Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 73/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi F. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec F. S. (dalej "Fundacja") na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] i [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta T., obejmujących dotację wykorzystaną niezgodnie

z prawem lub nienależnie pobraną za lata 2017 i 2018. Odpis ww. tytułów wykonawczych doręczono Fundacji wraz z zawiadomieniem o zajęciu 12 stycznia 2022 r.

W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z 27 grudnia 2021 r. organ egzekucyjny zajął Fundacji rachunki bankowe w G. S.A.

Pismem z 18 stycznia 2022 r. Fundacja wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną., w której zarzuciła organowi naruszenie art. 8 pkt 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1930 ze zm.; dalej "u.f.z.o."), tj. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy poprzez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych stanowiących środki dotacyjne wypłacone

z budżetu właściwych jednostek samorządu terytorialnego na prowadzenie szkół "C." w L. i B.. Fundacja załączyła do skargi wnioski o udzielnie dotacji dla tych szkół.

W dniu 21 stycznia 2022 r. Fundacja za pośrednictwem pełnomocnika przesłała kolejne podanie dotyczące wskazanej czynności egzekucyjnej. Do pisma załączyła potwierdzenia przelewów.

Organ egzekucyjny wydał w dniu z 17 lutego 2022 r. postanowienie nr [...], w którym oddalił skargę na czynność egzekucyjną złożoną przez Fundację.

Organ wskazał, że prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Fundacji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Prezydenta Miasta T., a nie wobec konkretnej szkoły w danej miejscowości.

Organ egzekucyjny wydał również w dniu 17 lutego 2022 r. drugie postanowienie w tej sprawie o nr [...], w której oddalił skargę Fundacji złożoną przez pełnomocnika na czynność egzekucyjną zajęcia rachunków bankowych.

Pismem z 15 marca 2022 r. Fundacja, reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie na postanowienie o nr [...]

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że z treści ww. zażalenia wynikało, iż skarżone są oba postanowienia. Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy wydał w dniu 29 kwietnia 2022 r. postanowienie o nr 3201-IEE2.711.39.2022.1, 3201- IEE2.7.711.29.2022.1228, w którym uchylił postanowienie nr 3217-SEE.71122.08.2022.MW i uwzględnił skargę na czynność w całości. Podstawą rozstrzygnięcia był fakt, że w wyniku egzekucji prowadzonej z tytułu zwrotu dotacji przyznanej szkole w T., uzyskano środki pieniężne z dotacji przeznaczonej dla szkół w L. i B.. Organ odwoławczy podał, że pomimo, iż decyzja o zwrocie dotacji wydana jest na osobę prowadzącą szkołę, a także co za tym idzie tytuł egzekucyjny jest wydawany na tą osobę, to z uwagi na fakt, że egzekucja na podstawie art. 49 ust. 2 u.f.z.o. jest możliwa jedynie w przypadku obowiązku stwierdzenia zwrotu tej konkretnej dotacji, to dotacje przyznane dla innych szkół (dla których nie stwierdzono obowiązku zwrotu) nie podlegają egzekucji stosownie do brzmienia ust. 1 przepisu.

Na wniosek wierzyciela zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z 8 czerwca 2022 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął u siebie kwoty z tytułu wszelkich przysługujących wierzytelności,

w tym kwoty związane z wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia nr 3201- IEE2.711.39.2022.1, 3201-IEE2.7.711.29.2022.1228.

Pismami z 5 lipca 2022 r. Fundacja złożyła skargę na czynność zabezpieczającą i zarzuciła organowi naruszenie:

1) art. 35 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zajęcia egzekucyjnego pomimo wydania przez Prezydenta Miasta T. postanowienia w sprawie zarzutów zobowiązanego;

2) art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a., poprzez niedookreślenie wierzytelności, której dotyczyć ma zajęcia zabezpieczające;

3) brak podstaw do zastosowanie zajęcia zabezpieczającego, które w swoim charakterze zmierza do spełnienia świadczenia będącego aktualnie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, w toku którego doszło do wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta T..

Fundacja podała, że na podstawie art. 49 (bez wskazania aktu prawnego) dotacje oświatowe nie podlegają egzekucji, za wyjątkiem egzekucji prowadzonej w przypadku stwierdzenia na podstawie ustawy o finansach publicznych obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Ponadto zgodnie z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., nie podlegają egzekucji środki pochodzące z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji. Fundacja wskazała, że środki wpływające na rachunki bankowe, powołane we wniosku stanowią dotację, która przeznaczona jest na cele określone w art. 35 u.f.z.o. i kwoty dotacji dla szkół C. w L. i B. nie powinny być przedmiotem egzekucji w ramach obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości, w związku z działalnością szkół C. w T..

Organ egzekucyjny wydał w dniu 5 września 2022 r. postanowienie nr 3217-SEE.71122.51.2O22.AS, w którym oddalił skargę Fundacji na czynność zabezpieczającą.

Organ egzekucyjny przedstawił stan faktyczny w sprawie. Według organu egzekucyjnego, środki uzyskane z zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym zostały zajęte 8 czerwca 2022 r. jako inna wierzytelność pieniężna w postępowaniu zabezpieczającym, zatem zajęcie zabezpieczające dotyczyło środków uprzednio uzyskanych z rachunku bankowego, a nie z zajęcia innej wierzytelności pieniężnej

w postaci dotacji. Organ egzekucyjny podał, że zaskarżone zajęcie zabezpieczające nie obejmowało wierzytelności (ani kwot), które nie podlegają egzekucji, enumeratywnie wymienionych w art. 8 § 1 u.p.e.a. Organ wskazał, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z 8 czerwca 2022 r. rozciągało swoje skutki na wszelkie wierzytelności pieniężne (art. 89 § 1 u.p.e.a.), tj. inne niż określone w art. 72-85 u.p.e.a. i wbrew stanowisku Fundacji, nie można uznać, że zajęcie było niedookreślone. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że zajęcie zabezpieczające nie zmierza wprost do wykonania obowiązku, ponieważ zabezpieczone środki wpłacone zostały na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy (art. 165 § 4 u.p.e.a.) i nie zostały przekazane wierzycielowi. Ponadto zajęcie zabezpieczające zostało dokonane w ramach zawieszonego postępowania egzekucyjnego na skutek wniesionych przez Fundację zarzutów. Organ wskazał, że wydał w dniu 24 stycznia 2022 r. postanowienie, na podstawie którego doszło do zawieszenia postępowanie egzekucyjne do 1 lipca

2022 r., tj. do dnia zawiadomienia przez wierzyciela o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów, które Fundacja otrzymała 10 czerwca 2022 r., tj. po dokonaniu zajęcia zabezpieczającego w dniu 8 czerwca 2022 r. Organ egzekucyjny wyjaśnił również, że Fundacja nie wniosła o uchylenie zabezpieczenia,

a wyłącznie zaskarżyła dokonaną w jego ramach czynność zabezpieczającą. Organ egzekucyjny wskazał, że nie ma wiedzy o ewentualnych rozstrzygnięciach wstrzymujących wykonanie zabezpieczenia, a wstrzymanie wykonania decyzji, które stanowią podstawę zabezpieczenia, nie skutkuje wstrzymaniem wykonania zabezpieczenia.

Pismem z 4 października 2022 r. Fundacja złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz

z zaskarżoną czynnością, ewentualnie przekazanie do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy wydał w dniu 29 listopada 2022 r. postanowienie nr 3201-IEE2.711.121.2022.5; 3201-IEE2.7.711.115.2022.2445, w którym:

1. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej środków dotacyjnych wypłaconych z budżetów właściwych jednostek samorządu terytorialnego na prowadzenie szkół "C." w L. i B. i uwzględniam skargę na czynność zabezpieczającą w tej części;

2. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.

Organ odwoławczy przywołał treść art.166b i art. 54 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że do skargi na zajęcie zabezpieczające stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące skargi na czynności egzekucyjne.

Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny w ramach postępowania zabezpieczającego zajął u siebie kwoty z tytułu wszelkich przysługujących wierzytelności, w tym kwoty związane z wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia nr 3201- IEE2.711.39.2022.1,;3201-IEE2.7.711.29.2022.1228 uchylającego postanowienie o nr 3217-SEE.71122.08.2022.MW i uwzględniającego skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych

w G. S.A.

Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny zawiadomił Fundację o zajęciu w dniu 28 czerwca 2022 r., doręczając zawiadomienie z 8 czerwca 2022 r. - skutecznie i w sposób prawidłowy, co wynikało ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Odpisy tytułów wykonawczych, wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu egzekucyjnym zostały doręczone Fundacji przy zastosowaniu wcześniejszego środka egzekucyjnego 12 stycznia 2022 r. Organ odwoławczy podał, że zawiadomienie zawierało wszystkie elementy wymagane na podstawie art. 89 u.p.e.a. Według organu odwoławczego, zajęcie zabezpieczające, wbrew twierdzeniom Fundacji, odnosi się do "wszelkich" wierzytelności, w tym także związanych z wydaniem postanowienia organu odwoławczego nr 3201- IEE2.711.39.2022.1, 3201-IEE2.7.711.29.2022.1228. Zajęcie z 8 czerwca 2022 r. dotyczy także środków pieniężnych, w stosunku do których wyłączona została możliwość prowadzenia egzekucji. Organ odwoławczy przypomniał, że swoim ostatecznym postanowieniu z 29 kwietnia 2022 r. nr 3201-IEE2.711.39.2022.1; 3201-IEE2.7.711.29.2022.1228 uznał za skuteczny zarzut naruszenia art. 49 u.f.z.o., tj. dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy poprzez skierowanie zajęcia do środków dotacyjnych wypłaconych z budżetów właściwych jednostek samorządu terytorialnego na prowadzenie szkół "C."

w L. i B.. Organ odwoławczy przywołał treść art. 49 u.f.z.o. i wskazał, że co do zasady dotacje oświatowe są wyłączone spod egzekucji administracyjnej oraz sądowej. Jedynie w ustępie 2 ww. przepisu zawarty jest wyjątek umożliwiający prowadzenie egzekucji z dotacji, który dotyczy prowadzenia egzekucji w przypadku stwierdzenia na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Decyzja o zwrocie dotacji pozostaje

w ścisłym związku z decyzją w przedmiocie jej udzielenia. Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie w wyniku egzekucji prowadzonej z tytułu zwrotu dotacji przyznanej szkole w T., uzyskano środki pieniężne z dotacji przeznaczonej dla szkół w L. i B.. Organ odwoławczy podał, choć decyzja o zwrocie dotacji wydawana jest na prowadzącego szkołę to egzekucja na podstawie art. 49 ust. 2 u.f.z.o. jest możliwa jedynie w przypadku obowiązku stwierdzenia zwrotu konkretnej dotacji. Tym samym dotacje przekazane dla innych szkół, dla których nie stwierdzono obowiązku zwrotu, według organu odwoławczego, nie podlegają egzekucji. Organ odwoławczy wskazał, że środki pieniężne, w stosunku do których wyłączona została możliwość prowadzenia egzekucji, nie straciły charakteru dotacji oświatowych.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 164 § 5 u.p.e.a. i wskazał, że zajęcie zabezpieczające nie może dotyczyć rzeczy lub praw zwolnionych spod egzekucji,

a także środków pieniężnych niepodlegających egzekucji.

Fundacja złożyła skargę na ww. postanowienie i wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 29 listopada 2022 r. nr 3201-IEE2.711.121.2022.5 w zaskarżonej części oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 5 września 2022 r.

o nr 3217-SEE.71122.51.2022.AS i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 35 § 2, art. 89 § 1 w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a., przez dalsze stosowanie zabezpieczenia, pomimo faktu, iż postępowanie w zakresie zarzutów wniesionych przez Fundację zostało prawomocnie zakończone;

2. art. 154 § 1, art. 160 § 1 u.p.e.a., przez stosowanie środków zabezpieczających pomimo braku przesłanek do prowadzenia postępowania zabezpieczającego, a także stosowanie zabezpieczenia, które w swoim charakterze zmierza do spełnienia świadczenia będącego aktualnie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w toku którego doszło do wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta T..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Spór w sprawie dotyczy rozpoznania skargi na czynność zabezpieczającą.

Na wstępie należy wskazać, że przed WSA w Krakowie zarejestrowano dwie skargi Fundacji o sygn. akt I SA/Kr 1282/21 i I SA/Kr 1283/21, następnie w wyniku wspólnego połączenia pod sygn. akt: I SA/Kr 1282/21 toczyły się postępowania w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowych za lata 2017 i 2018. Wyrokiem z 21 stycznia 2022 r. WSA Administracyjny w Krakowie oddalił skargi Fundacji (wyrok jest nieprawomocny).

Jak wynikało z akt, organ egzekucyjny w ramach prowadzonego na wniosek wierzyciela postępowania zabezpieczającego na podstawie tytułów wykonawczych

o nr [...] i [...] zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 8 czerwca 2022 r. nr [...] zajął u siebie kwoty z tytułu wszelkich przysługujących wierzytelności.

Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W myśl art. 166b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d. Zatem do skargi na zajęcie zabezpieczające stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące skargi na czynności egzekucyjne, to jest art. 54 u.p.e.a.

Stosownie do art. 54 u.p.e.a., z obowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarga na czynności egzekucyjne jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można podnosić naruszenia przepisów, które są właściwe innym środkom prawnym, gdyż skarga ta ma bowiem charakter subsydiarny i komplementarny względem innych środków prawnych. W niniejszej sprawie złożona skarga na czynności zabezpieczające nie może stanowić środka prawnego, umożliwiającego kwestionowanie całokształtu postępowania zabezpieczającego oraz podstaw jego prowadzenia.

Skarga złożona w trybie art. 54 u.p.e.a. powinna wskazywać konkretne wady zajęcia, czego nie zawiera skarga Fundacji. Zajęcie zabezpieczające innych wierzytelności pieniężnych zostało ocenione przez organ odwoławczy w przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne. Jak wynikało z akt, czynności zajęcia innych wierzytelności pieniężnych organ egzekucyjny przeprowadził zgodnie z art. 89 u.p.e.a. i zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych Fundacja odebrała w dniu 28 czerwca 2022 r. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że podstawę prawną zastosowanego zajęcia zabezpieczającego stanowiły przepisy art. 35 § 2, art. 89 § 1 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. Zastosowanie ww. przepisów było możliwe, pomimo faktu, iż postępowanie w zakresie zarzutów egzekucyjnych zostało prawomocnie zakończone. W chwili dokonania zajęcia postanowienie w sprawie zarzutów nie było ostateczne. Podkreślić należy, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z 8 czerwca 2022 r. rozciągało swoje skutki na wszelkie wierzytelności pieniężne (art. 89 § 1 u.p.e.a.), tj. inne niż określone w art. 72-85 u.p.e.a. i wbrew stanowisku Fundacji, nie można uznać, że zajęcie było niedookreślone.

Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że niedopuszczalne jest w ramach skargi na czynności egzekucyjne rozpoznawanie zarzutu naruszenia art. 160 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zabezpieczenie nie może zmierzać do tego, aby stanowiło wykonanie obowiązku. Jak wyjaśnił to organ egzekucyjny, zabezpieczone środki wpłacone zostały na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy (art. 165

§ 4 u.p.e.a.) i nie zostały przekazane wierzycielowi. Postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 160 § 1 u.p.e.a. zmierza w rzeczy samej do podważenia zasadności zabezpieczania, co do którego przysługiwały odrębne środki zaskarżenia i tylko ich uruchomienie mogło spowodować kontrolę (por. wyrok NSA z 22 listopada 2022 r.

o sygn. akt III FSK 1125/21).

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.