Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 499/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3  i 137  par 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 lutego 2023 r., znak WS-VI.7534.3.1.2023.MK, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 1 grudnia 2022 r,. znak: GN.6821.1.77.2022.JM, Starosta Krakowski orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki nr [...] obr[...] (mały) P. C.. W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem A. P. (skarżący, strona) z 21 września 2022 r. (data wpływu), a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 136 ust. 7 u.g.n, z uwzględnieniem przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z 4.04.2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i zawieszenia przedmiotowego terminu na podstawie art. 15 zzr ustawy z dnia 31.03.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. z 2020r., poz. 568) do czasu upływu 7 dni od dnia wejścia w życie przepisu art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozpowszechnianiem się wirusa SARS - CoV-2 (Dz. U. z 2020r., poz. 875). Powołując się na wskazane wyżej przepisy Starosta Krakowski stwierdził, że ze skutecznym roszczeniem o zwrot nieruchomości można było wystąpić do dnia 7 lipca 2020 r., zatem uprawnienie do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości wygasło. Brak roszczenia o zwrot nieruchomości oznacza, że brak jest jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego, niezbędnego do zaistnienia sprawy administracyjnej. Wobec powyższego Starosta Krakowski stwierdził, że wszczęte na wniosek skarżącego postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid.. m. K., w granicach działki nr [...] obr. [...] (mały) P. C., jest bezprzedmiotowe. Przyjęte przez tut. organ rozwiązanie procesowe, polegające na umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania jako bezprzedmiotowego, w rezultacie prowadzi do takich samych skutków prawnych dla strony, jak w przypadku odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., bowiem w obu przypadkach wniosek strony nie może być załatwiony merytorycznie. W obu przypadkach rozstrzygnięcie ma charakter formalny, a powodem jest bezprzedmiotowość postępowania.

W odwołaniu strona wyjaśniła, że jej rodzice zwracali się o zwrot tej nieruchomości od 44 lat, również strona zwracała się o to już wielokrotnie. Wśród załączonych do odwołania pism znalazły się m.in.:

- skierowane do H. P. i W. P. pismo Wydziału Architektury

Geodezji i Budownictwa Urzędu Miasta K. z dnia 30 października 2001 r., znak:

AB 02-1-2.72214-1-290/01 o treści: "W odpowiedzi na wniosek w sprawie zwrotu części

działek nr [...] i [...] obr. jedn. ewid. Ś. tj. części stanowiącej dawną działkę nr [...] - Wydział Architektury, Geodezji i Budownictwa Urzędu Miasta Krakowa Referat Wywłaszczeń i Zwrotów prosi o uzupełnienie wniosku poprzez dostarczenie do akt sprawy decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia 21 listopada 1979 r. nr DZGT.8221-14/79 o wywłaszczeniu działki [...] obj. Iwh 1[...] i odszkodowaniu. Do czasu uzupełnienia wniosku zgodnie z art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego sprawa pozostanie bez rozpoznania,

- postanowienie Wojewody Małopolskiego z 1 marca 2005 r., znak: RR.VII.MW.7724-62-05 o wyznaczeniu Starosty Krakowskiego do załatwienia sprawy

zwrotu działek nr [...] i [...], położonych w obr. [...], jedn. ewid. Ś.

m. K., prowadzonej z wniosku H. P., W. P. i M. P..

Celem prawidłowego rozpoznania odwołania organ odwoławczy zwrócił się do Starosty Krakowskiego o udostępnienie akt sprawy znak GN.III.JM.72211-56/05.

W efekcie powyższego Wojewoda Małopolski decyzją z 14 lutego 2023 r., znak: WS-VI.7534.3.1.2023.MK, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Krakowskiego (jak na wstępie). W uzasadnieniu swojego stanowiska Wojewoda wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki nr [...] obr[...] (mały) P. C., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...]" w K. na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. nr DZGT-8221-14/79 z 21 listopada 1979 r., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny ww. inwestycji z dnia 22 stycznia 1979 r., znak: APLP-233/NW/3489/79, wydaną przez Biuro Planowania Przestrzennego w Krakowie. W dacie wywłaszczenia działka [...] o pow. 63 m2, [...] [...] stanowiła własność H. P. i M. P. na prawach wspólności ustawowej. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - Ś. w Krakowie Wydział VI Cywilny sygn. akt VI Ns 361/07/s z dnia 21 marca 2007 r. spadek po M. K. P. z domu K. c. J. i K., zmarłej w dniu 10 stycznia 2007 r. w K. nabył - na podstawie testamentu notarialnego z dnia 15 lutego 1995 r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w K. przed notariuszem J. G. repertorium A nr [...] - syn A. H. P. w całości i wprost. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. - Ś. w K. Wydział VI Cywilny sygn. akt [...] spadek po H. S. P. s. F. i A., zmarłym w dniu 9 stycznia 2013 r. w Krakowie, nabyli z mocy ustawy wprost synowie: W. P. i A. H. P., każdy po 1/2 części spadku. Jak wynika ze skróconego aktu zgonu Urzędu Stanu Cywilnego Kraków, stanowiącego odpis aktu zgonu o oznaczeniu: [...], W. S. P. zmarł w K. w dniu 4 marca 2022 r.

Z dokumentacji zgromadzonej w aktach spraw Starosty Krakowskiego o sygnaturach: GN.6821.1.77.2022.JM i GN.III.JM.72211-56/05 wynika, że:

1) powołaną wyżej decyzją Naczelnika Dzielnicy K. - Ś. nr DZGT-8221- 14/79 z dnia 21 listopada 1979 r. wywłaszczona została także działka nr [...] obr. [...], do której, w dacie wywłaszczenia, prawo własności przysługiwało: F. K. w [...] cz., M. H. w [...] cz., A. Ł. w [...] cz. i A. L. w [...] cz.,

2) jak wynika z treści wypisu z księgi wieczystej nr [...] gm. kat. P. C. z 28 sierpnia 2001 r. - działka nr [...] podzieliła się na działki [...] i [...], natomiast z działek [...] i [...] powstała działka [...] o pow. 0,1156 ha, pół. w obr. [...]. ewid. Ś. m. K.; powyższe znajduje potwierdzenie w wykazie zmian gruntowych (równoważników) 1. ks. rób. [...], sporządzonym w dniu 23 maja 1994 r. przez geodetę uprawnionego J. O., służącym za postawę wpisu w księdze wieczystej nr [...] oraz w wykazie zmian gruntowych (odpisie równoważnika dz. [...] obr[...]) nr ks. rób. [...], sporządzonym w dniu 15.11.1994 r. przez geodetę uprawnionego M. K., który stał się podstawą wpisu o odłączeniu działki [...] do księgi wieczystej nr [...], gm. kat. Ś.,

3) z planu podziału [...], przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 września 1997 r., wynika, że działka [...] o pow. 0,1156 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0158 ha i nr [...] o pow. 0,0998 ha, obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K.,

4) z kolei zgodnie z projektem podziału, sporządzonym w dniu 15 stycznia 2020 r. przez geodetę uprawnionego P. C., nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna [...] o pow. 0,0998 ha, objęta księgą wieczystą [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0945 ha oraz [...] o pow. 0,0053 ha, pół. w obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K.

5) dla działki [...] o pow. 0,0053 ha, pół. w obr. [...], jedn. ewid.. m. K. Sąd Rejonowy dla K. - P. w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]; zgodnie z treścią powołanej wyżej księgi przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy Kraków w użytkowaniu wieczystym A. P..

Z akt sprawy Starosty Krakowskiego, prowadzonej pod sygnaturą akt GN.III.JM.72211-56/05 wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 63 m2 p0ł. w obr[...] (mały) P. C., wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy K. - Ś. znak: DZGT-8221-14/79 z 21 listopada 1979 r., zostało zainicjowane pismem H. i W. P. z 10 sierpnia 2001 r.

Pismem z dnia 25 października 2001 r., skierowanym do Wydziału Skarbu Miasta Krakowa, H. P. i W. P. potwierdzili, że: ,jako właściciele części działek nr [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. Ś. tj. części o pow. 65 m2 stanowiącej działkę [...] wystąpiliśmy z postępowaniem o zwrot przejętej części ww. parceli pod budowę pawilonu handlowego A. w K. przy ul. [...]. W tej sprawie złożyliśmy wniosek do Wydziału Architektury, Geodezji i Budownictwa Urzędu Miasta Krakowa Referat Wywłaszczeń i Zwrotów w K. przy ul. [...]".

Pismem złożonym w Urzędzie Miasta Krakowa w dniu 26 października 2001 r. do wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości przyłączyła się Pani M. P., która na podstawie udzielonego notarialnie pełnomocnictwa Rep. A [...] z dnia 14 lutego 1992 r. na dalszym etapie postępowania reprezentowana była przez A. P..

Na wniosek Prezydenta Miasta Krakowa z 9 lutego 2005 r. znak: GS-11.72211-1-290/01, Wojewoda Małopolski postanowieniem z 1 marca 2005 r. znak: RR.VII.MW.7724- 62-05 wyznaczył Starostę Krakowskiego do załatwienia sprawy zwrotu działek nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...]. jedn. ewid.. m. K., prowadzonej z wniosku H. P., W. P. i M. P..

W toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. [...], na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Starosta Krakowski ustalił, że działka nr [...] i działka nr [...] (wydzielona z działki [...]), objęte [...] położone są w obrębie [...] jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki [...] obr. [...] Jak wskazano powyżej, w dacie wywłaszczenia M. i H. P. przysługiwało prawo własności do działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 63 m2 pół. w obr. [...] (mały) P. C., natomiast działka ewidencyjna [...], poł. w obr. [...] (mały) P. C. stanowiła własność innych osób fizycznych. Bezspornym jest więc fakt, że A. P. nie posiada legitymacji procesowej do występowania z roszczeniem o zwrot działek: nr [...] i nr [...] poł w obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki [...] obr. [...] (mały) P. C..

Mając na uwadze powyższe, decyzją z 20 grudnia 2022 r. Starosta Krakowski, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki: [...] i [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach dziatki [...] obr. [...] (mały) P. C.. Jednocześnie w uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wyjaśnił, że sprawa zwrotu działki nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki nr [...] obr. [...] (mały) P. C., będzie przedmiotem osobnej decyzji Starosty Krakowskiego.

Niezależnie od postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego pod sygn. GN.III.JM.72211-56/05 w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki [...] obr. [...]) P. C., w dniu 21 września 2022 r. A. P. skierował do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa pismo, w którym ponownie zawarł prośbę o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nr [...] obr. [...]. Powyższe zainicjowało nowe postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka [...] pół. ,w obr. [...]. ewid.. m. K., w granicach działki nr [...] obr. [...] (mały) P. C., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla "[...]" w K. na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Śródmieście nr DZGT-8221-14/79 z dnia 21 listopada 1979 r. Do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości, na wniosek Prezydenta Miasta Krakowa, Wojewoda Małopolski wyznaczył Starostę Krakowskiego, który prowadząc postępowanie administracyjne pod sygn. akt GN.II.6821.1.77.2022.JM decyzją z 1 grudnia 2022 r. umorzył je jako bezprzedmiotowe, stwierdzając wygaśnięcie uprawnienia do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Po wnikliwej analizie akt postępowań Starosty Krakowskiego prowadzonych pod sygnaturami: GN.III.JM.72211-56/05 i GN.H.6821.1.77.2022.JM, Wojewoda Małopolski stwierdził, że zakres żądania skarżącego w piśmie z 21 września 2022 r. pokrywa się z przedmiotem postępowania zainicjowanego przez H. P. i W. P. pismem z 10 sierpnia 2001 r., tj. dotyczy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obj. księgą wieczystą nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki nr [...] obr. [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Śródmieście nr DZGT-8221-14/79 z 21 listopada 1979 r.

Z akt postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05, jednoznacznie wynika, że sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obj. księgą wieczystą [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach działki nr [...] obr. [...] (mały) P. C. nie została zakończona zgodnie z regulacją art. 104 k.p.a. Z powyższego wynika, że postępowanie dotyczące zwrotu działki [...], pół. w obr[...] jedn. ewid. Ś. m. K. pozostaje w toku przed Starostą Krakowskim.

W kwestii możliwości prowadzenia dwóch równoległych postępowań w sytuacji tożsamości spraw wypowiedział się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w wyroku z 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 113/17, wskazał, że oba wnioski - zarówno złożony w roku 1984, jak i pochodzący z roku 2015 - dotyczą scalenia gruntów na obszarze wsi L.W. Intencją wnioskodawców w obu przypadkach było zainicjowanie scalenia gruntów na terenie całej tej wsi. Zauważyć też trzeba, że L.W. pomiędzy rokiem 1984 a rokiem 2015 nie podlegała żadnym zmianom administracyjnym, które prowadziłby do zmiany jej granic. Przedmiot obu wniosków jest zatem identyczny, aczkolwiek całkowicie różny może być krąg wnioskodawców w obu przypadkach. W sytuacji, gdy wniosek z roku 1984 doprowadził do wszczęcia postępowania scaleniowego, które do chwili obecnej nie zostało ostatecznie zakończone, nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie kolejnego postępowania w przedmiocie scalenia gruntów na tym samym obszarze.

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że skoro postępowanie prowadzone przez Starostę Krakowskiego pod sygn. GN.II.6821.1.77.2022.JM, dotyczy sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki [...], pół. w obr[...], jedn. ewid. Ś. m. K., w stosunku do której toczy się nadal postępowanie wszczęte na podstawie wniosku H. P. i W. P. z 10 sierpnia 2001 r. (sygn.: [...]), to kolejne postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a., a zatem orzeczono jak w sentencji.

Na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego skargę złożył A. P.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na fakt, że organy obu instancji orzekły w sprawie, w której toczy się już postępowanie zainicjowanie przez poprzednika prawnego skarżącego tj. H. P. i W. P., którzy to zainicjowali postępowanie w sprawie zwrotu tej samej nieruchomości pismami z 10 sierpnia 2001 r. (do przedmiotowego wniosku dołączyła M. P. pismem z 24 października 2001 r.), które to postępowanie prowadzone jest przez Starostę Krakowskiego pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05. Organ Odwoławczy w piśmie z 10 lutego 2023 r. wskazał wprost, że posiada wiedzę o tym, że wniosek skarżącego stał się podstawą wszczęcia nowego postępowania, gdyż nie zawierał informacji, że w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości toczy się już przed Starostą Krakowskim postępowanie administracyjne pod sygnaturą GN.IlIJM.72211-56/05 (postępowanie to było zawieszone). Tym samym wniosek skarżącego winien być przez organy potraktowany jako wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, a nie jako inicjujący nowe postępowanie. Na skutek powyższego doszło do bezpodstawnego uznania, że postępowanie w sprawie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe ze względu na upływ terminu do zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości. Tym samym pomimo umorzenia postępowania w obrocie znajdują się dwie decyzji orzekające o wygaśnięciu prawa skarżącego do żądania zwrotu nieruchomości, co może rodzić negatywne konsekwencje dla rozstrzygnięcia pierwotnego postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05. W związku z powyższym wniesiono o dopuszczenie przez Wysoki Sąd a następnie przeprowadzenie dowodu z dokumentu – pisma Wojęwody Małopolskiego z 10 lutego 2023 r., znak; WS-VI.7534.3.15.2023.MK (w załączeniu skargi) na okoliczność posiadania wiedzy przez organ odwoławczy o toczącym się postępowaniu pierwotnie zainicjowanym w 2001 r.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy a to: art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1899 ze zm., u.g.n.) oraz art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. u z 2019 r., poz. 801) poprzez bezpodstawne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania administracyjnego, w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obj. KW nr [...], poł obr. [...] jedn. ewid. Ś. m Kraków, w granicach działki nr [...] obr [...] (mały) P. C. ze względu na błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie toczy się postępowanie, w skutek czego błędne uznanie, iż następca prawny inicjatorów postępowania z 2001 r. nie posiada prawa do żądania zwrotu ww. nieruchomości, gdy w rzeczywistości taki interes prawny posiada. Jest on stroną w sprawie zwrotu tejże nieruchomości, a pismo z 21.09.2022 r. winno być uznane za wniosek dotyczący podjęcia zawieszonego postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05. Gdyby nawet uznać pismo skarżącego z 21.09.2022 r. za odrębny wniosek, to organ winien na zasadzie art. 61a k.p.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia ze względu na toczące się postępowanie bez orzekania merytorycznego. Orzeczenie na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. u z 2019 r., poz 801), nie jest rozstrzygnięciem tylko formalnym lecz merytorycznie przesądza o spóźnieniu się wnioskodawcy z żądaniem, co ma doniosłe znaczenie biorąc pod uwagę zasadę trwałości decyzji ostatecznych oraz związanie organów własnymi decyzjami administracyjnymi (art. 110 § 1 k.p.a.).; - art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez rzeczywisty brak postępowania wyjaśniającego i przyjęcie wszelkich ustaleń organu I instancji pomimo, że nie wyjaśniały one stanu faktycznego jak i prawnego sprawy, organ na 4 dni przed wydaniem decyzji był w posiadaniu informacji, iż przed wydaniem decyzji przez Starostę Krakowskiego z 1 grudnia 2022 r. było wszczęte i prowadzone postępowanie w sprawie, tym samym skarżący ma prawo żądać zwrotu nieruchomości a decyzja Starosty Krakowskiego jest wadliwa. Organ zaniechał jakichkolwiek samodzielnych ustaleń w tym zakresie jak i nie skorzystał z możliwości zlecenia dokonania czynności uzupełniających organowi I instancji. W konsekwencji niepełne i błędnie przeprowadzone postępowanie skutkowało również nie swobodną a dowolną ocenę dowodów, mającą postać miedzy innymi tego, że organ odwoławczy pominął fakt merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ I instancji co do stwierdzenia przekroczenia terminu w jakim skarżący może domagać się zwrotu nieruchomości oraz pominął własne stanowisko zawarte w piśmie z 10 lutego 2023 r. Powyższe przesądza o całkowitej wadliwości kontroli instancyjnej dokonanej przez Wojewodę Małopolskiego

Skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności obu decyzji; ewentualnie - uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom z właściwym wskazaniem co do stosownego zinterpretowania pisma z 21.09.2022 r., zasądzenie kosztów postępowania sądowego tym zastępstwa procesowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023r., poz. 259, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie są przepisy postępowania administracyjnego, a to art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2022, poz. 2000 ze zmianami, dalej k.p.a.). W ocenie organu II instancji postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego w toku postępowania okazało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 10.05.2012 r., II GSK 467/11, LEX nr 1219036). Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości jest obligatoryjne, zaś decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (M. Romańska, Komentarz do art. 105 k.p.a. [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.) Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego).

Należy odpowiedzieć na pytanie, czy w świetle okoliczności faktycznych sprawy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania wszczętego na wniosek Pana A. P. z dnia 21 września 2022 r. w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka [...] objętej KW nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Ś. K. w granicach działki nr [...] obr. [...] (mały) P..

Organ II instancji zwrócił uwagę na okoliczność, że przed Starostą Krakowskim wszczęto w istocie dwa postępowania dotyczące tej samej działki [...] objęta KW [...] obr. [...] jedn. ewid. Ś. w granicach działki [...] obr. [...] (mały) P. C..

Z zalegających w aktach sprawy dokumentów, pozyskanych przez organ II instancji wynika, że Pan H. P. oraz Pan W. P. wystąpili już 10 sierpnia 2001 r. o zwrot części działek [...] i [...] obr. [...] jedn. ewid. Ś. t.j. części stanowiącej działkę [...]. (k. 4 i k. 8 administracyjnych akt sprawy). W 2020 r. doszło do podziału działki [...] na działki [...] i [...]. Organ II instancji zwracał się do Starostwa Powiatowego w Krakowie o udostępnienie akt sprawy [...] i na ich podstawie potwierdził, że postępowanie w przedmiocie zwrotu w/w nieruchomości zainicjowane wnioskiem z 10 sierpnia 2001 r. jest w toku, zaś skarżący Pan A. P. jest następcą prawnym podmiotów, które zainicjowały to postępowanie. Ustalono także, że a wniosek Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 lutego 2005 r. znak GS-11.72211-1-290/01 Wojewoda Małopolski postanowieniem z dnia 1 marca 2005 r. znak RR.VI.MW.7724-62-05 wyznaczył Starostę Krakowskiego do załatwienia sprawy zwrotu działek nr [...] i [...] obr. [...] z wniosku z dnia 10 sierpnia 2001 r.

Z powyższego wynika, że w związku z wnioskiem Pana A. P. z dnia 21 września 2022 r. organy podjęły czynności wyjaśniające i na etapie postępowania odwoławczego ujawniła się istotna przeszkoda do rozpoznania tego wniosku, a mianowicie to, że postępowanie o zwrot tej nieruchomości toczy się już w związku z wnioskiem złożonym w 2001 r. i nie zostało do dnia dzisiejszego rozstrzygnięta decyzją administracyjną. Sprawa administracyjna dotycząca tego samego przedmiotu postępowania jest już w toku. Dlatego nie jest możliwe równoczesne wszczęcie i prowadzenie postępowania o zwrot tej samej nieruchomości t.j. działki [...] objętej KW [...] obr. [...] jedn. ewid.. w granicach działki [...] obr. [...] (mały) P. , skoro postępowanie takie toczy się z wniosku podmiotów, których Pan A. P. jest następcą prawnym i co za tym idzie posiada interes prawny w tamtej sprawie.

W ocenie Sądu prawidłowo zatem organy nie dopuściły de facto do dwutorowości postępowania o zwrot tej samej nieruchomości. Rozstrzygnięcie organów w przedmiocie wniosku pana A. P. z dnia 21 września 2022 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka [...] KW [...] obr. [...] jedn. ewid. Ś. w granicach działki [...] obr. [...] (mały) P. ma przy tym charakter procesowy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie to nie przesądza o zwrocie bądź o odmowie zwrotu nieruchomości. Dla skarżącego ze skarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego wynika jedynie to, że merytoryczne rozstrzygnięcie żądania o zwrot nastąpi w związku z zakończeniem postępowania toczącego się przed Starostą Krakowskim pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05. Skarżący może zatem wystąpić do organu o informacje o stanie sprawy a w razie konieczności zastosować środki prawem przewidziane mające na celu przyspieszenie rozpoznania wniosku. Innymi słowy skarżona decyzja Wojewody Małopolskiego nie blokuje skarżącemu możliwości odzyskania nieruchomości, o ile zostaną spełnione ku temu przesłanki, co jest przedmiotem badania w ramach postępowania wszczętego wnioskiem z 2001 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi to właśnie z uwagi na toczące się od 2001 r. postępowanie organ II instancji prawidłowo umorzył wszczęte postępowanie, po tym, jak w wyniku kwerendy akt administracyjnych doszedł do wniosku, że postępowanie w tym samym przedmiocie pozostaje w toku. W ocenie Sądu nie było możliwe potraktowanie wniosku Pana A. P. z 21 września 2022 r. jako wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania toczącego się pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05 z uwagi na jednoznaczną treść tego wniosku, w którym żadne sformułowanie nie sugeruje chęci wyartykułowania żądania podjęcia postępowania (k. 1 administracyjnych akt sprawy).

Odnosząc się do kwestii zastosowania art. 61a k.p.a. t.j. konieczności wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ze względu na toczące się postępowanie stwierdzić należy, że okoliczność będąca przeszkodą w merytorycznym rozpoznaniu sprawy ujawniła się tak naprawdę dopiero w toku postępowania odwoławczego, kiedy organ II instancji w wyniku kwerendy akt administracyjnych stwierdził, że toczy się już postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Do odmowy wszczęcia postępowania powinno zatem dojść wtedy, gdy organ administracji publicznej nie dopatrzy się w podaniu cech żądania, które powinien rozpoznać i załatwić przez wydanie decyzji administracyjnej. Tymczasem zgłoszone żądanie skarżącego wręcz przeciwnie zawierało żądanie, którego załatwienie następuje w drodze postępowania administracyjnego, lecz w jego trakcie ujawniły się okoliczności stające na przeszkodzie merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Raz jeszcze podkreślić należy, że skarżone rozstrzygnięcie Wojewody Małopolskiego z dnia 14 lutego 2023 r. nie ma charakteru rozstrzygnięcia merytorycznego. Owszem w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano na upływ terminu z art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednak organ II instancji zwrócił uwagę, że nie w tym rzecz, skoro postępowanie w sprawie o zwrot działki [...] objęta KW [...] obr. [...] jedn. ewid. Ś. w granicach działki [...] obr. [...] (mały) P. C. zostało zainicjowane znacznie wcześniej i jest w toku. Organ II instancji zgodził się zatem co do istoty rozstrzygnięcia (umorzenie), lecz wskazał na odmienne uzasadnienie. Nie jest zasadny również zarzut, że organ zaniechał jakichkolwiek samodzielnych ustaleń. Wręcz przeciwnie z akt sprawy wynika, że organ II instancji podjął działania mające na celu ustalenie przedmiotu i zakresu postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego pod sygnaturą GN.III.JM.72211-56/05.

W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259).