Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 256/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2489/22, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r., nr 1401-IEW2.4121.5.2022.26.KS, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 8 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2489/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 10 sierpnia 2022 r. nr 1401-IEW2.4121.5.2022.26.KS, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu podniesiono, że mając na uwadze wysokość należności wykonanie decyzji rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków w majątku skarżącego. Na poparcie podniesionych okoliczności nie podano jakichkolwiek szczegółów ani nie dołączono dokumentów obrazujących sytuację majątkową i finansową skarżącego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wobec ogólnikowości uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, braku odniesienia się do konkretnych okoliczności relewantnych przy ocenie zasadności zastosowania żądanej instytucji oraz niepoparcia stawianych twierdzeń jakimikolwiek dokumentami źródłowymi niemożliwym było przeprowadzenie merytorycznej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących objęcie skarżącego ochroną tymczasową. Zdaniem Sądu, pozytywne rozpatrzenie wniosku w omawianym zakresie musi być poprzedzone porównaniem aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji, w omawianym przypadku np. poprzez analizę wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, deklaracji podatkowych czy wykazu majątku ruchomego i nieruchomego. Przesądzało to ocenę o braku możności ustalenia, czy wykonanie objętej skargą decyzji będzie skutkować uszczerbkiem w środkach powodującym zachwianie płynności w regulowaniu przez stronę skarżącą zobowiązań, co mogłoby świadczyć o wystąpieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 5 kwietnia 2023 r. skarżący zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji, domagając się jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, ewentualnie uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Do środka zaskarżenia skarżący przedłożył szereg dokumentów finansowych oraz medycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do § 3 tego przepisu sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podołał ciążącemu obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja prezentowana przez stronę koncentruje się jedynie na kwestii wysokości zobowiązania podatkowego oraz stanowi ogólne sparafrazowanie przesłanek zawartych w treści przywołanej regulacji. Zgodnie z wielokroć prezentowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład orzekający podziela, okoliczność wysokiej należności decyzji nie świadczy sama w sobie o zajściu przesłanek uzasadniających wstrzymanie jej wykonania. Jakkolwiek okoliczność ta w powiązaniu z trudną sytuacją finansową strony w określonym stanie faktycznym przy szczególnych okolicznościach mogłaby stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 p.p.s.a. (zestawienie wysokości zobowiązania z realnymi możliwościami płatniczymi podatnika oraz jego potencjalną sytuacją majątkową po spłacie zobowiązania), należy mieć na względzie, że nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku jej wyczerpującego przytoczenia wraz z powołaniem się na stosowne dokumenty źródłowe, co - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się do kwestii stopnia uprawdopodobnienia w uzasadnieniu wniosku zasadności jego uwzględnienia, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że co do zasady niecelowym oraz pozostającym w opozycji z zasadą ergonomiki procesowej i wyważonego formalizmu procesowego pozostaje domaganie się od strony wielokrotnego przedkładania do akt jednej sprawy sądowoadministracyjnej tych samych dowodów celem wykazania tożsamych okoliczności faktycznych (lub jak w przypadku omawianej instytucji procesowej uprawdopodobnienia racji). Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a.), zaś przez pojęcie "akt sprawy" winno się rozumieć wszelkie akta sądowe i pisma procesowe stron wraz z załączoną doń dokumentacją wytworzone w toku prowadzenia postępowania w sprawie w ujęciu materialnoprawnym. W świetle powyższego, w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, w ramach oceny spełnienia przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a., winno się mieć na względzie także dokumenty przedstawione przez stronę w toku innego postępowania prowadzonego w ramach danej sprawy sądowoadministracyjnej, w tym o przyznanie prawa pomocy. Co przy tym istotne na gruncie niniejszej sprawy, warunkiem dopuszczalności takiego rozwiązania jest spójność argumentacji i nawiązanie do okoliczności zawierających się w tezach dowodowych uprzednio oferowanych twierdzeń i dowodów dokumentowych, bez nakładania na sąd orzekający samodzielnego obowiązku poszukiwania uzasadnienia dla spełnienia przesłanek zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Istotne pozostaje zatem, aby dokumenty zgromadzone w innym postępowaniu prowadzonym w granicach "danej sprawy" pozwalały na uwiarygodnienie twierdzeń prezentowanych przez wnioskodawcę na etapie postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu.

Wyraźnie przy tym należy rozróżnić kwestię wykazania np. trudnej sytuacji majątkowej od skorelowania tej okoliczności z jedną z dwóch przesłanek ustawowych wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest gestią sądu dopasowywanie poszczególnych twierdzeń i dowodów pod przesłanki zawarte w hipotezie normy prawnej oraz domyślanie się intencji skarżącego w argumentacji wskazującej, w odniesieniu do której z przesłanek w istocie zainteresowany upatruje tych okoliczności oraz w jaki sposób uznaje je za istotne z punktu widzenia przepisu. Sama konstrukcja żądania wniosku, wskazująca na konieczność uwzględnienia informacji i twierdzeń zgłoszonych ogólnie w sprawie, bez odrębnego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i powiązania tychże twierdzeń z przesłankami ustawowymi instytucji ochrony tymczasowej, jest niewystarczająca i nie może skutkować pozytywnym rozpatrzeniem sprawy. Inny jest bowiem zakres postępowania wpadkowego w zakresie prawa pomocy, inny zaś w odniesieniu do instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Przez wzgląd na powyższe, nawet w przypadku przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową i finansową skarżącego w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy, niemożliwym było uwzględnienie wniosku strony z uwagi na brak wystarczającego uzasadnienia żądania.

Negatywnej oceny wniosku skarżącego nie mogły zmienić argumenty podniesione w zażaleniu. Istotą wskazanego środka zaskarżenia jest kontrola legalności wymienionych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Prawidłowe jego skonstruowanie sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał kwestionowane postanowienie lub zarządzenie. Nieskuteczne jest podnoszenie w zażaleniu argumentów, których celem byłoby bezpośrednie wspieranie negatywnie rozpoznanego wniosku w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wszakże kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa i wymogów racjonalności oraz doświadczenia życiowego zasadnie odmówiono przyznania ochrony tymczasowej. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym implikowałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek, nie zaś sposób jego rozpoznania w pierwszej instancji, przekreślając sens instytucji dewolutywnego środka odwoławczego, co tym samym stanowiłoby obrazę przepisów proceduralnych konstytuujących ów środek.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Wniosek kosztowy zawarty w zażaleniu nie mógł zostać uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajdują zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, toteż brak jest podstawy prawnej zawarcia rozstrzygnięcia w omawianym zakresie.