Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 21/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 listopada 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3030/2022/16050/ w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 września 2022 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 20 ust. 3, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a."), odmówiono W.K. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M.W. (dalej: "osoba wymagająca opieki").

Organ ustalił, iż osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na okres do 31 sierpnia 2024 r. a niepełnosprawność istnieje od urodzenia, nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji, wymaga wsparcia i pomocy drugiej osoby w czynnościach życia codziennego, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, małżonek osoby wymagającej opieki jest osobą sprawną i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast Strona w okresie od 19 lipca 2021 r. do 27 maja 2022 r. była aktywna zawodowo, a w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, zrezygnowała z pracy i nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustalono ponadto, że Strona sprawuje opiekę, zaspokajając potrzeby życiowe matki poprzez przygotowywanie oraz podawanie posiłków, dokonywanie zakupów, sprzątanie mieszkania, kąpanie, ubieranie, kontaktowanie się z lekarzem, załatwianie spraw urzędowych, a także inne czynności dnia codziennego, i jest jedyną osobą, która może zapewnić matce należytą opiekę. Następnie w powołaniu na treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. organ stwierdził, iż Strona nie spełnia wszystkich wymogów do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji podnosząc zarzut naruszenia: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Stronie nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na fakt, że matka Strony pozostaje w związku małżeńskim. Strona podkreśliła, że zastosowana przez organ wykładnia jest sprzecza z zasadami sprawiedliwości społecznej i nie znajduje oparcia w poglądach orzecznictwa. Podała, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, iż powyższe regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji z uwzględnieniem ich celu, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi. Strona podała, że matka wymaga całodobowej specjalistycznej opieki i pomimo już wcześniej orzeczonej niepełnosprawności dopiero po zdarzeniu zatrzymania akcji serca, która miała miejsce wiosną 2022 r. stała się osobą całkowicie uzależnioną od osób trzecich i specjalistycznego sprzętu wspomagającego funkcje życiowe. Wymieniła również czynności, które wykonuje w ramach sprawowanej opieki. W odniesieniu do małżonka matki zauważyła, że nie posiada on umiejętności aby wykonywać opiekę, a ponadto pracuje, z uwagi na charakter pracy wykonywanej poza miejscem zamieszkania, przebywa dwa lub trzy tygodnie poza domem, po kilku dniach znów wyjeżdża do pracy, natomiast rezygnacja z pracy przez małżonka doprowadziłaby do znacznego nadwyrężenia domowego budżetu, w sytuacji gdy leczenie i rehabilitacja matki generuje wysokie koszty. Strona zauważyła również, że odmienna wykładnia prowadziłaby do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę prawa do tego świadczenia, naruszałaby konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną oraz wynikający z Konstytucji nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją nr SKO.PSŚ/41.5/3030/2022/16050 z dnia 2 listopada 2022 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, a następnie stwierdził, że Strona nie spełnia przesłanek formalnoprawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ mąż osoby wymagającej opieki żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem w pierwszej kolejności przysługuje jemu prawo do świadczenia. Kolegium przychyliło się do stanowiska organu, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych przyznaje pierwszeństwo do świadczenia pielęgnacyjnego osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu, a w następnej kolejności dalszym krewnym.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułowała zarzut naruszenia: art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie przysługuje Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ małżonek matki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła stanowisko zbieżne z przedstawionym na etapie złożonego odwołania. Zwróciła uwagę również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zauważając, że jeśli chodzi o sytuację, gdy świadczenie pielęgnacyjne nad osobą pozostającą w związku małżeńskim ubiega się inna osoba zobowiązana do alimentacji niż małżonek, linia orzecznicza nie jest jednolita, jednak w wielu przypadkach nie wyklucza przyznania uprawnień osobom zobowiązanym w dalszej linii, w szczególności gdy małżonek nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych. Skarżąca podała, że małżonek matki, który pracuje poza domem nie posiada umiejętności wymaganych przy sprawowaniu opieki nad małżonką, a nawet nie wykazuje zainteresowania ich pozyskaniem, podczas pobytu w domu nadużywa alkoholu narażając ją na utratę zdrowia i życia, a jego agresywne zachowanie było przyczyną interwencji policji w miejscu zamieszkania. Wskazała również, że w dniu 1 grudnia 2022 r. złożyła wniosek o częściowe ubezwłasnowolnienie i przejęcie pieczy nad matką. Końcowo podkreśliła, że spełnia wszystkie przesłanki przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia jako osoba faktycznie sprawująca opiekę nad matką.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – Prezydenta Miasta B. z dnia 23 września 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności przepis art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a).

W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej orzekające w sprawie odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zaistnienie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 16 sierpnia 2022 r. (karta nr 3 akt administracyjnych). Osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] nr [...] (karta nr 4 akt administracyjnych). Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej w ramach opieki sprawowanej nad matką wykonuje następujące czynności: pomaga przy kąpielach, zmianie opatrunków, zmianie pampersów, karmieniu (oświadczenie z dnia 16 sierpnia 2022 r., karta nr 1 akt administracyjnych). Osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim ze S.W. (karta nr 6, 7 i 14 akt administracyjnych), który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (karta nr 15 akt administracyjnych).

Przechodząc do podanej przez organy przyczyny odmowy, opartej o brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., Sąd zważył co następuje.

Stosownie do treści w/w przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej kolejności obowiązek opieki spoczywa na małżonku. Na gruncie rozpoznawanej sprawy małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak słusznie zauważyła Skarżąca w uzasadnieniu skargi (str. 4 skargi) na tle przywołanej regulacji prezentowano w orzecznictwie sądów administracyjnych dwa poglądy co do wykładni, wskazanej w tym przepisie, negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jeden z prezentowanych poglądów oparto o stosowanie wykładni rozszerzającej w odniesieniu do przyczyn, które uzasadniają sprawowanie opieki przez inną osobę zobowiązaną do alimentacji niepełnosprawnego, nawet jeśli małżonek osoby wymagającej opieki sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podnosiło się, iż nie jest wykluczone na gruncie obowiązujących przepisów, przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego również w sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny do uczynienia zadość temu obowiązkowi, podkreślano nawet, iż oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o kryterium wynikające z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki nie jest w stanie rzeczywiście tej opieki świadczyć, nie jest natomiast zależne wyłącznie od ustalenia, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 1113/15, z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. I OSK 744/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Po 293/21 i sygn. II SA/Po 466/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 września 2021 r. sygn. II SA/Rz 709/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 października 2021 r. sygn. II SA/Ke 757/21).

Odmienny pogląd opiera się natomiast na założeniu, że skoro decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, to "przy jednoznacznym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jedynym warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą, która pozostaje w związku małżeńskim, jest wobec tego, posiadanie przez małżonka tej osoby, orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca nie pozwala zatem organowi przyznać świadczenia kierując się np. zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności, nawet w razie ciężkiej sytuacji życiowej małżonków (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. I OSK 1015/21, z dnia 14 października 2021 r. sygn. I OSK 627/21, z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. I OSK 2422/20, z dnia 18 stycznia 2021 r. sygn. I OSK 2164/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. I OSK 599/20, z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2462/19, z dnia 16 marca 2022 r. sygn. I OSK 1232/21). Pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. I OSK 1285/21, podobnie: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2022 r. sygn. I OSK 1244/21, z dnia 23 marca 2022 r. sygn. I OSK 2298/21, z dnia 17 marca 2022 r. sygn. I OSK 1212/21, z dnia 14 października 2021 r. sygn. I OSK 635/21, z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1015/21, z dnia 26 kwietnia 2022 r. sygn. I OSK 1351/21).

Na gruncie regulacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ustawodawca bowiem przewidział wprost negatywną przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 lutego 2021 r. I OSK 2391/20: "niewłaściwa jest wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego" (podobnie m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2022 r. sygn. I OSK 2298/21, z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1015/21). Ani organ, ani Sąd nie posiada wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby ocenić, czy stan zdrowia danej osoby, zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia jej sprawowanie opieki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2021 r. sygn. I OSK 635/21). Taką ocenę może przedstawić tylko kompetentny organ właśnie w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2022 r. sygn. I OSK 1232/21).

Co jednak szczególnie istotne, w powyższej materii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny podejmując uchwałę w dniu 14 listopada 2022 r. sygn. I OPS 2/22, stosownie do której "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

Na gruncie niniejszej sprawy z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że Skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie ustalono, że matka Skarżącej pozostaje w związku małżeńskim a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie została spełniona negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zatem skarga musiała ulec oddaleniu.

Zasadnie organ administracji publicznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Organy orzekające w sprawie w żaden sposób nie zanegowały stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, konieczności udzielania jej pomocy i opieki, faktycznie sprawowanej opieki przez Skarżącą oraz czynności sprawowanych w ramach tej opieki. Powyższe okoliczności nie pozostawały w sprawie sporne, jednakże wobec związania Sądu stanowiskiem zaprezentowanym w uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Podobnie, uwzględniając powyższe, nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie opisane przez Skarżącą zachowanie małżonka matki podczas pobytu w domu.

Jednocześnie odnotowania wymaga, iż zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej nie sposób utożsamiać z obowiązkiem sprawowania opieki przez małżonka osoby tej opieki wymagającej. Jak słusznie zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, realizacja obowiązku opieki poza formą świadczeń osobistych, może mieć wymiar finansowy, tj. sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego będzie opiekę sprawować (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2022 r. sygn. I OSK 1212/21, z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2462/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. I OSK 599/20, z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. I OSK 2031/20).

Z przyczyn szczegółowo wskazanych powyżej, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Zarzut skargi należało uznać za chybiony. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przepis ten wskazany w zarzutach skargi nie stał się bowiem przyczyną odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Zaakcentować należy, iż wykładnia zawarta w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego ma moc wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych. Jak zauważa się w literaturze przedmiotu, powyższy stan powoduje, że strony oraz inni uczestnicy postępowania są pośrednio związani mocą prawną uchwał, która polega na tym, iż podmioty te nie są w stanie swoją interpretacją przełamać wykładni przyjętej w uchwale (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Lex el. 2021).

W sprawie nie była kwestionowana trudna sytuacja życiowa Skarżącej, której postawa z moralnego punktu widzenia zasługuje na aprobatę, jednakże fakt sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą, z uwagi na wyżej przedstawioną argumentację, nie pozwalała na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na dokonanie oceny przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz nie wymagał w ocenie Sądu uzupełnienia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.