Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 46/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 plt 1, art. 1 ust. 1 , art. 6 , art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1 i 2, art. 16 , art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz–Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia O. z siedzibą w J. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku Stowarzyszenia O. z siedzibą w J. z dnia [...] lutego 2022r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego Stowarzyszenia O. z siedzibą w J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 marca 2023 r. Stowarzyszenie O. z siedzibą w J. wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku Stowarzyszenia z dnia 14 lutego 2022 r., co stanowi naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (zwanej dalej: u.d.i.p.).

W związku z powyższym Skarżące Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie strony przeciwnej do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2022 r., stwierdzenie, że bezczynność Wójta Gminy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie skarżącemu od Wójta Gminy sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że od 14 lat uczestniczy w projekcie polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w jego wymiarze publicznym. W ramach tego projektu prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz polityki gmin i urzędów. Uzyskana w ten sposób informacja z całego kraju udostępniana jest następnie szerokiej publiczności.

W ramach powyższego, w dniu 14 lutego 2022 r. Stowarzyszenie złożyło drogą elektroniczną do Wójta Gminy wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, o treści:

1. z kim (imię, naciska lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2021 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt?

2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2021 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom?

3. ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt gminy w 2021 r.? (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich),

4. jaki był w 2021 r. koszt realizacji całego żądania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne)?

5. ponadto prosimy o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2021 r.

Dalej relacjonowano, że ponieważ w terminie przewidzianym przez art. 13 u.d.i.p. podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, w dniu 25 sierpnia 2022 r. wnioskodawca drogą elektroniczną wystosował w tej sprawie monit. Wobec dalszego milczenia organu, Stowarzyszenie podało, że w dniu 27 września 2022 r. ponowiło wniosek za pośrednictwem ePUAP. Przedłużający się brak reakcji ze strony organu skutkował kolejnym ponowieniem wniosku w dniu 27 października 2022 r.

Stowarzyszenie wskazało, że pomimo monitów do dnia wniesienia niniejszej skargi podmiot obowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydal w tym przedmiocie decyzji odmownej.

Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej wskazano, że służyć ona będzie zrekompensowaniu Skarżącemu straty, jaką poniósł na skutek uporczywej bezczynności organu. Stowarzyszenie wskazało, że corocznie zbiera informację publiczną od wszystkich 2.477 gmin w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez nie zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie". Dane te pozwalają mu następnie tworzyć raporty i statystyki, bez których trudno rzeczowo opisywać problem bezdomności zwierząt w Polsce i proponować jakieś jego rozwiązania. Przy czym, co istotne, badań na taką skalę nie prowadzi żaden inny podmiot w kraju, w tym również żaden organ państwa nie śledzi problemu bezdomnych zwierząt i nie rozlicza ani publicznych pieniędzy, ani losu tych zwierząt. Zdaniem Stowarzyszenia opracowania te są tym rzetelniejsze i lepiej uzasadnione, im większa jest próba odpowiedzi, jakie spłynęły z gmin, dlatego każda gminna informacja publiczna, jaką skarżący uzyskuje, jest niezwykle cenna, z kolei każdy jej brak bardzo dotkliwy, gdyż w pewnym stopniu fałszuje ostateczne wyniki monitoringu. Skarżące Stowarzyszenie stanęło na stanowisku, że ignorowanie przez Wójta Gminy wniosków stanowi, więc realną szkodę dla wiarygodności jego projektu i ogromu pracy, jaką wkłada w badanie problemu. W ocenie Skarżącego zasądzona suma pieniężna powinna wpłynąć motywująco na większą staranność organu w tym zakresie w przyszłości.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy potwierdził, że w dniu 15 lutego 2022 r. na elektroniczną skrzynkę pocztowa Gminy G. wpłynął wniosek Stowarzyszenia O. w sprawie udzielenia informacji publicznej. Następnie wnioskodawca monitował w sprawie wniosku.

Organ wskazał, że po monicie z dnia 28 października 2022 r. pracownik gminy przygotował wnioskowane przez Stowarzyszenie dokumenty oraz projekt pisma, ale przez niedopatrzenie nie wysłał go na skrzynkę Stowarzyszenia. Był to okres zapisów i organizacji zakupu interwencyjnego węgla za pośrednictwem gminy, w którym do pracownika zajmującego się wnioskiem przychodzili co chwila mieszkańcy gminy z zapytaniami, problemami i zakłócali normalny tryb pracy. Niezwłocznie po otrzymani skargi wniosek został rozpoznany i informacje oraz dokumenty, o jakie wnioskowało Stowarzyszenie zostały przekazane w dniu 15 marca 2023 r. W aktach sprawy znajduje się odpowiedź udzielona wnioskodawcy, która kończy postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej.

Wójt nadmienił, iż jest to pierwsza taka sytuacja w Urzędzie Gminy G. . Wszystkie wnioski o udzielenie informacji publicznej rozpatrywane są terminowo i nie było dotychczas żadnych skarg. Wójt wskazał, że w urzędzie nie jest zatrudniony pracownik odpowiedzialny za udzielanie informacji publicznych. Zajmuje się tym każdorazowo osoba wyznaczona przez Wójta, której zakresu czynności dotyczy informacja. Stowarzyszenie O. wnioskuje o udzielnie informacji publicznej co roku i nie było do tej pory sytuacji, aby informacja nie została mu udzielona, włącznie z tym, że rozpoznany został już wniosek o udzielenie informacji publicznej złożony przez Stowarzyszenie w 2023 r.

W związku z powyższym tj. udzieleniem informacji zgodnie z wnioskiem Stowarzyszenia, Wójt wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie organu obowiązkiem zapłaty sumy pieniężnej na rzecz Skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga okazała się w części zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., przedmiotem skargi może być także bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Wobec powyższego, w przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie.

W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia", w tym wniesienie ponaglenia, w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.), ani też wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Poza tym do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy przewidziane dla wniesienia skargi w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11, CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie – dodany z dniem 01 czerwca 2017 r. – przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie".

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania na podstawie akt sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Wójta Gminy w sprawie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem Stowarzyszenie O. w J. z 14 lutego 2022 r., wniesionym drogą elektroniczną, o udostępnienie informacji w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, o treści:

1. z kim (imię, naciska lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2021 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt?

2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2021 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom?

3. ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt gminy w 2021 r.? (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich)

4. jaki był w 2021 r. koszt realizacji całego żądania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne)?

5. ponadto prosimy o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2021 r.

W pierwszej kolejności rozstrzygnąć należy, czy żądana informacja jest informacją publiczną oraz czy podmiot, do którego Stowarzyszenie wystąpiło o udzielenie informacji publicznej jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej, co należy zaznaczyć, służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, iż należą do nich władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), w szczególności organy władzy publicznej.

Niewątpliwie, zatem Wójt Gminy, do którego został skierowany wniosek skarżącego Stowarzyszenia z 14 lutego 2022 r., stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc organem władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Punkt wyjścia do rozważań, czy informacje objęte wnioskiem z 14 lutego 2022 r. stanowią informację publiczną jest treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z treścią tego przepisu informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych. Definicja ta jest bardzo szeroka i może budzić wątpliwości, dlatego przy interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. konieczne jest posiłkowanie się zarówno sformułowaniami zawartymi w art. 61 Konstytucji RP, jak uwzględnianie treści art. 6 u.d.i.p., który zawiera przykładowy katalog informacji mających walor informacji publicznej. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Żądane we wniosku z dnia 14 lutego 2022 r. informacje dotyczące wykonywania przez Gminę G. zadania opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywania stanowią informację publiczną.

Przy czym, w niniejszej sprawie bezsporny między stronami pozostaje publiczny charakter informacji objętych wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia, w którym domagało się ono od Wójta udostępnienia informacji dotyczących sposobu i zasad realizacji oraz finansowania przez Gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie".

Nadto z akt sprawy wynika, że na tak sformułowany wniosek organ ostatecznie odpowiedział udzielając informacji co do każdego z punktów wniosku z 14 lutego 2022 r. oraz udostępniając żądane dokumenty. Wójt nie kwestionował, by którykolwiek z punktów wniosku stanowił informację publiczną.

Przechodząc do dalszych kwestii merytorycznej stwierdzić należy, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa.

Nadto odnosząc się do regulacji szczególnej u.d.i.p., stwierdzić należy, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udzielenie tej informacji podmiot taki nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodny z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.i.d.p.), albo nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.i.d.p.), albo nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.i.d.p.). Załatwiając, zatem wniosek w sposób wyżej wskazany - wynikający z u.d.i.p. i w zakreślonym tą ustawą terminie - organ administracji publicznej może uchylić się od zarzutu bezczynności. Nadto, udostępnienie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).

Wskazać należy, że w sytuacji gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, nie istnieje, czy też nie jest w posiadaniu organu, organ jest zobowiązany jedynie do poinformowania o tym fakcie wnioskodawcy pismem informującym, mającym postać czynności materialno-technicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w przypadku gdy informacja o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądnej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.i.d.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2008 roku, sygn. akt I OSK 807/07; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 roku, sygn. II SAB/Wa 877/19 i z dnia 11 grudnia 2017 roku, sygn. II SAB/Wa 355/17; CBOSA).

W niniejszej sprawie, Wójt dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność organu z 06 marca 2023 r. załatwił wniosek Stowarzyszenia z 14 lutego 2022 r. W związku z udzieleniem informacji publicznej zgodnie z opisanymi powyżej zasadami wynikającymi z przepisów u.i.d.p. i zgodnie z wnioskiem, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że odpowiedź organu na wniosek z 14 lutego 2022 r. została udzielona w pełnym zakresie i zgodnie z wnioskiem. Podkreślić także należy, że Stowarzyszenie po otrzymaniu odpowiedzi organu z 15 marca 2023 r. wraz z przedłożonymi dokumentami (akta adm.) oraz odpowiedzi organu na skargę z 05 kwietnia 2023 r. (k. 25, 44 akt sąd.) nie zakwestionowało pełnego i prawidłowego udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 14 lutego 2022 r. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 14 lutego 2022 r., jak tego żądała strona skarżąca.

Działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, jak orzekł w punkcie 2 wyroku. Organ zapoznał się z wnioskiem Skarżącej datowanym na dzień 14 lutego 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 15 lutego 2022 r., o godzinie 7:44. Udzielił odpowiedzi na wniosek po otrzymaniu skargi do Sądu Administracyjnego dopiero pismem z dnia 15 marca 2023 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej tego dnia, zatem ten dzień należy uznać za dzień załatwienia wniosku. Tymczasem, termin do załatwienia wniosku upłynął z dniem 01 marca 2022 r.

Z powyższego wynika, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek z naruszeniem 14-dniowego terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bowiem 12 miesięcy i 15 dni po terminie. Organ dopuścił się zatem bezczynności, natomiast usprawiedliwienie opóźnienia ma znaczenie tylko dla oceny, czy miało one miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Organ przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku dopuścił się bezczynności, jednakże z uwagi na fakt, iż bezczynność ta ustała po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku przez Sąd to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku Stowarzyszenia O. datowanego na dzień 14 lutego 2022 r. należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.

Z kolei, oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku).

"Rażące naruszenie prawa", o jakim mowa w treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jest pojęciem nieostrym, wymagającym interpretacji z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, tym niemniej w świetle ugruntowanego orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że powinno być odnoszone do sytuacji oczywistego, nie budzącego żadnych wątpliwości, poważnego naruszenia obowiązku działania przez organ. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Musi chodzić o znaczące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; CBOSA). Zdaniem Sądu, za uznaniem, że bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa przemawia okoliczność, że od momentu wpływu wniosku do jego załatwienia minął ponad rok. Dodatkowo w ciągu tego okresu Stowarzyszenie wystosowało monit na pośrednictwem poczty elektronicznej, a także dwukrotnie ponowiło wniosek za pośrednictwem platformy ePUAP. Organ nie zakwestionował, że wniosek z 14 lutego 2022 r., a także jego monity, otrzymał. Organ nie zareagował na te działania Stowarzyszenia i dopiero w momencie skierowania skargi na bezczynność do Sądu udzielił odpowiedzi. W ocenie Sądu, już tak znaczny okres jaki upłynął od otrzymania przez organ wniosku do jego załatwienia, ocenić należy jako rażące naruszenie prawa. Wprawdzie, organ próbował uzasadnić opóźnienie ciążącymi na nim nadzwyczajnymi obowiązkami oraz brakami kadrowymi, to mimo tego organ winien niezwłocznie zareagować i poinformować wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia w załatwieniu wniosku, wyznaczając kolejny termin jego załatwienia (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Takiego działania organu w niniejszej sprawie zabrakło, co uniemożliwiło ocenę bezczynności jako mającej miejsce bez rażącego naruszenia prawa.

Sąd nie dopatrzył się natomiast dostatecznych podstaw do przyznania skarżącemu od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej. Wypada w tym miejscu zauważyć, że z ww. przepisu jasno wynika, iż suma pieniężna, której przyznania domagała się Stowarzyszenie, jest środkiem o charakterze finansowym, który może być orzeczony w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Decyzja o jej zastosowaniu należy jednak ostatecznie do sądu (por. wyroki NSA: z 30.11.2020 r., I OSK 1558/20, z 08.02.2017 r., I OSK 1314/16; z 11.04.2017 r., I OSK 1506/16; z 11.07.2017 r., II OSK 879/17; dostępne w CBOSA). Zatem zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 15.02.2020 r., II OSK 1727/20, z 03.02.2017 r., II GSK 1695/16; z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17; dostępne w CBOSA). Zasądzenie sumy pieniężnej, po za funkcją represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą), pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W postanowieniu z 19 lipca 2016 r. o sygn. akt I OZ 705/16 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA: z 08.02.2017 r., I OSK 1313/16; z 16.05.2017 r., I OSK 2934/16; z 07.09.2017 r., I OSK 798/17; z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17; dostępne w CBOSA).

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie skarżące Stowarzyszenie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej nie umotywowało w sposób dostateczny. Wprawdzie Stowarzyszenie podniosło, że corocznie zbiera informację publiczną od wszystkich 2.477 gmin w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez nie zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie" po to by rzetelnie tworzyć raporty i statystyki, bez których trudno rzeczowo opisywać problem bezdomności zwierząt w Polsce i proponować jakieś jego rozwiązania. O ile zasadne jest twierdzenie Stowarzyszenia, że opracowania te są tym rzetelniejsze i lepiej uzasadnione, im większa jest próba odpowiedzi, jakie spłynęły z gmin, to nie sposób zgodzić się, że z kolei każdy jej brak jest bardzo dotkliwy, i fałszuje ostateczne wyniki monitoringu w stopniu który stanowi realną szkodę uzasadniającą zasądzenie sumy pieniężnej w rozumieniu z art. 149 § 2 p.p.s.a. Nadto stwierdzenie, że ignorowanie wniosków stanowi realną szkodę dla wiarygodności projektu i ogromu pracy jaką Stowarzyszenie wkłada w badanie założonego problemu jest nader ogólnikowe.

Organ wskazywał, że była to jednorazowa sytuacja i będzie na przyszłość respektować obowiązki wynikające z przepisów prawa. Przy czym, organ podkreślił, że udzielił już informacji w podobnym zakresie za rok następny. Wbrew temu co podnosiło Stowarzyszenie zasądzenie sumy pieniężnej nie jest konieczne dla osiągnięcia celu prewencyjnego, skoro organ odpowiedział już na kolejne wnioski Stowarzyszenia. W tym stanie rzeczy, wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżące Stowarzyszenie koszt wpisu od skargi w kwocie 100 zł (pkt 5 sentencji wyroku).

Natomiast, w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 120 p.p.s.a.