Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 2450/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K. H. o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 18 lutego 2021 r., nr 15/06/2021/Ub w sprawie ze skargi kasacyjnej K. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 234/23 w sprawie ze skargi K. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 listopada 2022 r., nr 1763/2022/Ub w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 234/23, oddalił skargę K. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 listopada 2022 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia 18 lutego 2021 r., nr 15/06/2021/Ub, w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnika spółki jawnej we wskazanych okresach.

Skargą kasacyjną z dnia 1 września 2023 r. K. H. zaskarżyła powyższy wyrok, a następnie pismem z dnia 22 lutego 2024 r. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa NFZ z dnia 18 lutego 2021 r. do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że realizacja przez organ rentowy ww. decyzji może doprowadzić do powstania wobec niej nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia następstw. W ocenie wnioskodawczyni, za zasadnością wstrzymania wykonalności przemawia przede wszystkim jej trudna sytuacja majątkowa. Jedynym jej źródłem utrzymania są zarobki z pracy na stanowisku pomoc apteczna, a miesięczne dochody wynoszą 3.600 zł, które to zarobki w całości przeznacza na bieżące utrzymanie siebie oraz małoletniej córki. Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie zgromadzić jakichkolwiek oszczędności, ponieważ małoletnia córka jest na jej wyłącznym utrzymaniu, gdyż ojciec małoletniej od ponad roku, mimo zasądzonych alimentów, odmawia partycypowania w kosztach jej utrzymania.

Skarżąca wyjaśniła, że obecnie nie posiada środków potrzebnych na spłatę zadłużenia ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym w przypadku braku wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji narażona jest na prowadzenie egzekucji z jej jedynego majątku, jakim jest wynagrodzenie za pracę, co istotnie wpłynie na sytuację bytową zarówno jej, jak i pozostającego na jej utrzymaniu dziecka i narazi na ryzyko niezaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, co bez wątpienia pogorszy sytuację i spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla rodziny.

Zaznaczyła również, że ewentualne wstrzymanie wykonania wskazanej decyzji nie kłóci się z interesem społecznym, bowiem skarżąca w sytuacji wyczerpania środków odwoławczych od wydanych decyzji i braku pomyślnego dla niej rozstrzygnięcia, liczy się z koniecznością uregulowania wszelkich należności względem państwa. Do czasu zakończenia postępowania przed NSA wciąż istnieje jednak możliwość zmiany zapadłej decyzji, tym samym brak jest uzasadnienia, aby już w chwili obecnej egzekwować ustalone przez ZUS należności i doprowadzić skarżącą do ubóstwa, co jest wielce prawdopodobne w świetle jej sytuacji życiowej i materialnej. Podkreśliła również, że mimo uwzględnienia skargi kasacyjnej przez NSA, a w konsekwencji tego zwrotu wyegzekwowanej należności, nie będzie możliwym odwrócenie negatywnych konsekwencji, które zmaterializują się w toku prowadzenia egzekucji.

Do wniosku strona załączyła umowę o pracę z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2024 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wstrzymanie wykonania nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Przed merytorycznym rozpoznaniem złożonego wniosku należy jednak wyjaśnić, iż dopuszcza się rozszerzenie możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów na akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Oznacza to, że treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte mogą być również akty administracyjne, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym, a zatem takie, które zostały wydane w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem była sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową (vide: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. 6, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2019 r., s. 430).

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I GPS 1/07 (publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77), w postępowaniu kasacyjnym wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Z uwagi na to wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony na etapie kasacyjnym mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącej, wskazać należy, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 852/11). A zatem nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów administracyjnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1927/12).

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji ustalającej, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z określonego tytułu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja stwierdzająca podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (wydawana na ogół jedynie w sytuacjach wątpliwych w kontekście hipotezy normy prawnej określającej obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu) ma charakter deklaratoryjny, a więc potwierdza istnienie określonego stanu rzeczy. Taka decyzja nie mieści się w katalogu aktów, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wynika bowiem z ustawy (po spełnieniu warunków określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej), a nie z decyzji właściwego organu Narodowego Funduszu Zdrowia, która może jedynie potwierdzić podleganie przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z określonego tytułu (zob. A. Pietraszewska-Macheta, A. Sidorko [w:] E. Fryźlewicz-Chrapisińska, I. Kowalska-Mańkowska, K. Urban, A. Pietraszewska-Macheta, A. Sidorko, Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2018, art. 109). Owo potwierdzenie nie nadaje się do wykonania w tym znaczeniu, że nie wymaga dla swojej skuteczności podjęcia jakichkolwiek czynności przez stronę czy organ administracyjny.

Wskazując zatem na ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym wobec nie każdej decyzji może być udzielona ochrona tymczasowa, Naczelny Sąd Administracyjny według takiego kryterium ocenił możliwość wstrzymania wykonania decyzji o charakterze deklaratoryjnym, a więc potwierdzającej istnienie określonego stanu rzeczy i stwierdził, że decyzja Prezesa NFZ z dnia 18 lutego 2021 r. nie ma przymiotu wykonalności, a tym samym niemożliwe jest wstrzymanie jej wykonania, co uzasadniało oddalenie złożonego wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II GZ 474/22, z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II GSK 1349/22, z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 58/22).

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.