Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 103/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: at. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 2-15, art. 11 ust.l 2, art. 38, art. 39, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4, ust. 4a,
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 8, art. 10 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 15o ust. 1, ust. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 1327
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 12 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 listopada 2023 roku nr SKO.4115.257.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 17 listopada 2023 r. znak: SKO.4115.257.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 20 września 2023 r. nr I WPŚ.4120.19163.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2023 r.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z 20 września 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi, po rozpatrzeniu wniosku M. M. z 21 sierpnia 2023 r., odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, środków odkażających, higieniczno-pielęgnacyjnych, obuwia koniecznego do noszenia stabilizatora miękkiego stawu skokowego, dofinansowania do zadłużenia czynszu i prądu w miesiącu sierpniu 2023 r., wskazując na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku, podnosząc zrzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s., art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s., art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, art. 138 § 2 k.p.a. i art. 40 k.p.a. Odwołująca podniosła, że nigdy nie odmówiła przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, dostosowywała się do możliwości terminowych pracowników.

Powołaną na wstępie decyzją z 17 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 - dalej w skrócie "k.p.a."), art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 4, art. 107 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 901 - "u.p.s."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że problematykę niniejszej sprawy normują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawodawca nałożył na organy administracji zadanie w postaci udzielania tzw. pomocy społecznej. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.s. do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy również: "przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych". Zgodnie z treścią art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s. jednym ze świadczeń z pomocy społecznej o charakterze pieniężnym jest zasiłek celowy, o którym stanowi art. 39 u.p.s. Organ może, lecz nie musi, przyznać świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego w przypadku konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, przy czym w treści art. 39 ust. 2 u.p.s. ustawodawca określa na co przykładowo może być przyznane takie świadczenie. Z uwagi na to, że organ administracji działa w ramach tzw. uznania administracyjnego to do niego należy ostateczne rozstrzygnięcie zarówno czy przyznać zasiłek celowy, jak również w jakiej wysokości w konkretnym przypadku powinien on być przyznany.

Kolegium zwróciło również uwagę na treść art. 3, art. 7, art. 8 i art. 106 ust. 1 u.p.s.

Następnie organ odwoławczy podkreślił, że 21 sierpnia 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek M. M. o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, środków odkażających, higieniczno-pielęgnacyjnych, obuwia koniecznego do noszenia stabilizatora miękkiego stawu skokowego, dofinansowania do zadłużenia czynszu i prądu w miesiącu sierpniu 2023 r. W związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 12 września 2023 r. pracownik socjalny nie zastał M. M. pod wskazanym adresem (protokół w aktach sprawy). Wysłano do strony wiadomość SMS, na którą nie udzieliła odpowiedzi. W dniu 12 września 2023 r. pracownik socjalny próbował nawiązać kontakt telefoniczny ze stroną - bez odpowiedzi. Wysłano wezwanie pocztowe, na które M. M. nie zareagowała. Od miesiąca maja 2023 r. pracownicy socjalni organu pierwszej instancji podejmowali bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym przeprowadzonej 11 sierpnia 2023 r. wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania informując, że wszelkie informacje przesłała droga pocztową i wcześniej e-mailową, wobec czego oczekuje przeprowadzenia wywiadu środowiskowego telefonicznie. Organ pierwszej instancji informował wcześniej stronę, iż z uwagi na fakt, że w chwili złożenia wniosku zagrożenie epidemiczne było znacznie mniejsze, sporządzenie wywiadu nastąpi w miejscu zamieszkania, a nie jak w okresie pandemii, zgodnie z art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i zapewnił o zachowaniu ostrożności poprzez użycie maseczki i rękawiczek (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 27 kwietnia 2023 r. noszenie maseczek obowiązywało wówczas jedynie w przychodniach lekarskich i szpitalach). Wobec tego z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 20 września 2023 r. trafnie odmówił M. M. przyznania wnioskowanego zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2023 r., powołując się na art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.

Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania podkreśliło, że z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U. z 2023 r., poz. 1118) i zwróciło uwagę na brzmienie art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Stwierdziło również, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w u.p.s. i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Warunkiem wydania decyzji przyznającej zasiłek celowy jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja niezależnie od przyznania i korzystania przez uprawnioną ze stałej pomocy. Zgodnie natomiast z art. 107 ust. 4 u.p.s., w razie ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W odniesieniu do osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Wykładnia językowa art. 107 ust. 4 zd. 1 u.p.s. prowadzi do wniosku, że aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie. Co więcej, nawet korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z tego też względu decyzja w tym zakresie musi być poprzedzona wywiadem środowiskowym lub jego uaktualnieniem. Organ nie może w tym zakresie być ograniczony przyznaniem innych świadczeń pomocy społecznej zwłaszcza tych o charakterze stałym. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Brak współdziałania strony polegający na odmowie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego uniemożliwia ustalenie jej rzeczywistej sytuacji i obliguje organ do wydania decyzji odmownej.

Kolegium, odnosząc się następnie do przyczyn nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego podkreśliło, że organ I instancji podjął właściwe, niezbędne kroki w celu jego przeprowadzenia. To postawa M. M. pozorującej chęć współdziałania z organem była przyczyną, która uniemożliwiała przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pracownik socjalny wielokrotnie próbował podjąć kontakt z wnioskodawczynią celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Uznać zatem należy, że unikanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, uniemożliwiało dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych będących podstawą do wydania decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. W takiej sytuacji wnioskodawczyni nie może kwestionować negatywnych skutków wynikających ze swojej biernej czy negatywnej postawy. Ponadto, brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwianiu pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej są zobowiązane do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., tym niemniej jednak na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s.

Organ odwoławczy przyznał następnie, że sytuacja życiowa M. M. jest niewątpliwie trudna i bez wątpienia jest ona osobą schorowaną. Strona musi jednak dostrzegać, że załatwienie sprawy - z zakresu pomocy społecznej - winno nastąpić zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Zgodnie z wolą ustawodawcy ocena warunków i możliwości udzielania określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności określonej sprawy, należy do organu administracji, któremu pozostawiono określony zakres swobody. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o nią jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Ponadto, aby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności np. poprzez niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze na powyższą decyzję Kolegium wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, podnosząc zarzuty naruszenia:

a) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie, oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie,

b) art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczyni telefonicznie, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie,

c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s.,

d) art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s.,

e) art. 15o ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa, i o której zapewnił sam pracownik organu,

f) art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zdaniem autora skargi, wydane decyzje są wadliwe, ponieważ w sprawie nie było podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Taki wywiad został już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym strona oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami). Ponadto, z uwagi na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej. Organ natomiast zignorował sytuację zdrowotną skarżącej w tym jej choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama). Wnioskodawczyni spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego. Wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji - w dniu 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem); wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, nie unikała też jego przeprowadzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd kontrolując w świetle zakreślonych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 listopada 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 20 września 2023 r. stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego strona skarżąca.

Spór pomiędzy stronami postępowania sprowadza się do ustalenia, czy organy orzekające w sprawie zasadnie odmówiły M. M. przyznania zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2023 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu leków, środków odkażających, higieniczno-pielęgnacyjnych, obuwia koniecznego do noszenia stabilizatora miękkiego stawu skokowego, dofinansowania do zadłużenia czynszu i prądu motywując to brakiem współpracy skarżącej z organem pomocowym, poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony.

Punkt wyjścia do rozpoczęcia rozważań w tym zakresie winien stanowić przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 901), który definiuje przesłanki materialnoprawne przyznania zasiłku celowego. Stanowi on mianowicie, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

Z przywołanego unormowania i użytego w nim zwrotu "może być przyznany" wynika, że świadczenie to ma charakter fakultatywny, nieobowiązkowy, co oznacza, że organ może, lecz nie ma obowiązku przyznania zasiłku celowego. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter tzw. decyzji uznaniowej. Wobec tego sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w żądanej wysokości. Organ przyznając świadczenia z pomocy społecznej kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ ma prawo, w ramach uznania administracyjnego, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby ona zostać faktycznie zrealizowana. Niewątpliwie organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości. Zatem, nawet spełnienie przez stronę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego.

Należy zwrócić uwagę, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 u.p.s.). Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy domowej; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 7 pkt 2-15 u.p.s.).

Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s.).

Wydanie przez organ decyzji rozstrzygającej w przedmiocie zasiłku musi zostać poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem obligatoryjnym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. jest wywiad środowiskowy, bądź jego uaktualnienie. W judykaturze sądów administracyjnych podkreśla się, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 maja 2017 r., I OSK 3468/15, 5 października 2021 r., I OSK 502/21, 17 lutego 2023 r., I OSK 764/23, 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19, 16 marca 2023 r., I OSK 939/22, 1 września 2023 r., I OSK 1800/21, 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19, 16 lipca 2008 r., I OSK 1424/07 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej w pełni podziela powyższe stanowisko czyniąc je swoim. Trzeba wobec tego uwzględnić, że wywiad środowiskowy jest obligatoryjną formą postępowania wyjaśniającego, która wymaga od strony aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można go zastąpić innymi środkami dowodowymi. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jak wynika z art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Co do zasady wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej (§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego - Dz.U. z 2021 r., poz. 893).

W judykaturze podkreśla się, iż uwzględnienie jedynie wykładni językowej powołanego przepisu art. 107 ust. 4 zd. 1 u.p.s. prowadziłoby do wniosku, że każdorazowo po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej organ ma obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zakładając jednak domniemanie racjonalności prawodawcy oraz cel tego przepisu - zapoznanie się przez organ z aktualną sytuacją życiową wnioskodawcy, należy przyjąć, iż wolą ustawodawcy było - o czym świadczy treść zdania drugiego art. 107 ust. 4 ustawy - by wniosek złożony przez osobę będącą pod stałą opieką organu pomocy społecznej, nie wiązał się za każdym razem z obowiązkową, kolejną aktualizacją wywiadu, a następował on nie rzadziej, niż co 6 miesięcy (vide: wyrok WSA w Krakowie z 26 października 2023 r., III SA/Kr 1775/22 - dostępny j.w.). Niemniej jednak - w ocenie składu orzekającego Sądu - użyty przez ustawodawcę zwrot "nie rzadziej niż co 6 miesięcy", nie wyłącza uprawnienia organu pomocowego do wcześniejszego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też jego aktualizacji między innymi w przypadku powzięcia wiedzy o zmianie istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych dotyczących osoby objętej pomocą społeczną, czy też w celu weryfikacji zasadności udzielanej pomocy. Zatem, konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też jego aktualizacji przed upływem wskazanego wyżej 6 miesięcznego okresu winna być oceniania każdorazowo, z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy. Tym bardziej, iż jak wskazuje się w orzecznictwie aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie, a korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (vide: wyrok NSA z 5 października 2021 r., I OSK 501/21- dostępny j.w.).

Wobec powyższego nie powinno budzić wątpliwości, że utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to skutkować odmową przyznania świadczenia.

Przenosząc poczynione dotychczas uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga jest jedną z kilkunastu skarg, tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią form pomocy społecznej. Z akt administracyjnych przesłanych do Sądu wraz z przedmiotową skargą, jak i z akt załączonych do pozostałych skarg (np. akta załączone do spraw II SA/Łd 81-84/24, II SA/Łd 98/24) bezspornie wynika, iż w okresie następującym po złożeniu przez skarżącą wniosku z 21 sierpnia 2023 r. o przyznanie zasiłku celowego w sierpniu 2023 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie zakup leków, środków odkażających, higieniczno-pielęgnacyjnych, obuwia koniecznego do noszenia stabilizatora miękkiego stawu skokowego, dofinasowanie do zadłużenia czynszu i prądu opłat za prąd do dnia wydania decyzji z 20 września 2023 r. organ pomocowy podejmował wielokrotnie próby nawiązania kontaktu ze skarżącą lub jej pełnomocnikiem, celem ustalenia dogodnej dla strony daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Bezskuteczne próby nawiązania kontaktu telefonicznego miały miejsce 23 i 25 sierpnia 2023 r. oraz 12 września 2023 r., natomiast próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej miała miejsce 12 września 2023 r. Co istotne, Sądowi z urzędu wiadomo, że stan taki trwa niezmiennie od maja 2023 r. aż do dnia orzekania w sprawie niniejszej, co zresztą przyznał wprost pełnomocnik skarżącej do protokołu rozprawy w dniu 15 maja 2024 r. w sprawach o sygn. akt II SA/Łd 100/24 i II SA/Łd 101/24 oraz w dniu 4 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 98/24. O powyższym świadczą między innymi przedłożone przez organ kserokopie protokołów kontroli w miejscu zamieszkania skarżącej, kserokopie sporządzonych notatek służbowych pracownika organu pomocowego na okoliczność bezskutecznych prób przeprowadzenia wywiadu w środowisku skarżącej, czy też wydruki dokumentujące przebieg rozmów telefonicznych oraz korespondencji sms ze skarżącą oraz jej pełnomocnikiem, z których wprost wynika, iż strona miała wiedzę, co do konieczności przeprowadzenia tego wywiadu w miejscu i w formie wskazywanej przez organ, jako niezbędny warunek rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Z przedłożonych dokumentów wynika również, iż pomimo deklarowanego przez pracownika organu pomocowego zachowania wszelkich dostępnych środków ostrożności, strona skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, argumentując to złym stanem zdrowia i żądała przeprowadzenia tego wywiadu, tak jak dotychczas w drodze telefonicznej. Jak wynika z protokołu rozprawy z 15 maja 2024 r. sporządzonego w sprawie II SA/Łd 100/24 pełnomocnik skarżącej oświadczył, że według jego wiedzy uzyskanej od skarżącej, pracownicy organu pomocowego przychodzili do domu skarżącej i kontaktowali się z nią telefonicznie, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W jednym przypadku, w dniu 11 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej był świadkiem nawiązania tego kontaktu. Wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej nie mógł być przeprowadzony bądź to z uwagi na stan zdrowia skarżącej bądź też z uwagi na jej nieobecność. Pełnomocnik stwierdził, że skarżąca nie jest w stanie przewidzieć czy nawet w przypadku umówienia się na konkretną datę z pracownikami organu pomocowego z uwagi na swój stan zdrowia będzie możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Natomiast w trakcie rozprawy, która odbyła się 4 czerwca 2024 r. w sprawie II SA/Łd 98/24 pełnomocnik skarżącej oświadczył, że do dzisiaj skarżąca nie miała możliwości przyjęcia pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania. W żadnym z terminów proponowanych przez pracowników socjalnych nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżąca podejmowała próby kontaktu z organem pomocowym, ale pełnomocnik nie może wskazać ani dat, ani częstotliwości tych prób. Skarżąca obawia się kontaktu z osobami z zewnątrz ze względu na swoją sytuację zdrowotną. Jednakże w sytuacjach, w jej ocenie, wyjątkowych kontaktuje się z osobami z zewnątrz. Przykładem są wizyty lekarskie w przychodni czy zakupy w sklepie osiedlowym. Skarżąca stoi na stanowisku, że wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony na podstawie art. 15 ustawy covidowej, czyli w formie rozmowy telefonicznej. Zdaniem Sądu, ferowane na gruncie rozpatrywanej sprawy stanowisko pełnomocnika skarżącej jakoby wywiad środowiskowy został przeprowadzony 11 sierpnia 2023 r. w obecności pełnomocnika, przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku celowego i wydaniem decyzji, w świetle poczynionych wyżej rozważań jest niewiarygodne. Z treści notatki służbowej sporządzonej 11 sierpnia 2023 r. przez pracownika socjalnego K. W. na okoliczność przeprowadzonej ze skarżącą w tym dniu rozmowy telefonicznej wynika, że "Pracownik socjalny poinformował, iż warunkiem przyznania pomocy finansowej jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu osoby zainteresowanej. Pani M. nadal nie wyraża na to zgody. Pracownik socjalny zapewnił klientkę o zachowaniu dystansu i wszelkich środkach higieny. Nie przekonało to p. M. i nadal twierdzi, że wywiad może przeprowadzić pracownik socjalny telefonicznie." Niewiarygodne w świetle dalszej argumentacji skargi jest również twierdzenie pełnomocnika skarżącej, iż 12 września 2023 r. nikt się z nią nie kontaktował, skoro jak sam przyznał pełnomocnik skarżącej wysłano do niej sms, co należy traktować w kategoriach nieuzasadnionego nękania strony.

W tych okolicznościach za zupełnie gołosłowną uznać należy argumentację skargi, co do braku wykazania przez organ administracji podejmowanych prób nawiązania kontaktu ze skarżącą w celu umówienia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Powyższemu twierdzeniu strony przeczą dokonane w sprawie, udokumentowane ustalenia faktyczne, które nie zostały skutecznie podważone przez stronę skarżącą, zarówno w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji jak i w toku postępowania przed tutejszym Sądem. Co więcej, zawarte w treści skargi stwierdzenie pełnomocnika o braku wykazania przez organ podejmowanych prób nawiązania kontaktu pozostaje w wewnętrznej sprzeczności z przedstawioną w dalszej części skargi argumentacją strony, co do zasadności i skuteczności podejmowanych w tym zakresie działań procesowych organu pomocowego, jak i z powołanymi wyżej wyjaśnieniami złożonymi do protokołów rozpraw. W ocenie Sądu, nie znajdują również uzasadnienia podnoszone przez pełnomocnika strony argumenty, co do braku uprzedniego telefonicznego poinformowania skarżącej o zamiarze wysłania na wskazany przez nią adres pisma procesowego, jak również brak uprzedniego ustalenia, czy skarżąca przebywa pod wskazanym adresem i czy ma możliwość podjęcia korespondencji. Podkreślić należy, iż obowiązujące przepisy nie obligują organów administracji do wcześniejszego "anonsowania" kierowanych do stron postępowania pism procesowych, a negatywne skutki nieodebrania korespondencji, kierowanej do strony na prawidłowy, wskazany przez nią we wniosku o przyznanie zasiłku adres obciążają tę stronę (art. 41 k.p.a.).

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, procedujące w sprawie organy administracji obu instancji trafnie przyjęły, iż postępowanie strony skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które jak wcześniej wskazano jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a ustawy może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Postawę skarżącej prezentowaną na gruncie rozpatrywanej sprawy należy ocenić jako zupełnie bierną, pasywną, skarżąca pozoruje bowiem chęć współpracy z pracownikiem socjalnym. Skarżąca unika kontaktu z pracownikami socjalnymi i jednocześnie w tym samym czasie potrafi załatwiać sprawy związane z czynnościami życia codziennego, jak wizyty lekarskie, czy robienie zakupów, kontaktując się tym samym z osobami z zewnątrz. W tej sytuacji Sąd nie aprobuje stanowiska skarżącej, z którego wynika niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z uwagi na obawę o stan zdrowia, który może być zagrożony poprzez kontakt z obcymi osobami. Podkreślić dodatkowo należy, że odmawiając skarżącej pomocy, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że konieczne jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji w jakiej się znajduje, jak również na konieczność przeprowadzenia oceny rzeczywistych potrzeb skarżącej oraz ich zakresu w miejscu zamieszkania strony, co dotychczas nie było możliwe z uwagi na ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem Covid 19 (odwołany z dniem 1 lipca 2023 r.) i wynikające z powyższego ograniczenia. Z materiału sprawy administracyjnej wynika dostatecznie jasno, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji strona skarżąca bądź ignorowała wezwania organu, bądź też wskazywała, że przeprowadzenie wywiadu - w jej ocenie - nie jest zasadne i nie ma takiego obowiązku, a wystarczające winno być przeprowadzenie wywiadu środowiskowego telefonicznie. Przy czym, co w sprawie ma istotne znaczenie, była wielokrotnie informowana o obowiązku przeprowadzenia wywiadu i skutkach niedochowania tej czynności. Wobec tego zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Organy orzekające motywując zajęte na gruncie rozpatrywanej sprawy stanowisko nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się następnie do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, iż zgodne z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (vide: wyrok NSA z 15 marca 2024 r., I GSK 287/23; wyrok NSA z 23 listopada 2023 r., II OSK 563/21; wyrok NSA z 20 czerwca 2023, II OSK 2157/20 - dostępne j.w.). W rozpoznawanej sprawie strona wywodząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazała jednocześnie, iż naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej.

Wobec dokonanych w sposób bezsporny, wskazanych wyżej ustaleń, co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym, Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2 art. 38, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s. Sąd dostrzega, iż powołany w skardze art. 38 u.p.s. reguluje instytucję zasiłku okresowego, a przedmiotem skargi jest odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego, jednakże przyjmuje, iż powyższe stanowi omyłkę pisarską autora skargi, wynikającą prawdopodobnie z wielości wniesionych skarg.

Natomiast, co do zarzucanego naruszenia art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem tej normy z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 15o ust. 1a ustawy covidowej w sytuacji, o której mowa w ust. 1, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Z treści przywołanego przepisu wynika zatem, że możliwość odstąpienia od przeprowadzenia wywiadu w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej wystąpi w sytuacji uzasadniającej izolację osób zobowiązanych z uwagi na Covid-19, co na gruncie kontrolowanej sprawy nie miało miejsca, gdyż z dniem 1 lipca 2023 r., odwołany został na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W tej sytuacji konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie tradycyjnej. Stąd też zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie znajduje uzasadnienia.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.

ds