Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3945/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 ust.1, art. 80, art. 107 ust.3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 7 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 7 kwietnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693, dalej: u.d.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32, z późn. zm.,dalej:"rozporządzenie w sprawie opłat"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180, ze zm.), nałożył na [...] Sp. z o.o. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), karę pieniężną w wysokości 1.500 zł., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 27 maja 2022 r. o godzinie 17:12 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd autobusu o numerze rejestracyjnym [...], przez: urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE_A4_OOT, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) — węzeł M., co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. W związku z tym organ stwierdził, iż ww. pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do rozporządzenia w sprawie opłat. Naruszenie zostało zaewidencjonowane w protokole kontroli o nr: [...].

Organ wyjaśnił, że w wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.

Organ dodał, że na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, iż ww. pojazd został zarejestrowany jako autobus. Ponadto w oparciu o dane zawarte w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną organ ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący posiadaczem ww. pojazdu samochodowego, tj. Spółka.

Organ wyjaśnił, że mając powyższe na uwadze, pismem z 17 lutego 2023 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie doręczono Stronie w trybie art. 45 K.p.a. 24 lutego 2023 r.

Organ wskazał, że pismem, które wpłynęło do siedziby organu 5 marca 2023 r., Strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że w momencie przejścia na system e-Toll dla wszystkich pojazdów Strony założone zostało jedno wspólne konto rozliczeniowe w trybie pre-paid oraz uruchomiono poprawnie urządzenia ZSL niezbędne do naliczania opłaty elektronicznej. Strona wskazała, że zważywszy na trudną sytuację całej branży przewozów turystycznych w okresie pandemicznym, mając na uwadze utrzymanie płynności finansowej Spółki, która odnotowała milionowe straty, próbowano rozważnie dysponować dostępnymi środkami finansowymi Spółki i doładowywano konto kwotami 1000 - 2000 zł. Niestety ze względu na braki kadrowe, Strona nie była w stanie codziennie monitorować stanu środków na koncie. Według wyjaśnień wnoszącego pismo, w chwili gdy doładowania konta okazały się zbyt rzadkie, Strona uruchomiła automatyczną płatność poprzez podpięcie karty płatniczej do konta rozliczeniowego, jednak system nie dopuszczał możliwości zmiany sposobu doładowywania konta już istniejącego, zaś Biuro Obsługi Klienta poinformowało, że prowadzone są prace informatyczne, mające umożliwić podpięcie płatności automatycznej na aktywnym koncie użytkownika. Strona wskazała, że w momencie gdy otrzymała informację o nowe funkcjonalności systemu, zmieniła sposób finansowania konta na automatyczne doładowania, gdy saldo spadnie poniżej 500 zł. Strona wskazała, że zdarzenie nie miało znamion próby uniknięcia opłaty za przejazd, zaś wszystkie płatności zostały uregulowane. Strona wskazała również, że sytuacja spowodowana była między innymi niedoskonałością systemu e-Toll oraz że urządzenie ZSL nie sygnalizowało niskiego stanu konta.

GITD uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie w sposób pełny odzwierciedla opisany powyżej stan faktyczny. Organ stwierdził, że w sposób prawidłowy ustalił Stronę prowadzonego postępowania. Okolicznością bezsporną, zdaniem organu, jest fakt, że ww. pojazd, który zarejestrowany był jako autobus, poruszał się w 27 maja 2022 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ na koncie użytkownika w systemie SPOE KAS nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Jednocześnie w nawiązaniu do argumentów Strony organ wskazał, iż to na użytkowniku ciąży odpowiedzialność monitorowania stanu salda konta, a w związku z brakiem środków na koncie w chwili dokonanego naruszenia, opłata elektroniczna za kontrolowany przejazd nie mogła zostać uiszczona. Zgodnie z u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Aby wypełnić ten obowiązek, zgodnie z art. 13ia u.d.p., właściciel, posiadacz, użytkownik pojazdu lub korzystający z drogi jest obowiązany dokonać poprawnej rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Z danych uzyskanych przez organ wynika jednoznacznie, iż ww. pojazd został zarejestrowany jako autobus, w związku, z czym podlegał obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto organ wskazł, iż uiszczenie stosownej opłaty może nastąpić jedynie w systemie poboru opłaty elektronicznej, przy użyciu darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów zamontowanych w pojazdach (ZSL) lub urządzeń pokładowych (OBU), tym samym opłata elektroniczna nie może być uiszczona bez aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojazdach (ZSL), jak i urządzeń pokładowych (OBU).

Organ dodał, że nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e K.p.a.

Decyzję GITD z 7 kwietnia 2023 r. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w całości, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 189d w związku z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., a to poprzez:

1) braku wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności towarzyszących sprawie, w szczególności znikomości naruszenia w stosunku do częstotliwości terminowego wykonywania obowiązku,

2) brak ukarania do kwietnia 2023 roku za tego typu naruszenie,

3) uchylenie skutków naruszenia,

4) brak korzyści dla Strony wynikającej z naruszenia,

5) brak zamiaru dokonania naruszenia,

6) znikomą wagę naruszenia.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi, powtarzając argumentację podniesioną w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzenia w sprawie opłat. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 pkt 1 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu naruszenia, "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19."

Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia drogowego, autostrada [...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł M., została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną.

Zaskarżoną decyzją, na Skarżącego została nałożona kara pieniężna za przejazd 27 maja 2022 r., spornego pojazdu (autobusu o wskazanym w części historycznej nr rejestracyjnym) płatnym odcinkiem autostrady [...]– Z] (granica państwowa) - węzeł M], bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Pojazd został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS), a z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Nie budzi wątpliwości w sprawie okoliczność, że na koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się w dniu spornego przejazdu środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Nie budzi również wątpliwości, że za sporny przejazd nie została uiszczona zgodnie z wymogami prawa uiszczona opłata elektroniczna.

Z tych względów należy stwierdzić, że GITD prawidłowo nałożył na Skarżącego karę pieniężną w prawidłowej wysokości, za sporny przejazd autobusu płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.

Sąd stwierdza, że nie jest uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 189d w związku z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Wyjaśnienia wymaga, że kara pieniężna za przedmiotowe naruszenie – przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej – została przez ustawodawcę określona w sposób kwotowy, nie dający możliwości jej miarkowania. Dlatego w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 189d K.p.a. Odnośnie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., GITD po analizie okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznał, że nie znalazł przesłanek do zastosowania tego przepisu. W ocenie Sądu podnoszone przez Skarżącego w skardze oraz w postępowaniu administracyjnym okoliczności nie dają podstaw do uznania, że waga stwierdzonego w sprawie naruszenia jest znikoma, już choćby z tego względu, że przedmiotowe naruszenie nie jest jedynym przejazdem Skarżącego płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, o czym Sąd wie z urzędu rozpoznając również sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 3946/23, VI SA/Wa 3947/23 i VI SA/Wa 3948/23.

Skarżący załączył do skargi szereg dowodów opisanych w skardze, nie zawarł jednak w skardze wniosku dowodowego na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a."). Niezależnie od braku wniosku dowodowego należy wyjaśnić, że sądy administracyjne nie prowadzą na podstawie powyższego przepisu postępowania dowodowego. Dowód z dokumentu, o którym mowa w tym, przepisie ma wyjątkowy charakter, nie ma on na celu dokonanie przez Sąd ustaleń faktycznych w danej sprawie. Skarżący zatem dowody załączone do skargi powinien przedłożyć w postępowaniu administracyjnym, czego Skarżący nie zrobił.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Organ oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dokonał jego merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w ar. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w art. 107 § 3 K.p.a.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.