Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 814/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Bytomiu na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 23 listopada 2021 r. nr LI/685/21 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Bytomiu (dalej: "Rada") podjęła w dniu 23 listopada 2021 r. uchwałę nr LI/685/21 w sprawie ustalenia wysokości opłaty za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2021 r., poz. 7505).

Prokurator Rejonowy w Bytomiu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. uchwałę i zarzucił jej istotne naruszenie prawa, a to:

1. art. 2, 7, 94 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997 r., Nr 78 poz.483) oraz art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (obecnie: t.j. Dz. U. 2022 poz. 988) - dalej "u.p.r.d." poprzez nienależyte wypełnienie delegacji ustawowej i:

- przeprowadzenie analizy kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze miasta Bytom w sposób nierzetelny, niepełny i niepozwalający na ustalenie ich wysokości w odniesieniu do wszystkich kategorii pojazdów wymienionych w art. 130a ust. 6a u.p.r.d. i wskazanych w załączniku do uchwały,

- zaniechanie wzięcia pod uwagę w procesie legislacyjnym kryterium w postaci konieczności sprawnej realizacji zadań o których mowa w art. 130a ust. 1-2 u.p.r.d.,

- ustalenie wysokości opłaty za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie w oparciu o kryterium nieznane ustawie, jakim jest dostosowanie stawek opłat do wartości podanych w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 29 lipca 2021 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2022 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym, podczas gdy art. 130 ust. 6 u.p.r.d. nakazuje wzięcie przez organ pod uwagę jedynie konieczności sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, zaś art. 130a ust. 6a-6c u.p.r.d. wskazują maksymalną wysokość opłat jaką może nałożyć organ, nie obligując do dostosowania wysokości stawek wynikających z uchwały do aktualnego obwieszczenia Ministra Finansów.

Na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.

Dodatkowo wniósł na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi Prokurator zacytował treść uchwały wraz załącznikiem. Wskazał, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (obecnie: t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1526 ze zm.) - dalej "u.s.p.".

W ocenie Prokuratora analiza treści uchwały Rady, a także dokumentacji, na podstawie której uchwalę podjęto, prowadzi do konkluzji, iż zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo. Następnie skarżący przywołał treść art. 130a ust.6 u.p.r.d. i stwierdził, że ustawodawca określił dwie przesłanki, którymi powinien kierować się organ samorządu powiatowego podejmując uchwałę na zasadzie art. 130a ust. 6 u.p.r.d. Przesłankami tymi są konieczność zapewnienia sprawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z dróg i ich przechowywania na parkingach strzeżonych oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Tak więc w ocenie skarżącego rada zobowiązana była do przeanalizowania działań, jakie powinny zostać podjęte, aby realizacja zadania przebiegała sprawnie, bez zbędnej zwłoki i przy zapewnieniu ciągłości usług, przy uwzględnieniu ceny za świadczenie tego typu usług na terenie powiatu, którego dotyczy uchwała, a ustalenie końcowych stawek opłat powinno stanowić wypadkową wymienionych wyżej przesłanek. Skoro więc rada powiatu jest zobowiązana wziąć pod uwagę owe kryteria, to warunkiem prawidłowego procesu legislacyjnego prowadzonego w oparciu o przepis art. 130a ust. 6 u.p.r.d. winno być rozważanie przez organ obu ww. przesłanek. Ustalenie zatem w drodze uchwały stawek opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg powinno zostać poprzedzone szczegółową kalkulacją, która pozwoli ocenić czy wysokość stawek nie została ustalona arbitralnie z pominięciem ustawowych kryteriów czy też stanowi ona odzwierciedlenie dokonanej rzetelnie analizy uwzględniającej wytyczne ustawodawcy.

W ocenie Prokuratora Rada nie sprostała wymogowi należytego wypełnienia delegacji ustawowej z art. 130a ust. 6 u.p.r.d. W jego cenie przeprowadzona przez Radę kalkulacja kosztów usuwania pojazdów na terenie miasta Bytom jest niepełna i nierzetelna. Wprawdzie Rada wysłała zapytania do podmiotów z sektora prywatnego trudniących się usuwaniem i przewozem pojazdów, ale niezasadnie ograniczyła je wyłącznie do wskazania szacowanej ceny rynkowej w roku 2022 za usunięcie i przewóz pojazdu o dopuszczanej masie całkowitej (dalej: "dmc") do 3500 kg, nie wystosowując zapytań dotyczących ceny rynkowej za pozostałe kategorie pojazdów ujętych w zaskarżonej uchwale. Zdaniem skarżącego dokonana przez organ ocena kosztów usuwania pojazdów jest niepełna, zaś przyjęte w uchwale stawki zostały podjęte w oderwaniu od kryterium ustawowego, wskazanego w art. 130a ust. 6 u.p.r.d. W rzeczywistości bowiem Rada Miejska Bytomiu nie ustaliła jakie są koszty usuwania pojazdów na obszarze miasta Bytom przez podmioty z sektora prywatnego. Tymczasem kalkulacja, uwzględniająca rzeczywiste koszty w danym powiecie, powinna być dokonana i to na etapie poprzedzającym prace nad uchwałą, zaś jej wyniki szczegółowo uzasadnione wraz z dokumentacją źródłową powinny zostać przedstawione właściwej komisji rady, przygotowującej projekt uchwały oraz samej radzie, przed głosowaniem. To z kolei powinno znaleźć swoje odbicie w dokumentacji prac komisji oraz rady.

Prokurator zwrócił także uwagę, że Gmina Bytom w dniu 14 grudnia 2021 r. zawarła umowę nr [...] z przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Firma Usługowo-Handlowa P. Z prostego porównania stawek wynikających z zawartej umowy ze stawkami wynikającymi z zaskarżonej uchwały wynika, że stawki określone w uchwale przewyższają kwoty wynikające z zawartej umowy cywilnoprawnej. Wprawdzie okoliczność ta, zadaniem Prokuratora, sama w sobie nie przesądza o nieważności podjętej uchwały, ale Rada przyjmując stawki określone w uchwale nie wzięła pod uwagę pierwszej z przesłanek z art. 130a ust. 6 u.p.r.d. Rada nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że wysokość opłat przyjęta w zaskarżonej uchwale zapewni sprawną realizację zadań. Ta okoliczność wespół z niepełnymi ustaleniami w zakresie wysokości kosztów usuwania pojazdów na terenie miasta Bytom powoduje, w ocenie skarżącego, iż Rada uchwaliła stawki w sposób dowolny i arbitralny, bez uwzględnienia ustawowych wytycznych.

Prokurator osobno odniósł się do wysokości uchwalonych stawek opłat za parkowanie pojazdu usuniętego z drogi. Zwrócił uwagę, że Rada wystosowała wyczerpujące zapytania do przedsiębiorców, obejmując zapytaniem niemal wszystkie kategorie pojazdów wyszczególnione w zaskarżonej uchwale (poza środkami transportu osobistego) ale uzyskała tylko jedną odpowiedź. W ocenie skarżącego trudno zatem uznać tak przeprowadzoną kalkulację za wyczerpującą i rzetelną. Rada nie wskazała w jaki sposób przyjęte stawki w uchwale pokrywają koszty usługi parkowania oraz przyczyniają się do sprawnej realizacji zadania. Skarżący wskazał, że z zawartej umowy nr [...] odholowane pojazdy parkowane są na parkingu miejskim, stanowiącym własność Gminy Bytom. Jego zdaniem Rada winna była przedstawić wyliczenia, z których wynikałoby, jakie ponosi koszty w związku z parkowaniem pojazdów i w jaki sposób opłaty za parkowanie przyczyniają się do sprawnej realizacji zadań. Brak takiego wyliczenia wskazuje, że Rada ustaliła stawki w sposób arbitralny, nie kierując się ustawowym upoważnieniem również w zakresie ustalonych stawek za parkowanie pojazdów.

W ocenie Prokuratora otrzymana przez niego dokumentacja towarzysząca podjęciu zaskarżonej uchwały nie pozwala na ustalenie czym kierowała się Rada przyjmując stawki w wysokości określonej w jej treści. Jego zdaniem uzasadnienie uchwały jest lakoniczne. Rada wskazała w nim, iż zmiana treści uchwały jest dodatkowo podyktowana koniecznością dostosowania stawek opłat do wartości podanych w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 29 lipca 2021 roku w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2022 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym. Zdaniem skarżącego uchwalając wysokość opłat Rada kierowała się kryterium nieznanym ustawie. Ponadto Prokurator stwierdził, że pomimo, iż zaskarżona uchwała utraciła moc na podstawie § 2 uchwały nr LXXI/899/22 z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości opłaty za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym skarga jest uzasadniona. Uchylenie bowiem uchwały przez Radę przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia. Uchwała w dalszym ciągu będzie więc miała zastosowanie do stosunków prawnych powstałych pod jej rządami. Tymczasem stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd administracyjny wywołuje skutki od daty jej przyjęcia. Kończąc swoje wywody skarżący wskazał na legitymację skargową prokuratora i jej podstawy prawne wynikające z art. 8 § 1 oraz art. 50 § 1 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Prokuratora Rada wniosła o jej oddalenie.

W uzasadnieniu odpowiedzi wskazała, że zarzut skarżącego dotyczący tego, iż Rada w zaskarżonej uchwale nie zadośćuczyniła obowiązkowi wynikającemu z art. 130a ust. 1-2 oraz ust. 6 u.p.r.d., jest bezzasadny. Rada podniosła, że przed podjęciem uchwały wystosowała szereg zapytań do różnych podmiotów w celu ustalenia kosztów usuwania oraz parkowania usuniętych pojazdów na terenie Gminy. Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż Rada nie poczyniła rzetelnych i pełnych ustaleń w zakresie kosztów usuwania pojazdów, ze względu na ograniczenie zapytań wyłącznie do wskazania szacowanej ceny rynkowej w 2022 r. do pojazdów o dmc do 3500 kg, wskazała, że od 2019 r. uprawnione służby (Policja, Inspekcja, Służba Celna i inne) nie wydały ani jednej dyspozycji usunięcia z dróg publicznych pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3500 kg. Z ostrożności procesowej Rada wskazała, iż w jej ocenie, nieuwzględnienie w zapytaniach pojazdów o dmc powyżej 3500 kg stanowi co najwyżej nieistotne naruszenie prawa, które to nie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. Nie zgodziła się z twierdzeniem skarżącego, że ustalając stawkę za usunięcie pojazdów z drogi nie wypełniła przesłanek wynikających z art. 130a ust 6 Ustawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż Rada określając w uchwale kwotę dotyczącą usunięcia pojazdu o dmc do 3500 kg znacznie przewyższyła kwotę wynikającą z zawartej umowy cywilnoprawnej, Rada wskazała, iż w tym przypadku ustaliła stawki opłat, biorąc pod uwagę zasady gospodarowania środkami publicznymi, w tym m.in. zasadę gospodarności, która nakazuje przy ustalaniu wysokości opłat uwzględniać wszystkie okoliczności mające wpływ wysokość opłaty, w tym również możliwość nieściągnięcia pewnej części opłat a także koszty powstałe w ubiegłych latach z tego tytułu. Rada podkreśliła, iż rzeczywiste koszty usunięcia i przechowania pojazdu nic powinny być w tym przypadku rozumiane wyłącznie jako wynagrodzenie uzyskiwane z tego tytułu przez firmę zewnętrzną na podstawie umowy zawartej z organem, tak więc mogą one uwzględniać także koszty, wynikające z nie wywiązywania się z opłat przez osoby zobowiązane i inne składniki. Ustalając koszty usuwania oraz parkowania usuniętych pojazdów Rada posiłkowała się wysokością stawek w latach poprzednich, co pozwalało na zapewnienie sprawnej realizacji zadania. Podniosła, że ustalając opłaty za usuwanie pojazdów z dróg na terenie miasta Bytomia i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i odstąpienia od jego usunięcia, kierowała się przesłankami materialnoprawnymi określonymi w art. 130a ust. 6 u.p.r.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 5 oraz pkt 6 p.p.s.a., obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.p.s.a.), przy czym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd administracyjny, w razie uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że wydane zostały z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności - art. 147 p.p.s.a.

Tylko istotne naruszenie prawa może być podstawą stwierdzenia nieważności uchwały. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 625/11). Takim uchybieniem jest między innymi naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub podstawę prawną, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło (M. Stahl, Z. Kmieciak. Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny 2001, z.1-2).

Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, kiedy jawi się jako oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści przepisu.

Skarga zarzuca wydanie uchwały z naruszeniem przepisu, na podstawie którego została uchwalona, to jest art. 130a ust. 6 u.p.r.d.

Przywołany przepis stanowi, że rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.

Art. 92 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP, literalnie odnoszący się do rozporządzeń, ale znajdujący zastosowanie do wszystkich upoważnień ustawowych, wymaga, by upoważnienie ustawowe zawierało "wytyczne dotyczące treści" aktu wykonawczego. Zgodnie zaś z § 66 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016.r, poz. 283 t.j.), który stanowi, że wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego są wskazówkami wyznaczającymi jego treść lub sposób ukształtowania jego treści. Stopień szczegółowości wytycznych powinien być dostosowany do rodzaju spraw przekazywanych do uregulowania w akcie wykonawczym, a wytyczne powinny być bardziej szczegółowe, gdy przekazywane sprawy dotyczą sytuacji prawnej obywateli. Dodać trzeba, że akt wykonawczy musi ponadto uwzględniać całokształt ustawowych przepisów materialnych związanych z zakresem spraw przekazywanych do uregulowania. Akt wykonawczy musi być konsekwencją tych przepisów i spójny z tymi przepisami.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd zauważa, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 130a ust. 6 u.p.r.d. nie zawiera dostatecznie jednoznacznych wytycznych, które wyznaczałyby treść uchwały rady powiatu w sposób nie budzący wątpliwości.

Przywołany przepis ustawy zawiera dwie kumulatywne wytyczne dotyczące treści uchwały, a mianowicie: 1) uchwała musi zapewnić sprawną realizację zadań w zakresie usuwania pojazdów z drogi; 2) uchwała musi uwzględniać koszty usunięcia i przechowywania pojazdu na obszarze danego powiatu.

Pierwsza wytyczna niewątpliwie kładzie nacisk na takie ukształtowanie treści uchwały w zakresie opłat i kosztów, która pozwala na szybką, profesjonalną i zgodną z prawem realizację czynności opisanych w art. 130a u.p.r.d. Wytyczna nie wskazuje na żadne mierniki jakie powinny być stosowane przez organ stanowiący przy tworzeniu treści uchwały, a określa jedynie cel jaki ma być osiągnięty wyniku jej podjęcia. Druga wytyczna formułuje nakaz uwzględnienia kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu, ale ich nie definiuje i nie wskazuje kryteriów ich oceny.

Sąd zauważa, że regulacja będąca wynikiem realizacji upoważnienia powinna postawać w związku materialnoprawnym z regulacjami ustawowymi - stanowi przecież ich dopełnienie.

Wysokość kosztów usunięcia pojazdu i wysokość opłat za jego przechowywanie na parkingu strzeżonym musi uwzględniać ponoszone przez powiat faktyczne koszty usunięcia pojazdu przez podmiot, któremu w trybie zamówień publicznych starosta powierzył wykonywanie tego zadania, a jednocześnie faktyczne koszty opłat za przechowywanie pojazdu pobierane od powiatu przez podmiot prowadzący, wyznaczony uprzednio przez starostę, parking strzeżony.

Organy stanowiące powiatów nie mogą określać stawek opłat jedynie w oparciu o powyższe dwa kryteria, są bowiem związane maksymalną wysokością stawek kwotowych opłat określoną w ustawie, przy uwzględnieniu mechanizmu waloryzującego, pozwalającego na ich urealnienie bez konieczności zmiany ustawy (waloryzacja dokonywana jest w drodze obwieszczenia).

Ustalona w uchwale wysokość opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu mieści się w granicach zakreślonych w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2022 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2023 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym (M.P. z 2022 r., poz. 738).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że aby uwzględnić drugą z przesłanek wynikającą z art. 130a ust. 6 u.p.r.d. rada powiatu musi uprzednio dysponować informacją na temat tego, jakie są koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu.

Ustalenie stawek opłaty powinno zostać poprzedzone kalkulacją, z uwzględnieniem wysokości kosztów ponoszonych na rzecz podmiotów zewnętrznych, aby ustrzec się od zarzutu, że wysokość stawek została ustalona arbitralnie z pominięciem ustawowych kryteriów (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1919/16; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. III SA/Wr 686/17; wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 września 2017 r., sygn. III SA/Łd 690/17).

Uchwała w przedmiocie ustalenia opłat za usunięcie pojazdu z drogi jest zgodna z prawem wtedy, gdy jej treść zostanie zdeterminowana wyłącznie koniecznością sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz kosztami usuwania pojazdów na obszarze danego powiatu, a nie innymi okolicznościami, wysokość przyjętych stawek musi być wynikiem uwzględnienia wyłącznie powyższych przesłanek.

Jednocześnie nie można utożsamiać obowiązku wzięcia pod uwagę kosztów usług na terenie powiatu z koniecznością dostosowania do nich wysokości ustalanych stawek za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Koszty te stanowią tylko element opłaty, która przy zachowaniu obu kryteriów może zostać ustalona ponad tę wysokość osiągając nawet poziom maksymalnych stawek określonych w obwieszczeniu, o ile organ wykaże zasadność takiego działania.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi są uzasadnione. Sąd stwierdził, że z uzasadnienia uchwały z dnia 23 listopada 2021 r. nie wynika, jak Rada zrealizowała wytyczne zawarte w art.130a ust.6 u.p.r.d. Uzasadnienie uchwały jest lakoniczne a jedynym zdaniem uzasadniającym podjęcie uchwały jest zawarte w nim stwierdzenie, że zmiana jej treści podyktowana jest koniecznością dostosowania stawek opłat do wartości podanych w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 29 lipca 2021 r. Rada wskazała ponadto w uzasadnieniu, że przeprowadziła badanie rynku w sprawie oszacowania rynkowej usługi usunięcia z drogi pojazdu o dopuszczalnej masie do 3,5 t, której wyniki uwzględniono podczas ustalenia stawki opłaty. Dokonała także badania rynku w zakresie stawek za parkowanie pojazdów na parkingach strzeżonych na terenie gminy Bytom. Szersze uzasadnienie motywów działania rady zostało zawarte w odpowiedzi na skargę. W ocenie Sądu, przyczyna podjęcia uchwały o danej treści musi wynikać jednak z uzasadnienia uchwały, a nie z odpowiedzi na skargę. Dotyczy to uchwał, które mają charakter uznaniowy lub ich ocena możliwa jest tylko poprzez uzewnętrznienie przesłanek i motywów jakimi kierował się organ tworząc określone regulacje. Niewątpliwe do takiej kategorii uchwał można zaliczyć uchwałę podejmowaną na podstawie art. 130 a ust.6 u.p.r.d. Uznanie, że odpowiedź na skargę jest środkiem, który równoprawnie uzasadnia motywy działania organu stanowiącego jest nie do zaakceptowania. W takim bowiem przypadku ujawnienie motywów podjęcia uchwały uzależnione byłoby od jej zaskarżenia bądź nie, do sądu administracyjnego. Jak przy tym trafnie wskazał NSA w wyroku z 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2106/19 (CBOSA), wprawdzie w naszym systemie prawnym nie został wprost wyrażony normatywny obowiązek uzasadniania uchwał organów samorządu terytorialnego, niemniej jednak brak uzasadnienia uchwały, jak również całkowity brak w aktach sprawy jakichkolwiek informacji dotyczących merytorycznych powodów podjęcia aktu przez organ gminy powodują, że taka uchwała uchyla się spod kontroli sądu, nie sposób bowiem dokonać oceny jej legalności. W rozpatrywanej sprawie również z odpowiedzi na skargę nie wynika argumentacja, która mogłaby wykazać zasadność ustalenia opłat i kosztów na poziomie wynikającym z treści uchwały. W odpowiedzi na skargę przyznano, że nie zwrócono się do podmiotów zewnętrznych z zapytaniem dotyczących kosztów usunięcia pojazdów powyżej dmc 3500 kg, ponieważ uprawnione służby nie wydały ani jednej dyspozycji usunięcia z dróg publicznych pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3500 kg od 2019 r. Z materiałów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, aby w procesie opracowywania jej treści pojawiła się jakakolwiek kalkulacja kosztów usunięcia pojazdów. Z notatki sporządzonej w dniu 10.10.2022 r. wynika propozycja Głównego specjalisty Wydziału Komunalnego Urzędu Miejskiego w B., aby "ze względu na ogłoszony poziom inflacji, podwyższenie minimalnej pensji zasadniczej od 01.01.2023 r." w projekcie uchwały uwzględnić stawkę 465 zł za usuwanie pojazdów do 3,5 t. Warto zwrócić uwagę, że załącznik do uchwały zawiera siedem rodzajów pojazdów a pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t to tylko jeden z nich.

Mając powyższe ustalenia na uwadze Sąd zgadza się z zarzutami Prokuratora i ich uzasadnieniem zawartym w skardze i stwierdza, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa tj. art. 130a ust. 6 u.p.r.d.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.