Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 168/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 stycznia 2023 r. nr SKO.405.PO/1257/22 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza P. z dnia 6 października 2022 r. nr PO.3124.3.1.2022; II. przyznaje radcy prawnemu I. W. kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy) w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 168/23

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji Burmistrza Parczewa z dnia 6 października 2022r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2009 - 2018 w łącznej kwocie 58.994,40zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 42.966 zł, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 25 sierpnia 2022 r. P. B. zwrócił się o umorzenie wszystkich zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych wraz z odsetkami. Wskazał, że nie posiada środków finansowych na zapłatę zaległości, które nie powstały z winy podatnika, ale w związku z kryzysem gospodarczym. Wskazał, że wraz z żoną utrzymują się z emerytur, które pobierają w 75%, bo 25% zajmuje komornik, a muszą z nich opłacić rachunki za wodę, opał, leki i środki czystości.

Decyzją z dnia 6 października 2022r. organ podatkowy pierwszej instancji odmówił umorzenia zaległości. W ocenie organu, kondycja finansowa podatników pozwala na zapłatę zaległości podatkowej i nie zagrozi ich egzystencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcie jest wadliwe, bowiem w sprawie występuje ważny interes podatnika, o jakim mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej. Poza tym organ naruszył art. 122 O.p., który wskazuje na obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, co jest niezbędne dla oceny istnienia przesłanek umorzenia. Tymczasem organ nie przesłuchał strony oraz nie przeprowadził analizy struktury jego zadłużenia wobec innych podmiotów i wpływu tej sytuacji na powstanie zaległości podatkowych. Po potrąceniach z emerytury pozostaje do dyspozycji kwota 1.041 zł, która nie wystarczy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a tym bardziej na spłatę zobowiązań z tytułu podatku od środków transportowych.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że P. B. do dnia 31 października 2017r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "B. z siedzibą w [...]. Zaległości podatkowe dotyczą okresu, kiedy działalność gospodarcza była przez podatnika prowadzona. P. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – K. B.. Otrzymuje emeryturę w kwocie 2.637,13zł (119.23z.ł niepodlegające potrąceniu). K. B. otrzymuje emeryturę w kwocie 1.971.30zł. W PIT-37 za rok 2021 wykazano przychód z tego tytułu w wysokości 36.969,78 zł oraz przychód ze stosunku pracy i innych źródeł w wysokości 4.515 zł. P. B. jest bowiem zatrudniony na części etatu w firmie transportowej prowadzonej przez syna - T. A. B., gdzie osiąga miesięczny dochód w kwocie 327,90zł.

W tych okolicznościach organ podkreślił, że skarżący (podobnie jak jego żona) uzyskuje stały dochód. Od początku prowadzenia działalności gospodarczej nigdy nie realizował obowiązku płacenia podatku od środków transportowych, w związku z czym powstały zaległości z tego tytułu. Organ podkreślił, że należności nie są przedawnione. Są egzekwowane z uposażenia emerytalnego.

Organ podkreślił, że nie miał obowiązku przesłuchania strony. Skarżący miał możliwość, bez wzywania organu, do składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, powinien także spoczywać na samym zainteresowanym. Skarżący korzystali ze swoich uprawnień procesowych, brali czynny udział w postępowaniu, a organ uwzględnił ich stanowisko i dokonał analizy złożonych dowodów i oświadczeń. Uznał jednak, że otrzymywane przez każdego z małżonków emerytury dają podstawę do prowadzenia egzekucji zaległości.

W skardze na powyższą decyzję P. B. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Parczewa oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania w postępowaniu i załatwianiu spraw interesu społecznego i słusznego interesu jednostki), art. 77 k.p.a. (wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego), które to naruszenia miały zasadniczy wpływa na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie została zrealizowana przesłanka ważnego interesu podatnika. Organy naruszyły, w ocenie strony, przepis art. 122 O.p., bowiem nie dokonały wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnym przypadku, może być dokonana dopiero po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) i dokładnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.), a sformułowane na tej podstawie wnioski muszą spełniać kryteria stawiane swobodnej ocenie dowodów (art. 191 O.p.).

W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego, organ podatkowy nie zastosował się do powyższych reguł, nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, organ nie wyjaśnił okoliczności faktycznych związanych z powstaniem zaległości i brakiem zawinienia podatnika, a wnioski wyinterpretowane przez organ podatkowy nie spełniają kryteriów stawianych swobodnej ocenie dowodów. Nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania strony, nie przeprowadzono analizy struktury zadłużenia podatnika wobec innych podmiotów i wpływu tej sytuacji na powstanie zaległości podatkowych. Organ pominął kwestie, iż przy całkowitej kwocie zadłużenia, po potrąceniach emerytury, pozostaje kwota 1.041 zł, która nie wystarczy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie mówiąc już o spłacie zobowiązań z tytułu podatku od środków transportowych.

Zdaniem strony, najpoważniejszym z uchybień zaskarżonej decyzji jest rażące naruszenie art. 10 k.p.a., nakładającego na organ obowiązek umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się odnośnie zebranych materiałów, dowodów, zgłoszonych żądań. Pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że nie otrzymała przed wydaniem decyzji informacji o prawie wypowiedzenia się co do wyników tego postępowania, zebranych dowodów i materiałów w sprawie.

Decyzja powinna też odpowiadać wymogom określonym w art. 107 k.p.a. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy.

Z kolei z zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji podjętej w pierwszej instancji, ale obowiązany jest ponownie rozważyć sprawę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejszej sprawie tego, zdaniem strony, nie uczyniło.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest w ocenie Sądu zasadna, bowiem organy obu instancji zaniechały zebrania dostatecznych dowodów i nie rozważyły należycie stanu sprawy, przez co nie rozpoznały jej istoty.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest istnienie podstawy do udzielenia skarżącemu ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata od 2009 do 2018 r.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiot i granice niniejszej sprawy wyznaczają przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi. Ma to istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem skarżący zamiennie powołuje w podstawie prawnej zarzutów ustawę Ordynacja podatkowa i nie stosowaną jako podstawa rozstrzygnięcia ustawę – Kodeks postępowania administracyjnego. Formułowane zarzuty skargi odniesione zostały jednak przez Sąd do adekwatnych uregulowań zawartych w Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązania objęte postępowaniem o udzielenie ulgi nie uległy przedawnieniu, a w aktach znajduje się pismo Burmistrza Parczewa z 3 stycznia 2023 r., w którym wskazał, że zaległości podatkowe objęte zostały tytułami wykonawczymi, we wszczętych zaś postępowaniach egzekucyjnych zastosowano wobec zobowiązanego skuteczne środki egzekucyjne, które – zgodnie z art. 70 § 4 O.p. - przerwały bieg terminu przedawnienia każdego ze zobowiązań. Ostatni ze środków – zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, był stosowany w wypadku każdego z tytułów wykonawczych w dniu 2 marca 2022 r. Kwestia ta nie była podnoszona w zarzutach skarżącego, uznać zatem należy, że pozostaje poza sporem.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (który w niniejszej sprawie, jak zasadnie podkreślono w decyzji organu odwoławczego, nie ma zastosowania), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Przepis posługuje się pojęciami nieostrymi "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".(nie definiowanymi ustawowo), których wykładni dokonuje w szczególności orzecznictwo i doktryna. Wymienione zwroty normatywne tworzą zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Są one swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych (wyrok NSA z dnia z 26 sierpnia 2010r., sygn. akt II FSK 689/09). Sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w którym ustawodawca używa pojęć nieostrych, nie pozwala na stwierdzenie, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów, którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Organy każdorazowo zobowiązane są zindywidualizować sprawę, poprzez właściwe zebranie i ocenę materiału dowodowego, odnosząc następnie ustalone w sprawie fakty do wypracowanego rozumienia pojęć definiujących przesłanki przyznania ulgi.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzje w przedmiocie udzielenia ulg mają charakter uznania administracyjnego. Uznanie to jednak ma zastosowanie w przypadku, w którym organ stwierdza istnienie jednej lub obu przesłanek, ale w całokształcie okoliczności danej sprawy ocenia, że pomimo to ulga danemu podatnikowi nie przysługuje. W pierwszej kolejności organy są zatem zobowiązane do rzetelnej oceny spełnienia przesłanek do udzielenia ulgi – ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego. W tym zakresie, wbrew stanowisku organu, obowiązują wszystkie standardy prowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów, w tym wskazane w art. 122 O.p., art. 180 § 1 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p., choć niewątpliwie przyznać należy rację stwierdzeniu zawartemu w decyzji, że specyfika tego postępowania wymusza na stronie współdziałanie z organem w ramach przedstawiania fatów, które mogą uzasadniać wniosek o ulgę. O ile jednak strona jest zobowiązana do należytego uzasadnienia wniosku, a następnie do odpowiedniego reagowania na wezwania kierowane do niej przez organ, o tyle to na organie ciąży obowiązek wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Współdziałanie strony nie polega zatem, jak twierdzi organ, na całkowitym przeniesieniu ciężaru dowodzenia na stronę postępowania.

W literaturze przedmiotu, jak też w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że "ważny interes podatnika" to stan spowodowany najczęściej losowymi przypadkami dotyczącymi podatnika, który w konsekwencji powoduje, że nie może on uregulować zaległości podatkowej. W wyroku z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15 wskazano, że najogólniej rzecz biorąc, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów powodujących, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Nie chodzi przy tym wyłącznie o nadzwyczajność sytuacji w rozumieniu klęski, działania żywiołu, choroby itp. Chodzi bowiem o takie sytuacje, które nie mieszczą się w granicach planowania przez rozsądnego i należycie dbałego o swoje interesy podatnika, nie są od niego zależne. Nadzwyczajność to odbieganie od normy, którą określają również realia rynku lokalnego, elementy makro i mikroekonomiczne oraz utrwalona sytuacja ekonomiczna podatnika i jego rodziny.

Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa.

Należy mieć na względzie, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo (gmina) nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W konsekwencji, ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia racji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada (konstytucyjna), jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku powinien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi.

W niniejszej sprawie organy stwierdziły brak ziszczenia się obu przesłanek do udzielenia ulgi (chociaż z decyzji organu odwoławczego taka konstatacja nie wynika wprost). W takiej sytuacji rozważania o uznaniowości decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania ulgi są bezprzedmiotowe. Organy stwierdziły, że skarżący i jego żona posiadają stały dochód z tytułu emerytury, pozwalający na wywiązanie się z zaległych zobowiązań podatkowych. Podkreśliły również, że postawa skarżącego wobec zobowiązań publicznoprawnych (uporczywe niepłacenie podatków) dyskwalifikuje go z grona uprawnionych do ulgi.

Nie przesądzając w niniejszej sprawie o prawidłowości tych wniosków należy uznać, że są one obecnie przedwczesne. W ocenie Sądu, organy podatkowe nie dokonały w sprawie ani pełnego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych umożliwiających ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., ani też nie dokonały należytej oceny tych przesłanek. Bez należytej wnikliwości zinterpretowały dotychczas zebrany materiał dowodowy. Organy przede wszystkim nie wezwały skarżącego (jego pełnomocnika) do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i środkach utrzymania na urzędowym formularzu, zastępując je wezwaniem o bardzo lakonicznej treści, nie wskazującej w sposób jasny i precyzyjny oczekiwanego zakresu informacji, jakich miał udzielić wnioskodawca. Niewątpliwie przysłużyłoby się to do ujawnienia szczegółowych danych, które w druku tym zostały wyraźnie wyszczególnione. Tymczasem w piśmie z dnia 5 września 2022 r. wezwano skarżącego (jego pełnomocnika) wyłącznie do złożenia dokumentów w postaci zaświadczenia o dochodach za 2021 r. (ewentualnie PIT 37), odcinka renty/emerytury, zaświadczenia z zakładu pracy za ostatni miesiąc, zaświadczenia z MOPS o pobieranych świadczeniach (o ile są pobierane), zaświadczenia z PUP, jeśli któryś z członków rodziny jest osobą bezrobotną oraz "wszelkich innych dokumentów potwierdzających okoliczności, na które podatnik powołuje się w podaniu". Tam, gdzie organ szczegółowo określił swoje żądanie, podatnik przedłożył wszystkie wymagane dokumenty, co świadczy o jego należytej współpracy w zakresie wyjaśniania istotnych dla sprawy okoliczności. Ostatnie ze wskazanych żądań ma jednak charakter tak ogólny i nie precyzyjny, że uniemożliwia skarżącemu, działającemu w postępowaniu przed organem bez profesjonalnego pełnomocnika, wywiązanie się z nałożonego obowiązku w sposób pełny. Wezwanie kierowane do strony powinno mieć jasną i szczegółową treść, nie pozostawiającą wątpliwości co do zakresu oczekiwanych informacji. Tylko wówczas, gdy organ wystosował tego typu wezwanie, może następnie – w wypadku bierności strony - posługiwać się w sprawie argumentem o braku współpracy, czy też chęci zatajenia przez zainteresowanego ulgą jakichkolwiek danych.

W niniejszej sprawie organ nie wystosował do skarżącego (jego pełnomocnika) wezwania do uzupełnienia braków wniosku odpowiadającego powyższym standardom, nie zareagował na zgłaszany w sprawie wniosek o jego przesłuchanie, nie zwrócił się do właściwych podmiotów (organów) w celu ewentualnego uzupełnienia danych o stanie majątkowym członków rodziny strony (np. ZUS, Urząd Skarbowy, CEPIK, orany samorządowe w zakresie posiadanych nieruchomości i ich statusu). Nie jest zatem wiadome, czy skarżący posiada wolne od zajęć nieruchomości, wartościowe ruchomości, oszczędności, wierzytelności. Organ, nie ustalił, jakie miesięczne wydatki obciążają rodzinę skarżącego, podczas gdy już z treści wniosku wynika, że – oprócz standardowych kosztów codziennego życia (także nie uwzględnionych w ocenie sytuacji strony) – żona skarżącego leczy się i ponosi z tego tytułu wysokie (choć na tym etapie nie sprecyzowane i nie uprawdopodobnione) koszty. Organ zignorował informacje skarżącego, że wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a część otrzymywanych świadczeń obojga małżonków podlega zajęciu. Stałość dochodów ma niewątpliwe znaczenie dla oceny zasadności wniosku, jednak równie istotny jest rachunek ekonomiczny dochodów oraz niezbędnych wydatków, szczególnie w kontekście możliwego popadnięcia w niedostatek i związanej z tym konieczności sięgania po pomoc państwa.

Dopiero zatem całościowe wyjaśnienie sytuacji majątkowej rodziny skarżącego umożliwi rzetelne rozpoznanie wniosku o udzielenie ulgi i ocenę spełnienia przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Istotnym w sprawie jest też i to, że wbrew stanowisku organów, pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też wyjątkowych zdarzeń losowych. Jak już powiedziano, treść tego pojęcia nieostrego funkcjonuje w judykaturze w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną podatnika, która – w kontekście poniesienia ciężaru zapłaty należności – może ulec zmianie, która utrudni lub może utrudnić normalną egzystencję. Interes publiczny z kolei musi uwzględniać sytuację, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje (lub może spowodować) konieczność ubiegania się przez podatnika o środki z pomocy państwowej, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać własnych potrzeb materialnych. W zakresie odnoszącym się do refleksji konstytucyjnej organu, ograniczającej się wyłącznie do zasady powszechności opodatkowania, należy podnieść, że przy właściwej ocenie sprawy nie można pomijać także i konsekwencji wynikających ze sfery określonej zasadami wynikającymi z art. 2, art. 67 i art. 69 ustawy zasadniczej. Według Sądu, jest to istotne zwłaszcza, gdy zasady sprawiedliwości podatkowej determinowana jest właśnie względami pragmatycznymi, do których zalicza się czynniki ekonomiczne, finansowe, socjalne i zdrowotne. Niewątpliwie natomiast zgodzić trzeba się z organem, że postawa podatnika wobec ciężarów publicznoprawnych, a zatem i okoliczności powstania zaległości podatkowych, mogą mieć znaczenie dla oceny istnienia tej przesłanki udzielenia ulgi. Wieloletnie ignorowanie bowiem narastających długów wobec Skarbu Państwa i samorządu nie może być pomijane przy weryfikacji interesu publicznego w wyrażeniu zgody na umorzenie należności, które podatnik był zobowiązany opłacać jako przedsiębiorca.

Tylko zatem szczegółowe wyjaśnienie powyżej omawianych kwestii pozwoli organowi na pełne rozeznanie sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, a tym samym da realną podstawę do oceny istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu uznać należy, że organ naruszył art. 67a § 1 pkt 3 O.p., bowiem oceny przesłanek przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej nie poprzedził właściwie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym i ustaleniami faktycznymi, które podatnikowi gwarantowałyby należyte wyjaśnienie jego sprawy i rozstrzygnięcie zgodne z prawdą obiektywną. Tym samym organ naruszył także normy procesowe, o jakich mowa w art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Postępowanie to winno zostać stosownie uzupełnione, a podejmowane przez organ czynności winny zostać dostosowane z jednej strony do realnych możliwości skarżącego, z drugiej – zapewniać efektywność w pozyskaniu istotnych dla sprawy faktów.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Sąd uznał, że analogicznymi brakami dotknięte są zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja organu pierwszej instancji, zaś prawidłowe rozpoznanie sprawy wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w znacznej części.

O przyznaniu na rzecz pełnomocnika skarżącego (radcy prawnego) wynagrodzenia za udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej w ramach prawa pomocy Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) w zw. z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r. w sprawie sygn. SK 85/22 (Dz.U. z 2023 r., poz. 796) i z 20 kwietnia 2023 r. w sprawie sygn. SK 53/22 (Dz.U. z 2023 r., poz. 842). Na kwotę tę składa się wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz należny VAT – łącznie 590,40 zł.