Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 278/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne~Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 art.77 § 12 art 83 § 1 i 2 art 88 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 § 3 art 133 § 1 art 141 § 4 art 145 § 1 pkt 1 lit a § 3 art 183 § 1 i 2 art 184 art 204 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Karol Kiczka del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 659/22 w sprawie ze skargi G.J. na postanowienie Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od grzywny 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa na rzecz G.J. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 czerwca 2022 r., po rozpoznaniu skargi G.J. na postanowienie Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od grzywny, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komisji z [...] lipca 2017 r., uchylił postanowienie Komisji z [...] czerwca 2017 r., umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od grzywny wszczęte wnioskiem skarżącej z [...] lipca 2017 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 83 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, w zw. z art. 19 ust. 1 i ust 3 oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2018 r. poz. 2267), dalej: ustawa o Komisji, oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez błędne wykonanie funkcji kontrolnej przez Sąd i dokonanie arbitralnego ustalenia, że w świetle oświadczeń złożonych przez skarżącą i jej pełnomocnika odmowa złożenia zeznań na rozprawie w dniu [...] czerwca 2017 r. nie stanowiła bezzasadnej odmowy złożenia zeznań, bez oparcia tego ustalenia o jakikolwiek dowód pozwalający na dokonanie takiego ustalenia, jak choćby w postaci informacji pisemnej od prokuratora Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu, o tym jaki tym jest rzeczywisty zakres przedstawionych uczestniczce zarzutów w prowadzonym przez niego postępowaniu i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego zakresu wzajemnych relacji pomiędzy treścią przedstawionych uczestniczce zarzutów a okolicznościami, co do których uczestniczka miała zostać przesłuchana w charakterze świadka, a które to ustalenie dowodowe Sąd zastąpił hipotetycznymi założeniami co do celu przesłuchania świadka — uczestniczki, pomimo że jak wskazał, przesłanka bezpodstawnej odmowy zawarta w art. 19 ust. 3 ustawy o Komisji ma charakter materialnoprawny, a tym samym powinna podlegać zbadaniu niezależnie od ustnych motywów rozstrzygnięcia Komisji o ukaraniu uczestniczki karą grzywny;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji w zw. z art. 83 kpa oraz art. 38 ust. 1 ustawy o Komisji w zw. z art. 88 § 1 i 2 kpa oraz art. 14 ust. 1 ustawy o Komisji oraz art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa przez błędne wykonanie funkcji kontrolnej przez Sąd i pobieżną kontrolę legalności postanowienia Komisji z [...] września 2017 r. i poprzedzającego go postanowienia z [...] lipca 2017 r. oraz dokonanie przez Sąd arbitralnego ustalenia, że odmowa złożenia przez uczestniczkę zeznań w charakterze świadka ma charakter usprawiedliwiony i należy zwolnić uczestniczkę od grzywny, pomimo że jak dostrzegł Sąd wskazane podstawy odmowy przez skarżącą i jej pełnomocnika oraz ustalenie, czy odmowa złożenia zeznań miała charakter usprawiedliwiony, wymagały dalszej weryfikacji i przeprowadzenia dowodów, choćby przez tryb wnioskowania informacji od prokuratora wskazany w art. 14 ust. 1 ustawy o Komisji, zaś jeśli jak wskazał Sąd przesłanka usprawiedliwionej odmowy wynikająca z art. 20 ust. 3 ustawy o Komisji w zw. z art. 88 § 1 i 2 kpa ma charakter materialnoprawny, to powinna podlegać zbadaniu niezależnie od podanych ustnych motywów rozstrzygnięcia Komisji o ukaraniu uczestniczki karą grzywny lub motywów odmowy zwolnienia jej z grzywny;

3) art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 19 ust. 1 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji przez umorzenie postępowania w przedmiocie nałożenia grzywny na skarżącą, pomimo że nie został ustalony zakres wzajemnych relacji pomiędzy treścią przedstawionych skarżącej zarzutów w postępowaniu karnym i zakresu potencjalnego przesłuchania przed Komisją, w tym w szczególności nie ustalono motywów Komisji przesłuchania świadka i okoliczności, co do których uczestniczka miała zostać przesłuchana w charakterze świadka oraz nie ustalono rzeczywistego zakresu czynów zarzucanych uczestniczce w postępowaniu karnym, a tym samym nie było podstaw do dokonania jednoznacznego ustalenia, że Komisja naruszyła odpowiednio art. 19 ust. 1 ustawy o Komisji przez ukaranie skarżącej grzywną i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji przez odmowę zwolnienia skarżącej z grzywny, a także pomimo tego, że Sąd nie miał jednoznacznych podstaw w świetle art. 19 i 20 ustawy o Komisji do stwierdzenia, że postępowanie przed Komisją może zostać umorzone;

4) art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 19 ust. 1 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji przez błędne przyjęcie, że Komisja naruszyła prawo materialne w postaci art. 19 ust. 1 i 3 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji, co stworzyło podstawę do zastosowania art. 145 § 3 ppsa, podczas gdy przepis ten stwarza możliwość umorzenia postępowania administracyjnego wyłącznie w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zaś ewentualne naruszenie przez Komisję przepisów art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o Komisji i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji miało charakter naruszenia przepisów postępowania w zakresie tzw. policji sesyjnej, a tym samym naruszenia te nie stwarzały podstaw do umorzenia postępowania przez Sąd;

5) art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 145 § 3 ppsa w zw. z 19 ust. 1 i art. 20 ustawy o Komisji przez zbyt lakoniczne wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przesłanek, dla których Sąd uznał, że przepis art. 19 ust. 1 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji mają charakter materialnoprawny i przyczyn, dla których Sąd uznał, że należy na podstawie art. 145 § 3 ppsa umorzyć postępowanie przed Komisją i poprzestanie na wskazaniu, że Sądowi przysługuje uprawnienie do umorzenia postępowania na podstawie art. 145 § 3 ppsa, który to brak uzasadnienia zaskarżonego wyroku utrudnia skutecznie kontrolę kasacyjną tego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zwrot od organu na rzecz skarżącej poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przed rozpoznaniem poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Komisja ukarała skarżącą grzywną w wysokości 3 000 zł za bezzasadną odmowę złożenia zeznań wskazując, że odmawiając składania zeznań, nie powołała się ona na okoliczności wskazane w art. 83 kpa, a jedynie oświadczyła, że toczy się przeciwko niej postępowanie karne, w którym korzysta z prawa do odmowy składania wyjaśnień.

Pismem z [...] lipca 2017 r. ukarana wniosła o zwolnienie od grzywny.

Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. Komisja odmówiła zwolnienia świadka od grzywny, uznając, że wniosek był przedwczesny.

Postanowieniem z [...] września 2017 r. Komisja utrzymała w mocy postanowienie z [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu wskazała, że z uwagi na zasadę pisemności wydała jedno postanowienie o ukaraniu grzywną, oznaczone datą [...] czerwca 2017 r., doręczone ukaranej 31 lipca 2017 r. Komisja zauważyła, że [...] czerwca 2017 r. w toku rozprawy postanowiła o ukaraniu świadka za bezzasadną odmowę składania zeznań karą grzywny, nie przedstawiając skarżącej istotnych motywów takiego rozstrzygnięcia, a strona nie wnioskowała o wydanie postanowienia wyłącznie w formie ustnej. W związku z powyższym Komisja doręczyła wnioskodawczyni wydane pierwotnie ustnie postanowienie w formie pisemnej. Doręczone pisemne postanowienie nie jest odrębnym postanowieniem, a skarżąca została ukarana jednokrotnie za bezzasadną odmowę składania zeznań. Z uwagi na powyższe wniosek skarżącej z [...] lipca 2017 r. o zwolnienie od grzywny był niewątpliwie przedwczesny w stosunku do postanowienia z [...] czerwca 2017 r. doręczonego skarżącej dopiero 31 lipca 2017 r.

Niezależnie od powyższego skarżąca złożyła odrębny wniosek o zwolnienie od grzywny, który wpłynął 10 sierpnia 2017 r. i został rozpatrzony postanowieniem z [...] września 2017 r. o odmowie zwolnienia ukaranej od grzywny z uwagi na niewniesienie go w terminie określonym w art. 20 ustawy o Komisji.

Wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko Komisji w zakresie sposobu załatwiania spraw, a w konsekwencji terminu doręczenia postanowienia o ukaraniu i złożenia wniosku o zwolnienie z kary grzywny. Sąd nie zajął stanowiska co do pozostałych zarzutów skargi, ze względu na przedwczesność złożenia tego wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 listopada 2021 r. uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie o ukaraniu powinno zostać sporządzone w postaci odrębnego dokumentu. Zawiera jednak rozstrzygnięcie zagadnienia wpadkowego, zostało ogłoszone i weszło do obrotu prawnego [...] czerwca 2017 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustna decyzja, której treść powinna być odzwierciedlona w protokole, nie może być następnie potwierdzona odrębną pisemną decyzją. Tym samym wniosek o zwolnienie z kary grzywny został wniesiony skutecznie. Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji rozważył, czy w świetle wykładni językowej, systemowej i celowościowej świadek na rozprawie [...] czerwca 2017 r. bezzasadnie odmówił złożenia zeznania oraz czy Komisja w wyniku rozpoznania wniosku z [...] lipca 2017 r. winna była uznać za usprawiedliwioną odmowę zeznania. Zaznaczył przy tym, że z obowiązujących przepisów regulujących odmowę składania zeznań wynika, że skoro świadek z uwagi na to, że jest podejrzanym w innej sprawie karnej o udział w tym samym przestępstwie, może odmówić składania zeznań w postępowaniu karnym, to ma prawo odmówić składania zeznań w postępowaniu administracyjnym.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komisji z [...] lipca 2017 r., uchylił postanowienie Komisji z [...] czerwca 2017 r. o ukaraniu grzywną za odmowę złożenia zeznań i umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od grzywny wszczęte wnioskiem skarżącej z [...] lipca 2017 r., a także zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że za bezzasadną odmowę zeznań przez świadka należy rozumieć taką sytuację, w której osoba fizyczna mogąca być świadkiem, prawidłowo pouczona o swych uprawnieniach i obowiązkach, niepoddana żadnej presji ze strony organu, świadomie odmawia złożenia zeznań i albo nie podaje żadnych powodów odmowy albo podaje powody odmowy całkowicie nieracjonalne lub niezwiązane z toczącą się sprawą administracyjną, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Skarżąca bowiem wskazała, że przedmiot postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę w zasadniczej części, o ile nie w całości, jest tożsamy za przedmiotem postępowania Komisji, a zeznania skarżącej złożone w toku postępowania administracyjnego mogą stać się przyczyną wszczęcia postępowania karnego. Dodatkowo zeznania złożone w postępowaniu administracyjnym mogą prowadzić do udzielenia informacji związanych z postępowaniem, w którego ramach jest osobą podejrzaną korzystającą z prawa odmowy zeznań. Postępowanie przed Komisją może zatem naruszać jej prawo obrony i prawo do milczenia w postępowaniu karnym. Sąd wskazał przy tym, że ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętej postępowaniem reprywatyzacyjnym mogło nastąpić na podstawie księgi wieczystej oraz akt postępowania reprywatyzacyjnego. W ocenie Sądu w postępowaniu przed Komisją należało uwzględnić treść przepisów Kodeksu postępowania karnego regulujących prawo odmowy do składania zeznań, zwłaszcza w sytuacji, gdy Komisja jest uprawniona do wydania decyzji w przypadku stwierdzenia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana w wyniku przestępstwa. Sąd odnotował, że Komisja pomimo dysponowania taką możliwością nie wystąpiła do prokuratury o przekazanie dokumentów, na podstawie których możliwe było zweryfikowanie zasadności oświadczenia skarżącej o odmowie składania zeznań. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powody podane przez skarżącą co do odmowy złożenia zeznań nie uzasadniały nałożenia grzywny.

Mając na uwadze przedmiot postępowania, należy wskazać, że zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o Komisji świadek lub biegły, który mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny, bez zezwolenia kierującego rozprawą opuścił rozprawę Komisji przed jej zakończeniem lub bezzasadnie odmówił złożenia zeznania albo wydania opinii, może być ukarany grzywną do 3 000 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do 10 000 zł. Odnotować także należy, że przepisy ustawy o Komisji nie precyzują pojęcia bezzasadnej odmowy złożenia zeznań albo wydania opinii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić należy się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że pod pojęciem tym należy rozumieć odmowę złożenia zeznań lub sporządzenia opinii bez podania przyczyn lub u podstaw której legła błaha motywacja. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, że przed organami prokuratury toczy się postępowanie karne, w ramach którego jest ona uznawana za osobę podejrzaną popełnienia czynu zabronionego, i w którego ramach korzysta z prawa odmowy zeznań na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że przedmiot tego postępowania jest zgodny, o ile nawet nie tożsamy z przedmiotem postępowania przed Komisją. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zachodzi zatem uzasadniona obawa, że w przypadku zbieżności przedmiotów tych dwóch postępowań złożenie zeznań przed Komisją mogłoby doprowadzić do naruszenia prawa strony do odmowy złożenia wyjaśnień w postępowaniu karnym. Brak jest przy tym podstaw do szczegółowego ustalania zakresu tych postępowań oraz treści pytań, które w celu wyjaśnienia sprawy mogłyby zadawać Komisja bądź organy prokuratury. Już samo precyzyjne ustalenie, w jakim zakresie skarżąca z uwagi na swoje uprawnienia procesowe w postępowaniu karnym odmawia odpowiedzi, w sposób istotny wskazywałoby na kwestie, których ustalenie mogłoby po stronie skarżącej skutkować odpowiedzialnością karną, co niewątpliwie prowadziłoby do naruszenia zagwarantowanych stronie postępowania karnego rozwiązań procesowych.

Na marginesie powyższego należy także wskazać, że niemożliwe było zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do właściwej prokuratury o precyzyjne wskazanie przedmiotu prowadzonego przez nią postępowania z uczestnictwem skarżącej, jak chce tego autor skargi kasacyjnej. Zauważyć bowiem należy, że wprawdzie zgodnie z art. 106 § 3 ppsa stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, niemniej jednak przepis ten ma ograniczone zastosowanie, gdyż nie może prowadzić do ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest zadaniem organu administracji publicznej, którego działanie kontroluje sąd administracyjny. Sąd ten zgodnie z art. 133 § 1 ppsa wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Brak w aktach określonego dokumentu stwierdzającego istotne dla sprawy okoliczności wskazuje na istotne wady działalności organu administracji publicznej, które są podstawą do uwzględnienia skargi, a nie uzupełnienia materiału dowodowego przez sąd administracyjny. Odmienne podejście powodowałoby istotne i nieuzasadnione odstępstwo od podstawowego zadania sądów administracyjnych, jakim jest kontrolowanie działalności organów administracji publicznej.

Zauważyć też należy, że stosownie do treści art. 182 § 3 kpk prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem. "Inna tocząca się sprawa" w rozumieniu tego przepisu to inne postępowanie karne, także w stadium postępowania przygotowawczego, a osoba która ma być przesłuchana w charakterze świadka w tej innej sprawie, ma nie tylko status oskarżonego, ale także podejrzanego, a oskarżenie (podejrzenie) o współudział polegać może nie tylko na współsprawstwie, ale także na innych formach zjawiskowych: pomocnictwie i podżeganiu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wcześniej w tej sprawie wyroku I OSK 3434/18 zawarł wiążący pogląd, iż art. 182 § 3 kpk winien mieć zastosowanie także do sytuacji, gdy świadek jest podejrzanym. Skoro świadek z uwagi na to, że jest podejrzanym w innej sprawie karnej o udział w tym samym przestępstwie, może odmówić składania zeznań w postępowaniu karnym, to ma prawo odmówić składania zeznań w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem są czyny, których opis odpowiada przedmiotowi postępowania karnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie organowi orzekającemu uprawnienia do kontroli zasadności przesłanek wykorzystywania tego prawa godzi w przyznaną świadkowi ochronę prawną. Wystarczającym jest podanie przez świadka odmawiającego składania zeznań podstawy prawnej korzystania z tego prawa, nie podając uzasadnienia istnienia przesłanek tego prawa.

Powyższe powoduje, że przyczyn podanych przez skarżącą w toku posiedzenia Komisji w dniu [...] czerwca 2017 r. nie można uznać za błahe czy niepoważne, co prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił przypadek bezzasadnej odmowy złożenia zeznań. Tym samym w sprawie brak było podstaw do nałożenia na skarżącą kary grzywny za bezzasadną odmowę złożenia zeznań.

Konsekwentnie także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na niezasadność nałożenia na skarżącą kary grzywny, brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kary grzywny, które to postępowanie należało umorzyć.

W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 83 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 19 ust. 1 i ust 3 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o Komisji oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji w zw. z art. 83 kpa oraz art. 38 ust. 1 ustawy o Komisji w zw. z art. 88 § 1 i 2 kpa oraz art. 14 ust. 1 ustawy o Komisji oraz art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa oraz zarzutu naruszenia art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 19 ust. 1 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji należało uznać za niezasadne.

Odnosząc się z kolei do argumentacji autora skargi kasacyjnej dotyczącej umorzenia postępowania, należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 3 ppsa w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Analiza przytoczonego przepisu wskazuje, że umorzenie postępowania administracyjnego nie jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy uchylenie aktu administracyjnego następuje na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa, tj. w sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Oznacza to, że umorzenie postępowania administracyjnego możliwe jest zarówno w sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa), jak i w przypadku gdy stwierdzi inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Podstawy te bowiem mieszczą się w zakresie wskazanym w art. 145 § 3 ppsa. Niezależnie zatem czy regulacje dotyczące nałożenia przez Komisję grzywny z uwagi na nieuzasadnioną odmowę złożenia zeznań uznać należy za przepisy prawa materialnego czy za przepisy postępowania, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, to ich naruszenie mieści się w zakresie zastosowania art. 145 § 3 ppsa. W konsekwencji powyższego zarzut naruszenia art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 19 ust. 1 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy o Komisji należało uznać za niezasadny.

W rozpoznawanej sprawie brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy o Komisji. Zarzut ten oparty jest bowiem na argumentacji dotyczącej niezgodnego z przepisami umorzenia postępowania administracyjnego, pomimo że przywołane przepisy ustawy o Komisji stanowią przejaw tzw. policji sesyjnej i należą do przepisów postępowania. Jak wskazano powyżej, art. 145 § 3 ppsa znajduje zastosowanie zarówno w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów materialnoprawnych, jak i przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć również należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśniono w sposób wystarczający, dlaczego przepisy ustawy o Komisji dotyczące nałożenia grzywny za bezzasadną odmowę złożenia zeznań, pomimo że zostały one umieszczone w ramach regulacji dotyczącej prowadzenia postępowania przed Komisją, stanowią przepisy prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano bowiem, że przepis dający podstawę do nałożenia kary grzywny jest przepisem prawa materialnego a nie przepisem procesowym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.