Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1402/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1  pkt 1,  art. 17a  ust. 3,  art. 18  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania M. [...] S.A. [...] w K. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę miejską K. prawa własności gruntu – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ przedstawił następująco stan faktyczny sprawy:

Z wniosku M. [...] S.A. (następcy prawnego Huty [...]), przed Wojewodą Małopolskim zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez M. [...] S.A., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej N., obręb nr [...], oznaczonej jako działki nr [...], [....], zabudowane budynkiem magazynu materiałów wybuchowych, oraz działki nr [...], niezabudowanej. Na potwierdzenie prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości wnioskodawca przedłożył decyzję Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] sierpnia 1986 r. o ustaleniu i naliczeniu opłaty rocznej za zarząd gruntem o pow. [...] ha dla Huty [...]. Decyzja ta dotyczy między innymi gruntu objętego niniejszą decyzją.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Wojewoda Małopolski działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa obejmującego własność gruntu zabudowanego, położonego w jednostce ewidencyjnej N., obręb nr [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, powstałe z podziału działki nr [...] oraz własność gruntu niezabudowanego oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał, że prowadząc postępowanie w sprawie uwłaszczenia przedmiotowej spółki mieniem objętym niniejszą decyzją ustalił, iż przedmiotowe działki nr [...], [...] i [...] pozostawały w dniu 27 maja 1990 r. tylko w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego Huta [...], która legitymowała się wyłącznie decyzją o ustaleniu i naliczeniu opłaty rocznej za zarząd tym gruntem co nie stanowiło podstawy do przyjęcia, że niniejsza Huta posiadała do tych składników tytuł prawny wymagany ówczesnymi przepisami, tj. dokument potwierdzający prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym należało przyjąć, że sporne mienie nie podlegało wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa, a ponieważ jednocześnie spełniało ono pozostałe warunki upoważniające organ pierwszej instancji do jej skomunalizowania organ ten podjął decyzję o stwierdzeniu nabycia prawa własności powyższych działek przez gminę K. z dniem 27 maja 1990 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. [...] S. A. [...] w K. W ocenie odwołującej sporne działki, stanowiące własność Skarbu Państwa w zarządzie Huty [...] – zgodnie z wypisem z księgi wieczystej nr [...] - winny być wyłączone z komunalizacji gdyż na mocy § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23 poz. 120), na mocy decyzji Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] lutego 1989 r. o aktualizacji opłat z tytułu zarządu, są wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia prawa zarządu daną nieruchomością oraz jego należenia do Huty [...] i tym samym wyłączają możliwość skomunalizowania mienia objętego decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2007 r.

Rozpoznając powyższe odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ – powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – stwierdził, iż w świetle przepisów ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące między Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego), mające na celu uwłaszczenie gmin. Komunalizowanie z mocy prawa składników mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jest oceniane według ich stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu 27 maja 1990 r.

Organ podkreślił, iż żaden składnik gruntowy mienia ogólnonarodowego (państwowego), utworzony lub wydzielony po dniu 27 maja 1990 r., nie podlega stwierdzeniu skomunalizowania go z mocy prawa, gdyż jeśli nieruchomość gruntowa z której został on wydzielony spełniała w dniu 27 maja 1990 r. warunki jej skomunalizowania w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1-3 ustawy komunalizacyjnej, to z tym dniem cała ta nieruchomość stała się mieniem komunalnym, a wydzielona z niej po tej dacie część, nie jest już mieniem ogólnonarodowym (państwowym), lecz komunalnym i nie może ponownie podlegać skomunalizowaniu w żadnym trybie. Organ dodał, iż jeśli nieruchomość według jej stanu faktycznego z dnia 27 maja 1990 r. nie odpowiada warunkom komunalizacji z mocy prawa, to i jej część wydzielona po tej dacie również nie stała się mieniem komunalnym i nie można stwierdzić nabycia jej z mocy prawa przez jakąkolwiek komunalną osobę prawną.

Zdaniem organu dokonanie po dniu 27 maja 1990 r. jakichkolwiek przekształceń (w tym granicznych oraz własnościowych) składników podlegających komunalizacji z mocy prawa nie ma znaczenia dla podejmowania decyzji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1-3 przedmiotowej ustawy, które winny uwzględniać wyłącznie stan faktyczny i prawny mienia z dnia 27 maja 1990 r. a nie stan późniejszy choćby ujęty w późniejszych wpisach ewidencji gruntów lub wieczystoksięgowych. Jest tak dlatego gdyż decyzje komunalizacyjne podejmowane w oparciu o art. 5 ust. 1. cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mają charakter deklaratoryjny. Tylko potwierdzają przepływ własności mienia ściśle według jego stanu z dnia 27 maja 1990 r. określonego ówczesnymi, a nie późniejszymi wpisami w ewidencji gruntów i wieczystoksiegowymi.

Przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia organ drugiej instancji zalecił mu ustalenie, działając również w trybie art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w sposób udokumentowany ówczesnego stanu faktycznego i prawnego w tym własnościowego przedmiotowego mienia i ujęcie go w decyzji wyłącznie według stanu jaki istniał w dniu 27 maja 1990 r., a nie później.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W ocenie skarżącej nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu drugiej instancji, iż ujęcie w sentencji decyzji komunalizacyjnej aktualnego oznaczenia nieruchomości (oprócz oznaczenia istniejącego w dniu 27 maja 1990 r.) winno skutkować jej uchyleniem.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną wydania w niniejszej sprawie decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego – staje się w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwym gmin. Powyższe oznacza, iż dla komunalizacji w tym trybie zasadnicze znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa, tj. 27 maja 1990 r., a więc ustalenie powierzchni i granic nieruchomości, stanowiącej przedmiot komunalizacji na dzień 27 maja 1990 r. Zadaniem organu orzekającego o komunalizacji z mocy ustawy jest zbadanie, czy mienie, które podlegać ma komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa, oraz czy należało ono w omawianym czasie do rady narodowej i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. W sytuacji gdy ustalenia organu komunalizacyjnego będą pozytywne, wydaje on stosownie do postanowień art. 18 ust. 1 cytowanej ustawy decyzję stwierdzającą nabycie przez gminę własności z mocy prawa określonego mienia ogólnonarodowego. Należy przy tym podkreślić, iż decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza to co nastąpiło z mocy prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem komunalizacji jest nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...] objęte księgą wieczystą nr [...], z której wynika, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa. Na podstawie odpisu z księgi wieczystej nr [...] z dnia 1 października 2001 r. ustalono, iż w dacie 27 maja 1990 r. ujawniona była parcela [...].kat. [...], która zmieniła oznaczenie na działkę ewidencyjną nr [...] oraz działka nr [...]. Z pisma Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K. z dnia 1 lutego 2007 r. wynika, iż w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r. w operacie ewidencyjnym gruntów ujawnione były działki nr [...] i [...]. Następnie na podstawie operatu [...] działka nr [...] została podzielona na działki nr [...], [...], [...], a decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] wprowadzono zmiany w operacie ewidencji gruntów, polegające na rozdzieleniu odrębnych własności połączonych w działce ewidencyjnej nr [...], w wyniku której powstały nowe działki ewidencyjne o podanych wyżej numerach.

Dokonując analizy powyższych ustaleń należy wskazać, iż na dzień komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. istniały działki oznaczone nr [...] oraz [...]. Natomiast dopiero po dacie komunalizacji działka nr [...] została w 2006 r. poddana podziałowi w wyniku czego wydzielono działki nr [...], [...], [...]. Zatem w sensie faktycznym i prawnym działki, stanowiące przedmiot komunalizacji, tj. nr [...] i [...] nie są tożsame z działką nr [...], gdyż stanowią inną nieruchomość o innym oznaczeniu geodezyjnym, granicach i powierzchni ujawnionej w księdze wieczystej. Decydujące znaczenie ma w niniejszej sprawie ustalenie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości z daty wejścia w życie ustawy komunlizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. Zatem należy podkreślić, iż w dacie komunalizacji z mocy prawa działki nr [...] i [...] prawnie i faktycznie nie istniały, w związku z powyższym decyzja organu pierwszej instancji stwierdzająca nabycie przez gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa była nieprawidłowa.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.