Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 297/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 133  par. 1 art. 134  par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 pkt 1 art. 14 par. 1 art. 28 art. 39 par. 1 par. 2 pkt 1 pkt 2 par. 3 pkt 1 pkt 2 art. 109 par. 1  par. 2  art. 127  par. 1  art. 127a  par. 1 par. 2 art. 128 art. 129  par.  par. 2 art. 145 par. 1 pkt 4 art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 37 ust. 1 art. 51  pkt 4 lit. b
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi małoletniego J. P. S. w imieniu którego działa przedstawiciel ustawowy D. S. na decyzję Kurator Oświaty z dnia 02 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza do Kurator Oświaty na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. w P., po rozpatrzeniu podania podpisanego przez matkę D. S., decyzją z dnia 1 września 2022 roku (nr [...]), na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe, przyjął do Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. ucznia J. P. S. oraz zezwolił na spełnienie przez niego obowiązku szkolnego poza szkołą.

Dyrektor jednocześnie zobowiązał ucznia do stawienia się na pisemne i ustne egzaminy klasyfikacyjne z zakresu przedmiotów obowiązujących w klasie do której danego roku uczęszczał uczeń, w terminie uzgodnionym w porozumieniu z rodzicami ucznia.

W decyzji zawarte zostało pouczenie, że stronom przysługuje odwołanie do Kurator Oświaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Kurator Oświaty, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania K. S. (ojciec ucznia), decyzją z dnia 2 marca 2023 roku (nr [...]), uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kurator wyjaśnił, że J. S. (ur. [...]) podlega obowiązkowi szkolnemu od dnia 1 września 2022 roku. Podaniem z dnia 25 sierpnia 2022 roku o zezwolenie na spełnienie obowiązku szkolnego poza szkołą wniosła matka ucznia - D. S.. W piśmie złożyła oświadczenie o zapewnieniu dziecku warunków odpowiednich do realizacji obowiązującej podstawy programowej oraz zobowiązała się do przystępowania przez dziecko w każdym roku szkolnym do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych. Wypełniła ankietę informacyjną, w której w miejscu na informację o ojcu podała K. S. w trakcie rozprawy o pozbawienie praw rodzicielskich, bez kontaktu z dzieckiem". Wnioskodawczyni przedłożyła również wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] roku o rozwodzie rodziców ucznia, gdzie w punkcie II zapisano "wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim J. P. S., ur. [...] roku w T. powierza powódce, pozostawiając pozwanemu prawo do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka, w tym dotyczących jego miejsca pobytu, wykształcenia i leczenia". Złożyła także kserokopię pisma podpisanego przez K. S., w którym oświadczył on "wyrażam zgodę, aby decyzje w kwestii edukacji dziecka oraz jego uczestnictwa w zajęciach sportowych, wycieczkach i warsztatach podejmowała samodzielnie jego matka, czyli D. S.".

Kurator Oświaty przyjął, że Dyrektor szkoły dysponował wnioskiem podpisanym wyłącznie przez jednego rodzica - matkę oraz zgodą drugiego rodzica, aby decyzje w kwestii edukacji dziecka podejmowała samodzielnie jego matka. Oświadczenie ojca jest bardzo ogólne, nie zwiera daty, ani nie określa etapu edukacji, którego dotyczy.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja, o której mowa w art. 37 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, może być wydana jedynie na wniosek obojga rodziców, skierowany bezpośrednio do dyrektora szkoły, do której dziecko zostało przyjęte. W przypadku przysługiwania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, złożenie wniosku w sprawie formy realizacji obowiązku szkolnego - jako należące do istotnych spraw dziecka - wymaga ich współdziałania, a w razie sporu każdy z rodziców może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu (art. 97 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy).

Wniosek o zezwolenie na spełnienie obowiązku szkolnego przez J. P. S. poza Niepubliczną Szkołą Podstawową K. z siedzibą w P. jest niekompletny. Nie zawiera podpisu ojca chłopca, ani wymaganych załączników podpisanych przez obojga rodziców.

Dyrektor szkoły nie wezwał wnioskodawczyni do usunięcia braków formalnych wniosku o podpis ojca, zobowiązanie ojca dziecka do przystąpienia przez dziecko w każdym roku szkolnym do egzaminów klasyfikacyjnych oraz jego oświadczenia o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym.

Z uwagi na wskazane braki formalne, brak spełniania warunków określonych przepisem art. 37 ust. 1-2 ustawy - Prawo oświatowe, postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację obowiązku szkolnego przez J. P. S. poza Niepubliczną Szkołą Podstawową K. z siedzibą w P. w ogóle nie powinno się toczyć.

Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że gdyby Dyrektor szkoły, zgodnie z art. 61 § 4 K.p.a. zawiadomił K. S. o wszczęciu postępowania na wniosek D. S. w sprawie zezwolenia na realizację obowiązku szkolnego poza szkołą, to spór jaki istnieje pomiędzy rodzicami w kwestii formy realizacji obowiązku szkolnego poza szkołą byłby znany Dyrektorowi szkoły przed wydaniem decyzji.

Braki postępowania pierwszo-instancyjnego nie mogą zostać konwalidowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ jak ustalono, brak jest woli ojca na wydanie zezwolenia. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wobec braku zgody ojca dalsze prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe, a zatem Kurator Oświaty uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Niezależnie od powyższego Kurator wyjaśnił, iż przyjęcie dziecka do szkoły podstawowej nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Do klasy pierwszej publicznej szkoły podstawowej, której ustalono obwód, dzieci zamieszkałe w tym obwodzi przyjmuje się z urzędu. Do szkoły niepublicznej uczniów przyjmuje się zgodnie z zasadami ustalonymi w statucie tej szkoły.

D. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Strona zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania, a także wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyby Kurator Oświaty w P. nie wstrzymał wykonalności decyzji.

W ocenie strony skarżącej kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 37 ust. 1 i ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe poprzez uznanie, że decyzja Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. naruszała wskazane przepisy.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że Kurator Oświaty błędnie przyjmuje, iż decyzja na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego może być wydana wyłącznie w sytuacji podpisania podania przez oboje rodziców. Przepis wskazuje, że decyzja ma być podjęta na wniosek rodziców. Przepis należy rozumieć w systemie prawa, który przewiduje sytuacje, że rodzice posiadający władzę rodzicielską żyją w rozłączeniu. Ojciec ucznia J. S. miał prawo do współdecydowania o wyborze szkoły. Przepisy prawa nie określają w jaki sposób następować ma współdecydowanie o istotnych sprawach dziecka.

W tym zakresie posługiwać się należy przepisami Kodeksu cywilnego regulującymi oświadczenia woli. K. S. w ramach posiadanej władzy rodzicielskiej zdecydował o tym, że decyzje w sprawie edukacji syna podejmie samodzielnie D. S.. Matka małoletniego złożyła wniosek na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego za zgodą K. S., chociażby skonkretyzowanie wniosku co do wyboru szkoły nie było z nim uzgodnione.

Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Oświadczenie załączone do wniosku istniało w dniu 25 sierpnia 2022 roku, tj. w dniu złożenia wniosku. Na dokumencie odnotowano datę. Zatem to, że oświadczenie nie zostało opatrzone datą nie ma żadnego znaczenia, bo z całą pewnością istniało w dniu wydania decyzji i do tego dnia nie było odwołane.

Kwestionowanie ogólności oświadczenia nie dyskwalifikuje jego treści. Należy je tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Oświadczenie odnosi się do dwóch spraw, zdrowia i edukacji. W obu tych sprawach K. S. oświadczył, że zgodnie z jego wolą, decyzje podejmie D. S..

Następcze oświadczenie K. S. zatytułowane "sprostowanie" nie ma znaczenia dla sprawy. Można je traktować, jako odwołanie oświadczenia, ale jest ono nieskuteczne z uwagi na treść art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego.

Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Skarżony organ wydał ponadto rozstrzygnięcie co do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 roku (Nr [...]), na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Kurator Oświaty wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W pismach z dnia 6 czerwca 2023 roku oraz z dnia 19 czerwca 2023 roku, K. S., uczestnik postępowania, zawarł argumentację opisującą sytuację życiową małoletniego, konflikt jego rodziców, brak kontaktu z synem, a także własną ocenę potrzeb i zachowań syna oraz ocenę opinii sporządzonej w dniu 18 kwietnia 2023 roku przez E. T..

Kurator Oświaty, w odpowiedzi na stanowisko uczestnika postępowania, w piśmie z dnia 12 czerwca 2023 roku, przypomniał, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest zezwolenie na spełnienie przez dziecko w formie pozaszkolnej jednego z obowiązków edukacyjnych, obowiązku szkolnego.

Kwestie wyboru szkoły przez rodziców, a następnie formy realizacji obowiązku szkolnego w oddziale klasowym lub poza szkołą powinny być wyjaśnione przez organ pierwszej instancji niezwłocznie po złożeniu wniosku. Organ nie mógł utrzymać zezwolenia w mocy, bowiem w toku postępowania wiedział już o braku zgody ojca na jego wydanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021, poz. 2095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych względów niż te powołane na jej usprawiedliwienie.

Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco - art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.).

Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.

W świetle treści art. 51 pkt 4 lit. b ustawy - Prawo oświatowe kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności: wykonuje zadania organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) w stosunku do dyrektorów szkół - w sprawach z zakresu obowiązku szkolnego i obowiązku nauki oraz w sprawach skreślenia uczniów z listy uczniów.

Odwołanie od decyzji jest czynnością prawną. O bycie i skuteczności prawnej takiego działania rozstrzygają przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

Zgodnie z art. 127 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.

Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania (art. 128 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego)

Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję, a z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (art. 127a § 1 i § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

Wskazane przepisy prawne określają przesłanki aktualizujące kompetencję organu wyższego stopnia do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczy, a przez to stanowią wzorzec oceny legalności decyzji kończącej administracyjne postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy administracyjnej.

Przypomnieć należy, że sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.).

Przekazane sądowi akta administracyjne powinny zawierać materiał dowodowy pozwalający ocenić i stwierdzić zgodności treści zaskarżonej decyzji oraz procesu jej wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W kontrolowanej sprawy te warunki nie są spełnione.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż "odwołanie od decyzji pismem z dnia 18 listopada 2022 roku wniósł za pośrednictwem Dyrektora szkoły ojciec ucznia (data wpływu podania do Szkoły: 23 listopada 2022 rok). Wnoszący odwołanie podał, iż wiedzę o tym, że syn realizuje obowiązek szkolny poza szkołą posiadł około 20 listopada 2022 roku od Dyrektora Szkoły w D. . Decyzja została mu doręczona w dniu 09 listopada 2022 roku na jego wniosek oraz została wydana bez jego wiedzy".

W przekazanych Sądowi aktach administracyjnych nie ma materiału dowodowego, który pozwala na sformułowanie oceny co do tego, czy w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki aktualizujące kompetencję Kurator Oświaty do ponownego merytoryczne rozpoznanie kontrolowanej sprawy administracyjnej.

Z analiz włączonej do akt sprawy korespondencji e-mail wynika, że ojciec małoletniego, drogą zwykłej poczty elektronicznej skierowanej na adres e-mail Niepublicznej Szkoły Podstawowej G. w dniu 21 października 2022 roku, wystąpił do Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. z żądaniem udzielenia informacji "na jakiej podstawie prawnej działał Dyrektor szkoły wydając decyzję administracyjną na edukację domową syna J. S.".

Dalszą korespondencją e-mail, opatrzoną datą 24 października 2022 roku, ojciec małoletniego zażądał przesłania kopii decyzji przyjęcia syna J. S. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. . Korespondencją e-mail z tej samej daty, K. S. wystąpił do Kuratorium Oświaty w P. z wnioskiem o unieważnienie decyzji na naukę domową syna.

Kurator Oświaty, w piśmie z dnia 2 listopada 2022 roku (doręczone adresatowi w dniu 9 listopada 2022 roku), poinformował K. S. o treści regulacji prawnej dotyczącej wnoszenia odwołań oraz wezwał go do udzielania informacji "kiedy dowiedział się o wydaniu decyzji przez Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. , czy złożył odwołanie od tej decyzji, a jeżeli tak, to w jaki sposób".

Do akt sprawy włączone został pismo K. S. zatytułowanie "Odwołanie od decyzji", które zostało opatrzone datą 18 listopada 2022 roku oraz podpisane. Pismo nie jest opatrzone prezentatą organu. Na gruncie materiałów włączonych do akt administracyjnych nieznany pozostaje sposób złożenia tego podania. Do pisma nie zostały załączone dowody złożenia w placówce podawczej operatora publicznego, wniesienia za pomocą telefaksu, czy też dowody wniesienia pisma na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, co następuje.

W przekazanych Sądowi aktach administracyjny brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że decyzja Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. w P. z dnia 1 września 2022 roku (nr [...]) została komukolwiek doręczona lub ogłoszona. Analiza tej decyzji nakazuje powątpiewać nawet w to, że ojciec ucznia został rozpoznany jako wnioskodawca, gdyż w treści rozstrzygnięcia stwierdza się jednoznacznie, iż decyzja została wydana "po rozpatrzeniu wniosku Pani D. S.".

Przypomnieć należy, że decyzję doręcza się stronom na piśmie (art. 109 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

Organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 roku o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 roku o doręczeniach elektronicznych, albo przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 § 1, § 2 pkt 1-2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896 i 1933), albo przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 § 3 pkt 1-2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

Decyzja może być stronom ogłoszona ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie, a treść oraz istotne motywy takiego załatwienia sprawy powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. W przypadkach wymienionych (art. 109 § 2 w związku z art. 14 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń formalnych ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania. Legitymację do wniesienia odwołania ma nie tylko strona, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją, ale również i osoba, która wprawdzie nie brała udziału w postępowaniu, ale jest stroną w rozumieniu art. 28 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 17, Warszawa 2021, art. 127).

Przyjmuje się przy tym, że termin do wniesienia odwołania biegnie odrębnie dla każdego podmiotu uprawnionego do wniesienia odwołania, któremu doręczono albo ogłoszono decyzję. W sytuacji gdy uprawnienie do wniesienia odwołania ma więcej niż jeden podmiot, a podlegająca zaskarżeniu decyzja nie została doręczona im wszystkim, przyjmuje się, że termin do wniesienia odwołania dla podmiotu pominiętego biegnie od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji podmiotowi, któremu zapewniono udział w postępowaniu, a w przypadku, gdy w różnych datach doręczono decyzję więcej niż jednemu takiemu podmiotowi – od najpóźniejszej daty doręczenia decyzji. W takich przypadkach uznaje się, że ochronę interesu podmiotu, któremu nie doręczono decyzji, zapewnia instytucja wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023, art. 129).

Akta administracyjne nie zawierają prawem określonych dowodów, które pozwalają poczynić ustalenia komu, w jaki sposób oraz kiedy został otwarty termin do wniesienie odwołania od decyzji Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. w P. z dnia 1 września 2022 roku (nr [...]).

Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, który rozpoczyna bieg następnego dnia po dniu, w którym nastąpiło doręczenie lub ogłoszenie decyzji. Wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych (wyrok NSA z 5.06.2008 r., I OSK 831/07, LEX nr 523914).

Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (uchwała NSA(7n) w Warszawie z 12.10.1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4).

Sąd nie wypowiedział się w kwestii zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, albowiem wobec stwierdzonych naruszeń prawa procesowego, tj. braku podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowała się kompetencja Kurator Oświaty do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, zajmowanie stanowiska w przedmiocie wykładni oraz prawidłowego zastosowania prawa materialnego byłoby przedwczesne.

Z powyższych względów uznać należało, że kwestionowana skargą decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co uzasadniało jej usunięcie z obrotu prawnego (pkt 1 wyroku).

Zakresem rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 wyroku) objęte zostały uiszczony wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w osobie adwokata w kwocie (480 zł), tj. w wysokości określonej przepisem § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy skarżony organ zobowiązany jest przede wszystkim uzupełnić materiał dowodowy, który pozwoli ocenić, czy podanie zatytułowane "Odwołanie od decyzji" zaktualizowało kompetencję organu wyższej instancji do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Stosownie do wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a także z poszanowaniem ocen prawny zaprezentowanych powyżej oraz obowiązków procesowych organów administracji publicznej określonych przepisem art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, skarżony organ oceni, czy właściwym trybem rozpoznania wniesionego podania jest tryb odwoławczy, czy też tryb nadzwyczajny wznowienia postępowania.

Zakresem przyszłej oceny skarżonego organu powinna zostać objęta także korespondencja e-mail zawierająca żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej K. . Kurator zobowiązany jest ustalić, czy zgodnie z wolą strony, podanie zatytułowane odwołanie zastępuje podanie obejmujące żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, czy też zachodzi konieczność prowadzenia kilku niezależnych postępowań administracyjnych. W przypadku przyjęcia ustalenia o uruchomienia więcej niż jednego trybu postępowania administracyjnego organ obowiązany jest działać zgodnie z zasadami dotyczącymi rozstrzygania konkurencyjności trybów postępowania administracyjnego.