Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 153/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia [...] lipca 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu Wrocławskiego a Starostą Powiatu Grodziskiego w przedmiocie zawiadomienia o nabyciu pojazdów postanawia: wskazać Starostę Powiatu Grodziskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 5 lipca 2023 r. Starosta Powiatu Wrocławskiego (wnioskodawca) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Starostą Powiatu Grodziskiego poprzez wskazanie Starosty Powiatu Grodziskiego jako organu właściwego do rozpoznania zawiadomienia firmy "A.." w D. (spółka) o nabyciu pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] i [...], zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (P.r.d.).

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że 11 stycznia 2023 r. Starosta Powiatu Grodziskiego przekazał według właściwości do Starosty Powiatu Wrocławskiego zawiadomienie spółki w sprawie nabycia pojazdów, złożone na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. W ocenie wnioskodawcy przekazanie tego wniosku jest wadliwe i zostało dokonane z naruszeniem przepisów o właściwości. Powołując się na obowiązujące orzecznictwo, wnioskodawca wskazał, że obowiązek właściciela w zakresie zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych, co z kolei uzasadnia przyjęcie, że sprawy rejestrowe należą do właściwości organu rejestracji.

W odpowiedzi na wniosek Starosta Powiatu Grodziskiego wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Wrocławskiego jako organu właściwego w sprawie, z uwagi na miejsce siedziby spółki dokonującej zgłoszenia. W ocenie Starosty w tej sprawie, do ustalenia organu właściwego miejscowo należało zastosować regułę wynikającą z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., w której decydujące znaczenie ma miejsce siedziby strony w kraju. Z akt sprawy wynika, że spółka ma siedzibę w D., stosownie więc do art. 78 ust. 2 P.r.d. w zw. z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. organem właściwym rzeczowo i miejscowo do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdów jest Starosta Powiatu Wrocławskiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia niniejszego sporu została zweryfikowana pozytywnie. Podmiotowe warunki określone art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zw. z art. 4 p.p.s.a. zostały spełnione, albowiem będące stronami postępowania organy jednostek samorządu terytorialnego nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, a jednocześnie nie zachodzą przypadki, o których mowa w art. 22 § 1 pkt 2-4 k.p.a. Przedmiotowe warunki rozstrzygnięcia sporu o właściwość na drodze sądowoadministracyjnej również zostały zrealizowane. Spór o właściwość lub spór kompetencyjny może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny również na tle szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, której formą załatwienia jest akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 60/05, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 97; postanowienie NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OW 51/06; postanowienie NSA z 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09; postanowienie NSA z 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OW 180/09). Postępowanie sporne tego rodzaju może zatem zostać wszczęte także na tle sprawy przyjęcia zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d..

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek, w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem administracyjnego sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego jest rozbieżność stanowisk co najmniej dwóch organów administracji publicznej w przedmiocie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów na tle tożsamej, konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej, która stała się przedmiotem postępowania. Rozstrzygnięcie co do istoty tego rodzaju sporu administracyjnoprawnego polega na wskazaniu adresata kompetencji do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej. Wniosek o rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu nie może natomiast zmierzać wyjaśnienia wątpliwości lub niepewności organów co do sposobu działania w sprawie na tle niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych regulacji kompetencyjnej, której treść organy rekonstruują jednakowo.

Okoliczności faktyczne i prawne wynikające z akt przedłożonych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przez organ będący wnioskodawcą są wystarczające do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do rozstrzygnięcia negatywnego sporu o właściwość na tle regulacji kompetencyjnej, która dotyczy sprawy przewidzianej w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.

Strony przedmiotowego postępowania spornego wykazały rozbieżność stanowisk interpretacyjnych w zakresie sposobu rozumienia przesłanek kompetencyjnych do załatwienia sprawy przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Bezpośrednim przedmiotem odmiennych ocen wykładniczych organów jest pojęcie starosty, o którym mowa art. 78 ust. 2 P.r.d.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu nabycia pojazdu), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Powyższy przepis został znowelizowany ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. poz. 1394 ze zm.), która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., jednak zgodnie z regulacją intertemporalną w niej zawartą (art. 14 pkt 3) w odniesieniu do nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym) w brzmieniu dotychczasowym, co oznacza, że do zawiadomienia o nabyciu, którego dotyczy przedmiotowy spór o właściwość, należy stosować przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając powyższy spór o właściwość, stwierdza, że zrekonstruowanie znaczenia terminu "starosta", użytego w art. 78 ust. 2 P.r.d. w celu wyznaczenia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, może na gruncie wykładni językowej rodzić istotne wątpliwości. Przeprowadzenie jednak pełnej wykładni powyższego przepisu, polegające na połączeniu argumentów językowych, systemowych i funkcjonalnych, z uwzględnieniem powiązań merytorycznych z innymi przepisami, prowadzi do jednoznacznych rezultatów.

Podzielając stanowisko zajęte w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie NSA z 18 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 68/21, LEX nr 3289208; postanowienie NSA z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II GW 66/22, LEX nr 3507892; postanowienie NSA z 11 maja 2023 r., sygn. akt II GW 9/23, LEX nr 3577900; postanowienie NSA z 11 maja 2023 r., sygn. akt II GW 12/23, LEX nr 3577576), należy przyjąć, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest organ rejestracji (ostatniej aktualnej) pojazdu, albowiem przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. obowiązek notyfikacyjny właściciela pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych.

Właściwość miejscowa powyższego organu ustalana jest z kolei według zasad określonych w art. 73 P.r.d. Zasadę wyjściową ustanawia w tym zakresie przepis art. 73 ust. 1 P.r.d., zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania. Zgodnie natomiast z art. 73 ust. 2 P.r.d. rejestracji pojazdu, którego właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne, może dokonać starosta właściwy ze względu na siedzibę zakładu lub jednostki, na wniosek kierownika zakładu lub wydzielonej jednostki organizacyjnej upoważnionego przez właściciela.

Na tle powyższej zasady należy w dalszej kolejności zauważyć, że w przypadku pojazdów już zarejestrowanych organ rejestracji (rejestrujący) w zakresie przyjmowania zawiadomień o nabyciu musi być wyznaczany zgodnie z miejscem zamieszkania lub siedziby dotychczasowego właściciela pojazdu aż do momentu skutecznego zarejestrowania danych o zmianie właściciela przez organ rejestracji dysponujący aktualnym zbiorem dokumentów będących podstawą rejestracji pojazdu, tworzącym tzw. akta pojazdu (zob. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach).

Powyższe podejście interpretacyjne bazuje zatem na szerokim rozumieniu sprawy rejestracji pojazdu. Sprawa tego rodzaju ma charakter "otwarty czasowo" (ciągły), gdyż nie kończy się wraz z pierwszą rejestracją pojazdu, lecz trwa nadal w związku z kolejnymi zmianami w stanie faktycznym dotyczącym właściciela pojazdu lub samego pojazdu. Ustawodawca uwzględnia szerokie rozumienie sprawy rejestracji pojazdu m.in. w treści art. 79 ust. 1 P.r.d. (por. np. postanowienie NSA z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 19/22, LEX nr 3369386; postanowienie NSA z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II GW 32/22, LEX nr 3506595), przewidując, że w sprawach wyrejestrowania pojazdu właściwy miejscowo jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu.

Zaprezentowane wyniki wykładni wewnątrzsystemowej rozważanych regulacji znajdują również potwierdzenie w rezultatach ich wykładni celowościowo-funkcjonalnej. Za przyjęciem ustalania właściwości miejscowej organów rejestrujących w sprawach przyjmowania zgłoszeń nabycia pojazdu według kryterium miejsca zamieszkania lub siedziby dotychczasowego właściciela pojazdu aż do momentu skutecznego zarejestrowania danych o zmianie właściciela przez dotychczasowy organ rejestracji przemawiają także względy związane z zasadami aktualności danych ewidencyjnych oraz pewności obrotu prawnego (por. np. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OW 60/20, LEX 3046585; postanowienie NSA z 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I OW 194/20; postanowienie NSA z 11 maja 2023 r., sygn. akt II GW 9/23, LEX nr 3577900).

W przedmiotowej sprawie stwierdzono, że organem ostatniej rejestracji pojazdów, ustalonym zgodnie z art. 73 ust. 2 P.r.d. ze względu na siedzibę (B., powiat grodziski) jednostki organizacyjnej (oddział spółki z o.o.) dotychczasowego właściciela (B. Sp. z o.o. w W.), jest Starosta Powiatu Grodziskiego, a zatem organ ten jest właściwy do rozpoznania sprawy zawiadomienia o nabyciu ww. pojazdu zarejestrowanego, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 73 ust. 2 P.r.d.

Mając na uwadze powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. – uznał, że w sprawie, której dotyczy spór, organem właściwym do jej rozpoznania jest Starosta Powiatu Grodziskiego.