Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2669/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 f ust. 8
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 200 w zw z  art. 205 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska sędzia WSA Anna Sidorowska – Ciesielska Protokolant: st. ref. Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi M.K. i P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r. nr KOA/3056/Oś/23 w przedmiocie odmowy uchylenia rozstrzygnięcia wydanego w trybie milczącego załatwienia sprawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy L. z [...] kwietnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie solidarnie na rzecz skarżących M.K. i P.K. kwotę 1093 (tysiąc dziewięćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2023 r. znak KOA/3056/OŚ/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej organ) po rozpatrzeniu odwołania M. K. i P. K. (dalej skarżący) od decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r., odmawiającej "uchylenia rozstrzygnięcia wydanego w trybie milczącego załatwienia sprawy, która dotyczy zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2021 r., wydanego przez Wójta Gminy [...] o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec właścicieli działki nr ew. [...] na usunięcie 7 drzew w miejscowości [...] gm. [...]" - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

Pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. M. i M. J. zgłosili zamiar usunięcia siedmiu drzew z terenu działki oznaczonej nr ew. [...] z obr. [...], gm. [...]. Z zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2021 r. wynika, że Wójt Gminy [...] nie zgłosił sprzeciwu od zamiaru wycięcia przedmiotowych drzew. Pismem z dnia 13 stycznia 2021 r. M. K., właścicielka działki o nr ew. [...] z obr. [...], gm. [...], poinformowała Wójta Gminy [...] o wycince drzew rosnących na jej działce oraz na granicy z działką o nr ew. [...]. Z pisma wynika, że wycinki drzew dopuścił się M. J. podczas grodzenia działki i prac ziemnych przeprowadzonych w dniach 9-12 stycznia 2021 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wycinki przedmiotowych drzew z tego względu, że "wycinki dokonano w oparciu o wydane zaświadczenie o braku sprzeciwu w sprawie usunięcia drzew, w związku z powyższym nie ma podstaw do ponownego badania zasadności wycinki, tym bardziej, że wniosek (...) dotyczy tej samej działki i tych samych drzew". Pismem z dnia 27 lutego 2021 r. skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie wycinki drzew z działki o nr ew. [...] oraz jej granicy z działką o nr ew. [...], podnosząc, iż postępowanie to toczyło się bez jej udziału i zgody na usunięcie, pomimo tego, że wspomniane drzewa stanowiły również jej własność. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Wójt Gminy [...] wznowił postępowanie w sprawie "zakończonej zaświadczeniem z dnia [...]. 01.2021 r. (...) w sprawie zgłoszenia zamiaru usunięcia 7 drzew z działki nr ew. [...] w miejscowości [...] gm. [...]", a n następnie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2021r. odmówił "uchylenia zgody i zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2021 r. (...) o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec właścicieli działki nr ewid. [...] na usunięcie 7 drzew w miejscowości [...], gm. [...]". Zdaniem Wójta, "w trakcie wznowionego postępowania wnioskująca nie wniosła do sprawy istotnych dowodów w toczącej się sprawie (...). Zatem należało uznać, że skarżąca słusznie nie brała udziału w postępowaniu zakończonym zgodą ostateczną z dnia [...] stycznia 2021 r. o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec właścicieli działki nr ewid. [...]".

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. (sygn. akt [...]) Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało zakończoną nią sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu w/w decyzji SKO wskazało m.in., iż: stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098), usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgoda właściciela tej nieruchomości. Nie budzi wątpliwości, że uzyskanie takiej zgody jest konieczne również w przypadku usuwania drzew lub krzewów w trybie i na zasadach przewidzianych przez art. 83f ust. 4-15 ustawy (tzw. zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew lub krzewów). Właściciel terenu, z którego usuwane są drzewa lub krzewy, posiada interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym owych drzew, a co za tym idzie - jest stroną takiego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes taki posiadają właściciele obu nieruchomości, jeśli usuwane drzewo rośnie w granicy dzielącej owe nieruchomości. Organ podkreślił, że z akt niniejszej sprawy wynika, zwłaszcza z przedłożonej przez odwołującą dokumentacji zdjęciowej, że w styczniu 2021 r., a więc w okresie, w którym zostały usunięte drzewa objęte zgłoszeniem z dnia 29 grudnia 2020 r., z których cztery rosły w granicy działek o nr ew. [...] i [...], usunięte zostały również drzewa rosnące na drugiej z wymienionych działek. Drzewa te z całą pewnością nie zostały objęte wspomnianym zgłoszeniem, a na ich usunięcie nie było zgody odwołującej, właścicielki działki nr [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2021 r. Wójt Gminy [...] ponownie odmówił "uchylenia zgody i zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2021 r. (...) o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec właścicieli działki nr ewid. [...] na usunięcie 7 drzew w miejscowości [...], gm. [...]", podkreślając, że nie udało się przeprowadzić oględzin działek, z terenu których miały zostać usunięte przedmiotowe drzewa, a ponadto "Urząd nie posiada archiwalnych zdjęć drzewostanów przedmiotowych działek, natomiast zdjęcia przekazane przez skarżącą nie odzwierciedlają dokładnie miejsca gdzie znajduje się korzeń drzewa".

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. znak [...] Kolegium uchyliło w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium, decyzję tą uznać należało za co najmniej przedwczesną, organ pierwszej instancji bowiem w zasadzie nie poprzedził jej wydania uzupełniającym postępowaniem wyjaśniającym, zgodnie ze wskazaniami SKO zawartymi w decyzji z dnia [...] września 2021 r.

Decyzją nr [...] z dnia 31 maja 2022 r. Wójt Gminy [...] odmówił "przeprowadzenia rozprawy oraz żądań związanych z uchyleniem zgody i zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2021 r. wydanego przez Wójta Gminy [...] o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec właścicieli działki nr ewid. [...] na usunięcie 7 drzew w miejscowości [...], gm. [...]". Organ pierwszoinstancyjny przyznał co prawda, że na działkach o nr ew. [...] i [...] "widoczne były znamiona usunięcia drzew" oraz że "przy granicy działek po stronie dz. nr ew. [...] oraz po stronie dz. nr ew. [...] rosną różne drzewa", to jednak "nie posiada dowodów rzeczowych wskazujących kto konkretnie dokonał tego czynu", i to pomimo tego, że skarżący "w trakcie wizji dostarczyli oświadczenia geodetów i zdjęcia przedstawiające wycięte drzewa na działce nr ewid. [...]", bowiem dowody te "nie obrazują kto i w jakim czasie usuwał drzewa", a zatem "przedstawione dowody nie wnoszą nic do sprawy". Wójt Gminy [...] po raz kolejny poinformował, że jego zdaniem — "Pani K. nie jest stroną postępowania administracyjnego".

Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. znak [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało zakończoną nią sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rzeczonej decyzji Kolegium wskazało, że nie budzi wątpliwości, że właściciele terenu, na którym rosną drzewa objęte zgłoszeniem, są stronami postępowania w przedmiocie usunięcia takich drzew. W sytuacji, gdy drzewa rosną w granicy działek, stronami takiego postępowania są właściciele obu graniczących ze sobą nieruchomości gruntowych. Kwestia ta została już przez Kolegium w toku niniejszego postępowania kilkukrotnie potwierdzona, niezrozumiały jest zatem upór Wójta Gminy [...] w kwestionowaniu owego stanowiska. Skoro zatem cztery z siedmiu drzew objętych zgłoszeniem rosły w granicy z działką stanowiącą własność skarżących, to fakt ten sprawiał, że owe cztery drzewa stanowiły współwłasność tych ostatnich, a co za tym idzie — do usunięcia tych drzew mogło dojść tylko za ich zgodą, stosownie do dyspozycji art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy. Kolegium nadmieniło, że kwestia odpowiedzialności sprawców za usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości, na której drzewa takie rosną, jest aktualna, może jednak zostać uwzględniona dopiero w ramach odrębnego postępowania administracyjnego, prowadzonego w trybie i na zasadach określonych w art. 88-90 ustawy. Dyspozycja art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którą wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pienioną a usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości, nie pozostawia tej kwestii uznaniu właściwego organu — w razie stwierdzenia usunięcia drzewa bez zgody posiadacza nieruchomości organ ten jest zobowiązany do wszczęcia postępowania administracyjnego oraz do wymierzenia takiej kary.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił "uchylenia rozstrzygnięcia wydanego w trybie milczącego załatwienia sprawy, która dotyczy zaświadczenia z dnia [...].01.2021 r. wydanego przez Wójta Gminy [...] o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec właścicieli działki nr ew. [...] na usunięcie 7 drzew w miejscowości [...] gm. [...]".

Skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie:

a) art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a.,

b) art. 199 k.c.,

c) art. 154 k.c.,

d) art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy, bowiem na usunięcie drzew rosnących na granicy działek konieczna była zgoda właścicieli obu działek; zdaniem odwołujących, "brak sprecyzowanego wprost obowiązku dołączania do wniosku o wycinkę zgody wszystkich współwłaścicieli drzew wskazanych do wycinki nie zwalnia organu wydającego zgodę na wycinkę z obowiązku uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli gruntu i drzew w myśl przepisów kodeksu cywilnego art. 199 k.c. i art. 154 k.c.",

e) art. 83f ust. 9 i 15 pkt 2 ustawy, bowiem "zaświadczenie z dnia 11 stycznia 2021 r. (...) nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów wg art. 83f ust. 5 ustawy", a "M. J. rozpoczął wycinkę drzew wcześniej aniżeli Wójt Gminy [...] wydał na nią zgodę i zaświadczenie — wycinkę rozpoczął już w dniu 09 stycznia 2021 r., zaś zaświadczenie Wójt Gminy [...] wydał dnia [...] stycznia 2021 r.",

f) art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy, bowiem "drzewa oznaczone do wycinki w zaświadczeniu z 11 stycznia 2021 r. leżą na gruntach rezerwatu biosfery [...]; rezerwat biosfery [...] jest jedną z form ochrony przyrody, wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy (...); drzewa te stanowiły zadrzewienia śródpolne, cenne przyrodniczo z siedliskiem gatunków chronionych, a rosły w korytarzu ekologicznym wędrówki gatunków chronionych pomiędzy [...] a rzeką [...]",

g) art. 83 f ust. 15 pkt 1 ustawy, bowiem "zgłoszenie z dnia 29 grudnia 2020 r. dotyczyło nie tylko wycięcia 4 drzew rosnących w ostrej granicy z działką nr ew. [...], ale również 3 drzew rosnących w granicy pasa drogi powiatowej; z tego względu wycięcie 3 drzew rosnących na granicy z pasem drogowym drogi powiatowej wymagało uzyskania zgody na wycinkę zarówno zarządcy drogi, jak i Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...], w ramach trybu zezwolenia na wycinkę, a nie zgłoszenia",

h) art. 7, art. 77, art. 89 oraz art. 107 k.p.a., bowiem Wójt:

• "nie odebrał zeznań od stron postępowania",

• "nie odebrał zeznań od zgłaszanych wielokrotnie świadków",

• "neguje przeprowadzenie dowodu z zeznań leśnika [...] obwód [...] M. C., który ma wiedzę o wyciętych drzewach",

• "nie podjął żadnych czynności w celu analizy materiału dowodowego, w tym z udziałem biegłego fotogrametrysty, dostarczonych przez stronę map satelitarnych i zdjęć lotniczych",

• "nie zinwentaryzował miejsca wycinki drzew na granicy działek [...] i [...] ani w pasie przygranicznym działki [...] (...), nie przeprowadził żadnej wizji terenowej, w tym z udziałem leśnika, aby udokumentować teren wycinki i pozostałości po wycince",

• "nie przeprowadził rozprawy administracyjnej w celu rzetelnego wyjaśnienia sprawy".

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2023 r. znak KOA/3056/OŚ/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po rozpatrzeniu w/w odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał m.in. że przedmiotowe drzewa rosły na gruncie stanowiącym własność osób fizycznych, a ich usunięcie miało nastąpić w związku z budową domu mieszkalnego jednorodzinnego, tj. na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w ich przypadku nie znajdował zastosowania art. 81 ust. 1 ustawy, w tym — przewidziana przez pkt 1 tego przepisu konieczność uzyskania zgody właściciela nieruchomości na takie usunięcie, do takiego usunięcia zaś mogło dojść po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 83f ust. 4-16 ustawy. W przypadku przedmiotowych drzew postępowanie takie zostało przeprowadzone zatem brak jest, podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez Wójta Gminy [...] i zgłoszenia sprzeciwu od zamiaru usunięcia drzew objętych zgłoszeniem z dnia [...] grudnia 2020r.

W konsekwencji, zdaniem organu, z okoliczności niniejszej sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że nie zaistniały w niej przesłanki, wymienione w art. 145 § 1 pkt 1-4 i 6-7, art. 145a, art. 145aa oraz art. 145b k.p.a.

Za podstawę do wznowienia postępowania zakończonego zaświadczeniem Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. mogłaby służyć co najwyżej przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., okoliczność bowiem, że cztery z siedmiu przedmiotowych drzew rośnie w granicy działek ewid. nr [...] i [...], istniejąca bez wątpienia w dacie rozstrzygania sprawy, mogła nie być znana organowi w dniu owego rozstrzygania. Okoliczność ta jednak, jak wykazano powyżej, nie może zostać uznana za istotną dla sprawy, tj. za taką, która - gdyby była znana organowi - mogłaby (albo powinna) skutkować zakończeniem jej w inny sposób, tj. wniesieniem przez organ sprzeciwu od zgłoszonego zamiaru usunięcia przedmiotowych drzew..

Z takim stanowiskiem nie zgodzili się skarżący, zaskarżając w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r. znak KOA/3056/OŚ/23, a także decyzję Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2021 r.

Zaskarżonym decyzjom skarżący zarzucili:

1. Decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. - naruszenie szeregu przepisów prawnych, dokonanie matactwa w sprawie, poświadczenie nieprawdy oraz nieprzeprowadzenie w trakcie prowadzonego po raz czwarty postępowania administracyjnego - postępowania dowodowego, a wręcz zaniechanie czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy nielegalnej wycinki drzew - zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji wg pisma z dnia 18 maja 2023 r. oraz uzupełnienia odwołania z dnia 7 czerwca 2023 r.

2. Zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 2021r. Wójta Gminy [...] o braku podstaw do wydania sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia 7 drzew zlokalizowanych na działce [...] w miejscowości [...] w gm. [...] - naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.:

- naruszenie art. 122f §3 pkt 6 kpa, polegające na braku w wydanym zaświadczeniu pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia;

- naruszenie art. 122e kpa, polegające na braku w aktach sprawy adnotacji o milczącym załatwieniu sprawy przez organ I. instancji;

- naruszenie art. 154 §1 kc, polegające na wydaniu przez Wójta Gminy [...] zaświadczenia na wycinkę drzew, obejmującego mienie właścicieli działki nr ew. [...] (wycinkę drzew rosnących w ostrej granicy bez wiedzy i zgody właścicieli działki [...]);

- naruszenie art. 7 kpa, art. 8 kpa, polegające na wydaniu zaświadczenia o zgodzie na wycinkę drzew, które były własnością nie tylko właścicieli działki nr ew. [...] - [...], ale również należały do właścicieli działki sąsiedniej nr ew. [...], którzy zostali pominięci przez organ I. instancji w procedurze;

- naruszenie art. 28 kpa, polegające na pominięciu przez Wójta Gminy [...] w procedurze rozpatrywania zgłoszenia o zamiarze usunięcia drzew, właścicieli drzew granicznych - właścicieli działki nr ew. [...].

3. Decyzji SKO znak KOA/3056/OŚ/23 z dnia 5 września 2023 r.

- naruszenie art. 35 §1 i §3 kpa oraz art. 36 §1 kpa, polegające na niezałatwieniu przez SKO sprawy w terminie. SKO nie wydało decyzji w terminie określonym ustawowo, pomimo obowiązku ciążącego na organie odwoławczym. SKO nie poinformowało też strony odwołującej się o przekroczeniu terminu, przyczynach tego stanu rzeczy oraz nie wskazało nowego terminu na rozpatrzenie odwołania.

- naruszenie przepisów prawa materialnego i dokonanie celowo zawężających a zarazem błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, chroniących w ten sposób sprawcę nielegalnej wycinki. SKO pominęło w wydanej decyzji fakt, że strona od samego początku - w odwołaniach od wszystkich czterech poprzednich decyzji Wójta Gminy [...] - podnosiła fakt, że M. J. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i po wycince drzew wybudował na działce nr ew. [...] budynek garażowo-gospodarczy wykorzystywany dla prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej - wniosek o wydanie pozwolenia na budowę budynku garażowo- gospodarczego J. złożyli w dniu 12 marca 2021 r. i uzyskali pozwolenie na jego wybudowanie w dniu 19 kwietnia 2021 r. zatem ewidentnym poświadczeniem nieprawdy w treści wydanej decyzji jest artefakt podany przez skład SKO na s. 13 uzasadnienia decyzji, który jako czyn zabroniony podlega zgłoszeniu organom ścigania, cyt. "...usunięcie miało nastąpić w związku z budową domu mieszkalnego jednorodzinnego, tj. na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej". Przeczą temu dokumenty wydanego J. pozwolenia na budowę z dnia 19 kwietnia 2021 r. przez Starostwo Powiatowe w [...]. Bowiem na miejscu wyciętych drzew J. wybudowali budynek garażowo-gospodarczy, a nie mieszkalny jednorodzinny, jak nieprawdziwie podało SKO w treści decyzji, budynek, który nie zamieszkują, a korzystają z niego prowadząc działalność gospodarczą. Zaś fakt ten implikował konieczność innego trybu rozpatrywania sprawy wycinki - nie w trybie zgłoszenia, a w trybie zezwolenia, wbrew temu, co opacznie w decyzji stwierdziło SKO.

Skarżący wskazali, że do wycinki drzew z granicy przez M. J. - 4 zgłoszonych olch - doszło w dniu 9 stycznia 2023 r., a więc przed wydaniem zaświadczenia o zgodzie na wycinkę. Na fakt ten wskazuje niezbicie zapis monitoringu wizyjnego - zdjęcia oraz nagranie, a także oświadczenie naocznego świadka tejże wycinki, od którego organ I. instancji, analogicznie jak od innych świadków w sprawie, nie chciał odebrać zeznań.

Skarżący zarzucili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało za prawidłowe działanie Wójta Gminy [...] mimo nie przesłuchał w sprawie żadnego świadka, stron postępowania, nie przeprowadził rozprawy w sytuacji sprzecznych ze sobą stanowisk stron postępowania i dostarczonych przez stronę poszkodowaną wycinką dowodów materialnych ewidentnie podważających twierdzenia strony wnioskującej o wycinkę, w celu wyjaśnienia rzeczywistego stanu rzeczy

Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r. znak KOA/3056/OŚ/23i, a także decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz zaświadczenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2021 r.

Skarżący wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych osób oraz z załączonych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Należało uchylić decyzje organów obydwóch instancji, chociaż z innych przyczyn niż te wskazane w skardze.

Art. 83 f ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023.1336 t.j) wprowadza wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Zgodnie z ust.1 pkt 3a omawianego przepisu uzyskanie zezwolenia nie jest konieczne w przypadku usunięcia drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W tym przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa właściwemu organowi (art. 83f ust.4). Zgłoszenie to zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości (art. 83f ust.5). Organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin (art. 83f ust.6), a następnie w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust.8). Organ może również przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu wydać zaświadczenie o braku podstaw do jego wniesienia. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia sprzeciwu oraz uprawnia do usunięcia drzewa (art. 83f ust.12).

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. M i M. J. dokonali zgłoszenia właściwemu organowi – Wójtowi Gminy [...] - zamiaru usunięcia siedmiu drzew z terenu działki oznaczonej nr ew. [...] z obr. [...], gm. [...]. Z wydanego w dniu [...] stycznia 2021 r. zaświadczenia wynika, że Wójt nie zgłosił sprzeciwu, o którym mowa w art. 83f ust.8 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83f ust.12 ustawy wydanie zaświadczenia wyłącza wniesienie sprzeciwu.

Nawet w sytuacji gdyby brak było w/w zaświadczenia należy podkreślić, że utrwalone i niekwestionowane orzecznictwo sądów administracyjnych i także poglądy doktryny nie pozostawiają wątpliwości, że termin z art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody ma charakter terminu prawa materialnego, przez co nie może być przedłużany ani skracany. W szczególności wniesienie odwołania od decyzji o sprzeciwie nie powoduje przedłużenia materialnoprawnego terminu do wydania decyzji. Organ odwoławczy nie może zastosować art. 138 § 2 k.p.a. t.j. uchylić decyzji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy upłynął termin do wniesienia sprzeciwu, organ nie może też, po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu, uchylić decyzji organu I instancji i orzec w sprawie co do istoty, skoro kompetencja organów do wniesienia sprzeciwu wygasła. Uchylenie decyzji i orzeczenie o wniesieniu sprzeciwu przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, stanowi naruszenie prawa materialnego. Po tym terminie organ odwoławczy nie może wydać decyzji reformatoryjnej (a tym bardziej decyzji kasacyjnej), gdyż jest pozbawiony kompetencji do wniesienia sprzeciwu. Jest to sytuacja analogiczna do rozwiązania art. 30 ust.5 ustawy Prawo budowlane, czyli jest to jeden z przypadków, gdy organ odwoławczy jest ograniczony w możliwościach podejmowania rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 k.p.a. (por. A. Gliniecki, [w:] A. Despot- Mładanowicz, A. Gliniecki, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, s.403). Po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu organ odwoławczy może jedynie utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.).

Zignorowanie przez organ odwoławczy takiej wykładni i jednoznacznego brzmienia art. 83f ust.8 w zw. z art. 83f ust. 12 i prowadzenie postępowania w sprawie "zakończonej zaświadczeniem z dnia [...]. 01.2021 r. (...) w sprawie zgłoszenia zamiaru usunięcia 7 drzew z działki nr ew. [...] w miejscowości [...] gm. [...]"– świadczy o naruszeniu w/w przepisów przy wydawaniu zapadłych w sprawie decyzji organów zarówno I jak i II instancji, a w konsekwencji konieczność ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit.a) ppsa w zwz z art. 135 ppsa.

Sąd zauważa jednocześnie, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do wszczęcia przez Wójta Gminy [...] postępowania w trybie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Ust. 1 pkt 2) powołanego przepisu stanowi, że m.in. wójt wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracyjny obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia wszelkich niezbędnych dowodów, a według art. 77 k.p.a organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. To czy dana okoliczność została udowodniona, można zaś ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ nie może więc pomiąć przy ocenie żadnego dowodu. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 k.p.a.).

Uchylanie się przez organ od właściwych mu obowiązków stanowi również podstawę do złożenia na niego skargi na zasadach określonych w Dziale VIII kodeksu postępowania administracyjnego.

W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.