Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 656/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sądzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 13 lutego 2024 r. nr SKO-NP-4115-461/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta G. decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę.

Zdaniem organu, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące otrzymanie wnioskowanego świadczenia, bowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki datuje się od 2003 r. a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lutego 2006 r., osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Ponadto, zakres oraz faktyczny czas poświęcony na opiekę nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia w ograniczonym wymiarze.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego zastosowanie, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17;

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 13 lutego 2024 r. nr SKO-NP-4115-461/23 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, że okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, tj. matki skarżącego powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przechodząc do wystąpienia w sprawie pozostałych przesłanek warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium wyjaśniło, że osoba wymagająca opieki mieszka razem z synem (skarżącym), jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, zależną od pomocy innych osób, ma ograniczoną sprawność ruchową - po mieszkaniu porusza się za pomocą chodzika na kółkach, bądź z pomocą syna. Mieszkania samodzielnie nie opuszcza. Ww. przeszła operację na zaćmę, ma endoprotezę biodra i kolana. Jest pod stałą opieką chirurga, neurologa, okulisty i ortopedy, wymaga pomocy w czynnościach dnia codziennego związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, załatwienie spraw urzędowych). Stałe wsparcie konieczne jest w procesie leczenia - załatwianie wizyt lekarskich, dowożenie do specjalistów. Niepełnosprawna wymaga również wsparcia podczas wykonywania czynności samoobsługowych - pomoc podczas mycia głowy, pomoc w ubieraniu się i rozbieraniu. Czynności związane z pielęgnacją ciała wykonuje samodzielnie (poza myciem głowy), posiłki również spożywa sama. Skarżący oświadczył, że czas jaki poświęca na opiekę nad matką uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Niepełnosprawna potwierdza przekazane przez skarżącego informacje. W jej opinii bez pomocy syna nie byłaby w stanie poprawnie funkcjonować w miejscu zamieszkania. Oboje oświadczają, iż jest to całodobowa opieka. Ponadto z materiału dowodowego wynika, iż skarżący legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 27 lipca 2023 r., Nr akt [...] o częściowej niezdolności do pracy do 31 lipca 2025 r. i ma ustalone prawo do renty.

W ocenie organu wykazany przez skarżącego zakres opieki, który wynika z wywiadu środowiskowego, jak i ten wynikający z szczegółowo rozpisanego harmonogramu czynności wykonywanych w ciągu dnia nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał go do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium podkreśliło ponadto, że w sprawie istotne jest również to, iż skarżący nie jest jedyną osobą zobowiązaną do zapewnienia niepełnosprawnej matce opieki i pomocy, bowiem są jeszcze dwie osoby zobowiązane do współudziału w opiece nad niepełnosprawną (rodzeństwo skarżącego). Ze złożonego przez A. S., oświadczenia wynika, iż ww. pracuje, pomaga w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim ubiegając się o rentę chorobową i w oczekiwaniu na planowaną operację ortopedyczną. Posiada własną rodzinę. Nie posiada własnego orzeczenia o niepełnosprawności. Sytuacja zawodowa, zdrowotna i finansowa - jak wskazała - nie pozwala jej zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu i zaopiekować się całodobowo i długoterminowo niepełnosprawną matką. Z kolei E. K., oświadczyła, iż pracuje zawodowo, posiada własną rodzinę (mąż posiada orzeczenie o niepełnosprawności i nie pracuje). Choruje na żylaki kończyn dolnych, zwyrodnienia wielostawowe, ale nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Sytuacja zawodowa, zdrowotna i finansowa - jak również wskazała - nie pozwala jej zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu i zaopiekować się całodobowo i długoterminowo niepełnosprawną matką.

SKO wskazało w tym miejscu, że do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o tym, że istnieją obiektywne okoliczności (np. sytuacja rodzinna, finansowa, zdrowotna) powodujące, iż rodzeństwo skarżącego nie jest w stanie wspomóc brata w opiece i zadość uczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki w sposób pośredni. Organ podkreślił, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną, stąd też, jeżeli pozostałe dzieci z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką, to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich, np. skarżący zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci niepełnosprawnej (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu, co skarżący są zobowiązane do alimentacji względem matki.

Ponadto organ wyjaśnił, że skoro skarżący nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego to nie dochodzi do zbiegu uprawnień do świadczeń opiekuńczych przewidzianych w ustawie, a tym samym w sprawie nie ma zastosowania art. 27 ust. 5 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącym jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż jego rodzeństwo może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta G. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w Nowym Sączu utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta G. odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) – dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutki tego wyroku mają znaczenie w nin. sprawie. Wyrok Trybunału wiąże bowiem wszystkich zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i stanowi dla organów administracji oraz sądów istotną wskazówkę̨ interpretacyjną. Co więcej, przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może nadal stanowić podstawy rozstrzygnięć́. Skoro zatem TK kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność́ powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma wpływu na sytuację prawną skarżącego. Wręcz przeciwnie - data ustalenia niepełnosprawności jego matki nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania świadczenia. Organy rozstrzygając w zakresie wniosku o ustalenie prawa do ww. świadczenia mają zatem obowiązek procedować́ w oparciu o przepisy ww. ustawy z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b. Na powyższą kwestię prawidłowo zwróciło uwagę SKO w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy zasadnie przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić bowiem należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dlatego w każdej sprawie organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nad osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. m.in. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, czy wyrok NSA z dnia 18.maja 2021 r. I OSK 275/21).

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, bezsporne jest, że matka skarżącego ze względu na swój stan zdrowia jest osobą wymagającą opieki, a taką opiekę sprawuje skarżący. Jednakże, jak prawidłowo wskazał organ, zakres oraz rozmiar opieki sprawowanej nad matką - która jak wynika z akt sprawy nie jest osobą obłożenie chorą, leżącą, porusza się przy pomocy balkonika, bądź drugiej osoby, jest kontaktowa, spożywa sama posiłki - nie jest tego rodzaju, żeby zmuszał skarżącego do definitywnej rezygnacji z zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zauważyć przy tym należy, że w toku postępowania administracyjnego, skarżący wskazywał wprawdzie, że jego matka "W ostatnim czasie jest pod opieką neurologa ze względu na depresję oraz lęki (k. 35 a.a.)", jednakże w aktach brak dokumentów potwierdzających powyższe, a przyczyna niepełnosprawności ww. została oznaczona symbolem 05-R - niepełnosprawność związana z dysfunkcją narządu ruchu. W ocenie Sądu zatem, jeżeli skarżący, pomimo częściowej niezdolności do pracy, chce pracować, to nie stoi temu na przeszkodzie stan zdrowia jego matki.

Podkreślić należy w tym miejscu, że definicję pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca zamieścił w art. 3 pkt 22 powołanej ustawy. Pod pojęciem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi więc o to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna, czy też niemożność jej podjęcia musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowania opieki pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Wyjaśnić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej przez wnioskodawcę (opiekuna). W orzecznictwie sądowym trafnie wskazuje się, że osoba bierna zawodowo w poprzednich latach (tj. przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) może wykazać, że wskutek zmiany okoliczności nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od podejmowania zatrudnienia właśnie z uwagi na konieczność opieki nad bliską osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 87/22, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr III SA/Kr 1049/22).

W kontekście powyższego, zauważyć należy, że owszem skarżący obecnie wyraża gotowość pracy, jednocześnie wskazując przy tym, że nie może jej podjąć ze względu na zdrowie matki - jednakże jego twierdzenia w tym względzie, zdaniem Sądu, są niewiarygodne, nie tylko z uwagi na zakres wykonywanych nad matką czynności, ale również ze względu na jego historię zatrudnienia (bierność zawodowa od 2016 r.).

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdyby spełnione zostały wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania tego świadczenia – vide: np. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1665/22, w którym stwierdzono, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygnaturze akt SK 2/17 nie pozwala na równoczesne pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. W przedmiotowej sprawie, podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia nie była negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ww. ustawy, tylko brak spełnienia pozytywnych przesłanek, tj. stwierdzenie, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki oraz nie sprawuje tej opieki w takim zakresie, który uniemożliwiłaby mu podjęcie zatrudnienia.

W konsekwencji, okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślić należy, że pomimo złego stanu zdrowia matki i konieczności pomocy przez syna, samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, Kolegium w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzuty skargi są w tym względzie zatem nieuzasadnione.

W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.