Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 772/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 63 ust. 1, art. 63 ust. 2, art. 63 ust. 3,
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 17
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 14 maja 2024 r. nr SKO.4115.327.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącej G. N. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. N. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 14 maja 2024 r. nr SKO.4115.327.2024, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz.572) oraz art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz.1429 – dalej: "u.ś.w.") w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wnioskiem z 27 lutego 2024 r. G. N. zwróciła się do Wójta Gminy P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką M. C.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Wójt Gminy P. decyzją z 18 marca 2024 r. nr GOPS.SR.000561.03.2024 odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2.

Organ wyjaśnił, że G. N. na mocy decyzji SKO w P. z 2 sierpnia 2022 r. nr SKO.4115.762.2022 uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 17 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2024 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawną mamą M. C. Czasookres powyższej decyzji został ustalony na podstawie terminu orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym męża M. C. tj. M. C., orzeczenie wydane było do 31 stycznia 2024 r. Organ wskazał, że na postawie art. 1 i art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2023 r. poz. 2768) decyzją z 15 lutego 2024 r. nr GOPS.SR.000320.02.2024 przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego G. N. do 30 września 2024 r. lub do czasu wydania nowego ostatecznego orzeczenia .o niepełnosprawności M. C.

Do wniosku złożonego 27 lutego 2024 r. skarżąca dołączyła ostateczne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 14 lutego 2024 r. nr [...]. Orzeczenie M. C. zostało wydane na stałe.

Wójt ustalił, że M. C. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 20 maja 2021 r. nr [...], wydanym na stałe. Wynika z niego, że orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2021 r. tj. od 79 roku życia. Natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od 21 czerwca 2021 r. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, ustalono, że sprawuje ona opiekę nad matką i zabezpiecza jej podstawowe potrzeby związane z egzystowaniem. Wątpliwości wzbudza stałość powyższej opieki, gdyż wnioskodawczyni nie zamieszkuje wraz z mamą w jednym domu, lecz w sąsiedztwie. Przy czym jest w stałej gotowości do podejmowania opieki nad mamą, ale również nad niepełnosprawnym ojcem.

W tak ustalonych okolicznościach organ uznał, że skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek, określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm. – dalej: "u.ś.r."), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą M. C., ponieważ nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki – art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od tej decyzji G. N. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.17 ust. 1b u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznał przepis ten za niezgodny z Konstytucją. Zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia.

Wskazaną na wstępie decyzją z 14 maja 2024 r. SKO w Przemyślu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na brzmienie art. 63 ust. 1 u.ś.w. oraz wobec faktu, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 1 stycznia 2024 r. zastosowanie znajdują przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu, a przepisy przejściowe nie będą miały zastosowania.

SKO wskazało, że w okolicznościach sprawy wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, bowiem od 1 stycznia 2024 r. w związku ze zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzoną ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, opiekunowie osób niepełnosprawnych, które ukończyły 18 rok życia zostali pozbawieni możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. M. C. ma 82 lata, dlatego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej powyżej 18 roku życia.

Jednocześnie Kolegium poinformowało, że ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Możliwe jest ubieganie się przez osobę niepełnosprawną o przyznanie świadczenia wspierającego na warunkach określonych w tej ustawie.

Kolegium stwierdziło, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jako pozbawiony znaczenia prawnego SKO oceniło fakt, że małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 14 lutego 2024 r., które jest kontynuacją wcześniejszego orzeczenia z 17 stycznia 2022 r., bowiem ustawodawca w przepisach przejściowych nie przewidział takiej sytuacji.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją G. N. – zastępowania przez pełnom. adw. M. Ż. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zwróciła się o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, że brak jest możliwości ponownego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie w/w przepisu w sytuacji, w której data końcowa pierwotnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego determinowana była okresem ważności orzeczenia o niepełnosprawności małżonka osoby niepełnosprawnej, nad którą sprawowana jest opieka przez skarżącą.

W ocenie skarżącej sytuacja osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z upływem terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności jest analogiczna, identyczna z sytuacją osób, które prawo do tego świadczenia utraciły w związku z upływem terminu ważności orzeczenia małżonka podopiecznego.

Niezasadnym byłoby różnicowanie sytuacji takich osób, skoro sytuacje te są identyczne, a jedynie wynikają z odmiennych podstaw prawnych (w przypadku upływu okresu ważności orzeczenia podopiecznego utrata prawa do świadczenia wynika z art. 24 u.ś.r. a w przypadku małżonka - z wynikającego z tego faktu spełnienia się przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r.).

Skarżąca wskazała, że uregulowania zawarte w art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. zawierają lukę prawną, którą należy uzupełnić stosując wykładnię funkcjonalną i celowościową. Zarówno z brzmienia ww. art. 63, jak i z uzasadnienia do projektu ustawy jednoznacznie wynika, że celem istnienia tych uregulowań była ochrona praw nabytych opiekunów osób niepełnosprawnych, które przed lub po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym posiadały lub nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Skoro cel tych przepisów jest jednoznaczny, to uznać należy za słuszne nierozróżnianie analogicznych sytuacji, które jedynie za swe źródło mają po prostu odmienną podstawę prawną, ale skutek mają ten sam - utrata uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z okoliczności, za które opiekun do niego uprawniony odpowiedzialności nie ponosi.

W wyniku uzupełnienia wykładni językowej art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. możliwe jest ponowne przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która utraciła je w związku z upływem okresu ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby niepełnosprawnej, nad którą sprawowała ona opiekę, o ile oczywiście pozostałe warunki określone w tych przepisach zostaną spełnione (a w przedmiotowej sprawie taka sytuacja właśnie ma miejsce).

W odpowiedzi na skargę Kolegium zwróciło się o jej oddalenie i podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

W dniu 27.02.2024 r. G. N. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką nad matką M. C. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr SKO.4115.762.2022 z dnia 2 sierpnia 2022 r. uzyskała ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 17.01.2022 r. do 31.01.2024 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawną mamą M. C. Czasookres powyższej decyzji został ustalony na podstawie terminu orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym męża M. C. tj. M. C., orzeczenie wydane było do dnia 31.01.2024 r. Na postawie art. 1 i art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2023 r. poz. 2768) decyzją GOPS.SR.000320.02.2024 z dnia 15.02.2024 r. przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego G. N. do 30.09.2024 r. lub do czasu wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności M. C. Do wniosku złożonego 27.02.2024 r. G. N. dołączyła ostateczne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia 14.02.2024.r z nadaną klauzulą ostateczności w dniu 27.02.2024 r. Orzeczenie Pana M. C. zostało wydane na stałe.

M. C. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia 20.05.2021 r. Orzeczenie wydano na stałe. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od 27.04.2021 tj. od 79 roku życia M. C.

Wójt Gminy P. decyzja z dnia 18 marca 2024 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na art. 17 ust. 1b u.ś.r.. gdyż nie da się ustalić od kiedy datuje się niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Zaakcentował także swoje wątpliwości co do stałości opieki sprawowanej przez skarżącą, z uwagi na osobne zamieszkiwanie. Organ ten podkreślił jednocześnie, że G. N. sprawuje opiekę nad matką M. C. i zabezpiecza jej podstawowe potrzeby związane z egzystowaniem.

Ustalił, że jest w stałej gotowości do podejmowania opieki nad mamą ale również nad niepełnosprawnym ojcem. Matka skarżącej wykazuje zadowolenie z pomocy córki i nie byłaby w stanie bez tej pomocy prawidłowo egzystować.

SKO po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymało w mocy decyzję Wójta P., wskazując na zmianę stanu prawnego z dniem 1 stycznia 2024 r. oraz art. 63 u.ś.w.

Decyzja ta stanowi przedmiot skargi.

Na wstępie wskazać należy na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 w zakresie kierunku interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. W wyroku tym przyjęło, że brak możliwości wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Zatem powołana przez Wójta okoliczność (data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki), sama w sobie nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium w tym zakresie nie zajęło stanowiska, co jednak pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która w art. 43 wprowadziła zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym również w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Artykuł 17 uzyskał nową treść, wedle której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje określonym osobom, jeżeli sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd stwierdza, że przy zastosowaniu tego unormowania począwszy od 1 stycznia 2024 r. Skarżąca nie mogła uzyskać dochodzonego świadczenia, bowiem matka, nad którą sprawuje opiekę urodziła się w 1942 r, a zatem nie jest osobą małoletnią, czego wymaga nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Jednocześnie wskazać należy na przepis art. 63 u.ś.w. zawarty w rozdziale 7 zatytułowanym: "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy", w brzmieniu:

- ust. 1: W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

- ust. 2: Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

- ust. 3: Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

Wbrew stanowisku Kolegium, skarżąca, która uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres do 31 stycznia 2024 r., przedłużone do 27 lutego 2024 r. decyzją Wójta z dnia 15 lutego 2024 r. (k. 9) spełnia warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 62 ust. 2 i 3 u.ś.w.

Zdaniem Sądu norma wynikająca z art.63 ust. 2 i 3 u.ś.w. dotyczy także sytuacji, w której terminowa decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie była wynikiem ograniczonego czasowo orzeczenia o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, ale jej współmałżonka. NSA w wyroku z dnia 27 października 2023 r., I OSK 1798/22 "nie podzielił stanowiska Sądu I instancji, iż skoro prawo do świadczenia pielęgnacyjnego po myśli art. 24 ust. 4 u.ś.r., ustala się na czas nieokreślony (chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony), to świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż małżonek (w niniejszej sprawie skarżącej - córce) winno być przyznane na czas nieokreślony, nawet w sytuacji, gdy znaczny stopień niepełnosprawności małżonka osoby niepełnosprawnej nie jest przyznany mu na stałe, lecz terminowo. Taka wykładnia powyższego przepisu prowadzić bowiem może do sytuacji, kiedy w przypadku nie przedłużenia orzeczenia dla współmałżonka nie zostanie w sprawie spełniona przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i tym samym osoba wskazana w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie będzie już uprawniona do ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pierwszeństwo małżonka w sprawowaniu opieki, wynikające z kolejności alimentacyjnej z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego".

Oznacza to, że z przepisu art. 24 ust. 3 i 4 u.ś.r. wynika norma, że czasowy charakter orzekania o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki determinuje możliwość czasowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, np. zstępnym. Istnienie tej normy ma znaczenie przy wykładni przepisów art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w.

Zdaniem Sądu przysługujące skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 27 lutego 2024 r. mogło zostać przedłużone na zasadach wynikających z ust. 3 art. 63 u.ś.w.

"Nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności osoby, nad którą sprawuje się opiekę" to także – w rozumieniu art. 63 ust. 3 u.ś.w. - nowe orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności małżonka tej osoby.

Ustawodawca w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. ustalił bowiem zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia. Przepisy te miały na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Powyższa zasada sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji.

Rację ma skarżąca zarzucając, że przepis art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. gdy interpretować go jedynie językowo nie obejmuje swoim zakresem wszystkich możliwości utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dosłownego brzmienia tego przepisu wynika, że jedynie w przypadku utraty ważności orzeczenia osoby wymagającej opieki i uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności możliwe będzie ponowne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podobne wnioski wysnuć można również z uzasadnienia do projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, w którym czytamy:

W projekcie ustawy wprowadzono również przepisy przejściowe (art. 49 ust. 1-4 i art. 50) [obecnie m, in. art. 63 - w wyniku dalszych prac legislacyjnych doszło do zmiany numeracji przepisów - przyp. pełnomocnik] mające zapewnić ochronę praw nabytych przez opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy nabyli bądź nabędą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo do zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów dotychczasowych. Wprowadzone regulacje przejściowe oznaczają, że opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy będą mieli przyznane świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy w oparciu o przepisy dotychczasowe, nie będą musieli spełniać wymogu posiadania przez osobę niepełnosprawną, nad którą sprawują opiekę, decyzji ustalającej potrzebę wsparcia. Ochrona praw nabytych dotyczyć będzie również sytuacji, gdy o ww. świadczenia opiekuńcze ubiegać się będzie osoba, która była uprawniona do tych świadczeń do dnia wejścia w życie projektowanej ustawy i utraciła to prawo po wejściu w życie projektowanej ustawy w związku z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku dla opiekuna będzie również przysługiwać na starych zasadach.

Jednak jak pokazuje przypadek stanowiący przedmiot niniejszego postępowania - utrata ważności orzeczenia o niepełnosprawności nie jest jedyną możliwą przyczyną utraty przez opiekuna prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sytuacją odnoszącą analogiczny skutek jest również utrata ważności orzeczenia o niepełnosprawności przez małżonka osoby niepełnosprawnej, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2023 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec jednoznacznego brzmienia w/w przepisu, w przypadku gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznawane było z tytułu sprawowania opieki nad osobą, która pozostawała w związku małżeńskim z osobą, która legitymowała się terminowym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (nawet jeśli osoba, nad którą opieka była sprawowana była osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe) koniecznym było przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres, którego datę końcową determinował nie termin ważności orzeczenia podopiecznego lecz jego małżonka. W takim przypadku, jeśli opiekun chciał utrzymać prawo do świadczenia na dalszy okres, konieczne było uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności dla małżonka osoby niepełnosprawnej i ponowne wystąpienie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z powyższego opisu wynika zatem, iż sytuacja osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z upływem terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności jest analogiczna, identyczna z sytuacją osób, które prawo do tego świadczenia utraciły w związku z upływem terminu ważności orzeczenia małżonka podopiecznego.

Niezasadnym byłoby zatem różnicowanie sytuacji takich osób, skoro sytuacje te są identyczne, a jedynie wynikają z odmiennych podstaw prawnych (w przypadku upływu okresu ważności orzeczenia podopiecznego utrata prawa do świadczenia wynika z art. 24 u.ś.r. a w przypadku małżonka - z wynikającego z tego faktu spełnienia się przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r.)

Uregulowania zawarte w art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym zawierają zatem lukę prawną, którą należy uzupełnić stosując wykładnię funkcjonalną i celowościową. Zarówno z brzmienia art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, jak i z uzasadnienia do projektu ustawy jednoznacznie wynika, iż celem istnienia tych uregulowań była ochrona praw nabytych opiekunów osób niepełnosprawnych, które przed lub po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym posiadały lub nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31.12.2023 r. Skoro zatem cel tych przepisów jest jednoznaczny, to uznać należy za słuszne nierozróżnianie analogicznych sytuacji, które jedynie za swe źródło mają po prostu odmienną podstawę prawną, ale skutek mają ten sam - utrata uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z okoliczności, z które opiekun do niego uprawniony odpowiedzialności nie ponosi.

Zasadnym zatem jest uznanie, iż w wyniku uzupełnienia wykładni językowej art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym możliwe jest ponowne przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która utraciła je w związku z upływem okresu ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby niepełnosprawnej, nad którą sprawowała ona opiekę, o ile oczywiście pozostałe warunki określone w tych przepisach zostaną spełnione (a w przedmiotowej sprawie taka sytuacja właśnie ma miejsce).

Sąd w tym zakresie w całości podziela argumentację skargi.

Stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego przełożyło się na wynik sprawy.

Skarżąca przy zastosowaniu wskazanej wyżej wykładni art. 63 ust. 1 – 3 u.ś.w. dochowała warunków wynikających z art. 63 ust. 3 u.ś.w. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża matki skarżącej na stałe zostało wydane 14 lutego 2024 r., a stało się ostateczne 27 lutego 2024 r.

Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 27 lutego 2024 r. z zachowaniem 3-miesięcznego terminu z art. 63 ust. 3 u.ś.w.

Rzeczą SKO będzie więc zbadanie pozostałych warunków przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a § P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.