Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 452/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 110w § 1-7, art. 110z § 1-3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 lutego 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.14.2023.2.AW w przedmiocie skargi na czynność obwieszczenia o licytacji oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 110z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia W. W. (dalej "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (dalej "Naczelnik US") z dnia 13 grudnia 2022 r. w przedmiocie skargi na czynność obwieszczenia o licytacji nieruchomości, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Naczelnik US pismem z dnia 29 sierpnia 2022 r. sporządził obwieszczenie o pierwszej licytacji należącej do Skarżącego nieruchomości położonej w O. gm. L. ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim prowadzi księgę wieczystą nr [...] (dalej "przedmiotowa nieruchomość"). Obwieszczenie to przesłał do: Skarżącego jako zobowiązanego, który odebrał je 12 września 2022 r., ZUS w Starogardzie Gdańskim, który odebrał je 30 sierpnia 2022 r., M. S., który odebrał je 2 września 2022 r., Urzędu Gminy Lubichowo 30 sierpnia 2022 r., R. S.A., który odebrał je 5 września 2022 r.

Obwieszczenie wywieszono w Dzienniku B. 5 września 2022 r. Na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku było zamieszczone od 5 września 2022 r. do 12 października 2022 r.

Pismem z 12 września 2022 r. Skarżący złożył skargę na czynność obwieszczenia o licytacji. Naczelnik US postanowieniem z 3 października 2022 r. oddalił skargę. Pismem z 21 września 2022 r. Skarżący złożył kolejną skargę na czynność egzekucyjną obwieszczenia o licytacji. Naczelnik US postanowieniem z 4 października 2022 r. stwierdził uchybienie termin do wniesienia skargi. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącego, Dyrektor IAS postanowieniem z 21 listopada 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

2.2. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik US postanowieniem z dnia 13 grudnia 2022 r. oddalił skargę Skarżącego na czynność obwieszczenia o licytacji przedmiotowej nieruchomości.

2.3. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącego zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 20 lutego 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor IAS wyjaśnił, że Naczelnik US dokonując obwieszczenia o pierwszej licytacji przedmiotowej nieruchomości, dochował wymogów elementów obwieszczenia określonych w art. 110w u.p.e.a.

Organ egzekucyjny, działając zgodnie z art. 110 w § 2 u.p.e.a. wyznaczał termin licytacji na 12 października 2022 r. Zatem po upływie 30 dni od dnia doręczenia Skarżącemu protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, który Skarżący odebrał 16 marca 2020 r.

Pismem z 29 sierpnia 2022 r. Naczelnik US obwieścił o pierwszej licytacji nieruchomości. Zawierało ono wszystkie wymagane w art. 110w § 3 u.p.e.a. elementy: termin i miejsce licytacji, oznaczenie nieruchomości, oszacowaną wartość nieruchomości i cenę wywoławczą, imię i nazwisko zobowiązanego, wysokość wadium, jakie licytant przystępujący do przetargu powinien złożyć, czas, w którym przed dniem licytacji będzie wolno oglądać nieruchomość oraz przeglądać w urzędzie skarbowym akta postępowania egzekucyjnego, informację że prawa osób trzecich nie będą przeszkodą do licytacji i przyznania nabywcy własności nieruchomości bez zastrzeżeń, jeżeli osoby te nie wystąpiły wcześniej o wyłączenie nieruchomości lub jej przynależności spod egzekucji; informację, że użytkowanie, służebności i prawa dożywotnika, jeżeli nie są ujawnione w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów i nie zostaną zgłoszone najpóźniej na 3 dni przed rozpoczęciem licytacji, nie będą uwzględnione w dalszym toku egzekucji i wygasną z chwilą, w której postanowienie o przyznaniu własności stanie się ostateczne. Obwieszczenie zawierało również pouczenie o prawie wniesienia skargi (zgodnie z art. 110z § 1 u.p.e.a.).

Dyrektor IAS nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie doręczenia obwieszczenia: uczestnikom postępowania tj. Skarżącemu jako zobowiązanemu, M. S., Bankowi oraz właściwej jednostce samorządu terytorialnego tj. Urząd Gminy Lubichowo oraz ZUS (wraz z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji).

Ponadto, obwieszczenie o licytacji zostało wywieszone z zachowaniem 30-dniowego terminu: 1) w Urzędzie Skarbowym w Starogardzie Gdańskim - wywieszone było w terminie od 29 sierpnia do 12 października 2022 r.; w Urzędzie Gminy w Lubichowie - wywieszone było w terminie od 30 sierpnia do 13 października 2022 r.; na stronie BIP Izby Administracji Skarbowej od 5 września do 12 października 2022 r. Ww. obwieszczanie o licytacji zamieszczono w Dzienniku B. 5 września 2022 r.

Odnosząc się do kwestionowanych przez Skarżącego okoliczności związanych z aktualizacją operatu szacunkowego Dyrektor IAS wskazał, że przedmiotem skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącej obwieszczenia o licytacji (z art. 110z § 1 u.p.e.a.) mogą być wyłącznie: 1) naruszenie przepisów dotyczących sposobu i terminu publicznego obwieszczenia o licytacji, 2) nieprawidłowości w zakresie doręczenia obwieszczenia uprawnionym podmiotom, a określenia: "naruszenie" lub "nieprawidłowości" odnoszą się do zachowań będących działaniem lub zaniechaniem, jeśli ich konsekwencją będzie spowodowanie naruszeń lub nieprawidłowości.

W ramach skargi nie można zatem zaskarżyć innych czynności niż te, które dotyczą wyłącznie obwieszczenia. Można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu danej czynności (zmierzającej do realizacji określonego środka egzekucyjnego - egzekucji z nieruchomości, z jej licytacji) na podstawie przepisów regulujących sposób, formę i termin dokonania tych czynności.

Zdaniem Skarżącego ewentualna egzekucja powinna dotyczyć jedynie niezabudowanej działki nr [...], gwarantującej zachowanie miejsca zamieszkania w budynku położonym na obszarze działki [...], zwłaszcza w kontekście pełnego wydzielenia tych działek i możliwości pełnego zaspokojenia finansowego wierzyciela tylko z ewentualnej licytacji działki [...]. Zgodnie z księgą wieczystą nr [...] zajęta nieruchomość obejmuje działkę nr [...]. Zapis ten jest niezgodny z ujawnionym podczas przeprowadzenia opisu i oszacowania wypisem z gruntów oraz ustaleniami rzeczoznawcy. Zgodnie z nim nieruchomość ta obejmuje dwie działki: [...] i [...]. Działki te nie są wydzielone w księdze wieczystej, niemożliwa jest zatem osobna sprzedaż każdej z nich. Organ zauważył, że przedmiotem egzekucji z nieruchomości jest nieruchomość w ujęciu wieczystoksięgowym, nie zaś w znaczeniu geodezyjnym. W praktyce oznacza to, że egzekucja kierowana jest do nieruchomości, dla której prowadzona jest jedna księga wieczysta. Nie posiada przy tym żadnego znaczenia, czy dana nieruchomość obejmuje jedną, czy więcej wyodrębnionych geodezyjnie części powierzchni ziemskiej, oznaczonych na mapie ewidencji gruntów.

Ponadto Skarżący podnosi, że naruszony został art. 252 § 1 O.p. poprzez realizację licytacji pomimo wystąpienia przez Skarżącego do Dyrektora IAS z wnioskiem o wstrzymanie postępowania dotyczącego pierwotnej decyzji wymiarowej Naczelnika US z 5 sierpnia 2016 r. w związku z zarzutami odnoszącymi się do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Samo wystąpienie do organu podatkowego z takim wnioskiem nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to zostało wstrzymanie dopiero postanowieniem Dyrektora IAS z 21 grudnia 2022 r.

Dyrektor IAS uznał, że organ egzekucyjny dokonał prawidłowej oceny skargi na czynność obwieszczenia, oddalając ją, a swoje rozstrzygnięcie wsparł argumentacją prawną i faktyczną.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia Skarżącego i poprzez błędne przyjęcie, że zajęcie całej nieruchomości Skarżącego nie stanowiło zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

2) art. 145 §1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. ustanawiającego zasadę najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego przez realizację egzekucji z dwóch działek nr [...] i [...] położonych w O. Przy czym licytacja powinna dotyczyć ewentualnie niezabudowanej działki nr [...] gwarantującej zachowanie miejsca zamieszkania Skarżącemu w budynku położonym na działce [...], zwłaszcza w kontekście pełnego wydzielenia tych działek i możliwości pełnego zaspokojenia finansowego wierzyciela tylko z ewentualnej licytacji działki [...];

3) art. 145 §1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 i art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 §1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie, że w sprawie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r. Dyrektor IAS wstrzymał z urzędu w całości postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 13 września 2016 r. do czasu wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 5 sierpnia 2016 r., czyniąc bezpodstawnym dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie, w tym dokonanie czynności obwieszczenia o licytacji;

4) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 i art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że czynności zaskarżone zażaleniem nie mogą być skarżone w zażaleniu, gdyż są objęte zakresem zaskarżenia przewidzianym dla innego środka prawnego, podczas gdy wskazany przepis o tym nie stanowi, zaś złożone w zażaleniu zarzuty, tj. zarzut nieistnienia zobowiązania podatkowego wprost odnosi się do zaskarżonej czynności - ogłoszenia o licytacji i czyni z niego czynność bezprawną;

5) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 81 a § 1 i art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia Skarżącego mimo, że organ naruszył przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie, że wątpliwości natury prawnej i faktycznej należy rozstrzygać na korzyść Skarżącego;

II. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej "u.g.n.") poprzez zastosowanie w przedmiotowym obwieszczeniu zaskarżonego w postępowaniu przed NSA i WSA w Gdańsku w sprawie sygn. akt I SA/Gd 1477/21 opisu i oszacowania, a także operatu szacunkowego, bez uwzględnienia prawomocnego rozstrzygnięcia w tym zakresie przez organ egzekucyjny, które jeszcze nie zapadło;

2) art. 156 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i oparcie w obwieszczeniu o licytacji na wadliwym operacie szacunkowym w toku postępowania egzekucyjnego po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, tj. od dnia 21 października 2019 r.;

3) art. 246 §1 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie możliwości wstrzymania z urzędu przez organy podatkowe postępowania w wypadku wszczęcia postępowania wznowieniowego skutkującego możliwością uchylenia decyzji pierwotnej Naczelnika US z dnia 5 sierpnia 2016 r., która obecnie jest egzekwowana, w trybie wskazanym w tym przepisie;

4) art. 45 Konstytucji RP, który ustanawia prawo do sądu, w związku ze złożeniem przez Skarżącego nierozpatrzonej skargi z dnia 20 grudnia 2022 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt I SA/Gd 1477/21 (sygnatura sprawy w WSA w Gdańsku), odnoszącej się do zakwestionowanego przez Skarżącego opisu i oszacowania nieruchomości podlegającej licytacji, ale także do wadliwości operatu szacunkowego, bez uwzględnienia przez organy egzekucyjne tego orzeczenia oraz dalsze procedowanie w sprawie i dokonanie obwieszczenia o licytacji, które w tym momencie jest bezprawne i nie uwzględnienia orzeczenia NSA w tym zakresie.

Do skargi załączono postanowienie Dyrektora IAS z dnia 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie wstrzymania z urzędu postępowania egzekucyjnego.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie uchyla się w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest do dopuszczalne, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

5.3. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości oddalenia przez Naczelnika US (a utrzymanego w mocy przez Dyrektora IAS) skargi wniesionej przez Skarżącego na czynność obwieszczenia o licytacji przedmiotowej nieruchomości, przeprowadzonej w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego.

Zdaniem Sądu, utrzymanie w mocy postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynność obwieszczenia o licytacji było zgodne z przepisami prawa i nie uchybiało im w żadnej mierze. Podstawą materialnoprawną wydanego postanowienia były przepisy u.p.e.a., w szczególności art. 110w i art. 110z u.p.e.a.

Zajętą nieruchomość organ egzekucyjny sprzedaje w drodze licytacji publicznej (art. 110w § 1 u.p.e.a.). Termin licytacji nie może być wyznaczony wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 110w § 2 u.p.e.a.). Na podstawie art. 110w § 3 u.p.e.a., o licytacji organ egzekucyjny zawiadamia przez publiczne obwieszczenie, w którym podaje:

1) termin i miejsce licytacji;

2) oznaczenie nieruchomości, która ma być sprzedana, ze wskazaniem miejsca jej położenia i przeznaczenia gospodarczego oraz księgi wieczystej lub zbioru dokumentów ze wskazaniem sądu, w którym są prowadzone;

3) oszacowaną wartość nieruchomości i cenę wywoławczą;

4) firmę lub imię i nazwisko zobowiązanego;

5) wysokość wadium, jakie licytant przystępujący do przetargu powinien złożyć, z zaznaczeniem że wadium składa się w gotówce albo w postaci czeku potwierdzonego wystawionego na organ egzekucyjny;

6) czas, w którym w terminie 14 dni przed dniem licytacji będzie wolno oglądać nieruchomość oraz przeglądać w urzędzie skarbowym akta postępowania egzekucyjnego;

7) wzmiankę, że prawa osób trzecich nie będą przeszkodą do licytacji i przyznania nabywcy własności nieruchomości bez zastrzeżeń, jeżeli osoby te nie wystąpiły wcześniej o wyłączenie nieruchomości lub jej przynależności spod egzekucji;

8) wyjaśnienie, że użytkowanie, służebności i prawa dożywotnika, jeżeli nie są ujawnione w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów i nie zostaną zgłoszone najpóźniej na 3 dni przed rozpoczęciem licytacji, nie będą uwzględnione w dalszym toku egzekucji i wygasną z chwilą, w której postanowienie o przyznaniu własności stanie się ostateczne.

W myśl art. 110w § 4 u.p.e.a. obwieszczenie o licytacji doręcza się: 1) uczestnikom postępowania; 2) właściwej jednostce samorządu terytorialnego oraz organom ubezpieczeń społecznych z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji; 3) osobom mającym prawo pierwokupu nieruchomości, jeżeli prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.

Obwieszczenie o licytacji wywiesza się w siedzibach urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego co najmniej na 30 dni przed jej terminem, a jeżeli wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę wyższą niż 83 600 zł - także w dzienniku poczytnym w danej miejscowości (art. 110w § 5 u.p.e.a.).

Na wniosek i koszt zobowiązanego lub wierzyciela organ egzekucyjny może zarządzić ogłoszenie o licytacji również w inny wskazany przez nich sposób (art. 110w § 6 u.p.e.a.). W ogłoszeniu w dzienniku podaje się oznaczenie nieruchomości, termin i miejsce licytacji, oszacowaną wartość nieruchomości i cenę wywoławczą oraz wysokość wadium, jakie licytant powinien złożyć (art. 110w § 7 u.p.e.a.).

Na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga. Skargę można wnieść w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia o licytacji (art. 110z § 1 u.p.e.a.) W sprawie skargi, o której mowa w § 1, postanowienie wydaje organ egzekucyjny (art. 110z § 2 u.p.e.a.). Na postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę przysługuje zażalenie (art. 110z § 3 u.p.e.a.).

Przypomnieć należy, że przedmiotem skargi z art. 110z § 1 u.p.e.a. mogą być: a) naruszenie przepisów dotyczących sposobu i terminu publicznego obwieszczenia o licytacji, b) nieprawidłowości w zakresie doręczenia obwieszczenia uprawnionym podmiotom, a określenia: "naruszenie" lub "nieprawidłowości" odnoszą się do zachowań będących działaniem lub zaniechaniem, jeśli ich konsekwencją będzie spowodowanie naruszeń lub nieprawidłowości. W ramach skargi nie można zatem zaskarżyć innych czynności niż te, które dotyczą wyłącznie obwieszczenia. W ramach skargi można więc podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu danej czynności (zmierzającej do realizacji określonego środka egzekucyjnego - egzekucji z nieruchomości, z jej licytacji) na podstawie przepisów regulujących sposób, formę i termin dokonania tych czynności. Pogląd tej treści należy uznać za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III FSK 4510/21, z 24 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 3150/17; wyrok WSA w Lublinie z 2 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1049/17).

Zatem kluczowe znaczenie dla rozpoznania spornej materii ma przepis art. 110z u.p.e.a., który zakreślał organowi egzekucyjnemu zakres i kierunek rozstrzygania meritum sprawy, którymi bezwzględnie musi kierować się organ egzekucyjny, a tym samym wyznaczał Sądowi granice kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Prowadzenie bowiem postępowania egzekucyjnego to proces, składający się z różnych i odrębnych etapów (dla egzekucji z nieruchomości będą to: zajęcie nieruchomości, opis i oszacowanie wartości nieruchomości, obwieszczenie o licytacji, uiszczenie wadium, licytacja, przybicie, przyznanie własności). Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie, odrębne środki zaskarżenia (m.in.: zarzuty na podstawie art. 33 u.p.e.a., skarga na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a., zażalenie na postanowienie w przedmiocie prowadzenia egzekucji z wydzielonej części nieruchomości i oszacowania jej wartości na podstawie art. 110p u.p.e.a., zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości na podstawie art. 110u u.p.e.a., zażalenie na postanowienie w sprawie powyższych zarzutów na podstawie art. 110u u.p.e.a., skarga na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji na podstawie art. 110z § 1 u.p.e.a., zażalenie na postanowienie oddalające powyższą skargę na podstawie art. 110z § 3 u.p.e.a., skarga na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji na podstawie art. 111l u.p.e.a., czy zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego co do przybicia na podstawie art. 111r § 2 u.p.e.a.).

Ugruntowaną w postępowaniu egzekucyjnym zasadą jest zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia w ramach u.p.e.a. Ma ona zapobiegać powielaniu środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki różnią się bowiem między sobą z uwagi na przedmiot, którego mogą dotyczyć, kategorię podmiotów, którym przysługują, termin przewidziany do ich wniesienia, wymogi formalne, właściwość i kompetencje organu władnego rozpoznać konkretny środek, a w konsekwencji - charakter postępowania, jakie wywołuje wniesienie środka zaskarżenia (por. M. Romańska, Skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość administracyjnego postępowania egzekucyjnego, [w:] System egzekucji administracyjnej, red. J. Niczyporuk, Wydawnictwo C.H. Beck, War-szawa 2004, s. 535 - 557).

Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13 oraz z 23 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 314/21 i III FSK 330/21, wyroki WSA w Gdańsku z 13 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 384/21, z 19 października 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 183/21 oraz WSA w Szczecinie z 17 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 567/21, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższych rozważań przyjąć należy, że zarzuty adresowane wobec obwieszczenia o licytacji nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości czy też opisu i oszacowania. Podstawa zażalenia postanowienia organu egzekucyjnego co do skargi na czynność obwieszczenia o licytacji ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie obwieszczenia o licytacji i jego doręczenia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Przedmiotem zaskarżenia mogą być tylko uchybienia popełnione przez organ egzekucyjny na danym etapie postępowania. Nie można zatem na każdym etapie kwestionować czynności dokonanych w poprzednich fazach.

Skoro zatem egzekucja z nieruchomości jest postępowaniem etapowym, zabezpieczonym przez ustawodawcę stosownymi środkami ochrony prawnej dla zobowiązanego, to na poszczególnych jej etapach mogą być podnoszone wyłącznie kwestie związane ze skarżeniem konkretnych czynności, czy aktów prawnych. Na etapie zażalenia na postanowienie o oddaleniu skargi na czynność obwieszczenia o licytacji nie mogą być podnoszone kwestie związane z opisem i oszacowaniem wartości nieruchomości, gdyż kwestie te mogły być przedmiotem zaskarżenia na etapie wcześniejszym, na podstawie odrębnego środka zaskarżenia. Podnoszenie tego rodzaju zarzutów na etapie postępowania egzekucyjnego jakim jest skarga na czynność obwieszczenia o licytacji, jest spóźnione. Etap ten nie jest etapem, w którym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu inne zarzuty wykraczające poza samo obwieszczenie o licytacji, w szczególności zarzuty te nie mogą wkraczać w materię już zakończonych etapów egzekucji, w tym tych dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zarzut braku aktualnego operatu szacunkowego nie może być przedmiotem skargi na podstawie art. 110z § 1 u.p.e.a., czyli skargi na czynności dotyczące obwieszczenia o licytacji (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III FSK 4510/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 457/21).

W sprawie nie mogły również odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia podniesione w skardze zarzuty dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, bądź nieistnienia zobowiązania podatkowego, jako odnoszące się do innego etapu postępowania egzekucyjnego, a zatem podlegające zaskarżeniu przy zastosowaniu innego środka zaskarżenia, aniżeli skarga na czynność obwieszczenia o licytacji. W świetle art. 110z § 1 u.p.e.a. przedmiotem oceny w trybie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji są bowiem przepisy dotyczące sposobu i terminu publicznego obwieszczenia o licytacji, jak też doręczenia obwieszczenia uprawnionym podmiotom. Skarga na czynności dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje także na zaniechanie dokonania przez organ egzekucyjny określonych czynności dotyczących obwieszczenia. W niniejszym postępowaniu ocenie podlega zatem, co do zasady, czynność egzekucyjna dokonana przez organ egzekucyjny, badana tylko pod kątem zgodności z przepisami regulującymi procedurę jej zastosowania, a więc badanie dotyczy tylko formalnej prawidłowości dokonanej czynności (por. wyroki WSA w Lublinie z dnia 11.05.2018 r. sygn. akt I SA/Lu 168/18, z dnia 12.09.2018 r. sygn. akt I SA/Lu 307/18).

W rozpatrywanej sprawie, analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że organ egzekucyjny dokonując obwieszczenia o pierwszej licytacji dochował wymogów określonych w art. 110w u.p.e.a.

Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny wyznaczył licytację na dzień 12 października 2022 r., czyli po upływie 30 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu protokołu opisu i oszacowania nieruchomości, które miało miejsce w dniu 16 marca 2020 r. Oceniając obwieszczenie z dnia 29 sierpnia 2022 r. o pierwszej licytacji przedmiotowej nieruchomości w świetle przepisów art. 110w § 3 u.p.e.a., stwierdzić należy, że organy prawidłowo uznały, że zawiera ono wszystkie wymagane elementy. Jak bowiem wskazują akta sprawy w obwieszczeniu tym wskazano:

1) termin i miejsce licytacji - 12 października 2022 r., godz. 11:00, w siedzibie Urzędzie Skarbowego w Starogardzie Gdańskim przy ul. Lubichowskiej 4,

2) oznaczenie nieruchomości - nieruchomość gruntowa zabudowana położonej w O. gm. L. [...] dla której Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim prowadzi księgę wieczystą nr [...];

3) oszacowaną wartość nieruchomości - 585 600 zł i cenę wywoławczą - 439 200 zł;

4) firmę lub imię i nazwisko zobowiązanego – W. W.;

5) wysokość wadium, jakie licytant przystępujący do przetargu powinien złożyć -1/10 części oszacowanej wartości nieruchomości, tj. 58 560 zł;

6) czas, w którym przed dniem licytacji będzie wolno oglądać nieruchomość oraz przeglądać w urzędzie skarbowym akta postępowania egzekucyjnego - w dniu 27 września 2022 r. w godz. 7.30- 9.30 w siedzibie organu egzekucyjnego można przeglądać akta postępowania egzekucyjnego. Nieruchomość można było oglądać 27 września 2022 r. w godz. 11.00 - 12.00.

7) informację że prawa osób trzecich nie będą przeszkodą do licytacji i przyznania nabywcy własności nieruchomości bez zastrzeżeń, jeżeli osoby te nie wystąpiły wcześniej o wyłączenie nieruchomości lub jej przynależności spod egzekucji;

8) informację że użytkowanie, służebności i prawa dożywotnika, jeżeli nie są ujawnione w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów i nie zostaną zgłoszone najpóźniej na 3 dni przed rozpoczęciem licytacji, nie będą uwzględnione w dalszym toku egzekucji i wygasną z chwilą, w której postanowienie o przyznaniu własności stanie się ostateczne.

Obwieszczenie zawierało również pouczenie o prawie wniesienia skargi, zgodnie z art. 110z § 1 u.p.e.a.

W ocenie Sądu, zasadnie Dyrektor IAS nie stwierdził również nieprawidłowości w zakresie doręczenia obwieszczenia podmiotom określonym w przywołanym powyżej art. 110w § 4 u.p.e.a. Jak wynika z akt sprawy, obwieszczenie o licytacji zostało doręczone: uczestnikom postępowania, tj.: Skarżącemu jako zobowiązanemu – w dniu 12 września 2022 r., M. S. – w dniu 2 września 2022 r.; Bankowi – w dniu 5 września 2022 r; właściwej jednostce samorządu terytorialnego tj. Urząd Gminy Lubichowo oraz ZUS (wraz z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji) - przesłano je poprzez e-puap w dniu 30 sierpnia 2022 r.

Ponadto, stosownie do art. 110w § 4 u.p.e.a. obwieszczenie o licytacji zostało wywieszone z zachowaniem 30-dniowego terminu: w Urzędzie Skarbowym w Starogardzie Gdańskim - wywieszone było w terminie od 29 sierpnia do 12 października 2022 r.; w Urzędzie Gminy w Lubichowie - wywieszone było w terminie od 30 sierpnia do 13 października 2022 r.; na stronie BIP Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od 5 września do 12 października 2022 r.; a z uwagi na oszacowanie wartości przedmiotowej nieruchomości na kwotę przekraczającą 83.600 zł - ww. obwieszczenie o licytacji zamieszczono w Dzienniku B. 5 września 2022 r.

W związku z powyższym brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości podania do publicznej wiadomości obwieszczenia o licytacji przedmiotowej nieruchomości, jak również zachowania terminu, do jego dokonania.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny uczynił zadość wszystkim przywołanym powyżej przepisom prawa regulującym tryb i terminy dokonania obwieszczenia o licytacji nieruchomości.

Tym samym, wbrew podnoszonym w skardze zarzutom, organy nie dopuściły się naruszenia przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego. W odniesieniu do zarzutu braku aktualnego operatu szacunkowego wskazać należy, że – stosownie do zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym – nie może być przedmiotem badania ani organu, ani tym bardziej Sądu, ponowne zgłoszenie zarzutu braku aktualnego operatu szacunkowego na etapie skargi na czynność obwieszczenia o licytacji, w związku z czym zarzuty skargi w tym przedmiocie Sąd uznał za wykraczające poza granice sprawy.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, iż egzekucja, a tym samym obwieszczenie o licytacji przedmiotowej nieruchomości, powinna obejmować tylko jedną z działek położonych na ww. nieruchomości – niezabudowaną, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z księgą wieczystą prowadzoną dla przedmiotowej nieruchomości, zajęta nieruchomość obejmuje jedną działkę nr [...]. Zapis ten jest niezgodny z ujawnionym podczas przeprowadzenia opisu i oszacowania wypisem z gruntów oraz ustaleniami rzeczoznawcy, zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość obejmuje dwie działki: [...] i [...]. Działki te nie są wydzielone w księdze wieczystej, niemożliwa jest zatem osobna sprzedaż każdej z nich. Słusznie zauważył przy tym organ, że przedmiotem egzekucji z nieruchomości jest nieruchomość w ujęciu wieczystoksięgowym, nie zaś w znaczeniu geodezyjnym. W praktyce oznacza to, że egzekucja kierowana jest do nieruchomości, dla której prowadzona jest jedna księga wieczysta. Nie posiada przy tym żadnego znaczenia, czy dana nieruchomość obejmuje jedną, czy więcej wyodrębnionych geodezyjnie części powierzchni ziemskiej, oznaczonych na mapie ewidencji gruntów.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dokonania obwieszczenia o licytacji przedmiotowej nieruchomości w sytuacji wstrzymania postępowania egzekucyjnego, Sąd wskazuje, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Obwieszczenie o pierwszej licytacji przedmiotowej nieruchomości, które jest przedmiotem złożonej przez Skarżącego skargi, zostało dokonane w dniu 29 sierpnia 2022 r. w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego, bowiem postanowienie Dyrektora IAS o wstrzymaniu z urzędu postępowania egzekucyjnego zostało wydane dopiero w dniu 21 grudnia 2022 r.

W związku z tym Dyrektor IAS prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US w przedmiocie oddalenia skargi na czynność obwieszczenia o licytacji przedmiotowej nieruchomości. Wbrew wywodom skargi, organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do wszystkich podniesionych w zażaleniu zarzutów, wskazując, dlaczego nie mogły one wywołać zamierzonego przez Skarżącego skutku w postaci uchylenia postanowienia organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów określających sposób prowadzenia postępowania. Postępowanie było prowadzone zgodnie regułami wynikającymi z K.p.a. w związku z u.p.e.a. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny zawarł wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 K.p.a. m.in. powołał obowiązujące w niniejszej sprawie przepisy prawa i wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o oddaleniu skargi na czynność obwieszczenia o licytacji nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

W świetle powyższych ustaleń, w ocenie Sądu bezpodstawne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów K.p.a., u.p.e.a., ani u.g.n. Tym samym, skoro zaskarżone postanowienia nie uchybiają przepisom prawa, to nie mogło dojść do zarzucanego naruszenia art. 45 Konstytucji RP.

Przy czym zarzuty dotyczące postępowania wznowieniowego w zakresie decyzji wymiarowej (decyzji Naczelnika US z dnia 5 sierpnia 2016 r.) nie mogły być – jako wykraczające poza granice sprawy - przedmiotem rozważań Sądu w rozpatrywanej sprawie, która dotyczyła skargi na czynność obwieszczenia o licytacji.

5.4. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem odpowiada ono prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.