Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2, 3, 4 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 363/19 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 września 2019 r. III SA/Kr 363/19: (I) oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego; (II) przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

1. prawa materialnego – art. 38 ust. 2, 3 i 4 u.p.s. w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię i akceptację przez Sąd I instancji stanowiska organów w przedmiocie wysokości przyznanego zasiłku w kwocie 400 zł, w sytuacji gdy wysokość tego zasiłku jest niewystarczająca do zaspokojenia podstawowych, elementarnych potrzeb skarżącego, a więc nie gwarantuje zabezpieczenia minimum egzystencji, co powoduje, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku we wskazanej wysokości jest sprzeczna z dyrektywami zawartymi w art. 3 ust. 1, 3 i 4 u.p.s., które wskazują cele i kryteria jakimi winny kierować się organy stosując instytucje pomocy społecznej, a tym samym decyzja wykracza poza zakres dopuszczonego przez ustawodawcę uznania administracyjnego przysługującego organowi przy podejmowaniu decyzji w oparciu o powołane przepisy ustawy o pomocy społecznej;

2. przepisów postępowania – art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że organy nie ustaliły i nie rozważyły wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Sąd nie dostrzegł, że materiał dowodowy mógłby zostać uzupełniony o dokładne ustalenie potrzeb skarżącego oraz jego szans na znalezienie zatrudnienia w związku z jego sytuacją zdrowotną, a także poczynienie szczegółowych ustaleń dotyczących możliwości płatniczych ośrodka, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej sprawowanej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2335 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji.

Odnosząc się do postawionych zarzutów zauważyć należy, że w istocie skarżący kasacyjnie kwestionuje wysokość przyznanego mu zasiłku okresowego (400 zł miesięcznie) z punktu widzenia potrzeb skarżącego oraz możliwości finansowych organu (art. 3 ust. 1, 3 i 4 u.p.s.).

Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.

Ponieważ skarżący kasacyjnie nie ma żadnych dochodów i jest osobą samotnie gospodarującą, wysokość zasiłku okresowego w jego przypadku mogła się mieścić między kwotami 350,50 zł – 418 zł. Przyznany zasiłek w kwocie 400 zł miesięcznie mieści się w podanym zakresie. Postulowana przez skarżącego kasacyjnie wysokość zasiłku okresowego w kwocie 500 zł nie była możliwa z uwagi na przytoczoną wyżej regulację. Niezrozumiały jest też zarzut naruszenia art. 38 ust. 4 u.p.s., który stanowi o tym, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Wszak 400 zł to więcej niż 20 zł.

Jak z powyższego wynika zasiłek okresowy w przypadku skarżącego kasacyjnie mógł być wyższy o 18 zł miesięcznie. Jeśli jednak zważymy, że zasiłek okresowy nie jest jedyną formą pomocy społecznej dla skarżącego – z akt wynika, że w 2018 r. otrzymał on pomoc w łącznej wysokości 7964 zł, a tylko w styczniu 2019 r. (w tym samym dniu, co decyzja o zasiłku okresowym) zostały wydane decyzje o zasiłkach celowych na dożywianie (na kilka miesięcy 2019 r.) i odzież w łącznej kwocie ok. 1200 zł, to nie można twierdzić, że zaskarżona decyzja o zasiłku okresowym narusza zasady pomocy społecznej, wynikające z art. 3 u.p.s. Łączna pomoc dla skarżącego kasacyjnie może bowiem, przy racjonalnym gospodarowaniu, zaspokoić jego niezbędne potrzeby i umożliwić mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także rodzaj pomocy (zasiłek okresowy, zasiłki celowe) i jej rozmiar są odpowiednie do okoliczności (do zgłaszanych potrzeb – żywieniowych, odzieżowych i wydatków stałych, w tym na mieszkanie). Pomimo licznych dolegliwości zdrowotnych (co wynika z wywiadu środowiskowego) skarżący nie przedstawił dowodu na to, że jest niezdolny do pracy, za to jest zarejestrowany jako bezrobotny, co przynajmniej potencjalnie wskazuje na możliwość zarobkowania.

Ponadto powtórzyć należy stanowisko ugruntowane już w orzecznictwie, że "Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej" (zob. wyrok NSA z 1 lutego 2017 r. I OSK 2683/16, LEX nr 2230653). "Nie sposób oczekiwać, by w decyzji rozstrzygającej w odniesieniu do każdego wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej organ przedstawiał finansowy czy merytoryczny raport ze swej działalności" (zob. wyrok NSA z 12 maja 2011 r. I OSK 260/11, LEX nr 1081012).

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy rozstrzygnąć może tylko Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).