Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2571/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 5a, art. 29 § 1 oraz art. 45 § 1 u.p.e.a.
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 i art. 124
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2161/19 w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 września 2019 r. nr 2201-IEE-2.711.2.157.2019.3.DG w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 2161/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę G. S. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 16 września 2019 r., nr 2201-IEE-2.711.2.157.2019.3.DG w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia)

jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł Skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 5a ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U.

z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 29 § 1 oraz art. 45 § 1 u.p.e.a. skutkujące brakiem uchylenia postanowienia z 16 września 2019 r. w sytuacji, w której egzekucja prowadzona na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 25 października 2018 r., oparta została na decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Gdańsku z 14 grudnia 2015 r., która nie weszła do obrotu prawnego i nie może być tym samym podstawą wydania decyzji, w oparciu o którą ma być prowadzona egzekucja administracyjna i skuteczne dokonywanie czynności egzekucyjnych, tj. w sytuacji nieistnienia zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 5a u.p.e.a. w zw.

z art. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez powielenie stanowiska organów podatkowych oraz WSA w zakresie braku nieprawidłowości w działaniu organów podatkowych na etapie wydawania

i doręczania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Gdańsku

z 14 grudnia 2015 r. w przedmiocie określenia spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r., co powoduje, że w przypadku zaakceptowania stanowiska Sądu pierwszej instancji nie istnieje żaden instrument prawny, który pozwoliłby Skarżącemu na skuteczne kwestionowanie merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Gdańsku z 14 grudnia 2015 r., a tym samym niemożność skorzystania przez niego z konstytucyjnego prawa do podania przedmiotowej decyzji ocenie organu drugiej instancji;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw.

z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uchylenia postanowienia Dyrektora IAS mimo braku całościowego rozpoznania i przeanalizowania przez Dyrektora IAS wszystkich podniesionych przez Skarżącego zarzutów, pomimo tego że obowiązek taki spoczywał na nim jako organie nadzoru, co skutkowało nieprawidłowym ustosunkowaniem się do zażalenia i wadliwym uzasadnieniem faktycznym i prawnym zaskarżonego postanowienia Dyrektora lAS.

Wskazując na powyższe naruszenia prawa, na podstawie art. 176, art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pełnomocnik Dyrektor IAS w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie na rzecz organu od uczestnika postępowania kosztów postępowania według norm przepisanych.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

W zarzutach skargi kasacyjnej jej autor kwestionuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego i podejmowania czynności egzekucyjnych, w sytuacji nieprawidłowego, w jego ocenie, doręczenia decyzji określającej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług, która to decyzja legła u podstaw wydania decyzji o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki i w konsekwencji stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzona jest egzekucja administracyjna. Zarzuty te są niezasadne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że granice rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowadministracyjnym wyznacza skarga do sądu administracyjnego. W niniejszym postępowaniu, przedmiot sprawy dotyczy postanowienia wydanego w wyniku skargi na czynność egzekucyjną uregulowaną w art. 54 § 1 u.p.e.a.

Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest badanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości zarówno w judykaturze, jak i w piśmiennictwie, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., III FSK 91/21 i przywołane tam orzecznictwo; jak również: P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54.; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 54.). W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania konkretnych czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

W zaskarżonym wyroku zasadnie zatem wskazano, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych ocenie organów, jak również następnie sądu rozpoznającego skargę nie podlegały zgłaszane przez stronę zastrzeżenia co do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w związku z nieprawidłowościami, jakie miały - zdaniem strony - dotyczyć doręczenia Spółce decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Gdańsku z 14 grudnia 2015 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług. Podnoszone zarzuty dotyczące doręczenia ww. decyzji nie mogły być podstawą wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Wskazywany przez Skarżącego kasacyjnie § 5a tego artykułu określa jedynie konsekwencje uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną, nie kształtuje natomiast zakresu stosowania tego środka zaskarżenia.

Dodatkowo należy zauważyć, że w postępowaniu egzekucyjnym nie dokonuje się merytorycznej oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, podobnie jak i decyzji, na której decyzja ta się opierała. Zasadą jest, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Możliwości takiej nie daje wskazywany w skardze kasacyjnej art. 29 § 1 u.p.e.a. Strona może zatem dążyć do weryfikacji wskazywanych rozstrzygnięć jedynie w odrębnych postępowaniach, które są do tego przeznaczone. Do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, o którym stanowi powołany w skardze kasacyjnej art. 45 § 1 u.p.e.a., nie wystarczy samo twierdzenie zobowiązanego o wystąpieniu okoliczności wskazanych w dyspozycji tego przepisu. Zobowiązany powinien przedstawić organowi egzekucyjnemu dowody na ich zaistnienie.

Z tych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty sformułowane w punktach 1 i 2 skargi kasacyjnej.

Nie ma też podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 124 k.p.a. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiadało wymogom wynikającym z ww. przepisów. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, odniósł się do zarzutów podniesionych w zażaleniu wyjaśniając przyczyny, dla których uznał, że skarga na czynności egzekucyjne jest bezzasadna. Co istotne, organ odniósł się do wszystkich kwestii mających znaczenie dla oceny wniesionej skargi na czynności egzekucyjne. Jak już powyżej wyjaśniono, ze względu na charakter tego środka zaskarżenia, organ nie mógł poddać ocenie zagadnień, które nie mogły być objęte skargą na czynności egzekucyjne.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Wojciech Stachurski[pic]