Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1864/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. K. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3464/21 w sprawie ze skargi D. K. w K. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr DRP.WPAI.411.749.2021.TGR Ldz.17049.26V0654A5 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3464/21 oddalił skargę D. K. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr DRP.WPAI.411.749.2021.TGR; L.dz.17049.26V0654A5 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Od tego wyroku D. K. wywiodła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Jako podstawę skargi kasacyjnej w trybie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazała na naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (wersja ustawy po zmianie wprowadzonej ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. Dz.U. poz. 2255) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób należyty okoliczności sprawy i w konsekwencji ustalenie w niniejszej sprawie - w sposób nieuzasadniony - w ślad za stanowiskiem Prezesa Zarządu PFRON, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za wrzesień 2020 r.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia 12.04.2021 r. oraz postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia 25.01.2021 r., którym to postanowieniem organ odmówił D. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za wrzesień 2020 r. Wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie na podstawie art. 285l w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z załączonych: a) Oświadczenia pani M. K.-G. K. D. K. b) Wyników badania na obecność przeciwciał Koronawirusa SARS-CoV-2 - Pani M.K. z dnia [...].06.2021 r. potwierdzających obecność przeciwciał w organizmie badanej osoby a w konsekwencji fakt przechorowania przez Panią M. K. Covid -19 c) Potwierdzenia odbycia szczepień przez Panią M. K. w dniach [...].07.2021 r. oraz [...].08.2021 r. tj. po dacie wykonania badania na obecność przeciwciał, o którym mowa w lit. b), wszystkie powyższe dokumenty - na okoliczność braku możliwości złożenia przez D. K. wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za wrzesień 2020 r. w przewidzianym przepisami prawa terminie tj. do dnia 25 października 2020 r., wskazując jednocześnie iż przeprowadzenie wskazanego dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Nie została złożona odpowiedź na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.

Bezsporne w sprawie jest, że wniosek w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych został złożony przez skarżącą w dniu [...] listopada 2020 r., a więc z uchybieniem terminu. Towarzyszył mu wniosek o przywrócenie terminu, w którym skarżąca powoływała się brak winy w uchybieniu tego terminu. Argumenty podane we wniosku opierają się na wskazaniu, że skarżąca w związku z panującą pandemią Covid-19 i związaną z pandemią chorobą i przebywaniem na kwarantannie lub w izolacji domowej części pracowników D. oraz przebywaniem w izolacji domowej i pracy zdalnej księgowej odpowiedzialnej za założenie wniosku nie miała możliwości złożenia w wymaganym terminie tj. do 25 października 2020 r. dokumentów o dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników za miesiąc wrzesień 2020 r.

Kwestie przywrócenia terminu w postępowaniu dotyczącym miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych reguluje § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 951), zgodnie z którym termin do złożenia wniosków przywraca się na prośbę pracodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z treścią art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego ze względu na brzmienie przesłanki przywrócenia terminu w obu regulacjach (rozporządzenie i k.p.a.) znajdą zastosowanie ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie wskazówki co do rozumienia i zastosowania tej przesłanki, wyrażone na gruncie art. 58 § 1 k.p.a.

Za niezasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej, polegający na naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy Covid -19 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Powołana regulacja prawna wprowadziła nową, dodatkową procedurę w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2, odnośnie do terminów, którym uchybiono po dniu 16 grudnia 2020 r., wówczas obowiązkiem organu jest zawiadomienie strony o uchybieniu terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 1), wyznaczenie stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2) oraz pouczenie o treści ust. 3 tego przepisu wydłużającego termin na złożenie wniosku z 7 do 30 dni. Ustawodawca nawiązał w ust. 3 art. 15zzzzzn2 wprost do art. 58 k.p.a., zatem jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a.

Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że w stosunku do wniosku skarżącej miał zastosowanie powyższy przepis ustawy Covid-19, to i tak w sprawie nie jest kwestionowany termin złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca złożyła bowiem wniosek o przywrócenie terminu w przewidzianym w art. 58 § 1 k.p.a. terminie, co nie jest w sprawie sporne.

Należy przypomnieć, że organy orzekające w sprawie uznały wniosek skarżącej o przywrócenie terminu za niezasadny, przyjmując, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia dokumentu (Wn-D) za wrzesień 2020 r. Stanowisko to zaakceptował Sąd I instancji uznając, że okoliczności faktyczne, na które powołuje się skarżąca tj. trwający stan epidemii Covid-19 nie jest okolicznością przed której skutkami przedsiębiorca działający z należytą starannością nie jest w stanie się zabezpieczyć. Skarżąca nie wykazała, aby powyższe zagrożenie istotnie i rzeczywiście wpłynęło na uchybienie terminu do złożenia wniosku (Wn-D) za wrzesień 2020 r.

W ocenie Sądu odwoławczego zgodzić należy się z powyższym poglądem WSA. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Dopuszczenie się przez zainteresowanego choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jego zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje okoliczności faktycznych na które powołuje się strona skarżąca tj. trwającego stanu epidemii i związanego z nim nieobecnością części pracowników skarżącej. Jednakże sam fakt choroby i przebywania na kwarantannie części pracowników skarżącej i poddania się samoizolacji osoby odpowiedzialnej za sporządzanie i przekazywanie dokumentów do Funduszu nie przesądza jeszcze o braku winy w nieterminowym złożeniu wniosku o dofinansowanie. Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą niewątpliwie była świadoma konieczności złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnoprawnych za wrzesień 2020 r. w określonym przepisami prawa terminie. Jako przedsiębiorcę, powinna ją cechować podwyższona staranność i świadomość prawna, wymagająca zapewnienia warunków organizacyjnych pozwalających zapobiec sytuacji np. nieterminowego złożenia dokumentów do Funduszu. W orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktyczne uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca D. powinna tak zorganizować pracę w swojej działalności, aby zapewnić jej funkcjonowanie w sposób gwarantujący zabezpieczenie jej interesów, np. poprzez możliwość wskazania osoby odpowiedzialnej za sporządzanie i przekazywanie dokumentów do Funduszu podczas nieobecności księgowej. Nieobecność pracownika, zajmującego się daną kategorią spraw w przedsiębiorstwie, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu. Poddanie się samoizolacji przez główną księgową niekoniecznie wyklucza możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę, bądź zlecenie tego innej osobie. Skarżąca nie uprawdopodobniła, by nie mogła w tym celu posłużyć się inną osobą. Skarżąca jak sama wskazała posiadała w tym okresie 23 pracowników. Mogła zatem upoważnić do złożenia dokumentów jednego z pracowników który w tym czasie nie chorował, nie przebywał na kwarantannie i pełnił swoje obowiązki. Otrzymanie kodów do logowania na stronie internetowej organu również w ocenie Sądu nie miało wpływu na uchybienie terminu, albowiem wniosek o dofinansowanie można złożyć w innej prawem przewidzianej formie. Oznacza to, że skarżąca powinna tak zorganizować swoją pracę, aby w przypadku nagłych okoliczności, termin na złożenie dokumentów o dofinansowanie został dochowany. Niedokonanie takich czynności zabezpieczających prawidłowy obieg dokumentacji w czasie nieobecności pracownika odpowiedzialnego za terminowe składnie dokumentów stanowi niedbalstwo w prowadzeniu swoich spraw.

W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy orzekające w sprawie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu właściwie oceniły stan faktyczny i prawidłowo wskazały, iż nie wykazała ona braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych.

Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób należyty okoliczności sprawy i w konsekwencji ustalenie w sposób nieuzasadniony, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania należy uznać za bezzasadny.

Odnosząc się natomiast do wniosku autora skargi kasacyjnej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zawartych w skardze kasacyjnej mających wykazać, że M. K. - Główna księgowa nie była w stanie złożyć w terminie przedmiotowego wniosku ponieważ przebywała w samoizolacji domowej oraz przechorowała Covid-19 należy wskazać, że nie były one niezbędne do wyjaśnienia niniejszej sprawy, w świetle tego co zostało przedstawione wyżej. Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości co do pozostawania Głównej księgowej w samoizolacji domowej. Dowody te, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie mogły podważyć ustaleń organów oraz Sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żaden z podniesionych w skardze kasacyjnej nie jest zasadny, co skutkowało jej oddaleniem w oparciu o art.184 p.p.s.a.