Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 236/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) decyzją z 9 lutego 2024 r. (znak: [...], dalej "decyzja z 9 lutego 2024r."), po rozpatrzeniu odwołania Ochotniczej Straży Pożarnej L. (dalej: skarżąca, OSP, inwestor) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) z 12 grudnia 2023 r. (znak: [...], dalej "decyzja z 12 grudnia 2023r."), nakazującej skarżącej rozbiórkę budynku strażnicy OSP zrealizowanej na nieruchomości ozn. nr geod. [...] obr. L. , gm. S. obejmującą zakres prac rozbiórkowych:

1) część łącznika z klatką schodową w zakresie: na parterze - a) pom. 0/2 - przedsionka, o pow. użytkowej = 4,69 m2, b) pom. 0/3 - WC męskiego z natryskiem, o pow. użytkowej = 7,88 m2, c) pom. 0/4 - szatni, o pow. użytkowej = 19,54 m2; na piętrze – d) pom. 1/2 - pomieszczenia socjalnego, o pow. użytkowej = 14,90 m2, e) pom. 1/3 - pomieszczenia gospodarczego, o pow. użytkowej = 19,88 m2;

2) garaży strażackich wozów bojowych (pom. 0/5, 0/6 i 0/7) - o pow. użytkowej = 125,50 m2, z salą wielofunkcyjną na piętrze (pom. 1/4) - o pow. użytkowej = 131,78 m2;

(dalej: rozbiórka budynku) – uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania orzeczonego obowiązku, umorzył postępowanie w części określenia terminu, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r. nr [...] PINB nakazał Ochotniczej Straży Pożarnej w L. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy rozbudowie budynku strażnicy Ochotniczej Straży Pożarnej, ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakazał inwestorowi przedłożenie oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r. nr [...] PINB nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego realizowanego w miejscowości L. , gmina S. , na nieruchomości oznaczonej nr geod. [...].

Po przedłożeniu projektu budowlanego zamiennego PINB postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. nr [...] wezwał Inwestora do jego uzupełnienia. Następnie decyzją z dnia 23 października 2015 r. nr [...] PINB na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2013 poz. 1409 ze zm.; zwanej dalej jako "p.b.") zatwierdził projekt budowlany zamienny rozbudowy budynku strażnicy OSP w L. o łącznik z klatką schodową, garaże strażackich wozów bojowych z salą wielofunkcyjną na piętrze oraz wieżę do suszenia węży pożarniczych (kategoria obiektu XVII), zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym [...] obręb L. , gmina S. , udzielił inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie ww. obiektu.

Odwołanie od decyzji złożyli I. T. i J. T. (zwani dalej również jako "uczestnicy").

WINB decyzją z 3 lutego 2016 r., [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 sierpnia 2016 r., IV SA/Po 266/16, uchylił ww. decyzję WINB i poprzedzającą ją decyzję PINB z 23 października 2015 r.

Wyrokiem z 17 października 2017 r., w sprawie II OSK 2663/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił kasację od powyższego wyroku. Wskazał, że zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. nie jest zasadny. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. , organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku ustalenia istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nakłada, określając termin wykonania obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Organ nadzoru budowlanego po stwierdzeniu, że projekt jest zgodny z prawem, wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Przesłanki sporządzania zgodnego z przepisami prawa projektu budowlanego wyznacza art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. in fine, stanowiąc, że do projektu budowlanego zamiennego stosuje się przepisu dotyczące projektu budowlanego. Projekt budowlany, jak stanowi art. 35 ust.1 i 2 P.b. , musi być zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania w przypadku braku miejscowego planu, wymogami, ochrony środowiska oraz innymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. NSA podkreślił, że w orzecznictwie sądowym nie jest sporne, że celem postępowania naprawczego uregulowanego w art. 51 P. b. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami w dniu wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Zasadnie zatem w zaskarżonym wyroku Sąd wskazał na związanie przy ocenie zgodności z prawem projektu budowlanego zastępczego § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422, dalej "rozporządzenie"). NSA podkreślił, że w sprawie nie jest sporne wystąpienie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu i udzieleniu pozwolenia Ochotniczej Straży Pożarnej w L. na rozbudowę strażnicy. Doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem wymaga oceny projektu budowlanego zamiennego z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dniu wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, a nie na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 listopada 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (tj. Dz.U. nr 17, poz. 62 ze zm.).

Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z 1 lutego 2019 r., [...], organ wezwał skarżącą do przedłożenia ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego i do spraw zabezpieczeń pożarowych uzgodnionych z Komendą Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej (dalej: KWPSP), obiektu budowlanego: rozbudowa budynku OSP. Skarżąca przekazała przedmiotową ekspertyzę.

Następnie postanowieniem z 5 czerwca 2019 r., [...], PINB wezwał skarżącą do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym odnośnie dostosowania projektu budowlanego zamiennego do postanowienia KWPSP z 9 maja 2019 r., w sposób określony w ekspertyzie. Pismem z 2 sierpnia 2019 r. Skarżąca przedłożyła cztery egzemplarze projektu pełnobranżowego zamiennego rozbudowy strażnicy.

Następnie PINB decyzją z 22 października 2019 r., [...], zatwierdził projekt budowlany zamienny rozbudowy budynku strażnicy OSP oraz udzielił inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy rozbudowie budynku strażnicy OSP zgodnie z załączonym projektem budowlany zamiennym.

Odwołanie od decyzji złożyli uczestnicy.

Decyzją z 24 stycznia 2020 r., [...], WINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następnie PINB pismem z 16 lipca 2020 r. wezwał skarżącą do dostarczenia załącznika graficznego do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przez Wójta Gminy S. (dalej: Wójt) z 7 lutego 1995 r., [...], dotyczącej inwestycji polegającej na rozbudowie remizy OSP.

Decyzją z 29 września 2020 r., [...], organ nakazał skarżącej rozbiórkę rozbudowy budynku strażnicy obejmującą następujący zakres prac rozbiórkowych: a) łącznik z klatką schodową, b) trzy garaże strażackie wozów bojowych z salą wielofunkcyjną na piętrze, c) wieżę do suszenia węży pożarniczych - o łącznej pow. rozbudowy = 263,96 m2. Jednocześnie PINB wskazał, że ww. roboty budowlane należy wykonać w terminie 24 miesięcy, licząc od dnia ostateczności decyzji.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła skarżąca, wnosząc m.in. o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia przez Wójta postępowania w sprawie ustalenia warunków lokalizacji celu publicznego tj. legalizacji istotnego odstąpienia od pozwolenia na rozbudowę budynku strażnicy.

Pismem z 17 listopada 2020 r. WINB zwrócił się do Wójta z prośbą o udzielenie informacji czy prowadzi jakiekolwiek postępowanie administracyjne z wniosku skarżącej w sprawie ustalenia warunków lokalizacji inwestycji celu publicznego. W odpowiedzi w piśmie z 25 listopada 2020 r. wskazano, że nie jest prowadzone ww. postępowanie.

Dniu 11 lutego 2021 r. do WINB wpłynęło pismo skarżącej zawierające wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego oraz informację o wydaniu przez Wójta decyzji nr [...], którą ustalono na rzecz OSP lokalizację inwestycji celu publicznego. Jednocześnie Skarżąca wskazała, że decyzja ta została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO).

Decyzją z 25 maja 2021 r., [...],[...], SKO uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta z 18 stycznia 2021 r. w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji jako bezprzedmiotowe w całości.

WINB decyzją z 30 września 2021 r. (nr: [...]) utrzymał zaskarżoną decyzję PINB z 29 września 2020 r. w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 18 stycznia 2022 r., IV SA/Po 947/21, uchylił ww. decyzję WINB i poprzedzającą ją decyzję PINB z 29 września 2020 r. W uzasadnieniu WSA wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że istnieje przedmiot postępowania w postaci istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, a w związku z tym, że inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie projektu zamiennego, stąd słusznie wobec niewykonania nałożonego obowiązku organy przyjęły, że powinien w sprawie znaleźć zastosowanie tryb przewidziany w art. 51 ust. 5. P.b. Jednocześnie WSA podkreślił, że przepis ten przewiduje możliwość zakończenia prowadzonego postępowania w rożny sposób, a mianowicie poprzez wydanie decyzji: 1. - nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych 2. bądź - nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części 3. bądź -nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zdaniem WSA należy zgodzić się z WINB w przypadku nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych - w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy - tj. zakończeniu przedmiotowych robót budowlanych - rozwiązanie takie nie ma zastosowania. Także w przypadku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, przy uwzględnieniu, że przedmiotowa inwestycja dotyczy w zasadzie rozbudowy obiektu – to zastosowanie tej możliwości sprawdzałoby się w efekcie do nakazu rozbiórki. WSA podkreślił, że nie rozpatrzono w sprawie praktycznie możliwość wydania w sprawie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu w części. Podniósł, że nie ma przeszkód by nakazać rozbiórkę części obiektu, zwłaszcza wówczas, gdy jest ona na tyle samodzielna i niezależna, że może być rozebrana bez istotnej szkody dla pozostałej części obiektu budowlanego. Podkreślił, że w powołanym powyżej przepisie jest mowa nie tylko o rozbiórce całości obiektu, w tym przypadku całości dokonanej rozbudowy, ale także mowa jest o rozbiórce części tego obiektu. WSA podniósł, że nie można w sprawie pominąć faktu, iż przedmiotowa inwestycja prowadzona była na podstawie udzielonego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia 14 marca 1995 r. nr [...] pozwolenia na budowę i zatwierdzonego wówczas projektu budowlanego zezwalającego na rozbudowę budynku strażnicy OSP w L. wg proj. Indywidualnego o pow. zab. 222,44 m2, pow. użyt. 349,48 m2; kubaturze 1405,00 m3. Decyzja ta została wprawdzie uchylona przez Starostę K. decyzją z dnia 25.06.2014 r. nr [...], ale nie oznacza to, że cały obiekt pozostaje samowolą budowlaną. W ocenie Sądu rozważyć zatem należało zarówno zasadność nakazu rozbiórki całej inwestycji (rozbudowa strażnicy), w stosunku do której inwestor dopuścił się istotnego odstępstwa od projektu, a projekt budowlany zamienny nie został przedłożony, ale też organ winien rozważyć możliwość rozbiórki tylko części rozbudowy (czego jednak nie uczynił), tej części która pozostaje w sprzeczności z decyzją o warunkach zabudowy. W ocenie Sądu należało rozważyć zatem, czy cała inwestycja narusza przepisy prawa w stopniu uniemożliwiającym jej legalizację oraz, czy konstrukcja obiektu umożliwia tylko jego częściową rozbiórkę. Wskazać w tym miejscu należy, że zastosowanie rozwiązania w postaci orzeczenia o częściowej rozbiórce możliwe jest po uprzednim potwierdzeniu, wyjaśnieniu i ustaleniu, iż jest ona w ogóle realna z uwagi na konstrukcję i stan techniczny obiektu. Zastosowanie rozwiązania w postaci orzeczenia o częściowej rozbiórce możliwe jest po uprzednim potwierdzeniu, wyjaśnieniu i ustaleniu, iż jest ona w ogóle realna z uwagi na konstrukcję i stan techniczny obiektu. Dlatego też – zdaniem WSA – organy powinny w tym zakresie zbadać tę możliwość i w zależności od wyników tych ustaleń objąć nakazem rozbiórki całość lub część przedmiotowej rozbiórki. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu takich rozważań zabrakło.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy PINB wydał decyzję z dnia 12 grudnia 2023 r. nakazującą skarżącej rozbiórkę rozbudowy budynku strażnicy obejmującą następujący zakres prac rozbiórkowych: 1) część łącznika z klatką schodową w zakresie: na parterze - a) pom. 0/2 - przedsionka, o pow. użytkowej = 4,69 m2, b) pom. 0/3 - WC męskiego z natryskiem, o pow. użytkowej = 7,88 m2, c) pom. 0/4 - szatni, o pow. użytkowej = 19,54 m2; na piętrze – d) pom. 1/2 - pomieszczenia socjalnego, o pow. użytkowej = 14,90 m2, e) pom. 1/3 - pomieszczenia gospodarczego, o pow. użytkowej = 19,88 m2; 2) garaży strażackich wozów bojowych (pom. 0/5, 0/6 i 0/7) - o pow. użytkowej = 125,50 m2, z salą wielofunkcyjną na piętrze (pom. 1/4) - o pow. użytkowej = 131,78 m2. Jednocześnie PINB wskazał, że ww. roboty budowlane należy wykonać w terminie 24 miesięcy, licząc od dnia ostateczności decyzji.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła Skarżąca.

Decyzją z 9 lutego 2024 r. WINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB z 12 grudnia 2023 r. w części dotyczącej terminu wykonania orzeczonego obowiązku, umorzył postępowanie w części określenia terminu, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie WINB organ I instancji błędnie orzekł termin wykonania orzeczonego obowiązku (24 miesiące, licząc od dnia ostateczności decyzji). Decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej: p.b.) nie daje żadnej podstawy prawnej do określenia terminu wykonania obowiązku.

Pismem z dnia 15 marca 2024 roku Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję WINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi naruszenie:

- art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), polegające na niedostatecznym uzasadnieniu z jakich przyczyn organ II instancji podziela stanowisko organu I instancji o nakazie częściowej rozbiórki, w szczególności poprzez brak odniesienia do parametrów technicznych konstrukcji budynku oraz zbliżenia do granic działki sąsiedniej po wykonaniu nakazanej rozbiórki;

- art. 107 § 3 k.p.a., polegające na braku uzasadnienia z jakich przyczyn WINB uznał, że organ I instancji nie naruszył art. 107 k.p.a.;

- art. 75 i 77 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu dodatkowych dowodów w sprawie, mimo że rozstrzygnięcie kwestii częściowej rozbiórki remizy OSP jest kwestią wymagającą dużej wiedzy fachowej i pogłębionej analizy, a tym samym zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego w sprawie.

- art. 139 k.p.a., polegające na naruszeniu zasady reformationis in peius i wydaniu przez WINB rozstrzygnięcia mniej korzystnego dla odwołującej aniżeli decyzja organu I instancji.

- art. 51 ust. 5 p.b., poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę, a więc najbardziej dolegliwej dla skarżącej, mimo istnienia innych możliwości określonych ww. przepisem prawa i starań skarżącej celem doprowadzenia rozbudowy budynku OSP do stanu zgodnego z prawem.

Skarżąca wniosła także o uchylenie zaskarżonej decyzji WINB i poprzedzającej jej decyzji PINB oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę WINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznaczają przepis art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie, jak stanowi art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Skarga była niezasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja WINB, która poza uchyleniem decyzji PINB co do określenia terminu rozbiórki, utrzymała w mocy decyzję PINB nakazującą skarżącej rozbiórkę budynku strażnicy OSP.

Należy także podkreślić, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie organu administracji oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym w prawomocnym orzeczeniu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Oznacza to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170, Lex 2016; wyroki NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 306/10, z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1241/10 oraz z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1865/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zapadłym w sprawie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 266/16, od którego wniesiona skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2663/16, organy nadzoru budowlanego, w toku ponownie prowadzonego postępowania, zostały zobowiązany do oceny zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi obowiązującymi w dniu wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, tj. § 12 ust. 1 rozporządzenia. NSA podkreślił, że w sprawie nie jest sporne wystąpienie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu i udzieleniu pozwolenia Ochotniczej Straży Pożarnej w L. na rozbudowę strażnicy. W wyroku WSA zobowiązano także organy do ustalenia czy dla działki nr ew. 363 wydana przez Wójta decyzja z dnia 10 listopada 2014 r., Nr [...], o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i zbiornika szczelnego na nieczystości płynne stała się ostateczna.

W kolejnym zapadłym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 947/21, WSA w Poznaniu przesądził, że inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie projektu zamiennego, a w konsekwencji słusznie wobec niewykonania nałożonego obowiązku organy przyjęły, że powinien w sprawie znaleźć zastosowanie tryb przewidziany w art. 51 ust. 5. P.b., a nadto, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe nakazanie zaniechanie dalszych robót budowlanych, ani doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Naruszenie przepisów prawa polegało jedynie na braku rozważania, czy konieczna jest całkowita rozbiórka budynku czy też możliwa jest częściowa rozbiórka. Zarówno organy administracyjne, jak i Sąd w niniejszym składzie, jest powyższymi poglądami i wskazaniami na mocy art. 153 p.p.s.a. związany.

Z tego względu nie ulega wątpliwości, że organy nadzory budowlanego trafnie przyjęły, że po pierwsze, wystąpiły istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu i udzieleniu pozwolenia Ochotniczej Straży Pożarnej w L. na rozbudowę strażnicy, a po drugie , że Inwestor nie dopełnił obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, co przesądza o konieczności zastosowania trybu wskazanego w art. 51 ust. 5 P.b. , po trzecie, w sprawie nie jest możliwe nakazanie zaniechanie dalszych robót budowlanych, ani doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, a jedynie całkowity albo częściowy nakaz rozbiórki. Kwestie te zostały bowiem przesądzone w poprzednich prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych.

Wykonując jasne zalecenia sądu administracyjnego w poprzedniej sprawie organy nadzoru budowlanego przeanalizowały ponownie materiał dowodowy i uznały, że z punktu widzenia technicznego jest możliwa częściowa a nie całkowita rozbiórka strażnicy OSP w L. , która jednocześnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem. Sąd podziela stanowisko organów. Wykonanie przedmiotowej częściowej rozbiórki spowoduje, że zostanie pozostawiona klatka schodowa z łącznikiem oraz wieża do suszenia węży pożarniczych wraz z ich ścianami konstrukcyjnymi, które po dokonaniu rozbiórki będą ścianami zewnętrznymi. Rozbiórka pozwoli zrealizować rozbudowę obiektu, doprowadzić do zgodności z przepisami prawa, poprzez poszanowanie § 12 rozporządzenia z równoczesnym bezpiecznym pozostawieniem części obiektu budowlanego.

Słusznie wskazywała skarżąca, że nakaz rozbiórki jest wyjątkiem wśród instrumentów wprowadzonych przez ustawodawcę do Prawa budowlanego i może być stosowany tylko wówczas, gdy organ po wnikliwej analizie sprawy dojdzie do pełnego przekonania, że nie ma możliwości wydania innego orzeczenia. Jednakże w realiach niniejszej sprawy skarżącej umknął fakt, że organ po ustaleniu niedopełnienia przez inwestora obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, był zobowiązany do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 p.b. Norma prawna wynikająca z art. 51 ust. 5 p.b. nakazuje wdrożenie przewidzianych w tym zakresie konsekwencji bez względu na to, z jakich powodów nie wykonany został obowiązek nałożony decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p. b. Podkreślenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 p. b. ma charakter związany.

WINB prawidłowo także dostrzegł, że określony przez PINB termin wykonania robót, tj. termin 24 miesięcy od dnia ostateczności decyzji administracyjnej, jest niezgodny z prawem. Z treści art. 51 ust. 5 p.b. w żaden sposób nie wynika, aby orzekając rozbiórkę obiektu budowlanego w całości czy w części, ustawodawca jednocześnie wymagał orzekania o terminie do wykonania danej czynności. Z tego względu zarzut skarżącej o naruszeniu zasady reformationis in peius był nietrafny. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że przepis art. 139 k.p.a. ustanawia odstępstwa od zakazu reformationis in peius. Zakaz ten nie obowiązuje wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Dopuszczalność pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się jest zatem uzasadniona ze względu na ochronę (obiektywnego) porządku prawnego (zasada praworządności) i interesu społecznego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 139.). W niniejszej sprawie określenie terminu wykonania robót przez PINB stanowiło rażące naruszenie prawa, które jednocześnie umożliwiło organowi odwoławczemu odstąpić od zastosowania zakazu reformationis in peius.

Błędny okazał się także zarzut skarżącej o naruszeniu art. 75 i 77 k.p.a., polegającym na nieprzeprowadzeniu dodatkowych dowodów w sprawie, mimo że rozstrzygnięcie kwestii częściowej rozbiórki remizy OSP jest kwestią wymagającą dużej wiedzy fachowej i pogłębionej analizy. Podkreślić należy, że zarówno WINB, jak i PINB są organami wyspecjalizowanymi z zakresu budownictwa i nie mają obowiązku wspomagania się opiniami biegłych (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2876/17, dostępne w CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie należy wskazać, że skarżąca nie złożyła wniosku o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego w toku postępowania administracyjnego.

Niezasadny był również zarzut naruszenia art. art. 107 § 3 k.p.a Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wytyczne sformułowane w tym przepisie, zawierając ustalenia stanu faktycznego i rozważania prawne. Oba organy nadzoru budowlanego zgodnie stwierdziły, że w celu doprowadzenia zrealizowanego obiektu do zgodności z warunkami określonymi w wydanej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z 7 lutego 1995r. oraz planu realizacyjnego wystarczające i możliwe jest wykonanie częściowej rozbiórki z pozostawieniem klatki schodowej łącznika oraz wieży do suszenia węży pożarniczych wraz z ich ścianami konstrukcyjnymi, które po rozbiórce będą ścianami zewnętrznymi. Organu uznały, że nakazana część do rozbiórki, pozwoli zrealizowaną rozbudowę obiektu, doprowadzić do zgodności z przepisami prawa, poprzez poszanowanie § 12 Rozporządzenia z równoczesnym bezpiecznym pozostawieniem części obiektu.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że organy wywiązały się z obowiązków nałożonych przez Sąd w wyrokach zapadłych uprzednio w niniejszej sprawie oraz prawidłowo przyjęły, że inwestycja narusza przepisy prawa w stopniu uniemożliwiającym jej legalizację, wobec czego należało orzec o jej częściowej rozbiórce.

Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.