczność umorzenia wszczętego w tym zakresie postępowania, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") jako bezprzedmiotowego. WSA w Gliwicach zaakceptował stanowisko organu, że z uwagi na dyspozycję art. 77 ust. 3 P.g.g. i upływ 5 lat terminu przedawnienia organ odwoławczy nie mógł merytoryczne rozstrzygnąć sprawy i konieczne było uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenie całego postępowania. Nie podzielono oczekiwania Strony co do umorzenia postępowania z powodu nieudowodnienia popełnienia deliktu zawodowego. Sąd pierwszej instancji opisał funkcję ochronną przedawnienia i wyjaśnił, że uchylenie decyzji z dnia 28 marca 2014 r. i umorzenie postępowania w sprawie oznacza, że nie ma w obrocie prawnym decyzji orzekającej wobec Strony przedmiotowy zakaz. Sąd pierwszej instancji wyraził zrozumienie dla twierdzenia Strony, że w istocie został już ukarany, a informacja o orzeczonym wobec niego zakazie wykonywania czynności zawodowych została zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej. Dostrzegając wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2019 r., o sygn. akt II GSK 3210/17, które były wiążące dla organu, na podstawie art. 153 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że wówczas za wadliwe uznano umorzenie postępowania z powodu upływu okresu, na który orzeczono wobec Strony zakaz wykonywania czynności zawodowych. Natomiast Sąd odwoławczy zajmował się kwestią przedawnienia, która jako nowa, stanęła przed organem ponownie rozpoznającym sprawę i została uwzględniona w zaskarżonej decyzji.

2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) wadliwe wykonanie swojego ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonego aktu, pod względem zgodności z prawem wynikającego z art. 1 § 1 i 2 oraz z art. 3 § 2 P.p.s.a., poprzez nierozpoznanie prawidłowo przytaczanych przez Skarżącego w skardze, zarzutów dotyczących naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego oraz materialnego, a w konsekwencji naruszenie art. 151 w zw. z art. 146 § 1 P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było uchylenie zaskarżonej decyzji, co dotyczy w szczególności nierozpoznania następujących zarzutów względem decyzji naruszenia:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez uchybienia przez organ obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym w szczególności poprzez niezbadanie oraz niewyjaśnienie okoliczności zaistnienia podstaw do wymierzenia Skarżącemu kary zawodowej;

- art. 8 K.p.a. poprzez działania przez organ sprzeczne z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie Skarżącego do władzy publicznej, poprzez wydanie decyzji administracyjnej, w której organ uchylił się od obowiązku wydania decyzji merytorycznej (dokonującej oceny istnienia przesłanek odpowiedzialności zawodowej Strony) w sytuacji, gdy w wyniku poprzednich decyzji organu została już względem Skarżącego w toku 7-letniego postępowania wykonana kara;

- art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie przez organ i przyjęcie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia bezprzedmiotowości następczej, podczas gdy w pierwszej kolejności organ powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie na bezprzedmiotowości pierwotnej, a więc braku przesłanek do wymierzenia kary zawodowej oraz przyjęcia, że przepis ten ma zastosowanie również w przypadku, gdy upływ 5-letniego terminu przedawnienia karalności nastąpi na etapie postępowania odwoławczego (o ponowne rozpatrzenie sprawy), podczas gdy fakt istnienia już w obrocie prawnym decyzji pierwszoinstancyjnej wymierzającej już karę, wydanej przed upływem tego terminu, wyklucza możliwość powoływania się na fakt przedawnienia przez organ wyższej instancji, jak również poprzez przyjęcie, że po wykonaniu kary administracyjnej dopuszczalne jest umorzenie postępowania ze względu na przedawnienie karalności;

- art. 107 § 1 K.p.a. poprzez nie zawarcie w decyzji rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, co do istnienia lub nieistnienia przesłanek odpowiedzialności zawodowej Skarżącego;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pozbawiające Skarżącego prawa do uzyskania odpowiedzi co do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy;

2) naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez WSA w Gliwicach związania w zakresie oceny prawnej oraz zaleceń co do dalszego działania w niniejszej sprawie przedstawionych w wyroku NSA z dnia 22 listopada 2019 r.

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, w postaci art. 77 ust. 3 P.g.g., poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie również na etapie postępowania w drugiej instancji, po wymierzeniu już kary w decyzji pierwszoinstancyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi do WSA, w oparciu o art. 188 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony Prezes WUG, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w skardze kasacyjnej. Pełnomocnik organu odwoławczego nie wziął udziału w powyższej rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., które dotyczą naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegałyby zarzuty naruszenia przepisów postępowania, przy czym w rozpoznawanej sprawie należało odstąpić od tej zasady z uwagi na to, że o wyniku sprawy decydowała ocena w oparciu o przepisy prawa materialnego (art. 77 P.g.g.).

3.1. Istota sporu dotyczy możliwości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji przedawnienia, która służy realizacji dwóch fundamentalnych wartości konstytucyjnych - konieczności zachowania terminowości działania organów oraz stabilizacji stosunków społecznych poprzez wygaszanie zadawnionych zobowiązań. W tym celu ustawodawca wybiera między różnymi konstrukcjami przedawnienia, ustanawiając odrębne terminy do realizacji określonych czynności dla organów i stron postępowania.

Stosownie do art. 77 ust. 3 P.g.g., który zastosował w niniejszej sprawie organ zakaz, o którym mowa w ust. 1, czyli zakaz wykonywania czynności zawodowych, nie może zostać orzeczony po upływie 5 lat od dnia zdarzenia, o którym mowa w ust. 2, czyli zdarzenia uzasadniającego wszczęcie postępowania. W regulacji tej ustawodawca ustanowił limit czasowy, po upływie którego organ nie ma możliwości wydania decyzji merytorycznej orzekającej zakaz wykonywania czynności zawodowych. Wyznaczono bowiem termin 5-lat na wydanie przez organ decyzji w powyższym przedmiocie. Analizowany termin przedawnienia do wydania decyzji rodzi konsekwencje w postaci utraty kompetencji organu do wydania decyzji dotyczącej zakazu wykonywania czynności zawodowych. Termin ten należy uznać za materialny, bo zakreśla ścisłe granice, w których może nastąpić ukształtowanie prawa lub obowiązku jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Ustanowienie przez ustawodawcę określonego terminu jako materialnoprawnego ma na celu ukształtowanie w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie będzie można zmienić. Konkretyzacja normy prawa administracyjnego przestaje być dopuszczalna, gdy upłynie ustanowiony dla niej materialny termin zamieszczony w przepisie dotyczącym organu administracji publicznej. Uchybienie terminu materialnego powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, bo nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego i postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności fundamentalnym zadaniem organu było jednoznaczne ustalenie, czy ziściły się przesłanki z ust. 1 art. 77 P.g.g. dotyczące w ogóle potencjalnej możliwości wydania zakazu wykonywania czynności zawodowych, a mianowicie czy Skarżący kasacyjnie jest osobą, która czynności określone w rozdziałach 1 i 2 P.g.g. wykonywała z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem ustawy lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów. Dopiero bowiem w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że powyższych uchybień dopuściła się konkretna osoba, zachodzą podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania na podstawie art. 77 P.g.g. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, opisując wykonywanie czynności zawodowych, używa zwrotu "zdarzenia będące podstawą ewentualnej odpowiedzialności zawodowej" Strony. W tej sytuacji powstają uzasadnione wątpliwości, czy postępowanie wykazało podstawy powyższej odpowiedzialności zawodowej i czy dotyczy ono właściwego podmiotu, a w konsekwencji, czy możliwe jest ukształtowanie prawa lub obowiązku jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.

Wobec powyższych wątpliwości, wbrew stanowisku organu, które zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, możliwe jest zatem dalsze prowadzenie postępowania na podstawie art. 77 P.g.g., celem wyjaśnienia okoliczności sprawy, z wyłączeniem możliwości orzeczenia zakazu, o którym stanowi art. 77 ust. 1 P.g.g. Zgodnie z art. 77 ust. 3 P.g.g., po upływie 5 lat od dnia określonego zdarzenia, organ traci kompetencję do orzeczenia zakazu, o którym mowa w ust. 1, czyli zakazu wykonywania czynności zawodowych. Powyższe nie oznacza, że wynik tego postępowania nie może być inny i doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego innej treści niż zakaz wykonywania czynności zawodowych. Nie sposób bowiem odmówić racji Stronie, że w toku postępowania badającego "ewentualną odpowiedzialność zawodową" może dojść do wykazania braku podstaw do obciążania Skarżącego powyższą odpowiedzialnością, a ustawodawca nie przewidział innej drogi precedowania dla wykazania racji Strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie w niniejszej sprawie może być prowadzone, choć nie ulega wątpliwości, że w jego wyniku nie może dojść do orzeczenia przedmiotowego zakazu. Oznacza to, że organ na skutek upływu terminu przedawnienia, o którym stanowi art. 77 ust. 3 P.g.g., nie został zwolniony z obowiązku realizacji zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2019 r., o sygn. akt II GSK 3210/17, które były wiążące dla organu, na podstawie art. 153 P.p.s.a.

Przepis art. 77 ust. 3 P.g.g. zawiera bezwzględny zakaz wydania decyzji, ale tylko w jednym kierunku - zakazu wykonywania czynności zawodowych, po upływie 5 lat, od dnia zdarzenia, o którym mowa w ust. 2. Jak wspomniano, z lektury zaskarżonej decyzji nie wynika, że w ogóle zaistniało uzasadnione przekonanie organu co do podstaw do orzeczenia przedmiotowego zakazu wobec jedynie "ewentualnej odpowiedzialności zawodowej" Strony. W tej sytuacji za przedwczesne uznać zatem należy zastosowanie w sprawie art. 105 § 1 K.p.a. i umorzenie postępowania, z powodu jego bezprzedmiotowości. Powołany przepis nakazuje wprawdzie umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, np. z uwagi na niedopuszczalność wydania decyzji o określonej treści, czyli orzekającej o zakazie. Przy czym w niniejszej sprawie merytoryczne rozpatrzenie sprawy nie musi polegać jedynie na orzeczeniu przedmiotowego zakazu. Nie sposób wykluczyć sytuacji, że w toku postępowania wszczętego, na podstawie art. 77 P.g.g., organ dojdzie do wniosku o braku podstaw prawnych lub faktycznych do orzeczenia w ogóle o odpowiedzialności zawodowej, wówczas możliwe jest wydanie innego merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie wykazano w sposób jednoznaczny braku przedmiotu postępowania, a więc braku sprawy administracyjnej, która mogłaby stanowić ów przedmiot i nie wykazano braku choćby jednego z elementów stosunku prawnego.

Co do zasady bezprzedmiotowość postępowania zachodzi także, gdy upłynął ustawowy termin do wydania decyzji konkretyzującej prawa lub obowiązki strony, wówczas też istnieje niemożność wydania rozstrzygnięcia w określonej sprawie. W sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, kluczowym jest, że na podstawie art. 77 P.g.g., organ odwoławczy nie miał podstaw przyjąć, że możliwe jest wydanie rozstrzygnięcie tylko w jednym kierunku, a mianowicie decyzji orzekającej o zakazie wykonywania czynności zawodowych. Jak wspomniano organ sam w zaskarżonej decyzji wskazuje na wątpliwości natury merytorycznej, przyjmując jedynie "ewentualną odpowiedzialność zawodową" Strony, stąd też umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego uznać należało za co najmniej przedwczesne. Wobec powyższego na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi kasacyjnej uchybienia przepisom postępowania z K.p.a. i art. 77 ust. 3 P.g.g. oraz art. 153 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie realizacja wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2019 r., o sygn. akt II GSK 3210/17, jako nadal wiążących, na podstawie art. 153 P.p.s.a. Nie sposób wykluczyć, że organ odwoławczy merytoryczne badając sprawę dojdzie do innych wniosków niż tylko w kierunku zakazu wykonywania czynności zawodowych. Dopiero w sytuacji stwierdzenia jednoznacznych podstaw odpowiedzialności zawodowej Strony za czynności określone w rozdziałach 1 i 2 P.g.g., jako wykonywane z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem ustawy lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów, organ będzie uprawniony do rozważenia zastosowania regulacji z art. 77 ust. 3 P.g.g. W toku postępowania organ, zachowując zasady postępowania administracyjnego, winien podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co nie ogranicza inicjatywy dowodowej Skarżącego.

3.2. Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 1 § 1 i § 2 i art. 3 § 2 P.p.s.a., postawionych w związku z art. 146 § 1 i art. 151 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pierwsze z powołanych przepisów P.p.s.a. określają zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie mogą one zostać naruszone przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepisy te mogłyby zostać naruszone, gdyby Sąd pierwszej instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Natomiast to, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 1 i art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 kwietnia 2018 r., o sygn. akt I FSK 1128/16, z dnia 25 marca 2014 r., o sygn. akt I GSK 1389/12 i z dnia 24 stycznia 2012 r. o sygn. akt I GSK 868/10). Za bezzasadny uznać także należy zarzut uchybienia przepisowi art. 146 § 1 P.p.s.a., który dotyczy aktów lub czynności, a nie decyzji, która w niniejszej sprawie podlegała kontroli Sądu pierwszej instancji.

3.3. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i działając na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości, a przyjmując, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylono także decyzje Prezesa WUG.

W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na rzecz Skarżącego kasacyjnie na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

M. Bejgerowska J. Kabat-Rembelska W. Kręcisz