Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 12/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Barbara Ciołek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Kierownik Biura Powiatowego (dalej: Kierownik BP) Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w Bolesławcu - decyzją z 5 sierpnia 2013 r. - określił B. K. (dalej: strona, skarżąca) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2005-2008

(54.006,38 zł). Kwota ta dotyczyła przejętego przez stronę - w 2007 r. - od M. W. podjętego przez niego na mocy decyzji z 18 kwietnia 2006 r. zobowiązania. Stwierdzone uchybienia dotyczyły pakietu P01 - Utrzymanie łąk ekstensywnych

w wariancie P01b Półnaturalne łąki dwukośne o powierzchni [...] ha oraz pakietu S02 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie S02b01 Trwałe użytki zielone o powierzchni [...] ha. Mając na uwadze brak wskazania - w 2009 r. - przez Jednostkę Certyfikującą gospodarstwa strony, jako producenta spełniającego wymagania produkcji ekologicznej, organ I instancji uznał, że strona nie wypełniła

- zapoczątkowanego w 2005 r. - pięcioletniego okresu zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej w zakresie rolnictwa ekologicznego na obszarze [...] ha. Nadto, na podstawie wyników przeprowadzonej w gospodarstwie strony - w sierpniu 2009 r. - kontroli zmniejszono w/w powierzchnię, jako uprawnioną do płatności. W toku kontroli stwierdzono bowiem, że na działce [...] (o zgłoszonej powierzchni [...] ha) faktyczna powierzchnia wynosi [...] ha i jest mniejsza o [...] ha od zadeklarowanej przez stronę we wniosku na 2009 r. oraz deklarowanej w latach poprzednich. Przyjęto, że stanowiło to 5,9% przekroczenia powierzchni tej działki.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją, Dyrektor Oddziału Regionalnego (dalej: Dyrektor OR) ARiMR we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ocenił, że w sprawie nie zaistniały okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, uregulowane w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str.18 z późn. zm.;Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn. zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem (WE) 796/2004.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej także: WSA) oddalił wywiedzioną od w/w decyzji skargę strony (wyrok z 9 grudnia 2014 r., III SA/Wr 892/13). Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uznał, że wniesiona przez stronę skarga kasacyjna jest zasadna i uchylił wyrok WSA a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez Sąd (wyrok z 25 października 2016 r., II GSK 540/15).

W dniu 27 września 2017 r. sygn.. akt III SA/Wr 414/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora OR ARiMR we Wrocławiu z dnia 30 września 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję nr 0001-00000010816/13 z dnia 5 sierpnia 2013r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bolesławcu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. WSA we Wrocławiu, przyjmując stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że w aktach sprawy brak jest fundamentalnych dla rozstrzygnięcia dowodów - przede wszystkim wykazu Jednostki Certyfikującej sporządzonego na rok 2009, a w związku z tym również żadnego innego dokumentu, który potwierdziłby ustalenia dokonane przez organ I instancji pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie, że gospodarstwo skarżącej nie znajduje się na przedmiotowym wykazie oraz, że nie spełnia ona wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym. W aktach sprawy nie znajdowała się też pełna dokumentacja z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w dniach 8 lipca 2009 r. i 26 sierpnia 2009 r., oraz załączniki graficzne dołączone do wniosku o przyznanie płatności. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie należy ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowo - wyjaśniające.

W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych Kierownik BP zwrócił się do jednostki certyfikującej A. Sp. z o.o. o udzielenie informacji dotyczącej procesu certyfikacji w zakresie rolnictwo ekologiczne w roku gospodarczym 2009 gospodarstwa skarżącej. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 8 października 2018r., jednostka certyfikująca poinformowała, że informacje dotyczące producentów przechowywane są przez pięć lat, a zatem udzielenie wzmiankowanych w wezwaniu informacji jest niemożliwe.

Wezwaniem z dnia 11 lutego 2019 r. Kierownik BP wezwał pełnomocnika strony do złożenia wyjaśnień w zakresie prowadzonego postępowania. Wezwanie dotyczyło przedstawienia jakiejkolwiek dokumentacji, która potwierdzałaby prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, a w szczególności dokumentów, które producent ekologiczny winien złożyć (lub otrzymać) do jednostki certyfikującej w ramach corocznej kontroli gospodarstwa w roku 2009.

W dniu 19 lutego 2019r. do Bura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo, w którym pełnomocnik strony oświadczył, że w ramach prowadzonej działalności rolniczej w latach 2005-2010 przedkładane były w siedzibie ARiMR coroczne zgłoszenia certyfikacji gospodarstwa. Strona oświadczyła, że dokumentacja dotycząca prowadzenia działalności rolniczej metodami ekologicznymi znajduje się w innych właściwych instytucjach, a zatem to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR winien się zwrócić do właściwych jednostek o udostępnienie niezbędnych dokumentów.

W dniu 5 marca 2019 r. Kierownik BP zwrócił się do Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru informacji o producentach w rolnictwie ekologicznym dotyczących gospodarstwa skarżącej. W następstwie powyższego w dniu 8 kwietnia 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Bolesławcu wpłynęła odpowiedź, że gospodarstwo skarżącej nie było kontrolowane w roku 2009 i zostało wyłączone z kontroli w 2009, najprawdopodobniej z powodu niezłożenia wniosku.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2019 r. Nr 0001-00000012359/19 Kierownik BP ustalił skarżącej, kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 54.006,38 zł. W uzasadnieniu decyzji organ obszernie omówił okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz przedstawił szczegółowe wyliczenie wysokości kwot ustalonych do zwrotu. Organ dokonał analizy istnienia w sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, nie dopatrując się ich wystąpienia, a także szczegółowo odniósł się do wyrażanego w toku postępowania stanowiska strony i do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W odwołaniu skarżąca stwierdziła, iż dochowała wszystkich warunków realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a zatem niezasadne jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Zdaniem strony, z żadnego przepisu prawa nie wynika wymóg uzyskania certyfikatu jednostki certyfikującej warunkujący dotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ponadto organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie zmniejszył powierzchnie działek deklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej i dlaczego nie uwzględnił elementów krajobrazu, które powinny być zaliczone do powierzchni kwalifikującej się do płatności. Skarżąca twierdzi także, iż w niniejszej sprawie upłynął już okres przedawnienia, a zatem dochodzenie nienależnie pobranych kwot jest już niezasadne.

Dyrektor OR zaskarżoną decyzją z dnia 25 października 2019 r. Nr 9001-00000016227/19 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Dyrektor OR wskazał, że w rozpatrywanej sprawie na kwotę ustalonych zaskarżoną decyzją nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych składają się środki wypłacone w ramach realizacji pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych oraz pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne.

Organ stwierdził, że nie jest sporne, że skarżąca zobowiązana była do przestrzegania wszystkich warunków realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, aż do czasu zakończenia 5 letniego okresu od podjęcia zobowiązania tj. do 1 marca 2009 roku. Fakt ten pozostaje poza sporem i nie jest kwestionowany przez stronę.

Realizacja zadań w ramach programu odbywa się na podstawie 5-letniego planu działalności rolnośrodowiskowej opracowanego przy udziale upoważnionego doradcy rolnośrodowiskowego (§ 2 ust. 1 pkt 2 w związku z § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) – zwane dalej rozporządzeniem PRŚ). Co istotne, realizacja zadań w ramach programu rolnośrodowiskowego musi odbywać się nieprzerwanie na niezmienionej powierzchni (z wyjątkami określonymi w § 5 rozporządzenia PRŚ) w minimalnym okresie 5 lat, w przeciwnym wypadku płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi (ust. 1 § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a i c w związku § 5 rozporządzenia PRŚ).

Według ustaleń organu orzekającego w I instancji skarżąca nie dotrzymała warunków podjętego zobowiązania, bowiem w ramach pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych zmniejszyła powierzchnię realizowanego zobowiązania, natomiast w odniesieniu do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne gospodarstwo skarżącej nie znalazło się w 2009 r. na wykazie jednostki certyfikującej A. Sp. z o.o. przekazywanym Prezesowi ARiMR w trybie art. 17 ustawy ekologicznej, co skutkowało niedotrzymaniem realizacji zobowiązania w ramach całego pakietu.

Analizując prawidłowość ustalenia przez organ I instancji powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych, organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia organu są prawidłowe i wynikają z wiarygodnego, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W pierwszej kolejności zauważył, że fakt zmniejszenia powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach omawianego pakietu stwierdzony został na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie postępowania przed wydaniem przez Kierownika BP decyzji z dnia 19 lutego 2010 r. Nr 0001-2010- 000243 w sprawie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Organ podkreślił, iż decyzja ta nie była kwestionowana przez stronę i jako ostateczna i prawomocna korzysta z domniemania prawidłowości, a zatem jako prawidłowe należy także uznać dokonane przez organ orzekający ustalenia stanu faktycznego (w niniejszym przypadku ustalenie powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, która stała się podstawą podjętego rozstrzygnięcia).

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się w sposób obszerny i szczegółowy do zagadnienia powierzchni realizacji przez Stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych. Organ omówił kryteria jakimi kierował się przy ustalaniu powierzchni zakwalifikowanych do płatności, ustosunkowując jednocześnie się do dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym przede wszystkim do raportu z czynności kontrolnych, a także przedstawił sposób ustalania powierzchni kwalifikujących się do płatności. Po dokonaniu weryfikacji ustaleń organu I instancji, Dyrektor OR stwierdził, że ustalenia te są prawidłowe - prawidłowo została ustalona powierzchnia realizacji w 2009 r. przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych. W konsekwencji prawidłowo ustalono, iż powierzchnia zobowiązania realizowanego w ramach omawianego pakietu uległa zmniejszeniu w stosunku do powierzchni zobowiązania podjętego z dniem 1 marca 2005 r. Powierzchnia podjętego zobowiązania w ramach pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych wynosiła [...] ha, podczas gdy powierzchnia stwierdzona w roku 2009, z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu, wyniosła [...] ha. W tym stanie rzeczy organ zastosował przepis § 17 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia PRŚ. Ponieważ powierzchnia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w omawianym przypadku uległa zmniejszeniu o [...] ha, zwrotowi podlegać będzie część płatności przyznana w latach realizacji zobowiązania do tej właśnie powierzchni. Łącznie kwota nienależnie pobranych płatności w ramach pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych wynosi 2422,73 zł.

Dyrektor OR za prawidłowe uznał ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne. Wskazał, że weryfikując spełnienie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, Kierownik BP, na postawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1353) zwanej dalej ustawą ekologiczną uzyskał z jednostki certyfikującej wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu za rok 2009. W wykazie przekazanym przez jednostkę certyfikującą A. Sp. z o.o. zawierającym listę producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2009 nie znajdowały się dane dotyczące gospodarstwa skarżącej, o czym Kierownik BP poinformował stronę oraz jej pełnomocnika pismami z dnia 24 listopada 2009 r. oraz 27 listopada 2009 r. W dniu 19 lutego 2010 roku Kierownik BP wydał decyzję Nr 0001-2010-000243 o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, na mocy której płatność do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne w wariancie S02b02 Trwale Użytki Zielone (z certyfikatem zgodności) nie została przyznana. Strona nie zakwestionowała opisanego rozstrzygnięcia i nie złożyła odwołania do Dyrektora OR.

Ponadto - w związku z wyrokiem WSA we Wrocławiu - w toku ponownie prowadzonego postępowania Kierownik BP po wymianie korespondencji z jednostką certyfikującą oraz z Głównym Inspektorem Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie, organ uzyskał potwierdzenie, że producent nie był kontrolowany w 2009 i został wyłączony z systemu kontroli na rok 2009 z powodu niezłożenia dokumentacji warunkującej przeprowadzenie kontroli. W związku z niezłożeniem wniosku o kontrolę w 2009 r. i wyłączeniem producenta z systemu kontroli przez A., gospodarstwo skarżącej nie zostało uwzględnione w wykazie przekazanym do ARiMR.

Biorą pod uwagę powyższe oraz fakt, iż skarżąca nie wykazała w żaden sposób, iż złożyła do jednostki certyfikującej dokumentację warunkującą przeprowadzenie kontroli, za zasadne uznano stwierdzenie, że powodem wyłączenia z kontroli certyfikującej było niezłożenie wniosku o kontrolę w 2009 r., co skutkowało nieumieszczeniem na wykazie przekazywanym Prezesowi ARiMR. Ogólnikowe twierdzenie strony, iż "zgłoszenia coroczne certyfikacji gospodarstwa w zakresie prowadzenia działalności rolniczej metodami ekologicznymi były przedkładane w 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 roku do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa" i " w latach 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 pracownicy agencji rozpatrywali je wnikliwie i na tej podstawie wydawali decyzję" jest nieprawdziwe, bowiem do organów ARiMR nie wpłynęły od strony żadne dokumenty mające zainicjować przeprowadzenie kontroli przez jednostkę certyfikującą i żaden z organów ARiMR nie uczestniczył w przekazywaniu stosownej dokumentacji między producentem a jednostką certyfikującą. Organ podkreślił, że podstawą służącą do ustalenia przez kierownika biura powiatowego ARiMR faktu prowadzenia przez rolnika produkcji rolniczej metodami ekologicznymi był wykaz przekazywany Prezesowi ARiMR przez jednostkę certyfikującą zgodnie z regulacją zawartą w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy ekologicznej. Stosownie do art. 17 ust. 3 wymienionej ustawy wykaz, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Żaden natomiast przepis prawa nie przewiduje udziału organów ARiMR w procesie certyfikacji gospodarstw rolnych, a jedynie, co wskazano powyżej, nakazuje wykorzystanie ustaleń jednostki certyfikującej w postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie znalazła się na wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2009, organ uznał, że w roku 2009 nie realizowała w gospodarstwie zadań określonych w rozporządzeniu PRŚ dla pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne, objętego podjętym przez nią zobowiązaniem. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest opisana wyżej decyzja Kierownika BP z dnia 19.02.2010 r. w sprawie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, na mocy której organ odmówił przyznania płatności do S02 Rolnictwo ekologiczne.

Organ odnosząc się do zarzutu skarżącej, że żaden przepis nie nakłada na rolnika wymogu otrzymania certyfikatu jednostki certyfikującej w celu dotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych, a spełnienie takiego wymogu stanowi co najwyżej "dopełnienie warunków otrzymania płatności" wskazał, że strona pominęła brzmienie przepisu określonego art. 23 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, w myśl którego zobowiązania agrośrodowiskowe i dotyczące warunków utrzymania zwierząt obejmują więcej niż tylko stosowanie zwyczajnej dobrej praktyki rolniczej obejmującej dobrą praktykę hodowli zwierząt.

Organ wskazał, że na gruncie prawodawstwa krajowego zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje ustawa ekologiczna, stosownie do której warunkiem uznania, iż rolnik prowadzi produkcję zgodną z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym jest umieszczenie jego danych w wykazie jednostki certyfikującej. Brak tych danych jest jednoznaczny z uznaniem, że rolnik nie spełnił określonych wymagań, a zatem nie realizuje zadań właściwych dla omawianego pakietu wskazanych w rozporządzeniu PRŚ.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia dochodzonego roszczenia, organ wskazał, że najstarsza płatność dokonana została dnia 1 czerwca 2006 r. Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Organ uznał, że pierwsze powiadomienie beneficjenta miało miejsce w piśmie z dnia 1 lutego 2013 r. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, aczkolwiek w opinii Dyrektora OR skarżąca została poinformowana o nieprawidłowościach już w decyzji Kierownika BP z dnia 19 lutego 2010 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, wydanej w sprawie przyznania płatności za rok 2009. Tym niemniej obydwa wyżej wskazane dokumenty, a także zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych z dnia 24 kwietnia 2013 r. oraz decyzja z dnia 5 sierpnia 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych sporządzone zostały i doręczone stronie przed upływem okresu 10 lat od daty płatności pomocy.

Organ podkreślił, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła okoliczność działania beneficjenta w dobrej wierze, co czyniłoby zasadnym skrócenie okresu przedawnienia do 4 lat.

W skardze do WSA skarżąca wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazała na problemy zdrowotne.

W piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2020 r. pełnomocnik ustanowiony z urzędu zarzucił naruszenie art. 7, art. 77, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że produkcja rolna na działce skarżącej jest niezgodna z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowaniem dobrej praktyki rolnej, błędne ustalenie, że doszło do zmniejszenia powierzchni (organ nie wskazał przyczyn dla których nastąpiło wykluczenie części obszaru działki nr [...]). Ponadto zarzucił naruszenie:

- art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 przez błędne uznanie, że w sprawie konieczny jest zwrot nadmiernie przyznanych płatności, podczas gy to na organie spoczywał obowiązek weryfikacji wniosków, m.in. pod kątem powierzchni działek objętych płatnościami.

- art. 23 ust. 2 Rozporządzenia nr 1257/1999/WE przez błędne uznanie, że zobowiązanie obejmuje więcej niż tylko stosowanie zwyczajnej praktyki rolnej w odniesieniu do upraw skarżącej podczas gdy standardy wykraczające poza zwyczajną praktykę rolniczą dotyczą wyłącznie hodowli zwierząt;

- art. 68 O.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji to jest wydanie decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności pomimo, ze minął 3 letni termin określony w art. 68 § 1 O.p.;

- art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Nr 2988/95 przez niezastosowanie w zakresie w jakim obowiązuje 4 letni okres przedawnienia;

- art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 przez niezastosowanie w zakresie w jakim obowiązuje 4 letni okres przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach określonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej p.p.s.a.), Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu z dnia 25 października 2019 r. nr 9001-00000016227/19, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bolesławcu z dnia 7 sierpnia 2019 r. nr 0001-00000012359/19 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej kwocie 54.006,38 zł.

W tym miejscu należy wskazać, że organ wydający decyzję związany był wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 414/17.

Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem, w zakresie związania nim samego sądu administracyjnego, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.

Zwrócić należy uwagę, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby, obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, Lex nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, Lex nr 594010; z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604).

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie związany zatem był oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tutejszego Sądu z 27 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 414/17. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sprawy brak jest fundamentalnych dla rozstrzygnięcia dowodów - przede wszystkim wykazu Jednostki Certyfikującej sporządzonego na rok 2009, a w związku z tym również żadnego innego dokumentu, który potwierdziłby ustalenia dokonane przez organ I instancji pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie, że gospodarstwo skarżącej nie znajduje się na przedmiotowym wykazie oraz, że nie spełnia ona wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym. W aktach sprawy nie znajdowała się też pełna dokumentacja z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w dniach 8 lipca 2009 r. i 26 sierpnia 2009 r., oraz załączniki graficzne dołączone do wniosku o przyznanie płatności. Sąd w wyroku zalecił organom uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie.

Jak wynika z akt sprawy organ zastosował się do zaleceń Sądu i uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, który stanowi podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Organ uzupełnił materiał dowodowy o pełną dokumentacja z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w dniach 8 lipca 2009 r. i 26 sierpnia 2009 r., oraz załączniki graficzne dołączone do wniosku o przyznanie płatności.

Ponadto organ po uzyskaniu odpowiedzi od jednostki certyfikującej, że informacje dotyczące producentów przechowywane są przez pięć lat, wystąpił do Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru informacji o producentach w rolnictwie ekologicznym dotyczących gospodarstwa skarżącej. W następstwie powyższego w dniu 8 kwietnia 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Bolesławcu wpłynęła odpowiedź, że gospodarstwo skarżącej nie było kontrolowane w roku 2009 i zostało wyłączone z kontroli w 2009, najprawdopodobniej z powodu niezłożenia wniosku.

W świetle zgromadzonych przez organ dokumentów za bezzasadny należy uznać zarzut strony skarżącej, że organ błędnie uznał, że w sprawie konieczny jest zwrot nadmiernie przyznanych płatności.

Należy wskazać, że przesłanki zwrotu płatności rolnośrodowiskowych jako pobranych nienależnie uregulowane są rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809), wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273).

Według § 17 ust. 1 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem (pkt 1 a); zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem (pkt 1 c). Według § 17 ust. 2 płatność ta podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach powołanej ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Składając wniosek o przyznanie płatności jako beneficjentka płatności potwierdzała własnoręcznym podpisem, że są jej znane zasady i tryb realizacji płatności oraz że jest świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązania wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zatem zdaniem Sądu należy uznać, że skarżącej znany był wymóg prowadzenia działalności na niezmienionej powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym m.in. do prowadzenia działalności ekologicznej na powierzchni [...] ha, w związku z przejęciem 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego od poprzednika prawnego. Skarżąca zobowiązała się do kontynuowania zobowiązania, a co za tym idzie, do prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z postanowieniami przepisów o rolnictwie ekologicznym.

W sytuacji przerwania realizacji zobowiązania, była zobowiązana do zwrotu całej płatności rolnośrodowiskowej, także otrzymanej przez poprzednika. Wynika to jasno z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. i z planu działalności rolnośrodowiskowej spełniającego wymogi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz zawartości planu tego działania (Dz.U. z 2004 r. Nr 181 poz. 1878). Składając wnioski o płatności skarżąca zobowiązała się także do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej i o każdej zmianie powstałej w czasie trwania jej zobowiązań, szczególnie w zakresie wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika i prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym.

We wniosku o przyznanie płatności skarżąca powinna była deklarować grunty kwalifikujące się do objęcia płatnościami. Składając zatem wniosek kontynuacyjny o płatność rolnośrodowiskową na 2009 r. skarżąca powinna była podać powierzchnię działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie, na podstawie pomiaru faktycznie użytkowanych gruntów rolnych i wprowadzić tak ustalone dane do wniosku. Powierzchnia faktycznie użytkowana przez rolnika często odbiega od wielkości powierzchni działki ewidencyjnej umieszczonej na posiadanych dokumentach, np. w akcie notarialnym lub wypisie z EGiB (ewidencja gruntów i budynków), które są wykorzystywane w identyfikacji i lokalizacji przestrzennej rolnej oraz powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej. Definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności jest inna niż definicja użytków rolnych zawarta w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.). Powierzchnie gruntów rolnych określone w systemie EGiB nie mogą więc stanowić powierzchni referencyjnej płatności rolnośrodowiskowych. Skarżąca powinna mieć tego świadomość jako beneficjentka przedmiotowych dopłat.

Obowiązkiem skarżącej i jej poprzednika prawnego było zatem dochowanie należytej staranności w określeniu powierzchni kwalifikującej się do płatności, ponieważ każdorazowo własnoręcznym podpisem potwierdzali prawdziwość danych zawartych we wniosku. Skarżąca tego wszakże nigdy nie uczyniła. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącej w dniu 26 sierpnia 2009 r. stwierdzono mniejszą powierzchnię niż deklarowana przez nią we wniosku. Wyniki tej kontroli zawarto w raporcie z czynności kontrolnych z dnia 19 lutego 2010 r., który doręczono skarżącej dnia 1 marca 2010 r. Skarżąca nie podjęła wówczas żadnych czynności mających na celu weryfikację wyniku kontroli, w szczególności po tej kontroli nie dokonała (nie zleciła) pomiaru użytkowanych gruntów rolnych. Nie dochowała więc należytej staranności. Skutków takiego wadliwego zachowania się skarżąca nie może przerzucać na organy ARiMR.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organ I instancji na stronie 6 decyzji wskazał przyczyny dla których nastąpiło wykluczenie części obszaru działki nr [...], co znalazło odzwierciedlenie w treści organu I instancji. Skarżąca natomiast oprócz ogólnie sformułowanego zarzutu nie wskazuje konkretnie jakiego naruszenia dopuścił się organ. Ponadto fakt zmniejszenia powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach omawianego pakietu stwierdzony został na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie postępowania przed wydaniem przez Kierownika BP decyzji z dnia 19 lutego 2010 r. Nr 0001-2010- 000243 w sprawie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Decyzja ta nie była kwestionowana przez stronę i jako ostateczna i prawomocna korzysta z domniemania prawidłowości, a zatem jako prawidłowe należy także uznać dokonane przez organ orzekający ustalenia stanu faktycznego (w niniejszym przypadku ustalenie powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, która stała się podstawą podjętego rozstrzygnięcia).

Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skarżącej co do błędnego ustalenia powierzchni gruntów, to obowiązek taki spoczywa na beneficjencie płatności, a nie na organach ARiMR. Według art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązującej wbrew twierdzeniom skarżącej w rozpatrywanej sprawie, to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ orzekający nie ma zatem obowiązku gromadzenia dowodów lecz dokonuje ich oceny. Takiej oceny w granicach posiadanych kompetencji dokonały organy orzekające i zawarły stosowne wywody w tej kwestii w obszernych, wyczerpujących uzasadnieniach wydanych decyzji. Sąd uznaje zatem za bezzasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. o postępowaniu dowodowym i uzasadnieniu decyzji.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że organ błędnie ustalił, że zobowiązanie obejmuje więcej niż tylko stosowanie zwyczajnej praktyki rolnej w odniesieniu do upraw skarżącej podczas gdy standardy wykraczające poza zwyczajną praktykę rolniczą dotyczą wyłącznie hodowli zwierząt;

Załącznik nr 1 "Zadania realizowanie w ramach pakietów lub wariantów" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., gdzie w pkt. 1 "zadania realizowane w ramach pakietu - rolnictwo ekologiczne", w ust. 1, zawarto wymóg prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym. Chodzi o rozporządzenie 2092/91/EWC z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie ekologicznego otrzymywania produktów rolnych oraz oznaczeń z tym związanych umieszczanych na produktach rolnych i artykułach spożywczych (Dz. Urz. EWG L 198 z 22.7.1991) oraz rozporządzenie 1804/99/WE z dnia 24 sierpnia 1991 r. uzupełniające rozporządzenie 2092/91/EWG w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych w celu włączenia produkcji zwierzęcej (Dz. Urz. WE L 222 z 24.8.1999).

Zadania i właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie rolnictwa ekologicznego określone w tych rozporządzeniach reguluje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898 ze zm.). Zgodnie z art. 17 pkt 1 tej ustawy jednostka certyfikująca przekazuje ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w formie papierowej oraz za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, do dnia 31 października każdego roku, wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu za ten rok. Inspektorowi do dnia 31 stycznia każdego roku - wykaz, a do dnia 31 marca każdego roku - sprawozdanie, o których mowa w art. 27 ust. 14 rozporządzenia nr 834/2007, które zawierają dane i informacje zebrane przez tę jednostkę, wynikające z posiadanego przez nią zakresu upoważnienia do działania w rolnictwie ekologicznym (pkt 2).

W ramach pakietów ekologicznych gospodarstwo podlega więc corocznej weryfikacji, czy na zgłaszanych gruntach rolnych prowadzi działalność ekologiczną, to znaczy, czy spełnia warunki do jej przyznania. Jednym z warunków niezbędnych do przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest więc m.in. umieszczenie beneficjenta na wykazie Jednostki Certyfikującej producentów, którzy spełnili wymagania do otrzymania płatności z tytułu prowadzenia działalności ekologicznej. W związku z tym, że gospodarstwa skarżącej nie umieszczono na tym wykazie obejmującym 2009 r., - jak wynika m.in. z pisma Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2019 r. - należało uznać, tak jak to trafnie uczyniły organy orzekające, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania wnioskowanej płatności. Nie wypełniła więc podjętego zobowiązania obejmującego prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z zasadami określonymi w powołanych przepisach o rolnictwie ekologicznym w ciągu całego 5 - letniego okresu podjętego zobowiązania.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że żaden przepis nie nakłada na rolnika wymogu otrzymania certyfikatu jednostki certyfikującej w celu dotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych, wskazać należy, treść art. 23 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, w myśl którego zobowiązania agrośrodowiskowe i dotyczące warunków utrzymania zwierząt obejmują więcej niż tylko stosowanie zwyczajnej dobrej praktyki rolniczej obejmującej dobrą praktykę hodowli zwierząt. Powyższe oznacza, że w przypadku realizacji programów rolnośrodowiskowych stosowanie zwyczajnej dobrej praktyki rolniczej jest niewystarczające i w celu skutecznej realizacji zadań w ramach określonych pakietów i wariantów konieczne jest spełnienie wymogów szczegółowych określonych dla tych pakietów. W omawianym przypadku rolnik podjął się 5 letniej realizacji zadań określonych dla pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne. Zgodnie z załącznikiem Nr 1 rozporządzenia PRŚ, podstawowym zadaniem realizowanym w ramach wymienionego pakietu jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym. Na gruncie prawodawstwa krajowego zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje ustawa ekologiczna, stosownie do której jednostka certyfikująca przekazuje Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Z powyższego wynika, że warunkiem uznania, iż rolnik prowadzi produkcję zgodną z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym jest umieszczenie jego danych w wykazie jednostki certyfikującej. Brak tych danych jest jednoznaczny z uznaniem, że rolnik nie spełnił określonych wymagań, a zatem nie realizuje zadań właściwych dla omawianego pakietu wskazanych w rozporządzeniu PRŚ. Organ stwierdził, że konsekwencją stwierdzenia, iż rolnik nie realizuje w danym roku zadań przypisanych do realizowanego pakietu jest nie tylko odmówienie przyznania płatności za dany rok, lecz także podjęcie decyzji o zwrocie dotychczas wypłaconych płatności w latach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie bowiem z przepisem § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia PRŚ płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem. Z powołanego przepisu wynika, że w przypadku stwierdzenia, iż rolnik nie realizuje stosownego pakietu objętego wnioskiem to organ, oprócz wstrzymania płatności za dany rok, zobowiązany jest do podjęcia czynności zmierzających do zwrotu płatności dotychczas wypłaconych w ramach tego pakietu. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie realizowała w roku 2009 w swoim gospodarstwie pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne, podczas gdy na podstawie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego zobligowana była do jego realizacji do dnia 1 marca 2009 r. W tej sytuacji uprawnione było zastosowanie przez organy cytowanego wyżej § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia PRŚ i uznanie, że kwoty wypłacone w latach 2005, 2006, 2008 z tytułu realizacji omawianego pakietu podlegają zwrotowi

Mimo informowania skarżącej i jej pełnomocnika przez organy orzekające o braku potwierdzenia przez jednostkę certyfikującą prowadzenia przez gospodarstwo skarżącej produkcji rolnej zgodnej z przepisami o rolnictwie ekologicznym, nie uczynili oni nic w celu wyjaśnienia przyczyn takiej sytuacji. Nie zakwestionowali też decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne" w 2009 r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm.) rozpatrywaną sprawę załatwiono w formie decyzji administracyjnej. Przyznane płatności rolnośrodowiskowe za lata 2005 - 2008 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) i ze środków krajowych na finansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, czyli z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a tej ustawy. Przedmiotowe płatności miały charakter nienależny, czyli były przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Pojęcie płatności nienależnej nie jest wprost zdefiniowane w obowiązujących przepisach. Znaczenie to wynika z ustalenia warunków regulujących płatność należną. Organy orzekające trafnie przyjęły, że ustalenie dokonania wypłaty z uchybieniem warunków prawnych oznacza nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

Jeżeli idzie o zarzut przedawnienia, podniesiony przez pełnomocnika skarżącej, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności w świetle art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji(WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L. 2004.141.18). Stosownie do powołanego przepisu obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 /2004 jest przepisem spełniającym warunki uznania go za bezpośrednio skuteczny, a więc za przepis, który w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa unijnego stanowił (i powinien był stanowić) wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, nie zaś art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedniego stosowania którego odsyła art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II GNP 2/13). Jakkolwiek Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. doszło do uchylenia Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dniem 1 stycznia 2010 r., to jednak zgodnie z art. 86 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

W tej sytuacji nie do przyjęcia pozostaje wyrażone przez autora skargi stanowisko, że w zastosowanie w sprawie ma 3 letni termin przedawnienia określony w art. 68 O.p.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Właściwe określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Wiąże się je z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że taki podmiot działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest natomiast ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853).

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, trafne jest stanowisko organu, że nie sposób przyjąć, iż w okolicznościach sprawy skarżąca działała w dobrej wierze. W kwestionowanym orzeczeniu trafne zauważono, że przejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe i składając wnioski o przyznanie płatności na kolejne lata, strona podpisywała oświadczenia, zgodnie z którymi zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej objętej płatnościami przez okres 5 lat, licząc od otrzymania pierwszej płatności przez jej poprzednika prawnego oraz do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Skarżąca nie uzyskała wymaganego certyfikatu za rok 2009, czyli przed upływem 5-letniego okresu zobowiązania.

W konsekwencji, wobec tego, że w niniejszej sprawie skarżąca nie działała w dobrej wierze, nie znajdował zastosowania 4-letni, lecz 10-letni okres przedawnienia wynikający z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Pomiędzy datą dokonania pierwszej płatności na 2005 r. tj. 1 czerwca 2006 r. za 2005 rok , a datą zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych w dniu 24 kwietnia 2013 r., nie upłynął 10-letni okres przedawnienia.

Tym samym ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności objęte zaskarżoną decyzją jest w pełni uzasadnione w świetle powołanego art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004.

Mając powyższe na uwadze, jako że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).