Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 133/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Oświata
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 2 pkt 5,  art. 87 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1592
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998  r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity
article: art. 2,  art. 3 pkt 14,  art. 5,  art. 5a ust. 2 pkt 2,  art. 14,  art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. T. na uchwałę Zarządu Powiatu T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie spraw dyrektorów szkół oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] r., nr [...], Zarząd Powiatu w T. odwołał bez wypowiedzenia z dniem 31 grudnia 2011 r. P.T. z funkcji dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. Uchwała została podjęta po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, w oparciu o art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592 z późn. zm.) oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 w związku art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

W uzasadnieniu uchwały powołano się na aresztowanie pracownika Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. podejrzanego o molestowanie seksualne nieletniego wychowanka, a także podejrzanego o przypadki molestowania innych wychowanków. Zdaniem organu Dyrektor Ośrodka ponosi pełną odpowiedzialność za brak nadzoru nad pracą podległego mu personelu, bowiem wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i wychowankom, w szczególności odpowiada za ich życie i bezpieczeństwo w czasie trwania zajęć organizowanych przez szkołę, jak również w trakcie całodobowego pobytu w Ośrodku. Uwzględniając wyniki kontroli doraźnej przeprowadzonej przez wizytatorów Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. przedstawione w piśmie z dnia 8 września 2011 r. nr [...] (brak nadzoru pedagogicznego dyrektora nad działalnością internatu wchodzącego w skład Ośrodka, nieprawidłową organizację dyżurów nocnych w internacie, nieprzestrzeganie przez wychowawców przepisów prawa w zakresie prowadzonej dokumentacji, niedostateczny nadzór kierownika internatu nad przebiegiem dyżurów wychowawców, zatrudnienie wychowawczy internatu niezgodnie z kwalifikacjami), oraz brak nadzoru nad postępowaniem swojego podwładnego w stosunku do wychowanków Ośrodka i spowodowanie tym postępowaniem szkody psychiczno-moralnej u dzieci, za których bezpieczeństwo na terenie placówki ponosił pełną odpowiedzialność, Zarząd Powiatu w T. uznał odwołanie za w pełni uzasadnione. Dodatkowo powołał się na pozytywną opinię Kuratorium Oświaty w K. w sprawie odwołania Dyrektora Ośrodka z dniem 31 grudnia 2011 r.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa P.T. domagał się unieważnienia powyższej uchwały z uwagi na brak zaistnienia szczególnych okoliczności, które powodowałyby konieczność jego odwołania bez wypowiedzenia.

W odpowiedzi Zarząd Powiatu w T. podjął uchwałę z dnia [...]r., nr [...], w sprawie utrzymania w mocy uchwały z dnia [...]r. W uzasadnieniu uchwały poinformował o konieczności podjęcia takiego rozstrzygnięcia z powodu braku nadzoru dyrektora, sprawującego tę funkcję od dnia 1 stycznia 1994 r. nad podległym mu pracownikiem, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa na terenie placówki oraz braku zapewnienia bezpieczeństwa wychowankom tej placówki. Zdaniem Zarządu Powiatu, uchwała z dnia [...]r. nie narusza prawa wobec tego brak jest podstaw do jej uchylenia.

W skardze złożonej na powyższą uchwałę P.T. wniósł o jej uchylenie jako naruszającej prawo i obciążenie organu administracji kosztami postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi zarzucił, iż powodem jego odwołania było "podejrzenie o molestowanie seksualne nieletniego wychowanka przez aresztowanego pracownika Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. (...), brak nadzoru nad postępowaniem podwładnego w stosunku do wychowanków oraz spowodowane tym szkody psychiczno - moralnej u dzieci, za których bezpieczeństwo na terenie placówki ponosi pełną odpowiedzialność", jak również uwzględnienie wyników kontroli doraźnej przeprowadzonej przez wizytatorów Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. (...). Skarżący podniósł, iż pismem z dnia 22 listopada 2011 r. nr [...] Starosta przesłał mu powyższą uchwałę do wiadomości i do dnia wniesienia skargi nie wykonał § 2 tej uchwały, który stanowi: "wykonanie uchwały powierza się Staroście T.". Powiadamiając jedynie o podjętej przez Zarząd Powiatu uchwale, Starosta nie wykonał polecenia w niej zawartego i nie podjął czynności prawnych związanych z decyzjami kadrowymi, co sugeruje, że w zasadzie w dalszym ciągu skarżący jest dyrektorem Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, iż w sierpniu 2011 r. został aresztowany niepełnosprawny umysłowo pracownik fizyczny zatrudniony w Ośrodku od kilkunastu lat, wcześniej wychowanek tego Ośrodka, który mieszkał na jego terenie i jest podejrzany o molestowanie seksualne jednego z wychowanków. O tym fakcie skarżący powiadomił organ prowadzący oraz [...] Kuratora Oświaty. W związku z tym powiadomieniem, w dniach 29-31 sierpnia 2011 r. w Ośrodku została przeprowadzona kontrola doraźna dotycząca "Realizacji nadzoru pedagogicznego dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. w świetle przepisów prawa oświatowego ". W wyniku tej kontroli wydane zostały następujące zalecenia: na stanowisku wychowawcy internatu zatrudniać nauczycieli (...) zgodnie z kwalifikacjami, w tym zakresie skarżący uważa, iż w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczego w T. od wielu lat był zatrudniony tylko jeden wychowawca, który posiadał przygotowanie do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo, natomiast nie posiadał wykształcenia magisterskiego. Kolejne zalecenie, zawarte w punkcie 6 protokołu kontroli, dotyczyło realizowania zadań wynikających ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego nad internatem (...) ze szczególnym uwzględnieniem prowadzonej przez kierownika internatu i wychowawców dokumentacji, w tym zakresie powołano się jedynie na "przepisy prawa oświatowego" bez konkretnego ich wskazania, co jest istotne, ponieważ przywołane w zaleceniach rozporządzenie MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego nie wymienia rodzajów dokumentacji przebiegu nauczania. Natomiast w rozporządzeniu dotyczącym obowiązkowej dokumentacji jest mowa jedynie o prowadzeniu dzienników, bez określenia ich treści. W tym zakresie w protokole kontroli, w punkcie dotyczącym "nadzoru pedagogicznego", stwierdzono jedynie iż: "w dokumentacji pedagogicznej kierownika internatu brak zapisów świadczących o przeprowadzonej kontroli dokumentacji ze strony dyrektora Ośrodka". Dalsze zalecenia pokontrolne dotyczyły uaktualnienia zapisów w statucie internatu w zakresie jego organizacji, który zgodnie z rozporządzeniem zawiera arkusze organizacyjne opracowywane przez dyrektora i zatwierdzane przez organ prowadzący oraz uaktualnienie zapisu w statucie odnośnie opieki w porze nocnej. Zdaniem skarżącego, zalecenia pokontrolne wydane przez organ nadzoru pedagogicznego zostały wykonane w ustawowym terminie, o czym sam poinformował pismem z dnia 12 września 2011 r. zarówno Starostwo, jak również Kuratorium Oświaty, które nie przeprowadziło rekontroli sprawdzającej ich wykonanie. Po przeprowadzonej kontroli pismem z dnia 8 września 2011 r., nr [...], dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty w B. wystosował do Starosty Powiatu T. pismo oparte o wyniki powyżej kontroli doraźnej, stwierdzające następujące nieprawidłowości: brak nadzoru pedagogicznego dyrektora nad działalnością internatu (..), nieprawidłową organizację dyżurów nocnych, nieprzestrzeganie przez wychowawców przepisów prawa w zakresie prowadzonej dokumentacji, niedostateczny nadzór kierownika internatu nad przebiegiem dyżurów wychowawców, zatrudnienie wychowawcy internatu niezgodnie z kwalifikacjami. Powyższe pismo zostało zakończone wnioskiem o treści: "mając na uwadze zapewnienie prawidłowego funkcjonowania internatu w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w T. wskazane byłoby wyciągnięcie konsekwencji służbowych wobec osób winnych tych zaniedbań". Kolejne pismo Dyrektora Delegatury Kuratorium Oświaty w B. nosi datę 8 września 2011 r. i zawarto w nim między innymi stwierdzenie, iż: "... Delegatura w B. uprzejmie prosi o anulowanie pisma z dnia 6 września 2011 nr [...]..." (cytat). Jednocześnie w tym samym dniu 8 września 2011 r. do Starostwa wpłynęło kolejne pismo tejże Delegatury nr [...], w którym w imieniu [...] Kuratora Oświaty - Dyrektor Delegatury wnosi o "... odwołanie Pana P.T. ze stanowiska dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T." (cytat), nie podając przy tym żadnej podstawy prawnej takiego wniosku. Zdaniem skarżącego, przytoczona powyżej korespondencja dotyczy niczym nie uzasadnionego wniosku organu nadzoru pedagogicznego. Zapis art. 38 ust. 1 pkt 1c Ustawy o systemie oświaty mówi, iż "odwołanie dyrektora szkoły lub placówki następuje na wniosek organu nadzoru pedagogicznego (...) jeżeli dyrektor (...) nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień (...) organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego z wnioskiem o odwołanie dyrektora (...) wniosek jest wiążący dla organu prowadzącego" (cytat). Pismem z dnia 13 września 2011 r. Starosta zwrócił się do [...] Kuratora Oświaty o wydanie opinii dotyczącej odwołania skarżącego, jako powody takiej decyzji, podając zarzuty zawarte w wyżej wymienionych pismach Dyrektora Delegatury Kuratorium Oświaty. Zaraz następnego dnia, tj. 14 września 2011 r., Wicekurator Kuratorium Oświaty w K. zaopiniował pozytywnie złożony wniosek o odwołanie skarżacego. Organ prowadzący nie odwołał jednak skarżącego z zajmowanego stanowiska, co potwierdza pismo członka Zarządu Powiatu – M.S. z dnia 6 października 2011 r., nr [...], skierowane do dyrektora Delegatury Kuratorium Oświaty w B., bowiem wicedyrektor Ośrodka nie wyraził zgody na pełnienie obowiązków dyrektora. O sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. - od dnia aresztowania pracownika - było głośno w mediach, prasie, radiu, telewizji, którym to podmiotom na bieżąco były przekazywane przez Starostę i Kuratora Oświaty różne sprzeczne informacje, co sprawiło, że zostały naruszone dobra osobiste skarżącego, ponieważ niemal codziennie dowiadywał się z mediów, że już został odwołany ze stanowiska. Biorąc pod uwagę treść zaskarżonej uchwały i pismo przewodnie do niej, skierowane do skarżącego przez Starostę T. uznać przyjdzie, iż w zasadzie Starosta nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie odwołał skarżącego ze stanowiska. Zdaniem skarżącego, odwołanie w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty jest traktowane jako odwołanie dyscyplinarne w trybie art. 52 Kodeksu pracy, co sugeruje, że winno być dokonane i nastąpić nie później niż w okresie 1 miesiąca od wystąpienia zdarzenia usprawiedliwiającego taką decyzję, natomiast procedura odwołania skarżącego była faktycznie prowadzona przez 4 miesiące. Dodatkowo, przyczyny odwołania z funkcji dyrektora podane w uzasadnieniu uchwały są takiego rodzaju, że nie dają dostatecznego uzasadnienia do natychmiastowego odwołania ze stanowiska, bowiem nie stanowią "przypadku szczególnie uzasadnionego". Użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego nie oznacza, ze organ może go stosować w sposób dowolny. Organ wykonawczy organu prowadzącego Ośrodek nie może poprzestać tylko na powołaniu się na naruszenie przez nauczyciela sprawującego funkcje kierowniczą obowiązków, ale winien wykazać, że naruszenie to było ciężkie i dotyczyło obowiązków istotnych. O "szczególnie uzasadnionych przypadkach" w rozumieniu ustawy o systemie oświaty można mówić wówczas, gdy zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania czynności dyrektora ze względu na "zagrożenie dla interesu publicznego", co w przypadku skarżącego nie miało miejsca. Z tego powodu zasadny jest zarzut skargi, iż w sprawie skarżącego dokonano błędnej interpretacji normy zawartej w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez uznane, iż do odwołania doszło bez wypełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu T. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż w sprawie doszło do skutecznego odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora, który w dniu 22 listopada 2011 r. otrzymał pismo Starosty o podjęciu przez Zarząd Powiatu uchwały o jego odwołaniu. Utrwalona linia orzecznicza dowodzi, iż odwołanie ze stanowiska jest czynnością z zakresu prawa administracyjnego, a nie aktem z zakresu prawa pracy. Cechuje je władczy, a co za tym idzie uznaniowy charakter, uzależniony wyłącznie od woli organu właściwego do powołania i odwołania z funkcji dyrektora. Akcentowano, iż Zarząd Powiatu T. podjął akt administracyjny a nie akt z zakresu prawa pracy, co wynika z samej treści art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Wskazano przy tym na utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zdań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Kwestia zaliczenia spraw tego rodzaju do spraw z zakresu administracji publicznej została przesądzona uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. (OPS 6/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 48). Akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska nie są czynnościami prawa pracy, ale mają treść administracyjnoprawną. Skoro, zakładanie i prowadzenie publicznych szkół należy do obowiązkowych zadań własnych gminy bądź powiatu, w myśl art. 5 ust. 5 i ust. 5 a ustawy o systemie oświaty, to w ramach tych zadań również następuje przekazanie zadań ze sfery publicznoprawnej i wyposażenie organu administracji, na podstawie art. 36a i art. 38 tej samej ustawy, w kompetencje powierzenia i odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły w formie aktu administracyjnego wywołującego skutki w sferze regulowanej prawem pracy. Na tej podstawie czynności te są oceniane według przepisów prawa administracyjnego. Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty oznacza takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie interesu publicznego, co miało miejsce w sprawie skarżącego. Z tej przyczyny uznanie organu nie było dowolne, ale znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podjętej po zasięgnięciu pozytywnej opinii Kuratora Oświaty. Odnosząc się do zarzutu związanego z treścią protokołu kontroli doraźnej organ zaznaczył, iż skarżący nie skorzystał z prawa wniesienia zastrzeżeń do protokołu, ale jedynie pismem z dnia 12 września 2011 r., skierowanym do Starosty T., poinformował o ich wykonaniu. Dodatkowo podniesiono, że organ nadzoru pedagogicznego w piśmie z dnia 23 września 2011 r., opisanym w skardze, pozostawił organowi prowadzącemu decyzję w zakresie możliwości odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska dyrektora. Natomiast zatrudniony na terenie Ośrodka pracownik mieszkający tam od 1974 r. jest podejrzany o molestowanie seksualne nieletnich uczniów tej placówki (sprawa toczy się w Prokuraturze Rejonowej pod sygn. akt [...]).

W toku postępowania sądowoadministracyjnego, wykonując wezwanie Sądu z dnia 2 kwietnia 2012 r., skarżący w piśmie z dnia 11 kwietnia 2012 r. sprecyzował przedmiot skargi i oświadczył, iż złożona i sporządzona przez niego osobiście skarga dotyczy uchwały Zarządu Powiatu w T. z dnia [...]r. w sprawie jego odwołania ze stanowiska Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. (k-74 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują w zakresie ustawowo określonym, kontrolę działalności administracyjnej publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego.

Na wstępie należy podnieść, że na podstawie art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Badaniu podlega zatem wyłącznie legalność kwestionowanego rozstrzygnięcia, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania.

Analizując zatem pod takim kątem będącą przedmiotem sporu uchwałę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarga wniesiona została w trybie art. 87 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592 z późn. zm.), który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarżący jest zatem uprawniony do złożenia skargi, która spełnia wymogi formalne i jest również podmiotem uprawnionym, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., do wniesienia skargi w trybie określonym w tej ustawie, nadto przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jak też wniósł skargę z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a..

Zaskarżoną uchwałą Zarząd Powiatu w T., po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, z dniem 31 grudnia 2011 r., odwołał skarżącego bez wypowiedzenia z funkcji dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora, chociaż wywołuje skutki w sferze stosunku pracy, to jednak generalnie nie jest czynnością prawa pracy. Powoduje tylko pozbawienie nauczyciela stanowiska dyrektora, nie zaś zatrudnienia na stanowisku nauczyciela. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. OPS 6/96, akt odwołania podobnie jak powierzenie stanowiska dyrektora traktować należy jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do jego zadań publicznych. Akty takie winny być postrzegane jako akty administracyjne, które dodatkowo wywołują skutki w sferze regulowanej prawem pracy. W związku z odwołaniem dyrektorowi służą również roszczenia odszkodowawcze, jako następstwa odwołania ze stanowiska, których może dochodzić przed właściwym sądem pracy. Jednakże sam fakt, że akt administracyjny wywiera skutki w sferze prawa pracy, to jednak z tego powodu, nie przestaje być aktem administracyjnym, podlegającym kontroli pod względem zgodności z prawem. Wobec powyższego sprawa odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora jest sprawą z zakresu administracji publicznej załatwiana przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, natomiast uchwała podjęta w tym przedmiocie niewątpliwie dotyka interesu prawnego odwołanego dyrektora szkoły rozumianego jako zobiektywizowana, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Wobec powyższego podjęcie uchwały o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora stanowi akt stosowania przez właściwy organ normy materialnoprawnej, w tym przypadku przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) i ma wpływ na sytuację prawną odwołanego ze stanowiska kierowniczego nauczyciela. Uwagi powyższe są konieczne z uwagi na zarzut sprecyzowany w skardze, dotyczący braku podjęcia wobec skarżącego czynności prawnych związanych z decyzjami kadrowymi, co sugeruje jego zdaniem, że w dalszym ciągu pozostaje dyrektorem Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. Takie stanowisko nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak również w postępowaniu samego skarżącego, który w piśmie z dnia 10 października 2011 r., nr [...], informował członka Zarządu Starostwa Powiatowego w T. o rozpoczęciu procedury jego odwołania ze stanowiska dyrektora i z tego powodu konieczności przesunięcia wcześniej uzgodnionego terminu urlopu, jak też prowadził w tej sprawie korespondencję z Dyrektorem Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. (zob. akta administracyjne bez numeracji kart).

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa uchwała została doręczona skarżącemu w dniu 22 listopada 2011 r., a więc jeden dzień po jej podjęciu, co potwierdza własnoręczny podpis skarżącego złożony na egzemplarzu uchwały, który znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, z tego powodu powyższy zarzut skargi nie zasługuje na aprobatę.

W punkcie wyjścia rozważań nad zasadnością skargi należy przytoczyć podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej uchwały, którą stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W myśl tego przepisu organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dodatkowo, z treści art. 5 ust. 7 pkt 1 oraz art. 5a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty wynika, iż do zadań własnych powiatu należy między innymi zakładanie i prowadzenie publicznych szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych, szkół ponadgimnazjalnych, w tym z oddziałami integracyjnymi oraz specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, a organ prowadzący odpowiada za ich działalność w szczególności za zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz umożliwia dzieciom i młodzieży, także realizację odpowiednio obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Z brzmienia przywołanego wyżej uregulowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty wynika, że uchwała o odwołaniu w trybie natychmiastowym ze stanowiska dyrektora szkoły lub placówki podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, jednakże przy związaniu organu przesłanką formalną w postaci zasięgnięcia opinii kuratora oświaty oraz przesłanką materialną w postaci "szczególnie uzasadnionego przypadku". Łączne wystąpienie wskazanych przesłanek daje dopiero możliwość zastosowania dyspozycji określonej w tym przepisie, tj. odwołania ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że kontrola aktu w przedmiotowym zakresie dotyczy między innymi oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę jego wydania.

W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażonym zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze przedmiotu, odwołanie dyrektora placówki oświatowej w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty należy traktować jako władcze działanie organu administracji należące do zakresu jego zadań, zaś akt podjęty w tym zakresie dotyka interesu prawnego osoby odwołanej z tego stanowiska rozumianego jako zobiektywizowana, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że organ rozstrzygający w tej materii powinien uzasadnić swój akt. Brak uregulowań formułujących taki obowiązek wprost, co sugerowano w treści skargi, nie stanowi przeszkody do wywiedzenia takiej konieczności z ogólnych zasad ustrojowych związania organów administracji obowiązującym prawem.

Nie budzi wątpliwości, że to organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a nie organ prowadzący placówkę oświatową posiada określone kompetencje merytoryczne do oceny jej działalności w zakresie dydaktyki i to właśnie ten organ posiadając określone uprawnienia w przypadku stwierdzenia uchybień podejmuje stosowne działania.

W niniejszej sprawie kurator podjął takie działania i wystąpił ze stosownym wnioskiem do organu prowadzącego (pismo Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. z dnia 8 września 2011 r. nr [...]).

W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż skarżący przez wiele lat kierował Specjalnym Ośrodkiem Szkolno - Wychowawczym w T., w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa Specjalna Nr [...], Gimnazjum Specjalne Nr [...], Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy Nr [...], Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna Nr [...] oraz Internat.

Specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży, które z powodu niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania, w szczególności niesłyszących i słabosłyszących, niewidomych i słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem, ze sprzężonymi niepełnosprawnościami; z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym. Szczegółowe zadania w/w Ośrodka zawarte są w poszczególnych statutach placówek z uwzględnieniem ich zadań wychowawczych, edukacyjnych, profilaktycznych i terapeutycznych. Osoby przebywające w Ośrodku są tam całodobowo i wymagają szczególnej troski oraz zapewnienia opieki z uwagi na orzeczoną wobec nich niepełnosprawność oraz potrzebę kształcenia specjalnego.

Z tego powodu na dyrektorze takiej placówki ciążą obowiązki określone nie tylko w art. 39 ustawy o systemie oświaty, takie jak między innymi: nadzór pedagogiczny, opieka nad uczniami oraz stwarzanie im warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego poprzez aktywne działania prozdrowotne, ale również specjalne zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie organizowanych zajęć oraz inne wynikające wprost z przepisów szczególnych. Co więcej, dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami, w szczególności decyduje między innymi w sprawach: zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników. Szczególna staranność pełnienia funkcji dyrektora nakłada wręcz obowiązek takiego organizowania pracy podległych pracowników, aby zapewnić ustawowe i statutowe cele, w tym bezpieczny pobyt, naukę i opiekę dla dzieci i młodzieży.

Z obiektywnie ważnych względów interesu publicznego i społecznego jest nie do przyjęcia, aby taka placówka oświatowa nie podlegała specyficznemu i specjalnemu nadzorowi osoby, której powierzono obowiązki dyrektora, odpowiadającej za jej funkcjonowanie z uwagi na przebywanie w niej całodobowo osób upośledzonych i niepełnosprawnych.

Charakter Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. wymusza wręcz zaostrzenie wymagań stawianych jej dyrektorowi na podstawie przepisów szczególnych, w tym również wymienionych w piśmie Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. z dnia 8 września 2011 r. nr [...], jak również kierowanie się w swoich działaniach dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską z poszanowaniem godności osobistej.

Zdaniem organu prowadzącego, skarżący z tych obowiązków się nie wywiązał, a niewiedza o nagannym działaniu zatrudnianego przez dyrektora pracownika nie może zwalniać z odpowiedzialności za nie wypełnianie ciążących na nim obowiązków nadzoru z mocy sprawowania funkcji kierowniczej. Trafnie zatem uznano, wobec stwierdzonych nieprawidłowości, że dalsze kierowanie przez skarżącego Ośrodkiem stanowiło istotne zagrożenie dla osiągnięcia szczególnych jego celów i zadań oświatowych z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Zdaniem składu orzekającego, realizacja tak szczególnych zadań oświatowych przez w/w Ośrodek wymuszała również podejmowanie wyjątkowych i precyzyjnych działań nadzorczych ze strony jego dyrektora wymagających większej staranności niż w innej szkole, czy placówce.

Zaskarżona uchwała wskazuje, jakie okoliczności stanowiły przyczynę odwołania, jak również to, dlaczego organ wydający ten akt uznał te okoliczności za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, na co wskazuje zarówno jej uzasadnienie, jak i treść postawionych skarżącemu zarzutów wymienionych w piśmie Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. z dnia 8 września 2011 r. nr [...], na które powołano się również w uzasadnieniu uchwały. Przemawia to za uznaniem formalnego dopełnienia obowiązku umotywowania podjętego w sprawie skarżącego rozstrzygnięcia. Przyjdzie także wskazać, że skarżący nie kwestionował wcześniej wyników kontroli doraźnej zaprezentowanych w przywołanym piśmie Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. z dnia 8 września 2011 r. nr [...], jedynie poinformował o wykonaniu zaleceń zawartych w protokole kontroli (pismo skarżącego z dnia 12 września 2011 r., nr [...]).

Uwzględniając wyniki przeprowadzonej przez wizytatorów w dniach 29-31 sierpnia 2011 r. kontroli, wymienione w piśmie Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w B. z dnia 8 września 2011 r. nr [...] uznać przyjdzie, iż bezpośrednią przyczyną odwołania skarżącego było zdarzenie nagłe o charakterze zupełnie wyjątkowym, polegające na aresztowaniu podległego mu przez wiele lat pracownika, zamieszkałego na terenie Ośrodka, który podlegał jego nadzorowi. Stwierdzone niedopełnienie obowiązków przez skarżącego polegało jednak nie tylko na braku nadzoru nad postępowaniem podwładnego pracownika w stosunku do wychowanków w/w Ośrodka i spowodowanie tym postępowaniem szkody psychiczno-moralnej u dzieci, za których bezpieczeństwo na terenie placówki skarżący ponosił pełną odpowiedzialność, przy czym to uchybienie spowodowało destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) Ośrodka oraz konieczność zaprzestania wykonywania funkcji dyrektora, ale również dalsze zajmowanie tego stanowiska, godziło w interes szkoły jako interes publiczny.

W ocenie Sądu, wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zarzuty i uchybienia pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Stwierdzenia tam zawarte nie są ogólne, niekonkretne, czy bez jakiegokolwiek bliższego sprecyzowania oraz uargumentowania. Organ powołując się na nie wykazał ich wpływ na dalsze funkcjonowanie placówki, jak również istotne konsekwencje wynikające ze stwierdzonych nieprawidłowości, które uniemożliwiły prawidłowe realizowanie nałożonych na tą placówkę zadań. Ponadto, organ zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały stwierdzenia dotyczące wyników kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w K. i uznał, że stanowią one uzasadnienie do spełnienia przesłanki zastosowania w sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Również z treści protokołu z kontroli doraźnej wynika, że wskazane uchybienia były na tyle istotne, że nie pozwalały na dalsze wykonywanie przez dyrektora powierzonej mu funkcji.

Wskazać przyjdzie, że zawarte w uzasadnieniu odwołania zarzuty nie dotyczą negatywnej oceny pracy zadań wykonywanych przez dyrektora, ale odpowiedzialności za brak nadzoru nad pracą podległego mu personelu (brak nadzoru pedagogicznego dyrektora nad działalnością internatu wchodzącego w skład Ośrodka, nieprawidłową organizację dyżurów nocnych w internacie, nieprzestrzeganie przez wychowawców przepisów prawa w zakresie prowadzonej dokumentacji, niedostateczny nadzór kierownika internatu nad przebiegiem dyżurów wychowawców, zatrudnienie wychowawcy internatu niezgodnie z kwalifikacjami bez wyższego wykształcenia), jak też brak nadzoru wychowanków placówki, za których bezpieczeństwo na terenie placówki ponosił pełną odpowiedzialność, np. nie wykorzystywanie i nie przeglądanie dokumentacji monitoringu wizyjnego zainstalowanego w budynku internatu, chociaż w opracowanym programie wychowawczym i programie profilaktyki uwzględniono ich wykorzystanie dla realizacji misji wychowawczej. W tym konkretnym przypadku wcześniejsze wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości mogłoby być przeszkodą dla działania na szkodę osób przebywających całodobowo w Ośrodku i wymagających szczególnej troski oraz zapewnienia opieki z uwagi na orzeczoną wobec nich niepełnosprawność i ich upośledzenie. Bezpośredni nadzór skarżącego nad zatrudnianymi pracownikami nie zwalnia z odpowiedzialności za dobór kadry nie posiadającej odpowiednich kwalifikacji, jak też osób wykonujących pracę bez wymaganego wykształcenia.

W świetle zaprezentowanych powyżej wywodów, co do interpretacji pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty oraz wymogów co do uzasadnienia aktu odwołania, zarzuty skargi należy uznać za niezasadne. Zważywszy na wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, jak również uwzględniwszy treść wywodów zawartych w skardze, brak jest przesłanek mogących świadczyć o tym, aby ewentualne wnioski czy wyjaśnienia skarżącego mogły spowodować odmienną ocenę istotnych dla sprawy aspektów.

Reasumując, wbrew stanowisku skarżącego, podjęcie aktu odwołania w trybie natychmiastowym z wykazaniem wystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" nie stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa. Czynność prawna przewidziana w art. 38 § 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty jest konstrukcyjnie zbliżona do instytucji przewidzianej w art. 52 § 1 Kodeksu pracy, ale odwołanie dyrektora szkoły na omawianej podstawie nie ogranicza się wyłącznie do naruszeń prawa, o których mowa w art. 52 K. p. ( por. wyrok SN z dnia 9 grudnia 2003 r. I PK 103/03, OSNP 2004/21/371, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. II SA 3053/01 Lex 82679 oraz wyrok NSA z dnia 18 lipca 2006 r. I OSK 648/06 Lex 275919). Nie chodzi tu bowiem o tożsamość przesłanek obu omawianych instytucji, lecz o to, że skoro dyrektora można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, to takie odwołanie może być usprawiedliwione jedynie niezwykle ważnymi przyczynami, które w niniejszej sprawie zaistniały.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.