Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1304/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/434/2022 w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2 w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – tj. od dnia 1 kwietnia 2022 r.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 3 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/434/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej: Skarżąca) reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt) z 15 kwietnia 2022 r. nr 000103/SP/O/04/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem od 1 kwietnia 2022 r. na stałe.

Jak wynika z akt sprawy, 19 listopada 2020 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem K. M., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], w którym wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2014 r. Do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem z powodu daty powstania niepełnosprawności. W wyniku odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Wójt decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, SKO w Rzeszowie, decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następnie, po raz trzeci Wójt Gminy [...] decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności.

W wyniku odwołania Skarżącej, SKO w Rzeszowie decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Czwartą z kolei decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] Wójt ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem z powodu daty powstania niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, SKO w Rzeszowie decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Piątą z kolei decyzją z 15 kwietnia 2022 r. nr 000103/SP/O/04/2022 , Wójt Gminy [...] decyzją odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powodem jest, że niepełnosprawność ojca K. M. nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub 25 roku życia, o który mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615; dalej: u.ś.r.).

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że skarżąca mieszka wspólnie z ojcem, który jest obłożnie chory. Ojciec skarżącej wymaga całodobowej opieki osób drugich we wszystkich czynnościach pielęgnacyjnych i życiowych. Skarżąca pomaga mu m.in. przy utrzymywaniu higieny osobistej, przygotowuje posiłki, wykupuje i podaje leki ojcu. W złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że zrezygnowała z pracy zawodowej ze względu na sprawowanie opieki nad ojcem. Skarżąca wyjaśniła, że ma dwóch braci, jednak jeden z nich mieszka za granicą i odwiedza ojca raz w roku, natomiast drugi brat mieszka w Polsce, ale nie interesuje się ojcem i nie utrzymuje z nim kontaktu.

Od powyższej decyzji M. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o uwzględnienie odwołania, uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z 3 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/434/2022, działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 u.ś.r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (pkt 1) i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – K. M. na okres od 1 kwietnia 2022 r. na stałe (pkt 2).

Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że ojciec skarżącej jest osobą niepełnosprawną, posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby, natomiast skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad nim. Ponadto spełnione są pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia (nie zachodzą przesłanki wykluczające pobieranie świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r.). Okoliczności te potwierdzone zostały przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym.

Odnosząc się do negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ II instancji wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe oznacza, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po 18 lub 25 roku życia, oceny co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem z art. 17 ust. 1b u.ś.r.,

Kolegium, dalej stwierdziło, że Skarżąca spełnia przesłanki warunkujące ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 u.ś.r. od dnia 1 listopada 2020 r. na stałe, tj. od miesiąca złożenia wniosku, co pozwala na uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia reformatoryjnego uwzględniającego jej wniosek.

Kolegium podkreśliło jednak, że wypłata świadczenia od daty złożenia wniosku, tj. od 1 listopada 2020 r. jest niemożliwa z uwagi na pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oświadczenie o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego jest datowane na 14 kwietnia 2022 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 listopada 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

– art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

– art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik podkreślił, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia, a tym samym dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Zatem nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku.

Pełnomocnik zarzucił, że organ odwoławczy nie uwzględnił okoliczności, że nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo że skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez skarżącą wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanego jurysdykcyjnie aktu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Istotą sporu była natomiast data początkowa, od której należało Skarżącej przyznać uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium przyjęło, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. został wyeliminowana na skutek oświadczenia złożonego przez Skarżącą w dniu 14 kwietnia 2022 r. o rezygnacji z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z oświadczeniem złożonym podczas składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 19 listopada 2020 r. Kolegium w zupełności pominęło, że Skarżąca już wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu 17 listopada 2020r. oświadczenie na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Z kolei według art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu

i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Należy podkreślić, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz od treści art. 24 ust. 2 tej ustawy, który wprowadza zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Nie można pomijać, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wybór, o którym mowa w tym przepisie przysługuje "osobie uprawnionej" w sytuacji "zbiegu uprawnień do świadczeń". Uprawnienie do świadczeń nie powstaje jednak ex lege, ale na podstawie decyzji. Można zatem być uprawnionym do danego świadczenia jedynie w oparciu o stosowną decyzję. Aby miał miejsce zbieg uprawnień do świadczeń, literalnie rzecz biorąc, powinny one zostać przyznane, czemu sprzeciwia się jednak art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Jednocześnie odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze względu na pozostającą w obrocie prawnym decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest dopuszczalna ze względu na ustawowo zagwarantowane prawo do wyboru świadczenia. Ta sytuacja jest skutkiem niewątpliwie wadliwej regulacji prawnej, stąd potrzeba zastosowania wykładni celowościowej i systemowej, tak aby końcowy rezultat stosowania przepisów gwarantował osobie uprawnionej prawo pobierania wybranego przez nią świadczenia. Wprowadzenie bezwzględnego wymogu, aby do rezygnacji z przysługującego uprawnienia doszło przed rozpoznaniem wniosku i przyznaniem nowego świadczenia nie jest uzasadnione już z tego powodu, że wówczas niewątpliwie nie będzie miał miejsca zbieg uprawnień do świadczeń, który jest wszak przesłanką ustawową dokonania wyboru (vide: wyrok NSA z 14 października 2021 r., I OSK 483/21, dostępny w bazie CBOSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Poza tym, sprzeczna z koncepcją racjonalnego prawodawcy byłaby akceptacja sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną wnioskująca o przyznanie drugiego ze świadczeń, musiałaby najpierw zrzec się świadczenia uprzednio przyznanego, by następnie oczekiwać w niepewności na wydanie decyzji przyznającej świadczenie korzystniejsze, bez pewności jego uzyskania, pozostając bez środków do życia. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (vide: wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 832/21, dostępny w CBOSA).

Należy podkreślić, że Skarżąca dokonała oświadczenia o wyborze korzystniejszego świadczenia w trybie art. 27 ust. 5 u.ś.r. już wraz ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organy powyższe oświadczenie zignorowały. Organ I instancji wydawał decyzje o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., pięciokrotnie pomijając skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Z kolei SKO w Rzeszowie czterokrotnie wydawało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję kasatoryjną mimo, że już z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego 26 listopada 2020r., tj. przed wydaniem pierwszej decyzji przez Wójta wynikało, że Skarżąca sprawuje ciągłą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, który wymaga całodobowej opieki. W ocenie Sądu taki sposób procedowania narusza podstawą zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Kolegium dopiero w piątej z kolei decyzji w tej sprawie rozpoznało sprawę merytorycznie, jednak wadliwie przyjęło, że Skarżąca zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu 14 kwietnia 2022. Skarżąca oświadczenie w trybie art. 27 ust. 5 u.ś.r. złożyła już dnia 17 listopada 2020r. Złożone wraz z wnioskiem oświadczenie Skarżącej w sposób niewątpliwy wykazało jej wolę co do rezygnacji z przysługującego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niezależnie od warunkowego charakteru oświadczenia o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ("z dniem przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego"), wybór co do rodzaju świadczenia jest oczywisty. Z treści oświadczenia strony jednoznacznie wynika, że chciała ona uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, nie chcąc jednak utracić ciągłości otrzymywania świadczenia. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona deklarowała rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego "z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego", jest to równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszących się do pierwszego z wymienionych świadczeń.

Jak wyjaśniono w wyroku NSA z 22 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2508/20 czy też wyroku z 25 czerwca 2021 r. sygn. I OSK 2852/20, a który to pogląd znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie - w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania świadczenia wnioskowanego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie art. 24 ust. 2 u.ś.r., w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest przy tym rzeczą bezsporną, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych. Decyzje te wprawdzie - co do zasady - mają moc na przyszłość, ale nie wyklucza to jednak, że mogą one mieć również moc wsteczną. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej zaś sytuacji decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość jak i z mocą wsteczną Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 993/12; 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12; 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 980/13; 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2257/16; 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20). W rezultacie decyzja, mocą której uchylono decyzję własną w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może działać z mocą wsteczną, co umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. - od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (zob. wyrok NSA: z 28 marca 2022 r., I OSK 1263/21, LEX nr 3360799; z dnia 6 maja 2022 r., I OSK 1464/21, LEX nr 3342718).

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od dnia 1 kwietnia 2022 r. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) Sąd zasądził od Kolegium na rzecz Skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.