Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 489/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 51 ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję nr 90/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 lutego 2023 r. znak: WOB.7721.488.2021.JKLI w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz A. S. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia 17 lipca 2008 r. Starosta Brzeski wydał decyzję nr 455/08, znak: AB.ZK.7351-427/08, którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. S. pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. , kategoria obiektu I, według projektu Z. K. (upr. bud. nr [...] w specjalności architektonicznej).

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2010 r. znak: AB.ZK.7351-427/08, w wyniku wznowienia postępowania, Starosta Brzeski uchylił ww. decyzję i odmówił A. S. wydania pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. .

Decyzją z dnia 28 czerwca 2010 r. znak: WI.VIII.MM.7119-4-15-10 Wojewoda Małopolski uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2010 r. znak: AB.ZK.7351-427/08 Starosta Brzeski odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tamtejszego organu z dnia 17 lipca 2008 r., nr 455/08, znak: AB.ZK.7351-427/08.

Decyzją z dnia 18 października 2010 r. znak: WI.VIII.MM.7119-4-22-10 Wojewoda Małopolski uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2011 r. znak: AB.ZK.7351-427/08, Starosta Brzeski odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty Brzeskiego nr 455/08, z dnia 17 lipca 2008 r., znak: AB.ZK.7351-427/08.

Decyzją z dnia 10 marca 2011 r. znak: WI.VIII.MM.7840-4-3-11 Wojewoda Małopolski uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia 4 maja 2011 r., znak: AB.ZK.7351-427/08 Starosta Brzeski uchylił decyzję własną z dnia 17 lipca 2008 r. znak: AB.ZK.7351-427/08, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A. S. pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. i odmówił wydania pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. .

Decyzją z dnia 20 września 2011 r. znak: PINB-IK-KB-7355/14/2011 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. S. doprowadzić obiekt - budynek mieszkalny usytuowany na działce nr ewid.[...] w W. do stanu poprzedniego, przed dokonaną rozbudową według załączonego do niniejszej decyzji załącznika - projektu inwentaryzacji.

Decyzją z dnia 15 maja 2012 r., znak: WOA.7721.660.201 l.ACIE Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r., znak: PINB-IK-KB-7355/14/2011 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku umorzył prowadzone postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. przez A. S..

Decyzją z dnia 14 października 2015 r. znak: WOB.7721.53.2015.MMUS, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ

I instancji.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. znak: PINB.5160.42.2015.BK PINB Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku wstrzymał B. i A. S. prowadzenie robót budowlanych wykonywanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Decyzją z dnia 19 lutego 2016 r. znak: PINB.5160.42.2015.BK Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. nałożył na A. S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego na realizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr ewid.[...] w W. , uwzględniającego warunki wydanej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2 września 2014 r. Termin wykonania obowiązku ustalono do dnia 30 sierpnia 2016 r.

Decyzją z dnia 28 lutego 2017 r., znak: WOB.7721.199.2016.MO.323 Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt: II SA/Kr 618/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 28 lutego 2017 r.

Decyzją z dnia 15 listopada 2018 r. znak: WOB.7721.603.2017.MO.330, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił decyzję PINB w Brzesku z dnia 19 lutego 2016 r. w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i w tym zakresie orzekł, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane o wyznaczeniu nowego terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego - w razie potrzeby - wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem do dnia 31 marca 2019 r.

Postanowieniem z dnia 28 października 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 126/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę A. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2018 r.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr 12/2021 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zmienił decyzję własną z dnia 19 lutego 2016 r. znak: PINB. 5160.42.2015.BK w zakresie terminu sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego na realizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr ewid.[...] w W. , uwzględniającego warunki wydanej decyzji

o warunkach zabudowy z dnia 2 września 2014 r. i zobowiązał Inwestora do przełożenia wymaganych dokumentów w terminie do dnia 30 czerwca 2021 r.

Decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr 11/2021 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku nałożył na inwestora – A. S. nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego posadowionego na działce ewid. nr [...] w miejscowości W., gmina B. w zakresie:

1) ściana parteru (w osi A) długości 2,04m (pomiędzy osiami 2 i 3) oraz ściana parteru (w osi 2) długości 3,55m (pomiędzy osiami A i B),

2) ściana piętra długości 2,04 m (w osi A) długości 2,04 m (pomiędzy osiami 2 i 3),

3) drzwi balkonowe na piętrze (w osi B, pomiędzy osiami 2 i 3),

4) dach (pokrycie wraz z konstrukcją) nad rozbudowaną częścią (w osiach B+C), od kalenicy w kierunku północno - wschodnim, o wymiarach 7,73 m x10,70 m

5) okno dachowe (opisane jako wyłaz dachowy) zlokalizowane od strony północno - wschodniej (w osiach A+B),

6) okno dachowe zlokalizowane od strony południowo - zachodniej (w osiach A+B), zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

Organ wskazał, że przedmiotowy obowiązek należy wykonać do dnia 7 lipca 2023 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. S., zarzucając decyzji naruszenie przepisów:

- §12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez bezzasadne uznanie, że przedmiotowy przepis musi być stosowany łącznie z §12ust. 3 ww. rozporządzenia, a w konsekwencji przyjęcie, że przedmiotowa rozbudowa jest niezgodna z warunkami technicznymi,

- art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że stanowi on podstawę do nałożenia obowiązku rozbiórki, podczas gdy wykonana rozbudowa nie narusza prawa,

- art. 77 §1 , art. 80 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego.

Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. znak: WOB.7721.488.2021.JKLI, na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust. 5 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej Pr. bud.) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł, że przedmiotowy obowiązek należy wykonać do dnia 30 września 2023 r. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zasadniczym celem postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 Pr. bud. jest zbadanie przez organ nadzoru budowlanego czy wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 Pr. bud., tj. 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub 4)

w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach; roboty budowlane spełniają wymogi sformułowane w przepisach prawa oraz czy są zgodne z zasadami wiedzy technicznej oraz w sytuacji stwierdzenia uchybień w ww. zakresie, zobligowanie inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do doprowadzenia ich do stanu zgodnego

z przywołanymi wymogami. Zatem wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem przepisów art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, ww. przepisy są ze sobą ściśle powiązane i stanowią tzw. postępowanie naprawcze.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 Pr. bud. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę,

z zastrzeżeniem art. 29-31 Pr. bud. W nin. sprawie inwestor zrealizował przedmiotowe roboty budowlane w oparciu o decyzję Starosty Brzeskiego z dnia 17 lipca 2008 r., nr 455/08, znak: AB.ZK.7351-427/08, którą ww. organ zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. S. pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. , kategoria obiektu: I wg. projektu Z. K.. Następnie decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego w ramach postępowania nadzwyczajnego, w wyniku którego decyzją z dnia 4 maja 2011 r. Starosta Brzeski, uchylił decyzję własną z dnia 17 lipca 2008 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A. S. pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. i odmówił wydania pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. .

Zdaniem organu odwoławczego PINB w Brzesku prawidłowo prowadził postępowanie naprawcze celem "doprowadzenia obiektu budowlanego (rozbudowanego na podstawie uchylonego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr ewd. [...] w W. ) do stanu zgodnego z prawem" oraz wydał dnia 19 lutego 2016 r. decyzję, którą nałożył na A. S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego na realizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr ewid.[...]

w W. , uwzględniającego warunki wydanej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2 września 2014 r. Na skutek bowiem uchylenia decyzji Starosty Brzeskiego z dnia 17 lipca 2008 r. inwestor nie posiada zatwierdzonego projektu budowlanego,

w oparciu o ustalenia którego mógłby kontynuować wykonywanie robót budowlanych.

Organ podkreślił, że w sytuacji nałożenia na inwestora nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, jego obowiązkiem jest przedłożenie w określonym terminie opracowanego przez uprawnionego projektanta projektu budowlanego, odpowiadającego unormowaniom rozporządzenia regulującego zakres i formę projektu budowanego. Projekt taki winien zostać stworzony w zgodzie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

W związku z brakiem wykonania przez Inwestora obowiązku nałożonego decyzją PINB z dnia 19 lutego 2016 r., pomimo iż organ I instancji postanowieniem

z dnia 12 kwietnia 2021 r. wydłużył termin przewidziany na realizację obowiązków nałożonych ww. decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku zasadnie oparł zaskarżone rozstrzygniecie na art. 51 ust. 5 Pr. bud.

Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji wykazał, że wykonana rozbudowa budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022., poz. 1225), a tym samym ustalenia zawarte w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2 września 2014 r. W punkcie 3.2 ww. decyzji wskazano bowiem cyt. "w granicach terenu inwestycji "TB" - obiekt rozbudowywać na warunkach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.) i przepisów odrębnych.

Zgodnie z § 235 ust. 2 ww. rozporządzenia: Ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E l 60. Istniejący obiekt ścianę na granicy z działką nr ewid.[...] ma wysuniętą jedynie o 20 cm.

Ponadto w punkcie 3.4 ww. decyzji o warunkach zabudowy określone zostały m.in. wymagania względem geometrii dachu, tj.: układ połaci dachowej - dach dwuspadowy stanowiący kontynuację układu istniejącego dachu z zachowaniem przebiegu istniejącej kalenicy głównej - równoległym do drogi powiatowej (...). Warunek ten został naruszony, gdyż w obecnej formie dach jest wielospadowy. Tym samym PINB zasadnie nakazał rozbiórkę części połaci dachowej wraz z konstrukcją, zgodnie z załącznikiem dołączonym do zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy budynek usytuowany został

w prawidłowej odległości względem granicy sąsiedniej działki. Wbrew stanowisku organu pierwszej instancji wyjątki zawarte w § 12 ust. 2-4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) określają oddzielne względem siebie sytuacje, jak i rozłączne przesłanki, które nie pozostają ze sobą w związku ani nie uzupełniają się.

Jednakże przedmiotowa rozbudowa narusza § 235 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z uwagi na fakt, iż art. 51 ust. 5 Pr. bud. daje organom nadzoru budowlanego wyłącznie możliwość zastosowania nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych, rozbiórki obiektu lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, brak jest podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania ściany przeciwpożarowej zgodnie z ww. przepisem. Tym samym konieczne jest zastosowanie nakazu rozbiórki ściany parteru oraz ściany piętra, zgodnie z załącznikiem graficznym PINB, aby przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny nie naruszał przepisów, a nadto nie stwarzał zagrożenia dla ludzi i otoczenia.

Organ odwoławczy wskazał również na zasadność nałożenia nakazu rozbiórki dwóch okien dachowych oraz drzwi balkonowych znajdujących się na piętrze z uwagi na niezachowanie wymaganych odległości od granic.

Jednakże z uwagi na zbliżający się upływ terminu realizacji obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie decyzji z dnia 19 sierpnia 2021 r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych nią obowiązków.

Odnosząc się do uwag podnoszonych przez skarżącego organ zauważył, że zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, jak i zastosowane przepisy prawa oraz ich wykładnia nie budzą wątpliwości.

Na powyższą decyzję A. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 10 kpa poprzez wydanie decyzji pomimo braku zawiadomienia o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego co w konsekwencji pozbawiło skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

- art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i prawnego sprawy, w tym dokonanie błędnych ustaleń jakoby rozbudowa była niezgodna z § 235 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędne uznanie, że obiekt nie posiada ściany oddzielenia pożarowego,

- art. 7,77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne uznanie, iż konstrukcja dachu jest niezgodna z decyzją o warunkach zabudowy, podczas gdy w

rzeczywistości wykonany dach nie narusza postanowień decyzji o warunkach zabudowy,

- art. 51 ust. 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że stanowi on podstawę do nałożenia obowiązku rozbiórki, pomimo iż stan faktyczny i prawny jednoznacznie wskazują, że wykonana rozbudowa nie jest samowolą budowlaną i nie narusza przepisów prawa budowlanego jak również decyzji o warunkach zabudowy;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji l instancji pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji .

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpoznania sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przede wszystkim przepisy art. 51 ust. 5 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej: p.b), którą Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków, który ustalił na dzień 30 września 2023 r., a w pozostałym zakresie decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Zgodnie z art. 51 ust. 5 P.b. w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

W przedmiotowej sprawie kontekst prawny stanowi ponadto wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 618/17. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W rozpatrywanej sprawie skarżący, na podstawie decyzji Starosty Brzeskiego z dnia 17 lipca 2008 r. nr [...] zrealizował roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] oraz zmianie dachu. Decyzja ta została następnie uchylona w postępowaniu wznowionym, decyzją Starosty Brzeskiego z dnia 4 maja 2011 r., którą jednocześnie odmówiono wydania pozwolenia na rozbudowę i zmianę dachu na istniejącym budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W. .

W wyniku przeprowadzonego postępowania naprawczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku decyzją z dnia 19 lutego 2016 r. nałożył na skarżącego obowiązek "sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego na realizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr ewid.[...] w W. , uwzględniającego warunki wydanej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2 września 2014 r."

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku w wyznaczonym terminie. Wobec tego konieczne było wydanie, na podstawie art. 51 ust. 5 p. b. decyzji, nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Nie może budzić wątpliwości, że wobec związanego charakteru tej decyzji, niewykonanie przez adresata nałożonych obowiązków w postępowaniu naprawczym musiało skutkować wydaniem decyzji nakazowej.

Przywołany przepis wskazuje trzy rodzaje rozstrzygnięć, które mogą zostać sformułowane w decyzji: nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych, nakaz rozbiórki obiektu lub jego części, nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy organ I instancji w decyzji z 19 sierpnia 2021 r. słusznie stwierdził, że wprowadzone przez ustawodawcę możliwości nie są przypadkowe i nie mogą być stosowane dowolnie. Sąd podziela również stanowisko tego organu, zgodnie z którym nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych może dotyczyć wyłącznie dalszych robót, nie tych już wykonanych, a nadto wyłącznie sytuacji, w której nie zachodzi potrzeba zastosowania jednej z dwóch kolejnych możliwości, tj. potrzeba rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi, a wydanie decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót musiałoby oznaczać, że organy nadzoru budowlanego uznają wykonane roboty budowlane za zgodne z prawem. Tym samym Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym niedopuszczalna byłaby sytuacja, w której organ nadzoru budowlanego nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych, bez wypowiedzenia się odnośnie do robót wykonanych, z powodu których postępowanie naprawcze zostało wszczęte.

W ocenie Sądu nie rozważono jednak wnikliwie, czy w przedmiotowej sprawie należało nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego w części, czy też przywrócić obiekt do stanu poprzedniego.

Organ pierwszej instancji w kwestii tej stwierdził następująco: "Nałożenie nakazu przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego w ocenie tut. Organu nie jest uzasadnione okolicznościami, gdyż Inwestor zmuszony byłby dokonać w rzeczywistości rozbiórki całej wykonanej rozbudowy, wraz z dachem, a także odbudować istniejące uprzednio schody, co w znacznym stopniu przekracza ilość robót niezbędnych do wykonania by budynek nie naruszał przepisów i pozostawała w zgodności z prawem. W związku z powyższym PINB w Brzesku uważa, że osiągnięcie zgodności z obowiązującymi przepisami jest możliwe dzięki wykonaniu częściowej rozbiórki obiektu budowlanego".

W okolicznościach sprawy, zdaniem Sądu, to stanowisko jest co najmniej przedwczesne, a to ze względu na dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oznacza w istocie, że pomimo braku przedłożenia przez inwestora wymaganego projektu zamiennego, osiągnął on skutek tożsamy, jaki miałby zostać osiągnięty w wyniku przedłożenia projektu zamiennego (gdyby inwestor wykonał obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzesku z 19 lutego 2016 r., zmienioną decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 15 listopada 2018 r.). W ocenie Sądu oznaczałoby to zaprzeczenie sensu decyzji nakładającej obowiązek przedłożenia projektu zamiennego.

Po drugie, wątpliwości budzi zakres nakazanych robót rozbiórkowych i stan obiektu wskutek potencjalnego ich wykonania. Przypomnieć należy, że sformułowany w decyzji I instancji nakaz zobowiązuje do rozebrania następujących elementów obiektu budowlanego:

1. ściana parteru (w osi A) długości 2,04 m (pomiędzy osiami 2 i 3) oraz ściana parteru (w osi 2) długości 3,55m (pomiędzy osiami A i B),

2. ściana piętra długości 2,04 m (w osi A) długości 2,04 m (pomiędzy osiami 2 i 3),

3. drzwi balkonowe na piętrze (w osi B, pomiędzy osiami 2 i 3),

4. dach (pokrycie wraz z konstrukcją) nad rozbudowaną częścią (w osiach B+C), od kalenicy w kierunku północno - wschodnim, o wymiarach 7,73 m x10,70 m,

5. okno dachowe (opisane jako wyłaz dachowy) zlokalizowane od strony północno - wschodniej (w osiach A+B),

6. okno dachowe zlokalizowane od strony południowo - zachodniej (w osiach A+B), zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

Zakres rozbiórki uzasadniono doprowadzeniem istniejącego obiektu do stanu zgodnego z prawem przez wyeliminowanie tych elementów budynku, które naruszają przepisy prawa. W przedmiotowej sprawie organ dopatrzył się w szczególności niezgodności obiektu z § 12 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 r., poz. 1065, dalej: r.w.t.) – w zakresie ścian zaznaczonych na załączniku do decyzji, z warunkami decyzji o warunkach zabudowy – w zakresie formy dachu, a nadto z § 235 r.w.t. - w zakresie ściany oddzielenia pożarowego oraz okien dachowych.

W ocenie Sądu organy, orzekając nakaz rozbiórki w opisanym powyżej zakresie, nie zbadały, czy jego wykonanie nie doprowadziłoby do stanu, w którym pozostały obiekt stwarzałby zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Nie zbadano w szczególności, jak rozebranie wskazanych części obiektu wpłynęłoby na stabilność konstrukcji obiektu budowlanego lub jego części, możliwość oraz bezpieczeństwo jego użytkowania. Zauważyć należy również i to, że organ nakazał rozbiórkę okien dachowych oraz drzwi balkonowych, nie badając, czy obiekt budowlany w stanie po rozbiórce spełniałyby normy np. co do oświetlenia pomieszczeń.

Powyższe wskazuje, że organy nie rozważyły należycie, czy w przedmiotowej sprawie należało wydać nakaz rozbiórki bądź nakaz przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego, co oznacza, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to doprowadziło do wydania decyzji również z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 5 P.b.

Co się zaś tyczy zarzutów skarżącego, wskazać należy, że okazały się one zasadne wyłącznie w zakresie zbieżnym z powyższymi rozważaniami. Niezasadny okazał się w szczególności zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. W ocenie Sądu skarżącego nie pozbawiono prawa do czynnego udziału w postępowaniu, zgłaszania wniosków dowodowych i wypowiedzi co do zgromadzonego materiału dowodowego. Słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, że zarzut taki mógłby się okazać skuteczny tylko wówczas, gdyby wykazano w okolicznościach konkretnej sprawy, że uchybienie uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych. Sąd zauważa również, że w skardze wywiedziono argumentację wskazującą na niezasadność rozbiórki w zakresie, jak twierdzi strona skarżąca, robót wykonanych zgodnie z przepisami prawa, w tym warunkami technicznymi i decyzją o warunkach zabudowy. Rzecz jednak w tym, że skarżący miał możliwość wykazania zgodności wykonanych elementów istniejącego obiektu budowlanego z prawem, przedkładając projekt zamienny, czego jednak, co bezsporne w sprawie, skarżący nie uczynił.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania złożyły się: uiszczony wpis (500 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).