Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 185/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 1 ust. 1 i art. 6, art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do rozpoznania wniosku G. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 22 kwietnia 2024 r. odniesieniu do punktów 2 i 4 - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W dniu 19 lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga G. K. (dalej jako "skarżący", "wnioskodawca", "strona") z dnia 8 lipca 2024 r. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w rozpoznaniu wniosku strony z dnia 22 kwietnia 2024 r.

Z przedstawionej Sądowi dokumentacji wynika, że wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2024 r. G. K. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, z następującymi pytaniami:

1/ "Ile samochodów służbowych posiada tutejszy zakład karny na dzień dzisiejszy".

2/ "Ile tutejszy zakład karny zamówił jabłek, cebuli, kapusty, marchwi, pietruszki, pomidorów; należy podać ile kg zamówiono tych owoców oraz warzyw wraz z podaniem ceny jednostkowej za 1 kg owoców lub warzyw; chodzi o dane za marzec oraz kwiecień 2024 r."

3/ "Jaką sumę finansową otrzymał tutejszy oddział terapeutyczny na resocjalizację skazanych na tym oddziale w kwietniu 2024".

4/ "Jakie braki kadrowe pracownicze posiada tutejszy zakład karny, na jakich stanowiskach pracy na dzień dzisiejszy"

5/ "Co jak czas lub okres powinna być zmieniana kadra penitencjarna na oddziale terapeutycznym."

6/ "Jaką sumę finansową przeznaczono na dezynsekcję oddziału "A"; gdzie jest nadal problem z tym na tym oddziale; chodzi o dane z roku 2024.

7/ "Czy są plany na budowę nowych oddziałów mieszkalnych w tutejszym zakładzie karnym aby polepszyć warunki bytowe dla osadzonych.

8/ "Czy są plany aby powstało więcej zakładów pracy na terenie tutejszego zakładu karnego aby skazanym zapewnić płatną pracę."

9/ "Jakie kontrole przeprowadzono w tutejszym zakładzie karnym i czego one dotyczyły; chodzi o dane z kwietnia 2024."

10/ "Jakie prace lub inwestycje są realizowane poza murami zakładu karnego, należy podać jakie, na jaką sumę i czego one dotyczą, chodzi o dane z roku 2024.

11/ "Dlaczego tutejsza dyrekcja nie wyraża zgody na gry telewizyjne skazanym, na jakiej podstawie oraz należy podać powody tych decyzji."

12/ "Kiedy oraz w jakim dniu została ostatnio przeprowadzona wizytacja sędziego penitencjarnego w tutejszym zakładzie karnym; czego ona dotyczyła."

13/ "Ilu skazanym udzielono warunkowych zwolnień z tutejszego zakładu karnego lub przerwy w karze w roku 2024."

14/ "Ilu skazanych opuści tutejszy zakład karny po zakończeniu kary z oddziału terapeutycznego na dzień dzisiejszy i zakład karny posiada taką statystykę."

15/ "Ile zawiadomień o popełnieniu przestępstwa złożył tutejszy Dyrektor do Prokuratury Rejonowej w Człuchowie i zakład karny jest w posiadaniu takich danych oraz statystyk; chodzi o dane z roku 2024."

Pismem z dnia 6 maja 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem powiadomił wnioskodawcę, że udzielenie odpowiedzi na wniosek z dnia 22 kwietnia 2024 r. nie będzie możliwe w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na doprecyzowanie stanowiska komórki odpowiedzialnej oraz wskazał, że stosownie do art. 13 ust. 2 cyt. ustawy wyznacza nowy termin załatwienia sprawy do 17 maja 2024 r.

Pismem z dnia 17 maja 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem powiadomił wnioskodawcę, że udzielenie odpowiedzi na wniosek z dnia 22 kwietnia 2024 r. nie będzie możliwe w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na doprecyzowanie stanowiska komórki odpowiedzialnej oraz wskazał, że stosownie do art. 13 ust. 2 cyt. ustawy wyznacza nowy termin załatwienia sprawy do 3 czerwca 2024 r.

Pismem z dnia 3 czerwca 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem poinformował wnioskodawcę, że:

Ad. 1. Zakład Karny w Czarnem dysponuje flotą składająca się z 20 pojazdów.

Ad. 3. Oddział terapeutyczny w ramach środków na działalność penitencjarną w roku 2024 otrzymał 10.500 zł. Środki te są przeznaczone na zakup materiałów wykorzystywanych podczas zajęć terapii zajęciowej.

Ad. 5. Nie ma reguł w przedmiotowym zakresie, a zgodnie z ustawą o Służbie Więziennej, zakładem karnym i aresztem śledczym kieruje dyrektor jednostki. Ponadto art. 13 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy stanowi o zakresie działania dyrektora zakładu karnego i dyrektora aresztu śledczego do których należy w szczególności zapewnienie odpowiedniego do potrzeb doboru i wykorzystania kadry, stałego podnoszenia jej kwalifikacji, właściwego wykonywania obowiązków i dyscypliny.

Ad. 6. W 2024 r. na dezynsekcję pomieszczeń w oddziale terapeutycznym wydano łącznie 1.200 zł.

Ad. 7 i 8. Wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ad. 9. W kwietniu 2024 r. w Zakładzie Karnym w Czarnem przeprowadzono 4 kontrole:

1) 5 kwietnia 2024 r.- OISW Koszalin - sprawdzenie jednostki pod względem przygotowania do wyborów samorządowych 2024 r.;

2) 18 kwietnia 2024 r. - OISW Koszalin - ogólna wizytacja jednostki;

3) 23 kwietnia 2024 r.- OISW Koszalin - bieżące funkcjonowanie jednostki.

Ad. 10. Na przełomie 2023/2024 r. Zakład Karny w Czarnem realizował inwestycję w OZ Z. polegającą na wybudowaniu wiaty gospodarczej wraz z utwardzeniem terenu. Koszt realizacji inwestycji opiewa na kwotę 449.800,00 zł.

Ad. 11. Przedmiot zapytania nie stanowi informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ad. 12. Wizytacja sędziego penitencjarnego w Zakładzie Karnym w Czarnem odbyła się w dniu 29 grudnia 2023 r. Wizytacja dotyczyła kontroli i oceny stanu opieki medycznej oraz warunków bytowych osadzonych osób niepełnosprawnych fizycznie lub intelektualnie oraz z zaburzeniami psychicznymi.

Ad. 13. W 2024 r. w Zakładzie Karnym w Czarnem 5 osadzonym udzielono warunkowego przedterminowego zwolnienia oraz 3 osadzonych otrzymało przerwę w wykonywaniu kary.

Ad. 14. Wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ad. 15. W 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem złożył 13 zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury Rejonowej w Człuchowie.

Ad. 2 i 4. Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w związku z zakwalifikowaniem wnioskowanych informacji jako informacji publicznej przetworzonej, wnioskodawca został wezwany do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny.

W uzasadnieniu organ wskazał, że udzielenie odpowiedzi na wyrażone w pkt 2 i 4 wniosku żądanie wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności. Tym samym dokonanie przeglądu, szczególnej analizy i zaangażowania w przygotowanie tak przetworzonej informacji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca zatem powinien wykazać, w jaki sposób zamierza wykorzystać wnioskowaną informację oraz dlaczego tak wykorzystana informacja przyczyni się w istotny sposób do realizacji interesu publicznego. Udostępnienie bowiem takiej informacji uwarunkowane jest wykazaniem, że wnioskodawca jest w stanie uczynić z pozyskanej informacji użytek dla dobra ogółu. Uprawnienie to nie służy bowiem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym uzyskaniem informacji, ale tylko podmiotom, które będą w stanie wytworzoną informację wykorzystać zgodnie z interesem publicznym. Prawo do uzyskania informacji publicznej ma bowiem jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu (wyr. WSA w Poznaniu z 14 sierpnia 2019 r., II SA/Po 1136/18, wyrok NSA z dnia 21 października 2020 r., I OSK 954/20).

Organ poinformował też, że w przypadku niewykazania przez wnioskodawcę szczególnie uzasadnionego interesu publicznego konieczne będzie wydanie na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 wskazanej ustawy decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej.

W osobiście sporządzonej skardze na bezczynność G. K. nie zgodził się z oceną organu dokonaną w kontekście punktów 7, 8, 11 i 14 wniosku podnosząc, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej, która nie może zostać udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ pozostaje więc w bezczynności. Natomiast odnośnie punktów 2 i 4 wniosku organ nie udowodnił wystarczająco, że wnioskowane informacje stanowią informację przetworzoną. Zdaniem skarżącego, informacje te podlegają normalnemu udostępnieniu, a więc organ również i w tym przypadku pozostaje w bezczynności.

W konsekwencji skarżący wniósł o udostępnienie wnioskowanych informacji w terminie 7 dni, stwierdzenie, że w sprawie nastąpiła bezczynność w załatwieniu wniosku oraz przyznanie na rzecz skarżącego i wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, że pismami z dnia 6 i 17 maja oraz 3 czerwca 2024 r. skarżącemu została udzielona stosowna odpowiedź, którą to organ podtrzymuje w całości.

Sąd przed rozpoznaniem skargi, pismem z dnia 11 września 2024 r wystąpił do Dyrektora Zakładu w Czarnem o wskazanie, czy skarżący odpowiedział na wezwanie organu z dnia 3 czerwca 2024 r. dotyczące wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego oraz czy wobec skarżącego wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której skarżący wystąpił we wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r. w punkcie 2 i 4. Wezwanie Sądu pozostało bez odpowiedzi ze strony organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

Z przepisów art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżących o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."). Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.

Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Zgodnie z obowiązującym w orzecznictwie i literaturze poglądem o bezczynności na gruncie u.d.i.p. można mówić wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., w określonym w art. 13 ust.1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia, nie dłuższego niż 2 miesiące od dnia wpłynięcia wniosku oraz przyczynach niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16).

W przedmiotowej sprawie skarżący wskazuje na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 22 kwietnia 2024 r. w zakresie punktów 2 i 4 zakwalifikowanych przez organ jako pytania z zakresu informacji publicznej przetworzonej oraz w zakresie punktów 7, 8, 11 i 14 zakwalifikowanych przez organ jako pytania nieodnoszące się do informacji publicznej.

Dla oceny, czy w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność w załatwieniu wniosku skarżącego konieczne jest więc ustalenie w pierwszym rzędzie tego, czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a następnie, czy żądanie skarżącego dotyczy informacji publicznej (art. 1 ust. 1). Jeżeli bowiem wniosek nie dotyczy informacji publicznej, jego adresat winien jedynie powiadomić wnioskodawcę zwykłym pismem informacyjnym o tej okoliczności, natomiast skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nie może wówczas zostać uwzględniona. W przypadku zaś gdy wniosek dotyczy informacji publicznej zadaniem Sądu jest ocena zarzutu bezczynności pod kątem tego czy wiosek został faktycznie rozpoznany i w jakim terminie.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1683 ze zm. – dalej jako "u.s.w.") Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do punktów 2 i 4 wniosku podkreślania wymaga, że organ nie kwestionował, że dotyczą on informacji publicznej. Ocenie Sądu w tym zakresie podlegało zatem jedynie to, czy informacja - co do której organ nie kwestionuje, że jest informacją publiczną - została udostępniona skarżącemu a jeżeli nie, to czy została wydana decyzja odmowna. Dla oceny, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności konieczne jest zatem ustalenie jakie czynności podjął organ i w jakim terminie.

Wskazać należy, że wobec otrzymania wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r. w dniu 23 kwietnia 2024 r. organ miał termin 14 dni na załatwienie wniosku, który to termin mógł zostać przedłużony stosownie do unormowań z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. do 2 miesięcy, a więc maksymalnie do dnia 23 czerwca 2024 r. Organ na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 3 czerwca 2024 r. W tym też terminie nie dokonał jednak rozpoznania wniosku w zakresie punktu 2 i 4 wniosku, to jest ani nie udostępnił informacji publicznej, ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z punktu 2 i 4 wniosku. W tym miejscu Sąd podkreśla dodatkowo, że wystosowanie do strony wezwania z dnia 3 czerwca 2024 r. o wykazanie, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny nie stanowi przedłużenia terminu załatwienia sprawy w rozumieniu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Po dniu 3 czerwca 2024 r. organ nie przedłużał terminu rozpoznania wniosku. Pomimo tego z akt sprawy nie wynika, aby w zakresie punktu 2 i 4 wniosku doszło w późniejszym czasie do rozpoznania wniosku. Na brak rozpoznania wniosku w tym zakresie skarżący wskazał w skardze datowanej na dzień 8 lipca 2024 r. Także w odpowiedzi na skargę przesłanej wraz ze skargą nie wskazano aby w tym zakresie doszło do przygotowania i udzielenia skarżącemu informacji publicznej przetworzonej z punktu 2 i 4 wniosku lub by doszło do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Na dzień rozpoznania skargi w dniu 14 listopada 2024 r. z akt sprawy nie wynika, aby doszło do rozpoznania wniosku skarżącego we wskazanym zakresie, to jest w zakresie punktu 2 i 4 wniosku. Pomimo wystosowanego przez Sąd we wrześniu 2024 r. wezwania, organ nie udzielił w tej sprawie odpowiedzi, w tym nie wskazał, aby wydano decyzję administracyjną o odmowie udostępnienie informacjipublicznej przetworzonej. Sąd, który jest obowiązany do orzekania na podstawie akt sprawy, nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że doszło do rozpoznania punktu 2 i 4 wniosku przez organ.

Sąd dostrzega, że w dniu 3 czerwca 2024 r. organ wezwał skarżącego na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z zakwalifikowaniem wnioskowanych informacji jako informacji publicznej przetworzonej, do wykazania w terminie 7 dni, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny. Jednocześnie organ zaznaczył, że w przypadku niewykazania przez wnioskodawcę szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, wyda na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Tego rodzaju wezwanie, w sytuacji, gdy żądana informacja została przez organ zakwalifikowana jako przetworzona informacja publiczna, należy traktować jako działanie na rzecz wnioskodawcy. Wezwanie to daje wnioskodawcy szansę wykazania koniecznej przesłanki uwzględnienia wniosku o udzielenie informacji przetworzonej jaka wynika z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej obejmuje bowiem uprawnienie także do uzyskania informacji przetworzonej, jednak w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Kierując do wnioskodawcy tego rodzaju wezwanie, organ jest jednak zobowiązany podjąć czynności w sprawie, zarówno po terminowym uzyskaniu odpowiedzi, jak i po bezskutecznym upływie terminu, jaki zakreślił wnioskodawcy. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie stoi w tym zakresie na stanowisku, że czynności (to jest zarówno uwzględnienie wniosku, jak i odmowa uwzględnienia wniosku) powinny być podjęte przez organ w terminie 14 dni od dnia udzielania mu odpowiedzi przez wnioskodawcę lub od dnia bezskutecznego upływu terminu zakreślonego na udzielenie odpowiedzi.

Jak wskazano wyżej, z akt sprawy nie wynika, aby takie działania były podjęte. Organ nie przesłał pomimo wezwania Sądu wyjaśnień, w zakresie tego, czy otrzymał od skarżącego odpowiedź na wezwanie oraz czy wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o możliwości wydania której informował w piśmie z dnia 3 czerwca 2024 r. lub też jednak udzielił skarżącemu żądanej informacji publicznej przetworzonej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił skargę strony, w tej części, w jakiej skarżący wskazał, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r. w zakresie punktu 2 i 4 tego wniosku. O uwzględnieniu skargi w tym zakresie zdecydowały jednak argumenty inne niż podnoszone przez stronę skarżącą. W tym miejscu podkreślić należy, że w postępowaniu zainicjowanym skargą

na bezczynność, sąd administracyjny nie może oceniać, czy żądane informacje miały rzeczywiście charakter informacji publicznej przetworzonej. Przedmiotem takiego postępowania może być jedynie ocena, czy organ pozostawał w stanie zaskarżalnej bezczynności. Ocena prawna, co do charakteru informacji publicznej jako informacji przetworzonej i spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki jej uzyskania w postaci wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego oraz tego, czy organ właściwie uzasadnił przesłanki i okoliczności przetworzenia (charakter i źródła informacji, nakład pracy związany jej przygotowaniem, itd.) może ewentualnie stanowić przedmiot postępowania wszczętego skargą na decyzję dotyczącą odmowy udzielenia informacji publicznej przetworzonej.

Z tych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do rozpoznania wniosku G. K. z dnia 22 kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w odniesieniu do punktów 2 i 4 tego wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku).

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że bezczynność organu w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. W oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził zatem, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (o czym orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku).

Z akt wynika, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o lekceważeniu wniosku strony przez organ. W wyniku złożonego przez stronę wniosku organ podjął czynności w sprawie zmierzające do załatwienia wniosku. Uwzględnić należy, że wniosek strony był bardzo rozbudowany, gdzie w odniesieniu do każdego z punktów, dokonano analizy w jakim zakresie wniosek dotyczy informacji publicznej, w tym informacji publicznej przetworzonej, a w jakiej nie dotyczy informacji publicznej. W odniesieniu do punktów dotyczących informacji publicznej zakwalifikowanej przez organ jako informacja publiczna nieprzetworzona, udzielono skarżącemu poszukiwanej informacji publicznej, co uczyniono terminowo. Terminowo także wystosowano do skarżącego informację, że określone punkty wniosku nie dotyczą informacji publicznej. W odniesieniu do punktów zakwalifikowanych jako dotyczące informacji publicznej przetworzonej, organ w celu umożliwienia wnioskodawcy wypowiedzenia się co do uzasadnionego interesu publicznego, wystosował do strony w terminie na załatwienie sprawy, stosowne wezwanie. O bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku w strony można zatem mówić wyłącznie w zakresie punktu 2 i 4 wniosku i dopiero w czasie późniejszym. Przekroczenie terminu rozpoznania wniosku w tej konkretnej sprawie, mając na uwadze czas wystosowania ww. wezwania oraz czas rozpoznania skargi przez Sąd (okres 5 miesięcy) również nie stanowi, zdaniem Sądu, okresu czasu, który można uznać za rażący.

Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie, to jest zarówno w zakresie, w jakim skarżący sformułował zarzut bezczynności w rozpoznaniu punktów 7, 8, 11 i 14 wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r., jak i w zakresie żądania skargi sformułowanego co do wymierzenia grzywny i zasądzenia sumy pieniężnej (o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku).

Sąd podzielił stanowisko organu, że w zakresie pytań sformułowanych w punktach 7, 8, 11 i 14 wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r. nie dotyczyły one informacji publicznej. Organ pismem informacyjnym z dnia 3 czerwca 2024 r., stanowiącym dopuszczalną w takiej sytuacji formę udzielenia odpowiedzi, poinformował skarżącego o powyższym. Dzień 3 czerwca 2024 r. organ wskazał jako termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Wyznaczając wskazany termin na tą datę, organ nie naruszył art. 13 ust. 2 u.d.i.p., z którego wynika, że rozpoznanie wniosku nie powinno nastąpić później niż w terminie 2 miesięcy od wniesienia wniosku, jeżeli doszło do wskazania nowego terminu załatwienia sprawy.

Przechodząc do oceny charakteru żądanych przez skarżących informacji wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Stosownie do pierwszego z tych przepisów, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Sąd w podkreśla po pierwsze, że wniosek o udzielnie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które w ocenie wnioskodawcy powinna być przekazywana wszelka wiedza w jakikolwiek sposób łącząca się z pobytem skarżącego w zakładzie karnym. Organ w trybie informacji publicznej nie jest w szczególności zobligowany do odpowiedzi na pytania zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów, czy nawet wskazywania obowiązujących w określonym obszarze przepisów (por.m.in. wyrok WSA z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 664/20, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 139/22, CBOSA).

Powyższe oznacza, że nie wszystko to, o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej, stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o stanowisko organu w kwestii obowiązujących przepisów i wynikających z nich obowiązków i praw danej osoby, jak też zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, tym bardziej w kontekście określonego stanu faktycznego jaki wnioskodawca przywołuje w pytaniu. Tak należy zaś w istocie postrzegać pytanie wnioskodawcy sformułowane w pkt 11 wniosku. W pytaniu tym wnioskodawca wskazał na sytuację odmowy przez Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem korzystania z gier telewizyjnych przez skazanych, gdzie skarżący domaga się podania podstaw takiej decyzji ("na jakiej podstawie") oraz uzasadnienia takiego stanowiska ("dlaczego"). Tak zadane pytanie w ocenie Sądu w oczywisty sposób nie dotyczy informacji publicznej.

Sąd wskazuje dodatkowo w tym zakresie, że zgodnie z kodeksem karnym wykonawczym skazani mogą kierować do organów wykonujących orzeczenie wnioski, skargi i prośby. Instytucja udzielania dostępu do informacji publicznej nie powinna być wykorzystywana w tych sytuacjach, gdy właściwym narzędziem dla skazanego jest złożenie w ważnej dla niego sprawie, wniosku, skargi lub prośby w trybie kodeksu karnego wykonawczego.

Po drugie Sąd podkreśla, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów. Dla jej udzielenia konieczne jest aby istniała w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. III SAB/Gd 137/23). Musi to być informacja faktycznie posiadana przez organ. Nie można zatem pytać skutecznie w trybie dostępu do informacji publicznej o okoliczności, które być może zaistnieją w przyszłości, ale równie dobrze mogą nie wystąpić i co po prostu nie jest na dzień złożenia wniosku (za wskazaniem w pytaniu skarżącego: "na dzień dzisiejszy") możliwe do uprzedniego ustalenia. Tak należy zaś w istocie postrzegać pytanie wnioskodawcy sformułowane w pkt 14 wniosku. Skarżący chciał poprzez zadane pytanie uzyskać informację "Ilu skazanych opuści Zakład Karny w Czarnem po zakończeniu kary z oddziału terapeutycznego na dzień dzisiejszy". Sąd wskazuje, że tego rodzaju informacja nie jest możliwa do ustalenia w sposób wiążący. To czy dana osoba opuści zakład karny po zakończeniu kary z oddziału terapeutycznego tego konkretnego zakładu karnego, jest okolicznością przyszłą i niepewną. Nawet jeśli "na dzień dzisiejszy" osoba przebywa na oddziale terapeutycznym, nie oznacza to, że zakończy odbywanie kary już nawet w tym samym zakładzie karnym. W zakresie obywania przez nią kary może zajść wiele zmian, których określenia, ani przewidywania nie można domagać się od dyrekcji zakładu karnego w trybie ustawy u.d.i.p. Okolicznością taką jest np. przeniesienie do innego zakładu karnego.

W tym kontekście nie dotyczą także informacji publicznej pytania zmierzające do nakłonienia organu do wyrażenia opinii na określony temat interesujący wnioskodawcę dotyczący ewentualnych zdarzeń przyszłych, tym bardziej gdy z treści pytania wynika jakie stanowisko w danej sprawie manifestuje pytający. Tak należy zaś w istocie postrzegać pytania wnioskodawcy sformułowane w pkt 7 i 8 wniosku. Poprzez te pytania skarżący chciałby uzyskać informację, czy aby polepszyć warunki osadzonych oraz aby zapewnić skazanym płatną pracę Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem ma plany, aby budować nowe oddziały mieszkalne oraz dodatkowe zakłady pracy na terenie Zakładu Karnego w Czarnem. Wskazane pytania dotyczą zdarzeń przyszłych, co do których wnioskodawca oczekuje też, że adresat pytania sformułuje konkretną wartościującą opinię na zadany mu temat, bezpośrednio w rezultacie skierowanego do niego pytania. Z tego względu w ocenie Sądu tak sformułowane pytanie nie odnosi się do sfery faktów.

Z powyższych względów Sąd stwierdza, że organowi nie można postawić zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w zaskarżonym zakresie dotyczącym punktu 7, 8, 11 i 14 wniosku, co obligowało Sąd do oddalenia skargi w tej części.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność - co w tej sprawie nastąpiło wyłącznie w zakresie dotyczącym punktu 2 i 4 wniosku, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Taki wniosek został sformułowany przez skarżącego.

Wskazany przepis wyposaża Sąd w dodatkowe środki, które mają zapobiegać dalszej bezczynności postępowania. Podkreślić przy tym należy, że ani zasądzenie grzywny, ani przyznanie stronie sumy pieniężnej nie są bezpośrednimi konsekwencjami stwierdzenia bezczynności lecz oba stanowią dyskrecjonalne uprawnienia Sądu. Są to bowiem dodatkowe środki stosowane przez Sąd przede wszystkim w sytuacjach rażącego naruszenia prawa.

Ponieważ Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, realia tej konkretnej sprawy, w ocenie Sądu, nie uzasadniały zastosowania środków w postaci wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. W ocenie Sądu w tej sprawie nie zachodzą okoliczności, które wskazywałyby na możliwość niewykonania orzeczenia Sądu przez organ, co wymagałoby jego dodatkowego dyscyplinowania. Sąd wziął także pod uwagę, że wniosek skarżącego nie został w ogóle uzasadniony. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę także w zakresie dotyczącym wymierzenia grzywny oraz zasądzenia sumy pieniężnej.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).