Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 917/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J.F. jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] kwietnia 2009 r. nr [...].

Zaskarżonym orzeczeniem Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] grudnia 2007 r. o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej.

Zaskarżoną decyzję Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji wydał w następującym stanie faktycznym:

W dniu 18 maja 2007 r. skarżący – J.F. złożył w Biurze Powiatowym Agencji wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 r., deklarując w nim działki rolne o łącznej powierzchni 121,14 ha.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji w W. - po rozpatrzeniu tego wniosku - w dniu [...] grudnia 2007 r. wydał decyzję, którą na podstawie art. 5 ust. 1, art. 7 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa wymienionego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1 ze zm.), odmówił przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, że odmowa przyznania wnioskowanych płatności spowodowana jest różnicą między powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową. Powierzchnia zgłoszona wynosiła 121,14 ha, natomiast powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony - 85,05 ha. Tym samym -jak wskazał organ- procentowa różnica między powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 42,43%. W tej zaś sytuacji, tj. jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a stwierdzoną przekracza 30% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku – o czym stanowi art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Następnie organ I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami wspólnotowymi jedynie obszar użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. objęty jest systemem jednolitej płatności obszarowej państwa członkowskiego, niezależnie o tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy nie. Podał przy tym, iż w trakcie kontroli administracyjnej wniosku powierzchnia działek ewidencyjnych, w stosunku do których stwierdzono, że nie były utrzymywane w dobrej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r., została wykluczona z wniosku o przyznanie płatności jako nie uprawniona do przyznania tych płatności. Wskazał, iż wykluczenia z płatności 5 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 41 ha dokonano w oparciu o protokół z czynności kontrolnych sporządzony w dniu 7 września 2004 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż brak jest podstaw do odmówienia przyznania mu płatności, gdyż grunty rolne zadeklarowane we wniosku są utrzymywane zgodnie z normami. Wskazał, iż w związku z przeprowadzeniem kontroli w dniu 7 września 2004 r. nie otrzymał informacji o wykluczeniu działek rolnych lub ich części. Brak jakiejkolwiek decyzji w tej sprawie skutkował ubieganiem się o płatności do gruntów rolnych na rok 2007 oraz prowadzeniem produkcji rolniczej na tych działkach. Nadto wskazał, że protokół z czynności kontrolnych z 7 września 2004 r. przeprowadzonych w jego gospodarstwie budzi szereg wątpliwości skutkujących brakiem podstaw by na jego podstawie podejmować jakiekolwiek decyzje związane z płatnościami do gruntów rolnych. Skutkiem przeprowadzonej kontroli były dwie decyzje z [...] marca 2005 r. dotyczące odmowy płatności do gruntów rolnych za rok 2004.

Decyzją z [...] lutego 2008 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Powyższe orzeczenie organu odwoławczego były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z 19 września 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 978/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Uwzględniając stan faktyczny i prawny Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), albowiem zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem przepisów procesowych. Sąd wskazał, iż organ orzekający nie ustosunkował się w żaden sposób do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, a dotyczących protokołu z kontroli z 7 września 2004 r. Nadto Sąd wskazał, iż obowiązkiem organu odwoławczego, w myśl podstawowych zasad rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, 9, 11 k.p.a.) oraz przepisów rządzących postępowaniem dowodowym (art. 75 - 77 i 80 k.p.a. ) było dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o uzupełniające postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia przyczyn rozbieżności pomiędzy stanem zadeklarowanym we wniosku z 18 maja 2007 r., a stanem faktycznym ustalonym w trakcie kontroli w dniu 7 września 2004 r. Stwierdził dalej, iż wskazane uchybienia postępowania odwoławczego, w którym nie rozważono wszystkich faktów i dowodów mających prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz niewyjaśnienie okoliczności spornych, czynią zaskarżoną decyzję wadliwą z punktu widzenia rygorów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyniło uzasadnionym zarzut skargi w odnośnym zakresie.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w dniu [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji w W. wydał decyzją, którą to utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2007 r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Wskazał, iż w związku z wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy w dniu 7 września 2004 r. na podstawie art. 27 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.), część powierzchni zgłoszonej we wniosku w 2007 r. została z przyznania płatności wykluczona. Z protokołu z czynności kontrolnych wynika bowiem, że na działkach zadeklarowanych do przyznania płatności w 2004 r. stwierdzony został kod błędu DR 10 oznaczający, iż działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Organ powołał się przy tym tak na przepis krajowy – tj. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) jak i przepisy wspólnotowe – tj. art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.Urz. WE L 270 z 21.10.2003 r.). Podniósł, iż na podstawie tych przepisów przyznanie płatności uzależnione zostało od stanu istniejącego w przeszłości, tj. badania stanu działek rolnych zgłoszonych we wniosku pod względem utrzymania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Wyjaśnił, iż stwierdzenie ww. błędu powoduje wykluczenie danej działki z przyznania płatności. Następnie organ odwoławczy wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a stwierdzoną wyniosła 42,43% powierzchni stwierdzonej, a to uzasadniało zastosowanie wobec producenta rolnego sankcji przewidzianej w art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.

W dalszej części uzasadnienia, odnosząc się do argumentów odwołującego się, organ odwoławczy podał, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 7 września 2004 r. Na podstawie tego protokołu w dniu [...] marca 2005 r. wydana została również decyzja o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 r., od której strona nie wniosła odwołania. Nie zostały również zakwestionowane wyniki przeprowadzonej ww. kontroli. Tym samym organ uznał stan faktyczny ustalony w wyniku wskazanej kontroli miejscu za stwierdzony, utrwalony oraz za zaakceptowany przez stronę.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że kontrole na miejscu przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione, bezstronne, wyspecjalizowane i w odpowiedni sposób przygotowane, co wynika z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. Nr 57, poz. 383). Dlatego też w jego ocenie brak jest podstaw do podważenia wiarygodności dokonanych w 2004 r. czynności kontrolnych w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Jednocześnie organ odwoławczy za bezpodstawne uznał zarzuty podniesione w odwołaniu, jakoby skarżący nie miał wiedzy na temat ww. protokołu z kontroli i dokonanych w nim wykluczeń gruntów z płatności oraz nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Organ po pierwsze zauważył, iż ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu wynika, że kopia protokołu została nadana do beneficjenta przesyłką poleconą w dniu 11 października 2004 r., natomiast odebrana 15 października 2004 r. Pod drugie podniósł, iż stosownie do treści art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Mając na względzie pozostałe zarzuty -sprowadzające się do zakwestionowania wyników kontroli na miejscu- organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z wyjaśnieniami uzyskanymi z Biura Kontroli na Miejscu (Pomorski Odział Regionalny ARiMR), stan agrotechniczny działek rolnych zadeklarowanych przez beneficjenta w dniu przeprowadzenia kontroli, tj. 7 września 2004 r., wskazywał jednoznacznie, iż działki

te na dzień 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Świadczyły o tym chwasty wieloletnie oraz zakrzaczenia i zadrzewienia znajdujące się na przedmiotowych działkach, co stwierdzili inspektorzy BKM posiadający uprawnienia i wykształcenie kierunkowe do przeprowadzenia pomiarów jak również sklasyfikowania roślin wg użyteczności. Wyjaśnienia podmiotu odpowiedzialnego za przeprowadzenie kontroli wskazują, że zakrzaczenia i pojedyncze drzewa rosły nie tylko na rowach melioracyjnych. Działki w całości były porośnięte chwastami wieloletnimi i kępami krzewów oraz drzew. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podał, iż rozważył w sprawie także możliwość przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu. Zgodnie jednak z uzyskanymi wyjaśnieniami osób posiadających stosowną wiedzę na ten temat (pismo z 12 marca 2009 r.) stwierdził, iż ponowna kontrolna nie odda stanu agrotechnicznego działek rolnych z 7 września 2004 r. Obecnie bowiem większość działek zgłoszonych przez skarżącego jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Podkreślił przy tym, iż stosownie do treści art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem to po stronie wnioskodawcy istnieje powinność udowodnienia, iż faktycznie użytkował powierzchnie wykazane do przyznania płatności. Tymczasem -zdaniem organu- skarżący nie przedstawił dowodów na potwierdzenie powyższego, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji z [...] kwietnia 2009 r. skarżący – J.F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji z [...] grudnia 2007 r. Wniósł także o uchylenie protokołu pokontrolnego z 7 września 2004 r. jako bezprzedmiotowego i zawierającego szereg wad prawnych oraz sporządzonego bez przeprowadzenia kontroli.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, iż skarżona decyzja obarczona jest wieloma wadami prawnymi. Nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji i nie weryfikuje dowodów w sprawie, tj. poprawności przeprowadzenia kontroli w dniu 7 września 2004 r. (gdyż kontrola taka nie odbyła się, przeprowadzono jedynie pobieżne oględziny) oraz poprawności sporządzenia protokołu z kontroli (gdyż kontroli nie przeprowadzono, a protokół zawiera jedynie stwierdzenia hipotetyczne, nie potwierdzone w wyniku kontroli). Nadto, zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana:

-bez przedstawienia dowodów w sprawie dotyczących nie utrzymania zgłoszonych gruntów do płatności obszarowych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. poprzez umyślne działanie rolnika,

-z pominięciem obowiązujących przepisów, tj. art. 143b ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 i art. 138 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004,

-na podstawie nieaktualnych przepisów, tj. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003.,

-na podstawie protokołu z kontroli na miejscu z 7 września 2004 r. sporządzonego bez przeprowadzenia kontroli oraz dokonania pomiarów.

Skarżący podniósł również, iż wydając skarżoną decyzję Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji nie zastosował się do wyroku Sądu z 19 września 2008 r. Nie zweryfikował bowiem poprawności przeprowadzenia kontroli z zapisami w protokole. Decyzję oparł jedynie o opinie osób nieuczestniczących bezpośrednio w kontroli. Nie uwzględnił również zapisów z protokołu z kontroli oraz załączników – fotografii oraz szkiców sytuacyjnych wykonania fotografii dokumentacyjnych. W decyzji potwierdził jedynie, że grunty rolne gospodarstwa są obecnie utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w obszarze, jaki został zgłoszony do płatności obszarowych w 2007 i w 2004 roku. Na koniec skarżący zaznaczył, że jest rażącym naruszeniem prawa uwzględnienie kontroli z 7 września 2004 r. i protokołu z tej kontroli w podejmowaniu jakiejkolwiek decyzji – jest to działanie na szkodę rolnika. Nadto, podejmowanie decyzji na podstawie tak przeprowadzonej kontroli jest niezgodne z jakimikolwiek normami społecznymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko w sprawie i uznając zarzuty skargi za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Badając niniejszą sprawę w ramach ww. przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które winny skutkować wzruszeniem zaskarżonej decyzji.

Postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli Sądu, zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z 18 maja 2007 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem 15 marca 2008 r. (art. 13). W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666).

Jednocześnie wskazać trzeba, iż w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej, bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie (na zasadzie pierwszeństwa), miały także akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej, tj. rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.); rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystanie odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004, str.1 ze zm.); i rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004). Określają one zasady przyznawania dopłat do gruntów, ale także upoważniają organy państwowe do stosowania sankcji krajowych przeciwko producentom.

Dalej, wyjaśnienia wymaga, iż stosownie do treści art. 7 ust. 1 ww. ustawy krajowej w stanie prawnym powyżej zaznaczonym (a mającym zastosowanie do wniosku złożonego w dniu 18 maja 2007 r.), rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie natomiast do art. 143b ust. 4 i ust. 5 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych. I dalej: do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88.

Przytoczone przepisy wspólnotowe obowiązywały w dacie złożenia wniosku przez skarżącego o przyznanie płatności, a wobec tego znajdowały zastosowanie w sprawie. Słusznie więc zostały uwzględnione przez organy orzekające przy wydawaniu decyzji obu instancji. Słusznie też organ odwoławczy, powołując stan prawny przyjęty przy rozstrzyganiu wskazał, iż przyznanie płatności obszarowych uzależnione zostało od stanu istniejącego w przeszłości, tj. od stanu działek rolnych zgłoszonych we wniosku pod względem ich utrzymywania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Wobec powyższego nie bez znaczenia w sprawie były wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie beneficjenta w roku 2004 metodą inspekcji terenowej. Inspektorzy terenowi przeprowadzający tę kontrolę wykryli nieprawidłowości w stosunku do kilku działek ewidencyjnych zgłoszonych do płatności i zostawali wobec tych działek kod wyłączający DR 10 oznaczający w tym przypadku, że grunty położone na tych działkach nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W konsekwencji kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego wykazała, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku przez skarżącego -m.in. do płatności w 2007 r.- została zawyżona o ponad 42% powierzchni stwierdzonej. Tym samym organ, stosując się do treści art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 zobowiązany był odmówić przyznania wnioskowanej płatności. Przepis ten stanowi bowiem, że jeśli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy.

Oceniając skarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w działaniu organu. Zdaniem Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i prawidłowo zastosowano przepisy prawa, w tym przepisy wspólnotowe.

Odnośnie przyjętych przy rozpatrywaniu sprawy okoliczności faktycznych Sąd dodatkowo wyjaśnia, iż na okoliczność ustalenia czy producenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza raport. Świadczy o tym przepis art. 31 ust. 6 ww. ustawy krajowej. Natomiast, zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy, Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 34 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. Nr 57, poz. 383), przeprowadzanie kontroli może być powierzone jednostce organizacyjnej, która:

zatrudnia, w liczbie zapewniającej sprawne wykonywanie powierzonych kontroli, osoby, które:

a) posiadają wykształcenie wyższe w zakresie rolnictwa lub ogrodnictwa, lub wykształcenie średnie rolnicze lub ogrodnicze albo wykształcenie wyższe w zakresie geodezji i kartografii lub wykształcenie średnie geodezyjne - odpowiadające zakresowi powierzonych im czynności kontrolnych,

b) posiadają, w przypadku osób zatwierdzających raporty z prac w zakresie ustalania powierzchni działek rolnych, uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art. 43 pkt 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 125),

c) zostaną przed podjęciem czynności kontrolnych przeszkolone, w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom;

oraz zapewnia:

a) sprzęt pomiarowy i informatyczny w liczbie umożliwiającej sprawne wykonywanie pomiarów geodezyjnych,

b) sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

c) środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli.

Podobna regulacja prawna obowiązywała w 2004 r., kiedy to miała miejsce kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącego. Obowiązujące wówczas rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym może być powierzone przeprowadzanie kontroli (Dz. U. Nr 31, poz. 271 ze zm.), wydane przez Ministra na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40), wprowadzało również rygorystyczne warunki organizacyjne, techniczne i kadrowe w stosunku do jednostek organizacyjnych, którym można było powierzyć przeprowadzanie kontroli w zakresie spełniania przez producentów rolnych warunków do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Zatem, z powyższych przepisów wynika, że kontrola na miejscu w gospodarstwie beneficjenta była nie tylko prawnie możliwa (zarówno w roku 2004 czy w roku 2007), ale także, że musiała być przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane – tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę i przeszkolenie. Sporządzony z tej kontroli raport musiał być natomiast zatwierdzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe (czy też sporządzony pod nadzorem osoby posiadającej takie uprawnienia – w 2004 r.). Na marginesie Sąd zaznacza, iż wprawdzie ww. przepisy odnoszą się do podmiotu zewnętrznego, któremu można powierzyć przeprowadzenie kontroli, natomiast stwierdzić trzeba, iż z pewnością odpowiednie przygotowanie muszą prezentować także osoby bezpośrednio zatrudnione w Agencji do przeprowadzania inspekcji terenowych. Znajduje to potwierdzenie w piśmie z 12 marca 2009 r. Biura Kontroli na Miejscu Agencji (znajdującym się w aktach adm. sprawy), z którego to wynika, iż kontrole w gospodarstwie rolnym skarżącego w 2004 r. przeprowadziły osoby z wyższym wykształceniem rolniczym i geodezyjnym, posiadające odpowiednie przygotowanie do przeprowadzenia pomiarów jak i sklasyfikowania roślin wg użytkowości. Nadto, protokół pokontrolny zatwierdziła osoba również posiadająca wyższe wykształcenie rolnicze.

W wyroku z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. Wskazał, iż o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.

W kontekście powyższego oraz mając na względzie raport z czynności kontrolnych znajdujący się w aktach niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi z przyczyn dotyczących błędnego ustalenia w sprawie stanu faktycznego - z uwagi na uwzględnienie w sprawie raportu z kontroli na miejscu z 7 września 2004 r. w sytuacji, gdy kontrola ta (jak podnosi skarżący), została przeprowadzona w sposób wadliwy – bo pobieżny. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia tych wyników kontroli zgodnie z wolą skarżącego, poprzez -na przykład- uznanie ich za nierzetelne czy niewiarygodne. Kontrola ta -zdaniem Sądu- ustaliła obszar gruntów rolnych, które kwalifikują się do płatności, a więc znajdujących się w posiadaniu wnioskodawcy i utrzymywanych przez niego w dobrej kulturze rolnej – także w dniu 30 czerwca 2003 r. Wykluczyła natomiast te grunty, na których stwierdzono nieprawidłowości.

Jednocześnie zauważyć należy, iż stosując się do wyroku Sądu z 19 września 2008 r. zapadłego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy podjął działania mające na celu wyjaśnienie wszelkich pojawiających się na tle ustaleń pokontrolnych z 2004 r. wątpliwości – mających wpływ na rozstrzygnięcie. Zwrócił się do wykonawcy przedmiotowej kontroli o ponowną analizę dokumentacji pokontrolnej. Zwrócił się też o rozważenie możliwości przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu. Z uzyskanych w ten sposób przez organ informacji wynika, że stan agrotechniczny działek skarżącego w dniu 7 września 2004 r. wskazywał jednoznacznie, że działki te na dzień 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Wskazywały na to wieloletnie chwasty oraz zakrzaczenia i zadrzewienia, które znajdowały się nie tylko na rowach melioracyjnych. Ponowna zaś kontrola terenowa nie jest zasadna, bowiem nie odda stanu działek z 7 września 2004 r. Dostrzegając powyższe za nieuzasadnione należało uznać zarzuty skargi dotyczące nie zweryfikowania w skarżonej decyzji dowodów w sprawie – tj. w szczególności protokołu z czynności kontrolnych z 7 września 2004 r.

Niezależnie od powyższego zaznaczenia również wymaga, iż protokół z czynności kontrolnych z 7 września 2004 r. stanowił o wydaniu w dniu [...] marca 2005 r. w stosunku do skarżącego decyzji o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2004. Decyzja ta nie została zaskarżona, stała się ostateczna i prawomocna. Nie zostały również wówczas -tj. w poprzednim postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności za rok 2004- zakwestionowane wyniki tej kontroli. W tej sytuacji organy orzekające w niniejszej sprawie mogły przyjąć, iż stan faktyczny ustalony w wyniku tej kontroli na miejscu należy uznać za zaakceptowany przez skarżącego. Jednocześnie Sąd zauważa, iż akta sprawy bezspornie wskazują na to, iż omawiany protokół z czynności kontrolnych został doręczony beneficjentowi w dniu 15 października 2004 r. Wprawdzie o kontroli na miejscu w dniu 7 września 2004 r. skarżący nie został uprzedzony, jednakże taki sposób postępowania dopuszczały i przewidywały obowiązujące wówczas przepisy wspólnotowe – tj. art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Nadto, w kontekście powyższego i zarzutów skargi, wskazać także trzeba, iż przepisy mające zastosowanie w sprawie nie wprowadzają żądnych wyjątków odnośnie utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. oraz nie uzależnianą stwierdzenia w tym zakresie błędu od umyślności producenta rolnego. Nie wynika to m.in. z przepisu art. 143b ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 wskazanego w skardze - z uwagi na jego pominięcie (w ocenie skarżącego) w sprawie. Na marginesie Sąd zauważa, iż zgodnie ze zdaniem 3 tego przepisu, każdy grunt korzystający z płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej utrzymuje się w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

W konsekwencji Sąd uznał, iż skarżona decyzja jest prawidłowa, nie narusza prawa. W cenie Sądu organy orzekające w sprawie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zasadnie zastosowały sankcję przewidzianą w art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004.

Tak dokonanej oceny sprawy nie zmieniają zarzuty skargi, które Sąd w całości uznał za bezpodstawne. W szczególności, z przyczyn już podanych powyżej Sąd nie znalazł podstaw do podważenia wyników kontroli na miejscu z 7 września 2004 r. Ustalenia zaś wówczas poczynione uzasadniały negatywne załatwienie wniosku skarżącego o przyznanie płatność na rok 2007. Nadto, Sąd wyjaśnia, iż kontrolując zaskarżoną decyzję miał także na względzie fakt, iż została ona wydana w wyniku wyroku Sądu z 19 września 2008 r. Uznał jednak -wbrew twierdzeniom skarżącego- iż wytyczne zawarte przez Sąd w wydanym wyroku zostały w całości uwzględnione w sprawie poprzez uzupełnienie materiału dowodowego oraz odniesienie się w uzasadnieniu wydanego orzeczenia przez organ odwoławczy w sposób szczegółowy do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Tym samym należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut skargi dotyczący braku w zaskarżonej decyzji podpisu osoby upoważnionej do jej wydania. Decyzja organu odwoławczego znajdująca się w aktach sprawy zawiera bowiem imienną pieczęć oraz podpis Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji w W..

Z wymienionych powodów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.