Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 623/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18g
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1069/21 w sprawie ze skargi E.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 20 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie oznaczonej sygn. akt III SA/Wa 1069/21 oddalił skargę E.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 lutego 2021 r. w przedmiocie sprzeciwu na zawiadomienie o zagrożeniu wpisem do Rejestru Należności Publicznoprawnych (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 134 § 1 pkt 1 p.p.s.a. polegające na rozpoznaniu sprawy z przekroczeniem granic zaskarżenia i przyjęciu w oparciu o art. 259 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, iż skarżąca utraciła ulgę z mocy prawa, co skutkowało błędnym ustaleniem, że spór, który toczy się pomiędzy stroną, a organem nie dotyczy wysokości zaległości i odsetek, które mają być ujawnione w Rejestrze Należności Publicznoprawnych w sytuacji gdy skarżąca w rozpoznanej przez Sąd sprawie powołując się na art. 18b § 1 i art. 18c § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) kwestionuje zasadność ujawnienia w Rejestrze Należności Publicznoprawnych należności pieniężnej, której ostateczna wysokość wobec toczącego się pomiędzy skarżącą, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. sporu co do istnienia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych w 2012 r. wskazanych w zawiadomieniu z 10 maja 2019 r., nie została ustalona, czego konsekwencją może być ujawnienie w rejestrze nieistniejącej należności,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji kontroli legalności przedmiotowej decyzji oraz prawidłowości ustaleń dokonanych przez podatkowy organ odwoławczy, polegające na powierzchownej ocenie zarzutów naruszenia art. 18b § 1 i art. 18c § 1 u.p.e.a i - bezzasadnym zarzuceniu skarżącej, że nie wyjaśniła, na czym polega naruszenie przepisu art. 18b § 1 u.p.e.a. w sytuacji gdy skarżąca obszernie wyjaśniła w skardze, na czym polega naruszenie tego przepisu, oraz na braku odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów, jak również niewystarczającym wyjaśnieniu przez Sąd I instancji przyczyn dla których uznał, że skarżone postanowienie jest zgodne z prawem, co przejawia się przede wszystkim w:

- braku odniesienia się przez Sąd I instancji do podniesionych przez Skarżącą zarzutów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a.

- błędnej ocenie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a i uznanie, że w analizowanej sprawie nie istniała potrzeba dokonywania jakichkolwiek ustaleń, dlatego też organ II instancji mógł oprzeć się w całości na materiale zgromadzonym przez organ I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji czterokrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, co wykazuje, wbrew temu, co przyjął Sąd Instancji, że istniała potrzeba dokonywania dalszych ustaleń,

- bezzasadne zarzucenie stronie, że nie wskazała żadnych okoliczności, czy dowodów, które dla rozstrzygnięcia sprawy były istotne, a nie zostały przeprowadzone, czy uzgodnione, w sytuacji gdy strona obszernie wskazała istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i dowody, co w konsekwencji spowodowało błędne uznanie, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły przenalizowały zebrany materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa oraz nieuprawnione i dowolne przyjęcie przez Sąd, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie odpowiada prawu, mimo że zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, a braki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są tego rodzaju, że uniemożliwiają dokonanie jego pełnej instancyjnej kontroli czego skutkiem było naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie i oddalenie skargi.

Mając na uwadze podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odrębnym piśmie z dnia 11 kwietnia 2022 r. strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Uzasadniając zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. strona skarżąca podniosła, że Sąd nie był uprawniony do oceny, czy skarżąca utraciła ulgę, gdyż sprawa, którą rozpoznał nie dotyczy ulg i wniosek przyjęty za podstawę jej rozstrzygnięcia, że decyzja wygasła z mocy prawa jest bez znaczenia w sprawie.

Strona skarżąca podniosła, że spór, który toczy się pomiędzy nią, a organem dotyczy możliwości zmiany decyzji ostatecznej z 19 stycznia 2018 r. w sprawie odroczenia terminu płatności zaległości i odsetek do dnia 31 grudnia 2018 r. Spór ten wbrew temu, co przyjął Sąd I instancji dotyczy wysokości zaległości i odsetek, które mają być ujawnione w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, gdyż w przypadku zmiany decyzji ostatecznej ulegną zmianie odsetki.

Zdaniem strony skarżącej wbrew temu, co przyjął Sąd pierwszej instancji, że fakt dokonania przez Skarżącą wpłat po dniu wystawienia zawiadomienia nie oznacza, że organy egzekucyjne powinny uwzględnić tę okoliczność w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem, fakt dokonania wpłat po dniu wystawienia ma istotne znaczenie w sprawie bowiem organ podatkowy posiada wiedzę, iż kwota należności wskazana w zawiadomieniu o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze jest inna niż rzeczywista należność. Nie można bowiem grozić ujawnieniem nieistniejącej należności lub należności w niezgodnej ze stanem faktycznym wysokości. W przeciwnym razie zostanie ujawniona nieprawdziwa należność, co podważy wiarygodność rejestru i narusza zasadę wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.

Zdaniem skarżącej Sąd błędnie ocenił, że skarżąca nie wyjaśniła, na czym polega naruszenie art. 18b § 1 u.p.e.a. i na jakiej podstawie twierdzi, że wystosowanie zawiadomienia jest przedwczesne.

Skarżąca wskazała, że w sytuacji, gdy kwota należności zagrożonej ujawnieniem wskazana w skarżonym postanowieniu jest inna niż kwota wskazana w zawiadomieniu, mając na względzie art. 18c § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6 k.p.a., przed wprowadzeniem należności do rejestru należy zobowiązanemu doręczyć zawiadomienie ze wskazaniem właściwej kwoty należności, czego organ niższej instancji nie uczynił.

Skarżąca wyjaśniła, że naruszenie art. 18b § 1 i art. 18c § 1 u.p.e.a.) polega na grożeniu ujawnieniem i w konsekwencji na ujawnieniu w rejestrze nieistniejącej należności pieniężnej.

W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 3 § 1 w zw. z art 134 § 1 i z art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia Sąd odniósł się tylko i wyłącznie do kontroli legalności postanowienia organu odwoławczego w kontekście przepisów dotyczących zawiadomienia i zagrożenia ujawnienia w rejestrze. Skarga natomiast zawierała szereg innych zarzutów odnoszących się do przepisów postępowania. Zarzuty te, poza stwierdzeniem, że nie są zasadne, nie zostały w żaden sposób omówione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Na początek przede wszystkim podnieść należy, że przedmiotem sprawy, a więc także przedmiotem postępowania przed sądami administracyjnym obu instancji, nie była problematyka istnienia zaległości podatkowej. Odnośnie do egzekucji administracyjnej adekwatnych przedmiotowo do sprawy zaległości podatkowych zastosowanie mają niewątpliwie regulacje prawne wynikające z art. 3a§ 1 pkt 1 i art. 18b § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Z akt sprawy nie wynika, żeby między skarżącą a organem podatkowym toczył się spór co do istnienia zaległości podatkowej; należność ta wynika ze złożonej przez stronę deklaracji podatkowej (korekty deklaracji) i nie była kwestionowana przez organy podatkowe, a więc w tym kontekście, według danych z analizowanego postępowania administracyjnego, jest należnością niesporną. Ze sprawy wynika natomiast, że organ podatkowy trzykrotnie odraczał skarżącej termin płatności zaległości podatkowej, tj. do 30 grudnia 2016 r., 31 grudnia 2017 r. i 31 grudnia 2018 r. Skarżąca w dniu 15 grudnia 2018 r. złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o zmianę decyzji ostatecznej odraczającej termin płatności do 31 grudnia 2018 r., żeby w ten sposób odroczyć termin płatności kwoty pozostałej do spłaty do 31 grudnia 2019 r. Skarżąca dokonała także kilku wpłat na poczet zobowiązania, jednakże wpłaty te nie doprowadziły do spłaty zadłużenia w całości. Natomiast organ podatkowy stwierdził - w zaskarżonym postanowieniu drugiej instancji - że skutkiem niedotrzymania odroczonego terminu przez skarżącą była restytucja ustawowego terminu płatności podatku, który miał przypadać na 30 kwietnia 2013 r.

W powyższym stanie sprawy oraz obowiązującego prawa, stwierdzić należy, co następuje.

1.Złożenie wniosku o zmianę ostatecznej decyzji w przedmiocie odroczenia, w celu uzyskania kolejnego odroczenia – przedłużenia - terminu płatności podatku, nie stanowi podstawy prawnej zaniechania wprowadzenia należności pieniężnej do Rejestru Należności Publicznoprawnych. Podstawa prawna tego rodzaju nie wynika z przepisów art. 18 – 18u. u.p.e.a. jak również z regulacji rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 czerwca 2018 r. w sprawie Rejestru Należności Publicznoprawnych. Ze sprawy nie wynika ponadto, żeby w czasie prowadzenia skontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji postępowania administracyjnego wniosek skarżącej został uwzględniony.

2.Jeżeli – ewentualnie - zaistnieją zdarzenia wpływające na zmianę kwot ujawnionych w Rejestrze, to w takim przypadku wierzyciel, na podstawie art. 18g u.p.e.a., będzie zobowiązany uwidocznić tę zmianę w rejestrze. Jak bowiem stanowi ten przepis, wierzyciel wprowadza do rejestru zmianę lub wykreśla z rejestru dane, o których mowa w art. 18b § 2 (a więc także dane dotyczące wysokości należności pieniężnej i odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie) - niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia powzięcia przez niego wiadomości o okoliczności uzasadniającej zmianę lub wykreślenie tych danych; zmiana okoliczności dotyczących należności pieniężnych podlega więc uwzględnieniu w Rejestrze.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.

s. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska s. NSA Jacek Brolik s. NSA Jacek Pruszyński