Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 839/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6k ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2519
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. G., K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4105.636.2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r., nr SKO.4105.636.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "SKO", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania K. G. i T. G. (dalej: "Skarżący"), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Centrum Usług Komunalnych w C. (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia 26 sierpnia 2022 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu 19 kwietnia 2022 r. organu pierwszej instancji wpłynęła deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi podpisana przez Skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]. W deklaracji wykazano trzy osoby zamieszkujące wskazaną powyżej nieruchomość, stawkę opłaty w wysokości 29,00 zł, wysokość opłaty w kwocie 87,00 zł, kwotę zwolnienia w wysokości 43,50 zł (zwolnienie w pkt 42 w części Dl deklaracji, tj. korzystanie ze zwolnienia na podstawie uchwały Rady Miasta Częstochowy w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w części dotyczącej rodziny wielodzietnej, o której mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny) oraz miesięczną wysokość opłaty w kwocie 43,50 zł. Zaznaczono przy tym, iż deklaracja obowiązuje od kwietnia 2022 roku. W dniu 22 kwietnia 2022 r. Skarżący przesłali do organu drogą mailową skan Karty Dużej Rodziny Skarżącego oraz podali numer karty Skarżącej. Skarżący wskazali ponadto, że ich małoletnia córka mieszka wraz z nimi. Następnie w dniu 26 kwietnia 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynął mail od Skarżącego, w którym potwierdził, że posiadaczami Karty Dużej Rodziny są wyłącznie Skarżący. Wyjaśnił, że w dniu 22 kwietnia 2022 r. chciał złożyć wniosek o wydanie karty dla niepełnoletniej córki, jednakże został poinformowany, iż taka karta mogłaby zostać wydana wyłącznie wówczas, gdyby co najmniej troje dzieci spełniało warunki do uzyskania karty. Strona wyjaśniła również, że powyższe nie ma jednak żadnego wpływu na korzystanie przez niepełnoletnią córkę Skarżących ze zwolnienia dla rodzin wielodzietnych.

Następnie postanowieniem z dnia 1 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu wobec Skarżących postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z omawianej nieruchomości za okres od 1 kwietnia 2022 r.

2. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji określił wobec Skarżących wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 58,00 zł za każdy miesiąc począwszy od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. oraz w kwocie 68,00 zł za każdy miesiąc począwszy od 1 czerwca 2022 r., odpowiadających opłacie za dwie osoby zamieszkujące na nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], korzystające ze zwolnienia w części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w części dotyczącej rodziny wielodzietnej oraz za jedną osobę zamieszkującą na ww. nieruchomości nieposiadającej uprawnienia do skorzystania z ww. zwolnienia, odpady zbierane i odbierane w sposób selektywny.

3. Odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia złożyli Skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 6k ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 ze zm.), dalej: "u.c.p.g." w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2021 r. poz. 1744 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przewidziane w przepisie u.c.p.g. zwolnienie może być wprowadzone i obowiązywać w stosunku do poszczególnych członków rodziny wielodzietnej. Wskutek powyższej interpretacji przyjęto, że wprowadzone uchwałą Nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy w części, na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny, uprawnia do skorzystania z ulgi nie rodzinę wielodzietną, tj. rodziców wraz z niepełnoletnim dzieckiem, lecz poszczególnych członków rodziny wielodzietnej legitymujących się posiadaniem Karty Dużej Rodziny, tj. wyłącznie Skarżących. W odwołaniu podkreślono, że mieszkająca ze Skarżącymi ich niepełnoletnia córka nie może uzyskać Karty Dużej Rodziny, jak również uprawnień z niej wynikających, co jednak nie może mieć wpływu na możliwość skorzystania z ulgi wprowadzonej na podstawie powyższego przepisu.

4. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 6k ust. 4 u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny.

Rada Miasta Częstochowy w dniu 16 grudnia 2021 r. podjęła uchwałę Nr 735.LIII.2021 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (dalej również "Uchwała"). W § 6 Uchwały wprowadzono zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny. Powyższa Uchwała została zmieniona uchwałami Rady Miasta Częstochowy Nr 782.LVI.2022 z dnia 3 marca 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2022 r. poz. 1572) i Nr 905.LXVIII.2022 z dnia 27 października 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2022 r. poz. 6943), jednak uchwały te nie zmieniały treści przywołanego wyżej przepisu § 6.

SKO podzieliło stanowisko Skarżących, zgodnie z którym rada gminy nie może wprowadzać innych ograniczeń lub dodatkowych warunków w zakresie uzyskania prawa do zwolnienia z opłaty, a także nie jest uprawniona do różnicowania sytuacji prawnej mieszkańców w zakresie uzyskania prawa do zwolnienia ze względu na liczbę posiadanych przez nich dzieci, ani do uzależnienia uzyskania prawa do zwolnienia od legitymowania się przez członków rodziny wielodzietnej Kartami Dużej Rodziny czy posiadania tych Kart. Wskazało jednak, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż przedmiotowa nieruchomość, w okresie dla którego złożona została deklaracja, zamieszkiwana jest przez trzy osoby. Przez rodzinę wielodzietną rozumieć zaś należy rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Z kolei w § 6 Uchwały wprowadzono zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny. Tym samym SKO uznało, że w omawianej nieruchomości nie zamieszkuje obecnie rodzina wielodzietna, a jedynie troje członków rodziny wielodzietnej. Stąd też żadna z osób zamieszkujących na wskazanej nieruchomości nie powinna korzystać ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym mowa w § 6 Uchwały.

Równocześnie SKO podkreśliło, że pomimo wykazanych powyżej nieprawidłowości w ustaleniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i określić tej opłaty w nowej wysokości z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej. Przepis ten zakazuje bowiem wydawania przez organ drugiej instancji decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Stąd też organ odwoławczy utrzymał w mocy kontrolowane rozstrzygnięcie.

5. Skargę na opisaną wyżej decyzję wnieśli Skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, domagając się jej uchylenia, uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz strony skarżącej. Jednocześnie zarzucili kwestionowanej decyzji naruszenie:

- § 6 uchwały Nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w zw. z art. 6k ust. 4 u.c.p.g. w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o Karcie Dużej Rodziny poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uprawnienie do korzystania z ulgi, o której mowa w art. 6k ust. 4 u.c.p.g., wprowadzonej w § 6 uchwały Nr 735.LIII.2021, przysługuje wyłącznie rodzinom zamieszkującym na nieruchomości wraz z co najmniej trojgiem dzieci, podczas gdy warunek taki nie wynika ani z powyższych przepisów ani też z przepisów ustawy o Karcie Dużej Rodziny, z którymi przepis ten pozostaje w związku, a prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, że ulga przysługuje w wysokości 50% opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zakresie nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarżących w związku ze spełnieniem przesłanki zamieszkiwania na tej nieruchomości rodziny wielodzietnej;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wadliwej, podczas gdy istniały przesłanki zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżących podniósł, że Rada Miasta Częstochowy korzystając z upoważnienia wynikającego z art. 6k ust. 4 u.c.p.g. wprowadziła uchwałą z dnia 16 grudnia 2021 r. zwolnienie, o którym mowa w powyższym przepisie w zakresie dotyczącym rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem wyrażonym przez organy nadzoru na gruncie tego przepisu upoważniającego, organy stanowiące nie mogą wymagać spełnienia przez osoby ubiegające się o zastosowanie zwolnienia w oparciu o przepisy wydane na podstawie art. 6k ust. 4 u.c.p.g. jakichkolwiek dodatkowych warunków niewynikających z tego przepisu, a w szczególności nie można uzależniać zastosowania tej ulgi od wykazania posiadania przez członków rodziny kart dużej rodziny. Ponadto pełnomocnik Skarżących podkreślił, że pojęcie rodziny wielodzietnej zostało zdefiniowane w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o Karcie Dużej Rodziny. W jego ocenie z powyższych przepisów wynika, że do uznania danej rodziny za rodzinę wielodzietną nie wymaga się, aby w danej rodzinie pozostawało (w danym momencie) na utrzymaniu rodzica lub rodziców co najmniej troje dzieci (bez względu na wiek). Wbrew stanowisku, które legło u podstaw zaskarżonej decyzji dla uznania danej rodziny za rodzinę wielodzietną wystarczy, że co najmniej jeden z rodziców miał w przeszłości, niezależnie od tego, kiedy to miało miejsce, na utrzymaniu co najmniej troje dzieci. Stąd też zdaniem strony skarżącej przyjęta przez SKO interpretacja powyższych przepisów jest nieprawidłowa.

6. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Spór w sprawie dotyczy tego, czy Skarżącym przysługuje prawo do zwolnienia w wysokości 50 % opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie § 6 Uchwały.

Zgodnie z art. 6k ust.1 i 2 u.c.p.g. Rada gminy, w drodze uchwały:

1) dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy;

2) ustali stawkę opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości;

3) ustali stawkę opłaty za m3 zużytej wody - w przypadku wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6j ust. 3a.

Rada gminy, określając stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bierze pod uwagę:

1) liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę;

2) ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych;

3) koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6r ust. 2-2b i 2d;

4) przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo.

W myśl art. 6k ust. 4 u.c.p.g. Rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901), lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2021 r. poz. 1744 oraz z 2022 r. poz. 2140, 2243 i 2754).

Rada Miasta Częstochowy w § 6 podjętej Uchwały wprowadziła zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny. Powyższa Uchwała została zmieniona uchwałami Rady Miasta Częstochowy Nr 782.LVI.2022 z dnia 3 marca 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2022 r. poz. 1572) i Nr 905.LXVIII.2022 z dnia 27 października 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2022 r. poz. 6943), jednak uchwały te nie zmieniały treści przywołanego wyżej przepisu § 6 Uchwały.

Z kolei z § 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1744, ze zm.) wynika, że prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek.

Zgodnie zaś z ust. 2, 2a i 2b tego paragrafu członkami rodziny wielodzietnej są:

1) rodzic (rodzice) - przez którego rozumie się także rodzica (rodziców) zastępczych lub osobę (osoby) prowadzącą rodzinny dom dziecka;

2) małżonek rodzica;

3) dziecko - przez które rozumie się także dziecko, nad którym rodzic sprawuje rodzinną pieczę zastępczą, oraz osobę przebywającą w dotychczasowej rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821 oraz z 2021 r. poz. 159 i 1006).

Prawo do posiadania Karty przysługuje dziecku, jeżeli w dniu składania wniosku o przyznanie Karty co najmniej troje dzieci w rodzinie wielodzietnej spełnia wymagania, o których mowa w ust. 2b.

Prawo do posiadania Karty przysługuje odpowiednio dziecku:

1) w wieku do ukończenia 18. roku życia;

2) w wieku do ukończenia 25. roku życia - w przypadku gdy dziecko uczy się w:

a) szkole - do dnia 30 września następującego po końcu roku szkolnego,

b) szkole wyższej - do dnia 30 września roku

- w którym jest planowane ukończenie nauki zgodnie z oświadczeniem, o którym mowa w art. 10 ust. 4 pkt 4;

3) bez ograniczeń wiekowych - w przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stanowisko Skarżących o spełnieniu warunku zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie § 6 Uchwały jest błędne.

Treść § 6 Uchwały jest jasna i jednoznaczna. Warunkiem skorzystania przez Skarżących i ich córkę z 50 % ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie Karty Dużej Rodziny. Taką możliwość zwolnienia z części opłaty przewiduje art. 6k ust. 4 u.c.p.g., w którym ustawodawca określa warunek zwolnienia w postaci zamieszkiwania przez rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny. Skoro zatem nieruchomość położona w C. przy ul. [...] nie była zamieszkiwania przez rodzinę wielodzietną, a jedynie, co prawidłowo wskazał organ odwoławczy, przez jej członków, to żadna z osób zamieszkujących na wskazanej powyżej nieruchomości nie powinna korzystać ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym mowa w § 6 Uchwały.

Organ odwoławczy, przez wzgląd na treść art. 234 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), prawidłowo wskazał, że nie mógł zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji na niekorzyść Skarżących.

W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem, a zarzuty są bezzasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na nią skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze. zm.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.