Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1225/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 60
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr: SKO.EA/418/87/2022, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.


UZASADNIENIE

Skarga M. B. (skarżący, strona) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (SKO) z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr SKO.EA/418/87/2022, oddalające skargę na czynność egzekucyjną, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 27 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa, w związku z wnioskiem skierowanym przez Wydział Podatków i Opłat Urzędu Miasta Krakowa nr PD-02-3.3160.5.21.2022.MW, postanowieniem nr EW-01.3167.7.1884.2022.MJ umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z tytułu nieuiszczonego podatku od środków transportowych. Jednocześnie organ poinformował o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjne. Organ zważył, że decyzja wymiarowa zobowiązująca Skarżącego do zapłacenia podatku od środków transportowych za rok 2021, na podstawie której został wystawiony powyższy tytuł wykonawczy, w związku z odwołaniem złożonym przez M. B. nie uzyskała waloru ostateczności, a tym samym nie mogła stanowić podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Wobec powyższego w omawianym przypadku wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z powodu nieistnienia obowiązku w całości lub w części.

Ponadto postanowieniem z dnia 16 maja 2022 Prezydent Miasta Krakowa uznał zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższego tytułu egzekucyjnego.

W dniu 26 kwietnia 2022 r Pan M. B. złożył skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] z dnia 14 kwietnia 2022 r dokonane na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2022 r Prezydent Miasta Krakowa wydał postanowienie, którym oddalił powyższą skargę.

M. B. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25 maja 2022 r., zarzucając, że narusza ono zasady współżycia społecznego oraz zasady procesowe.

SKO w Krakowie objętym skargą postanowieniem nr SKO.EA/418/87/2022 z dnia 12 sierpnia 2022 r. utrzymało zaskarżone postanowienie w całości w mocy. Kolegium przedstawiło instytucję skargi na czynność egzekucyjną, podkreślając, że jest to samoistna instytucja postępowania egzekucyjnego. Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego.

Podkreślono, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek wskazany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie należności pieniężnych - egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, między innymi dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Tak więc, organ egzekucyjny zastosował dopuszczalny środek egzekucyjny. Ponadto, na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, iż w dniu 14.04.2022 roku organ egzekucyjny doręczył Bankowi [...] zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] i wezwał Bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił o dokonanym zajęciu Pana M. B. doręczając mu w dniu 20.04.2022 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] z dnia 14.04.2022 r. wraz z tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 15.03.2022 roku . Tak więc wobec Pana M. B. została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna.

Kolegium nie podzieliło zarzutów skargi w kwestii zastosowania względem Pana M. B. zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Odwołując się do argumentacji przedstawionej w wyroku NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1069/14, wskazać należy, że zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych w świetle przepisów u.p.e.a. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek bankowy pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Ponadto z mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia.

Kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego. Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku. W świetle systematyki u.p.e.a. przyjąć należy, że egzekucja z rachunku bankowego (art. la pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.) jest środkiem mniej dolegliwym niż np. egzekucja z nieruchomości (art. la pkt 12 lit. a) tiret 14 u.p.e.a.) lub egzekucja z ruchomości (art. la pkt 12 lit. a) tiret 13 u.p.e.a.). Tak więc, zdaniem Kolegium uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zastosowany środek egzekucyjny nie może być kwalifikowany jako zbyt uciążliwy i dolegliwy.

We wniesionej do Sądu skardze z dnia 27 września 2022 r. Skarżący wniósł o nadanie dalszego biegu sprawie.

Zarzucono organowi naruszenie prawa w postaci nietrzymania się zasad współżycia społecznego oraz naruszenia przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto Skarżący zarzucił organowi naruszenia przepisów postępowania oraz błędne zastosowanie przepisów prawa, które mogło doprowadzić do konfliktu społecznego między grupami społecznymi lub klasami społecznymi, wynikającego ze zmniejszenia szans lub uniemożliwienia zaspokojenia interesów jednej grupy społecznej lub klasy przez drugą mające źródła w sprzecznych ze sobą wartościach i celach uznawanych przez te grupy społeczne.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – zwanej dalej p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 120 P.p.s.a., bowiem w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479) – zwanej dalej u.p.e.a., w tym art. 54 tej ustawy. Zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, której podstawą mogą być dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie podkreśla się, że w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną nie podlegają badaniu zarzuty dotyczące: niedoręczenia upomnienia, nieprawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., czy też przedawnienia dochodzonych zobowiązań. Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest odrębnym postępowaniem od postępowania wywołanego zarzutami w egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem o charakterze subsydiarnym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, a zakres wykorzystania skargi jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków prawnych.

Nie można jednak zapominać, że w omawianej sprawie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2022 r umorzone zostało postępowanie egzekucyjne. Na skutek tego rozstrzygnięcia, z mocy art. 60 § 1 u.p.e.a., nastąpiło równoczesne uchylenie dokonanych w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, pozostawiając w mocy jedynie prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności.

Jak zostało to bowiem wyjaśnione w doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, uchylenie czynności egzekucyjnych następuje z mocy prawa wskutek wydanego w trybie cytowanego art. 60 § 1 u.p.e.a. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i prowadzi w konsekwencji do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, zaś organ egzekucyjny, oprócz postanowienia o umorzeniu postępowania, nie ma obowiązku wydawania odrębnych postanowień uchylających poszczególne czynności egzekucyjne dokonane w tym postępowaniu. Przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. nie różnicuje skutków umorzenia postępowania od rodzaju przesłanek umorzenia wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego niezależnie bowiem od przyczyn powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, a to w konsekwencji skutkuje wyeliminowaniem środków egzekucyjnych podjętych w ramach tych czynności oraz przywróceniem stanu istniejącego przed zastosowaniem środków egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 60 § 1 zdanie drugie u.p.e.a.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że w dacie wydawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie objętego skargą postanowieni, tzn w dniu 12 sierpnia 2022 r wydane już było postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2022 r o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie, w której zastosowano środek egzekucyjny objęty sprzeciwem. Skoro zatem z mocy art. 60 u.p.e.a. wszystkie czynności egzekucyjne zostały uchylone, to brak było podstaw do merytorycznego rozpoznawania sprzeciw Skarżącego na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, bowiem również ona była objęta treścią powyższego przepisu.

W dalszym toku postępowania organy po analizie materiału zawartego w aktach sprawy wydadzą rozstrzygnięcie zgodne z treścią art. 60 § 1 u.p.e.a.

Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.