Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1949/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części oraz wymierzono grzywnę i przyznano sumę pieniężną
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. Ł., H. N., M. B., J. P., P. S., G. S., G. P. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 564/22 w sprawie ze skargi B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. Ł., H. N., M. B., J. P., P. S., G. S., G. P. i A. K. na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 624/17 1. uchyla pkt 1 i pkt 3 zaskarżonego wyroku; 2. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych); 3. przyznaje od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. Ł., H. N., M. B., J. P., P. S., G. S., G. P. i A. K. sumy pieniężne po 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) na rzecz każdego z nich. 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. Ł., H. N., M. B., J. P., P. S., G. S., G. P. i A. K. solidarnie kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 maja 2022 r. sygn. I SA/Wa 564/22 po rozpoznaniu skargi złożonej na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 624/17 wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznał od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz B. C., P. C., Z. C., K. K. , E. G. , P. G., H. Ł., H. N. , M. B. , J. P. , P. S. , G. S. , G. P. i A. K. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; zasądził od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz B. C. , P. C. , Z. C. , K. K. , E. G. , P. G. , H. Ł. , H. N. , M. B. , J. P. , P. S. , G. S. , G. P. i A. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając wyrok Sąd Wojewódzki wskazał, że jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 624/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 29 listopada 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako [...] we wsi [...] nr [...], dz. ew. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu w dniu [...] maja 2018 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem [...] sierpnia 2018 r. Następnie wyrokami z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1789/18 oraz 20 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2052/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości odpowiednio 1000 zł i 1500 zł. Skarżący ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 624/17. Wezwanie to pozostało jednak bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania.

Wobec powyższego Sąd uznał, że ponowna skarga na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powoływane przez organ nie mogą zostać uznane za uzasadniające bezczynność w wykonaniu wyroku.

Biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 14 marca 2018 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania Sąd Wojewódzki uznał, że grzywna w wysokości 4000 złotych będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd Wojewódzki uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia.

Jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2020 r. akt sprawy wraz z wyrokiem Sądu z 20 lutego 2020 r. Prezydent podjął w 2021 r. dwie czynności zmierzające do rozpoznania sprawy, tj. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego celem rozliczenia nieruchomości hipotecznej w działkach ewidencyjnych, wkreślenia i rozliczenia nieruchomości według stref zabudowy oraz wkreślenia granic nieruchomości na zdjęcie lotnicze z 1955 r., a także pismem z [...] sierpnia 2021 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego o materiały z akt inwentaryzacji zniszczeń Biura Odbudowy Stolicy. O podjęciu kolejnej czynności w sprawie organ wskazał w odpowiedzi na skargę z [...] marca 2022 r. podnosząc, że w sprawie konieczne jest wykonanie opracowania fotogrametrycznego dawnej nieruchomości hipotecznej i organ podjął już czynności zmierzające do jego wykonania. Sąd Wojewódzki wskazał, że zastrzeżenia budzi sytuacja, w której organ przez tak długie okresy nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Zauważono, że Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już dwukrotnie ukarał organ grzywną z tytułu niewykonania wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu w przedmiotowej sprawie za rażąco naruszające prawo.

W opisanych wyżej okolicznościach za zasadny Sąd Wojewódzki uznał również zawarty w skardze wniosek o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem tej sumy w kwocie po 500 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dla zaprzestania bezczynności organu w wykonaniu wyroku nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny i rację mają skarżący wskazując na konieczność zasądzenia od organu sumy pieniężnej. To, że jej przyznanie ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczenia bezczynności i zdyscyplinowania organu. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (7000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (4000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno spełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta m. st. Warszawy do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o przyznanie odszkodowania.

Skargę kasacyjną od opisanego wyroku złożyli B. C. , P. C. , Z. C. , K. K. , E. G. , P. G. , H. Ł. , H. N. , M. B. , J. P. , P. S. , G. S. , G. P. i A. K. zaskarżając ten wyrok w części, tj. odnośnie pkt 1 wyroku w którym Sąd Wojewódzki nie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny ponad tą orzeczoną w wysokości 4.000 zł oraz w pkt 3 w części, w jakiej Sąd Wojewódzki nie przyznał od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie ponad tą orzeczoną w wysokości 500 zł - pomimo notorycznego i uporczywego niewykonywania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z dnia 14 marca 2018 r" sygn. akt I SAB/Wa 624/17 (zaskarżony wyrok wydano w wyniku trzeciej skargi na niewykonanie ww. wyroku w przedmiocie bezczynności).

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszeniem art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 7 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Wskazano, że zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, już po raz trzeci uznał za uzasadnioną skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym zobowiązano organ do załatwienia sprawy i stwierdzono jego bezczynność. Wszystkie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w tej sprawie zostały zlekceważone przez osoby kompetencyjnie odpowiedzialne za załatwienie tej sprawy.

W ocenie skarżących kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę z naruszeniem art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. Wysokość tej grzywny jest niewystarczająca, aby przymusić organ do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. Wskazano, że skarżący przez wiele lat oczekują na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, który to organ nie podejmuje w sprawie żadnej czynności prowadzącej do skutecznego załatwienia sprawy.

Odnośnie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 500 zł na rzecz każdego ze skarżących kasacyjnie, zaznaczono, że organ nie zakończył sprawy, mimo, że od wyznaczonego terminu upłynęły już ponad 4 lata.

Skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy.

Pismem z dnia [...] marca 2023 r. skarżący kasacyjnie poinformowali, że ich sprawa nadal pozostaje niezałatwiona, a osoby pozbawione praw do rodzinnych nieruchomości zostają pozbawione odszkodowania za dokonane wywłaszczenie. W istocie sprawa rodzinnej nieruchomości skarżących kasacyjnie pozostaje nierozpoznana od ponad 70 lat, choć formalnie dotyczy ona wniosku z 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, za zasadne należy uznać zarzuty niewłaściwego zastosowania art. 154 § 1 i 6 oraz § 7 p.p.s.a. Zasadność zarzutów skargi nie obliguje jednak Naczelnego Sądu Administracyjnego do uwzględnienia zawartych w niej żądań i wymierzenia grzywny oraz przyznania sum pieniężnych w wysokościach określonych przez skarżących kasacyjnie, określenie tych wysokości należy do kompetencji sądu.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, w odniesieniu do art. 154 § 1 i 6 oraz art. 154 § 7 p.p.s.a. Niewłaściwego zastosowania skarżący kasacyjnie nie upatrują przy tym w braku podstaw do zastosowania wskazanych przepisów, ale w wysokości orzeczonej grzywny i oraz przyznanej sumy pieniężnej.

Niewłaściwe zastosowanie przepisu to stan braku adekwatności między ustalonym stanem faktycznym, a przesłankami zastosowania tego przepisu. W przypadku regulacji art. 154 § 1 i 6 oraz § 7 p.p.s.a. sytuacja jest o tyle skomplikowana, że ustawodawca, przewidując nałożenie grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku i możliwość przyznania skarżącym sumy pieniężnej, nie określił przesłanek miarkowania ich wysokości, wskazując jedynie ich maksymalną dopuszczalną wysokość. Nie została określona ani wysokość minimalna, ani też nie wskazano wprost jakichkolwiek kryteriów, jakimi powinien w takich przypadkach kierować się sąd administracyjny. Określenie wysokości zarówno grzywny, jak i sumy pieniężnej zostało pozostawione w każdym z indywidualnych przypadków do uznania sądu. W tej sytuacji kryteriów określania wysokości grzywny i sumy pieniężnej należy upatrywać w funkcji obu tych środków prawnych.

Efektywność wyroków sądów administracyjnych nie jest gwarantowana co do zasady przez podejmowanie czynności egzekucyjnych, co wynika z charakteru orzeczeń sądów administracyjnych i przyjętego modelu sądownictwa administracyjnego. Efektywność tę ustawodawca zapewnia za pomocą różnych środków prawnych, w przypadku wyroków uwzględniających skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środki te określa art. 154 p.p.s.a. Suma pieniężna nie ma przy tym funkcji odszkodowawczej, co wynika z art. 154 § 4 i 5 p.p.s.a. Podstawową funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest zatem reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku, środki te mają charakter dyscyplinujący, w przypadku grzywny towarzyszy mu element represyjności, zaś w przypadku sumy pieniężnej również element kompensacyjności. Ponieważ oba środki mają w pierwszym rzędzie na celu wymuszenie wykonania prawomocnego wyroku, przy ich nakładaniu i określaniu ich wysokości należy mieć wzgląd na przewidywaną efektywność. Dla miarkowania wysokości znaczenie mogą mieć nadto: stopień naruszenia prawa przez organ, okoliczności towarzyszące naruszeniu i zwłoce w wykonaniu prawomocnego wyroku oraz zasadność wynagrodzenia skarżącemu bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku uwzględniającego jego skargę. Okoliczności danego przypadku mają znaczenie dla określenia przez sąd, w jakiej wysokości grzywna oraz ewentualna suma pieniężna powinny być określone, aby dawały możliwość wypełnienia swojej roli.

Okoliczności faktyczne badanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości, że organ nie wykonał prawomocnego wyroku zobowiązującego go do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Nie bez znaczenia pozostaje przedmiot postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. na co Sąd wskazywał w niewykonanym wyroku. Skomplikowany i historyczny charakter sprawy oraz ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe nie zmienia bowiem faktu, że odszkodowanie za nieruchomość, zważywszy na jego istotę, musi być wypłacone w rozsądnym czasie.

W zaskarżonym w niniejszej sprawie wyroku Sąd I instancji doszedł do przekonania, że niewykonanie prawomocnego wyroku ze skargi na bezczynność ma w sprawie miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Termin do załatwienia sprawy minął [...] sierpnia 2018 r. Do dnia orzekania przez Sąd I instancji upłynęły ponad 4 lata. Oczywiście wyznaczenie przez sąd w wyroku terminu do załatwienia sprawy nie oznacza, że po jego upływie, bez względu na okoliczności, zachodzi stan bezczynności w wykonaniu wyroku. Tak jak w przypadku kodeksowych terminów do załatwienia sprawy, zaistnienie okoliczności uzasadniających przedłużenie terminu, daje możliwość organowi prowadzenia postępowania bez automatycznego narażania się na odpowiedzialność z powodu naruszenia wyznaczonego terminu. W toku postępowania mogą wszak zaistnieć sytuacje, które usprawiedliwiają przedłużenie postępowania. Zarówno z akt sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę nie wynikają jednak żadne okoliczności usprawiedliwiające stwierdzony w sprawie stan rzeczy, uprawnione jest zatem przyjęcie, że zwłoka w wykonaniu wyroku łączy się z bagatelizowaniem wyznaczonego przez Sąd terminu. Na ocenę tą nie ma zasadniczego wpływu zawieszenie biegu terminów z powodu epidemii na okres od [...] marca do [...] maja 2020 r. Jest to stan, który zaistniał w chwili, kiedy organ już od ponad roku pozostawał bezczynny w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygn. IV SAB/Wa 624/17 i to pomimo dwóch wcześniejszych wyroków stwierdzających bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu tego wyroku (wyroku z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. I SA/Wa 1789/18 oraz wyroku z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. I SA/Wa 2052/19).

Sąd I instancji w oparciu o akta stwierdził, że po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2020 r. akt sprawy wraz z wyrokiem Sądu z 20 lutego 2020 r. Prezydent podjął w 2021 r. dwie czynności zmierzające do rozpoznania sprawy, tj. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego celem rozliczenia nieruchomości hipotecznej w działkach ewidencyjnych, wkreślenia i rozliczenia nieruchomości według stref zabudowy oraz wkreślenia granic nieruchomości na zdjęcie lotnicze z 1955 r., a także pismem z [...] sierpnia 2021 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego o materiały z akt inwentaryzacji zniszczeń Biura Odbudowy Stolicy. O podjęciu kolejnej czynności w sprawie organ wskazał w odpowiedzi na skargę z [...] marca 2022 r. podnosząc, że w sprawie konieczne jest wykonanie opracowania fotogrametrycznego dawnej nieruchomości hipotecznej i organ podjął już czynności zmierzające do jego wykonania. Sąd Wojewódzki wskazał, że zastrzeżenia budzi sytuacja, w której organ przez tak długie okresy nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już dwukrotnie ukarał organ grzywną z tytułu niewykonania wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut skargi kasacyjnej, że wymierzona przez Sąd I instancji grzywna w kwocie 4.000 zł jest zbyt niska, aby przymusić organ do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 marca 2018 r. i nie stanowi adekwatnej reakcji na utrzymujący się stan braku jakichkolwiek czynności w sprawie. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że konieczne jest podwyższenie wysokości grzywny za niewykonanie wyroku do kwoty 10.000 złotych, co w połączeniu z kwotą przyznanych skarżącym sum pieniężnych, powinno zmobilizować organ do wykonania wyroku.

Za uzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia art. 154 § 7 p.p.s.a. przez przyznanie zbyt niskich sum pieniężnych. Ten środek prawny, oprócz funkcji dyscyplinującej i represyjnej względem organu, pełni także funkcję kompensacyjną względem strony postępowania, będąc swoistym zadośćuczynieniem za krzywdę wywołaną wadliwym działaniem administracji publicznej. Przesłanką jej przyznania, ale także określenia wysokości, jest skala uciążliwości wywołanych bezczynnością organu, poczucia bezsilności wywołanej odwlekaniem załatwienia sprawy (zob. J. P. Tarno: Suma pieniężna jako środek dyscyplinujący w postępowaniu sądowo-administracyjnym. "Kwartalnik Prawa Podatkowego" 2017, nr 2, str. 47-48). Przyjmuje się, że wprowadzona do systemu prawnego możliwość uzyskania wymiernej, finansowej rekompensaty za zignorowanie przez organ prawomocnego wyroku ma wymiar uzupełniający względem symbolicznej satysfakcji z uzyskania wyroku potwierdzającego zasadność zarzutu niewykonania prawomocnego orzeczenia i pozostaje w bezpośrednim związku właśnie z samym faktem niewykonania wyroku (por. wyrok NSA z dnia 06 października 2021 r. sygn. I OSK 524/21). Jej zastosowanie pozostawiono do oceny sądu, który rozważając podstawy do przyznania sumy pieniężnej powinien brać pod uwagę okoliczności danej sprawy, w szczególności zaś okres, jaki upłynął od wydania prawomocnego wyroku zobowiązującego do załatwienia sprawy, w tym ewentualną wielokrotność skarg na niewykonanie wyroku.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego czynnikami mającymi wpływ na przyznanie i wysokość sumy pieniężnej, związanymi ze stopniem poczucia bezsilności strony, jest długość okresu, przez jaki organ nie wykonuje prawomocnego wyroku, wydawanie kolejnych wyroków w trybie art. 154 p.p.s.a. i poziom aktywności organu. W niniejszym przypadku w każdym z tych aspektów skarżący kasacyjnie zasadnie powołują się na poczucie bezsilności. Trwające postępowanie administracyjne jest dla stron źródłem również obowiązków procesowych, związanych przykładowo z koniecznością informowania organu o zmianie adresu, wymusza też stałą staranność w monitorowaniu nadchodzącej korespondencji. Nadto, aby dochodzić swoich praw, skarżący zmuszeni są do ponawiania czynności procesowych, ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Te wszystkie okoliczności, w połączeniu z długością okresu, w jakim mają miejsce i ze względu na konieczność wywołania skutku dyscyplinującego, uzasadniają przyznanie sum pieniężnych w wysokości po 5.000 zł dla każdego ze skarżących. Mając na uwadze górne granice określone w art. 154 § 6 i § 7 p.p.s.a., kwoty te nie są w okolicznościach sprawy wygórowane, a jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są w łącznej wysokości dostatecznie wysokie, aby zadziałać motywująco na Prezydenta m. st. Warszawy. Ich wysokość może też stanowić dla każdego ze skarżących zauważalną rekompensatę za bezczynność organu.

Z powyższych względów i mając na uwadze, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 154 § 1, 6 i 7 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1-3 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.