Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 768/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus del. sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2005 r. sprawy ze skargi D. M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...]r. w przedmiocie wydalenia ze służby; oddala skargę /-/J. Wierchowicz /-/M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus MW


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 768/03

U Z A S A D N I E N I E

Orzeczeniem o ukaraniu z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w Z., po rozpatrzeniu sprawy sierż. szt. D. M. - dzielnicowego KP w J., obwinionego o to, że: dnia [...]r. na terenie gminy Z., działając wspólnie i w porozumieniu z M. R., J. C. i T. M., nie posiadając zezwolenia na połów ryb, skłusował na rzece G.e, przy użyciu sieci rybackiej 3,01 kg szczupaka, leszcza i płoci, czym działał na szkodę Okręgowego Nadnoteckiego PZW w P. - tj. o czy naruszający art. 27a "pkt 1 ust. 1 i 3" ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym - na podstawie art. 139 ust. 2 i art. 134 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji (t.j. Dz.U. 7/02/58 ze zm.- dalej ustawa) i § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. 4/98/4- dalej rozporządzenie) - uznał Go winnym popełnienia przewinienia i wymierzył karę wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu Komendant Powiatowy podniósł, że zarzuty przedstawione sierż. szt. D. M. znalazły potwierdzenie w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym. Wyrokiem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w Z. uznał sierż. szt. D. M. winnym popełnienia w/w przestępstwa i wymierzył Mu karę grzywny. W wyniku apelacji D. M. Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia [...] r., zmienił ów zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 66 § kk w zw. z art. 67 § 1 kk postępowanie karne wobec D. M. i innych o czyn z art. 27a "pkt 1 ust. 1 i 3" ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, popełniony w sposób opisany w zaskarżonym wyroku, warunkowo umorzył na okres dwu lat tytułem próby i orzekł przepadek rzeczy służących do popełnienia przestępstwa ( sieci rybackiej typu słęp). Dnia 22 stycznia 2003 r. częściowo umorzono postępowanie dotyczące zarzutu posiadania wiatrówki bez wymaganego zezwolenia, z uwagi na upływ ponad 1 roku od dnia ujawnienia czynu ( art. 135 ust. 2 ustawy i § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Obwiniony popełnił przestępstwo z niskich pobudek, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W/w przestępstwa D. M. dopuścił się w czasie wykonywania orzeczonej w postępowaniu dyscyplinarnym kary surowej nagany, co jest okolicznością obciążającą ( § 27 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Sąd powszechny, warunkowo umarzając postępowanie uznał, że społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna. Popełnienie przez policjanta przestępstwa spowodowało poważne skutki w postaci utraty zaufania społeczeństwa do Policji w powiecie [...] i znacznie utrudniło wykonywanie zadań służbowych przez pozostałych funkcjonariuszy policji, w szczególności w J., jest zatem kolejnym "dowodem obciążającym" ( § 27 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia). Służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii ( art. 25 ust. 1 ustawy); po wydaniu prawomocnego wyroku o warunkowym umorzeniu postępowania karnego obywatel postrzegany jest przez społeczeństwo jako winny popełnienia przestępstwa, choć uniknął kary, co stanowi ujemną przesłankę dla stwierdzenia, że D. M.ma nieposzlakowaną opinię. Popełnienie przestępstwa przez D. M. i innych policjantów miało i ma bardzo negatywny wydźwięk społeczny, szeroko opisany przez lokalne media. Pozostawienie Zainteresowanego dalej w służbie zdecydowanie zmniejszy zaufanie społeczne do Policji i spowoduje spadek ogólnie pojętej dyscypliny służbowej w naszej jednostce; mogłoby to być odebrane jako przyzwolenie dla naruszeń dyscypliny służbowej. Do podstawowych zadań Policji należy inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców ( art. 1 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy). Istotnym warunkiem kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa jest nieuchronność odpowiedzialności za popełnienie czynu, co w konsekwencji prowadzi do akceptacji przez członków społeczeństw owych norm i systemu prawa, i do stabilizacji porządku publicznego. Policjant, który- miast ścigać sprawców przestępstw- sam dokonuje czynów zabronionych przez prawo, nie może być policjantem.

Odwołanie od tej decyzji wniósł D. M., zarzucając decyzji rażące naruszenie: "art. 27 pkt 1 ust. 1 i 2 ustawy z dn. 18.4.1985 r." "o rybołówstwie śródlądowym" w zw. z art. 66 § 1 kk i art. 115 § 2 kk; art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 32 Konstytucji RP; art. 25 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 2 i art. 45 ust. 2 ustawy o Policji; § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia; § 27 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 37 ust. 1 i 2 pkt 3 i § 32 ust. 1 rozporządzenia; § 45 rozporządzenia w zw. z art. 7, 8, 11, 75 § 1 i art. 80 kpa. D. M.wniósł o uchylenie orzeczenia z dnia [...]r. i wymierzenia łagodniejszej kary.

Orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Wojewódzki Policji w P., po rozpatrzeniu odwołaniu sierż. szt. D. M. na podstawie art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.) i § 32 ust. 1 i 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. 4/98/4), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego w zaskarżonym orzeczeniu; przepisy prawa materialnego były zastosowane przez organa prokuratury i wymiaru sprawiedliwości. Podstawą faktyczną do wydania orzeczenia o ukaraniu przez Komendanta Powiatowego był prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P.. Komendant Powiatowy nie naruszył przepisów prawa materialnego ni przepisów o postępowaniu dyscyplinarnym, bowiem postępowanie dyscyplinarne nie toczy się wg przepisów kk, lecz na podstawie rozporządzenia, według przepisów kpa, które to przepisy stosowane były ściśle z ich treścią. Niezaprzeczalnym jest, że Obwiniony został uznany wyrokiem Sądu powszechnego winnym przestępstwa kłusownictwa rybnego, który to czyn jest występkiem o charakterze umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Postępowanie karne warunkowo umorzono, co nie stoi na przeszkodzie ukaraniu wydaleniem ze służby, bowiem zgodnie z art. 132 ustawy, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za przestępstwa i wykroczenia, niezależnie od odpowiedzialności karnej, a stwierdzone okoliczności uzasadniają wymierzenie takiej kary. Przełożony w sprawach osobowych, w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, nie może stosować kk, lecz przepisy rozporządzenia. Nieprawdziwie i nieadekwatnie Obwiniony podaje brak artykułów prasowych, dotyczących owej sprawy jako na dowód braku społecznego zainteresowania, bowiem sprawa była przez lokalne media opisywana dość szczegółowo i krytycznie oceniała postępowanie obwinionych. Zakończeniu procesu i postępowania dyscyplinarnego towarzyszył artykuł w "W. L.", pt. "Policjanci wydaleni", o podtytule "Sprawiedliwości stało się zadość", który oddaje sens społecznego postrzegania popełnionego czynu karalnego.

Nie doszło do nierównego wobec prawa traktowania Obwinionych, bowiem wszyscy Oni, jako działający wspólnie i w porozumieniu- zostali ukarani jednakową karą dyscyplinarną; powoływanie się Obwinionego na bliżej nieznane okoliczności nieprecyzyjnie określonego czynu, popełnionego przed kilku laty przez innego funkcjonariusza, nie może być podstawą do uchylenia orzeczenia, gdyż wyrok lub orzeczenie zapada indywidualnie w każdej sprawie i niedopuszczalne jest stosowanie analogii. Art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy nie stanowi o pozostawieniu w służbie policjanta, lecz o jego fakultatywnym zwolnieniu, jeśli popełnił przestępstwo inne niż określone w art. 41 ust. 1 pkt 4 (o charakterze nieumyślnym, nie ścigane w trybie publicznoskargowym), gdy tymczasem Obwiniony popełnił przestępstwo o charakterze umyślnym, ścigane z oskarżenia publicznego, co uniemożliwia pozostawienie go w służbie. Nie można- wbrew Konstytucji- uprzywilejowywać osób pełniących służbę, kosztem kandydatów do służby, zatem zapis o niekaralności i nieposzlakowanej opinii ( art. 25 ust. 1 ustawy) dotyczy również policjantów a nie wyłącznie kandydatów do służby. Obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym odmówił składania wyjaśnień, nie podając żadnych faktów mogących stanowić okoliczności łagodzące i nie podał żadnych okoliczności w złożonym przez siebie odwołaniu; brak zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu nieuwzględnienia okoliczności łagodzących. Mimo uznania wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisu art. 139 ust. 2 ustawy za niekonstytucyjny w zakresie postępowania dyscyplinarnego, dopuszczono jego stosowanie do 30 września 2003 r. Nie doszło do naruszenia § 45 rozporządzenia w zw. z art. 7, 8, 11, 75 § 1 i art. 80 kpa, bowiem sprawę rozpatrzono wszechstronnie, posiłkując się dodatkowo ustaleniami sądowymi, przy czym Obwiniony nie składał wniosku o uzupełnienie postępowania. Wzgląd na interes społeczny przemawia za tym, by osoby nieuczciwe lub dopuszczające się przestępstw nie pełniły służby w organach przestrzegania prawa i porządku; zatem kara wydalenia ze służby policjanta obwinionego o przestępstwo umyślne, popełnione z chęci zysku i ścigane z oskarżenia publicznego, zgodna jest z interesem społecznym, który ma pierwszeństwo przed interesem obywatela- obwinionego. Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa zostanie zachowana przy wydaleniu ze służby nieuczciwego funkcjonariusza, natomiast inne rozwiązanie spowoduje spadek zaufania społecznego do instytucji, niezdolnej do samooczyszczenia; zachowano zasadę przekonywania i wyjaśniania, przy czym przestrzegano wszelkich procedur w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie stwierdzono naruszenia art. 75 § 1 i art. 80 kpa, gdyż zebrano wszelkie dowody dla wyjaśnienia sprawy- w tym dowody zgromadzone w postępowaniu karnym. Zebrane dowody ocenił zgodnie Sąd i przełożony prowadzący postępowanie dyscyplinarne, a oceny tej nie podważono w postępowaniu odwoławczym; zgodnie z wnioskiem Obwinionego, uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego dołączono do akt postępowania, choć nie miało ono wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Obwiniony popełnił przestępstwo w czasie wykonywania uprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej, co stanowi okoliczność obciążającą ( § 27 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 37 ust. 1 i 2 pkt 3 rozporządzenia). Nie ma znaczenia, kiedy kara dyscyplinarna uległa zatarciu, jeśli czyn karalny popełniono w czasie jej wykonywania. Wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby- mimo jej dolegliwości- było karą w pełni uzasadnioną, adekwatną do popełnionego czynu i współmierną do stopnia zawinienia i stwierdzonych okoliczności obciążających. Tylko zdecydowane i konsekwentne relegowanie z organów porządku publicznego osób nieuczciwych i popełniających przestępstwa z chęci zysku jest skuteczną metodą na uczciwe postępowanie funkcjonariuszy i poprawę wizerunku społecznego Policji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. M.

wniósł o: uchylenie decyzji ostatecznej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Po. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. Komendanta Powiatowego Policji w Z.; uwzględnienie przy orzekaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8.X.2002 r.- K 36/00; zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego- adwokata.

Skarżący żądanie swe uzasadnił w istocie argumentami podniesionymi uprzednio w odwołaniu. W postępowaniu skargowym D. M. reprezentowany był przez pełnomocnika, będącego adwokatem (k. 54-55).

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w P. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

I. Mimo, że w postępowaniu skargowym Skarżący reprezentowany był przez pełnomocnika będącego profesjonalistą, nie wskazał na to, czego oczekuje po wnioskowanym "uwzględnieniu przy orzekaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.X.2002- K 36/00 (k. 3- pkt 3 skargi), choć zdaje się milcząco przyjmować, że organy obu instancji wyroku tego nie stosowały.

Założenie to jest błędne- w szczególności organ odwoławczy trafnie odniósł się do skutków owego wyroku dla rozstrzyganej sprawy (k. 63- 64 akt administracyjnych).

Skarżący błędnie przyjmuje, że poddanie policjantów nie tylko odpowiedzialności karnej, ale i dyscyplinarnej za popełnione przestępstwa i wykroczenia ( art. 132 ustawy), narusza zasadę równości wobec prawa ( art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z 2.4.1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319). W wyroku z dnia 8.X.2002- K 36/00- OTK-A 5/02/63 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 132 ustawy jest zgodny z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. 38/77/167) oraz nie jest niezgodny z art. 2 i art. 5 Konstytucji. Mimo, że Skarżący powołuje jako wzorzec kontroli art. 32 Konstytucji ( nie precyzując, czy ma na uwadze zasadę równości wobec prawa z ust. 1 czy zakaz dyskryminacji z ust. 2; jest rzeczą oczywistą, że relewantny mógłby być jedynie art. 32 ust. 1 Konstytucji), z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że miał na uwadze zagadnienie zgodności art. 132 ustawy z punktu widzenia ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej- obok odpowiedzialności karnej- z uwagi na szczególny charakter służby w Policji. Sam fakt popełnienia przestępstwa, bez względu na to, jaki charakter ma owo przestępstwo, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom funkcjonariusza Policji. Funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami, na których opiera się działanie Policji, by fakt skazania funkcjonariusza Policji za przestępstwo nie pociągał za sobą skutków w stosunku służbowym (cz. III p. 4 uzasadnienia w/w wyroku TK). Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza art. 132 ustawy i art. 32 ust. 1 Konstytucji.

II. W wyroku z dnia 8 października 2002 r.- K 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 139 ust. 2 ustawy- w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego z art. 92 ust. 1 Konstytucji i jednocześnie jego derogację odroczył w czasie postanawiając, że powołany przepis traci moc z dniem 30 września 2003 r. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny między innymi stwierdził, że upoważnienie ustawowe, zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy, przekazując do regulacji podustawowej tak istotną materię, jak kształtowanie zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzania w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie, nie spełniało warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Odnosząc się do wydanego na podstawie wskazanej wyżej delegacji ustawowej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, Trybunał uznał, że jego badanie jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu upoważniającego (art. 139 ust. 2) utraci bowiem moc obowiązującą wydany na tej podstawie akt wykonawczy. Rozważając skutki jakie mogłoby pociągnąć za sobą natychmiastowe wejście w życie orzeczenia o niekonstytucyjności art. 139 ust. 2 ustawy wraz z ogłoszeniem orzeczenia w Dzienniku Ustaw, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w takiej sytuacji bez unormowania prawnego pozostałoby postępowanie dyscyplinarne.

Orzeczenia obu instancji wydane zostały przed utratą mocy obowiązującej art. 139 ust. 2 ustawy ( art. 190 ust. 3 zd. 1 in fine i zd. 2 Konstytucji RP)- zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. sygn. K 36/00. Organ administracji publicznej działając na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa) nie był oczywiście uprawniony do odstąpienia od stosowania w sprawie obowiązującego aktu normatywnego. Przy ocenie przez Sąd Administracyjny legalności decyzji administracyjnej, datą decydującą o tym jakie należy stosować prawo, była data kontrolowanej decyzji.

Zagadnienie dotyczące skutków prawnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu dla orzecznictwa sądowego jest kontrowersyjne, z uwagi na możliwe różne interpretacje art. 190 Konstytucji. Należy wskazać poglądy Sądu Najwyższego wyrażone np. w wyroku z dnia 29 marca 2000 r. sygn. III RN 96/98- OSNAP 13/00/500 i w wyroku z 18 kwietnia 2002 r. sygn. III RN 4/01- OSNAP 2/03/25 i powołane w nich dalsze orzecznictwo. Z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, że orzeczenia te wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W postanowieniu z dnia 21 marca 2000 r. sygn. K 4/99 (OTK 2/00/65) Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że orzeczenie Trybunału stwierdzające niezgodność określonego przepisu z Konstytucją wywiera skutki prawne na przyszłość. Oznacza to, że zasadniczo nie ma ono mocy wstecznej, czyli nie odnosi się do kwestii obowiązywania tego przepisu w okresie od dnia jego wejścia w życie do dnia ogłoszenia orzeczenia Trybunału.

Sąd orzekający w danej sprawie nie powinien wchodzić w owe spory ponad potrzebę wynikającą z aktu subsumcji w danej sprawie. Należy zatem przypomnieć, że w prawie konstytucyjnym rozróżnia się różne stopnie naruszenia Konstytucji i różne są skutki owych naruszeń. Zasadą jest, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia (ex nunc), ale dopuszcza się określenie przez Trybunał innego terminu utraty mocy obowiązującej na przyszłość- w przypadku ustawy termin ten nie może przekroczyć 18 miesięcy. Konstytucja milczy w sprawie wejścia w życie orzeczenia od daty wydania niekonstytucyjnego aktu (ex tunc)- w niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny nie wskazał, że jego wyrok miałby wejść w życie ex tunc; tym bardziej, że wyraźnie określił utratę mocy obowiązującej art. 139 ust. 2 ustawy na dzień 30 września 2003 r. (B. Banaszak "Prawo konstytucyjne" CH BECK 2004 nb.106). Za przyjęciem, że w niniejszej sprawie orzeczenie Trybunału miałoby wejść w życie ex tunc nie przemawia art. 190 ust. 4 Konstytucji. W niniejszej sprawie nie zachodziła bowiem potrzeba wznowienia postępowania, w którym zapadł prawomocny wyrok Sądu bądź ostateczna decyzja administracyjna, wymagające uchylenia wyroku czy decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Jakkolwiek art. 139 ust. 2 ustawy w dacie orzekania organów obu instancji nie korzystał już z domniemania jego konstytucyjności, jednakże zważywszy na to, że wyrok Trybunału z 8.X.2002 r. miał moc powszechnie obowiązującą także w tym zakresie, w jakim przesądził o tym, że niezgodny z Konstytucją przepis (wyżej powołany) utracić miał moc dopiero 30.9.2003 r., nie było podstaw do odmowy jego zastosowania.

Sąd miał przy tym na uwadze tak skutki odmiennego od powyższego stanowiska- odmowy zastosowania także rozporządzenia- jak i treść szczegółowych unormowań zawartych w tym akcie. Odmowa zastosowania tych przepisów oznaczałaby brak regulacji prawnej postępowania dyscyplinarnego (luka w prawie), co byłoby ze wszech miar niekorzystne dla respektowania fundamentalnej zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji). Z kolei zawarte w rozporządzeniu gwarancje procesowe dla obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym i fakt możliwości zaskarżenia orzeczenia kończącego takie postępowanie do Sądu usprawiedliwiały- zdaniem Sądu Administracyjnego-uwzględnienie regulacji prawnej obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia.

Wyrok ów nie spowodował luki w prawie, skutkującej niemożnością orzekania w sprawach dyscyplinarnych policjantów po dniu 8 .X. 2002 r. Przeciwnie- Trybunał wyraźnie wskazał, że choć z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego, przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego, to w tej materii doszło do korzystnych zmian. Już po wszczęciu postanowieniem z dnia [...] r. postępowania dyscyplinarnego przeciwko Obwinionemu, przepisem art. 1 pkt 39 lit. a) i b) ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. 100/01/1084), z dniem 19 października 2001 r. weszły w życie przepisy art. 139 ust. 1a i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, oraz ust. 3 art. 139, zgodnie z którym na orzeczenie kończące postępowanie w sprawie policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

III. Trybunał Konstytucyjny jest "sądem prawa", natomiast sąd powszechny czy sąd administracyjny stosuje prawo w indywidualnych sprawach. W niniejszej sprawie Obwiniony korzystał z prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP)- doręczano Mu odpisy postanowień: o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wraz z pouczeniem o prawie do zgłaszania wniosków dowodowych, wnoszeniu zażaleń na postanowienia, co do których przepisy przewidywały ich zaskarżalność, ustanowienie obrońcy, odmowy składania wyjaśnień, wnoszenia o wyłączenie prowadzącego postępowanie; o uzupełnieniu zarzutów; o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego; o przedłużeniu zawieszenia postępowania dyscyplinarnego; o podjęciu postępowania dyscyplinarnego; o częściowym umorzeniu postępowania dyscyplinarnego; o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych; o zamknięciu postępowania dowodowego; odpisy decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych a następnie o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych; dwukrotnie odmówił składania wyjaśnień; protokolarnie zapoznano Go z aktami postępowania dyscyplinarnego; wraz z obwinionymi J.C. i M. R. zgłosił wniosek z 28.1. 2003 r. o "przeprowadzenie dowodu rzeczowego" z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego (k. 9-10, 11-12,13, 18-19, 20, 21-22, 28, 29- 30,43,44, 45, 48, 49, 47). Wniosek dowodowy z 28.1. 2003 r. przez organ I instancji jako dotyczący okoliczności prawidłowo dowiedzionej odpisem prawomocnego wyroku z dnia [...]r.- sygn. [...]Sądu Okręgowego w P. został trafnie oddalony. Wybór taktyki w postępowaniu dyscyplinarnej został przez Obwinionego dokonany i następnie konsekwentnie realizowany. Wywodząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skorzystał z prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Mimo zatem, że upoważnienie ustawowe w art. 139 ust. 2 ustawy, nie było należyte (bo w zbyt znacznym stopniu przekazało materię istotną dla przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzanych kar- do regulacji podustawowej), to in concreto postępowanie dyscyplinarne przeciwko Obwinionemu zostało przeprowadzone w sposób należyty i z uwzględnieniem podstawowych gwarancji procesowych, którym tego typu postępowania winny odpowiadać. Godzi się podnieść, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko Obwinionemu znajdowało umocowanie prawne w szczególności w art. 132 ustawy, który to przepis Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodny z Konstytucją.

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Podstawą orzekania organów administracji publicznej, jak i sądów nie są przepisy, lecz normy prawne, które mogą być dekodowane częstokroć z szeregu przepisów (M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W. Pr. 2002 s. 16, s.47 i n.), w tym także znajdujących się w różnych aktach prawnych.

Normy prawne, leżące u podstaw zaskarżonej decyzji, wywiedzione zostały prawidłowo. W szczególności zatem warunkowe umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz.U. 88/97/553 ze zm.- dalej kk) przez Sąd Okręgowy, nie warunkowało orzeczenia niższej kary, niż kara wydalenia ze służby w postępowaniu dyscyplinarnym. Komendant Wojewódzki trafnie wskazuje, że ocena dokonana przez Sąd powszechny (art. 115 § 2 kk) wobec każdego obywatela w zakresie nieznacznej społecznej szkodliwości czynu oraz pomyślna prognoza na przyszłość- w oparciu o ocenę postawy sprawcy (dotychczas nie karanego za przestępstwo umyślne), jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia- że mimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa, nie przenosi się na takową prognozę w postępowaniu dyscyplinarnym wobec policjanta. Przy proponowanej przez siebie wykładni prawa, Skarżący niezasadnie pomija art. 132 ustawy o Policji, wskazujący wprost, że policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwo niezależnie od odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wymagania stawiane policjantowi- z uwagi na charakter jego służby (na co słusznie zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 8.X.2003- K 36/00 cz. III pkt 4 uzasadnienia)- są znacznie wyższe i już sam fakt popełnienia przestępstwa, bez względu na charakter tego przestępstwa, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Obywatel nie ma prawnego obowiązku zapobiegania popełniania przestępstw, gdy tymczasem taki obowiązek przyjął na siebie policjant, wstępując do służby w Policji. Nie sposób zatem przyjąć, by w sytuacji, w której trzej policjanci, wspólnie i w porozumieniu popełnili przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, wymierzona każdemu z nich- w tym D. M.- kara wydalenia ze służby była niewspółmierna.

Nie doszło do naruszenia przepisów o zatarciu kary. Instytucja zatarcia skazania znana jest w polskim systemie prawa karnego od kilkudziesięciu lat (przykładowo- art. 90 rozporządzenia Prezydenta RP z 11 lipca 1932 r.- Dz.U. 60/32/571; art. 111 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969- Dz.U. 13/69/94 ze zm.- dalej dkk; art. 107 kk; art. 14 rozporządzenia Prezydenta RP z 11 lipca 1932 r.- Dz.U. 60/32/572; art. 46 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971- Kodeks wykroczeń-Dz.U. 12/71/114 ze zm.). Z istoty tej instytucji wynika, że zatarcie skazania następuje z mocy prawa po upływie okresu określonego w ustawie od wykonania lub darowania kary. Mając na uwadze racjonalność prawodawcy, norma wywiedziona z § 37 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i § 38 ust. 1 rozporządzenia zakłada, iż do zatarcia skazania w warunkach § 37 ust. 2 rozporządzenia dochodzi jedynie, gdy przed okresem określonym w owym przepisie zainteresowany nie popełni nowego czynu, będącego przestępstwem.

Wbrew ocenie Skarżącego, znowelizowany art. 132 § 4 ustawy nie prowadzi do zniesienia odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów za przestępstwa lub wykroczenia; ustawa w art. 41 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 wprost określa skutki skazania policjanta za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. In casu nie skazanie, lecz uznanie winy i uznanie okoliczności jego popełnienia za nie budzące wątpliwości przez Sąd powszechny w warunkach art. 66 § 1 kk były wystarczające dla ponoszenia przez Skarżącego odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie ustawy w jej brzmieniu z daty wydania ostatecznej decyzji.

Nietrafnie Skarżący wskazuje na kolizję między art. 25 ust. 1 a art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy; regulacje te bowiem stanowią podstawę orzekania w oparciu o wykładnię systemową ustawy (podobnie jak w przypadku dekodowania normy prawnej np. na podstawie art. 27 w zw. z art. 58 ust. 1 i art. 133 ust. 1 ustawy).

Wbrew ocenie Zainteresowanego, w sprawie nie doszło także do naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie doszło do naruszenia § 27 ust. 1 i 2, ust. 3 pkt 2 w zw. z § 37 ust. 1 i 2, § 45 w zw. z art. 7, 8, 11, 75 i art. 80 kpa.

W szczególności organy obu instancji należycie ważyły proporcje pomiędzy słusznym interesem strony a interesem społecznym. Dopuszczenie się czynu przestępczego przez Obwinionego wespół z dwoma innymi policjantami zadecydowało, że nie można było postrzegać dążenia Obwinionego do uniknięcia najsurowszej z kar dyscyplinarnych (k. 56 akt dyscyplinarnych- zdanie ostatnie) jako mieszczącej się w kategorii s ł u s z n e g o interesu strony.

Postępowanie prowadzone było z zachowaniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli (art. 8 kpa). Zasada przekonywania nie może przekształcić się w takie rozumienie art. 11 kpa, by Strona- dążąc do obniżenia kary dyscyplinarnej za czyn, którego się w istocie dopuściła- nie przyjmowała argumentów organu, które są obiektywnie trafne. Odmowa dołączenia odpisu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego nie narusza art. 75 kpa, skoro to ustalenia, zawarte w sentencji prawomocnego wyroku skazującego, nie zaś w jego uzasadnieniu, wiążą organy (odpowiednio- art. 11 kpc; Z. Janowicz "Kpa komentarz" W.Pr. PWN 1999 s.217 uw. 1 d). W sprawie nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa)- już w odwołaniu Skarżący nie kwestionował popełnienia zarzucanego Mu czynu, a jedynie wnosił o "wymierzenie łagodniejszej kary (k. 56). Społeczne skutki popełnienia przez policjanta przestępstwa stanowią okoliczność obciążającą w rozumieniu § 27 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, nie są zaś "kolejnym dowodem obciążającym" (karta 54 v akt dyscyplinarnych).

Jedynie na marginesie należy wskazać, że kilkakrotnie organ I instancji omyłkowo przytoczył tytuł ustawy (w istocie ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r., której jednolity tekst opublikowano w Dz.U.66/99/750 ze zm. nazywa się "o rybactwie śródlądowym"- nie zaś o "rybołówstwie śródlądowym); omyłkowo także przytaczano za Prokuratorem Rejonowym "art. 27a pkt 1 ust. 1 i 3", choć w polskiej kulturze prawnej artykuły dzielone mogą być na paragrafy bądź ustępy, te zaś na punkty, a dalej ewentualnie na litery ( M. Zieliński- op. cit. s. 16-17).

W istocie zatem Obwiniony uznany został winnym popełnienia przestępstwa z art. 27 a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym- j.t. Dz.U.66/99/750 ze zm. Uchybienie to, mające jedynie cechy omyłki pisarskiej, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, podobnie jak przywołanie, że dołączono uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego, gdy w istocie dołączono tylko sentencję tego wyroku, odmawiając dołączenia uzasadnienia (k. 48 akt dyscyplinarnych).

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało oddalić.

Niniejsza decyzja nie wymagała orzeczenia o wstrzymaniu wykonalności (art. 152 upsa).

/-/J. Wierchowicz /-/M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus

za nieobecnego Sędziego

J. Wierchowicz

/-/M. Dybowski

MW