Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1906/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1,  ust. 3b,  ust. 3d
journal: Dz.U. 2023 poz 1630
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)
article: art. 50 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 1967
law: Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 września 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2933/2023/18814 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 29 września 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2933/2023/18814, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania D. S. (dalej – Wnioskodawca, Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej – organ I instancji, Wójt Gminy) z dnia 6 lipca 2023 r. nr [...] przyznającą dodatek węglowy.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego, organ I instancji decyzją z dnia 31 marca 2023 r. odmówił mu przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że dodatek został przyznany G. S., który zamieszkując pod tym samym adresem co Wnioskodawca, jako pierwszy wystąpił o jego przyznanie. Jednocześnie organ I instancji uznał, że brak jest podstaw dla przyjęcia, że Skarżący oraz jego brat zamieszkują w odrębnych lokalach. Wskutek odwołania Wnioskodawcy, Kolegium decyzją z dnia 13 czerwca 2023 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, że doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., ponieważ nie wyjaśniono kogo wniosek o przyznanie dodatku węglowego wpłynął jako pierwszy, tj. Skarżącego, czy też jego brata. Dodało, że po ustaleniu spełnienia warunków określonych ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1630 z późn. zm. – dalej u.d.w.) należy przyznać świadczenie temu, który jako pierwszy wystąpił z podaniem. Wyraziło również pogląd, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 2 ust. 3c u.d.w., gdyż Skarżący nie wykazał, iż podjął starania dla ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, organ I instancji decyzją z dnia 6 lipca 2023 r. przyznał Wnioskodawcy dodatek węglowy. Uznał, że wniosek Skarżącego został zarejestrowany w systemie jako pierwszy. Ponadto przyjął, że spełnia on pozostałe warunki dla uzyskania prawa do świadczenia. Podtrzymał stanowisko Kolegium co do braku podstaw do zastosowania art. 2 ust. 3c u.d.w.

W odwołaniu z dnia 12 sierpnia 2023 r. Skarżący zanegował powyższą decyzję. W jego uzasadnieniu Wnioskodawca stanął na stanowisku, że budynek przez niego zamieszkiwany składa się z dwóch odrębnych lokali w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Na potwierdzenie tej okoliczności wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Niezależnie od tego wyjaśnił, że wnioski jego i brata zostały złożone jednocześnie, czego dowodzi posiadana przez niego dokumentacja fotograficzna. Dlatego też postawił pytanie, na jakiej podstawie organ I instancji przyjął, że to właśnie jego podanie zostało złożone jako pierwsze. Podkreślił przy tym, że o wszczęciu postępowania decyduje złożenie wniosku, a nie jego rejestracja w systemie. Ponadto organ winien tak zorganizować przyjęcie podań, aby odnotowywać nie tylko datę, ale również jego godzinę wniesienia. Do odwołania załączył kopię pisma organu I instancji z dnia 27 czerwca 2023 r. skierowanego do jego brata o postawieniu jego wniosku bez rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 29 września 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie przyznawania dodatku węglowego. Następnie wyjaśnił, że art. 2 ust. 3c u.d.w. pozwala na przyznanie dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Tymczasem w toku postępowania ustalono, że Wnioskodawca nie podjął formalnych kroków prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania, co wyklucza zastosowania art. 2 ust. 3c u.d.w. Ponadto uznał, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że o pierwszeństwie złożenia wniosku zdecydował czas jego rejestracji w systemie.

W skardze z dnia 10 listopada 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawca wniósł o uchylenie w całości decyzji Kolegium i orzeczenie co do istoty lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięciu temu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w zamieszkiwanym przez niego i brata budynku znajduje się tylko jeden lokal, a także poprzez przyjęcie, że wniosek został złożony w dniu 1 grudnia 2022 r. W motywach skargi ponownie podkreślił, że budynek, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku węglowego, składa się z dwóch odrębnych lokali. Otóż z klatki schodowej prowadzą do nich osobne wejścia, a każdy z nich składa się z łazienki, kuchni i pokoi. Dodał również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu. Wystarczające jest w tym względzie złożenie oświadczenia, iż w granicznej dacie nie było to możliwe. Ponadto zwrócił uwagę, że podanie w swoim imieniu oraz podanie brata złożył jednocześnie w dniu 29 listopada 2022 r. Zatem wbrew twierdzeniu organu I instancji nie miało to miejsca w dniu 1 grudnia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wnioskodawca przy piśmie z dnia 26 grudnia 2023 r. przesłał fotografie obrazujące moment umieszczania wniosków w skrzynce podawczej z wydrukiem danych dotyczących każdej z fotografii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sprawy jest kontrola rozstrzygnięcia organu administracji, którym przyznano Skarżącemu dodatek węglowy. Wnioskodawca nie neguje samego faktu uzyskania prawa do świadczenia. Nie zgadza się natomiast ze stanowiskiem organów, które twierdzą, że dla zastosowania art. 2 ust. 3c u.d.w. koniecznym jest przedsięwzięcie formalnych działań zmierzających do wyodrębnienia lokali w budynku, którego dotyczy wniosek. Podkreślił przy tym, że budynek składa się z dwóch samodzielnych mieszkań. Ponadto Skarżący podniósł, że jednocześnie złożył dwa wnioski, tj. swój oraz brata. Dlatego też – w jego ocenie – nieuprawnionym jest przyjęcie, że jego podanie zostało złożone jako pierwsze.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) - art. 2 ust. 2 u.d.w. Natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 2 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b - w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), natomiast w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).

Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236) rozszerzono powyższą regulację. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.).

Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 9 u.d.w., wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 10 u.d.w.). Skarżący w dniu 29 listopada 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego, zatem wniosek ten winien zostać rozpoznany.

Odnotowania również wymaga, iż kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23, Lex nr 3555012). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że działania Skarżącego zmierzają do wykazania niezasadności pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku jego brata, co organ I instancji uczynił pismem z dnia 27 czerwca 2023 r. Natomiast w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku). Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17, Lex nr 2312988). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że skarga dotyczy decyzji o przyznaniu Wnioskodawcy dodatku węglowego. Oznacza to, że ocenie nie zostanie poddane pismo o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku brata Skarżącego.

Poza sporem jest to, że Wnioskodawca spełnia przesłanki ku temu, aby otrzymać świadczenie w postaci dodatku węglowego. Natomiast dla jego sytuacji bez znaczenia pozostaje stanowisko organów w kwestii wykładni art. 2 ust. 3c u.d.w., tj. czy jego zastosowanie wymaga przedsięwzięcia czynności do formalnego wyodrębnienia poszczególnych lokalów w budynku, czy też wystarczającym jest złożenie oświadczenia o niemożności dokonania takiego wyodrębnienia lokalu do 30 listopada 2022 r.

Pogląd o potrzebie sformalizowanego działania wnioskodawcy, tj. wystąpieniu ze stosownym wnioskiem o dokonanie wyodrębnienia lokalu do właściwego w sprawie organu, nie zasługuje na aprobatę (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 355/23, Lex nr 3562176; z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, Lex nr 3561999; wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 299/23, Lex nr 3571079). Niemniej jednak z przywołanych wcześniej przyczyn nie jest to okoliczność, która uzasadniałaby uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że wyeliminowanie z obrotu prawnego wspomnianego rozstrzygnięcia prowadziłoby do naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W niniejszym przypadku negatywne skutki uchylenia zaskarżonej decyzji objawiałyby się wstrzymaniem wypłaty lub wezwaniem do zwrotu wypłaconego świadczenia.

Nie można natomiast czynić zarzutu organom administracji co do tego, że podaniu Skarżącego dano pierwszeństwo względem podania podpisanego przez jego brata. Otóż, jak twierdzi sam Wnioskodawca, oba podania zostały złożone w dniu 29 listopada 2022 r. poprzez jednoczesne ich umieszczenie w skrzynce podawczej. W takim przypadku brak jest możliwości określenia, które z nich było pierwsze. Podkreślić należy, że Skarżący również nie potrafi odpowiedzieć na to pytanie. W tej sytuacji organ I instancji szukając rozwiązania przyjął, że będzie to wniosek, który jako pierwszy został zarejestrowany w systemie. Przedstawiony stan faktyczny nie pozwala na precyzyjne ustalenie, który wniosek wpłynął do organu jako pierwszy. Wobec tego, rozwiązanie to jest akceptowalne.

Na zakończenie należy jedynie zasygnalizować, że zasadność pozostawienia wniosku brata Skarżącego bez rozpatrzenia może zostać zweryfikowana w ramach tzw. skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. tego typu skargę można wnieść w każdym czasie po złożeniu ponaglenia do właściwego organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał bezzasadność skargi, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).