Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 960/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2018 poz 1936
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.
article: § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b, § 19 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1159
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 525/19 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od G. M. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 3 670 (trzy tysiące sześćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2020 r., o sygn. akt V SA/Wa 525/19, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uwzględnił skargę G. M. (dalej jako: "Strona" lub "Beneficjent") i uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 stycznia 2019 r., nr 1/2019, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny.

1.1. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 stycznia 2019 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 23 listopada 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 97 000 zł. Zdaniem organów obu instancji Beneficjent nie zrealizował założeń biznesplanu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, w szczególności co do prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej i wydatkowania 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od wypłaty pomocy. Wyjaśniono, że przedmiotowa pomoc została wypłacona i przekazana w dniu 15 października 2014 r. na konto bankowe Strony, która zobowiązała się do zakupu 10 sztuk jałówek hodowlanych ras bydła mięsnego za kwotę 70 000 zł. W dniu 10 października 2017 r. Beneficjent przedłożył organowi I instancji dokumenty do rozliczenia wydatkowania 70% pomocy, a mianowicie fakturę nr 1/16/10/17 z dnia 16 października 2017 r. na kwotę 37 800 zł wraz z przelewem z dnia 18 października 2017 r., potwierdzającym zakup jałówek hodowlanych oraz fakturę nr 2017/5 z dnia 17 października 2017 r. na kwotę 37 800 zł wraz z przelewem z dnia 18 października 2017 r., potwierdzającym zakup jałówek cielnych hodowlanych. Zdaniem organów obu instancji data opłacenia przedłożonych faktur, czyli 18 października 2017 r. nastąpiła po wymaganym terminie. Strona wyjaśniła, że opóźnienie w zapłacie nie wynikało ze złej woli, ale z uwagi na problemy z transportem zwierząt, które zostały odebrane dopiero w dniu 18 października 2017 r., czyli później niż planowano, co wydłużyło czas zakupu.

Reasumując organy obu instancji przyjęły, że Beneficjent w wymaganym terminie, tj. do dnia 16 października 2017 r., nie dopełnił wymogu dotyczącego wydatkowania w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie oraz nie przedłożył kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających wydatkowanie co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje, zgodne z założeniami Planu Rozwoju Gospodarstwa. W konsekwencji uznano, iż Strona nie spełniła warunku wskazanego w przepisach § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) i § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1159 ze zm. - dalej w skrócie: "rozporządzenie z 2007 r."). Jednocześnie wykluczono, aby w sprawie zaistniał przypadek siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany.

1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w opisanym na wstępie wyroku, uwzględniając skargę Strony przyjął, że organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisu § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z 2017 r. w zakresie dotyczącym sposobu liczenia 3-letniego terminu, w jakim powinno nastąpić wydatkowanie 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z organami obu instancji, iż powyższy termin rozpoczyna bieg od dnia, w którym środki zostały wypłacone przez organ. Zdaniem WSA trzyletni termin, w jakim powinno nastąpić wydatkowanie 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, określony w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z 2017 r. należy liczyć od dnia, w którym środki zostały zaksięgowane na koncie Beneficjenta. Dlatego uznano, że wyjaśnienia wymaga okoliczność, w jakim terminie środki mogły zostać zaksięgowane na rachunku bankowym Beneficjenta, aby móc w sposób bezsporny stwierdzić, czy wydatkowanie środków na zakup jałówek nastąpiło w tym terminie. Zatem ustalenia wymaga data, w jakiej Strona faktycznie otrzymała przyznaną pomoc, czyli dysponowała środkami finansowymi i od tego dnia należy liczyć bieg terminu do wydatkowania 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

2.1. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy, reprezentowany przez radcę prawnego, kwestionując powyższy wyrok w całości. W podstawach kasacyjnych powołano art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz uchybienie przepisom postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 P.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, co skutkowało jej uchyleniem;

2) art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez wadliwe uznanie, że w sprawie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało wadliwym uchyleniem zaskarżonej decyzji;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez wadliwe uznanie, że organ nie powinien wydać zaskarżonej decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, co skutkowało wadliwym uchyleniem zaskarżonej decyzji;

4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie za prawdziwe twierdzeń Strony w przedmiocie wypłaty pomocy, tzn. uznanie, że jest to dzień, kiedy środki te znalazły się na koncie Beneficjenta, natomiast jeśli chodzi o dzień wydatkowania środków, to WSA nie jest konsekwentny i nie zastosował tej metody, uznając, że jest to dzień wykonania przelewu środków;

5) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy wyrażającą się w błędnym uznaniu, iż Strona otrzymała środki finansowe na konto bankowe w dniu 18 października 2014 r. i od tej daty należy liczyć 3-letni termin na spełnienie zobowiązań związanych z pomocą, w sytuacji, gdy była to niedziela oraz uznaniu za prawdziwe twierdzenia Strony w tym przedmiocie, pomimo braku przedstawienia dowodów na powyższą okoliczność;

6) art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu obszarów wiejskich udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm. – dalej w skrócie: "u.w.r.o.w. 2014-2020") poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przytoczony przepis ma zastosowanie do programu wsparcia, o które ubiegała się Strona z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego PROW na lata 2014-2020, gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie ustawa ta nie ma zastosowania, a zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1936 ze zm. – dalej w skrócie: "u.w.r.o.w. 2007- 2013");

7) art. 32 ust. 2 u.w.r.o.w. 2014-2020 poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie podlegającej kontroli WSA mają zastosowanie przepisy tego artykułu odnoszące się do chwili wypłaty środków finansowych. Zgodnie z tym przepisem, za dzień doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 1, w przypadku, gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej pomocy na rachunku bankowym strony lub rachunku strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dotyczy tylko i wyłącznie inwestycji na rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów - co wynika jednoznacznie z art. 3 u.w.r.o.w. 2014-2020, do którego odsyła art. 32. Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż beneficjentom działań, w ramach którego Strona otrzymała wsparcie finansowe zawsze doręcza się decyzje;

8) art. 20 w związku art. 5 u.w.r.o.w. 2007-2013, poprzez ich niezastosowanie. Zgodnie z tym przepisem za dzień wypłaty uważa się dzień uznania przyznanej pomocy na rachunku bankowym strony lub rachunku strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Wskazany przepis nie ma zastosowania do tej formy pomocy, o którą ubiegała się Strona, gdyż jej beneficjentom zawsze doręcza się decyzje. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, doprowadziło z kolei do:

9) błędnej interpretacji i niewłaściwego zastosowania przepisu § 18 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia z 2007 r. Gdyby WSA poprawnie zinterpretował i zastosował przedmiotowy przepis art. 20 w powiązaniu z art. 5 u.w.r.o.w. 2007-2013 uznałby, że wskazany w tych przepisach moment wypłaty pomocy nie ma zastosowania do tej formy wsparcia, o którą ubiegała się Strona. W dalszej konsekwencji, Sąd nie doszedłby do błędnego wniosku, że organ dokonał niewłaściwej interpretacji przepisu § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z 2007 r., poprzez nieuznanie za dzień wypłaty chwili, kiedy środki finansowe znalazły się na koncie Strony i nie stwierdził, że decyzja w przedmiocie zwrotu została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a następnie nie uwzględniłby skargi wniesionej na przedmiotową decyzję;

10) § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z 2007 r. poprzez jego błędną wykładnię dokonaną w powiązaniu z art. 32 ust. 2 u.w.r.o.w. 2014-2020, w sytuacji gdy ta ustawa nie ma zastosowania w sprawie i w dalszej konsekwencji poprzez błędne uznanie, że momentem wypłaty środków finansowych jest moment, kiedy środki te znajdą się na rachunku bankowym;

11) § 18 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia z 2007 r. poprzez błędne zastosowanie źle zinterpretowanego przepisu, co doprowadziło WSA do konkluzji, iż organ naruszył ten przepis, gdyż nieprawidłowo uznał, że dniem wypłaty jest dzień dokonania przelewu, gdy tymczasem powinien być to dzień, kiedy środki znalazły się na rachunku Strony.

Wskazane w ostatnich 6-ciu punktach naruszenie prawa materialnego, które polegało w pierwszej kolejności, na błędnej interpretacji przepisów i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdą przepisy u.w.r.o.w. 2014-2020, gdy tymczasem w sprawie zastosowanie winny znaleźć przepisy u.w.r.o.w. 2007-2013. Dalszym uchybieniem WSA była niewłaściwa interpretacja przepisu art. 32 u.w.r.o.w. 2014-2020 (bez powiązania tej interpretacji z art. 3 tej ustawy) i ich błędnym zastosowaniu przez Sąd. Na podstawie błędnej interpretacji tych przepisów i błędnego ich zastosowania, WSA doszedł do konkluzji, iż organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisu § 18 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia z 2007 r., poprzez nieuznanie za dzień wypłaty chwili, kiedy środki finansowe znalazły się na koncie Strony. Tym samym Sąd pierwszej instancji uznał, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, co doprowadziło z kolei do błędnego rozstrzygnięcia i uwzględnienia skargi na przedmiotową decyzję. Gdyby Sąd nie zastosował tych przepisów, wydałby wyrok, w którym oddaliłby skargę i uznał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie i w granicach prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w całości i oddalenie skargi Strony, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

2.2. Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu, wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna jako posiadająca usprawiedliwione podstawy, zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 powyższego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki przewidziane w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu.

Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego, jak i procesowego. Co do zasady przy takiej konfiguracji zarzutów, w pierwszej kolejności należy odnieść się do tych, które dotyczą naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że został skutecznie podważony, bądź też po ustaleniu, czy nie nastąpiło naruszenie innych przepisów procesowych powodujących wadliwość wydanego wyroku, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanego przez sąd przepisu prawa materialnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie dla oceny kontrolowanego orzeczenia kluczowe znaczenie ma właściwa wykładnia prawa materialnego, poprzez pryzmat której można dokonać analizy podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów prawa procesowego.

3.1. Oś sporu koncentruje się na wykładni przepisów prawa materialnego. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z 2017 r., beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji użyty w powyższej regulacji zwrot "od dnia wypłaty pomocy" należy rozumieć jako dzień, w którym środki finansowe zostały zaksięgowane na koncie Beneficjenta. Z kolei skarżący kasacyjnie organ twierdzi, że termin na wydatkowanie pomocy rozpoczyna bieg od dnia, w którym środki zostały wypłacone przez organ, czyli od dnia wykonania przelewu przez organ na rachunek bankowy Strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację w tym sporze przyznać należy organowi, albowiem określając początek terminu na wydatkowanie pomocy należy uwzględniać datę pewną i znaną organowi z góry i niezależną od operacji księgowych. Dzień "wypłaty pomocy" to dzień zlecenia przez organ realizacji przelewu bankowego, a nie zaksięgowania środków na koncie Beneficjenta. Wbrew zatem stanowisku WSA w Warszawie w niniejszej sprawie nie wymaga ustalenia data, w jakiej Strona faktycznie otrzymała przyznaną pomoc, a więc dzień, w którym dysponowała środkami finansowymi. Data zaksięgowania środków pochodzących z płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" na rachunku bankowym Beneficjenta nie miała zatem znaczenia w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że przedmiotowa pomoc została w dniu 15 października 2014 r. wypłacona, czyli przekazana na konto bankowe Strony, która zobowiązała się do zakupu w terminie 3 lat, 10 sztuk jałówek hodowlanych ras bydła mięsnego za kwotę 70 000 zł. Z przedłożonych przez Beneficjenta dokumentów wynika, że należności wynikające z faktur dokumentujących zakup jałówek (nr 1/16/10/17 z dnia 16 października 2017 r. - na kwotę 37 800 zł i nr 2017/5 z dnia 17 października 2017 r. -na kwotę 37 800 zł) zostały zrealizowane przez Stronę w dniu 18 października 2017 r. Strona mając świadomość opóźnienia w wydatkowaniu pomocy wyjaśniła, że jego powodem były problemy z transportem zwierząt, co wydłużyło czas ich zakupu. W tym stanie rzeczy zasadnie organy obu instancji przyjęły, że uregulowanie należności wynikających z przedłożonych faktur, dopiero w dniu 18 października 2017 r. nastąpiło po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, czyli od dnia 15 października 2014 r. Powyższy oznacza, że Beneficjent w wymaganym terminie, tj. do dnia 16 października 2017 r., nie dopełnił wymogu dotyczącego wydatkowania w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. W rezultacie Strona nie dochowała terminu wskazanego w przepisach § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) i § 19 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r., co skutkuje uznaniem powyższych zarzutów naruszenia prawa materialnego za zasadne.

3.2. Analizowane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., jak wynika z jego nazwy, dotyczy Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (u.w.r.o.w. 2007-2013). Powyższe akty prawne były podstawą zaskarżonych decyzji. Wobec powyższego nieuprawnione jest odwoływanie się przez Sąd pierwszej instancji do ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (u.w.r.o.w. 2014-2020). Rację ma zatem skarżący kasacyjnie organ, że regulacje u.w.r.o.w. 2014-2020 nie mogły znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji bezzasadne jest odwoływanie się w zaskarżonym wyroku do sposobu liczenia terminów ze wskazaniem na treść przepisu art. 32 ust. 2 u.w.r.o.w. 2014-2020. Regulacja ta dotyczy doręczenia decyzji na żądanie strony postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bo doręczenia następowały z urzędu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że zwrot "dzień uznania przyznanej pomocy na rachunku bankowym strony", którym posłużył się ustawodawca w art. 32 ust. 2 u.w.r.o.w. 2014-2020 można odnieść do działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i w konsekwencji do rozporządzenia z 2007 r. Nie sposób podzielić także poglądu Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie większe znaczenie miało zachowanie przez Stronę szczególnej staranności w celu sfinalizowania transakcji zakupu jałówek. Podstawowym obowiązkiem Beneficjenta było dochowanie zasad przyznawania i wypłaty pomocy z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach PROW 2007-2013, których znajomości nie kwestionowano.

Stosownie do art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. 2007-2013, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, że prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie niniejszego postępowania administracyjnego w przedmiocie płatności. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa – tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie przepisów K.p.a. – na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Powyższe nie zwalnia wprawdzie organu od wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w myśl art. 21 ust. 2 pkt 2 u.w.r.o.w. 2007-2013, ale oznacza, że to w interesie strony, która ubiega się o pomoc finansową, jest dostarczenie koniecznych dowodów i spełnienie warunków pomocy poprzez jej wydatkowanie w określonym terminie. Przekazanie przez ustawodawcę inicjatywy dowodowej na rzecz wnioskodawcy, nie pozbawia organów prawa badania terminu wydatkowania otrzymanej pomocy liczonego od dnia jej wypłaty przez organ na inwestycje określone w biznesplanie.

Reasumując, skoro płatność została wypłacona (wyekspediowana przez organ) na konto odbiorcy w dniu 15 października 2014 r. na rachunek bankowy wskazany przez Stronę, to zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b i § 19 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r., termin na wykonanie przez beneficjenta założeń biznesplanu w zakresie wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy przynajmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w Planie Rozwoju Gospodarstwa oraz na złożenie stosownych dokumentów, potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – upływał w dniu 16 października 2017 r. (poniedziałek). Z przedłożonych potwierdzeń realizacji przelewów wynika zaś, że płatności za zakup jałówek hodowlanych dokonano w dniu 18 października 2017 r., co oznacza uchybienie terminowi 3 lat wyznaczonemu na wydatkowanie pomocy.

Wobec powyższego za zasadne uznać należy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego w zakresie błędnej wykładni przepisów rozporządzenia z 2017 r. i braku podstaw do zastosowania regulacji u.w.r.o.w. 2014-2020. Konsekwencją uznania zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie jest przyjęcie, że doszło uchybienia przepisom postępowania.

3.3. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości, a mając na uwadze, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę Strony.

W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na rzecz organu, na podstawie art. 209, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

M. Bejgerowska J. Salachna M. Grzelak