Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 107/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 30 listopada 2022 r. nr 4098/RT/2022 w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2022 r. nr 4098/RT/2022 Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: Zarząd Województwa, organ administracji), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z 1 czerwca 2022 r., nr [...], dotyczącą zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 982 914,13 zł wraz z odsetkami otrzymanego przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B. (dalej: strona skarżąca, Stowarzyszenie, beneficjent) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu krajowego – utrzymał w mocy swoją decyzję pierwszoinstancyjną.

W podstawie prawnej wskazał art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2094), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 a pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6, 61 ust. 3 pkt 2 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz.1634 ze zm., dalej u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.).

W uzasadnieniu przedstawiono okoliczności faktyczne i argumentację prawną. Wskazano, że 12 września 2018 r. została zawarta pomiędzy Województwem Śląskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 (dalej IZ RPO WSL) a Stowarzyszeniem [...] (dalej jako beneficjent) umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "[...]", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województ.va Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Do ww. umowy w dniu 27 sierpnia 2020 r. został zawarty aneks nr [...]. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, głównym celem projektu było zwiększenie dostępności i jakości usług społecznych oraz deinstytucjonalizacja usług dla 120 mieszkańców B. wykluczonych lub zagrożonych ubóstwem oraz zagrożonych wykluczeniem społecznym poprzez zastosowanie specjalistycznych usług opiekuńczych. W ramach projektu beneficjent zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu miał objąć systemem dozoru 120 osób w wieku 60+ wymagających kompleksowej opieki, opartym o grupę tzw. dzielnicowych rezydentów. Na wsparcie uczestników projektu składać się miały następujące elementy: dostarczanie podopiecznym obiadów w soboty i niedziele, usługa prania pościeli, bielizny i odzieży, zapewnienie teleopieki, zapewnienie opieki przez Dzielnicowych Rezydentów Opieki Społecznej (dalej: DROS), zaangażowanie wolontariuszy w charakterze asystentów DROS.

Rzeczowe i finansowe rozliczenie projektu miało nastąpić zgodnie z obowiązującym i zatwierdzonym harmonogramem płatności poprzez składanie kolejnych wniosków o płatność obejmujących dany okres rozliczeniowy.

Na mocy umowy o dofinansowanie IZ RPO WSL przyznała stronie skarżącej dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie nieprzekraczającej 2 317 348,90 zł, w tym: płatność ze środków europejskich w kwocie 2 118 007,06 zł, co stanowi 85% całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu oraz dotację celową z budżetu krajowego w kwocie 199 341,84 zł, co stanowi 8% całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu. Całkowita wartość projektu wynosiła 2 491 773,02 zł.

Zgodnie z zapisami § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest w trakcie realizacji projektu poprzez ocenę wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli na miejscu realizacji projektu lub w siedzibie beneficjenta. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność w trakcie realizacji projektu zostaną uznane za kwalifikowalne. Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona na wszystkich etapach realizacji projektu.

Stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1. Beneficjent nie przedłożył uzupełnienia wniosku o płatność nr [...] za okres 11.08.2020 r. do 28.02.2021 r., [...] za okres 01.03.2020 r. do 15.04.2021 r. oraz [...] za okres 16.04.2020 r. do 31.05.2021 r. i zaprzestał całkowicie realizacji projektu.

2. IZ RPO WSL pismem z 27 maja 2021 r., nr [...], [...] wezwała beneficjenta do wyjaśnienia operacji bankowych, zidentyfikowanych na rachunku bankowym projektu. Beneficjent nie dostarczył wyjaśnień w sprawie. Beneficjent zobowiązał się do udokumentowania przeprowadzonych rozmów telefonicznych z uczestnikami projektu, udostępniając raporty/harmonogramy rozmów IZ RPO WSL, co nie zostało wykonane.

3. Beneficjent nie realizował zadań zgodnie z terminami określonymi we wniosku o dofinansowanie. Uczestnicy zostali zrekrutowani 4 miesiące przed zakończeniem projektu. Ze względu na opóźnienia oraz nieprawidłową realizację projektu beneficjent nie osiągnął z przyczyn przez siebie zawinionych zamierzonych w projekcie wskaźników. We wniosku o płatność nr [...] w opisie poczynionego postępu rzeczowego przedstawiono ogólny opis podjętych działań niepozwalający na stwierdzenie w jakim zakresie zostało udzielone. Wobec niezłożenia uzupełnienia do powyższego wniosku o płatność IZ RPO WSL nie potwierdziła realizacji wsparcia w zakresie przewidzianym we wniosku o dofinansowanie projektu.

4. Opiekun projektu 23 września 2021 r., celem ustalenia rzeczywistego zakresu wsparcia udzielonego uczestnikom projektu, rozesłał do 11 ze 135 uczestników projektu, których adresy e-mail zostały wskazane w Formularzu PEFS, zapytanie czy w ramach projektu otrzymali: obiady (w okresie od 22 lutego 2021 r.), telefon, ciśnieniomierz, termometr, glukometr, tablet, "opaskę życia", pager. Odpowiedzi udzieliły 2 osoby informując, iż otrzymywały obiady, a jedna z nich również paczkę świąteczną przed świętami wielkanocnymi. Beneficjent nie rozliczył we wnioskach o płatność wydatków poniesionych na wyżywienie uczestników. W ramach projektu nr [...] nie rozliczono żadnych wydatków dotyczących bezpośredniego wsparcia na rzecz uczestników projektu.

W związku z ww. okolicznościami, biorąc pod uwagę brak postępu realizacji projektu skutkujący brakiem możliwości osiągnięcia założonych w projekcie wskaźników, niezrekrutowanie przez niemal cały okres realizacji projektu uczestników, brak przyznanego im wsparcia w projekcie oraz uporczywe uchylanie się beneficjenta od obowiązków w zakresie przedkładania na wezwanie IZ RPO WSL informacji, wyjaśnień i dokumentów związanych z realizacją projektu, na podstawie § 34 ust. 2 pkt 1-4, 7, 8 umowy o dofinansowanie projektu, Zarząd Województwa Śląskiego uchwałą nr [...] z dnia 3 listopada 2021 r. rozwiązał umowę o dofinansowanie projektu nr [...] z dnia 12 września 2018 r., z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia, o czym poinformowano beneficjenta pismem z 16 listopada o sygn. [...]; [...]. Następnie pismem z 21 grudnia 2021 r. o sygn. [...]; [...] IZ RPO WSL wezwała do zwrotu całości udzielonego dofinansowania, tj. kwoty 982 914,13 zł. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania beneficjent nie dokonał zwrotu środków.

Zarząd Województwa Śląskiego uchwałą nr [...] z 2 marca 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania przez beneficjenta, o czym beneficjent został poinformowany pismem z 3 marca 2022 r. (sygn. [...], [...]).

11 i 13 kwietnia 2022 r. w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego odbyło się spotkanie z przedstawicielami beneficjenta. Celem spotkań było umożliwienie Stronie zapoznania się z dokumentacją postępowania administracyjnego.

Pismem z 22 kwietnia 2022 r. (sygn. [...], [...]) beneficjent został poinformowany o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz zawiadomiony o możliwości zapoznawania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednocześnie wskazano termin załatwienia sprawy, tj. do 15 czerwca 2022 r.

W toku postępowania administracyjnego organ administracji potwierdził szereg nieprawidłowości w realizacji projektu przez beneficjenta, w szczególności:

- nieprawidłową realizację projektu, z uwagi na opóźnienia w jego wdrażaniu,

- nieterminowe składanie wniosków o płatność,

- utrudnianie kontroli realizacji projektu,

- dokumentowanie realizacji projektu niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie projektu.

W związku z tymi nieprawidłowościami Zarząd Województwa 1 czerwca 2022 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania, zobowiązując beneficjenta do zwrotu środków w łącznej kwocie 982 914,13 zł wraz z odsetkami.

Decyzja powyższa została odebrana 7 czerwca 2022 r. przez beneficjenta.

23 czerwca 2022 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji nr [...].

Pismem z 6 lipca 2022 r. ([...], [...]) organ II instancji zawiadomił beneficjenta o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzeniu co do zebranych dowodów. Nadto strona została poinformowana o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy do 1 września 2022 r.

Pismem z 30 sierpnia 2022 r. ([...], [...]) strona została poinformowana o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy do 1 października 2022 r.

Pismem z 21 września 2022 r. ([...], [...]) organ wezwał beneficjenta o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie.

Pismem z 28 września 2022 r. ([...], [...]) strona została poinformowana o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy do 2 listopada 2022 r.

Kolejnym pismem z 28 października 2022 r. ([...]) zawiadomiono beneficjenta o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji oraz poinformowano o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy do 2 grudnia 2022 r.

IZ RPO WSL działając jako organ II instancji potwierdziła prawidłowość ustaleń organu I instancji i stwierdzone nieprawidłowości w realizacji projektu pn. [...]. Stwierdzono:

1. Nieosiągnięcie przez beneficjenta, z przyczyn przez siebie zawinionych, zamierzonych w projekcie wskaźników, ze względu na opóźnienia i nieprawidłową realizację projektu.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż Beneficjent zrekrutował uczestników do projektu dopiero w lutym 2021 r., tj. na 4 miesiące przed zakończeniem projektu a ponad 2 lata po rozpoczęciu projektu. Zgodnie z § 3 umowy o dofinansowanie umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązany był do osiągnięcia skonkretyzowanych wskaźników produktu oraz rezultatu, które nie zostały zrealizowane. Ponadto mając na uwadze powyższe, bezspornym jest, że beneficjent nie realizował projektu zgodnie z umową o dofinansowanie projektu, a to z kolei stanowi naruszenie zapisów § 4 ust.

2. Niezłożenie wniosków o płatność zgodnie z harmonogramem.

Pomimo wielokrotnych wezwań beneficjent nie przedłożył wniosków o płatność nr: [...] za okres 01.03.2020 r. do 15.04.2021 r. oraz [...] za okres 16.04.2020 r. do 31.05.2021 r., co narusza postanowienia zawarte w § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie.

3. Odmowa poddania się kontroli przez beneficjenta.

Brak złożenia wniosków o płatność nr: [...]za okres 01.03.2020 r. do 15.04.2021 r. oraz [...] za okres 16.04.2020 r. do 31.05.2021 r, a także uzupełnienia wniosku o płatność nr [...] za okres 11.08.2020 r. do 28.02.2021 r. świadczy, iż beneficjent odmówił poddania się kontroli, o której mowa w umowie o dofinansowanie projektu. Zgodnie z art. 22 ustawy wdrożeniowej za kontrolę uważa się także m.in. weryfikacje wydatków służącą sprawdzeniu prawidłowości i kwalifikowalności poniesionych wydatków, która przybiera formę kontroli składanego przez beneficjenta wniosku o płatność. Powyższe potwierdza naruszenie zapisów § 4 ust 1 umowy o dofinansowanie.

4. Uchylanie się przez beneficjenta od wykonywania obowiązków wynikających z zawartej umowy o dofinansowanie projektu.

Beneficjent w sposób uporczywy uchylał się od wykonywania obowiązków w związku z brakiem udzielania wyjaśnień oraz informacji związanych z realizacją projektu oraz przedkładania dokumentów, o które wzywała IZ RPO WSL. Beneficjent nie wykazywał we wnioskach o płatność danych potwierdzających osiągnięcie wskaźników, pomimo wielokrotnych wezwań. IZ RPO WSL sama musiała podjąć działania zmierzające do ustalenia rzeczywistego zakresu udzielonego uczestnikom wsparcia, pomimo iż zgodnie z § 4 ust 1 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie, zgodnie zobowiązującymi zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur i wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego.

Zdaniem Zarządu Województwa wskazane powyżej okoliczności potwierdzają, iż beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu zgodnie z umową o dofinansowanie. Natomiast zgodnie z § 36 ust. 1 w przypadku rozwiązania umowy beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości lub części otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania w terminie wskazanym przez IZ. IZ RPO WSL rozwiązała umowę o dofinansowanie z beneficjentem i wezwała o zwrot całości otrzymanego dofinansowania w kwocie 982 914,13 zł. Beneficjent nie zwrócił przedmiotowej kwoty. Organ podkreślił, że kwestia zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie nie stanowiła przedmiotu postępowania administracyjnego i decyzji wydanej w niniejszym postępowaniu. Nie jest jednak możliwe wydanie przedmiotowej decyzji o zwrocie dofinansowania w oderwaniu od przesłanek prowadzących do rozwiązania umowy o dofinansowanie. W analizowanym stanie faktycznym i prawnym wystąpiła sytuacja, w której skutki naruszenia procedur przez beneficjenta były podstawą do rozwiązania umowy. Rozwiązanie umowy z kolei doprowadziło do obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania, czego beneficjent nie uczynił.

Zgodnie z § 15 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania lub zaniechania beneficjenta doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami umowy, IZ RPO WSL ma obowiązek wszczęcia procedury odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz ustawy o finansach publicznych. Tryb administracyjny jest właściwy w przypadku zobowiązania do zwrotu dotacji udzielanych w drodze umowy, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków przez beneficjenta w oparciu o art. 207 u.f.p. Ten artykuł bezpośrednio dotyczy kwestii nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich i stwierdza, iż wydawana jest decyzja określająca kwotę przypadająca do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są m.in. wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są m.in. wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art, 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Zgodnie z art, 207 ust. 8 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona, odpowiednio w ust. 9 lub 11, wzywa do: zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Ponadto po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.

Uwzględniając zebrany materiał dowodowy organ II instancji wskazał, iż podziela stanowisko organu I instancji, że wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie wyjaśnione, a zgromadzona dokumentacja potwierdza fakt wydatkowania przez Stowarzyszenie przyznanego dofinansowania z naruszeniem zapisów zawartych w umowie o dofinansowanie projektu.

Konsekwencją powyższego jest fakt wystąpienia w niniejszej sprawie nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego (rozporządzenie UE 1303/2013), bowiem Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu i tym samym naruszył § 3, § 4 ust. 1 oraz § 12 ust. 2, § 36 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu, a opisane działanie przekłada się na szkodę realną w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Beneficjent nie zrealizował projektu w sposób ustalony w umowie o dofinansowanie, która stanowi "inne procedury" o których mowa w art., 184 ust. 1 u.f.p. W konsekwencji powyższego beneficjent wydatkował środki niezgodnie z procedurami, wypełniając przesłankę wskazaną w art. 207 ust 1 pkt 2 u.f.p.

Beneficjent wniósł o uchylenie decyzji z 1 czerwca 2022 r., składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz umorzenie w całości należności z niej wynikającej. Powołując się na dyspozycję wynikającą z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w uzasadnieniu wniosku podkreślał, iż w sprawie należy wyjaśnić okoliczności związane z kręgiem podmiotów, co do których zachodzi daleko idące podejrzenie o przewłaszczenie środków pochodzących z dofinansowania, co do zwrotu którego beneficjent został obecnie zobowiązany. Zwrócił również uwagę, iż podmiot na który nałożono przedmiotowy obowiązek nie jest podmiotem, który pozostaje wzbogacony w wyniku nieprawidłowego wykorzystania środków z dofinansowania. Wskazał na przelewy środków, jakie miały miejsce w okresie od 01.01.2020 r. do 31.07.2020 r. w kwocie 175 963,01 zł oraz na sytuację, że obecny zarząd Stowarzyszenia nie mógł mieć wpływu na działania podejmowane przez osoby wówczas uprawnione do reprezentacji podmiotu. Podkreślił, że po stronie beneficjenta w istocie nie doszło do przysporzenia majątkowego, sam beneficjent nie był w rzeczywistości władny by rozporządzić udzielonym wsparciem zgodnie z zawartą umową i przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W dalszej części wniosku zaakcentował, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa na szkodę Stowarzyszenia oraz Samorządu Województwa Śląskiego przez osoby, na rzecz których przelane zostały środki z dofinansowania, a w sprawie zachodzi potrzeba szerszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy zważywszy na dyspozycję art. 304 § 2 k.p.k.

Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa nie uznał zasadności powyższych zarzutów i podniósł, iż nie można zgodzić się z beneficjentem, iż nie był on w rzeczywistości władny, by rozporządzić udzielonym wsparciem zgodnie z zawarta umową i przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Transze dofinansowania przekazane w dniu 17 października 2018 r. w wysokości 220 000,00 zł oraz w dniu 19 sierpnia 2019 r. w wysokości 762 914,13 zł nie były przekazywane na przypadkowy rachunek, ale na wyodrębniony dla projektu rachunek bankowy beneficjenta wskazany w § 10 ust. 12 umowy dofinansowanie. IZ RPO WSL kontaktowała się w sprawie projektu z osobą wskazaną przez beneficjenta, czyli D.J. (...), któremu zarząd Stowarzyszenia udzielił wyłącznego pełnomocnictwa do reprezentowania Stowarzyszenia we wszystkich sprawach związanych z realizacją dwóch projektów "[...]. Jednocześnie Zarząd Stowarzyszenia zastrzegł do swojej wyłącznej decyzji wszelkie kwestie wymagające zaangażowania dodatkowych środków pieniężnych i niepieniężnych Stowarzyszenia w jakiekolwiek przedsięwzięcia związane z realizacją wyżej wymienionych projektów. Kiedy 21 maja 2021 r. beneficjent przesłał IZ RPO WSL informację, iż 15 lipca 2020 r. uchwałą Walnego Zebrania Członków zmieniono Zarząd Stowarzyszenia, a D.J. od tego czasu podejmował działania w projekcie bez powiadomienia o tym nowego Prezesa Stowarzyszenia, IZ RPO WSL wstrzymała weryfikacje pism składanych w imieniu beneficjenta przez D.J.

Podkreślono, że pismem z 30 czerwca 2021 r. beneficjent wskazał, że pełnomocnik nadal jest umocowany do składania wyjaśnień oraz rozliczenia projektów w imieniu Stowarzyszenia. IZ RPO WSL wznowiła proces weryfikacji pism złożonych przez Pana D.J. i jednocześnie przychyliła się do prośby beneficjenta aby wszelką korespondencję z beneficjentem wysyłano także na adres e-mailowy wskazany www. piśmie. Dopiero 11 stycznia 2022 r. zarząd Stowarzyszenia przedstawił oświadczenie, iż z dniem 10 stycznia 2022 r. zarząd Stowarzyszenia wycofał D.J. pełnomocnictwo do reprezentowania Stowarzyszenia we wszystkich sprawach związanych z realizacją projektów "[...]. W związku z powyższym 21 września 2022 r. o sygn. [...], [...] IZ RPO WSL wystosowała do beneficjenta pismo z prośbą o wyjaśnienie i doprecyzowanie na czym oparta jest teza odnośnie podejrzenie popełnienia przestępstwa. Beneficjent nie złożył dodatkowych wyjaśnień w tej sprawie. Organ II instancji nie posiada dowodów ani innych informacji (niż te zawarte w powyższym ogólnikowym stwierdzeniu beneficjenta) świadczących o możliwości popełnienia przestępstwa w ramach rzeczonego projektu.

Zarząd Województwa uznał, iż zarzuty beneficjenta nie znajdują uzasadnienia zatem brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji nr [...] z 1 czerwca 2022 r. Postępowanie przed organem I instancji było przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, prawidłowy, rzetelny i wyczerpujący, z zachowaniem zasad k.p.a. Dokonane ustalenia ponad wszelką wątpliwość potwierdzają, że działania beneficjenta doprowadziły do naruszenia następujący zapisów umowy o dofinansowanie: § 3 zgodnie z którym beneficjent był zobowiązany do osiągnięcia skonkretyzowanych wskaźników produktu oraz rezultatu, które nie zostały zrealizowane (realizacja projektu niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu), § 4 ust. 1 gdzie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego (nie przestrzeganie procedur) oraz §12 ust. 2 poprzez niezłożenie wniosków opłatność.

W konsekwencji powyższego cele projektu nie zostały zrealizowane. W tej sytuacji znalazły zatem zastosowanie postanowienia § 34 ust. 2 pkt 1-4,7,8 umowy o dofinansowanie, na podstawie których IZ RPO WSL rozwiązała umowę oraz zażądała zwrotu środków wypłaconych na realizację projektu wraz z odsetkami.

Nie zgadzając się z decyzją Zarządu Województwa, Stowarzyszenie pismem z5 stycznia 2023 r. wniosło skargę na tę decyzję. Zarzuciło naruszenie następujących przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., art. 78 § 1 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wskazało, że 29 listopada 2022 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji, dostarczyło organowi kopię złożonego w tej samej dacie zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zawiadomienie, o którym mowa, obejmowało właśnie podejrzenie popełnienia czynu zabronionego dotyczącego nieprawidłowego wykonywania umowy z 12 września 2018 r. przez poprzednich piastunów zarządu Skarżącego i zainicjowało postępowanie prowadzone obecnie przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w B. pod sygnaturą [...]. Organ nie wykonał ciążących na nim obowiązków, bowiem nie uwzględnił słusznego żądania strony skarżącej, dotyczącego przeprowadzenia dowodu na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy. Okolicznością tą było powstanie stanu, w którym rozstrzygnięcie sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji zależało także od wyniku innego postępowania, a to postępowania wywołanego wniesieniem zawiadomienia. Bowiem postępowanie karne zmierza do ustalenia, kto i jakiego rodzaju czynu zabronionego dopuścił się w toku wykonywania umowy zawartej 12 września 2018 r. Stowarzyszenie również stwierdziło, iż Zarząd Województwa niesłusznie uznał, że utrudniało kontrolę realizacji umowy, szczególnie, że po dacie 15 lipca 2020 roku nowi piastuni Zarządu Skarżącego włączyli się w działania organu administracji i podejmowali wszelkie będące w ich zasięgu działania zmierzające do umożliwienia kontroli oraz usunięcia nieprawidłowości.

Okoliczności przytoczone powyżej jednoznacznie przemawiają za uznaniem, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu ani też stanowi faktycznemu sprawy, co rodzi konieczność usunięcia jej z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zwrócił uwagę, że strona skarżąca w żaden sposób nie odniosła się w skardze do nieprawidłowości w realizacji projektu, które to były podstawą wydania skarżonej decyzji, uznał zatem, iż jego ustaleń w tym zakresie w żaden sposób nie podważa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy beneficjent poinformował, iż w sprawie zachodzi uzasadnione podejrzenie przestępstwa na szkodę Stowarzyszenia i Samorządu Województwa Śląskiego przez osoby na rzecz których przelane zostały środki z dofinansowania. Beneficjent nie złożył stosownych wyjaśnień w sprawie w toku postępowania przed organem drugiej instancji, mimo tego iż dwukrotnie organ informował Stowarzyszenie o nowym terminie załatwienia sprawy - wydłużeniu postępowania administracyjnego przed organem II instancji - pismami z 28 września oraz 28 października 2022 r. - oba zawiadomienia były odbierane przez pracowników Stowarzyszenia. W aktach postępowania znajduje się notatka służbowa pracownika organu - str. 63, w której to wskazano, że 31 października 2022 r. beneficjent telefonicznie poinformował, iż złoży w sprawie dodatkowe dokumenty. Z uwagi na to, że na 21 listopada 2022 r. żadne dokumenty nie wpłynęły, pracownik podjął działania zmierzające do skontaktowania się z beneficjentem drogą telefoniczną i mailem– telefon i maile znajdujące się na stronie internetowej Stowarzyszenia. Telefon nie odpowiadał, odnośnie maila uzyskano informację zwrotną, że podane adresy w domenie nie istnieją. W związku z powyższym podjęto decyzję o skierowaniu projektu decyzji na posiedzenie Zarządu Województwa, który to zatwierdził projekt wydając decyzję w sprawie 30 listopada 2022 r.

Tymczasem jak wynika z załączonych do skargi dokumentów, o godzinie [...] w dniu 29 listopada 2022r. drogą mailową pismem skierowanym do Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego pełnomocnik strony skarżącej przedłożył kopie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w sprawie wraz z potwierdzeniem jego nadania.

W ocenie Zarządu Województwa nie zachodzi wiec sytuacja, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, a w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd w składzie orzekającym nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa krajowego lub unijnego, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Śląskiego utrzymująca w mocy własne rozstrzygnięcie pierwszo-instancyjne, którym zobowiązano stronę skarżącą do zwrotu dofinansowania w określonej kwocie wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę jako skutek stwierdzonych uchybień w wydatkowaniu środków w ramach projektu "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Strona skarżąca kwestionując powyższe wskazała na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, pominięcie znaczenia zawiadomienia o możliwości popełnienia czynu zabronionego przez poprzednich piastunów zarządu strony skarżącej (nieprawidłowe wykonywanie umowy o dofinasowanie), przyjęciem utrudniania realizacji kontroli wykonywania umowy o dofinansowanie, co skutkowało zaniechaniem ustalenia, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaistniało postępowanie, od wyniku którego zależy wynik tego postępowania. Zarząd Województwa nie zawiesił postępowania, podczas gdy Stowarzyszenie taki wniosek złożyło, ponieważ jego zdaniem okoliczność zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa generowała konieczność zawieszenia postępowania. Wskazało, że po dacie 15 lipca 2020 r. nowy skład jego zarządu pozostawał w stałym kontakcie z organami administracji i dokładał wszelkich starań dla wyjaśnienia kwestii leżących u podstaw wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do tych zarzutów należy zgodzić się z organem, że strona skarżąca w żaden sposób nie odniosła się w skardze do nieprawidłowości w realizacji projektu, które to były podstawą wydania skarżonej decyzji.

W ocenie Sądu po przeanalizowaniu całości okoliczności niniejszej sprawy należało stwierdzić, że Zarząd Województwa prawidłowo ustalił, że działanie beneficjenta stanowiące naruszenie procedur szczegółowo wskazywanych w zaskarżonej decyzji i opisanych w części historycznej niniejszego uzasadnienia spowodowało ryzyko wystąpienia szkody w budżecie UE oraz prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko, obszernie opierając się na obowiązujących regulacjach prawna krajowego i unijnego. Należy także zaakcentować, że dopłaty unijne opierają się na konkretnych zasadach, ujęte są w jednoznacznych regulacjach i obwarowane sztywnym reżimem prawnym oraz brak jest w tym zakresie spraw możliwości dowolności i stosowania uznania administracyjnego czy wykładni rozszerzającej przepisów prawnych.

Należy wyjaśnić, że podstawy prawne realizacji programów operacyjnych w ramach polityki rozwoju regionalnego wynikają zarówno z przepisów prawa Unii Europejskiej jak i prawa krajowego państw członkowskich. W zakresie pierwszego z nich ogólne zasady dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego określone zostały w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. UE.L. 2006.210.25 ze. zm.), zwanego rozporządzeniem nr 1083/2006. Zauważyć należy, że wprawdzie rozporządzenie to zostało uchylone na podstawie art. 153 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U .UE.L 2013.347.320 ze zm.), jednak bez uszczerbku dla przepisów ustanowionych w art. 152 tego rozporządzenia. W art. 152 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013 postanowiono natomiast, że rozporządzenie to nie ma wpływu na kontynuację albo modyfikację, w tym całkowite lub częściowe anulowanie pomocy zatwierdzonej przez Komisję na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 lub wszelkich innych przepisów prawa mających zastosowanie do tej pomocy na dzień 31 grudnia 2013 r. To rozporządzenie lub także inne przepisy prawa mające zastosowanie do zawartej w poprzedniej perspektywie umowy, stosuje się nadal po dniu 31 grudnia 2013 r. do tej pomocy lub do danych operacji aż do ich zamknięcia.

Zgodnie zatem z mającym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006, instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności m.in. za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi.

Na podstawie art. 70 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006, na państwa członkowskie nałożona została z kolei odpowiedzialność za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań: a) zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62 tego rozporządzenia i że funkcjonują skutecznie; b) zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach.

Powołane rozporządzenie reguluje również procedury odzyskiwania środków wypłaconych z funduszy unijnych, w tym kwestie korekt finansowych, do których dokonywania zobowiązane są państwa członkowskie. W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonują wymaganych korekt finansowych. Ponadto, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze (art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006). W krajowym porządku prawnym realizacja programów operacyjnych uregulowana została w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1057, ze zm.) dalej u.z.p.p.r. Natomiast zgodnie z art. 30 tej ustawy warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane określa umowa o dofinansowanie.

Rozstrzygając zatem powyższy spór przede wszystkim należy mieć na uwadze, że podstawą zaskarżonej decyzji była ustawa o finansach publicznych, która w art. 207 ust. 1 przewiduje sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub wykorzystane z naruszeniem procedur bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z kolei po myśli art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Również zasadnie przyjęto, że strona skarżąca poprzez podpisanie umowy o dofinansowanie zobowiązała się do stosowania Wytycznych IZ RPO WSL.

Zauważyć także należy, że okoliczność wykorzystania środków projektu z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i orzeczenia zwrotu wyliczonej kwoty wraz z należnymi odsetkami za zwłokę było skutkiem stwierdzonych uchybień w wydatkowaniu tych środków.

Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc zrealizować zasadę prawdy obiektywnej, a tym samym wypełnić zobowiązanie płynące z nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy uznać uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów i okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Stwarza to w sposób oczywisty konieczność uzasadnienia zajętego stanowiska, aby wyraźnie z niego wynikało, że zostało ono oparte na prawidłowo zrealizowanej zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a nie ma charakteru rozstrzygnięcia dowolnego. Z akt sprawy wynika, że Zarząd Województwa dochował należytej staranności w prowadzeniu postępowania, tak w I jak i II instancji. Organy administracji dążyły w sposób adekwatny do stanu faktycznego sprawy do wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z realizacją projektu. W toku postępowania dokonały własnych ustaleń dotyczących występujących w ramach projektu nieprawidłowości. Stąd też zarzut naruszenia przepisów art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. Sąd uznaje za bezzasadny i nie mający uzasadnienia w ustalonym stanie faktycznym sprawy, szczegółowo opisanym w części historycznej uzasadnienia.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu z kopii zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez członków organu zarządu Stowarzyszenia wskazać należy, że tzw. zagadnienia prejudycjalne stanowi przesłankę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W związku z otrzymaniem kopii zawiadomienia IZ RPO WSL 21 września 2022 r. pismem o sygn. [...], [...] wystosowała do beneficjenta pismo z prośbą o wyjaśnienie i doprecyzowanie na czym oparta jest tak teza. Beneficjent nie złożył dodatkowych wyjaśnień w tej sprawie. Organ II instancji nie posiadał dowodów ani innych informacji świadczących o możliwości popełnienia przestępstwa w ramach rzeczonego projektu. Jeżeli strona skarżąca posiadała informacje i dowody o popełnieniu przestępstwa to zgodnie z art. 304 § 1 k.p.k. dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, miała obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję najwcześniej jak powzięła wiadomości o czynie karalnym piastunów kierownictwa Stowarzyszenia. Natomiast zawiadomienie to zostało złożone już po wydaniu decyzji w I instancji.

Sąd w składzie orzekającym podkreśla, że projekt był realizowany przez podmiot prawny jakim jest Stowarzyszenie. Na tym podmiocie jako beneficjencie spoczywał obowiązek realizacji projektu zgodnie z zapisami umowy. Okoliczność ew. popełnienia przestępstwa przez piastunów zarządu beneficjenta może mieć znaczenie w sprawie, jednak nie pozbawia organów możliwości dokonania własnych ustaleń w toku postępowania administracyjnego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy o dofinansowanie. Bez znaczenia jest, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 u.f.p. organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie powyższej nie przewidziano żadnych okoliczności - wystąpienia winy lub jej rodzaju, czy też zakresu udziału podmiotów trzecich w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków. Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. Umowa stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest częścią dokumentacji konkursowej. Potencjalny beneficjent ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie (vide: np. wyrok NSA z 31 października 2023 r., sygn. akt I GSK 880/19, wyrok WSA w Opolu z 8 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Op 143/17).

Na zakończenie więc trzeba podkreślić, że przepis art. 207 u.f.p. jednoznacznie reguluje tryb postępowania w razie nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich stanowiąc w ust. 1, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są m.in. wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (pkt 2) - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Za niezasadne więc należało uznać zarzuty i argumentację strony skarżącej zawarte w skardze. W ocenie zatem tut. Sądu Zarząd Województwa prawidłowo wyjaśnił, że działanie strony skarżącej stanowiące opisane w zaskarżonej decyzji naruszenie procedur spowodowało ryzyko wystąpienia szkody w budżecie UE i uzasadnił swoje stanowisko obszernie opierając się na obowiązujących regulacjach prawnych. Organ administracji przeprowadził wyczerpujące postępowanie oraz przedstawił poczynione ustalenia i szczegółową analizę zastosowanych regulacji. Ponadto szczegółowo ustosunkował się do zarzutów Stowarzyszenia zarówno w odpowiedzi na skargę, jak i zaskarżonej decyzji – a skład orzekający w pełni podziela wyrażone tam stanowiska i poglądy.

Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.