Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 163/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2023 poz 1587
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi N. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr SKO.464.2.2023 w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

N. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w przedmiocie usunięcia odpadów, w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 26 maja 2023 r. Wójt Gminy Cewice, wskazując rodzaj odpadów (kod: 16 02 13 i 16 02 14) oraz szacunkową masę, nakazał skarżącemu usunięcie odpadów zgromadzonych na działkach ewidencyjnych nr [...]-[...], obręb [...], poprzez ich przetransportowanie do miejsca przeznaczonego na składowanie lub magazynowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz doprowadzenie do takiego stanu działek, jaki istniał przed procederem nielegalnego składowania odpadów, w terminie 90 dni od momentu, gdy decyzja stanie się ostateczna. Wskazując kody odpadów Wójt w rozstrzygnięciu objął nakazem także działkę nr [...].

Odwołanie od tak wydanej decyzji wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7b, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z 4 sierpnia 2023 r. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję, a rozstrzygając sprawę nakazało skarżącemu usunięcie zgromadzonych na działkach ewidencyjnych nr [...]-[...], obręb [...] odpadów w postaci: zużytych źródeł światła (kod 16 02 13) o szacunkowej masie 2 ton składowanych na działce ewidencyjnej nr [...], zużytych urządzeń elektronicznych i elektrycznych (kod 16 02 14) o szacunkowej masie 105 ton w obiekcie budowlanym usytuowanym na działce nr [...], zużytych źródeł światła (kod 16 02 13) o szacunkowej masie 0,5 tony składowanych na działkach nr [...] i [...], zużytych urządzeń elektronicznych i elektrycznych (kod 16 02 14) o szacunkowej masie 36 ton składowanych na działkach nr [...] i [...] – poprzez ich przetransportowanie do miejsca przeznaczonego na składowanie lub magazynowanie tych odpadów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz doprowadzenie do takiego stanu działek, jaki istniał przed procederem nielegalnego składowania odpadów, w terminie 90 dni od momentu, gdy przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna.

Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium wskazało, że skarżący jest posiadaczem przedmiotów zgromadzonych na ww. działkach a przedmiotem sporu jest to, czy stanowią one odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t j. Dz. U. z 2018 r., poz. 992 ze zm., dalej u.o.). Organ I instancji przyjął za podstawę ustaleń opinię biegłego, którą Kolegium uznało za rzetelną i odpowiadającą na najistotniejsze kwestie, zatem Kolegium podzieliło ustalenia w powyższym zakresie. Sprzęt zgromadzony w magazynie jest sprzętem zużytym, nie wykazującym cech umożliwiających jego powtórne zastosowanie w sposób pierwotny, o dużym stopniu degeneracji, duża część urządzeń jest zniszczona bądź uszkodzona. Także skarżący potwierdził, że nie wykorzystuje przedmiotowego sprzętu i nie ma zamiaru go wykorzystywać. Kolegium wskazało na ustawę z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym podkreślając, że odpady takie jak gromadzone przez skarżącego, powinny być w odpowiedni sposób utylizowane. Nadto zgodnie z art. 41 ust.1 ustawy o odpadach legalne magazynowanie odpadów powinno odbywać się na podstawie zezwolenia. Skarżący tymczasem nie posiada takiego zezwolenia. W ocenie Kolegium nie znajduje przy tym uzasadnienia stanowisko, że fakt gromadzenia przedmiotów pod zadaszeniem wyklucza możliwość uznania ich za odpady. Kolegium podkreśliło, że lampy wykorzystywane w solariach zawierają rtęć. Nadto z opinii biegłego wynika, że na gruncie niniejszej sprawy istnieje możliwość zanieczyszczenia środowiska, w tym gleby i wody. Zdaniem Kolegium nie znalazły także uzasadnienia podniesione w odwołaniu zarzuty naruszenia przez Wójta przepisów postępowania.

Kolegium uznało jednak, że zaskarżoną decyzję Wójta należało uchylić i rozstrzygnąć sprawę co do istoty, gdyż organ I instancji błędnie uwzględnił w treści rozstrzygnięcia działkę ewidencyjną nr [...], która nie była przedmiotem postępowania.

W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono, że decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż w puncie 1 uchylono zaskarżoną decyzję organu I instancji z uwagi na błędne ujęcie działki nr [...], która nie była przedmiotem postępowania, natomiast w punkcie 2 Kolegium postanowiło uchylić decyzję w całości i zastosować identyczne rozstrzygnięcie z pominięciem błędnie wskazanej działki.

Skarżący podkreślił, że decyzja Wójta jest w całości oparta na opinii biegłego, do której materiał został również zebrany z działek nieobjętych postępowaniem. W opinii nie powiązano dowodów z konkretnymi numerami działek, zatem w ocenie skarżącego nie jest możliwe rozdzielenie wniosków dotyczących działek nr [...]-[...]. Wiele dowodów i wniosków zawartych w opinii dotyczy działki nr [...]. Zdaniem skarżącego wyciąganie wniosków dotyczących pozostałych działek na podstawie materiału dowodowego zebranego z działki nr [...] jest błędem.

Skarżący zarzucił także, że został pozbawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu, gdyż decyzja organu I instancji została wystawiona kilka godzin po zapoznaniu się przez niego z zebranym materiałem dowodowym, natomiast Kolegium zupełnie pominęło tę czynność procesową, nie wyznaczając terminu na zapoznanie się z aktami sprawy. Tymczasem od wydania decyzji przez organ I instancji do wydania decyzji przez Kolegium, skarżący dokonał sprzedaży kilku składników majątku, które zostały uznane za odpad.

Zdaniem skarżącego nie jest prawdą, że towar znajdujący się na wszystkich działkach (w budynkach i miejscach niezadaszonych) jest odpadem, gdyż można sprawdzić ceny rynkowe przechowywanych towarów korzystając z portali internetowych.

Skarżący, wskazując na naruszenie art. 7b k.p.a. podkreślił, że prowadzone po zawiadomieniu przez Wójta postępowania Komendanta Straży Pożarnej i Prokuratury w Lęborku zostały umorzone. Istotne materiały dowodowe, w tym opinia biegłego, zostały zaś przekazane Wójtowi i znajdują się w aktach sprawy, jednak organy obu instancji nie uwzględniły dowodów zabranych w tych sprawach. Opinia wykonana na zlecenie Policji była dostępna w momencie wydania decyzji przez Kolegium.

Nadto zdaniem skarżącego opinia, na której opierają się decyzje organów obu instancji jest obarczona wieloma błędami począwszy od zebrania materiału dowodowego po wybiórczą analizę materiału i błędne wnioskowanie. Mimo tych uchybień Kolegium odrzuciło wniosek skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dodatkowych dokumentów i opinii.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uzasadniając zarzuty, skarżący wskazał też, że integralną cześć wykonanej na zlecenie Wójta opinii biegłego stanowi protokół z czynności przygotowawczych z 2 marca 2023 r. z oględzin miejsca, który w grupie B zawiera zdjęcia z działek nr [...]-[...] bez żadnego opisu oraz wskazania numeru działki. Zdaniem przy tym skarżącego ponad połowa zdjęć (od 2 do 16 oraz nr 26) dotyczy działki nr [...], która nie była przedmiotem postępowania. Nadto opinia nie zawiera opisu stanu poprzedniego, sporządzonego w oparciu o dokumenty, mapy archiwalne, informacje stron i Wójta, nie zawiera także określenia położenia działek, ani szkicu ze wskazaniem graficznym lokalizacji odpadów – co stanowiło wymóg umowy zawartej z biegłym przez Gminę Cewice. Tym samym nie można uznać tak sporządzonej opinii za rzetelną i dającą odpowiedzi na dyskusyjne kwestie.

Według skarżącego wydanie przez Wójta decyzji kilka godzin od momentu zapoznania się przez niego z aktami trudno uznać za zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Nadto Skarżący podkreślił, że Kolegium nie wyznaczyło skarżącemu takiego terminu, naruszając art. 9 i 10 k.p.a.

Skarżący wskazał na treść opinii sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu mykologii i ochrony środowiska, w której podano, że "sprzęt, o którym mowa powyżej nie musi być traktowany jako odpad", stwierdzając także, że urządzenia, które znajdują się na ww. działkach, którymi są w przeważającej ilości łóżka do opalania, nie mogą zagrozić życiu i zdrowiu człowieka, nie mogą spowodować obniżenia jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi, nie mogą spowodować zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym. Większość łóżek znajduje się przy tym w zamkniętych pomieszczeniach a dostęp do działek jest ograniczony, gdyż są ogrodzone i zamknięte.

W uzasadnieniu skargi odniesiono się także do definicji odpadu, podkreślając, że w toku postępowania skarżący wielokrotnie odnosił się do zaistniałej sytuacji. Skarżący wyjaśnił, że do 2018 roku prowadził działalność gospodarczą związaną z dystrybucją solariów jednak po dokonanym przez Urząd Kontroli Skarbowej zabezpieczeniu majątku, wyjechał za granicę. Postępowania UKS zostały umorzone, jednak choć przez kilka lat postępowania towar utracił na wartości, jest on w pełni sprawny, posiada wartość użytkową i pieniężną. Skarżący boi się sprzedawać w liczbie wskazującej na prowadzenie działalności gospodarczej ze względów rozliczenia podatków.

Skarżący podniósł także, że w wydanej decyzji Kolegium pominęło ponoszone przez skarżącego koszty magazynowania, które świadczą o dbałości, której nie potrzebują odpady. Skarżący naprawił przy tym dach budynku na działce nr [...].

W uzasadnieniu skargi dokonano także rozróżnienia na urządzenia (solaria) i lampy do solarium, wyjaśniając, że solaria nie wywierają negatywnego wpływu na środowisko, natomiast lampy po stłuczeniu już tak. W decyzji nie uwzględniono jednak, co było weryfikowane przez Policję, że zużyte lampy skarżący oddawał do utylizacji. Wcześniej natomiast, prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą A., skarżący był zarejestrowany w Generalnym Inspektoracie Ochrony Środowiska i odprowadzał z tego tytułu opłaty w momencie importu, zatem ma zapewniony bezpłatny odbiór zużytych lamp. Wewnątrz budynku skarżący posiada nowe lampy, które pozostały po prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast lampy znajdujące się w urządzeniach nie osiągnęły czasu pracy, po którym uznaje się je za zużyte, zatem po demontażu są przechowywane luzem na leżance a solaria przechowywane są na paletach.

Skarżący wskazał także na uchybienia decyzji w postaci pomylenia numerów działek oraz wskazania, że nie posiada zezwolenia na przechowywanie odpadów w postaci tekstyliów. Skarżący odniósł się także do opisanej w opinii biegłego możliwości międzynarodowego transferu odpadów podkreślając, że mowa jest o jego prywatnych oponach, pralce i suszarce. Podkreślił, że poprzedni właściciel budynku spowodował liczne wycieki melasy do rzeki, zatem jego magazyn może stanowić korzystną zmianę dla środowiska.

Do skargi załączono kopie umów sprzedaży, potwierdzenia odbioru zużytego sprzętu – lamp 1500 sztuk z 29 grudnia 2021 r., a także zrzutów ekranowych ofert na portalu internetowym Allegro urządzeń podobnych do znajdujących się w magazynie skarżącego, oraz kopię korespondencji z Komendą Powiatową Policji w Lęborku.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była w niniejszej sprawie opisana powyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku uchylającą decyzję Burmistrza Gminy Cewice, nakazującą skarżącemu N. P. usunięcie odpadów, szczegółowo w niej określonych za pomocą kodów wynikających z r.k.o, z działek o nr [...]-[...], położonych w obrębie [...], w terminie 90 dni od dnia kiedy decyzja stała się ostateczna i orzekająca co do istoty w ten sposób, że nakazano skarżącemu, jako posiadaczowi odpadów, usunięcie odpadów, szczegółowo w niej określonych za pomocą kodów wynikających z r.k.o, z działek o nr [...]-[...], położonych w obrębie [...], w terminie 90 dni od dnia kiedy decyzja stała się ostateczna, poprzez ich przetransportowanie do miejsca przeznaczonego na składowanie lub magazynowanie tych odpadów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz doprowadzenie ww. działek ewidencyjnych do stanu sprzed procederu nielegalnego składowania odpadów.

Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 26 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej jako u.o.). Zgodnie z tym przepisem posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów (ust. 6). Z cytowanej regulacji wynika, że przesłanki wydania decyzji o usunięciu odpadów zostały określone w art. 26 ust. 1 u.o., a stanowi je: składowanie lub magazynowanie odpadów w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych.

Pojęcie magazynowania odpadów zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o. Przepis ten stanowi, że przez magazynowanie odpadów rozumie się czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Artykuł 25 u.o. zawiera warunki dopuszczalnego magazynowania odpadów, które posiadacz odpadów musi spełnić, aby legalnie prowadzić tą czynność. Ustęp 1 tego artykułu stanowi, że magazynowanie odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Magazynowanie odpadów odbywa się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny oraz jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (ust. 2 i 3). Odpady, z wyjątkiem przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata (ust. 4). Odpady przeznaczone do składowania mogą być magazynowane wyłącznie w celu zebrania odpowiedniej ilości tych odpadów do transportu na składowisko odpadów, nie dłużej jednak niż przez rok (ust. 5). Okresy magazynowania odpadów, o którym mowa w ust. 4 i 5, są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów (ust. 6).

Z powołanych przepisów wynika, że po pierwsze - magazynowanie odpadów jest zawsze prowadzone w ramach pierwotnego ich wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (art. 25 ust. 3 u.o.). Oznacza to, że nie jest ono autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu - wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Po drugie zaś, dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na wymienione uprzednio formy gospodarki odpadami, co wynika wprost z art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a) i art. 43 ust. 2 pkt 5 lit. a) u.o. oraz art. 188 ust. 2b pkt 6 u.p.o.ś. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 30 stycznia 2024 r. , II SA/Bk 918/23, wyrok WSA w Krakowie z 22 września 2016 r., II SA/Kr 748/16, CBOSA).

Z kolei, pojęcie składowania odpadów nie zostało zdefiniowane wprost w przepisach prawa. Możliwe jednak jest ustalenie znaczenia tego pojęcie przez odwołanie się do przepisów u.o. dotyczących opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w zakresie poszczególnych czynności względem odpadów. Mianowicie, jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 3 u.o. przez gospodarkę odpadami rozumie się wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami. Gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o.) obejmuje natomiast czynności zbierania, transportu lub przetwarzania odpadów, w tym sortowania, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami (...). Przetwarzanie (art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o.) obejmuje zaś procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Zbieranie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 34 u.o.) to z kolei gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów. Magazynowanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o.) to - jak wspomniano już powyżej - czasowe przechowywanie odpadów obejmujące wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Co istotne w art. 17 ust. 1 u.o. wskazuje się hierarchię sposobów postępowania z odpadami. Wskazano w kolejności od najbardziej pożądanego sposobu do najmniej pożądanego następujące czynności: zapobieganie powstawaniu odpadów, przygotowywanie do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku, unieszkodliwianie. W art. 18 u.o. ustawodawca wskazuje, jakimi przesłankami powinno się kierować, stosując tą hierarchię. W ust. 6 tego przepisu podaje się, że składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn, o których mowa w ust. 3 (tzn. poddaniu procesom odzysku).

Mając na uwadze przywołane regulacje, uzasadniona jest konkluzja, że składowanie odpadów oznacza nieograniczone czasowo umiejscowienie odpadów w danym miejscu, a więc ich pozostawienia o trwałym charakterze z uwagi na brak woli ich przetworzenia w jakikolwiek sposób. Relację między składowaniem odpadów a ich przetwarzaniem należy więc określić jako alternatywę rozłączną, tzn. jeżeli ma miejsce składowanie odpadów to nie ma miejsca ich przetwarzanie przez odzysk lub unieszkodliwianie w rozumieniu art. 18 ust. 5 u.o. (por. wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 156/23, CBOSA). Co więcej, w art. 103 ust. 1 u.o. ustawodawca wskazał trzy miejsca, w których odpady mogą być składowane. Te trzy miejsca to: 1) składowisko odpadów, tj. zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 25 u.o. obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów; 2) podziemne składowisko odpadów, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze; 3) obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, o którym mowa w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych. Wykładnia a contrario powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że w żadnym innym miejscu odpady nie mogą być legalnie składowane. Stosownie do art. 128 u.o zarządzający składowiskiem odpadów może rozpocząć działalność polegającą na prowadzeniu składowiska odpadów po uzyskaniu kolejno: 1) pozwolenia zintegrowanego albo zezwolenia na przetwarzanie odpadów; 2) pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów; 3) decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. W zezwoleniu na przetworzenie odpadów wskazuje miejsce przetwarzania i magazynowania odpadów (art. 43 ust. 2 pkt 3 i 5 lit. a u.o.). Analogicznie jest w przypadku pozwolenia zintegrowanego (art. 188 ust. 2b w zw. z art. 211 ust. 1 u.p.o.ś.).

Przekładając powyższe przepisy na okoliczności niniejszej sprawy w kontekście przesłanek orzeczenia o obowiązku usunięcia odpadów wskazać należy, że, w świetle zgormadzonego materiału bezsporne jest, że skarżący nie legitymował się wymienionymi powyżej pozwoleniami na prowadzenie składowiska albo wytwarzanie, zbieranie lub przetwarzanie odpadów, uprawniającymi go do ich składowania lub magazynowania na działkach nr [...]-[...] w obrębie [...]. W konsekwencji w sposób uprawniony organy obu instancji uznały, że mamy do czynienia odpadami znajdującymi się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania w światle przywołanych przepisów.

Nie ulega też wątpliwości Sądu, co zostało prawidłowo ustalone przez orzekające w sprawie organy, a jest przedmiotem zasadniczego sprzeciwu skarżącego, że na ww. działkach znajdowały się odpady, a nie jak twierdzi skarżący – towar. Zgodnie z art. 3 pkt 6 u.o. pod pojęciem prawnym odpadu należy rozumieć każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Ustalenie charakteru stwierdzonych na ww. nieruchomościach przedmiotów i substancji w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiło przy wykorzystaniu dowodu z opinii biegłego, który po zinwentaryzowaniu miejsca oględzin, tj. działek: nr [...] wraz ze znajdującym się tam budynkiem, nr [...] i nr [...], czemu towarzyszył opis i dokumentacja fotograficzna, przedstawił w sprawie opinię z 23 marca 2023 r. Z opinii biegłego wynika, że na ww. działkach ujawniono materiał w postaci zużytego sprzętu elektronicznego. W opinii biegłego materiał ten stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach. Biegły oszacował ilość odpadów na poszczególnych działkach oraz przypisał im odpowiednie kody, wynikające z rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 10). I tak, w obiekcie budowlanym na działce nr [...] znajduje się około 2 ton odpadów w postaci wykazujących właściwości niebezpieczne zużytych źródeł światła oraz zużytych urządzeń zawierających elementy niebezpieczne oraz około 105 ton odpadów nie wykazujących właściwości niebezpiecznych w postaci zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych (zdemontowane łóżka solarne, uszkodzone wierzchnie pokrywy i obudowy tych łóżek, osłony lamp UV, lampy UV, pozostałości elementów sterujących, elementy złączy elektronicznych, opony, zużyty sprzęt AGD). Na działkach nr [...] i [...] oraz przyległej działce nr [...] znajduje się około pół tony odpadów w postaci wykazujących właściwości niebezpieczne zużytych źródeł światła oraz zużytych urządzeń zawierających elementy niebezpieczne oraz 36 ton odpadów nie wykazujących właściwości niebezpiecznych w postaci zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych (zdemontowane łóżka solarne, uszkodzone wierzchnie pokrywy i obudowy tych łóżek, zdemontowane lampy UV, osłony lamp UV, elementy złączy elektronicznych w znacznym stopniu skorodowane). Analiza akt sprawy, w której znajdują się, obok ww. opinii biegłego, także dokumentacja fotograficzna z miejsc oględzin, wskazująca na charakter tych materiałów i ich stan, nie budzi wątpliwości co do tego, że stanowią one odpady, a więc przedmioty, co do których ich posiadacz jest zobowiązany do pozbycia się ich, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Nie ma bowiem decyzji, w oparciu o które uprawniony byłby do magazynowania, a tym bardziej ich składowania. W ocenie Sądu, prawidłowy jest wniosek, że stwierdzony materiał w postaci łóżek solarnych i elementów elektronicznych z nimi związanych, biorąc pod uwagę ich stan zniszczenia lub zużycia, nie może pełnić swojej pierwotnej funkcji i podlegać wykorzystaniu zgodnie z tą funkcją ze względu na utratę wartości użytkowej. Odmienne twierdzenia skarżącego w tym zakresie stanowią niczym nie popartą polemikę z nie budzącym w tym zakresie wątpliwości materiałem dowodowym i jego oceną, w postaci dokumentacji fotograficznej, protokołu oględzin miejsca i opinii biegłego. Załączone do skargi kserokopie "umowy kupna sprzedaży" również nie przeczą w żaden sposób przyjętej kwalifikacji odpadów. Po pierwsze bowiem, Sąd dokonuje kontroli decyzji na podstawie akt sprawy przekazanych przez organy. Skarżący powinien był zatem przedkładać stosowne dowody w postępowaniu przed organami administracji. Po drugie zaś, trudno potraktować przedłożone kserokopie umów jako wiarygodne dowody z dokumentów na sprzedaż przedmiotów, zakwalifikowanych jako odpady w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji więc, nie mogły one dostarczyć argumentów, by zakwestionować dokonaną przez organy ocenę odnośnie do charakteru odpadów, znajdujących się na działkach nr [...]-[...].

Co do objęcia zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji działki nr [...] wskazać należy, że z zawiadomienia o wszczęciu postepowania z 5 października 2022 r. wynika, że dotyczy ono tylko działek nr [...]-[...]. Podobnie, opinia biegłego miała dotyczyć odpadów znajdujących się tylko na ww. trzech działkach. W konsekwencji, objęcie zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji również działki nr [...] uznać należy za przedwczesne, gdyż jedynie w opinii biegłego znajduje się stwierdzenie, że na działce nr [...] znajdują się odpady o podobnym charakterze, jak na pozostałych działkach. Organ odwoławczy prawidłowo zatem skorygował zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia organu I instancji, odnosząc je do działek, co do których postępowanie dowodowe bezspornie wykazało, że znajdują się na nich opisane odpady. Natomiast, zebrany materiał dowodowy daje podstawy do przypuszczeń, że również na działce nr [...] znajdują się odpady, co do których organy, biorąc pod uwagę kategoryczne brzmienie art. 26 u.o., powinny rozważyć wszczęcie i prowadzenie postępowania z urzędu, z uwzględnieniem konieczności zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, poza zakresem nakazu usunięcia odpadów, wynikającego z kontrolowanych decyzji, pozostają ewentualne odpady, znajdujące się na działce nr [...], gdyż zarzut podniesiony przez skarżącego w odwołaniu został uwzględniony przez Kolegium.

Nie znajdują odzwierciedlenia zarzuty skargi co do naruszenia art. 10 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy Cewice w piśmie z 27 kwietnia 2023 r. poinformował skarżącego o zakończeniu zbierania materiałów i dowodów i zamiarze wydania decyzji kończącej postepowania oraz możliwości przedstawienia swoich żądań w terminie 7 dni. Skarżący odebrał przesyłkę zawierającą to zawiadomienie 18 maja 2023 r. Decyzja została wydana 26 maja 2023 r. Skarżący nie przedstawił swojego stanowiska w sprawie przed wydaniem decyzji. Organ odwoławczy natomiast nie przeprowadzał dodatkowych dowodów w postępowaniu odwoławczym, stąd nie zaistniała koniczność informowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego.

Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania, którego efektem były ustalenia przyjęte za podstawę faktyczną wydanej decyzji. Generalnie zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, kierunkowanego zasadami określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., determinują normy prawa materialnego, bowiem to te normy przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych dla rozstrzygnięcia. W postępowaniu wyjaśniającym należy zatem uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. Zdaniem sądu organy przeprowadzając postępowanie wyjaśniające powyższych zasad nie naruszyły. Ustaliły bowiem i przedstawiły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Jak trafnie podkreślił to, w uzasadnieniu decyzji, organ II instancji dla wydania nakazu usunięcia odpadów konieczne było bowiem wyjaśnienie trzech zasadniczych kwestii: istnienie odpadów w rozumieniu wskazanej wyżej ustawy, ich składowanie w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz ustalenie ich posiadacza. W ocenie Sądu organy prawidłowo określiły adresata decyzji, ustalając w toku postępowania, że to skarżący, jako zarządzający i administrujący nieruchomościami, stanowiącymi działki nr był [...]-[...], posiadaczem odpadów. Skarżący zresztą tej okoliczności w toku postępowania nie przeczył. Wynika to jednoznacznie ze znajdujących się w aktach oświadczeń skarżącego, a także ze skargi, w której wskazuje on na źródło pochodzenia tych odpadów z uprzednio prowadzonej przez niego – do 2018 roku - działalności gospodarczej.

Odnośnie do możliwości uwzględnienia dowodów, pochodzących z innych postępowań (opinii biegłego wydanej w sprawie karnej) wskazać należy, że wprawdzie jest to dopuszczalne, jednak nie oznacza, że organ musi uznać to za konieczne. Przepis art. 78 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, to jednak wynikające z tego przepisu uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu przez stronę podlega ograniczenia pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania (por. wyroki NSA z 30 sierpnia 2018 r. II GSK 1397/2018 oraz z 29 listopada 2022 r., I OSK 3622/19).

W kontrolowanym postępowaniu organy nie uwzględniły dowodu z opinii biegłego wydanej w równoległe toczącej się sprawie karnej w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie było niezbędne dla poczynienia ustaleń istotnych dla sprawy. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Komendy Powiatowej Policji w Lęborsku z 30 sierpnia 2023 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie składowania odpadów w taki sposób, że mogło to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować obniżenie jakości wody, powietrza, powierzchni ziemi. Podstawą faktyczną wydania ww. postanowienia, jak wynika z jego uzasadnienia, była opinia biegłego, który stwierdził, że urządzenia znajdujące się na działkach nie mogą zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować obniżenie jakości wody, powietrza, powierzchni ziemi. Oznacza to, że opinia wydana w postępowaniu karnym dotyczyła zupełnie innej okoliczności, nieistotnej w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, gdyż tego – jaki wpływ na zdrowie i życie ludzi oraz poszczególne elementy środowiska mają odpady. Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że nie miała ona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, toczącej się na podstawie art. 26 u.o. Wyjaśnić należy, że postępowanie prowadzone w sprawie karnej to odrębne postępowanie, gdzie odpowiedzialność oparta jest na zasadzie winy, a jego celem jest ukaranie sprawcy czynu zabronionego. Natomiast odpowiedzialność administracyjna wynika już z samego faktu składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym i ma na celu doprowadzenie do ich usunięcia, aby zapobiec zagrożeniu stwarzanemu przez odpady. W odpowiedzialności administracyjnoprawnej za składowanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych chodzi o to, aby w jak najszybszy sposób, niezwłocznie, doprowadzić do ich usunięcia, czyli przywrócenia stanu bezpieczeństwa dla środowiska. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie również nie zasługują na uwzględnienie.

Konkludując, w sprawie Sąd nie stwierdził wskazywanych w skardze naruszeń prawa, jak również innych naruszeń prawa (materialnego i proceduralnego), które obligowałyby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnia wszelkie kwestie istotne dla sprawy i opowiada wymogom kodeksowym. Zachowano też gwarancje proceduralne.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935).