Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2198/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
article: art. 28, art. 10 par. 1, art. 7 art. 107 par. 7
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy) działając na podstawie art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., "k.p.a.") oraz podstawie, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 282 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań D. M. z dnia 18 kwietnia 2019 r., P. N. z dnia 18 kwietnia 2019 r., oraz A. N. z dnia 17 kwietnia 2019 r.; od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako "organ I instancji" "[...] WKZ") z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], wpisującej do rejestru zabytków nieruchomych kamienicę B. wzniesioną w 1934 r., położoną przy ul. [...] w [...] wraz z terenem posesji – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższe postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 4 stycznia 2019 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po rozpatrzeniu zawartego w piśmie z dnia 5 listopada 2018 r. wniosku organizacji społecznej [...], wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych kamienicy B. położonej przy ul. [...] w [...], wraz z terenem posesji (dzielnica [...]).

Oględziny obiektu odbyły się w dniu 26 lutego 2019 r. W trakcie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną obiektu oraz spisany został protokół.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. wpisał do rejestru zabytków kamienicę B. wzniesioną w 1934 r., położoną przy ul. [...] w [...] wraz z terenem posesji.

W orzeczeniu tej decyzji przywołał opis architektoniczny przedmiotowego budynku, jego historię w świetle rozwoju miasta i potrzeb społecznych jego mieszkańców, a także kontekst przestrzenny i architektoniczny w strukturze miejskiej.

Organ konserwatorski uznał, że przedmiotowa nieruchomość posiada wartości artystyczne, historyczne i naukowe, uzasadniające objęcie jej wpisem do rejestru zabytków nieruchomych. Kamienica przy ul. [...] stanowi przykład architektury modernistycznej o harmonijnie zakomponowanej bryle zamykającej pierzeję ulicy [...] przy skrzyżowaniu z ulicą [...]. Jest to wartościowy przykład nowoczesnej kamienicy czynszowej o cechach wielkomiejskich, której gabaryty oraz standard dostosowany został do poziomu zamożności i oczekiwań ówczesnych mieszkańców dzielnicy. Zastosowane rozwiązania architektoniczne, m.in. zaakcentowanie ściętego narożnika, zestawienie linii pionowych i poziomych z tukiem linii balkonów oraz okrągłym oknem nad wejściem nadaje budynkowi indywidualnego charakteru. Zastosowany detal architektoniczny w postaci m.in. prostych balustrad, posadzek ceramicznych i okładzin z szarego i czerwonego lastriko, płycinowej stolarki drzwiowej stanowi odzwierciedlenie estetyki lat trzydziestych XX w. Zdaniem organu I instancji wszystkie te elementy decydują o walorach artystycznych przedmiotowego budynku.

W ocenie organu I instancji kamienica przy ul. [...] stanowi ponadto reprezentatywny przykład budownictwa mieszkaniowego o cechach modernistycznych na terenie ul. [...] i [...], dokumentujący ostatnią fazę zabudowy dzielnicy w okresie międzywojennym. Jak podkreślono we wniosku stowarzyszenia zabudowa ulicy [...] "(...) to niezwykle rzadko spotykany w [...] przykład ciągłości różnych form zabudowy na jednym obszarze, od domów drewnianych przez proste kamienice po opisywany modernistyczny obiekt". Natomiast w odniesieniu do samej kamienicy stwierdzono, iż "ze względu na jej narożne usytuowanie i różnicę w wysokościach segmentów, kamienica mocno podkreśla wielkomiejskość w stosunku do okolicznej, niższej zabudowy". Tym samym budynek poza samoistnymi walorami architektonicznymi posiada również walor typologiczny, jako przykład zabudowy [...] w latach trzydziestych XX w. o nowoczesnych cechach stylistycznych.

Zdaniem [...] WKZ wartość historyczna budynku wiąże się z kolejnymi etapami zagospodarowania działki, stopniową parcelacją i zmianami właścicieli. Przypadający na lata dwudzieste XX w. ruch budowlany i rozwój, wynikający m.in. z popierającej budownictwo mieszkaniowe polityki miasta, objął w znacznym stopniu prawobrzeżną stronę miasta. Zabudowa działki przy ul. [...] nastąpiła dosyć późno (1934), pozwoliło to jednak na zastosowanie form modernistycznych. Budowa kamienicy na działce w dobrej lokalizacji oraz sprzedaż nieruchomości bezpośrednio po oddaniu budynku stanowi przykład popularnej dla stolicy strategii inwestycyjnej. Ciekawym rozwiązaniem jest wykonanie wewnętrznej kapliczki na klatce schodowej, co świadczy o kontynuowaniu charakterystycznej dla [...] tradycji umieszczania tego rodzaju obiektów na terenie posesji, najczęściej na podwórkach.

Natomiast wartość naukowa budynku wynika jego z warstwy materialnej, m.in. technologii wykonania, użytych materiałów budowlanych i ich opracowania, jak również rozwiązań technicznych i funkcjonalnych cechujących budownictwo mieszkaniowe pierwszej połowy XX w. umożliwiającej prowadzenie badań nad budownictwem mieszkaniowym na terenie [...], a także z czynników pozamaterialnych. Przedmiotowa kamienica pozwala bowiem na rekonstrukcję przemian obyczajowych oraz przestrzennych dawnej [...], a szczególnie rozwoju budownictwa mieszkaniowego w latach trzydziestych XX w.

Od tej decyzji odwołali się D. M., P. N. i A. N. - właściciele wyodrębnionych lokali, do których przypisane są udziały we własności gruntu oraz części wspólnych budynku. W jednobrzmiących odwołaniach odwołujący się zarzucili [...] WKZ, że wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] naruszył:

1. przepisy prawa materialnego tj. art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 9 ust 1 ww. ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kamienica B. położona przy ul. [...] w [...] odpowiada ustawowej definicji zabytku i podlega, wraz z terenem posesji, ochronie prawnej, podczas gdy kamienica nie przedstawia wyjątkowych wartości historycznych czy naukowych, posiadając jedynie typowe dla ówczesnego budownictwa rozwiązania architektoniczne, jakie spotkać można w wielu innych budynkach położonych w dzielnicy [...], co nie uzasadnia wpisania kamienicy do rejestru zabytków,

2. przepisy prawa procesowego tj. art. 28 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu Wspólnoty Mieszkaniowej kamienicy przy ul. [...], której niewątpliwie przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu,

3. przepisy prawa procesowego tj. art. 8 § 1 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie zasady proporcjonalności (adekwatności) działania organów administracji publicznej i wydanie decyzji o wpisaniu ww. kamienicy do rejestru zabytków, podczas gdy przedmiotowa kamienica figuruje już w wojewódzkiej ewidencji zabytków i ochrona z tego wynikająca jest wystarczająca dla zachowania obecnych walorów budowlanych kamienicy przy jednoczesnym zapewnieniu równowagi pomiędzy interesem indywidualnym właścicieli kamienicy, a ochroną prawną budynku.

Odwołujący się wskazali, że organ I instancji ustalił między innymi, że przedmiotowa kamienica stanowi reprezentatywny przykład budownictwa mieszkaniowego o cechach modernistycznych na terenie [...] i podkreśla wielkomiejskość w stosunku do okolicznej, niższej zabudowy. Tymczasem ich zdaniem na terenie [...] i w okolicy ul. [...] usytuowane są również inne kamienice wybudowane w stylu modernistycznym w tym samym i wcześniejszym okresie, będące przykładem tendencji w rozwoju budownictwa mieszkalnego w okresie międzywojennym. Kamienica B. nie jest tutaj wyjątkiem. Tendencje w budownictwie w danym okresie nie są przy tym wystarczającym argumentem do wpisania kamienicy do rejestru zabytków.

Stwierdzili także, że kamienica nie spełnia kryteriów pozwalających na zakwalifikowanie jej jako zabytku bowiem nie prezentuje szczególnej wartości historycznej. Fasada budynku nie posiada jakichkolwiek motywów zdobniczych, a sama kamienica jest typowym przykładem budownictwa schyłkowego okresu międzywojnia i nie przedstawia szczególnej wartości historycznej czy naukowej. Ani fasada budynku, ani układ pomieszczeń, klatki schodowej, bramy czy kondygnacji nie stanowią elementów charakterystycznych dla któregoś ze stylów architektonicznych, ukazując jedynie typowe dla ówczesnego budownictwa rozwiązania architektoniczne, obecne również w innych budynkach w dzielnicy.

Ponadto w ich ocenie rewitalizacja dzielnicy [...] zakrojona jest na dokonywanie szerokich zmian stylistycznych w istniejącej zabudowie i wprowadzaniu elementów nowoczesności. Tym samym nie znajduje uzasadnienia ochrona budynku mieszkalnego (przywróconego w 2012 r. do rąk prywatnych właścicieli) w stanie i z wyposażeniem z lat 30. ubiegłego wieku. Jest to budynek mieszkalny, na parterze posiadający lokale usługowe, który przede wszystkim służyć ma komfortowemu zamieszkiwaniu i korzystaniu z niego przez mieszkańców. Funkcja mieszkalna jest funkcją nadrzędną, a ograniczenia w korzystaniu, remontowaniu czy przebudowywaniu budynku wiążące się z wpisem do rejestru zabytków nie służą mieszkańcom stanowiąc dla nich zbytnie obciążenie.

Ponadto ich zdaniem kamienica nie posiada walorów z chwili oddania do użytku w 1934 r., wymaga natomiast szeregu prac remontowych. Kamienica nie przedstawia wartości, na które wskazuje [...] WKZ, a tym samym nie znajduje uzasadnienia teza o konieczności wpisania budynku do rejestru zabytków.

Odwołujący podkreślili, że w przedmiotowej kamienicy działa wspólnota mieszkaniowa, która nie została powiadomiona o toczącym się postępowaniu. Mając na uwadze, iż wspólnota mieszkaniowa jako bezpośredni zarządca kamienicy jest żywotnie zainteresowana rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy i niewątpliwie posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu powinna być powiadomiona o postępowaniu i występować w charakterze strony, a brak zawiadomienia stanowi istotne uchybienie postępowania. Zasadne jest zatem uchylenie zaskarżonej decyzji i powiadomienie wspólnoty mieszkaniowej o przedmiotowym postępowaniu z jednoczesnym umożliwieniem jej czynnego udziału w postępowaniu.

Wskazując na naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., odwołujący wskazali, że kamienica B. figuruje już od 2015 r. w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wpis do ewidencji co do zasady, nie nakłada na właścicieli dodatkowych ograniczeń ani uprawnień w związku z ujawnieniem zabytku w tej ewidencji, wymaga jednak zawiadamiania wojewódzkiego konserwatora zabytków o uszkodzeniu, zniszczeniu, zagrożeniu dla zabytku, czy zmianach dotyczących stanu prawnego zabytku pod groźbą kary grzywny. Natomiast wpis do rejestru zabytków ma charakter nie tylko formalny ale również materialnoprawny, w jego wyniku uprawnienia właściciela zabytku doznają bardzo istotnych ograniczeń. W niniejszej sprawie organ nie może kierować się nadrzędnością interesu społecznego nad interesem indywidualnym. Objęcie kamienicy wpisem do rejestru zabytków nakłada bowiem na właścicieli lokali zbyt duże obciążenia, całkowicie nieproporcjonalne do wartości historycznej budynku.

Zdaniem odwołujących się działania organu I instancji naruszają zasadę proporcjonalności i stanowią zbyt dotkliwą ingerencję w prawo własności. Budynek jest już w obecnej chwili objęty wystarczającą ochroną prawną wynikającą z wpisania do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Rozszerzanie tej ochrony i nakładanie na właścicieli lokali zbyt restrykcyjnych obowiązków wynikających z wpisu kamienicy do rejestru zabytków nie znajduje w przedmiotowej sprawie uzasadnienia i narusza zasadę działania w zaufaniu do obywateli w myśl proporcjonalności i równego traktowania

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Minister utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, należy bowiem stwierdzić, że omawiana kamienica, stanowi integralny i spójny element historycznej zabudowy rejonu [...] w [...], charakteryzującego się różnorodnością obiektów wznoszonych od II poł. XIX w. do czasów obecnych, które dokumentują poszczególne etapy i style architektoniczne związane ze zmianami społecznymi w tej części miasta. Budynek ten przynależy do obiektów reprezentujących murowane budownictwo mieszkaniowe lat 30. XX w., które wypierało kameralną wcześniejszą zabudowę drewnianą. Posiada tym samym walor poznawczy i typologiczny, wykorzystując katalog modernistycznych rozwiązań architektonicznych, charakterystycznych dla zabudowy z tego okresu. Dodatkowym walorem wyróżniającym ww. kamienicę, jest jej reprezentacyjne usytuowanie u zbiegu ulic odzwierciedlone w oryginalnym opracowaniu narożnika budynku w sposób odmienny od pozostałych tego typu obiektów na terenie [...]. Przekształcenia dokonane w budynku w toku jego eksploatacji, a także adaptacje do potrzeb użytkowników, dotychczas nie spowodowały utraty żadnego z elementów decydujących o oryginalnej artykulacji i wyrazie architektonicznym tego obiektu, przy czym część niekorzystnych ingerencji w jego substancję zabytkową ma charakter odwracalny. Wartość ww. obiektu podnosi znaczny udział autentycznej substancji materiałowej, bowiem budynek nie został zniszczony podczas działań wojennych. Wpisany do rejestru zabytków teren działki nr ewid. [...] obręb [...], niemal w całości jest zabudowany przedmiotową kamienicą, a zatem zachował pierwotny sposób zagospodarowania i rolę w układzie przestrzennym miasta. Zarówno kamienica, jak i teren posesji, posiadają tym samym wartości zabytkowe i stanowią świadectwo epoki minionej, którego zachowanie i ochrona prawna jest uzasadniona, wobec posiadanych walorów dokumentacyjnych (historycznych, naukowych) i architektonicznych (artystycznych). W niniejszej sprawie, pochodną ustalenia jakie wartości posiada dany zabytek jest prawidłowe wyważenie interesu społecznego ze słusznym interesem strony. Konieczność utrzymania przedmiotowej kamienicy w zasobie dziedzictwa kulturowego [...] wynikająca z ochrony zabytków, zestawiona z zagrożeniem niekontrolowanymi ingerencjami w substancję zabytkową ww. budynku (w tym ewentualną nieuzasadnioną wymianę materiałową autentycznych elementów wykończenia wnętrz), spowodowała, iż interes społeczny został oceniony jako nadrzędny wobec słusznego interesu stron. Interes społeczny rozumiany jako zachowanie zasobu dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń, wymaga stworzenia warunków skutecznej ochrony i opieki dla tego obiektu. Jednocześnie ograniczenie praw właścicielskich wynikające z konieczność uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na ewentualne prace remontowe i modernizacyjne, zostały ocenione jako obciążenie współmierne do wartości ww. obiektu, a także nie wkraczające w istotę konstytucyjnego prawa własności.

Organ przywołując treść art. 7 ww. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wskazał, że ujęcie kamienicy przy ul. [...] w [...] w [...] w gminnej ewidencji zabytków [...] nie wyklucza wpisania ww. kamienicy do rejestru zabytków.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. należy wskazać, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem nr [...] z [...].01.2019 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, w trybie art. 31 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...]. Na podstawie tego samego postanowienia organ pierwszej instancji dopuścił ww. Towarzystwo do omawianego postępowania na prawach strony. Postanowienie to zostało skierowane do organizacji społecznej oraz właścicieli wyodrębnionych lokali, z pominięciem zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...]. Jednakże organ pierwszej instancji odręczył zarządowi ww. Wspólnoty zarówno zawiadomienie o terminie oględzin z dnia 15 lutego 2019 r., zawiadomienie o zakończeniu postępowaniu dowodowego i możliwości zapoznania się aktami sprawy z dnia 11 marca 2019 r. oraz decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Oznacza to, że organ I instancji, umożliwił zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] podjęcie przysługujących mu czynności procesowych. Tym samym pominięcie zarządu przy oznaczaniu kręgu stron w pismach procesowych oraz decyzji stanowi uchybienie pozostające bez wpływu na prawa przysługujące ww. podmiotowi w toku postępowania administracyjnego oraz na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Organ drugiej instancji stwierdził, że nie doszło zatem do istotnego naruszenia art. 28 k.p.a., bowiem w rzeczywistości nie została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wyrażona w art. 10 § 1 k.p.a. W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji ustalił, że D. M., P. N. i A. N. są właścicielami 10 wyodrębnionych lokali oraz związanych z nimi ułamkowymi udziałami we własności gruntu i częściach wspólnych budynku, obejmującymi całość nieruchomości (kamienicy i gruntu działki) przy ul. [...] w [...]. Osoby te tworzą Wspólnotę Mieszkaniową reprezentowaną przez jednoosobowy zarząd w osobie P. N. Pisma procesowe oraz zaskarżona decyzja zostały doręczone pod prawidłowy adres zarządu, co potwierdziło również doręczenie zawiadomienia z 17 czerwca 2019 r. o toczącym się postępowaniu odwoławczym. Ponadto, należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie jednobrzmiące odwołania wnieśli wszyscy właściciele wyodrębnionych lokali, a zatem brak wystąpienia zarządu Wspólnoty w tej sprawie pozostaje bez wpływu na jej istotę.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul . [...] w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu wszystkich najemców (osób fizycznych) lokali wyodrębnionych w przedmiotowej kamienicy, którym powinien być przyznany status stron postępowania i umożliwienie wypowiedzenia się w sprawie i udziału w postępowaniu,

2. Naruszenie przepisów art. 15 k.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i powtórzenie przez organ II instancji argumentacji organu I instancji oraz danych wskazanych we wniosku o objęcie kamienicy wpisem do rejestru zabytków bez poczynienia przez organ II instancji własnych ustaleń w sprawie i ponownego wszechstronnego rozpoznania sprawy co do istoty, co doprowadziło do wpisania kamienicy Bagińskich do rejestru zabytków, podczas gdy kamienica nie posiada walorów zabytkowości uzasadniających zastosowanie tak doniosłej formy ochrony,

3. Błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wynik sprawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż:

- przedmiotowa kamienica ze względu na położenie u zbiegu ulic wraz ze ściętym narożnikiem budynku wyróżnia się na tle pozostałych obiektów na terenie [...], co uzasadnia wpisanie kamienicy do rejestru zabytków,

- wpis do rejestru zabytków zapewni ochronę dla dalszego zachowania pierwotnego sposobu zagospodarowania kamienicy oraz ochronę przed nieuzasadnioną ingerencją w substancję zabytkową m.in. wymianą autentycznych elementów wykończenia wnętrz podczas gdy nie jest to jedyna tego typu kamienica na obszarze [...], nie posiada ona wyjątkowych walorów architektonicznych i stanowi przykład często spotykanej formy budowlanej dla okresu w którym powstała, a przedmiotem ochrony powinien być raczej sam układ urbanistyczny w dzielnicy tj. historyczne rozplanowanie, funkcja terenów, wielkość działek budowlanych, a także gabaryty zabudowy oraz relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy zamiast jednostkowej ochrony wskazanej kamienicy,

4. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady proporcjonalności (adekwatności) działania organów administracji publicznej i wydanie decyzji o wpisaniu kamienicy B. położonej przy ul. [...] w [...] do rejestru zabytków, podczas gdy takie działanie narusza interes indywidualny mieszkańców kamienicy, (nadrzędna funkcja kamienicy to funkcja mieszkalna i usługowa), a ochrona jaką daje gminna ewidencja zabytków, w której przedmiotowa kamienica figuruje, jest wystarczająca dla zachowania obecnych walorów architektonicznych budynku,

5. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 pkt 7) k.p.a. poprzez błędne pouczenie strony o przysługującym jej środku i terminie zaskarżenia przedmiotowej decyzji (sprzeciw w terminie 14 dni), podczas gdy właściwym środkiem zaskarżenia w stosunku do przedmiotowego rozstrzygnięcia jest skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni.

Stawiając zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. skarżąca wskazała, że niniejszej sprawie organ zaniechał ustalenia kręgu osób, którym należy przyznać status stron postępowania,. Art. 9 ustawy o ochronie zabytków nie określa enumeratywnego kręgu osób, które powinny zostać uznane za strony postępowania o wpis zabytku nieruchomego do rejestru zabytków. Tym samym należy odnieść się do reguły ogólnej wyrażonej w art. 28 k.p.a. wobec czego za strony postępowania powinni zostać uznani wszyscy Ci którzy maja interes prawny w określonym rozstrzygnięciu sprawy. Organ nie rozważył zasadności przyznania statusu strony dzierżawcy spółce [...] Sp. z o.o. Tymczasem przedmiotowa decyzja bezpośrednio wpływa na prawa i obowiązki dzierżawcy. Jak wskazano w orzecznictwie wpisanie do rejestru zabytków nieruchomości wpływa w sposób oczywisty na zakres obowiązków posiadacza wobec nieruchomości. Wystarczy odwołać się do treści art. 25, art. 27, art. 28, art. 29, art. 30 ustawy o ochronie zabytków czy opiece nad czy wreszcie sankcji karnych zawartych w art. 110 i 113 tej ustawy. Wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków powoduje powstanie dla posiadacza szeregu określonych ustawowo obowiązków takich jak np. udostępnienie zabytku nieruchomego wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków. Taka sytuacja posiadacza zabytku musi prowadzić do wniosku, że ma on ewidentny interes prawny do występowania jako strona postępowania o wpis posiadanej przez niego nieruchomości do rejestru zabytku.

Wskazując na naruszenie art. 15 k.p.a. strona skarżąca podkreśliła, że zawarta w art. 3 pkt 1 i 2 ww. ustawy definicja zabytku nieruchomego jest bardzo szeroka, a Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków przysługuje pewna swoboda w kwalifikowaniu obiektu jako zabytek. Tym bardziej określanie co jest zabytkiem powinno mieć charakter zawężający i odnosić się jedynie do budynków o wyjątkowych - a zatem o niezwykłych, nieprzeciętnych walorach historycznych i architektonicznych (artystycznych). W powyższej sprawie obie decyzje organów zostały podjęte bez wnikliwego przeanalizowania sprawy. Jak wskazywano w odwołaniu, co znajduje odzwierciedlenie również w karcie ewidencyjnej zabytku nieruchomego - kamienica jest zniszczona i posiada znaczne przekształcenia, nie przedstawia przy tym takich niezwykłych i nieprzeciętnych walorów historycznych czy architektonicznych, będąc obiektem typowym dla danego okresu historycznego. Tym samym zdaniem skarżącej konieczne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji celem krytycznego przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i poddanie go ponownej ocenie.

Wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych strona skarżąca podniosła, że organ odwoławczy przyjął, że przyjął, iż przedmiotowa kamienica ze względu na położenie u biegu ulic wraz z narożnikiem budynku wyróżnia się na tle pozostałych obiektów na terenie [...], co stanowi silny argument za wpisaniem budynku do rejestru zabytków. Tymczasem wnikliwa analiza układu urbanistycznego dzielnicy wskazuje, iż nie jest to jedyna tego typu kamienica na obszarze [...], a sam narożnik budynku i położenie nie stanowią cech wyjątkowości uzasadniających wpisanie kamienicy do rejestru zabytków.

Strona skarżąca ponownie podniosła, że kamienica nie posiada walorów z chwili oddania do użytku w 1934 r. wymaga natomiast szeregu prac remontowych. Kamienica podlegała już wielu pracom remontowym m.in. wymienione zostały okna oraz wykonano nowe instalacje techniczne poprowadzone natynkowo. Jak wskazano w samym wniosku organizacji społecznej prace remontowe w kamienicy były liczne, a wykonane przekształcenia są zauważalne. Kamienica jest typowym tzn. często spotykanym przykładem budownictwa schyłkowego okresu międzywojnia i sama w sobie nie przedstawia szczególnej wartości historycznej czy naukowej. Fasada budynku nie posiada wartości zabytkowych predestynujących ją do objęcia ochroną prawną, jako zabytku wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków. Kamienica nie posiada wybitnych cech stylowych i architektonicznych, które wyróżniałyby ją w skali miasta, ukazuje jedynie typowe dla ówczesnego budownictwa rozwiązania architektoniczne, obecne również w innych budynkach w dzielnicy.

Strona skarżąca powołała się na wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 447/15, podnosząc, że do rejestru zabytków winno wpisywać się tylko zabytki o największym znaczeniu historycznym, artystycznym, naukowym, natomiast dla innych zabytków, o mniejszej wartości, winno się stosować inne formy ochrony, wskazane w art. 7 omawianej.

Skarżąca podkreśliła, że nie znajduje uzasadnienia ochrona budynku mieszkalnego {przywróconego w 2012 r. do rąk prywatnych właścicieli) w stanie i z wyposażeniem z lat 30. ubiegłego wieku. Organ wspomina o konieczności ochrony autentycznych elementów wykończenia wnętrz, jednakże nie wskazuje o jakie elementy chodzi. Organ I instancji ustalił bowiem, że w mieszkaniach tylko w nieznacznym stopniu zachowały się elementy oryginalne takie jak stolarka drzwiowa, czy białe piece ceramiczne i posadzki dębowe i ceramiczne. Wskazywanie tych elementów stanowi jednakże błąd logiczny, bowiem przedmiotowe piece kaflowe zostały wyłączone z użytkowania w związku z wymaganiami dotyczącymi poprawy jakości powietrza i udzielona została w tym celu dotacja. Nadto wedle wiedzy strony mowa jest tutaj o dwóch mieszkaniach, które posiadają przedmiotowe piece na 32 lokale w budynku. Tym samym ochrona wynikająca z wpisania kamienicy do rejestru zabytków jest zbyt daleko idącym naruszeniem interesu indywidualnego.

Wskazując na naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. strona skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji zawarto błędne pouczenie, że przysługuje od niej prawo wniesienia sprzeciwu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył w sposób istotny przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak: [...], którą Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], wpisującą do rejestru zabytków nieruchomych kamienicę B. wzniesioną w 1934 r., położoną przy ul. [...] w [...] wraz z terenem posesji.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konkretyzację tego unormowania stanowi ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).

Z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku (art. 9 ust. 2 ww. ustawy).

W rozpoznawanej sprawie, materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zauważyć należy, iż przepisy regulujące zagadnienie wpisu obiektu do rejestru zabytków nie wprowadzają szczegółowych przesłanek, którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku ochroną konserwatorską, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Jako że jest to decyzja uznaniowa, to organ szczególnie jest związany zasadami ogólnymi normowanymi w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że organ ma w szczególności obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu słusznego interesu dysponenta obiektu wnioskowanego do wpisu do rejestru tak dalece, jak dalece nie koliduje on z interesem społecznym w postaci ochrony zabytków (art. 7 k.p.a.), zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz stworzenia im warunków do wypowiedzenia się, jeszcze przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 k.p.a., organ ten ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów musi być zaś dokonywana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (zob. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Komentarz pod redakcją Maksymiliana Cherki, Warszawa 2010, Lex a Wolters Kluwer business – komentarz do art. 9 ustawy).

Decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu, przy uwzględnieniu konstytucyjnego zakazu naruszania istoty prawa własności oraz wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu jako zabytku. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Zaznaczyć należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego -Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem wyżej wymienionych kardynalnych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ochrony konserwatorskiej wnikliwie w uzasadnieniu decyzji przedstawił nie tylko opis obiektu, ale też dokonał jego oceny, jako zabytku, przez pryzmat wartości zarówno historycznych, artystycznych, jak i naukowych.

Podkreślić należy, że przedmiotem spornego postępowania administracyjnego jest kamienica na narożnej działce w zbiegu ulicy [...] i [...], która jest częścią dawnej parceli nr [...], a sam budynek został wzniesiony w 1934 r., przez ówczesnych właścicieli nieruchomości. Kamienica przetrwała II wojnę światową bez większych zniszczeń. Organ konserwatorski opisał przedmiotowy budynek jako murowany, podpiwniczony, na rzucie zbliżonym do prostokąta, czterokondygnacyjny, z dodaną piątą kondygnacją w południowej części budynku. Elewacje budynku o typowej dla modernizmu uproszczonej kompozycji, przy czym jej charakterystycznym elementem jest ścięty narożnik z oknami balkonowymi oraz nieznaczne wycofanie ostatniej kondygnacji. Na parterze zlokalizowane zostały pomieszczenia usługowe, doświetlone witrynami okiennymi zabezpieczonymi rolowaną kratą (od południa). Wejścia do lokali znajdują się w ściętym narożniku (z okrągłym oknem nad pierwotnie dwuskrzydłowymi drzwiami) oraz przy witrynach w elewacji wschodniej. Od strony ul. [...] znajduje się przejazd bramny o wykroju prostokątnym, pozbawiony dekoracji. Z przejazdu prowadzi wejście do lokalu na parterze po prawej stronie oraz na klatkę schodową, która charakteryzuje się zachowanymi materiałami wykończeniowymi. Na klatce schodowej nad głównym wejściem znajduje się przeszklona kapliczka. W mieszkaniach w nieznacznym stopniu zachowane są: oryginalna stolarka drzwiowa z mosiężnymi okuciami, białe piece ceramiczne o prostej formie, posadzki dębowe i ceramiczne. Zdaniem organu konserwatorskiego układ funkcjonalno- przestrzenny budynku przetrwał bez większych przekształceń, a modernistyczna forma budynku i organizacja wnętrza pozostaje nadal czytelna.

Na tej podstawie organ konserwatorski stwierdził, że kamienica przy ul. [...] w [...] wraz z terenem działki nr ewid. [...] obręb [...], posiada wartości artystyczne, historyczne i naukowe uzasadniające objęcie jej wpisem do rejestru zabytków nieruchomych. Przedmiotowa kamienica stanowi przykład architektury modernistycznej o harmonijnie zakomponowanej bryle zamykającej pierzeję ulicy [...] przy skrzyżowaniu z ulicą [...] i jest to wartościowy przykład nowoczesnej kamienicy czynszowej o cechach wielkomiejskich, której gabaryty oraz standard dostosowany został do poziomu zamożności i oczekiwań ówczesnych mieszkańców dzielnicy. Zastosowane rozwiązania architektoniczne, m.in. zaakcentowanie ściętego narożnika, zestawienie linii pionowych i poziomych z łukiem linii balkonów, okrągłe okno nad wejściem oraz zastosowany detal architektoniczny nadaje budynkowi indywidualnego charakteru i odzwierciedla estetykę epoki. Tym samym budynek ten posiada walor artystyczny oraz typologiczny, jako przykład zabudowy [...] z lat 30. XX w. Ponadto przedmiotowa kamienica posiada wartość historyczną, która "wiąże się z kolejnymi etapami zagospodarowania działki, stopniową parcelacją i zmianami właścicieli". Natomiast wartość naukowa wynika z warstwy materialnej budynku m.in. technologii wykonania, użytych materiałów i ich opracowania, jak również rozwiązań technicznych i funkcjonalnych cechujących budownictwo mieszkaniowe pierwszej połowy XX w. na terenie [...].

Stwierdzić należy, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w oparciu o którą organy obu instancji orzekły o wpisie zabytku do rejestru jest kompletna i wystarczająca do wydania decyzji o takiej treści. Organy przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 85 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a., a zarzuty stawiane pod tym kątem są bezpodstawne. Organ zebrał materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości, przeprowadził wizję (art. 85 § 1 k.p.a.), a następnie w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) rozpatrzył tak zebrany materiał dowodowy, zaś wnioski, konkluzje oraz odniesienie do podstawy prawnej znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), któremu również nie można zarzucić uchybień.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia art. 15 k.p.a. oraz błędów w ustaleniach faktycznych stanowią polemikę skarżących z ww. ustaleniami organu konserwatorskiego, zmierzających do umniejszenia ustalonych prze organ konserwatorski wartości artystycznych, historycznych i naukowych omawianej kamienicy. Podkreślić należy że wojewódzki konserwator zabytków, jest organem specjalistycznym, a zatrudnieni w urzędzie ochrony zabytków urzędnicy powinni posiadać specjalistyczną wiedzę i doświadczenie konserwatorskie. Co do zasady wiedza urzędników powinna pozwolić na określenie charakteru konkretnego obiektu. Tak też się stało w omawianym przypadku. Natomiast strona skarżąca, poza swoimi subiektywnymi ocenami ww. wartości kamienicy, nie przedstawiła żadnej opinii eksperckiej, która podważałaby ustalenia organów. Nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że do rejestrów zabytków można wpisać tylko zabytki o największym znaczeniu historycznym, artystycznym bądź naukowym, natomiast dla innych zabytków, o mniejszej wartości winno się stosować inne formy ochrony. Wskazać należy, że art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie przewiduje stopniowania wartości historycznej, artystycznej lub naukowej i wskazania, że tylko wyjątkowe obiekty mogą być wpisane do rejestru zabytków.

Niezasadny jest zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez uznanie, że organ nie zauważył, że jest wiele innych kamienic na obszarze [...], które położone są u zbiegu ulic, a tym samym kamienica niczym się nie wyróżnia. Organ nie wskazał, że przedmiotowa kamienica jest jedyną tak położoną na obszarze dzielnicy [...]. Stwierdzenie to było tylko jednym z wielu argumentów, które wskazywały na jego wartość artystyczną.

Zdaniem Sądu błędnie też wnioskują skarżący, że z zaskarżonej decyzji wynika konieczność uruchomienia i używania pieców kaflowych, jakie znajdują się w budynku. Zachowanie tych pieców nie wiąże się z koniecznością ich uruchamiania czy też użytkowania

Dodatkowo wskazać należy, że wpis do rejestru następuje nie z uwagi na opłacalność tego dokonania, a z uwagi na walory naukowe, historyczne i artystyczne danego obiektu . Dlatego też przesłanki ekonomiczne nie są brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wpisie zabytku z rejestru lub nie. Celem priorytetowym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest bowiem ochrona i zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacja i rewaloryzacja zabytków. Także zły stan techniczny obiektu nie przesądza o braku wartości zabytkowej, gdyż w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, każda z form ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 ustawy o ochronie zabytków, podlega ochronie bez względu na stan zachowania zabytku (art. 6 ust. 1 ww. ustawy).

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., Sąd w pełni podziela pogląd organu odwoławczego, że wpisanie omawianego obiektu do gminnej ewidencji zabytków nie wyklucza wpisania ww. kamienicy do rejestru zabytków.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. odnośnie zawarcia w zaskarżonej decyzji błędnego pouczenia o prawie do wniesienia sprzeciwu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podkreślić należy, że Minister postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. znak: [...]. sprostował na podstawie art. 111 § 1 i § 1b omawiane pouczenie, a strona skarżąca wniosła skutecznie skargę do Sądu.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu wszystkich najemców (osób fizycznych) lokali wyodrębnionych w przedmiotowej kamienicy. W ocenie Sądu w składzie tu orzekającym przepis art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w sposób enumeratywny wymienia podmioty, które mogą zainicjować postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków, a tym samym wskazuje, że tylko te podmioty (właściciel i użytkownik wieczysty zabytku) mogą być stroną tego postępowania. Znany jest Sądowi pogląd, że inne osoby poza właścicielem lub użytkownikiem zabytku ( osoba korzystająca z zabytku pod innym tytułem prawnym wynikającym z ograniczonych praw rzeczowych, czy też zobowiązaniowym - np. dzierżawca, najemca części zabytku nieruchomego - a także jednostka organizacyjną posiadającą nieruchomość w trwałym zarządzie) mogą wziąć udział w takim postępowaniu o ile wykażą swój indywidualny interes prawny (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2222/12, CBOSA). Sąd nie podziela tego poglądu, jednakże wskazać należy, że nawet gdyby przyjąć ten pogląd za zasadny, to tylko od tych woli tych podmiotów zależy udział w takim postępowaniu. W niniejszej sprawie nie została przez najemców lokali znajdujących się w kamienicy czy też dzierżawcy [...] sp. z o.o. taka wola wyrażona.

Wskazać należy, że prawidłowo wskazała Wspólnota, że nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Postanowienie o wszczęciu postępowania skierowane do D. M., A. N. i P. N., właścicieli wszystkich wyodrębnionych lokali w budynku, z pominięciem zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...]. Im też organ I instancji doręczył zarówno zawiadomienie o terminie oględzin z dnia [...] lutego 2019 r., zawiadomienie o zakończeniu postępowaniu dowodowego i możliwości zapoznania się aktami sprawy z dnia 11 marca 2019 r. oraz decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Dopiero z jednobrzmiących odwołań ww. właścicieli lokali, będących jednocześnie jedynymi członkami Wspólnoty, organ uzyskał informację o fakcie działania w nieruchomości wspólnoty mieszkaniowej.

W związku z powyższym Minister pismem z dnia 23 maja 2019 r. zwrócił się do D. M., A. N. i P. N. o udokumentowanie faktu działania Wspólnoty. P. N. przesłał postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. o dokonaniu zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej wielolokalowym budynkiem mieszkalno-usługowym, położonym w [...] przy ul. [...] oraz uchwałę Wspólnoty z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]. Z dokumentów tych wynikało, że D. M., P. N. i A. N. są właścicielami wszystkich wyodrębnionych w budynku lokali oraz związanych z nimi ułamkowymi udziałami we własności gruntu i częściach wspólnych budynku, obejmującymi całość nieruchomości (kamienicy i gruntu działki) przy ul. [...] w [...]. Osoby te tworzą Wspólnotę Mieszkaniową reprezentowaną przez jednoosobowy zarząd w osobie P. N.

W związku z powyższym pismem z dnia 17 czerwca 2019 r. Minister zawiadomił Wspólnotę, reprezentowaną przez P. N., o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz o prawie do zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Oznacza to, że Minister umożliwił zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] podjęcie przysługujących mu czynności procesowych na etapie postępowania odwoławczego. Zdaniem Sądu pominięcie zarządu Wspólnoty przy oznaczaniu kręgu stron w pismach procesowych organu I instancji oraz decyzji I instancji stanowi uchybienie pozostające bez wpływu na prawa przysługujące ww. podmiotowi w toku postępowania administracyjnego oraz na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że nie doszło do istotnego naruszenia art. 28 k.p.a., bowiem w rzeczywistości nie została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wyrażona w art. 10 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie jednobrzmiące odwołania wnieśli wszyscy właściciele wyodrębnionych lokali, a zatem brak wystąpienia zarządu Wspólnoty na tym etapie postepowania pozostaje bez wpływu na jej istotę i rozstrzygnięcie, szczególnie że Wspólnota w skardze zawarła niemal analogiczne zarzuty i argumentację, jak odwołujący się członkowie wspólnoty w odwołaniach.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.