Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 773/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 25 września 2023 r., nr SKO/RŚ-423/401/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Jawora z dnia 25 lipca 2023 r., nr 000738/SP/07/2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz M. Ś. kwotę 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium) zaskarżoną decyzją z dnia 25 września 2023 r., nr SKO/RŚ-423/401/2023 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. Ś. (dalej: Strona, Skarżąca, Wnioskodawca), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Jawora z dnia 25 lipca 2023 r., nr 000738/SP/07/2023 odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad osobną niepełnosprawną.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 8 lutego 2023 r. do organu wpłynął wniosek Strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. Ś.

Matka Strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z dnia 24 lipca 2014 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, ze wskazaniem, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Symbol przyczyny niepełnosprawności 05 –R. Matka Strony wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia 29 marca 2023 r. organ I instancji odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie nie zbadano istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją Strony z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wskazaną na wstępie decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. odmówił Stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mamą.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepis art. 17 ust. 1 oraz 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej: u.ś.r.) oraz przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując, że Strona została wezwana do dostarczenia brakujących dokumentów (komplet dokumentów przedstawiający historię zatrudnienia Strony, dokumentacja medyczna przedstawiająca historię choroby matki Strony, oświadczenie matki Strony dotyczące zakresu opieki; oświadczenie dotyczące prowadzenia gospodarstwa domowego; oświadczenie Strony wskazujące czy rezygnacja z pracy była związana z koniecznością opieki nad matką; godzinowy plan sprawowania opieki nad matką; dokumenty potwierdzające sytuację finansową osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki Strony oraz ustalenie czy i w jakim zakresie są w stanie pomóc finansowo w opiece nad matką; wskazanie danych teleadresowych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki Strony oraz ustalenie czy jest możliwość zorganizowania opieki, w taki sposób by pogodzić pracę zawodową z obowiązkiem opieki). Strona nie dostarczyła dokumentów wskazanych w wezwaniu.

W związku z tym, iż Strona w okresie od 1 września 2015 r. do 31 października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, organ ustalił na podstawie dołączonych dokumentów dotyczących zatrudnienia (świadectwa pracy), że rezygnacja z zatrudnienia nie miała związku z opieką nad matką. Ostatnie zatrudnienie Strony ustało dnia 1 grudnia 2013 r., od dnia 2 grudnia 2013 r. do 8 marca 2014 r. Strona była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, a od dnia 9 marca 2014 r. do 29 września 2015 r. bez prawa do zasiłku. Strona nie dostarczyła dokumentów, z których by wynikało, że jej matka wymagała stałej opieki w okresie pomiędzy ustaniem zatrudnienia, a dniem w którym zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W dniu 15 września 2015 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę, który pobierała w okresie od 1 września 2015 r. do 31 października 2022 r. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że Strona gospodaruje wspólnie z matką oraz ze swoim bratankiem D. Ś. ur. [...] r., dla którego była rodziną zastępczą. Ustalono, że bratanek aktualnie nie pracuje oraz nie kontynuuje nauki w szkole. Podczas wywiadu Strona oświadczyła, iż jej obecność jest niezbędna w codziennym funkcjonowaniu matki, która samodzielnie porusza się w obrębie własnego mieszkania, jednak w momencie wyjścia niezbędna jest pomoc osoby drugiej. Matka Strony w ciągu dnia musi być pampersowana. Strona od wczesnych godzin porannych musi dostosować swój czas do potrzeb matki. Rano szykuje śniadanie, podaje leki, pomaga przy porannej toalecie. Robi zakupy i przygotowuje obiad. Następnie wychodzi z matką na spacer. Wyjście zajmuje sporo czasu, ponieważ matka Strony porusza się na wózku inwalidzkim. Po powrocie przygotowuje kolację, po której następuje toaleta wieczorna. Strona oświadczyła również, że bratanek D. Ś. nie może zająć się babcią tłumacząc, że choruje na skoliozę oraz astmę oskrzelową, a matka Strony krępuje się przed wnukiem. W ocenie organu I instancji wnuk mógłby zastąpić Stronę w niektórych czynnościach. Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że nie otrzymał oświadczenia matki Strony dotyczącego zakresu sprawowanej opieki, ani godzinowego planu dnia, do dostarczenia którego Strona była wezwana. Strona nie dostarczyła również danych rodzeństwa, poinformowała jedynie podczas wywiadu, że pozostałe rodzeństwo jest z matką w kontakcie, ale nie ma możliwości aby sprawowali opiekę nad matką. Strona nie odniosła się również do możliwości wsparcia finansowego pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji.

Podsumowując organ pierwszej instancji uznał, że Strona nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ rezygnacja z pracy nie nastąpiła w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto Strona nie dostarczyła wskazanych w wezwaniu dokumentów, które pozwoliłyby na pełniejszą analizę sytuacji rodziny.

SKO zaskarżoną decyzją z dnia 25 września 2023 r., po rozpoznaniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności SKO podkreśliło, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Następnie SKO zauważyło, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kontekście sytuacji zawodowej Strony. Pomimo jednak prawidłowego wezwania, Strona nie dostarczyła dokumentacji medycznej matki oraz szczegółowego planu dnia uwzględniającego zakres sprawowanej opieki nad matką.

W ocenie Kolegium, pomimo nie dostarczenia przez Stronę żądanych oświadczeń i dokumentów, zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do dokonania oceny spełnienia przez Stronę pozostałych przesłanek niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a także sprawdzenia czy w sprawie nie zaistniał zbieg uprawnień do świadczeń, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r.

SKO wskazało, że Strona spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie należy do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, gdyż jest córką osoby wymagającej opieki, a więc jest jej krewną w linii prostej. Ponadto Strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Okolicznością niesporną w sprawie jest to, że matka Strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy dnia 24 lipca 2014 r. W orzeczeniu tym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 13 czerwca 2014 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Jako przyczynę niepełnosprawności wskazano choroby narządów ruchu (symbol niepełnosprawności 05-R). Orzeczenie wydano na stałe.

Dodatkowo do akt zostało dołączone zaświadczenie lekarskie z dnia 5 stycznia 2023 r., w którym wskazano, że u matki Strony rozpoznano: chorobę niedokrwienną serca, niedokrwienne uszkodzenie mięśnia sercowego, stan po zawale ściany przedniej, przewlekła niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze II stopnia, cukrzyca typu 2 z powikłaniami, choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego, lędźwiowego, dyskopatia wielopoziomowa, zaćma oka prawego, stan po operacji zaćmy oka lewego. Pacjentka niepełnosprawna, porusza się przy pomocy balkonika. Wśród czynności, których pacjentka nie może wykonywać wymieniono: przygotowanie posiłków, zakupy, niektóre zabiegi higieniczne (mycie głowy, kąpiel), kontrola przyjmowania leków, badanie glikemii, ciśnienia, sprzątanie, pranie, prasowanie odzieży, zmiana pościeli. Pacjentka porusza się z trudem przy pomocy balkonika, niska tolerancja wysiłku, występuje powysiłkowa duszność. Wśród czynności, które mogą sprawiać trudność wymieniono: ubieranie, czesanie, przemieszczanie się po schodach, kontakt z lekarzem, pielęgniarką. Pacjentka z ograniczoną sprawnością ruchową - zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych oraz kręgosłupa, dyskopatia, ale także z powodu niewydolności krążenia w przebiegu zaawansowanej miażdżycy. Pacjentka wymaga stałego leczenia, rehabilitacji. Porusza się przy pomocy balkonika, wózka. Ze względu na stałe uszkodzenie zdrowia, ograniczenie sprawności, wymaga stałej opieki osoby drugiej.

Podczas przeprowadzonego w dniu 6 lipca 2023 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką oraz ze swoim bratankiem D. Ś. ur. [...] r., dla którego wcześniej była rodziną zastępczą. D. Ś. aktualnie nie kontynuuje nauki w szkole, nie pracuje i nie posiada własnego dochodu. Strona podczas wywiadu oświadczyła, że jej obecność jest niezbędna w codziennym funkcjonowaniu matki, która samodzielnie porusza się w obrębie własnego mieszkania, jednak w momencie wyjścia, niezbędna jest pomoc drugiej osoby. Według oświadczenia matka Strony w ciągu dnia musi być pampersowana. Strona oświadczyła, że od wczesnych godzin porannych musi organizować swój czas do potrzeb matki. Rano szykuje śniadanie i przygotowuje leki do podania, następnie toaleta poranna, robienie zakupów oraz przygotowanie obiadu. Następnie spacer - wyjście zajmuje sporo czasu. Podczas spacerów jej matka porusza się na wózku inwalidzkim. Po powrocie szykowanie kolacji, pomoc podczas przemieszczania się z powodu problemów z chodzeniem. Strona oświadczyła, że jest jedyną osobą, która może wspierać swoją matkę w codziennym funkcjonowaniu. Wskazała, że nie pamięta, w którym roku ostatni raz pracowała, bo od 6 lat pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Strona poinformowała, że bratanek nie może sprawować opieki nad babcią, bo choruje na skoliozę i astmę oskrzelową, a poza tym jej matka krępuje się przed wnukiem podczas wykonywania higieny osobistej. Pozostałe rodzeństwo Strony jest z matką w kontakcie, jednak nie mają możliwości sprawować opieki nad matką. Strona oświadczyła, że załatwia wszelkie sprawy urzędowe, wizyty lekarskie, transport medyczny.

Według oceny pracownika socjalnego, matka Strony (81 lat) posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Stan zdrowia w ostatnim okresie uległ pogorszeniu i wymaga ona pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu. W obrębie mieszkania porusza się sama, na spacery niezbędny jest wózek inwalidzki, z powodu problemów z poruszaniem się. W ocenie pracownika socjalnego podjęcie pracy przez Stronę mogłoby znacznie wpłynąć na codzienne funkcjonowania matki, jednak nie pozostałaby ona w domu sama - pod nieobecność Strony opiekę może sprawować wnuk D. Ś., który mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z babcią i ciocią. Wskazano, że matka Strony nie jest osobą leżącą, wymaga wsparcia osoby drugiej podczas przemieszczania się, jednak jej choroba nie wyklucza podjęcia pracy przez Stronę.

Na podstawie dołączonych do akt świadectw pracy oraz w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy raport - aktualny status osoby z Powiatowego Urzędu Pracy w Polkowicach ustalono, że ostatnie zatrudnienie Strony ustało z dniem 30 listopada 2013 r. - rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem ze strony pracodawcy z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Dodatkowo do akt sprawy dołączono informację ZUS z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie ustalenia niezbędnego okresu ubezpieczenia, w której wskazano, że Strona na dzień 31 maja 2019 r. udowodniła łącznie: okresy składkowe — 10 lat i 4 miesiące, okresy nieskładkowe - 11 miesięcy. Natomiast na podstawie przedłożonych przez Stronę, w toku ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy, świadectw pracy ustalono, że Strona (41 lat) w całym swoim zawodowym życiu przepracowała około 8 lat.

Oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne, w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad matką. SKO podkreśliło, że nie kwestionuje niepełnosprawności matki Strony, jednak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez nią pracy zarobkowej.

Organ odwoławczy zauważył, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. bowiem wynika, iż ustawodawca nie poprzestał w nim na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, co jest zrozumiałe z tego względu, iż sytuacja zdrowotna i rodzinna osób legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności jest różna. Tak więc w tej grupie są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać przy nich pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są także osoby, które nie wymagają stałej opieki, ale potrzebują opieki długotrwałej, bowiem będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Chodzi więc o ustalenie, czy opiekun musi być stale dyspozycyjny dla osoby niepełnosprawnej, czy też zajęcia związane z opieką może realizować w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Ustawodawca wśród form zarobkowania wymienił m. in. takie, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy (np. umowa zlecenia, umowa o dzieło). Analiza treści przepisów art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego tylko w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie. Wykluczona jest zatem aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego otrzymuje ona wsparcie od państwa, którego celem jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia lub rezygnacją z pracy w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie SKO z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby matka Strony wymagała stałej, ciągłej i permanentnej opieki ze strony córki. Matka Strony, jak wynika z akt sprawy, mimo posiadanej niepełnosprawności, porusza się po mieszkaniu samodzielnie, nie jest osobą leżącą, nie wymaga leczenia odleżyn, ran, nie wymaga pielęgnacji przetok czy stomii. Ponadto nie wymaga karmienia przez sondę, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Strona co prawda twierdzi, że w ciągu dnia mama jest pampersowana, jednak nie przedłożono żadnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego tą okoliczność. Nie przedłożono również zlecenia od lekarza na zakup środków higienicznych. Natomiast w zaświadczeniu lekarskim dołączonym do akt wskazano rodzaj czynności, których pacjentka nie może wykonywać samodzielnie: przygotowanie posiłków, zakupy, niektóre zabiegi higieniczne (mycie głowy, kąpiel), kontrola przyjmowania leków, badanie glikemii, ciśnienia, sprzątanie, pranie, prasowanie, zmiana pościeli. Wśród czynności, których wykonywanie sprawia trudności i jest potrzebna pomoc innej osoby: ubieranie, czesanie, przemieszczanie się po schodach, kontakt z lekarzem, pielęgniarką. Z powyższego wynika, że wśród czynności, których matka Strony nie może wykonywać, nie ma czynności ściśle opiekuńczych. Potrzebuje pomocy przy kąpieli, ubieraniu i czesaniu ale czynności te mogą być wykonywane przed rozpoczęciem i po zakończeniu pracy przez Stronę. Po mieszkaniu porusza się samodzielnie, potrzebuje asekuracji przy wychodzeniu z domu, schodzeniu po schodach. Jednak jak wskazała Strona, na spacer wychodzą po obiedzie, w godzinach popołudniowych, więc czynność ta również może być wykonywana po pracy. Dodatkowo w pomocy przy asekuracji matki Strony może uczestniczyć jej pełnoletni wnuk, który jako domownik pozostający na utrzymaniu babci, ma moralny obowiązek aby świadczyć pomoc usługową, chociaż w niewielkim stopniu, jak właśnie asekuracja przy przemieszczaniu się. Natomiast wskazywane przez Stronę przeszkody w pomaganiu, w opiece, tj. skolioza i astma oskrzelowa nie zostały potwierdzone żadnymi zaświadczeniami lekarskimi. Brak jest również informacji aby D. Ś. legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Jak zatem ustalono w toku postępowania administracyjnego Strona poza pomocą przy ubieraniu, asekuracji przy wyjściu z domu i pomocy przy kąpieli, nie wykonuje przy matce czynności ściśle opiekuńczych, natomiast wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, zakupy, umawianie wizyt lekarskich. Zatem pomoc Strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, robią zakupy, sprzątają mieszkanie, przygotowują posiłki, piorą ubrania, załatwiają sprawy urzędowe, opłacają rachunki, czy też udają się do lekarzy. Czynności tego typu dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Natomiast wymienione powyżej czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. podawanie leków czy też przygotowanie posiłków. SKO zauważyło również, że doświadczenie życiowe wskazuje, iż zakupów nie dokonuje się codziennie, czy też sprząta mieszkania, sprawy urzędowe także nie są załatwiane codziennie czy nawet kilka razy w tygodniu, a pranie czy posprzątanie mieszkania może być wykonane w czasie wolnym od pracy. Poranna i wieczorna toaleta osoby chorej również może być wykonywana przed i po pracy.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy Strona swojej matce. Kolegium podkreśliło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy. Ostatnie zatrudnienie Strony ustało z dniem 30 listopada 2013 r., a więc prawie 10 lat temu. Specjalny zasiłek opiekuńczy Strona pobierała w związku z opieką nad matką od 1 września 2015 r., chociaż w oświadczeniu z dnia 8 lutego 2023 r. Strona podała, że mamą opiekuje się około 5-6 lat. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie faktu rezygnacji Strony z zatrudnienia nie można w żaden sposób łączyć z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Brak przesłanki związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz zakres sprawowanej opieki wykluczał możliwość przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia.

Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

I) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art 7, art. 77 § 1 i art 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności:

- nieuwzględnienie okoliczności, że Skarżąca w tożsamym stanie faktycznym sprawy przez okres 6 lat (do listopada 2022 r.) pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy opierający się na tożsamych warunkach jego przyznania, co warunki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz nieuwzględnienie okoliczności faktycznych, które zostały ustalone w aktach sprawy dot. przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania stałej opieki nad matką i które to akta zostały dołączone do akt niniejszej sprawy;

- pominięcie okoliczności, że zaświadczenie lekarskie wydane w dniu 6 stycznia 2023 r. w stosunku do matki Strony w sposób jednoznaczny wskazuje, cyt. "Ze względu na trwałe uszkodzenie zdrowia, ograniczenie sprawności wymaga stałej opieki ze strony drugiej.

- uznanie, że Skarżąca nie wykonuje względem matki czynności opiekuńczych oraz nieuwzględnienie okoliczności, że matka Skarżącej, nad którą sprawuje stałą opiekę musi być na co dzień pampersowana i która to okoliczność w sposób istotny wpływa na zakres i częstotliwość opieki i przekłada się na konieczność jej sprawowania w nagłych i nieprzewidzianych przypadkach (związanych z koniecznością wymiany pampersów);

- uznanie, że matka Skarżącej na co dzień porusza się samodzielnie, w sytuacji, gdy porusza się jedynie o kulach i co również wymaga ciągłej asekuracji ze strony Skarżącej, co potwierdza pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (w szczególności oświadczenia Skarżącej);

- uznanie, że w trakcie wykonywania pracy przez Skarżącą opiekować się matką mógłby jej bratanek – D. Ś., w sytuacji, gdy choruje on na skoliozę kręgosłupa, jak również konieczne jest przeprowadzenie u niego operacji kolana, co przekłada się bezpośrednio na dysfunkcję ruchową oraz niemożność sprawowania opieki nad matką Strony, a nadto - jak wynika również wprost z wywiadu środowiskowego – matka Strony krępuje się przed swoim wnukiem i odmawia sprawowania przez niego opieki, w szczególności w zakresie pampersowania oraz innych higienicznych czynności i w konsekwencji brak jest osób mogących zastępczo sprawować opiekę nad matką Strony;

i tym samym dokonanie niewłaściwej oceny związku przyczynowo - skutkowego

pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a opieką sprawowaną przez nią nad matką;

b) naruszenie art. 11 k.p.a. (tj. zasady przekonywania) poprzez:

- rozbieżne kształtowanie sytuacji prawnej Skarżącej na tej samej podstawie faktycznej i przy zaistnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych polegające na przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego przez okres 6 lat (do listopada 2022r.) oraz odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (od lutego 2023 r.);

- nieuzasadnienie i niewykazanie jakichkolwiek okoliczności rozróżniających sytuację faktyczną Skarżącej oraz jej matki, która legła u podstaw wydania decyzji odmawiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnej od sytuacji faktycznej, na

podstawie której organ przyznał Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką;

c) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz bez uzasadnionej przyczyny odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;

d) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącej czynnego udziału w sprawie zarówno przed organem I, jak II instancji, wyrażającej się w niezawiadomieniu Skarżącej o zakończeniu postępowania dowodowego i pozbawienia jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów;

II) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego wadliwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji w której z okoliczności sprawy i całokształtu zgromadzonego w nim materiału dowodowego wynikało, że skarżący w związku z potrzebą sprawowania tej opieki zmuszony był zrezygnować z pracy zarobkowej.

b) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że:

- pod pojęciem stałej opieki nad osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności stoją jedynie czynności stricte opiekuńcze, bez uwzględnienia czynności wykonywanych w ramach prowadzenia gospodarstwa domowego, w sytuacji, gdy najbardziej aktualne orzecznictwo w tym zakresie (o którym mowa w uzasadnieniu skargi) jednoznacznie wskazuje, że w zakres stałej opieki wchodzą również czynności związane ze sprzątaniem, przygotowywaniem posiłków, prasowaniem itd.;

- uznanie, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowych, w sytuacji, gdy zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt: I OSK 1518/22, stopień niepełnosprawności znaczny oznacza, że osoba jest niezdolna do pracy i wymaga stałej lub długotrwałej opieki oraz pomocy w celu pełnienia ról społecznych i tym samym zawsze oznacza, że stopień niepełnosprawności jest równoznaczny z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

W związku z powyższym wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentacji medycznej matki Strony - na okoliczność jej stanu zdrowia, albowiem z uwagi na nieznaczną ilość ww. dowodów z dokumentów dopuszczenie ich nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia się postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), albowiem zarówno Strona, jak i organ, wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zanim Sąd przejdzie do rozważań nad zasadniczymi motywami zapadłego wyroku, należy zwrócić uwagę na to, że Kolegium prawidłowo wskazało na brak możliwości zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w zakresie, w jakim uzależnia się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym jest niezgodny z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdził, że niezgodnym z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje, tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42).

W konsekwencji należy rozważyć możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia z pominięciem ww. kryterium, lecz przy konieczności zbadania innych przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, i z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż matka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującym na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W świetle art. 17 ust. ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie ulega też wątpliwości, że Skarżąca, jako zobowiązana do alimentacji względem matki, należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach sprawy Skarżąca spełnia określoną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. czy występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zatem rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia/ niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (DZ. U. z 2021 r., poz. 857)). Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Co istotne, legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA).

Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym opiekun wystąpił o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (w niniejszej sprawie 8 lutego 2023 r.) , a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, opiekun spełniał przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, w ocenie Sądu okoliczność pozostawania Skarżącej w zatrudnieniu we wcześniejszym okresie (w niniejszej sprawie ostatnie zatrudnienie Strony ustało dnia 1 grudnia 2013r., od dnia 2 grudnia 2013 r. do 8 marca 2014 r. Strona była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, a od dnia 9 marca 2014 r. do 29 września 2015 r. bez prawa do zasiłku) pozostaje bez znaczenia dla oceny jej aktualnej sytuacji. Istotne jest, czy obecnie spełnia, z uwagi na faktyczną opiekę, którą sprawuje nad matką, przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a więc czy aktualnie Skarżąca jest potencjalnie gotowa do pracy i czy rozmiar faktycznie sprawowanej nad matką opieki uniemożliwia jej podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie. Kluczowym zatem było przesądzenie, czy istniejące uwarunkowania zdrowotne niepełnosprawnej matki były tego rodzaju, że zakres opieki jaki osoba ta wymagała, wykluczał możliwość podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna. Ten natomiast aspekt sprawy wymagał z kolei zbadania skali i charakteru nieodzownej opieki, jaka realizowana była przez Skarżącą względem jej niepełnosprawnej matki.

Niewątpliwie część spośród czynności jakie Skarżąca wykonuje mieści się w zakresie zwykłych czynności dnia codziennego, związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Powyższe należy jednak odnieść do pozostałych okoliczności sprawy. Matka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującym na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z materiału aktowego wynika, że matka Strony jest osobą wymagającą wsparcia w podstawowych czynnościach dnia codziennego i bez pomocy drugiej osoby nie byłaby w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku. Skarżąca sprawuje bezpośrednią i całodobową opiekę nad matką, w zakresie: pomocy przy przemieszczaniu się z powodu problemów matki z chodzeniem. Matka Strony porusza się przy pomocy balkonika, a poza mieszkaniem na wózku inwalidzkim. Strona przygotowuje posiłki, robi zakupy, sprząta, przygotowuje leki, pomaga przy czynnościach higienicznych. Wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie zawiera żadnych szczególnych wymogów co do treści sprawowanej opieki, zaś sposób jej sprawowania w każdym przypadku będzie uzależniony od rodzaju schorzeń osoby niepełnosprawnej i związanych z tym jej indywidualnych potrzeb. Można wprawdzie przyjąć, że w pojęciu opieki nie mieści się wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego – gdyż tego rodzaju czynności w jakimś zakresie wykonywane są tak czy inaczej przez osoby wspólnie zamieszkujące – jednak nie ulega wątpliwości, że większość spośród ww. czynności ma charakter bezpośrednio związany z osobą niepełnosprawną i dotyczy jej osobiście.

Dodatkowo do akt zostało dołączone zaświadczenie lekarskie z dnia 5 stycznia 2023 r., w którym wskazano, że u matki Strony rozpoznano: chorobę niedokrwienną serca, niedokrwienne uszkodzenie mięśnia sercowego, stan po zawale ściany przedniej, przewlekła niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze II stopnia, cukrzyca typu 2 z powikłaniami, choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego, lędźwiowego, dyskopatia wielopoziomowa, zaćma oka prawego, stan po operacji zaćmy oka lewego. Pacjentka niepełnosprawna, porusza się przy pomocy balkonika. Wśród czynności, których pacjentka nie może wykonywać wymieniono: przygotowanie posiłków, zakupy, niektóre zabiegi higieniczne (mycie głowy, kąpiel), kontrola przyjmowania leków, badanie glikemii, ciśnienia, sprzątanie, pranie, prasowanie odzieży, zmiana pościeli. Pacjentka porusza się z trudem przy pomocy balkonika, niska tolerancja wysiłku, występuje powysiłkowa duszność. Wśród czynności, które mogą sprawiać trudność wymieniono: ubieranie, czesanie, przemieszczanie się po schodach, kontakt z lekarzem, pielęgniarką. Pacjentka z ograniczoną sprawnością ruchową - zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych oraz kręgosłupa, dyskopatia, ale także z powodu niewydolności krążenia w przebiegu zaawansowanej miażdżycy. Pacjentka wymaga stałego leczenia, rehabilitacji. Porusza się przy pomocy balkonika, wózka. Ze względu na stałe uszkodzenie zdrowia, ograniczenie sprawności, wymaga stałej opieki osoby drugiej.

Sąd zwraca również uwagę, że jak wynika z uzasadnienia decyzji organu organów obu instancji Skarżącej został przyznany od 1 września 2015 r. do 31 października 2022 r. specjalny zasiłek opiekuńczy Świadczenie to przysługuje jeżeli opiekun nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że przyznając Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy od 1 kwietnia 2015 r. organy uznały, że spełnia ona przesłanki do jego przyznania, to jest że nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celi sprawowania stałej opieki nad mężem. Innymi słowy, przyznając Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy organ uznał, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką nad mężem. Skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła 8 lutego 2023r., a więc po upływie około 12 tygodni od pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ani w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, ani w uzasadnieniu decyzji Kolegium nie wyjaśniono z jakich powodów na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przestał istnieć związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przez Skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, to jest jak zmniejszył się zakres wykonywanych przez nią czynności opiekuńczych. Trudno zatem przyjąć, aby związek w okresie tych 12 tygodni związek przyczynowy przestał występować, skoro niewątpliwie stan zdrowia matki Skarżącej nie uległ poprawie (por. zaświadczenie lekarskie z dnia 5 stycznia 2023 r.).

W tych okolicznościach należy uznać, że Skarżąca wykonuje opiekę nad matką codziennie i regularnie, wymiar sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zaś czynności opiekuńcze odbywają się o różnych porach, w ciągu całego dnia. Nadto, nawet jeśli Skarżąca nie wykonuje bezpośrednio czynności opiekuńczych w określonym czasie, bowiem nie wymagają tego potrzeby jej matki, to w tym czasie pozostaje w dyspozycji niepełnosprawnej matki. Z okoliczności sprawy wynika także, że potrzeby matki Skarżącej są regularnie zaspokajane. W tym natomiast aspekcie dostrzec trzeba, że rozmiar czynności opiekuńczych realizowanych przez Skarżącą uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Z akt wynika bowiem, że matka Strony wymagała całodobowej opieki osoby drugiej, którą sprawuje Skarżąca.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).