Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2494/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant st. ref. Beata Karczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 października 2022 r. nr DSE3-K0918-FT1052-5/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia okresu nie wykonywania pracy z przyczyn politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Szef Urzędu) decyzją z 21 października 2022 r., nr DSE3-K0918-FT1052-5/22 po rozpoznaniu wniosku W. S. o ponowne rozpoznane sprawy o potwierdzenie okresów pozostawania bez pracy - utrzymał w mocy decyzję własną z 31 sierpnia 2022 r., nr DSE2-K0971- FT10521-3D/22.

Z akt sprawy wynika, że W. S. (dalej: Skarżący) wystąpił do Szefa Urzędu z wnioskiem o potwierdzenie okresów pozostawania bez pracy. Strona wskazała, że doznawała represji od członków PZPR i w konsekwencji była pozbawiona możliwości świadczenia pracy w okresie od 1 kwietnia 1977 r. do 1 czerwca 1979 r. Z uwagi na powyższe strona była zmuszona wyjechać do [...] i tam znalazła zatrudnienie w [...]. Zainteresowany dołączył do wniosku kserokopię świadectwa pracy z [...] - z lektury dokumentu wynika, że wnioskodawca pracował w ww. zakładzie w okresie od 25 stycznia 1983 r. do 29 marca 1977 r. zaś rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wskutek zwolnienia dyscyplinarnego. W tym stanie rzeczy Organ zwrócił się do strony z prośbą o uzupełnienie materiału dowodowego. W odpowiedzi zainteresowany nadesłał kserokopię wyroku sądu, z którego wynika, że zainteresowany, będąc pracownikiem ww. [...] odmówił wykonania zleconych prac ślusarskich powołując się na fakt bycia tokarzem. W aktach sprawy znajduje się również kserokopia korespondencji, którą wnioskodawca i jego pełnomocnik prowadził m.in. z Sądem Najwyższym.

Szef Urzędu - na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – dalej: ustawa FUS) w zw. z art. 22 z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1858) - decyzją z 31 sierpnia 2022 r. odmówił potwierdzenia, iż strona nie wykonywała pracy na skutek represji politycznych.

W ocenie Szefa Urzędu jest dokumentów potwierdzających, że zwolnienie dyscyplinarne strony miało charakter represji politycznych. Zdaniem Organu było ono skutkiem odmowy wykonywania obowiązków służbowych i opisana wyżej okoliczność nie wypełnia dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy FUS.

W ustawowym terminie strona wystąpiła do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione w pierwszej I instancji i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Szef Urzędu zwrócił uwagę że zgodnie z art. art. 117 ust. 4 ustawy FUS okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a i 6b, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Organ – powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - uznał, że Strona nie przedłożyła jednak wystarczających dowodów wskazujących, że doznała represji określonych w art. 6 ust. 2 pkt 6a z powodów politycznych Przedłożone przez stronę dowody oceniane są w trybie przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i winny dokumentować fakt niewykonywania pracy, która była wynikiem represji o podłożu politycznym czego nie potwierdza zabrany materiał dowodowy. Sam fakt rozwiązania ze strona stosunku pracy w trybie zwolnienia dyscyplinarnego przed 31 lipca 1990 r. nie może być podstawą do wydania przez Szefa Urzędu pozytywnej decyzji w żądanym zakresie. Organ dodał, że również na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie przedłożyła dowodów potwierdzających okoliczność niewykonania pracy z przyczyn politycznych i w związku z powyższym, Szef Urzędu orzekł, jak na wstępie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w pismach uzupełniających Skarżący kwestionował powyższe rozstrzygnięcia Szefa Urzędu. Wielokrotnie podnosił, że miał wykształcenie w zawodzie tokarza i w tym zawodzie mógł wykonywać pracę. Zwracał uwagę "na różnicę zawodu tokarza obróbka mechaniczna od ślusarza obróbka ręczna" i w tym zakresie wniósł o powołanie biegłego. Wskazał, że jest to istotne dla sprawy, bowiem zakres obowiązków zleconych przez byłego pracodawcę, który wszczął wobec niego postępowanie dyscyplinarne i zlecił wykonanie czynności - nie należały do zakresu pracy tokarza. Zdaniem Skarżącego "Sądy w tamtych czasie były uzależnione od P.Z.P.R.", w związku z tym nie był obiektywny i nie uwzględniły szeregu pism skarżącego i jego adwokata.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. Sąd odmówił dopuszczenia dowodu o powołanie biegłego w celu stwierdzenia różnicy "zawodu tokarza obróbka mechaniczna od ślusarza obróbka ręczna".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność działania administracji publicznej. Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ppsa). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ppsa) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. art. 117 ust. 4 ustawy FUS okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a i 6b, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków.

Jak wynika z akt sprawy w toku postępowania przedłożono szereg dokumentów pracowniczych, na podstawie których Strona wywodzi, że doznawała represji od członków PZPR i w konsekwencji była pozbawiona możliwości świadczenia pracy w okresie od 1 kwietnia 1977 r. do 1 czerwca 1979 r. Skarżący do akt sprawy dołączył: korespondencję z Sądem Najwyższym wraz z wyrokiem tego Sądu, Prezesem Sądu Wojewódzkiego w sprawie pozwu skarżącego przeciwko [...], Świadectwo pracy, pisma adwokata skarżącego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się (...), następujące okresy:

1) składkowe, o których mowa w art. 6; (...).

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 10 tej ustawy okresem składkowym jest okres świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989r., zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy za okresy składkowe uważa się okresy niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. Są to okresy składkowe.

W ocenie Sądu Strona nie przedłożyła jednak wystarczających dowodów wskazujących, że doznała represji określonych w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy FUS z powodów politycznych. Brak jest nawet jakichkolwiek okoliczności to uprawdopodabniających. Trzeba wskazać, że zarówno Sąd, jak i organ nie mogą oprzeć się jedynie na oświadczeniu Strony, zwłaszcza, że częściowo oświadczenia te są sprzeczne z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy. Skarżący podczas rozprawy oświadczył, że z uwagi na upływ czasu nie ma więcej dokumentów, a osoby które mogłyby potwierdzić jego twierdzenia, już nie żyją.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w okresie od 25 stycznia 1983 r. do 29 marca 1977 r. pracował w Fabryc[...]. Rozwiązanie stosunku pracy z ww. zakładem nastąpiło wskutek zwolnienia dyscyplinarnego. Skarżący dochodził, by stwierdzono, że został zwolniony niesłusznie, bowiem został skierowany do wykonywania pracy ślusarza, a nie tokarza, tj. w innym zakresie niż wyuczony, o zupełnie innym charakterze. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Sądu Najwyższego z 6 lipca 1979 r., sygn. [...], który oddalił rewizję nadzwyczajną i w uzasadnieniu wyjaśnił, że "Przy ocenie zachowania powoda Sąd Wojewódzki słusznie podkreślił takie okoliczności jak to, że skierowanie powoda na kilka dni do innych czynności było uzasadnione interesem [...], że nie tylko powoda - ale trzech innych tokarzy wyznaczono do wykonywania tej pracy oraz, że powód mimo przekonywania zwierzchników i aktywu społecznego oraz ukarania go upomnieniem uporczywie odmawiał wykonywania powierzonej mu pracy. Zlecone powodowi prace ślusarskie nie odbiegały istotnie od jego przygotowania – tokarz. (...) postępowanie powoda trafnie zostało ocenione jako rażące naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego, jaki jest podporządkowanie się uzasadnionemu poleceniu kierownictwa zakładu pracy (...). Powyższy wyrok jest prawomocny.

Skarżący w toku niniejszego postępowania przed Szefem Urzędu kwestionował okoliczności rozwiązania umowy z zakładem, ustalenia poczynione w uzasadnieniu Sądu Najwyższego i fakt, że zlecono mu pracę na stanowisku, do której nie miał - jak twierdził - kwalifikacji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadnie zwrócił uwagę Szef Urzędu, że sam fakt rozwiązania ze stroną stosunku pracy w trybie zwolnienia dyscyplinarnego przed 31 lipca 1990 r. nie może być podstawą do wydania przez Szefa Urzędu pozytywnej decyzji w żądanym zakresie. Strona skorzystała z możliwości zweryfikowania warunków rozwiązania umowy o pracę. Sąd Okręgowy, a potem Sąd Najwyższy ocenili zasadność zwolnienia dyscyplinarnego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak wskazano na wstępie, nie bada spraw z zakresu prawa pracy i nie weryfikuje zgodności z prawem umów o pracę, okoliczności ich zawarcia, czy warunki zwolnienia z pracy. W tym zakresie właściwe są sądy powszechne. Trzeba zwrócić uwagę, że w niniejszym postępowaniu w przedmiocie wniosku skarżącego, stanowisko i polemika Skarżącego z prawomocnym wyrokiem SN, nie zmienia faktu, że przedłożone przez stronę dowody nie dokumentują okoliczności niewykonywania pracy, która była wynikiem represji o podłożu politycznym.

Dodać też należy, że w ocenie Sądu, żaden z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie został naruszony. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem praw strony, która w toku postępowania informowana była o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie dokumentami przed wydaniem decyzji w trybie art. 10 § 1 kpa. Skarżący był wzywany do uzupełnienia wniosku i przedłożenia dokumentacji potwierdzających jego twierdzenia.

Odnosząc się do wniosku o powołanie biegłego - na okoliczność stwierdzenia różnicy pomiędzy "zawodem tokarza obróbka mechaniczna a ślusarza obróbka ręczna" - stwierdzić należy, że możliwości takiej nie przewiduje ustawa ppsa. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym postępowanie dowodowe przez sądem administracyjnym jest ograniczone i dopuszczalne w jego ramach jest jedynie przeprowadzenie dowodu z dokumentu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ma natomiast możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Do tej kwestii odniósł się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu oddalającym wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OZ 262/23 (k.74), wyraził tożsamy pogląd w powyższej kwestii.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi.