Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 45/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1 i 3, art. 76 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 145 § 1, art. 145a, art. 149 § 2, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant Sylwia Hwozdyk-Wojcieszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] B.P. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na rok 2004. Złożony wniosek dotyczył przyznania płatności ONW na działki nr ewid. [...], położone na terenie gminy S. oraz G.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że działki nr ewid. [...] zostały zadeklarowane we wniosku o dopłaty również przez [...]. Wobec powyższego B.P. dokonał korekty złożonego wniosku i wycofał sporne działki. L. powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku wyniosła 90,51 ha, przy ogólnej powierzchni gospodarstwa 98,59 ha.

Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał B. P. płatność ONW w kwocie 12.575,65 zł.

W dniu 5 lipca 2006r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęło przekazane przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp. postanowienie [...] o umorzeniu śledztwa przeciwko B. P. i innym, podejrzanym o czyny z art. 286 § 1 kk i inne. B.P. (Prezes Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G.) podejrzany był o to, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd ARiMR, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł z członkiem zarządu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G. fikcyjną umowę dzierżawy gruntów rolnych od w/w Spółdzielni, a następnie przedłożył poświadczający nieprawdę wniosek o dopłatę do gruntów rolnych, w wyniku czego doprowadził ARiMR do niekorzystnego rozporządzenia mieniem z tytułu m.in. płatności ONW. W uzasadnieniu postanowienia prokurator stwierdził m.in., że podpisana przez B. P. umowa dzierżawy z dnia 31 lipca 2003r. gruntów, co do których złożył wniosek o przyznanie płatności w tym płatności ONW, okazała się fikcyjna i zawarta wyłącznie dla pozoru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Postanowieniem [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147, 150 i 123 kpa wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją [...] o przyznaniu B. P. płatności ONW.

W toku postępowania wznowieniowego organ I instancji wezwał B. P. o złożenie dokumentów potwierdzających daty zasiewów, oraz zakup materiału siewnego. Organ zwrócił się także o wskazanie, kto wykonywał prace polowe przy zasiewie i przy zbiorze plonów, oraz przedłożenie informacji dotyczących sprzedaży wyprodukowanych na dzierżawionych gruntach płodów rolnych. Pracownicy organu I instancji w dniu 18 czerwca 2007r. przeprowadzili z udziałem B. P. rozprawę administracyjną. W toku rozprawy B. P. wyjaśnił, że nadzorował prace polowe prowadzone na działkach rolniczych, zaś prace mniej uciążliwe wykonywał osobiście. Oświadczył, że działalność rolniczą prowadzi zarówno na własnych gruntach jak i gruntach dzierżawionych od Spółdzielni. Wyjaśnił, że celem zawarcia umowy dzierżawy było zwiększenie pieniędzy na jego koncie w Spółdzielni. Umowy dzierżawy gruntów Spółdzielni zawierane były dobrowolnie a Spółdzielnia nie miała żadnych korzyści z tytułu zawierania umów dzierżawy. Zyski były wyłącznie dla osób, które zawarły umowy ze Spółdzielnią. Materiał siewny na wszystkie działki gruntu rolnego zgłoszone we wniosku na 2004r. brane były ze Spółdzielni. Zasiewu zaś dokonywał pracownik Spółdzielni z której także pochodził sprzęt rolniczy wykorzystywany podczas prac polowych. Wyjaśnił, że osobiście odbierał materiał siewny z magazynu i dowoził je na pole.

W takim stanie faktycznym Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., decyzją [...] działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), art. 10, 104, 107, 145 § 1 ust. 5, 149, 150 § 1, 151 § 1 ust. 2 kpa, § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), art. 5 pkt 1 rozporządzenia Komisji WE 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. 1 327 z dnia 12.12.2001r.), art. 70 i 71 rozporządzenia Komisji WE 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U. L 153 z dnia 30 kwietnia 2004r.), po ponownym rozpatrzeniu wniosku B. P.a z dnia 14 czerwca 2004r. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004, uchylił decyzję własną Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, oraz odmówił przyznania B. P. płatności na rok 2004 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Organ I instancji w motywach rozstrzygnięcia powołał się na ustalenia poczynione przez Prokuraturę Okręgową w G., która w uzasadnieniu w/w postanowienia wskazała, że dzierżawcy (w tym B.P.) nie prowadzili na dzierżawionych gruntach indywidualnej działalności rolniczej, a jedynie byli ich formalnymi użytkownikami. Działalność rolnicza natomiast w dalszym ciągu, na zasadach obowiązujących przed sporządzeniem umów dzierżawy, prowadziła Spółdzielnia. Dlatego też organ uznał, że umowa dzierżawy zawarta pomiędzy B.em Piotrowem a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną G. była fikcyjna i zastała zawarta jedynie dla pozoru, w celu uzyskania korzyści majątkowej.

Organ I instancji uznał, że prowadzone postępowanie wznowieniowe wykazało, że B.P. nie spełniał warunków umożliwiających przyznanie płatności ONW, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach. W ocenie organu, skoro B.P. nie był także posiadaczem gruntów, to tym samym nie spełniał kryteriów, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.).

Z powyższą decyzją nie zgodził się B.P. i złożył od niej odwołanie do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. Odwołujący się podał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym i zarzucił organowi I instancji niedopuszczalne wznowienie postępowania, albowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wznowienie postępowania dopuszczają wyłącznie w przypadku zaistnienia nowych okoliczności faktycznych nieznanych organowi w dniu wydania

decyzji. W ocenie odwołującego się w jego sprawie nie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy decyzją [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1w zw. z art. 145 § 1 ust. 5 i art. 149, 107 i 10 kpa, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą do ubiegania się o płatności ONW jest łączne spełnienie przesłanek z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. I tak podmiot ubiegający się o przyznanie płatności ONW obowiązany jest :

- prowadzić działalność rolniczą na obszarze o pewnej minimalnej powierzchni, która zostanie określona,

- prowadzić działalność rolniczą na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz,

- stosować ogólną dobrą praktykę rolniczą zgodną z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone rolnictwo.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jedną z podstaw wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji lecz nie znanych organowi, który ją wydał. Organ podkreślił, że fakt wydzierżawienia przez B. P.a gruntów rolnych od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej G. nie był znany organowi zarówno w dniu składania wniosku ani w dniu wydania decyzji administracyjnej. Składając w dniu 14 czerwca 2004r. wniosek strona nie załączyła żadnego dokumentu np. umowy dzierżawy. Organ podkreślił, że umowa dzierżawy nie stanowiła w niniejszej sprawie samoistnej podstawy do wznowienia postępowania. Okolicznością taką są natomiast ustalenia (informacje) Prokuratury Okręgowej w G. stwierdzające, iż B.P. mimo zawartej umowy dzierżawy (która wg. organu ma charakter pozorny) nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych działkach. Okoliczność faktyczna wskazująca, że B.P. nie prowadził działalności została ujawniona dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej, podczas prowadzonego przez Prokuraturę postępowania. Zatem zarzut odwołującego się, iż powyższa okoliczność była znana organowi w chwili podejmowania decyzji jest nietrafny i bezpodstawny. Organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko organu I instancji, iż B.P. nie spełnił warunków umożliwiających uzyskanie płatności ONW, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach.

W skardze B.P. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji. Skarżący zarzucił :

1/. rażące naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności :

- art. 145 § 1 pkt 5 kpa – poprzez przyjęcie, że postanowienie Prokuratury Okręgowej w G. o umorzeniu śledztwa i stanowisko Prokuratura Okręgowego w G. są nowymi dowodami stanowiącymi samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną,

- art. 107 § 1 i 3 kpa – przez powołanie wadliwej podstawy prawnej decyzji,

- art. 75 § 1 i 3 kpa – przez oparcie rozstrzygnięcia na poglądach prokuratora, podczas gdy tylko prawomocny wyrok sądowy, wydany w tej sprawie miałby moc dowodową,

- art. 77 § 1 i art. 80 kpa - przez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów,

- art. 138 kpa – przez odstąpienie przez organ odwoławczy od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenie się wyłącznie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji.

2/. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a szczególnie :

- zastosowanie interpretacji zawężającej przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postanowienie Prokuratora o umorze -

niu śledztwa, oraz jego stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 22 czerwca 2006r. nie są dowodami o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 kpa i nie mogły być przesłanką wznowienia postępowania, zatem decyzje wydane na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżący podkreślił, że ustalenia dokonane przez Prokuratora nie można przyjąć za udowodnione dopóki nie zostaną stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.

Strona skarżąca argumentuje, że organy orzekające w sprawie nie oceniły wszechstronnie znaczenia i wartości dowodów, pomijając istotne dowody przedstawione przez skarżącego, świadczące o tym, że skarżący spełnił warunki konieczne i wystarczające decydujące o posiadaniu gruntów w rozumieniu przepisów o dopłatach, a mianowicie, że pożytki osiągnięte z dzierżawionych gruntów, tj. plany i otrzymane dopłaty stanowiły jego własność. Chodzi tutaj o umowę przechowywania w formie depozytu nieprawidłowego, czy też przelew przekazanych dopłat na konto skarżącego.

W ocenie skarżącego wniosek organów, iż nie przysługiwał mu status posiadacza gruntów został wywiedziony z naruszeniem zasad logiki. Ponadto rażącym naruszeniem art. 75 § 1 kpa było także dopuszczenie w toku postępowania, prowadzonego w trybie art. 149 § 2 kpa, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, poglądów prokuratora zawartych w piśmie nazwanym "Stanowisko Prokuratora Okręgowego w G. Pogląd prokuratora wyrażony w tym dokumencie nie stanowi dowodu, a jest jedynie odmiennym poglądem prokuratora w przedmiocie skuteczności umowy łączącej stronę ze Spółdzielnią. Dowodem w tej sprawie mógłby być dopiero prawomocny wyrok sądu.

Zdaniem strony skarżącej organ II instancji zastosowanie zawężającej interpretacji przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r., prowadzącej do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do dopłat, jest niedopuszczalne i stanowi nie tylko naruszenie prawa materialnego, ale także ogólnej zasady praworządności sformułowanej w art. 6 kpa. W ocenie skarżącego organy orzekające w sprawie dokonały dowolnej oceny m.in. zawartej umowy dzierżawy, zasadności decyzji strony o sposobie dysponowania pożytkami uzyskanymi z użytkowanych gruntów i otrzymanych dopłat, a także obowiązujących w regulaminie Spółdzielni zasad użyczania członkom i kandydatom na członków sprzętu rolniczego, czy sposobu uprawy gruntów.

Konkludując skarżący wskazał, że negatywna ocena organu orzekającego podjętych przez stronę i Spółdzielnie przedsięwzięć nie mogła mieć wpływu na status skarżącego jako producenta rolnego i jego praw do dopłat.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga B. P. zawiera dwie grupy zarzutów. Są to zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania oraz zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego. Zarzuty dotyczące przepisów postępowania sprowadzają się do braku podstaw wznowienia postępowania oraz do naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 75 § 1 i 3 kpa, art. 77 i 80 kpa oraz art. 138 kpa.

Przystępując do oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów o wznowieniu postępowania Sąd przypomina, że wznowienie postępowania stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte wadą wyliczoną w art. 145 § 1 i 145a kpa. Jedną z podstaw wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Norma prawna wynikająca z powołanego przepisu wymaga kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek: ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej zarówno okoliczności faktyczne jak również dowody muszą być nowe. Pod pojęciem tym należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Także błędne ustalenie stanu faktycznego może stanowić zatem podstawę wznowienia postępowania. Ujawnienie nowych dowodów prowadzić może nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Konstrukcja omawianej normy prawnej jednoznacznie wskazuje, że ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała oraz czy jest dla sprawy istotna, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ponadto nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (tak wyrok NSA z dnia 17 maja 2000r. I SA/Lu 9/00, Lex nr 51768).

Po analizie akt sprawy, w szczególności zebranego materiału dowodowego, Sąd stwierdził, że wskazane przez organy orzekające okoliczności, jak i przywołane dowody spełniały wymagania określone w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, mogły zatem stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji organu I instancji z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2004. Ujawniona bowiem została, po wydaniu powyższej decyzji ostatecznej, nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna, iż w 2004r. działalność rolniczą na zadeklarowanych przez skarżącego gruntach rolnych rzeczywiście prowadził nie wnioskodawca, lecz inny podmiot – Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "N." w G.. Okoliczność ta została ujawniona wobec organu pismem Prokuratora Okręgowego w G. oraz załączonym do niego postanowieniem tego organu z dnia 28 czerwca 2006r. Sygn. akt V Ds. 72/05.

W tej sytuacji należy wskazać, że nie jest zasadny zarzut skarżącego, iż prawomocne postanowienie Prokuratury w przedmiocie umorzenia śledztwa oraz stanowisko tego prokuratora nie mogło stanowić samodzielnej przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, zatem wydane w trybie wznowieniowym decyzje dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu bowiem, to nie dowód w postaci w/w postanowienia, czy też pismo prokuratora stanowiły samoistną przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, lecz wskazana powyżej okoliczność faktyczna, której zaistnienie za pośrednictwem między innymi tego dowodu organ starał się ustalić w prowadzonym następnie postępowaniu wyjaśniającym. Niewątpliwie bowiem organy orzekające w przedmiocie dopłat ze środków unijnych w dniu wydania decyzji nie wiedziały, iż wskazane we wniosku skarżącego grunty rolne dzierżawione od Spółdzielni w rzeczywistości nie były przez niego uprawiane we własnym imieniu i na swoją rzecz, lecz użytkowane były nadal przez Spółdzielnię (niezależnie od treści łączącej strony umowy pisemnej). Tym samym okoliczności dotyczące zawarcia umowy nie były znane organom orzekającym, i nie mogły być przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 19 kwietnia 2005r.

Jak już wyżej wskazano ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. Pozbawione racjonalnych przesłanek jest stanowisko strony skarżącej, że nie daje podstawy do wznowienia postępowania ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, bez dowodów na jej poparcie (patrz: Komentarz do Kodeksu Postępowania Administracyjnego, wydanie 5, wydawnictwo C.H. Beck – B. Adamiak, J. Borkowski – str. 635). Oznacza to, że powzięcie informacji o nieprawidłowościach w sprawach mających wpływ na uzyskanie płatności w tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w 2004r. stanowiło samodzielną podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero w toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ujawnienie nowych okoliczności, o których mowa dotyczyło niewątpliwie okoliczności dla sprawy istotnych, którymi są kwestie podmiotów uprawnionych do uzyskania płatności.

Z ujawnionych okoliczności wynikało, że istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były one znane organowi, który tę decyzję wydał. Spełnione więc zostały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Zarzut rażącego naruszenia powyższego przepisu okazał się więc nieuzasadniony. Nieuzasadniony również dlatego, że strona skarżąca twierdzi, iż podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie nowego dowodu w postaci postanowienia Prokuratury Okręgowej w G. O tym, że podstawą wznowienia postępowania nie było ujawnienie nowych istotnych dla sprawy dowodów lecz nowe okoliczności faktyczne świadczy treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji z dnia 23 listopada 2006r.

Zaskarżona decyzja nie narusza również rażąco art. 107 § 1 i 3 kpa i nie uzasadnia stwierdzenia jej nieważności. Jak już wyżej wskazano w zaskarżonej decyzji, jako podstawę wznowienia postępowania wskazano nowe okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia istniejące w dacie wydania decyzji a nie nowe dowody. Strona skarżąca zarzuca rażące naruszeni art. 107 § 1 i 3 kpa przez powołanie wadliwej podstawy prawnej nie precyzując bliżej tego zarzutu.

Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżona decyzja nie wynika wyłącznie z poglądów prokuratora. W toku postępowania wyjaśniającego organy administracyjne w oparciu o nowe dowody istniejące w dacie wydawania decyzji ostatecznej ustaliły, że

dzierżawione przez skarżącego grunty w rzeczywistości były uprawniane przez pracowników Spółdzielni a nie przez skarżącego. Ustalenia te oparte zostały na materiale dowodowym dostarczonym przez skarżącego. Były to :

- umowa dzierżawy z dnia 31 lipca 2003r. zawarta między skarżącym a RSP w G., dotycząca dzierżawy działek nr [...] o powierzchni 73/17 ha

- protokół Nr [...] przyjęcia płodów rolnych na przechowanie,

- umowa przechowanie w formie depozytu nieprawidłowego z dnia [...],

- dokument magazynowy nr [...] wydany przez RSP w G., potwierdzający wydanie skarżącemu ziaren żyta w ilości 4710 kg, oraz pszenicy w ilości 8580 kg,

Dokumenty te to również wyjaśnienia skarżącego złożone na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2007r.

Organy administracyjne nie naruszyły również art. 75 § 1 i 3 kpa, art. 77, 80 i 138 kpa. Decyzje administracyjne dotyczące przyznawania płatności ONW mogą być wydane dopiero po szczegółowym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to zwłaszcza ustalenia, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Chodzi więc o ustalenie podmiotu, który faktycznie zajmuje się użytkowaniem określonych działek rolnych.

Formułując zarzuty wobec zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie postępowania wznowieniowego skarżący pomija fakt, iż organy w niniejszym postępowaniu poza kwestionowanymi przez niego dowodami z dokumentów tj. postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. o umorzeniu śledztwa, pismem przewodnim Prokuratora Okręgowego z dnia 22 czerwca 2006r., dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oparły się również na innych dowodach uzyskanych w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego tj. włączonego do akt protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego z dnia 5 czerwca 2007r. w postępowaniu karnym, oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez stronę, protokołu przesłuchania strony w trakcie rozprawy administracyjnej. Pojecie dowodu w postępowaniu administracyjnym zostało zdefiniowane w art. 75 kpa, zgodnie z którym jako dowód można zatem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Istota sporu powstałego pomiędzy skarżącym a organem odwoławczym sprowadza się do ustalenia, który podmiot w sposób faktyczny i na jakiej podstawie w 2004r. władał i prowadził działalność rolniczą na działkach wskazanych we wniosku. W szczególności

czy był to posiadacz samoistny powyższych gruntów rolnych Spółdzielnia w G., czy też zgodnie z zawartą umową dzierżawy skarżący, w imieniu którego i na jego zlecenie działalność rolniczą wykonywali pracownicy Spółdzielni. Udzielenie pomocy w formie dopłat obszarowych ze środków unijnych uzależnione jest bowiem tylko od prowadzenia na określonym gruncie działalności rolniczej, gdyż to ta faktycznie prowadzona działalność ma uzyskać pomoc.

W ocenie Sądu na podstawie wszechstronnej oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo i z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów ustaliły, że skarżący w 2004r. nie był uprawniony do uzyskania płatności ONW do zgłoszonych przez siebie działek rolnych jako ich posiadacz w rozumieniu przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 336-352 kodeksu cywilnego, nie był bowiem ich faktycznym użytkownikiem.

Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż z pism Agencji wynika dopuszczalność oddania w dzierżawę członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych gruntów Spółdzielni i wynikających z tego faktu ich uprawnień do dopłat ze środków unijnych, bowiem taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie faktycznie nie zaistniała. Gdyby bowiem Spółdzielnia rzeczywiście wydała swoje grunty członkom do samodzielnego i swobodnego ich użytkowania i pobierania pożytków, ci producenci rolni byliby uprawnieni, z zachowaniem wymogów utrzymania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej, do uzyskania na swoją rzecz dopłat. Jak już wskazano do uzyskania tych świadczeń uprawniony jest każdy podmiot, który faktycznie prowadzi działalność rolniczą na posiadanym gruncie, niezależnie od potwierdzenia bądź nie swego tytułu prawnego do uprawianego gruntu. Oznacza to, iż w sytuacji gdy zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW grunty Spółdzielni pozostawały w 2004r. faktycznie w jej samoistnym posiadaniu i przez nią, na jej rzecz były uprawniane rolniczo, jedynie ten podmiot byłby uprawniony do zgłoszenia wniosku o przyznanie związanych z tym płatności ONW.

Podkreślenia wymaga, iż uprawnienia do przyznania płatności unijnych nie można wywodzić z samego faktu zawarcia w formie pisemnej umowy nazwanej "umową dzierżawy" datowanej na dzień 31 lipca 2003r. oraz pobrania płatności przez skarżącego, w sytuacji kiedy niezwłocznie, tak jak 14 innych członków Spółdzielni –

"dzierżawców", przelał on w całości na rachunek Spółdzielni. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji dokonano szczegółowej analizy zapisów umowy, na podstawie której organ wyprowadził zasadny wniosek, iż umowa ta nie jest w istocie umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 kodeksu cywilnego (brak wymogu odpłatności w postaci obowiązku uiszczenia czynszu dzierżawnego.), lecz do umów tego rodzaju stosuje się odpowiednio przepisy o dzierżawie. Także inne dokonane przez organ ustalenia na podstawie zgromadzonych dowodów mają pośrednio wskazywać, iż umowa ta w rzeczywistości była czynnością pozorną, w rozumieniu art. 83 kc. Okoliczność przejęcia nieruchomości we władanie i faktycznego pobierania pożytków przez skarżącego dla siebie, zgodnie z treścią tej umowy nie znalazła bowiem potwierdzenia w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Dokonanie na gruncie postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego oceny owej pozorności umowy cywilnoprawnej, nazywanej przez organ "fikcyjnością", dopuszczalne jest jedynie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do ustalenia praw i obowiązków podmiotów prawa publicznego.

Sąd zważył, iż całokształt okoliczności faktycznych i podejmowanych czynności prawnych w zakresie treści umów, zmian wewnętrznych aktów prawnych regulujących prawa i obowiązki członków Spółdzielni potwierdza zaistnienie wskazanego przez organ swoistego "mechanizmu" mającego na celu obejście przepisów ograniczających uprawnienie producenta rolnego faktycznie prowadzącego działalność rolniczą między innymi na spornych gruntach rolnych do uzyskania płatności ONW jedynie do ograniczonej wielkości areału. Na prawidłowość ustaleń organu w tym zakresie dokonanych w przedmiotowej sprawie wskazuje między innymi okoliczność, iż nie jest to przypadek odosobniony lecz analogiczna sytuacja faktyczna i prawna dotyczyła 14 członków Spółdzielni ubiegających się o przyznanie na rok 2004 zarówno płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Nie można z tym kontekście tracić z pola wiedzenia skali zaistniałego zjawiska. Nie do pogodzenia bowiem z zasadami logiki, doświadczenia życiowego jak również ekonomii, byłoby przyjęcie za zgodną ze stanem rzeczywistym przedstawionej przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym tezy, iż bez jakiegokolwiek formalnego wniosku lub zlecenia, każda z tych osób (członków lub kandydatów na członków) mogła w dowolnym czasie polecić pracownikom Spółdzielni wykonanie na swoją rzecz w godzinach pracy w Spółdzielni wszelkich niezbędnych prac rolniczych na tak znacznym areale. Oznaczałoby to zatem uniemożliwienie innych działań pracowników Spółdzielni i wykonywanie ich obowiązków wobec tego podmiotu. Jednocześnie wykonywanie bezpłatnie na koszt Spółdzielni usług w takim rozmiarze, groziłoby znacznymi szkodami finansowymi dla Spółdzielni przy jednoczesnym braku dochodów, chociażby z tytułu czynszu dzierżawnego.

Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności ONW udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jak słusznie wywodzą organy obu instancji faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Ponadto skarżący zupełnie pomija cel dla jakiego służą płatności w tym płatności ONW. Jeżeli Spółdzielnia zamierzała wydzierżawić będące w jej posiadaniu grunty rolne osobom fizycznym (także członkom), w celu ich faktycznego użytkowania wraz z możliwością pobierania pożytków, to uzyskane przez dzierżawców dopłaty ze środków unijnych powinny stanowić wsparcie dla indywidualnych dochodów tych rolników a nie poprawę kondycji finansowej Spółdzielni.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że skarżący w 2004r. nie użytkował faktycznie rolniczo, jako posiadacz samoistny lub zależny w rozumieniu przepisów art. 336-352 kc, zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych formalnie dzierżawionych od Spółdzielni w G. Nie została zatem spełniona konieczna przesłanka przyznania mu wnioskowanej płatności ONW do tychże gruntów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zasadnie zatem organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji także w zakresie orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2004.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut, że zaskarżona decyzja z naruszeniem art. 75 § 1 i 3 kpa, została oparta na poglądach prokuratora, podczas, gdy tylko prawomocny wyrok sądowy wydany w sprawie miałby moc dowodową. Analiza akt sprawy wskazuje, że zaskarżona decyzja została oparta na swobodnej i wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie, a nie na "poglądach prokuratora"

Przy czym ewentualne powoływanie się przez organ dla wsparcia swej argumentacji stanowiska w zakresie wątpliwości co do zasadności przyznanych płatności, zawartego w piśmie prokuratora, w ocenie Sadu nie stanowiły naruszenia art. 75 kpa. Podkreślenia wymaga, że przyczyny odmowy przyznania płatności ONW, których dotyczyła "umowa dzierżawy" nie stanowiło zakwestionowanie przez organ ważności czy też skuteczności zawartej przez skarżącego ze Spółdzielnią umowy, lecz ustalony stan faktyczny związany z prowadzeniem po zawarciu umowy (niezależnie od jej treści) nadal upraw rolnych na spornych gruntach przez Spółdzielnię w taki sam sposób, jak przed jej zawarciem.

Skarżący musiał spełnić warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Te warunki to :

- prowadzenie działalności rolniczej na minimalnym areale,

- prowadzenie działalności rolniczej na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez co najmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego,

- stosowanie dobrej praktyki gospodarki rolnej, zgodnej z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Aby można było mówić o posiadaniu (samoistnym lub zależnym) konieczne jest istnienie zamiaru władania rzeczą dla siebie (art. 336 kodeksu cywilnego). Taki zamiar po stronie skarżącego nie występuje. Sam skarżący przesłuchany na rozprawie administracyjnej w dniu 18 czerwca 2007r. przyznał, że celem umowy nazwanej umową dzierżawy było "zwiększenie pieniędzy ma moim koncie w Spółdzielni". Nie przekazano też protokolarnie działek będących przedmiotem umowy "dzierżawy" między skarżącym a Spółdzielnią, której Zarządu prezesem jest skarżący. O tym, że skarżący nie władał przedmiotowymi działkami dla siebie przemawiają również inne okoliczności przyznane przez skarżącego na rozprawie administracyjnej. Skarżący korzystał bowiem z materiału siewnego Spółdzielni, z jej sprzętu.

O tym, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest dowolna świadczy treść protokołu nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków RSP w G.. Wynika z niego, że to nie skarżący a władze Spółdzielni decydowały o strukturze wiosennych zasiewów.

Prawidłowo oceniony przez organy administracyjne materiał dowodowy w którym dowody przeprowadzone w śledztwie zostały uzupełnione wyjaśnieniami złożonymi przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, doprowadził do prawidłowej konkluzji, że skarżący nie prowadził na gruntach objętych umową nazwaną umową dzierżawy działalności rolniczej, że tę działalność w istocie prowadziła Spółdzielnia.

Ponadto w ocenie Sądu nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 kpa. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał motywy swojego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, natomiast zastosowana przez organ techniczna konstrukcja uzasadnienia wynikała, w ocenie Sądu, z wielości stawianych w odwołaniu zarzutów i konieczności szczegółowego ustosunkowania się do nich. Jednocześnie analiza treści wywodów uzasadnienia decyzji jednoznacznie wskazuje, iż organ odwoławczy rozpoznał sprawę ponownie w jej całokształcie, na skutek czego podzielił stanowisko i motywy rozstrzygnięcia organu I instancji, co stanowiło podstawę utrzymania zaskarżonej odwołaniem decyzji w mocy.

Tak ustalony stan faktyczny, który wynika również ze spraw skarg innych członków bądź kandydatów na członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G. upoważniał organy obu instancji do stwierdzenia, że skarżący nie spełniał warunków umożliwiających przyznanie płatności ONW określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. Z tych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza również prawa materialnego.

Z powyższych przyczyn skarga jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu.