Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 413/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 21 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia 23 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w P. (zwana dalej "Komisją Odwoławczą" lub "organem II instancji"), decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. M. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący") od decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej – Podkomisji Wydziału [...] z dnia 20 listopada 2023 r., nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Dnia 02 października 2023 r. skarżący złożył za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej ([...].edu.pl) wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 na kierunku [...] (I rok stacjonarnych studiów II stopnia) na Wydziale [...].

Uczelniana Komisja Stypendialna - Podkomisja Wydziału [...] [...] decyzją z dnia 20 listopada 2023 r., nr [...] odmówiła przyznania wnioskodawcy stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie analizy złożonego wniosku i rankingu przygotowanego przez Komisję uzyskał łączną liczbę punktów 171, natomiast liczna punktów kwalifikująca do przyznania stypendium rektora wynosiła 184. W związku z nieuzyskaniem przez wnioskodawcy liczby punktów kwalifikującej do przyznania stypendium rektora orzeczono o odmowie jego przyznania.

Wnioskodawca wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z zachowaniem terminu ustawowego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 w kwocie [...]zł miesięcznie od października 2023 r. do czerwca 2024 r. Zdaniem wnioskodawcy Komisja popełniła błąd wskazując jako próg uzyskania stypendium 184 punkty i tym samym naruszyła zapisy § 2 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia 08 września 2023 r. zgodnie z którym w roku akademickim 2023/2024 do uzyskania stypendium uprawnione jest 9,5% studentów kierunku.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zrelacjonował stan faktyczny i przedstawił przepisy, jakie znalazły zastosowanie w sprawie. Następnie Komisja Odwoławcza podniósł, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny wniosku i kwalifikacji wykazanych przez skarżącego osiągnięć, o których mowa w § 25 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów [...], ustalając, iż wnioskodawca uzyskał łączną liczbę punktów 171. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 24 ust. 5 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów [...] liczbę studentów na danym kierunku przyjmuje się według stanu na dzień uruchomienia algorytmu stypendialnego zgodnie z harmonogramem, o którym mowa w § 11 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów [...]. Zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów i parametr ten ma charakter wskaźnika ograniczającego, wyznaczającego wartość progową, w zakresie której władze uczelni w porozumieniu z samorządem studenckim uprawnione są do wyznaczania odsetka (liczby) studentów, a w konsekwencji również wysokości stypendium rektora. Realizując dyspozycję powyższego przepisu na podstawie zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia 08 września 2023 r. w sprawie wysokości stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora oraz procenta studentów, którym przyznaje się stypendium rektora, odsetek uprawnionych do otrzymania świadczenia został wyznaczony na 9,5% studentów kierunku. Liczba punktów kwalifikująca do uzyskania stypendium rektora dla programu [...] wyznaczona współczynnikiem podanym w zarządzeniu nr [...] Rektora [...], wyniosła w roku akademickim 2023/2024 184 pkt, zatem uzyskana przez Skarżącego liczba punktów (171) nie pozwala zaliczyć go do grona osób stanowiących 9,5% najlepszych studentów uprawnionych do otrzymania świadczenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie § 2 Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 08 września 2023 r. w zw. z § 24 ust. 4 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P. poprzez przyjęcie, że liczba punktów kwalifikująca do uzyskania stypendium rektora wyznaczona współczynnikiem podanym w tym zarządzeniu (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego aktu) wynosi 184, podczas gdy ani regulamin, ani zarządzenie nie wskazują zasad wyliczania progów punktowych dla stypendium rektora II stopnia, o które skarżący się ubiega i nie zawierają takiego współczynnika.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż zgodnie z § 26 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P., stypendium przyznawane jest w skali dwustopniowej, jako: a) stypendium I stopnia, b) stypendium II stopnia. Ustęp 1a przewiduje, że stypendium I stopnia może otrzymać student, który w rankingu, o którym mowa w § 27 Regulaminu, uzyskał co najmniej 300 punktów zgodnie z wymaganiami określonymi w § 25 Regulaminu, z zastrzeżeniem § 24 ust. 4 i 5. Dla stypendium II stopnia nie wprowadzono tego typu progów punktowych. § 2 Zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] w P. nr [...] z dnia 8 września 2023 r. w sprawie wysokości stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora oraz procenta studentów, którym przyznaje się stypendium rektora, w roku akademickim 2023/2024 ustala z kolei procent studentów, którym przyznaje się stypendium rektora na poziomie 9,5%. Zarządzenie nie ustala natomiast żadnych dodatkowych progów punktowych. Jak wskazał, skarżący, z rankingu zbiorczego [...], na którym opierał się konkurs stypendialny wynika, że na kierunku [...] studiuje 65 studentów, co pomnożone przez 9,5% daje 6 osób uprawnionych do otrzymania stypendium. Zgodnie z opublikowaną listą, w roku 2023/2024 stypendium otrzymało jedynie 5 osób, natomiast skarżący był szóstą osobą z listy pod względem punktacji. Zdaniem skarżącego, powyższa decyzja narusza § 2 wyżej wspomnianego zarządzenia, przyznając stypendium pięciu studentom, zamiast sześciu, co stanowi 9,5% studentów na określonym kierunku studiów z ogólnej liczby studentów osobno dla kierunków studiów I i II stopnia oraz trybów tych studiów.

Następnie skarżący podniósł, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności załatwienie sprawy nie nastąpiło w ciągu miesiąca od dnia wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, iż decyzja datowana jest na 23 stycznia 2024 r. podczas gdy podpis został złożony przez osobę uprawniona po niemal trzech miesiącach od tej daty. Co więcej nie zapewniono skarżącemu dostępu do akt sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w trybie uproszczonym na wniosek pełnomocnika organu.

Okoliczności faktyczne sprawy zostały przytoczone w części historycznej uzasadnienia i nie są kwestionowane przez strony. Sąd zauważa w tym miejscu, że sprawa dotyczy stypendium rektora (art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 742 dalej jako: "ustawa" albo "p.s.w.n."), o którym orzekają komisje stypendialne w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 i 3 p.s..w.n,), a więc postępowanie toczyć się powinno wedle reguł określonych dla postępowania jurysdykcyjnego określonych w K.p.a. Uzupełniająco Sąd zaznacza, że treść Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] w P. nr [...] z dnia 01 października 2019 r. jest publicznie dostępna, jako że akt ten opublikowano w Biuletynie Informacji Publicznej, w zbiorze regulacji wewnątrz-organizacyjnych.

Równocześnie podkreślenia wymaga, że z uwagi na przedmiot kontroli – indywidualną decyzję administracyjną – Sąd nie był uprawniony do badania prawidłowości, a więc zgodności z prawem postanowień powołanego powyżej Regulaminu świadczeń. Skarżący, w przypadku kwestionowana jego treści, ma bowiem możliwość jego zaskarżenia w drodze odrębnej skargi skierowanej do sądu administracyjnego.

Jak wskazuje istota zawisłej skargi zarzuty skarżącego koncentrują się wokół wykazania, że skoro z danych dostępnych w USOS wynika, że liczba studentów na studiach magisterskich z [...] wynosi 65 osób, to oznacza to, że stypendium powinno otrzymać sześć osób (65 x 9,5% = 6,175) spełniających kryteria określone w Regulaminie świadczeń dla studentów i doktorantów [...]. Tymczasem z opublikowanej listy wynika, że na osiem złożonych wniosków stypendium przyznano pięciu osobom. Skarżący wskazał, że jego wynik (171 punktów, średnia 4,71) jest szóstym wynikiem na liście, zatem powinien otrzymać stypendium.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 4 Regulaminu student może ubiegać się o stypendium rektora. Stosownie do art. 91 ust. 1 p.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Na podstawie § 25 ust. 1 i 2 lit. a Regulaminu stypendium rektora może otrzymać student studiów stacjonarnych lub niestacjonarnych, który w trakcie poprzedniego roku studiów, w granicach właściwego roku akademickiego przewidzianego organizacją roku akademickiego podaną w zarządzeniu rektora obowiązującym podczas roku akademickiego poprzedzającego złożenie wniosku, uzyskał wysoką średnią ocen, niż niższą niż 4,00 oraz osiągnięcia naukowe wymienione w Załączniku nr 1 (tabela) do Regulaminu. Zgodnie z § 24 ust. 3 Regulaminu o przyznanie stypendium może ubiegać się również student pierwszego roku studiów II stopnia rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów I stopnia, który na ostatnim roku studiów I stopnia spełnił wszystkie kryteria ubiegania się o stypendium i ukończył te studia do końca poprzedzającego roku akademickiego.

Równocześnie, zgodnie z § 24 ust. 4 zdanie pierwsze Regulaminu stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów z ogólnej liczby studentów osobno dla kierunków studiów I i II stopnia oraz trybów tych studiów, przy czym liczba ta jest obliczana w oparciu o liczbę studentów lat I – III w przypadku studiów I stopnia, lat I - II w przypadku studiów II stopnia oraz wszystkich lat jednolitych studiów magisterskich, przy czym liczbę studentów na danym kierunku przyjmuję się według stanu na dzień 15 listopada danego roku akademickiego. Natomiast stosownie do § 27 ust. 4 Regulaminu ranking dla każdego kierunku tworzony jest na podstawie danych pochodzących z systemu USOS.

Z uwagi na powyższe wyjaśnić należy, że przepisy Regulaminu wprost wskazują, jak należy tworzyć listę rankingową, gdyż każda lista rankingowa jest tworzona odrębnie nie tylko dla każdego kierunku, ale w ramach kierunku odrębnie dla studiów pierwszego stopnia i studiów drugiego stopnia oraz studiów jednolitych magisterskich, z podziałem na tryb stacjonarny i niestacjonarny studiów. Ponadto tworzone w ten sposób listy rankingowe mogą ustalać różne progi punktowe, których przekroczenie skutkuje przyznaniem stypendium rektora, z zastrzeżeniem, że stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów.

W ocenie Sądu stopień skonstruowania powyższych przepisów nie jest skomplikowany i z całą pewnością nie stwarza problemów interpretacyjnych, wskazując, że stypendium będzie przysługiwało nie więcej niż 10% najlepszych studentów danego kierunku studiów, z zastrzeżeniem, że kryterium punktowe będzie kryterium zależnym od liczby punktów, jaką posiadają najlepsi studenci. Oznacza to również, że podniesione zarzuty skargi dotyczące odwołanie się przez organy do liczby punktów kwalifikująca do uzyskania stypendium rektora wyznaczonego współczynnikiem podanym w tym zarządzeniu, w sytuacji gdy ani z Regulamin, ani z zarządzenia nie wynikają zasad wyliczania progów punktowych dla stypendium rektora II stopnia, uznać należy za bezpodstawne.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy – przede wszystkim w odpowiedzi na skargę, wskazał, iż zgodnie z § 24 ust. 4 Regulaminu w zw. z § 2 ust. 1 zarządzenia i w zw. z harmonogramem liczbę 9,5% studentów na kierunku [...] (stacjonarne studia II stopnia) uprawnionych do otrzymania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 przyjęto według stanu na dzień uruchomienia algorytmu stypendialnego – 14 listopada 2023 r. Na ten dzień system USOS wykazywał 60 aktywnych (tj. wpisanych na kolejny rok) studentów kierunku [...] będących studentami stacjonarnych studiów II stopnia w roku akademickim 2023/2024. Na tej podstawie przyjęto że 5 studentów ww. kierunku jest uprawnionych do otrzymania stypendium rektora na kierunku [...] (stacjonarne studia II stopnia), a punkty, które otrzymała 5 osoba (184 pkt) stały się progiem przyznania stypendium rektora. Organ wskazał, iż ranking [...] zawierający 65 osób, na który powołuje się skarżący jest rankingiem zbiorczym przygotowywanym wstępnie przez Biuro Obsługi Studentów poprzez umieszczenie w nim wszystkich studentów z poprzedniego roku akademickiego, który zawiera osoby rozliczone (wpisane na wyższy rok), nierozliczone (niewpisane na wyższy rok), w trakcie postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów.

Zdaniem organu odwoławczego zazwyczaj ten wstępny ranking zbiorczy zawiera więcej osób niż ostateczny ranking przyjęty na dzień uruchomienia algorytmu stypendialnego zgodnie z § 24 ust. 4 Regulaminu w zw. z §2 ust. 1 zarządzenia i w zw. z harmonogramem.

Sąd zauważa, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do powyższego wniosku. W szczególności organ odwoławczy odwołuje się do listy studentów według stanu na dzień uruchomienia algorytmu stypendialnego, gdzie na ten dzień system USOS wykazywał 60 aktywnych (tj. wpisanych na kolejny rok) studentów. Dokument powyższy nie został jednak załączony do akt sprawy, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości twierdzeń organu odwoławczego. Co prawda w aktach sprawy znajduje się lista studentów zawierająca 60 pozycji, jednak nie została ona opisana, co nie pozwala przyjąć, czy na pewno była to lista spełniająca warunki wynikające z Regulaminu. Skoro przywołane przepisy Regulaminu wskazują – w § 24 ust. 4, że liczbę studentów na danym kierunku przyjmuję się według stanu na dzień 15 listopada danego roku akademickiego, to powyższa lista, które stanowi podstawę dla określenia nie więcej niż 10% najlepszych studentów danego kierunku studiów, jest podstawowym aktem odniesienia dla Komisji Stypendialnej oraz Odwoławczej Komisji Stypendialnej. Bez powyższego dokumentu nie można również zweryfikować prawidłowości zaskarżonej decyzji, co powoduje, że wymyka się ona kontroli Sądu.

Za szczególnym charakterem przedmiotowej sprawy przemawia również pozytywna Opinia Podkomisji Wydziału [...] z dnia 12 grudnia 2023 r., gdzie wskazano, że Podkomisja przychyla się do argumentów wnioskodawcy. Oznacza to, że okoliczności faktyczne nie były w sprawie jednoznaczne, co nakładało na Odwoławczą Komisję Stypendialną konieczności dochowania szczególnej staranności, czego w niniejszej sprawie zabrakło. W szczególności nie wyjaśniono dlaczego Podkomisji Wydziału [...] uznała, że skarżący powinien uzyskać przedmiotowe stypendium.

Natomiast w zakresie zarzutu niedochowania terminu załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym (tj. terminu miesiąca od dnia otrzymania odwołania), należy wskazać, iż kwestia ewentualnej bezczynności/przewlekłości prowadzonego postępowania nie jest przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w niniejszej sprawie. Podobnie zarzuty związane z uniemożliwieniem skarżącemu wglądu w akta sprawy nie miały wpływu na wydane rozstrzygnięcie, tym bardziej, że z przedstawionych akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący zwracał się do organu z tego typu wnioskiem.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że wydana decyzja była decyzją przedwczesną, wydaną na podstawie niepełnego materiału dowodowego, co oznaczało, że konieczne było jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Odwoławcza Komisja Stypendialna zobowiązana jest uzupełnić akta sprawy administracyjnej o liczbę studentów na kierunku [...] na dzień 15 listopada.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwracając skarżącemu kwotę 200;- (dwieście) zł tytułem zwrotu wpisu od skargi.