Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1494/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 796e
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 134 § 1, art. 135, art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 907/19 w sprawie ze skarg J.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 3 października 2019 r. - nr 1801-IOC.4401.27.2019; - nr 1801-IOC.4401.28.2019; - nr 1801-IOC.4401.29.2019; w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 907/19 oddalił skargi J.S. na decyzje na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 3 października 2019 r. - nr 1801-IOC.4401.27.2019, - nr 1801-IOC.4401.28.2019, - nr 1801-IOC.4401.29.2019 w przedmiocie unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych.

J.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegającą na naruszeniu:

1/ dyspozycji art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nie wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, w tym w szczególności brak wyjaśnienia okoliczności, jakie towarzyszyły "ingerencji zewnętrznej" stwierdzonej przez bułgarską administrację celną, a w tym zakresie nie podjęcie inicjatywy dowodowej z urzędu w zakresie wyjaśnienia:

a) skąd bułgarskie organy celne mają wiedzę, że "ingerencja" w system miała miejsce?;

b) kiedy, w jakich okolicznościach zaistniała i na czym polegała owa "ingerencja"?

c) czym skutkowała i skąd organ ma wiedzę o przyjętym przebiegu "ingerencji zewnętrznej" wskazanym w Piśmie Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu Dział Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych z dnia 25 maja 2017 r. nr 0201-ZCMP.541.155.2017.2.AG (dalej: "Pismo IAS we Wrocławiu")?;

d) kto, w jakim trybie i na jakiej podstawie (w oparciu, o jakie uprawnienia) stwierdził "ingerencję" w system informatyczny?

e) czy osoby, które stwierdziły "ingerencję zewnętrzną" były podmiotami certyfikowanymi?;

f) kto i w oparciu o jakie uprawnienia dokonał tłumaczenia na język polski dokumentów przekazanych przez organy bułgarskie i węgierskie?;

g) czy tłumaczenie dokumentu na język polski odbywało się w ramach tłumaczenia przysięgłego przeprowadzonego przez biegłego tłumacza?;

h) czy osoba dokonująca tłumaczenia dokumentu na język polski posiada kompetencje do tłumaczenia dokumentów urzędowych?.

2/ dyspozycji art. 796e Rozporządzenie Komisji (EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1993.253.1 z 1 maja 2015 r. (dalej: "RWKC") w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 art. p.p.s.a., polegające na bezpodstawnym pominięciu jako dowód w niniejszej sprawie wygenerowanego potwierdzenia wywozu towarów objętych zgłoszeniami celnymi, pomimo informacji, iż towar objęty zgłoszeniami celnymi został objęty procedurą tranzytu.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz podatnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W tej sprawie skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty o charakterze procesowym, które okazały się być nieuzasadnione.

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 907/19 oddalający skargi skarżącego na decyzje na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 3 października 2019 r. - nr 1801-IOC.4401.27.2019, - nr 1801-IOC.4401.28.2019, - nr 1801-IOC.4401.29.2019 w przedmiocie unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych.

Przypomnieć należy, iż w stanach faktycznych przedmiotowych spraw skarżący, działając za pośrednictwem przedstawiciela bezpośredniego, złożył w dniach: 6 marca 2015 r., 19 marca 2015 r., 22 kwietnia 2015 r. trzy zgłoszenia celne, celem objęcia procedurą wywozu towarów, w postaci różnego asortymentu ubrań.

Deklarowanym urzędem wywozu był Urząd Celny w Przemyślu (PL401010), zaś deklarowanym urzędem wyprowadzenia był węgierski urząd NAV SZSZBM AVI Eperjeskei Sz. Heley (HU724010). Zgłoszenia celne zostały zarejestrowane w systemie ECS i towar został zwolniony do wyprowadzenia.

Następnie urząd celny wyprowadzenia HU106200 (Masped Dunakeszi) (w systemie brak jest komunikatu o zmianach urzędów wyprowadzenia) przesłał komunikaty IE518, zawierające wyniki przeprowadzonej kontroli. Na tej podstawie urząd wywozu wygenerował komunikaty IE599, potwierdzające wywóz towarów poza granice Unii Europejskiej.

W dniu 25 maja 2017 r. do Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wpłynęło pismo węgierskiej administracji celnej informujące, że towary objęte zgłoszeniami celnymi, o których mowa w niniejszej sprawie, nie opuściły terytorium Unii Europejskiej. Wobec tego administracja celna Węgier wycofuje wyprowadzenie towarów i nie potwierdza końcowego ich wywozu z obszaru celnego UE.

Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu zwrócił się do organów celnych Węgier o wskazanie okoliczności wystąpienia nieprawidłowości, opisanych w wyżej opisanym piśmie i powiadomił skarżącego, jako eksportera, o zamiarze wydania decyzji unieważniających zgłoszenia celne. Jednocześnie poinformował go o możliwości złożenia informacji i dokumentów, o których mowa w art. 335 ust. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2015 r. Nr 343, str. 558 z późn. zm.), zwanego dalej: "RUKC").

Skarżący odebrał kierowane do niego pisma, jednakże nie wniósł do nich żadnych uwag.

Pismem z dnia 16 października 2018 r. administracja celna Węgier poinformowała krajowe organy skarbowe, że towary objęte procedurami wywozu, według czterech zgłoszeń celnych, o których mowa w niniejszych sprawach, zostały następnie na Węgrzech objęte procedurami tranzytu, z zamiarem wywozu do Turcji. Jednakże w dniu 3 lutego 2017 r. administracja celna Bułgarii poinformowała administrację celną Węgier, że procedury tranzytu nie zostały zakończone prawidłowo. Biegli z zakresu technologii informatycznych stwierdzili bowiem, że doszło do zewnętrznej, nieuprawnionej ingerencji w systemy bułgarskiej administracji celnej. Z tego powodu procedury tranzytu zostały nieprawidłowo odnotowane jako zakończone, a komunikaty do węgierskiego urzędu celnego HU106200 wysyłane były bez jakiegokolwiek udziału funkcjonariuszy celnych.

Na podstawie tych informacji węgierska administracja celna uznała, że towar objęty zgłoszeniami celnymi skarżącego nie opuścił Węgier i wobec tego wycofała wyprowadzenie towaru i nie potwierdziła jego wywozu z UE.

W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu ponownie poinformował skarżącego o możliwości złożenia dokumentów, o których mowa w art. 335 ust. 4 RUKC. Skarżący nie ustosunkował się do tego pisma w jakikolwiek sposób.

W związku z powyższym, opierając się informacji od węgierskich władz celnych, noszącej cechy dokumentu urzędowego, dokonano unieważnienia wszystkich zgłoszeń celnych skarżącego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie rozpatrując odwołania wniesione od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Nie można zgodzić się z zarzutem, że Sąd I instancji błędnie ocenił legalność decyzji administracyjnej, poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który nakazuje sądowi uchylenie decyzji naruszającej przepisy postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Nie budzi wątpliwości, iż w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie. Takich naruszeń jednak, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji, nie ujawniono w tej sprawie, a oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. było konsekwencją nie stwierdzenia przez ten Sąd istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 pk.1 lit. c p.p.s.a., skutkujących uwzględnieniem skargi.

Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie (art. 180 i art. 187 § 1 O.p.) przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że organ sprostał tym obowiązkom.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew stanowisku skarżącego, przyjęty do rozpoznania sprawy przez WSA stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy.

Zgodnie z art. 251 ust. 2 lit. b RWKC w drodze odstępstwa od art. 66 ust. 2 Kodeksu, zgłoszenie celne może zostać unieważnione po zwolnieniu towarów jeżeli towary zostały zgłoszone do wywozu lub do procedury uszlachetnienia biernego, gdy w odniesieniu do towarów do których urząd celny wywozu został on poinformowany, zgodnie z art. 792a ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

Trafnie Sąd I instancji zauważył, iż z sytuacją opisaną w przytoczonych przepisach mamy do czynienia w niniejszych sprawach, w których towar po objęciu go zwolnieniem nie został wyprowadzony poza granice Unii Europejskiej. Konsekwencje i wnioski płynące z komunikatów IE599 zostały bowiem w sposób wiarygodny zakwestionowane, a skarżący nie przedstawił dokumentów, od których uzależnione było zakończenie procedury wywozu, tj. takich które poświadczałyby, że towar został wyprowadzony poza granice Unii Europejskiej.

Organy powiadomiły skarżącego o zamiarze wydania decyzji unieważniających, wyznaczając mu odpowiedni termin na przedstawienie jego stanowiska. W tym to właśnie czasie skarżący miał możliwość wykazania, poprzez przedłożenie stosownych dokumentów, że do wywozu towaru rzeczywiście doszło. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości, opierając się w trakcie trwania postępowań na znaczeniu komunikatów IE599, które w jego ocenie stanowią wystarczający dowód wywozu towarów.

Zasadnie w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji doszedł do wniosku, że podejmując prawem przewidziane czynności, organy umożliwiły skarżącemu zajęcie przez niego stanowiska w tym zakresie, a tym samym wykazanie, że towary faktycznie opuściły unijny obszar celny, z której to jednak możliwości skarżący nie skorzystał.

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji zasadnie uznał, iż potwierdzenie wywozu, w następstwie wygenerowania stosownego komunikatu w systemie komputerowym o zamknięciu procedury celnej - nie pozbawia organów uprawnienia do tego, aby - w sytuacji, gdy zostaną zebrane dowody na okoliczność zaistniałych nieprawidłowości w danej procedurze, uznać, że procedura ta nie została prawidłowo zamknięta. Sam więc fakt wygenerowania komunikatu, potwierdzającego dokonanie wywozu towarów, wskazanych do określonej procedury, nie pozbawia organów prawa do weryfikacji jego prawidłowości. Tym samym wywodzone z niego skutki prawne, na które powołuje się wciąż skarżący kasacyjnie, podlegają kontroli i weryfikacji. Taka zaś weryfikacja - wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie - została w niniejszym przypadku dokonana, w oparciu o jednoznaczne i konkretne ustalenia węgierskich organów celnych.

Jak wynika z tych informacji, które stanowią dla organów w niniejszych sprawie oficjalne źródło informacji (sporządzonych w formie dokumentów urzędowych) towary nie opuściły terytorium Unii Europejskiej. Jednocześnie węgierskie organy z urzędu wycofały potwierdzenie wyprowadzenia towarów. Okoliczności związane z nieprawidłowościami związanymi z wprowadzaniem komunikatów w systemie ECS potwierdziły kolejne informacje otrzymanie od organów węgierskich, zgodnie z którymi towary, o których mowa w okolicznościach przedmiotowych spraw, zostały objęte na Węgrzech procedurą tranzytu przez Bułgarię, z zamiarem wywozu do Turcji. W tym zakresie również bułgarskie organy celne wysłały informację, że również ta procedura nie została ukończona.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z akt sprawy wynika, że dokumenty otrzymane z administracji celnej Węgier zostały przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego, który posiada kompetencje do tłumaczenia dokumentów urzędowych.

Wskazać należy, że stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy Prawo celne, organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Chodzi o dokumenty przetworzone przez organ celny lub inny uprawniony podmiot państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie w danym państwie. Przepis ten, który ma pierwszeństwo przed odpowiednim stosowaniem do postępowania w sprawach celnych art. 194 O.p., nie posługuje się pojęciem dokumentu urzędowego. Natomiast, zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy Prawo celne, organ celny może żądać od strony postępowania: 1) urzędowego tłumaczenia na język polski dokumentów sporządzonych w języku obcym; 2) przedłożenia dokumentów zagranicznych zalegalizowanych przez właściwe organy polskie działające w kraju albo polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne lub urzędy konsularne. Powyższa regulacja prawna umożliwia organom celnym wydanie rozstrzygnięć z uwzględnieniem dokumentacji sporządzonej przez uprawnione organy celne państw obcych wraz z uwzględnieniem szczególnej mocy dowodowej tych dokumentów. Tego rodzaju dokumentacja ma zwiększoną moc dowodową, która przejawia się istnieniem dwóch domniemań – prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w niej zawartych (wiarygodności). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zarzut zawarty w skardze odnośnie niewyjaśnienia przez organy celne okoliczności jakie towarzyszyły "ingerencji zewnętrznej" stwierdzonej przez bułgarską administrację celną nie zasługuje na uwzględnienie.

W ramach zaś zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. należy zauważyć, iż przepis ten stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy.

Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd I instancji - jak w tej sprawie - nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonych decyzji.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Nie jest również zasadny zarzut zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej dotyczący wadliwego zastosowania art. 796e RWKC. Zarzut ten bowiem nie został w ogóle uzasadniony w skardze kasacyjnej. Pamiętać natomiast należy, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Brak takiego uzasadnienia uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie weryfikacji zaskarżonego wyroku w zakresie podniesionego zarzutu kasacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione i na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.