Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 153/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i 137 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 grudnia 2022 r. znak WS-VI.7534.3.80.2021.PB w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r., znak: WS-VI.7534.3.80.2021.PB, Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 17 lutego 2021 r., znak: GN.II.682.1.22b.2014.Ko o odmowie zwrotu nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Starosta Krakowski, decyzją jak wyżej, orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...] [...], poł. w obr. 23, jedn. ewid. Śródmieście m. Kraków, w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], poł. w obr. 3 (mały) O. , na rzecz J. M.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wniosek o zwrot złożyli J. M. (skarżący, strona) i M. M.. Zaskarżoną decyzją organ I instancji rozstrzygnął sprawę w zakresie części działki nr [...], poł. w obr. 23, jedn. ewid. Śródmieście m. Kraków - w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], poł. w obr. 3 (mały) O. , wywłaszczonej na mocy Zarządzenia nr 14 Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z 3 października 1975 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego O. i jego podziału na działki budowlane.

Natomiast sprawa zwrotu części działki nr [...], poł. w obr. 23, jedn. ewid. Śródmieście m. Kraków, w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli 1.kat.[...] b. gm. kat. O. , wywłaszczonej na mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z 20 czerwca 1963 r. znak: USW Wł.Il-I/25/52 z przeznaczeniem pod budowę bocznicy kolejowej, rozstrzygnięta zostanie przez organ I instancji odrębną decyzją.

Rozpatrując sprawę organ I instancji wskazał, że z analizy Lwh [...] O. i księgi wieczystej nr [...] wynika, że w dacie wywłaszczenia (przejęcia z mocy prawa) działka nr [...], poł. w obr. 3 (mały) O. stanowiła własność A. M. i W. M. - na prawach wspólności ustawowej - których J. M. jest spadkobiercą na podstawie postanowień Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt VI Ns 435/14/S oraz umowy darowizny udziału w spadku z 30 września 2020 r., Rep. A nr [...].

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Starosta Krakowski uznał, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, wynikającym z zarządzenia nr 14 Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z 3 października 1975 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego O. i jego podziału na działki budowlane, wobec czego nie było możliwe orzeczenie o jej zwrocie.

W odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, że nieprawidłowe ustalenie, że nieruchomość nie jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W tym zakresie wskazano, że w 1982 roku w najbliższej okolicy była realizowana inwestycja, dla której nastąpiło wywłaszczenie, ale nie dokonano jej na przedmiotowej nieruchomości, która w dalszym ciągu pozostaje niewykorzystana do dziś. Zdaniem skarżącego brak jest przesłanek negatywnych do zwrotu ww. nieruchomości zgodnie z art. 137 ust. 1 oraz art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem wniosek powinien zostać rozpatrzony pozytywnie. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę ww. decyzji poprzez zwrot nieruchomości zgodnie z wnioskiem.

Wojewoda Małopolski w uzasadnieniu swojej decyzji (opisanej na wstępie) przyjął za własne ustalenia organu I instancji, jak również podzielił ich ocenę, w konsekwencji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty jako prawidłowe.

Na wstępie Wojewoda przytoczył art. 136 ust. 3 i 137 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ("u.g.n."), mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W kontekście powyższego organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., P 38/11, art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem powołanego jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie odpowiednio: ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...], obr. 3 (mały) O. obr. 23 Śródmieście m. Kraków (odpowiadająca części obecnej działki [...], poł. w obr. 23, jedn. ewid. Śródmieście m. Kraków) została objęta zarządzeniem nr 14 Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z 3 października 1975 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego O. i jego podziału na działki budowlane, wydanym na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Powyższe zarządzenie weszło w życie 3 czerwca 1979 r. i w tej dacie - zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy - m.in. ww. nieruchomość, stanowiąca w dacie przejęcia współwłasność ustawową A. M. i W. M. - poprzedników prawnych skarżącego - stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.

Cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a to przeznaczenie pod budownictwo jednorodzinne, wynika z Zarządzenia o wywłaszczeniu oraz dokumentacji planistyczno-projektowej. Taki sposób określenia celu wywłaszczenia zgodny był ze art. 2 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Zgodnie z treścią tego przepisu, akty realizujące cel ustawy określać miały przeznaczenie wskazanych terenów, na podstawie szczegółowych planów, "pod budownictwo jednorodzinne." Zatem ustawodawca, dla potrzeb budownictwa jednorodzinnego, przewidział ogólnikowy sposób określenia celu wywłaszczenia nieruchomości, tj. "pod budowę osiedla mieszkaniowego". Podzielić należy wiążący się z tym ustaleniem pogląd, w myśl którego ocena, czy cel wywłaszczenia nieruchomości przejętych na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 u.g.n. został zrealizowany, musi zostać dokonana nie tylko przez pryzmat przesłanek określonych w art. 137 u.g.n., ale także w kontekście celów określonych w tych aktach. Ponadto wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności". Z powyższego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że celem wywłaszczenia, a ściślej przejęcia z mocy prawa przedmiotowego terenu była budowa osiedla. Powyższy kierunek wykładni omawianych regulacji jest zgodny z ugruntowanym już stanowiskiem judykatury. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Wojewoda zwrócił uwagę na specyfikę przejęcia nieruchomości w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, która przewidywała, iż nieruchomości nabywane przez państwo były następnie nadawane osobom fizycznym celem zaspokajania przez nie potrzeb mieszkaniowych.

W toku postępowania organ I instancji pozyskał z zasobów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie zdjęcia lotnicze obejmujące teren przedmiotowej nieruchomości z lat 1975, 1982, 1993 i 2003, na podstawie których ustalił, że w 1975 r. osiedle O. było zrealizowane w części, jednak dawna działka nr [...] oraz działki sąsiednie były niezagospodarowane. Na zdjęciu z 1982 r. widoczne jest, że ww. osiedle było znacznie rozbudowane, a teren przedmiotowej nieruchomości był rozkopany oraz widoczny był zarys budynku, podobnie jak na sąsiednich działkach. W tym czasie zrealizowano również drogę (ul. [...]), przebiegającą przez część działki nr [...], objętej odrębnym postępowaniem. Na fotografiach z kolejnych z lat działka nr [...] była ogrodzona i zabudowana budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą do budynku wykonanymi z kostki brukowej, natomiast w granicy przedmiotowej nieruchomości znajdował się przydomowy ogród. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła część zrealizowanego osiedla mieszkaniowego. Starosta Krakowski ustalił również, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się sieć kanalizacji sanitarnej, wybudowana w 1962 r oraz kanalizacja deszczowa, przyłącz elektroenergetyczny oraz stalowy gazociąg niskiego ciśnienia, wybudowany w 1965 r. Ponadto ustalono, że część działki oddana jest w dzierżawę. Z kolei w trakcie oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych 31 lipca 2015 r. organ I instancji ustalił, że część działki nr [...] stanowi część przydomowego ogrodu.

W ocenie Wojewody Małopolskiego zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że na ww. terenie przed złożeniem wniosku o zwrot powstała infrastruktura związana z funkcjonowaniem osiedla domów jednorodzinnych. Podkreślić należy, że dla realizacji inwestycji (celu wywłaszczenia) określonej jako budownictwo jednorodzinne niezbędne były nie tylko tereny znajdujące się pod budynkami mieszkalnymi oraz drogami, ale także nieruchomości (działki) umożliwiające użytkowanie tych budynków mieszkalnych, w tym tereny zielone, dojazdy do posesji oraz infrastruktura techniczna. Powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym "realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizacją infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży, budynki handlowe, zieleń ogrodową i parki itp. Podkreśla się także, że ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany odnieść musi się do całości wywłaszczonej nieruchomości a nie do jej części.

W świetle powyższych ustaleń oraz stanowiska judykatury, które Wojewoda podzielił, stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca teren zielony (przydomowy ogórek), została wykorzystana na cel wywłaszczenia określony jako budownictwo jednorodzinne i w związku z tym nie można jej uznać za zbędną na tak określony cel wywłaszczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 136 ust. 1 i 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia i która zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie została zagospodarowana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, a co za tym idzie nigdy nie była niezbędna na ten cel, co miało wpływ na wynik sprawy. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego – wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie - mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a, w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając zarzuty skargi, wskazano, że podstawowym elementem rozstrzygania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia, które musi być konkretne, albowiem art. 136 ust. 1 u.g.n. wyraża podstawową regułę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przedstawionym stanie faktycznym przedmiotowa działka nr [...] nie została w żaden sposób zagospodarowana, zgodnie z celem jej wywłaszczenia. Wbrew temu, co twierdzi organ I instancji nie stanowi części podwórka zabudowanego budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej z uwagi na to, iż nie jest objęta księgą wieczystą prowadzoną dla nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej i nigdy nie została przekazana do korzystania właścicielom tego budynku wraz z działką na której jest posadowiony budynek mieszkalny, a zatem nie stanowi jego części. Ponadto sąsiadujący z nią budynek w zabudowie bliźniaczej posiada własny przydomowy ogródek w granicach ewidencyjnych działki nr [...], na której jest posadowiony. Zatem część działki nr [...] użytkowana jest przez właścicieli budynku posadowionego na działce nr [...] bez podstawy prawnej objętej wywłaszczeniem, z uwagi chociażby na podział geodezyjny, z którego jasno wynika, iż przedmiotowa działka pozostaje jednak poza obszarem jego zabudowy jak i zorganizowanej zabudowy osiedla. Nadto właściciel działki [...] użytkuje część działki nr [...] dopiero od ostatnich lat. Dalej wbrew ustaleniom Starosty Krakowskiego na przedmiotowej części działki nr [...] nie został zlokalizowany budynek mieszkalny z uwagi na to iż przedmiotowy budynek w całości położony jest na działce [...], co przedstawia załączona do akt sprawy kopia mapy zasadniczej przedmiotowego terenu.

W przedmiotowym stanie prawnym istotne jest również to, iż w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] figuruje Gmina Kraków jako jej właściciel, a zatem przedmiotowy grunt należy do zasobu nieruchomości gminnych, a tym samym nie jest częścią integralną żadnego osiedla mieszkaniowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Przechodząc do meritum sprawy, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W wyroku z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 3681/18 NSA wskazał, że "osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone." NSA w powołanym wyroku za słuszny uznał pogląd, "że w ramach celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego mieści się także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia, ciągi piesze, tereny zielone, sieci ciepłownicze, kanalizacyjne itp. należy uznać za słuszne. Osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone. Jest to już ugruntowany pogląd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1044/14, z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1537/09, z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt: I OSK 600/09, z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06").

Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że działka, której zwrotu zażądano t.j. działka nr [...], obecnie część działki [...] została wywłaszczona na mocy zarządzenia nr 14 Naczelnika Dzielnicy Kraków – Śródmieście z dnia 3 października 1975 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego O. i jego podziału na działki budowlane, wydanego na mocy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (k. 209, k. 242 administracyjnych akt sprawy organu I instancji).

Z działki nr [...] obr. 3 (mały) O. zostały utworzone części działki [...], część działki [...], część działki 696 i część działki [...] obr. 23 jedn. Śródmieście. Następnie działka [...] zmieniła oznaczenie na działkę [...] obr. 23 Śródmieście, zaś działka [...] zgodnie z wykazem zmian gruntowych z dnia 28 czerwca 2000 r. podzieliła się na działki [...], [...] i [...] (k. k. 51, 148-153 administracyjnych akt sprawy organu I instancji).

Właścicielami części działki [...] Lwh. [...] kw [...] na zasadzie wspólności ustawowej byli A. i W. M., po których spadek nabyli wnioskodawcy o zwrot czyli Pan J. M. oraz Pan M. M. (k. 39-40, 199-200 administracyjnych akt sprawy organu I instancji). Zatem z wnioskiem o zwrot wystąpiły podmioty uprawnione do zgłoszenia takiego żądania.

Poza sporem jest także okoliczność, że wywłaszczenia dokonano w celu realizacji osiedla mieszkaniowego O. (m.in. k. 242 administracyjnych akt sprawy organu I instancji).

Pozostaje ocenić, czy cel powyższy został zrealizowany oraz w jakiej dacie. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej nie budzi zastrzeżeń. Na materiał wskazujący na to, że cel został zrealizowany składają się:

1) Obszerna dokumentacja fotograficzna ilustrująca postęp prac. Na fotografii z 1975 r. przedmiotowa działka widnieje jako niezabudowana. Następnie na fotografii z 1982 r. roku wyraźnie widać rozpoczęcie robót budowlanych, zaś na fotografii z 1993 r. widać zrealizowane osiedle (k. 177 i nast. administracyjnych akt organu I instancji);

2) Protokół z przesłuchania świadka Pani A. K., która wskazuje, że w latach od 1951 -1982 mieszkała w okolicy. Znany jest jej przedmiot postępowania i działka nr [...]. Działka ta była w latach 1975-1985 porośnięta trawą, potem ogrodzona, natomiast budynek przy ul. [...] (dz. n [...]) został wybudowany i ogrodzony przed 1982 r. ponieważ gdy się stamtąd wyprowadzała budynek już stał i był ogrodzony (k. 122 administracyjnych akt organu I instancji);

3) Dokumentacja wskazująca na uzbrojenie terenu w media, co umożliwiło późniejszą realizację zamierzenia w postaci osiedla O. .

W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym i powołanym na wstępie orzecznictwem sądów administracyjnych osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone.

Sporną okolicznością w przedmiotowej sprawie, a zarazem głównym zarzutem skargi, jest to, czy uznać należy cel za zrealizowany w sytuacji, gdy jak podnosi skarżąca działka [...] nie stanowi części podwórka zabudowanego budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej z uwagi na to, że nie jest objęta księgą wieczystą prowadzoną dla nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej i nigdy nie została przekazana do korzystania właścicielom tego budynku wraz z działką, na której jest posadowiony budynek mieszkalny, a zatem nie stanowi jego części. Ponadto w skardze zwrócono uwagę, że budynek na działce [...] posiada własny przydomowy ogródek, a część działki nr [...] użytkowana jest przez właściciela budynku nr [...] bez podstawy prawnej.

Analiza akt sprawy, w tym dokumentacji związanej z realizacją osiedla mieszkaniowego S. oraz dokumentacji fotograficznej nie pozostawia wątpliwości, że cel w postaci budowy osiedla mieszkaniowego S. na działce [...] został zrealizowany. Dokumentacja fotograficzna pokazuje, że w latach 1975-1982 zrealizowano osiedle mieszkaniowe w zabudowie bliźniaczej wraz z towarzyszącymi terenami zielonymi pomiędzy domami. O tym, że w koncepcji osiedla mieszkaniowego S. brano pod uwagę także tereny zielone świadczą zachowane i zgromadzone przez organy dokumenty, w tym projekty planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego osiedla O. (k. 242-271 administracyjnych akt organu I instancji).

Zasadnie zatem organ I instancji, a następnie organ II instancji uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Ustaleń tych dokonały w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy. W ocenie Sądu nie ma wpływu na powyższą konkluzje okoliczność, że działka ta została oddana w dzierżawę i stanowi przydomowy ogródek dopiero w 2006 r., ani też okoliczność, że nie została zabudowana budynkiem mieszkalnym.

W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.