Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1804/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3; art. 6h; art. 6m ust. 1; art. 6o ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
article: art. 18 ust. 1; art. 20.
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 1199/18 w sprawie ze skargi W. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 sierpnia 2018 r., nr SKO 4138/27/18 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 1199/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi W. w O. (dalej: Skarżąca lub Wspólnota) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 sierpnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Z. z siedzibą w Ś. z 19 kwietnia 2018 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wymieniony wyrok jest opublikowany na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu reprezentowane przez radcę prawnego, w oparciu o art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm; dalej: p.p.s.a.) zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji w ramach podstawy kasacyjnej określonej:

1. w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3 i art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (aktualnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1454 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) polegające na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że stroną w sprawie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami nie była W. w O., ale spółka C. sp. z o.o.,

2. w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) zawierających pewne zasady: legalizmu, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, prawdy obiektywnej i przekonywania, polegające na ich niewłaściwym przez Sąd zastosowaniu poprzez przyjęcie, że nastąpiło ich naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 13 sierpnia 2018 r., z powodu jej wydania wbrew odmiennej ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji z 12 lipca 2017 r., w sytuacji gdy ocena ta była wadliwa i zastosowanie się do niej skutkowałoby sankcją nieważności decyzji Kolegium z 13 sierpnia 2018 r. jako skierowanej nie do strony postępowania.

W oparciu o tak postawione zarzuty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i rozpoznanie skargi (jej oddalenie), ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ww. Sądowi, a w każdym przypadku o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz SKO kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ odwoławczy złożył również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W zakreślonym ustawowo terminie Skarżąca nie skorzystała z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Biorąc pod uwagę konstrukcję zarzutów skargi kasacyjnej, jak również istotę rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, gdzie Skarżąca podnosi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 3 i art. 6o ust. 1 u.c.p.g.

Zgodnie z art. 6h u.c.p.g., w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na mocy tej regulacji ustawodawca wprowadził zatem obowiązek ponoszenia wskazanej opłaty, który nałożył na właścicieli nieruchomości. Jednocześnie należy zauważyć, że stosownie do art. 6m ust. 1 u.c.p.g. normodawca określił kolejny obowiązek właścicieli nieruchomości, tj. złożenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Wskazane obowiązki nałożone zostały zatem na właścicieli nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca równocześnie uwagą na treść kluczowego w niniejszej sprawie przepisu, tj. art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Zgodnie z tym unormowaniem, w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a zatem przed zmianami, które wprowadzono z dniem 1 lutego 2015 r., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. W przypadku zatem spełnienia tak określonych warunków, a zatem, gdy nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali ustawodawca wprost wskazuje kogo obciążają obowiązki właściciela nieruchomości, a zatem osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Po zmianach, jakie wprowadzono na mocy art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87) prawodawca określił, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Należy jednocześnie zaznaczyć, że zmiana ta ma charakter normatywny, a zatem wprowadza nowy sposób sformułowania w zakresie obowiązków właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu, wskazując wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową, na których ciążą te obowiązki. Nie można zatem przyjąć, że stanowi ona jedynie doprecyzowanie istniejącej wcześniej regulacji.

Odnosząc te uwagi ogólne do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w okresie przed nowelizacją z 1 lutego 2015 r., a zatem mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, definicja właściciela nieruchomości obowiązanego do złożenia deklaracji była rozumiana szeroko i obejmowało podmioty sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali. Trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, że z aktu notarialnego z 26 września 2013 r. wynika wprost, że zarząd spółce C. sp. z o.o. Wspólnota powierzyła na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, zgodnie z którym właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej.

W konsekwencji prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, że ustawodawca przyznał pierwszeństwo woli właścicieli lokali przed postanowieniami ustawy, a zatem ustanowienie zarządcy na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali wyklucza możliwość utworzenia zarządu na podstawie art. 20 tej ustawy.

Dlatego też należy zaakceptować stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uznał za błędny pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, odnoszący się do tego, że pomimo ustanowienia zarządcy na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, nie wykluczono możliwość powołania zarządu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skoro kierowanie sprawami Wspólnoty i reprezentowanie jej na zewnątrz powierzono Spółce C. sp. z o.o., (zarządcy w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali), to na osobie sprawującej zarząd nieruchomością wspólną ciążą obowiązki złożenia deklaracji i ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Nie można zatem uznać zasadności argumentacji Skarżącej zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazującej, że powierzenie zarządu przez Wspólnotę aktem notarialnym z dnia 26 września 2013 r. nie miało znaczenia w sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 3 i art. 6o ust. 1 u.c.p.g. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym względzie ocenę zaprezentowaną przez Sąd pierwszej instancji, który wskazując na dalece odmienną i niespójną argumentację organów w zakresie interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie na poszczególnych etapach postępowania stwierdził, że spowodowało to naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, tj. zasady legalizmu, prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady przekonywania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Bogusław Wozniak Krzysztof Winiarski Paweł Borszowski(spr)