Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 354/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia w części
Powołane przepisy: article: art. 64e  par. 1, art. 45, art. 17 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 61a par. 1, art. 134, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Ewa Kwiecińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w zakresie w jakim utrzymuje ono w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego w W. Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] o odmowie odstąpienia od czynności egzekucyjnych; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz K. K. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lipca 2017 r. K. K., reprezentowany przez adwokata, zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego w [...] Agencji Mienia Wojskowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku oraz numer [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku (pkt. 1 wniosku), odstąpienie od czynności egzekucyjnych (pkt. 2 wniosku), umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości (pkt. 3 wniosku) oraz zwrot bezpodstawnie wyegzekwowanych świadczeń na rzecz K. K. (pkt. 4 wniosku). W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że należności objęte wskazanymi wyżej tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu, co wiąże się z koniecznością umorzenia postępowania z urzędu - z uwagi na wygaśnięcie obowiązku będącego podstawą wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego. Wskazał też, że po stronie K. K. nie istniał obowiązek uiszczania opłat za używanie spornego lokalu i opłat pośrednich po tym jak opuścił lokal i wymeldował się, co tym samym oznacza, iż powołane tytuły wykonawcze pozostają wadliwe i należy je wyeliminować z obrotu prawnego.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. K. na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz numer [...]

z dnia [...] kwietnia 2010 r. Organ wskazał, że w dniu wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych brak było regulacji ustawowych w zakresie przedawnienia należności, co wiązało się z koniecznością dochodzenia ich. Dopiero nową regulacją - ustawą

z dnia [...] lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego uregulowano wskazaną kwestię, zaznaczając trzyletni termin przedawnienia należności Agencji. Organ wskazał, że fakt niezamieszkiwania uprawnionego i jego wymeldowanie nie oznaczały utraty tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego i tym samym nie zwalniało go z obowiązku uiszczania należnych opłat za korzystanie z lokalu.

Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. numer [...] Prezes Agencji Mienia Wojskowego, po rozpatrzeniu zażalenia K. K., uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że wydane orzeczenie organu I instancji posiada braki, które powinny być uzupełnione. Organ II instancji podał, że postanowienie odnosiło się tylko do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ I instancji nie rozstrzygnął zaś w pozostałych kwestiach, których dotyczył wniosek strony.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...], na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 19 § 7 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3, art. 45 § 1, art. 64e § 2, art. 61a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201), zwanej dalej u.p.e.a. oraz na podstawie art. 123, art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., 1257), zwanej dalej k.p.a., w punkcie 1. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. K. na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz numer [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. wystawionych przez Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]; w punkcie 2 odmówił odstąpienia od czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku oraz [...]z dnia [...] kwietnia 2010 roku, wystawionych przez Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]; w punkcie 3 odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych i w punkcie 4 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanych świadczeń.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że jako podstawę umorzenia postępowania pełnomocnik zobowiązanego wskazał niedopuszczalność egzekucji należności za okres przekraczający trzy lata liczony od dnia wydania tytułu wykonawczego oraz fakt niezamieszkiwania przez zobowiązanego w lokalu przy

[...] w [...] od 1996 r. Organ wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].04.2010 r. organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z WBE nr [...]. Zastosowany środek egzekucyjny został doręczony do Wojskowego Biura Emerytalnego w dniu [...] kwietnia 2010 r. Wszczęte postępowania egzekucyjne jest skuteczne. Organ egzekucyjny otrzymuje wpłaty przekazywane z WBE w [...] od stycznia 2010 r. Zatem, abstrahując od rozbieżności stanowisk organu i strony

w zakresie okresu przedawnienia należności z tytułu opłat za lokal mieszkalny zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej, do przedawnienia roszczeń w sprawie nie doszło, gdyż czynności egzekucyjne dotyczące należności objętych w/w tytułem zostały wszczęte już w styczniu 2010 r. i są nadal prowadzone. Bezspornie bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego. Organ wskazał też, że trzyletni termin przedawnienia należności o charakterze administracyjno-prawnym wprowadzony został dopiero ustawą z dnia [...].07.2015 r.

o Agencji Mienia Wojskowego. W związku z powyższym brak jest również podstaw do częściowego umorzenia, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego

nr [...] postępowania egzekucyjnego, gdyż należności nim objęte nie uległy przedawnieniu. Podał, że na podstawie w/w tytułu wykonawczego organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenia z WBE nr [...]. Zastosowany środek egzekucyjny został doręczony do Wojskowego Biura Emerytalnego w dniu [...] grudnia 2009 r. Wszczęte postępowania egzekucyjne jest skuteczne. Organ egzekucyjny otrzymuje wpłaty przekazywane z WBE w [...] od stycznia 2010 r. Organ wskazał też, że upływ terminu przedawnienia należności określony art. 118 kodeksu cywilnego każdorazowo należy rozpatrywać w związku z art. 123 § 1 kodeksu cywilnego. Podał, że w dniu [...] października 2010 r. K. K. złożył wniosek o umorzenia należności w kwocie 86626,00 zł. Powyższa kwota obejmowała całość zadłużenia K. K. wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z tytułu opłat za lokal mieszkalny położony przy [...] w [...]. Organ podniósł, że jako uznanie niewłaściwe kwalifikuje się m.in. złożenie przez zobowiązanego wniosku o odroczenie terminu płatności, o rozłożenie długu na raty, czy umorzenie go w całości bądź w części. Zatem złożony wniosek skutecznie odnowił bieg przedawnienia roszczenia. W ocenie organu nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności.

Organ podał, że fakt niezamieszkiwania uprawnionego w lokalu mieszkalnym oraz jego wymeldowanie z adresu przedmiotowego lokalu nie oznacza, iż zobowiązany utracił tytuł prawny do lokalu i że nie jest odpowiedzialny za uiszczanie za niego opłat. Podstawą dochodzenia zapłaty zaległych należności za użytkowanie lokalu jest bowiem art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Odmowę odstąpienia od czynności egzekucyjnych (pkt 2 postanowienia) organ uzasadnił tym, że do odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie wystarczy samo oświadczenie zobowiązanego lub jego subiektywne przekonanie o wystąpieniu okoliczności wskazanych w dyspozycji art. 45 § 1 u.p.e.a., lecz musi on organowi egzekucyjnemu przedstawić dowody na ich zaistnienie. W niniejszej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek uzasadniających odstąpienie od dalszych czynności egzekucyjnych, co obliguje organ do negatywnego rozpatrzenia wniosku w tym zakresie.

Uzasadniając odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych (punkt 3 postanowienia) organ podniósł, że odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi równocześnie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ wskazał, że wniosek strony nie zawiera żadnej z przesłanek wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wskazywana okoliczność niezawinienia w powstaniu zobowiązania i nieistnienia obowiązku uiszczania opłat przez K. K. przy uwzględnieniu dyspozycji art. 64 e § 2 u.p.e.a. nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie kosztów egzekucyjnych.

W odniesieniu do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanych świadczeń (punkt 4 postanowienia) organ wskazał, że wobec odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego za bezprzedmiotowy należy uznać wniosek o zwrot wyegzekwowanych należności. Z tego względu zastosował art. 61a § 1 k.p.a.

Strona pismem z [...] listopada 2017 r. wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji w całości.

Prezes Agencji Mienia Wojskowego postanowieniem z [...] listopada 2017 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] października 2017 r. numer [...].

Organ w odniesieniu do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazał, że termin przedawnienia należności dotyczących opłat za lokale mieszkalne dochodzonych w trybie egzekucji w administracji o których mowa w art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej nie był wprost uregulowany prawnie - Agencja miała obowiązek dochodzenia tych należności bez względu na termin ich powstania. Podniósł, że w ustawie z dnia [...] lipca 2015 roku o Agencji Mienia Wojskowego przewidziano regulację, zgodnie z którą roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Dopiero wprowadzenie wskazanej regulacji prawnej ustanowiło trzyletni termin przedawnienia opłat, które uprzednio nie ulegały przedawnieniu. Taka kwalifikacja prawna wyklucza umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze wskazanej przyczyny. Za nietrafny organ uznał zarzut naruszenia art. 118 k.c. Organ I instancji wydając skarżone postanowienie wskazał obowiązek Agencji co do dochodzenia należności w powyższym zakresie. Odnosząc się do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że strona składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego uznała roszczenie w całości,

w sytuacji gdy skarżący we wniosku o umorzenie postępowania wskazywał na to,

że zadłużenie narosło nie z jego winy, organ wskazał, że zarzut ten nie jest trafny. Organ podał, że kwestia składanych oświadczeń przez stronę, w tym dotyczących umorzenia prowadzonych czynności egzekucyjnych (mylnie określonych datą przez organ I instancji), ich interpretacji (strona nie kwestionowała zasadności ich wystawienia, a jedynie wykazywała trudną sytuację materialno-bytową oraz związaną z tym dokuczliwość zastosowanego środka egzekucyjnego), nie miała i nie ma żadnego wpływu na ich przedawnienie.

Organ odwoławczy wskazał też, że lokal zajmowany był na podstawie decyzji, zaś nieprzebywanie w nim nie skutkowało jej wygaśnięciem i tym samym nie zwalniało strony z odpowiedzialności za ponoszenie kosztów związanych z korzystaniem z niego. Pojęcia zamieszkiwanie i zajmowanie lokalu zdefiniowane zostały w powołanej ustawie

i tak przez zamieszkiwanie rozumie się przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego zaś przez zajmowanie lokalu rozumie się posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego w drodze decyzji administracyjnej albo umowy najmu lub użyczenia. Tym samym w przypadku osób zamieszkujących z głównym uprawnionym znaczenie przy ustaleniu zakresu odpowiedzialności solidarnej za uiszczenie należności za lokal będzie miał okres faktycznego pobytu w lokalu, zaś w przypadku głównego uprawnionego do lokalu - posiadanie ważnego tytułu prawnego do lokalu, co wiąże się z pojęciem zajmowania lokalu.

Organ w odniesieniu do kwestii odmowy odstąpienia od czynności egzekucyjnych wskazał, że słusznie organ I instancji podał, iż do odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie wystarczy samo oświadczenie zobowiązanego lub jego subiektywne przekonanie o wystąpieniu okoliczności wskazanych w dyspozycji art. 45 §1 u.p.e.a., lecz musi on organowi egzekucyjnemu przedstawić dowody na ich istnienie. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek uzasadniających odstąpienie od dalszych czynności egzekucyjnych.

Koszty egzekucyjne zgodnie z art. 64e §2 powołanej ustawy mogą być umorzone jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (ust. 1), za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (ust. 2) oraz ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (ust. 3). Podkreślił, że umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ma zawsze charakter fakultatywny. Złożony wniosek nie zawiera żadnej z powołanych wyżej przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wskazywana okoliczność niezawinienia w powstaniu zobowiązania i nieistnienia obowiązku uiszczenia opłat przez stronę przy uwzględnieniu dyspozycji zawartej w powołanym wyżej artykule, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie kosztów egzekucji.

Prezes AMW wskazał, że organ I instancji odniósł się do wszystkich żądań objętych wnioskiem strony. Podał, że nie stwierdził naruszenia zasad ogólnych postępowania. Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego podał, że nie dopatrzył się takiej konieczności w sprawie.

Postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] listopada 2017 r. [...] stało się przedmiotem skargi K. K., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Zaskarżając to postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji z [...] października 2017 r., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w [...] z [...] października 2017 r. w sytuacji gdy postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem szeregu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i nie uchylenie postanowienia organu I instancji w całości oraz nie orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego, w sytuacji gdy należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] za okres przypadający przed dniem [...].12.2006 r. uległy przedawnieniu, zaś należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] uległy przedawnieniu za okres przypadający przed dniem [...].04.2007 r., co jest równoznaczne z wygaśnięciem obowiązku i skutkować winno umorzeniem postępowania egzekucyjnego za w/w czasookresy;

3. naruszenie art. 118 k.c., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że do 2015 r.

nie istniały przepisy prawne regulujące przedawnienie należności za używanie lokalu

i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego, w sytuacji gdy

z orzecznictwa sądowego wynika, iż wobec braku regulacji w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w zakresie przedawnienia należności, o których mowa w art. 37 tejże ustawy, opłaty te ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnie obowiązujących określonych kodeksem cywilnym, tj. termin przedawnienia w/w należności wynosi 3 lata (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30.08.2011 r. II GSK 783/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.04.2010 r. V SA/Wa 2014/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 05.12.2011 r. V SA/Wa 2075/11);

4. naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczeń na skutek zastosowania środka egzekucyjnego w 2010 r. w sytuacji gdy:

- część należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] uległa przedawnieniu w dniu [...].12.2006 r. co jest równoznaczne z wygaśnięciem obowiązku uiszczenia należności za okres poprzedzający ten dzień, a zatem w 2010 r. nie mogło dojść do przerwania biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w zakresie egzekucji należności przypadających przed dniem [...].12.2006 r.,

- część należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] uległa przedawnieniu w dniu [...] 04.2007 r. co jest równoznaczne z wygaśnięciem obowiązku uiszczenia należności za okres poprzedzający ten dzień, a zatem w 2010 r. nie mogło dojść do przerwania biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w zakresie egzekucji należności przypadających przed dniem [...].04.2007 r., albowiem organy egzekucyjne nie mogą prowadzić egzekucji należności, która nie istnieje (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 09.12.2009 r.

I SA/Po 430/09), a zatem niedopuszczalne było wszczynanie egzekucji dotyczącej zobowiązania, które wygasło w skutek przedawnienia;

5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia polegający na przyjęciu, iż K. K. składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego uznał roszczenie w całości, w sytuacji gdy skarżący we wniosku o umorzenie postępowania wskazywał na to, że zadłużenie narosło nie z jego winy, a z uwagi na wadliwie prowadzone przez Agencję postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu; skarżący podnosił, iż domaganie się od niego w takiej sytuacji zapłaty za lokal jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego; błędne ustalenie przez organ I instancji, iż nastąpiło niewłaściwe uznanie roszczenia przez skarżącego, skutkowało naruszeniem art. 123 § 1 pkt 2 k.c., poprzez jego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i przyjęcie, iż doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia;

6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 37 ust. 1,2 i 3 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP, poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie postanowienia organu I instancji w całości oraz nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego, w sytuacji gdy po stronie skarżącego nie istniał obowiązek uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich należnych Agencji po 1996 r., albowiem wówczas skarżący wyprowadził się z lokalu, zaś w 1998 r. się z niego wymeldował, o czym poinformował Agencję, a zatem nie została spełniona przesłanka faktycznego zajmowania lokalu przez skarżącego, która rodziłaby po jego stronie solidarną odpowiedzialność za uiszczanie należności za lokal z osobami pozostałymi w lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r. V SA/Wa 45/09);

7. naruszenie art. 37 ust. 1,2,3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osobą odpowiedzialną za uiszczanie opłat za lokal i opłat pośrednich zawsze jest osoba uprawniona do zamieszkiwania w lokalu, niezależnie od tego, czy faktycznie w lokalu zamieszkuje, podczas, gdy z w/w przepisu wynika, iż wystawienie tytułu wykonawczego jest możliwe przy łącznym wypełnieniu trzech przesłanek - pierwsza to istnienie decyzji dającej prawo do zajmowania lokalu, druga to przesłanka faktyczna - zajmowanie lokalu przez adresata decyzji, trzecia zaś dotyczy faktu nieuiszczenia stosownych opłat związanych z lokalem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r. V SA/Wa 45/09);

8. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie postanowienia organu I instancji w całości oraz nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego, w sytuacji gdy skarżący okazał dowody stwierdzające umorzenie oraz nieistnienie obowiązku, co obligowało organ egzekucyjny do odstąpienia od czynności egzekucyjnych;

9. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a, oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 64e § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie postanowienia organu I instancji w całości oraz nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego, w sytuacji gdy skarżący okazał dowody stwierdzające niedopuszczalność egzekucji, co obligowało organ egzekucyjny do zwrotu skarżącemu bezpodstawnie wyegzekwowanych od niego świadczeń;

10. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u,p.e.a. oraz w zw. z art. 8,9,11 k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie

i nieuchylenie postanowienia organu I instancji w całości oraz nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego, w sytuacji gdy uzasadnienie postanowienia organu I instancji nie zawiera podstawy prawnej; organ I instancji ograniczył się tylko do przytoczenia treści przepisów prawa nie dokonując ich wykładni oraz subsumpcji do ustalonego przez siebie stanu faktycznego; organ I instancji pominął milczeniem szereg argumentacji podnoszonej przez skarżącego, popartej orzecznictwem sądowym, stwierdzając tylko, iż organ i strona mają rozbieżne stanowiska; nie została zrealizowana zasada przekonywania oraz pogłębiania zaufania obywateli do Państwa; braki w uzasadnieniu są na tyle istotne, że skutkują pozbawieniem skarżącego możliwości należytego dochodzenia swych praw, albowiem trudno stronie poddać ustalenia organu I instancji weryfikacji w postępowaniu odwoławczym.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów.

Prezes Agencji Mienia Wojskowego, reprezentowany przez radcę prawnego,

w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga w części podlegała uwzględnieniu, jednakże z innych powodów niż w niej podniesione.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. organ odwoławczy rozpatrzył zażalenie, które kwestionowało całe postanowienie organu I instancji z dnia [...] października 2017 r. Utrzymując zaskarżonym postanowieniem w mocy postanowienie organu I instancji Prezes AMW rozpoznał i rozstrzygnął tym samym po raz drugi każdą ze spraw egzekucyjnych, o których rozstrzygnął organ I instancji. Zauważyć należy bowiem, że choć organ I instancji załatwił sprawę wniosku z dnia

[...] lipca 2017 r. jednym aktem administracyjnym, to akt ten zawiera w istocie cztery odrębne postanowienia (rozstrzyga w czterech sprawach w przedmiocie postępowania egzekucyjnego), w tym o odmowie odstąpienia od czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] z dnia

[...] grudnia 2009 roku oraz [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku, wystawionych przez Dyrektora Oddziału Regionalnego [...]Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] (punkt 2 postanowienia z dnia [...] października 2017 r.).

Rozstrzygnięcie to (punkt 2 postanowienia z [...] października 2017 r.) wydane zostało przez organ I instancji na podstawie art. 45 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeżeli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych. Stosownie zaś do art. 45 § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych i na jego żądanie wydaje postanowienie w sprawie odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Na postanowienie to przysługuje zażalenie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Powołany przepis jednoznacznie wskazuje zatem komu i w jakim przypadku przysługuje zażalenie. Wynika z niego wprost, że zażalenie przysługuje wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym w przypadku wydania postanowienia o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych.

Przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowi, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowanie przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.

W sprawie niniejszej zobowiązany wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o odstąpienie od czynności egzekucyjnych. Organ w punkcie 2 postanowienia z dnia [...] października 2017 r. odmówił odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Z przepisu art. 45 u.p.e.a. nie wynika, aby zobowiązanemu przysługiwało zażalenie na tego rodzaju postanowienie. Także k.p.a. nie stanowi o uprawnieniu do wniesienia zażalenia na takie postanowienie.

Wobec tego, że od postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie przysługuje zobowiązanemu zażalenie, to brak było podstaw do jego rozpatrzenia przez organ odwoławczy i wydania postanowienia

o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji w tym zakresie. Organ powinien był zastosować w tym zakresie art. 134 k.p.a. i wydać postanowienie

o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Poprzez rozpatrzenie niedopuszczalnego środka zaskarżenia od postanowienia zawartego w punkcie 2 postanowienia z dnia [...] października 2017 r. organ odwoławczy rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonego postanowienia w pozostałym zakresie, tj. w zakresie, w jakim utrzymuje ono w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanych świadczeń, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Stosownie zaś do § 3, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba

że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.

W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie tej nie doszło do przedawnienia należności. Jest bezsporne, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony został w dniu [...] grudnia 2009 r., zaś tytuł wykonawczy nr [...] w dniu [...] kwietnia 2010 r. Podstawę prawną do ich wystawienia stanowił art. 37 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398). Zgodnie z art. 37 ust. 1 powołanej ustawy, opłaty za używanie lokalu i opłaty bezpośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) Stosownie do art. 37 ust. 2, za uiszczanie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stale zamieszkujące w tym lokalu. Zgodnie z art. 37 ust. 3, odpowiedzialność osób, o których mowa w ust. 2, ogranicza się do wysokości opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, za okres ich stałego zamieszkiwania.

Należności z tytułu nieuiszczonych opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przydzielonego skarżącemu na podstawie decyzji administracyjnej stanowią należności publicznoprawne, podlegające egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 u.p.e.a). Ustawodawca nie pozostawił zresztą wątpliwości, co do trybu egzekucji tych należności, wprost wskazując w art. 37 ustawy o zakwaterowaniu (...) tryb ich dochodzenia. Do dochodzenia tego rodzaju należności nie ma zastosowania Kodeks cywilny, nie są to bowiem należności cywilnoprawne. Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie zawierała natomiast uregulowania w przedmiocie przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych.

Trafnie tym samym organ stwierdził, że roszczenia administracyjnoprawne dochodzone przez organ na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2009 r. i z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie uległy przedawnieniu. W sprawie zobowiązanego zastosowania nie znajduje przepis art. 118 k.c. regulujący kwestie przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych. Sąd nie podziela poglądu zaprezentowanego w skardze w tym zakresie. Nie jest tym samym trafny także zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c., albowiem kwestie dotyczące przerwania biegu przedawnienia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ I instancji zbędnie poczynił wywody w tym zakresie, co pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Prezes AMW prawidłowo stwierdził, że w sprawie zobowiązanego brak jest podstaw do zastosowania instytucji przedawnienia. Postępowanie egzekucyjne w sprawie należności, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zostało wszczęte wobec skarżącego w 2009 i 2010 r. Natomiast przepis art. 42 ust. 1, zgodnie z którym roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, wprowadzony został ustawą z dnia [...] lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1322).

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, przepis art. 42 ust. 1 dotyczący przedawnienia "zaproponowano w wyniku wielokrotnych monitów zarówno ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich, jak również interpelacji poselskich w celu równego traktowania osób, które korzystają z mieszkań z zasobów Agencji na podstawie decyzji administracyjnoprawnej, jak i tych, którzy zasiedlają je na podstawie umowy najmu. W drugim przypadku przedawnienie roszczeń następuje w ciągu 3 lat stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego, w pierwszym, z uwagi na brak regulacji w tym zakresie (dotyczy żołnierzy zawodowych), nie następuje nigdy. W związku z powyższym w celu zrównania praw żołnierzy zawodowych z osobami wynajmującymi mieszkania zaproponowano wprowadzenie trzyletniego okresu przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych" (druk nr 3342, Sejm RP VII kadencji).

Ustawa o Agencji Mienia Wojskowego weszła w życie [...] października 2015 r. Zgodnie z art. 134 ust. 1 tej ustawy, w przypadku postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez dyrektora oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, o której mowa w art. 120 ust. 1 pkt 1, wierzycielem staje się właściwy dyrektor oddziału regionalnego Agencji. Czynności podjęte przez dyrektora oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, o której mowa w art. 120 ust. 1 pkt 1, w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, zachowują ważność (art. 134 ust. 2 ustawy). Stosownie do art. 135 ust. 1 tej ustawy, postępowania egzekucyjne wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, po dniu jej wejścia w życie prowadzone są przez dyrektorów oddziałów regionalnych Agencji. Stosownie do art. 135 ust. 2, czynności podjęte przez dyrektora oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, o której mowa w art. 120 ust. 1 pkt 1, w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, zachowują ważność.

W świetle powyższego brak jest podstaw, aby w odniesieniu do należności pieniężnej określonej w tytule wykonawczym nr [...] i [...] zastosować instytucję przedawnienia, co trafnie stwierdził organ.

Prawidłowo organ stwierdził także, że na skarżącym spoczywał obowiązek uiszczania należności z tytułu zajmowania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej.

Skarżącemu jako żołnierzowi zawodowemu lokal przy [...] w [...] został przydzielony decyzją administracyjną. Podniesiona przez skarżącego okoliczność niezamieszkiwania i wymeldowania się z tego lokalu w 1998 r. nie ma znaczenia dla kwestii obowiązków skarżącego związanych z przydzielonym lokalem. W lokalu przydzielonym skarżącemu pozostała, jak wynika ze skargi, żona skarżącego oraz dwaj synowie. Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przewiduje w art. 37 ust. 2 solidarną odpowiedzialność wszystkich dorosłych osób, które zajmują przydzieloną żołnierzowi kwaterę. Solidarność ta umożliwia dokonanie przez wierzyciela wyboru, od której osoby zobowiązanej chce on domagać się zrealizowania wierzytelności (v. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1867/06, LEX nr 471118). Okoliczność, że uprawniony do lokalu żołnierz dobrowolnie w nim nie zamieszkuje, nie powoduje zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za używanie lokalu. Przepis art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie wskazuje, że osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, lecz w nim niezamieszkujące, są wyłączone z obowiązku uiszczania opłat. Trafnie tym samym organ stwierdził, że obowiązek uiszczania opłat po stronie skarżącego istniał. Nie zaszła zatem powoływana przez stronę przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zajmowanie lokalu mieszkalnego w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest pojęciem szerszym od pojęcia zamieszkiwania, przez które rozumieć należy przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego lub prawa zamieszkiwania (art. 1a pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP)

W świetle powyższego za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 37 ust. 1, 2 i 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Odnosząc się do żądania "zwrotu bezpodstawnie wyegzekwowanych świadczeń", stwierdzić należy, że zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tym zakresie wskazując, że nie zaszły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywane przez zobowiązanego. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował w tym przypadku art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 i art. 18 u.p.e.a., który wskazuje, że jeżeli przepisy u.p.e.a.

nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie miał tym samym podstaw do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jak żąda tego skarżący.

Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa także w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy postanowienie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Przepis art. 64e § 2 u.p.e.a. stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Biorąc pod uwagę przepis art. 64e § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, stwierdzić należy, że umorzenie kosztów egzekucyjnych opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego.

W sprawie tej zobowiązany nie powołał się we wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. na żadną z przesłanek, o których mowa w art. 64e § 2 u.p.e.a., którą organ mógłby rozważać, jako stanowiącą podstawę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wskazane we wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. przedawnienie i brak po stronie skarżącego obowiązku uiszczania opłat za lokal nie stanowią podstawy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Nie można tym samym zarzucić organowi, że odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych narusza prawo.

Sąd za nietrafne uznał także pozostałe zarzuty skargi, w tym dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 8, 9, 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Postanowienie w zakresie, w jakim rozstrzyga o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wyegzekwowanych świadczeń zawiera zarówno wskazanie podstawy prawnej, jak i uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie pozostawia przy tym wątpliwości, z jakich przyczyn organ podjął takie a nie inne rozstrzygnięcie. Wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierował się organ. Odmienna ocena strony od oceny organu dokonanej w zakresie żądania nie stanowi podstawy do stwierdzenia naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W punkcie drugim wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego, jak w punkcie trzecim wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego oraz opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa.