Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 299/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 a ust 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: par 9
journal: Dz.U. 2016 poz 1742
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi M Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Sp. z o.o. w [...] od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej jako - NUCS) nr [...] z [...] stycznia 2024 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środka transportu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako - kpa), art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a) ust. 1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201, dalej jako - u.t.d.) i Lp. 4.8 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587, dalej jako - u.o.), § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako - DIAS) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2023 r. o godz. 13:30 na TTOC [...], funkcjonariusze Służby Celno - Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym realizowany był przewóz drogowy z Litwy do Niemiec. Kierujący zestawem pojazdów okazał do kontroli między innymi: wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, udzielonej firmie M. Sp. z o.o., ul. [...],[...], Międzynarodowy Samochodowy List Przewozowy CMR nr [...] z [...].06.2023 r., dowody rejestracyjne ciągnika oraz naczepy, załącznik VII z [...].06.2022 r. (dokument dotyczący przemieszczania odpadów zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4 rozporządzenia (DE) 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. Według dokumentów okazanych przez kierowcę zadeklarowano przewóz odpadów klasyfikowanych do kodu [...] (mieszanina odpadów papieru zmieszanego/makulatura) o masie 24520 kg. W toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili, że przewoźnik – M. Sp. z o.o. wykonuje transgraniczny transport odpadów bez wymaganego, na podstawie art. 24 ust. 6 i 7 u.o. oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu z przodu pojazdu, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. W związku z powyższym funkcjonariusze sporządzili protokół kontroli nr [...] wraz z załącznikiem, w którym wykazano naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o. Kierowca w uwagach do protokołu oświadczył, że "nie wiedział że potrzebne są oznaczenia literą "A", nie wniósł zastrzeżeń do protokołu i go podpisał.

Zawiadomieniem z [...] lipca 2023 r. nr [...] NUCS powiadomił przewoźnika, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonywania w dniu [...] lipca 2023 r. zespołem przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu.

W piśmie z [...] dnia lipca 2023 r. strona wskazała, że kontrola środka transportu przeprowadzona była z naruszeniem przepisów proceduralnych (Kpa) oraz przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Przede wszystkim środek transportu nie został przez funkcjonariuszy SCS zatrzymany w trakcie realizacji przewozu drogowego, lecz zgłosił się samodzielnie w związku z wymogami określonymi w wezwaniu, którego treść zawarto w otrzymanym przez przewoźnika potwierdzeniu zgłoszenia przewozu ładunku podlegającego monitorowaniu, tj. odpadów makulatury (kod [...]). Jak wynika z treści wezwania, kierowca był zobowiązany zgłosić się do kontroli na terminal celny w miejscowości [...]. Przepisy ustawy SENT nie wspominają, jakoby organ celno - skarbowy w ramach czynności objętych procedurą określoną w tejże ustawie miał uprawnienia kontroli wymogów określonych w innych ustawach, tj. np. w przepisach ustawy o odpadach, czy ustawy o transporcie drogowym. Organ miał obowiązek, zgodnie ze wskazanymi przepisami oraz zgodnie z wystosowaną dyrektywą w wezwaniu SENT nr [...] dokonać kontroli wyłącznie w aspekcie ustawy o monitorowaniu i każde "wyjście" poza ustawę stanowi kwalifikowaną wadę komentowanego postępowania. Ponadto konstrukcja przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów nie dowodzi jednoznacznie, iż przewoźnik byt w komentowanym przypadku zobowiązany do umieszczenia tablicy z literą A na środku transportu. Obowiązek oznakowania środka transportu wynika z § 9 rozporządzenia. Jednakże zgodnie z § 11 pkt 1 tej regulacji przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy (...) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 u.o. W komentowanym przypadku przewóz realizowany byt na zlecenie klienta zagranicznego, gdzie siedziba nadawcy i odbiorcy odpadów również znajdowała się poza terytorium RP. W stosunku do realizowanego przewozu drogowego nie było zatem obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 u.o. ergo przewoźnik nie był zobowiązany do wyposażania środka transportu w rzeczoną tablicę.

Dalej DIAS wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], NUCS nałożył na M. Sp. z o.o. w [...] karę pieniężną w kwocie [...] zł, za wykonywanie w dniu [...] lipca 2023 r. przewozu drogowego odpadów zespołem pojazdów o nr rej. [...] bez wymaganego oznaczenia pojazdu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.

Pismem z [...] lutego 2024 r. strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 6 Kpa w związku z § 9 i 11 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (dalej jako rozporządzenie) poprzez nałożenie obowiązku oznakowania środka transportu na podstawie przepisu nieobowiązującego w transporcie tranzytowym przez RP, 2. art. 12a, art. 21 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej jako ustawa SENT) w związku z art. 6 Kpa poprzez przeprowadzenie kontroli drogowej z przekroczeniem zakresu określonego w wezwaniu zawartym w odpowiedzi na zgłoszenie przewozu SENT nr [...]. 3. art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, 4. art. 8 Kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

Po rozpatrzeniu odwołania DIAS wskazał, że obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych; wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y) u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. c, r u.t.d., użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikają z przepisów rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006 r. ze zm.) jest podstawową regulacją prawną określającą m.in. procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów na terenie Unii Europejskiej, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia, Rozporządzenie ma zastosowanie do przemieszczania odpadów pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, na terytorium Wspólnoty lub z tranzytem przez państwa trzecie przywożonych na terytorium Wspólnoty z państw trzecich, wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich i przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich. Organ podkreślił, że przepisy o przewozie odpadów stanowią szczególne wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania oraz oznakowania środków transportu, a naruszenie tych przepisów sankcjonowane jest karami pieniężnymi. Zasady transportu odpadów reguluje art. 24 ust. 1 u.o., który stanowi, że transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 6 omawianej ustawy, środki transportu odpadów powinny być oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. W oparciu o delegację ustawową, zawartą w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz.1742). Zgodnie z § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 września 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis ODPADY naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. W § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą: 1. koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2. na której umieszcza się wielką literę A koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm. Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4). W świetle art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy u.t.d. Za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o., w Lp. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. została określona kara pieniężna w wysokości [...] zł. DIAS wskazał, że naruszenie powyższego przepisu wywołuje ten skutek, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 1 i ust. 7), chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92b) ust. 1 lub 92c) ust. 1 i 2 u.t.d. Zgodnie z art. 92b) ust. 1 omawianej ustawy, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1. właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) 561/2006, rozporządzenia (UE) 165/2014, Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r., ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2. prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii, zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt. 1 lit. a), lub działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Organ wyjaśnił, że art. 92b) ust. 1 u.t.d. odnosi się wyłącznie do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowcy, a więc nie dotyczy naruszenia, za którą nałożono na stronę karę pieniężną.. Zgodnie art. 92c) u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a) ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1. okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2. za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3. od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Organ zauważył, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do u.t.d. nie opiera się na zasadzie winy, jest to odpowiedzialność ex lege (na mocy ustawy), z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić, ale po wykazaniu przynajmniej jednej z ww. przesłanek, przy czym to na podmiocie spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. DIAS zauważył, że art. 92c ust. 1 ustawy stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy i odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot zajmujący się organizacją przewozu odpadów, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był ich w stanie przewidzieć, ale i dotyczy okoliczności, istnienia których organ - bez wskazania strony - nie zna. Okoliczności egzoneracyjne, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 ustawy, muszą być wykazane w sposób pełny i wyczerpujący, jak również nie mogą budzić wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności, ponadto za taką okoliczność uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. W sprawie strona nie wykazała obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności, przy czym obowiązek udowodnienia okoliczności z art. 92c ust. 1 pkt 1 spoczywa na podmiocie wykonującym przewóz drogowy jako stronie postępowania, a nie na organie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W niniejszej sprawie, zdaniem DIAS, brak jest przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c) ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z art. 92c) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy, postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej umarza się w sytuacji, gdy na podmiot wykonujący przewozy za stwierdzone naruszenie została nałożona kara pieniężna przez inny podmiot lub uprawniony zagraniczny organ. Z akt sprawy nie wynika, aby w niniejszym przypadku wystąpiła ww. przesłanka do umorzenia postępowania w sprawie wymiaru kary pieniężnej. To samo dotyczy sytuacji, kiedy od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (art. 92 c) ust. 1 pkt 3 tej ustawy). Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu DIAS podniósł, że realizowany przez przewóz nie był - wbrew twierdzeniom pełnomocnika - wyłączony z obowiązku ewidencji prowadzenia odpadów. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. c, r u.t.d., użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikają z przepisów rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006 r. ze zm.) Rozporządzenie ma zastosowanie do przemieszczania odpadów pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, na terytorium Wspólnoty lub z tranzytem przez państwa trzecie przywożonych na terytorium Wspólnoty z państw trzecich, wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich i przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich. Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. a tego rozporządzenia, przemieszczanie na terytorium Wspólnoty odpadów wyszczególnionych w załączniku lI lub III b podlega ogólnym obowiązkom w zakresie informowania, określonym w art. 18. Zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, w przypadku odpadów klasyfikowanych do kodu [...], które mają zostać przesłane, dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów, osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczenie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczania dołączony był dokument określony w załączniku VII. Skarżąca otrzymała taki dokument (ANNEX VII nr [...]), gdyż kierowca przedstawił go funkcjonariuszom w trakcie kontroli. Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 22 lit. v) u.t.d., użyte w niej określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikające również z przepisów ustawy o odpadach. Art. 24 ust. 1 u.o. stanowi, że transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Zgodnie z ust. 3 zlecający usługę transportu odpadów jest obowiązany wskazać transportującemu odpady wykonującemu usługę transportu odpadów miejsce przeznaczenia odpadów oraz posiadacza odpadów, do którego należy dostarczyć odpady. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 6 omawianej ustawy, środki transportu odpadów powinny być oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. W oparciu o tą delegację zostało wydane w.w. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Bezspornym jest, że w dniu kontroli, tj. [...] lipca 2023 r. funkcjonariusze Służby Celno- Skarbowej w trakcie kontroli stwierdzili brak ww. oznakowania zestawu ciężarowego o nr rej. [...], którym kierowca wykonywał przewóz towaru z Litwy do Niemiec. Przyjmując zlecenie na przewóz odpadów klasyfikowanych do kodu [...] (zapis w polu 9 i 10 załącznika ANNEX VII [...]) skarżąca była zobowiązana do oznakowania środka transportu w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o. Odnośnie kolejnego zarzutu organ wyjaśnił, że wobec tego samego środka przewozowego przeprowadzono dwie kontrole w dwóch różnych trybach. Pierwszą kontrolą była kontrola w trybie ustawy SENT związana z wezwaniem z art. 12a tej ustawy do stawiennictwa w wyznaczonym miejscu. Następnie na skutek stwierdzonego stanu faktycznego, dokonano również kontroli w trybie u.t.d. Obie kontrole zostały przeprowadzone i udokumentowane w trybach przewidzianych w tych ustawach. Wbrew twierdzeniom Skarżącej nie doszło do przekroczenia uprawnień przez kontrolujących, gdyż posiadali oni uprawnienie do przeprowadzenia obydwu rodzaju kontroli, a nadto ani ustawa SENT, ani u.t.d., ani też ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej nie zawierają ani zakazu, ani wyłączenia możliwości równoczesnego przeprowadzenia tych kontroli. Zdaniem organu bezzasadne były również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.

Od powyższej decyzji DIAS z dnia [...] kwietnia 2024 r nr [...], spółka M. Sp. z.o.o. z siedzibą w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 6, 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 Kpa w związku z § 9 i § 11 rozporządzenia poprzez nałożenie obowiązku oznakowania środka transportu na podstawie przepisu nieobowiązującego w transporcie tranzytowym przez RP 2. naruszenie norm materialnych art. 12a, art. 21 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w związku z art. 6 Kpa poprzez przeprowadzenie kontroli drogowej z przekroczeniem zakresu określonego w wezwaniu zawartym w odpowiedzi na zgłoszenie przewozu SENT nr [...]. Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz decyzji organ I instancji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania i obciążenie nimi DIAS

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że obowiązek oznakowania środka transportu wynika z § 9 rozporządzenia, jednakże zgodnie z § 11 pkt 1 tej regulacji przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów zgodnie z art. 66 ust. 4 u.o.. Zawarcie takiej konstrukcji w rozporządzeniu oznacza, że pojazd wymaga oznakowania jeżeli przewóz jest realizowany dla klienta krajowego, występującego zarówno jako nadawca jak i odbiorca odpadu. Wykonanie przewozu tranzytowego oznacza, że odpad nie jest wpisywany do krajowej bazy BDO ergo nie jest objęty obowiązkiem ewidencyjnym, o którym mowa w art. 66 ust. 4 u.o. Ponieważ w komentowanym przypadku przewóz realizowany był na zlecenie klienta zagranicznego, gdzie siedziba nadawcy i odbiorcy odpadów również znajdowała się poza terytorium RP, nie było zatem obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 u.o. ergo przewoźnik nie był zobowiązany do wyposażania środka transportu w rzeczoną tablicę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję NUCS nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środka transportu. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a) ust. 1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 u.t.d. i Lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 u.o., § 10 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 92a. ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że:

1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie;

2 ) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie.

W myśl art. 4 pkt 6a u.t.d. przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".

W art. 4 pkt 22 u.t.d. określono, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć warunki i obowiązku wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych tam aktów prawnych (prawa unijnego oraz prawa krajowego), w tym (ppkt v) z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, 1597, 1688, 1852 i 2029).

Zgodnie z art. 24 ust. 6 u.o. środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. Na podstawie delegacji zawartej w ust. 7 Minister Środowiska w dniu 7 października 2016 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (DZ.U. z 2016 r. poz. 1742). Przepis § 9 tego rozporządzenia stanowi, że środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:

1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;

2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.(ust. 2). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.(ust. 3). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 4).

W myśl § 10 rozporządzenia w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm. (ust. 1). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4).

W analizowanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że przedmiotowy przewóz dotyczył odpadu o kodzie [...] (mieszanina odpadów papieru zmieszanego/makulatura) o łącznej masie brutto 24.520 kg. Odpady transportowane były z Litwy do Niemiec, a zatem wykonywany przez skarżącego transport był transportem tranzytowym. Z powyższego wynika zatem, że dany przypadek należy zakwalifikować jako transgraniczny transport odpadów w rozumieniu § 10 rozporządzenia. W § 11 rozporządzenia przewidziano zwolnienie m.in. z obowiązku oznakowania pojazdu. W myśl tego przepisu § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy:

1)nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z at. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;

2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg.

Wskazać należy, że żaden z przypadków wymienionych w przytoczonym powyżej przepisie, w danej sprawie nie miał miejsca.

Zgodnie z art. 66 ust. 4 u.o. obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów nie dotyczy:

1) wytwórców: a) odpadów komunalnych, b) odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, jeżeli pojazdy te zostały przekazane do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, c) będących rolnikami gospodarującymi na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1, d) odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzących z robót budowlanych prowadzonych przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami;

2) osób fizycznych i jednostek organizacyjnych niebędących przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8;

3) podmiotów, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 i 12;

4) rodzajów odpadów lub ilości odpadów określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5.

W wydanym na podstawie ust. 5 art. 66 u.o. rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (DZ.U. z 2019 r. poz. 2531) odpady o kodzie [...] (mieszanina odpadów papieru zmieszanego/makulatura) nie zostały wymienione, natomiast wymienione tam odpady o kodzie [...] (opakowania z papieru i makulatury) są zwolnione z prowadzenia ewidencji odpadów w ilości do 0,5 Mg/rok. Wskazać również należy, że skarżący nie należy do podmiotów o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 i 12 u.o.

Ustawodawca przewidział również uproszczoną ewidencję odpadów, która polega na tym, że stosuje się jedynie karty przekazania odpadów. Taką ewidencję uproszczoną prowadzą m.in. podmioty, które: wytwarzają odpady inne niż niebezpieczne, niebędące odpadami komunalnymi, w ilości do 5 ton rocznie oraz transportujący odpady wykonujący wyłącznie usługę transportu odpadów prowadza uproszczoną ewidencję odpadów z zastosowaniem jedynie karty przekazania odpadów, a tym samym nie są posiadaczem odpadów (art. 71 ust. 1 pkt b i ust. 2 ustawy o odpadach).

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że środek transportu jakim w dniu [...] lipca 2023 r. skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów powinien być oznakowany zgodnie z przytoczonym powyżej § 10 rozporządzenia, gdyż skarżący nie korzystał ze zwolnienia na podstawie § 11 rozporządzenia. Tym samym przewóz odpadów wykonywany był z naruszeniem, o którym mowa w lp. 4.8 zał nr 3 do u.t.o. Kara za wskazane naruszenie ustawy wynsi [...] zł.

Nie znalazł potwierdzenia zarzut naruszenia art. 12a ustawy SENT, które zdaniem skarżącego, polegało na przeprowadzeniu kontroli w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym w sytuacji przedstawienia przez skarżącego pojazdu do kontroli na wezwanie skierowane w oparciu o przepis art. 12a ustawy SENT. Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią ust. 1 art. 12a w.w. ustawy jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W badanej sprawie skarżący na podstawie art. 12a ustawy SENT otrzymał wezwanie stawienia się do kontroli na terminal celny w [...]. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2023 r, funkcjonariusze celno – skarbowi stwierdzili wykonywanie przewozu z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W ocenie Sądu kontrola pojazdu przeprowadzona w przedstawionych powyżej okolicznościach sprawy mieści się w ramach uprawnień i kompetencji organów służby celno - skarbowej. Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 16 marca 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DZ.U. z 2023 r. poz. 615) kontroli celno-skarbowej podlegają podmioty obowiązane do przestrzegania przepisów prawa w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 i 2, zwane dalej "kontrolowanymi". W myśl art. 54 ust. 2 tej ustawy kontroli celno-skarbowej podlega również: (pkt 6) ruch drogowy w trybie i przypadkach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm.); (pkt 7) transport drogowy na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Przepisami odrębnymi - w powyższym rozumieniu - jest ustawa o transporcie drogowym. Następnie jak wyżej wskazano, na podstawie art. 4 pkt 22 lit. v u.t.d. , kontrolą objęto przestrzeganie przez przewoźnika odpowiednich przepisów u.o.

W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że kontrola w dniu [...] lipca 2023 r. przeprowadzona przez funkcjonariuszy celno - skarbowych mogła obejmować przestrzeganie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Nie były zasadne zarzuty naruszenia procedury administracyjnej, tj. art. 6, 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 kpa., które dla swojej skuteczności wymagają wykazania, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest komplety i nie wymaga uzupełnienia. W toku postępowania zapewniono stronie prawo czynnego udziału, z którego to prawa strona skorzystała. Stronie udzielano niezbędnych pouczeń o jej prawach w toku postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.