Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 131/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1. art. 34 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 68 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1-5, 7,9,10
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 11, art. 107 par. 3, art. 126
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 96 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. F. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. S. F. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), pismem z dnia 18.08.2023 r. wniósł zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr 44/2022 z dnia 22.11.2022 r., który uznano za doręczony w dniu 10.07.2023 r. w trybie zastępczym, wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia znak: ZPS-1.3151.338.2022. AR (1) z dnia 19.06.2023 r.

Skarżący podniósł zarzut:

niespełnienia wymogów tytułu wykonawczego, wynikających z art. 27 § 1 u.p.e.a.,

nieistnienia obowiązku wg art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.,

określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art.33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.),

błędu co do zobowiązanego (art.33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.),

wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części (art.33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.),

- braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku (art.33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.).

2. Powiatowy Państwowy Inspektor Sanitarny w S. (dalej przywoływany jako: "Organ I instancji" lub "PPIS") w dniu 20.10.2023 r. wydał postanowienie nr 12 znak: EP.967.3.100.12.2023 oddalając złożone przez Stronę zarzuty.

3. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył zażalenie z dnia 13.11.2023 r., w którym podtrzymał zarzuty oraz zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

"art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przez to pominięcie przez Organ, że:

- podczas badania kwalifikacyjnego przeprowadzonego w dniu 16 listopada 2022 r. przez pediatrę J. S., pediatra stwierdziła, że nie można wykluczyć nadwrażliwości dziecka na szczepienie i nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu,

- w przypadku małoletniej P. F. lekarz P. C. w informacji dla lekarza kierującego POZ z dnia 24 sierpnia 2022 r. stwierdził, iż nie ma możliwości wykluczenia nadwrażliwości małoletniej P. F. na składniki szczepionek,

- w zgłoszeniu nr 2.876.2019 Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych stwierdził, iż na skutek podania małoletniej P. F. w dniu 6 marca 2019 r. szczepionki Hexacima przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus typu B wystąpiły działania niepożądane tj. gorączka powyżej 39 stopni, nieutulony płacz, miejsce podania szczepionki obolałe z obrzękiem, guzkiem, trudności w chodzeniu, zaburzona koordynacja ruchowa, ocena reakcji została określona jako ciężka, ocena związku przyczynowego została określona jako związek możliwy,

- w dniu 13 września 2023 r. (po wniesieniu zarzutów z dnia 18 sierpnia 2022 r. do tytułu wykonawczego nr 44/2022) małoletnia P. F. otrzymała od lekarza pediatry K. S. skierowanie do poradni neurologicznej dla dzieci celem uzyskania porady- kontroli neurologicznej pod kątem niepożądanego odczynu poszczepiennego, co uniemożliwia przyjęcie, że skarżący uchyla się od obowiązku poddania małoletniej P. F. szczepieniom ochronnym, a jednocześnie stanowi dowód tego, że nie istniały podstawy do skierowania przez Organ wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji;

Art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z ar. 11 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. polegającym na pominięciu przez Organ w uzasadnieniu postanowienia faktów, które uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w zasadzie uniemożliwiło stronie weryfikację na jakich dowodach zostało oparte skarżone postanowienie;

Art. 59 § 1 pkt 2, 3, 6 u.p.e.a. polegającym na niezłożeniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego, w sytuacji istnienia podstawy ku temu a wynikających z braku istnienia wymagalnego zobowiązania w chwili wystawienia tytułu wykonawczego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. B i ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez niezastosowanie tego przepisu i przyjęcie przez organ, że strona nie poddała małoletniej P. F. szczepieniu, w sytuacji, gdy podczas badania kwalifikacyjnego w dniu 16 listopada 2022 r. lekarz pediatra J. S. nie wykluczyła nadwrażliwości małoletniej na szczepienie oraz stwierdziła, że nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu, natomiast pediatra K. S. skierował małoletnią do konsultacji specjalistycznej w poradni neurologicznej w celu wykluczenia możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego, co doprowadziło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji podczas, gdy na chwilę wystawienia tytułu wykonawczego nie istniały ku temu przesłanki."

4. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie (dalej przywoływany także jako: "Organ II instancji" oraz "ZPWIS") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 338 z późn. zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: u.p.e.a.), postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r., nr NEP.906.57.2023, utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w S. nr 12 znak: EP.967.3.100.12.2023 z dnia 20.10.2023 r.

W uzasadnieniu Organ wskazał, odnosząc się do niespełnienia wymogów TW w myśl artykułu 27 § 1 u.p.e.a., że PPIS w S. słusznie ocenił, że podniesiona kwestia nie znajduje się w katalogu zarzutów wynikających z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. u.p.e.a. (Dz.U. 2023.2505 t.j.). Zmiany w art. 33 § 2, w których ww. przesłanka była podstawą zarzutu, przestały obowiązywać w dniu 30 lipca 2020 r. Jednocześnie po przeanalizowaniu akt sprawy, podstawa prawna prowadzonej egzekucji administracyjnej została przedstawiona Skarżącemu zarówno w tytule wykonawczym nr 44/2022 z dnia 22.11.2022 r. jak i w poprzedzającym go upomnieniu znak: EP.967.3.100.48.2022 z dnia 04.11.2022 r.

W nawiązaniu do zarzutu nieistnienia obowiązku, Organ wskazał, że obowiązek szczepienia wynika wprost z przepisów prawa tj. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 05.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm., dalej przywoływana jako: "ustawa o chorobach zakaźnych"). Natomiast Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27.09.2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2077, dalej przywoływane jako: "rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych") określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, a w załączniku 1, zawiera schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

Organ uwypuklił, że w przypadku dziecka Skarżącego, zgodnie z Załącznikiem 1 do ww. Rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych, schemat obowiązkowych szczepień ochronnych dla szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi przewiduje podanie 4 dawek szczepienia podstawowego, dla szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) przewiduje podanie 3 dawek szczepienia podstawowego, do uodpornienia przeciw inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b przewiduje podanie 4 dawek szczepienia podstawowego oraz dla immunizacji przeciw odrze, śwince, różyczce, podanie 1 dawki szczepienia podstawowego. Zgodnie z informacjami uzyskanymi przez PPIS w S. od świadczeniodawcy prowadzącego szczepienia ochronne małoletniej, tj. Punkt szczepień Przychodni Lekarskiej "N. .", ul. [...], [S.], oraz od 27.09.2023 r. [...] Specjalistyczna Przychodnia Lekarska, ul [...], [S.], dziecko Skarżącego nie zostało zaszczepione wszystkimi wymaganymi dawkami szczepionek, przez co obowiązek szczepienia nie można uznać za wykonany w całości. Odnosząc się zatem do przedmiotowej sprawy, dziecko zobowiązanego ur. 20.02.2018 r., w dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego nr 44/2022 z dnia 22.11.2022 r. była już zobowiązana do przyjęcia kolejnych dawek wg schematu szczepienia.

Organ podkreślił, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 w ustawie o chorobach zakaźnych jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W przedmiotowej sprawie rodzic dziecka stawił się wraz z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne do szczepień ochronnych (adnotacja z dnia 10.07.2019 r.), lecz odmówił wykonania szczepienia, twierdząc, że badanie kwalifikacyjne, w których lekarz POZ dopuścił dziecko Skarżącego do wykonania szczepień ochronnych zostało przeprowadzone niewystarczająco, ponieważ lekarz nie wykluczył wszystkich przeciwskazań do szczepień. Ponadto w dniu 24.08.2022 r. po wizycie w Poradni Chorób Zakaźnych dla Dzieci w S., lekarz specjalista nie odroczył konieczności przeprowadzenia szczepień ochronnych, lecz wskazał ich przeprowadzenie jako konieczność, oraz zalecił uzupełnienie szczepień o szczepienia zalecane. W ww. wizytach lekarze kwalifikujący do przeprowadzenia szczepienia ochronnego nie widzieli przeciwskazań do długotrwałego odroczenia, zaznaczając, że nie ma możliwości wykluczenia nadwrażliwości na każdy ze składników szczepionek, a zgodnie z wytycznymi wystarczający jest wywiad poprzedzający wykonanie szczepienia ochronnego oraz badanie przedmiotowe dziecka.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku Organ wyjaśnił, iż obowiązek szczepień ochronnych, był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr 44/2022 z dnia 22.11.2022 r. przez PPIS w S.. Podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o chorobach zakaźnych jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego określało Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn.zm.), a o wymagalności obowiązku przesądzała treść komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS), wydanego w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, natomiast w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania niniejszego orzeczenia, rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, w szczególności Załącznik 1 do cyt. rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka Skarżącego.

Zgodnie zaś z treścią § 11 rozporządzenia o szczepieniach ochronnych lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu - co znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 16.12.2021 r. (sygn. akt II GSK 2358/21).

Podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. Organ uwypuklił, że w interesie Strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić. Jednocześnie zaznaczył, że mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień.

Organ wskazał, iż wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Ponadto decydując się na odmowę szczepień ochronnych należy mieć świadomość ograniczania prawa dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co naraża dziecko na zagrożenia związane zarówno z przechorowaniem, jak i możliwością wystąpienia poważnych powikłań zdrowotnych. Narusza to dobro dziecka, a tym samym istotę jego praw.

Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy (m. in. karta uodpornienia dziecka, pisma PPIS w S. skierowane do Skarżącego znak: EP.967.3.100.677.2021 z dnia 20.08.2021 r. i znak: EP.967.3.100.152.2021 z dnia 04.03.2022 r., oraz upomnienie nr EP.967.3.100.48.2022 z dnia 04.11.2022 r.) przy jednoczesnym braku w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniej córki Skarżącego, jak również nieprzedłożenie przez Skarżącego zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych u dziecka oraz udokumentowana odmowa szczepienia przez matkę dziecka przy braku przeciwskazań, stwierdzonych przez lekarza po badaniu kwalifikacyjnym z dnia 10.07.2019 r. Nadto dziecko wykazywane jest nadal w sprawozdaniach kwartalnych, w tym za III kwartał 2023 r. przez wybranego do sprawowania opieki profilaktycznej lekarza, jako uchylające się od szczepień.

Na marginesie Organ podniósł, że nie każdy proces chorobowy uzasadnia potrzebę odroczenia obowiązkowych szczepień, a decyzja w tym zakresie należy do lekarza POZ wybranego przez rodziców do sprawowania opieki nad dzieckiem. Wystąpienie reakcji poszczepiennej jest indywidualną reakcją osoby szczepionej i nie jest równoznaczne z przeciwwskazaniem do kontynuacji szczepień ochronnych. Za przyczynę faktyczną można byłoby uznać przeciwwskazania określone przez lekarza specjalistę podczas wizyty z dzieckiem w poradni konsultacyjnej ds. szczepień ochronnych lub lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej kwalifikującego do szczepień, który dokonałby oceny na podstawie obecnego stanu zdrowia dziecka, ewentualnie wyników badań lub zaświadczeń od specjalistów.

Jednocześnie, w ocenie Organu nie można hipotetycznie przyjmować, iż podanie preparatu szczepionkowego mogłoby wywołać jakikolwiek problem zdrowotny u dziecka. Ponadto należy zwrócić uwagę, że po szczepieniu podstawowym uzyskana odporność maleje wraz z upływem lat. Nieprzyjmowanie dawek przypominających po szczepieniu podstawowym przeciwko określonym chorobom skutkuje stopniowym wygaszaniem odporności, stąd też korzyść wynikająca z początkowego uodpornienia nie zostaje osiągnięta.

Odnosząc się do zarzutu nr 3 – określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, ZPWIS w Szczecinie w całości zgodził się ze stanowiskiem PPIS w S.. W przedmiotowym tytule wykonawczym Organ I instancji prawidłowo przytoczył podstawę prawną obowiązku o charakterze niepieniężnym w brzmieniu na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, tj. art. 5 ust. 1 pkt. 1b), art. 17 ust. 1, ust. 11 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o chorobach zakaźnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657 t.j.) oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W myśl art. 5 ust. 1 pkt. 1b) ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o chorobach zakaźnych, szczepienie ochronne stanowi obowiązek dla osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie. Natomiast Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określa przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym do 19 roku życia, a także w §7 wskazuje na specyfikę przeprowadzenia indywidualnego, kwalifikacyjnego badania lekarskiego jako nieodłącznej części szczepienia ochronnego. Ponadto odniesiono się do podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej powołując przepis art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a, zgodnie z którym "egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego". PPIS w S. jako wierzyciel obowiązku, prawidłowo sformułował w tytule wykonawczym treść ww. obowiązku, ustalając zakres szczepień, niezrealizowanych u dziecka w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Powyższe oznacza, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisu prawa, a ww. zarzut, należy uznać za bezzasadny.

W nawiązaniu do zarzutu błędu co do zobowiązanego, zdaniem Organu odwoławczego PPIS w S. prawidłowo ustosunkował się do przedmiotowej sytuacji Skarżącego. Podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu jest w Polsce obowiązkiem ustawowym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o chorobach zakaźnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284). Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b powyższej ustawy, poddawanie się szczepieniom ochronnym jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Zwolnione z tego obowiązku są osoby przebywające na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące (z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych), która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy (art. 17 ust. 1a ww. ustawy). Jednocześnie zaznaczył, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku spoczywa na osobie, która sprawuje prawną pieczę nad tą osobą małoletnią, albo jej opiekunie faktycznym (art. 5 ust. 2 ww. ustawy) i w myśl art. 96 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 poz. 1359 ze zm.), określającego, że rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim.

Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, ZPWIS w Szczecinie podtrzymał stanowisko PPIS w S., wyrażone w postanowieniu nr 12 znak: EP.967.3.100.12.2023 z dnia 20.10.2023 r., w którym podniósł, że szczegółowy przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. o szczepieniach ochronnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172), obowiązujące na dzień sporządzania przez PPIS w S. przedmiotowego postanowienia, natomiast szczegółowe terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok. W ww. rozporządzeniu określono przedziały wiekowe do poszczególnych szczepień przeciw konkretnym chorobom, i tak szczepienia mogą być wdrożone od urodzenia do ukończenia 19 roku życia, niemniej taka rozpiętość czasowa nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, ale związana jest m.in. z coroczną zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w PSO na dany rok (PSO co roku ulega modyfikacji, stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej), a także czasowymi przeciwwskazaniami do szczepień, które uniemożliwiają poddanie się szczepieniom w konkretnym czasie, również określonym w ww. Programie. W związku z powyższym, wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie, w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane, co jest wskazane wprost w załączniku 1 aktualnego rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2077), w którym zawarte są schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określającego w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek.

Analizując zastrzeżenie podniesione w pkt. a) zażalenia, Organ nie zgodził się ze Skarżącym, że PPIS w S. nie ustosunkował się do indywidualnej sytuacji zobowiązanego oraz, że nie rozpoznał całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, skoro w postanowieniu PPIS w S. zostały dokładnie opisane wszystkie podjęte działania w stosunku do Skarżącego, w związku z uchylaniem się od szczepienia jego małoletniej córki, tj. pismo informacyjne z dnia 04.03.2022 r. oraz upomnienie z dnia 04.11.2022 r.

W odniesieniu do kwestii wskazanej w pkt. b) zażalenia ZPWIS w Szczecinie wskazał, że nie można zgodzić się ze Skarżącym, że PPIS w S. naruszył "art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a (...)", albowiem wierzyciel ustosunkował się merytorycznie do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanego, istotne okoliczności faktyczne i prawne mające wpływ na wynik postępowania, jak również zebrał obszerny materiał dowodowy współpracując w tym zakresie z wybranym przez Skarżącego do realizacji szczepień dziecka POZ. Powyższe zostało wyrażone szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdzie zostały dokładnie opisane podstawy prawne, na podstawie których prowadzone jest przedmiotowe postępowanie oraz podjęte działania w stosunku do Skarżącego, w związku z uchylaniem się od szczepienia jego małoletniej córki. PPIS w S. dokładnie rozpatrzył i przeanalizował cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i dał powyższym czynnościom wyraz w uzasadnieniu postanowienia.

Reasumując, w ocenie Organu obowiązek dokonania immunizacji dziecka nałożony na Skarżącego był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego oraz zaskarżonego postanowienia.

5. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia, Skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przez to pominięcie przez organ, że:

podczas badania kwalifikacyjnego przeprowadzonego w dniu 16 listopada 2022 r. przez pediatrę J. S. , pediatra stwierdziła, że nie można wykluczyć nadwrażliwości P. F. na szczepienie i nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu,

w przypadku małoletniej P. F. lekarz P. C. w Informacji dla lekarza kierującego POZ z dnia 24 sierpnia 2022 r. stwierdził, iż nie ma możliwości wykluczenia nadwrażliwości małoletniej P. F. na składniki szczepionek,

w ocenie zgłoszenia nr DML-MLP.4401.2.873.2019 Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych stwierdził, iż na skutek podania małoletniej P. F. w dniu 6 marca 2019 r. szczepionki Hexacima przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus typu B wystąpiły działania niepożądane tj. gorączka powyżej 39 stopni, nieutulony płacz, miejsce podania szczepionki obolałe z obrzękiem, guzkiem, trudności w chodzeniu, zaburzona koordynacja ruchowa, ocena reakcji została określona jako ciężka, ocena związku przyczynowego została określona jako związek możliwy,

w dniu 13 września 2023 r. (po wniesieniu zarzutów z dnia 18 sierpnia 2022 r. do tytułu wykonawczego nr 44/2022) małoletnia P. F. otrzymała od lekarza pediatry K. S. skierowanie do poradni neurologicznej dla dzieci celem uzyskania porady - kontroli neurologicznej pod kątem niepożądanego odczynu poszczepiennego, co uniemożliwia przyjęcie, że skarżący uchyla się od obowiązku poddania małoletniej P. F. szczepieniom ochronnym, a jednocześnie stanowi dowód tego, że nie istniały podstawy do skierowania przez organ wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji;

art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. polegającym na pominięciu przez organ w uzasadnieniu postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których organ się oparł i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w zasadzie uniemożliwiło stronie weryfikację na jakich dowodach zostało oparte skarżone obecnie postanowienie;

art. 59 § 1 pkt 2, 3, 6 u.p.e.a. polegającym na niezłożeniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego, w sytuacji istnienia podstawy ku temu - a wynikających z braku istnienia wymagalnego zobowiązania w chwili wystawienia tytułu wykonawczego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez niezastosowanie tego przepisu i przyjęcie przez organ, że strona nie poddała małoletniej P. F. szczepieniu, w sytuacji, gdy podczas badania kwalifikacyjnego w dniu 16 listopada 2022 r. lekarz pediatra J. S. . nie wykluczyła nadwrażliwości małoletniej na szczepienie oraz stwierdziła, że nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu, natomiast pediatra K. S. skierował małoletnią do konsultacji specjalistycznej w poradni neurologicznej w celu wykluczenia możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego, co doprowadziło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji podczas, gdy na chwilę wystawienia tytułu wykonawczego nie istniały ku temu przesłanki.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. NEP.906/57.2023 oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nr 12 znak EP.967.3.100.12.2023 z dnia 20 października 2023 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez S. F., przedstawiciela ustawowego małoletniej P. F. ur. [...] lutego 2018 r. oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

oceny zgłoszenia nr DML-MLP.4401.2.873.2019 Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych celem wykazania faktu, że Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych stwierdził, iż na skutek podania małoletniej P. F. w dniu 6 marca 2019 r. szczepionki Hexacima przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus typu B wystąpiły działania niepożądane tj. gorączka powyżej 39 stopni, nieutulony płacz, miejsce podania szczepionki obolałe z obrzękiem, guzkiem, trudności w chodzeniu, zaburzona koordynacja ruchowa, ocena reakcji została określona jako ciężka, ocena związku przyczynowego została określona jako związek możliwy,

notatki służbowej sporządzonej w dniu 28 stycznia 2021 r. przez A. A. - asystenta Sekcji Epidemiologii celem wykazania faktu, że pediatra J. S. nie dała wiary, że w przypadku małoletniej P. F. wystąpił w dniu 6 marca 2019 r. niepożądany odczyn poszczepienny,

Informacji dla lekarza kierującego POZ z dnia 24 sierpnia 2022 r. wystawionej przez lekarz P. C. celem wykazania faktu, że lekarz P. C. stwierdził, iż nie ma możliwości wykluczenia nadwrażliwości małoletniej P. F. na składniki szczepionek,

skierowania do poradni specjalistycznej - poradni neurologicznej dla dzieci z dnia 13 września 2023 r. wystawionego przez lekarza pediatrę K. S. celem wykazania faktu, że małoletnia P. F. otrzymała od lekarza pediatry K. S. skierowanie do poradni neurologicznej dla dzieci celem uzyskania porady - kontroli neurologicznej pod kątem niepożądanego odczynu poszczepiennego.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że fakt, iż obowiązek szczepienia małoletniej córki wynika bezpośrednio z przepisu prawa nie wyłącza stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, na co wskazuje art. 18 u.p.e.a. odsyłający w zakresie nieuregulowanym w ustawie do przepisów k.p.a., w tym art. 80 k.p.a. zobowiązującego organy administracji publicznej do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Art. 6 u.p.e.a. upoważnia wierzyciela - w rozpoznawanym wypadku organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej - do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jedynie w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Określenie ustawowe "uchyla się" należy, zdaniem Skarżącego, rozumieć jako "rozmyślnie nie wypełnia czegoś", w tym wypadku obowiązku. W wypadku Skarżącego, który wykazał poddanie małoletniej P. F. badaniu kwalifikacyjnemu podczas którego lekarz J. S. stwierdziła, że nie można wykluczyć nadwrażliwości dziecka na szczepienie i nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu, a także wykazał poddanie małoletniej badaniu przez lekarza P. C., który w Informacji dla lekarza kierującego POZ z dnia 24 sierpnia 2022 r. nie wykluczył możliwości wystąpienia nadwrażliwości małoletniej P. F. na składniki szczepionek, taka przesłanka nie zachodzi, co czyni jego zarzuty zasadnymi, a stanowisko organu błędnym. Skarżący wskazał, że w ocenie zgłoszenia nr DML-MLP.4401.2.873.2019 Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych stwierdził, iż na skutek podania małoletniej P. F. w dniu 6 marca 2019 r. szczepionki Hexacima przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus typu B wystąpiły działania niepożądane tj. gorączka powyżej 39 stopni, nieutulony płacz, miejsce podania szczepionki obolałe z obrzękiem, guzkiem, trudności w chodzeniu, zaburzona koordynacja ruchowa, ocena reakcji została określona jako ciężka, ocena związku przyczynowego została określona jako związek możliwy. W konsekwencji Skarżący stwierdził, że poddanie małoletniej P. F. kolejnym szczepieniom ochronnym może wywołać kolejną ciężką reakcję. Skarżący wskazał nadto, iż w dniu 13 września 2023 r. (po wniesieniu zarzutów z dnia 18 sierpnia 2022 r. do tytułu wykonawczego nr 44/2022) małoletnia P. F. otrzymała od lekarza pediatry skierowanie do specjalisty tj. do poradni neurologicznej dla dzieci celem uzyskania porady - kontroli neurologicznej pod kątem niepożądanego odczynu poszczepiennego. W świetle powyższych okoliczności nie sposób uznać, zdaniem Skarżącego, że uchyla się od obowiązku poddania małoletniej szczepieniom ochronnym.

Skarżący uwypuklił, że poddał swoje dziecko badaniom kwalifikacyjnym, z którego sporządził stenogram załączony do zarzutów z dnia 18 sierpnia 2023 r. Skarżący zwrócił uwagę, że badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone w sposób nienależyty, lekarz pediatra J. S. pominęła m. in. zupełnie okoliczność wystąpienia u małoletniej ciężkiej reakcji na szczepienie przeprowadzone w dniu 6 marca 2019 r. (szczepionka Hexacima przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus typu B), na skutek którego wystąpiły działania niepożądane tj. gorączka powyżej 39 stopni, nieutulony płacz, miejsce podania szczepionki obolałe z obrzękiem, guzkiem, trudności w chodzeniu, zaburzona koordynacja ruchowa. Ocena reakcji została określona przez Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych jako ciężka, ocena związku przyczynowego została określona jako związek możliwy. Ze stenogramu wynika, że pediatra J. S. stwierdziła, że nie można wykluczyć nadwrażliwości dziecka na szczepienie i nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu. Taka adnotacja nie znalazła się jednak w zaświadczeniu z badania kwalifikacyjnego.

W dniu 13 września 2023 r. (po wniesieniu zarzutów z dnia 18 sierpnia 2022 r. do tytułu wykonawczego nr 44/2022) małoletnia P. F. otrzymała od lekarza pediatry K.. S. skierowanie do specjalisty tj. do poradni neurologicznej dla dzieci celem uzyskania porady - kontroli neurologicznej pod kątem możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego.

W skierowaniu lekarz podał cel (uzasadnienie) skierowania, to jest konsultację w sprawie wykluczenia możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego. Termin konsultacji został wyznaczony na czerwiec 2024 r.

W rozpoznawanej sprawie lekarz pediatra K. S. uznał zatem, jak podkreślił Skarżący, że istnieją przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, dając temu wyraz poprzez skierowanie dziecka skarżącego do konsultacji specjalistycznej.

Fakt, że dowody poświadczające skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej pod kątem wykluczenia możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego zostały przedłożone po wystawieniu tytułu wykonawczego nie pozbawia ich mocy dowodowej, gdyż art. 80 k.p.a., stosowany na podstawie art. 18 u.p.e.a., nie przewiduje prekluzji w tym zakresie.

Droga wiodąca do przymusowego wykonania obowiązku powinna być wolna od uchybień (po stronie podmiotu leczniczego czy wierzyciela). Skarżący wskazał, że zgłosił się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne 16 listopada 2022 r., podczas którego pediatra J. S. stwierdziła, że nie można wykluczyć nadwrażliwości dziecka na szczepienie i nie można zagwarantować, że dziecko będzie zdrowe po szczepieniu. Zdaniem Skarżącego, to, że lekarz nie wystawił zaświadczenia, wbrew stanowisku Organów, nie eliminuje możliwości stwierdzenia, że w przypadku dziecka Skarżącego nastąpiło odroczenie obowiązku szczepienia, w sytuacji gdy lekarz K.. S. skierował dziecko do specjalisty neurologa w celu wykluczenia możliwości wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych. Okoliczność, że Skarżący manifestował brak zgody na poddanie dziecka szczepieniu (uzależniał zgodę od wykluczenia pewnych zagrożeń), ma w tym przypadku znaczenie drugorzędne.

Skarżący podkreślił, że żaden z Organów nie odniósł się w ogóle do faktu wystąpienia w przypadku małoletniej ciężkiej reakcji poszczepiennej na skutek podania w dniu 6 marca 2019 r. szczepionki Hexacima przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus typu B, który to fakt potwierdza ocena zgłoszenia nr DML-MLP.4401.2.873.2019 wystawiona przez Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych. U małoletniej wystąpiły działania niepożądane. Ocena reakcji została określona przez Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych jako ciężka, a ocena związku przyczynowego została określona jako związek możliwy.

Zdaniem Skarżącego, nie wiadomo jakimi kryteriami kierowała się pediatra odmawiając wiarygodności twierdzeniom rodziców małoletniej odnośnie wystąpienia u niej niepożądanego odczynu poszczepiennego. Żaden z Organów nie odniósł się również do faktu, iż pediatra, z którego świadczeń z zakresu POZ korzysta małoletnia P. F. w dniu 13 września 2023 r. skierował małoletnią do poradni specjalistycznej - poradni neurologicznej dla dzieci celem uzyskania porady - kontroli neurologicznej pod kątem niepożądanego odczynu poszczepiennego. W konsekwencji nie sposób zweryfikować czy organy przeprowadziły dowód z dokumentów - oceny zgłoszenia nr DML-MLP.4401.2.873.2019 wystawionej przez Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych oraz skierowania do poradni specjalistycznej - poradni neurologicznej dla dzieci z dnia 13 września 2023 r., czy dały w/w dokumentom wiarę, czy odmówiły im wiarygodności, a jeżeli tak to z jakiej przyczyny, jakie wyprowadziły wnioski z w/w dokumentów.

ZPWIS, w ocenie Skarżącego, nie rozważył całości materiału dowodowego i nie dokonał na jego podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. W szczególności nie dopytał Skarżącego co do okoliczności podniesionej w treści zażalenia a związanej z uzyskaniem od lekarza POZ skierowania do poradni specjalistycznej - poradni neurologicznej dla dzieci.

6. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

7. Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: P.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

8. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie – Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Wojewodę Zachodniopomorskiego (jako organ egzekucyjny) oraz podtrzymujące zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej.

9. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Podstawę skarżonego postanowienia stanowił art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.).

Wynika z powyższego, że obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy.

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej przywoływane jako: "rozporządzenia w sprawie szczepień"), wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Rozporządzenie to określiło:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;

3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;

4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;

5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;

6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;

7) wzory:

a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,

b) książeczki szczepień,

c) karty uodpornienia;

8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;

9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;

10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.

I tak, wskazane rozporządzenie określa w §3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą obowiązkowe szczepienia ochronne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane według schematu wskazanego w Charakterystyce Produktu Leczniczego szczepionki, którą jest wykonywane to obowiązkowe szczepienie ochronne, lub zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych. Z kolei w załączniku 1 do rozporządzenia zawarto schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

Zgodnie z Załącznikiem 1 do ww. Rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych, schemat obowiązkowych szczepień ochronnych dla szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi przewiduje podanie 4 dawek szczepienia podstawowego, dla szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) przewiduje podanie 3 dawek szczepienia podstawowego, do uodpornienia przeciw inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b przewiduje podanie 4 dawek szczepienia podstawowego oraz dla immunizacji przeciw odrze, śwince, różyczce, podanie 1 dawki szczepienia podstawowego.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., (sygn. akt II OSK 32/11), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

9. Poza sporem pozostaje, że Skarżący sprawuje opiekę nad małoletnią córką, tym samym spoczywa na nim odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 u.z.z.z. Spośród dopuszczalnych podstaw zarzutów określnych w art. 33 u.p.e.a. Skarżący wskazał m.in. na brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

W pierwszej kolejności warto dostrzec, iż obowiązek szczepień ochronnych, był wymagalny w dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego nr 44/2022 z dnia 22.11.2022 r. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego określało Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn.zm.), a o wymagalności obowiązku przesądzała treść komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS).

Jak wynika z akt sprawy, dziecko Skarżącego nie zostało zaszczepione wszystkimi wymaganymi dawkami szczepionek, przez co prawidłowo Organy przyjęły, że obowiązek szczepienia nie można uznać za wykonany w całości. Córka Skarżącego ur. 20.02.2018 r., w dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego nr 44/2022 z dnia 22.11.2022 r. była już zobowiązana do przyjęcia kolejnych dawek wg schematu szczepienia. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka Skarżącego.

Zgodnie zaś z treścią § 11 obowiązującego Rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych (Dz. U. 2023 poz. 2077, dalej: rozporządzenie o szczepieniach ochronnych), lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Należy podkreślić, że podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. To w interesie Strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić. Jednocześnie należy zaznaczyć, że mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień.

10. Nie można zgodzić się ze Skarżącym, że ZPWIS w Szczecinie nie uwzględnił indywidualnej sytuacji zobowiązanego oraz, że nie rozpoznał całego materiału dowodowego uzyskanego od PPIS w S. oraz od Przychodni Lekarskiej "N. ", ul. [...], [S.] i [...] Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej, ul. [...], [S.] w sposób wyczerpujący. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w zaskarżonym postanowieniu Organ ocenił przedłożone dowody, w szczególności pismo z [...] Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej z 16.11.2023 r. (błąd datowania w piśmie "16.11.2024 r.") wraz z załącznikami (poz. 140-144 teczka nr 1 PPIS w S.) i stwierdził, że nie wskazują na odroczenie szczepień, jak też nie dokumentują przeciwskazań do szczepień. Ponadto ZPWIS w Szczecinie nie dał wiary, do czego miał prawo, dowodom w postaci skierowań do poradni uzyskiwanych przez Skarżącego jakoby miały być podstawą do odroczenia obowiązkowych szczepień.

Sąd podziela argumentację i stanowisko Organu, że załączone zgłoszenie do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych nr 2.873.2019 (poz. 138-139, teczka nr 1), wskazuje wprost, że stan zdrowia dziecka nie został oceniony przez lekarza zaraz po wystąpieniu zgłoszonych przez matkę dziecka objawów niepożądanych. Ani matka ani ojciec, co należy podkreślić, nie zgłosili się do lekarza bezpośrednio po szczepieniu.

Zgłoszenie nastąpiło z inicjatywy matki w dniu 08.07.2019 r., podczas gdy szczepienie miało miejsce w dniu 06.03.2019 r., czyli 4 miesiące później. Ponadto "Informacja dla lekarza kierującego/POZ", podpisana przez dr n. med. P. C. lekarza specjalistę pediatrii i chorób zakaźnych z Poradni Chorób Zakaźnych dla Dzieci w SPWSZ w S., słusznie została przez Organ oceniona jako wskazująca wprost na potrzebę szczepień profilaktycznych i nie potwierdzająca przeciwskazań do kontynuacji obowiązkowych szczepień ochronnych.

11. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., przez ZPWIS. Organy podjęły wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, rozpoznały cały materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania, w tym od podmiotów leczniczych sprawujących opiekę medyczną nad małoletnią P. F.. Na marginesie Sąd wskazuje, że nie przeprowadza odrębnego postępowania dowodowego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

12. Odnosząc się do podniesionego w skardze naruszenia prawa materialnego - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez niezastosowanie tego przepisu i przyjęcie przez Organ, że strona nie poddała małoletniej córki szczepieniu, Sąd wskazuje, że poddanie się szczepieniu ochronnemu jest w Polsce obowiązkiem ustawowym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b powyższej ustawy, poddawanie się szczepieniom ochronnym jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Zwolnione z tego obowiązku są osoby przebywające na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące (z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych), która to okoliczność nie dotyczy sprawy (art. 17 ust. 1a ww. ustawy). Jednocześnie należy zaznaczyć, że w przypadku dziecka odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku spoczywa na osobie, która sprawuje prawną pieczę nad tą osobą małoletnią, albo jej opiekunie faktycznym (art. 5 ust. 2 ww. ustawy) i w myśl art. 96 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 poz. 1359 ze zm.), określającego, że rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Należy podkreślić, że lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Strona nie stawiając się z dzieckiem na kolejne wezwania przychodni do przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego oraz uzupełnienia brakujących szczepień, tym samym zrezygnowała z ww. możliwości. Ponadto, jak słusznie wskazał Organ, w aktach sprawy brak jest dowodu poświadczającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych.

13. Z wymienionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl.