Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 496/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Poczty Polskiej S. A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] kutego 2023 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w C. (dalej "Stowarzyszenie" lub "skarżący") wystąpiło do Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w W. (dalej "Spółka" lub "organ") o udostępnienie informacji publicznej. W piśmie tym Stowarzyszenie wskazało, że zespół badawczy pod kierownictwem profesora S. L. prowadzi badania naukowe dotyczące praktyki obsługi importu towarów za pośrednictwem operatorów pocztowych i innych firm spedycyjnych. Celem badania jest wykazanie w jaki praktyczny i faktyczny sposób są stosowane krajowe i unijne przepisy wprowadzone w oparciu o przepisy, które weszły w życie w lipcu 2021 r. tzw. pakiet VAT dla e-commerce. Na podstawie wyników badania zostanie sporządzony artykuł do prasy. Wyniki będą szeroko udostępnione opinii publicznej, aby obywatele wiedzieli w jaki sposób Spółka, Krajowa Administracja Skarbowa oraz prywatne firmy spedycyjne obsługują zamawiane przez nich towary.

Stowarzyszenie wskazało, że w związku z powyższym potrzebuje uzyskać informacje dotyczące praktyki stosowania niektórych przepisów prawa. Powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p." wniosło o udostępnienie danych zbiorczych za cały 2022 r.

w zakresie:

1. ile zgłoszeń celnych dokonała Spółka;

2. z jakich krajów pochodziły przesyłki, dla których dokonano zgłoszeń celnych. Jaka liczba zgłoszeń dotyczyła konkretnych krajów (z uwzględnieniem krajów EOG);

3. jakim organom celnym przedstawiano przesyłki (oddział) i w jakiej ogólnej liczbie;

4. jaka liczba przesyłek o wartości do 150 EUR została przez Spółkę zgłoszona celnie. Jaka liczba zgłoszeń dotyczyła konkretnych krajów (z uwzględnieniem krajów EOG);

5. jaką liczbę przesyłek zgłosiła Spółka celnie na podstawie tzw. pełnomocnictwa domyślnego (art. 77a ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne Dz. U. z 2022 r. poz. 2073);

6. w jaki sposób Spółka realizuje obowiązek wskazany w ww. przepisie w zakresie informowania odbiorcy o możliwości samodzielnego dokonania zgłoszenia celnego lub wyboru innego przedstawiciela celnego;

7. w ilu sprawach udzielono Spólce pełnomocnictwa bezpośredniego, zaś w ilu pełnomocnictwa pośredniego, jako przedstawicielowi celnemu zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r.

ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. I z późn. zm.);

8. jaka liczba przesyłek o wartości od 150 EUR do 1 000 EUR została przez Spółkę zgłoszona celnie. Jaka liczba zgłoszeń dotyczyła konkretnych krajów (z uwzględnieniem krajów EOG)

9. w ww. sytuacji ile pełnomocnictw pośrednich udzielono Spółce;

10. ile zgłoszeń celnych dla towarów o wartości powyżej 1 000 EUR dokonali Spółka. Jaka liczba zgłoszeń dotyczyła konkretnych krajów (z uwzględnieniem krajów EOG);

11. ilu zgłoszeń celnych dla towarów zwolnionych z cła określonych w rozdziałach od I do XXX Rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 324, str. 23) dokonała Spółka. Jaka liczba zgłoszeń dotyczyła konkretnych krajów (z uwzględnieniem krajów EOG).

12. czy Spółka pobiera jakiekolwiek opłaty za dokonanie zgłoszenia celnego. Jeżeli tak to na jakiej podstawie prawnej oraz w jakiej wysokości. Jakie będą konsekwencje nieuiszczenia ewentualnej opłaty za zgłoszenie celne.

13. czy należności celno-podatkowe można uiszczać doręczycielom Spółki oraz w placówkach Spółki. Jeżeli tak, to czy można je uiszczać w formie bezgotówkowej;

14. czy pełnomocnictwa bezpośrednie lub pośrednie, o których wspomniano powyżej, można udzielać bezpośrednio doręczycielom. Czy istnieje jakiś formularz pełnomocnictw. Czy pełnomocnictw można udzielać przez Internet.

W odpowiedzi na powyższe pismo Spółka w piśmie z dnia 13 marca 2023 r. poinformowała, że informacje na temat realizacji przez Spółkę usługi związanej

z odprawą celnopodatkową towarów stanowiące informację publiczną, w tym wyjaśnienia wszystkich kwestii w sprawie nowych regulacji celno-podatkowych, wzory poszczególnych formularzy do obsługi usługi, zostały umieszczone na stronie internetowej operatora po adresem: https://www.poczta-polska.pl/pakiet-vat-dla-e-commerce/. Dodatkowo operator opracował dla swoich klientów Zasady wykonywania przez Pocztę Polską zgłoszeń celnych w imporcie, które dostępne są na wskazanej wyżej stronie internetowej w zakładce: Zasady wykonywania przez Pocztę Polską zgłoszeń celnych. Udostępniony został również cennik w zakładce - Cennik opłat dodatkowych, na stronie: https://cennik.poczta-polska.pl/plik,1/cennik_oplat_dodatkowych_Of012022.pdf.

W piśmie z dnia 13 marca 2023 r. Spółka ponowiła żądanie udostępnienia informacji publicznej, podnosząc, że Spółka nie odpowiedziała na wniosek.

Spółka pismem z dnia [...] marca 2023 r. poinformowała Stowarzyszenie, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2023 r.

Uszczegółowiając Spółka podniosła, że informacje żądane przez Stowarzyszenie w pkt 1, 4, 5, 7, 8, 9, 10 i 11 nie stanowią informacji publicznej.

Odnośnie pozostałych pytań Spółka wskazała:

• Ad 2 - przesyłki dla których dokonano zgłoszeń celnych pochodziły zarówno

z krajów trzecich jak i UE. Informacja dotycząca liczby zgłoszeń w podziale na kraje nie stanowi informacji publicznej;

• Ad 3 - przesyłki w procesie zgłoszeń celnych przedstawiano w Oddziałach Celnych Urzędów Celno-Skarbowych funkcjonujących przy pocztowych urzędach wymiany

z zagranicą. Ogólna liczba przedstawionych przesyłek nie stanowi informacji publicznej;

• Ad 6 - Informacje w powyższym zakresie dostępne są:

- FAQ - Najczęściej zadawane pytania na stronie: https://www.poczta-oolska.ollpakiet-vat-dla-e-commercel

- Zasady wykonywania przez Pocztę Polską zgłoszeń celnych w imporcie na stronie: https://www.pocztapolska.pllhermesluploads120221071Zasady-dokonywania-zqloszenia-celnego-FlNAL-6.07.22-do-publikacii-nastronie-internetowei-Poczty-Polskiei-003.pdf Rozdział 4 § 7. 1

- na infolinii: tel. 801—333- 444 (z krajowych telefonów stacjonarnych), (+48) 438 420 600 (z telefonów komórkowych oraz stacjonarnych krajowych i z zagranicy);

- w placówkach pocztowych

• Ad 12 - zgodnie z Cennikiem opłat dodatkowych (dostępnym pod adresem https://cennik.pocztapolska.pl/plik,1/cennik oplat dodatkowy.ch 01012022.pdf), Poczta Polska pobiera dwie różne opłaty, w zależności od tego, czy działa jako przedstawiciel celny odbiorcy przesyłki, czy też odbiorca dokonuje odprawy celnej samodzielnie lub przez własnego agenta celnego:

a) 8,50 zł - za przedstawienie nadesłanej z zagranicy przesyłki do kontroli celnej i zgłoszenie towarów w niej umieszczonych do procedury dopuszczenia do obrotu pocztowego (dokonanie zgłoszenia celnego)

b) 25,00 zł - za proces obsługi przesyłki nadesłanej z zagranicy przeznaczonej do dalszej procedury celnej realizowanej przez adresata

W przypadku nieuiszczenia ewentualnej opłaty za zgłoszenie celne nie ma możliwości doręczenia przesyłki adresatowi;

• Ad 13 - należności celno-podatkowe można uiszczać doręczycielom oraz w placówkach Poczty Polskiej S.A. Płatność w formie bezgotówkowej możliwa jest w placówkach pocztowych oraz u doręczyciela - o ile listonosz/kurier posiada terminal zbliżeniowy;

• Ad 14 - Pełnomocnictw nie można udzielać za pośrednictwem doręczyciela, przez Internet, a jedynie w placówce pocztowej. Wzory formularzy pełnomocnictw dostępne są pod adresem https://www.oocztapolska.pl/hermes/uploads/2022/07/Zasady-dokonywania-zgloszenia-celnego-FlNAL-6.07.22-do-publikacii-na-stronie-internetowej-Poczty-Polskiej-003.pdf.

W uzasadnieniu tego pisma Spółka wyjaśniła, że pytania Stowarzyszenia nie dotyczą usług pocztowych realizowanych przez Spółkę w ramach obowiązku operatora wyznaczonego w latach 2016-2025 — usług powszechnych, określonych art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, z późn. zm.), a dotyczą świadczenia usługi niepowszechnej. tj. usługi celnej - realizowanej przez Spółkę jako podmiot komercyjny, w związku z tym nie stanowią informacji publicznej.

Dalej Spółka wskazała, że świadczy przedmiotowe usługi (usługi niepowszechne), na zasadach biznesowych, w oparciu o swobodę kontraktowania, jako podmiot gospodarczy, bez angażowania majątku publicznego. W związku z czym informacje o usłudze celnej, nie są związane z gospodarowaniem majątkiem publicznym, ani też w żaden sposób nie odnoszą się do sfery publicznej działalności Spółki.

Ponadto Spółka podała, że adresat przesyłki może dokonać (po spełnieniu określonych warunków) zgłoszenia celnego we własnym zakresie, a w takiej sytuacji Spółka nie ma obowiązku dokonania zgłoszenia celnego, w przeciwieństwie do usług powszechnych, których co do zasady nie ma prawa odmówić wykonania. Tryb przedstawiania towarów i dokonywania zgłoszeń celnych w obrocie pocztowym realizowane może być nie tylko przez Pocztę Polską S.A, ale również poprzez przez samego adresata przesyłki (po spełnieniu określonych warunków) zgłoszenia celnego we własnym zakresie, lub przez alternatywnych operatorów uprawnionych (operatorów pocztowych innych niż Poczta Polska). W konsekwencji usługa celna, nie jest świadczeniem usług powszechnych.

Zdanie Spółki skoro zatem żądane informacje (dotyczące punktu 1-5 oraz punktu 7-11 Wniosku), nie mają charakteru informacji publicznej, to podmiot zobowiązany nie miał zgodnie z art. 16 u.d.i.p. podstaw o wydania decyzji. Odmowa udostepnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej tylko wtedy gdy chodzi o informację publiczną w rozumieniu cyt. ustawy.

Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skargę na bezczynność Spółki w przedmiocie rozpoznania wskazanego wyżej wniosku z dnia [...] lutego 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie bezczynności organu;

2. nakazanie organowi udzielenia informacji publicznej w zakresie i formie wskazanej we wniosku o jej udostępnienie w terminie 14 dni od momentu wydania wyroku w sprawie;

3. zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniędzy, o której mowa w art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości

10 000 zł;

4. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym opłaty od skargi w wysokości 100 zł.

W uzasadnieniu Stowarzyszenie podniosło, że nie zgadza się ze stanowiskiem Spółki. Wskazało, że pożądane przez nie informacje są informacjami dotyczącymi spraw publicznych, w szczególności realizacji prawa Unii Europejskiej i prawa krajowego oraz dysponowania finansami publicznymi. Spółka jest podmiotem o szczególnym charakterze, tj. przedsiębiorstwem użyteczności publicznej oraz operatorem wyznaczonym, realizuje zadania publiczne, dysponuje mieniem i finansami publicznymi oraz dysponuje informacjami publicznymi. Informacje dotyczące naliczania i rozliczania oraz sposoby i formy naliczania i rozliczania opłat celnych, podatku VAT oraz opłat za obsługę celną przesyłek przychodzących do Polski z obszaru EOG oraz spoza jednolitego obszaru celnego Unii Europejskiej są informacjami publicznymi, dotyczącymi realizacji krajowego i unijnego prawa celnego oraz podatkowego oraz informacjami dotyczącymi finansów publicznych. Dlatego też z przedmiotowego punktu widzenia pożądane przez Stowarzyszenie informacje są informacją publiczną.

Ponadto Stowarzyszenie wskazało, że Spółka jako podmiot o szczególnie publicznym charakterze, dysponująca mieniem publicznym i wyposażona w środki pochodzące ze środków budżetu państwa oraz statutowo realizująca zadania publiczne jest podmiotowo zobowiązana do udzielania informacji publicznej.

Dodatkowo Stowarzyszenie wyjaśniło, że działa i działało w interesie publicznym

i jedynym celem prowadzonych przez Stowarzyszenie działań było informowanie opinii publicznej o sposobie i formie oraz o prawdopodobnych nieprawidłowościach w zakresie implementacji prawa Unii Europejskiej oraz stosowania reguł krajowych i europejskich przez Spółkę i inne firmy spedycyjne w zakresie naliczania podatku VAT, opłat celnych oraz innych opłat związanych z importem do Polski towarów w ramach rynku e-commerce. Stąd też Stowarzyszenie jest szczególnie predestynowane do uzyskania takiej informacji publicznej oraz wykorzystania jej podczas prowadzonych badań naukowych i w konsekwencji na ich podstawie opublikowania artykułów dostępnych szerokiej opinii publicznej.

Stowarzyszenie wskazało również, że funkcjonariusze Stowarzyszenia wykonując swoje obowiązki służbowe działając w interesie publicznym, wykonują także zawód dziennikarza, zaś Stowarzyszenie podmiotowo winno być uważane jako element systemu prasowego w Polsce. Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP każdy ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz innych podmiotów w jakim wykonują one zadania władzy publicznej Ii gospodarują mieniem komunalnym i majątku skarbu państwa. W tym zakresie Poczta Polska gospodaruje majątkiem skarbu państwa. Nadto jest specyficzną organizacją wykonującą zadania władzy publicznej. Dlatego też z konstytucyjnego punktu widzenia jest obowiązana do udostępniania informacji publicznej także na wniosek. Również zgodnie z artykułem 4 ust. 1, pkt. 5 u.d.i.p. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą są obowiązane do udostępniania informacji publicznej.

W ocenie Stowarzyszenia szczególnie ważne jest udzielanie takie informacje prasie. Zgodnie z art. 4 ustawy prawo prasowe przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych są obowiązane do udzielania prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Z normy zawartej w tym przepisie prawa wynika, że Poczta Polska jest także zobowiązana do udzielenia informacji publicznej szeroko pojętej prasie. To uprawnienia prasowe ma szczególnie mocny i ważny charakter, ponieważ jest realizacją statutowych zadań prasowych, prawa wolności słowa i wolności do ekspresji, informowania opinii publicznej o sprawach publicznych oraz z prawnego punktu widzenia jest formą realizacji artykułu 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Stowarzyszenie wyjaśniło również, że wnioskując o udzielenie informacji publicznej przez Spółkę miało również świadomość istnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2020 roku o sygnaturze akt Il SAB/Wa 485/20, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że Poczta Polska jako podmiot

o szczególnym charakterze dysponuje mieniem publicznym i finansami publicznymi oraz realizuje zadania publiczne i bezwzględnie, właściwie w każdej sytuacji jest obowiązana do udzielania informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Spółka wyjaśniła, że realizuje zadania publiczne świadcząc usługi pocztowe

i usługi doręczeń elektronicznych w charakterze operatora wyznaczonego (np. art. 45 i 46 Prawa pocztowego) oraz realizując inne obowiązki przypisane ustawowo do funkcji operatora wyznaczonego (a nie do Poczty Polskiej S.A. per se). Pozostały zakres działalności gospodarczej Spółki polega na świadczeniu usług nie stanowiących przedmiotu zadań publicznych, których warunki, częstotliwość świadczenia oraz decyzja o ich zawieszeniu bądź zaprzestaniu świadczenia leży w gestii Poczty Polskiej. Odróżnia to Pocztę od podmiotów realizujących zadanie publiczne na zlecenie państwa, które nie mają prawa decydować o wykonaniu bądź niewykonaniu zadania publicznego, ponieważ spełniają obowiązek nałożony w drodze ustawy.

Zdaniem Spółki następujące czynności: przedstawienie nadesłanej z zagranicy przesyłki do kontroli celnej i zgłoszenia towarów w niej umieszczonych do procedury dopuszczenia do obrotu pocztowego (dokonanie zgłoszenia celnego) oraz obsługi przesyłki nadesłanej z zagranicy przeznaczonej do dalszej procedury celnej realizowanej przez adresata - stanowią obowiązki dodatkowe, poboczne operatora pocztowego wykonywane w związku z działalnością pocztową. Powyższe czynności, o technicznym charakterze, są wycinkiem szerszej kontekstu, czyli postępowania przed jednostkami Krajowej Administracji Skarbowej w dziedzinie opodatkowania i oclenia importowanych towarów. Rola operatora pocztowego, a więc również Spółki, jest przy tym uboczna.

Spółka podniosła, że wspomniane wyżej czynności w związku z przesyłkami nie zaliczają się do obszaru dozwolonej działalności gospodarczej Poczty, o którym mowa

w Rozdziale 3 ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska". Obowiązki te dotyczą każdego operatora pocztowego realizującego usługę pocztową doręczenia przesyłki nadanej poza terytorium UE, a nie tylko podmioty kontrolowane przez państwo. Spółka jest jednym z wielu operatorów pocztowych prowadzących działalność w Polsce.

W ocenie Spółki pytania sformułowane we wniosku w pkt 1-2; częściowo 3, 4-5; 7-11 nie stanowią informacji publicznej, ponieważ nie dotyczą realizacji zadania publicznego przez Pocztę, które polegałoby na świadczeniu usług pocztowych w charakterze operatora pocztowego (prowadzeniu działalności gospodarczej). Odpowiedź na pozostałe pytania Stowarzyszenia została udzielona w piśmie z dnia 28 marca

2023 r. bądź znajduje się na stronie https://www.poczta-polska.pl/pakiet-vat-dla-e-commerce/. Organ nie ma obowiązku przytaczać informacji publicznej w odpowiedzi na wniosek, jeśli przed złożeniem wniosku ta informacja została udostępniona w sposób dostępny dla każdego zainteresowanego. Tym samym Spółka nie pozostaje w bezczynności.

Dalej Spółka wskazała, że nie otrzymuje środków ze Skarbu Państwa na bieżącą działalność lecz sama wypracowuje swoje zyski. Spółka gospodaruje własnymi środkami, nie jest podmiotem sektora finansów publicznych w myśl art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ani nie dysponuje środkami publicznymi w rozumieniu art. 5 tej ustawy. Kilka przypadków, w których Poczta otrzymała pieniądze z funduszy Unii Europejskiej, budżetu państwa bądź funduszy celowych, zostało ogłoszone na stronach internetowych httes://www.poczta-polska.pl/proiekty-wspolfinansowane-z-funduszveuropejskich/ oraz https://www.poczta-polska.pl/proiektv-dofinansowane-ze-srodkowbudzetu-panstwa-lub-panstwowych-funduszy-celowych/. Pieniądze te zostały wydane wyłączenie w celu leżącym u podstaw ich przyznania oraz wypłacenia Poczcie. Cele te nie dotyczą wnioskowanych informacji. Przejście wybranych składników majątku ze Skarbu Państwa na Pocztę miało jednorazowy charakter. Majątek ten nie jest wystarczający do zapewnienia ciągłości świadczenia usług przez Spółkę. Dlatego Spółka sukcesywnie nabywa z własnych środków majątek potrzebny do nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej. W przeciwieństwie do organów administracji publicznej, Poczta:

a) finansuje własną działalność wyłącznie z dochodów uzyskanych ze świadczonych usługach, zwłaszcza pocztowych oraz przewozowych;

b) zawiera przede wszystkim umowy, które nie służą realizacji zadania publicznego ani nie są związane, bądź nie odnoszą się do dysponowania majątkiem publicznym.

Spółka wskazała także, że składając wniosek jak i skargę do Sądu, Stowarzyszenie nie poinformowało o statusie dziennikarza ani nie przedstawiło informacji o rejestracji dziennika lub czasopisma. Tym samym nie ma podstaw do traktowania skarżącego jako części rynku prasowego w Polsce.

Odnośnie wyroku z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt Il SAB/Wa 485/20, Spółka podniosła, że ocena prawna w nim wyrażona dotyczy właściwego zastosowania konkretnych przepisów u.d.i.p. jak też prawidłowej ich wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia i ma wiążący charakter tylko w sprawie, w której wyrok ten został wydany. Wyrok zapadł w sprawie dostępu do informacji publicznej na temat usługi pocztowej druk bezadresowy w obrocie krajowym, podczas gdy w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie zażądało informacji z zakresu obsługi celnej i skarbowej, a nie na temat czynności nie polegających na świadczeniu usług pocztowych. Ponadto uzasadnienie ww. wyroku traktuje o zadaniach publicznych w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie dozwolonym dla Poczty (art. 12 Ustawa z dnia 5 września

2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska"). Natomiast informacje żądane we wniosku dotyczą realizacji czynności świadczonych przy okazji usług pocztowych, które same w sobie nie stanowią przejawu działalności gospodarczej Spółki.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2023 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, Stowarzyszenie podtrzymało zarzuty skargi.

Stowarzyszenie podniosło, że Spółka nie udzieliła odpowiedzi na jej wniosek. Stowarzyszenie wskazało, że nie jest prawda, iż pod podanym adresem internetowym znajdują się odpowiedzi na pytani dotyczące spraw publicznych, o których udostępnienie wnosiło. Stowarzyszenie wskazało również, że nie ma znaczenia czy Spółka uznaje Stowarzyszenie oraz osobę go reprezentującą za dziennikarza. Dostęp do informacji publicznej jest bowiem równy dla wszystkich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana

w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).

Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,

w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Podkreślić należy, iż odwołanie się w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów jest zabiegiem legislacyjnym prowadzącym do niejasności interpretacyjnych. Pojęcie pozycji dominującej zostało w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275), dalej "u.o.k.k.", zdefiniowane w art. 4 pkt 10, stanowiącym, iż pozycja dominująca to pozycja przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40%;, odnosi się ono jednak do pozycji przedsiębiorcy na rynku, w związku z czym nie jest adekwatne do przedmiotu regulacji art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Obowiązująca ustawa, podobnie jak poprzedzająca ją ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.) posługuje się jednak pojęciem dominacji w dwóch kontekstach. Obok powołanego wyżej i związanego z sytuacją podmiotu na rynku, wyróżnia także dominację w rozumieniu kontroli nad innym podmiotem. W tym kontekście u.o.k.k. posługuje się w art. 4 pkt 3 pojęciem przedsiębiorcy dominującego, czyli takiego, który posiada kontrolę nad innym przedsiębiorcą, zaś w art. 4 pkt 4 u.o.k.k. przez posiadanie kontroli rozumie się wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców; uprawnienia takie tworzą w szczególności:

a) dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

b) uprawnienie do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu lub rady nadzorczej innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

c) członkowie jego zarządu lub rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

d) dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami,

e) prawo do całego albo do części mienia innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

f) umowa przewidująca zarządzanie innym przedsiębiorcą (przedsiębiorcą zależnym) lub przekazywanie zysku przez takiego przedsiębiorcę.

Stąd zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, że błędne jest odwoływanie się do art. 4 pkt 10 u.o.k.k. w celu ustalenia objęcia zakresem przedmiotowym u.d.i.p. danej spółki handlowej, bowiem przepis ten dotyczy sytuacji przedsiębiorcy na rynku, na którym prowadzi on działalność. Natomiast art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nakazuje pozycję dominującą ustalać w kontekście stosunku Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego, samorządu gospodarczego albo zawodowego) do danej spółki. Słuszniejszym byłoby korzystanie z zawartej w u.o.k.k. definicji "przedsiębiorcy dominującego", przez którego rozumie się w świetle art. 4 pkt 3 u.o.k.k. przedsiębiorcę, który posiada kontrolę nad innym przedsiębiorcą (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2018 r., I OSK 2205/16 oraz z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt III OSK 3386/21, B. Wilk: Spółka handlowa jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych. "Rejent" 2015, nr 8, s. 113-114).

Poczta Polska S.A. jest spółką, w której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa (vide art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. z

2020 r. poz. 2064) oraz wydruk z KRS Spółki dołączony do odpowiedzi na skargę).

W związku z tym przyjąć należy, że Poczta Polska S.A. jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a co za tym idzie jest podmiotem zobowiązanym, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1718/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu niewątpliwie też, w odniesieniu do części działalności Spółki, wykonuje ona zadanie publiczne (czego w istocie Spółka nie kwestionuje w niniejszej sprawie).

Wyjaśnić należy, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" przedmiotem działalności gospodarczej Spółki jest:

1) prowadzenie działalności polegającej na świadczeniu usług pocztowych;

2) emisja, wprowadzanie i wycofywanie z obiegu znaczków pocztowych, kartek pocztowych oraz kopert z nadrukowanym znakiem opłaty pocztowej;

3) wykonywanie innych usług przy wykorzystaniu potencjału technicznego i kadrowego Spółki, w tym w zakresie prenumeraty prasy, kolportażu prasy i wydawnictw, filatelistyki;

4) świadczenie usług finansowych i wykonywanie czynności z nimi związanych;

5) pośrednictwo w wykonywaniu usług finansowych, w tym czynności bankowych;

6) świadczenie usług logistycznych, a w szczególności przewóz przesyłek towarowych oraz ich konfekcjonowanie i magazynowanie.

Istotne jest to, że Poczta Polska S.A. pełniła na dzień złożenia wniosku

o udostępnienie informacji publicznej, a także pełni aktualnie, funkcję operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, z późn. zm.), tj. operatora pocztowego obowiązanego do świadczenia usług powszechnych (vide https://cik.uke.gov.pl/uslugi-pocztowe/pytania-i-odpowiedzi/korzystanie-z-uslug-pocztowych/co-to-jest-usluga-powszechna,4.html#_ftn1). Poczta Polska S.A. została wyznaczona decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej do świadczenia usług powszechnych w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2025 r. Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy Prawo pocztowe operatorem wyznaczonym jest operator pocztowy obowiązany do świadczenia usług powszechnych.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe do usług powszechnych zalicza się świadczone w obrocie krajowym i zagranicznym w ramach obowiązku, o którym mowa w art. 46, usługi pocztowe obejmujące:

1) przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie:

a) przesyłek listowych, w tym poleconych i z zadeklarowaną wartością, o wadze do 2000 g i liczonych z tolerancją 2 mm wymiarach:

- maksymalnych - 900 mm, stanowiących sumę długości, szerokości i wysokości, przy czym największy wymiar nie może przekroczyć 600 mm, a w przypadku przesyłki listowej w formie rulonu - 1040 mm, stanowiących sumę długości i podwójnej średnicy, przy czym największy wymiar nie może przekroczyć 900 mm,

- minimalnych - 170 mm w przypadku przesyłki listowej w formie rulonu, stanowiących sumę długości i podwójnej średnicy, przy czym największy wymiar nie może być mniejszy niż 100 mm,

- minimalnych strony adresowej - 90 x 140 mm,

b) przesyłek dla ociemniałych,

c) paczek pocztowych, w tym z zadeklarowaną wartością, o masie do 10 000 g i sumie wymiarów (długość, szerokość, wysokość) nieprzekraczającej 3000 mm, przy czym najdłuższy wymiar nie przekracza 1500 mm;

2) sortowanie, przemieszczanie i doręczanie nadesłanych z zagranicy paczek pocztowych o masie do 20 000 g i wymiarach, o których mowa w pkt 1 lit. c.

Ten aspekt działalności Spółki niewątpliwie należy do jej zadań publicznych. Przede wszystkim należy zauważyć, że cechuje go powszechność i użyteczność dla ogółu. Operator wyznaczony ma przy tym obowiązek zawierania umów na wykonywanie usług powszechnych (art. 48 ustawy Prawo pocztowe). W doktrynie wskazuje się, że celem wyodrębnienia kategorii usług powszechnych jest zabezpieczenie wszystkim zainteresowanym możliwości korzystania z podstawowych usług pocztowych. Pozyskanie statusu operatora wyznaczonego przez operatora pocztowego skutkuje ograniczeniem swobody takiego przedsiębiorcy w zakresie doboru kontrahentów. Ponadto Rzeczpospolita Polska – jako państwo członkowskie Światowego Związku Pocztowego – obowiązane jest zapewnić wszelkim podmiotom dostęp do usługi realizowanej przez operatora wyznaczonego (zob. J. Dorosz-Kruczyński (red.), Prawo pocztowe. Komentarz, komentarz do art. 3 oraz art. 45, Lex).

Dokonując oceny zakresu przedmiotowego wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej na wstępie należy wyjaśnić, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia przy tym wymaga, że przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nawiązuje do treści art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, wedle którego obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Przepis konstytucyjny wskazuje zatem, że w przypadku podmiotów nie będących organami administracji rządowej lub samorządowej, a więc tego rodzaju podmiotów co Spółka, prawo dostępu do informacji obejmuje dwa zagadnienia. Po pierwsze, ten zakres ich działalności, który polega na wykonywaniu zadań publicznych. Po drugie, sposób w jaki gospodarują powierzonym majątkiem publicznym (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1605/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Z uwagi na jego obszerność niecelowe wydaje się powtarzanie w tym miejscu treści tego wniosku. Uogólnić można, że zawarte w tym wniosku pytania dotyczyły usług Spółki świadczonych w ramach tzw. pakietu VAT e-commerce wprowadzonego ustawą z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1163). Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 lipca 2021 r. i wprowadza do ustawy o podatku od towarów i usług szereg zmian dotyczących handlu elektronicznego, w tym importu tzw. małych przesyłek do Unii Europejskiej. Zmiany wprowadzone ustawą z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw stanowią implementację unijnego pakietu VAT e-commerce.

Zgodnie z wprowadzonym powyższą ustawą art. 138i ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, z późn. zm.), dalej "ustawa o VAT" w przypadku importu towarów, z wyjątkiem towarów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, będących przedmiotem sprzedaży na odległość towarów importowanych umieszczonych w przesyłkach o wartości rzeczywistej nieprzekraczającej wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 150 euro, których wysyłka lub transport kończy się na terytorium kraju, osoba zgłaszająca towary organom celnym na terytorium kraju w imieniu własnym i na rzecz osoby, dla której towary są przeznaczone, zwana dalej "osobą odpowiedzialną za pobór podatku", może wykazywać podatek pobrany z tytułu importu towarów w deklaracjach składanych za okresy miesięczne, zwanych dalej "deklaracjami miesięcznymi".

Stosownie do treści art. 138i ust. 2 ustawy o VAT przepis ust. 1 stosuje się pod warunkiem, że:

1) do towarów nie stosuje się procedury szczególnej, o której mowa w rozdziale 9, ani zasad odpowiadających tym regulacjom;

2) osoba odpowiedzialna za pobór podatku jest operatorem pocztowym w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, 1933 i 2042) lub podatnikiem posiadającym status upoważnionego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 38 unijnego kodeksu celnego.

Osoba odpowiedzialna za pobór podatku oblicza i pobiera podatek w prawidłowej wysokości od osoby, dla której towary są przeznaczone, nie później niż w momencie doręczenia tej osobie przesyłki i dokonuje płatności tego podatku. Osoba, dla której towary są przeznaczone, jest obowiązana do zapłaty podatku (art. 138i ust. 3 ustawy o VAT).

Wskazana wyżej ustawa nowelizująca z dnia 20 maja 2021 r. wprowadziła również zmianę w ustawie z dnia z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2020 r. poz. 1382 oraz z 2021 r. poz. 802) polegającą na tym, że m. in. dodaniu art. 77a w brzmieniu: "Art. 77a. W przypadkach, o których mowa w art. 143a rozporządzenia delegowanego, osobę dokonującą zgłoszenia celnego w imieniu własnym, lecz na rzecz odbiorcy przesyłki, uważa się za upoważnioną do dokonania zgłoszenia, jeżeli odbiorca przesyłki, poinformowany o możliwości samodzielnego dokonania zgłoszenia celnego lub wyboru innego przedstawiciela celnego, nie zgłosił zamiaru skorzystania z tej możliwości."

Zdaniem Sądu wniosek skarżącego z [...] lutego 2023 r. dotyczył informacji publicznej jedynie w zakresie pkt 12, w części dotyczącej tego, czy Spółka pobiera opłaty za dokonanie zgłoszenia celnego oraz w części dotyczącej pytania o wysokość tej opłaty. Tak zadane pytanie dotyczy bowiem majątku publicznego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat.

Na tak zadane pytanie Spółka udzieliła skarżącemu odpowiedzi w piśmie z dnia 13 marca 2023 r. poprzez odesłanie do cennika usług udostępnionego na stronie internetowej Spółki w zakładce - Cennik opłat dodatkowych: https://cennik.poczta-polska.pl/plik,1/cennik_oplat_dodatkowych_Of012022.pdf.

Spółka nie pozostaje zatem w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w powyższym zakresie.

Pozostała część wniosku skarżącego, zdaniem Sądu, nie dotyczyła informacji publicznej. Pytania te nie dotyczyły bowiem zadań publicznych realizowanych przez Spółkę. Nie odnosiły się one do usług powszechnych, które Spółka wykonuje jako operator wyznaczony. Nie dotyczyły również dysponowania przez Spółkę majątkiem publicznym.

Zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lutego

2023 r. pytania dotyczyły świadczonej przez Spółkę usługi celnej w ramach pakietu VAT dla e-commerce. Jak wyjaśniła Spółka w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia [...] marca 2023 r. usługę tą świadczy na zasadach biznesowych, w oparciu o swobodę kontraktowania, jako podmiot gospodarczy. Informacje o tej usłudze, nie są związane

z gospodarowaniem majątkiem publicznym, ani też w żaden sposób nie odnoszą się do opisanych wyżej zadań publicznych realizowanych przez Spółkę.

Jak słusznie wskazała Spółka w powyższym piśmie adresat przesyłki może dokonać (po spełnieniu określonych warunków) zgłoszenia celnego we własnym zakresie, a w takiej sytuacji Spółka nie ma obowiązku dokonania zgłoszenia celnego, w przeciwieństwie do usług powszechnych, których wykonania w istocie nie ma prawa odmówić. Usług tych nie cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu. Nie jest to zadanie publiczne, ale usługa o charakterze komercyjnym Spółki, choć wykonywanie jej jest regulowane prawem.

Istotne przy tym jest to, że tryb przedstawiania towarów i dokonywania zgłoszeń celnych w obrocie pocztowym realizowane może być nie tylko przez Pocztę Polską S.A, ale również poprzez przez samego adresata przesyłki (po spełnieniu określonych warunków) zgłoszenia celnego we własnym zakresie, lub przez alternatywnych operatorów uprawnionych (operatorów pocztowych innych niż Poczta Polska). Zauważyć bowiem należy, że wprowadzone zmiany w zakresie tzw. pakietu VAT dla e-commerce dotyczą nie tylko Spółki ale operatorów pocztowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy Prawo pocztowe operatorem pocztowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności pocztowej, na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych. Aktualnie w rejestrze operatorów pocztowych wpisanych jest 278 podmiotów.

Sąd nie podziela poglądu Stowarzyszenia wskazującego, że informacje dotyczące naliczania i rozliczania oraz sposoby i formy naliczania i rozliczania opłat celnych, podatku VAT oraz opłat za obsługę celną przesyłek przychodzących do Polski z obszaru EOG oraz spoza jednolitego obszaru celnego Unii Europejskiej są informacjami publicznymi, dotyczącymi realizacji krajowego i unijnego prawa celnego oraz podatkowego oraz informacjami dotyczącymi finansów publicznych. Wynikające

z wprowadzonych od 1 lipca 2021 r. przepisów obowiązki nie są bowiem realizacją zadań publicznych. Nie każdy obowiązek nałożony na dany podmiot w drodze ustawowej jest realizacją zadania publicznego. Taką cechę będą miały, o czym mowa była już wyżej, tylko te zadania, które charakteryzuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Podobnie, jak np. w przypadku realizacji ustawowych obowiązków jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych, Spółka w tym obszarze nie wykonuje zadań publicznych.

Wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej odnosi się do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt III OSK 6044/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie treść i charakter żądanych przez skarżącego informacji, oprócz informacji w zakresie pkt 12 wniosku z dnia [...] lutego 2023 r., w części dotyczącej tego, czy Spółka pobiera opłaty za dokonanie zgłoszenia celnego oraz w części dotyczącej pytania o wysokość tej opłaty, wskazuje, że nie dotyczą one spraw publicznych.

Organ załatwił zatem wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej

z dnia [...] lutego 2023 r. w sposób prawidłowy. Pismem z dnia [...] marca 2023 r. poinformował skarżącego, że informacje na temat realizacji przez Spółkę usługi związanej z odprawą celnopodatkową towarów stanowiące informację publiczną, w tym wyjaśnienia wszystkich kwestii w sprawie nowych regulacji celno-podatkowych, wzory poszczególnych formularzy do obsługi usługi, zostały umieszczone na stronie internetowej. W piśmie tym organ odesłał również skarżącego do cennika usług opublikowanego na stronie internetowej Spółki. Późniejsze stanowisko organu wyrażone w piśmie z dnia [...] marca 2023 r. jest częściowo błędne. Spółka błędnie bowiem wyjaśniła skarżącemu, że informacji publicznej nie stanowią jedynie informacje, których udostępnienia skarżący żądał w pkt 1, 4, 5, 7, 8, 9, 10 i 11 oraz częściowo w pkt 2 i 3 wniosku z dnia 27 lutego 2023 r. Jak już podniesiono wyżej informacji publicznej dotyczył wyłącznie pkt 12 tego wniosku, w części dotyczącej tego, czy Spółka pobiera opłaty za dokonanie zgłoszenia celnego oraz w części dotyczącej pytania o wysokość tej opłaty. Mimo tego tak sformułowana odpowiedź czyniła zadość wnioskowi skarżącego.

Końcowo podkreślić należy, że Stowarzyszenie składając wniosek z [...] lutego 2023 r. nie wskazywało, że działa jako prasa. Żądając udostępniania informacji od Spółki nie powołało się również na przepisu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914), a przepisy u.d.i.p.

Skarga jest więc niezasadna albowiem organ nie pozostaje w bezczynności.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.