Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 974/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 4 i 6 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska – Hrycyk (sprawozdawca), Asesor WSA Aneta Brzezińska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. G. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2022 r. nr 430100.71.312.2022.RED-P w przedmiocie oddalenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi O. G. (dalej: strona, skarżąca) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z dnia 27 września 2022 r. nr 430100.71.312.2022-RED-P utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr 430200.71.250.2022-RED-P oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne względem skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 14 czerwca 2022 r. obejmujących nieopłacone należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od października 2019 r. do grudnia 2019 r. oraz za styczeń 2021 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (nr: [...],[...],[...],[...]). Tytuły wykonawcze zostały doręczone stronie w dniu 5 lipca 2022 r.

Podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych w zakresie należności za okres od października 2019 r. do grudnia 2019 r. była prawomocna decyzja o wysokości zadłużenia (z 2 kwietnia 2020 r.), w której strona została poinformowana, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia - zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017 r., poz. 131; dalej: "rozporządzenie"). Decyzja ta została odebrana przez skarżącą osobiście w dniu 22 kwietnia 2020 r. W zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2021 r. zostały wystawione upomnienia z dnia 11 stycznia 2022 r., które skarżąca odebrała osobiście w dniu 31 stycznia 2022 r.

Pismem z 11 lipca 2022 r. strona wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej ww. należności jako podstawę wskazując brak wymagalności obowiązków inną przyczynę niewymagalności obowiązku – art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), a także brak uprzedniego doręczenia upomnienia w stosunku do części należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. W uzasadnieniu argumentowała, że w lutym 2022 r. złożyła wniosek o kompleksową restrukturyzację zobowiązań, tj. o umożliwienie spłaty wszystkich istniejących należności na rzecz ZUS w jednym kompleksowym harmonogramie. Wskazała, że wniosek ten dotyczył należności za okres składkowy od lutego 2019 r. do maja 2021 r., w tym należności z tytułu składek objętych ww. tytułami wykonawczymi. We wniosku tym złożyła oświadczenie o warunkowym wypowiedzeniu aktywnych umów ratalnych. Umowa ratalna dotycząca wszystkich zaległych składek wg wniosku restrukturyzacyjnego z 6 lutego 2022 r. nie została zawarta. Warunek wypowiedzenia umów ratalnych w konsekwencji nie został spełniony. Umowy ratalne nie zostały przez stronę wypowiedziane, lecz jedynie zawieszone na czas procedury wniosku restrukturyzacyjnego z 6 lutego 2022 r. Z powodu nieporozumień formalnych wniosek ten strona ponowiła w dniu 1 czerwca 2022 r. Ponadto strona podała, że część wskazanych na tytułach wykonawczych składek nie została poprzedzona doręczeniem upomnień. Część z nich nie była objęta umową o rozłożenie na raty, czyli nie podlega uzasadnieniu dla wystawienia tytułów wykonawczych wypowiedzeniem umów ratalnych. Wszystkie składki wskazane w tytułach wykonawczych są objęte wnioskiem o kompleksową restrukturyzację zobowiązań wobec ZUS, merytorycznie uzasadnionym z gotowością do niezwłocznego przystąpienia do ratalnej spłaty. Jako przedwczesne strona w konsekwencji uznała działanie ZUS prowadzące najpierw do wykonania egzekucji, zanim zostanie ukończona trwająca procedura umożliwiająca ratalne uregulowanie wszystkich zobowiązań wobec ZUS.

Postanowieniem z 29 lipca 2022 r. ZUS zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a.

Postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. organ – działając jako wierzyciel - oddalił zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie egzekucyjnej. W uzasadnieniu w zakresie zarzutu braku wymagalności obowiązku organ wskazał, że wniosek strony o kompleksową restrukturyzację harmonogramu spłaty należności z 6 lutego 2022 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia pismem z 11 kwietnia 2022 r., na co strona w wniosła sprzeciw, którego organ nie rozpoznał informując stronę, że na zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o rozłożenie na raty sprzeciw nie przysługuje. Złożony natomiast w dniu 1 czerwca 2022 r. ponowny wniosek strony w sprawie kompleksowej restrukturyzacji harmonogramu spłaty jest w trakcie rozpatrywania. ZUS ocenił, że złożenie wniosku o ulgę nie stanowi innej przyczyny niewymagalności obowiązku. Ponadto nie zachodzi przesłanka przedwczesnego działania organu. W zakresie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia co do części należności ZUS powołał się na wydaną w dniu 22 kwietnia 2020 r. prawomocną decyzję o wysokości zadłużenia obejmującego należności z tytułu składek za okres od października 2019 r. do grudnia 2019 r. stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia z mocy § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Decyzję tę strona odebrała osobiście w dniu 22 kwietnia 2020 r. i decyzja ta uprawomocniła się w dniu 23 maja 2020 r. Odnośnie natomiast do należności za styczeń 2021 r. organ wyjaśnił, że upomnienia zostały odebrane przez stronę osobiście w dniu 31 stycznia 2022 r. W konsekwencji ZUS stwierdził, ze zarzuty braku wymagalności obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia są nieuzasadnione.

W wyniku rozpoznania zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 31 sierpnia 2022 r.) zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy postanowienie z dnia 5 sierpnia 2022 r. podzielając jego ocenę i wnioski, że wniosek o rozłożenie na raty z 2 lutego 2022 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia, a wniosek z 1 czerwca 2022 r. jest rozpatrywany, co nie spełnia przesłanki z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na to postanowienie strona wskazała, że składa ją z obawy przed kontynuowaniem działań egzekucyjnych oraz asekuracyjnie, ponieważ nie ma pewności, że decyzja ZUS ws. układu ratalnego, o który skarżąca zawnioskowała, będzie wystarczającą przesłanką do wstrzymania czynności egzekucyjnych przed podpisaniem układu ratalnego. Wyjaśniła, że ZUS wyraził zgodę na spłatę wszystkich zobowiązań w systemie ratalnym pismem z 19 października 2022 r., lecz ze względu na konieczność rozstrzygnięcia sprawy w zakresie kosztów egzekucyjnych, umowa nie została jeszcze podpisana. Ponadto zarzuciła, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z procedurą i niewyczerpujące wobec wskazanych zakresów i aspektów poruszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy adresowanego do Prezes ZUS. Skarżąca składając skargę w sprawie oczekuje ponadto, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostanie skutecznie doręczony Prezes ZUS, co jest dodatkowym celem działania strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w sprawie dotyczy podstawy zarzutu egzekucyjnego opartego na art. 33 § 2 pkt 4 i pkt 6 lit. c) u.p.e.a. tj. braku wymagalności obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia.

Wedle skarżącej obowiązek objęty egzekucją administracyjną w sprawie nie był wymagalny ze względu na inną przyczynę niewymagalności obowiązku w postaci wniosku o restrukturyzację całego zadłużenia wobec ZUS, tj. objętego i nieobjętego umowami ratalnymi. Zarzutem objęła też okoliczność niedoręczenia upomnień co do części należności objętych tytułami wykonawczymi.

Zdaniem organu, nie zaistniała podstawa zgłoszonego zarzutu, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., ponieważ należności objęte tytułami wykonawczymi z 14 czerwca 2020 r. były wymagalne, natomiast złożenie wniosku o "ulgę" - do której zalicza się rozłożenie na raty, kompleksową restrukturyzację harmonogramu spłaty -nie można zakwalifikować jako "innej przyczyny niewymagalności obowiązku". Za nieuzasadniony organ uznał zarzut dotyczący braku doręczenia upomnień. W zakresie należności składkowych za okres październik-grudzień 2019 r. została wydana decyzja ustalająca zadłużenie, której egzekucja nie wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia, co wynika z § 2 pkt 2 rozporządzenia. W zakresie pozostałych należności upomnienia zostały stronie doręczone w dniu 31 stycznia 2022 r., przed wystawieniem tytułów wykonawczych.

Skarga nie jest uzasadniona.

Granice sprawy poddanej kontroli sądowej są ograniczone treścią zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Skarżąca zgłosiła w istocie dwa zarzuty. Pierwszy z nich organ zakwalifikował jako zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 6) lit. c) u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b). Rozpoznał też zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeśli jest wymagane (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).

Granice sprawy określają zarzuty i zakres postępowania egzekucyjnego wyznaczonego czterema tytułami wykonawczymi z 14 czerwca 2022 r. obejmującymi 1) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres październik- grudzień 2019 r., 2) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres październik-grudzień 2019 r., 3) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2021 r.; 4) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2021 r. – wszystkie doręczone skarżącej w dniu 5 lipca 2022 r.

Organ nie zaprzeczył, że ze skarżącą zostały zawarte umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne m.in. za okres od lutego do grudnia 2019 r. (umowa nr [...]`), natomiast okoliczność ta wynika z pisma skarżącej z 6 lutego 2022 r.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 2) jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (§ 4). Na podstawie art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (§ 3). Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a) art. 33 § 2 pkt 1-5,

b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

W sprawie organem egzekucyjnym – stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor oddziału ZUS, a wierzycielem – ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor oddziału ZUS.

Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a.), a w przypadku ich braku – nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1).

Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Kolejne odesłanie ustawowe prowadzi do Działu III rozdziału 10 k.p.a., w tym art. 127a k.p.a. (zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania).

Z przepisów tych wynika zatem, że w przypadku gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ZUS (dyrektor oddziału jako organ kompetentny), w postanowieniu dotyczącym zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zawiera się zarówno stanowisko wierzyciela jak i rozpatrzenie zarzutów. O ile stanowisko wierzyciela jest niezaskarżalne w tej sytuacji, o tyle do postanowienia w sprawie zarzutów stosuje się powołane wyżej przepisy szczególne u.s.u.s. Interpretację taką potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007 r. o sygn. akt I FPS 4/06 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA").

Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, a zatem zgłoszonych przez skarżącą zarzutów egzekucyjnych, to zarówno zarzut dotyczący niewymagalności obowiązku, jak zarzut dotyczący niedoręczenia upomnienia nie są uzasadnione.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że egzekucja administracyjna została wszczęta w dniu doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych z 14 czerwca 2022 r. (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wskutek nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 26 § 3a pkt 2 u.p.e.a.). W tym stanie rzeczy, trzeba przyjąć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie nastąpiło w dniu 14 czerwca 2022 r., w tej dacie ww. tytułom wykonawczym nadana została klauzula skierowania do egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6) u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Skarżąca podnosi w zarzucie, że wobec pozostawienia bez rozpoznania wniosku z 2 lutego 2022 r. o kompleksową restrukturyzację harmonogramu należności z tytułu składek za okres od lutego 2019 do maja 2021 r. poprzez połączenie całości zadłużenia i rozłożenie go na 140 rat miesięcznych – zawarte w nim oświadczenie skarżącej o warunkowym wypowiedzeniu umowy ratalnej w zakresie składek za okres m.in. październik-grudzień 2019 r. nie doszło do skutku. Tym samym umowa ta nadal obowiązuje, skutkiem czego obowiązek nie jest wymagalny stanowiąc przeszkodę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Jednocześnie z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca począwszy od stycznia 2022 r. zaprzestała płacenia rat wynikających z umów ratalnych.

Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych przez Zakład rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna.

W tym stanie rzeczy, niezależnie od skuteczności czy nie oświadczenia skarżącej o wypowiedzeniu umowy ratalnej, fakt zaprzestania płatności rat skutkuje z mocy prawa wymagalnością pozostałej kwoty.

Wszystko to oznacza, że należności za okres październik-grudzień 2019 r. objęte ww. tytułami wykonawczymi były wymagalne w dniu wystawienia tytułów wykonawczych będącym jednocześnie datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że złożenie wniosku o odroczenie terminu lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych nie powoduje braku wymagalności obowiązku (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2010 r., II FSK 1722/09, CBOSA). Okoliczności w sprawie – w postaci wniosku o kompleksową restrukturyzację harmonogramu spłaty należności z tytułu składek za okres od lutego 2019 r. do maja 2021 r., tj. poprzez połączenie całości zadłużenia i rozłożenie go na 140 rat miesięcznych – nie można kwalifikować jako wystąpienie innej przyczyny z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Słuszna w tym zakresie jest ocena organu, że wniosek taki stanowi wniosek o "ulgę" – rozłożenie na raty. A skoro nie został rozpatrzony w ten sposób, że ZUS zawarł ze skarżącą umowę w tym zakresie, to zobowiązania za okres październik-grudzień 2019 r. i styczeń 2021 r. objęty ww. tytułami wykonawczymi z 14 czerwca 2022 r. są wymagalne.

Nie jest również uzasadniona argumentacja skarżącej odnośnie do braku doręczenia upomnień przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w sprawie.

Sąd dostrzega wagę umożliwienia skarżącej dobrowolnego wykonania obowiązku, co zapewnia w przepisach krajowych instytucja upomnienia. Obowiązek taki mieści się w prawie do dobrej administracji wyrażonym w art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 202/389 z 7.06.2016, s. 393). Prawo to jest instytucjonalizowane w rekomendacjach Rady Europy. Zgodnie z pkt 2 załącznika do rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy Rec (2003) 16 z 9.09.2003 r. w sprawie wykonywania rozstrzygnięć sądowych i administracyjnych ze sfery prawa administracyjnego (Recommendation Rec (2003) 16 of the Committee of minister to member states on the execution of administrative and judicial decisions in the field of administrative law) zobowiązany powinien mieć możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku w rozsądnym terminie. Waga tego uprawnienia zobowiązanego jest tak duża, że uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego jako sankcję za naruszenie obowiązku upomnienia zobowiązanego (Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 33, LEX/el 2023).

Z tytułów wykonawczych dotyczących należności za okres październik-grudzień 2019 r. wynika, że podstawą prawną obowiązków była decyzja organu z 2 kwietnia 2020 r. Organ wskazał, że w pouczeniu tej decyzji skarżąca została poinformowana, że decyzja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 2 rozporządzenia (które zostało wydane z delegacji zawartej w art. 15 § 5 u.p.e.a.) Egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Natomiast w zakresie należności za styczeń 2021 r. upomnienia zostały stronie doręczone w dniu 31 stycznia 2022 r.

W sumie więc, należności objęte ww. tytułami wykonawczymi z 14 czerwca 2022 r. były wymagalne na dzień wszczęcia zarówno postępowania egzekucyjnego jak i egzekucji administracyjnej, a wymagane upomnienia doręczone. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Wynikające ze skargi oczekiwanie skarżącej wobec Sądu, a dotyczące rozpatrzenia jej wniosków z 2 lutego 2022 i 1 czerwca 2022 r. we wszystkich aspektach oraz doprowadzenie do przekazania określonych pism osobiście Prezesowi ZUS, nie może odnieść skutku w postępowaniu sądowowadministracyjnym w granicach tej sprawy – zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Celom tym względem organu służą stronie natomiast różne instrumenty prawne, wynikające z np. z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3) p.p.s.a.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.