Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1012/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Publiczny obrót papierami wartościowymi
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1382
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych - tekst jednolity
article: art. 189g § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych: 1) A. S.A. w P., 2) I. SE, T., Estonia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2354/19 w sprawie ze skarg: I. SE, T., Estonia oraz A. S.A. w P. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 10 września 2019 r. nr DPS-WPO.456.18.2018.MG w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku informacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną I. SE, T., Estonia; 2. umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej A. S.A. w P.; 3. zasądza od I. SE, T., Estonia na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 20 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2354/19 oddalił skargę I. SE w T., Estonia (dalej: I. SE) oraz odrzucił skargę A. S.A. w P. (dalej: A. S.A.) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z 10 września 2019 r. nr DPS-WPO.456.18.2018.MG w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną decyzją Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: Komisja, KNF):

1) uchyliła w całości własną decyzję z 16 stycznia 2018 r. oraz:

2) nałożyła na I. SE karę pieniężną w wysokości 200 000 zł za niewykonanie obowiązku informacyjnego określonego w art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1382, dalej: ustawa o ofercie), gdyż nie przekazała Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości informacji poufnej o aktualizacji wartości nabytych akcji F. S.A. w dniu 30 września 2014 r.,

3) umorzyła jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za nienależyte wykonanie obowiązku informacyjnego określonego w art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie w związku z przekazaniem Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości:

1. w dniu 14 marca 2014 r. informacji poufnej o zamierzonych zmianach prawno- organizacyjnych (raport bieżący nr 19/2014),

2. w dniu 18 marca 2014 r. informacji poufnej o zaakceptowaniu zamierzonych zmian prawno-organizacyjnych przez radę nadzorczą spółki (raport bieżący nr 20/2014),

3. w dniu 30 kwietnia 2014 r. informacji poufnej o zawarciu transakcji w wyniku negocjacji podjętych w dniu 4 kwietnia 2014 r. (raporty bieżące nr 42/2014 i 43/2014),

4. w dniu 4 lipca 2014 r. informacji poufnej o planowanym skupie akcji własnych (raport bieżący nr 62/2014).

W zaskarżonej decyzji Komisja wskazała, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przyjęła stan faktyczny tożsamy z ustalonym w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 16 stycznia 2018 r. Jednak w odniesieniu do stwierdzonych w sprawie przypadków nienależytego wykonywania obowiązków informacyjnych określonych w art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie związanych z przekazywaniem Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości informacji wskazanych w raportach bieżących z 14 marca, 18 marca, 30 kwietnia i 4 lipca 2014 r. doszło do braku możliwości nałożenia kary ze względu na jej przedawnienie, dlatego w tych przypadkach KNF umorzyła postępowanie stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.).

Komisja wskazała, że I. S.A. do 3 lipca 2014 r. prowadziła działalność pod firmą B. S.A. w Z., a przedmiotem działalności była stolarka otworowa. KNF wyjaśniła, że 14 marca 2014 r. raportem bieżącym nr 19/2014 I. SE ogłosiła nową strategię rozwoju poprzez stworzenie struktury holdingowej, w której spółka realizować miała funkcje centralne dla spółek zależnych, w tym doradztwo i zarządzanie nimi, zaś dotychczasowa działalność operacyjna miała zostać przeniesiona do spółki zależnej B. sp. z o.o., przy czym I. SE zaznaczyła, że konsekwencją tych działań mogło być wyzbycie się przez nią udziałów w spółce produkcyjnej.

W dniu 22 marca 2016 r. doszło do podziału I. S.A. poprzez przeniesienie części majątku na A. S.A. (spółka przejmująca) w trybie art. 529 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577, z późn. zm., dalej: k.s.h.) Powyższe zdaniem spółki oznacza, zgodnie z art. 531 k.s.h., że z dniem wydzielenia wszelkie prawa i obowiązki spółki dzielonej w zakresie określonym w planie podziału przeszły na spółkę przejmująca i to ona winna być stroną tego postępowania.

KNF wskazała, że od 30 listopada 2018 r. państwem siedziby I. SE jest Estonia, wobec czego spółka w piśmie z 10 grudnia 2018 r. wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez estońskie organy nadzoru.

KNF wyjaśniła, że w okresie kiedy opisane w decyzji naruszenia miały miejsce, Rzeczpospolita Polska była państwem macierzystym emitenta (spółki I.) i w związku z tym, skoro istnieje sfera praw i obowiązków emitenta, o których KNF może rozstrzygać (odpowiedzialność administracyjna za delikt), emitent nie utracił przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Natomiast w kwestii podziału spółki Komisja uznała, że stroną postępowania pozostaje I. SE, a nie A. S.A., która przejęła część majątku emitenta. Zdaniem Komisji, przekształcenia podmiotowe spółki, która popełniła delikt administracyjny, nie skutkują automatycznym przejęciem odpowiedzialności administracyjnoprawnej przez spółkę przejmującą.

W zakresie niedopełnienia obowiązku informacyjnego polegającego na podaniu informacji o aktualizacji wyceny wartości nabytych akcji F.S.A. Komisja wskazała, że informacja o aktualizacji wyceny akcji miała istotny wpływ na wynik finansowy spółki opisany w sprawozdaniu za III kwartał 2014 r. Komisja stwierdziła, że aktualizacja wartości wyceny akcji miała charakter informacji poufnej ponieważ spełniała wszystkie elementy informacji poufnej, o jakiej stanowi art. 154 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 2286 ze zm., dalej: ustawa o obrocie).

Zdaniem KNF w sprawie nie zaszła przesłanka z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Organ wskazał na prewencyjny i represyjny charakter kary oraz na fakt, że waga naruszenia była znaczna, zarówno z punktu widzenia zapewnienia prawidłowości funkcjonowania rynku kapitałowego, jak i z uwagi na potrzebę ochrony interesów inwestorów. Jednocześnie KNF wskazała, że nakładając karę pieniężną w wysokości 200 000 zł za naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie organ dokonał miarkowania jej wysokości w kontekście rozmiaru, wagi naruszenia i czasu jego trwania, a także gotowość spółki do współpracy z organem.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargi wniosły I. SE i A. S.A.

I. SE wniosła o uchylenie decyzji w części drugiej (pkt 2) rozstrzygnięcia jako obciążonej wadą nieważności i umorzenie postępowania wobec I. SE, ewentualnie przekazania właściwemu organowi nadzoru prawa Estonii (Finantsinspektsioon). W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

A. S.A. wniosła o uchylenie decyzji w części drugiej (pkt 2) rozstrzygnięcia jako obciążonej wadą nieważności. W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej odrzucenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

WSA w Warszawie oddalił skargę I. SE na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę A. S.A.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bowiem organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wyczerpująco wyjaśniły powody zapadłego rozstrzygnięcia.

WSA wskazał, że Komisja prawidłowo uznała, że w związku z trybem dokonanego podziału majątku I. SE, tj. przeniesieniem części majątku tej spółki na spółkę przejmującą (art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.), nie doszło do utraty bytu prawnego przez spółkę I.. W związku z powyższym I. SE ponosi odpowiedzialność za swoje działania, w tym nieprzekazanie informacji poufnej (o charakterze cenotwórczym) o aktualizacji wartości nabytych akcji F.S.A. Tym samym trafnie KNF wskazała, że spółka przejmująca nie jest stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego, nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w tym postępowaniu, co uzasadniało odrzucenie jej skargi.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko KNF, że skoro papiery wartościowe I. SE w okresie naruszenia były dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym wyłącznie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i siedziba spółki znajdowała się na terytorium RP, to zachowania z okresu poprzedzającego przeniesienie siedziby do innego państwa członkowskiego podlegają nadzorowi KNF, a do emitenta mają zastosowanie polskie przepisy.

W ocenie WSA niezasadny okazał się zarzut przedawnienia z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900; dalej: o.p.). Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie kara pieniężna nie została nałożona na I. SE w związku z niewywiązaniem się z obowiązku poniesienia świadczenia publicznoprawnego, lecz w związku z popełnieniem deliktu administracyjnego polegającego na niewywiązaniu się w terminie z obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie. Nałożona na spółkę kara pieniężna nie ma zatem akcesoryjnego charakteru w stosunku do świadczenia publicznoprawnego, z którym jest związana, lecz ma charakter samoistny będący konsekwencją popełnionego deliktu administracyjnego.

Skargi kasacyjne od wyroku WSA wniosły I. SE oraz A. S.A.

A. S.A. zaskarżyła wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienie zarzutów wymienionych w pkt 1-4 skargi kasacyjnej przy jednoczesnym uwzględnieniu zarzutu wskazanego w pkt 5, wniosła o uchylenie wyroku w części oddalającej skargę w przedmiocie zarzutu dotyczącego wysokości wymierzonej kary ze względu na jej nieproporcjonalny wymiar w stosunku do wagi i skali naruszenia, jej celu represyjnego, prewencji indywidualnej i ogólnej, sytuacji finansowej skarżącej, czasu trwania nieprawidłowości, oraz faktu, że skarżąca ostatecznie dokonała zawiadomienia, gotowości skarżącej do wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz współpracy w toku postępowania przed organem i przekazanie sprawy w tej części WSA do ponownego rozpoznania. Ponadto A. S.A. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzuciła:

1. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku rozpoznania skargi na zaskarżoną decyzję KNF w granicach sprawy, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym oraz prawnym, błędnie ocenionym przez organ nadzoru, tj. zarzutów naruszenia przez organ nadzoru:

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 k.s.h. przez nieuwzględnienie że 22 marca 2016 r. doszło do podziału spółki I. S.A. (obecnie I. SE) poprzez przeniesienie całości jej majątku na A. S.A. z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych składników majątkowych, oraz tego że zgodnie z planem podziału to A. S.A. winna być stroną postępowania, a w przypadku podziału dokonanego przez I. S.A. (obecnie I. SE) mamy do czynienia z sukcesją uniwersalną w zakresie określonym planem podziału,

b) art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrario) i art. 45 (per analogiam) Konstytucji RP, a to przez nieuznanie, że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane spółce naruszenie obowiązków informacyjnych, w sytuacji gdy KNF o naruszeniu obowiązku informacyjnego wiedziała natychmiast, a wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero po upływie 3 lat od tego zdarzenia, i nałożenia kary dopiero po upływie 5 lat, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż po upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a więc a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

c) art. 2 dyrektywy 2004/109/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. (zgodnie ze zmianami dyrektywy 2013/50/EU Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 października 2013 r.) poprzez uznanie się przez KNF za podmiot właściwy do nałożenia na skarżącą kary w sytuacji, w której właściwym jest organ nadzoru właściwy dla prawa Estonii;

- co doprowadziło do niesłusznego oddalenia przez WSA skargi z 17 października 2019 r. w trybie art. 151 p.p.s.a.;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a., a to w następstwie przeprowadzenia przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji KNF w sposób nieprawidłowy oraz uznania, że nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie w zw. z art. 154 ust. 1 ustawy o obrocie;

3. naruszenie art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przepis ten w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie;

4. naruszenie 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrarío) i art. 45 (per analogiam) Konstytucji RP, a to poprzez nieuznanie przez sąd że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane spółce naruszenie obowiązków notyfikacyjnych, w sytuacji gdy zdarzenie miało miejsce w dniu 30 września 2014r., a KNF wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero 23 lipca 2018 r. po upływie blisko 4 lat od tego zdarzenia, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż po upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a więc a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

- które to naruszenia (wymienione w pkt 1-4) przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe zastosowanie wszystkich wskazanych wyżej przepisów winno skutkować uznaniem, że wskazane naruszenia były naruszeniami przepisów i to w stopniu rażącym, a tym samym winno skutkować uwzględnieniem skargi.

W przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów, wymienionych w pkt 1-4 skargi kasacyjnej A. S.A. zarzuciła:

5. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 96 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie poprzez błędne przyjęcie, iż wymierzona decyzją kara finansowa ma wymiar proporcjonalny w stosunku do wagi i skali naruszenia, jej celu represyjnego, prewencji indywidualnej i ogólnej, sytuacji finansowej skarżącej, czasu trwania nieprawidłowości, oraz faktu, że skarżąca ostatecznie dokonała zawiadomienia, gotowości skarżącej do wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz współpracy w toku postępowania przed organem.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie A. S.A. przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.

I. SE zaskarżyła wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienie zarzutów wymienionych w pkt 1-4 skargi kasacyjnej przy jednoczesnym uwzględnieniu zarzutu wskazanego w pkt 5, wniosła o uchylenie wyroku w części oddalającej skargę w przedmiocie zarzutu dotyczącego wysokości wymierzonej kary ze względu na jej nieproporcjonalny wymiar w stosunku do wagi i skali naruszenia, jej celu represyjnego, prewencji indywidualnej i ogólnej, sytuacji finansowej skarżącej, czasu trwania nieprawidłowości i przekazanie sprawy w tej części WSA do ponownego rozpoznania. Ponadto I. SE wniosła o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzuciła:

1. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku rozpoznania skargi na zaskarżoną decyzję Komisji w granicach sprawy, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym oraz prawnym, błędnie ocenionym przez organ nadzoru tj. zarzutów naruszenia przez organ nadzoru:

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 k.s.h. poprzez nieuwzględnienie, że 22 marca 2016 r. doszło do podziału spółki I. S.A. (obecnie I. SE) poprzez przeniesienie całości jej majątku na A. S.A. z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych składników majątkowych, oraz tego że zgodnie z planem podziału, to A. S.A. winna być stroną postępowania Komisji, a w przypadku podziału dokonanego przez I. S.A. (obecnie I. SE) mamy do czynienia z sukcesją uniwersalną w zakresie określonym planem podziału,

b) art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrario) i art. 45 (per analogiam) Konstytucji RP, a to poprzez nieznanie, że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane spółce naruszenie obowiązków informacyjnych, w sytuacji gdy KNF o naruszeniu obowiązku informacyjnego wiedziała natychmiast, a wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero po upływie 3 lat od tego zdarzenia, a nałożenia kary dopiero po upływie 5 lat, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż po upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a więc a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

c) art. 2 dyrektywy nr 2004/109/EC (obecnie dyrektywy nr 2013/50/EU) poprzez uznanie się przez KNF za podmiot właściwy do nałożenia na skarżącą kary w sytuacji, w której właściwym jest organ nadzoru właściwy dla prawa Estonii;

- co doprowadziło do niesłusznego oddalenia przez WSA skargi;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a., a to w następstwie przeprowadzenia przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji KNF w sposób nieprawidłowy oraz uznania, że nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie w zw. z art. 154 ust. 1 ustawy o obrocie;

3. naruszenie art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przepis ten w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie;

4. naruszenie 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrarío) i art. 45 (per analogiam) Konstytucji RP, a to poprzez nieuznanie przez sąd że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane spółce naruszenie obowiązków notyfikacyjnych, w sytuacji gdy zdarzenie miało miejsce w dniu 30 września 2014 r., a KNF wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero 23 lipca 2018 r. po upływie blisko 4 lat od tego zdarzenia, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż po upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a więc a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

- które to naruszenia (wymienione w pkt 1-4) przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe zastosowanie wszystkich wskazanych wyżej przepisów winno skutkować uznaniem, że wskazane naruszenia były naruszeniami przepisów i to w stopniu rażącym, a tym samym winno skutkować uwzględnieniem skargi.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie I. SE przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.

W piśmie procesowym z 24 maja 2021 r. KNF wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej I. SE i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Obie skargi kasacyjne złożone od zaskarżonego wyroku są niezasadne, dlatego nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Skargi obu spółek są tożsame i opierają się na zarzutach naruszenia tych samych przepisów procesowych i materialnych. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności odnosi się do podniesionych w tych skargach zarzutów procesowych, a dopiero w dalszej kolejności dokonuje oceny stawianych w tych skargach zarzutów materialnych. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy nie budzi zastrzeżeń albo gdy nie został on skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej.

W zakresie naruszeń prawa procesowego w obu skargach kasacyjnych spółki podnoszą naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., które ich zdaniem miało polegać na nierozpoznaniu skarg w granicach sprawy, a przejawiało się w nierozpoznaniu wszystkich zarzutów skarg skierowanych do sądu pierwszej instancji. Tak postawiony zarzut obie wniesione skargi kasacyjne łączą z naruszeniem art. 28 k.p.a., skutkiem czego było wymierzenie kary za naruszenie obowiązków informacyjnych spółce I. SE, a nie spółce, która powstała z jej wydzielenia, a więc A. S.A. W ramach naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. obie skarżące kasacyjnie spółki podnoszą także naruszenie art. 12 k.p.a. w związku z art. 2, art. 7, art. 43 i art. 45 Konstytucji RP oraz art. 2 dyrektywy 2004/109/Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 października 2013 r. przez przyjęcie, że KNF jest organem właściwym do wymierzenia kary spółce I. SE.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów NSA stwierdza, że są one nietrafne, zaś źródła ich niezasadności są następujące. Po pierwsze zarzuty są formalnie wadliwe, bowiem łączą treść art. 134 § 1 p.p.s.a. z przepisami szczegółowymi różnych ustaw i w naruszeniu tych przepisów upatrują wyjście sądu pierwszej instancji poza zakres art. 134 § 1 p.p.s.a. Wskazując na formalną wadliwość rozpoznawanych zarzutów NSA zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny. Oznacza to, że jej skuteczność jest uzależniona od wypełnienia przez stronę prawem nakazanych wymogów. Z tego też powodu skarga kasacyjna została ukształtowana jako środek profesjonalny. Skoro tak, to dla jej skuteczności spełnione być muszą warunki wynikające z ustawy, a to znaczy, że sąd drugiej instancji nie może samodzielnie ustalać znaczenia i argumentacji dla przedstawianych przez stronę naruszeń prawa. Sąd kasacyjny przyjmuje zarzuty przedstawione przez stronę i z ich perspektywy może oceniać zaskarżony wyrok. Warunkiem takiej kontroli jest poprawność formalna zarzutów. Jedynym odstępstwem w tym zakresie jest możliwość kontroli wyroku, pomimo wad formalnych zarzutów, jeżeli z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej jednoznacznie wynika treść zarzutów. Możliwość takiego działania dopuszczono w orzecznictwie, na co wskazuje uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1.

Pośród wymogów formalnych skargi kasacyjnej art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje określenie zarzutu, a więc przepisów naruszonych przez kwestionowany wyrok i ich uzasadnienie. Wymogi te są elementem koniecznym skutecznej skargi kasacyjnej. Braki w tym zakresie nie mogą być sanowane działaniem z urzędu przez sąd drugiej instancji.

W rozpoznawanych skargach kasacyjnych zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami szczegółowymi nie został uzasadniony. Wprawdzie obie skarżące spółki w sposób opisowy przedstawiają przekształcenia majątkowe, jakim podlegały, ale przecież nie jest to problematyka objęta treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenie tego przepisu mogłoby nastąpić tylko przez wyjście sądu pierwszej instancji poza granice sprawy rozpatrzonej przez organ oraz wtedy, gdy sąd działałby w ramach zarzutów skargi w sytuacji, gdy istniałyby podstawy prawne poza nimi, których sąd nie uwzględnił by przy orzekaniu.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Sąd pierwszej instancji rozpoznawał sprawę tożsamą ze sprawą objętą zaskarżoną decyzją. Istotą sporu w sprawie było wymierzenie kary administracyjnej spółce jako podmiotowi, który nie dopełnił obowiązków informacyjnych w związku z udziałem w publicznym obrocie na rynku kapitałowym. Zatem naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. miałoby miejsce, gdyby wyrok odnosił się do innego przedmiotu niż wcześniej wskazany. W ramach tak rozumianych granic sprawy sądowoadministracyjnej czym innym są naruszenia prawa dotyczące podmiotowych i przedmiotowych warunków nałożenia kary, a czym innym naruszenie granic sprawy. Brak rozdzielenia tych dwóch kontekstów w rozpoznawanym zarzucie musi prowadzić do stwierdzenia, że zarzut jest chybiony.

Po drugie jest on nietrafny merytorycznie, przy czym ta ocena może być odniesiona tylko do tej jego części, która ze względu na uzasadnienie i treść wskazanej wcześniej uchwały NSA może być oceniana merytorycznie. Dotyczy to prawidłowości określenia w rozpoznawanej sprawie strony postępowania o nałożenie kary. Merytoryczna ocena tej części zarzutu o tyle jest możliwa, że aspekt podmiotowy sprawy wyznacza jej granice, a więc można przyjąć, że wadliwe określenie podmiotu mającego ponieść karę jest także naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. Wychodząc z takiego założenia NSA stwierdza, że sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że adresatem kary za naruszenie obowiązków informacyjnych może być tylko podmiot, który dopuszczał się ich naruszenia. Dla prawidłowości nałożenia kary na spółkę I. SE nie ma znaczenia przekształcenie organizacyjno-majątkowe, jakie zostało dokonane w czasie po zaistnieniu deliktu administracyjnego. Zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, że dla zaistnienia (bytu) odpowiedzialności administracyjnej nie ma znaczenia wydzielenie nowej spółki (A. S.A.) ze spółki macierzystej i dokonanie planu podziału składników majątkowych między tymi podmiotami, skoro brak jest wyraźnej regulacji na gruncie Kodeksu spółek handlowych, która wiązałaby przejście takiej odpowiedzialności w związku z wydzieleniem nowej spółki. Z tego więc powodu należy w pełni podzielić stanowisko prezentowane w uzasadnieniu skarżonego wyroku, że dla wymierzenia kary administracyjnej istotne jest stwierdzenie naruszenia prawa i istnienia podmiotu, który tego naruszenia się dopuszcza, a podstawą rozstrzygania są przepisy obowiązujące w chwili popełnienia tego deliktu, chyba że w chwili wymierzania kary funkcjonowałyby przepisy względniejsze. Z tych wszystkich powodów rozpoznawane zarzuty obu skarg kasacyjnych należało uznać za nietrafne.

Niezasadne są także zarzuty podnoszące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 151 tej ustawy w związku z art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie. Z treści zarzutu – bo nie ze wskazanej podstawy – wynika, że obu skarżącym kasacyjnie spółkom chodzi o naruszenie prawa materialnego. Jednak naruszenie prawa materialnego to błąd w zakresie jego wykładni lub zastosowania. Strona musi wskazać, o jaką wadę chodzi, bo NSA nie może w tym zakresie czynić własnych ustaleń. Z treści omawianego zarzutu nie wynika w czym skarżące kasacyjnie spółki upatrują naruszenie prawa materialnego. Zakresu (istoty) tego naruszenia nie wyjaśnia także uzasadnienie skarg kasacyjnych. Systematyka uzasadnienia wyraźnie i jednoznacznie wskazuje na naruszenia objęte zarzutami z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. Wprawdzie w treści uzasadnień pojawia się art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie, jednak z jego powołania nie wynika w jakim zakresie spółki dopatrują się naruszenia tego przepisu, a więc czy jest to błąd wykładni, czy też wadliwość stosowania. Z tego powodu tak ujęty zarzut, jako wadliwy formalnie, nie może być kryterium kontroli zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji przypomina, że art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako wymóg formalny skargi kasacyjnej stawia wskazanie i uzasadnienie zarzutów. Uzasadnienie obejmuje określenie naruszonych przepisów, sposobu ich naruszenia oraz przedstawia poprawne ich stosowanie. Rozpoznawane w tym miejscu zarzuty tych wymogów nie wypełniają.

Podobnie należy potraktować zarzuty, które odnoszą się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 12 k.p.a. i art. 2, art. 7, art. 43 i art. 45 Konstytucji RP. Uzasadnienie naruszenia tych przepisów ogranicza się do przytoczenia ogólnych poglądów na sposób rozumienia art.43 Konstytucji RP i powiązania tych rozważań z przepisami Ordynacji podatkowej regulującymi przedawnienie zobowiązań podatkowych, przy czym do tych przepisów nie odnoszą się zarzuty kasacyjne. Ze względu na takie ujęcie zarzutów stwierdzić należy, że nie mogą być one podstawą kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.

Zdaniem NSA niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 96 ust. 1 pkt 1 i art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o ofercie. Skarga kasacyjna wyznacza ramy postępowania kontrolnego w stosunku do zaskarżonego wyroku. Strona jest dysponentem takiego postępowania ustalając jego granice poprzez powołanie podstaw kasacyjnych i zarzutów. Zatem ma to być stanowcze, a nie alternatywne określenie granic postępowania kasacyjnego. Skoro strona zwalcza skarżony wyrok, to ma jednoznacznie wyznaczyć ramy, w których ma działać sąd kasacyjny. Wyznaczenie tych granic materializuje się z chwilą upływu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Budowanie zarzutów alternatywnych nie spełnia tego warunku, bowiem granice sprawy kasacyjnej nie zostają jednoznacznie określone.

Za nietrafny należało uznać także zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 189g § 1 k.p.a. W tym zakresie NSA podziela stanowisko wyrażone przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku. Niezależnie od stanowiska spółek należy przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia, bowiem decyzja ostateczna o nałożeniu kary została wydana przed upływem 5 lat o jakich mowa w art. 189g § 1 k.p.a.

Mając na uwadze, że wszystkie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej I. SE okazały się niezasadne, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

W związku z faktem, że na rozprawie przed NSA pełnomocnik A. S.A. w P. oświadczył, że jego pełnomocnictwo udzielone przez tę spółkę wygasło w dniu 21 listopada 2022 r. na skutek wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, NSA z urzędu dokonał badania odpisu pełnego z KRS nr [...] i stwierdził, że w dniu 21 listopada 2022 r. A. S.A. w likwidacji z siedzibą w P. została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców. Wykreślenie uprawomocniło się w dniu 29 listopada 2022 r. Wobec powyższego, stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd umorzył postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej A. S.A. w P..

O kosztach postępowania kasacyjnego należnych od I. SE na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 2700 zł stanowi zwrot kosztów za udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 3 sentencji).