Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1274/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1129/12 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1129/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. W., dalej także skarżąca, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlicach z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, oddalił skargę.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Burmistrz Miasta Mińsk Mazowiecki, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 5 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), dalej ustawa o dodatkach mieszkaniowych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do dodatku mieszkaniowego złożonego przez B. i E. W., odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. W.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podało, że skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie dodatku mieszkaniowego podnosząc, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 53,5 m², wyposażonego w instalacje centralnego ogrzewania i gazu, bez instalacji ciepłej wody. Po rozpatrzeniu ww. wniosku i załączonych do niego dokumentów Burmistrz Miasta Mińsk Mazowiecki decyzją z dnia [...] października 2011 r. odmówił ww. przyznania dodatku mieszkaniowego. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu podało, że organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę winien przeprowadzić u wnioskodawczyni wywiad środowiskowy, który wskazywałby w sposób niebudzący wątpliwości, jaki jest skład osobowy gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, powierzchnia zajmowanego lokalu oraz, czy ewentualnie inne osoby posiadają tytuł prawny do zajmowania części lokalu i w jakiej części ponoszą opłaty, dla tak ustalonego składu osobowego gospodarstwa domowego powinny być określone dochody wszystkich osób wchodzących w jego skład.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u wnioskodawczyni w dniu [...] grudnia 2011 r. wynikało, że utrzymuje się ona z zasiłku okresowego w kwocie 238,50 zł, a jej matka posiada prawo do renty rodzinnej. Skarżąca jest osobą bezrobotną i nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jej matka jest bierna zawodowo. Obie przewlekle chorują. Wnioskodawczyni mieszka z matką, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Matka ponosi koszty utrzymania mieszkania w 3/4 wysokości, a skarżąca w 1/4 wysokości. Powierzchnia lokalu wynosi 53,5 m². Osobami zamieszkującymi w lokalu są skarżąca i jej matka - zameldowane na pobyt stały. Właścicielką mieszkania jest siostra skarżącej – E. W., której adres zamieszkania jest nieznany.

Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ I instancji wystąpił do skarżącej z pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. o uzupełnienie i poprawienie złożonego wniosku w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Z notatki służbowej z dnia [...] grudnia 2011 r. wynikało, że w dniu [...] grudnia 2011 r. skarżąca zgłosiła się do organu i została poinformowana, że dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego są inne od informacji wynikających z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez MOPR w Mińsku Mazowieckim. Skarżąca otrzymała wniosek i deklarację o dochodach w celu wypełnienia ich zgodnie ze stanem faktycznym gospodarstwa domowego oraz wielkością mieszkania. Dodatkowo została poinformowana, że jeżeli zajmuje pewną część mieszkania, to na tą część winna udokumentować wydatki gospodarstwa od zarządcy domu oraz przedstawić umowę użyczenia.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca została poinformowana o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do dnia [...] grudnia 2011 r.

W dniu [...] grudnia 2011 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej, w którym wyjaśniła, że komplet dokumentów w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego został przekazany przez SKO do Urzędu Miasta w Mińsku Mazowieckim. Komplet dokumentów został wypełniony prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi wymogami.

W kolejnym piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. organ I instancji wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dostarczenia dokumentów - umowy użyczenia dotyczącej części zajmowanego przez nią lokalu i wykazu opłat za zajmowaną część lokalu.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. wyjaśniła przyczyny zawarcia umowy użyczenia z dnia [...] grudnia 2003 r. zawartej między nią i jej siostrą E. W. i stwierdziła, że umowa ta nie posiada żadnych błędów. Do pisma dołączyła wykaz opłat za zajmowany lokal, z którego to wykazu wynika, że w lokalu mieszkają dwie osoby.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Burmistrz Miasta Mińsk Mazowiecki odmówił skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie kryterium powierzchni.

Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Siedlcach wyjaśniło, że zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.). W art. 4 ww. ustawy zawarta została definicja gospodarstwa domowego, zgodnie z którą gospodarstwo domowe to gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.

Organ odwoławczy wskazał, że z ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że aby otrzymać dodatek mieszkaniowy wnioskodawca musi mieć nie większą niż ustalona w ustawie tzw. normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. W przeliczeniu na liczbę osób gospodarstwa domowego nie może ona przekraczać dla dwóch osób 40 m² (art. 5 ust. 1 pkt 2). Powierzchnia ta, stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, może ulec powiększeniu o 15 m², jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% (art. 5 ust. 5 pkt 1) lub 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60% (art. 5 ust. 5 pkt 2).

Organ wskazał, że wnioskodawczyni oświadczyła, że jej gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób. Z akt sprawy wynika, że matka wnioskodawczyni zajmuje jeden z pokoi i z tego tytułu ponosi opłaty. Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wskazuje, że gospodarstwo domowe wnioskodawczyni składa się z dwóch osób. Wnioskodawczyni mimo wezwań stwierdziła, że dane zawarte we wniosku są zgodne z prawdą.

Mając na uwadze ww. przepisy, z których wynika, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego w przeliczeniu na liczbę osób gospodarstwa domowego nie może przekroczyć dla dwóch osób 40 m², a po jej powiększeniu o 30% nie może przekraczać 52 m² oraz to, że gospodarstwo domowe wnioskodawczyni zajmuje lokal o pow. 53,5 m², organ odwoławczy uznał, że w przypadku wnioskodawczyni nastąpiło przekroczenie powierzchni mieszkaniowej, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca domagała się przyznania dodatku mieszkaniowego.

Podała, że wszystkie dokumenty wymagane do przyznania dodatku mieszkaniowego zostały przez nią wypełnione zgodnie z wskazówkami i wymaganiami Urzędu Miasta Mińsk Mazowiecki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że jest ona niezasadna.

Wskazał, że istota sprawy sprowadzała się do oceny prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, nie może przekraczać 40 m² dla dwóch osób. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca uzależnił możliwość przyznania omawianej pomocy m.in. od spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów dotyczących metrażu zajmowanego lokalu mieszkalnego. Przekroczenie maksymalnych wielkości metrażu lokalu określonych przez ustawodawcę powoduje niemożność przyznania dodatku mieszkaniowego.

Okolicznością niesporną w sprawie jest, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżąca podała, że liczba osób w gospodarstwie domowym wynosi dwie. Lokal zajmowany przez skarżącą ma 53,5 m² powierzchni.

W świetle powyższego organ prawidłowo, zdaniem Sądu I instancji uznał, że w sprawie występują przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie żądanej pomocy. Powierzchnia lokalu przekracza bowiem maksymalną powierzchnię określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podnoszona w skardze okoliczność, że skarżąca prowadzi samodzielne (jednoosobowe) gospodarstwo domowe. Taki stan faktyczny tym bardziej, zdaniem Sądu I instancji, uzasadniałby odmowę przyznania dochodzonego świadczenia, gdyż maksymalna powierzchnia lokalu mieszkalnego określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych byłaby jeszcze bardziej przekroczona.

Sąd ten wskazał, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie wykazała, by zajmowała faktycznie jedynie część lokalu mieszkalnego, jak również jaka to jest część. W tej sytuacji organ był pozbawiony możliwości weryfikacji takiego stanu faktycznego przez pryzmat uregulowań art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów skargi oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że organy administracji publicznej zaniechały obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego będącego przedmiotem postępowania administracyjnego oraz zaniechania czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, organy administracji publicznej nie udzieliły stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;

2) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organy materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd I instancji przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej. Sąd ten nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o przesłuchanie uczestnika postępowania – E. W. na okoliczność zamieszkiwania przez nią w mieszkaniu oraz na okoliczność części mieszkania zajmowanej przez skarżącą.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. pełnomocnik skarżącej podniósł, że kwestią istotną w niniejszej sprawie w świetle art. 5 ust. 5 pkt 1 i ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych była okoliczność, ile osób liczy gospodarstwo domowe skarżącej oraz jaką część lokalu skarżąca zajmuje.

Skarżąca podnosiła, że prowadzi gospodarstwo dwuosobowe (wniosek złożyła z siostrą - uczestniczką postępowania E. W.) oraz, że mieszkanie zajmuje z matką. W toku postępowania administracyjnego została wezwana m.in. do przedłożenia umowy użyczenia na zajmowaną przez nią część mieszkania. Organ poinformował jedynie, że w przypadku nieprzedłożenia takiego dokumentu wydana zostanie decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego. Na żadnym etapie postępowania skarżąca nie została poinformowana, jakie wymogi powinny być przez nią spełnione, by mogła uniknąć szkody w postaci odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Organy administracji publicznej nie wskazały skarżącej, że okoliczność przedłożenia jedynie ogólnej umowy użyczenia w sytuacji, w której w mieszkaniu tym prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe matka skarżącej, doprowadzi do niemożliwości ustalenia powierzchni normatywnej, a w konsekwencji doprowadzi do wydania decyzji niezgodnej z rzeczywistym stanem.

Wydanie decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego w sytuacji niespełnienia przez organy administracji obowiązku wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego doprowadziło do poniesienia przez skarżącą szkody.

Okoliczność powyższa miała istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie organów administracji doprowadziło do niemożności wydania prawidłowej decyzji. Powyższe uchybienie powinno być dostrzeżone przez Sąd I instancji jako inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei doprowadziłoby do uwzględnienia skargi. Sąd ten bowiem - na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. - zobowiązany był do przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej i do zastosowania środków przewidzianych w ustawie.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit, c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. pełnomocnik skarżącej podniósł, że w toku postępowania administracyjnego okolicznościami prawnie relewantnymi, które organy zobowiązane były ustalić, była liczba osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz część zajmowanego przez nie lokalu. W toku postępowania wynikła rozbieżność między przeprowadzonym wywiadem środowiskowym a wnioskiem złożonym przez skarżącą i jej oświadczeniem. W wywiadzie środowiskowym stwierdzono, że w mieszkaniu zamieszkuje jedynie skarżąca oraz jej matka oraz, że prowadzą one oddzielne gospodarstwa domowe. Jednocześnie w protokole wywiadu środowiskowego stwierdzono, że nie jest znane miejsce zamieszkania siostry skarżącej. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość danych uzyskanych na podstawie wywiadu środowiskowego, stwierdzając, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożyła wspólnie z siostrą. Tymczasem organy administracji publicznej rozpatrywały wniosek zgodnie z twierdzeniem skarżącej, że prowadzi ona dwuosobowe gospodarstwo domowe, ale jednocześnie uznały, że jako powierzchnię zajmowaną przez skarżącą należy przyjąć całą powierzchnię mieszkania, tj. 53,5 m2, mimo że twierdzenia skarżącej, oświadczenie matki skarżącej oraz dane z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego prowadzą do wniosku, że skarżąca nie zajmuje całego mieszkania. Skarżąca wskazywała, że jej matka zajmuje jeden pokój. Fakt zamieszkiwania w mieszkaniu przez matkę został potwierdzony także przez wywiad środowiskowy. Okoliczność ta wpłynęła bezpośrednio na odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia powierzchni normatywnej.

Organy administracji publicznej, a dalej Sąd rozpatrujący sprawę, uznały sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, choć stan faktyczny sprawy nie został w pełni wyjaśniony. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji nie dostrzegł, że organy nie zgromadziły wyczerpującego materiału dowodowego, który pozwoliłby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniósł on również, że ocena ograniczonego materiału, na podstawie którego organy wydawały decyzje, jest wewnętrznie sprzeczna i niezgodna z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania. Skoro organy administracji uzyskały informację, że w mieszkaniu zamieszkują co najmniej 2 osoby i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, to za nieprawidłowe należy uznać przyjęcie, że jedna z tych osób zajmuje całą powierzchnię mieszkania, co z kolei przesądziło o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Skarżący kasacyjnie zarzucił, że dokonując kontroli działalności organów administracji Sąd I instancji powinien był dostrzec, że doszło do uchybienia określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a i zastosować środki prawne, które doprowadziłyby do uwzględnienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie skarżący podniósł wyłącznie zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania, które to uchybienie w jego ocenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z czego wynika, że powołał się na pkt 2 art. 174 p.p.s.a.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postepowania, o jakich mowa w skardze kasacyjnej.

Za niezasadny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organy administracji publicznej zaniechały obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy mających wpływ na ustalenie prawa do dodatku mieszkaniowego.

Zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie skarżąca podała, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe i posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 53,5 m². Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u skarżącej w toku ponownego rozpoznania sprawy wynikało, że skarżąca mieszka w przedmiotowym lokalu z matką, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Matka ponosi koszty utrzymania mieszkania w ¾ części, a skarżąca w ¼ części. Właścicielką mieszkania jest siostra skarżącej, której adres zamieszkania nie jest znany. Wobec rozbieżności między stanem faktycznym sprawy podanym przez skarżącą we wniosku i wynikami przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, w toku postępowania organ wzywał skarżącą wielokrotnie (pismami z dnia 14.12.2011 r., 20.12.2011 r., 28.12.2011 r. oraz pouczał ją ustnie w dniu 19.12.2011 r.), że dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego są inne od informacji wynikających z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, w związku z czym zachodzi konieczność wypełnienia przez skarżącą doręczonego jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i deklaracji o dochodach zgodnie ze stanem faktycznym gospodarstwa domowego oraz wielkością mieszkania. Skarżąca została także poinformowana, że jeżeli zajmuje część lokalu, to winna udokumentować wydatki na tę część od zarządcy domu oraz przedstawić umowę użyczenia. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że w odpowiedzi na powyższe skarżąca powołała się na umowę użyczenia zawartą między nią i jej siostrą E. W. i stwierdziła, że umowa ta nie posiada żadnych błędów oraz dołączyła wykaz opłat, z którego wynika, że w lokalu mieszkają dwie osoby. Wnioskodawczyni mimo wezwań stwierdziła, że dane zawarte we wniosku są zgodne z prawdą. Trafnie w tej sytuacji przyjęto, że w sprawie występują negatywne przesłanki, które uniemożliwiają w świetle art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego, skoro skarżąca podała we wniosku, na który wskazała jako na zgodny z prawdą, że liczba osób w gospodarstwie domowym wynosi dwie, a zajmowany lokal ma pow. 53,5 m². Powierzchnia lokalu przekracza bowiem maksymalną powierzchnię dla dwóch osób powiększoną o 30 %, tj. pow. 52 m ². Mimo wielokrotnych wezwań przez organ, skarżąca nie wykazała, co trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, by zajmowała faktycznie jedynie część lokalu mieszkalnego, jak również, jaka to jest część. W tej sytuacji trafnie w sprawie przyjęto, że liczba osób w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi dwie, a zajmowany na podstawie umowy użyczenia lokal mieszkalny ma 53,5 m² powierzchni.

Zauważyć należy, że decyzje wydawane na podstawie art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych są decyzjami związanymi, co oznacza, że o prawie do dodatku mieszkaniowego przesądzają istniejące w sprawie obiektywnie okoliczności faktyczne, które strona ubiegająca się o przyznanie dodatku mieszkaniowego powinna podać zgodnie ze stanem rzeczywistym. O obowiązku tym skarżąca była wielokrotnie informowana przez organ w toku prowadzonego postępowania w sprawie, w odpowiedzi na co stwierdziła, że dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku są zgodne z prawdą. Te właśnie dane stanowiły podstawę ustaleń poczynionych w sprawie i jej rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach faktycznych sprawy i poczynionych w niej ustaleń brak jest podstaw do przyjęcia, że organy rozpoznające sprawę w czymkolwiek uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., a Sąd I instancji, dokonujący kontroli pod względem legalności wydanych w sprawie decyzji, w czymkolwiek naruszył art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia wynikającego z art. 9 k.p.a. obowiązku poinformowania skarżącej o wymogach, jakie powinny być przez nią spełnione, by mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zauważyć należy, że przepis art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Nie może być też utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. (por. wyrok NSA z 20.11.2012 r., sygn. akt II OSK 1301/11, lex nr 1291899). W wyroku z dnia 01.08.2013 r., sygn. akt II OSK 758/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Użyty w przepisie art. 9 k.p.a. zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania." (lex nr 1364262).

Za niezasadny też uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a.

Wbrew bowiem odmiennemu w tym względzie stanowisku autora skargi kasacyjnej trafnie Sąd I instancji uznał, że organy prowadzące postępowanie w sprawie w niczym nie uchybiły wskazanym w skardze kasacyjnej przepisom art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Z tego co powiedziano wyżej wynika bowiem, że Sąd I instancji przyjął za prawidłowe uzasadnienie organu oparte głównie o złożony w sprawie przez skarżącą wniosek wszczynający postępowanie w sprawie i zawarte w nim twierdzenia skarżącej. Zauważyć należy, że na twierdzenia zawarte we wniosku oraz umowę użyczenia zawartą przez nią z właścicielką lokalu skarżąca powołała się w odpowiedzi na wielokrotne wezwania organu do podania stanu faktycznego sprawy i wypełnienia doręczonych jej dokumentów zgodnie ze stanem faktycznym. Za nietrafny uznać w tej sytuacji należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut niedostrzeżenia przez Sąd I instancji możliwości uzupełnienia materiału sprawy przez organy przez przesłuchanie właścicielki lokalu na okoliczność zamieszkiwania przez nią w mieszkaniu oraz na okoliczność części mieszkania zajmowanej przez skarżącą. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne w sprawie, adres zamieszkania właścicielki mieszkania nie był znany.

Skoro zatem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wniosku wyznaczonego dla skarżącej kasacyjnie pełnomocnika z urzędu w przedmiocie przyznania temuż pełnomocnikowi kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącej z urzędu, albowiem stosownie do art. 250, art. 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i art. 260 p.p.s.a., orzekanie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu dla strony z urzędu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy należy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.