Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1071/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Monika Kramek, Asesor WSA - Agnieszka Dauter-Kozłowska (spr.), Protokolant - st. sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 marca 2023 r. nr DRE.łr.027.20.2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu przyznanej refundacji wywozowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: spółka lub skarżąca) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister) z 29 marca 2023 r. nr DRE.łr.027.20.2023 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: Dyrektor Generalny KOWR) z 7 lutego 2023 r. nr 013/9300/23/oe ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z 27 października 2010 r. udzielił spółce pozwolenia na wywóz do Turcji 24.000 kg i 25.000 kg towaru o kodzie CN 0201 20 50 9110 (mięso wołowe ćwierci tylnie).

Dyrektor Generalny KOWR decyzją z 2 października 2018 r. nr 038/9300/18/oe przyznał skarżącej refundację wywozową do wniosku z 29 października 2010 r. [...] , w wysokości 2.815,16 €, tj. 11.193,36 zł z tytułu wywozu towaru o kodzie ERN: 0201 20 50 9110 w ilości 9.230,00 kg. Do wniosku o refundację spółka dołączyła inne wymagane dokumenty, m.in.: kartę kontrolną T5, deklarację importową, dokumenty transportowe i weterynaryjne świadectwo zdrowia.

W wyniku kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu (dalej: Naczelnik WUCS) przeprowadzonej w spółce od 10 września 2020 r. do 10 listopada 2021 r., w zakresie prawidłowości wypłaty refundacji wywozowych, stwierdzono nieprawidłowości w stosunku do części mięsa wołowego m.in. w obszarze pochodzenie towaru. Nieprawidłowości dotyczyły pochodzenia towaru dla mięsa wołowego w ilości 614,40 kg.

Wobec powyższego, Naczelnik WUCS uznał, że wystąpiły przesłanki do wszczęcia postępowania celnego w przedmiocie uznania za nieprawidłowy zapis zawarty w polu 34a (kraj pochodzenia) zgłoszenia celnego do procedury wywozu z 29 października 2010 r. W efekcie tego postępowania Naczelnik WUCS decyzją z 29 czerwca 2022 r. dokonał zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym z 29 października 2010 r. nr [...] . Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) i 38 (masa netto). Pozycja 1 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 614,40 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 8.615,60 kg.

Mając na względzie ustalenia zawarte w protokole kontroli z 10 listopada 2021 r. i w decyzji Naczelnika WUCS z 29 czerwca 2022 r., Dyrektor Generalny KOWR decyzją z 7 lutego 2023 r. uznał refundację, jaką uzyskała spółka do wniosku WPR1 nr [...] dla ilości 614,40 kg mięsa wołowego, dla którego nie można ustalić kraju pochodzenia za nienależnie wypłaconą i ustalił kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 187,40 €, tj. 745,12 zł.

Minister, decyzją z 29 marca 2023 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.; dalej: kpa), art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 481, ze zm.) w zw. z art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 186 z 17.07.2009 r., str. 1, ze zm.; dalej: rozporządzenie 612/2009), art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.; dalej: rozporządzenie 1306/2013) – utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR z 7 lutego 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, że obowiązkiem eksportera ubiegającego się o refundację jest wykazanie, na żądanie właściwego organu, że towary spełniają wszelkie określone przepisami wymagania i poparcie tego faktu odpowiednimi dokumentami, a weryfikacja przedłożonych dokumentów należy do organu podejmującego decyzję o wypłacie bądź odmowie wypłaty refundacji.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiły niezgodności dotyczące pochodzenia towaru, tj. zwierząt, z których mięso stanowiło towar zadeklarowany w zgłoszeniu celnym. W zakresie pochodzenia towaru stwierdzone rozbieżności dotyczyły m.in.: płci zwierząt - różnice pomiędzy dokumentacją przedsiębiorcy i organów nadzorujących, a danymi w bazie IRZ; wieku ubijanych zwierząt; wagi WBC; błędnych numerów ubojowych na listach ćwierci; dwukrotnego wywozu mięsa uzyskanego z bydła o tych samych numerach identyfikacyjnych. W związku z tym, w niektórych przypadkach nie można było uznać, że zwierzęta poddane ubojowi były tożsame ze zwierzętami, dla których wydano określone numery kolczyków - brak jest możliwości stwierdzenia, że zgodnie z zasadami niepreferencyjnego pochodzenia towarów, krajem pochodzenia mięsa uzyskanego z przedmiotowych zwierząt, zgodnie z deklaracją złożoną w zgłoszeniu celnym, jest Polska. Kontrola służb celnych wykazała, że nie można zidentyfikować, a tym samym ustalić pochodzenia sztuk bydła, z których pozyskano mięso będące przedmiotem wywozu konkretnych zgłoszeń celnych.

Minister podkreślił, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.

W niniejszej sprawie Naczelnik WUCS decyzją z 29 czerwca 2022 r. dokonał zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym z 29 października 2010 r. Decyzja ta stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ponadto decyzja Naczelnika WUCS korzysta z wynikającej z art. 16 kpa zasady domniemania legalności, co oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność.

W rezultacie, Minister stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że refundacja wywozowa, jaką spółka uzyskała do mięsa wołowego, dla którego nie jest możliwe ustalenie pochodzenia, jest nienależna. Kwoty nienależnie pobranej refundacji, zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009, podlegają zwrotowi.

Minister wyjaśnił, że w decyzji organu I instancji wskazano, na jakiej podstawie uznano sporną refundację za nienależnie wypłaconą. Przy czym zaznaczono, że zgodnie z § 3 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 73 poz. 469), dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub pozycji zgłoszenia celnego, przy czym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego.

W związku z tym refundację wypłaconą na podstawie wniosku o sporną refundację, niezgodnego z danymi zawartymi w zgłoszeniu celnym w stosunku do ilości mięsa, co do której nie ustalono pochodzenia, należało uznać za nienależną.

Minister za niezasadny uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia 612/2009, bowiem rozbieżności ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS dotyczące: płci zwierząt - różnice pomiędzy dokumentacją przedsiębiorcy i organów nadzorujących, a danymi w bazie IRZ; wieku ubijanych zwierząt; wagi WBC; błędnych numerów ubojowych na listach ćwierci; dwukrotnego wywozu mięsa uzyskanego z bydła o tych samych numerach identyfikacyjnych; jeżeli zostały udowodnione – stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego. Tym samym przesądzają o tym, że spółka dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny. Z decyzji Naczelnika WUCS z 29 czerwca 2022 r. wynika, że z uwagi na stwierdzone rozbieżności między wiekiem określonym w paszportach zwierząt, a wiekiem ustalonym przez Powiatowego Lekarza Weterynarii na podstawie ich uzębienia, nie można uznać, iż zwierzęta poddane ubojowi były tożsame ze zwierzętami, dla których wydano określone numery kolczyków. Dlatego nie jest możliwe stwierdzenie, że zgodnie z zasadami niepreferencyjnego pochodzenia towarów, krajem pochodzenia mięsa uzyskanego z przedmiotowych zwierząt, zgodnie z deklaracją złożoną w zgłoszeniu celnym, jest Polska. Co więcej, niemożność identyfikacji wskazanych sztuk bydła, od których pochodziło uzyskane mięso, powoduje, że kraju pochodzenia tego mięsa nie można ustalić w ogóle. Naczelnik WUCS uznał zatem zapis w polu 34a za nieprawidłowy i dokonał korekty zgłoszenia celnego w zakresie pochodzenia towaru odnoszącym się do ilości mięsa pozyskanego z zakwestionowanych sztuk bydła. W konsekwencji, na podstawie ustalonych nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru (mięsa wołowego), organ ten stwierdził, że skarżąca dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.

Minister za chybione uznał także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 kpa, poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji.

Podobnie za niezasadny Minister uznał zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 rozporządzenia 612/2009. Spółka twierdzi, że organ I instancji przyjął, iż mięso eksportowane do Turcji nie odpowiadało warunkom sanitarnym lub zdrowia. Minister wskazał, że zaskarżona decyzja ustala kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu nieprawidłowości dotyczących pochodzenia towaru, a nie z powodu nieprawidłowości dotyczących solidnej i właściwej jakości handlowej towaru - w szczególności braku badań towaru w kierunku BSE. Załączone zaś do odwołania decyzje nie potwierdzają tego zarzutu, gdyż dotyczyły innych sytuacji niż ta w rozpoznawanej sprawie.

W skardze na powyższą decyzję spółka zarzuciła Ministrowi naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 11 kpa, poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Generalnego KOWR z 7 lutego 2023 r., pomimo iż organ I instancji, wydając decyzję naruszył:

1) art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia 612/2009, poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji zastosowanie, tj. przyjęcie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS z 10 listopada 2021 r. w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotnych ubojów zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) ubojów zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru - mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy ww. rozbieżności odnoszą się do zwierząt, a nie do produktów, o których stanowi art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia 612/2009 (w sprawie nie ma wątpliwości, iż mięso będące przedmiotem wywozu zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie/pochodzi ze Wspólnoty – ww. mięso uzyskane zostało w zakładzie/pochodzi z zakładu zlokalizowanego na terenie Polski);

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa w taki sposób, że w toku postępowania organ I instancji zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, w szczególności: (1) organ I instancji nie wziął pod uwagę innych dokumentów urzędowych "korzystających" z domniemania, o którym mowa w art. 76 § 1 kpa, tj. świadectw zdrowia wystawionych przez organ urzędowej kontroli żywności wraz z załącznikami; (2) organ I instancji zaniechał ustalenia, czy doręczono skarżącej decyzję Naczelnika WUCS zmieniającą zgłoszenie celne; (3) organ I instancji nie włączył do akt postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o wybrane dowolnie (wybiórczo) przez organ I instancji jedynie dwa dokumenty, tj. protokół kontroli i decyzję Naczelnika WUCS zmieniającą zgłoszenie celne oraz do błędnego uznania, iż środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej stanowią "kwotę nienależnie pobraną";

3) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 kpa, poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji - organ I instancji nie wyjaśnił podstaw prawnych, tj. nie dokonał wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (ograniczył się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechał m.in. wyjaśnienia, dlaczego środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej zakwalifikowane zostały – w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jako "kwota nienależnie pobrana" (Dyrektor Generalny KOWR nie wskazał m.in. dlaczego ww. środki stanowią "kwotę nienależnie pobraną" a nie "kwotę pobraną w nadmiernej wysokości"), co w konsekwencji uniemożliwiło stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, a także doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania i prawa administracyjnego;

- w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

2. art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 612/2009, poprzez ich błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym rozszerzeniem definicji "produktów", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS) w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotnych ubojów zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) ubojów zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy "produktem" w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia jest mięso wołowe, natomiast ww. rozbieżności odnoszą się do zwierząt, które to – w świetle ww. przepisów – produktem nie są (w sprawie nie ma wątpliwości, iż mięso wołowe będące przedmiotem wywozu, a przy tym "produktem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 612/2009 zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie/pochodzi ze Wspólnoty – ww. mięso zostało uzyskane w zakładzie/pochodzi z zakładu zlokalizowanego na terenie Polski);

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w sytuacji gdy: (1) organ II instancji zaniechał ustalenia czy decyzja Naczelnika WUCS zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona skarżącej; (2) organ II instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu IRZ oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; (3) organ II instancji wziął pod uwagę jedynie dwa dokumenty urzędowe w postaci protokołu kontroli i decyzję Naczelnika WUCS zmieniającą zgłoszenie celne, a jednocześnie pominął przy tym inne dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. świadectwa zdrowia (Kodeks postępowania administracyjnego nie "wartościuje" dokumentów urzędowych, a tym samym nie przyznaje pierwszeństwa niektórym/wybranym z nich); (4) organ II instancji całkowicie pominął fakt, iż przedmiotem wywozu było mięso wołowe a nie zwierzęta - bydło, a tym samym, iż ze świadectw zdrowia (dot. mięsa a nie zwierząt) będących urzędowymi dokumentami w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, jednoznacznie wynika, iż krajem pochodzenia wywożonego towaru - mięsa wołowego była Polska (ww. świadectwa zdrowia nie zostały zmienione).

W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego KOWR, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Na wezwanie sądu, organ uzupełnił akta administracyjne sprawy, przesyłając 26 września 2023 r. zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 29 czerwca 2022 r. oraz informację, że jest to decyzja ostateczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Stosując przewidziane ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środki, w szczególności art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 995/18 oraz z 29 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1606/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).

Wobec powyższego zaznaczyć trzeba, że przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra z 29 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR z 7 lutego 2023 r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej. Sąd oceniał również działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, tj. od dnia powiadomienia strony o tym postępowaniu pismem z 19 lipca 2022 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. 29 marca 2023 r.

Powyższe oznacza, że nie mogło być przedmiotem rozważań sądu postępowanie celno-administracyjne, w wyniku którego Naczelnik WUCS w Poznaniu wydał decyzję z 29 czerwca 2022 r. o zmianie zapisów zgłoszenia celnego z 29 października 2010 r. nr [...] . Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) i 38 (masa netto). Pozycja 1 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 614,40 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 8.615,60 kg.

Sąd podkreśla, że opisane wyżej postępowanie, prowadzone przez organ celny, było postępowaniem odrębnym, które zmierzało do ustalenia, czy zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzeniu towaru (pole 34a) był prawidłowy. Pamiętać należy – co istotne – że to organy celne są wyspecjalizowane i mają kompetencje do oceny, czy deklarowane w zgłoszeniach celnych pochodzenie towaru jest prawidłowe. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w sposób prawidłowy to zaznaczył, wskazując, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.

Natomiast przedmiot niniejszego postępowania, stanowi następstwo stwierdzenia, że zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzenia towaru był nieprawidłowy. Nie można było bowiem stwierdzić, czy część zadeklarowanego towaru (mięsa wołowego) była pochodzenia polskiego, wspólnotowego. Oznacza to, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, a nie kwestia pochodzenia spornego towaru. Przy czym sąd zaznacza, że w decyzji Naczelnika WUCS z 29 czerwca 2022 r., podjętej w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego, spółka została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji. Z uzupełnionych akt administracyjnych sprawy wynika także, że decyzja ta została doręczona spółce, która z możliwości złożenia odwołania nie skorzystała. W związku z tym decyzja ta stała się ostateczna, co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra.

W tym stanie rzeczy, sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności decyzji Naczelnika WUCS z 29 czerwca 2022 r. Tymczasem złożona skarga ma w istocie taki właśnie cel, tj. zawiera zarzuty odnoszące się przede wszystkim do kwestii związanych z zasadnością zmiany określenia pochodzenia towaru (mięsa wołowego). Jak już wskazano, zarzuty spółki nie mogą być uwzględnione, gdyż nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli sądu, tj. wskazanej przez spółkę w skardze decyzji Ministra z 29 marca 2023 r.

Sąd zauważa, że skarżąca powinna mieć świadomość powyższego, ponieważ przedstawiony pogląd, już od 2020 r., był wielokrotnie wypowiadany przez tutejszy sąd i to w sprawach ze skarg spółki o tożsamych stanach faktycznych i prawnych (por. np. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 20 października 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 307/20 i V SA/Wa 410/20). W przywołanych wyrokach uznano za niezasadny zarzut nieprawidłowych ustaleń czy też braku ustaleń dotyczący pochodzenia części mięsa wołowego z partii objętej zgłoszeniem celnym i sformułowanych jako zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 kpa). Zauważano, że ostateczną decyzją Naczelnik WUCS zmienił zgłoszenie celne i uznał, że w stosunku do części partii mięsa wołowego nie można ustalić kraju pochodzenia. Podkreślono, że decyzja ta nie była przez skarżącą podważana, w chwili obecnej jest prawomocna. W wyrokach wskazano także, co skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, że decyzja organu celnego zmieniająca zgłoszenie celne, stanowiące podstawę do wypłaty refundacji, korzysta w tym postępowaniu z wynikającej z art. 16 kpa zasady domniemania legalności. Jest decyzją prawomocną, więc jest wiążąca erga omnes. Domniemanie legalności oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Postępowanie zakończone decyzją zmieniającą zgłoszenie celne było w całości poświęcone ustaleniu pochodzenia towaru. W jego wyniku organ podjął władcze rozstrzygnięcie i niedopuszczalne jest podważanie de facto tych ustaleń w innym postępowaniu.

Należy też zważyć, co spółka całkowicie pomija w złożonej skardze, na zasady występowania o refundację, które w dacie złożenia wniosku w sprawie niniejszej określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 73, poz. 469; dalej: rozporządzenie MF).

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MF – wniosek o refundację wywozową, o którym mowa w art. 5 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 612/2009, zwany dalej "wnioskiem o refundację", sporządza się na formularzu WPR 1, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Sposób wypełnienia formularza WPR 1 określa instrukcja wypełniania formularza WPR 1, stanowiąca załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 2), zaś stosownie do zapisów ust. 3, dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub w pozycji zgłoszenia celnego, z zastrzeżeniem ust. 4, zgodnie z którym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego. Należy też zwrócić uwagę na treść § 8 rozporządzenia MF, zgodnie z którym, w przypadku wydania postanowienia lub decyzji w sprawie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym, z tytułu którego złożono wniosek o refundację, organ celny przekazuje agencji płatniczej niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 7 dni, kopię postanowienia lub decyzji.

Unormowania te znajdują również umocowanie w prawie unijnym. Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 1 rozporządzenia 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Wniosek o refundację sporządza się: a) w formie pisemnej; państwa członkowskie mogą przewidzieć specjalny formularz do tego celu; lub b) za pomocą przekazu komputerowego zgodnie z przepisami ustanowionymi przez właściwe organy. Jednakże państwa członkowskie mogą zadecydować, że wnioski o refundację muszą być wyłącznie sporządzone według jednej z metod określonych w akapicie drugim.

Jak wynika z przytoczonych unormowań, podstawą wypłaty refundacji jest prawidłowo wypełniony wniosek oraz dokumenty do niego dołączone. Jednym z tych dołączanych dokumentów jest zgłoszenie celne wywozowe z określonym krajem pochodzenia towaru. Powyższe jasno potwierdza, że postępowanie w przedmiocie refundacji nie jest właściwe do ustalania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, gdyż w tym celu przewidziane jest postępowanie odrębne. Takie postępowanie w sprawie zmiany zgłoszenia celnego, będącego podstawą wypłaty refundacji, zostało przeprowadzone, wiąże agencję płatniczą i stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranej refundacji wywozowej.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 – refundacje przyznaje się na produkty, które niezależnie od sytuacji celnej dotyczącej opakowań zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i pochodzą ze Wspólnoty. Wykazanie pochodzenia towaru ze Wspólnoty, w sposób o jakim była już mowa, jest niezbędnym warunkiem wypłaty refundacji. Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 oraz odnoszące się do ustaleń organów w zakresie przepisów postepowania, należy uznać za chybione. Jeszcze raz powtórzyć należy, że spółka kwestię pochodzenia towaru powinna była dowodzić w postępowaniu w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego.

Skoro zatem doszło do zmiany zgłoszenia celnego i uznania, że dla części mięsa wołowego, na które była przyznana refundacja, brak jest możliwości ustalenia kraju pochodzenia, zaszły podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu przyznanej refundacji. Podstawą prowadzenia postępowania stanowią przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) w zw. z art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009. Nie ulega wątpliwości, że organ trafnie przyjął, iż są to nienależnie a nie nadmiernie wypłacone środki. Z nienależnie wypłaconymi środkami mamy do czynienia w sytuacji ich wypłaty, gdy nie było ustawowego obowiązku ich wypłacenia albo obowiązek ten nie istniał. W rozpoznawanej sprawie doszło do takiej sytuacji, ponieważ brak było podstawy prawnej co do wypłaty części środków refundacji wywozowej, z uwagi na niespełnienie warunku pochodzenia zakwestionowanego towaru (mięsa wołowego).

Przedstawione wyżej rozważania mają także znaczenie dla oceny zarzutów spółki, że organy nie włączyły do akt postępowania dokumentów urzędowych (takich jak rejestr z systemu IRZ oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego), a zatem akta administracyjne sprawy nie są kompletne, ponieważ brakuje załączników do pisma Naczelnika WUCS z 28 lutego 2022 r. (oprócz protokołu kontroli z 10 listopada 2021 r.). Miało to także uniemożliwiać procedowanie sądowe. Sąd uznał te zarzuty za chybione. Wynika to z tego, że skoro w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, nie bada się już merytorycznie kwestii pochodzenia towaru, bo ta została rozstrzygnięta decyzją w postępowaniu celnym, to zbędne było gromadzenie pełnej dokumentacji dotyczącej samego pochodzenia towaru.

W zakresie zaś zarzutu dotyczącego zaniechania ustalenia przez Ministra, czy decyzja Naczelnika WUCS zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona skarżącej, sąd stwierdza, że istotnie w zaskarżonej decyzji takiej informacji brakuje, a taki zarzut spółka sfomułowała już w odwołaniu od decyzji Dyrektora Generalnego KOWR. Sąd uznał, że stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa). Niemniej jednak naruszenie to nie ma charakteru mającego istotny wpływ na wynik sprawy, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. Wynika to z tego, że w zaskarżonej decyzji Minister wskazał na art. 16 kpa, a więc nie miał wątpliwości, że decyzja Naczelnika WUCS z 29 czerwca 2022 r. jest ostateczna. Następnie znalazło to potwierdzenie w nadesłanych przez Ministra 26 września 2023 r. uzupełnieniach akt administracyjnych sprawy – w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika WUCS z 29 czerwca 2022 r. i informacji, że jest to decyzja ostateczna.

Z podanych względów sąd doszedł do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ppsa, sąd oddalił skargę.