Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3432/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: § 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art.2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych J. A. T., M. Z. K., P. Z.T., G. K. T., M. T., T.T. i A. T. oraz Gminy [...], Miasta [...], Skarbu Państwa, Województwa [...], Państwowej Inspekcji Pracy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3110/14 w sprawie ze skarg J. A.T., M. Z. K., P. Z. T., G. K. T., M. T., A.T. i T. T. oraz Gminy [...], Miasta [...], Skarbu Państwa, Miasta i Gminy [...] , Państwowej Inspekcji Pracy, Województwa [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3110/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi wniesione przez:

1) J.A.T., M. Z. K., P.Z. T., G. K. T., M. T., A. J. T. i T.T.,

2) Gminę [...], Miasto na prawach powiatu [...] oraz Skarb Państwa reprezentowane przez Prezydenta Miasta [...],

3) Miasto i Gminę [...]

4) Państwową Inspekcję Pracy

5) Województwo [...]

na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2014 r. zmieniającą częściowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie reformy rolnej, a w pozostałej części na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymującą tą decyzję w mocy. Rozstrzygnięcia organów podjęte zostały na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) i dotyczyły ustalenia czy określone we wniosku nieruchomości wchodzące w skład przejętego na rzecz Skarbu Państwa majątku [...] objęte były działaniem dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 17), dalej jako "dekret", a w szczególności czy podpadały pod działanie jego art. 2 ust. 1 lit. e, który to przepis na cele reformy rolnej przeznaczał nieruchomości ziemskie stanowiące własność m. in. osób fizycznych, jeżeli łączny ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości należących uprzednio do A. T. nastąpiło zgodnie z zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946 r., znak [...] na podstawie w/w przepisu. Całość przejętego majątku A. T., jak ustaliły organy i co nie było kwestionowane w sprawie, obejmowała obszar [...] ha w tym [...] ha użytków rolnych, wód, gruntów zabudowanych, nieużytków i innych gruntów. Ponadto, zgodnie z protokołem z dnia [...] stycznia 1945 r. sporządzonym w [...] pomiędzy Powiatowym Urzędem Ziemskim a Inspektorem Dyrekcji Lasów Państwowych R., A. T. był właścicielem [...] ha lasów, które również zostały przejęte na własność Skarbu Państwa.

Sprawa administracyjna o wyłączenie spod działania dekretu niektórych przejętych na cele reformy rolnej nieruchomości zainicjowana została w 1990 roku wnioskiem złożonym przez nieżyjącą już R. z Z.T. - wdowę po A. T. Wniosek ten następnie był kilkukrotnie modyfikowany, tak że ostatecznie obejmował on dwadzieścia dwie nieruchomości. W toku prowadzonego postępowania organy kilkukrotnie wydawały decyzje administracyjne, które uchylane były bądź w administracyjnym toku instancji, bądź przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000 r., sygn. akt IV S.A. 456/99, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1999 r. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 779/04, uchylił decyzje organów obu instancji. W obu tych wyrokach zalecono organom, oprócz zbadania tzw. kryterium obszarowego przejętego majątku ziemskiego, zbadanie czy poszczególne objęte wnioskiem nieruchomości spełniały także kryterium "nieruchomości ziemskiej" tzn. czy mogły być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej. W odniesieniu do wymienionej we wniosku nieruchomości obejmującej zespół pałacowo - parkowy w [...] Sąd w wyroku z dnia 9 marca 2005 r. polecił zbadanie czy pozostawał on w związku funkcjonalnym (stanowił gospodarczą całość) z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym czy też był wyodrębniony i przeznaczony na inny cel. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego Sąd zajął wówczas stanowisko, że sam związek podmiotowy – przez osobę właściciela - nie był wystarczający dla przejęcia nieruchomości, jak również fakt zamieszkiwania właściciela w obiektach mieszkalnych nie był wystarczający do przyjęcia istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo – parkowym a pozostałą częścią przejmowanej nieruchomości ziemskiej. Zwrócił też uwagę na konieczność dokładnego ustalenia zakresu wniosku, który w toku postępowania został rozszerzony o kolejne nieruchomości, jak również konieczność dokładnego ustalenia kręgu spadkobierców A. T. i wyjaśnienia sprawy.

Bezsporne jest, że w wyniku kolejnego rozpoznania sprawy organy precyzyjnie ustaliły jakie nieruchomości są przedmiotem kilkukrotnie modyfikowanego wniosku, a także jakie jest ich położenie, obszar, sposób zagospodarowania w chwili wejścia w życie dekretu i w chwili rozstrzygania sprawy. W odniesieniu do każdej z objętych wnioskiem nieruchomości przedmiotem badania organów było ustalenie jej funkcjonalnego związku z nieruchomością ziemską. Zadanie to organy realizowały, kierując się przyjętą w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2006 r. I OPS 2/06, z dnia 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10 wykładnią terminu "nieruchomości ziemskiej" użytego w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Ostatecznie organ I instancji – Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. i organ odwoławczy rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2014 r. uwzględniły wniosek spadkobierców i uznały że pod działanie dekretu nie podpadały następujące nieruchomości:

1. Zespół pałacowo-parkowy:

Nieruchomość zabudowana zespołem pałacowo-parkowym położona w [...] (obecnie miasto [...]) składająca się z parcel katastralnych pb: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz pgr: [...],[...] i [...], gminy katastralnej [...], odpowiadających aktualnym działkom ewidencyjnym nr: [...]/1, [...]/2, [...],[...]/1, [...]/2, [...],[...],[...] cz., [...] cz., [...]/2 cz. i [...]/3 cz., wszystkie w obrębie nr [...], jedn. ew. Miasta [...], stanowiących własność Miasta [...] na prawach Powiatu. Jak ustaliły organy, przed przejęciem powyższego zespołu na rzecz Skarbu Państwa w jego skład wchodziły: pałac, oficyna z kuchnią, lodownia, oranżeria, stajnie z ujeżdżalnią (pod konie wierzchowe i do bryczek), wozownia, kordegarda, elektrownia oraz budynki parkowe. Pałac otoczony był parkiem, przy którym znajdowały się pola do krykieta, a od strony ul. S. umiejscowiony był ogród kwiatowy. Teren zespołu pałacowo-parkowego był ogrodzony murkiem z cegły oraz wielobocznymi filarami o wys. [...] m, w stylu angielskiego neogotyku, zbudowanymi ok. 1859 r. Pałac usytuowano w centrum założenia parkowego na przedłużeniu traktu sandomierskiego. Pałac [...] odegrał ważną rolę w historii Polski, gdyż w jego murach została zawiązana w 1734 r. konfederacja [...] w obronie króla Stanisława Leszczyńskiego i dla zaprotestowania przeciw narzucaniu Polsce przez obce kraje Augusta III Sasa, jako króla Polski. Budynek zabytkowego pałacu został wzniesiony przed 1522 r., przy czym pałac był wielokrotnie przebudowywany od XVII do XX wieku. Wszystkie prowadzone przebudowy miały na celu podniesienie reprezentacyjności budowli i nie były związane z przystosowaniem pałacu do pełnienia funkcji rolniczych. Pałac wymurowano z cegły, częściowo z kamienia, otynkowano i bardzo bogato ozdobiono zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz. Ponadto w pałacu znajdowały się m. in. kaplica, biblioteka, gabinety oraz biblioteka z wieloma cennymi wydawnictwami, w której znajdowały się m. in.: "Kodeks [...]" (najdawniejsza kopia [...]...[...]), najdawniejsza kopia kroniki [...], cenne rękopisy od XIX w. oraz wiele innych. Ponadto znajdowała się tam tzw. "mała biblioteczka" udostępniana lokalnej ludności. Dzieła i zgromadzone eksponaty wypożyczane były na wystawy pamiątkowe odbywające się w Warszawie, Krakowie i we Lwowie. Zespół pałacowo-parkowy, z uwagi na zgromadzone w nim zbiory, był celem licznych wycieczek. W pałacu mieszkał wraz z rodziną hr. A. T., pełniący funkcje posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. O funkcji mieszkalnej pałacu świadczy także układ wchodzących w jego skład pomieszczeń oraz ich wyposażenie. Organy podkreśliły, że żaden ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wskazuje, aby pałac w jakikolwiek sposób wykorzystywano do celów działalności rolniczej, w tym do sprawowania bieżącego zarządu nad folwarkiem. Nie można stwierdzić architektonicznego przystosowania pałacu do sprawowania takiego zarządu. W szczególności, nie wykazano istnienia żadnego biura czy kantoru, które mogłyby trwale służyć do celów działalności administracyjnej. Nie znaleziono również dokumentów wskazujących, aby w pałacu rezydował zarządca części rolnej majątku. Wręcz przeciwnie, cała administracja majątku, wraz z Zarządem Dóbr [...] mieściła się w oddzielnym budynku, położonym poza ogrodzeniem terenu pałacowo-parkowego na terenie m. [...]. Również pozostałe budynki wchodzące w skład zespołu pałacowo-parkowego, tj. kordegarda, lodownia, elektrownia, oranżeria, stajnia, ujeżdżalnia, wozownia, dozorówka, ogrodzenie zespołu, jak i sam park, nie były architektonicznie przystosowane do pełnienia funkcji rolniczych. Powyższe budynki spełniały funkcje użytkowo-rekreacyjne, zaspokajając osobiste potrzeby życiowe członków rodziny T. Wszystkie budynki, park i ogród kwiatowy tworzyły jednolity zespół pałacowo-parkowy, będący odrębnym obiektem od reszty majątku, co znajduje potwierdzenie w ich położeniu, układzie przestrzennym i przeznaczeniu poszczególnych budynków. Park miał charakter typowo rekreacyjny i chronił szlachetny drzewostan z "maksymalnym wykorzystaniem estetyki", jak wynika z opisu parku sporządzonego przez inż. E.T. w dn. 17 lipca 1937 r. Zgodnie z opisem karty zabytku powierzchnia parku wynosiła [...]ha. Z powyższego organy wywiodły, że zespół pałacowo-parkowy w [...] nie mógł służyć i nie służył realizacji celów reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu.

2. Budynek dawnego sądu grodzkiego:

Nieruchomość położona przy ul. D., zabudowana budynkiem dawnego sądu grodzkiego, składająca się z pb [...] byłej gm. kat. [...], odpowiada aktualnie działce ew. nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego. Budynek sądu zajmowany był - od początku XX wieku aż do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa - przez Sąd Powiatowy w [...], a następnie przez Sąd Grodzki w [...] , co potwierdzają kontrakty najmu zawarte pomiędzy Z. hr. T. a Skarbem Państwa. Kontrakt z dnia [...] czerwca 1943 r. obowiązywał aż do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Przez cały powyższy okres Z. hr. T., a następnie A. hr. T., pobierali od Skarbu Państwa z tego tytułu czynsz. Przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została wykorzystana na cele reformy rolnej, gdyż Sąd Grodzki w [...] (następnie Sąd Powiatowy i Sąd Rejonowy w [...]) miał w niej swoją siedzibę aż do 1995 r.

3. Budynek dawnego aresztu sądowego

Nieruchomość położona przy ul. K. [...], zabudowana budynkiem dawnego aresztu sądowego, składająca się z pb [...], gm. kat. [...], odpowiada aktualnie działce ew. nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w zarządzie Okręgowego Urzędu Miar w [...]. Nieruchomość powyższa objęta była dawnym wykazem hipotecznym [...] byłej gm. kat. [...] . Organy ustaliły, że powyższa nieruchomość wynajmowana była Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez kierownictwo Sądu Grodzkiego w [...], z przeznaczeniem na areszt sądowy. Przez cały powyższy okres Z. hr. T., a następnie A. hr. T., pobierali od Skarbu Państwa z tego tytułu czynsz. Przedmiotowa nieruchomość nigdy nie służyła realizacji celów reformy rolnej, ani nigdy nie została wykorzystana na realizację celów reformy rolnej. W momencie jej przejęcia przez Skarb Państwa, była wykorzystywana, jako więzienie Urzędu Bezpieczeństwa, a aktualnie mieści się tam siedziba Obwodowego Urzędu Miar w [...].

4. Budynek naprzeciwko kościoła Ojców Dominikanów

Nieruchomość zabudowana położona przy ul. K., umiejscowiona naprzeciwko kościoła Ojców Dominikanów, składała się z pb [...], objętej byłym wykazem hipotecznym [...], dawnej gm. kat. [...], odpowiadającej obecnie działce ew. nr [...] o powierzchni [...]ha. Nieruchomość ta, w dacie przejęcia przez Skarb Państwa, zabudowana była podpiwniczonym budynkiem murowanym powstałym pod koniec XVIII wieku, oznaczonym nr porządkowym [...], w którym znajdowały się lokale użytkowe wynajmowane przez: adwokata dr L. M., Związek Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej w [...] (od 1922 r.), Powiatowy Związek Strzelecki w [...] oraz Tymczasowy Wydział Powiatowy w [...], a także przez Spółdzielnię Ludową D. (od 1939 r.). Przez cały powyższy okres Z. hr. T., a następnie A. hr. T., pobierali za wynajem powyższej nieruchomości czynsz.

5. Nieruchomość położona przy placu [...]

Nieruchomość położona przy Placu [...] na ul. K., niezabudowana, składająca się z pb: [...] i [...], objętych dawnymi wykazami hipotecznymi [...]: [...] i [...] gm. kat. [...], odpowiada obecnie częściom działek ew. nr: [...] o powierzchni [...]ha (stanowiącej własność Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w R.) oraz [...]o powierzchni [...] ha (stanowiącej własność Skarbu Państwa). W momencie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa powyższy grunt nie był zabudowany. Jak wyjaśniły organy, w bogatym materiale dowodowym nie znaleziono żadnego dokumentu, wskazującego na wykorzystywanie go do celów rolnictwa. Mając jednocześnie na względzie położenie powyższych nieruchomości w centrum miasta i brak rolniczych terenów w bezpośrednim sąsiedztwie, nie jest możliwe uznanie, że powyższe parcele służyły realizacji celów reformy rolnej z art. 1 ust. 2 dekretu.

6. Nieruchomość po spalonym ratuszu miejskim

Nieruchomość położona na placu B. G. stanowiła niezabudowaną [...] o powierzchni [...] ha i była objęta dawnym wykazem hipotecznym [...] ksiąg gruntowych dla gm. kat. [...]. Nieruchomość powyższa odpowiada obecnie części działki ew. nr [...], stanowiącej tereny mieszkaniowe, drogi i tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, we własności Gminy [...]. Granice powyższej parceli odpowiadają zarysowi nieistniejącego budynku ratusza miejskiego, który został spalony w trakcie działań wojennych w czasie I wojny światowej. Parcela powyższa przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa pozostawała - za zgodą jej właściciela - w dyspozycji ówczesnych władz m. [...]. Lokalizacja powyższej parceli w centrum miasta przy rynku, jej dotychczasowe wykorzystanie oraz brak terenów rolniczych w bezpośrednim sąsiedztwie, wskazują, iż grunt powyższy nie służył nigdy celom rolniczym i nie mógł być przeznaczony na realizację celów reformy rolnej.

7.Nieruchomość przy ul. S.

Nieruchomość położona przy ul. S., zabudowana budynkiem mieszkaIno-użytkowym, oznaczonym przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa w prowadzonej inwenturze budynków w dziale "domy czynszowe" pod numerem porządkowym [...], składała się z pb: [...],[...] i [...], objętych dawnym wykazem hipotecznym [...] gm. kat. [...]. Nieruchomość powyższa odpowiada obecnej działce ew. nr [...] o pow. [...] ha, na której zlokalizowany jest budynek przy ul. S. [...], stanowiący własność Gminy [...], w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w [...] . Jak ustaliły organy, lokale wchodzące w skład powyższego budynku były wynajmowane na podstawie kontraktu najmu z dnia [...] marca 1935 r. Gminie Zbiorczej w [...]. Kontrakt ten ulegał rozszerzeniu w dalszych latach i ostatecznie budynek ten został od dnia 1 października 1938 r. wynajęty Zarządowi Gminnemu na czas nieokreślony.

8. Budynki mieszkalno-użytkowe przy ulicy J.

Nieruchomość zabudowana budynkami mieszkalno-użytkowymi, położonymi przy ul. J. naprzeciwko starego browaru, składała się z [...], objętej [...]oraz z [...] i [...]i [...], objętych wykazem hipotecznym [...], byłej gm. kat. T. Parcele powyższe odpowiadają aktualnie częściom działek ew. nr: [...],[...], [...] oraz [...], stanowiących własność m. in.: Gminy [...] oraz Miasta [...]na prawach Powiatu, w trwałym zarządzie Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w [...]. Dominująca mieszkaniowo-użytkowa funkcja okolicznych zabudowań, jak również położenie w centrum miasta, w ocenie organów, dyskwalifikowało możliwość uznania powyższych gruntów, jako przydatnych na realizację celów reformy rolnej. Ponadto, w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma żadnych informacji, aby przedmiotowa nieruchomość służyła realizacji celów reformy rolnej, bądź została wykorzystana na realizację celów reformy rolnej.

9. Nieruchomość zabudowana budynkiem dawnej szkoły

Nieruchomość zabudowana murowanym budynkiem dawnej szkoły, położona w [...] przy ul. J., objęta była dawnym wykazem hipotecznym [...]dla gm. kat. [...] i składała się z [...] i [...] , gm. kat. [...]. Parcele powyższe odpowiadają obecnie części działki ew. nr [...], stanowiącej własność Gminy [...], w trwałym zarządzie Gimnazjum nr [...] im. [...] . w [...]. W powyższym budynku znajdowała się szkoła nie mająca związku z działalnością rolniczą. Ponadto, dominująca mieszkaniowo-użytkowa funkcja okolicznych zabudowań, jak również położenie w centrum miasta oraz brak wykorzystania na cele rolnicze, także zdaniem organów obu instancji dyskwalifikowało możliwość uznania powyższej nieruchomości, jako przydatnej na realizację celów reformy rolnej.

10. Tereny rekreacyjne i boiska sportowe przy al. [...]

Nieruchomość położona przy al. [...] była zabudowana stadionem sportowym wraz z budynkami infrastruktury sportowo-rekreacyjnej i obejmowała [...] i [...], a także części [...] i [...] , dawnej gm. kat. [...], w miejsce których utworzone zostały obecnie działkiew.nr:[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]- o łącznej powierzchni [...] ha - stanowiące własność Skarbu Państwa, Gminy [...] oraz będące w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych. Na nieruchomości powyższej utworzono stadion sportowy wraz z towarzyszącymi mu budynkami o charakterze sportowo-rekreacyjnym. Zgromadzone dokumenty archiwalne, w tym kopie zeszytów historycznych wskazują, że z inicjatywy Powiatowego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, teren ten został przeznaczony w 1925 r. przez ówczesnego właściciela Z. T. pod budowę infrastruktury sportowo-rekreacyjnej. Następnie dzierżawcą nieruchomości został ustanowiony Powiatowy Komitet Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. W następnych latach wybudowano tam boiska do: piłki nożnej, siatkówki, koszykówki oraz bieżnię i inne urządzenia lekkoatletyczne. W miarę upływu czasu stadion został wyposażony w nowe urządzenia, w tym strzelnicę, szatnię, budkę dla stróża znajdującą się pod trybunami oraz trybuny. Boisko użytkowane było m. in. przez T. Klub Sportowy "[...]", będący poprzednikiem aktualnego gospodarza stadionu, tj. Klubu Sportowego S. T. W okresie II wojny światowej stadion został przejęty przez niemiecki klub sportowy. Po wojnie stadion został przekazany ponownie klubowi sportowemu "[...]", który po licznych zmianach nazwy przekształcił się w 1957 r. w klub sportowy "[...]", korzystający do czasów współczesnych z powyższego obiektu. Natomiast pozostała część ww. terenu rekreacyjnego, od strony ulicy M., została podzielona na działki budowlane, których nabywcami i użytkownikami są osoby fizyczne.

11." [...]" z terenem przyległym

Nieruchomość położona przy ul. J., zabudowana budynkiem mieszkalnym tzw. "[...]" wraz z otaczającym go ogrodem ozdobnym, składała się z: [...]oraz pgr: [...]/1, [...] i [...], dawnej gm. kat. [...], odpowiadających obecnie działkom ewidencyjnym nr: [...],[...],[...],[...] cz., [...] cz., [...]cz., [...] cz., [...]cz. oraz [...]cz., stanowiących własność Skarbu Państwa, Gminy [...], Klasztoru Ojców [...] oraz osób fizycznych. Na pb [...] znajdował się drewniany budynek mieszkalny, otoczony ozdobnym ogrodem (na pgr: [...],[...] i [...]), w którym rosły m. in. dęby, jesiony, akacje i bzy. Do budynku prowadziła droga łącząca nieruchomość z ulicą B. (aktualną ulicą J.). Specyfiką powyższego budynku było to, że za każdym razem był wynajmowany urzędnikowi samorządowemu - staroście [...] - stąd dom ten nazywany był "[...]". W powyższym budynku mieszkali m. in. starostowie: S. H. i F. C.. "[...]" miała charakter miejski, nie służyła produkcji rolnej i nigdy nie była związana z jakimkolwiek gospodarstwem rolnym. Ponadto nieruchomość powyższa, również po przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nie została wykorzystana do realizacji celów reformy rolnej. Zgodnie bowiem z protokołem przejęcia lasów majątku "[...]" własność A. T. na rzecz Skarbu Państwa z dnia 12 stycznia 1945 r., "[...]" wraz z terenem przyległym została uznana, jako właściwa do realizacji celów Administracji Lasów Państwowych, co zdaniem organów obu instancji, świadczy o braku przydatności powyższej nieruchomości dla realizacji celów reformy rolnej.

Organy wyjaśniły, że numeracja ewidencyjna wszystkich działek ww. majątku ziemskiego była prowadzona na podstawie katastru austriackiego, w którym nadano odrębną numerację dla parcel niezabudowanych - nazywanych parcelami gruntowymi (pgr) i odrębną numerację dla parcel na których wzniesione były zabudowania - nazywanych parcelami budowlanymi (pb). O zaliczeniu parceli do jednej z tych grup decydował wyłącznie fakt istnienia (bądź jego brak) na parceli jakiegokolwiek budynku. Organy przyjęły, że powyższe nieruchomości nigdy nie miały charakteru rolnego, nie nadawały się do wykorzystania na cele reformy rolnej oraz nie zostały przeznaczone do wykorzystania na żaden z celów reformy rolnej, określonych w art. 1 ust. 2 dekretu. Odwołując się do orzecznictwa wyjaśniły, że "podstawowym celem organu orzekającego w przedmiocie podpadania, czy też niepodpadania danej nieruchomości pod przepisy dekretu jest ustalenie, czy nieruchomość ta mogła co do zasady być przeznaczona na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Ustalenie to ma charakter priorytetowy i w razie wykazania, że o przeznaczeniu na cele reformy rolnej, co do zasady nie mogło być mowy, nie zachodzi konieczność badania istnienia związku funkcjonalnego, albowiem konsekwentnie brak możliwości wykorzystania danej nieruchomości na cele reformy rolnej musi prowadzić do stwierdzenia, że dana nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu" (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1222/09). Tym niemniej, stwierdziły, że nawet jeżeli przyjąć, że badanie związku funkcjonalnego w przedmiotowym stanie faktycznym sprawy było konieczne, to podkreślić należy, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala postawić wniosek, że powyższe nieruchomości nie były funkcjonalnie związane z częścią stricte rolną majątku należącego przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa do A. T. Zaznaczono też, że w aktach sprawy brak jest materiałów potwierdzających funkcjonalny związek powyższych nieruchomości z częścią rolną majątku.

Z kolei za podpadające pod działanie dekretu tj. pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e organy obu instancji w wydanych decyzjach uznały następujące objęte wnioskiem nieruchomości:

1. Dawny browar [...]

Nieruchomość położona przy ul. J. (dawna ulica B.) w obrębie m. [...], zabudowana budynkami dawnego browaru [...] -składała się z części pb [...] oraz z części pgr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] byłej gm. kat. [...], odpowiadających aktualnie działkom ewidencyjnym nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]- o łącznej powierzchni [...]ha - stanowiących własność Gminy [...] oraz osób fizycznych. W skład kompleksu browarnianego wchodził murowany budynek główny z połowy XIX w. oraz przylegające do niego budynki warsztatów, magazynów, wozowni i szopy. Na terenie browaru znajdowały się również dwa domy, z których jeden pełnił funkcję budynku administracyjnego, a w drugim mieszkał administrator browaru (główny piwowar). Organy wskazały, że według zgromadzonego materiału dowodowego, w tym protokołów z narad, instrukcji, projektów rozbudowy browaru i innych wynika, że administracja browaru była pod ścisłym nadzorem nie tylko właściciela, ale również Zarządu Dóbr [...]. Ponadto stwierdziły, że w browarze wykorzystywane były płody pochodzące z produkcji rolnej, tj. chmiel, co wskazuje na związki działalności browaru z działalnością rolną i możliwość wykorzystywania browaru do produkcji rolnej. Powyższe, w ocenie organów, wskazuje również, że browary poprzez przetwórstwo produktów rolnych pełniły de facto funkcje zakładów przedsiębiorstw przemysłu rolnego.

2. Wytwórnia wódek i likierów

Nieruchomość położona w obrębie m. [...] przy skrzyżowaniu al. [...] i ul. S., objęta dawnym wykazem hipotecznym [...] [...] ksiąg gruntowych gm. kat. [...], składająca się z pb [...], gm. kat. [...] - była zabudowana dawnymi budynkami wytwórni wódek i likierów. Budynki powyższe były częścią [...] zakładów gorzelnianych, na które składała się fabryka wódek oraz położona naprzeciwko gorzelnia i rafineria spirytusu. Budynki posiadały własną odrębną administrację od pozostałego majątku [...], natomiast kontrolę nad nimi sprawował zarząd majątku [...]. Organy wskazały, że z materiału dowodowego dotyczącego zakładów zlokalizowanych na "[...]" wynika, że były one podporządkowane właścicielowi, reprezentowanemu najczęściej przez Zarząd Dóbr, gdzie składane były różnego rodzaju sprawozdania oraz rozliczenia finansowe. Powyższe zabudowania wytwórni wódek i likierów zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa - jako część majątku [...] o ogólnej powierzchni przejęcia [...]ha - na podstawie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Obecnie budynki powyższe odpowiadają działkom ewidencyjnym nr: [...] i [...]- o łącznej powierzchni [...] ha i stanowią własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Organy zauważyły, że w powyższej wytwórni wódek i likierów wykorzystywane były płody pochodzące z produkcji rolnej, w tym ziemniaki, śliwki, co wskazuje na związki działalności wytwórni wódek i likierów z działalnością rolną i możliwość wykorzystywania tejże wytwórni do produkcji rolnej. Skoro zatem wytwórnia wódek i likierów mogły służyć produkcji rolnej, oznacza to również, że mogły być przeznaczone na cele tejże produkcji, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu.

3. Rafineria spirytusu oraz gorzelnia

Nieruchomość położona w obrębie m. [...] przy skrzyżowaniu al. [...] i ul. F., była zabudowana budynkami rafinerii spirytusu oraz gorzelni. Główny budynek gorzelni znajdował się na parceli katastralnej pb [...]. W skład kompleksu wchodziły także parcele pgr: [...],[...],[...],[...],[...] - objęte dawnym wykazem hipotecznym [...] dla gm. kat. [...], oraz [...] i pgr [...], obydwie objęte dawnym wykazem hipotecznym [...], gm. kat. [...]. Budynki powyższe były częścią [...] zakładów gorzelnianych, na które składała się ww. gorzelnia, rafineria spirytusu oraz ww. wytwórnia wódek i likierów. Budynki posiadały własną odrębną administrację od pozostałego majątku [...], natomiast kontrolę i nadzór nad nimi sprawował właściciel majątku, reprezentowany najczęściej przez zarząd zakładów przemysłowych majątku [...]. Powyższe zabudowania gorzelni i rafinerii zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa - jako część majątku [...] o ogólnej powierzchni przejęcia [...] ha - na podstawie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Obecnie budynki powyższe odpowiadają działkom ewidencyjnym nr: [...],[...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...][...],[...],[...],[...] i [...] - stanowiącymi własność Skarbu Państwa, Gminy [...], osób fizycznych oraz znajdującymi się w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych. Organy ustaliły, że w rafinerii spirytusu oraz gorzelni wykorzystywane były płody pochodzące z produkcji rolnej, tj. różne owoce oraz ziemniaki, co w ich ocenie wskazywało na związki działalności rafinerii oraz gorzelni z działalnością rolną i możliwość wykorzystywania powyższych zakładów do produkcji rolnej. Skoro zatem rafineria spirytusu oraz gorzelnia mogły służyć produkcji rolnej, oznacza to również, zdaniem organów, że mogły być przeznaczone na cele tejże produkcji, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu.

4. Młyn w [...]

Młyn znajdował się na części dawnej parceli katastralnej pb [...] i [...], a także na objętych dawnym wykazem hipotecznym [...] dawnej gminy katastralnej [...] parcelach katastralnych [...] i części [...] . W drodze przekształceń geodezyjnych parcele te utworzyły aktualnie istniejące działki ewidencyjne o numerach: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Młyn elektryczny w [...] miał roczną zdolność produkcyjną wynoszącą [...] tys. ton i zatrudniał maksymalnie [...] osób. Młyn będący zakładem przerobu zboża służył do mielenia zboża, a zatem służył celom produkcji rolnej i korzystał z produktów powstających z prowadzenia produkcji rolnej. Młyn był więc zakładem przemysłu rolniczego, gdyż bazował na produktach rolniczych. Organy wskazały na istniejące związki powyższego młyna z zarządem dóbr [...], w którym była prowadzona rachunkowość młyna.

5. Nieruchomość położona w [...] zabudowana budynkami stanowiącymi spichlerze

Nieruchomość położona w obrębie [...] zabudowana budynkami spichlerzów, składająca się z: części [...] oraz części pgr: [...],[...][...],[...],[...] i [...], odpowiadających obecnie działkom ewidencyjnym nr: [...],[...],[...]i [...]- stanowiących własność Skarbu Państwa oraz Gminy [...] - o łącznej powierzchni [...] ha, również mogła służyć realizacji celów reformy rolnej, o jakich mowa w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nie ma tu znaczenia, jak stwierdził organ odwoławczy, że spichlerze były budynkami murowanymi. Spichlerze - bez względu na sposób wybudowania - służą bowiem do przechowywania zboża, co ma związek z produkcją rolną. Ponadto, jak ustalił organ, zgodnie z dawną mapą "[...]" (bez daty sporządzenia), znajdującą się w aktach sprawy, dookoła powyższej nieruchomości zlokalizowane były użytki rolne. Dominującą funkcją przedmiotowych gruntów była funkcja rolnicza.

Odnośnie powyższych zakładów produkcyjnych, tj. browaru, wytwórni wódek i likierów, rafinerii spirytusu, gorzelni, młyna i spichlerzy, organy zwróciły uwagę na ich wspólny zakres działalności odnoszący się do produkcji rolniczej, w tym przetwarzania, wykorzystywania i przetrzymywania produktów rolnych. Wyjaśniły, że powyższa produkcja powszechnie uznawana jest nie tylko jako czynność produkowania, proces wytwórczy w rolnictwie, którego celem jest wytwarzanie produktów rolnych (głównych i ubocznych) i usług będących efektem działalności wytwórczej. Na produkcję rolniczą składają się produkty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, a także produkty przemysłu rolnego związanego z gospodarstwem rolnym, czyli zespołem ludzi i środków produkcji wytwarzającymi produkty rolne. Produktami rolnymi są wszystkie pozyskiwane przez człowieka ziemiopłody (łącznie z sadownictwem i ogrodnictwem), niezależnie od ich przeznaczenia do użytku na potrzeby własne, czy zewnętrzne. Reasumując przez "produkcję rolną" rozumie się produkty wytworzone przez wiele działów i zakładów funkcjonujących w ramach gospodarstwa rolnego, czy też, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w ramach olbrzymiego majątku ziemskiego. Zakłady przemysłu [...] powiązane były ze sobą integralnie i przetwarzały surowce na produkty spożywcze (gorzelnictwo, młynarstwo, mleczarstwo). Potwierdzeniem powyższej konkluzji jest stwierdzenie współinicjatora prowadzonego postępowania – J.T.- w piśmie z dnia [...] października 2009 r. kierowanym do Wojewody [...], iż "część rolna majątku produkowała wyłącznie dla [...] przemysłu przetwórczego". Z powyższego pisma, zdaniem organów, wynika również, że znaczne dochody nieruchomości ziemskiej należącej do T. pochodziły z fabryki wódek i likierów, jak również z browaru i młyna. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że bogaty materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza wyjaśnienia J. T., który przyznał, że część rolna majątku produkowała dla przemysłu związanego z tzw. "[...]". Przykładowo w informacjach z dnia [...] lutego 1928 r. oraz [...] grudnia 1935 r. dotyczących funkcjonowania zakładów przemysłowych: browaru, rafinerii spirytusu i fabryki wódek, znajdują się dane dotyczące m. in. rocznego przerobu jęczmienia i chmielu pochodzących z plantacji folwarków [...] oraz ziemniaków do gorzelni i buraków do cukrowni. Zakłady te były bardzo ściśle powiązane związkami funkcjonalnymi z majątkiem rolno-leśnym T. Były to przede wszystkim związki gospodarcze, gdyż zakłady te przetwarzały surowce (ziemniaki, zboże, owoce, warzywa, glinę, drewno i inne), po czym produkty uzyskane z przetwórstwa były przeznaczane na potrzeby własne, ale również sprzedawane na zewnątrz, przynosząc ich właścicielom odpowiednie zyski. Dokumentacja wskazuje, że poza związkami gospodarczymi, były to również związki organizacyjne i finansowe. Uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy zgodził się ze wskazaniem Wojewody [...], że powyższe zakłady produkcyjne nie mogły funkcjonować samodzielnie, bez majątku rolno-leśnego w międzywojennej [...] rzeczywistości. Z różnych źródeł, w tym dokumentów historycznych wynika, że struktura gospodarstw w tamtym okresie wyglądała w ten sposób, że w [...] położonym obok małego wówczas miasta [...], było tylko kilku rolników posiadających gospodarstwa rolne o powierzchni około 4 ha. Włościanie ci nie korzystali praktycznie z przetwórstwa zakładów przemysłowych, głównie z powodu braku środków na płacenie za produkty z tychże zakładów. Minister w uzasadnieniu swojej decyzji zwrócił ponadto uwagę na treść art. 6 dekretu zgodnie z którym Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmie niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi (...) wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. Powyższe w jego ocenie wskazuje, że ówczesny ustawodawca jednoznacznie określał, że przedsiębiorstwa przemysłu rolnego, powiązane z nieruchomością ziemską podlegały przejęciu na cele reformy rolnej. Opisane zakłady produkcyjne, tj. browar, wytwórnia wódek i likierów, rafineria spirytusu oraz gorzelnia były przedsiębiorstwami przemysłu rolnego i były powiązane z nieruchomością ziemską należącą do T., a zatem zasadne było ich przejęcie na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Organ drugiej instancji powołał się w tym zakresie także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt: OSK 473/04 w którym wskazano, że "bez wątpienia do przedsiębiorstw przemysłu rolnego objętych zakresem art. 6 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej zaliczane są i były gorzelnie, młyny, browary, przetwórnie warzywno-owocowe czy gospodarstwa rybne. Zatem przejęciu podlegały zarówno tzw. fabryka marmolady, jak i stawy rybne (...)".

6. Zarząd Dóbr [...]

Nieruchomość położona w obrębie m. [...]przy ul. S., zabudowana budynkiem murowanym o funkcji biurowo-użytkowej, w której mieścił się Zarząd Dóbr [...], składająca się z: pb [...] i części pgr [...] - objętych dawnym wykazem hipotecznym Iwh [...] gm. kat. [...], była związana z działalnością rolniczą, oraz posiłkowo z pozostałą działalnością, tj. pobieraniem czynszu za wynajem licznych budynków oraz zarządem zespołu pałacowo-parkowego w [...]. Powyższe parcele odpowiadają obecnej działce ew. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...] na prawach Powiatu, w zarządzie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] im. [...] w [...] . W powyższym budynku miał siedzibę Zarząd Dóbr [...], na czele którego stał zarządca (w okresie międzywojennym był to J. K.), który odpowiedzialny był za prowadzenie folwarku [...] oraz posiłkowo zajmował się pobieraniem czynszu za wynajem budynków. Jak wskazywał pełnomocnik odwołujących następców prawnych A. T., we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. inicjującym postępowanie, Zarząd Dóbr [...] sprawujący zarząd ogólny, był jedną z wielu tego typu jednostek, inną niż zarząd zakładów przemysłowych (browar, zakłady w [...], Fabryka Likierów i Gorzelnia) oraz zarząd dóbr leśnych. Jednocześnie, jak wskazywał J. T. w piśmie z dnia [...] października 2009 r. adresowanym do Wojewody [...], majątek [...] miał całą administrację wraz z Zarządem Dóbr [...], znajdującą się poza terenem zespołu pałacowo-parkowego, na terenie miasta [...]. Z powyższego wynika, że na przedmiotowych nieruchomościach mieścił się sztab, tj. centrum zarządzania większością majątku A.T., za wyjątkiem części niezwiązanej z gospodarką rolną, tj. służącej gospodarce leśnej oraz przemysłowej, i to tu podejmowane były decyzje dotyczące między innymi gospodarowania folwarkiem. Nie będzie mieć większego znaczenia, że zarządca J. K. pobierał również czynsz za wynajem budynków. Jak wskazywane jest w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, kluczowe może być ustalenie charakteru budynku z którego wykonywany był stały zarząd doraźnymi pracami wykonywanymi w części gospodarczej (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 11 marca 2011 r., sygn. akt: IV SA/Wa 174/11, 30 czerwca 2011 r., sygn. akt: IV SA/Wa 558/11 oraz 23 maja 2012 r., sygn. akt: IV SA/Wa 24/12). Powyższy budynek był związany z prowadzeniem działalności rolniczej, mógł nadal służyć rolnictwu i - co z tego wynika - być przeznaczonym na realizację celów reformy na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odnośnie kolejnych trzech nieruchomości objętych wnioskiem w sprawie organy obu instancji zajęły odmienne stanowisko. Minister, w przeciwieństwie do Wojewody [...] przyjął, że pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nie podpadały także poniżej wymienione nieruchomości:

1. Nieruchomość obok dawnego budynku szpitala im. [...]

Nieruchomość składająca się z pgr [...] obok dawnego budynku szpitala, była objęta wykazem hipotecznym [...] dla gm. kat. [...]. Aktualnie parcela ta stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] o całkowitej powierzchni [...] ha, a na jej terenie znajduje się nowy budynek szpitala im. [...]. Działka powyższa stanowi własność Województwa [...] i została przekazana w użytkowanie Wojewódzkiego Szpitala im. [...]. Choć w [...] parcela pgr [...] wpisana była, jako parcela rolna, to zdaniem Ministra nie można twierdzić, iż była użytkowana rolniczo i była przeznaczona na realizację celów reformy rolnej. Zwrócono uwagę na dominującą funkcję mieszkaniową okolicznych gruntów (działki [...]) oraz budynek szpitala, który nie służył produkcji rolnej - co wynika z załączonego planu sytuacyjnego w gminie [...] z podziału parcel gruntowych, sporządzonego w dniu [...] marca 1930 r. przez inż. [...] . Ponadto, z uwagi na określenie spornej parceli w rejestrze gruntowym, w kategorii użytków rolnych, Minister wyjaśnił, że oznaczenia parcelacyjne prowadzone dla niektórych nieruchomości w obrębie dawnego zaboru austriackiego - na obszarze którego znajduje się sporna nieruchomość - mogły nie być aktualizowane nawet od XIX w., bez względu na zmianę przeznaczenia gruntów (zob. szerzej: wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2570/07).

2. Dom mieszkalny administratora dóbr w [...]

Nieruchomość położona w obrębie m. [...] pomiędzy ulicą S., a ulicą S. (dawną ulicą Ś.) - zabudowana budynkiem mieszkalnym (murowany i pokryty dachówką) administratora dóbr [...] J. K. - składała się z pb [...] i pgr [...] gm. kat. [...], objętych dawnym wykazem hipotecznym [...] gm. kat. [...]. Choć powyższy wykaz hipoteczny zaginął w trakcie działań wojennych, to z innych dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że powyższe grunty były własnością A. T. i następnie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wskazane parcele nie zostały ujęte w arkuszu posiadłości gruntowej gromady katastralnej [...], lecz zostały ujęte w zeznaniu majątku spadkowego, złożonego przez adwokata M. B. w dniu [...] maja 1939 r. Obecnie powyższe parcele odpowiadają działce ew. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...] na prawach Powiatu, w trwałym zarządzie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument wskazujący na rolnicze wykorzystywanie powyższej nieruchomości. Argumentem takim nie jest fakt zamieszkiwania w budynku posadowionym na powyższych parcelach przez zarządcę majątku. Jak wskazywane jest bowiem w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, kluczowe mogłoby być jedynie ustalenie, iż w części mieszkalnej budynku znajdował się także np. kantor czy biuro, z którego wykonywany był stały zarząd doraźnymi pracami wykonywanymi w części gospodarczej (znajdowały się tam księgi rachunkowe, dokonywano bieżących płatności pracownikom, dostawcom, itp. (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 11 marca 2011 r., sygn. akt: IV SA/Wa 174/11, 30 czerwca 2011 r., sygn. akt: IV SA/Wa 558/11 oraz 23 maja 2012 r., sygn. akt: IV SA/Wa 24/12). Nie można również wykazać istnienia użytków rolnych w pobliżu powyższych nieruchomości. Zważywszy na przedstawione okoliczności, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać, aby powyższy dom administratora był przeznaczony do realizacji celów reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu.

3. Nieruchomości w [...] z wyłączeniem młyna

Nieruchomość położona w obrębie [...], gm. [...], stanowiła kompleks zakładów przemysłowych składających się - z wyłączeniem młyna - z tartaku i cegielni. W ich bezpośrednim sąsiedztwie znajdował się [...] dworek, który był siedzibą administracji tych zakładów. Powyższe nieruchomości zlokalizowane były na pb: [...] oraz na pgr: 1, [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], dawnej gm. kat. [...], odpowiadających obecnym działkom ewidencyjnym nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]cz., [...],[...][...],[...]cz., [...],[...]cz., [...]cz., [...]cz., [...],[...],[...]cz., [...],[...],[...],[...],[...],[...] cz., v, [...] i [...] cz. - położonych w obrębie nr [...][...], jedn. ew. [...] - które stanowią własność Skarbu Państwa, Gminy [...], oraz osób fizycznych i prawnych. Zgodnie z wykazem przedsiębiorstw przemysłowych znajdujących się w majątku [...] z dnia [...] października 1944 r., każdy z powyższych budynków był zarządzany przez innego administratora. W szczególności, tartak przez W. S., natomiast cegielnia przez W. J. W cegielni wybudowanej w 1908 r. i rozbudowanej w 1920 r. wyrabiano cegłę zwyczajną i dreny. Cegielnia składała się z wielu budynków i maszyn, w tym m. in. z: hali maszyn, suszarni kanałowej i letniej, pieca kręgowego, budynku z dołownią gliny, dachowczarni produkującej dachówkę różnego rodzaju oraz gąsiory, budynku elektrowni i stacji pomp. Tartak [...] tworzył m. in. budynek drewniany o wym. [...]m/[...] m, gdzie znajdowała się hala maszyn i hala tartaczna. Ogólna powierzchnia zabudowań tartaku wraz z halą maszynową obejmowała [...] m2 o szerokości [...] oraz [...] m długości. Organ odwoławczy zauważył, że choć na gruncie ustawodawstwa obowiązującego w momencie przejęcia powyższego majątku na rzecz Skarbu Państwa, jak i obecnie, tartak nie jest niezbędnym elementem gospodarki leśnej, to jest ściśle powiązany ekonomicznie z gospodarką leśną. Tartak służy bowiem do przerobu drewna, czyli działalności nie mającej związku z produkcją rolną, jak i z celami produkcji rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Również zespół dworsko-parkowy w [...], będący siedzibą administracji zakładów, nie miał związku z produkcją rolną, gdyż pełnił podwójną funkcję: mieszkalną (mieszkał tam zarządca [...] Zakładów Przemysłowych) oraz pełnił funkcję administracyjną dla powyżej wskazanych zakładów przemysłowych. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument wskazujący na rolnicze wykorzystywanie powyższych nieruchomości. Jak wynika z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] maja 1945 r., znak: [...], kierowanym do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych, "zakłady Przemysłowe "[...]", choć stanowiły własność Hr. T. (...) to stanowiły odrębne zupełnie ciało hipoteczne i nie wchodziły w skład rozparcelowanej majętności [...] i były zupełnie odrębnie administrowane". Ponadto, zarówno cegielnie, jak i tartaki, nie mogły służyć produkcji rolnej, gdyż nie były architektonicznie i funkcjonalnie przystosowane do realizacji celów reformy rolnej. Skoro tartak i cegielnia nie mogły służyć produkcji rolnej, to zdaniem organu odwoławczego, również nie mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu.

Minister wyjaśnił, że odnośnie ostatnich trzech opisanych nieruchomości w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek materiałów wskazujących na ich funkcjonalny związek z folwarkiem. Jak wykazano, nie miały one charakteru rolnego, nie służyły produkcji rolnej i nie mogły być przeznaczone na realizację celów reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie można więc uznać, tak jak stwierdzono w decyzji pierwszoinstancyjnej odnośnie powyższych nieruchomości, że "wszystkie powyższe nieruchomości powiązane były z nieruchomością ziemską" oraz że "zakłady przemysłowe należące do majątku [...] były wzajemnie ze sobą powiązane oraz funkcjonowały w symbiozie z Zarządem Dóbr i nieruchomością rolno-leśną, bez której nie miałyby racji bytu". Nie jest również tak - jak wskazuje odwołujący Prezydent Miasta [...] -że przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu podlegały wszystkie nieruchomości właścicieli ziemskich, w tym nie związane z prowadzeniem działalności rolniczej, w szczególności ich domy mieszkalne, zamki, pałace, dworki, zakłady produkcyjne wraz z całym otoczeniem, niezależnie od pełnionych funkcji, np. reprezentacyjnych, wypoczynkowych, etc. Powyższa wykładnia jest sprzeczna z ugruntowanym już w orzecznictwie pojęciem "nieruchomość ziemska", którą należy definiować z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej, zwłaszcza w nawiązaniu do art. 1 ust. 2 dekretu określającego zamierzenia, dla realizacji których mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1147/11).

W uzasadnieniu wyroku oddalającego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", wszystkie opisane na wstępie skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności skoncentrował się na prawidłowości przyjętej przez organy wykładni pojęcia "nieruchomości ziemskiej" w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Odwołując się orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyjaśnił, że przejęciu na podstawie powyższego przepisu mogły podlegać tylko nieruchomości o charakterze rolniczym, a za takie należało uznać te, które pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską. Objaśniając to bliżej Sąd, nawiązując do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2008 r., I OSK 1162/07, Lex nr 516755, wskazał, że związek taki zachodzi, jeżeli nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez określonej nieruchomości. Tym samym Sąd pierwszej instancji w całości podzielił zaprezentowaną przez organ odwoławczy wykładnię omawianego przepisu, zaakceptował też wszystkie jego ustalenia, ocenę zgromadzonego w sprawie materiału i wyciągnięte z niego wnioski co do podpadania, bądź nie, poszczególnych nieruchomości pod działanie dekretu.

Odnosząc się do zarzutów, zawartych w skardze spadkobierców A. T., która to skarga dotyczyła wyłącznie tej części decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji co do nieruchomości uznanych za podpadające pod działanie dekretu (dawnego browaru [...], wytwórni wódek i likierów, rafinerii spirytusu i gorzelni, młyna w [...], spichlerzy w [...] i Zarządu Dóbr w [...]) Sąd wyjaśnił, że ze stwierdzenia, iż przejęciu w trybie dekretu podlegały te z nieruchomości, które były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej oraz z przedstawionego wyżej rozumienia związku funkcjonalnego należy wyprowadzić wniosek, że przedsiębiorstwa wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej, które do swojej produkcji wykorzystywały płody rolne z pozostałej części nieruchomości ziemskiej, również podlegały przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu, jako że związek funkcjonalny pomiędzy nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, a przedsiębiorstwem wykorzystującym "owoce" działalności wytwórczej w rolnictwie był nierozerwalny, w tym sensie, że jednego rodzaju działalność nie była możliwa bez drugiej, a zatem przedsiębiorstwa wykorzystujące wytwory działalności rolniczej również należy zaliczyć do działalności wytwórczej w rolnictwie. Zdaniem Sądu takie stanowisko potwierdza treść art. 6 dekretu, zgodnie z którym "Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmie niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego." Z kontekstu normatywnego (zestawienia art. 2 ust. 1 lit. e i art. 6 dekretu) wynika, że zarząd obejmowany był nad nieruchomościami przejmowanymi w trybie art. 2 dekretu, a nie jak podnosi się w skardze spadkobierców właściciela, że możliwe było objęcie w tym trybie zarządu państwowego również nad nieruchomościami nieprzejętymi na własność państwa. Pojęcie przedsiębiorstwa przemysłu rolnego należy zatem odczytywać autonomicznie na gruncie dekretu, jeśli wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej i podlegały przejęciu razem z pozostałą częścią tej nieruchomości o charakterze rolnym, ze względu na związek funkcjonalny pomiędzy działalnością wytwórczą w rolnictwie. Z tego punktu widzenia nieuzasadnione są zarzuty skargi spadkobierców właściciela, że przejęciu w trybie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu nie podlegały nieruchomości zabudowane budynkami browaru, wytwórni wódek i likierów, przemysłu gorzelnianego i młyna. Wszystkie te przedsiębiorstwa wykorzystywały do swojej działalności, jak wykazał Minister w uzasadnieniu decyzji, wytwory działalności rolniczej pochodzące z pozostałej części nieruchomości ziemskiej. Były więc funkcjonalnie powiązane z działalnością wytwórczą w rolnictwie i w tym sensie, jako przedsiębiorstwa przemysłu rolnego, podlegały przejęciu wraz z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym. Podobnie, jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, związek funkcjonalny istnieje pomiędzy spichlerzami położonymi na nieruchomości w [...], a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym. Spichlerze, w których przechowywano płody rolne, były nierozłączną częścią działalności wytwórczej w rolnictwie. Nie ma natomiast zasadniczego znaczenia fakt, że w/w nieruchomości, nie zawsze katastralnie stanowiły parcele gruntowe (pgr), czy wręcz były położone w granicach miejscowości. Istotne znaczenie ma bowiem to, jaki miały charakter i jakiego rodzaju związki funkcjonalne występowały między nimi a nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Nawet nieruchomość położona w granicach miasta nie traciła charakteru nieruchomości ziemskiej, jeżeli jej związki funkcjonalne z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym były nierozerwalne. Pośrednie potwierdzenie takiego rozumowania można odnaleźć w tezie wyroku NSA z dnia 5 lutego 2003 r., IV SA 2467/02 (LEX nr 1693643), gdzie podkreślono, odwołując się do poprzednio wydanego w tamtej sprawie wiążącego wyroku, że istotny jest w takiej sytuacji związek funkcjonalny z nieruchomością ziemską. Z tej samej przyczyny (związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym) reformie rolnej podlegała również nieruchomość zabudowana budynkiem, w którym mieścił się Zarząd Dóbr [...]. Miejsce, z którego zarządzano między innymi nieruchomością ziemską o charakterze rolnym niewątpliwie wykazuje związek funkcjonalny z taką nieruchomością. Nie jest przy tym istotne, że we wspomnianym budynku wykonywany był także zarząd nad nieruchomościami nie podlegającymi przejęciu w trybie dekretu (np. nieruchomościami leśnymi, czy tartakiem lub cegielnią), skoro związek funkcjonalny budynku zarządu z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym istniał i był nierozerwalny, bez względu na "proporcje" funkcji czy przeznaczenia zarządzanych nieruchomości.

Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne również zarzuty pozostałych skarg skierowanych przeciwko tej części rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą utrzymano w mocy lub zmieniono decyzję organu pierwszej instancji w odniesieniu do nieruchomości uznanych za nie podpadające pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Żadna z tych nieruchomości, jak stwierdził Sąd nie miała charakteru rolnego, ani nie wykazywała żadnego związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Dotyczy to w szczególności nieruchomości, na których zlokalizowany był Dworek [...], tartak i cegielnia Te dwa ostatnie przedsiębiorstwa nie wykorzystywały do swojej produkcji płodów rolnych, a gospodarka leśna, a tym bardziej produkcja cegieł, nie mieści się w pojęciu działalności wytwórczej w rolnictwie jako działalności rolnej, zwierzęcej i sadowniczej. W odniesieniu do dworku organ, zdaniem Sądu, w zupełności wykazał brak jego związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Również nieruchomość, o której mowa w skardze Województwa [...] (oznaczona w decyzji jako "nieruchomość obok dawnego budynku szpitala im. [...]"), nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, jako że była położona w granicach miasta i nie wykazywała żadnego związku funkcjonalnego z nieruchomością rolną. Słusznie Minister wskazał, że sam fakt oznaczenia w katastrze jako pgr [...] (parcela gruntowa) nie jest przesądzający dla oceny charakteru nieruchomości, lecz ważne jest jej położenie, otoczenie i brak związków funkcjonalnych z rolnictwem. Co do pozostałych nieruchomości, które Minister uznał za niepodpadające pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu (w tym "[...]", zespołu zamkowo-parkowego, stadionu, budynków sądu, aresztu i innych szczegółowo opisanych w decyzji) Sąd podzielił ocenę organu, że nie wykazywały one żadnych związków funkcjonalnych z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym, a same również nie miały charakteru rolnego.

Oceniając zarzuty procesowe skarg Sąd zauważył, że tego rodzaju zarzuty zawarte w skardze spadkobierców właściciela (J. A. T. i innych osób) zostały powiązane z prawem materialnym – przedstawioną przez tych skarżących wykładnią art. 2 ust. 1 lit e dekretu, art. 6 i art. 15 dekretu, a także z przepisami rozporządzenia z 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowym. Sąd tej wykładni nie podzielił, czemu dał wyraz przedstawiając wyżej swoje stanowisko na gruncie art. 2 ust. 1 lit e dekretu, a zatem i zarzucane zaniechania bądź błędy proceduralne, wyprowadzone przez tych skarżących, co do koniecznych ustaleń faktycznych, z ich wykładni prawa materialnego, nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że najszerszy zakres mają zarzuty proceduralne zawarte w skardze Prezydenta Miasta [...] (ściśle podmiotów przez niego reprezentowanych) i przyjął, że z uwagi na ich liczbę musi ocenić je w pewien "zbiorczy" sposób. Wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego, Minister nie naruszył wyrażonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności. Organ ten orzekał jako organ odwoławczy reformatoryjnie, a swoim rozstrzygnięciem nie objął materii, co do której nie orzekał organ I instancji. Minister jedynie inaczej ocenił, na gruncie prawa materialnego, status niektórych nieruchomości, o których orzekał wcześniej Wojewoda, a odmienna ocena, na skutek odwołania, tego samego przedmiotu rozstrzygnięcia, nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania, jeśli nie jest dokonywana na podstawie zupełnie innych dowodów, co w tym przypadku nie miało miejsca. Nie było też powodów do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na błędne oznaczenie stron postępowania lub skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Za adresatów decyzji, jak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji należy bowiem uznać te podmioty (z wyłączeniem organu I instancji), które organ wskazał w tzw. rozdzielniku jako otrzymujące decyzję, czyli spadkobierców A. T. reprezentowanych przez pełnomocnika, Prezydenta Miasta [...] (ściśle podmioty przez niego reprezentowane), Województwo [...], Miasto i Gminę [...] i Państwową Inspekcję Pracy. O prawach tych podmiotów niewątpliwie zaskarżona decyzja orzekała. O prawach pozostałych podmiotów zaskarżona decyzja nie orzekała w sposób bezpośredni, gdyż prawa swoje wywodzą oni (lub wywodzili) od podmiotów publicznych, które były adresatami decyzji. O czyich prawach orzeka decyzja świadczy również to, czyje odwołania rozpoznawał Minister, a adresatem decyzji jest tylko ten podmiot, o którego prawach decyzja rozstrzyga. Ponadto spadkobiercy A. T. zostali ustaleni w sposób poprawny przez organ. Wszystko to organ odwoławczy ocenił poprawnie na stronie 8 i 9 decyzji. W ocenie sądu nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy również "spolszczenie" imion niektórych spadkobierców A. T., bowiem wbrew twierdzeniom skargi nie budzi to wątpliwości co do identyfikacji podmiotu praw spadkowych, ani treści udzielonych pełnomocnictw. W każdym razie nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów można ustalić poprawną w świetle prawa o aktach stanu cywilnego pisownię imienia. Nie zachodziły też podstawy do wznowienia postępowania z powodu braku uczestnictwa w nim – w ocenie skarżącego – niektórych stron. Wbrew twierdzeniom skargi byłaby to ewentualna podstawa do wznowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 (a nie 3, jak podano w skardze) k.p.a., a taki zarzut może podnieść tylko strona, która została w postępowaniu pominięta. Nie dotyczy to podmiotów reprezentowanych przez Prezydenta [...]. Podnoszony w skardze Prezydenta Miasta [...] zarzut braku poprawnego przesłuchania M. S. w charakterze świadka mógłby natomiast prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyby na jego podstawie organ poczynił istotne dla sprawy ustalenia, bez udziału przy przesłuchaniu podmiotów skarżących. W uzasadnieniu decyzji brak jest dowodu na to, że organ oparł ustalenia w oparciu o notatkę z przesłuchania tej osoby. Także, jak stwierdził Sąd, wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż wytyczne zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2000 r., IV SA 456/99 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2005 r., IV SA/Wa779/04, dotyczyły ustalenia charakteru nieruchomości oraz przekroczenia norm obszarowych, a także poprawnej identyfikacji nieruchomości objętych wnioskiem i ustalenia ich stanu prawnego. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób właściwy, o czym świadczy obszerny opis poszczególnych nieruchomości zamieszczony w uzasadnieniu obydwu decyzji. Natomiast naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. (bez wskazania punktów tej jednostki redakcyjnej) skarżący wiąże – w jego ocenie – z wadami decyzji Wojewody popełnionymi na tle takich samych zarzutów, jakie postawił decyzji "odwoławczej", a których sąd nie podzielił. Zarzucany również w tej skardze brak dostatecznego odwzorowania (synchronizacji) niektórych dawnych parcel katastralnych na "współczesne" działki ewidencyjne, w tym nieuwzględnienie dokonanych podziałów działek ewidencyjnych, poza tym, że nie w pełni odpowiada prawdzie (zob. stanowisko pełnomocnika spadkobierców właściciela zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2015 r., k. 164v akt sądowych), to nie może mieć także istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ewentualne nieścisłości w tym zakresie mogą być usunięte we właściwym trybie cywilnym, jeśli będą miały znaczenie dla zakresu praw cywilnych.

Odnosząc się do zarzutów skargi Państwowej Inspekcji Pracy Sąd pierwszej instancji wskazał, że koncentrują się one na braku zapewnienia jej czynnego udziału w sprawie ze względu na sposób doręczania pism przez organ I instancji. Prawdą jest, że zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz wcześniejsze pisma zostały doręczone przez Wojewodę do Oddziału w [...] PIP OIP w R., ale już decyzja organu I instancji (po uprzednim zwrocie) została doręczona na adres PIP Okręgowego Inspektora Pracy w R.. Ani w odwołaniu, ani w skardze PIP nie wykazała, że uchybienia proceduralne sprzed doręczenia decyzji Wojewody uniemożliwiły jej podjęcie działań, które miałyby wpływ na ustalenie stanu faktycznego istotne dla rozstrzygnięcia sprawy na gruncie prawa materialnego. A tylko takie uchybienia proceduralne, w tym naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., które mają istotny wpływ na wynik sprawy mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Takich zaś skutków ewentualnych uchybień proceduralnych skarżąca, jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, nie wykazała.

Od opisanego wyroku skargi kasacyjne wnieśli: 1) wymienieni na wstępie spadkobiercy A. T., 2) Prezydent Miasta [...] w imieniu reprezentowanych w sprawie podmiotów, 3) Województwo [...], 4) Państwowa Inspekcja Pracy.

W pierwszej skardze kasacyjnej – spadkobierców A. T. zaskarżono wyrok w części oddalającej skargę tych skarżących (dla przypomnienia - dotyczyła ona tej części decyzji, którą odmówiono uwzględnienia wniosku co do wyłączenia spod działania dekretu sześciu nieruchomości – browaru [...], wytwórni wódek i likierów, rafinerii spirytusu oraz gorzelni, młyna w [...], spichlerzy w[...] , Zarządu Dóbr [...]). W podstawach tej skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie:

I) przepisów postępowania tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 P.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy w zakresie w/w sześciu nieruchomości polegające na:

a) braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez:

(i) nieuwzględnienie okoliczności, że będące przedmiotem wniosku nieruchomości położone były w granicach administracyjnych miasta [...] położonymi przy ul. S., przy ul. J., przy skrzyżowaniu al. [...] i ul. S. i przy skrzyżowaniu ul. W. i ul. F. i zabudowane zakładami przemysłowymi lub stanowiły odrębne zabudowane kompleksy organizacyjne i funkcjonalne o charakterze czysto przemysłowym, biurowo-mieszkalnym nie służące do produkcji rolnej i niezwiązane funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym A. T., a zajmowanymi przez wykwalifikowanych robotników wraz z odrębnymi zarządami, jak to wynika z uzasadnienia decyzji w przypadku nieruchomości, które to w całości nie były wykorzystywane przez właściciela majątku ziemskiego - A. T. do produkcji rolnej i nie zostały wykorzystane na cele dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, określone w jego art. 1 ust. 2, a nie jak to w zaskarżonym wyroku Sąd pozytywnie ocenił metody oceny materiału dowodowego i wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej organu administracyjnego - niezgodne w zaskarżonej części z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego;

(ii) niewłaściwym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za organem II instancji, że skoro parcele wymienione w pkt 1 lit. b decyzji nie miały charakteru rolnego, tylko przemysłowy lub stanowiły zabudowane grunty to i tak podlegały dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż były funkcjonalnie powiązane z gospodarstwem rolnym A.T.;

(iii) nieuwzględnieniu faktu orzeczenia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w niniejszej sprawie począwszy od [...] listopada 1990 roku na wniosek R. z Z., iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].03.1997r., nr [...]stwierdził w pkt I ppkt 4, że parcele zabudowane browarem (odpowiednio nieruchomość ta została wymieniona w pkt II ppkt 4 decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.2013r.) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

(iv) nierozróżnienie produkcji pierwotnej jaką jest rolnictwo, rybołówstwo, leśnictwo od produkcji przemysłowej;

b) pominięciu lub błędnym odczytaniu szeregu istotnych twierdzeń wniosku i załączonych do akt sprawy dokumentów, a w szczególności takich, jak:

- faktu, że przedmiotowe nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. oraz w dniu 13 września 1944 r. były położone w centrum granic administracyjnych miasta [...] i nie miały charakteru użytków rolnych określonych w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51, z późn. zm.), co prawidłowo ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku aprobując ustalenia organu II instancji ale nie dokonał właściwej oceny tej okoliczności (w ocenie skarżących w ogóle nie dokonał) zwłaszcza w kontekście badania ich związku funkcjonalnego z gospodarstwem rolnym;

- błędnym ustaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku charakteru nieruchomości - budynku Zarządu Dóbr [...], a zwłaszcza nieprawidłowym uznaniu, że z tej zabudowanej nieruchomości był wykonywany stały zarząd wyłącznie nad rolną częścią oraz nadzór generalny nad pracami przedsiębranymi w części przemysłowej majątku, a pominiecie istotnego faktu, iż ten zarząd sprawował kontrole przede wszystkim nad leśną częścią majątku należącego do A.T. o powierzchni ponad [...]ha gruntów;

c) błędnym ustaleniu i braku rzetelnego odniesienia do całego, pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i arbitralnym przyjęciu, że nieruchomości były powiązane z gospodarstwem rolnym;

d) w zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że uzasadnienie decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. w części dotyczącej pkt 1) lit. b) było prawidłowe, skoro pominięte zostały okoliczności wskazane przez skarżących zarówno faktyczne, jak i prawne oraz przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także oparcie się o okoliczności nie mające istotnego znaczenia w sprawie, a jednocześnie nie odniesienie się do dowodów i twierdzeń prawnych wskazanych przez skarżących;

e) w zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeniesienie na skarżących ciężaru dowodu, że brak jest związku funkcjonalnego nieruchomości z resztą majątku, co zdaniem skarżących zostało udowodnione, i wywodzenie z tej okoliczności negatywnych skutków prawnych dla skarżących poprzez uznanie, że taki związek zachodził, a zatem, że wskazane nieruchomości podpadały pod działanie dekretu, co stoi w sprzeczności z zasadą oficjalności w postępowaniu administracyjnym;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a poprzez zaniechanie rozpoznania w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wszystkich zarzutów skarżących i zaniechanie ustosunkowania się co do nich w uzasadnieniu wyroku;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie faktu powszechnie znanego, a to, że majątek [...] posła na Sejm RP - A. T. a uprzednio Z. T. senatora RP o pow. ponad 12 tys. ha stanowił majątek leśny, składający się m. innymi z zakładów przemysłowych a nie majątek rolny, w związku z czym nieruchomości o funkcji mieszkalnej, biurowo-usługowej oraz przemysłowej nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej;

4. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez orzeczenie w sposób odmienny niż w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, a to w decyzjach administracyjnych oraz wyrokach sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących rezydencji mieszkalnych stanowiących miejskie wille o charakterze mieszkalnym, czy też zakładów przemysłowych, jak wynika to np.:

a) w sprawie browaru - A. Browaru w [...] - z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1.04.2003r., IV SA 1053/02 i z decyzjiMinistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].04.2004r., nr [...];

b) w sprawie browaru - J. G. [...] Browar i Zakłady Przemysłowe "Spółka Akcyjna" - z decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].04.1993r.,nr [...];

c) w sprawie browaru w Z. - z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt IV SA 2074/02, z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 640/06), z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1579/07 oraz z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...];

d) w sprawie zabudowanych nieruchomości położonych w mieście S. (dawna S.) - z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].04.2014r., sygn. akt [...] (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2015r., I SA/Wa 3009/14 i z dnia 30 marca 2015r., I SA/Wa 2045/14);

e) w sprawie zabudowanych nieruchomości położonych w mieście K. - z wyroku NSA z dnia 31.05.2001r., IV SA 56/00, wyroku NSA z 8.03.201 lr., I OSK 659/10, wyrok NSA z 11.06.2003r., IV SA 2556-2558/02 - dotyczy zakładu produkcyjnego cegielni, wyroku NSA z 2.04.200lr., IV SA 1703/00 oraz wyroku WSA w Warszawie z 8.09.2004r., IV SA 3261-3263/03.

II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

5. niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 lit e i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 i 2 dekretu wobec wymienionych w skardze kasacyjnej nieruchomości, pomimo ustalenia, że nie stanowiły one niezabudowanych parcel rolnych (użytków rolnych), pomimo ich miejskiego, budowlanego oraz przemysłowego charakteru, a także błędne ustalenie w zaskarżonym wyroku, iż prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...].08.2014r. przyjął, iż istniał związek funkcjonalny z majątkiem rolnym, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że przedsiębiorstwa [...] przemysłu przetwórczego oraz zabudowana miejska nieruchomość Zarządu Dóbr [...] spełniały przesłanki z powołanego przepisu dekretu, skoro tylko i wyłącznie przerabiały płody rolne od różnych dostawców a nie je wytwarzały;

6. art. 15 w zw. z art. 1 ust. 1 lit. d i e dekretu (art. 15 dekretu mówi o utrzymaniu wzorowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnej, dla szkól rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej) poprzez błędne uznanie, że przepis ten dotyczył miejskich nieruchomości zabudowanych o charakterze mieszkalnym, biurowym i przemysłowym, podczas gdy służył on do realizacji celów określonych w art. 1 ust. 2 lit. d i e dekretu zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA I OPS 2/06, wyroki NSA I OSK 532/07, I OSK 823/07, OSK 1116/07, I OSK 287/08) cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych, natomiast sam przepis mówi o podziale ziemi (por. użycie przez ustawodawcę sformułowania teren w art. 1 ust. 1 lit. d i e, co doprowadziło Naczelny Sąd Administracyjny do tezy, że przepisy te dotyczyły tylko i wyłącznie nieruchomości niezabudowanych;

7. art. 6 i 11 dekretu poprzez ich pominięcie i błędne przyjęcie, że [...] przedsiębiorstwa przemysłu przetwórczego przechodziły na własność państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu a nie jedynie w zarząd na podstawie art. 6 dekretu, skoro sam dekret rozróżniał nieruchomości ziemskie zdefiniowane w judykaturze -zwłaszcza w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19.09.1990r., sygn. T.K.W. 3/89 oraz dwóch uchwałach siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 201 lr., sygn. akt I OPS 3/10 i z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, który wskazał, że z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej wynika, iż na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu;

8. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, nr 153, p. 1271 z zm.) poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.12.2000r., sygn. akt IV SA 456/99 i błędne uznanie, że nieruchomości objęte pkt 1 lit. b) zaskarżonej decyzji są nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

9. art. 1, art. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowym (Dz.U. 1927.53.468 z zm.) poprzez pominięcie legalnej definicji "przemysłu", która to ustawa wprost stwierdzała, iż nie są przemysłem "rolnictwo, ogrodnictwo i leśnictwo" i "zakładów przemysłowych" zawartej w tej ustawie, która obowiązywała w dniu 1.09.1939r. i 13.09.1944r. i została uchylona dopiero dnia 1.01.1973r., do którego to zarzutu w zaskarżonym wyroku Sąd w ogóle się nie odniósł.

W drugiej skardze kasacyjnej wniesionej przez podmioty reprezentowane przez Prezydenta Miasta [...] zaskarżono wyrok w części oddalającej skargę tych podmiotów na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Skonstruowano w niej szesnaście następujących zarzutów naruszenia przepisów postępowania:

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż zaskarżona ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części dotyczącej punktu 1) tj. w zakresie w którym utrzymuje w mocy punkt I decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nie zawiera poprawnego oznaczenia poszczególnych stron postępowania oraz nie wskazuje precyzyjnie kto jest stroną postępowania administracyjnego, w tym w szczególności nie identyfikuje w dostateczny sposób spadkobierców po zmarłym Z. T. oraz po zmarłym A. T., a wadliwe i niejasne określenie stron postępowania skutkuje wadą nieważności postępowania w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt. 2) oraz pkt 4) K.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.;

2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż zaskarżona ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części dotyczącej punktu 2) oraz punktu 3) tj. w zakresie w którym uchyla i zmienia pkt. II. 1-2 i 8 decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. -z wyłączeniem młyna, nie zawiera poprawnego oznaczenia poszczególnych stron postępowania administracyjnego oraz nie wskazuje dostatecznie kto jest stroną postępowania, zaś pominięcie lub wadliwe i niejasne określenie stron skutkuje tym, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. jest dotknięta wadą nieważności w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt. 2) oraz pkt 4) K.p.a. co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.;

3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 2) P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 109 § 1 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż w zaskarżonej ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. nie zawierała wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych [...] oraz [...] dotyczących nieruchomości wskazanej w punkcie 1.10 decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w zakresie działek ewid. nr [...],[...],[...][...],[...] oraz [...] co w konsekwencji doprowadziło do skierowania decyzji do Ośrodka Sportu i Rekreacji "[...]" jako podmiotu, któremu nie przysługiwał przymiot strony postępowania co doprowadziło do nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4) K.p.a. i w konsekwencji stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r.;

4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 2) P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 109 § 1 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania tj. poprzez skierowanie ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] im. B. w [...] jako rzekomego posiadacza prawa trwałego do nieruchomości wskazanej w punkcie II.2 decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. gdy z księgi wieczystej [...] wynika, iż wygaśnięcie trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] im. B. w [...] nastąpiło przed wydaniem ww. decyzji Wojewody [...] tj. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. co doprowadziło do nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4) K.p.a. i w konsekwencji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. we wskazanej powyżej części na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2) P.p.s.a.;

5) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 2) P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. stanowiła decyzję reformatoryjną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. w zakresie stwierdzenia, czy określona nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), dokonanego po raz pierwszy przez organ II Instancji tj. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi co niewątpliwie stanowi orzeczenie co do istoty sprawy i jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zgodnie z art. 15 K.p.a. gdyż od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu II instancji odwołanie nie przysługuje w toku instancji co stanowi poważne naruszenie prawa i gwarancji procesowych i prowadzi do stwierdzenia , iż doszło do rażącego naruszenia prawa, co doprowadziło do nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2) K.p.a. i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. we wskazanej powyżej części zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2) p.p.s.a.;

6) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1) lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 61 § 4 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. nie dokonał prawidłowego ustalenia komu przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości objętych postępowaniem, a przez to nie ustalił w prawidłowy sposób kręgu osób posiadających przymiot strony postępowania co w konsekwencji doprowadziło do niezawiadomienia wszystkich stron postępowania w tym: [...] Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu "[...] ", Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...] " Sp. z o.o. oraz osób fizycznych i prawnych, które bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 3) K.p.a. a w konsekwencji do uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w zaskarżonej części w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1) lit. b) p.p.s.a.;

7) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1) lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 K.p.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 2) K.p.a., art. 79 § 1 K.p.a. i art. 10 § 1 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] tj. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. naruszył art. 10 § 1 K.p.a. który wyraża zasadę czynnego udziału strony w pozstępowaniu, bowiem Wojewoda [...] w prowadzonym postępowaniu I instancyjnym sporządził notatkę urzędową z przesłuchania świadka M.S., podczas gdy jego obowiązkiem było sporządzenie protokołu z czynności przesłuchania świadka, tym samym organ I instancji nie zawiadomił Skarżącego o terminie przesłuchania świadka, pozbawiając go możliwości zadawania pytań świadkowi, które mogły doprowadzić do wyjaśnienia przeznaczenia i funkcji jakie miała pełnić nieruchomość objęta postępowaniem lub też mogło naprowadzić organ prowadzący postępowanie na innych świadków, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż nieruchomości nie podpadały pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.);

8) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. zaniechał dokładnego zbadania prawidłowości udzielonych pełnomocnictw upoważniających J. A. T. oraz Kancelarię G. R. B. sp.j. Adwokaci w K. do działania w imieniu spadkobierców Z. T. oraz A. T. podczas gdy z akt wynika wprost, iż pełnomocnik G. K. T. posługiwał się dokumentem pełnomocnictwa, które zostało sporządzone przed T. M. M. notariuszem w Massachussets U.S.A. bez wymaganej prawem polskim legalizacji dokumentów urzędowych wystawionych w U.S.A. - państwa które nie jest stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 196 lr. (Dz. U. z 24 czerwca 2005r.);

9) art. 145 § 1 pkt. 2) P.p.s.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w pkt. I w tej decyzji obarczona jest wadami, wskazanymi w pkt I. ppkt. 1 do 5 niniejszej skargi kasacyjnej, które powodują, że istnieją podstawy do stwierdzenia jej nieważności;

10) art. 145 § 1 pkt. 2) P.p.s.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części, w której uchyliła decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w pkt. II ppkt. 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna oraz wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego, obarczona jest wadami, wskazanymi w pkt I. ppkt. 1 do 5 niniejszej skargi kasacyjnej, które powodują, że istnieją podstawy do stwierdzenia jej nieważności;

11) art. 145 § 1 pkt. 1) lit. b) P.p.s.a bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w pkt. I w tej decyzji obarczona jest wadami, wskazanymi w pkt I. ppkt. 6 i 7 niniejszej skargi kasacyjnej, które powodują, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania;

12) art. 145 § 1 pkt. 1) lit. b) P.p.s.a bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części, w której uchyliła decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w pkt. II ppkt. 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna oraz wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego, obarczona jest wadami, wskazanymi w pkt I. ppkt. 6 i 7 niniejszej skargi kasacyjnej, które powodują, że istnieją podstawy do stwierdzenia jej nieważności;

13) art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 7 K.p.a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w pkt. I w tej decyzji, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 K.p.a. w sytuacji gdy w pkt. 1.8 decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. błędnie podano, iż pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) nie podlegała działka ewidencyjna nr [...]podczas gdy na długo przed datą wydania decyzji przez Wojewodę [...] ww. działka ewidencyjna nie istniała, gdyż uległa podziałowi zgodnie z projektem podziału nr [...];

14) art. 145 § 1 pkt. 1) łit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 10 § 1 K.p .a. bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż błędnie wskazano strony postępowania tj. wskazanie, że stroną postępowania jest Zespół Szkół Ogólnokształcących im. M. w [...] w sytuacji gdy ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów i budynków z dnia [...] -09-2013r. wynika, iż w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] trwały zarząd lub zarząd przysługuje Liceum Ogólnokształcącemu im. M. w [...];

15) art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. i art. 80 K.p.a.:

a/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym nie stwierdził, iż występują braki w tymże materiale dowodowym albowiem organy I i II instancji nie wyjaśniły czy nieruchomości objęte wnioskiem spadkobierców A.T. odpowiadają dzisiejszym działkom ewidencyjnym w odniesieniu do: działki ewid. nr [...] (pkt. 1.9 w decyzji Wojewody [...]); działki ewid. nr [...] (pkt. 1.8 decyzji Wojewody [...]) oraz działki ewid. nr [...] (pkt. 1.1 w decyzji Wojewody [...]) co w konsekwencji doprowadziło, iż organ II instancji posłużył się ogólnymi sformułowaniami stwierdzając, iż parcele budowlane i parcele gruntowe odpowiadają częścią aktualnych działek ewidencyjnych nie wskazując jednocześnie ich powierzchni, uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę takich ustaleń;

b/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym nie stwierdził, iż występują braki w tymże materiale dowodowym albowiem organy I i II instancji nie wyjaśniły jakim obecnie częścią działki ewidencyjnej [...] i [...] odpowiadają dawne parcele budowlane nr [...] oraz [...] dawnej gm. kat. [...] (w odniesieniu do nieruchomości poł. przy PI. B. -pkt. 1.5 w decyzji Wojewody [...]);

c/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym nie stwierdził, iż występują braki w tymże materiale dowodowym albowiem organy I i II instancji nie wyjaśniły jakim obecnie częścią działki ewidencyjnej [...],[...],[...],[...] odpowiadają dawne parcele budowlane nr [...] oraz [...] oraz parcele gruntowe [...] oraz [...] dawnej gm. kat. [...] (w odniesieniu do nieruchomości poł. przy ul. J. -pkt. 1.8 w decyzji Wojewody [...]);

d/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym nie stwierdził, iż występują braki w tymże materiale dowodowym albowiem organy I i II instancji nie ustaliły prawidłowo jaka jest łączna powierzchnia działek ewidencyjnych opisanych w pkt 1.10 w decyzji Wojewody [...] bowiem łączna powierzchnia działek ewidencyjnych ustalona na podstawie wypisów z rejestru gruntów zalegających w aktach sprawy nie wynosi [...]ha;

e/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostało ustalona jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej [...], która prawdopodobnie powstała z działki ewidencyjnej [...];

f/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostały wyjaśnione rozbieżności w powierzchniach działek ewidencyjnych [...],[...] i [...] bowiem zgodnie z decyzją Wojewody [...] powierzchnia działki ewidencyjnej [...] wynosi [...] ha, powierzchnia działki ewidencyjnej [...] wynosi [...] ha, powierzchnia działki ewidencyjnej [...] wynosi [...] ha natomiast powierzchni ww. działek ewidencyjnych w poszczególnych księgach wieczystych wynosi dla działki ewidencyjnej [...] - [...] ha, dla działki ewidencyjnej [...] - [...] ha, dla działki ewidencyjnej [...] - [...]ha;

g) bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostało ustalona jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej [...] wskazanej w pkt 1.5 w decyzji Wojewody [...];

h/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostało ustalona jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działek ewidencyjnych [...] oraz [...] wskazanych w pkt 1.10 w decyzji Wojewody [...];

i/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostało ustalona jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działek ewidencyjnych [...],[...],[...] i [...] wskazanych w pkt 1.11 w decyzji Wojewody [...] z uwagi na fakt, iż księga wieczysta [...] nie zawiera ww. działek ewidencyjnych;

j/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostało ustalona jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działek ewidencyjnych [...],[...],[...], v, [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] wskazanych w pkt II.8 w decyzji Wojewody [...];

k/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zostały wskazane w powierzchnie poszczególnych nieruchomości oznaczonych w punktach 1.1, 1.5, 1.6, 1.8 (w uchylonej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi części), 1.9, 1.10 oraz 1.11 w decyzji Wojewody [...] powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych, których wyłączenia spod działania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) domagają się wnioskodawcy, pomimo tego, że organy miały świadomość obowiązku dokładnej identyfikacji wszystkich działek ewidencyjnych w stosunku do których toczy się postępowanie;

l/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie przeprowadził wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż nie zbadał on wszystkich możliwych przesłanek warunkujących możliwość uznania, że nieruchomości objęte punktem 1.1 do 1.11 oraz punktem II podpunkty 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna w decyzji Wojewody [...] nie podlegają pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.);

m/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie ustalił stanu faktycznego w zakresie charakteru i sposobu użytkowania nieruchomości wymienionych w pkt. I.l-I.l 1 oraz punktem II podpunkty 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna w decyzji Wojewody [...] przed przejęciem tychże nieruchomości na cele reformy rolnej zgodnie z dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) wg stanu na dzień 1 września 1939r. oraz 13 września 1945r;

n/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] w sposób dowolny ocenił materiał dowodowy oraz, że swoje rozstrzygnięcie wydał wbrew temu co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego albowiem, organ II instancji dokonał ustaleń faktycznych w zakresie nieruchomości objętych punktem 1.1-1.11 oraz punktem II podpunkty 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna w decyzji Wojewody [...] na podstawie "obszernego materiału dowodowego", ksiąg wieczystych oraz wypisów z rejestru gruntów które to dokumenty zawierają sprzeczne dane albo nie znajdują się w aktach sprawy;

o/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] dokonał błędnej oceny związku funkcjonalnego nieruchomości objętych punktem LI-1.11 oraz punktem II podpunkty 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna w decyzji Wojewody [...] z pozostałymi nieruchomościami przejętymi na cele reformy rolnej;

p/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] oparł swoje rozstrzygnięcie na wadliwie sporządzonej mapie synchronizacyjnej oraz błędnie dokonał synchronizacji działek wykazanych w pkt. 1.5 w decyzji Wojewody [...] w odniesieniu do parceli budowlanej [...] i [...];

r/ bowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału całego dowodowego a w szczególności zaniechał zbadania czy każda nieruchomość objęta punktem 1.1 -1.11 oraz punktem II podpunkty 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna w decyzji Wojewody [...] została przejęta na podstawie dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) gdy z materiału dowodowego zalegającego w aktach sprawy wynika, iż nieruchomość oznaczona pkt. 1.4 w decyzji Wojewody [...] jako działka ewidencyjna [...] przekazana została na mocy art. 2 ust. 2 Dekretu Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 1945r. o przekazaniu resztówek a dawny Browar [...] został przejęty na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej;

16) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie albowiem WSA w Warszawie sporządzając uzasadnienie wyroku z dnia 17 lipca 2015r. naruszył normę wyrażoną w tym przepisie, gdyż w zaskarżonym wyroku w niedostateczny sposób wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia. Uzasadnione wątpliwości budzi fakt, iż Sąd wprost wskazał, iż z uwagi na liczbę zarzutów sformułowanych w skardze Prezydenta Miasta [...], musiał niekiedy ocenić je w pewien "zbiorczy" sposób a przy braku precyzyjnego wskazania przez WSA w Warszawie jakie to zarzuty skargi administracyjnej rozpatrzył "łącznie" uniemożliwia to dokonanie kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie. Zwrócić uwagę należy, iż WSA w Warszawie zobligowany był do odrębnego ustosunkowania się do każdego zawartego w skardze administracyjnej zarzutu, wskazania czy uznał dany zarzut za zasadny a jeśli nie, to winien precyzyjnie wyjaśnić i uzasadnić dlaczego uznał dany zarzut za niezasadny.

W opisywanej skardze kasacyjnej postawiono również zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 lit. e w zw. z art. 1 ust 2 dekretu "albowiem WSA w Warszawie nie stwierdził, iż zarówno organ I instancji jak i organ II instancji dokonały błędnej wykładni ww. przepisów przyjmując, iż nieruchomości objęte punktem 1.1-1.11 oraz punktem II podpunkty 1-2 i 8 z wyłączeniem młyna decyzji Wojewody [...] nie miały związku funkcjonalnego z charakterem ziemskim rolniczym i tym samym podlegały wyłączeniu spod działania przepisów dekretu (...)"

W trzeciej skardze kasacyjnej Województwa [...] zaskarżono wyrok Sądu pierwszej instancji w części oddalającej skargę tego podmiotu na decyzję organu odwoławczego w zakresie w jakim decyzja ta odnosiła się do nieruchomości stanowiącej własność Województwa [...] tj. "nieruchomości obok dawnego budynku szpitala im. [...] W skardze tej Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie "przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający i niebudzący wątpliwości. Sąd nie dostrzegł, że zgromadzony materiał dowodowy dotyczący ustalenia stanu faktycznego nieruchomości tzn. w jaki sposób była użytkowana przedmiotowa nieruchomość oraz jakie było jej przeznaczenie daje podstawę przejęcia tej nieruchomości na Skarb Państwa na mocy art. 2 ust 1 lit e) Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r o przeprowadzeniu reformy rolnej".

W czwartej skardze kasacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy również zaskarżono wyrok Sądu pierwszej instancji wyłącznie w zakresie oddalającym skargę tego podmiotu, która to skarga dotyczyła decyzji organu odwoławczego w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzające, że pod działanie dekretu nie podpadała nieruchomość położona w obrębie miasta [...] opisana w poz. 5, położona przy Placu B. niezabudowana odpowiadająca obecnie częściom działek ew. nr: [...] i [...], stanowiących własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Państwowej Inspekcji Pracy.

W skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie następujących przepisów postępowania:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013r. poz. 267 - j.t. z późn.zm.) poprzez błędne przyjęcie, że organ II instancji utrzymując w mocy decyzję I instancji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 140 kpa, w sytuacji gdy organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu dotyczących niewłaściwego doręczania pism w toku postępowania i niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a tym samym pozbawienie strony możliwości złożenia ewentualnych wniosków dowodowych oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji tj. naruszenia art. 40 § 1, art. 45, 10 § 1 i 81 kpa , w związku z czym sąd nie miał podstaw do uznania, że decyzje nie naruszały prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym do oddalenia skargi.

2) art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 28 i 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2015r. poz. 640 - j.t. z późn.zm. ) i § 2 ust. 1 i 2 Statutu PIP nadanego zarządzeniem Marszałka Sejmu RP z dnia 27 sierpnia 2007r. w sprawie nadania statutu Państwowej Inspekcji Pracy (M.P.2007.58.657 z późn. zm.) oraz art. 60 ust. 2 i ust. 2a pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 782 —j.t. z późn. zm.) poprzez nie dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji mimo takiego obowiązku nawet w sytuacji, gdy zarzut dotyczący wadliwego określenia strony nie został podniesiony w skardze wprost, ale wynikało z niej, że doręczenia w sprawie były wadliwe, gdyż trwałym zarządcą przedmiotowej nieruchomości jest jednostka centralna tj. Państwowa Inspekcja Pracy, a tę reprezentuje na zewnątrz Główny Inspektor Pracy.

3) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 33 § 1-3 i art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z § 2 ust. 3 Statutu PIP nadanego zarządzeniem Marszałka Sejmu RP z dnia 27 sierpnia 2007r. w sprawie nadania statutu Państwowej Inspekcji Pracy (M.P.2007.58.657 z późn. zm.), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organy obu instancji kierowały decyzje do osoby nieposiadającej legitymacji do reprezentowania strony w sprawie tj. do Okręgowego Inspektoratu Pracy w R., którego kierujący - Okręgowy Inspektor Pracy nie posiadał stosownego upoważnienia od Głównego Inspektora Pracy do działania w jego imieniu w niniejszej sprawie, a organ prowadził postępowanie pomimo naruszenia w tym zakresie przepisów.

We wszystkich skargach kasacyjnych zażądano uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w zaskarżonych częściach i przekazania temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawy skarg kasacyjnych nie są usprawiedliwione.

Ich ocenę należy rozpocząć od zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej podmiotów reprezentowanych przez Prezydenta Miasta [...]. Pomimo ich obszerności i wielości (zostały one przytoczone na stronach od 32 do 42 niniejszego uzasadnienia), ich treść w istocie sprowadza się do kilku zagadnień prawnych, zagadnień, które, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zostały w nim omówione, a co więcej prawidłowo wyjaśnione. Skarga kasacyjna powtarza bowiem w większości (z wyjątkiem zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.) zarzuty skargi, wiążąc je dodatkowo jedynie z właściwą podstawą prawną z procedury sądowoadministracyjnej tj. odpowiednią jednostką redakcyjną przepisu art. 145 P.p.s.a. Stawia pod adresem Sądu pierwszej instancji zarzut niestwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego obarczonej kwalifikowanymi wadami materialnoprawnymi określonymi w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 kpa. Wadliwości tych autor skargi kasacyjnej upatruje w tym, że kontrolowana decyzja nie określa prawidłowo stron postępowania, nie wskazuje ich dość precyzyjnie, przy czym chodzi w tym przypadku o nieuprawnione, w ocenie skarżących, "spolszczenie" imion następców prawnych A. T. i błędne określenie w decyzji podmiotów reprezentowanych przez Prezydenta Miasta [...]. Dalej wadliwość określona w art. 156 § 1 pkt 4 kpa miałaby być spowodowana skierowaniem decyzji do podmiotów, które nie powinny być stronami w sprawie tj. do Ośrodka Sportu i Rekreacji [...] i do Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] w [...]. Ponadto nieważność miałaby wynikać z naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, albowiem uznanie, że niektóre z objętych wnioskiem nieruchomości nie podpadały pod działanie dekretu nastąpiło po raz pierwszy w ostatecznej decyzji organu odwoławczego od której stronie nie przysługiwało odwołanie w administracyjnym toku instancji. Dalsze zarzuty dotyczą niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji wady wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa spowodowanej pozbawieniem udziału w postępowaniu podmiotów, które zdaniem skarżących powinny być stronami w sprawie, a mianowicie [...] Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu "[...]", Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" Spółki z o.o. oraz innych osób fizycznych i prawnych. Kolejny zarzut powtórzony za skargą odnosi się do sporządzenia przez organ notatki urzędowej z czynności przesłuchania świadka M.S. bez udziału stron i wreszcie inne uchybienia, które zdaniem skarżących powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. tj. niezbadanie prawidłowości pełnomocnictwa skarżącej G. K. T., a także niewyjaśnienie pewnych rozbieżności w dokumentach co do powierzchni niektórych działek ewidencyjnych i ich aktualnej numeracji geodezyjnej.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że do każdego z tych zarzutów odniósł się prawidłowo, a także wyczerpująco Sąd pierwszej instancji, stąd nie zachodzi konieczność powtarzania jego argumentacji. Dodatkowo jedynie można zwrócić uwagę, że takie rozumienie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 kpa jakie zaprezentowano w omawianej skardze kasacyjnej prowadziłoby faktycznie do wyłączenia możliwości wydania przez organ odwoławczy decyzji przewidzianej w pierwszej części przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa tj. decyzji określanej w komentarzach do kodeksu postępowania administracyjnego jako decyzja merytoryczno – reformatoryjna, czyli uchylającej zaskarżoną decyzję w części i orzekającą w tym zakresie co do istoty sprawy (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, M. Jaśkowska i A. Wróbel, Lex, Warszawa 2009, s. 667 oraz Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo CH.Beck, Warszawa 2014, s. 546). Wbrew też stanowisku skarżących - podmiotów reprezentowanych przez Prezydenta Miasta [...] - zaskarżona decyzja nie jest dotknięta którąkolwiek z wadliwości określonych w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności wadą skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Wada ta zachodzi bowiem jedynie w sytuacji przyznania podmiotowi nie będącemu stroną określonego w decyzji uprawnienia lub nałożenia nań określonego obowiązku. Tymczasem zaskarżona decyzja, stwierdzając, że pewne nieruchomości podpadają, a pewne nie podpadają pod działanie dekretu nie jest decyzją skierowaną do strony w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Podnoszony w skardze i w skardze kasacyjnej zarzut uczynienia, oprócz właściwych podmiotów, stronami postępowania także tych, które nie miały interesu prawnego lub pominięcie tych, które ten interes miały, nie skutkuje nieważnością decyzji. Pewien niejako "nadmiar" stron w postępowaniu administracyjnym tzn. wadliwe uznanie kogoś za stronę (o ile nie powoduje niezasadnego wszczęcia postępowania odwoławczego z inicjatywy takich osób) nie tylko nie oznacza "skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co w ogóle pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Z kolei pominięcie w postępowaniu administracyjnym określonych podmiotów, które powinny być stronami w sprawie stanowi wprawdzie wadę wznowieniową przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa ( nie tak jak określono w skardze kasacyjnej i skardze w art. 145 § 1 pkt 3 kpa, na co także zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji), jednak wadę uwzględnianą wyłącznie z inicjatywy tego podmiotu, którego ona dotyczy na co wskazuje treść art. 147 kpa oraz art. 184 § 4 kpa. Oznacza to, że żadna inna strona nie może się na nią powoływać, ani też żądać wznowienia postępowania z tego powodu. W konsekwencji sąd administracyjny tylko wówczas może ten zarzut uwzględnić, o ile korzysta z niego strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Kwestia ta została jednoznacznie przesądzona i wyjaśniona w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08; z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1628/08; z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1781/08; z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 277/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 990/10, z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 9/12 dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Również jeżeli chodzi o pozostałe zarzuty, w szczególności te związane z notatką urzędową zawierającą informację o stawiennictwie M. S. i braku jej wiedzy na temat okoliczności związanych z przedmiotem sprawy, czy pewnymi nieścisłościami w kwestii aktualnych oznaczeń geodezyjnych, jak również powierzchni niektórych działek to także one zostały prawidłowo ocenione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności wymaga podkreślenia, że żadna ze stron nie składała w toku postępowania wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań M. S. w charakterze świadka na określone okoliczności. To organ z własnej inicjatywy ustalał osoby będące mieszkańcami [...] w określonym wieku, które według jego założeń mogły mieć wiedzę co do pewnych faktów. W takiej sytuacji sporządzenie notatki dokumentującej stawiennictwo i brak wiedzy M. S. i w efekcie rezygnacja z przeprowadzenia przez organ dowodu z jej przesłuchania nie tylko nie narusza prawa, co w żaden sposób nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Analogicznie, konieczność tzw. synchronizacji czyli odwzorowania niektórych dawnych parcel katastralnych na "współczesne" działki ewidencyjne wymagana była jedynie dla prawidłowego ustalenia stanu ich zagospodarowania i zobrazowania ich położenia w dacie wejścia w życie dekretu, a zatem pewne nieścisłości w ich numeracji (wynikłe z nieuwzględnienia dokonanych podziałów) czy precyzyjnego określenia wielkości ich powierzchni nie mogły mieć większego znaczenia. W każdym razie nie wykazano ich wpływu na wynik sprawy tj. na zasadność przyjęcia, że pewne nieruchomości podpadały, a pewne nie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jeżeli chodzi z kolei o pełnomocnictwo G. K. T., którego dotyczy zarzut nr 8 skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...], a ściślej podmiotów, które organ ten reprezentuje, to jest on oczywiście niezasadny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym do reprezentowania strony wystarczające jest bowiem jedynie pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. W razie braku jakichkolwiek wątpliwości, co w tym przypadku nie miało miejsca, nie jest wymagane jakiekolwiek urzędowe poświadczenie podpisu strony (por. art. 37 § 1 P.p.s.a.), a zatem fakt sporządzenia pełnomocnictwa przez notariusza, a raczej udokumentowania przez niego tej czynności nie miał znaczenia dla prawidłowości umocowania pełnomocnika. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. także pozbawiony jest słuszności. Sąd ustosunkował się bowiem do wszystkich zarzutów rozpatrywanych łącznie pięciu skarg różnych podmiotów. Fakt, że w odniesieniu do obszernej skargi podmiotów reprezentowanych przez Prezydenta Miasta [...] uczynił to, jak zresztą określił to sam Sąd, w pewien "zbiorczy" sposób nie wskazuje na naruszenie powołanej normy, co więcej konieczność zachowania zwięzłości i logiczności wypowiedzi, a także rozsądnych ram uzasadnienia w sytuacji rozpatrywania pięciu wielostronicowych skarg na decyzję liczącą 34 strony i obejmującą wiele nieruchomości o różnym stanie faktycznym co do ich położenia i zagospodarowania wymagała wręcz takiego zbiorczego odniesienia się, zwłaszcza że większość zarzutów, tak jak w przypadku rozpatrywanej skargi kasacyjnej, w istocie odnosiła się do kilku problemów prawnych.

Także i zarzuty procesowe pozostałych wniesionych skarg kasacyjnych nie są zasadne. Podstawy zawarte w skardze kasacyjnej spadkobierców A. T. w większości dotyczą wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego ale z punktu widzenia określonej "forsowanej" niejako w skardze kasacyjnej wykładni prawa materialnego, głównie normy określonej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, dlatego jej niezaakceptowanie, o czym w dalszej części uzasadnienia, przesądziło o ich bezzasadności. Odrębnego ustosunkowania wymaga jedynie zarzut skonstruowany w punkcie I podpunkcie 1 lit. a (iii) tej skargi kasacyjnej, a mianowicie nieuwzględnienia, że w wydanej w toku sprawy decyzji z dnia [...] marca 1997 r. stwierdzono, iż parcela zabudowana budynkami browaru [...] nie podpadała pod działanie dekretu. Jak wynika z dokumentacji sprawy powołana decyzja została w administracyjnym toku instancji w całości uchylona z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, a zatem brak przymiotu jej ostateczności w stosunku do wskazanej nieruchomości nie obligował organu do jej uwzględnienia.

Także zawarty w skardze kasacyjnej Województwa [...] zarzut naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 kpa jak wynika z jego uzasadnienia dotyczy nie tyle co wadliwości ustaleń w zakresie nieruchomości oznaczonej w decyzji jako "nieruchomość obok dawnego budynku szpitala im. [...]" ile oceny zgromadzonego w odniesieniu do tej nieruchomości materiału dowodowego i kwestionowania braku jej związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską, a w konsekwencji uznania jej niepodpadania pod działanie dekretu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował ocenę organu odwoławczego, że sam fakt oznaczenia parceli pgr [...] w dawnym rejestrze gruntowym w kategorii użytków rolnych nie mógł być przesądzający dla przyjęcia, że była ona użytkowana rolniczo, a zwłaszcza że pozostawała w funkcjonalnym związku z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. W tym przypadku w odniesieniu do tej nieruchomości decydujący był fakt jej usytuowania w sąsiedztwie szpitala oraz innych gruntów o dominującej funkcji mieszkaniowej.

Za chybione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej przez Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy. Podnoszona w tej skardze niemożność reprezentowania tego organu w świetle przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i postanowień jej Statutu nie może być rozpatrywana w kontekście powołanych w tej skardze kasacyjnej przepisów art. 33 § 1 – 3 i art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Pierwszy z nich stanowi jedynie kto może być pełnomocnikiem strony, drugi dotyczy uzupełnienia braków podania. Oba te przepisy pozostają bez bliższego związku z prawidłowością reprezentacji strony. Analogicznie jak powołane przez skarżącą art. 28 i 29 kpa. Wadliwość określenia strony, a wadliwość jej reprezentacji to zupełnie odrębne zagadnienia prawne. To drugie pozostaje w związku z treścią przepisu art. 30 § 3 kpa nie powołanego w podstawach skargi kasacyjnej. Jeżeli chodzi o zarzut wskazany w punkcie 1 omawianej skargi kasacyjnej to w tej kwestii prawidłowo i wyczerpująco ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji i ocenę tę należało podzielić.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również podstawy materialnoprawne skarg kasacyjnych. W skardze i w skardze kasacyjnej wniesionych przez spadkobierców właściciela dawnej nieruchomości ziemskiej majątku [...] skierowanych wyłącznie przeciwko temu rozstrzygnięciu organu, a następnie tej części wyroku, które dotyczyły sześciu nieruchomości zabudowanych zakładami przemysłowymi (dawnym browarem, wytwórnią wódek i likierów, gorzelnią) a także młynem i spichlerzami oraz zabudowaniami Zarządu Dóbr [...] przedstawiono taką argumentację, którą gdyby podzielić, to należałoby uznać, że w skład "nieruchomości ziemskiej" w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogły wchodzić wyłącznie nieruchomości niezabudowane, stanowiące użytki rolne, a dodatkowo jeszcze położone poza granicami administracyjnymi ówczesnych miast. Z kolei w pozostałych skargach kasacyjnych wniesionych w sprawie, kwestionujących wyłączenie poszczególnych nieruchomości , w tym zwłaszcza zespołu zamkowo – parkowego w [...] spod działania dekretu, odwoływano się z kolei do samego przeznaczenia przejętej nieruchomości na cele dekretu, w tym przypadku przekazania zespołu zamkowo – parkowego Liceum Rolniczemu. Żadna z zaprezentowanych w skargach kasacyjnych wykładnia tego przepisu nie jest jednak prawidłowa, ani ta zawężająca pojęcie "nieruchomości ziemskiej" jak w skardze spadkobierców, ani też rozszerzająca je skrajnie również na zespoły zamkowo – pałacowe prezentowana w skardze Miasta na prawach powiatu [...]. Analiza większości dorobku orzeczniczego, w tym i orzeczeń przywołanych przez skarżących wskazuje, że o uznaniu danej nieruchomości za podpadającą lub nie pod działanie dekretu nie decyduje wyłącznie jej jedna cecha czy to w postaci istniejącej na niej zabudowy (mieszkaniowej, usługowej, przemysłowej itp.), czy jej oznaczenie w katastrze lub dawnym wykazie hipotecznym, czy też samo jej położenie w granicach miasta lub wsi, bądź w sąsiedztwie czy otoczeniu gruntów o określonym przeznaczeniu czy funkcji. Nie jest rozstrzygająca także sama możliwość przeznaczenia danej nieruchomości na cele określone w art. 1 ust. 2 dekretu. Wypracowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym koncepcja tak zwanego związku funkcjonalnego badanej części nieruchomości z nieruchomością ziemską, której nie trzeba już kolejny raz w niniejszej sprawie przedstawiać, a którą kierował się organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji zakłada badanie wszelkich związków w tym terytorialnych, organizacyjnych, finansowych danej nieruchomości z pozostałą częścią majątku. To, że koncepcja ta, a tym samym i wykładnia omawianego przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przyjęta przez organ odwoławczy, a zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie była prawidłowa dowodzi właśnie całość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Wykładnia ta bowiem z jednej strony pozwoliła uznać za wyłączone spod działania dekretu zabudowane nieruchomości miejskie o funkcjach usługowych, a także cały zespół pałacowo - parkowy w [...] wraz z przynależnym do niego kompleksem zabudowań gospodarczych i gruntami stanowiącymi użytki rolne, nieruchomości zabudowane zakładami przemysłowymi nie związanymi z przemysłem rolnym (tartak i cegielnię), zespół dworsko – parkowy w [...] i inne, z drugiej natomiast nie pozwoliła uwzględnić wniosku spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do nieruchomości zajętych pod zakłady przemysłowe związane z przetwórstwem płodów rolnych. Nie wyłączone przez organ w trybie § 5 rozporządzenia nieruchomości zajęte pod dawny browar [...], wytwórnię wódek i likierów, gorzelnię, jak wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w przeciwieństwie do tych co do których rozstrzygnięto odmiennie, pozostawały w pełnej symbiozie z częścią rolną majątku, a ich funkcjonowanie oparte było o pożytki z upraw rolnych, sadów, ogrodów i pól. Podobnie ścisłe związki występowały między tymi częściami nieruchomości na których znajdował się młyn i spichlerze a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Wbrew stanowisku skarżących nieruchomość zabudowana budynkiem dawnego Zarządu Dóbr [...], aby podpadać pod działanie dekretu, nie musiała w swojej funkcji ograniczać się wyłącznie do zarządu nad częścią rolną majątku. Dlatego też zarzucenie, że w odniesieniu do tej nieruchomości Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, iż "z tej zabudowanej nieruchomości był wykonywany stały zarząd wyłącznie nad częścią rolną i przemysłową" jest pewną nadinterpretacją skarżących. Sąd bowiem wyraźnie na stronie 36 uzasadnienia wskazał, co następuje: "Miejsce, z którego zarządzano między innymi nieruchomością ziemską o charakterze rolnym niewątpliwie wykazuje związek funkcjonalny z taką nieruchomością. Nie jest przy tym istotne, że we wspomnianym budynku wykonywany był także zarząd nad nieruchomościami nie podlegającymi przejęciu w trybie dekretu (np. nieruchomościami leśnymi czy tartakiem lub cegielnią), skoro związek funkcjonalny budynku zarządu z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym istniał i był nierozerwalny, bez względu na "proporcje" funkcji czy przeznaczenia zarządzanych nieruchomości". Przypisanie w skargach kasacyjnych Sądowi pierwszej instancji innych stwierdzeń i ocen niż w rzeczywistości nie mogło prowadzić do ich uwzględnienia. Lektura licznie powołanego orzecznictwa mającego wzmocnić argumentację skarg kasacyjnych w istocie potwierdza prawidłowość wykładni zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niektóre z orzeczeń dotyczą odmiennych stanów faktycznych lub nie wyrażają przypisywanego im poglądu. Nie można natomiast podzielić stanowiska wyrażonego w powołanym prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r. o sygn. akt IV SA 2074/02 w którym wskazano, że sam fakt położenia nieruchomości zabudowanej browarem na terenie miasta (w orzeczeniu tym chodziło o miasto Z.) wykluczał możliwość uznania, że nieruchomość podlegała działaniu dekretu o reformie rolnej. O tym, że położenie nieruchomości czy to w granicach miasta, czy na obszarze wsi nie jest wyłącznym kryterium uznania nieruchomości za nieruchomość ziemską w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu świadczy jednoznacznie ustawodawstwo przedwojenne. Zarówno w ustawie z dnia 29 kwietnia 1925 r. o rozbudowie miast (Dz. U. Nr 51, poz. 346), jak i uchylającym ten akt rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 kwietnia 1927 r. o rozbudowie miast (Dz. U Nr 42, poz. 372) ustawodawca w konstrukcji przepisów użył sformułowań "do nieruchomości ziemskich, położonych w obrębie miast (...)" oraz "do nieruchomości ziemskich, położonych w granicach administracyjnych miast (...)" (por. art. 24 w/w ustawy i art. 30 w/w rozporządzenia), co jednoznacznie wskazuje, że nieruchomości te mogły znajdować się w granicach miast. Analogicznie także położenie na obszarze wsi, jak zasadnie wskazano w jednym z pierwszych orzeczeń dotyczących reformy rolnej (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 1996 r. o sygn. akt II SA 897/95) nie musiało przesądzać o podpadaniu danej nieruchomości pod działanie dekretu. Już wówczas w orzecznictwie, o czym świadczy powołany wyrok, przyjmowano, że przedsiębiorstwa przemysłu rolnego wykorzystujące surowce i płody rolne m. in. gorzelnictwo ziemniaczane wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Również sam fakt zabudowy lub nie danej nieruchomości nie mógł być czynnikiem decydującym dla przyjęcia jej rolnego charakteru. Gdyby wyłączyć z pojęcia "nieruchomości ziemskiej" grunty zabudowane i ograniczyć je wyłącznie do użytków rolnych, jak przekonują spadkobiercy dawnego właściciela, to treść art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nie mogłaby przewidywać odrębnych norm obszarowych dla powierzchni ogólnej nieruchomości ziemskiej (100 ha) i dla wchodzących w ich skład użytków rolnych (50 ha). Zatem sama analiza treści przepisów dekretu nie pozwala zaakceptować poglądu skarżących. Powyższe stanowisko przesądziło także o niezasadności pozostałych zarzutów materialnoprawnych.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skarg kasacyjnych, również z przyczyn branych pod uwagę z urzędu ( por. art. 183 § 2 P.p.s.a. i art. 189 P.p.s.a.) orzeczono o ich oddaleniu stosownie do art. 184 P.p.s.a.