Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 9/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: ART 52 PAR 1, ART 149 PAR 16 I PAR 2 PPSA
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.C 2007 nr 303 poz 1 ART 41
law: Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H.O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę, położony w dzielnicy [...] przy ul. [...] w [...], stanowiący działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...]; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 800 zł (słownie: ośmiuset złotych); 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej H.O. kwotę 340,00 zł (słownie: trzystu czterdziestu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

H.O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w rozpatrzeniu wniosku w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Skarżąca domagała się zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenia, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., zobowiązania organu do dyscyplinarnego ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Skarżąca motywowała, że pismem z dnia 26 września 2013 r. wystąpiła do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomości Dzielnicy [...] o podjęcie negocjacji i wypłatę odszkodowania za działki które w wyniku wydania decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. przeszły na własność [...]. Pomimo upływu ponad 10 miesięcy organ nie podjął żadnych rozmów dotyczących wysokości oraz terminu wypłaty odszkodowania, jak i nie poinformował strony o ewentualnej odmowie prowadzenia negocjacji. Pismem z dnia 28 listopada skarżąca wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Organ nie podjął działań zmierzających doi załatwienia wniosku, dlatego w dniu 17 marca 2015 r. skarżąca złożyła zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wojewoda [...] uznał postanowienie za zasadne i wyznaczył 3 miesięczny termin na załatwienie sprawy. Do dnia wniesienia skargi sprawa nie została jednak przez organ załatwiona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie wydania decyzji o ustalenie odszkodowania za przedmiotowa nieruchomość jest bezzasadna. W ocenie organu postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte w związku z brakiem dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia zakończyły się wynikiem negatywnym. Organ wywodził, że sprawa jest bardzo skomplikowana w związku z zapisami umowy cesji wierzytelności, jak również kwestii nie przeprowadzenia uzgodnień dotyczących odszkodowania za te grunty. Podkreślono, że profesjonalny pełnomocnik strony pomimo wezwań nie uzupełnia materiału dowodowego.

W dniu 8 grudnia 2014 r. H.O. złożyła wniosek o wszczęcie postepowania administracyjnego celem ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki nr [...] i [...].

27 stycznia 2015 r. organ, w oparciu o art. 64 § 2 k.pa., zwrócił się do radcy prawnego P.M.- pełnomocnika H.O. o dołączanie do akt sprawy w terminie 7 dni dokumentu potwierdzającego, że uzgodnienia w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty zakończyły się wynikiem negatywnym pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zobowiązano pełnomocnika ponadto do dołączenia odpisu księgi wieczystej, decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, mapy podziałowej, oryginalnego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem wniosku o podział nieruchomości.

W odpowiedzi na powyższe pismo w dniu 13 lutego 2015 r. pełnomocnik dołączył pismo Urzędu [...] z [...] października 2013 r. ,protokół z negocjacji wyznaczonych na dzień 15 października 2013 r. W dniu 3 marca 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej nadesłał pismo uzupełniające dotyczące cesji wierzytelności.

H.O. w dniu 23 marca 2015 r. złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismami z 24 kwietnia 2015 r. i 1 lipca 2015 r. Wojewoda [...] wezwał Prezydenta [...] do ustosunkowania się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Na pisma te Prezydent [...] nie udzieliła odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia i stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W dniu 26 sierpnia 2015 r. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej podziału nieruchomości oraz o ustosunkowanie się do zarzutu pełnomocnika strony dotyczącego braku odpowiedzi na propozycję przeprowadzenia negocjacji. Pismem z dnia 28 września 2015 r. została udzielona odpowiedź.

W dniu 9 grudnia 2015 r. w oparciu o art. 64 § 2 k.pa. organ wystosował do pełnomocnika pismo o wyjaśnienie treści cesji wierzytelności. Odpowiedź została udzielona przez pełnomocnika w dniu 30 grudnia 2015 r.

W dniu 8 grudnia 2015 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunty wydzielone pod drogę w dzielnicy [...] przy ul. [...] stanowiący działki ewidencyjne nr [...] i [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) ma miejsce wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Nadto skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie.

Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Jeżeli skarga dotyczy, jak w niniejszej sprawie bezczynności organu administracji, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a.

Skarżąca H.O. w dniu 23 marca 2015 r. r. wniosła zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania Zatem spełniony został formalny warunek wniesienia skargi na bezczynność organu.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o ustalenie odszkodowania został wniesiony w 8 grudnia 2014 r. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydano w dniu [...] lutego 2016 r.

Wyjaśnić, należy że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Tak rozumiana bezczynność oznacza naruszenie prawa obywatela UE do dobrej administracji. Prawo do dobrej administracji wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1). Jednym z fundamentalnych elementów tego prawa jest w myśl art. 41 ust. 1 Karty, prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii.

Trzeba podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako ppsa.

Postanowienie od odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Tymczasem wniosek został złożony w dniu 8 grudnia 2014r. Od 18 września 2015 r. organ dysponował dokumentacja niezbędną do wydania rozstrzygnięcia. Przy czym o powyższą dokumentację organ zwrócił się dopiero 26 sierpnia 2015 r. Podniesione przez Prezydenta w odpowiedzi na skargę argumenty o nieuzupełnianiu przez pełnomocnika strony dokumentów nie może zostać uwzględnione, albowiem pełnomocnik udzielał stosownych informacji i nadsyłał dokumentację. Podkreślić ponownie należy, że dokumentacji, to jest akt sprawy niezbędnych do zakończenia postępowania zażądano od Delegatury w [...] w dniu 26 sierpnia 2015 r.

Niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie mających na celu jej załatwienie przesądza o bezczynności organu.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie Prezydenta [...] pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości wyrażoną w art. 12 kpa. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony.

Według Sądu, stwierdzona bezczynność rażąco narusza prawo, ponieważ od chwili złożenia wniosku do dnia wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania upłynęło prawie 14 miesięcy. Tak długi czas niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa skarżącego do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach kpa.

Podkreślić należy, że wydanie jednak przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, rozstrzygnięcia w sprawie nie powoduje, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się zbędne w całości. Art. 149 § 1b) p.p.s.a. stanowi bowiem, że oprócz czynności stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności konieczne jest także stwierdzenie czy owa stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto jak stanowi z kolei art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W przypadku bezprzedmiotowości nałożenia na organ zobowiązania do dokonania czynności z uwagi na jej wykonanie, Sąd winien rozstrzygnąć pozostałe kwestie, w szczególności, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadny jest wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny i biorąc pod uwagę fakt, że bezczynność miał a miejsce z rażącym naruszeniem prawa wymierzył organowi grzywnę w wysokości 800 zł.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 149 § 1, § 1a, § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Zgodnie zaś z treścią art. 54 § 3 organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym wydanie przez organ, którego bezczynność zaskarżono decyzji merytorycznej po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność tego organu, traktowane jest analogicznie jak uwzględnienie przez organ skargi we własnym zakresie.