Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 426/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 13 ust. 3 pkt 3, par. 13 ust. 7, par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art.,68
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności  jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia  bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 15 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 października 2016 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz w związku z § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 187, poz. 1929 ze zm.), art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) numer 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) numer 3508/92 (Dz. U.WE Nr 327 z 12.12.2001 r.), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) numer 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) numer 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004, Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87-118), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) numer 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) numer 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE numer L 368, str.74 z 23.12.2006 ze zm.), art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) numer 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) numer 1782/2003 i (WE) numer 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) numer 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str.18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.), art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) numer 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) numer 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) numer 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009r., str. 65), art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) numer 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) numer 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE numer L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.) - ustalił K. K. - kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości 33.108,00 zł.

Decyzją z dnia 15 marca 2017 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., po rozpatrzeniu odwołania K. K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że K. K. złożył w dniu 1 lipca 2005 r. wniosek do Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. z siedzibą w T. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005 wraz z załącznikami. Decyzją z dnia 7 czerwca 2006 r. organ przyznał wnioskodawcy płatności na zalesienie gruntów rolnych z tytułu:

- wsparcia na zalesienie w wysokości 10.344,00 zł, płatnej jednorazowo po wykonaniu zalesienia,

- premii pielęgnacyjnej w wysokości 1.472,80 zł, płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz

- premii zalesieniowej w wysokości 3 080,00 zł, płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

W dniu 21 czerwca 2011 r. skarżący złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2011, do którego dołączył decyzje starosty Bytowskiego zatwierdzające zaktualizowaną gleboznawczą kwalifikację gruntów na działkach ewidencyjnych nr: 261, 239 i 246 położonych w gminie Lipnica. Z przedłożonych decyzji wynikało, że właścicielami tych gruntów są M. i R. K..

Powyższe zostało potwierdzone poprzez przedłożony przez stronę akt notarialny z dnia 12 lipca 2006 r., którym to B. i K. K. przekazali działki ewidencyjne nr 239 i 246 na rzecz M. K. oraz akt notarialny z tej samej daty, którym to przekazali działkę ewidencyjną nr 261 na rzecz R. K.. Ponadto w dniu 18 sierpnia 2011 r. przedłożono umowy dzierżawy z dnia 12 lipca 2006 r., w których oddano ww. działki w dzierżawę stronie. Po przeprowadzonym ponownie postępowaniu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 21 maja 2012 r. wstrzymał skarżącemu płatność na zalesianie gruntów rolnych, uzasadniając, że przejmujący działki, dla których przysługiwała pomoc, w terminie 35 dni od daty przeniesienia własności nie wystąpili do ARiMR z wnioskiem o przejęcie płatności zalesieniowych przyznanych stronie, co stanowi naruszenie § 13 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Po rozpatrzeniu odwołania od ww. rozstrzygnięcia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia 30 października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zawiadomieniem z dnia 29 kwietnia 2013 r., które zostało doręczone stronie w dniu 30 kwietnia 2013 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy na zalesianie. Postępowanie w okresie od 22 maja 2013 r. do 25 września 2015 r. podlegało zawieszeniu.

Organ wskazał, że w sprawie zastosowanie miały m.in. przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Podniesiono, że płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za rok 2005 oraz lata 2007-2010, przyznane K. K., powyżej wskazaną decyzją zostały dnia 19 lipca 2006 r., 16 listopada 2007 r., 23 września 2008 r., 27 sierpnia 2009 r. oraz 15 października 2010 r. przelane na wskazany rachunek bankowy.

Organ ponawiając ustalenia faktyczne w sprawie, wskazał że w związku z wnioskiem z dnia 21 czerwca 2011 r. złożonym do Biura Powiatowego ARiMR w B. o wypłatę pomocy na zalesianie, K. K. został wezwany do złożenia wyjaśnień dotyczących właścicieli działek ewidencyjnych nr 239, 246 i 261 objętych planem zalesienia. W oparciu o przedłożone dokumenty ustalono, że właścicielami ww. działek ewidencyjnych planem zalesienia są M. i R. K.. Powyższe potwierdzają również decyzje Starosty Bytowskiego znajdujące się w aktach sprawy, z których wynika, że działki te stanowią własność M. i R. K. oraz wyjaśnienia K. K. w piśmie z dnia 08 listopada 2011 r., z których wynika, że strona nie wiedziała, iż nie może otrzymywać płatności na zalesianie gruntów rolnych przyznanych decyzją z dnia 07 czerwca 2006 r. Podniesiono, że decyzja z dnia 30 października 2013 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G., utrzymująca w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.z dnia 21 maja 2012 r. o wstrzymaniu płatności na zalesianie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który orzekł o prawidłowości takiego rozstrzygnięcia w prawomocnym wyroku z dnia 09 marca 2016 r., zapadłym w sprawie sygn. akt I SA/Gd 30/14.

Organ wyjaśnił, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nienależnie pobranych płatności było ustalenie czy strona pobrała płatności, które zostały jej przyznane nienależnie, a jeśli tak, to w jakiej kwocie, ponieważ w przypadku dokonania nienależnej płatności strona zobowiązana jest do jej zwrotu. Zadaniem natomiast organu odwoławczego było natomiast ustalenie, czy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych w wysokości 33.108,00 zł.

Bezsporny był fakt , że przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło w dniu 12 lipca 2006 r. kiedy to K. K. przekazał swoim synom M. i R. K. aktem notarialnym nieruchomość na którą otrzymywał płatność. Akt ten został dostarczony do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 30 czerwca 2011 r., a więc tym samym doszło do przekroczenia terminu unormowanego w rozporządzeniu. Nie ulega również wątpliwości, że zgodnie z § 11 ust. 4 ww. rozporządzenia przepisy ust. 1 - 3 stosuje się w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesienie gruntów rolnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Dlatego organ I instancji prawidłowo wstrzymał płatności, a także nakazał zwrot płatności na zalesianie gruntów rolnych otrzymanych przez K. K..

Wskazując na unormowania § 11 ust. 4 w zw. z ust. 1 - 3 oraz § 13 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia organ podał, że przesłanki do wydania decyzji o ustaleniu K. K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych było uzasadnione. Tylko bowiem w przypadku dopełnienia obowiązków wynikających z § 11 ust. 4 w zw. z ust. 1-3rozporządzenia dopuszczalnym byłoby przyznanie płatności nowym właścicielom spornych gruntów, wskutek przejęcia przez nich zobowiązania. Dalej wskazano, że organ nie uwzględnił wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań K. K. i B. K., ponieważ zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu.

Ponadto podano, że przeniesienie własności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności, faktycznie stanowi o przeniesieniu własności działek rolnych lub ich części na rzecz innego producenta rolnego, podczas gdy M. i R. K. producentami rolnymi nie są. Niemniej okoliczność ta nie przesądza o skuteczności przeniesienia własności, a tylko stanowi wymóg do przyznania płatności przy spełnieniu innych warunków wynikających z przepisów prawa. Zdaniem organu wypłacone na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 07 czerwca 2006 r. płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, nie wynikały z pomyłki ARiMR. Organ przyznając w/w płatność nie był w posiadaniu dokumentów sporządzonych w dniu 12 lipca 2006 r., z których wynikało, że od tego dnia właścicielami działek ewidencyjnych nr 239, 246 i 261 są M. i R. K., a nie strona. Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu Agencji brak było przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, iż organ był w posiadaniu informacji, by wnioskujący nie był właścicielem gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2005 i wniosków o wypłatę pomocy na zalesianie na lata 2007- 2010. W sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, gdyż płatność, uznana za nienależnie pobraną, nastąpiła w dniach: 19 lipca 2006 r., 16 listopada 2007 r., 23 września 2008 r., 27sierpnia 2009 r. oraz 15 października 2010 r. Natomiast decyzja o wstrzymaniu płatności na zalesianie stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 31 października 2010 r. Zatem powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło przed upływem dziesięciu lat od daty przekazanej płatności.

Strona nie działała także w dobrej wierze, gdyż w sprawie brak było jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że strona poinformowała organ, że z uwagi na przeniesienie w dniu 12 lipca 2006 r. własności gruntów rolnych, grunty te nie stanowią już jego własności. Zatem w sprawie nie mógł być zastosowany przepis art. 73 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Niezasadny był zarzut naruszenia art. 68 Ordynacji podatkowej, który nie mógł być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację unijną. Kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu w sprawie regulował przepis art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Przepisy unijnego rozporządzenia mają zaś bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zatem przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ zobowiązanie dotyczące zalesiania gruntu jest zobowiązaniem wieloletnim, okres przedawnienia biegnie co najmniej do momentu zakończenia realizacji podjętego zobowiązania. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który m.in. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Zatem skoro skarżący zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności, tj. od dnia 19 lipca 2006 r., to organ przez ten okres ma prawo żądać zwrotu wypłaconych środków w przypadku nie wypełnienia powyższego obowiązku.

Stosownie do art. 71 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencje płatnicza pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r., a dniem 31 grudnia 2015 r. Uwzględniając powyższe, od dnia 1 stycznia 2014 r. należało stosować odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności dokonanych po dniu 1 stycznia 2007 r., gdy kwota płatności nie jest wyższa od równowartości 100 euro w kontekście płatności indywidualnej w ramach danego programu pomocy lub środka wsparcia. Dlatego brak było podstaw do stosowania odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wypłaconych do dnia 31 grudnia 2006 r. W sprawie kwota ustalona jako nienależnie pobrane płatności wypłacone stronie, po dniu 1 stycznia 2007 r., wynosiła 14.169,46 zł i przekraczała kwotę stanowiącą równowartość 100 euro. Stąd w odniesieniu do ww. płatności nie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Ponadto w przypadku niewpłacenia wskazanej w niniejszej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji, od dnia następującego po upływie w/w terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

K. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G., domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji.

Zarzucił naruszenie:

̶ art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, poprzez niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie do zwrotu płatności nie jest przedawnione;

̶ art. 68 par. 1 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR poprzez niezastosowanie i w związku z § 13 ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (dalej rozporządzenie) i uznanie, że zobowiązanie do zwrotu płatności nie jest przedawnione;

̶ § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, poprzez wadliwe zastosowanie i uznanie, że decyzja zobowiązująca beneficjenta do zwrotu płatności może zostać podjęta w formie odrębnej decyzji w stosunku do decyzji o wstrzymaniu płatności oraz poprzez uznanie, że w/w przepis znajduje zastosowanie również w przypadku zbycia działek na rzecz podmiotów nie będących producentami rolnymi;

̶ art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego i żony na okoliczność tego, że beneficjent działał w dobrej wierze nie informując swych synów o konieczności złożenia oświadczeń o zobowiązaniu się przez nich do kontynuacji zalesienia.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, ze zobowiązanie do zwrotu płatności nie jest przedawnione i że w konsekwencji beneficjent ma obowiązek jego zwrotu. W ocenie skarżącego doszło do przedawnienia, gdyż on działał w dobrej wierze, wskazując na regulacje art. 73 ust. 5 rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004. Wyjaśnił, że zaraz po darowaniu działek synom, został wprowadzony w błąd przez pracownika agencji, co do tego, że w takiej sytuacji dla utrzymania prawa do płatności na zalesienie, nie zachodzi potrzeba składania przez niego i jego synów żadnych oświadczeń. Działał zatem w zaufaniu do organów państwa, a obecnie państwo próbuje go obarczyć konsekwencjami tego błędnego pouczenia. Na tę okoliczność wnosił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: siebie i żony. Złożone wyjaśnienia nie są takim dowodem.

Powołując się na treść art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, skarżący wyjaśnił, że w niniejszej sprawie będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej dotyczące m.in. powstania obowiązku podatkowego. W jego ocenie, obowiązek płatności powstał, w sierpniu 2011 r. Zatem ewentualna decyzja nakazująca zwrot płatności mogła zostać wydana najpóźniej do końca grudnia 2014 r. W związku z tym obecna decyzja wydana została po upływie terminu przedawnienia.

Ponadto, organ działając na podstawie § 13 ust. 3 rozporządzenia, zobowiązany był do wydania decyzji zawierającej zarówno rozstrzygnięcie o wstrzymaniu, jak i rozstrzygnięcie o zwrocie płatności na zalesienie. Nieprawidłowo rozdzielono te rozstrzygnięcia w dwóch odrębnych aktach administracyjnych (decyzjach). Jest to przykład tzw. decyzji złożonych, które powinny zawierać łącznie wszystkie wymagane prawem rozstrzygnięcia. W konsekwencji ujęcie tych rozstrzygnięć w dwóch odrębnych decyzjach administracyjnych, stanowi podstawę nieważności zaskarżonych decyzji z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W sprawie nie zaszła też przesłanka przeniesienia własności działek na rzecz innego producenta rolnego, gdyż zbycie nastąpiło na rzecz synów skarżącego, którzy nie byli producentami rolnymi. Skoro nabywcy nie byli producentami rolnymi, to w/w przepis § 13 nie znajduje zastosowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. pełnomocnik skarżącego zgłosił zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1995 r. nr 2988/95.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G. dnia 15 marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia 20 października 2016 r., ustalająca K. K. (dalej jako - "skarżący" lub "strona") kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 33.108,00 zł.

Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictw (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz.1512 ze zm., dalej jako - "ustawa o ARiMR"), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z treści tego przepisu ustawy o ARiMR wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie nienależnych płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR, jak i legislatora europejskiego w znajdujących bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzeniach (WE) jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

W niniejszej sprawie zasadniczą podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 187, poz.1929 ze zm.; zwane dalej - "rozporządzeniem").

Stosownie do § 13 ust. 7 rozporządzenia, zwrotu o którym mowa w ust. 3 i 5, dokonuje się na zasadach i w trybie określonych przepisami ww. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11.

Według zaś § 11 ust. 1 rozporządzenia w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli:

1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji;

2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.

Cytowane przepisy ust. 1-2 stosuje się również, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie (§ 11 ust. 4).

Bezsporna w niniejszej sprawie była okoliczność, że w dniu 12 lipca 2006 r. doszło do przeniesienia w wyniku zawartych umów darowizny prawa własności działek (objętych wnioskiem skarżącego z dnia 1 lipca 2005 r., na zalesianie których przyznano mu płatność na mocy decyzji organu pierwszej instancji) na rzecz synów skarżącego, którzy nie dotrzymali wskazanego wyżej 35-dniowego terminu prawa materialnego do złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz nie zobowiązali się do kontynuowania realizacji zobowiązań uprzednio złożonych przez stronę skarżącą. Tym samym zostały spełnione przesłanki § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia. Przy czym fakt, że nabywca nie jest producentem rolnym, nie wyłącza stosowania przepisów rozporządzenia zarówno w przypadku wstrzymania płatności, jaki i jej zwrotu. W konsekwencji też, prawidłowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia 21 maja 2012 r. wstrzymał skarżącemu płatności na zalesianie gruntów rolnych (z uwagi na nie spełnienie warunków z § 11 ust. 1), która została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G. decyzją z dnia 30 października 2013 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 30/14 oddalił skargę na ww. decyzję, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1751/14 (dalej - jako "wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r.") oddalił skargę kasacyjną skarżącego od przedmiotowego wyroku, nie podzielając jej zarzutów.

Trzeba zaznaczyć, że zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, w sytuacji w nim określonej, płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania.

Dyspozycja tego przepisu odnosi się więc do podstaw wstrzymania płatności oraz do jej zwrotu. Z uwagi na brzmienie przepisu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że regulacja ta nakłada obowiązek wydania przez organ jednej decyzji w przedmiocie wstrzymania i zwrotu płatności na zalesianie. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia zwłaszcza treść § 13 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, że wstrzymanie, o którym mowa w ust. 3-5, dokonuje w formie decyzji, kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności. Nie można więc w tej sytuacji upatrywać istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Jest oczywiste, że prawomocnie zakończona sprawa w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesianie pozostaje w ścisłym i bezpośrednim związku z niniejszą sprawą przede wszystkim ze względu na zbieżność stanu faktycznego, a także częściowo podstawy prawnej. Stanowisko reprezentowane przez NSA na tle ww. sprawy nie może być obojętne dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, mimo że nie mamy tu do czynienia z sytuacją objętą regulacją art. 190 p.p.s.a.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do oceny czy w okolicznościach tej sprawy zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżący działał w warunkach dobrej wiary, co pozwoliłoby na zastosowanie czteroletniego, zamiast dziesięcioletniego, okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności na zalesianie, o czym mowa w ust. 5, zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 ze zm., zwane również dalej - "rozporządzeniem nr 796/2004"). Zarzuty skargi, jak i odwołania koncentrowały się na kwestii przedawnienia zobowiązania zwrotu płatności na zalesianie.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że organy zasadnie przyjęły, że przepisów, w tym art. 68 i nast., ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) w zakresie regulującym terminy przedawnienia nie stosuje się w niniejszej sprawie z uwagi na przepisy szczególne. Takimi przepisami są przepisy unijnych rozporządzeń mające bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2).

Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z płatnościami na zalesianie przyznanymi na lata 2005-2009 oraz 2010 organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, a także art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm., zwanego dalej: - "rozporządzeniem nr 2988/95").

Ponadto, organy słusznie przywołały również przepis art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65 ze zm., zwane dalej - "rozporządzeniem nr 1122/2009).

Zgodnie z art. 80 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 1122/2009 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu a zwrotem lub odliczeniem. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Natomiast według art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych, wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata .

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres, przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeżeli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Zgodnie z art. 73 rozporządzenia nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ustępem 3 (ust.1).

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4).

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w i akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5).

Nie było kwestionowane, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające z obowiązku zwrotu płatności określone w ust. 4 cyt. art. 73 rozporządzenia nr 796/2004. Nie wystąpiła okoliczność zaistnienia pomyłki organu (co jest oczywiste) ani też takiego błędu, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącego. Nie mamy też do czynienia z pomyłką organu w rozumieniu przepisu art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Organ przyznając skarżącemu płatności nie dysponował umowami notarialnymi z dnia 12 lipca 2006 r. przenoszącymi prawo własności działek na rzecz synów skarżącego oraz nie miał wiedzy, że skarżący nie jest właścicielem działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie.

Przewidziany w przywołanym powyżej przepisie rozporządzenia nr 796/2004, dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem w sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, oznacza, że ustalenie czy beneficjent działał w dobrej wierze czy też nie działał, jest ważne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Unormowania powołanego rozporządzenia, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.

Jak wynika z akt sprawy skarżący ubiegając się o przyznanie płatności we wniosku (1 lipca 2005 r.) złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych, a także zobowiązał się m.in. do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych wnioskiem przez okres 20 lat od otrzymania pierwszej płatności na zalesianie, a przede wszystkim do niezwłocznego poinformowania na piśmie organu o przeniesieniu własności części lub wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "skarżący nie może skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach przeniesienia własności działki, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności i zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych przez 20 lat. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem" (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 99/14).

Przechodząc dalej, należy wskazać je, że pojęcie - dobrej wiary - nie zostało zdefiniowane, wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, istotą których jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym.

Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.

W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony.

Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11).

W niniejszym postępowaniu organy prawidłowo uznały, że skarżący nie działał w dobrej wierze. Przede wszystkim w oparciu o materiał zgromadzonym w sprawie nie można przyjąć, że skarżący poinformował organ, że w dniu 12 lipca 2006 r. doszło do przeniesienia w wyniku zawartych umów darowizny prawa własności działek, objętych wnioskiem skarżącego z dnia 1 lipca 2005 r. na zalesianie których przyznano mu płatności, na rzecz jego synów (o okoliczności tej organ dowiedział się dopiero w dniu 30 czerwca 2011 r. na skutek wezwania skarżącego do złożenia wyjaśnień i przedłożenia ww. umów).

Ważne jest, że skarżący miał wiedzę, że takie umowy darowizny działek zostały przez niego zawarte i dotyczyły gruntów rolnych deklarowanych we wniosku. Jest więc oczywiste, że skarżący powinien o tej okoliczności powiadomić organ, i to niezależnie od tego czy był w stanie w pełni ocenić skutki prawne zawarcia takich umów. Takie bowiem zobowiązanie - niezwłocznego informowania organu o przeniesieniu własności działek (w całości lub w części) - zostało przez skarżącego zawarte w ww. wniosku o przyznanie płatności na zalesianie.

Zaniechanie w tym zakresie uniemożliwia, zdaniem Sądu orzekającego, przypisanie skarżącemu dobrej wiary.

Ponadto, nie może budzić wątpliwości, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem. Powinien mieć też świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie ich spełnienia. Wnioskujący o pomoc ma obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności gdy dotyczy to własności gruntów rolnych czy wielkości upraw.

Jak już zaznaczono, we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznania tego świadczenia, a więc przyjął on pełną odpowiedzialność za całość zawartych w nim deklaracji, jak również dał podstawę do uznania, że znane są mu warunki udzielania płatności. Zatem z tych również względów powinien powiadomić o fakcie zawarcia umów darowizny.

Jak podniósł NSA w wyroku z dnia 17 września 2015 r., "nie powinno budzić również wątpliwości, że organy administracji publicznej mają prowadzić postępowanie z zachowaniem zasad określonych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., jednak nie oznacza to, że są zobowiązane w tym postępowaniu do uwzględnienia stanu wiedzy na temat prawa podmiotów. Nieznajomość prawa w odniesieniu do sankcji związanych ze zbyciem nieruchomości objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie nie może być okolicznością usprawiedliwiającą, bowiem taka reguła nie istnieje w prawie administracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2015 r., II GSK 737/14)".

Trudno też przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, aby doszło do wprowadzenia w błąd (wadliwego poinformowania) przez organ skarżącego o skutkach zawarcia przez niego umowy darowizny (co miało tłumaczyć zaniechanie dokonania czynności z § 11 ust. 1 rozporządzenia). Z przedstawioną przez organy w tym zakresie argumentację należy się zgodzić oraz ją podzielić. Przede wszystkim, jak podniosły organy obu instancji, B. i K. K. w oświadczeniach z dnia 23 marca 2012r., wskazali, że pracownica biura Powiatowego ARiMR w B. poinformowała ich, że "skoro Pan K. nie bierze renty unijnej, to nie trzeba zgłaszać Agencji, że zalesione działki zostały przepisane na synów". Wyjaśnienia te, jak podkreślono, różnią się od treści odwołania z dnia 08 listopada 2011 r., w którym skarżący podniósł, że pracownica Biura poinformowała, że "skoro Pan K. nie pobiera renty unijnej, nie potrzebuje tych działek przekazywać" (co mogło, jak zaznaczono, świadczyć o udzieleniu stronie informacji związanej z przejściem na rentę strukturalną, której skarżący nie pobiera). Podkreślono, że strona w żadnym stadium postępowania nie wymieniła ani nie wskazała osoby, która udzieliła mu takiej informacji. Ponadto, mimo przeprowadzenia na ww. okoliczność rozmów z pracownikami, ustalono iż nieprawdopodobnym jest, aby ktokolwiek udzielił, tak błędnej informacji, zwłaszcza że pracownicy wielokrotnie mieli do czynienia z takimi sytuacjami (vide: treść notatki służbowej z dnia 15 marca 2017r. w aktach sprawy). Trzeba zaznaczyć, że na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. skarżący wskazał na pracownika Biura, podając do protokołu rozprawy jego imię i nazwisko, nie zaś na pracownicę Biura, co dodatkowo wzmacnia przedstawioną przez organy argumentację i jednocześnie przemawia przeciwko wiarygodności skarżącego.

Nie można też w tym miejscu pominąć, że do kwestii błędnego poinformowania skarżącego odniósł się NSA w wyroku z dnia 17 września 2015 r. "w rozpoznawanej sprawie można mówić jedynie o niestarannym działaniu skarżącego, a nie o wadliwym działaniu organów. Wymaga bowiem podkreślenia, że K. K. występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych jednocześnie nałożył na siebie obowiązki, których niezachowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Nawet zaistnienie błędnego pouczenia organu nie może uchylać konsekwencji wynikających z cytowanego przepisów prawa, których znajomość obciąża skarżącego".

Ponadto, co ważne, NSA podniósł również, "że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że takie błędne pouczenie w ogóle miało miejsce. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji trafnie zwrócił uwagę, że wyjaśnienia K. K. są sprzeczne i w czasie jego wizyty w Biurze Powiatowym ARiMR w B. mogło dojść do nieporozumienia i błędnego zrozumienia przez skarżącego przekazanych informacji, które prawdopodobnie dotyczyły innej kwestii, tj. przesłanek nabycia prawa do renty strukturalnej".

Powyżej przywołane stanowisko NSA należy w pełni podzielić.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez zaniechania przesłuchania skarżącego i żony, to nie można go podzielić. Skarżący i jego żona złożyli w dniu 23 marca 2012 r. pisemne wyjaśnienia dotyczące wizyty w Biurze Agencji, do których odniosły się organy obu instancji. Organ odwoławczy szeroko wyjaśnił dlaczego uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, jak i skutków ewentualnego błędnego pouczenia. Ponadto, jak zaznaczył organ I instancji, te same okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą były też przedmiotem oceny WSA w Gdańsku i NSA w związku ze sprawą wstrzymania płatności.

Konstatując, w okolicznościach niniejszej sprawy organy słusznie przyjęły i wykazały w uzasadnieniu, że nie zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżący działał w dobrej wierze, co pozwoliłby na zastosowanie czteroletniego zamiast dziesięcioletniego okresu przedawnienia. W odniesieniu do pobranych płatności na zalesianie w latach 2006 - 2009, a które miały miejsce w dniach: 19 lipca 2006 r., 16 listopada 2007 r., 23 września 2008 r., 27 sierpnia 2009 r. prawidłowo orzeczono o ich zwrocie, gdyż nie upłynął 10 letni okres przewidziany w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, powodujący brak obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w tych latach. Zaistniały także podstawy do orzeczenia o zwrocie pobranych przez skarżącego płatności na zalesianie w 2010 r. dokonanej dnia 15 października 2010 r., do której odnosi się art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, a który do płatności na lata 2006-2009 nie ma zastosowania (ma on zastosowanie tam gdzie przepisy unijne dla poszczególnych płatności nie regulują kwestii przedawnienia wcale lub czynią to w stopniu nieuwzględniającym wszystkich aspektów tej instytucji). Przy czym, nie może budzić wątpliwości, że wypłacane na rzecz skarżącego świadczenia z tytułu zalesienia gruntów rolnych realizowane były w ramach programów wieloletnich (PROW 2007-2013). Zatem zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 2988/95, w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu (nie zaś do momentu zakończenia realizacji podjętego zobowiązania). Upływ terminu przedawnienia nie mógł więc nastąpić później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1 ze zm.). Jednak należy mieć na uwadze, że do dnia ostatecznego zakończenia programu, wystąpiły zdarzenia prawne powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, doręczone stronie skarżącej w dniu 30 kwietnia 2013 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Trzeba też pamiętać, że również przed zakończeniem programu zapadły ww. decyzje w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesianie. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości. Oznacza to, że w odniesieniu do ostatnio otrzymanej płatności w dniu 15 października 2010 r., nie mogło również dojść do upływu okresu przedawnienia.

W konsekwencji, nie nastąpiło przedawnienie pobranych przez skarżącego płatności na zalesianie, zaś zarzuty strony skarżącej w tym zakresie są niezasadne. W świetle poczynionych rozważań nie można też przyjąć, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy naruszyła art. 7 (do którego naruszenia częściowo odniesiono się już wcześniej w niniejszym uzasadnieniu), jak też aby zostały naruszone w niniejszym postępowaniu ogólne zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 77 § 1 k.p.a. czy art. 80 k.p.a. Organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zasady te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie.

W świetle dokonanych rozważań wniesiona skarga nie może być uznana za zasadną.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do uwzględnienia okoliczności, które winien wziąć pod uwagę z urzędu rozstrzygając w granicach danej sprawy, wniesiona skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.