Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 585/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 54 par. 1, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2024 r. nr 0401-IEE.7113.73.2024.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku A. O. (dalej: Skarżąca, Strona, Zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Wojewodę [...], obejmującego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie należności głównej [...] zł. W toku postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A. W dniu [...] r. bank zrealizował zajęcie, w wyniku czego całość należności wraz z kosztami egzekucyjnymi została zaspokojona. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Stronie [...] r.

W odpowiedzi na powyższe, Skarżąca złożyła do organu egzekucyjnego pismo z dnia [...] r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego wraz z wnioskiem o umorzenie", zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej: "u.p.e.a." – tj. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określono w lit. a i b. Zdaniem Skarżącej, obowiązek wykonania szczepień jest niewymagalny, z uwagi na jego odroczenie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A., dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia [...] r.

W zażaleniu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w sytuacji, gdy obowiązek szczepień jest niewymagalny z powodu odroczenia terminu jego wykonania.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podał, że Strona skarży czynność polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia [...] r. wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A., nie wskazując jednak żądań, czy zastrzeżeń dotyczących samego zajęcia. Organ wskazał, że zaskarżona czynność egzekucyjna podjęta została na podstawie art. 80 § 1 pkt 1 u.p.e.a., przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Zawiadomienie o zajęciu doręczono bankowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie [...] r. W dniu [...] r. bank zrealizował zajęcie, w wyniku czego cała dochodzona należność wraz z kosztami egzekucyjnymi została zaspokojona. Skarżąca, stosownie do art. 80 § 3 ww. ustawy otrzymała zawiadomienie o zajęciu [...] r. Podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiło prawidłowo sporządzone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które zawiera wszystkie wymagane elementy określone w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. Odpowiada również wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w załączniku nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, ze organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. nie naruszył przepisów ww. ustawy, a zatem brak jest podstaw do uznania zasadności złożonej skargi. Pod względem proceduralnym i formalnym zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał, że w trybie skargi na czynność egzekucyjną można kwestionować skutecznie jedynie działania wykonawcze organu egzekucyjnego, podnosząc okoliczności niebędące podstawą innych środków zaskarżenia. Argumenty stanowiące podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania administracyjnego wykraczają poza kompetencje organu egzekucyjnego i nie podlegają ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną. W przedmiotowej sprawie Skarżąca złożyła zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku, który stanowił przedmiot rozpoznania w odrębnym postępowaniu. Pismo zawierające zarzuty wpłynęło do organu egzekucyjnego [...] r., a [...] r. przekazano je do rozpatrzenia wierzycielowi. Okoliczność ta nie może zatem podlegać ponownej ocenie w trybie skargi złożonej na podstawie art. 54 u.p.e.a.

W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 54 § 4 pkt 2a u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Skarżąca podniosła, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka Zobowiązanej oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka Zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Do dnia dzisiejszego nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Strony, egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. W tym zakresie Skarżąca wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19. Skarżąca jednocześnie podniosła, że konieczność umorzenia postępowania wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jeszcze w czasie obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów i w konsekwencji uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. utrzymujące e mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] obejmującego grzywnę w celu przymuszenia. Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W odpowiedzi na nie, pismem z dnia [...] r. Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne. Podniosła, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienie dziecka uzyskała odroczenie obowiązku przeprowadzenia szczepień małoletniej córki z uwagi na przeciwwskazania stwierdzone po przeprowadzeniu badania przez lekarza neurologa. Ponadto w skardze Skarżąca przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] r. Jednocześnie Zobowiązana, powołując się na wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23, stwierdziła, że obowiązek uiszczenia grzywny nie jest wymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacji, gdy zobowiązanemu przysługuje inny środek zaskarżenia, w tym zarzuty na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1262/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 554/15; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2833/14; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1200/18). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma bowiem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 161/24).

Powyższe oznacza, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane kwestie związane z bezpodstawnym, zdaniem strony, egzekwowaniem uiszczenia grzywny, z uwagi na brak wymagalności tego obowiązku. Zarzut ten nie może być przedmiotem badania w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne, bowiem wykracza poza ramy tego postępowania. Natomiast może on być on przedmiotem odrębnego postępowania, prowadzonego w trybie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a.

Wyjaśnić też należy, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 525/24).

W rozpoznanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.) i dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie regulacji zawartych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Stosując wskazany środek organ egzekucyjny doręczył Zobowiązanej w dniu [...] r. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] r. (k. 1 akt adm.). Wskazane zawiadomienie spełniało wymogi wynikające z art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. Podjęte przez organ egzekucyjny czynności nie naruszały zatem obowiązującego prawa. Skarżąca nie wskazała żadnych uchybień podważających prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności i nie sformułował zarzutu naruszenia art. 80 § 1 u.p.e.a.

Zastosowany środek egzekucyjny nie był także zbyt uciążliwy dla Zobowiązanej. W skardze na czynność egzekucyjną oraz w skardze do tut. Sądu nie przytoczono żadnej argumentacji ani okoliczności, która wskazywałaby, że zastosowany środek w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej był zbyt uciążliwy.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują zatem na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia. Jak to już wskazano w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

L. Kleczkowski T. Wójcik U. Wiśniewska