Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2128/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 6, art. 4 ust. 1 pkt 3a, art. 15a ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 48 ust. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 221
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.)
article: art. 10 par. 2, art. 61
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Cudna po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 385/23 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 2/2023 w przedmiocie nakazu zaprzestania wprowadzania do obrotu i wycofania z obrotu produktów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Ł. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 385/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. Ł. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2023 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania wprowadzania do obrotu i wycofania z obrotu.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 lipca 2022 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. przystąpili do czynności kontrolnych w siedzibie zakładu M. Ł. , prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...], ul. [...] [...],[...] N. Przedmiotowa kontrola sanitarna była kontrolą interwencyjną w związku z powiadomieniem alarmowym z dnia 17 maja 2022 r. dotyczącym produktu pn. "[...]" oraz kwestionowanymi wynikami badań laboratoryjnych produktów pn. "[...]" (900 g), "[...]" (900 g), "[...]" (900 g), "[...]" (900 g), "[...]" (900 g), "[...]"

Wyniki przedmiotowych badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez Oddział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy wykazały w produktach: pn. "[...]", numer partii: [...], termin przydatności do spożycia: 08.12.2022 r. zanieczyszczenia w postaci niewielkich widocznych cząstek o barwie beżowej i zielonej, pn. "[...]", numer partii: [...], termin przydatności do spożycia: 03.04.2023 r., zanieczyszczenia w postaci przypominającej odchody małych gryzoni, pn. "[...]", numer partii: [...], termin przydatności do spożycia: 04.10.2023 r. zanieczyszczenie w postaci dużej grudki o barwie jasnoniebieskiej, wymiary około 8 mm/4 mm i waga około 0,065 g, przypominające tabletkę, które zostało wysłane do analizy w Narodowym Instytucie Leków w Warszawie.

Decyzją z dnia 26 września 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. nakazał skarżącemu, prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...], zaprzestać wprowadzania dc obrotu (pkt 1 decyzji) oraz wycofać z obrotu (pkt 2 decyzji) produkty pod nazwą "[...]", nr partii: [...], termin przydatności do spożycia: 08.12.2022 r., "[...]", nr partii: [...], termin przydatności do spożycia: 03.04.2023 r., "[...]", nr partii [...], termin przydatności do spożycia: 04.10.2023 r. W punkcie 3 decyzji strona została zobowiązania do poinformowania organu o sposobie realizacji ww. obowiązków poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających ich wykonanie w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Obowiązkom wymienionym w punktach 1 i 2 organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U, z 2021 r. poz. 195 ze zm.; dalej jako: "ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej") oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 735 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") – z uwagi na konieczność ochrony zdrowia i życia ludzkiego.

Na skutek odwołania, decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję organu złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że mając na względzie ustalenia poczynione przez organy obu instancji – w szczególności wyniki badań laboratoryjnych, z których wynika, że w spornych produktach znajdują się zanieczyszczenia potencjalnie zagrażające zdrowiu oraz nienadające się do spożycia przez ludzi (niemowlęta i małe dzieci, które są grupą docelową spornych produktów) – nie ulega wątpliwości, że produkty wskazane w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. naruszają wymagania zdrowotne i stanowią niebezpieczny środek spożywczy. Tym samym Sąd przychylił się do decyzji organów, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy należało nakazać skarżącemu wycofanie z obrotu, a także zaprzestanie wprowadzania do obrotu środków spożywczych naruszających wymagania higieniczne i zdrowotne, nienadających się do spożycia przez ludzi (niemowlęta i małe dzieci) i będących potencjalnym zagrożeniem dla ich zdrowia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji przeprowadzone postępowanie nie naruszało ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury, bowiem decyzja wydana w sprawie oparta została na dokładnie i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

II

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez niezgodne z prawem zaakceptowanie dokonanego przez organy administracji naruszenia:

a) art. 6 k.p.a. w związku z art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 pdpkt a oraz art. 3 ust. 2 pkt 5 pdpkt a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2629 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 139, str. 55 ze zm.) w związku z art. 61 i art. 62 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1448 ze zm.; dalej jako: "ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia") poprzez przeprowadzenie kontroli w przedmiotowej sprawie przez nieupoważniony organ administracji publicznej, (tj. organy inspekcji sanitarnej zamiast organów inspekcji weterynaryjnej), a tym samym utrzymanie w mocy decyzji sprzecznej z porządkiem prawnym – gdyż skarżący prowadzi jedynie hurtowa sprzedaż w tzw. "obrocie papierowym", tj. nie posiada własnego magazynu, ani nie produkuje wprowadzanych hurtowo do obrotu produktów (które nie są produktami [...] a mieszankami innych produktów podchodzenia zwierzęcego),

b) art. 6 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 1, 3 i 4 w związku z art. 46 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 221; dalej jako: "Prawo przedsiębiorców") – przez brak rozpoznania podniesionego przez stronę zarzutu polegającego na naruszeniu ww. przepisów poprzez wydanej w wyniku wykorzystania dowodów przeprowadzonych w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów ustawy (art. 48-50 Prawa przedsiębiorców oraz 54 ust. 5 Prawa przedsiębiorców) i naruszeniem innych przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy (art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), które miały istotny wpływ na wyniki kontroli i nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym - w szczególności poprzez przeprowadzenie bezprawnej kontroli w trakcie czynności przeszukania prowadzonej przez organy ścigania, gdzie kontrolujący występowali jednocześnie w roli osób przybranych do czynności przez funkcjonariuszy policji: podczas gdy zgodnie z ust. 4 cytowanego przepisu oznacza to, że dokumenty oraz informacje zebrane w toku czynności wykonywanych przez organ kontroli z naruszeniem przepisów ust 2-3a nie stanowią dowodu w postępowaniu kontrolnym, co w konsekwencji oznacza, iż jakiekolwiek wykorzystywanie materiału dowodowego zebranego poza siedzibą przedsiębiorcy rodzi również skutki określone w art. 46 ust. 3 Prawa przedsiębiorców i uniemożliwia ich wykorzystywanie w jakimkolwiek postępowaniu;

c) art. 84 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie interpretacji spornych badań, jak również brak przeprowadzenia szczegółowych badań celem ustalenia czym były rzekome zanieczyszczenia produktu (od początku wskazywane przez skarżącego jako rozpuszczalne, celowo dodawane mieszanki witaminowe zgodnie z regulacjami prawa unijnego), a tym samym automatyczne i autorytarne zaakceptowanie wyników badań przeprowadzonych przez laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy – pomimo:

i. braku akredytacji laboratorium w tym zakresie (vide: pismo w aktach sprawy z którego wynika, że laboratorium nie posiada akredytacji i kompetencji w zakresie oceny organoleptycznej produktów) i oparcie się w tym zakresie jedynie na dogmacie instytucji zaufania publicznego, co narusza konstytucyjna zasadę państwa prawa i praworządności;

ii. braku określenia jakie rzekome zanieczyszczenia znajdują się w zakwestionowanych partiach produktów, co winno wynikać z przeprowadzonych badań w tym zakresie, które powinny określić jakiego pochodzenia są rzekome cząstki – na co wskazywano wielokrotnie w ramach szeregu postępowań prowadzonych w analogicznym stanie faktycznym przez organy inspekcji sanitarnej (gdzie dochodziło do umorzenia postępowań), wyjaśniając, iż rzekome cząstki stanowią elementy dedykowanej dla dzieci mieszanki witaminowej i ulegają rozpuszczeniu podczas przygotowywania produktu zgodnie z instrukcją;

iii. braku udowodnienia, że ilości jonów miedzi, jonów siarczanowych oraz siarczanu miedzi pięciowodnego znajdujące się w jednej z pobranych próbek przekraczają dopuszczalne normy – mimo faktu, iż ww. jony znajdują się celowo i zgodnie rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009 (Dz. U. UE. L. 2013. 181. 35) – załącznik tabela B w zakresie dotyczącym miedzi – w tego typu produktach;

iv. braku obiektywizmu i stosowania niedopuszczalnych twierdzeń, że w produkcie znajdowały się odchody małych gryzoni, mimo braku wykazania, że zbadane cząstki były odchodami – co jest łatwo sprawdzalne i nie zostało udowodnione organoleptycznie – a udowadnia jedynie fakt, iż rzekome zanieczyszczenia takimi odchodami nie były, skoro zostały określone jako je przypominające;

v. znacznego upływu czasu od dnia zabezpieczenia próbek produktów (25 maja 2022 r.) do dnia wydania decyzji (26 września 2022 r.) i znacznej bezczynności organu (3 miesiące), w którym to czasie oczywiście można było przeprowadzić dalsze, rzetelne badania w akredytowanym co do cech organoleptycznych laboratorium, zbadać skład rzekomych zanieczyszczeń i dopuścić dowód z opinii biegłego – gdyż działania Organu wbrew twierdzeniom Sądu nie świadczą o szybkości postępowania i konieczności ograniczania podstawowych praw strony z uwagi na niejasne przesłanki;

d) naruszenie zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a., którego to zarzutu nie rozpoznano, a tym samym akceptację naruszenia polegającego na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej na skutek naruszenia ww. przepisu poprzez milcząca odmowę udzielenia informacji odnośnie tego, czy wszczęto wobec skarżącego postępowanie administracyjne i jakie czynności w sprawie są prowadzone (vide: pisma z dnia 25 lipca 2022 r., 11 sierpnia 2022 r., 26 sierpnia 2022 r.), a tym samym celowe uniemożliwienie brania skarżącemu udziału w sprawie i wydanie decyzji administracyjnej, mimo braku przeprowadzenia postępowania administracyjnego; oraz bezzasadne przyjęcie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż "skarżący nie ustosunkował się przed wydaniem decyzji do wyników laboratoryjnych i nie wytłumaczył obecności zanieczyszczeń w produktach będących przedmiotem niniejszego postępowania" (vide: akapit 1 strona 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – podczas gdy to organy pozbawiły stronę takiej możliwości, gdyż skarżący dopiero z zaskarżonej decyzji dowiedział się o prowadzonym wobec niego postępowaniu administracyjnym, a jego wcześniejsze pisma i wnioski były milcząco zbywane przez organ;

e) naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 7 w związku z ust. 8 Prawo przedsiębiorców, którego to zarzutu nie rozpoznano, a tym samym akceptację naruszenia polegającego na nierozpoznaniu sprzeciwu skarżącego złożonego w dniu 11 lipca 2022 r. w terminie, co jest równoznaczne w skutkach z odstąpieniem od czynności kontrolnych;

f) naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 i 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją i która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie – a tym samym utrzymanie w mocy decyzji, co do której aktualizują się przesłanki do stwierdzenia jej nieważności;

g) naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. w związku z art. 61 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej, mimo braku wszczęcia postępowania administracyjnego, po ponad dwóch miesiącach od przeprowadzenia kontroli - a jednocześnie zarzucenie przez Sąd skarżącemu, iż nie uczestniczył aktywnie w postępowaniu administracyjnym, o którego wszczęciu nie wiedział i nie ustosunkował się do treści rzekomych nieprawidłowości dotyczących wyników badań, których nie doręczono skarżącemu w ramach niniejszego postępowania;

h) naruszenie art. 135 k.p.a., którego to zarzutu nie rozpoznano, a tym samym akceptację naruszenia polegającego na braku rozpoznania wniosku skarżącego o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji – co wskazuje na pośrednie przyznanie przez organ bezprzedmiotowości zaskarżonej decyzji, gdyż jest ona niewykonalna wobec skarżącego, który nie jest stroną postępowania i wskazanych w decyzji do obrotu nie wprowadzał i nie wprowadza; wyrażających się w przyjęciu niezasadnego rozstrzygnięcia, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Z najdalej idącej ostrożności procesowej, skarżący podniósł także zarzut:

2) naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. i nakazania umorzenia postępowania, mimo zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 105 § 1 k.p.a., tj. bezprzedmiotowości postępowania polegającej na tym, iż sporne partie produktów utraciły datę ważności w trakcie trwania postępowania, a tym samym bezprzedmiotowym jest zakazywanie ich wprowadzania do obrotu.

W związku z powyższym skarżący wniósł:

1. na podstawie art. 188 z związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonych decyzji tj. decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 2/2023 oraz decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. z dnia 26 września 2022 r. nr 393/2022;

2. ewentualnie na podstawie art. 179 a w związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości zaskarżonych decyzji, tj. decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 2/2023 oraz decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. z dnia 26 września 2022 r. nr 393/2022;

3. ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

4. o wyznaczenie rozprawy;

5. na podstawie art. 191 p.p.s.a. o rozpoznanie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wydanego w dniu 21 czerwca 2023 r. na rozprawie które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych skarżącego;

6. na podstawie art. 250 p.p.s.a. o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy wnosząc o jej oddalenie, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie ich nie stwierdzono, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Podkreślić należy, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy w istocie oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, w zakresie zaaprobowania ustalonego przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadzenia przez nie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności postępowania dowodowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2023 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania wprowadzania do obrotu i wycofania z obrotu produktów nie jest niezgodna z prawem.

Na wstępie należy się odnieść do zarzutu przeprowadzenia kontroli w przedmiotowej sprawie przez nieupoważniony organ administracji publicznej, zawartego w punkcie 1 litera a petitum skargi kasacyjnej.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 1 pkt 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności, żywienia i produktów kosmetycznych - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących nadzoru nad jakością zdrowotną żywności. Na mocy natomiast art. 12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, organem właściwym jest państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny. Odnosząc się zaś do art. do art. 73 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia organami urzędowej kontroli żywności w zakresie bezpieczeństwa żywności, są organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej m.in. w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego znajdujących się w handlu detalicznym w rozumieniu art. 3 pkt 7 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE. L. z 2002 r. Nr 31, str. 1 ze zm.), z wyłączeniem produktów pochodzenia zwierzęcego znajdujących się w rolniczym handlu detalicznym.

Wobec powyższych przepisów oraz dokonanych przez organy ustaleń wynika, że skarżący sprzedawał sporne produkty za pośrednictwem portalu [...]. Materiał dowodowy w postaci zrzutów ekranu dołączonych do akt sprawy administracyjnej wskazuje jednoznacznie, że skarżący był odpowiedzialny za wprowadzanie spornych produktów do obrotu także w formie sprzedaży detalicznej. Skarżący sprzedawał sporne produkty, natomiast W. Ł.- ojciec skarżącego, działający pod firmą [...] jedynie odpowiadał za przyjmowanie reklamacji wprowadzanych do sprzedaży produktów. W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny był organem właściwym do wydania zaskarżonej decyzji, a decyzja została wydana wobec właściwego podmiotu jakim był skarżący.

Przedstawiona istota sporu, a także sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej zawartych w punkcie 1 litera b-h oraz ich częściowo wzajemne powiązanie w zakresie zarzutów prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności postępowania dowodowego powoduje konieczność ich łącznego – w tym zakresie – rozpoznania

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu utrzymania w mocy decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją. Wydana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. decyzja z dnia 8 września 2022 r. była decyzją umarzającą postępowanie administracyjne wobec skarżącego związane z kontrolą Magazynu w S. w trakcie którego okazało się, że skarżący, użyczył część nieruchomości, w której znajdował się magazyn W. Ł. . Powyższe stało się podstawą umorzenia postępowania administracyjnego.

Następnie odnosząc się do kwestii wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego przez właściwe organy wskazać należy, że na skutek zgłoszenia zawiadomienia dotyczącego jakości spornych produktów zlecono Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej przeprowadzenie badań laboratoryjnych. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna była upoważniona do przeprowadzenia przedmiotowych badań, ponieważ zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stacje sanitarno-epidemiologiczne podlegają państwowym inspektorom sanitarnym, natomiast zgodnie z art. 15a ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stacje sanitarno-epidemiologiczne wykonują badania laboratoryjne w zakresie nadzoru sanitarnego, działając w zintegrowanym systemie badań laboratoryjnych i pomiarów. Przez zintegrowany system badań laboratoryjnych i pomiarów rozumie się jednolity sposób wykonywania badań laboratoryjnych i pomiarów. Wojewódzkie Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne są zatem z natury rzeczy instytucjami zaufania publicznego, znajdującymi oparcie swej działalności w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także realizującymi wynikające z tej ustawy zadania mając na względzie bezpieczeństwo zdrowotne ludności. Wobec tego uwagi odnoszące się do nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego należało uznać za niezasadne, w szczególności uwzględniając, iż w tego rodzaju postepowaniach administracyjnych trzeba podejmować działania natychmiastowe z uwagi na bezpieczeństwo zdrowotne ludzi i takim działaniem – zgodnym z prawem i niewymagającym potwierdzenia przez biegłego – było przeprowadzenie badań laboratoryjnych spornych produktów przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną.

Jak już wspomniano postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie ma charakter szczególny z uwagi na to, że dotyczy bezpieczeństwa zdrowotnego ludzi.

Co do zasady zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże art. 48 ust. 11 wskazuje na wyjątki, gdy nie dokonuje się takiego zawiadomienia, tj. w sytuacji gdy kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej albo bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej (pkt 1) oraz gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska (pkt 4). W sprawie zastosowanie znalazło rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. U. UE. L. z 2017 r. Nr 95, str. 1 ze zm.). Wobec art. 9 ust. 4 ww. rozporządzenia kontrole urzędowe przeprowadza się m.in. bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem sytuacji, w których uprzednie zawiadomienie jest konieczne, by kontrola urzędowa mogła się odbyć, i odpowiednio uzasadnione. A zatem zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że organ pierwszej instancji, w oparciu o ww. przepisy działał prawidłowo przeprowadzając kontrolę bez wcześniejszego zawiadomienia skarżącego, w szczególności uwzględniając wyniki badań laboratoryjnych, z których wynikało, że w spornych produktach znalazły się zanieczyszczenia potencjalnie zagrażające zdrowiu oraz nienadające się do spożycia przez ludzi.

Nie było też niezgodne z prawem działanie organu polegające na odstąpieniu od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., tj., że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z § 3 art. 10 k.p.a. organ jest obowiązany wskazać – w drodze adnotacji w aktach sprawy – przyczyny odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Tak też uczynił organ, wskazując, że odstąpił od wymogów związanych z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na fakt, iż załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Wycofanie z obrotu produktów spożywczych nienadających się do spożycia przez ludzi, w szczególności niemowląt i małych dzieci wypełniało przesłankę z art. 10 § 2 k.p.a., gdyż tylko niezwłoczne załatwienie sprawy mogło uchronić przed narażeniem na utratę zdrowia osób korzystających z tych produktów. Na tej podstawie organ nie był zobligowany do zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w trybie art. 61 k.p.a. Przyjąć zatem należało, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w momencie podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie, czyli przeprowadzonej przez organ kontroli sanitarnej (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1679/10; postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., sygn. akt SA 654/81).

Nie można również zgodzić się ze skarżącym w kwestii naruszenia przez organ art. 105 § 1 k.p.a. (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej). W przedmiotowej sprawie nie było podstaw do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego, w szczególności, że w niniejszej sprawie organ podejmując decyzję o zaprzestaniu wprowadzania do obrotu i wycofania z obrotu organ zobligowany był do nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na potencjalne zagrożenie dla ich zdrowia. Jednocześnie wskazywana przez skarżącego bezprzedmiotowość nie miała miejsca, bowiem na żadnym etapie prowadzonego postępowania, skarżący nie oświadczył ani nie przedstawił dowodów o wycofaniu z obrotu spornych produktów.

Sąd pierwszej instancji zatem prawidłowo nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej jej wydanie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za niezasadną, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił ją, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego, jak w punkcie drugim sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.