Postanowienie S NSA, sygn. akt I FSK 2391/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Wyłączono sędziego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia NSA Beata Cieloch Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku X sp. z o.o. w [...] o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Mariusza Goleckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej X sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 355/21 w sprawie ze skargi X sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia: wyłączyć sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2391/21.


UZASADNIENIE

X sp. z o.o. (dalej: "skarżąca kasacyjnie", "wnioskodawca") wywiodła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r.

Zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2024 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczył termin rozprawy w sprawie powyższej skargi kasacyjnej na dzień 28 stycznia 2025 r. w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Łoboda, sędzia NSA Ryszard Pęk, sędzia Mariusz Golecki (sprawozdawca).

W terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia dokonanego na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) - dalej: "P.u.s.a.", pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, w piśmie z dnia 14 stycznia 2025 r., wniósł o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 2391/21 ze względu na uzasadnione wątpliwości co do posiadania legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018, poz. 3) – dalej: "ustawa zmieniająca z 2017 r.", która to okoliczność stanowi nieważność postępowania w postaci składu sądu orzekającego sprzecznego z przepisami prawa (art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej: "P.p.s.a.").

W ocenie wnioskodawcy objęty wnioskiem sędzia nie spełnia konstytucyjnego, konwencyjnego i traktatowego standardu niezawisłości i bezstronności, w związku z tym jej udział w tym postępowaniu w składzie orzekającym będzie prowadził do naruszenia art. 45 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych. W tym zakresie przywołano bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz). Zaakcentowano przy tym, że "wadliwość procedury powołania sędziego" jest skutkiem tego, że na mocy ustawy zmieniającej z 2017 r., nastąpiło: "ukształtowanie składu Krajowej Rady Sądownictwa w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, Traktatem o Unii Europejskiej oraz Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a w konsekwencji utrata zdolności do realizacji przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnych funkcji i zadań, w tym w szczególności zdolności do stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów" (uchwała Sejmu RP z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego w kontekście pozycji ustrojowej oraz funkcji Krajowej Rady Sądownictwa w demokratycznym państwie prawnym, M.P. z 2023 r., poz. 1457). Zwrócono też uwagę, że sędzia Mariusz Golecki uczestniczył w procedurze nominacyjnej po wydaniu uchwały składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20.

Podkreślono, że obiekcje skarżącej odnośnie niezawisłości i bezstronności sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego związane są zarówno z trybem i okolicznościami jego powołania, jak i jego dotychczasową działalnością zawodową w ramach władzy wykonawczej. Konkretyzując wskazano, że wątpliwości te wynikają przede wszystkim z faktu, że po wydaniu przez Prezydenta w dniu 15 lutego 2021 r. postanowienia w przedmiocie powołania na stanowisko sędziego NSA, a przed objęciem urzędu sędziego NSA Mariusz Golecki przyjął nominację na urząd wiceministra Rozwoju i Technologii.

W odpowiedzi na wniosek z dnia 14 stycznia 2025 r. sędzia Mariusz Golecki oświadczył, że w jego przekonaniu nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego niezawisłości i bezstronności w okolicznościach przedmiotowej sprawy, mogące mieć wpływ na jej wynik.

W ocenie sędziego Mariusza Goleckiego zasadniczy wpływ na otrzymanie nominacji na urząd sędziego NSA miało bogate doświadczenie naukowe dotyczące prawa podatkowego i prawa finansowego oraz międzynarodowy zasięg badań naukowych, a także znaczne doświadczenie w służbie publicznej wysokiego szczebla. Podkreślił, że w ramach postępowania nominacyjnego na stanowisko sędziego NSA ocena doświadczenia zawodowego oraz dorobku naukowego w zakresie tych aspektów dotychczasowej pracy, które bezpośrednio wiązały się ze spełnieniem przez Mariusza Goleckiego przesłanki ustawowej z art. 7 § 2 P.u.s.a w zw. z art. 6 § 2 P.u.s.a., została dokonana przez sędziego wizytatora wskazanego przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, sędziego NSA, prof. dr hab. Artura Mudreckiego, który wystawił mi ocenę wyróżniającą na podstawie dotychczasowego dorobku naukowego oraz doświadczenia zawodowego. Ponadto przedstawił rekomendację sporządzoną przez prof. dr hab. Marka Zirk-Sadowskiego, ówczesnego Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponadto zdaniem sędziego Mariusza Goleckiego przytoczone we wniosku stanowisko jest wprost sprzeczne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym, m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1749/22, w którym wyrażona została teza, zgodnie z którą "(B)rak podstaw do przyjmowania a priori, że każdy sędzia, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony. Analogicznie, zagadnienie wątpliwości, co do bezstronności i niezależności sędziego należy rozpatrywać na gruncie procedury sądowoadministracyjnej, co znajduje potwierdzenie w obecnie obowiązującym przepisie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych." Podobny pogląd wyraził także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22, formując tezę, zgodnie z którą "(B)rak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach.".

Ustosunkowując się do ogólnie wyrażonego zastrzeżenia, co do braku legitymacji formalnej do orzekania w przedmiotowej sprawie sędzia Mariusz Golecki zauważył, że sam fakt powołania na urząd sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia braku statusu sędziego w rozumieniu art. 5 P.u.s.a., co wyraźnie zostało wskazane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt II GOK 2/18 i II GOK 6/18. Stwierdził, że co do zasady nawet w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały KRS przez sąd administracyjny: "skutki wydanego w sprawie orzeczenia nie odnoszą się do ustrojowej ważności oraz skuteczności prezydenckich aktów powołań na urząd sędziego Sądu Najwyższego dokonanych na podstawie rekomendacji przedstawionych przez KRS kontrolowaną uchwałą. W aktualnym stanie prawnym akty te bowiem nie podlegają sądowej weryfikacji i nie są wzruszalne.".

Sędzia Mariusz Golecki zwraca uwagę, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA przyjęty został pogląd, zgodnie z którym powoływanie sędziów przez Prezydenta RP nie stanowi uprawnienia z zakresu administracji publicznej, lecz stosowanie norm konstytucyjnych, stanowiące rozstrzygnięcie dyskrecjonalne Prezydenta RP, mieszczące się w zakresie jego osobistej prerogatywy. NSA wielokrotnie uznawał, że skoro dany kandydat na sędziego NSA został powołany przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu sędziego NSA, nie może być osobą nieuprawnioną, o której mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Stanowisko to znajduje swoje odzwierciedlenie w licznych orzeczeniach NSA (por. np. postanowienie z dnia 27 stycznia 2020 sygn. akt I OSK 1917/18, z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt I GSK 431/20, z dnia 7 września 2021 sygn. akt. I GZ 246/21, z dnia 13 grudnia 2021 sygn. akt I OSK 3024/18).

Ponadto, zdaniem Mariusza Goleckiego wnioskodawca błędnie wywodzi, że w pełni świadomie uczestniczył w wadliwej procedurze nominacyjnej przed tak zwaną neo-KRS, albowiem przystąpił do niej już po wydaniu uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA 1-4110-1/20), w której w sposób jednoznaczny wskazano na wadliwość procedury nominacyjnej przed neo-KRS. Supozycja ta jest niezgodna ze stanem faktycznym, dotyczącym konkretnego postępowania przed KRS, albowiem przystąpił do procedury nominacyjnej w sierpniu 2018 r., gdyż przedmiotowy konkurs został zainicjowany Obwieszczeniem Prezydenta RP z dnia 10 sierpnia 2018 r. nr 127.4.2018 "o wolnych stanowiskach sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym", opublikowanym w dniu 28 sierpnia 2018 r. (MP 2018 r. poz. 832), nie zaś, jak błędnie przyjmuje wnioskodawca: "już po wydaniu uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA 1-4110-1/20)".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5a § 1 P.u.s.a., "Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy". Według art. 5a § 2 P.u.s.a., "Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną".

Wniosek X sp. z o.o. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 2391/21 ze względu na uzasadnione wątpliwości co do posiadania legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, spełnia wymogi formalne określone w art. 5a § 5 P.u.s.a., w tym zawiera żądanie stwierdzenia, że w sprawie skarżącej zachodzą wobec sędziego NSA Mariusza Goleckiego przesłanki wskazane w art. 5a § 1 P.u.s.a. oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Okoliczności te, wskazywane przez wnioskodawcę, dotyczą powołania sędziego Mariusza Goleckiego na urząd sędziego NSA przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy zmieniającej z 2017 r. Wniosek X sp. z o.o. nie podlegał zatem odrzuceniu. Należy przy tym podkreślić, sędziemu Mariuszowi Goleckiemu zagwarantowano możliwość wysłuchania w drodze złożenia oświadczenia w trybie art. 5a § 11 P.u.s.a., o czym świadczy fakt i treść jego pisma złożonego do akt w dniu 22 stycznia 2025 r.

W dniu 15 lipca 2022 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw. Ten akt prawny wprowadził nową instytucję procesową umożliwiającą badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowaniu sędziego po powołaniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy zostaną podniesione wątpliwości co do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. Instytucja ta została umiejscowiona we wszystkich aktach prawnych regulujących ustrój sądów.

W uzasadnieniu do projektu zmian wskazano, że: "celem tej instytucji jest zapewnienie uczestnikom postępowania sądowego lub sądowo-administracyjnego gwarancji procesowych, że nie występują jakiekolwiek wątpliwości odnośnie bezstronności i niezawisłości sędziego orzekającego w sprawie".

Jak wynika z treści art. 5a § 1 P.u.s.a., badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności powinno zostać przeprowadzone: "z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu", a koniunkcja ta oznacza konieczność brania pod uwagę (uwzględniania) obydwu wymienionych w tym przepisie okoliczności, przy czym pełna dyrektywalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, zgodnie z którym dla wyłączenia sędziego w trybie art. 5a § 1 – 13 P.u.s.a. nie jest konieczne spełnienie łącznie obydwu przesłanek. Powyższa regulacja literalnie wprowadza obowiązek "uwzględnienia" wskazanych w niej okoliczności, co oznacza obowiązek ich rozważenia, wzięcia pod uwagę, przeanalizowania. W kontekście celu tej regulacji, jakim jest zagwarantowanie obiektywnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej przez bezstronnych i niezawisłych sędziów oraz mając na uwadze konstytucyjnie gwarantowane standardy niezawisłości sędziego (art. 178 Konstytucji RP), brak byłoby podstaw do przyjęcia, że sędzia spełnia wymóg niezawisłości i bezstronności, w sytuacji, gdy przeczą temu – choćby tylko niektóre - okoliczności spośród wymienionych w art. 5a § 1 P.u.s.a. Podzielić tym samym należy stanowisko prezentowane w piśmiennictwie, zgodnie z którym: "przesłankami wyłączenia są zarówno okoliczności związane z powołaniem sędziego, jak i jego postępowaniem po tym powołaniu (...) trzeba odczytywać więc te przesłanki wyłączenia sędziego tak, jakby każda z nich mogła oddzielnie uzasadniać wyłączenie sędziego" (zob. J. Chlebny, W. Chróścielewski, Test niezawisłości i bezstronności sędziego – forma przeciwdziałania kryzysowi w sądownictwie administracyjnym, "Państwo i Prawo" z 2024 r., nr 6, s. 12).

Również wykładane w powyższy sposób przesłanki: "okoliczności danej sprawy" "z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy" powinny być odczytywane jako przesłanki negatywne uwzględnienia wniosku wtedy tylko, gdy nie został on złożony w konkretnej sprawie administracyjnej albo w stosunku do sędziego, który nie został "wyznaczony do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną" (art. 5a § 2 P.u.s.a.), a zwłaszcza brak podstaw, aby "okoliczności danej sprawy", uzasadniały różnicowanie spraw sądowoadministracyjnych na sprawy "ważniejsze", w których standard niezawisłości sędziego powinien być realizowany oraz inne sprawy, w których wymóg taki mógłby być niespełniony.

Należy przy tym mieć na uwadze, że w przeciwieństwie do instytucji wyłączenia sędziego z art. 19 P.p.s.a, wniosek z art. 5a § 1 P.u.s.a. o badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowaniu sędziego po powołaniu, stanowi instytucję ustrojową. Ma zawsze związek z wątpliwościami co do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności sędziego, mającymi wpływ na wynik konkretnej sprawy. Przy czym ustawodawca przyjął model incydentalnej - indywidualnej weryfikacji wymogów bezstronności i niezawisłości w związku funkcjonalnym z konkretną, zawisłą przed sądem sprawą.

Prawo do bezstronnego i niezawisłego sądu jest konstytucyjnym publicznym prawem podmiotowym w każdej sprawie sądowej. Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W umowach międzynarodowych prawo to zagwarantowano w art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284) – dalej jako Europejska Konwencja Praw Człowieka, oraz w art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 38, poz. 167). O prawie do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy stanowi także art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2007 r. Nr 303/1) – dalej: KPP. Z kolei Traktat o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864, dalej: TUE) w art. 19 ust. 1 stanowi, że Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii.

W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 (ONSAiWSA 2023 r., nr 4, poz. 52) – odwołującej się do oceny obiektywnych warunków postrzegania sądu jako niezawisłego i bezstronnego, zgodnie z kryteriami wskazanymi w wyroku TSUE z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18 oraz nawiązującej do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA-I-4110-1/20, rozwiniętej później w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22 (OSNK 2022, nr 6, poz. 22) - wskazano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów.

Podkreślenia wymaga, że Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 22 lutego 2022 r. C-562/21 PPU stwierdził, że nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą takie naruszenie. W ocenie Trybunału nieprawidłowość zaistniała przy powołaniu sędziów w ramach danego systemu sądownictwa skutkuje takim naruszeniem w szczególności, gdy ta nieprawidłowość ma taki charakter i wagę, że stwarza ona rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, będą mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień w sposób zagrażający prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów. Trybunał podkreślił, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które, rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów.

Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że: "okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (zob. podobnie wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Land Hessen, C-272/19, EU:C:2020:535, pkt 55, 56). Jednakże, możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości (zob. podobnie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska (System odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów) (C-791/19, EU:C:2021:596), pkt 103)".

Walor niezawisłości uzyskuje szczególną wagę w sądach administracyjnych rozpatrujących sprawy, w których jedną ze stron postępowania sądowoadministracyjnego jest organ administracji publicznej, a więc - odnosząc to do wyrażonej w art. 10 ust. 1 Konstytucji RP zasady podziału władzy - organ władzy wykonawczej. W przypadku postępowania sądowoadministracyjnego należy uznać, że bezstronnym sędzią sądu administracyjnego jest taki sędzia, który nie jest powiązany ze stronami postępowania lub ze sprawą w sposób określony w art. 18, art. 19 lub art. 285i § 2 p.p.s.a. Natomiast "niezawisłość" obejmuje swym zakresem bezstronność, ale także odnosi się do braku jakiegokolwiek podporządkowania sędziego w procesie sprawowania urzędu czynnikom administracyjnym, politycznym, ale także poglądom opinii społecznej. Sędzia jest podporządkowany jedynie Konstytucji oraz ustawom, przy czym podporządkowanie to oznacza również wymóg poszanowania art. 91 ust. 1-3 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami". Zgodnie z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej poszanowanie prawa w wykładni i stosowaniu Traktatów zapewnia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z kolei według art. 46 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, "Wysokie Układające się Strony zobowiązują się do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału we wszystkich sprawach, w których są stronami".

Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wyłączenie sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygn. I FSK 2391/21 jest zasadny.

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Mariusza Goleckiego do pełnienia funkcji sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i okoliczności jego postępowania po powołaniu, uzasadniają stanowisko wnioskodawcy, że orzekanie przez sędziego Mariusza Goleckiego w sprawie o sygn. I FSK 2391/21 naruszałoby standard niezawisłości i bezstronności .

Sędzia Mariusz Golecki został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lutego 2021 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr 579/2020 z dnia 22 lipca 2020 r.) ukształtowanej przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. Kwestionowanie legalności powoływania sędziów na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. nie jest wyłącznie subiektywnym zapatrywaniem wnioskodawcy.

W orzecznictwie EPTCz i TSUE proces nominacyjny sędziów przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany ustawą zmieniającą z 2017 r., oceniono jako wadliwy, gdyż zasadniczo nie spełnia on warunków niezależności i bezstronności (zob. np. wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), z dnia 8 listopada 2021 r. Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, (skarga nr 49868/19 i 57511/19); z dnia 15 marca 2022 r. Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/18), z dnia 3 lutego 2022 r. Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20); wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie C-791/19, Komisja przeciwko Polsce).

TSUE w wyroku z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C 718/21. wskazał, że wymagane na mocy prawa Unii w odniesieniu do sądów, do których należy dokonywanie wykładni i stosowanie prawa Unii, gwarancje niezawisłości i bezstronności oznaczają, iż muszą istnieć zasady, w szczególności co do składu organu, powoływania jego członków, okresu trwania ich kadencji oraz powodów ich wyłączania lub odwołania, pozwalające wykluczyć, w przekonaniu jednostek, wszelką uzasadnioną wątpliwość, co do niepodatności tego organu na czynniki zewnętrzne oraz jego neutralności względem ścierających się przed nim interesów. Zdaniem TSUE wymóg niezawisłości sędziowskiej, stanowiącej integralny element sądzenia, wchodzi w zakres istoty prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego, które to prawo ma fundamentalne znaczenie jako gwarancja ochrony wszystkich praw, jakie podmioty prawa wywodzą z prawa Unii, oraz zachowania wartości wspólnych państwom członkowskim określonych w art. 2 TUE, w szczególności wartości państwa prawnego.

W ocenie TSUE nie można uznać za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, jeżeli z całokształtu warunków i okoliczności, w jakich został przeprowadzony proces powołania sędziego, wynika, że owo powołanie nastąpiło z rażącym naruszeniem podstawowych norm stanowiących integralną część ustroju i funkcjonowania rozpatrywanego systemu sądownictwa, oraz że zagrożona jest prawidłowość skutku, do którego doprowadził wspomniany proces, przez co w przekonaniu jednostek mogły powstać uzasadnione wątpliwości, co do niezawisłości i bezstronności takiego sędziego (por. pkt 62).

Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że wymagane na mocy prawa Unii w odniesieniu do sądów, do których należy dokonywanie wykładni i stosowanie prawa Unii, gwarancje niezawisłości i bezstronności oznaczają, że muszą istnieć zasady, w szczególności co do składu organu, powoływania jego członków, okresu trwania ich kadencji oraz powodów ich wyłączania lub odwołania, pozwalające wykluczyć, w przekonaniu jednostek, wszelką uzasadnioną wątpliwość co do niepodatności tego organu na czynniki zewnętrzne oraz jego neutralności względem ścierających się przed nim interesów. Wymóg niezawisłości sędziowskiej, stanowiącej integralny element sądzenia, wchodzi w zakres istoty prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego, które to prawo ma fundamentalne znaczenie jako gwarancja ochrony wszystkich praw, jakie podmioty prawa wywodzą z prawa Unii, oraz zachowania wartości wspólnych państwom członkowskim określonych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności wartości państwa prawnego (por. wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska, C-791/19, EU:C:2021:596, punkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo). Ukształtowanie podmiotowe Krajowej Rady Sądownictwa przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi jeden z koniecznych do wzięcia pod uwagę elementów kontekstu systemowo-celowościowego w ocenie, czy sędziowie powołani przy udziale tej Krajowej Rady Sądownictwa dają – mimo to - gwarancję niezawisłości i bezstronności. Jak podkreślono w wyroku Wielkiej Izby Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21 przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, KRS w nowym składzie wynikającym z wprowadzenia art. 9a ustawy o KRS został ukształtowany w realiach, w których trwająca wówczas kadencja niektórych członków wchodzących wcześniej w skład KRS, która zgodnie z art. 187 ust. 3 Konstytucji powinna trwać cztery lata, została skrócona, a na mocy tego art. 9a piętnastu członków KRS, którzy są sędziami i byli wcześniej wyłaniani przez środowisko sędziowskie, zostało w wypadku nowej KRS wybranych przez Sejm z tym skutkiem, że 23 z 25 członków wchodzących w skład tego organu zostało wskazanych przez polską władzę wykonawczą i ustawodawczą lub jest członkami organów tych władz (punkt 63 wyroku). Trybunał uznał właśnie tę okoliczność jako jeden z istotnych elementów systemowo-celowościowych wskazujący na to, że sędziowie powołani przy udziale tej Krajowej Rady Sądownictwa nie dają gwarancji niezawisłości i bezstronności (punkt 77 wyroku). Okoliczność ta w żadnym wypadku nie może być bagatelizowana i pomijana również w niniejszym postępowaniu, zwłaszcza, że orzeczenia te dotyczą konkretnie tej właśnie Krajowej Rady Sądownictwa w jej kształcie podmiotowym wynikającym z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Niewątpliwie powołanie sędziego Mariusza Goleckiego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. wchodzi w zakres okoliczności towarzyszących jej powołaniu, których nie można pomijać.

W uchwale nr 579/2020 z dnia 22 lipca 2020 r. KRS wskazała, że: "Na posiedzeniach 20 i 21 lipca 2020 r. zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa wysłuchał wezwanych osobiście do siedziby Rady kandydatów, szczegółowo omówił ich kandydatury i postanowił bezwzględną większością głosów rekomendować Krajowej Radzie Sądownictwa przedstawienie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie Pana Pawła Władysława Borszowskiego (3 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 0 głosów "wstrzymujących się"), Pana Dominika Jana Gajewskiego (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się"), Pana Zbigniewa Zenona Łobody (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się"), Pana P. M. P. (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się"), Pana B. A. W. (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się") na cztery stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego - w Izbie Finansowej (M.P. z 2018 r. poz. 832). Pozostali kandydaci otrzymali odpowiednio: Pani M. M. C. (0 głosów "za", 0 głosów "przeciw", 3 głosy "wstrzymujące się"), Pan Mariusza Jerzego Goleckiego (0 głosów "za", 0 głosów "przeciw", 3 głosy "wstrzymujące się") [...].

W uzasadnieniu stanowiska zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa wskazał, że w jego ocenie Pan Paweł Władysław Borszowski, Pan Dominik Jan Gajewski, Pan Zbigniew Zenon Łoboda, Pan P. M. P. oraz Pan B. A. W. spełniają wszystkie kryteria powołania na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego - w Izbie Finansowej w stopniu najwyższym spośród uczestniczących w niniejszej procedurze konkursowej.".

Natomiast na posiedzeniu w dniu 22 lipca 2020 r. "Po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na cztery stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Izbie Finansowej zostaną przedstawione kandydatury: Pana Pawła Władysława Borszowskiego, Pana Dominika Jana Gajewskiego, Pana Mariusza Jerzego Goleckiego oraz Pana Zbigniewa Zenona Łobody. Rada podzieliła stanowisko zespołu członków odnośnie kandydatur Pana Pawła Władysława Borszowskiego, Pana Dominika Jana Gajewskiego i Pana Zbigniewa Zenona Łobody oraz uznała, że z wnioskiem o powołanie zostanie przedstawiona także kandydatura Pana Mariusza Jerzego Goleckiego.".

Skarżąca spółka oprócz zastrzeżenia, co do posiadania przez sędziego Mariusza Goleckiego legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku służbowym sędziego NSA podniosła również wątpliwości co do niezależności i bezstronności ww. sędziego. Wątpliwości te autor wniosku wyraził m.in. ze względu na dotychczas zajmowane stanowiska przez sędziego Mariusza Goleckiego w instytucjach państwowych na szczeblu centralnym.

Sędzia Mariusz Golecki od dnia 23 lutego 2016 r. do dnia 16 stycznia 2017 r. był zatrudniony w Ministerstwie Finansów w Warszawie na stanowisku Dyrektora Departamentu Prawnego. Z dniem 15 września 2016 r. został powołany na członka Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, na okres czteroletniej kadencji; pełni funkcję Przewodniczącego tej Rady. Od grudnia 2016 r. do czerwca 2017 r. był członkiem Zespołu Ewaluacji do spraw Nauk Humanistycznych i Prawnych HS1-SZ Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W latach 2016-2017 był członkiem Rady Nadzorczej Y S. A., a w latach 2016-2020 był członkiem Rady Nadzorczej Z S. A. IX i X kadencji. Od 17 stycznia 2017 r. do 31 października 2017 r. pracował na stanowisku radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej i w tym samym okresie pełnił funkcję Dyrektora Departamentu Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Z dniem 7 września 2017 r. został powołany do pełnienia funkcji Przewodniczącego Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych. Od maja 2018 r. do czerwca 2018 r. był ekspertem w Ministerstwie Finansów (koordynacja prac nad projektami Nowej Ordynacji Podatkowej oraz ustawy o Rzeczniku Praw Podatnika). Z dniem 1 sierpnia 2018 r. został powołany na członka Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego, na okres kadencji do dnia 10 listopada 2019 r. Od września 2018 r. do września 2019 r. pełnił funkcję stałego eksperta sejmowej Komisji Śledczej SK VAT. Od kwietnia 2019 r. do grudnia 2019 r. zajmował stanowisko Kierownika Zakładu Podatków i Ceł w Instytucie Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi. Z dniem 12 października 2019 r. został powołany na stanowisko Rzecznika Finansowego, na okres czteroletniej kadencji.

Przywołane okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości co do niezależności oraz bezstronności sędziego Mariusza Goleckiego, albowiem był on osobą, która ściśle współpracowała z władzą wykonawczą. Trzeba przy tym zaznaczyć, że niniejsze postępowanie bezpośrednio dotyczy działań i decyzji podejmowanych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej także w okresie, w którym sędzia Mariusz Golecki pełnił funkcję przewodniczącego Rady do spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania przy Ministrze Finansów, której członkowie są powoływani przez Ministra Finansów.

Skarżąca zwróciła również uwagę na kalendarium związane z nominacją sędziego Mariusza Goleckiego na stanowisko sędziego NSA. Prezydent RP wydał postanowienie o powołaniu Mariusza Goleckiego na stanowisko sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniu 15 lutego 2021 r. Następnie w dniu 7 grudnia 2021 r. Mariusz Golecki został Wiceministrem Rozwoju i Technologii i piastował to stanowisko, aż do dnia 14 czerwca 2022 r. Zatem Mariusz Golecki, pomimo, że formalnie został wskazany do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Izbie Finansowej, nie objął urzędu, lecz przyjął nominację w organie władzy wykonawczej na stanowisko podsekretarza stanu w ministerstwie Rozwoju i Technologii. Powyższe rodzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i niezależności Mariusza Goleckiego.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07 zwrócił uwagę, że: "Sądy zależne (od egzekutywy) i pozbawieni niezawisłości (choćby tylko wewnętrznej) sędziowie - nie mogą tworzyć skutecznie działającego mechanizmu, o którym mowa w art. 10 Konstytucji. Zależne sądy nie dysponują własnym marginesem oceny i legitymizują decyzje w rzeczywistości podejmowane gdzie indziej, a dyspozycyjni, (albo tylko pozbawieni odwagi cywilnej sędziowie) powodują, że mechanizm, któremu ma służyć zasada podziału władzy, staje się fasadowy" (wyrok TK z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07, OTK-A 2007, nr 10, poz. 129).

W glosie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia Glosa 2023 r. I FPS 3/22 W. Chróścielewski zwraca uwagę, że: "stan faktyczny sprawy, w której skład orzekający NSA postanowieniem z 7.12.2022 r., I FSK 922/19, zwrócił się o podjęcie komentowanej uchwały, rzeczywiście mógł wywoływać wątpliwości co do tego, czy nie występują przesłanki do wyłączenia sędziego, skoro 10 miesięcy po wydaniu przez Prezydenta RP postanowienia o powołaniu M.G. na stanowisko sędziego NSA został on podsekretarzem stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, a dopiero po upływie następnych 6 miesięcy Prezydent RP wręczył mu nominację sędziowską i z tą chwilą przestał być owym wiceministrem. Sytuacja taka w demokratycznym państwie prawnym, w którym obowiązuje zasada trójpodziału władz, nigdy nie powinna mieć miejsca" (Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3. 04. 2023 r. I FPS 3/22, "Orzecznictwo Sądów Polskich"

2024 r., nr 1, poz. 8, s. 180).

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie zawiera unormowań dotyczących nawiązania stosunku służbowego sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 49 P.u.s.a. w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz do sędziów, urzędników pracowników tego sądu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego. Przepis ten ma charakter przepisu odsyłającego systemowo. Wynika z niego, że przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym stosuje się pomocniczo wtedy, gdy prawo o ustroju sądów administracyjnych nie reguluje danej kwestii.

Odesłanie w art. 49 P.u.s.a. do przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym ma charakter odesłania dorozumianego; nie powołuje ono konkretnych przepisów prawnych, a jedynie poprzestaje na ogólnym sformułowaniu stanowiącym, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym. "Korzystanie z tak ramowo i syntetycznie sformułowanej reguły odsyłającej może być źródłem wielu trudności interpretacyjnych", zwłaszcza jeżeli zważy się, że w większości wypadków przepisy P.u.s.a. są przepisami niesamodzielnymi, tzn. wymagającymi dla skonstruowania kompletnej normy postępowania odesłania do innych norm systemowych zawartych w przepisach samodzielnych. Powyższe wymaga zatem każdorazowego ustalenia, czy określona kwestia nie jest regulowana w P.u.s.a. oraz nie pozostających z nią w sprzeczności i nie wykraczających poza upoważnienie do ich wydania przepisach wykonawczych do tej ustawy. Na tym tle, w związku z brakiem jednoznacznych reguł, mogą powstać wątpliwości związane przede wszystkim z ustaleniem, czy dana instytucja została uregulowana w P.u.s.a. kompletnie, wobec czego brak jest podstaw do pomocniczego stosowania w tym przedmiocie przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, czy też stosowana regulacja ma fragmentaryczny, cząstkowy charakter, co celem jej uzupełnienia wymaga sięgnięcia do przepisów odesłania. Należy przy tym pamiętać, że dla uznania, że określona sprawa nie została uregulowana w rozumieniu art. 49 P.u.s.a. niewystarczający jest sam fakt braku przepisu w tej ustawie, odpowiadającego konkretnemu przepisowi ustawy o Sądzie Najwyższym, lecz należy jeszcze ustalić, czy brzmienie szczególnego uregulowania ustawy ustrojowej sądownictwa administracyjnego zastępuje, choćby w najogólniejszy sposób, instytucje ustawy o Sądzie Najwyższym (por. Komentarz do art. 29 i art. 49 [w:] T. Kuczyński, M. Masternak-Kubiak, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz, LEX 2009).

Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 622 - dalej: "ustawa o Sądzie Najwyższym"): § 1. Stosunek służbowy sędziego Sądu Najwyższego nawiązuje się z chwilą doręczenia mu aktu powołania. Odmowa odebrania aktu powołania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. § 2. Sędzia zgłasza się w celu objęcia stanowiska w terminie 14 dni od dnia odebrania aktu powołania. § 3 W przypadku nieusprawiedliwionego nieobjęcia stanowiska w terminie określonym w § 2, powołanie traci moc. Okoliczność tę stwierdza Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Stosując te przepisy wprost trzeba stwierdzić, że sędzia w ciągu 14 dni po odebraniu powołania ma obowiązek zgłosić się do Sądu Najwyższego w celu objęcia stanowiska. Jeżeli w tym terminie, w sposób nieusprawiedliwiony, nie obejmie stanowiska, powołanie straci moc. Okoliczność utracenia mocy przez powołanie stwierdza Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.

Przepisy art. 33 ustawy o Sądzie Najwyższym, na podstawie art. 49 P.u.s.a., mają zastosowanie wprost do sędziów NSA. Wynika z nich jasno, że sędzia w ciągu 14 dni po odebraniu powołania ma obowiązek zgłosić się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu objęcia stanowiska. Jeżeli w tym terminie, w sposób nieusprawiedliwiony, nie obejmie stanowiska, powołanie straci moc. Okoliczność utracenia mocy przez powołanie stwierdza Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. K. Szczucki, Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz, wyd. II WKP 2021, LEX/el).

W związku z tym unormowaniem należy wskazać na okoliczności faktyczne i prawne związane z samym objęciem przez Mariusza Goleckiego stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 15 lutego 2021 r. nr 1130.18.2021 na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego zostali powołani wszyscy sędziowie wskazani w uchwale Krajowej Rady Sądownictwa Nr 579/2020 z dnia 22 lipca 2020 r., tj. Paweł Borszowski, Dominik Gajewski, Mariusz Golecki oraz Zbigniew Łoboda. Następnie w dniu 23 lutego 2021 r. Prezydent RP wręczył akty powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: Pawłowi Borszowskiemu, Dominikowi Gajewskiemu oraz Zbigniewowi Łobodzie. Nominacji tej nie odebrał w tym dniu Mariusz Golecki. Pełnił wówczas (nadal od 12 października 2019 r.) kadencyjną funkcję Rzecznika Finansowego. Jednakże przerwał ją w dniu 7 grudnia 2021 r. i przyjął z rąk Prezesa Rady Ministrów powołanie na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. Stanowisko to pełnił do dnia 14 czerwca 2022 r. Wcześniej w dniu 6 czerwca 2022 r. odebrał z rak Prezydenta RP akt powołania. Sędzia Mariusz Golecki złożył oświadczenie o objęciu stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dniem 15 czerwca 2022 r.

Jak wskazano już powyżej art. 33 § 1 zdanie drugie ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi, że "Odmowa odebrania aktu powołania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego". Wątpliwości zatem budzi, czy brak odbioru aktu powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego przez okres blisko jednego roku i czterech miesięcy można uznać za usprawiedliwiony, skoro wówczas Mariusz Golecki pełnił nadal kadencyjną funkcję Rzecznika Finansowego, którą przerwał, lecz aby przyjąć nominację na stanowisko wiceministra. Potęguje to wątpliwości, co do okoliczności towarzyszących powołaniu na stanowisko sędziego sądu administracyjnego, o których mowa w art. 5a § 1 P.u.s.a. Jak wskazano w literaturze w odniesieniu do analogicznej do art. 33 ustawy o Sądzie Najwyższym regulacji, zamieszczone w art. 65 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.), termin do objęcia stanowiska sędziego jest nieprzywracalny, a utrata mocy powołania następuje ex tunc. Ponadto wskazano, że ustawa nie określa, jakie przeszkody usprawiedliwiają nieobjęcie stanowiska w terminie, a jako przykłady wskazano chorobę, czy wypadek (por. A. Górski [red.], Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, LEX 2013).

Tym samym słuszne jest stanowisko wnioskodawcy, że nie tylko okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Mariusza Goleckiego na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zwłaszcza okoliczności postępowania sędziego Mariusza Goleckiego po jego nominowaniu do pełnienia funkcji sędziego NSA, wzbudzają uzasadnione przekonanie, że nie spełnia on standardów niezawisłości i bezstronności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziego Mariusza Goleckiego, okoliczności towarzyszące jego wyborowi na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zwłaszcza działania podejmowane po powołaniu na to stanowisko, mogą zarówno w odczuciu skarżącej, jak i społecznym budzić obiektywnie uzasadnione wątpliwości, co do jego niezawisłości i bezstronności.

W tej sytuacji stwierdzić należało, że w sprawie objętej wnioskiem spełnione zostały przesłanki określone w art. 5a § 1 P.u.s.a. do wyłączenia sędziego Mariusza Goleckiego od udziału w postępowaniu w sprawie o sygn. I FSK 2391/21. W sprawie objętej skargą kasacyjną zostały one zbadane pod kątem wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowaniu sędziego po powołaniu, a także ich możliwego wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 5a § 13 P.u.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.