Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 121/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87, art. 92a
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2022 r., nr 1801-IGC.48.54.2022.5 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, decyzją z 14 listopada 2022 r., nr 1801-IGC.48.54.2022.5, wydaną po rozpatrzeniu odwołania A.C. od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak: 408000-408000-COC.48.241.2022 z dnia 5 lipca 2022 r. w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w łącznej kwocie 2500 zł, uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia na przewoźnika tj. A.C. (przewoźnik, skarżący) prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T. -A.C., ul. [...], kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł w związku z dopuszczeniem do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% i w tym zakresie umorzono postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 23 listopada 2021 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili, na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w [...], kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego w postaci dwuosiowego pojazdu silnikowego marki [....] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...], którego kierowcą był S.S.. Skontrolowanym pojazdem przewożony był towar niepodzielny, w postaci profili aluminiowych, na podstawie zgłoszenia celnego wywozowego MRN [...].

W wyniku kontroli tj. dynamicznego ważenia nacisków osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości ww. pojazdu, stwierdzono przekroczenie jednego parametru ponad dopuszczalny, tj. długości pojazdu o 260 cm/15,76%. Oznaczało to, że pojazd jest nienormatywnym, a przejazd nim wymaga zezwolenia kategorii II na przejazd pojazdu nienormatywnego, zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 z późn. zm. dalej p.r.d.). W trakcie kontroli kierowca pojazdu nie okazał kontrolującym zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego ww. kategorii, przedstawił natomiast zezwolenie kategorii IV nr [...] z dnia 4 listopada 2021 r. wydane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie na okres 6 miesięcy w terminie od 15 listopada 2021 r. do 15 maja 2022 r. dla firmy T. -A.C..

Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół nr [...] z kontroli pojazdu, przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z dnia 23 listopada 2021 r. Sporządzono również protokół z kontroli przeprowadzonej w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 118, dalej jako u.t.d.) nr [...] z dnia 23 listopada 2021 r., w którym odniesiono się do ustaleń kontroli zawartej w protokole nr [...].

Mając na uwadze wyniki kontroli przedmiotowego pojazdu, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, postanowieniem z dnia 18.05.2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec przewoźnika, tj. T. -A.C. w sprawie naruszenia przepisów u.t.d. polegające na:

- dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% zgodnie z Lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d.;

- niewyposażeniu kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 ust.l pkt 3 lit. d u.t.d (zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach) zgodnie z Lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.

Decyzją z dnia 5 lipca 2022r. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, nałożył na przewoźnika karę pieniężną w łącznej wysokości 2500 zł, zgodnie z Lp.10.3.2 oraz Lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.

Przewoźnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zawnioskował o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.

Rozpatrując sprawę organ odwoławczy wskazał, że przepisy u.t.d. określają zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz krajowego i międzynarodowego niezarobkowego przewozu drogowego jak również odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym.

Zdaniem organu II instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przewoźnik dopuścił się naruszenia przepisów regulujących przewóz drogowy, polegającego na niewyposażeniu kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d., tj. zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii II zagrożonego sankcją w postaci kary pieniężnej w wysokości 500 zł, stosownie do postanowień Lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.

W ocenie organu odwoławczego przewoźnik nie może skutecznie powołać się na art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d twierdząc, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący, jako przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe, jest obowiązany znać i przestrzegać przepisy prawa obowiązujące w tej dziedzinie i powinien być świadomy konsekwencji, występujących w przypadku stwierdzenia naruszeń. Od zawodowego przewoźnika należy wymagać nie tylko znajomości i skrupulatnego przestrzegania litery prawa, ale również dbałości o bezpieczeństwo wykonywania przewozów drogowych. Wskazać należy również, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym jest odpowiedzialnością administracyjną, a nie karnoadministracyjną przewoźników. Ma więc charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które nie zostało w okolicznościach niniejszej spawy obalone. Przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie przewidują miarkowania kar a zatem w przypadku stwierdzenia naruszenia organ zobowiązany był do nałożenia, na podmiot wykonujący przewóz, kary pieniężnej w wysokości określonej w ww. ustawie.

Organ II instancji wskazał, że z treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. wprost wynika, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Powołany przepis nakłada więc na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym, podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, natomiast naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej podlega karze na podstawie art. 140ab w zw. z art. 140aa p.r.d.

Obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Organ II instancji podkreślił, że orzekane środki nie realizują identycznego celu tj. chronią odmienne interesy prawne. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego (nakładana w związku z naruszeniami przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym) ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Jej celem jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawa. Są to więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów. Inny jest zatem cel obu regulacji, zaś sankcje administracyjne w obu sprawach nie są ze sobą tożsame od strony przedmiotowej.

W niniejszej sprawie podczas kontroli granicznej ustalono parametry nienormatywnego pojazdu, które wskazywały na wymóg posiadania zezwolenia kategorii II. Tymczasem podmiot dokonujący przewozu takiego zezwolenia nie posiadał. W związku z powyższym, zdaniem organu II instancji, słuszne jest obciążenie go skutkami tego przewozu - karą pieniężną za przejazd bez zezwolenia kategorii II oraz karą pieniężną za niewyposażenie kierowcy w ten dokument, bowiem nastąpiły dwa naruszenia przepisów z dwóch różnych aktów prawnych. Jednocześnie zaznaczył ponownie, że wymierzenie kar na podstawie obu ustaw - ustawy o transporcie drogowym oraz Prawa o ruchu drogowym było związane z tym samym zdarzeniem, ale dotyczyło zupełnie innego aspektu zachowania przewoźnika.

Analizując niniejszą sprawę, organ odwoławczy zbadał również aspekt możliwości uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności administracyjnej, dochodząc do wniosku, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c u.t.d. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie, nie występuje sytuacja opisana w art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. Nie ulega wątpliwości, iż przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie jest jego celem rezygnacja z obowiązku przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów, ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa. Powyższy przepis wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. II SA/0166/21). Odnosi się on jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony, profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. II GSK1189/18).

Jak wynika z akt postępowania - w chwili rozpoczęcia przewozu towaru w postaci profili aluminiowych, podmiot wykonujący przewóz, miał możliwość ustalenia zarówno dopuszczalnej masy całkowitej, ewentualnie jej przekroczenia, jaki i dopuszczalnej długości pojazdu oraz jej przekroczenia. Tym samym przewoźnik mógł ustalić, jakiej kategorii zezwolenie będzie właściwym. Natomiast skarżący wprost twierdzi, że celowo wykupił zezwolenie wyższej kategorii niż wymagana, by uniknąć potencjalnej kary za mogące ewentualnie wystąpić przekroczenia.

Zdaniem organu II instancji nie znajduje tu również zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na skarżącego kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat. Organ odwoławczy nie podziela natomiast stanowiska organu I instancji co do naruszenia warunków przewozu drogowego, polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%.W ocenie organu odwoławczego, brak na gruncie ustawy o transporcie drogowym regulacji analogicznej do normy zawartej w art. 64 ea ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyklucza możliwość nałożenia kary za przekroczenie parametrów technicznych, których wartość mieści się w ramach posiadanego zezwolenia. W ocenie organu odwoławczego, brak na gruncie ustawy o transporcie drogowym regulacji analogicznej do normy zawartej w art. 64 ea p.r.d., wyklucza możliwość nałożenia kary za przekroczenia parametrów technicznych, których wartość mieści się w ramach posiadanego zezwolenia.

W związku z zarzutami nieprzestrzegania przez organ I instancji zasad ogólnych dotyczących postępowania organów administracji publicznej, określonych w cytowanych przez Odwołującego się przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie nie stwierdza w tym zakresie naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność uchylenia w całości zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, a to:

- art. 92a ust. 1, ust. 7 u.t.d. oraz lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary na skarżącego za niewyposażenie kierowcy w dokument o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. - zezwolenia kat. II, podczas gdy skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, wyposażył kierowcę w zezwolenie kat. IV oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieumorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, a nadto dochował należytej staranności pozyskując zezwolenie zabezpieczające przed sytuacją w której mogłoby dojść do wykonywania przewozu bez zezwolenia, a nałożenie kary stanowiłoby o zrównaniu sytuacji podmiotów, które nie pozyskują w ogóle zezwolenia bądź niższej kategorii uzyskują z tego tytułu nieuzasadnioną korzyść ograniczając niezbędne wydatki, podczas gdy skarżący pozyskał zezwolenie wyższej kategorii uiszczając wyższą opłatę;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegające na zaniechaniu ustaleń w przedmiocie: właściwej organizacji i dyscypliny pracy i zasad wynagradzania w przedsiębiorstwie skarżącego, pozyskania zezwolenia kategorii IV i uiszczenia wyższej opłaty niż wymagana, braku wpływu skarżącego na powstanie naruszenia, wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć,

- art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ustaleń dotyczących: właściwej organizacji i dyscypliny pracy i zasad wynagradzania w przedsiębiorstwie skarżącego, braku wpływu skarżącego na powstanie naruszenia, wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć,

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i wydanie decyzji, w sytuacji gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy,

- art. 6 i 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,

- art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

I. uchylenie zaskarżonej decyzji w części pkt 2 o nałożenie kary w kwocie 500 zł za niewyposażenie kierowcy w dokument o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 145 8, § 1 pkt 1c p.p.s.a.;

II. uchylenie decyzji poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 135 p.p.s.a.;

III. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalszej p.p.s.a.), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W ocenie składu orzekającego, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, zaś zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy. Organy zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Tak zredagowane uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a) - realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały zatem na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

W myśl art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.

Natomiast art. 92a ust. 7 u.t.d. stanowi, iż wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/ 403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.

Wskazać należy, że przepis art. 87 ust. 1 u.t.d. zawiera wykaz dokumentów, które powinien posiadać i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kierowca pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego. Jednym z takich dokumentów jest dokument wskazany w art. 87 ust. 1 pkt. 3 lit. d u.t.d. Zgodnie z powyższym przepisem, kierowca wykonując przewóz drogowy rzeczy winien posiadać dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

Zgodnie z wyżej określonym załącznikiem nr 3 do u.t.d. - niewyposażenie kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d., które to naruszenie podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł za każdy dokument (Lp. 1.1.12).

W rozpoznawanej sprawie wyniki kontroli parametrów technicznych pojazdu członowego w postaci dwuosiowego pojazdu silnikowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...], przedstawione w protokole z dnia 23 listopada 2021 r., jednoznacznie potwierdziły nienormatywność ww. pojazdu, tj. przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu. Ustalone w trakcie kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zakwalifikowały pojazd jako nienormatywny kategorii ll. Tym samym właściwym dokumentem uprawniającym do poruszania po drodze krajowej i przewożenia ładunku niepodzielnego było zezwolenie kategorii ll, którego kierujący przedmiotowym pojazdem nie posiadał. Obowiązek posiadania zezwolenia kategorii Il na przejazd pojazdem nienormatywnym był przedmiot odrębnego postępowania, prowadzonego na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym, które zakończone zostało decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie nr 1801-lGC.48.40.2022.5 z dnia 14 listopada 2022 r.

Fakt, że kierowca w czasie kontroli okazał zezwolenie kategorii IV nie podważa prawidłowości stanowiska organów, że skarżący naruszył przepisy regulujące przewóz drogowy, polegający na niewyposażeniu kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d., tj. zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii ll, zagrożonego sankcją w postaci kary pieniężnej w wysokości 500 PLN, stosownie do postanowień Lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. należy mieć bowiem na uwadze, że zgodnie z przepisem w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., przejazd pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii. Jedyny zaś wyjątek od tej zasady przewidział ustawodawca w art. 64c ust. 5 p.r.d., który stanowi, że zezwolenie kategorii lll uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii lI.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 1 u.t.d., kara pieniężna może być nałożona na podmiot wykonujący przewóz, a więc w rozpoznawanej sprawie na przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizuje przewozy drogowe. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r.; sygn. akt II GSK 2460/11). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Natomiast sama ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, to jest zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011 r.; sygn. akt II GSK 716/10). Przepis ten ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków. Domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy możliwe jest do obalenia w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d. W kontrolowanej sprawie art. 92b ust. 1 u.t.d. nie będzie miał zastosowania, bowiem stwierdzone w toku kontroli naruszenie przepisów nie dotyczyło czasu pracy kierowcy.

Z kolei w myśl art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Za prawidłową należy przyjąć taką wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., według której przepis ten dotyczy okoliczności wyjątkowych, nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy.

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że prawidłowo organy przyjęły, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., która uzasadniałaby umorzenie postępowania. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r.; sygn. akt II GSK 1462/18).

Skarżący nie wskazał na jakiekolwiek nadzwyczajne okoliczności mogące wykluczyć jego odpowiedzialność. Jak trafnie wskazał organ w chwili rozpoczęcia przewozu towaru w postaci profili aluminiowych, podmiot wykonujący przewóz, miał możliwość ustalenia zarówno dopuszczalnej masy całkowitej, ewentualnie jej przekroczenia, jaki i dopuszczalnej długości pojazdu oraz jej przekroczenia. Tym samym skarżący mógł ustalić, jakiej kategorii zezwolenie będzie właściwym. Natomiast przewoźnik wprost twierdzi, że celowo wykupił zezwolenie wyższej kategorii niż wymagana, by uniknąć potencjalnej kary za mogące ewentualnie wystąpić przekroczenia.

Zdaniem Sądu brak jest w sprawie także podstaw do miarkowania kary oraz do odstąpienia od jej wymierzenia. Wysokość sankcji określona została w sposób "sztywny", a więc niepoddający się czynnościom wymiaru kar unormowanych w art. 189d k.p.a. Dlatego nie sposób czynić organom zarzutu w zakresie przyjętej wysokości kary. Brak było także podstaw do zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Z systematyki wewnętrznej ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w Dziale IVa "Administracyjne kary pieniężne". Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu.

W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji - abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021). Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a jak podkreślono na wstępie, dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r.; sygn. akt II GSK 717/21). Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Reasumując, Sąd podzielił ocenę organów, że w niniejszej sprawie wystąpiły podstawy faktyczne i prawne do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d. i jednocześnie brak było przesłanek do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. W toku prowadzonego postępowania w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustalono okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącego i prawidłowo wyjaśnił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.