Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 875/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 2 ust. 3a, art. 6o ust. 1, art. 6q ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 19
journal: Dz.U. 2020 poz 532
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt: SKO Gd/1331/22 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako "SKO" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako "O.p.") w zw. z art. 21 § 3 O.p., w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4, ust. 3 oraz art. 6o ust. 1 i 2 i art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., dalej jako "u.c.p.g."), po rozpatrzeniu odwołania R. Z. (dalej jako "Skarżący") od decyzji Dyrektora Zakładu Oczyszczania Miasta w S. (dalej jako "Dyrektor ZOM" ), działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (dalej jako "Prezydent Miasta"), z dnia 11 grudnia 2020 r., w sprawie określenia Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w S. (dalej jako "Wspólnota Mieszkaniowa") wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i określiło wysokość ww. opłaty za okres od stycznia do marca 2020 r. w miesięcznej wysokości 83,52 zł oraz od kwietnia 2020 r. do grudnia 2020 r. w miesięcznej wysokości 143,20 zł.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

2.1. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2020 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia Wspólnocie Mieszkaniowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od stycznia do grudnia 2020 r., w związku z niezłożeniem przez Wspólnotę deklaracji o wysokości ww. opłaty.

Decyzją z dnia 11 grudnia 2020 r. Dyrektor ZOM działający z upoważnienia Prezydenta Miasta określił Wspólnocie Mieszkaniowej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2020 r. do marca 2020 r. w miesięcznej wysokości 83,52 zł oraz od kwietnia 2020 r. w miesięcznej wysokości 143,20 zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ pierwszej instancji powołał wybrane przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2020 r., poz. 532 ze zm., dalej jako "u.w.l."), ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz Ordynacji podatkowej i stwierdził, że do dnia wydania tej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa nie złożyła stosownej deklaracji dla nieruchomości przy ul. [...] w S.. W związku z powyższym organ określił Wspólnocie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami, wyjaśniając, jak została obliczona. Decyzję doręczono odrębnie każdemu ze współwłaścicieli ww. nieruchomości.

2.2. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt SKO Gd/371/21, SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, wskazując, że stroną postępowania nie jest Skarżący – który złożył odwołanie we własnym imieniu i na swoją rzecz – ale Wspólnota Mieszkaniowa.

2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1012/21, uchylił ww. decyzję SKO. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził, że co do zasady stanowisko Kolegium, zgodnie z którym wspólnota mieszkaniowa na gruncie przepisów u.c.p.g. jest stroną postępowania w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami i adresatem decyzji, jest trafne, jednakże w sytuacji, gdy tzw. mała wspólnota mieszkaniowa jest zarządzana na podstawie art. 19 u.w.l. w zw. z art. 199 k.c. i nie ma zarządu (działającego jako zarządca nieruchomości wspólnej, ani też rozumianego jako organ wspólnoty), wszyscy jej członkowie mogą działać w postępowaniu administracyjnym i oni mają przymiot strony. Dla przypisania właścicielowi lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość przymiotu strony konieczne jest przy tym wykazanie, że posiada on ten przymiot niezależnie od występującej w jego imieniu wspólnoty, a zatem że posiada prawnie chroniony interes prawny. W ocenie Sądu Skarżący posiadał interes prawny do wniesienia odwołania, czego należy upatrywać w treści art. 2 ust. 3a u.p.c.g., w związku z czym zasadne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. decyzji SKO.

2.4. Decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, SKO uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i określiło wysokość ww. opłaty za okres od stycznia do marca 2020 r. w miesięcznej wysokości 83,52 zł oraz od kwietnia 2020 r. do grudnia 2020 r. w miesięcznej wysokości 143,20 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w przypadku nieruchomości wielomieszkaniowych nie jest dopuszczalnym określenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie deklaracji wnoszonych przez poszczególnych współwłaścicieli. Obowiązki właścicielskie, do których należą m.in. złożenie deklaracji (oraz konsekwencje jej złożenia) obciążają bowiem z mocy samego prawa wspólnotę mieszkaniową. Wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości.

Odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy organ zaznaczył, że na nieruchomości wyodrębniono dwa lokale mieszkalne: właścicielem jednego z nich jest wnoszący odwołanie Skarżący, natomiast drugiego – D. R.. Z księgi wieczystej nieruchomości wynika, że udział w prawie własności gruntu związany z własnością każdego z ww. lokali wynosi ½ części. Zatem według organu to na Wspólnocie ciążą obowiązki nałożone przez u.c.p.g. Jak natomiast wynika z wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2021 r., odwołujący się ma interes prawny do wniesienia odwołania. Stanowisko to nie zmienia tego, że tzw. mała wspólnota jest stroną postępowania w przedmiocie określenia wysokości opłaty i adresatem decyzji w sprawie gospodarowania odpadami. W przypadku braku zarządu decyzję należy doręczyć każdemu właścicielowi lokalu wchodzącego w skład wspólnoty.

SKO stwierdziło, że w niniejszej sprawie zarząd Wspólnoty nie został wybrany, zatem to właściciele lokali byli zobowiązani do złożenia deklaracji. D. R. takiej deklaracji nie złożyła, natomiast Skarżący złożył deklarację uwzględniającą jedynie zużycie wody w jego lokalu na wzorze deklaracji dla budynku jednorodzinnego. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji wezwał ww. właścicieli lokali do złożenia deklaracji, a gdy tego nie uczynili wszczął postępowanie i wydał decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami.

Jednocześnie zdaniem SKO prawidłowo wyliczono Wspólnocie wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednakże błędnie określono okres obowiązywania miesięcznej wysokości opłaty, w związku z czym Kolegium uznało za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i określenie wysokości opłaty jedynie za okres od stycznia do grudnia 2020 r.

Dalej SKO przedstawiło wyliczenia co do wysokości ww. opłaty i podkreśliło, że przepisy prawa nie pozwalają na określenie opłaty odrębnie dla każdego członka wspólnoty mieszkaniowej. Natomiast zarzuty odwołania organ uznał za nieuzasadnione, zaznaczając, że Skarżący nie wskazał w złożonej przez siebie deklaracji adresu do korespondencji innego niż adres nieruchomości, dla której składał tę deklarację.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zaskarżył ww. decyzję SKO, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4, ust. 3, art. 60 ust. 1 i art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje wspólnota mieszkaniowa będąca adresatem zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący zakwestionował twierdzenie organu, że w ww. nieruchomości funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa. Skarżący twierdzi, że jest właścicielem wyodrębnionego lokalu w domu jednorodzinnym, w który znajdują się łącznie dwa lokale, zatem zastosowanie znajdują przepisy o tzw. małej wspólnocie i decyzja powinna zostać wydana osobno wobec każdego z właścicieli. Mała wspólnota nie posiada osobowości prawnej i nie może być adresatem decyzji administracyjnej, a wydanie takiej decyzji skutkuje jej nieważnością. W związku z powyższym domaganie się złożenia deklaracji przez zarząd lub w imieniu innych właścicieli jest w ocenie Skarżącego niezrozumiałe i niepoparte przepisami prawa. Skarżący uważa, że jest zobowiązany złożyć deklarację jedynie w swoim imieniu i na swoją rzecz, więc złożona przez niego deklaracja jest prawidłowa. Skarżący powołał również art. 247 § 1 pkt 6 O.p. Końcowo Skarżący wskazał, że za budynek wielolokalowy należy uznać taki, który ma już trzy lokale i powołał definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego z ustawy Prawo budowlane.

4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji SKO.

5.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości decyzji w przedmiocie określenia Wspólnocie Mieszkaniowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w związku z niezłożeniem wymaganej deklaracji.

Zdaniem SKO, to na Wspólnocie Mieszkaniowej ciążą obowiązki nałożone przez ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zatem to Wspólnocie winna być określona wysokość za gospodarowanie odpadami komunalnymi, natomiast przepisy prawa nie pozwalają na określenie opłaty odrębnie dla każdego członka wspólnoty.

Natomiast w ocenie Skarżącego organ odwoławczy nieprawidłowo przyjął, że istnieje wspólnota mieszkaniowa będąca adresatem decyzji. Skarżący jest bowiem właścicielem lokalu wyodrębnionego w domu jednorodzinnym, tym samym był uprawniony oraz zobowiązany do złożenia deklaracji jedynie w swoim imieniu i na swoją rzecz.

W ocenie Sądu w tak zaistniałym sporze rację należy przyznać SKO.

5.4. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego – zarządowi związku międzygminnego.

Zgodnie z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest zobowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.

W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.).

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., przez właścicieli nieruchomości rozumie się współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.

Jak wynika z art. 2 ust. 3a u.c.p.g., wspólnota mieszkaniowa ponosi wynikające z ustawy opłaty bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu – w części: 1) odpowiadającej stosunkowi liczby osób zamieszkujących lokal do liczby osób zamieszkujących we wszystkich lokalach – w przypadku metody ustalenia opłaty, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 1; 2) odpowiadającej stosunkowi ilości zużytej wody w lokalu do ilości zużytej wody we wszystkich lokalach – w przypadku metody ustalenia opłaty, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 2; 3) odpowiadającej wysokości opłaty, o której mowa w art. 6j ust. 2; 4) odpowiadającej jego udziałowi w nieruchomości wspólnej – w pozostałych przypadkach.

5.5. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że – jak wynika z księgi wieczystej – w przedmiotowej nieruchomości wyodrębniono dwa lokale mieszkalne: Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...], natomiast właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w tym samym budynku, jest D. R.. Udział w prawie własności gruntu związany z własnością każdego z ww. lokali wynosi ½ części.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 u.w.l. ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Wspólnota mieszkaniowa powstaje zatem z mocy prawa i na gruncie przepisów u.c.p.g. jest stroną postępowania i adresatem decyzji wydanej w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami.

Jak stanowi art. 19 u.w.l., jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż trzy, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności.

W niniejszej sprawie w budynku położonym na ww. nieruchomości istnieją dwa lokale mieszkalne. Zastosowanie znajdzie zatem ww. przepis ustawy o własności lokali, w którym mowa o tzw. małej wspólnocie mieszkaniowej.

Na istnienie "małej wspólnoty" wskazuje także sam Skarżący w treści uzasadnienia skargi, nieprawidłowo jednak wywodząc, że nie może być ona adresatem decyzji administracyjnej i decyzja powinna zostać wydana osobno wobec każdego właściciela mieszkania, co miałoby być konsekwencją odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego.

Sąd stwierdza, że na mocy art. 19 u.w.l. do tzw. małej wspólnoty mieszkaniowej odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 199 – 219 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145, dalej jako "k.c.") oraz art. 611 – 616 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1460, dalej jako "k.p.c.").

Stosownie do ogólnie przyjętego w orzecznictwie i doktrynie pojmowania zasad "odpowiedniego" stosowania przepisów, niektóre z nich znajdują zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły być wykorzystane. Stosowanie "odpowiednie" oznacza w szczególności niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (np. uchwała SN z 15.09.1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995/12, poz. 177).

Tak w świetle poglądów doktryny, jak i orzecznictwa, stanowisko, jakoby do zarządu nieruchomością wspólną w małych wspólnotach mieszkaniowych znajdowały zastosowanie przepisy o współwłasności wprost, nie znajduje uzasadnienia.

Jak zaznacza się w doktrynie, odesłanie w art. 19 u.w.l. do przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności nie oznacza w szczególności, że w małej wspólnocie mieszkaniowej nie stosuje się przepisów zawartych w art. 18–33 u.w.l. (tj. w rozdziale 4 ustawy – "Zarząd nieruchomością wspólną"). Przeciwne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że mała wspólnota mieszkaniowa nie jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 33(1) k.c., a jej charakter prawny w istocie niczym się nie różni od instytucji współwłasności (K. Buliński [w:] Własność lokali. Komentarz, red. H. Izdebski, Warszawa 2023, art. 19).

Sąd stwierdza, że do tzw. małych wspólnot mieszkaniowych, o których mowa w art. 19 u.w.l., znajdują zastosowanie pozostałe, nieodnoszące się do zarządu nieruchomością wspólną regulacje ustawy o własności lokali – w tym w szczególności art. 6 zd. 2 u.w.l., z którego wynika, że wspólnota mieszkaniowa może być stroną postępowania oraz adresatem decyzji administracyjnych.

Jednocześnie, jak już wskazywano powyżej, zgodnie z art. 2 ust. 3 u.p.c.g. jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową. Tym samym ustawodawca obciążył wspólnotę obowiązkami właściciela nieruchomości, o których mowa w rozdziale 3 oraz 3a u.c.p.g., w tym obowiązkiem składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ponoszenia tej opłaty. Powyższe "przerzucenie" obowiązków z współwłaścicieli części wspólnych i właścicieli odrębnych lokali na podmioty zarządzające nieruchomościami (wspólnoty mieszkaniowe) służyć miało uproszczeniu zarządzania systemem odpadów komunalnych poprzez uniknięcie sytuacji, gdy wiele osób będzie odpowiedzialnych za wykonanie obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co powodować może wątpliwości dotyczące zakresu obowiązków poszczególnych podmiotów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1684/16; wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3271/17; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

Należy przy tym zwrócić uwagę, że wspólnota mieszkaniowa (oraz spółdzielnia mieszkaniowa) obciążona obowiązkami wynikającymi z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie pełni funkcji płatnika w rozumieniu art. 8 O.p., a więc nie jest podmiotem obliczającym, pobierającym i wpłacającym opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należne od właścicieli nieruchomości. Użycie przez ustawodawcę w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. zwrotu "obciążają" w kontekście obowiązków właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu wskazuje, iż jego zamiarem było uczynienie wspólnoty mieszkaniowej podatnikiem, a więc podmiotem zobowiązanym samodzielnie do deklarowania i wpłacania należnych opłat, z zastrzeżeniem rozliczeń z właścicielami wyodrębnionych lokali zgodnie z art. 2 ust. 3a u.c.p.g. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 93/16, CBOSA).

Zatem wbrew twierdzeniom Skarżącego organ pierwszej instancji prawidłowo uznał Wspólnotę Mieszkaniową, jako stronę postępowania w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami i adresata tej decyzji.

5.6. Jednocześnie należy zauważyć, że w sytuacji, gdy wspólnota mieszkaniowa (w niniejszej sprawie tzw. mała wspólnota mieszkaniowa) nie ma zarządu, to wszyscy jej członkowie mogą działać w postępowaniu administracyjnym i mają przymiot strony – na co zwrócił uwagę tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1012/21.

W tym miejscu Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w przepisie art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, iż skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1101/16; CBOSA). Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji (postanowienia) wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek uchylającego decyzję wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16, CBOSA). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153). Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu tego przepisu oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe Sąd w ślad za wyżej powoływanym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1012/21, którego oceną prawną jest związany, stwierdza, że przyjęcie generalnej zasady wynikającej z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., według której mała wspólnota mieszkaniowa w przypadku budynku wielolokalowego jest stroną postępowania w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami i adresatem decyzji w tym przedmiocie, nie oznacza automatycznie braku możliwości przypisania przymiotu strony w takim postępowaniu właścicielowi lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Konieczne jest jednak wykazanie, że przymiot ten posiada niezależnie od występującej w jego imieniu wspólnoty, a zatem, że posiada prawnie chroniony interes prawny.

Tym samym także członek wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota.

W realiach niniejszej sprawy, interesu prawnego Skarżącego do złożenia deklaracji należy upatrywać w treści art. 2 ust. 3a u.c.p.g., który indywidualizuje zakres odpowiedzialności każdego właściciela lokalu za wynikające z ustawy opłaty, w opisanych w ww. przepisie częściach. Przyjęcie odmiennego poglądu pozbawiłoby właścicieli lokali tworzących tzw. małą wspólnotę mieszkaniową, którzy nie powołali zarządu (działającego jako zarządca nieruchomości wspólnej, ani też rozumianego jako organ wspólnoty), możliwości skutecznej realizacji obowiązków i uprawnień w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Tożsame stanowisko zostało przedstawione również w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 249/22 (CBOSA).

Dlatego też zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpatrując odwołanie Skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia Wspólnocie Mieszkaniowej [...], wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi prawidłowo zastosował ocenę prawną i wskazania wynikające z powołanego wyroku.

5.7. W niniejszej sprawie Skarżący złożył deklarację uwzględniającą jedynie zużycie wody w jego lokalu, na wzorze deklaracji dla budynku jednorodzinnego, natomiast właścicielka drugiego lokalu – D. R., nie złożyła żadnej deklaracji. Zasadnie zatem, mając na uwadze wyżej przedstawione rozważania, organ pierwszej instancji wezwał właścicieli lokali tworzących tzw. małą wspólnotę mieszkaniową do złożenia właściwych deklaracji, a w związku z ich nieprzedłożeniem – wszczął postępowanie i wydał decyzję, w której określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami dla tej wspólnoty.

Należy przy tym zauważyć, że organ powołał uchwały Rady Miasta, w których uregulowano stawki i metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia odnośnie zużycia wody dla obydwu lokali znajdujących się na nieruchomości, a także swoje wyliczenia, które nie były przez stronę kwestionowane.

Podkreślenia wymaga, że SKO uchylając decyzję organu pierwszej instancji, ze względu na wadliwe określony okres, na który ustalono opłatę, prawidłowo określił w sentencji decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami dla Wspólnoty Mieszkaniowej. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił odrębne rozliczenie dotyczące zużycia wody dla obydwu lokali i na ich podstawie wyliczył wysokość miesięcznej opłaty osobno zarówno dla mieszkania nr [...], jak i mieszkania nr [...]. – składające się na określoną w sentencji decyzji łączną wysokość miesięcznej opłaty dla całej Wspólnoty Mieszkaniowej. W związku z brakiem możliwości określenia opłaty odrębnie dla każdego członka tej wspólnoty przedstawione przez organ w uzasadnieniu decyzji wyliczenie, należy uznać za prawidłowe i umożliwiające faktyczne rozliczenie ww. opłaty przez poszczególnych członków Wspólnoty Mieszkaniowej.

5.8. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez Skarżącego zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4, ust. 3, art. 6o ust. 1 (w skardze omyłkowo wskazano art. 60 ust. 1) i art. 6q ust. 1 u.p.c.g. W okolicznościach niniejszej sprawy należało bowiem uznać, że istnieje wspólnota mieszkaniowa, jak również że wspólnota ta jest stroną w przedmiocie określenia wysokości opłaty oraz adresatem zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji bezzasadne jest stanowisko Skarżącego, że zaistniała podstawa stwierdzenia nieważności decyzji z art. 247 § 1 pkt 6 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy ma obowiązek stwierdzić nieważność takiej decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Jak wskazuje się w doktrynie, trwała niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze (B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz [i in.], Ordynacja podatkowa..., s. 1050). Podobnie charakteryzuje tę przesłankę J. Brolik [i in.] (Ordynacja podatkowa..., art. 247, pkt. 2.6), akcentując, że przeszkody prawne (np. decyzja wydana z zastrzeżeniem niemożliwego do spełnienia warunku), czy też względy faktyczne (na przykład ustanowienie obowiązku nie do spełnienia) muszą istnieć w chwili wydania decyzji i trwać po jej wprowadzeniu do obrotu prawnego. Natomiast trudności, bez względu na ich stopień, w wyegzekwowaniu decyzji, wynikające z negatywnego stanowiska jej adresatów lub innych osób, nie stanowią o niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 6 (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 922/21; CBOSA).

W związku z powyższym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. W decyzji tej prawidłowo określono Wspólnocie Mieszkaniowej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami, jak również decyzja ta zawiera wszystkie elementy umożliwiające jej wykonanie.

Reasumując, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

5.9. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.