Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 352/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1822
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi N. K. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia stopnia zdolności do służby w Policji uchyla zaskarżone orzeczenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Centralna Komisja Lekarska (dalej także: "CKL" lub "organ odwoławczy") - działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822 ze zm. - dalej także: "u.k.l.MSW"), po rozpoznaniu odwołania N. K. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") od orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] (dalej także: "RKL" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], w sprawie ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej skarżącej do służby w Policji - utrzymała w mocy w/w orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...].

Zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] października 2017 r. skarżąca N. K. - kandydatka do służby w Policji, została skierowana przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] na wykonanie badań do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], celem ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej skarżącej do służby w Policji.

W dniu [...] listopada 2017 r. [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] wydała orzeczenie nr [...], w której stwierdziła w rozpoznaniu (vide: pkt 11 orzeczenia RKL), że skarżąca posiada:

"1. Tatuaż na powierzchni wewnętrznej przedramienia lewego o długości 5 cm i szerokości 3 cm - § 3p.1"N",

2. Tatuaż na powierzchni bocznej przedramienia lewego o długości 12 cm i szerokości 1,5 cm - § 3 p.1"N",

3. BIizna linijna po policzku lewym długości 3 cm - § 3p.1"Z",

4. Blizna na czole długości 1 cm po stronie lewej - § 3p.1"Z""

W konsekwencji powyższych ustaleń, [...] Rejonowa Komisja Lekarska w [...] stwierdziła w pkt. 12 orzeczenia określającym zdolność do służby, że skarżąca jest niezdolna do służby w Policji.

W uzasadnieniu orzeczenia RKL podniosła, że na podstawie opinii lekarzy specjalistów oraz badania własnego RKL stwierdza, że skarżąca kandydatka jest niezdolna do służby w Policji. Organ pierwszej instancji wskazał, że niezdolną do służby w Policji czyni kandydata tatuaż na powierzchni wewnętrznej przedramienia lewego o długości 5 cm i szerokości 3 cm oraz tatuaż na powierzchni bocznej przedramienia lewego o długości 12 cm i szerokości 1,5 cm. RKL zauważyła, że posiadane tatuaże znajdują się na odsłoniętej części ciała, co zgodnie ze stanowiskiem Centralnej Komisji Lekarskiej MSW w [...] zawartym w piśmie nr [...], należy kwalifikować, jako szpecące (niezależnie od treści opinii psychologicznej i psychiatrycznej) i zgodnie z § 3 p.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r., poz. 1898) czynią kandydata niezdolnym do służby.

Od powyższego orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] strona skarżąca w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. wniosła odwołanie do Centralnej Komisji Lekarskiej.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca stwierdziła, że posiadane przez nią tatuaże nie są szpecące, wulgarne, ani obraźliwe. W konsekwencji, skarżąca zarzuciła, że sporne orzeczenie RKL jest krzywdzące i dyskryminujące. Skarżąca wskazała, że nie widzi podstaw do uznania, aby sam fakt posiadania tatuażu czynił kandydata niezdolnym do służby w Policji w każdym przypadku. W ocenie skarżącej, w przypadku kandydatów "zwykłych" (nie antyterrorystów), posiadanie tatuażu, co do zasady, nie powinno stanowić przeszkody do wydania orzeczenia o zdolności do służby. Poza tym, skarżąca podniosła, iż kategoria "N" (niezdolny) oznacza, że u badanego stwierdzono schorzenie - ułomność fizyczną lub psychiczną uniemożliwiającą pełnienie służby, gdy tymczasem w przypadku skarżącej badanie psychologiczne i psychiatryczne nie wykazały żadnego schorzenia - ułomności psychicznej.

Ponadto, w dodatkowo przesłanym odwołaniu z tej samej daty, skarżąca wyraziła wolę ewentualnego usunięcia posiadanych tatuaży, z myślą o zmianie kwalifikacji zdolności do służby, choć podkreśliła jednocześnie, że aktualnie nie stać ją na taki zabieg.

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej, Centralna Komisja Lekarska - działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - wydała w dniu [...] stycznia 2018 r. orzeczenie nr [...], na mocy którego utrzymała w mocy sporne orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z dnia [...] listopada 2017 r.

W uzasadnieniu orzeczenia CKL stwierdziła, że w oparciu o badanie własne oraz analizę dokumentacji medyczno-orzeczniczej uznała, że sporne orzeczenie RKL nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. jest merytorycznie słuszne.

Centralna Komisja Lekarska wskazała, że wykonane w trakcie postępowania odwoławczego badanie własne potwierdziło występowanie u skarżącej w obrębie przedramienia lewego dwóch tatuaży.

Organ odwoławczy podniósł, że tatuaż, jak słusznie zauważyła skarżąca, nie jest schorzeniem, czy też ułomnością, w rozumieniu medycznym, niemniej może on czasami wskazywać, z uwagi na swoją treść, na istnienie pewnych problemów w sferze psychologicznej osoby wytatuowanej. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, zawartym w piśmie [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., niezależnie od treści opinii psychologicznej i psychiatrycznej (stanowiących odrębny element oceny), jako szpecące (dyskwalifikujące) kandydata ze służby powinno się traktować tatuaże zlokalizowane na odsłoniętych częściach ciała, tj.: głowie, szyi, kończynach górnych obwodowo od wysokości stawu ramiennego, a u kobiet - dodatkowo na odsłoniętych częściach kończyn dolnych.

Zdaniem CKL, lokalizacja tatuaży u skarżącej - lewe przedramię jest ujęta w wykazie lokalizacji traktowanych, jako szpecące, czyli rażąco naruszające wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że rozpoznanie opisanego wyżej tatuażu figuruje w wykazie chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby zawartym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu w przepisie § 3 p.1. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, RKL słusznie orzekła, że tatuaże lewego przedramienia kwalifikują skarżącą, jako kandydatkę niezdolną do służby w Policji.

Jednocześnie, organ odwoławczy podniósł, że na obecnym etapie orzekania nie można wnioskować o zmianie kwalifikacji zdolności do służby po ich usunięciu, albowiem - zdaniem CKL - będzie to zależało od efektów i następstw przeprowadzonych zabiegów.

Mając na uwadze powyższe, Centralna Komisja Lekarska uznała za konieczne utrzymanie w mocy spornego orzeczenia organu pierwszej instancji.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżąca - działając za pośrednictwem Centralnej Komisji Lekarskiej, jako organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2018 r., zaskarżając je w całości.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej, a także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postepowania sądowego - strona skarżąca zarzuciła Centralnej Komisji Lekarskiej:

1. naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez zakwalifikowanie tatuażu skarżącej, jako szpecącego (rażąco naruszającego wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego), podczas, gdy tatuaż, zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do w/w rozporządzenia w pkt 3 ppkt 2 powinien zostać zakwalifikowany ze względu na jego rozmiary i umiejscowienie, jako niemający wpływu na zdolność do służby w Policji, bądź ewentualnie, jako nieznacznie szpecący, a tym samym skarżąca powinna zostać uznana, jako zdolna do służby w Policji; jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że ubiór "na długi rękaw" w całości zasłania tatuaż, czyniąc go niewidocznym;

2. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynika sprawy - poprzez brak odniesienia się do norm prawnych i nie wyjaśnienia podstawy prawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia, podczas gdy uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła na wstępie, iż tatuaż, który posiada, nie jest w żaden sposób obraźliwy, czy też wulgarny i - wbrew twierdzeniom zawartym w orzeczeniu CKL z dnia [...] stycznia 2018 r. - nie jest szpecący i rażąco naruszający wizerunek umundurowanego funkcjonariusza Policji.

Skarżąca zarzuciła, iż brak jest zatem podstaw do uznania, że sam fakt posiadania tatuażu czyni stronę skarżącą niezdolną do służby w każdym przypadku. Zdaniem skarżącej, w przypadku kandydatów "zwykłych" (nie antyterrorystów) posiadanie tatuażu, co do zasady nie stanowi przeszkody w orzeczeniu zdolności do służby, zaś orzeczenie "niezdolny" powinno być traktowane jako wyjątek. Poza tym, skarżąca podkreśliła, że kategoria "N" (niezdolny) oznacza, iż stwierdzone u badanego schorzenie - ułomności fizyczne i psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby, gdy tymczasem w przypadku skarżącej zarówno badanie psychologiczne, jak i psychiatryczne nie wykazały żadnego schorzenia, bądź ułomności fizycznej i psychicznej. Ponadto, skarżąca zaznaczyła, że wszystkie dotychczasowe testy i badania przeszła pozytywne, co w konsekwencji oznacza, że oba sporne orzeczenia komisji lekarskich są dla niej krzywdzące i dyskryminujące.

Skarżąca zarzuciła, że Centralna Komisja Lekarska, wydając zaskarżone orzeczenie, naruszyła przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zakwalifikowała tatuaż skarżącej, jako szpecący (rażąco naruszający wizerunek umundurowanego funkcjonariusza Policji).

Ponadto, w ocenie strony skarżącej, Centralna Komisja Lekarska, wydając zaskarżone orzeczenie, naruszyła także art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynika sprawy. Według strony skarżącej, CKL nie odniosła się bowiem do norm prawnych i nie wyjaśniła podstawy prawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia, gdy tymczasem, zgodnie z wyżej przytoczonym przepisem k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem strony skarżącej, wyjaśnienie przyczyn zapadłego rozstrzygnięcia było niezbędne, gdyż brak było podstaw do uznania, że sam fakt posiadania tatuażu czyni kandydata niezdolnym do służby w każdym przypadku. Skarżąca uznała, że jest wręcz przeciwnie, albowiem w wykazie schorzeń i ułomności, w rubryce poświęconej tatuażom, przy kandydatach do służby oraz na policjantów w służbie kandydackiej, figurują obie kategorie "Z" i "N". W tej sytuacji, według skarżącej, oznacza to, że w zależności od konkretnych okoliczności, kandydat posiadający tatuaże może zostać uznany za zdolnego ("Z") albo niezdolnego ("N") do służby w Policji.

Strona skarżąca zauważyła, że komisje lekarskie działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych, w zakresie ustalenia zdolności do służby, są organami administracji publicznej i podejmują swe rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Skarżąca stwierdziła, że składnikiem decyzji jest jej uzasadnienie (art. 107 § 1 k.p.a.), które jest potrzebne nie tylko po to, by przekonać stronę o słuszności rozstrzygnięcia, ale także by umożliwić organom wyższej instancji lub sądowi kontrolę zaskarżonych aktów.

W tej sytuacji, skarżąca uznała, że wyjaśnienie przyczyn zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia jest niezbędne, gdyż brak jest podstaw do uznania, że sam fakt posiadania tatuażu czynni kandydata niezdolnym do służby w każdym przypadku.

Skarżąca zarzuciła, że brak należytego uzasadnienia orzeczenia jest tym bardziej rażący, jeśli się zważy, że orzeczona wobec strony skarżącej niezdolność do służby w Policji w istocie zamyka jej dostęp do służby publicznej.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Centralna Komisja Lekarska wskazała, iż w postępowaniu odwoławczym, podczas badania strony skarżącej, CKL stwierdziła, że tatuaże zlokalizowane na odsłoniętych częściach ciała - w tym przypadku na lewym przedramieniu - należy uznać za szpecące, czyli rażąco naruszające wizerunek umundurowanego funkcjonariusza, co skutkuje niezdolnością do służby w Policji.

CKL podniosła, iż w trakcie postępowania odwoławczego nie zleciła dodatkowych konsultacji, ponieważ inne rozpoznane schorzenia nie ograniczają zdolności do służby w Policji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, stwierdzenie chociażby jednego schorzenia powodującego niezdolność do służby (w tym przypadku, tatuaże lewego przedramienia - § 3 pkt 1, rubryka 4, kat. N cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r.), obliguje komisje lekarskie do wydania orzeczenia o niezdolności do służby w Policji (kategoria zdrowia "N").

Jednocześnie, organ odwoławczy wskazał, iż Centralna Komisja Lekarska, w zakresie stwierdzenia zdolności do służby kandydata, musi orzekać zgodnie z wiedzą medyczną oraz obowiązującymi przepisami.

W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - zaskarżone orzeczenie CKL zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z czym, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga N. K. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] - narusza obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał bowiem, że Centralna Komisja Lekarska, rozpoznając odwołanie skarżącej od orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], wydanej w sprawie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej skarżącej do służby w Policji - dopuściła się przede wszystkim istotnego naruszenia art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, albowiem utrzymując w mocy sporne orzeczenie organu pierwszej instancji, nie zawarła w treści swojego orzeczenia wyraźnego uzasadnienia, z którego wynikałoby, dlaczego Centralna Komisja Lekarska uznała, że tatuaże zlokalizowane na odsłoniętych częściach ciała strony skarżącej należy uznać za szpecące, czyli rażąco naruszające wizerunek umundurowanego funkcjonariusza, a w konsekwencji, dlaczego skutkuje to niezdolnością skarżącej N. K. do służby w Policji.

Sąd uznał jednocześnie, że w wyniku powyższego uchybienia, Centralna Komisja Lekarska nie wyjaśniła zasadności zastosowania w niniejszej sprawie § 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu, a w konsekwencji nie wyjaśniła w sposób należyty, dlaczego przyjęła, iż tatuaże skarżącej mają charakter szpecący lub upośledzający sprawność ustroju w stopniu znacznym, niepozwalającym zakwalifikować go do kategorii "Z" zamiast kategorii "N".

Tym samym, Sąd uznał, że organ odwoławczy, wydając wspomniane orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie uznania skarżącej za niezdolną do służby w Policji, bez jednoznacznego uzasadnienia rzeczywistego wpływu tatuaży na jej zdolność do służby w Policji - dopuścił się istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. w związku z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz art. 7 Konstytucji RP.

Przechodząc do oceny legalności spornego orzeczenia, na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.).

W tej sytuacji, należy bardzo wyraźnie podkreślić, że zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji RP jest przepis art. 6 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy.

Wskazać należy, iż zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

Nie ulega wątpliwości, że tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych jest trybem odrębnym od trybu uregulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i ma swój autonomiczny byt prawny, znajdując swoje umocowanie w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

Niemniej, zgodnie z art. 4 cyt. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że komisja lekarska, wydając sporne orzeczenie, zobowiązana jest w sposób dokładny i jednoznaczny wyjaśnić, dlaczego przyjmując dane schorzenie lub ułomność - uznała, że badany kandydat do służby jest niezdolny do jej wykonywania, tym bardziej, jeśli przepisy przewidują w danej sytuacji możliwość wyboru kategorii zdolności.

W sprawie jest bezsporne, że zarówno Centralna Komisja Lekarska, jak i [...] Rejonowa Komisja Lekarska w [...] ustaliły u skarżącej m.in. następujące rozpoznanie:

- tatuaż na powierzchni wewnętrznej przedramienia lewego o długości 5 cm i szerokości 3 cm - § 3 pkt 1, r. 4, kat N cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r., a także

- tatuaż na powierzchni bocznej przedramienia lewego o długości 12 cm i szerokości 1,5 cm - § 3 pkt 1, r. 4, kat N cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r.

W tym miejscu, warto zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczna kandydata do służby m.in. w Policji ustala się przez zaliczenie do jednej z następujących kategorii zdolności do służby:

1) kategoria Z - "zdolny", która oznacza, że stan zdrowia kandydata nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby,

2) kategoria N - "niezdolny", która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają kandydatowi pełnienie służby.

Obie komisje lekarskie uznały skarżącą kandydatkę do służby w Policji za niezdolną do służby wskazując, iż sam fakt posiadania tatuaży w odsłoniętym miejscu - bez względu na treść tatuażu - stanowi znamię o wyglądzie rażąco naruszającym wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego.

Zgodnie z powołanym przez organy obu instancji § 3 pkt 1 załącznika do cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r., jako choroby i ułomności, na podstawie których wydawane zostały orzeczenia wobec skarżącej, wskazuje: "Blizny nieznacznie szpecące nieupośledzające lub miernie upośledzające sprawność ustroju". W rubryce nr 4 wspomnianego § 3 pkt 1 załącznika do cyt. rozporządzenia (obejmującej m.in. kandydatów do służby w Policji) dotyczącej oznaczenia kategorii zdolności do służby m.in. w Policji, Minister Spraw Wewnętrznych określił tego rodzaju ułomności jako: "Z/N". Istnieje zatem możliwość uznania w takim przypadku kandydata za zdolnego, jak i za niezdolnego do służby. W szczegółowych objaśnieniach do § 3 pkt 1 załącznika do w/w rozporządzenia Minister wskazał, że w kwalifikacji orzeczniczej należy brać pod uwagę wielkość, lokalizację i szpecący charakter. Ponadto, Minister wskazał również w odniesieniu do § 3 pkt 1-3, że według tych punktów, a zatem także punktu 1, należy kwalifikować m.in. tatuaże. Minister Spraw Wewnętrznych wskazał jednocześnie, że "osoby z tatuażami należy kierować do poradni zdrowia psychicznego. Jest wymagana opinia psychiatryczna".

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, uznać należy, iż z powyższych regulacji załącznika do cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. nie wynika, że każdorazowo w przypadku tatuażu należy kandydata kwalifikować jako niezdolnego do służby w Policji. Zarówno psycholog, jak i psychiatra dostrzegając tatuaże na lewym przedramieniu skarżącej stwierdzili, że kandydatka jest zdolna do służby w Policji. Psycholog nie uznał przy tym, aby wspomniane tatuaże na lewym przedramieniu badanej miały znaczenie psychologiczne. Pomimo tych ustaleń, komisje lekarskie obu instancji uznały skarżącą za niezdolną do służby w Policji.

W uzasadnieniach obu spornych orzeczeń, wskazując jedynie na wielkość tatuaży, a także powołując się na stanowisko Centralnej Komisji Lekarskiej zawarte w piśmie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., niestanowiące źródła prawa, organy nie wyjaśniły, dlaczego przyjęły szpecący charakter owych tatuaży, który mógłby przemawiać za wskazaną kategorią "N".

Centralna Komisja Lekarska nie wskazała w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, czy tatuaże skarżącej są - w jej ocenie - szpecące w stopniu znacznym, czy też upośledzają sprawność ustroju w stopniu wyższym, niż mierny. Przepisy obowiązujące w postępowaniu przed komisjami lekarskimi podległymi ministrowi do spraw wewnętrznych, wskazujące na wykaz chorób i ułomności kandydatów, wymagają by rozróżnić te kategorie w toku orzekania. Co więcej od komisji orzekających wymaga się, by za blizny "upośledzające sprawność ustroju" uznawać jedynie takie, które utrudniają ruchomość stawów lub noszenia odzieży i oporządzenia; połączone z ubytkami tkanek miękkich oraz w znajdujące się w miejscach narażonych na tarcie w czasie ruchów i chodzenia. Regulacja ta może mieć jednak tylko ograniczone zastosowanie do tatuaży, bowiem zasadniczo wykonywane są one w takich miejscach na ciele, że nie mogą utrudniać ruchów osoby i nie są połączone z ubytkami na ciele. Nawet jednak, gdyby taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do skarżącej, obowiązkiem Centralnej Komisji Lekarskiej było wskazać, ocenić i uzasadnić ten fakt, jako decydujący dla uznania kandydatki za niezdolną do służby w Policji.

Nie ulega wątpliwości, że tatuaże, jakie znajdują się na lewym przedramieniu skarżącej, zajmują tylko część przedramienia, a ponadto nie są to tatuaże przedstawiające jakieś postacie, nie mają one charakteru wulgarnego, czy też obscenicznego. Nie sposób uznać jednocześnie owych tatuaży za tatuaże więzienne, czy też wskazujący na przynależność kandydatki do służby do jakiejkolwiek organizacji, w tym organizacji o niezgodnych z prawem celach działalności. Nie są to również tatuaże będące wynikiem samouszkodzenia skarżącej. W ocenie Sądu, komisje lekarskie nie wykazały również, aby sporne tatuaże miały jakiś związek z zaburzeniami psychicznymi, czy też chorobą psychiczną - lekarz psychiatra nie stwierdził żadnych zaburzeń psychicznych i nie widział żadnych przeciwwskazań psychiatrycznych do służby w Policji, a lekarz psycholog stwierdził zdolność skarżącej do służby w Policji.

Należy zauważyć, iż w zaskarżonym orzeczeniu CKL wskazano, że tatuaże skarżącej zdecydowanie naruszają wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. W ocenie Sądu, uznać należy jednak, iż tego rodzaju zdanie - w sytuacji, gdy tatuaż nie jest szpecący (a tego w orzeczeniu nie stwierdzono) - w żaden sposób nie uzasadnia uznania strony skarżącej za niezdolną do służby w Policji. Warto wskazać ponadto, że Centralna Komisja Lekarska, podobnie zresztą jak i organ pierwszej instancji, nie rozszerzyła swojej argumentacji w zakresie powołania się na naruszenie wizerunku "umundurowanego" policjanta.

Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej winno w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać, dlaczego zostało stwierdzone schorzenie, czy też ułomność fizyczna u osoby badanej określone w wykazie schorzeń i ułomności, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Zarówno strona skarżąca, jak i sąd, nie dysponują wiedzą medyczną. Orzeczenie komisji lekarskiej winno być więc napisane tak, aby można było dokonać oceny wydanego rozstrzygnięcia, inaczej wymyka się ono spod jakiejkolwiek kontroli. Jest to istotne także z tego powodu, że zaskarżone orzeczenie uniemożliwia skarżącej podjęcie służby publicznej, gdy tymczasem każdemu przysługuje równe prawo do takiej służby.

Wprawdzie, postępowania przed komisjami lekarskimi podległymi ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych są uregulowane w sposób szczególny w ustawie o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych i nie podlegają wprost regulacjom Kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak, z uwagi na fakt, iż orzeczenia takie stanowią decyzje administracyjne rozstrzygające o uprawnieniach funkcjonariusza do pełnienia służby, powinny one spełniać minimalne standardy decyzji obowiązujące w demokratycznym państwie prawnym, a standardy takie są określone w art. 107 k.p.a. Przyjęcie, iż zgodna z prawem jest decyzja organu władzy publicznej rozstrzygająca w indywidualnej sprawie bez wskazania faktycznego i prawnego uzasadnienia byłoby nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zawartą w art.2 Konstytucji RP.

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę, że zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej nie zawiera w istocie precyzyjnego uzasadnienia (przy uwzględnieniu brzmienia § 3 pkt 1 rubryka 4 załącznika do cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. i wyjaśnień do niego), które wskazywałoby na zasadność orzeczenia, iż N. K. jest niezdolna do służby w Policji, a jednocześnie zastosowany przez organ § 3 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia umożliwia zakwalifikowanie kandydata zarówno, jako zdolnego ("Z") jak i niezdolnego ("N") do służby w Policji, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia, jako naruszającego art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie wyjaśnia w sposób wystarczający podstawy prawnej podjętego orzeczenia.

Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wspomniane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. nie określa bowiem, że kandydata z tatuażem z założenia należy zawsze kwalifikować, jako niezdolnego do służby, nie określa też, że tatuaż narusza wizerunek umundurowanego policjanta. Twierdzenie takie wymaga zatem szerszego uzasadnienia, pozwalającego przekonać kandydata o zasadności podjętego stanowiska.

Sąd uznał, że skład orzekający CKL, rozstrzygając w drugiej instancji nie podał przyczyny uznania tatuażu skarżącej N. K. za ułomność jej ciała uzasadniającą uznanie ją za niezdolną do służby w Policji. Poprzestano wyłącznie na wskazaniu tego kryterium, jako dyskwalifikującego kandydatkę w toku postępowania i podano podstawę prawną. Za wystarczające nie może zostać uznane zamieszczenie w uzasadnieniu orzeczenia CKL stwierdzenia, że widoczne tatuaże mogą w tej formie naruszać "wizerunek umundurowanego funkcjonariusza Policji". Centralna Komisja Lekarska, podtrzymując orzeczenie RKL, nie wyjaśniła bowiem, jaka forma tatuażu pozostaje bez wpływu na wizerunek umundurowanego funkcjonariusza Policji i dlaczego tatuaże skarżącej mają właśnie (w ocenie członków składu orzekającego CKL) formę naruszającą taki wizerunek. Organ odwoławczy nie wyjaśnił także w sposób jednoznaczny, czy w ocenie lekarzy orzekających te konkretne, znajdujące się na ciele skarżącej tatuaże mają tylko charakter szpecący, czy też w jakiś inny sposób mogą wpływać na jej wizerunek jako policjantki (np. ośmieszają, deprecjonują, podrywają zaufanie, mają wpływ na postrzeganie przez innych funkcjonariusza w mundurze, czy też w inny jeszcze negatywny sposób na ten wizerunek mogą oddziaływać).

Na marginesie, warto w tym miejscu zauważyć, że podana w zaskarżonym orzeczeniu CKL podstawa prawna orzeczenia nie posługuje się takim kryterium, jakie zostało użyte w uzasadnieniu spornego rozstrzygnięcia CKL, wskazuje jedynie na dyskwalifikujący charakter blizn (tatuaży) szpecących lub upośledzających sprawność. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że kryterium "naruszenia wizerunku" nie ma charakteru kwalifikacyjnego na gruncie cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. i załącznika podanego, jako podstawa prawna orzeczenia.

W niniejszej sprawie stanowisko Centralnej Komisji Lekarskiej wobec przedstawionego przez ten organ uzasadnienia - w kontekście opinii psychologa i psychiatry - uznać należało także za dowolne, a zatem naruszające art. 80 k.p.a. Brak należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego uznającego skarżącą za niezdolną do służby w Policji stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w istocie zamyka skarżącej dostęp do służby publicznej.

W konsekwencji powyższych ustaleń, należy stwierdzić, że CKL, jako organ odwoławczy, nie wyjaśniając wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i nie prezentując w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia precyzyjnych motywów swojego stanowiska, które pozwoliłyby ocenić prawidłowość wydanego orzeczenia, naruszyła przepisy postępowania administracyjnego, to jest art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób bezpośredni zdeterminowały treść wydanego w sprawie orzeczenia, które na tym etapie postępowania należy ocenić jako dowolne i przedwczesne.

Obowiązek prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania orzeczenia związany jest niewątpliwie z koniecznością stosowania przez organ zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa.

Tymczasem, uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia CKL, jako organu odwoławczego, w sposób niepełny odnosi się również do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, podczas, gdy na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu argumentów strony, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach prawa.

Mając na względzie powyższe, należy - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - uznać, że wydając sporne orzeczenie, organ odwoławczy dopuścił się - mającego zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a także w art. 7 Konstytucji RP.

Jednocześnie, Sąd uznał, że Centralna Komisja Lekarska, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściła się również naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego państwa i stosowanego przez nie prawa.

Zdaniem Sądu, należy wyraźnie podkreślić, iż w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją RP ogólna zasada, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Ta podstawowa zasada działania administracji państwowej w praworządnym państwie oznacza, iż organ wydający decyzję nie może nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy materialnego prawa administracyjnego (tak również A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 135 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83).

W ocenie Sądu, przy egzekwowaniu obowiązków określonych w prawie administracyjnym materialnym, za którymi stoi m.in. pozbawienie strony jej uprawnień, bezwzględnie muszą być zachowane i przestrzegane przez organy zasady wyrażone w Konstytucji RP.

W niniejszej sprawie, Centralna Komisja Lekarska, wydając sporne orzeczenie ustalające niezdolność skarżącej do służby w Policji, dopuściła się - poza naruszeniem wskazanych wcześniej przepisów - istotnej obrazy przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. zasady praworządności.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni przedstawione wyżej rozważania i ocenę Sądu, co do wymogów należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego w sprawie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji wyroku.