Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 739/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d, e, art. 24 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi P. Paliwa Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w B. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 października 2021 r. (nr 0601-IGC.48.162.2021) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 30 czerwca 2021 r. (nr 308000-COC-3.5063.301.2020.33.AB) w przedmiocie nałożenia na skarżącą P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółkę komandytową z siedzibą w B. P. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niedopełnienie obowiązku wynikającego z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi w zgłoszeniu przewozu [...] z dnia 27 listopada 2020 r. oraz o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 30.000 zł za niedopełnienie obowiązku w zgłoszeniach przewozu SENT z dnia 27 listopada 2020 r. nr: [...], [...] i [...]

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy:

W dniu 30 listopada 2020 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili w A. na drodze krajowej nr [...] kontrolę pojazdu o nr rej. [...] przewożącego 8.500 litrów benzyny bezołowiowej PB95 oraz 13.000 litrów oleju napędowego, zgodnie z dokumentem przewozowym z dnia 28 listopada 2020 r. Podmiotem wysyłającym i przewoźnikiem była firma P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w B. P., zaś odbiorcą Stacja Paliw ". " R. W. z siedzibą w T. oraz Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa "M. " B. N. z siedzibą w M. S.. Podczas kontroli dokumentów okazanych przez kierowcę, w tym dokumentów SENT z dnia 27 listopada 2020 r. nr: [...], [...], [...] i [...], kontrolujący funkcjonariusze stwierdzili niezgodność danych zawartych w zgłoszeniach w zakresie planowanej daty zakończenia przewozu. Przewóz towaru odbywał się bowiem w dniu 30 listopada 2020 r., natomiast w zgłoszeniach jako datę rozpoczęcia przewozu wskazano dzień 27 listopada 2020 r, a jako planowaną datę zakończenia przewozu przewidziano 28 listopada 2020 r. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane sporządzonym z tej czynności protokołem.

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej jako "organ I instancji" postanowieniem z dnia 19 grudnia 2020 r. wszczął z urzędu postępowanie wobec skarżącej w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z niedopełnieniem obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, objętych wskazanymi w protokole kontroli zgłoszeniami przewozu.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł w związku niedopełnieniem obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d i lit. e ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi w zgłoszeniu przewozu nr [...] z dnia 27 listopada 2020 r. Jednocześnie organ odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 30.000 zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust.4 pkt 1 lit. d i lit. e ustawy SENT w zgłoszeniach przewozu z dnia 27 listopada 2020 r. nr: [...], [...] i [...] Stwierdzono, że nieprawidłowości są wynikiem powielenia błędu polegającego na wpisaniu nieprawidłowej daty faktycznego rozpoczęcia przewozu oraz nieprawidłowej planowanej daty zakończenia przewozu w czterech zgłoszeniach SENT podczas jednego przewozu. Zdaniem organu, nałożenie kary pieniężnej za każde zgłoszenie stanowiłoby jednak nieproporcjonalną dolegliwość wobec podmiotu w stosunku do wagi przewinienia. Dlatego organ nałożył karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych za niedopełnienie ww. obowiązku tylko w przypadku zgłoszenia przewozu nr [...], a w pozostałym zakresie odstąpił od nałożenia kary.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki decyzją z dnia 4 października 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, w tym art. 5 ust. 1 i ust. 4 ustawy SENT uznając, że rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że przewóz skontrolowanego towaru odbywał się w dniu 30 listopada 2020 r., natomiast w zgłoszeniach SENT jako datę faktycznego rozpoczęcia przewozu wskazano dzień 27 listopada 2020 r., zaś jako planowaną datę zakończenia przewozu wskazano dzień 28 listopada 2020 r. Według art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Podniósł, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcję pieniężną za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów ustawy.

Jednocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Stwierdził, że strona nie wykazała i nie udokumentowała ważnego interesu przewoźnika utożsamianego z wyjątkową sytuacją. Wskazał, że stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy SENT, podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Zgodnie z ust. 3 cyt. przepisu, w przypadku gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru. Mając na uwadze powyższy przepis, w przypadku gdy przewóz towaru nie został rozpoczęty Spółka winna dokonać aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru. Organ nie uwzględnił wyjaśnień strony w zakresie tego, że 27 listopada 2020 r. przypadał w piątek, zaś w sobotę 28 listopada 2020 r. kierowca z uwagi na przepisy normujące czas pracy kierowców nie zdążył zrealizować wszystkich dostaw, stąd też wykonał je dopiero w dniu 30 listopada 2020 r. (poniedziałek). Organ zauważył, że przewoźnik zdawał sobie sprawę, iż nie jest w stanie zrealizować dostawy w terminie wskazanym w zgłoszeniu SENT, jednak z bliżej nieokreślonych powodów nie dokonał stosownej aktualizacji zgłoszenia zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy SENT. Niewiedza, nieznajomość przepisów, czy liczba zgłoszeń SENT nie mogą być okolicznością, na którą strona mogłaby się skutecznie powoływać w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zwrócono uwagę, że w okresie od 3 września 2017 r. do 19 lutego 2021 r. skarżąca wystąpiła jako przewoźnik w 71.845 zgłoszeniach SENT, kontrola SENT miała miejsce w 1.604 zgłoszeniach, w 9 przepadkach kontrole zakończyły się wynikiem pozytywnym, zaś dane systemu KARTA-2 wskazują, że w stosunku do strony prowadzonych jest 5 postępowań w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Z uwagi na ogólną liczbę zgłoszeń całkowicie uprawnionym jest twierdzenie, że skarżąca jest w pełni profesjonalnym podmiotem, który posiada wiedzę w zakresie obowiązków nałożonych ustawą SENT. Okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji nałożonych obowiązków nie mogą stanowić samoistnej podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie organu odwoławczego za trafną należało również uznać dokonaną przez organ I instancji analizę sprawy pod kątem interesu publicznego. W wyniku przeprowadzonego postępowania nie stwierdzono, aby istniały jakieś szczególne względy przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary. Udzielenie całkowitej ulgi w stanie faktycznym niniejszej sprawy prowadziłoby do nieuzasadnionego faworyzowania strony i godziłoby w zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Strona nie wykazała, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej firmy oraz zagrażałoby jej bytowi. Organ I instancji szczegółowo bowiem ocenił sytuację finansowo-ekonomiczną oraz majątkową skarżącej. Za rok 2018 odnotowano obrót tej firmy w wysokości [...] zł, w 2019 – [...] zł, w 2020 – [...] zł, zaś w dwóch pierwszych miesiącach 2021 r. – w wysokości [...] zł, co jest potwierdzeniem bardzo dobrej kondycji finansowej i ciągłego rozwoju finny. Analiza zebranych w sprawie dokumentów prowadziła do konkluzji, że kondycja finansowa skarżącej nie wskazuje na to, by firma mogła być postawiona w stan likwidacji, a wysokość kary nałożonej zaskarżoną decyzją nie grozi jej utratą płynności finansowej. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi wysokie dochody, zaś zapłata kary 10.000 zł nie będzie stwarzała realnego zagrożenia w zakresie płynności finansowej. Sytuacja ekonomiczna strony nie doprowadzi na skutek uiszczenia tej kary w stan upadłości. Dlatego zapłata kary nie pociągnie za sobą konsekwencji, które miałyby w sposób nieproporcjonalny wpływ na byt firmy. Dochodzenie przedmiotowej należności nie jest równoznaczne z koniecznością skorzystania przez stronę z pomocy państwa.

Pismem z dnia 27 października 2021 r. Spółka P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 24 ust. 1a w zw. z art. 26 ust. 1 i ust. 2, w zw. z art. 8 ust. 1 oraz w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy SENT, przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącą kary, mimo że nie było ku temu podstaw, bowiem skarżąca umieściła wszystkie dane wymagane przepisami prawa w zgłoszeniu SENT;

2) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 Ustawy SENT, przez jego niezastosowanie, który to przepis mógł i powinien organ zastosować z urzędu, gdyż ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że skarżącą nie dopełniła obowiązków wynikających z ww. ustawy, a zachodził interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary;

3) art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm. – dalej jako "o.p."), przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;

4) art. 120 i art. 122 o.p., przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy fakt, iż skarżąca po stwierdzeniu przedmiotowej sytuacji niezwłocznie zaktualizowała dane;

5) art. 121 o.p., przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów państwa;

6) art. 10 i art. 11 ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm. – dalej jako "Prawo przedsiębiorców"), przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy, tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę;

7) art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej – zasady proporcjonalności – przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;

8) art. 2 Konstytucji RP, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;

9) pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że stwierdzona rozbieżność między planowaną a rzeczywistą datą dostawy towaru nie narusza żadnego z przepisów ustawy SENT, w tym art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. e i nie może stanowić podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej. Treść zgłoszenia SENT uzupełnić należy m.in. o planowaną datę rozpoczęcia przewozu, datę faktycznego rozpoczęcia przewozu oraz datę planowanego zakończenia przewozu. Brak jest natomiast zarówno w treści ww. przepisu, jak i w formularzu zgłoszenia SENT miejsca na datę faktycznego zakończenia przewozu. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie towar został zgłoszony, wszystkie należności publicznoprawne od przewożonego towaru zostały odprowadzone. Nie nastąpiło więc żadne działanie, które choćby pośrednio mogłoby uszczuplić dochody państwa w związku z przedmiotowym towarem i jego przemieszczaniem, a więc nie powinno się wszczynać w niniejszej sprawie postępowania, a skoro już organ prowadził takie postępowanie, to po ustaleniu tego, że wszystkie podatki zostały w całości od przedmiotowego towaru zapłacone, to postępowanie winno zostać w całości umorzone. W ocenie Spółki opisany stan faktyczny uzasadniał zastosowanie 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Przedmiotowa kara godzi w interes społeczny, powoduje utratę zaufania do organów państwa i negatywnie wpływa na konkurencyjność na rynku obrotu paliwami. Odstąpienie od nałożenia kary w niniejszej sprawie nie pociąga zaś za sobą żadnych obciążeń finansowych po stronie państwa, a utrzymanie kary już takie obciążenia może spowodować, a więc jak najbardziej leży w interesie publicznym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Z tego względu zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej skutecznie można postawić uzasadniony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to odpowiednio miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Biorąc pod uwagę wskazany powyżej zakres kontroli sądowoadministracyjnej należało uznać, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 – dalej jako ustawa "SENT"), której przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę jej wydania.

Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy SENT, w przypadku dostawy towarów zgłoszenie zawiera:

1) planowaną datę rozpoczęcia przewozu;

2) dane podmiotu wysyłającego obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby;

3) dane podmiotu odbierającego obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby;

4) numer identyfikacji podatkowej podmiotu wysyłającego albo numer, za pomocą którego podmiot wysyłający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

4a) informację, czy:

a) podmiot wysyłający jest pośredniczącym podmiotem olejowym,

b) dostawa jest realizowana w ramach umowy, o której mowa w art. 89 ust. 5e albo 5f ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

. jeżeli dostawa dotyczy paliw opałowych;

5) numer identyfikacji podatkowej podmiotu odbierającego, numer, za pomocą którego podmiot odbierający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, albo numer PESEL, a jeżeli nie został nadany, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będącej podmiotem odbierającym;

6) dane adresowe miejsca załadunku towaru;

7) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru.

Natomiast według art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

a) dane przewoźnika obejmujące:

– imię i nazwisko albo nazwę,

– adres zamieszkania albo siedziby,

b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,

d) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,

e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140), o ile są wymagane,

g) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju, albo numer identyfikacyjny miejsca, o którym mowa w art. 16b ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym,

h) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,

i) numer lokalizatora albo numer urządzenia;

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy SENT, podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. W przypadku gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru (ust. 3).

Wymaga w tym miejscu zwrócenia uwagi, że z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów wynika, że ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, to jest podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu wyjaśniono również, że kary przewidziane w ustawie są sankcjami o charakterze pieniężnym nakładanymi przez organ administracji publicznej w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu ustawowego obowiązku przez osobę zobowiązaną. Administracyjną karę pieniężną należy rozumieć jako określone w ustawie ujemne skutki prawne, które następują, gdy adresat normy prawnej nie zastosuje się do ustanowionego nakazu. Nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty dokonujące przewozu towarów.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było sporne to, że skarżąca będąca przewoźnikiem towaru – 8.500 litrów benzyny bezołowiowej PB95 oraz 13.000 litrów oleju napędowego (kod CN 2710) – w zgłoszeniach SENT wskazała dane nieodpowiadające faktom stwierdzonym podczas kontroli w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru oraz planowanej daty jego zakończenia, z czym ustawa wiąże właśnie nałożenie kary we wskazanej w zaskarżonej decyzji wysokości 10.000 zł. We wszystkich objętych kontrolą zgłoszeniach SENT z dnia 27 listopada 2020 r. o nr: [...], [...], [...] i [...], jako datę faktycznego rozpoczęcia przewozu wskazano 27 listopada 2020 r., zaś jako planowaną datę zakończenia przewozu – dzień 28 listopada 2020 r. Jak wynika z dokumentu przewozowego (k. 3 akt adm.) załadunku paliwa dokonano w dniu 28 listopada 2020 r., zaś dopiero w dniu 30 listopada 2020 r. przewoźnik dokonał dostawy oleju napędowego w ilości 4.000 litrów do Stacji Paliw w Uchaniu zgodnie ze zgłoszeniem [...] Rozpoczęcie przewozu towaru nie mogło zatem nastąpić i nie nastąpiło w kontrolowanym zakresie w dniu 27 listopada 2020 r., jak wskazano w zgłoszeniach SENT. Z protokołu kontroli wynika natomiast jednoznacznie, że kontrola miała miejsce w dniu 30 listopada 2020 r., zatem przewóz nie zakończył się w dniu 28 listopada 2020 r. Powyższe okoliczności potwierdzają wyjaśnienia strony zawarte m.in. w piśmie z dnia 1 kwietnia 2021 r., w którym skarżąca przyznała, że 27 listopada 2020 r. przypadał w piątek, zaś w sobotę 28 listopada 2020 r. kierowca z uwagi na przepisy normujące czas pracy kierowców nie zdążył zrealizować wszystkich dostaw, stąd też wykonał je dopiero w poniedziałek 30 listopada 2020 r. Stwierdzone w toku kontroli naruszenie ustawy nie budziły zatem wątpliwości.

W takiej sytuacji zachodziły uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że po stronie skarżącej doszło do naruszenia obowiązków określonych w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d i e ustawy SENT. Jak wskazano zaś wyżej, przypadek zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczące towaru, jest sankcjonowany karą pieniężną w wysokości 10.000 zł, nakładaną – odpowiednio – na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika (art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT).

Nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty strony koncentrujące się na twierdzeniu, że przepisy prawa nie wymagają podania w zgłoszeniu SENT rzeczywistej daty zakończenia przewozu. Podkreślenia raz jeszcze wymaga to, że przepisy art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d i e ustawy SENT, nakładają na przewoźnika, przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej, obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru oraz planowaną datę zakończenia przewozu towaru. W przypadku jakichkolwiek zmian w powyższym zakresie, tj. gdy – tak jak miało to miejsce w omawianym przypadku – staje się niemożliwe zrealizowanie przewozu zgodnie z harmonogramem podanym w zgłoszeniu SENT, ustawodawca nałożył na stronę obowiązek niezwłocznego zaktualizowania tych danych w zgłoszeniu (art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy SENT). Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy zmiana nastąpiła przed rozpoczęciem przewozu, jak i już po jego rozpoczęciu. Przesyłanie, uzupełnianie i aktualizacja zgłoszenia oraz przesyłanie miesięcznego zestawienia informacji dotyczących okresowych umów następują za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (art. 9 ust. 1 ustawy SENT), a więc strona ma możliwość uaktualnienia danych zawartych w zgłoszeniach w każdym czasie. Natomiast w przypadku niedostępności rejestru podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik, w zakresie swojej właściwości, powinien przesłać do wyznaczonego organu Krajowej Administracji Skarbowej dokument zastępujący zgłoszenie, zawierający dane, o których mowa w art. 5-7 i uzyskać od właściwego organu potwierdzenie przyjęcia tego dokumentu (art. 9 ust. 5 ustawy SENT), a ponadto podmiot wysyłający albo podmiot odbierający jest obowiązany przekazać przewoźnikowi dokument zastępujący zgłoszenie i potwierdzenie przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie (art. 9 ust. 6 ustawy SENT).

Wskazać także należy, że podanie nieprawdziwych danych w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru i planowanej daty jego zakończenia praktycznie uniemożliwia organom nadzór nad przewozem. W sytuacji, gdy w zgłoszeniu SENT podano nieprawidłową datę rozpoczęcia przewozu i w tej dacie transport się nie odbył, miał natomiast miejsce w zupełnie innym czasie, organ nie miał wiedzy w tym zakresie i nie mógł go monitorować. Podobnie w przypadku podania niewłaściwej daty planowanego zakończenia przewozu. To zaś może uniemożliwiać realizację celu ustawy, jakim jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez prawodawcę za wrażliwe, ułatwienie walki z szarą strefą oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Dlatego też nie można uznać, że nałożenie kary 10.000 zł za stwierdzone naruszenia jest nieadekwatne. Wysokość kary pieniężnej została jednoznacznie ustalona w ustawie i organ nie ma możliwości jej miarkowania, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18). Organ ma jedynie możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, co jest jednak uzależnione od spełnienia przesłanek ustawowych.

Przechodząc natomiast do oceny, czy organ prawidłowo przeanalizował ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej wskazać należy, że stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Z powołanego art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika natomiast, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Odstąpienie od wymierzenia kary, o którym mowa w powyższych przepisach, oparte jest na uznaniu administracyjnym, co wynika z użytego sformułowania "może". Oznacza to, że organ administracji ma swobodę wyboru rozstrzygnięcia w zakresie odstąpienia od nałożenia kary. Ograniczone zastosowanie uznania administracyjnego nie oznacza jednak zupełnego pomięcia istoty kontroli pod względem legalności tego rodzaju rozstrzygnięć. Sądowa kontrola stanowiska organu pod względem legalności nadal sprawdza się do oceny, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można organowi zarzucić uchybień w tym zakresie.

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać, na co trafnie zwróciły uwagę organy obu instancji. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes przewoźnika wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, a mogą go uzasadniać także trudności finansowe, lecz tylko takie, które w okolicznościach danej sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności.

W tym kontekście, w ocenie Sądu, organy administracji celno-skarbowej trafnie oceniły przesłanki określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej w przeważającym zakresie, gdyż w ľ jej możliwej wysokości.

Przede wszystkim, wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo zinterpretowały zarówno pojęcie ważnego interesu podmiotu wysyłającego, jak też interesu publicznego, z których wystąpieniem art. 24 ust. 3 ustawy SENT wiąże możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organy uznały, że w niniejszej sprawie nie wystąpił ważny interes po stronie podmiotu wysyłającego, ze względu na stabilną sytuację finansową skarżącej, która też wcześniej korzystała z pomocy publicznej oraz miała doświadczenie w rejestracji zgłoszeń SENT. Ocena ta w pełni zasługuje na aprobatę. Z uzyskanych przez organ danych zawartych w deklaracji CIT-8 (zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy) wynika, że strona w 2018 r. osiągnęła przychody w wysokości [...] zł, a w 2019 roku w wysokości [...] zł. Ponadto z pisma z dnia 4 lutego 2020 r. wynika, że na ten dzień skarżąca Spółka posiadała wymagalne zaległości podatkowe na kwotę [...]zł, z terminem płatności 17 września 2019 r. i zaległości podatkowe niewymagalne w wysokości [...] zł z terminem płatności do dnia 31 stycznia 2020 r. oraz że złożyła deklarację VAT-23 dotyczącą niewspólnotowego nabycia środków transportu w dniu 7 października 2020 r., nie jest w stosunku do niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, zaś prowadzone wcześniej postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w dniu 2 lipca 2020 r. poprzez zapłatę należności. Z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Poznaniu z dnia 4 marca 2021 r. wynika natomiast, że Spółka nie posiada zadłużenia z tytułu składek. Analiza zgromadzonych dokumentów dokonana przez organ wykazała, że kondycja finansowa skarżącej jest dobra oraz że zapłata nałożonej ostatecznie kary pieniężnej nie doprowadzi jej do upadłości i nie spowoduje innych niepożądanych społecznie skutków. Skarżąca nie wskazała również żadnych nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jej sytuację majątkową, która uzasadniałby całkowite odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Oceniając natomiast, czy za odstąpieniem od nałożenia kary na skarżącą przemawia interes publiczny organy należycie wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się w tym zakresie, zwróciły uwagę na okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, dokonały analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną, lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organy wzięły też po uwagę liczbę zgłoszeń dokonanych przez skarżącą i kontrole zgłoszeń, które wykazały, że skarżąca parokrotnie naruszyła już przepisy ustawy SENT.

Na tej podstawie zasadnie zatem uznano, że skoro ujawnione w wyniku kontroli nieprawidłowości są wynikiem powielenia błędu polegającego na wpisaniu nieprawidłowej daty faktycznego rozpoczęcia przewozu oraz nieprawidłowej planowanej daty zakończenia przewozu w czterech zgłoszeniach SENT podczas jednego przewozu, to nałożenie kary pieniężnej za każde zgłoszenie istotnie stanowiłoby nieproporcjonalną dolegliwość wobec podmiotu w stosunku do wagi przewinienia. Dlatego też organ zdecydował ostatecznie o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d oraz lit. e ustawy SENT, tylko w przypadku zgłoszenia nr [...] z dnia 27 listopada 2020 r., w przypadku zaś pozostałych trzech zgłoszeń przewozu uwzględnił argumenty przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Organy prawidłowo wyjaśniły, że odstąpienie od nakładania kary w trzech pozostałych zgłoszeniach SENT umożliwia uwzględnienie interesu publicznego, poprzez poszanowanie dobra jakim jest zaufanie obywateli do organów państwa. Kara w wysokości [...] zł, poprzez swoją dolegliwość ma na celu wpłynąć prewencyjnie na zwiększenie uwagi strony, samokontroli i dołożenia szczególnej staranności podczas dokonywania kolejnych zgłoszeń SENT. Jednocześnie trafnie uznały, że dolegliwość wynikająca z zapłaty nałożonej kary jest oczywista, jednakże całkowity brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

W ocenie Sądu stanowisko organu w powyższym zakresie jest jak najbardziej przekonujące i zasługuje na aprobatę. Ocena przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny była w istocie wszechstronna. Uzasadniono należycie, dlaczego zdecydowano się na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przypadku trzech zgłoszeń i ukarania skarżącej tylko w jednym przypadku za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d oraz lit. e ustawy SENT (w przypadku zgłoszenia nr [...] z dnia 27 listopada 2020 r.). Argumentacja w tym zakresie jest logiczna i wyczerpująca.

Zasadnie wywiedziono, że skarżąca jest przedsiębiorcą profesjonalnie zajmującym się obrotem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów. Postępowanie podmiotu, który w zgłoszeniu SENT wskazał dane niezgodne ze stanem faktycznym nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym jest bowiem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i aby była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. W interesie publicznym jest także sprawowanie właściwego monitoringu drogowego towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu. System kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny a podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania winny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

Wbrew twierdzeniom skarżącej brak uszczuplenia należności publicznoprawnych nie determinuje konieczności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Należy zaznaczyć, że możliwość nałożenia kary za uchybienia przepisom ustawy o SENT ma zapobiec powstaniu uszczupleń. Oczywiści kara ma w sobie element represji, ale również element prewencyjny. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów oraz wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzeganie przepisów prawa. Ustawa ma w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu towarem bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Jak już wyżej wskazano, ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą.

Nietrafne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przepisy te przewidują, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), a organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie zaś z art. 191 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew zarzutom skargi okoliczności faktyczne sprawy nie budziły i nie budzą wątpliwości, bowiem ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej.

Nieuprawniony okazał się także sformułowany w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm.), poprzez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącej jako przedsiębiorcy tak, by nałożyć na nią możliwie wysoką karę. Przede wszystkim nie można zgodzić się ze skarżącą, że w rozpoznawanej sprawie pojawiły się jakiekolwiek wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, w szczególności co do rzeczywistego zaistnienia stwierdzonych naruszeń. Żadnych wątpliwości interpretacyjnych nie nasuwała także treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Ponadto, nie można zgodzić się ze skarżącą, że celem organu było nałożenie na nią jak najwyższej kary pieniężnej w sytuacji, gdy organ zdecydował się na ukaranie skarżącej tylko za naruszenie stwierdzone w jednym zgłoszeniu, w pozostałych zaś trzech przypadkach odstąpił jednak od nałożenia kary.

Podsumowując dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy SENT i zastosował je do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Odstąpienie przez organ od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone w zgłoszeniach SENT z dnia 27 listopada 2020 r. o nr: [...], [...] i [...] – było prawidłowe i jak najbardziej uzasadnione. Jednocześnie Sąd aprobuje stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do całkowitego odstąpienia od wymierzenia kary za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d oraz lit. e ustawy SENT, także w przypadku zgłoszenia nr [...] z dnia 27 listopada 2020 r., za które wymierzono skarżącej administracyjną karę pieniężną w przewidzianej ustawą wysokości.

Z przytoczonych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.