Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 713/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 85 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 750, art. 734 § 1, art. 627, art. 628 § 1, art. 629, art. 632, art. 355 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2015 r. sprawy ze skarg J. C. oraz W. w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów zlecenia oddala skargi


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DZ. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027, z późn. zm. dalej "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."), Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w sprawie ustalenia, że J. C. (nazywany również "skarżącym") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów zlecenia zawartych w okresie od [...] października 2004 r. do [...] września 2005 r., od [...] października 2007 do [...] września 2008 r., od [...] października 2008 do [...] września 2009, od [...] października 2009 do [...] września 2010 r., od [...] października 2010 do [...] września 2011 r.

Z akt sprawy wynikało, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] maja 2013 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym J. C. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z W. w W. (nazywaną również "skarżącą", "W.", "szkołą").

Odrębnymi pismami z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor [...] OW NFZ zawiadomił J. C. oraz W. w W. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz pouczył ich o przysługujących w postępowaniu prawach i obowiązkach.

W odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. J. C. złożył w sprawie wyjaśnienia, w których argumentował, że umowa zawarta przez niego z W. była umową o dzieło, gdyż szkoła powierzyła mu wykonanie określonego rezultatu, jakim było koncepcyjne opracowanie i przeprowadzenie autorskiego cyklu wykładów oraz stworzenie i dobór materiałów dydaktycznych. Skarżący podkreślił przy tym, że jest autorem programu kursu. Wskazywał na osobisty charakter wykonania czynności składających się na wykonanie umowy oraz brak ingerencji W. w wykonanie przez niego umowy, poza fizycznym jej odebraniem w postaci przeprowadzenia wizytacji i ankiety. Następnie powołując się na regulacje kodeksowe, dorobek doktryny i judykatury przywołał argumenty traktujące o uznaniu przedmiotowej umowy za umowę o dzieło, a także wskazywał na wiążący charakter oświadczeń woli stron, które porozumiały się co do wykonywania przez skarżącego umowy o dzieło ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi.

Następnie w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. W. w W. odpowiadając na pismo organu I instancji z dn. [...] czerwca 2013 r. poinformowała, że nie zgłosiła J. C. do ubezpieczenia zdrowotnego, albowiem współpracował on z uczelnią na podstawie zawartej umowy o dzieło. Wskazała przy tym, że ZUS błędnie zakwalifikował przedmiotową umowę jako umowę zlecenia. Na poparcie swojego stanowiska, szkoła posłużyła się dorobkiem doktryny cywilnoprawnej oraz judykatury oraz przywołała argumenty w zakresie odnoszącym się do przedmiotu umowy łączącej szkołę z J. C. i sposobu jej wykonania, kontroli przeprowadzonej przez ZUS oraz lakoniczności wniosku o wszczęcie postępowania.

Szkoła, jak i J. S. w swoich pismach wnieśli o przesłuchanie [...] Kanclerza W. w W. na okoliczność charakteru, treści i sposobu wykonywania umów cywilnoprawnych. Domagali się również przeprowadzenia dowodu z materiałów dydaktycznych opracowanych przez J. C. na okoliczność indywidualnego, autorskiego i twórczego charakteru dzieła oraz dowodu z protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która miała miejsce w uczelni w 2008 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił dowód z materiałów dydaktycznych opracowanych przez J. C., nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z protokołu kontroli z 2008 r. z uwagi na niewiążący charakter ustaleń poczynionych przez ZUS. Co do przesłuchania Kanclerza, wezwano Szkołę oraz pełnomocnika J. C. do wyjaśnienia w jakim charakterze ww. osoba miałaby być przesłuchana i na jaką okoliczność.

Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. oddalono wniosek dowodowym o przesłuchanie Kanclerza w charakterze strony.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. o nr [...] Dyrektor [...] OW NFZ stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. C. z tytułu zawartych z W. w W. umów o świadczenie usług, do których zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 – Kodeks cywilny (tekst jednolity - Dz.U. 2014 poz. 121 ze zm., dalej k.c.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia w okresach wymienionych we wstępie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ZUS ustalił, że płatnik składek – W. w W. nie dokonała zgłoszenia J. C. z tytułu zawartych z nim umów do ubezpieczenia zdrowotnego. Dalej organ przedstawił stan faktyczny sprawy i przywołał brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Następnie odwołując się do uregulowań Kodeksu Cywilnego wskazał, na różnice pomiędzy umową o dzieło a umową zlecenia, wskazując na konstrukcję umowy o dzieło jako umowy rezultatu i umowy zlecenia jako umowy starannego działania. Konkludując uznał, że przedmiot umów zawartych pomiędzy J. C., a W. w W. nie pozwalał na zakwalifikowanie ich jako umów o dzieło. Organ podkreślił, że strony analizowanych umów nie określiły w sposób konkretny i jednoznaczny przedmiotu dzieła, nie były w stanie przewidzieć precyzyjnie przedmiotu dzieła i nie określiły dokładnego rezultatu, który zostałby w drodze wykonania umowy osiągnięty. Organ uznał, że umowa zakładała wyłącznie staranne działanie wykonawcy. Powołał się przy tym na dorobek orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych.

W konsekwencji organ stwierdził, objęcie J. C. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawartych umów o świadczenie usług z W. w W. w ww. okresach oraz, że w okresie na jaki zawarto przedmiotowe umowy J. C. podlegał ubezpieczeniu jako pracownik.

Od decyzji wydanej w I instancji zarówno W. w W., jak i J. C. wnieśli odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie albo uchylenia decyzji i przekazania jej organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska J. C. wskazał na naruszenie przez organ norm kompetencyjnych – art. 109 ustawy o świadczeniach, przywołując przy tym treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1524/2011) i konkludując, iż żaden z przywołanych w decyzji przepisów nie przewiduje uprawnienia do wydawania decyzji stwierdzającej podleganie ubezpieczeniom zdrowotnym, ani do wydawania decyzji o podleganiu ubezpieczeniom zdrowotnym.

Dalej wskazał na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, poprzez zakwalifikowanie zawartej umowy jako umowy zlecenia, podczas gdy intencją stron, jak wynikało z ich zgodne oświadczenia woli, było zawarcie umowy o dzieło. Argumentując za swoim stanowiskiem skarżący powołał się na dorobek judykatury. Podkreślił przy tym, że organ błędnie stosując przepis prawa materialnego, dopuścił się w konsekwencji błędnego ustalania stanu faktycznego.

Następnie skarżący odniósł się do naruszenia przez organ art. 109 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o świadczeniach w zakresie uchybienia terminowi do wydania decyzji przez wydanie jej po upływie ośmiu miesięcy od daty wszczęcia postępowania. W dalszej kolejności podniósł i omówił zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania.

W. w W. w swoim odwołaniu argumentowała, że ustalenia zawarte w protokole kontroli, utwierdziły szkołę w przekonaniu, że jej postepowanie było prawidłowe. W związku z tym, mając na uwadze brak zmian w obowiązujących przepisach prawa materialnego, W. zarzucił organowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.. W dalszej części skarżąca zwróciła również uwagę na naruszenie przez organ pozostałych zasad postepowania określonych w art. 7, art. 9 i art. 10 k.p.a., a także naruszenie przepisów procesowych tj. art. 77 k.p.a., 78 § 2 oraz 86 k.p.a.

Odnosząc się do naruszenia prawa materialnego, skarżąca argumentowała, że organ naruszył przepisy kodeksu cywilnego przez przyjęcie, że w zawartych umowach nie określono dzieła, jakie miało być stworzone oraz rezultatu umowy, co wskazywało na zakwalifikowanie ich jako umów zlecenia. Podkreśliła przy tym, że celem umowy było stworzenie koncepcji cyklu wykładów, w sposób autorski i twórczy, oraz jej zaprezentowanie, stworzenie materiałów dydaktycznych, przeprowadzenie zaliczeń, recenzji i objęcie opieką promotorską studentów. Wskazała nadto, że organ nie zbadał zgodnych oświadczeń woli ubezpieczonego i płatnika i określenia przez nich celu umowy, czym naruszył art. 65 § 2 k.c. Na poparcie swoim twierdzeń, szkoła przywołała orzecznictwo Sądu Najwyższego. Odniósł się też do naruszenia art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że zawarte umowy są umowami zlecenia. W tym miejscu skarżąca przywołała argumentację podpartą judykaturą i doktryną, w której przedstawiła różnice pomiędzy umową zlecenia a umową o dzieło oraz aprobującą zakwalifikowanie zawartych umów jako umów o dzieło.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ na wstępie przytoczył treść przepisów regulujących zasady podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług oraz podał, powołując się na brzmienie art. 627 oraz 734 § 1 k.c., definicje umowy o dzieło oraz umowy zlecenia, a także występujące między nimi różnice.

W ocenie Prezesa NFZ organ I instancji prawidłowo przyjął, iż czynności wykonywane w ramach przedmiotowej umowy nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat w postaci materialnej bądź niematerialnej, były one w istocie realizowane w ramach umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Przedmiotem umowy zawartej przez J. C. z Płatnikiem na czas w/w okresów było "przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego – praca z podręcznikiem". W ramach tego Ubezpieczony zobowiązany był do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez Płatnika, a w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć, Ubezpieczony miał obowiązek ustalić z Płatnikiem dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć. Strony ustaliły stawkę godzinową oraz ostateczny termin wykonania dzieła. Ubezpieczony był zobowiązany do składania comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła, przy czym przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła.

Tak więc w przekonaniu organu wyszczególnione zadania stanowią powtarzalny ciąg czynności do wykonania, a zatem nie ma możliwości sprecyzowania konkretnego rezultatu, który mógłby zostać poddany sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych i tym samym w przedmiotowej sprawie nie można określić konkretnego rezultatu.

Prezes NFZ nie podzielił argumentów stron na rzecz zakwalifikowania w/w umów jako umów o dzieło w oparciu o art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm., dalej ustawa o prawie autorskim). Na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o prawie autorskim prowadzenie wykładów bywa kwalifikowane jako dzieło o charakterze niematerialnym. W ocenie organu należy jednak w takiej sytuacji mówić o umowach o dziele autorskim, które nie są tożsame z umowami o dzieło w ujęciu przepisów prawa cywilnego.

Na poparcie swoich twierdzeń organ II instancji powołał stanowisko judykatury odnośnie do kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług.

W odpowiedzi na wnioski stron o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z przesłuchań oraz dołączonych dokumentów organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II OSK 1754/13) zgodnie z którym "kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynieniu żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu". Organ dołączył w/w dokumenty do materiału dowodowego, lecz nie podzielił on wyrażonego w nich poglądu. Odnosząc się do wezwania stron do przeprowadzenia przesłuchań Prezes NFZ uznał, że organ I instancji zgromadził pełny materiał dowodowy potrzebny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i wydania decyzji w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych przez J. C. umów z W. w W.

Od wymienionej na wstępie decyzji Prezesa NFZ, J. C. oraz W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie oddzielne skargi, które Sąd na rozprawie w dniu 24 lipca 2015 r. na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) połączył w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

J. C., w swojej skardze, zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów z art 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisów z art. 102 ust. 5 pkt. 24, 107 ust. 5 pkt. 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. e) u.s.o.z. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie w niej wskazanym bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I instancji, ani organ II instancji nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a.

W razie zaś nie podzielenia zarzutu z pkt. 1) zarzucił w dalszej kolejności:

2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 k.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju umów łączących skarżącego z W. w W. w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy,

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 109 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu i utrzymaniu w mocy decyzji wydanej po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu trzydziestu dniu od dnia wniesienia wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.,

4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8. 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych, a wyrażające się w szczególności w:

a) błędnym ustaleniu że W. w W. zajmuje się nauką języka, a cykl wykładów skarżącego obejmował "wykłady z języka", podczas gdy W. w W. prowadzi studia filologiczne (o języku), a warunkiem umożliwiającym odbywanie ich jest już posiadana znajomość danego języka obcego, co doprowadziło do błędnego utożsamienia W. ze szkołą prowadzącą kursy języków obcych,

b) błędnym ustaleniu, że to skarżący świadczył usługi edukacyjne, podczas gdy to W. w W. jako instytucja świadczy usługi edukacyjne stanowiące "proces prowadzący do uzyskania dyplomu oparty na organizacji nauki, jej metodologii wobec studenta",

c) błędnym ustaleniu, że celem zawartych umów było wykonywanie czynności, prac edukacyjnych i nauczenie (wyedukowanie) studentów określonej problematyki, podczas gdy skarżący nie ponosił (i obiektywnie nie mógł ponosić) odpowiedzialności za tak określony cel, zaś celem była sama autorska, naukowa i niepowtarzalna koncepcja cyklu zajęć jako taka i jej zaprezentowanie studentom, co pozwalało studentom na kształtowanie już posiadanych przez nich: wiedzy, umiejętności i kompetencji,

d) błędnym ustaleniu, że wykonując umowy cywilnoprawne skarżący miał wdrożyć i realizować program nauczania języka obcego, podczas gdy nie istnieją jakiekolwiek programy nauczania czy choćby wytyczne naukowe dla studiów wyższych formułowane przez jakikolwiek podmiot zewnętrzny czy przez W. w W., a zadaniem skarżącego było właśnie stworzyć koncepcję cyklu wykładów i zaprezentować je studentom,

e) błędnym ustaleniu, że materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskich cyklów wykładów, sylabusy, tematy, ćwiczenia i zadania egzaminacyjne i ich dobór mają jedynie charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy, podczas gdy mają byt samoistny i niezależny, odzwierciedlają koncepcje stworzone przez skarżącego,

f) błędnym ustaleniu, że strony za wydanie dzieła uznawały przekazania sylabusa i listy obecnych na zajęciach studentów, zaakceptowanie rachunku wraz z zaświadczeniem skoro strony nigdy takiego argumentu nie podnosiły zwłaszcza w zakresie list obecności studentów i zaświadczeń (te ostatnie nie funkcjonują w ogóle w W. w W.), podczas gdy strony wskazywały, że przekazanie sylabusa rozumiały między innymi jako wydanie części realizacji dzieła tj. stworzonej koncepcji którą sylabus odzwierciedlał, a comiesięczne sprawozdania miały służyć między innymi rozliczeniu wynagrodzenia stosownie do części już zrealizowanego dzieła,

g) błędnym ustaleniu, że stawka godzinowa stanowiła podstawę ustalania wynagrodzenia skarżącego, podczas gdy zawierając umowę strony porozumiały się co do całej kwoty za realizację całego dzieła, a stawkę godzinową (ustaloną jako iloraz tej kwoty i przewidywanego czasu niezbędnego na realizację umowy) wykorzystywały do rozliczania wynagrodzenia tak, aby wypłacane było w stosunku do tej części dzieła, która już została zrealizowana przez skarżącego,

h) błędnym ustaleniu, że skarżący w ramach zawartych umów nie mógł liczyć na daleko idącą swobodę podczas gdy wykonując zawarte umowy cywilnoprawne samodzielnie decydował o doborze treści, metodologii, formie zaprezentowania dobranych treści, miejscu i czasie realizacji umowy,

i) błędnym ustaleniu, że W. w W. miała prawo nadzoru nad pracą skarżącego podczas gdy W. w W. nie mogła narzucić skarżącemu treści, metodologii, formy zaprezentowania dobranych treści, miejsca i czasu realizacji umowy,

j) błędnym ustaleniu, że strony utożsamiają dzieło z utworem w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, podczas gdy strony nigdy nie podniosły takiego argumentu a wskazywały jedynie, że dzieła realizowane w ramach umów przez nie zawartych spełniają kryteria uznania ich za utwór,

k) błędnym ustaleniu, że skarżący nie był odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady dzieła w sytuacji gdy brak było jakichkolwiek ustaleń organu I instancji i organu II instancji w tym zakresie, a skarżący w istocie odpowiedzialność taką ponosił, zaś W. w W. korzystała z narzędzi kontroli jakości takich jak między innymi wizytacje, hospitacje, ankiety które umożliwiały dochodzenie uprawnień z rękojmi za wady,

l) błędnym ustaleniu, że celem zawartej umowy było obejście przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, podczas gdy tak sformułowany cel jest sprzeczny ze stanowiskami stron przedstawionymi w toku sprawy, nie jest poparty jakimikolwiek dowodami, a w istocie strony kierując się zasadą swobody umów zawarły umowę o dzieło, która odpowiada naturze nawiązanego stosunku cywilnoprawnego, skoro w jego ramach skarżący miał zrealizować niematerialne, aczkolwiek dzieło wyrażające się w stworzeniu koncepcji cyklu wykładów (ucieleśnionej w formie sylabusa) i jej zaprezentowaniu studentom (prawidłowość tej oceny potwierdził zresztą Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w protokole swej kontroli z 2008 r.).

5) naruszenie przepisów postępowania, a to art. art. 7, 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez strony:

a) dowodu z przesłuchania stron, tj. skarżącego oraz [...] - Kanclerza W. w W.,

b) dowodów z przesłuchania świadków, tj. Rektora oraz Kwestora (głównej księgowej) W. w W.,

c) dowodu z dokumentu - protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., która odbyła się w W. w W.,

d) dowodu z dokumentu - umowy Pani E. A.,

e) dowodu z dokumentu - decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] maja 2013 r. wydanej w sprawie Pani E. A.,

6) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wskazania faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów na których się oparły oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej

7) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty J. C. wniósł o stwierdzenie nieważności w całości decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji ze względu na przyczyny określone w art. 156 § 1, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, jak również kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa według norm przepisanych.

Zdaniem Skarżącego organ I oraz II instancji powołały się w przedmiotowych decyzjach wyłącznie na normy kompetencyjne, bez odwołania się do adekwatnego przepisu prawa materialnego, który mógłby być materialnoprawną podstawą urzekania, co w jego przekonaniu narusza art. 107§1 k.p.a. i przez to stanowi wyczerpanie przesłanki nieważności decyzji, o której mowa w art. 156§1 pkt 2 k.p.a.

Skarżący zarzucił również organowi odwoławczemu, że ten kierując się wyłącznie treścią zawartych umów, błędnie przyjął, że zawarta umowa stanowiła umowę o świadczenie usług. Taka kwalifikacja zawartych umów stoi w sprzeczności ze zgodnym zamiarem i celem nadanym im przez strony. Na poparcie swojego stanowiska zacytował on zgromadzony na tle stosowania art. 65 k.c. dorobek orzecznictwa. Wskazał nadto, że oparcie ustaleń na dosłownym brzmieniu umowy byłoby prawidłowe gdyby brak było innych możliwych do przeprowadzenia dowodów, tj. gdyby dokument zawierający umowę był jedynym środkiem dowodowym. Jednakże w niniejszej sprawie tak nie było, gdyż zgodny zamiar stron znany był już organowi na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji.

Dalej podnosił, że organ II instancji niesłusznie zignorował przedstawiony w odwołaniu zarzut 8 miesięcznego przekroczenia 30-dniowego terminu wydania decyzji przez organ I instancji. Jego zdaniem termin, o którym mowa w art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do regulacji k.p.a. i jako taki nie może zostać przedłużony w myśl przepisów ogólnych.

Skarżący wskazał także na błędne utożsamienie przez organy obu instancji studiów nad językiem obcym sensu largo obejmujących językoznawstwo oraz społeczną i kulturową rolę języka z lektoratami z języka obcego, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zakwalifikowania umowy cywilnoprawnej zawartej z wykładowcą jako umowy o usługi edukacyjne. Skarżący podkreślił również, że w praktyce akademickiej ostatni rodzaj umów jest zawierany między uczelniami wyższymi a studentami, więc nie można go odnosić do umów między uczelnią a wykładowcą.

Z kolei powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2001 r. (sygn. akt I PN 429/2000) zaprzeczył organom obu instancji, jakoby linia orzecznicza w analogicznych do przedmiotowej sprawy była jednolita. W cytowanym wyroku stwierdzono, że "przedmiotem umowy o dzieło może być osiągnięcie rezultatu niematerialnego, nieucieleśnionego, a za taki uznaje się przygotowanie i wygłoszenie cyklu specjalistycznych wykładów". Skarżący przytoczył również szereg wyroków Sądu Okręgowego w W., z których wynikało, że umowy cywilnoprawne zawierane i realizowane przez W. należy traktować jako umowy o dzieło.

Następnie zakwestionował ustalenia organu I instancji co do braku swobody w wyborze miejsca i czasu realizacji przedmiotu umowy, podkreślając, że harmonogram nie miał dla niego charakteru wiążącego, a jedynie pomocniczy i porządkujący. Odnosząc się do ustaleń organu II instancji, że W. przysługiwało prawo nadzoru, podkreślił, iż szkoła była uprawniona jedynie do kontroli realizacji umowy i jakości, nie mogąc jednak przy tym formułować żadnych dyrektyw co do treści cyklu wykładów.

W przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych zgłoszonych w postępowaniu administracyjnym skarżący zarzucił organom obu instancji, że w ogóle nie uchwyciły intencji i celu ich przeprowadzenia, które miało posłużyć ułatwieniu postepowania dowodowego w sprawie. Zarzucił również brak wskazania w uzasadnieniu swoich decyzji dowodów, na których oparły się organu obu instnacji oraz przyczyn, dla których odmówiły wiarygodności innym dowodom.

Konkludując skarżący wskazał, że kontrola ZUS przeprowadzana w 2008 r. wykazała, że do ubezpieczenia zdrowotnego zostały zgłoszone wszystkie osoby do tego zobowiązane, a dopiero w 2011 r. Zakład zmienił swoje stanowisko, mimo że stosowane w tym czasie wzory umowne były podobne.

Druga Skarżąca, W. w W., w swojej skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 2 art. 8 pkt 1 lit. e), art. 11 oraz art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. 1997 nr 28 poz. 153 ze zm., dalej: ustawa zdrowotna.), jak również przepisów z art. 6 ust. 1 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm., ustawa systemowa), jak również przepisów z art. art. 102 u 107 ust. 5 pkt. 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c) u.s.o.z. w związku z art. 107 § 1 oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu przez ubezpieczonego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okres wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I ani organ II instancji ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.), tj.:

a) art. 627 k.c. poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej z tytułu zawarcia, której płatnik dokonuje i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób autorami (twórcami) wykładów akademickich w oparciu o dzieło;

b) art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 353¹ k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych,

c) art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między W. a ubezpieczonym była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,

d) art. 66 ust. 1 pkt e, art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia,

e) art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób będących autorami wykładów akademickich w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby wnioskiem przeciwnym.

3) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 109 ust. 4 zd. 1 u.s.o.z. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu i utrzymaniu w mocy decyzji wydanej po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesienia wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.,

b) art. 7, 77 § 1, 78 § 2 i 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w sprawie E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka N. M., K. P. oraz przesłuchania stron,

c) art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od [...] marca 2008 r. do [...] kwietnia 2008 r. w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2011 r. prezentujących odmienne stanowisko organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych zwłaszcza zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych j płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz z ubezpieczonym J. C.,

d) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie z u na pominięcie dowodu z przesłuchania stron czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

e) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymań mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 201 dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ustalenia, że J. C. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty w sposób odmienny i umorzenie postępowania,

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, ewentualnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi wyroków Sądu Okręgowego w W. - na okoliczność uznania przez Sąd Okręgowy w W., w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym oraz po analizie zbieżnego materiału dowodowego, że wykładowcy W. jako osoby wykonujące umowę o dzieło u płatnika nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym oraz na okoliczność klasyfikacji umowy zawieranej przez wykładowców z W. jako umowy o dzieło zobowiązującej do określonego rezultatu w postaci opracowania i zaprezentowania cyklu wykładów studentom.

Uzasadniając zgłoszone wnioski dowodowe skarżąca wskazała, że potwierdzają one jej stanowisko co do kwalifikacji umów cywilnoprawnych zawieranych przez W. z wykładowcami jako umowy o dzieło.

Następnie podobnie jak J. C. wyraziła przekonanie, że decyzje wydane przez organy obu instancji nie miały materialnej podstawy prawnej. Powtórzyła też zarzut przekroczenia 30-dniowego terminu wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych druga skarżąca podobnie jak J. C. zarzuciła organom obu instancji działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, a także naruszenie innych przepisów postępowania (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80 i art. 86 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich korków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności przez przeprowadzenie wnioskowanych na etapie postępowania administracyjnego dowodów. Odwołała się przy tym również do protokołu kontroli ZUS z 2008 r., którego konkluzje uległy zmianie w następstwie kontroli przeprowadzonej w 2011 r., na niekorzyść skarżącej.

Dalej szkoła zakwestionowała ustalenia organów obu instancji w zakresie kwalifikacji zawartej umowy cywilnoprawnej jako umowy o świadczenie usług. W jej ocenie organy błędnie założyły, że w umowie nie oznaczono dzieła. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wyraziła przekonanie, że za rezultat odpowiadający pojęciu dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. można uznać także realizację programu, prowadzenie i zakończenie cyklu wykładowców, ponieważ wyraża się on w postaci materialnej oraz niematerialnej.

W konkluzji drugi Skarżący stwierdził, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni woli stron zawartej umowy o dzieło, niesłusznie uznając ją za umowę o świadczenie usług oraz nie uwzględniając autorskiego charakteru dzieła.

W odpowiedzi na obie skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargi w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługują one na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu nie narusza ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego w stopniu, który spowodowałby jej uchylenie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy umowy zawarte przez J. C. z W. w W. , były umowami o dzieło, czy też inną umową o świadczenie usług, do których – zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, zastosowanie winy mieć przepisy dotyczące zlecenia.

Biorąc pod uwagę istotę sporu w niniejszej sprawie, analiza merytoryczna zarzutów zawartych w obu skargach powinna zostać poprzedzona analizą przepisów stanowiących podstawę obu prezentowanych stanowisk.

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi.

Zgodnie z przepisem art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W myśl art. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Z kolei zgodnie z treścią art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

W obu złożonych skargach podniesiono zarzut wydania decyzji zarówno przez organ I jak i II instancji bez materialnoprawnej podstawy, co skutkuje nieważnością rozstrzygnięć zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W przypadku nieuwzględnienia tego zarzutu strony domagały się uchylenia zaskarżonych decyzji z uwagi na wskazane liczne uchybienia przepisom postępowania, zwłaszcza w zakresie przeprowadzania postępowania dowodowego, które skutkowały naruszeniem prawa materialnego poprzez zakwalifikowanie umów J. C. ze szkołą do umów zlecenia, a nie potraktowano ich, zgodnie z nazwą, jako umowy o dzieło.

Odnosząc się do wskazanego zarzutu, należy na wstępie przytoczyć treść art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którą dyrektor właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Odwołanie od decyzji wydanej w I instancji w powyższych sprawach wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od jej otrzymania (art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach). Zgodnie zaś z art. 110 ustawy o świadczeniach od decyzji Prezesa Funduszu w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Natomiast jako materialnoprawną podstawę decyzji przyjąć należy wskazany przez Prezesa NFZ art. 66 ust. 1 pkt 1 e) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami, wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

W związku z powyższym, jeżeli osoba spełnia przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zawartej przez nią umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, to podlega ona również obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Fakt, że w obecny stan prawny dopuszcza swoistą dwutorowość orzekania pomiędzy sądami powszechnymi, a sądami administracyjnymi w przedmiocie kwalifikacji prawnej zawartych przez strony umów i w konsekwencji podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym (ZUS) i ubezpieczeniom zdrowotnym (organy NFZ), mogącą wywoływać rozbieżność orzecznictwa stanowić może jedynie postulat de lege ferenda skierowany do ustawodawcy. Rozważania w tym zakresie są jednakże irrelewantne dla meritum sprawy. Należy zwrócić jedynie uwagę, że skarżący nie przedłożyli odpisu prawomocnego wyroku sądu powszechnego, uznającego zawarte przez J. C. ze szkołą umowy za umowy o dzieło, a jedynie uznające umowy innych osób zawarte przez nie z W. Rozpoznając przedmiotowe skargi, Sąd nie jest zatem związany wykładnią prawa poczynioną przez Sąd Okręgowy w W.

Przechodząc do pozostałych zarzutów objętych skargami Sąd stwierdza, że te nie zasługują na uwzględnienie. Dokonując oceny charakteru prawnego umów łączących uczelnię z J. C. organ dysponował obszernym materiałem dowodowym. Składając wniosek ZUS w W. dołączył kserokopie zawartych przez strony umów, protokół kontroli płatnika składek przeprowadzonej w dniach od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2011 r. w części dotyczącej J. C., zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 r. informacje o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń co do protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz protokoły z przesłuchań świadków

W toku postępowania administracyjnego na wezwanie organów zarówno szkoła jak i J. C. składali pisma wyjaśniające charakter łączących je umów, w których również wnosiły o przeprowadzenie dodatkowych dowodów i na przeprowadzenie których części organ wydał zgodę. Należy zatem przyjąć, że organy dysponowały wystarczającym i zupełnym materiałem, aby podjąć zaskarżone rozstrzygnięcia. Nieuwzględnienie części wniosków dowodowych stron nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a przyczyna ich pominięcia znalazła swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z tych względów nie można mówić o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów postępowania. Organy przeprowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, gromadząc w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a także gwarantując stronom udział w toczącym się postępowaniu. Nie została zarazem naruszona zasada czynnego udziału strony w postepowaniu określona art. 10 k.p.a. Z kolei w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie uzasadnienia inkryminowanych decyzji odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Natomiast odnosząc się do kluczowej kwestii w sprawie, mianowicie charakteru umowy zawartej pomiędzy stronami, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że organy funduszu w sposób prawidłowy zakwalifikowały zawarte umowy jako umowy o świadczenie usług, do których odpowiednio stosowane są przepisy o umowie zlecenia i w konsekwencji uznały, że skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania takiej umowy..

Warto w tym miejscu przytoczyć, że zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Z kolei na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę, jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Powyższy przepis nie zawiera wszak legalnej definicji pojęcia "dzieło". Wskazuje jedynie, że wynikiem wykonania dzieła, jest powstanie po stronie przyjmującego obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Należy zwrócić w tym miejscu uwagę, na fakt wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2015 r. (sygn.. akt II GSK 333/14), że "o określeniu rezultatu właściwego umowie o dzieło decyduje wymaganie, by dzieło miało charakter samoistny względem twórcy, tzn. by pozostawało niezależne od dalszego działania twórcy oraz by stało się wartością autonomiczną w obrocie. Tę cechę mają tylko dzieła ucieleśnione w wytworzonej rzeczy lub zmianach w rzeczy istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie); takie dzieła uważane są za rezultaty materialne umowy. We współczesnej doktrynie większość autorów wyraża przekonanie, że utwór o charakterze nieucieleśnionym nie może stanowić przedmiotu umowy o dzieło. Już w tym miejscu należy stwierdzić, że czynność prowadzenia wykładu nigdy nie odrywa się od wykładowcy i trwa tak długo, jak wygłaszanie wykładu, po którego zakończeniu wygasa, nie pozostawiając ucieleśnionego rezultatu".

Z kolei zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast z mocy art. 750 k.c. przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami. Umowa zlecenia, ze swojej istoty jest umową starannego działania, a nie umową rezultatu.

W doktrynie przedmiot umowy zlecenia ujęty został w sposób elastyczny. Może nim być dokonanie więcej niż jednej czynności prawnej Również może być to więcej niż jedna czynność prawna, a nawet nieokreślona ich liczba, a także stałe dokonywanie powtarzalnych czynności prawnych danego rodzaju lub rodzajów (za: L. Ogiegło (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2011, s. 559; P. Machnikowski (w:) E. Gniewek, P. Machnikowski, Komentarz, 2013, s. 1264). Tak samo przedmiotem zlecenia może być dokonanie czynności nie będącej czynnością prawną, jak i nieokreślonej lub określonej liczby tych czynności, a także czynności powtarzalnych. Istotą tej umowy, jest staranne działanie przyjmującego zlecenie, a nie działanie nakierunkowane na osiągnięcie skonkretyzowanego rezultatu w postaci określonego w sposób materialny lub niematerialny "dzieła".

Porównując oba rodzaje umów, należy na wstępie podkreślić, że w najnowszym orzecznictwie obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r. o sygn. akt II UK 402/12 (publ. http://sn.pl/sites/orzecznictwo). W przywołanym rozstrzygnięciu stwierdzono, że: "umowę o dzieło zdefiniowano jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 kc). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r. o sygn. akt IV CKN 152/00, publ. OSNC 2001 nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą, być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. (...) Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne – art. 734 § 1 kc), jak i dla umów o świadczenie usług, nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne – art. 750 kc). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 kc), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r. o sygn. akt II UK 60/12, niepubl.)". Cytowany pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako swój.

Sąd jednocześnie pragnie zwrócić uwagę na charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług cechy działania J. C., który zobowiązany był do starannego działania podczas prowadzenia wykładów w szkole, w sposób określony w umowie. Jego działanie przejawiało charakter okresowy – powtarzający się, co nie jest cechą charakterystyczną dla umowy o dzieło, a jednym z elementów odróżniających umowy zlecenia. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że o określeniu rezultatu właściwego umowie o dzieło decyduje wymaganie, by dzieło miało charakter samoistny względem twórcy, tzn. by pozostawało niezależne od dalszego działania twórcy oraz by stało się wartością autonomiczną w obrocie. Czynności J. C. polegające na prowadzeniu wykładu nie są czynnościami oderwanymi od wykładowcy. Trwają one tak długo, jak długo osoba prowadząca wykład to czyni. Rok roczne prowadzenie serii wykładów nie powoduje trwałego wytworzenia przez osobę prowadzącego dzieła w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa cywilnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że organy funduszu w sposób prawidłowy, na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i przy poszanowaniu zasad postępowania administracyjnego, zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i dokonały prawidłowego wywodu prawnego co do stwierdzenia objęcia J. C. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawartych przez niego z W. w W. umów o świadczenie usług, do których zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisu dotyczące zlecenia we wskazanych w decyzji okresach.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.