Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 743/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2022 r., nr SKO Gd/1520/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Luzino z dnia 24 lutego 2022 r. o odmowie przyznania J.S. (dalej również jako: "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną M. S.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 27 stycznia 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luzinie wpłynął wniosek J. S. w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną M. S. Do wniosku dołączono dokumenty obejmujące m.in.:

- kserokopię orzeczenia z dnia 6 sierpnia 2021 r. Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w W., zgodnie z którym M. S. (ur. 9 czerwca 1979 r.) została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na okres do 31 sierpnia 2026 r. W orzeczeniu wskazano symbol niepełnosprawności 02-P (choroby psychiczne), zawarto również następujące wskazania: odpowiednie zatrudnienie – praca w warunkach chronionych (pkt 1), konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie (pkt 5), korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6), konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 7);

- oświadczenie J. S. o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- zestawienie czynności (z podziałem na poszczególne przedziały czasowe) wykonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną, gdzie wymieniono m.in. przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, opłacenie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, podawanie leków, czuwanie podczas snu, masowanie w razie potrzeby, zawożenie na wizyty lekarskie w razie potrzeby, wspólne wyjścia na spacery i kościoła, przygotowywanie i przynoszenie opału, koszenie trawy w okresie letnim, pomoc w ogrodzie;

- kartę czynności wykonywanych podczas opieki nad M. S., w której wymieniono oprócz czynności zawartych w zestawieniu także takie czynności jak m.in.: pobudka (w razie potrzeby), mobilizacja do czynności higienicznych, przygotowywanie ubrań/ubieranie (w razie potrzeby), ośnieżanie (w razie potrzeby);

- kserokopię świadectwa pracy J. S., w którym odnotowano, że w okresie od 14 czerwca 2013 r. do 31 marca 2018 r. pracował jako blacharz samochodowy w S. s.c., rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem – redukcja etatu.

W dniu 10 lutego 2022 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy z J. S., podczas którego ustalono, że zamieszkuje i gospodaruje on wspólnie z żoną M. oraz dwójką dzieci – synem D. i córką R. D. S. (lat 21) zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, podejmuje prace dorywcze (blacharstwo samochodowe), pomaga ojcu w opiece nad matką, gdy ten przebywa poza domem. J. S. nadmienił, że w wolnych chwilach (gdy żona przebywa pod opieką siostry lub koleżanki) pomaga synowi w pracach dorywczych. R. S. (lat 4) uczęszcza do oddziału przedszkolnego w rozmiarze 4 godzin dziennie. Małżonkowie posiadają jeszcze córkę J., która wyprowadziła się z domu rodzinnego, mieszka i pracuje w G., utrzymuje stały kontakt z rodziną. M. S. choruję na chorobę dwubiegunową. Zdaniem męża – J., często miewa spadek nastroju charakteryzujący się niezdolnością do wykonywania najprostszych czynności (całymi dniami leży w łóżku, nie myje się, nie chce przyjmować posiłków, miewa przy tym nawracające lekki). Bywają dni (całe tygodnie), że cierpi na bezsenność. Są też dni, kiedy czuje się dobrze. Wówczas podejmuje się różnych czynności, stara się być jak najlepszą mamą dla córki R., opiekuje się dziewczynką, przy asekuracji (koleżanki, siostry lub męża) zawozi ją do przedszkola. J. S. raz w miesiącu zawozi żonę do Poradni Zdrowia Psychicznego w G., gdzie pozostaje ona pod stałą kontrolą lekarza psychiatry. Oprócz tego wykupuje i podaje żonie leki (4 tabletki, 2 razy dziennie). J. S. jeździ z żoną również do innych lekarzy, gdyż M. S. choruje na tarczycę i leczy się w poradni endokrynologicznej w B. (przyjmuje stałe leki, wizyty planowane co 6 miesięcy). W ramach opieki nad żoną J.S. wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (przygotowuje posiłki, pomaga przy sprzątaniu i praniu, dokonuje zakupów i stałych opłat, załatwia wszystkie sprawy urzędowe) oraz podejmuje działania mające na celu angażowanie żony do wykonywania czynności związanych z codzienną egzystencją i życiem rodzinnym w ramach rehabilitacji społecznej. M. S. bez pomocy utrzymuje higienę, obcina paznokcie, chodzi do salonu fryzjerskiego. Sama lub w towarzystwie syna przebywa w mieszkaniu, utrzymuje relacje towarzyskie, wspólnie z koleżanką chodzi na zajęcia z gimnastyki. Nie wymaga pielęgnacji przeciwodleżynowej. Nie wymaga codziennego mierzenia ciśnienia ani mierzenia, czy podawania insuliny. Zdarza się, że J. S. zachęca żonę do mycia lub pomaga jej przy kąpieli, jednakże czynność tę najczęściej wykonuje ona samodzielnie.

Decyzją z dnia 24 lutego 2022 r. (nr SR.5211.42.2022) Wójt Gminy Luzino, działając na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r.") odmówił przyznania J. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną M. S.

Organ pierwszej instancji, mając na uwadze treść przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz ustalony stan faktyczny, stwierdził że wnioskodawca nie spełnia pozytywnej przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną M. S.

Zdaniem organu zakres opieki J. S. nad żoną nie jest tak szeroki, by można było go uznać za stałą opiekę, która uniemożliwia podjęcie pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. W tym zakresie organ wskazał, że M. S. jest osobą w dużym stopniu samodzielną. Czynności związane z opieką nad żoną wnioskodawcy ograniczają się do "zachęty do mycia" w razie gorszego samopoczucia, wyjścia na spacery, do lekarza, które odbywają się "raz na jakiś czas" i nie są one czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Prowadzenie gospodarstwa domowego w tym sprzątanie, pranie, palenie w piecu, zakupy, opłacanie rachunków, wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, nie stanowią natomiast czynności o charakterze nadzwyczajnym a raczej incydentalnym, nie wymagającym rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Stanowią codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, rozpoznając odwołanie J. S., decyzją z dnia 8 lipca 2022 r. (nr SKO Gd/1520/22) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Luzino.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo rozstrzygnął sprawę dostrzegając, iż zakres świadczonej przez wnioskodawcę opieki nad żoną nie jest tak znaczący, iż uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W znacznej mierze opieka nad żoną sprowadza się bowiem do przebywania z żoną w domu, swego rodzaju dozoru i pomocy w razie potrzeby. Choć M. S. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, to nie jest osobą leżącą, samodzielnie dba o higienę, samodzielnie porusza się po mieszkaniu, a także wychodzi w towarzystwie koleżanki na gimnastykę, wychodzi z mężem na spacer, itd., samodzielnie spożywa posiłki. Ponadto w orzeczeniu o niepełnosprawności dopuszczono możliwość zatrudnienia M. S. tyle, że w warunkach chronionych, stosownie do jej stanu zdrowia.

Kolegium zaznaczyło, iż nie neguje, że J. S. pomaga żonie w razie potrzeby w codziennym funkcjonowaniu, przygotowaniu posiłków, zrobieniu zakupów, wizytach lekarskich, itp. Jednak, w jego ocenie, zakres tej pomocy nie jest na tyle znaczący, że uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium zauważyło przy tym, że w czynnościach dotyczących opieki nad osobą niepełnosprawną wnioskodawca podał m.in. "pomoc żonie w pracach w ogrodzie, koszenie trawy w okresie letnim". Opieka nad osobą niepełnosprawną w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych obejmuje natomiast czynności opiekuńcze ściśle związane z osobą niepełnosprawną (tj. np.: mycie, prowadzenie do toalety, pomoc w poruszaniu się, zmianę pampersów, podawanie leków, zawożenie do lekarza, itp.), a nie prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym prace domowe, czy prace w ogrodzie.

Konkludując, Kolegium stanęło na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną.

J. S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylnie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W skardze zawarto zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, to jest poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczaną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że pojęcie stałej opieki nie należy rozumieć jako opieki wykonywanej nieustannie i przez 24 godziny na dobę, ale ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad osobą niepełnosprawną, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych codziennych potrzeb osoby i zapewnienie jej takiej egzystencji, jakiej sama bez pomocy osób trzecich nie jest sobie w stanie zapewnić.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Luzino z dnia 24 lutego 2022 r., którą odmówiono mu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; zwanej dalej w skrócie jako: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powołanego unormowania zawartego w art. 17 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Omawiane świadczenie, co zasadnie podkreślały orzekające w sprawie organy w swoich decyzjach, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) z uwagi wyłącznie na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji – a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w istocie nie podejmowania – zatrudnienia przez skarżącego była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (w realiach rozpoznawanej sprawy: żoną), w tym również rozważenie tego, czy to wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącego i koniecznej w związku ze specyfiką niepełnosprawności M. S. opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez skarżącego jakiegokolwiek – choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy – zatrudnienia.

W sprawie ustalono, że M.S. posiada wydane w 2021 r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano m.in. że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W sprawie prawidłowo zatem przyjęto, że M. S. jest osobą, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W sprawie nie zakwestionowano również, że wnioskodawca w ramach opieki: wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, kupuje, przygotowuje i podaje leki żonie, zabiera żonę na wyznaczone wizyty lekarskie, motywuje żonę do podejmowania czynności w sprawach egzystencji i życia rodzinnego. Pomimo jednak tego, że M. S. posiada ww. orzeczenia, cierpi na chorobę dwubiegunową i miewa spadki nastroju charakteryzujące się niezdolnością do wykonywania najprostszych czynności "dnia codziennego", ustalenia sprawy wykazały, że jest w codziennym życiu w znacznej mierze samodzielna. W tym zakresie w ocenie Sądu zasadnie przyjęto, że ustalony zakres pomocy, jakiej skarżący udziela żonie nie wykracza poza przeciętne ramy pomocy świadczonej sobie nawzajem przez małżonków i obiektywnie nie wyklucza to możliwości podjęcia przez niego pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. M. S. porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta z toalety oraz wykonuje czynności higieniczne, sama lub w towarzystwie syna przebywa w domu, wychodzi na wspólne spacery z mężem, zdarza się, że przy asyście innych odwozi swoją małoletnią córkę do przedszkola, uczęszcza razem ze swoją koleżanką na zajęcia gimnastyczne. Dodatkowa pomoc przy czynnościach higienicznych (kąpiel) ze strony męża ma jedynie charakter sporadyczny, to jest tylko w te dni, kiedy M. S. ma spadek nastroju. Dodatkowo zauważyć należy, że w orzeczeniu o niepełnosprawności żony skarżącego wskazano, że może ona wykonywać pracę w warunkach chronionych, co potwierdza pewien zakres jej samodzielności.

W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy zgromadziły, a następnie oceniły materiał dowodowy pod kątem istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy opieką sprawowaną przez skarżącego nad żoną, w tym jej faktycznego zakresu, a jednocześnie koniecznością niepodejmowania z tego powodu przez skarżącego aktywności zawodowej, stwierdzając, że w istocie całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazuje, iż nie zachodzi sytuacja, w której można by przyjąć, że skarżący, bez wątpienia wspierający swoją żonę czynnościach "dnia codziennego", nie jest z tego powodu w stanie podjąć żadnej aktywności zawodowej. Zwłaszcza, jak sam skarżący oświadczył podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego na potrzeby ustalenia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w wolnych chwilach pomaga synowi w pracach dorywczych (blacharstwo samochodowe).

W ocenie Sądu wyniki wskazanego postępowania potwierdziły, że na zakres opieki składa się niewiele czynności ściśle związanych z opieką nad żoną wynikających z jej niepełnosprawności, które obejmują co do zasady przygotowywanie i podawanie leków (dwa razy dziennie), jeżdżenie na umówione wizyty lekarskie (raz w miesiącu skarżący zawozi żonę do Poradni Zdrowia Psychicznego w G.) oraz doraźną pomoc przy kąpieli w dniach gorszego samopoczucia. Jednocześnie stopień samodzielności żony wnioskodawcy powoduje, że nie można przyjąć, aby w zakres koniecznej stałej opieki można było włączyć w tym konkretnym przypadku czynności opiekuńcze związane z prowadzeniem domu (gotowanie, sprzątanie, zakupy). W tej kwestii odnotować należy, że w aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie z J. S. w toku postępowania obejmującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego (wywiad ten miał miejsce w dniu 6 października 2021 r.). W rozmowie z pracownikiem socjalnym skarżący oświadczył, że wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego angażując żonę w dane czynności. Pomaga jej i nadzoruje ją w tych czynnościach. Gdy stan zdrowia żony pozwala wspólnie sprzątają, robią zakupy, sprawują opiekę nad dzieckiem.

Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zasadne jest przyjęcie, że za powód braku jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącego nie może być uznany fakt sprawowania przez niego opieki nad żoną, której zakres prawidłowo został oceniony przez organy za bliższy świadczeniu doraźnej pomocy niż stałej opiece. Powyższe stwierdzenie poczyniono nie kwestionując stanu zdrowia M. S. i konieczności wsparcia jej przez męża (do czego jest on zobowiązany zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy). W sprawie prawidłowo jednak zaakcentowano, że samo sprawowanie opieki (pomocy) osobie niepełnosprawnej, nie stanowi jeszcze w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do charakteru koniecznej opieki, dostrzec należy, że ustawodawca nie posłużył się dla jej określania żadnym epitetem, w szczególności zaś nie wykazał, aby musiała to być opieka stała. Jednak cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego stanowią wystarczającą podstawę, by twierdzić, że chodzi tu właśnie o ustawiczną opiekę nad osobą niepełnosprawną. Zatem należy podzielić pogląd, zgodnie z którym punkt ciężkości w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nie w samej opiece nad nim (por. Świadczenia rodzinne. Komentarz, pod redakcją Piotra Rączki, Wydawnictwo Wolters Kluwer Warszawa 2021, s. 431 i następne). Przedstawione wyżej okoliczności sprawy, pomimo istniejącej niepełnosprawności M. S., nie wskazują zaś na takie zaabsorbowanie czasu skarżącego, by podjęcie przez niego jakiejkolwiek aktywności zawodowej można było w tym wypadku uznać za obiektywnie niemożliwe (niewykonalne). Posiadanie przez bliską osobę orzeczenia o niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie przesądza jednocześnie z góry, aby każdy zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem lub jej pomagający, automatycznie sprawował opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie, ani że fakt ten uprawnia wprost do przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej, a sprawowaną opieką.

Wobec tego należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że opisana w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Brak jest bowiem bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną żoną a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).