Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 115/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61 ust.4, art. 7, art. 77 ust.1, art.80, art. 107 ust.3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 ust.1 pkt.1 lit.c , art. 200, art. 205 ust.2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Danuta Szydłowska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.), sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant st. ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego [...] kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 24 października 2022 r. nr [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693, dalej: u.d.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 919, ze zm.), nałożył na R.M. (dalej: "Strona", "Skarżący"), karę pieniężną w wysokości 1.500 zł., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 30 listopada 2021 r. o godzinie 09:29 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy), przez: urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) – węzeł M., co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. W związku z tym organ stwierdził, iż ww. pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

W wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym, jak uznał organ, za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.

GITD wyjaśnił, że na podstawie danych zawartych w okazanym podczas kontroli dowodzie rejestracyjnym ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. Ponadto w oparciu o dane zawarte w zgromadzonym materiale dowodowym organ ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący użytkownikiem ww. pojazdu samochodowego, tj. Strona. Naruszenie zostało zaewidencjonowane w protokole kontroli o nr: [...].

GITD, pismem z 23 sierpnia 2022 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie doręczono stronie w trybie art. 42 § 1 K.p.a. 2 września 2022 r.

Organ wskazał następne, że pismem, które wpłynęło do siedziby organu 13 września 2022 r., Strona złożyła wyjaśnienia podnosząc, że zakupiła urządzenie oraz zleciła zamontowanie urządzenia firmie obsługującej system. Zdanie m Strony, okazało się, że albo produkt był wybrakowany lub system monitorowania narzucony przez stronę rządową w tych dniach nie działał prawidłowo. Jako solidny podmiot wykonujący przewóz drogowy Strona wskazała, że dba, aby koncie była opłata. Po sprawdzeniu salda we wskazanych dniach wyraźnie zaznaczone są pobory opłat, a saldo wskazuje wynik dodatni. W samochodzie urządzenie jest podpięte bezpośrednio do instalacji i schowane pod deską rozdzielczą - nie ma więc możliwości manipulacji i odłączania. Strona wyjaśniła, że zwróciła się do firmy [...] Sp. z o.o. o wyjaśnienie zdarzenia. W odpowiedzi firma przesyła oświadczenie, że wysyłane były dane do KAS z geolokalizacji pojazdu, co wskazuje na błąd systemu niezależnego od przewoźnika, a leżącego po stronie systemu i KAS. Strona oświadczyła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Powstało ono prawdopodobnie z powodu nieprawidłowego działania systemu lub błędu urządzenia.

GITD uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie w sposób pełny odzwierciedla opisany powyżej stan faktyczny. Organ stwierdził, że w sposób prawidłowy ustalił stronę prowadzonego postępowania. Okolicznością bezsporną, zdaniem GITD, jest fakt, że ww. pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się 30 listopada 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS, z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia służącego do poboru opłat. Ponadto opłata nie była uiszczania z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym, zdaniem GITD, doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Organ stwierdził, że w przedmiocie niniejszego postępowania bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż to wskazana firma ponosi odpowiedzialność bowiem odpowiedzialność ta nie ma charakteru administracyjnego, zaś krąg podmiotów będących stronami postępowań administracyjnych oraz adresatami decyzji administracyjnych został wyraźnie wskazany w art. 13k ust. 4 u.d.p. Firma ta pozostaje jednym z trzech kanałów rejestracji i obsługi konta rozliczeniowego danego użytkownika, nie jest natomiast podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia obowiązków sankcjonowanych na mocy art. 13 k u.d.p. Zdaniem organu, nie ma znaczenia również fakt, iż na koncie rozliczeniowym znajdowała się wystarczająca liczba środków bowiem urządzenie służące do poboru opłaty przypisane do pojazdu nie było aktywne co w konsekwencji spowodowało, iż nie odnotowano transakcji za przejazd w zw. z czym opłata nie została uiszczona. Strona ma dostęp do konta klienta i może przeanalizować historię przejazdów, która potwierdza brak transakcji w dniu naruszenia.

Decyzję GITD z 24 października 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w całości, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 13n u.d.p. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i wydanie decyzji pomimo faktu, iż wszczęcie przez organ postępowania nastąpiło po upływie 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia,

2) art. 189 f § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez odmowę odstąpienia od wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej, pomimo iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki odstąpienia, w szczególności na podstawie ujawnionych w sprawie okoliczności jasno wynika, iż Skarżący dopuścił się naruszenia w sposób niezawiniony.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U z 2021 r. poz. 32 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie drogowe"). Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19."

Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia drogowego, autostrada [...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł M., została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną.

Zaskarżoną decyzją, na Skarżącego została nałożona kara pieniężna za przejazd spornego pojazdu płatnym odcinkiem autostrady [...]– Z. (granica państwowa) - węzeł M., bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. W niniejszej sprawie jednak wątpliwości budzą ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD. Organ stwierdził bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że sporny przejazd nastąpił 30 listopada 2021 r. i że Skarżący został zawiadomiony o wszczęci postępowania administracyjnego w sprawie pismem z 23 sierpnia 2022 r., doręczonym Skarżącemu 2 września 2022 r. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jednak pisma z 23 sierpnia 2022 r., znajduje się natomiast pismo z 18 sierpnia 2022 r. stanowiące zawiadomienie Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, który nastąpił 18 listopada 2021 r. W związku z powyższym w aktach administracyjnych sprawy brak jest zawiadomienia Skarżącego, zgodnie z wymogiem art. 61 § 4 K.p.a., o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd spornym pojazdem płatnym odcinkiem drogi autostrady [...] (granica państwowa) - węzeł M., bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, który miał miejsce 30 listopada 2021 r. Sąd nie może zatem zweryfikować, czy Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania w przedmiocie, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Ponadto Sąd nie ma możliwości weryfikacji, czy postępowanie administracyjne w przedmiocie, którego dotyczy zaskarżona decyzja został wszczęte z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy. Ustalenie czy postępowanie administracyjne zostało wszczęte z zachowaniem powyższego terminu jest pierwszorzędną kwestią umożliwiającą następnie zbadanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ oraz prawidłowości dokonanej subsumcji prawnej. Brak możliwości ustalenia terminu wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego w przedmiocie, którego dotyczy zaskarżona decyzja sprawia, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej. Stanowi to naruszenie przez GITD przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Organ nie wykazał bowiem, że w niniejszej sprawie wszczął postępowanie administracyjne przed upływem 9 miesięcy od dnia popełnienia przez Skarżącego naruszenia będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uzupełni brakujący materiał dowodowy sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego kwotę 387 zł, na którą składał się uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (270 zł) oraz opata skarbowa (17 zł).