Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 739/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. K. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 3 października 2023 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z dnia 8 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt ojca skarżącego – P. K. – w Domu Pomocy Społecznej w P. (zwanego dalej "DPS"). Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społeczne w P. (zwany dalej "MGOPS") zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym, w celu ustalenia jego sytuacji życiowej, osobistej i dochodowej w związku z ponownym rozpatrzeniem sprawy dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt P. K. w DPS.

Dnia 24 marca 2022 r. odbył się wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego p. organu pomocowego. Podczas wywiadu ustalono, że skarżący wydaje miesięcznie [...] zł. Skarżący mieszka razem z żoną, obydwoje pracują. Z wywiadu wynika, że relacje ojca z synem są trudne. Skarżący wnosi o zwolnienie go z odpłatności za pobyt ojca w DPS. P. K. miał dopuścić się wielu działań, które wyrządziły skarżącemu szkody moralne i materialne w dzieciństwie. Ojciec nadużywał alkoholu, wszczynał awantury, nie przyczyniał się do utrzymywania rodziny. Skarżący, chcąc uzyskać wyższe wykształcenie, musiał zaciągnąć kredyt studencki, który spłaca do dzisiaj. Nie mógł liczyć na niczyją pomoc, szczególnie ojca. Z uwagi na uzależnienie i lekkomyślność ojca, popadł on w bezdomność. W grudniu 2020 r. miał odmrozić sobie kończyny, przez co doszło do amputacji obu nóg. W konsekwencji powyższego, P. K. został skierowany do DPS, a jego rodzina była poszukiwana w celu ustalenia odpłatności za jego pobyt w tym miejscu. Skarżący przedstawił dokumenty na potwierdzenie jego sytuacji majątkowej. Wspólnie z żoną ma kredyt hipoteczny.

Strona została wezwana do przedstawienia zaświadczenia o dochodach za okres 03.2021-04.2022. Strona nie posiada takich dokumentów, a nikt wcześniej nie informował jego o konieczności wykazania takich danych. MGOPS uzyskał te dane od pracodawców strony i jego żony. MGOPS ustalił, jakie były dochody małżonków za ww. okres.

Decyzją z dnia 8 września 2022 r., nr [...], Burmistrz "podtrzymał swoją decyzję" i ustalił odpłatność za pobyt ojca w DPS w następujących kwotach:

1) 19.04.2021-30.04.2021 – [...] zł;

2) 01.05.2021-30.06.2021 – [...] zł;

3) 01.07.2021-31.07.2021 – [...] zł;

4) 01.08.2021-31.08.2021 – [...] zł;

5) 01.09.2021-31.01.2022 – [...] zł;

6) 01.02.2022-nadal – [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podniósł, że dochód w rodzinie strony na osobę wynosi w skali miesiąca [...] zł, co przekracza 300% kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a więc kwotę 1.584 zł. Dnia 9 lipca 2021 r. MGOPS zaproponował stronie zawarcie umowy o odpłatność, jaką powinien ponosić z tytułu pobytu ojca w DPS. Z uwagi na brak jakiejkolwiek odpowiedzi na tę propozycję, zastosowanie znajduje, zdaniem organu I instancji, art. 61 ust. 2d ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.s.").

Burmistrz wyjaśnił następnie, jak z uwagi na zmiany w dochodach P. K. kształtują się kwoty odpłatności za pobyt ojca w DPS. W związku ze zmianą także regulacji dotyczących kwoty odpłatności, ustalanej przez właściwego miejscowo starostę, kwoty tej zmieniały się także w stosunku do strony.

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Strona zakwestionowała to, że jest osobą zobowiązaną do poniesienia odpłatności za pobyt ojca w DPS. Ponadto zwrócono uwagę, że nie zapadła jeszcze prawomocna decyzja Burmistrza w przedmiocie zwolnienia strony z tejże odpłatności. Strona powtórzyła zasadniczą argumentację, jaką przedstawiła podczas wywiadu środowiskowego. Skarżący uważa, że w myśl art. 1441 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), zasadne jest stwierdzenie, że może uchylić się od sprawowania wobec ojca obowiązków alimentacyjnych z uwagi na zasady współżycia społecznego. Burmistrz wydał wobec strony decyzję odmawiającą zwolnienia go z obowiązku odpłatności za pobyt ojca w DPS, ale od tej decyzji strona także wniosła odwołanie do SKO. Odwołanie także jest datowane na dzień 10 października 2022 r.

Decyzją z dnia 3 października 2023 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, że dokonało ono weryfikacji kwot odpłatności za pobyt P. K. w DPS i, że są one prawidłowe. Tego zresztą nikt nie kwestionował. W sprawie zwolnienia z odpłatności skarżącego, toczy się postępowanie odwoławcze przed tut. SKO.

Skarżący, działając samodzielnie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz art. 61 ust. 2 pkt 2, a także art. 107 ust. 1 u.p.s. poprzez niepełne i wybiórcze przeprowadzenie postępowania, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń stanu faktycznego w sprawie w zakresie błędnego ustalenia możliwości finansowych skarżącego i jego małżonki i błędnym ustaleniu wysokości opłaty od niego należnej, bez prawidłowego uwzględnienia wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącym oraz dowodów wykazujących możliwości finansowe skarżącego oraz jego małżonki, co skutkowało nieuwzględnieniem ciążących na skarżącym zobowiązań kredytowych, opłat mieszkaniowych, codziennych kosztów przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, nieplanowanych codziennych wydatkach, a także rosnących kosztów życia codziennego związanych ze stale utrzymującym się zjawiskiem inflacji i w związku z tym, wydaniem decyzji wyłącznie na podstawie zaświadczeń o zarobkach wydanych przez pracodawców skarżącego oraz jego małżonki, podczas gdy powyższe nierzetelnie obrazują realne możliwości finansowe skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu w obliczu istnienia przesłanek do jego zawieszenia w zakresie zawisłości sprawy stanowiącej zagadnienie wstępne, co też organ sam oznaczył w zaskarżonej decyzji, tj. co do fakty, że toczy się postępowanie równoległe w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt P. K. w DPS (obecnie nr [...]), w którym to postępowaniu wydano decyzję, następnie zaskarżoną, a to bowiem stanowi zagadnienie wstępne do rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, co oznacza, iż wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie jest uprzednim prawomocnym rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego w równolegle toczącym się postępowaniu, co do chwili obecnej nie nastąpiło, a w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania;

3) art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. w związku z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") polegające na jego zastosowaniu i w konsekwencji błędnym pouczeniu w zaskarżonej decyzji, iż od przedmiotowej decyzji SKO przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podczas gdy zgodnie z art. 64a p.p.s.a. sprzeciw od decyzji przysługuje w warunkach wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a., zatem skarżącemu przysługuje skarga, a nie sprzeciw;

4) art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne podtrzymanie w mocy decyzji Burmistrza, do którego to organu I instancji skarżący złożył wniosek o całkowite zwolnienie z opłat za pobyt P. K. do DPS z uwagi na wykazanie, iż już od najmłodszych lat ojciec skarżącego dopuścił się względem niego oraz jego rodziny licznych rażących naruszeń skutkujących pogorszeniem się sytuacji rodziny, w tym samego skarżącego, zatem skarżący spełnił przesłanki wynikającego z niniejszego przepisu kwalifikujące go zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w DPS, w związku z czym zaskarżona decyzja nie powinna być wydana, co stanowi podstawę jego uchylenia;

5) art. 61 ust. 2d u.p.s. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż właściwym było wydanie decyzji przez organ I instancji na skutek odmowy zawarcia umowy z DPS o odpłatności za pobyt ojca w DPS, podczas gdy do teraz toczy się postępowanie z udziałem skarżącego w zakresie zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w DPS, co stanowi przesłankę do zawieszenia niniejszego postępowania.

W oparciu o ww. zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że SKO błędnie zastosowało przepisy prawa procesowego. Błędnie oceniono zgromadzony materiał dowodowy. Wywiad środowiskowy, w myśl art. 107 ust. 1 u.p.s. powinien doprowadzić do poznania całokształtu sytuacji rodzinnej, finansowej, dochodowej i osobistej rodziny. Organy ustaliły, jakie są dochody skarżącego i jego małżonki, ale nie wzięły pod uwagę ich licznych zobowiązań finansowych. Skarżący podniósł, że SKO nie odniosło się do niektórych dowodów, jakie zgromadzono w aktach sprawy.

Skarżący uważa, że zachodziła przesłanka do zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie z uwagi na pojawienie się zagadnienia wstępnego. Toczy się równolegle postępowanie o zwolnienie skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w DPS. Od wyniku tego postępowanie będzie uzależnione rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Skarżący podniósł także zarzut błędnego poinformowania go o przysługującym jemu prawie do zaskarżenia decyzji SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Skarżący uważa, że dowiódł braku podstaw do nałożenia na niego obowiązku odpłatności za pobyt jego ojca w DPS. Poza tym toczy się postępowanie w przedmiocie zwolnienia go z tego obowiązku.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty, czy twierdzenia były uzasadnione.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 4 marca 2024 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II. tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania jej na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2024 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu musi wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, w której utrzymano w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie ponoszenia przez skarżącego obowiązku odpłatności za pobyt jego ojca – P. K. – w DPS. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Sprawa z zakresu pomocy społecznej jest sprawą administracyjną, bowiem to na podstawie u.p.s. organy administracji publicznej przyznają uprawnienia albo nakładają obowiązki. W tym celu, z uwagi na to, że wspomniane prawa i obowiązki nie są nakładane z mocy prawa, wymagają one konkretyzacji w toku postępowania administracyjnego. To zaś postępowanie jest uregulowane w k.p.a.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), która stanowi skonkretyzowaną zasadę konstytucyjną (art. 78 Konstytucji RP). Te dwie ustawowe zasady wymagają uzasadnienia rozstrzygnięcia zapadłego w toku postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, który instancyjnie organ administracji publicznej, je podejmuje.

Należy rozpocząć rozważania od zasady dwuinstancyjności, która w niniejszej sprawie została ewidentnie naruszona. Zasada ta posiada swój rodowód w regulacji konstytucyjnej i stanowi podstawę do zaskarżenia orzeczenia, które zapadło w pierwszej instancji. Tak też jest w postępowaniu administracyjnym. Strona ma prawo odwołać się od decyzji organu I instancji do organu odwoławczego, aby tam, ta sama sprawa, została jeszcze raz i w pełni merytorycznie rozpoznana (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021, nb. 6, s. 112). Organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać sprawę wywołaną odwołaniem tak, jakby nie było organu I instancji (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 294/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), o ile nie doszłoby do sytuacji, w której organ odwoławczy będzie de facto sam stanowił tylko jedną instancję, co aktualizuje podstawę prawną z art. 138 § 2 k.p.a.

Rozstrzygając sprawę z odwołania, organ odwoławczy ma obowiązek uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, a więc wytłumaczyć dlaczego decyzję organu I instancji uchylił i rozstrzygnął sprawę co do istoty albo utrzymał w mocy albo umorzył postępowanie. Uzasadnienie decyzji jest tym, co stanowi odzwierciedlenie sentencji decyzji. Muszą w nim znaleźć się motywy, jakimi kierował się organ, rozpoznając odwołanie. Tego wszystkiego zabrakło w zaskarżonej decyzji.

Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, SKO przystąpiło do "merytorycznego uzasadnienia" swojego rozstrzygnięcia. Organ II instancji podniósł, że skarżącemu została wydana w osobnym postępowaniu decyzja o odmowie zwolnienia go z odpłatności za pobyt ojca w DPS. Ta okoliczność nie ma żadnego wpływu na niniejszą sprawę z uwagi na to, że rzeczona decyzja jest nieprawomocna, a przed SKO toczy się postępowanie odwoławcze w przedmiocie zwolnienia z odpłatności. Sąd powróci jeszcze do tego zagadnienia.

Kolegium podniosło: "Nadmienić należy, iż w toku rozpoznania niniejszego odwołania dokonano weryfikacji ustalonych kwot odpłatności i tut. Kolegium stwierdza, że kwoty wskazane w decyzji wyliczone zostały w sposób prawidłowy. Ponadto jak wynika z odwołania ich wysokości nie są kwestionowane". SKO stwierdziło, że zweryfikowano ustalone kwoty odpłatności. Pojawia się pytanie, jak organ II instancji tego dokonał, jakie wziął dane do przedmiotowej weryfikacji i czy uwzględnił sytuację majątkową skarżącego i jego żony. SKO nie przedstawiło w żaden sposób metodyki postępowania, jaka doprowadziła ten organ do takich, a nie innych wniosków. Nie da się prześledzić toku myślenia organu II instancji, ponieważ organ ten nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi się kierował. Nie odniósł się do przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, a więc nie da się określić, czy sytuacja skarżącego, jaką ustalił MGOPS, jest wystarczająca do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. "Zgodnie z art. 11 k.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Konsekwencją tej zasady jest ciążący na organie obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania." (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2859/21, dostępny w CBOSA). Skoro zaskarżona decyzja de facto nie posiada uzasadnienia, Sąd w składzie orzekającym nie jest w stanie odnieść się do jej istoty. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 3071/18, dostępny w CBOSA). Już tylko z tego względu decyzja SKO podlega uchyleniu.

Z uwagi na to, że Sąd kwestionuje zaskarżoną decyzję wyłącznie z przyczyn procesowych, należy zaniechać analizy zarzutów o charakterze materialnoprawnym. Uwagę Sądu przykuwa jeszcze kilka aspektów, którym ostatecznie SKO nie podołało.

Wprowadzenie do wyliczenia w art. 64 u.p.s. stanowi: "Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:". Sąd zwraca uwagę na początek zacytowanego zdania, tj. "osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty". Ustawodawca wyraźnie wskazał na dwie możliwości, w których zwolnienie z odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej jest możliwe. Pierwsza sytuacja to ta, w której zobowiązany już reguluje te należności – wydano wobec niego ostateczną decyzję zobowiązującą do regulowania tych należności. Druga zaś – gdy istnieje podstawa do zobowiązania członka rodziny do ponoszenia odpłatności, ale decyzja zobowiązująca jeszcze nie została wydana albo decyzja ta nie jest ostateczna. W sprawie skarżącego mowa jest o drugiej sytuacji. Niniejsza sprawa dotyczy zobowiązania skarżącego do ponoszenia odpłatności za pobyt jego ojca w DPS. Z akt sprawy wynika, a Sąd potwierdził to także w kontakcie z SKO, że toczy się również drugie postępowanie administracyjne o zwolnienie skarżącego z ponoszenia tejże odpłatności. W takiej sytuacji organ administracji publicznej ma prawny obowiązek prowadzić jedno postępowanie administracyjne. W decyzji wieńczącej to postępowanie, organ powinien orzec w sprawie zwolnienia z opłat, a w przypadku odmowy zwolnienia z tych opłat, orzec ich wysokość (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia: 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 750/23, 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 955/23, wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 579/23, dostępne w CBOSA). "Z treści art. 103 ust. 3 u.p.s. wynika, że ziszczenie się okoliczności wymienionych w art. 64 i 64a u.p.s. powoduje zmianę wysokości opłaty. Dlatego, jeżeli strona złoży stosowny wniosek o zwolnienie z opłaty, organ orzekający nie powinien go pomijać przy ustaleniu obowiązku ponoszenia opłaty. Zarówno ustalenie opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, jak i wniosek o zwolnienie z jej ponoszenia, dotyczą konkretyzacji tego samego obowiązku. Nie jest więc zasadne rozczłonkowywanie tych spraw i prowadzenie odrębnych postępowań w przedmiocie ustalenia opłaty i zwolnienia z tej opłaty." (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 743/23, dostępny w CBOSA). W sytuacji skarżącego, w sposób niezrozumiały dla Sądu, toczą się dwa postępowania, które obydwa są ze sobą ściśle powiązane. To zaś wskazuje na trafność zarzutu skarżącego, iż w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na wyłonienie się zagadnienia wstępnego. Wątpliwy jest sens prowadzenia postępowania o ustalenie zobowiązania do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS podczas, gdy być może zapadnie decyzja o zwolnieniu skarżącego z tejże odpłatności. To zaś potwierdza, w przekonaniu Sądu, istnienie zagadnienia wstępnego, stanowiące przesłankę do zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów skarżącego, jednakże to nie ma już wpływu na ostateczny wynik postępowania sądowego. Sąd nie może odnieść się do zarzutu naruszenia art. 64 pkt 7 u.p.s., ponieważ zastosowanie tego przepisu nie miało miejsca w niniejszej sprawie, tylko w postępowaniu o zwolnienie skarżącego z odpłatności. W tamtej sprawie zapadła decyzja SKO z dnia 23 listopada 2023 r., nr [...] (k. [...] akt sądowych), w której uchylono decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w DPS i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tym i tylko w tym postępowaniu ocena zasadności zastosowania albo braku zastosowania art. 64 pkt 7 u.p.s. będzie uprawniona.

Sąd ponadto nie zgodził się z poglądem skarżącego, iż na gruncie przepisów prawa rodzinnego, może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem swojego ojca. Ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 326/22, dostępny w CBOSA). Poza tym, skarżący musi mieć świadomość, że na gruncie prawa administracyjnego zastosowanie zasad współżycia społecznego co do zasady nie ma miejsca. Szczególnie nie mają zastosowania, kiedy ustawodawca przewidział konieczność wydania decyzji o charakterze związanym, a więc w sytuacji, w jakiej organ administracji publicznej nie może wydać decyzji uznaniowej.

Odmienny pogląd Sądu wyrażony w dwóch poprzednich akapitach nie zmienia tego, że zaskarżona decyzja oczywiście nie odpowiada prawu. Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności niektórych zarzutów skargi. SKO dopuściło się naruszenia fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego (art. 11 i art. 15 k.p.a.) przez co jego decyzja nie może się ostać. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO zawiesi postępowanie administracyjne w tej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia się postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w DPS. Od rozstrzygnięcia tamtej sprawy SKO uzależni rozstrzygnięcie sprawy niniejszej. Niezależnie od tego, jaką decyzję SKO wyda w tej sprawie, organ odwoławczy decyzję należycie uzasadni tak, aby zachować wymagania, o których mowa w art. 11 i art. 15 k.p.a.