Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 466/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2023 r. R. U. (zwany dalej: wnioskodawcą, skarżącym) zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: Prezesem ZUS lub organem) o przyznanie renty w drodze wyjątku z datą wsteczną.

W uzasadnieniu wniosku podał, że orzeczeniami lekarzy orzeczników ZUS oraz Komisji Lekarskiej ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] czerwca 2011 r. Jednak z przyczyn od siebie niezależnych i niezawinionych nie spełnił od 2011 r. wymogów ustawowych do otrzymania świadczenia rentowego w trybie zwykłym. Dlatego wnosi o przyznanie renty w drodze wyjątku z datą wsteczną od [...] czerwca 2011 r. Jednocześnie wyjaśnił, że złożenie wniosku dopiero po 12 latach od daty orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy jest spowodowane trzykrotną odmową przyznania przez ZUS renty w trybie zwykłym oraz trwającymi długotrwałymi procesami sądowymi na skutek wniesionych odwołań od odmownych decyzji ZUS. Dopóki trwały postępowania o przyznanie renty w trybie zwykłym nie mógł zatem ubiegać się o przyznanie renty w drodze wyjątku. Wnioskodawca podkreślił, że orzeczona od 2011 r. całkowita niezdolność do pracy wykluczała jego aktywność zawodową, posiada jednak udokumentowane ponad 19 lat stażu ubezpieczeniowego, w tym ponad 4 lata w okresie 10 lat przed złożeniem pierwszego wniosku w 2011 r. o przyznanie renty w trybie zwykłym, a w dniu 10 stycznia 2024 r. osiągnie wiek emerytalny 65 lat. Wyjaśnił jednocześnie, że od lipca 2014 r. utrzymuje się wyłącznie z zasiłków z pomocy społecznej, pozostaje więc w stanie niedostatku i ubóstwa, które skutkowało jego zadłużeniem.

Prezes ZUS decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, odmówił przyznania R. U. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podnosząc, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku wymaga spełnienia łącznie wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ dalej wskazał, iż z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że wnioskodawca pobiera emeryturę w trybie zwykłym.

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że przepisy wyżej cytowanej ustawy z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia określonego w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, o przyznaniu którego decyduje wyłącznie Prezes Zakładu, nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami ustawowymi przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe. Biorąc zatem pod uwagę, że wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia przyznanego przez organ emerytalno-rentowy w trybie zwykłym, nie została spełniona jedna z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. U. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS i przyznanie z datą wsteczną od dnia [...] czerwca 2011 r. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżona decyzja nie została wydana osobiście przez Prezesa ZUS lecz przez osobę upoważnioną tj. przez Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS w [...], jednak decyzja nie zawiera załącznika z upoważnieniem podpisanym przez Prezesa ZUS, który by ten fakt potwierdzał i do tego uprawniał.

Zaskarżonej decyzji zarzucił nieprawidłową interpretację przepisów prawa przywołanych w uzasadnieniu decyzji oraz błędną ich subsumpcję, a także nieprawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych, co miało wpływ na wydanie decyzji odmownej.

Skarżący podkreślił, że nie składał wniosku o przyznanie emerytury w drodze wyjątku, a wyłącznie wniosek datowany na dzień [...] grudnia 2023 r. o przyznanie renty w drodze wyjątku z datą wsteczna od dnia [...] czerwca 2011 r. z tytułu orzeczonej bezterminowo przez Komisję Lekarską ZUS trwałej całkowitej niezdolności do pracy. Podkreślił, że wnioskowane przez niego świadczenie rentowe nie jest tożsame ze świadczeniem emerytalnym, są to dwa odrębne świadczenia. Nie doszło też do zbiegu prawa do tych dwóch świadczeń, gdyż wniosek o rentę w drodze wyjątku został złożony przed nabyciem przez niego prawa do emerytury w dniu [...] stycznia 2024 r. i dotyczył wyłącznie przyznania świadczenia rentowego z datą wsteczną od [...] czerwca 2011 r., czyli za okres wsteczny przed dniem [...] grudnia 2023 r. Zatem nawet przyznanie emerytury decyzją prawomocną w kwocie ostatecznej, nie stanowiłoby podstawy/okoliczności, która wykluczałaby przyznanie świadczenia rentowego z datą wsteczną za okres poprzedzający przyznanie świadczenia emerytalnego. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że ani w dacie składania wniosku ani do dnia złożenia skargi, nie nabył prawa do emerytury właściwej w kwocie ostatecznej, a wyłącznie decyzją nieprawomocną przyznano mu emeryturę w kwocie zaliczkowej. Twierdzenie, że skarżący pobierał emeryturę w trybie zwykłym w dacie wydania decyzji o odmowie przyznania renty w drodze wyjątku z data wsteczną, jest więc niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Skarżący w dacie złożenia wniosku w dniu [...] grudnia 2023 r. spełniał wszystkie przesłanki określone w przepisie art. 83 ust 1. ustawy o emeryturach i rentach z FUS do przyznania świadczenia rentowego w drodze wyjątku z datą wsteczną oraz spełniał je również w dniu [...] lutego 2024 r. tj. w dacie wydania decyzji odmownej.

Skarżący podkreślił, że żyje w niedostatku i ubóstwie. W okresie pomiędzy [...] czerwca 2011 r., a [...] czerwca 2014 r. nie uzyskiwał żadnego dochodu i nie pracował. Od [...] czerwca 2014 r. do [...] grudnia 2023 r. jego dochód stanowiły zasiłki z pomocy społecznej MOPR w przedziale kwotowym nie przekraczającym kryterium dochodowego od 388 zł do 750 zł. Wysokość przyznanej przez ZUS warunkowo emerytury w kwocie zaliczkowej netto 1608,04 zł podlegającej jeszcze potrąceniom, jest natomiast o ponad 50 % niższa w porównaniu z wysokością płacy minimalnej, która od 1 stycznia 2024 r. wynosi 4242 zł brutto, a po odjęciu stałych wydatków i po potrąceniu kwot zasiłków z pomocy społecznej podlegających zwrotowi dla MOPR w [...], pozwala jedynie na życie za kwotę poniżej kwoty 1212.59 zł uznaną w 2019 r. przez GUS za życie poniżej minimum socjalnego, w sterze wykluczenia społecznego, w niedostatku i ubóstwie, które według definicji ONZ jest naruszeniem ludzkiej godności.

Skarżący zaznaczył jednocześnie, że prawo do zasiłku stałego wygasło w styczniu 2024 r. w związku z osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego 65 lat. Od [...] stycznia 2024 r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi, potrąceniu przez ZUS na rzecz pomocy społecznej MOPR w [...], z przyznanej emerytury w kwocie zaliczkowej. Emerytura w kwocie zaliczkowej nie stanowi jednak ostatecznego dochodu ze świadczenia emerytalnego. Realna kwota ostateczna świadczenia emerytalnego nie była natomiast znana w dniu wydania decyzji odmownej z dnia [...] lutego 2024 r. oraz nie była znana w dniu złożenia skargi. Z powyższych przyczyn była i jest jedynie tymczasowym źródłem utrzymania skarżącego.

Skarżący zarzucił ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 6, art. 9 i art. 10 K.p.a. Ponadto, skoro w dacie wydawania decyzji istniały nieusuwalne wątpliwości, co do okoliczności i co do stanu faktycznego, to w takim przypadku organ zobowiązany był do wydania decyzji na korzyść skarżącego zgodnie z art. 81a K.p.a.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie podkreślił, że pobieranie emerytury lub renty przyznanej na warunkach ustawowych uniemożliwia otrzymanie świadczenia w drodze wyjątku. Czyli w przypadku pobierania emerytury na warunkach ustawowych nie można otrzymywać jednocześnie świadczenia w drodze wyjątku. Jest ono bowiem przewidziane, skierowane tylko dla osób, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Organ poinformował jednocześnie, że elektronicznie podpisane upoważnienie dla wydającego decyzję Zastępcy Dyrektora Oddziału w [...] M. M. znajduje się na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakładce: INNE/Rejestry, ewidencje i archiwa/Rejestr upoważnień wydanych przez Prezesa ZUS dla pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Jednocześnie do odpowiedzi na skargę załączono wydruk tego upoważnienia.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2024 r., wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2024 r.;

2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych;

3. zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych oświadczając że koszty pomocy prawnej świadczonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części.

4. rozpoznanie skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu pisma podtrzymał zarzuty skargi podkreślając, że de facto na czas wydania decyzji odmownej przyznana była skarżącemu jedynie decyzją ZUS emerytura w kwocie zaliczkowej - nieprawomocna, a po niej wydana decyzja przyznająca emeryturę w kwocie ostatecznej, która również nadal jest nieprawomocna - ponieważ skarżący odwołał się do Sądu Okręgowego, a sprawa jest w toku. Podniósł jednocześnie, że skarżący wskazywał/ zawnioskował w dniu 30 grudnia 2023 r. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od daty powstania całkowitej niezdolności do pracy (od 2011 r.) i wyłącznie do dnia [...] grudnia 2023 r., tj. za okres przedemerytalny na 10 dni przed nabyciem ustawowego prawa do emerytury po ukończeniu 65 lat., a nie za okres emerytalny, co oznacza, że zawnioskowany okres nie pokrywa się z okresem emerytalnym, do którego odwołuje się w decyzji odmownej Prezes ZUS. Oznacza to, że okres emerytalny nie powinien być wzięty przez Prezesa ZUS w ogóle pod uwagę. Wobec powyższego, organ bezpodstawnie ograniczył badanie przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wyłącznie do ustalenia faktu przyznania skarżącemu emerytury w okresie kiedy rozpoznawał wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku z datą wsteczną i pominął inne okoliczności sprawy, jak kwestię okresu przyznania świadczenia w drodze wyjątku z datą wsteczną wnioskowanego przez skarżącego za okres wsteczny przedemerytalny.

Pełnomocnik skarżącego zaznaczył jednocześnie, że Konstytucja RP przewiduje zasadę równości, która polega na równym traktowaniu wszystkich podmiotów (adresatów norm prawnych) charakteryzujących się jednakową cechą wspólną, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących i która powinna być stosowana wobec wszystkich bez wyjątków, w tym w przypadku przyznawania renty w drodze wyjątku z datą wsteczną. Powołał się też na art. 67 ust. 1 Konstytucji RP podkreślając, że treścią prawa do zabezpieczenia społecznego jest zagwarantowanie każdemu obywatelowi świadczeń na wypadek: niezdolności do pracy ze względu na chorobę, niezdolności do pracy ze względu na inwalidztwo, osiągnięcia wieku emerytalnego, pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania. Przywołał ponadto art. 2 Konwencji ONZ "o prawach osób niepełnosprawnych" podnosząc, że brak wystarczających środków do godnego życia i do udziału w życiu społecznym, do poprawy złej sytuacji na zasadzie równości z innymi osobami oznacza dyskryminację z uwagi na niepełnosprawność.

Zaznaczył jednocześnie, że decyzja oparta na przepisie art 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest wprawdzie decyzją o charakterze konstytutywnym, jednakże nie można pominąć treść pozostałych przepisów tejże ustawy, które mają zasadnicze znaczenie dla ustalenia momentu, od którego wypłacane powinno być przedmiotowe świadczenie. Stosownie do treści art. 100 ust. 1 ww. ustawy, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Przepis ten w żaden sposób nie różnicuje poszczególnych świadczeń określonych w tej ustawie, jednolicie ustalając moment powstania prawa do ich uzyskania. Potwierdza to również systematyka przepisów cytowanej ustawy, która w żaden sposób nie wyłącza świadczeń określonych w dziale VI ustawy (świadczenia przyznawane w szczególnym trybie) poza nawias zasad ustalania świadczeń określonych w dziale VIII ustawy. W odniesieniu do świadczenia w drodze wyjątku znajdzie zatem zastosowanie art. 100 ust. 1 ww. ustawy, a w konsekwencji również art. 129 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie miało zatem określenie momentu, w którym skarżący zaczął spełniać warunki do uzyskania świadczenia. Fakt, że decyzja ma charakter prawotwórczy nie oznacza bowiem, że ów stan prawny musi powstać z dniem wydania tejże decyzji. Cechą charakterystyczną prawa ubezpieczeń społecznych jest bowiem powstawanie stosunków prawnych ubezpieczeń społecznych (praw i obowiązków) wprost z przepisów ustawy.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz zasady postępowania administracyjnego określonej w art. 9 K.p.a., a poza tym brak odniesienia się do wniosku skarżącego i wskazanego w nim okresu przyznania świadczenia.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2024 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie sygn. akt SK 31/16 podkreślił, że w świetle tego wyroku miał prawo ubiegać się o przyznanie świadczenia rentowego w drodze wyjątku z mocą wsteczną za okres przedemerytalny. Ponadto podniósł, iż przyznana mu aktualnie przez ZUS kwota emerytury w wysokości 1828,07 zł netto jest niższa od płacy minimalnej i nie stanowi kwoty zapewniającej niezbędne środki utrzymania pozwalające na godne życie, poza sferą wykluczenia społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tj. Dz. U. Z 2023 r. poz. 1251), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż R. U. spełnia warunki do otrzymywania emerytury w trybie zwykłym.

Świadczenie w drodze wyjątku w oparciu o art. 83 ust. 1 ww. ustawy jest natomiast świadczeniem o charakterze szczególnym, pozwalającym na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2024 r. została przyznana emerytura od osiągnięcia wieku emerytalnego tj., od [...] stycznia 2024 r. Wyklucza to zatem zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż przepisy te pozwalają jedynie na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, czyli w przypadku niespełnienia warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym (vide: wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1311/15, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1520/15, publ. CBOS).

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że jego wniosek dotyczył przyznania renty w drodze wyjątku z datą wsteczną od powstania trwałej całkowitej niezdolności do pracy tj. od [...] czerwca 2011 r. należy wyjaśnić, że decyzja o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku ma charakter konstytutywny, co oznacza, że jej skutek rozpoczyna się od dnia wydania decyzji. Decyzje konstytutywne wywołują bowiem swoje skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienie przewidują inny termin rozpoczęcia biegu tych uprawnień. W ustawie o emeryturach i rentach z FUS brak jakiejkolwiek podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku z datą wsteczną. Podstawy takiej nie stwarza w ocenie Sądu, przywołany przez pełnomocnika skarżącego, art. 129 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Powyższe rozwiązanie może odnosić się bowiem wyłącznie do tych sytuacji, w których osoba ubezpieczona wcześniej spełniała przesłanki ustawowe do uzyskania świadczenia, a dopiero później złożyła wniosek o przyznanie świadczenia.

Prawo do świadczenia w drodze wyjątku powstaje natomiast wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji je przyznającej. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyznania tego prawa przed datą jego powstania. Skoro decyzja wydana w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przyznaje świadczenie w drodze wyjątku, to znaczy bez spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, które to warunki nie zostały spełnione na skutek szczególnych okoliczności, to oznacza, iż prawo do świadczenia powstaje dopiero od dnia wydania tej decyzji.

Powyższa kwestia, iż brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS od daty wcześniejszej przed wydaniem decyzji pozytywnej w tej sprawie, nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 16 maja 2001 r., sygn. akt II SA 3369/00 LEX nr 56611, z dnia 20 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 3128/02 LEX nr 160127 oraz z dnia 23 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 487/07 LEX nr 429167).

Wskazane powyżej okoliczności mają kluczowe w sprawie znaczenie i powodują, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu renty w drodze wyjątku z datą wsteczną

Prezes ZUS nie kwestionował, w zaskarżonej decyzji, ani stanu zdrowia skarżącego ani jego sytuacji życiowej i materialnej. Okoliczności te nie mogły jednak stanowić podstawy do przyznania skarżącemu renty w drodze wyjątku, niezależnie od ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawa do emerytury w trybie zwykłym.

Należy ponadto zauważyć, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS uzależnia możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku od braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocenie podlega zatem, czy środki utrzymania jakie posiada wnioskodawca są wystarczające do zaspokojenia jego najbardziej podstawowych, a nie wszystkich potrzeb. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym, dla oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania należy porównać sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne – minimalną emeryturą, rentą z tytułu niezdolności do pracy i rentą rodzinną (vide: wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 121/14, wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2248/12, publ. CBOSA).

W sytuacji zatem, gdy skarżącemu przyznana została nawet emerytura w minimalnej wysokości, nie można stwierdzić, że pozostaje on bez niezbędnych środków utrzymania. Wykazane przez skarżącego środki utrzymania mogą wprawdzie nie zaspokajać wszystkich jego potrzeb życiowych, ale nie pozwalają uznać, że jest on pozbawiony niezbędnych środków utrzymania.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2024 r. odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.