Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 67/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3; art. 14 ust. 1; art. 89 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. Ś. oraz P. Ś. - wspólników (...) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie) z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P.i M. [...] – wspólników [...] s.c. w O. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] listopada 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Warszawie z [...] lipca 2016 r. nr [...], wymierzającą spółce karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Kontrolowane rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

W dniu 5 listopada 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego II w Warszawie lokalu [...] mieszczącym się przy ul. [...], w ramach realizacji zadań Służby Celnej wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 990, ze zm., dalej jako "ustawa o S.C."), tj. rozpoznawania, wykrywania, zapobiegania i zwalczania przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych oraz ścigania ich sprawców, w zakresie określonym w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks kamy skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186 ze zm., dalej jako "k.k.s."), ujawnili m. in. włączone do zasilania i gotowe do eksploatacji automaty do gier: [...] nr [...] oraz [...] nr [...] (sporne automaty). W lokalu funkcjonowały też 4 inne urządzenia.

W toku czynności dokonano m. in.: przesłuchania świadków oraz oględzin, w trakcie których stwierdzono, że sporne automaty posiadają m.in. panel sterowania, wrzutnik monet i akceptor banknotów, przyciski do prowadzenia gier, kuwety do wypłaty wygranych. Przeprowadzono również eksperyment procesowy, który wykazał, że mogą na nich być urządzane gry niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze. zm., dalej jako: "u.g.h."). Na miejscu zabezpieczono także umowę najmu powierzchni nr [...] zawartą pomiędzy skarżącą jako wynajmującym a [...] Sp. z o.o. z 1 listopada 2014 r., klucze do automatów, zapiski dotyczące wygranych na nich, instrukcje dotyczącą procedur postępowania personelu. W lokalu stwierdzono zainstalowanie monitoringu umożliwiającego obserwację grających.

W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego skarbowego określonego w art. 107 § 1 k.k.s., ww. automaty zostały zatrzymane do postępowania karnego skarbowego.

Postanowieniem z [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Naczelnik UC decyzją z [...] lipca 2016 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach do gier poza kasynem gry w kwocie 24.000 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor IC decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w wymierzającą spółce karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IC wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego II w Warszawie [...] listopada 2014 r. ujawnili w lokalu [...] mieszczącym się przy ul. [...] m. in. włączone do sieci i gotowe do eksploatacji sporne automaty do gier. Strona nie prowadziła jednak działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tj. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, ani innego zezwolenia albo koncesji, o której mowa w tej ustawie. Organ II wskazał również, że z notorii urzędowej wynika, że strona nie prowadziła również działalności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27, ze zm., dalej jako: "u.g.w.z."), tj. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Organ II instancji wyjaśnił, co w świetle art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. jest grami na automatach i co stanowi również wygraną rzeczową w świetle art. 2 ust. 4 u.g.h. i wskazał, że na gruncie ustawy o grach hazardowych, ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna być poddana wyłącznie pojedyncza gra. W jego ocenie nie można bowiem stwierdzić o cechach gry w przypadku badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku czasu, niż ten, w którym występuje sama gra.

Podał, że wspólnymi elementami pojedynczej gry na automatach, które można wywieść z przepisów art. 2 ust. 3-5 u.g.h., jest poddanie ryzyku stawki za udział w jednej grze zawierającej co najmniej element losowości i uzyskanie rozstrzygnięcia jej wyniku (wygranej lub przegranej w sensie samego rozstrzygnięcia wyniku, niekoniecznie już wygranej pieniężnej w sensie fizycznym lub wygranej rzeczowej w sensie ustawowym). Odnosząc powyższe do sprawy stwierdził, że sporne automaty są urządzeniami elektronicznymi. Z oględzin wynika, że posiadają one m.in. monitory, panele sterujące, przyciski i były zasilane energią elektryczną, co świadczy o tym, że są to urządzenia elektroniczne.

W ocenie Dyrektora IC, bezspornym jest także, że gra organizowana była w celach komercyjnych. Z akt sprawy wynika, że te automaty udostępnione były publicznie w lokalu [...] w O. Automaty posiadały wrzutniki monet i akceptory banknotów, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy. Powyższe świadczy o komercyjnym charakterze gier prowadzonych na tych automatach. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 5 u.g.h., tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych.

Podał także, że następnym warunkiem przyporządkowania gry na automatach do definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h. jest ustalenie "elementu losowości", ewentualnie "charakteru losowego" w grze. Organ odwoławczy powołał się na literalną wykładnię tych pojęć i wskazał za słownikiem języka polskiego, że zwroty "element" i "charakter" tłumaczone są odpowiednio jako: "część składowa jakiejś całości; składnik nadający czemuś odrębną cechę, właściwość; czynnik" oraz zespół cech właściwych danemu przedmiotowi lub zjawisku; wygląd, postać, forma". Natomiast zwrot "losowy", to "wybrany przez przypadek lub losowanie; zależny od losu, przeznaczenia; dotyczący losu".

Podkreślił, że z eksperymentu procesowego. wynika, że gra rozpoczyna się od zakredytowania automatów kwotą pieniężną, wyboru gry, ustawienia stawki i naciśnięcia przycisku uruchamiającego grę. Wprawione w ruch ww. przyciskiem bębny zatrzymują się samoczynnie bez żadnego udziału gracza, czyli wynik gry zależy od zatrzymania ich przez program gry. Nie można zatem w pożądany sposób wpłynąć na wynik gry, dokonując swoich czynności w warunkach standardowych dla potencjalnego gracza. Wynik gry nie zależy bowiem od gracza, ale od programu gry (przypadku). Zdaniem organu II instancji stwierdzenie to przesądza o zasadniczym charakterze (właściwości) tych gier. Wobec powyższego Dyrektor IC stwierdził, że gry na spornych urządzeniach mają charakter losowy, bowiem zatrzymanie obracania się bębnów następuje samoczynnie i zależy wyłącznie od programu gry zainstalowanego na automatach, co powoduje, że zatrzymanie bębnów w odpowiedniej konfiguracji jest wynikiem wyłącznie przypadku (gracz nie ma realnego wpływu na wynik gry). Czynnikiem o przeważającym wpływie na wynik gry jest losowość (przypadek). Wobec powyższego Dyrektor IC stwierdził, że gry na przedmiotowych automatach mają charakter losowy.

Zdaniem Dyrektora IC ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu widzenia zakwalifikowania gier na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h., jest ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h., wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.

Organ odwoławczy zauważył, że z protokołu z eksperymentu procesowego wynika, że sporne automaty są konstrukcyjnie przystosowanie do bezpośredniego wypłacania wygranych pieniężnych i realizują te wygrane w postaci monet o nominale 5 zł. Ponadto prowadzenie gier na spornych automatach umożliwia uzyskanie wygranych rzeczowych pozwalających na przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze lub na prowadzeniu nowych gier przez wykorzystywanie wygranych punktów uzyskanych w poprzednich grach.

Zatem Dyrektor IC stanął na stanowisku, że gry na spornych automatach należało zakwalifikować jako gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.

Wobec poczynionych ustaleń, w związku z brakiem posiadania przez spółkę koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani innego zezwolenia, o którym mowa w ustawie, zasadnym było wszczęcie postępowania i wymierzenie kary, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., tj. 12.000 zł od każdego automatu. Wskazał także, że zakaz urządzania gier na automatach poza kasynem gry (art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.) wiąże się z samym faktem organizowania gry poza miejscem do tego wyznaczonym, czyli kasynem gry i stanowi lex specialis w stosunku do zakazu urządzania gier hazardowych bez koncesji lub zezwolenia.

Organ II instancji podkreślił ponadto, że to również strona jest podmiotem odpowiedzialnym za eksploatację zainstalowanych w kontrolowanym lokalu spornych urządzeń. Świadczy o tym treść znajdującej się w aktach umowy najmu powierzchni nr [...] zawartą pomiędzy skarżącą jako wynajmującym a [...] Sp. z o.o. z 1 listopada 2014 r. Wynika z niej, że , [...] sp. z o.o. wynajmuje w lokalu mieszczącym się przy ul. ul. [...] w O. 30 m2 w zamian za miesięczny czynsz w wysokości 9.000 zł. Zgodnie z zapisami umowy strona zobowiązała się m. in. dostarczać energię elektryczną oraz zapewnić niezakłócony dostęp do przedmiotu najmu, w lokalu mogą znajdować się klucze do urządzeń, których używać może również skarżąca. Skarżąca zobowiązał się do zaufania poufności co do przychodów z poszczególnych automatów. Z treści umowy wynika przy tym cel i charakter prowadzonej przez najemcę działalności. Organ podkreślił, że działalność taką może w rzeczywistości prowadzić więcej niż jeden podmiot. W takiej sytuacji podmioty takie współpracują ze sobą urządzając gry. O prowadzeniu działalności hazardowej jednoznacznie świadczy fakt ujawnienia w lokalu strony czynnych urządzeń do gier i niestwierdzenie prowadzenia w lokalu jakiejkolwiek innej działalności. Strona miała zatem świadomość i wiedzę jaka działalność w jej lokalu jest prowadzona. Organ zwrócił również uwagę na fakt, iż skarżąca zatrudniała osobę do pracy w tym lokalu (S. W.). Świadek grający na urządzeniu (K. K.) potwierdził, że w sytuacji, w której automat nie był w stanie wypłacić należnej wygranej – pieniądze odbierało się u obsługi lokalu. Organ podkreślił, że jak wynika z zebranych dowodów, o ile [...] Sp. z o.o. była właścicielem odpowiedzialnym za wstawienie automatów do lokalu, o tyle strona zobowiązana była do pilnowania porządku w lokalu, oraz zapewnienia prawidłowego funkcjonowania automatów do gier. W lokalu ujawniono m. in. klucze do kasowania punktów z automatów, karteczki z odręcznie naniesionymi wartościami wygranych, instrukcję postępowania podczas kontroli. Strona czerpała korzyści z prowadzonych gier (czynsz miał być przy tym płatny tylko w tych miesiącach, w których automaty rzeczywiście funkcjonowały).

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor IC odniósł się do stawianych zarzutów i uznał je za bezzasadne.

Wskazana decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona domagała się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia kosztów postępowania.

Dyrektorowi IC spółka zarzuciła naruszenie:

1) – 2) Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. w zw. z m. in. art. 3 u.g.h., art. 14 ust. 1 u.g.h., art. 89 ust. 1 i 2 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię, pomijającą orzecznictwo TSUE, w tym wyrok z dnia 19 lipca 2012 r. (Fortuna i inni) i przyjęcie, że mogły zostać zastosowane wobec skarżącej w sytuacji, w której stanowią one nienotyfikowane "przepisy techniczne", które nie mogą stać się podstawą prawną rozstrzygnięcia;

2) tego ostatniego art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię "urządzającego gry" i uznanie za takiego również skarżącej;

3) art 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie;

Skarżąca podkreśliła, że organ w toku postępowania nie ustalił w żaden sposób, czy i jeśli tak, to jaki tytuł prawny do wskazanych automatów miała spółka, aby móc ją uznawać za podmiot urządzający gry. Organ błędnie w ocenie skarżącej uznał, iż spółka urządzała gry, bowiem jest władającym lokalem, w którym znajdują się automaty, a ten fakt w ocenie skarżącej nie mógł być poczytywany jako urządzanie gier.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na skarżącą kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego w zakresie, który doprowadził do trafnej konkluzji, że gry urządzane na zabezpieczonych automatach były grami hazardowymi w rozumieniu u.g.h. Przemawia za tym zarówno udowodniony losowy charakter gier, jak również fakt, że na spornych automatach gry były rozgrywane o wygrane pieniężne, co wynika z przeprowadzonego eksperymentu procesowego. Okoliczność ta nie została zdaniem Sądu przez spółkę skutecznie zakwestionowana.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W świetle poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń nie ulega wątpliwości, że gry urządzane na zakwestionowanych automatach wypełniały definicję, o której mowa w przytoczonym przepisie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast uznanie przez organ skarżącej za podmiot urządzający gry na automatach znajdujących się w lokalu należącym do spółki.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że sankcja, o której mowa art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym pojęcie "urządzającego gry na automatach" nie zawiera legalnej definicji zawartej w u.g.h., jednakże u.g.h. posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, w oparciu o które można wnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5194/16, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). "Urządzanie gier" to zatem podejmowanie aktywnych działań i czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia, stworzenia technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier na automatach, mogą być przy tym wykonywane w ramach podziału zadań i funkcji pomiędzy współpracujące podmioty, co powinno wynikać z zawartej przez nie umowy. Jednakże dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry na automatach", wystarczające jest wykazanie nawet niewielkiej jego aktywności w tym zakresie, tj. wykonywania tylko niektórych spośród wymienionych czynności. Zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest bowiem tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności gospodarczej", gdyż jest od niego węższy (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2210/16, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie organu II instancji o organizowaniu gier przez skarżącą świadczyła treść zeznań świadka – K. K. (zastanego w lokalu gracza) zawartych w protokole z przesłuchania, które odbyło się [...] listopada 2014 r. Zdaniem Dyrektora IC istotne znaczenie dla ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za urządzenie gier miał dodatkowo fakt zawarcia i treść umowy najmu 30 m2 lokalu należącego do spółki, zawartej pomiędzy skarżącą, a [...] sp. z o.o. a także wynik przeszukania lokalu (odnalezione na miejscu klucze do automatów, zapiski dotyczące wygranych, instrukcje dla pracowników).

Organ II instancji uznał, iż skarżąca podlega odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, bowiem była dysponentem lokalu, w którym [...] sp. z o.o. wstawiła i eksploatowała sporne automaty. O powyższym świadczyć miał również fakt, iż obsługa lokalu posiadała klucze do automatów potrzebne do kasowania liczników i wypłacała wygrane pieniężne po wcześniejszym skasowaniu punktów na licznikach kredyt.

Zdaniem strony natomiast ww. fakty, ustalone przez organ w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, były niewystarczające do uznania spółki za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Strona podniosła, że organ nie przedstawił żadnego dowodu z którego wynikałoby, że skarżąca miała jakikolwiek tytuł prawny do kontrolowanych automatów. Ponadto, zdaniem strony, Dyrektor IC nie zweryfikował tego kto urządzał gry. Tym samym, w ocenie skarżącej, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia szeregu przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., a w konsekwencji nieprawidłowo zastosował art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. niesłusznie uznając stronę za urządzającą gry na automatach.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia ww. przepisów O.p. i u.g.h..

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Z omawianego przepisu jednoznacznie wynika, iż główny ciężar dowodzenia obciąża organ podatkowy. Nie obowiązuje tu bowiem wprost reguła zawarta w art. 6 k.c., w myśl której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Nie oznacza to jednak, że obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów co do okoliczności istotnych w sprawie spoczywa wyłącznie na organach podatkowych. (S. Presnarowicz, Komentarz do art. 122 O.p., LEX 2017).

W postępowaniu podatkowym przeważająca liczba dowodów, co do zasady, jest lub powinna być w posiadaniu strony. To strona ma interes w tym, aby wszystkie te dowody przedstawić organowi w celu wykazania swoich racji. Jeżeli tego nie czyni, to tym samym nie pozwala na postawienie organowi zarzutu, że działał nieprawidłowo, pomijając dowody nieujawnione, którymi z powodu braku działania strony nie dysponował (por. wyrok NSA z 4 lutego 2010 r., I GSK 1019/08, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie przedmiotowa decyzja dotyczy kary pieniężnej, a nie podatku, ale przedstawiony wyżej pogląd sądu ma odpowiednie zastosowanie również w przedmiotowej sprawie

Podkreślenia wymaga, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, by strona podjęła choćby próbę podważenia ustaleń organu w zakresie uznania ją za podmiot urządzający gry na automatach. Skarżąca jedynie w sposób gołosłowny kwestionuje dokonane przez organy ustalenia, bez przedstawienia jakiegokolwiek dowodu, który mógłby je podważyć.

Zauważyć jednakże wypada, że strona nie wnioskowała do organu o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci, np. przesłuchania pozostałych pracowników lokalu (jeśli tacy byli zatrudnieni), samej strony, czy też innych osób, które zdaniem skarżącej mogły zlecać jej pracownikowi czynności związane z obsługą automatów.

Strona nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu, że "wynajem lokalu stanowi przejaw urządzania gier". Dodała, że w sytuacji, gdy organ twierdzi, że skarżąca urządzała gry na automatach, powinien był dokładnie określić na czym działanie skarżącej polegało i w jaki dokładnie sposób strona urządzała gry.

W tym miejscu warto przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK2736/16 (dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który stwierdził, że: "w sprawach dotyczących podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy "urządzającego gry na automacie", organy celne powinny dokładnie wyjaśnić ich udział w tego rodzaju przedsięwzięciu. Samo bowiem wynajęcie części lokalu, nawet za określony procentowo czynsz najmu liczony od przychodów uzyskiwanych przez automat, nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza".

Podzielając w całości prezentowane wyżej stanowisko należy podkreślić, iż w realiach niniejszej sprawy udział strony w urządzaniu gier na automatach wykraczał daleko poza sam fakt udostępnienia [...] sp. z o.o. części lokalu należącego do skarżącej.

Świadczy o tym m. in. treść znajdującej się w aktach umowy najmu powierzchni nr [...] zawartą pomiędzy skarżącą jako wynajmującym a [...] Sp. z o.o. z 1 listopada 2014 r. Wynika z niej, że , [...] sp. z o.o. wynajmuje w lokalu mieszczącym się przy ul. [...] w O. 30 m2 w zamian za miesięczny czynsz w wysokości 9.000 zł. Zgodnie z zapisami umowy strona zobowiązała się m. in. dostarczać energię elektryczną oraz zapewnić niezakłócony dostęp do przedmiotu najmu, w lokalu mogą znajdować się klucze do urządzeń, których używać może również skarżąca. Skarżąca zobowiązał się do zaufania poufności co do przychodów z poszczególnych automatów. Z treści umowy wynika przy tym cel i charakter prowadzonej przez najemcę działalności. O prowadzeniu działalności hazardowej jednoznacznie świadczy fakt ujawnienia w lokalu strony czynnych urządzeń do gier i niestwierdzenie prowadzenia w lokalu jakiejkolwiek innej działalności. Strona miała świadomość i wiedzę jaka działalność w jej lokalu jest prowadzona. Skarżąca zatrudniała osobę do pracy w tym lokalu (S. W.). Świadek grający na urządzeniu (K. K.) potwierdził, że w sytuacji, w której automat nie był w stanie wypłacić należnej wygranej – pieniądze odbierało się u obsługi lokalu. W lokalu ujawniono m. in. klucze do kasowania punktów z automatów, karteczki z odręcznie naniesionymi wartościami wygranych, instrukcję postępowania podczas kontroli. Strona czerpała korzyści z prowadzonych gier (czynsz miał być przy tym płatny tylko w tych miesiącach, w których automaty rzeczywiście funkcjonowały). Bez aktywności jej i czynnego w jej lokalu personelu mającego możliwość i obsługującego automaty, ale i np. monitoring, urządzanie gier na spornych urządzeniach nie byłoby w ogóle możliwe.

W ocenie Sądu strona czerpała przy tym korzyści finansowe z prowadzonych w kontrolowanym lokalu gier na automatach, których wysokość, bez wątpienia w znaczy sposób przekraczała stawki rynkowe czynszu dzierżawy części powierzchni użytkowej lokalu (jak wynika z umowy miesięczna stawka czynszu dzierżawy 30 m2 lokalu wynosiła – 9.000 zł).

Podsumowując, raz jeszcze wskazać należy, że treść zeznań świadka jak i fakt zawarcia umowy z [...] sp. z o.o. wskazuje na fakt, że strona odpowiedzialna była zarówno za zapewnienie lokalu wyposażonego w niezbędne media do prowadzenia gier na automatach, jak również zorganizowała obsługę przeszkolonego pracownika do ich obsługi na miejscu. Z tytułu organizowanych w lokalu gier otrzymywała zaś od firmy [...] sp. z.o.o. należne wynagrodzenie płatne jako miesięczny czynsz, którego wysokość niewątpliwie świadczy o tym, iż strona była podmiotem, który również organizował gry na przedmiotowych automatach. Co istotne w miesiącach, w których urządzenia nie funkcjonowały, wynagrodzenie skarżącej nie należało się.

Podkreślenia także wymaga, iż strona poza sformułowaniem w odwołaniu zarzutów, które następnie powielone zostały w treści skargi, nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby podważyć stanowisko organu oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Wskazać zatem należy, że Dyrektor IC prawidłowo wyjaśnił, w oparciu o zebrane w sprawie dowody, powody uznania skarżącej za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Pomimo gołosłownych zarzutów strony, organy w kontrolowanej sprawie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 O. p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy - przy ocenie stanu faktycznego - nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organ dokonał również oceny argumentów przedstawianych przez stronę, umożliwił jej zapoznanie się z aktami sprawy oraz złożenie wniosków dowodowych (z czego strona jednak nie skorzystała). Wyjaśnił też zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Rozstrzygnięcie zapadło ponadto w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, które nie zostały w żadnym stopniu pozbawione skuteczności w polskim porządku prawnym i są zgodne również z porządkiem prawnym Unii Europejskiej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, dostępna w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "Trybunał" lub "TSUE") orzekający w zakresie pytania prejudycjalnego dotyczącego techniczności przepisów międzyczasowych u.g.h. w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. (połączone sprawy C-213/11, C-214/11 i C-217/11) orzekł, że artykuł 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalne "przepisy techniczne". W tym zakresie Trybunał odwołał się do swojego orzeczenia z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt C-65/05 Komisja vs. Grecja. Jednocześnie TSUE generalnie przesądził, że przepis tego rodzaju jak art. 14 ust. 1 u.g.h., w myśl którego urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry, należy uznać za "przepis techniczny" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE.

Sąd w niniejszym składzie podziela ocenę Trybunału i w ślad za nią podkreśla, że ostateczne dokonanie ustalenia "techniczności" poszczególnych norm ustawy o grach hazardowych należy do sądu krajowego, oceniającego ten fakt na tle całokształtu uregulowań prawnych dotyczących danej materii. Dodatkowo podkreślić trzeba, iż tzw. sprawy hazardowe, nie mają jednego, stałego schematu występującego w nim problemu prawnego. Sąd orzekający w sprawie przyjmuje ustalenia TSUE co do technicznego charakteru przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., jednakże zauważa, iż przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, bowiem nie kwalifikuje się do żadnej z grup przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Przepis ten wprowadza natomiast sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. Z tego punktu widzenia należy więc mówić nie o "techniczności", lecz o "stosowalności" tego przepisu w konkretnych sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przesądzają więc okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego.

W tym miejscu odwołać się należy do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16 (dostępnej w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, iż art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto stwierdził, iż urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Powyższa uchwała jest tak zwaną "uchwałą abstrakcyjną", podjętą w oparciu o art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w celu rozstrzygnięcia ujawnionej w orzecznictwie sądowo-administracyjnym rozbieżności. W omawianej uchwale rozbieżność ta dotyczyła podejścia do wykładni oraz stosowania przepisów u.g.h., ich wzajemnej relacji, w tym oceny charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy z punktu widzenia art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że uchwały abstrakcyjne (jak i uchwały konkretne) mają moc ogólnie wiążącą, a istota mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Stanowi o tym przepis art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Oznacza to, że dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne winny je respektować. Skoro zatem z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę związany jest stanowiskiem wyrażonym w uchwale II GPS 1/16, to zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako podstawy orzekania nie mogły zostać uwzględnione.

Odnosząc się natomiast do braku notyfikacji art. 6 ust. 1 u.g.h., stwierdzić należy, że wskazany przepis nie ma charakteru technicznego, co wielokrotnie było już akcentowane w orzecznictwie NSA (przykładowo wyroki w sprawach II GSK 3017/15, II GSK 3037/15, II GSK 1629/15, dostępne w CBOSA: www.orzecznia.nsa.gov.pl). Przepis art. 6 ust. 1 u.g.h. nie kwalifikuje się do żadnej z trzech kategorii przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Art. 6 ust. 1 u.g.h. stanowi, że działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie koncesji udzielonej na prowadzenie kasyna gry. Nie zawiera natomiast żadnych ograniczeń albo warunków dotyczących strony przedmiotowej koncesjonowanej działalności. Wynika z niego tylko tyle, że działalność m.in. w zakresie gier na automatach może prowadzić podmiot, który posiada koncesję na prowadzenie kasyna gry. Art. 6 ust. 1 u.g.h. ma więc charakter przepisu blankietowego, który sam nie reguluje wszystkich kwestii dotyczących koncesji na prowadzenie kasyna gry. Stanowisko, że art. 6 u.g.h. nie jest przepisem technicznym zajął również TSUE w wyroku z 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15 w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym przez Sąd Okręgowy w [...] w związku ze sprawą [...].Przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE nie są również art. 2 ust 3 i 129 ust 3 u.g.h., gdyż nie odnoszą się do automatu do gier, jako produktu, i nie określają jego "specyfikacji technicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 11 ww. dyrektywy, a co za tym idzie nie definiują żadnej z obowiązkowych jego cech, lecz definiują i określają cechy gry na automatach o niskich wygranych określając przedmiot wygranej w tych grach oraz sposób ich urządzania (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 961/15).

Konsekwencją niezasadności zarzutów co do technicznego charakteru regulacji art. 89 u.g.h., oparcie decyzji na przepisach art. 89 w zw. z art. 6 u.g.h. było w pełni uzasadnione.

Jak już wskazywano przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiada wymogom określonym w przepisach O.p., w tym w art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 i art. 191 tej ustawy.

Mając na uwadze poczynione wyżej ustalenia, w ocenie Sądu, organ II instancji, w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ustalił, iż skarżąca jako podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlega karze pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.