Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 285/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Anna Milicka -Stojek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej delegowanego do Prokuratury Regionalnej we [...] sprawy ze skargi A. A. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 21 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz A. A. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2023 r. nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (Komisja/organ) po rozpoznaniu w dniu [...] listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, o dawnym oznaczeniu hipotecznym "[...]", stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych z obrębu [...] o numerach: [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]) i [...] (kw nr [...]), z udziałem stron: Miasta [...], Prokuratora Regionalnego [...], A. A. i K. S. na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz, 795; dalej: ustawa z dnia 9 marca 2017 r.) uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, działając na podstawie art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. postanowiła w dniu [...] września 2023 r. wszcząć z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, o dawnym oznaczeniu hipotecznym "[...]", stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych z obrębu [...] o numerach: [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]). [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]) i [...] (kw nr [...]), z udziałem stron: Miasta [...], Prokuratora Regionalnego [...], A. A. i K. S..

Komisja zawiadomiła właściwe organy administracji oraz sądy o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie oraz zwróciła się do Społecznej Rady z wnioskiem o wydanie opinii w przedmiocie decyzji nr [...]. W dniu [...] listopada 2023 r. Społeczna Rada złożyła opinię, wnosząc o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Prezydenta [...] w całości.

Komisja ustaliła, że nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], oznaczona dawnym numerem hipotecznym "[...]" położona jest w dzielnicy [...] w niedalekiej odległości od [...]. Obecnie stanowi część działek ewidencyjnych z obrębu [...] o numerach: [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]), [...] (kw nr [...]) [...] (kw [...]) i [...] (kw [...]). Nieruchomość jest zabudowana 4-kondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, mieszczącym się na działce [...] oraz garażami (działki nr [...]). Nieruchomość posiada dostęp do mediów miejskich. W niedalekiej odległości znajdują się przystanki komunikacji miejskiej. Na dzień wydania decyzji Prezydenta [...] teren nie był objęty planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie jednak ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego [...] zatwierdzonego uchwałą Rady [...] z dnia [...] października 2006 r. przeznaczony był pod zabudowę z przewagą zabudowy wielorodzinnej (symbol Ml.20). Aktualnie zaś dla nieruchomości położonej przy ulicy [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] w rejonie ul. [...], zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2014 r.; działka nr [...] znajduje się na liniach rozgraniczających drogi publiczne oznaczonych symbolem 114 KD-D (§ 21 ust, 3 pkt 6 lit. d); zaś pozostałe działki znajdują się w terenie oznaczonym symbolem B17 MW, tj. teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej.

Komisja ustaliła, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] dnia [...] marca 2006 r. właścicielem nieruchomości oznaczonej numerem hip. [...] od [...] kwietnia 1940 r. był L. P..

Komisja następnie na podstawie postanowień sądu powszechnego ustaliła następców prawnych byłych właścicieli. Postanowieniem z dnia [...] listopada 1983 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że spadek po L. P., zmarłym [...] czerwca 1983 r., nabyła w całości jego żona M. P.. Postanowieniem z dnia [...] listopada 1997 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że spadek po M. P., zmarłej [...] października 1997 r., nabyła w całości T. S.. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że spadek po T. S., zmarłej [...] marca 2005 r., nabyli mąż K. S. i córka A. A., każdy w 1/2 części spadku.

Komisja wskazała, że zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279, dalej: dekret) wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przechodzą z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) na własność gminy m.st. Warszawy. Nieruchomość przy ul. [...] była objęta działaniem dekretu, zatem z dniem 21 listopada 1945 r. przeszła na własność gminy [...]. Obejmowanie gruntów w posiadanie następowało na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy. Gmina [...] objęła grunt przy ulicy [...] w posiadanie z dniem [...] kwietnia 1946 r. Termin do złożenia wniosku dekretowego upłynął w dniu 11 października 1949 r. W przedmiotowej sprawie nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.

Komisja ustaliła, że w dniu [...] listopada 1954 r. Prezydium Rady Narodowej wydało wstępne zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], w którym wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową wstępną budynku mieszkalnego dla Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...]", zgodnie z załączonym szkicem nr [...], który obejmował nieruchomość będącą przedmiotem niniejszego postępowania.

Komisja podała, że w dniu [...] marca 1955 r. Zarząd Budynków Mieszkaniowych i Terenów Komunalnych wprowadził spółdzielnię w posiadanie nieruchomości, co potwierdzone zostało protokołem zdawczo - odbiorczym. Następnie w dniu [...] maja 1955 r. wydane zostało ostateczne zaświadczenie lokalizacyjne nr [...]. Od 1955 r. na wskazanym terenie prowadzone były prace, mające na celu posadowienie budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Następnie w dniu [...] lipca 1964 r. została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] dotycząca zmiany granic dla powiększenia terenu pod plac zabaw dla dzieci i garaże, do której załącznikiem był szkic nr [...], na którym widoczne są budynki. W dniu [...] kwietnia 1965 r. aktem notarialnym nr Rep [...] ustanowiono na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" użytkowanie wieczyste. W dokumencie tym w sposób wyraźny wskazano, iż na terenie tym znajdują się budynki wielomieszkaniowe wybudowane przez Spółdzielnię.

Aktualnie zaś działki stanowią własność Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (działka [...]), Gminy [...] (działka [...]) oraz Miasta [...] ([...]).

Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2006 r. (data wpływu do Urzędu [...] – [...] sierpnia 2006 r.) dr M. K., działając w imieniu K. S. i A. A. – następców prawnych L. P. - złożył wniosek o przyznanie na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowania pieniężnego za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Komisja wskazała następnie, że decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]" nr hip. [...] o powierzchni [...] m2, stanowiący obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], będących własnością Miasta [...], w wysokości [...] zł i przyznał je na rzecz: K. S. w wysokości [...] zł za 1/2 część nieruchomości i A. A. w wysokości [...] zł za 1/2 część nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowiła własność L. P., który nabył ją w spadku po B. P.. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2006 r. M. K. wystąpił w imieniu następców prawnych pierwotnego właściciela o przyznanie odszkodowania. Prezydent [...] wskazał przesłanki, jakie muszą zostać kumulatywnie spełnione, aby odszkodowanie mogło zostać przyznane. Podniósł, iż przedmiotowa nieruchomość objęta była ogólnym planem zabudowania [...] - planem sferowym, zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. i znajdowała się w strefie IIa - zabudowa luźna lub grupowa, ilość kondygnacji 2, dopuszczalna powierzchnia zabudowy 30%. Zapis ten pozwalał na zabudowę terenu budynkiem jednorodzinnym, zatem - w ocenie Prezydenta [...] - pierwsza z przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. została spełniona.

Odnosząc się zaś do drugiej z przesłanek, tj. możliwości władania działką po dniu [...] kwietnia 1958 r.. Prezydent [...] wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została objęta decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1963 r. i przeznaczona pod budowę 12 boksów samochodowych, a następnie decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] lipca 1964 r. - pod zabudowę mieszkaniową. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że wydanie działki nastąpiło w dniu [...] lipca 1958 r., zatem utrata możliwości faktycznego władania nastąpiła po [...] kwietnia 1958 r. Wysokość odszkodowania zaś została ustalona w oparciu o sporządzony w dniu [...] sierpnia 2011 r. przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy. Pełna kwota odszkodowania została wypłacona w dniu [...] października 2011 r.

Sprzeciw od tej decyzji do Wojewody [...] złożył w dniu [...] stycznia 2022 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej [...] zarzucając, że została wydana:

1) w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z rażącym naruszeniem przepisu art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż zostały spełnione kumulatywnie przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania, a w szczególności przesłanka dotycząca pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy zgodnie z zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] listopada 1954 r. i szkicem [...], a następnie z zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] maja 1955 r. i szkicem nr [...] przedmiotowa nieruchomość stanowiła część gruntu przeznaczonego dla spółdzielni mieszkaniowo - budowlanej [...] na budowę budynków mieszkalnych, przy tym teren został przekazany w dniu [...] marca 1955 r. i zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem przed [...] kwietnia 1958 r., przez co poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania gruntem przed tą datą, co w konsekwencji uniemożliwiło przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

2) z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez;

- zaniechanie zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego ustalenia, iż zostały spełnione kumulatywnie przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania;

- dokonanie błędnych ustaleń faktycznych na podstawie wybiórczo przyjętego i nieprawidłowo ocenionego materiału dowodowego z jednoczesnym zaniechaniem właściwej weryfikacji i oceny innych zebranych w sprawie dowodów w postaci zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] maja 1955 r. i szkicu nr [...] oraz informacji wskazujących na zabudowanie nieruchomości i pozbawienie poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania działką przed dniem [...] kwietnia 1958 r.

Prokurator wniósł o stwierdzenie wydania decyzji Prezydenta [...] z rażącym naruszeniem prawa. Do dnia wydania decyzji sprzeciw nie został rozpoznany.

Komisja po analizie materiału dowodowego wskazała, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej, co oznacza, że jego celem jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do zgodnego z przepisami przeprowadzenia postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego, który powinien zostać skonfrontowany z normą prawną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2020 r. w sprawie I SA/Wa 1275/19, LEX 3084434). Organ po odwołaniu się do treści srt. 77 § 1 k.p.a. wskazał następnie, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem Komisji tym wymaganiom Prezydent [...] nie sprostał. W ocenie Komisji organ nie podjął koniecznych poszukiwań dowodowych, które pozwoliłyby na wykazanie, że poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania sporną nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r. Nie wyjaśnił nadto przyczyn takiego stanu rzeczy, tj. dlaczego w swoich rozważaniach nie uwzględnił innych materiałów dowodowych, nie wyjaśnił powodów dla których innym dowodom odmówił ewentualnie wiarygodności i mocy dowodowej. Komisja wskazała, że chociaż organ pozostaje zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. swobodny w ocenie zebranych dowodów, to jednakże musi on wpierw wykazać, że podjął próby zdobycia niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy materiałów, jak również że zwracał się on do właściwych jednostek lub instytucji celem ustalenia, czy są w posiadaniu potrzebnej dokumentacji, która pozwoliłaby w przypadku kontrolowanego postępowania na uznanie spełnienia (lub niespełnienia) ustawowej przesłanki "pozbawienia możliwości władania po 5 kwietnia 1958 r." Taki obowiązek organu wynika wprost z art. 7 k.p.a. Brak prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu taktycznego sprawy uniemożliwia organowi jego prawidłowe skonfrontowanie z odpowiednią normą prawną.

W ocenie Komisji z analizy akt sprawy wynika, że jej stan faktyczny nie został przez organ orzekający o przyznaniu odszkodowania wyjaśniony dostatecznie do podjęcia prawidłowej i znajdującej oparcie w zebranym i w całości przeanalizowanym materiale dowodowym decyzji. Warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa jest bowiem pokrywanie się hipotetycznego, wynikającego z normy prawnej stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie przez organ.

Komisja podniosła, że przedmiotem kontroli była decyzja Prezydenta [...] o ustaleniu i wypłacie odszkodowania w łącznej kwocie [...] zł za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 na rzecz K. S. i A. A.. Materialnoprawną postawę ww. decyzji stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Prezydenta [...], przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Cytowany przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 71/10). Językowa wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu warszawskiego, przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 721/15). Wskazane warunki muszą być spełnione kumulatywnie.

Odnosząc się do przesłanki planistycznej Komisja wskazała, że jak już zostało wskazane, jednym z warunków, jaki musi zostać spełniony, by odszkodowanie zostało przyznane, jest ustalenie, że działka była objęta działaniem dekretu warszawskiego, zaś przed jego wejściem w życie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Zdaniem Komisji odnosząc się do powyższej przesłanki w uzasadnieniu decyzji Prezydent [...] ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...] obszar ten znajdował się w strefie II a - zabudowa luźna lub grupowa, ilość kondygnacji - 2, dopuszczalna powierzchnia zabudowy 30%. Powyższy zapis, w ocenie organu, pozwalał na zabudowę terenu budynkiem jednorodzinnym. W ocenie Komisji analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez Prezydenta [...] w toku postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne ustalenie w jakiej określonej strefie planu rzeczywiście przedmiotowa działka się znajduje. Na poczynienie takich kategorycznych ustaleń nie pozwala bowiem materiał dowodowy. Na załączonych dokumentach z Archiwum Państwowego nie tylko nie zawarto wykreśleń dawnych działek hipotecznych, czy też współczesnych numerów działek, ale nie sposób jest nawet dokładnie stwierdzić, czy wyrysy obejmują działkę której dotyczy niniejsze postępowanie. W związku z powyższym niemożliwym jest w tym zakresie zweryfikowanie rzeczywistego położenia określonych działek w danej strefie w sposób precyzyjny. Komisja podniosła, że Prezydent [...] w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego zaniechał przy tym dokonania czynności w postaci dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na opisaną wyżej okoliczność, która wszak miała istotne znaczenie przy ustalaniu kolejnej kluczowej przesłanki niniejszej sprawy. Mając zaś na uwadze ogólnikowość i niejasności przedmiotowego planu zabudowy z 1931 r., tj. brak możliwości precyzyjnego odniesienia go do przebiegu dawnych działek hipotecznych przez osobę nieposiadającą odpowiedniej wiedzy specjalistycznej - zasadnym było powołanie biegłego specjalisty geodety na okoliczność sporządzenia precyzyjnego wykreślenia zawierającego wykreślenie granic dawnej działki hipotecznej na tymże planie.

W ocenie Komisji ustalenia Prezydenta [...] zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji budzą uzasadnione wątpliwości. W tym zaś zakresie organ I instancji winien uzupełnić materiał dowodowy sprawy o precyzyjne i czytelne wykreślenie przez biegłego specjalistę powołanego zgodnie z regułami określonymi w k.p.a na przedmiotowym planie zabudowy granic działki będącej przedmiotem niniejszego postępowania, uwzględniające przy tym granice dawnych działek hipotecznych. Dopiero na podstawie kompletnego materiału dowodowego organ winien dokonać stosownych ustaleń w sprawie, które następnie w sposób kompleksowy powinny zostać opisane w treści wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W odniesieniu do drugiej z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania gruntem po dniu 5 kwietnia 1958 r, Komisja wskazała na prezentowany w orzecznictwie pogląd, że przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05, wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96). W orzecznictwie podkreśla się także, że negatywna przesłanka w postaci pozbawienia faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez państwo. Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w posiadanie w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. Organ wskazał, że przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. operuje konkretną datą 5 kwietnia 1958 r. wobec czego Komisja kontrolując postępowanie zakończone decyzjami o ustaleniu i wypłacie odszkodowania zobligowana była zbadać, czy organ prawidłowo uznał, że dawni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po tym dniu. W ocenie Komisji Prezydent [...] nie zbadał tejże przesłanki w sposób prawidłowy.

Komisja podniosła, że w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż dla przedmiotowej nieruchomości Prezydium Rady Narodowej [...] wydało zaświadczenie lokalizacyjne czasowe nr [...] z dnia [...] sierpnia 1963 r., dotyczące budowy boksów garażowych. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1965 r. teren został oddany w użytkowanie wieczyste terenu objętego lokalizacją szczegółową nr [...], z którego wynika, że wydanie działki nastąpiło w dniu [...] lipca 1958 r.

Na podstawie powyższego Komisja uznała, że Prezydent [...] nie zebrał w sposób wyczerpujący dokumentacji, która wskazywałaby na okoliczność, iż utrata faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością mogła nastąpić przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W ocenie Komisji organ prowadzący postępowanie w sposób błędny ocenił zgromadzony materiał dowodowy, bowiem w istocie rzeczy dokumenty wskazywały na zgoła odmienną ocenę spełnienia przesłanki określonej w treści art. 215 ust. 2 u.g.n. oraz na potrzebę dalszych poszukiwań niezbędnego materiału dowodowego w sprawie. W tym zaś przypadku organ naruszył treści norm art. 7, 77 i 80 k.p.a., jak również mógł naruszyć normę art. 215 ust.2 u.g.n. Przedmiotowe zaś naruszenia miały istotny wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż w istocie rzeczy zgromadzono i oceniono dowody pod z góry przyjętą tezę Zgodnie z powyższym Prezydent [...] w sposób błędny ocenił w niniejszej sprawie okoliczność spełnienia przez przedmiotową nieruchomość przesłanki, iż utrata faktycznego władztwa przez jej dawnego właściciela nastąpiła po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przedmiotowe zaś naruszenie w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Komisja wskazała następnie, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w wyniku postępowania rozpoznawczego Komisja wydaje decyzję, w której uchyliła decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Natomiast z art. 30 ust. 1 pkt 4 a ww. ustawy wynika, iż Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych, lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Według Komisji w sprawie zrealizowały się przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Komisja wskazała, że decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w tym również organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, zaniechano również jego prawidłowej oceny - zgodnie z dyrektywami wypływającymi z art. 80 k.p.a. W ocenie Komisji Prezydentowi [...] przy wydawaniu przedmiotowej decyzji zarzucić należy brak ustalenia przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne (tj. w oparciu o prawidłowo przeprowadzone w tym zakresie dowody) oraz ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez dawnego właściciela nieruchomości faktycznej możliwości władania nieruchomością. Nadto organ rozpoznający niniejszą sprawę w pierwszej instancji naruszył przy tym liczne reguły i zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Tymczasem ustalenie powyższych okoliczności jest warunkiem niezbędnym by móc stwierdzić, że w sprawie wystąpiły kumulatywnie wszystkie przesłanki kwalifikujące omawianą nieruchomość do ustalenia i przyznania odszkodowania. W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja Prezydenta [...] podlega uchyleniu w całości i przekazaniu do jej ponownego rozpatrzenia. Komisja podniosła, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 29 sierpnia 2022 r. I OSK 2034/20 podkreślił, że stwierdzenie przez Komisję wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa uprawnia ten organ do wydania decyzji określonej w art. 29 ust. 2-4 ustawy o Komisji. Z powołanego art. 30 ust. 1 pkt 4 wynika bowiem, że Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 i 4, jeżeli decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku stwierdzenia przez Komisję, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa niniejszy organ jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia w postaci uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia, co do istoty sprawy albo; uchylając tę decyzję, umarza postępowanie w całości lub w części; uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości albo w części i zawiesza postępowanie w przypadku przeszkody uniemożliwiającej dalsze prowadzenie postępowania i wydanie decyzji; albo uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do jej ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; albo stwierdza nieważność decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a.; albo jeżeli decyzja reprywatyzacyjna wywołała skutki prawne, o których mowa w art. 2 pkt 4 stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie można jej uchylić albo stwierdzić nieważności, albo umarza postępowanie. Zgodnie zaś z treścią art. 30 ust. 4a ustawy Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 - 4 m.in. jeżeli stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli (...) stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Komisji w prowadzonym postępowaniu wykazano, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] naruszył art. 7, art. 28, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto na skutek wyżej wymienionych naruszeń prawa procedury administracyjnej organ mógł naruszyć normy wynikające z treści art. 215 ust. 2 u.g.n. Organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Komisja uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Stosownie do treści art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., wydając decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 3, Komisja wskazuje okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zapatrywania prawne i wskazania Komisji co do dalszego postępowania są wiążące dla organu, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", jest zwrotem ocennym i stwierdzenie tej okoliczności oznacza konieczność przeprowadzenia przez organ (Prezydenta [...]) postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Komisja podkreśliła, że przekazanie przez Komisję sprawy do rozpatrzenia organowi, który ją wydał uzasadnione jest zakresem postępowania dowodowego, które ma zostać ponownie przeprowadzone. Wyjaśnieniu podlegać ma bowiem zaistnienie warunków, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie wnioskowanego odszkodowania. Komisja miała również na uwadze, że wobec obszerności materiału dowodowego, zarówno już istniejącego, jak i pozostałego do uzupełnienia, niezwykle istotne jest zapewnienie stronom postępowania możliwości udziału w tym postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w szczególności możliwości ewentualnego zakwestionowania wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia, poprzez możliwość skorzystania z uprawnienia do złożenia odwołania, skutkującego ponownym rozpatrzeniem sprawy przez organ drugiej instancji, czyli zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 16 k.p.a). Z uwagi na skalę jak i mnogość występujących w sprawie naruszeń koniecznym jest w ocenie Komisji jej ponowne rozpatrzenie przez Prezydenta [...]. W tym zakresie Komisja podkreśliła, że w sprawie koniecznym jest przeprowadzenie kluczowych czynności dowodowych jak i wyjaśniających, celem rozpoznania niniejszego wniosku o odszkodowanie w sposób wolny od wad. Szczególnie istotna, zdaniem Komisji, jest przy tym okoliczność, że z uwagi na skalę stwierdzonych naruszeń w niniejszej sprawie w istocie rzeczy należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wszystkich kluczowych przesłanek przewidzianych w treści art. 215 ust. 2 u.g.n. Dlatego też w ocenie Komisji zasadnym jest ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy przez organ pierwszej instancji, bowiem Prezydent [...] w toku podejmowanych przez siebie czynności w znikomym stopniu przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Przede wszystkim w toku ponownego rozpatrzenia sprawy koniecznym będzie zbadanie przesłanki "planistycznej", gdyż w ocenie Komisji ustalenia Prezydenta [...] zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji nie zostały poparte odpowiednim materiałem dowodowym. W tym zaś zakresie organ pierwszej instancji winien zlecić uzupełnienie fragmentu uzyskanego planu o precyzyjne i czytelne wykreślenie biegłego specjalisty, uwzględniające przy tym granice dawnych działek hipotecznych, powołanego zgodnie z regulacjami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. I tak na podstawie kompletnego materiału dowodowego organ winien dokonać stosownych ustaleń w sprawie, które następnie w sposób kompleksowy powinny zostać opisane (ocenione) w treści wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

W odniesieniu zaś do przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości możliwości faktycznego władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r., okoliczności zasygnalizowane przez Komisję, dokumenty i informacje wskazane w uzasadnieniu niniejszej decyzji mogą świadczyć o możliwości utraty faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., niemniej wymagają one uzupełnienia o kolejne dowody, w tym również wszechstronnej analizy. Przede wszystkim koniecznym jest poczynienie dokładniejszych ustaleń dotyczących budowy budynku wielorodzinnego posadowionego na działce będącej przedmiotem postępowania. Po zebraniu zaś odpowiedniego materiału dowodowego w tym zakresie, koniecznym może okazać się również przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność precyzyjnego ustalenia obszaru w jakim ustalone zdarzenia faktyczne odpowiadają granicom i obszarom przedmiotowej działki hipotecznej, powołanego zgodnie z regulacjami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Dopiero zaś kompleksowo uzupełniony materiał dowodowy, oceniony przy tym zgodnie z zasadami logiki może pozwolić na wyjaśnienie w tym zakresie istniejących wątpliwości. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest o tyle uzasadnione w niniejszej sprawie, gdyż identyfikacja zdarzenia historycznego z jego równoczesnym prawidłowym odwzorowaniem na przedmiotowym terenie bez opinii biegłego specjalisty może sprawić trudności. Na podstawie analizy akt sprawy stwierdzono, że Prezydent [...] nie przeprowadzał pod tym kątem czynności dowodowych w niniejszej sprawie, w ocenie zaś Komisji poszerzenie zgromadzonego materiału dowodowego pozwoli na precyzyjne wyjaśnienie daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela. Poczynione zaś w tym zakresie ustalenia organu obarczone są istotnymi wadami, które w tym zakresie dyskwalifikują przedmiotowe rozstrzygnięcie. Organ winien przy tym w kompleksowy sposób wyjaśnić wszelkie zasygnalizowane w uzasadnieniu decyzji Komisji wątpliwości powstałe w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. A. (skarżąca), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1. art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez wydanie decyzji uchylającej w całości Decyzję Prezydenta [...] z 2011 r. jako naruszającej przepisy postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w wyniku stwierdzenia, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń w zakresie tego czy poprzedni właściciele lub jego następcy prawni mieli możliwość korzystania z nieruchomości przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy w wyniku postępowania rozpoznawczego stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy, Komisja powinna wydać decyzję utrzymującą w mocy decyzje reprywatyzacyjną, gdyż brak było przesłanek do wydania przez Komisję decyzji kasatoryjnej, skoro w realiach rozpoznawanej sprawy, rozstrzygnięcie kasatoryjne (procesowe) mogłoby zostać wydane przez Komisje jedynie w wypadku zaniechania przeprowadzenia przez Prezydenta [...] postępowania wyjaśniającego bądź też przeprowadzenia go w sposób powierzchowny, selektywny bądź z pomięciem obwiązujących rygorów i zasad czynności dowodowych, w wyniku czego nie byłoby możliwe wydanie decyzji merytorycznej przez Komisję po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego oraz wyjaśniającego. Natomiast niedopuszczalne było uchylenie decyzji Prezydenta [...] w sytuacji gdy zakres wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonego przez Komisje materiału dowodowego, nie ma istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie, gdyż nie wskazuje na utratę możliwości utraty władania nieruchomością przez dawnych właścicieli i ich następców prawnych przed 5 kwietnia 1958 r., tj. ustaleń odmiennych od poczynionych przez Prezydenta [...], bądź też uchylenie decyzji Prezydenta [...] z uwagi na odmienną merytoryczną ocenę dowodów, na podstawie których Prezydent [...] dokonał oceny przesłanki braku utraty możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r.;

2. art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy poprzez bezzasadne uznanie, iż Decyzja Prezydenta [...] z 2011 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., w wyniku zaniechania dokonania wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie tego czy poprzedni właściciele lub jego następcy prawni mieli możliwość korzystania z nieruchomości przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co spowodowało, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 215 ust. 2 u.g.n., gdyż pomimo niezbadania przesłanki pozbawienia byłego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania niezabudowaną częścią działki po dniu 5 kwietnia 1958 r.. Prezydent [...] ustalił i przyznał odszkodowanie, podczas gdy zarzucany przez Komisje brak szczegółowej analizy materiału dowodowego dotyczącego realizacji na terenie nieruchomości inwestycji budowlanej budynku wielorodzinnego na podstawie ostatecznego zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] maja 1955 r. nie miało wpływu na wynik, skoro decyzją z dnia [...] sierpnia 1964 r. uchylono zaświadczenie lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1955 r. to przez 9 lat nie nastąpiła jej realizacja i utrata możliwości faktycznego władania nieruchomością, a teren nieruchomości nie został zajęty pod budowę na co wskazuje logiczna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności że jak ustaliła Komisja wydanie nieruchomości nastąpiło w dniu [...] lipca 1958 r., co wynika z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1965 r., więc po 5 kwietnia 1958 r.

3. art. 154 ust 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344; dalej: "u.g.n.") w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że nie została w toku postępowania ustalona w sposób niebudzący wątpliwości przesłanka planistyczna i w sytuacji w której rzeczoznawca majątkowy jest obowiązany do uwzględnienia przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym, co oznacza że ustalenie przeznaczenia przez K. C. w operacie szacunkowym z dnia [...] sierpnia 2011 r. "[...]" Hip. [...] Rej. Hip. [...] położonej przy ulicy [...] w [...]" (dalej: "Operat szacunkowy") przeznaczenie pod zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach naziemnych i 30% powierzchni zabudowy gruntu w Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., Reg. [...] (dalej: "Plan z 1931 r.") jest dowodem na spełnienie przesłanki planistycznej wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., dodatkowo ustalenie przesłanki planistycznej warunkujące przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. w przeciwieństwie do dokonania wyceny nieruchomości, którego wykonanie zleca organ (art. 130 ust. 2 u.g.n.) nie jest prawnie zarezerwowane dla biegłego;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z 80 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, że materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne ustalenie w jakiej określonej strefie Planu z 1931 r. znajdowała się nieruchomość przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" [...] hip. [...], a zasadne było powołanie przez Prezydenta [...] biegłego geodetę na okoliczność sporządzenia precyzyjnego wykreślenia zawierającego wykreślenie granic dawnej działki hipotecznej, podczas, gdy w toku postępowania ustalono na podstawie informacji przekazanych przez wyspecjalizowaną jednostkę organizacyjną Prezydenta [...] tj. Biuro Geodezji i Katastru w dniu [...] listopada 2006 r. ([...]), iż nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" [...] hip. [...] wchodzi aktualnie w skład działek nr [...] z obrębu [...], natomiast dawna działka [...] wchodzi w skład działek o nr [...], a następnie na podstawie danych Archiwum Państwowego [...] oraz operatu szacunkowego ustalono, że zgodnie z Planem z 1931 r. nieruchomość znajdowała się strefie lla - zabudowa luźna lub grupowa - ilość kondygnacji - 2, dopuszczalna powierzchnia zabudowy - 30%, co oznacza że zgodnie z art. 215 ust. 2 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a dodatkowo organ nadzorczy w przypadku kwestionowania ustaleń planistycznych jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w tym zakresie i nie jest uprawniony do uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpoznania sprawy w celu przeprowadzenia postępowania sprawdzającego na okoliczność jedynie sugerowanych (hipotetycznych) wadliwości uprzednio prowadzonych przez niego samego - postępowania odszkodowawczego

5. art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu Decyzji Prezydenta [...] z 2011 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi [...], w sytuacji w której brak jest podstaw do stosowania przepisów prawa materialnego w brzmieniu obecnym do zdarzeń sprzed daty wejścia w życie ustawy, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia uchylenia w całości decyzji Prezydenta [...] z 2011 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi [...];

6. art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 i pkt 2 i 3 k.p.a. w z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. przez uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z 2011 r. po upływie dziesięcioletniego cenzusu czasowego określonego zarówno do stwierdzenia nieważności decyzji w art. 156 § 2 k.p.a. jak i do wznowienia postępowania z art. 146 § 1 k.p.a. decyzji Prezydenta [...] z 2011 r., a więc Komisja nie była uprawniona do derogowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z 2011 r. ze względu na upływ czasu;

7. art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 nr 61, poz. 284, z poźn. zm.; dalej: "Konwencja"), art. 13 Konwencji oraz art. 1 protokołu nr 1 i nr 4 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. nr 36, poz. 175/1, z poźn. zm.; dalej: "Protokół nr 1 do Konwencji") oraz art. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie Skarżącej mienia w postaci prawa użytkowania wieczystego przyznanego na podstawie Decyzji Prezydenta [...] z 2011 r. na podstawie Decyzji Komisji w wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego Decyzji Prezydenta [...] z 2011 r.. podczas, gdy przepisy ustawy tworzą nierówny system prawny, w którym Państwo nabyło uprawnienia do eliminacji z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych po upływie lat 10, w sytuacji w której analogiczne uprawnienia obywatela są ograniczone przez przepisy k.p.a. odpowiednio art. 146 § 1 k.p.a. (w przypadku wznowienia postępowania) oraz art. 156 § 2 k.p.a. (w przypadku stwierdzenia nieważności), co jest środkiem nieproporcjonalnym w świetle art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji;

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie przez WSA w Warszawie decyzji Komisji w całości oraz umorzenie postępowania w całości ewentualnie uchylenie przez WSA w Warszawie decyzji Komisji w całości oraz przekazanie w całości sprawy Komisji do ponownego rozpoznania oraz zwrot od Komisji na rzecz A. A. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Pismem z dnia [...] marca 2024 r. do udziału w sprawie zgłosiło się m. st. Warszawa.

Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. do udziału w sprawie zgłosił się Prokurator Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej [...].

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Miłośników Krajobrazu - Stowarzyszenie Właścicieli Lokali w Warszawie.

Na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że w dniu [...] marca 2024 r. zmarł K. S.. Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] kwietnia 2024 r. w jego prawa wstąpiła skarżąca A. A..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z [...] listopada 2023 r. nr [...] uchylająca decyzję Prezydenta [...] nr [...] z [...] września 2011 roku orzekającą o ustaleniu na rzecz K. S. i A. A. odszkodowania w łącznej kwocie [...] zł, po ½ części dla każdej z tych osób za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] oznaczonej hip. jako "[...] o powierzchni [...] m2 i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia Prezydenta był art. 215 ust. 2 u.g.n. , wg którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Komisji Prezydent [...] wydał wskazaną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i "prawdopodobnym naruszeniem" art. 215 ust 2 ugn.

Komisja zarzuciła, że Prezydent [...] nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, tj. nie ustalił przesłanki planistycznej - czy przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz nie ustalił prawidłowo czy poprzednicy prawni skarżącej faktycznie utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomości po 5 kwietnia 1958 r.

Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. Przepisy te stanowią, że Komisja uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4 m.in., jeżeli stwierdzi inne (niż wcześniej wymienione) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności m.in., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Powołany przepis pozwala zatem na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wyłącznie wtedy gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że Komisja może zastosować ten tryb tylko wówczas gdy wykaże, że stwierdzone przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej naruszenie prawa miało istotny wpływ na prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej a nie tylko wtedy gdy wyraża przypuszczenie, że mogłoby ono mieć taki wpływ na wynik sprawy.

Zauważenia także wymaga, że kontrolowana przez Komisję decyzja Prezydenta [...] w dacie wszczęcia przez Komisję postępowania nadzorczego była decyzją ostateczną, której co do zasady służy z mocy art.16 k.p.a. domniemanie zgodności z prawem.

Analiza akt sprawy prowadzi do ustalenia, że Prezydent [...] wydał kontrolowaną przez Komisję decyzję odszkodowawczą w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Komisja zaś nie wykazała, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a w konsekwencji do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego sprawy i naruszenia art. 215 ust.2 u.g.n. Komisja nie wskazała jakie dowody organ ten pominął i gdzie powinien ich poszukiwać oraz które z posiadanych dowodów ocenił w sposób wadliwy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Komisja natomiast ustalając stan faktyczny przytoczyła wyłącznie część materiału dowodowego nie dokonując żadnej analizy i zestawienia z pozostałym materiałem dowodowym pomimo, że sama takie działanie zarzuciła Prezydentowi [...].

Przede wszystkim wskazać na wstępie należy, że przedmiotem decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2011 r. była nieruchomość warszawska położona przy ul. [...] oznaczonej hip. Jako "[...], ale wyłącznie działka [...] o powierzchni [...] m2. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika bowiem, że nieruchomość warszawska położona przy ul. [...] oznaczonej hip. jako "[...] pierwotnie miała powierzchnię [...] m2. Z gruntu tego na podstawie aktów z 1937, 1938, 1939 r. i 1941 r. część została wydzielona pod drogę i oddana bezpłatnie gminie [...], a pozostała część podzielona na [...] działek, z czego grunt działek nr. [...] zostały sprzedane. Na datę wejścia dekretu B. P. były właścicielem wyłącznie gruntu działki nr [...] (zaświadczenie k.[...] – teczka [...])

Za niepotwierdzone żadnym materiałem dowodowym oraz nieuprawdopodobnione należy uznać stanowisko Komisji, że Prezydent [...] wydał kontrolowaną decyzję reprywatyzacyjną bez ustalenia w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej zawartej w art. 215 ust.2 u.g.n. warunkującej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.

Zdaniem Komisji, Prezydent [...] nie ustalił prawidłowo przeznaczenia spornej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, gdyż brak jest w aktach wykreślenia omawianej nieruchomości sporządzonego przez uprawnionego geodetę. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, w szczególności z pisma Biura Geodezji i Katastru z [...] listopada 2006 r. ([...]), nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...] wchodzi aktualnie w skład działek nr [...] z obrębu [...], zaś dawna działka [...] wchodzi w skład działek o nr [...]. Z operatu szacunkowego sporządzonego przez Rzeczoznawcę Majątkowego K. C. na podstawie danych przedstawionych przez Archiwum Państwowe [...] wynika, że zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się strefie ll a - zabudowa luźna lub grupowa - ilość kondygnacji - 2, dopuszczalna powierzchnia zabudowy - 30%. Rzeczoznawca wskazała także w treści operatu, że [...] listopada 1945 r. przedmiotowy grunt stanowił teren niezabudowany, położony po północnej stronie ul. [...] w niedalekiej odległości od [...]. Ulica [...] wydzielona była drogą gruntową Najbliższe sąsiedztwo stanowiły tereny ekstensywnej zabudowy mieszkaniowej i tereny użytkowane rolniczo. W dalszym sąsiedztwie znajdowała się ekstensywna zabudowa mieszkaniowa o zróżnicowanym charakterze. Komisja do tego dokumentu się nie odniosła.

Przyjęcie powyższego przez Prezydenta [...], nawet przy uwzględnieniu, że ustalenia dokonane zostały przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, wydaje się być usprawiedliwione. W treści operatu szacunkowego biegła wprost wskazała, że omawiana nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wg. powołanego wyżej planu z 1931 r. To zaś potwierdza spełnienie przesłanki umożliwiającej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną także w przypadku nieprecyzyjnego wykreślenia tego terenu na dokumencie geodezyjnym. Komisja do tego dokumentu się nie odniosła wskazując

tylko, że brak wykreślenia tej nieruchomości na dokumencie geodezyjnym przez geodetę uprawnionego uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanki planistycznej. Komisja przy tym nie przedstawiła ani nie odnalazła żadnego dowodu na potwierdzenie tezy, że teren objęty uchyloną decyzją odszkodowawczą w ogólnym planie zabudowania [...] z 1931 r. nie był przeznaczony na budownictwo jednorodzinne. Nie pozyskała także wykreślenia geodezyjnego wykonanego zgodnie z jej wskazaniami, pomimo posiadania ku temu uprawnień a także pomimo ciążącego na Komisji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Tym samym Komisja w toku prowadzonego postępowania nie wzruszyła skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez Prezydenta [...] odnośnie planistycznego położenia spornego gruntu.

Zdaniem Sądu niezrozumiały jest również zarzut Komisji, że Prezydent [...] nie ustalił w sposób prawidłowy daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłych właścicieli nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz, że nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Komisja na poparcie swojego stanowiska powołała się na decyzję lokalizacyjną tymczasową z [...] listopada 1954 r. i ostateczną z 1955 r. wskazując, ze w dacie decyzji z 1963 r. przedmiotowa nieruchomość była już zabudowana.

Komisja zarzuciła z kolei Prezydentowi, że podstawą jego ustaleń było zaświadczenie lokalizacyjne czasowe nr [...] z dnia [...] sierpnia 1963 r., dotyczące budowy boksów garażowych wydane przez Prezydium Rady Narodowej [...] oraz akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1965 r. potwierdzający oddanie w użytkowanie wieczyste terenu objętego lokalizacją szczegółową nr [...], z którego wynika także, że wydanie działki nastąpiło w dniu [...] lipca 1958 r. z pominięciem zaświadczenia o lokalizacji z 1954 i 1955 r. Jednakże sama nie dokonała analiza całokształtu tego materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wprost nie wynika bowiem dlaczego Komisja uwzględnia tę część materiału dowodowego i kwestionuje prawidłowość powołania się przez Prezydenta [...] na przywołane wyżej decyzje lokalizacyjne odnośnie ustalenia daty faktycznego pozbawienia władania nieruchomością.

Sąd wskazuje, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] (wstępne) z [...] listopada 1954 r. z którego wynika, że Prezydium Rady Narodowej w [...] Urząd Budownictwa – Wydział Planu Miasta działający w porozumieniu z Miejską Komisją Planowania Gospodarczego, na podstawie ustalonej lokalizacji ogólnej (..) wyraża zgodę na lokalizację szczegółową wstępną budynku mieszkalnego dla Sp.B-H [...] na terenie położonym w [...] przy ul. [...], oliterowanym na załączonym szkicu [...] stanowiącym własność Skarbu Państwa. W treści zaświadczenia wskazano, że lokalizacja traci swoją ważność, o ile realizacja nie zostanie rozpoczęta do 30 czerwca 1956 r. W aktach znajduje się także pismo Zarządu Spółdzielni z [...] stycznia 1955 r. w którym zarząd zwraca się do [...] Urzędu Budownictwa z prosbą o odstąpienie pod budowę bloków mieszkalnych spółdzielni przy ul. [...] wg. szkicu lokalizacyjnego. Zgodnie z pismem Prezydium Rady Narodowej z [...] lutego 1955r. PRN w [...] zezwoliło na objęcie w posiadanie przez Spółdzielnię Mieszkaniowo- Budowlana "[...]" w [...] gruntów nieruchomości [...] położonych przy ul [...] w granicach oznaczonych literami [...] na szkicu sytuacyjnym nr [...] stanowiącym załącznik do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej wstępnej nr [...] z [...] listopada 1954 r. (..) W piśmie tym wskazano także, że "w razie gdyby zabudowa ww. nieruchomości przez Spółdzielnię nie została zamieszczona w Państwowym Planie Inwestycyjnym bądź też spółdzielnia nie prowadziła budowy w terminach przewidzianych planem- Prezydium Rady Narodowej uchyli niniejsza decyzję oraz lokalizację szczegółową".(..) Wprowadzenie spółdzielni w posiadanie miało nastąpić protokolarnie. Następnie na mocy protokołu zdawczo – odbiorczego z [...] marca 1955 r. spółdzielnia została wprowadzona w posiadanie w wykonaniu ww. decyzji. Następnie [...] lutego 1955 r. wydano zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] ostateczne, w którym wyrażono zgodę na lokalizację szczegółową ostateczną budynku mieszkalnego dla S.BM. "[...]" na terenie położonym przy ul [...]. Jednocześnie wskazano że lokalizacja traci swoją ważność o ile realizacja nie zostanie rozpoczęta do 31 grudnia 1956 r. Decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] września 1963 r. nr [...] ustalono lokalizacje szczegółową istniejącego budynku mieszkalnego na terenie położonym w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...] oznaczonej literami [...]. Wskazano także , ze teren nieruchomości nie może być ogrodzony i od strony ulicy [...] i linii AG należy urządzić teren zabaw dla dzieci z przejściem pieszym od ul [...](..). Jednocześnie wskazano, że niniejsze zaświadczenie anuluje lokalizację szczegółową nr [...] oraz szkic nr [...] z [...] kwietnia 1955 r. wydaną pod tą samą inwestycję. Następnie w dniu [...] czerwca 1964 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej uchyliło decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] listopada 1963 r. i szkic nr [...]. Z kolei decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lipca 1964 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] ustaliło lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego i garaży na ul. [...]. W treści tej decyzji zawarto również informację, że decyzja traci ważności przy braku realizacji inwestycji. Zaznaczono także jakie warunki powinny być zachowane przy realizacji inwestycji, w tym dot. budynków istniejących mieszkalnych, do wykonania ww. projektów. Decyzją z [...] sierpnia 1964 r. PDRN uchyliło zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej z [...] maja 1955 r. wskazując, że następuje to wobec przygotowanie zamiennej lokalizacji głównej. Pismem z [...] lipca 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] – Wydział Gospodarki Terenami poinformował, że uchwałą nr [...] z [...] czerwca 1959 PRN w [...] postanowiło sprzedać, jako prawo własności czasowej na okres 60 ciu lat, SBM [...] teren budowlany w [...] przy ul [...], [...] i [...] wg. lokalizacji szczegółowej z [...] maja 1955 r., a decyzją nr [...] z [...] czerwca 1961 r. postanowiło sprzedać na własność czasową na okres 80 lat działkę przy [...] 1. Następnie decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lipca 1964 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] ustaliło lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego i garaży na terenie położonym w [...] ul [...] oznaczonej na załączonym szkicu nr [...] ul [...]. Wskazano także w jej treści następujące warunki: "budynki mieszkalne istniejące do wykończenia wg. zatwierdzonych projektów, 2. Ogrodzenie od ul. [...] w linii zabudowy (...). Wniosek o wpisanie tych nieruchomości do księgi wieczystej został sporządzony w dniu [...] września 1964 r. Z kolei decyzją z [...] września 1964 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] postanowiło ustanowić dla SBM [...] w [...] wieczyste użytkowanie terenu o pow. [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...] objętego lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] sierpnia 1964 r. w granicach oznaczonych [...] na planie geodezyjnym nr ew. [...] z [...] maja 1963 r. Następnie aktem notarialnym z [...] kwietnia 1965 zawarto umowę użytkowania wieczystego wyżej wymienionej nieruchomości. W formularzu do umowy wieczystego użytkowania wskazano m.in., że budowa została ukończona, jako datę wejścia na teren określono [...] lipca 1958 r. powierzchnię działki wskazano [...] m2 i odwołano się do przytoczonej wyżej uchwały PRN z [...] września 1964 r. (akta teczka [...]).

Komisja nie dokonała analizy powyższych dokumentów i nie pozyskała żadnych nowych dowodów. Nie wskazała także na okoliczności, które potwierdzałyby w sposób nie budzący wątpliwości w świetle powołanych wyżej dokumentów, że przed dniem 5 kwietnia 1958 roku na przedmiotowej nieruchomości została zrealizowana jakakolwiek inwestycja, która uniemożliwiła faktyczne władanie nią przez byłych właścicieli. Samo tylko odwołanie się do decyzji lokalizacyjnej z 1954 r. nie uzasadnia twierdzenia, że poprzednicy prawni skarżących utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. biorąc pod uwagę, ze decyzja ta została uchylona a w samej jej treści zostały wskazane okoliczności, które takie uchylenie mogły uzasadniać, w tym brak realizacji inwestycji we wskazanym tam terminie. Twierdzenie Komisji, że od tej daty na tej nieruchomości były prowadzone prace budowlane nie zostało poparte żadnym dowodami. Komisja nie wskazała także organowi odszkodowawczemu do jakich organów lub instytucji powinien się jeszcze zwrócić i jakie dokumenty powinien jeszcze pozyskać. Komisja nie dołączyła także do materiału dowodowego sprawy dokumentu geodezyjnego wykonanego na jej zlecenie ani także zdjęć lotniczych ograniczając się do zakwestionowania działań Prezydenta [...] w tym zakresie i nakazując ich uzupełnienie. Tymczasem powyższe dowody dopiero w przypadku ujawnienia przez nie innego stanu faktycznego sprawy niż przyjęty przez Prezydenta, uzasadniałby prawidłowość dokonanego przez Komisję rozstrzygnięcia. W niniejszej przeprowadzenie przez Komisję dowodów w powyższym zakresie, w tym pozyskanie zdjęć lotniczych obrazujących teren nieruchomości w roku 1953, 1955 oraz 1958 prze i po 5 kwietnia oraz uzyskanie opinii fotogramtery wobec treści powołanych przez Sąd, a zgromadzonych w aktach dokumentów pozwoli na dokonanie przez Komisję prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Bezsporne jest, że przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust 2 ugn możliwe jest wówczas gdy spełnione są obie przesłanki, tj.: pierwsza przesłanka działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (określana jako przesłanka planistyczna); druga przesłanka poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Dokonując wykładni drugiej przesłanki należy zwrócić uwagę na następujące zagadnienia: pierwsze to pozbawienie poprzedniego właściciela bądź jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką, a drugie zagadnienie dotyczy czasu, w którym mogło nastąpić pozbawienie faktycznej możliwości władania działką, czyli po 5 kwietnia 1958 r. Odnosząc się do pierwszego z zagadnień wskazać należy, że skoro w analizowanym przepisie mowa jest o pozbawieniu poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania gruntem, oznacza to, że dla jego zastosowania wystarczająca jest sama faktyczna możliwość władania gruntem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Innymi słowy, nie jest konieczne by właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem. Wystarczy by miał faktyczną możliwość władania gruntem. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że nie chodzi przy tym jedynie o efektywne z niej korzystanie, czyli czynienie użytku z gruntu, ale o istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (przede wszystkim podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie (5 kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z gruntu. Chodzi przy tym o faktyczne pozbawienie władania, a więc takie sytuacje w których nie istniała możliwość władania działką przez poprzedniego właściciela. Natomiast wykazanie, że istniała możliwość władania działką przez poprzedniego właściciela, niezależnie od przyczyn, dla których nie władał on nieruchomością, skutkowałaby utratą uprawnień do odszkodowania. Dla zachowania tej przesłanki, tj. pozbawienia faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. istotne jest również, aby do tego pozbawienia faktycznej możliwości władania działka doszło w wyniku działania podmiotów publicznych, organów administracji, ówczesnych jednostek gospodarki uspołecznionej, podmiotów realizujących zadania publiczne, a nie w wyniku działań byłego właściciela lub jego następców prawnych, czy też działań innych podmiotów podejmowanych w sferze prawa prywatnego.

Drugie istotne zagadnienie związane jest z czasem w którym doszło do pozbawienia faktycznej możliwości władania działką. Dla spełnienia przesłanki do uzyskania odszkodowania ustawodawca wprowadził zasadę, że pozbawienie faktycznej możliwości władania działką musiało nastąpić po dniu 5 kwietnia 1958 r. Dla zachowania tej przesłanki istotne jest, aby pozbawienie faktycznej możliwości władania działką nastąpiło po tej dacie, natomiast dla zachowania tej przesłanki nie ma prawnego znaczenia ani okres czasu jak upłynął po dniu 5 kwietnia 1958 r., ani konieczność wskazania precyzyjnej daty (po dniu 5 kwietnia 1958 r.) w której doszło do faktycznego pozbawienia władania działką, tym bardziej, że to faktyczne pozbawienie możliwości władania działką niejednokrotnie było wynikiem szeregu następujących po sobie w czasie zdarzeń, a nie zawsze skutkiem jednego zdarzenia mającego miejsce w konkretnej dacie m.in. nie nastąpiło wyłącznie na skutek wydania decyzji lokalizacyjnej. Dla zachowania tej przesłanki istotne jest ustalenie, że pozbawienie faktycznej możliwości władania działką nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r., jeżeli zaś z poczynionych ustaleń wynika, że do pozbawienia faktycznej możliwości władania działką doszło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. wówczas wymagana przesłanka nabycia odszkodowania nie została spełniona, tym samym brak podstaw do czynienia dalszych ustaleń. Należy zatem wyraźnie podkreślić, że dla zachowania tej przesłanki istotne są ustalenia dotyczące zdarzeń mających miejsce po dniu 5 kwietnia 1958 r., natomiast z ustawowego brzmienia tej przesłanki wynika, aby dla jej spełnienia należało najpierw badać, czy poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni władali nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a następnie kiedy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Sądu, nie można zatem w świetle powyższego oraz zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, nieprzeanalizowanego przez Komisję i nie zakwestionowanego skutecznie, podzielić stanowiska organu, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji odszkodowawczej Prezydenta [...] doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji, jak określiła Komisja prawdopodobne naruszenie art. 215 ust. 2 u.g.n. Zdaniem Sądu, Komisja wydała zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć należy, że obowiązkiem Komisji jest przeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdy obiektywnej (o czym Komisja poczyniła szerokie rozważania w uzasadnieniu decyzji) a nie tworzenie hipotetycznych założeń.

Do czynienia takich ustaleń Komisja posiada wszelkie instrumenty prawne. Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Stosownie do celu jej uchwalenia Komisja stoi na straży interesu społecznego. Posiada szerokie uprawnienia w zakresie wyjaśniania nieprawidłowości i uchybień w procesach reprywatyzacyjnych. Ustawodawca przyznał Komisji m.in. prawo do orzekania o niezgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnych. Wyposażył też Komisję w szereg uprawnień, w tym uprawienia prokuratorskie o jakich mowa w Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie postępowania administracyjnego. Komisja zatem, jako organ administracji publicznej ma całe spektrum środków służących realizacji ustawowych zadań, jakkolwiek jest organem administracji publicznej a nie sądowniczym (art. 3 pkt 3 ustawy). Sąd zwraca także uwagę, że Komisja ma status tzw. organu nadzoru, który prowadzi postępowanie rozpoznawcze będące administracyjnym postępowaniem nadzwyczajnym w rozumieniu art. 16 § 1 i art. 163 k.p.a. Wobec tego, że przedmiotem weryfikacji Komisji była w niniejszej sprawie decyzja ostateczna, której służy domniemanie zgodności z prawem, samo zaistnienie wątpliwości co do jej prawidłowości bez wskazania dowodów potwierdzających wadliwość ustaleń faktycznych oraz ocen prawnych dokonanych przez organ odszkodowawczy nie mogło prowadzić do eliminacji kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego. Warunkiem prawidłowego zastosowania art. 29 ust.1 pkt.3 ustawy jest wykazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Respektowanie powyższej zasady jest istotne z punktu widzenia prawidłowego stosowania konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Za nieprawidłowe uznać należy zatem uchylenie przez Komisję decyzji odszkodowawczej Prezydenta [...] z powodu wątpliwości co do prawidłowości wydanego przez organ rozstrzygnięcia, bez jednoczesnego powołania się na konkretne dowody potwierdzające, że stan faktyczny sprawy został przez ten organ ustalony w sposób wadliwy. Pozostaje to bowiem w kolizji z realizacją zawartej w art. 7 Konstytucji RP konstytucyjnej zasady praworządności odzwierciedlonej w art. 6 k.p.a.

Nałożony na Komisję ustawowy obowiązek usuwania skutków prawnych decyzji organów dekretowych oraz wyjaśnienia nieprawidłowości i uchybień w działaniu organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich rodzi po stronie Komisji konieczność podejmowania aktywnych działań w tym kierunku. Ich realizacji służy szeroki wachlarz prerogatyw przyznanych Komisji w zakresie obowiązku udzielania Komisji pomocy przez wszystkie organy administracji oraz sądy ( art.12). Zawiera się w nich zarówno udzielanie informacji, udostępniania dokumentów jak i wydawania opinii oraz przekazywania akt. Komisja posiada dostęp do Krajowego Rejestru Karnego, Krajowego Rejestru Sądowego i centralnej bazy danych ksiąg wieczystych ( art.12a). Może występować do prokuratora o przeszukanie pomieszczeń i zajęcie rzeczy ( art.13) oraz żądać od prokuratora przekazania dokumentów z toczących się postępowań oraz akt ( art.14). W celu realizowania zadań wskazanych w ustawie z 9 marca 2017r. Komisja powinna aktywnie z przyznanych jej kompetencji korzystać. Powyższe odnosi się zwłaszcza do zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji uchylenia decyzji Prezydenta [...] z powodu podejrzenia wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez ten organ a w konsekwencji dokonania jego nieprawidłowej oceny prawnej. Komisja pomimo zarzucenia Prezydentowi zaniechania zlecenia geodecie wykonania wykreślenia przedmiotowej nieruchomości odnośnie do planu z 1931 r., sama pomimo posiadanych ku temu uprawnień zaniechała zlecenia wykonania wykreślenia spełniającego jej wymagania. Komisja nie dokonała żądnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób wybiórczy odwołując się wyłącznie do dokumentów, które jej zdaniem uzasadniają założoną tezę wadliwości decyzji Prezydenta. Tymczasem podkreślenia wymaga, że dopiero pozyskanie przez Komisję powyższych dokumentów – zdjęć lotniczych i opinii fotogrametry oraz decyzji geodety, w przypadku potwierdzenia się wątpliwości sformułowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwoliłoby na postawienie uzasadnionej tezy, że Prezydent [...] dokonał ustaleń faktycznych w sprawie z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i 77 k.p.a. a w konsekwencji naruszył przepis prawa materialnego art. 215 ust.2 u.g.n. Sąd zwraca przy tym uwagę, że w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów dotyczących działek nr [...], które nie są przedmiotem postępowania gdyż zostały zbyte przez poprzednika prawnego skarżącej najpóźniej w 1941 r. (przed datą wejścia w życie dekretu). Istnienie tych dokumentów w aktach może zaciemniać obraz niniejszej sprawy.

Sąd podkreśla ponownie, na co już zwracał uwagę w orzeczeniach, że Komisja została powołana do badania nieprawidłowości w postępowaniu organów, a jej rola nie może ograniczać się do przywołania wybiórczo dowodów (jakby pod założoną z góry tezę, co jednocześnie zarzuca Prezydentowi) bez ich oceny w kontekście całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pozyskanego przez Komisję. Oceny decyzji Prezydenta [...] dokonuje Komisja a nie, tak jak w tej sprawie nakazuje szukanie przez niego dowodów na hipotetyczne tezy. Wydając decyzje kasatoryjną i zgłaszając jedynie wątpliwości Komisja uchyliła się od oceny zgromadzonego w aktach materiału dowodowego czym naruszyła art. 29 ust 1 pkt 3 ustawy.

Reasumując, mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komisji wydana została z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy co uzasadnia jej uchylenie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Komisja uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ pozyska dowody – w szczególności zdjęcia lotnicze i zleci wykonanie opinii fotogrametry, które dopiero łącznie z materiałem zgromadzonym w aktach pozwolą na ustalenie okoliczności, które mogą ewentualnie potwierdzić wątpliwości Komisji co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy przez Prezydenta [...] i dokonanej przez ten organ oceny prawnej, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.