Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 898/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a § 1, art. 168 § 2, art. 222
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi L. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2021r., N. L. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o umorzenie zaległości z tytułu podatków, opłaty za śmieci oraz faktur za wodę.

Jednocześnie podatnik złożył oświadczenie w sprawie aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, z którego wynikało, że jego miesięczne dochody wynoszą [...] zł.

Wójt Gminy [...] wezwał podatnika, aby uzupełnił wniosek o konkretne dane niezbędne, do ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie obejmujące dochody [...] J. N. oraz wydatki związane z jej leczeniem oraz dochodów od najemców zamieszkujących w nieruchomości podatnika.

Podatnik nie dostarczył żadnych dokumentów związanych z dochodami małżonki czy dochodów od osób zamieszkujących na nieruchomości.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2022 roku, nr [...] Wójt Gminy [...] postanowił:

1. odmówić umorzenia zaległości z tytułu IV raty 2020r., oraz I, II, III, IV raty 2021r. łącznego zobowiązania pieniężnego, w kwocie [...]zł.,

2. odmówić umorzenia zaległości z tytułu opłaty GOK za rok 2021 (opłata śmieciowa) w kwocie [...]zł,

3. odmówić umorzenia zaległości z tytułu faktur za wodę w kwocie [...]zł.

w uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zaległości podatkowe, o umorzenie których zwrócił się podatnik, powstały w czasie od IV rat 2020 roku oraz 2021 rok. Zaległości za nie zapłacone faktury za wodę powstały również za 2021 rok, oraz nie opłaca opłaty śmieciowej GOK również za okres od marca 2021 do grudnia 2021 rok.

Wójt Gminy [...] odmówił umorzenia zaległości, stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna przesłanka, o której mowa w art. 67a § 1 O.p.

Organ podatkowy stosownie do poczynionych ustaleń doszedł do wniosku, że podatnik jest w stanie uregulować zobowiązania podatkowe, gdyż wykazał dochód miesięczny w kwotę [...]- zł, a jego miesięczne wydatki wynoszą [...] zł. Organ stwierdził, że utrzymanie gospodarstwa domowe z jednej emerytury jest trudne.

Organ podatkowy uwzględnił informacje, że w nieruchomości podatnika zamieszkuje 3 osobowa rodzina korzystająca ze wsparcia GOPS w [...] (rodzina ta zamieszkuje w oddzielnym budynku). Lokator zamieszkujący w nieruchomości powinien w pewnej części ponosić koszty związane z opłacenie energii elektrycznej, woda, jak również opłaty śmieciowej, za którą winien płacić za trzy osoby. Podatnik nie podał w oświadczeniu czy lokator płaci jakikolwiek czynsz czy zwraca podatnikowi naliczone podatki i opłaty (za zużycie wody, wywóz odpadów, czy w częściowym pokryciu faktury za energię). Organ podatkowy wymieniając podatnika, małżonkę oraz lokatora wskazał, że należało ich uwzględnić do zadłużenia o którego umorzenie się zwrócił podatnika, gdyż powinni oni partycypować w przedmiotowych wydatkach. Ponoszone koszty, czy straty są wkalkulowane w wydatki utrzymania nieruchomości. Podatnik posiada drugą grupę niepełnosprawności oraz że emeryturę natomiast co do wsparcia finansowego należało się zwrócić do GOPS. Niedopuszczalne jest natomiast przenoszenie kosztów przejściowych niepowodzeń czy zadłużenia podatnika (nie płacenie faktur za energię, faktur za zużytą wodę, opłaty śmieciowej czy zaległości podatkowe) na budżet jednostki samorządu terytorialnego. Jednak istnieje możliwość rozłożenia na raty zaległości podatkowej, na wniosek podatnika, dogodnej dla podatnika kwocie i terminie.

Pismem z dnia 22 lipca 2022 roku L. N. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z prośbą o wykonanie wszelkich odpisów dokumentacji i odnośnie: 1. naprawy drogi Gminnej [...], 2. Protokołu i zdjęć w sprawie szkód wynikłych z powodu wichury, 3. wszystkich czterokrotnie rozpatrywanych spraw dotyczących wsparcia finansowego oraz zwolnienia z opłat wobec gminy [...]; 4. orzeczenia o niepełnosprawności, zachowując na każdej stronie dokumentu datownik wpływu i datownik odpisu i zgodności z oryginałem oraz nie naliczając żadnych opłat.

Postanowieniem z dnia 11 października 2022 roku, nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego umorzyło postępowanie po rozpoznaniu pisma L. N. z dnia 22 lipca 2022 roku.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że pismo L. N. z dnia 22 lipca 2022 roku nie zawiera żadnego z elementów wskazanych w treści art. 222 Ordynacji podatkowej, co sprawia, że zasadnym stało się uznanie, że nie jest odwołaniem ani żadnym innym środkiem zaskarżenia. W tym też stanie rzeczy postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym należało umorzyć.

Pismem z dnia 2 listopada 2022 roku L. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę domagając się zobowiązania Urzędu Gminu [...] o dokonanie odpisów ze zgodnością z oryginałem wszelkiej dokumentacji wyrażonej w postanowieniu Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 października 2022 roku w celu przedłożenia obrazu - całokształtu sprawy sądowi w [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem z dnia 20 czerwca 2023 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik L. N. uzupełnił skargę stwierdził, że organ, wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania tj. art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2022, poz. 2651, dalej: O.p,) w zw. z art. 168 O.p. w zw. z art. 222 O.p. w zw. z art. 235 O.p. w zw. z art. 121 O.p. poprzez brak wezwania skarżącego przez organ do uzupełnienia braków odwołania, przed wydaniem orzeczenia rozstrzygającego o istocie złożonego przez skarżącego pisma. Mając na uwadze wskazane zarzuty, wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2022 roku, nr. [...] w całości,

2. zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych,

3. ewentualnie, w razie nieuwzględnienia skargi wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu - kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconej dotychczas ani w całości ani w części, według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 roku, poz. 217), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest właściwe rozstrzygnięcie organu odwoławczego w odniesieniu do pisma z dnia 22 lipca 2022 roku złożonego przez L. N..

Przystępując do oceny prawnej zaskarżonego postanowienia należy podkreślić, że stosownie do art. 168 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 t.j.), dalej jako O.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy (...), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Takim przepisem szczególnym jest art. 222 O.p., w myśl którego odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Przepis ten ustanawia wymogi formalne jakie powinno spełniać odwołanie w postępowaniu podatkowym. Co więcej, od decyzji organu I instancji odwołanie przysługuje wyłącznie stronie postępowania (art. 220 O.p.).

W ocenie Sądu z uwagi na samą treść pisma z dnia 22 lipca 2022 roku należy dostrzec, że wyjaśnienia wymagało w pierwszej kolejność czy samo żądanie było związane z przedmiotową decyzją organu I instancji o odmowie umorzenia zaległości finansowych. Dopiero takie ustalenie ze strony organu podatkowego umożliwiało wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nawet jeśli pismo z dnia 22 lipca 2022 roku wniesione przez L. N. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego było odwołaniem ale nie zawierało wszelkich elementów wskazanych w ww. przepisie jakie odnoszą się do odwołania, obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych w zakresie, w jakim organ uznał, że braki takie występują. Przez braki formalne należy rozumieć zarówno niespełnienie wymogów określonych w art. 168 § 2 i 3 o.p., jak i wymogów ustanowionych w przepisach szczególnych (np. w art. 222 o.p.). W przepisach Ordynacji podatkowej ustawodawca traktuje bowiem jako braki formalne wszystkie braki podania, co skutkuje tym, że jest tylko jedna procedura ich sanowania. Stosownie bowiem do treści art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Dopiero nieuzupełnienie takiego podania - umożliwiła stwierdzenie, że złożone przez pismo nie stanowi odwołania i możliwe jest umorzenie postępowania odwoławczego. W sytuacji, gdy odwołanie nie zawiera elementów, o których mowa w art. 222 o.p., organ odwoławczy powinien potraktować je jak każde podanie, a zatem zastosować art. 169 § 1 o.p., stosownie do którego jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy powinien wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że działania organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie były przedwczesne, a tym samym miały miejsce z naruszeniem zasady zaufania do organu, w zakresie zapewnienia skarżącemu jego prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania jego sprawy.

Mając zatem na uwadze powyższe naruszenia prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.