Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 649/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 20 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skarg W. D., M. W. i H. G. oraz K. H. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] października 2023 r. [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargi.


UZASADNIENIE

Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach decyzją z 3 października 2023 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1752 ze zm.) uchylił decyzję Starosty Staszowskiego z 12 lipca 2023 r. w całości i orzekł o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu 0001 S. jednostka ewidencyjna miasto S. poprzez:

- usunięcie z numerycznego opisu granicy działki nr [...] z działką nr [...], punktu nr [...],

- włączenie do numerycznego opisu granicy działki nr [...] z działką nr [...] punktu nr [...] na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 12 października 2012 r., nr [...] (aktualnie identyfikator ewidencyjny [...]).

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pismem z 22 maja 2023 r., S. G. zwrócił się do Starosty Staszowskiego o wydanie decyzji w sprawie południowej granicy działki numer [...] z działką nr [...] położonej w obrębie 0001 S., jednostka ewidencyjna miasto S., zgodnie z dokumentami sądowymi.

Pismem z 22 czerwca 2023 r., Starosta Staszowski powiadomił strony postępowania, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie sprostowania południowej granicy działki numer [...]. Następnie 12 lipca 2023 r., wydał decyzję, którą orzekł o sprostowaniu przebiegu granicy działki numer [...] obręb S. z działką numer [...] obręb S. poprzez:

- usunięcie z numerycznego opisu granic ww. działek oraz z bazy danych ewidencji gruntów i budynków punktu numer [...] i przeniesienie go do archiwum;

- włączenie do numerycznego opisu granic ww. działek punktu numer [...].

Starosta wyjaśnił, że południową granicę działki nr [...] z działką nr [...] stanowią punkty nr [...] i 29134. Punkt nr git, pochodzi z operatu nr [...] (aktualnie identyfikator ewidencyjny [...]) dotyczącego rozgraniczenia działki nr [...] z działką nr [...], zatwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z 19 lipca 2011 r., II Ca [...], natomiast punkty nr [...] i nr [...] pochodzą z modernizacji ewidencji gruntów, operat modernizacyjny [...]/666/89.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor wskazał, że 13 lipca 2010 r. do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Staszowie został przyjęty pod numerem ewidencyjnym [...] (aktualnie identyfikator ewidencyjny [...]), operat techniczny z rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] z działką nr [...].

Postanowieniem z 29 października 2010 r., I Ns [...] Sąd Rejonowy w S. Wydział I Cywilny orzekł w punkcie I o dokonaniu rozgraniczenia działek położonych w S. o numerze ewidencyjnym [...] i nr [...] z działką o numerze ewidencyjnym [...] według linii przechodzącej przez punkty: gl-g2-45-17-18-19-24/1-21-22, zgodnie z przedłożoną przez biegłego sądowego mapą sytuacyjną wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - ewidencji zasobu Powiatu Staszowskiego w dniu 13 lipca 2010 r., nr ewid.[...] (aktualnie identyfikator ewidencyjny [...]).

Sąd Okręgowy w K. Wydział II Cywilny Odwoławczy prawomocnym postanowieniem z 19 lipca 2011 r., II Ca [...] postanowił zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I, w ten tylko sposób, że zmienił jednego współwłaściciela działki ewidencyjnej numer [...].

Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji Starosty [...] z 12 lipca 2023 r., na podstawie wyżej przywołanych wyroków sądowych oraz danych zawartych w operacie technicznym o identyfikatorze [...], w bazie danych ewidencji gruntów i budynków obrębu S. w jej części graficznej została ujawniona granica pomiędzy działką numer [...], a działką numer [...]. W bazie został ujawniony punkt numer gl, który stanowi południowo-wschodni róg działki numer [...]. Jednocześnie wprowadzony został pomierzony punkt numer [...] stanowiący naroże budynku mieszkalno-handlowego.

Następnie 12 października 2012 r., do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem 2789-101/12 (aktualnie identyfikator ewidencyjny [...]), został przyjęty operat techniczny dotyczący sporządzenia wykazu zmian danych ewidencyjnych. Jak wynika ze sprawozdania technicznego załączonego do tego operatu praca ta miała na celu wykonanie wykazu zmian danych ewidencyjnych, zgodnie z rozgraniczeniem zatwierdzonym postanowieniem Sądu Okręgowego Wydział II Cywilny Odwoławczy z 19 lipca 2011 r., II Ca [...], określonym graficznie na mapie sytuacyjnej załączonej do operatu technicznego nr ewid.[...] Współrzędne nowych punktów granicznych z operatu nr [...] wykonawca prac przeliczył z układu "1965" na układ "2000". Jak wynika ze szkicu do obliczeń, granica pomiędzy działką numer [...], a [...] (stanowiącą drogę) przebiega od punktu numer git poprzez punkt numer [...] do punktu numer [...]. Stan taki potwierdza wykaz obliczonych pól powierzchni, w którym widać, że obwodnica działki numer [...] składa się m.in. z punktów git, 1-28613, 1-29134. Z kolei, punkty numer git i 5t z przedmiotowego operatu odpowiadają odpowiednio punktowi numer gl i 5 z operatu numer [...] (aktualny identyfikator ewidencyjny [...]).

Organ I instancji dokonał porównania współrzędnych punktów granicznych. Przetransformowany punkt numer [...] (5t) został błędnie włączony do numerycznego opisu granicy działki numer [...] w 2012 r., podczas wprowadzania danych z operatu numer [...] do części graficznej bazy danych ewidencji gruntów i budynków obrębu S.. Punkt numer [...] jest tożsamy z punktem numer [...] ujawnionym w aktualnej bazie danych ewidencji gruntów i budynków.

Ze szkicu do obliczeń (str. 19 operatu numer [...]) wynika, że granica pomiędzy działką numer [...] a [...] przebiega od punktu numer [...] do punktu numer git poprzez punkt numer [...]. Punkt numer git jest tożsamy z punktem numer [...]. Punkt numer [...] (1-47766) nie figuruje w wykazie punktów włączonych w obwodnicę działki numer [...] (str. 17 operatu numer [...]). W związku z powyższym, zachodzi potrzeba usunięcia z bazy danych ewidencji gruntów i budynków obrębu S. błędnie wprowadzonego punktu 5t (1-47766) i włączenie do granicy działki numer [...] punktu numer [...].

Punkty numer [...] i 1-29134 są to punkty pochodzące z operatu modernizacji ewidencji gruntów miasta S. (operat numer [...]/666/89), przeprowadzonej w latach 1987-1989, co potwierdził również Starosta [...] w piśmie z 27 września 2023 r.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że aktualnie południowa granica działki nr [...] z działką nr [...] przebiega od punktu numer git poprzez punktu numer [...] do punktu numer [...]. Punkt git jest punktem wspólnym dla granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz granicy działki nr [...] z działką nr [...] (stanowiącą drogę), więc został ujawniony zgodnie z przywołanymi wyżej dokumentami. Z kolei, punkty nr [...] i nr [...] pochodzą z modernizacji ewidencji gruntów miasta S., z której operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]/666/89.

Organ II instancji podkreślił, że sformułowanie orzeczenia decyzji Starosty Staszowskiego z 12 lipca 2023 r., nie odpowiada wprost przepisom z zakresu geodezji i kartografii, z uwagi na brak w tych przepisach pojęcia dotyczącego sprostowania przebiegu granicy działki ewidencyjnej. Zaznaczył, że zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji, tak więc starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków może jedynie dokonać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dokumenty wymienione w art. 24 ust 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Takie stanowisko prezentuje również WSA w Kielcach w wyroku z 15 listopada 2021 r., II SA/Ke [...].

Wobec powyższego należało uchylić decyzję z 12 lipca 2023 r. w całości i sformułować orzeczenie odpowiadające wprost przepisom z zakresu geodezji i kartografii, przyjmując jednocześnie argumentację przyjętą przez Starostę Staszowskiego zawartą w uzasadnieniu decyzji z 12 lipca 2023 r.

W skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargach na powyższą decyzję W. D., M. W., H. G. oraz osobno K. H. wskazali, że sprawa dotyczy działki nr [...]. Na planie sporządzonym w 1947 r. nr [...], z działki nr [...] wywodzi się działka nr [...]. Na planie tym podane są wymiary granic. Granica zachodnia i północna nie uległy zmianie do dnia dzisiejszego. Ze strony południowej działkę pomniejszono pod budowę ulicy i chodnika. Do odwołania dołączone zostały mapy otrzymane ze Starostwa Staszowskiego, które w decyzji nie zostały wykazane.

Na podstawie planu z 1947 r. Sąd Grodzki w S. wydał postanowienie z 26 września 1947 r. oraz 28 sierpnia 1967 r. został sporządzony rejestr pomiarowy. Granica południowa działki nr [...], a następnie działek powstałych po jej podziale, do dnia dzisiejszego nigdy nie była zmieniana. Właścicielom działki nr [...] chodzi o odzyskanie około 2 m2 działki - jest to narożnik spływu betonowego, o którym mowa w uzasadnieniu postanowienia I Ns [...] z 29 października 2010 r. Sądu Rejonowego w S.: "Budynek mieszkalny znajdujący się na działce nr [...] został postawiony w latach 50-tych, na całej szerokości działki. Otoczony był on z trzech stron chodnikiem o szerokości 70 cm, chodnik ten istniał już w dacie 4 listopada 1971 roku i stanowił integralną część tego budynku mieszkalnego". Sąd rozgraniczał tylko granicę wschodnią. Obecnie spływ betonowy jest niewidoczny na skutek podniesienia terenu podczas budowy drogi. Powierzchnia gruntu nad pasem betonowym wynosi około 11m2.

Dalej skarżący zarzucili, że organ odwoławczy wprowadzając do obiegu geodezyjnego punkty graniczne nr [...] pochodzące z modernizacji ewidencji gruntów, operat modernizacyjny [...]/666/89 - łamie prawo. W swojej decyzji Inspektor Wojewódzki nie odniósł się do dowodów przedstawionych w odwołaniu. Dołączone mapy potwierdzone przez Starostwo Powiatowe w S. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, Wojewódzki Inspektor uznał za kopie. Pominął ważne dowody i fakty, które Sąd przedstawił w uzasadnieniu postanowienia przy rozgraniczaniu działek.

Skarżący wymienili mapy, które nie zostały uwzględnione w decyzji. Podnieśli między innymi, że do rozgraniczenia działki Burmistrz [...] i G. S. powołał geodetę, który sporządził całą dokumentację, która pokrywa się z dokumentacją wykonaną przez biegłego z zakresu geodezji powołanego do rozgraniczenia przez Sąd Rejonowy w S.. W decyzji brak jest odniesienia do opinii technicznej w sprawie rozgraniczenia działek [...] i [...] z działką 1064, w której wskazano, że: "mapa ewidencji gruntów po modernizacji z roku 1988 oraz operat podziału działki [...] obarczone są poważnymi błędami wobec czego nie nadają się do wykorzystania".

Ponadto Starosta [...] bazuje na starych punktach granicznych, czego dowód stanowi mapa zasadnicza PL.PZGiK. 7689 skala 1:250 wydana 23 lutego 2022 r., potwierdzona za zgodność z upoważnienia Starosty przez Naczelnika Wydziału Geodezji i Ewidencji Gruntów. Z kolei w decyzji brak odniesień do map geodezyjnych potwierdzonych za zgodność z oryginałem, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego przez Starostę Staszowskiego. Mapa przekazana przy odwołaniu za potwierdzeniem w Starostwie Staszowskim to mapa nr ewid.[...] przyjęta do zasobu geodezyjnego i potwierdzona za zgodność 20 kwietnia 2007 r. Wydana do wniosku z 26 lutego 2013 r. przez Specjalistę w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej - budynek na mapie - narożnik południowo-wschodni oddalony jest od granicy około 2 m.

Zdaniem skarżących Inspektor Wojewódzki pominął, że do odwołania zostały złożone: opinia techniczna w sprawie rozgraniczenia działek [...] i [...] z działką 1064, operat podziału działki [...], szkic graniczny (mapa zasadnicza PL.PZGiK. 7689 skala 1:250 wydana 23 lutego 2022 r.), analiza mapy ewidencji gruntów S. oraz operat podziału działki [...] Skarżący zwrócili uwagę, że punkty graniczne 1-29201, 1-29134, 1-28613, 1-28606 to stare punkty z mapy ewidencji gruntów po modernizacji z 1988 r. oraz z operatu podziału działki 1063 i są one obarczone poważnymi błędami. Zostały wyeliminowane z obiegu geodezyjnego, na co wskazuje Sąd w uzasadnieniu decyzji. Punkt 1-20134 jest w działce sąsiada nr [...], punkt nr [...] - podmurówka budynku stoi na gruncie sąsiada, punkt 28606 - to punkt narożnika budynku. Jest to wykazane na mapie 1:200 wykonanej do rozgraniczenia - jest to granica z operatu po modernizacji z 1988 r.

Podsumowując skarżący podnieśli, że Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny w sprawie I Ns [...] z 29 października 2010 r. wydał postanowienie z uzasadnieniem w sprawie rozgraniczenia działek nr [...] i [...] z działką nr [...]. Sąd ustalił tylko granicę wschodnią pomiędzy powyższymi działkami oznaczając tę granicę punktami gl-g2-45-17-18-19-24/l-21-22 zgodnie z przedłożoną przez biegłego sądowego mapą sytuacyjną wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - ewidencji zasobu Powiatu Staszowskiego 13 lipca 2010 r. nr ewid.[...] Jak stwierdził Sąd w uzasadnieniu postanowienia działka nr [...],[...] miała tylko ustalony i zatwierdzony jeden punkt prawny graniczny [...]. Wynika z tego, że pozostałe granice na dzień dzisiejszy nie mają ustalonych i zatwierdzonych, prawnych punktów granicznych.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j ze zmianami), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm., dalej p.p.s.a).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Decyzja ta nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w takim zakresie, iż mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy.

Poczynione przez organ II instancji ustalenia faktyczne będące podstawą zaskarżonej decyzji, znajdują uzasadnienie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Ustalenia te nie zostały przy tym skutecznie zakwestionowane przez skarżących. Dlatego organy obu instancji mogły oprzeć na nich swoje rozstrzygnięcia.

Przedmiotem dwóch niemal identycznych w treści i formie skarg wniesionych w dwóch dokumentach przez W. D., M. W. i H. G. oraz osobno przez K. H., była decyzja reformująca decyzję organu I instancji, której przedmiotem było sprostowanie przebiegu granicy pomiędzy położoną w S. działką skarżących oznaczoną numerem [...], a graniczącą z nią od południa działką nr [...] stanowiącą drogę publiczną – ulicę Wschodnią. Zreformowanie decyzji organu I instancji dotyczyło jednak tylko dostosowania sformułowania orzeczenia organu I instancji do przepisów Prawa geodezyjnego oraz określenia, na podstawie jakiego dokumentu dokonana aktualizacja następuje. W tym zakresie przy tym zaskarżona decyzja nie była kwestionowana. Skarżący bowiem w toku całego postępowania podważali określenie przez organy obu instancji położenia południowej granicy działki skarżących twierdząc, że powinna ona być oddalona od południowej ściany ich budynku mieszkalnego. Skala tego oddalenia nie była jednak określana jednoznacznie, gdyż w toku postępowania wskazywali na różną powierzchnię i kształt gruntu, do którego zgłaszali pretensje (chodnik o szerokości 70 cm, niewielki klinik działki – około 2 m˛, "cały pas betonowy, spływ na odprowadzenie przed budynkiem przy ulicy o długości około 12,5 m˛"). Równocześnie twierdzili, że brak jest dokumentów geodezyjnych określających precyzyjne położenie punktów granicznych i przebieg granicy, punkty graniczne 1-29201, 1-29134, 1-28613, 1-28606 to stare punkty z mapy ewidencyjnej gruntów po modernizacji z 1988 r. oraz operatu podziału działki nr [...] obarczone poważnymi błędami uniemożliwiającymi ich wykorzystanie, działka nr [...], [...] miały tylko jeden ustalony i zatwierdzony prawny punkt graniczny – [...], przez co pozostałe granice nie mają ustalonych i zatwierdzonych prawnych punktów granicznych.

Takie zastrzeżenia nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.

Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przedmiotem niniejszej sprawy wszczętej na wniosek z 22 maja 2023 r., była wyłącznie aktualizacja południowej granicy działki nr [...] położonej w S.. Taki zakres postępowania został bowiem wskazany we wniosku stron, w zawiadomieniu z 22 czerwca 2023 r. o wszczęciu postępowania oraz w decyzji organów obu instancji. Nie mogły więc mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zgłaszane w toku postępowania przez pełnomocnika skarżących zarzuty dotyczące innych granic ich działki, wyznaczających je punktów granicznych, domniemanych różnic w wyglądzie fragmentu wschodniej granicy działki nr [...] na mapach zasadniczych o różnych skalach. Odnośnie tej ostatniej wątpliwości można uzupełniająco wyjaśnić, że zastrzeżenia dotyczące przebiegu granic działek w ewidencji gruntów nie mogą być oparte na wizualnej ocenie map ewidencyjnych, zwłaszcza sporządzonych w różnej skali. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje bowiem informacje dotyczące między innymi gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych (art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego), informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z:

1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności:

a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację,

b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej,

c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej.

Z takich przepisów wynika, że mapa ewidencyjna stanowi tylko wizualizację danych dotyczących między innymi przebiegu granic. Granice to określają natomiast punkty graniczne o określonych współrzędnych , które decydują o rzeczywistym położeniu tych punktów i w konsekwencji przebiegu granic. Mapy o różnej skali mogą wywoływać błędne wrażenie o przebiegu granic wynikłe z dokładności odwzorowania przebiegu takich granic zależnej właśnie od skali mapy. Innymi słowy, granice, które na mapie o dużej skali mogą się wydawać równoległe, w rzeczywistości takie mogą nie być, co może być widoczne na mapach o mniejszej skali.

Następnie należy wskazać, że będąca przedmiotem sprawy aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji także w sytuacji wykrycia błędnych informacji. Wpis w ewidencji ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Techniczny charakter ewidencji powoduje natomiast, że to nie ewidencja kształtuje określony stan prawny, lecz dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie znajduje swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja pełni zatem jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciadlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny (wyrok NSA z 27 września 2023 r., I OSK 270/22).

Zgodnie z art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b Prawa geodezyjnego, aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek oraz następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego).

Jak wynika z ustaleń organów, będąca przedmiotem wniosku południowa granica działki nr [...] wytyczona przez trzy punkty graniczne oznaczone numerami g1t, 1-28613 i 1029134, została w poprzednich latach zaktualizowana w drodze czynności materialno-technicznych na podstawie dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c) i lit. h) Prawa geodezyjnego.

Tymi dokumentami odnośnie punktu g1t było prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 19 lipca 2011 r., II Ca [...] oraz sporządzona do niego dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w postaci operatu technicznego rozgraniczenia. Ponieważ tamto postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło wschodniej granicy działki nr [...] z działką nr [...], ustalony w tamtym postępowaniu punkt oznaczony numerem g1t oddalony od południowo-wschodniego narożnika budynku skarżących położonego na działce nr [...] o 0,70 m, jest punktem wspólnym dla granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz granicy działki nr [...] z działką nr [...] stanowiącą drogę – ulicę Wschodnią. Prawidłowość takiego ustalenia potwierdza opinia biegłego T. P. wykonana na zlecenie Sądu Rejonowego w S. z 15 kwietnia 2009 r., w oparciu o którą doszło do rozgraniczenia między działkami nr [...] i 1064. Z opinii tej wynika ponadto, że punkt g1 (odpowiadający obecnie punktowi g1t) oraz położony na północ od niego, również oddalony o 0,70 m od ściany budynku skarżących punkt g2, obrazowały wschodnią krawędź chodniczka, o którym mowa w postanowieniu C [...] ustalającym posiadanie poprzedników prawnych stron na początku lat siedemdziesiątych XX wielu. Odnosząc się do zarzutów skargi powołującej się na opinię biegłego sporządzoną w tamtym postępowaniu rozgraniczeniowym, ale na jego etapie administracyjnym, trzeba dodać, że ponieważ podstawą tamtego rozgraniczenia, w szczególności w zakresie dotyczącym punktu g1 (obecnie g1t), była opinia i mapa sporządzone przez biegłego T. P., a nie opinia sporządzona przez biegłego A. C., ustalenia tej drugiej opinii nie miały dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Również powoływanie się przez skarżących na wątpliwości dotyczące punktu oznaczonego numerem [...] nie mają dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Punkt ten bowiem wyznaczony w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z 19 lipca 2011 r., II Ca [...], znajduje się na północnym krańcu wschodniej granicy działki skarżących oznaczonej numerem [...]. Nie może więc mieć żadnego wpływu na przebieg południowej granicy tej działki.

Co do pozostałych dwóch punktów granicznych wyznaczających południową granicę działki skarżących z ulicą Wschodnią, organy wyjaśniły, że pochodzą z modernizacji ewidencji gruntów miasta S., z której operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]/666/89, przez co również stanowił przewidzianą w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Trzeba zauważyć, że odnośnie przedmiotowej granicy, nie zostały w sprawie ujawnione żadne nowsze dokumenty, które mogłyby być podstawą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków miasta S., w szczególności dokumenty wskazujące na stan prawny tej granicy. W tej sytuacji obowiązkiem organów nadzoru geodezyjno-kartograficznego rozpatrującego wniosek stron o aktualizację tej granicy było sprawdzenie, czy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków dotyczące tej granicy nie zawierają błędnych informacji. Taka kontrola wykazała, że istotnie dotychczas ujawnione informacje zawierały błędne dane dotyczące punktu numer [...], wcześniej oznaczonego numerem 5 i odpowiadającego usytuowaniu południowo-wschodniego narożnika budynku mieszkalno-handlowego skarżących położonego na działce nr [...]. Okoliczność ta wynika z operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, dotyczącego wykazu zmian danych ewidencyjnych zgodnie z zakończonym rozgraniczeniem wschodniej granicy działki nr [...]. Operat ten sporządzony w październiku 2012 r. przez geodetę T. P. wskazywał, że punkt numer [...] (wcześniej numer [...], nie figuruje w wykazie punktów włączonych w obwodnicę działki numer [...]. Zamiast niego w obwodnicy tej ujawniono usytuowany w południowej granicy działki skarżących punkt oznaczony numerem 1- 28613. Trzeba dodać, że zgodnie z wyjaśnieniem pełnomocnika organu przedstawionym na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. (k. 47), punkt ten nie znajduje się na południowej granicy budynku mieszkalno-handlowego skarżących, ale jest od niego odsunięty w kierunku południowym, co przynajmniej częściowo uwzględnia żądania skarżących.

Trzeba też przypomnieć, że dokonana w sprawie aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków miasta S., nie tworzy stanu prawnego i nie przesądza przebiegu prawnej, południowej granicy działki nr [...]. Jeżeli więc skarżący uważają, że ukształtowany w kontrolowanym postępowaniu przebieg granicy pomiędzy działką skarżących numer [...], a działką numer [...] stanowiącą ulicę Wschodnią, nie odpowiada prawnemu przebiegowi tej granicy, to może w stosownym postępowaniu, np. rozgraniczeniowym, dowodzić innego jej przebiegu. Wynik takiego ewentualnego postępowania będzie zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c) lub d) Prawa geodezyjnego, podstawą do aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy.

Powoływane przez skarżących dokumenty z 1947 r., z 1967, z 1977 r., czy z 1980 r., nie mogły być podstawą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, w której ujawniono stan oparty na późniejszych dokumentach. Jak to wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, dokumenty określające wcześniejszy stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków. Nie ma bowiem możliwości "cofania się" w ewidencji po przyjęciu kolejnych dokumentów dotyczących zmiany właściciela jako podstawy kolejnych (nowych) wpisów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2022 r., I OSK 803/21). Aktualizacji danych ewidencyjnych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów ilustrujących stan odmienny od stanu już uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi zatem najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu. Zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 Prawa geodezyjnego, ale wydanych po ostatnim wpisie w ewidencji, a to oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkunastu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji (wyrok WSA z 16 lutego 2023 r., II SA/Wr 389/21).

Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Dlatego skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. zostały oddalone.