Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1049/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2 art. 16 a art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi U. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. nr [...] z dnia [...]. LS


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 3 pkt 22, art. 16 a), art. 23 ust. 1, ust. 4e, art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013r., poz. 3); art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267) odmówił U. Z. przyznania od dnia 1 lipca 2013r. specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę W. P.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ wskazał, iż W. P. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...], z którego wynika, iż została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Orzeczenie wydano do dnia 23 sierpnia 2013r. Decyzją Starosty Powiatu w T. z dnia [...] pozbawiono natomiast U. Z. statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem organu, skoro zatem wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, to nie można uznać, iż zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W odwołaniu od powyższej decyzji U. Z. wyjaśniła, że jej matka W. P. posiada orzeczenie o niepełnosprawności już od 2007r., a kolejne świadczą o tym, iż jej stan zdrowia się pogarsza. Podniosła, że będąc na rencie oraz korzystając z zasiłku dla bezrobotnych, renty i świadczenia pielęgnacyjnego miała środki na utrzymanie i jednocześnie opiekowała się matką. Nie jest możliwe, aby przedstawiła zaświadczenie o rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ od 1994r. nie pracuje, a odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia pozbawia ją środków do życia, jedynych jakie posiada. Musi natomiast nadal opiekować się matką ze względu na pogarszający się jej stan zdrowia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...]

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż W. P., w związku z opieką, nad którą wnioskodawczyni ubiega się o przedmiotowe świadczenie, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do 23 sierpnia 2013r. U. Z. nie pracuje zawodowo, nie jest zarejestrowana w PUP, od 16 września 2010r. do 30 czerwca 2013r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na matkę, a dochód osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi 582,17 zł.

Kolegium podkreśliło, iż wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym matką, bowiem ostatnio pozostawała w zatrudnieniu od 15 czerwca 1993r. do 14 lutego 1995r. Od 9 czerwca 2009r. do 15 września 2010r. skarżąca była zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna. Od 16 września 2010r. do 30 czerwca 2013r. miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę W. P. Obecnie, jak podano w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, U. Z. nie pracuje zawodowo, nie jest zarejestrowana w PUP, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Nadto ustalony znaczny stopień niepełnosprawności W. P. datuje się od 28 kwietnia 2009r., a daty niepełnosprawności nie da się ustalić. W tym okresie wnioskodawczyni pobierała rentę, a od 9 czerwca 2009r. do 15 września 2010r. miała status osoby bezrobotnej (od 17 czerwca 2009r. do 16 czerwca 2010r. z prawem do zasiłku). Bezsprzecznie w tym okresie nie pracowała i nie zrezygnowała z zatrudnienia, aby opiekować się niepełnosprawną matką.

Kolegium dodało, że w świetle art. 16 a) ust. 1 ustawy oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego, U. Z. nie może zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia. Spośród uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. W tej sytuacji, ocenie organu odwoławczego, zasadna jest konkluzja, iż skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku opiekuńczego, niezależnie od innych okoliczności, występujących w sprawie, związanych ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Powyższą decyzję U. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. Dodała, iż, w jej ocenie, świadczenie pielęgnacyjne, które przyznano jej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a które zostało jej odebrane z dniem 30 czerwca 2013r., gwarantowało skarżącej ciągłość tego świadczenia. Znowelizowane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych pozbawiły jej prawa do pobierania tego świadczenia., jednak w ocenie skarżącej nowe przepisy są niesprawiedliwe społecznie i dyskryminujące.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest przepis art. 16 a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - art. 16 a) ust. 1. Jednocześnie ustawa wskazuje, iż zasiłek ów nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013r. Powyższa nowelizacja wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16 a) ustawy.

Świadczenie to oczywiście uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Ponieważ kwestie związane z dochodem nie były problematyczne w toku postępowania administracyjnego, to nie ma powodu aby się do nich bliżej odnosić w niniejszym uzasadnieniu.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie, sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów, skarżąca ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16 a) wskazanej ustawy.

Okoliczności niniejszej sprawy rzeczywiście wskazują, iż skarżąca po raz ostatni pozostawała w zatrudnieniu do dnia 14 lutego 1995r. r., w okresie późniejszym pobierała rentę, zaś od dnia 9 czerwca 2009r. do dnia 15 września 2010r. była zarejestrowana urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Od dnia 16 września 2010r. do dnia 30 września 2013r. miała zaś przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę – W. P. Jeżeli zatem wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego złożyła w dniu 27 maja 2013r., to w owym czasie nie pozostawała już w zatrudnieniu i nie świadczyła także innej pracy zarobkowej. Powyższe okoliczności nie wyczerpują jednak stanu faktycznego niniejszej sprawy. W toku postępowania skarżąca podnosiła bowiem okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16 a) omawianej ustawy. Tym bardziej, że skarżąca wcześniej pobierała na matkę świadczenie pielęgnacyjne, które wedle przesłanej do skarżącej, przez organ pomocowy, informacji wygasło z dniem 30 czerwca 2013r., na podstawie art. 11 ust 3 wskazanej ustawy zmieniającej.

Organ odwoławczy natomiast pominął wskazane okoliczności, poprzestając na prostej konstatacji o braku zatrudnienia skarżącej w momencie ubiegania się o powyższy zasiłek, przy czym jednocześnie matka skarżącej orzeczeniem z dnia [...] zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności, w którym stwierdzono brak możliwości jej samodzielnej egzystencji. Takie stanowisko jest obarczone wadą niezebrania i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, a nadto dotknięte jest błędną interpretacją faktów, ujawnionych w sprawie oraz jest wynikiem wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. W toku postępowania skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na to, iż stan zdrowia niepełnosprawnej matki nie pozwala na pozostawienie jej bez opieki. W związku z powyższym nie ma możliwości podjęcia pracy zawodowej. Konieczność opieki nad niepełnosprawną matką zmusiła ją do wyrejestrowania się z urzędu pracy, gdzie będąc zarejestrowaną była osobą gotową do podjęcia pracy. W aktach sprawy znajduje się także pismo z informacją organu pomocowego, z której wynika, że skarżąca od dnia 16 września 2010r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na matkę, zaś w urzędzie pracy wyrejestrowała się w dniu 15 września 2010r.

Powyższe okoliczności – istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16 a) omawianej ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Pozwalają one bowiem ocenić powiązanie lub jego brak pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i opieką nad chorą matką.

Podkreślić należy, iż w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, brak przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a) ust. 1. Przepis art. 16 a) ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a) ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Sąd stwierdza ponadto, że brzmienie art. 16 a) ust. 8 ustawy zostało powtórzone w tekście ustawy, w treści art. 17 ust. 5. Także w tej regulacji status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączającą uregulowane owym przepisem świadczenie pielęgnacyjne. Obydwie te instytucje prawne zbliża nadto do siebie fakt, że skuteczność starań o świadczenie pielęgnacyjne została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 ustawy).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego, wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla stwierdzenia, iż ocena spełnienia bądź nie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kierując się powyższymi rozważaniami stwierdzono, iż brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 312/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Ponadto przypomnieć wypada stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego uznające, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Sąd wskazał, iż za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku, czy bez, choć jednocześnie wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Sąd wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego (wyrok NSA z dnia 24 października 2008r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1758/07 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a) omawianej ustawy, bowiem przesłanka rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 463/13, oraz wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 555/13 i z dnia 25 lipca 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 550/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielić natomiast należy stanowisko, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami.

Wobec powyższego, jeśli w realiach niniejszej sprawy, skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jej rezygnacją z dalszego zatrudnienia, a nawet z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką, a w konsekwencji pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowania powyższych okoliczności. Dopiero ocena powyższych okoliczności w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowania art. 16 a) wskazanej ustawy.

W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art.. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Ustalając istotne dla sprawy fakty z pominięciem wskazywanych przez skarżącą okoliczności organ odwoławczy naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą na gruncie procedury administracyjnej, która zapewnia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (zob. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; Lex 2010r., Wydanie 3, uwagi do art. 7 i art. 80). Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – art. 16 a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ujawnione uchybienia – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), obligowały Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą, jako uzasadniające spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu.

Szczególnie istotna będzie ocena powyższych okoliczności – w sposób wskazany w art. 80 k.p.a. – dla wykazania spełnienia owej przesłanki. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy umożliwi prawidłowe zastosowanie normy art. 16 a) omawianej ustawy.

LS