Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 30/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par 1 i par 1 a, art 151, artb 200, art 205
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 112 a
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S.M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S.M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 10 marca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga S.M. reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 12 stycznia 2022r. do Urzędu Wojewódzkiego wpłynął, złożony za pośrednictwem urzędu pocztowego, wniosek S.M. (obywatel Bangladeszu) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wniosek obarczony był brakami, o których mowa w ort. 105 ust. 1 oraz 106 ust. 1 a ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (tj. Dz. U. z 2021, poz. 2354 ze zm., dalej u.c.). W dniu 18 stycznia 2022r. wniosek został wprowadzony do Systemu Informatycznego Pobyt. W dniu 28 października 2022r. do organu wpłynęła korekta wniosku, złożona przez profesjonalnego pełnomocnika strony. W dniu 30 listopada 2022r. wpłynęła prośba pełnomocnika o przyspieszenie postępowania.

Następnie wpiśmie z [...] grudnia 2022r. organ wezwał wnioskodawcę do osobistego stawienia się w Urzędzie Wojewódzkim w dniu 28 grudnia 2022r. w wypełnienia wymogów określonych art. 105 ust. 2 u.c. Cudzoziemiec stawił się na wezwanie i dopełnił wszelkich formalności związanych ze złożeniem wniosku. W tym samym dniu organ wydał pismo znak: [...] o wszczęciu postępowania w sprawie z dniemdoręczenia kompletnego wniosku postępowania w sprawie. Jednocześnie w piśmie tym organ wyznaczył terminu jego zakończenia na dzień [...] marca 2023r. i pouczył stronę o przepisach k.p.a. w tym art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a.

Następnie w dniu 30 grudnia 2022r., zgodnie z dyspozycją ort. 109 ust. 1 i 2 u.c.,Wojewoda zwrócił się do służb o zaopiniowanie złożonego wniosku. Równocześnie Komendant Oddziału Straży Granicznej pismem nr [...] z dnia [...] listopada 2022r. poinformował Wojewodę, iż sprawdzenia o których mowa w art. 109 ust. 1 u.c. dla wniosków które zostaną przesłane do OSG do dnia 31 grudnia 2022r. zostaną udzielone w terminie 60 dni.

W dniu 3 lutego 2023 r. strona zwróciła się z ponagleniem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, które postanowieniem Wojewody z dnia [...] lutego 2023 r., na podstawie art. 37 § 3a k.p.a., pozostawione zostało bez rozpoznania.

Następnie w dniu 6 lutego 2023 r. strona zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie ze skargą na bezczynność Wojewody w niniejszej sprawie.

Natomiast decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Wojewoda udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce do dnia [...] marca 2026 r.

Skarżący w skardze do tutejszego Sądu zarzucił Wojewodzie bezczynność poprzez naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 k.p.a., w związku z art. 112a u.c. przez przekroczenie terminu da załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności organu; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonych na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.; 6) na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 17zł tytułem opłaty skarbowej

W uzasadnieniu skargi strona wskazała na przesłanki decydujące o uznaniu zachowania organu za bezczynność w świetle obowiązujących przepisów k.p.a. Zdaniem skarżącego nie ma najmniejszych wątpliwości co do tego, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością, bowiem organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie podjął jakichkolwiek czynności, pozostając całkowicie bierny, w tak ważnej życiowo i zawodowo dla strony płaszczyźnie jak uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy. Zdaniem skarżącego sytuacja, w której strona czeka przez długi okres bezowocnie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Jednocześnie wskazał, że organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. W ocenie skarżącego, w prowadzonym postępowaniu mamy do czynienia w sposób oczywisty z bezczynnością organu, która to stanowi naruszenie zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12 k.p.a. w zw. z art. 112a u.c. Biorąc jednocześnie pod uwagę czas trwania postępowania, jak i postawę organu, zdaniem skarżącego, uznać należy, że bezczynność w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Wskutek bezczynności organu i w konsekwencji nieotrzymania decyzji w terminie, skarżąca poniosła relewantne i obiektywne straty ekonomiczne oraz społeczne. Ograniczone zostało w sposób istotny jej prawo do pracy, pozostaje w stanie niepewności, co do ciągłości i pewności dalszego zatrudnienia. Pozbawiona została możliwości planowania swojego życia rodzinnego, osobistego jak i zawodowego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Nie może również korzystać ze swobodnego przemieszczania się po terytorium RP i poza jego granicami. Jest niewiarygodna dla instytucji bankowych, co uniemożliwia zaciągnięcie zobowiązań kredytowych. Skarżący jednocześnie nie wie, dlaczego, pomimo złożenia pełnego kompletu dokumentów i spełnienia wymogów formalnych zawartych w art. 112a u.c. wniosek nie jest rozpatrywany. Bez wątpienia zatem rażące naruszanie norm prawnych winno się wiązać z nałożeniem na organ obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, która z jednej strony będzie stanowiła swoistą "karę" dla organu, a z drugiej rekompensatę dla strony za naruszanie jej praw w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę. Wnioskowana kwota, w ocenie skarżącego, bez wątpienia pozostaje adekwatna, w korelacji z rażącymi zaniedbaniami ze strony organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jejodrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. O odrzucenie skargi Wojewoda wniósł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. wskazując na art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm., dalej jako ustawa o pomocy) i wynikającą z jego treści czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a zatem również skarg o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p. p. s. a. Natomiast w przypadku uznania dopuszczalności skargi organ wniósł o jej oddalenie, uznając, iż rozpoznanie wniosku skarżącego dokonane zostało prawidłowo i zakończone zostało wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2023 r. o udzieleniu pozwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wniesiona skarga okazała się zasadna.

Przedmiotową sprawę Sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiłabezczynność, którejzdaniem skarżącego dopuścił się Wojewoda w sprawie rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

W pierwszej kolejności odnieść należało się do podniesionego w odpowiedzi na skargę zarzutu najdalej idącego w sprawie tj. zaistnienia przesłanek do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Wojewoda podstawę do odrzucenia skargi wywiódł z

art. 100d ustawy o pomocy. Zgodnie z treścią ust. 1 tego artykułu w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1:1)przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;2)organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4). Przepis ten dodany został do ustawy o pomocy na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) – Dz. U. z 2023 r. poz. 185, iobowiązuje od 1 stycznia 2023r. Dodać należy, iż uprzednio obowiązywał wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) – Dz. U. z 2022 r. poz. 830 i obowiązujący od 15 kwietnia 2022 r., art. 100c ustawy o pomocy, identyczny w brzmieniu jak art. 100d, z tą różnicą, że w ust. 1 przewidywał zawieszenie biegu terminu do 31 grudnia 2022 r.

Zdaniem organu treść art. 100d ustawy o pomocy skutkuje czasową niedopuszczalnością wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a więc także skarg do sądu administracyjnego. Koniecznym zatem było dokonanie przez Sąd oceny czy w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie art. 100d ustawy o pomocy i czy wywiera on skutki na jakie wskazał organ.

Sąd uznał, iż cytowanego przepisu nie można stosować w odniesieniu do przedmiotowej sprawy, przede wszystkim mając na uwadze, że skarżący jest obywatelem Bangladeszu, a ustawa o pomocy adresowana jest do i związana jest z - obywatelami Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, czyli którzy uciekli z terytorium swojego państwa w związku z konfliktem zbrojnym z dnia 24 lutego 2022 r. Za taką interpretacją przemawia określenie samego tytułu ustawy o pomocy i art. 1 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym "Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". W myśl art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim, ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, jakie obszary pomocy obywatelom Ukrainy zostały uregulowane w ustawie.Zwrócić należy w tym względzie uwagę na uzasadnienie projektu ustawy o pomocy (druk sejmowy nr 2069). W projekcie wskazano, iż ustawa o pomocy jest desygnowana tylko dla tych obywateli Ukrainy, którzy opuścili swój kraj w związku z wojną (s. 2-3 uzasadnienia projektu ustawy). Nie ulega wątpliwości, iż ustawa o pomocy jest regulacją szczególną i z tego też względu nie można interpretować jej zapisów rozszerzająco. W wyroku z dnia 7 października 2022 r., II SAB/Po 146/22 WSA w Poznaniu (co prawda odnoszącym się do art. 100c ustawy o pomocy, który jednak odpowiada w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 100d ustawy o pomocy), słusznie zwrócił uwagę, iż w większości przepisów omawianej ustawy o pomocy ustawodawca wskazuje na "obywatela Ukrainy", a w przepisie 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy użył sformułowania "cudzoziemiec". Jednak Sąd zwrócił uwagę, że

w art. 100a ust. 1 ustawy o pomocy ustawodawca odwołał się do pojęcia cudzoziemca w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., w której stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy, a którymi są następujące osoby opuszczające Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z inwazją wojskową rozpoczętą w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne: obywatele Ukrainy zamieszkujący Ukrainę przed 24 lutego 2022 r. (art. 2 ust. 1 lit. a), bezpaństwowcy lub obywatele państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz członkowie rodzin tych wszystkich osób (art. 2 ust. 1 lit. c). Zdaniem WSA w Poznaniu, gdyby zamiarem ustawodawcy było stosowanie art. 100c ustawy o pomocy do wszystkich cudzoziemców, to w tym zakresie dałby temu wyraz odwołując się choćby do definicji zawartej w ustawie o cudzoziemcach.Dokonując powyższej interpretacji Sąd miał przy tym na uwadze uzasadnienie projektu ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Druk sejmowy nr 2147), na mocy którego dodano do ustawy o pomocy komentowany art. 100c.W uzasadnieniu tym wskazano, że "Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy (...) została uchwalona w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia. W dniu 24 lutego 2022 r. doszło do ataku wojsk Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy. W wyniku tych zdarzeń w kierunku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zaczęły kierować się tysiące obywateli Ukrainy, poszukujących schronienia. Ponad dwutygodniowy okres obowiązywania ww. ustawy przyniósł doświadczenia wskazujące na potrzebę doprecyzowania niektórych jej przepisów, a także uzupełnienia kwestii pominiętych w obowiązującej ustawie".

Dodatkowo WSA w Poznaniu zauważył, iż przy interpretacji omawianej regulacji art. 100c ustawy o pomocy należy pamiętać, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż w okresie od dnia 24 lutego do dnia 24 sierpnia 2023 r. pobyt obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przebywa na terytorium RP legalnie. W tym okresie, stosownie do art. 22 ustawy o pomocy, jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy o pomocy jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Natomiast stosownie do art. 42 ust. 1 tej ustawy jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulegają przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Tym samym, to właśnie w odniesieniu do obywateli Ukrainy, o których mowa wyżej znajduje zastosowanie regulacja art. 100c ustawy o pomocy. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu, że inna interpretacja powyższych przepisów byłaby nieracjonalna, ponieważ pozbawiałaby możliwości uzyskania przez innych cudzoziemców możliwości uzyskania dokumentów legalizujących ich pobyt w Polsce, a art. 100c ustawy o pomocy dotyczy postępowań prowadzonych z wniosku osób, które na mocy przepisów szczególnych mają zagwarantowany legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 31 grudnia 2022 r.

Podobną interpretację art. 100c (co odnieść należy też do art. 100d) ustawy o pomocy) co do jego ograniczonego - jak wskazano powyżej - podmiotowo i przedmiotowo zastosowania zaprezentowały też: WSA w Gorzowie w wyroku z dnia 13 lipca 2022r., II SAB/Go 42/22 i II SAB/Go 51/22, WSA w Szczecinie w wyroku z 23 lutego 2023 r., II SAB/Sz 288/22, WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., II SAB/Wr 1113/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r., I SAB/Wr 1348/22, WSA w Łodzi w wyroku z 5 kwietnia 2023 r., III SAB/Łd 6/23, WSA w Gdańsku w wyroku z 3 marca 2023 r., III SAB/Gd 178/22.

Natomiast odmienne stanowisko w orzecznictwo prezentowane jest zaledwie w kilku orzeczenia, w tym m.in. w przywołanym przez organ w odpowiedzi na skardze wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2023 r., III SAB/Gl 485/22. Przy czym w przeciwieństwie do wskazanych powyżej orzeczeń w uzasadnieniu tego wyroku w istocie oparto się na literalnej wykładni art. 100c ustawy o pomocy, bez wnikliwej analizy i wykładni tego przepisu. Sąd nie podzielił interpretacji wyrażonej w cyt. wyroku WSA w Gliwicach.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż przyjęte w cyt. art. 100d i uprzednio art. 100c ustawy o pomocy rozwiązaniepoddaje wątpliwości zgodność tych przepisów z Konstytucją RP, w tym przede wszystkim z zasadą demokratycznego państwa prawa, o której mowa w art. 2, a także z art. 45 (prawo do sądu) iz art. 77 (prawo do wynagrodzenia szkody). W takim zakresie oceny tego przepisu dokonał WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 września 2022 r., IV SAB/Po 86/22 oraz wnioski takie wyraził też Klaus Witold Antoni w Komentarzu do art. 100c ustawy o pomocy (Lex 2022).

Z tych tez względów, jeszcze raz należy podkreślić, iż art. 100d ustawy o pomocy nie znajduje zastosowania do skarżącego, będącego obywatelem Bangladeszu. Z akt sprawy, a w szczególności z daty złożenia wniosku, jednoznacznie wynika, iż skarżący nie przybył na terytorium RP z uwagi na konflikt zbrojny na Ukrainie. Z tego względu w niniejszej sprawie organ obowiązany był rozpoznać sprawę na zasadach określonych w ustawy o cudzoziemcach i k.p.a.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania Sąd, nie podzielając interpretacji organu, uznał skargę za dopuszczalną. Tak wniesiona skarga spełniła także wymogi formalne umożliwiające jej merytoryczną ocenę, tj. skarżący poprzedził wniesienie tej skargi złożeniem ponaglenia w trybie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., do organu wyższego stopnia – Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Wymóg taki przewiduje art. 52i art. 53 § 2 b p.p.s.a. Bez znaczenia w tym zakresie pozostaje fakt, iż ponaglenie jak wynika z akt sprawy, pozostawione zostało bez rozpoznania na podstawie art. 37a k.p.a.

Wobec stwierdzenia zatem, że skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu wskazać należy, iż zgodnie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekając, że organ dopuścił się bezczynności sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Aby dokonać oceny czy zaistniała na gruncie przedmiotowej sprawy bezczynność organu konieczne jest wyjaśnienie czym jest bezczynność. Bezczynność organu,zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., ma miejsce w sytuacji, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a. tj. w ramach instytucji sygnalizacji. Analogicznie bezczynność organu pojmowana jest w orzecznictwie. Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy rozpoznania sprawy (§ 4). Zarazem, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Organ – zgodnie z art. 36 k.p.a. – ma obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Obowiązek ten istnieje również wtedy, gdy przyczyny zwłoki nie są zależne od organu. Przepis ma zatem zastosowanie w każdym przypadku, gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie. Bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, uzależnionym wyłącznie od upływu terminu określonego w ustawie lub terminu wyznaczonego przez organ na podstawie omówionego powyżej art. 36 k.p.a.

Dodać należy, iż organy administracji publicznej prowadząc postępowanie powinny kierować się zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w art. 6 – 16 k.p.a., w tym zasadą szybkości. Zauważyć należy, że wyrażona w art. 12 k.p.a. zasada szybkości i prostoty postępowania stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma zatem prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a., oczekiwać od organu sumiennej analizy treści wniosku i działań zmierzających do rozwiania wątpliwości odnośnie do jego treści, jeżeli takowe się pojawią, a także oczekiwać rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (za: wyrok NSA z 21 lutego 2023 r. I OSK 1583/22, CBOSA).

Sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę rozpoznawana była przez Wojewodę w oparciu o przepisy ustawy o cudzoziemcach (dział V rozdziały I i II), w tym przede wszystkim art. 105 i 106 oraz art. 114. Do dnia 29 stycznia 2022 r. terminy załatwiania spraw w tym przedmiocie regulowały cytowane przepisy k.p.a, czyli reguły ogólne. Jednak z dniem 29 stycznia 2022 r. ustawodawca wprowadził przepis szczególny, modyfikujący opisane terminy z k.p.a. Mianowicie w dniu 29 stycznia 2022 r. wszedł w życie art. 112 a dodany na podstawie art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z treścią ust. 1 tego artykułu decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl ust. 2 termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Jednocześnie zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (...) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13. Tymczasem stosownie do art. 13 tejże ustawy w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy (...) art. 112 a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie (ust. 2). Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 3).

W ten sposób ustawodawca zastosował rzadko spotykaną w legislacji zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy i to ze skutkami w istocie oddziaływującymi wstecz, biorąc pod uwagę, że terminy, które wcześniej rozpoczęły swój bieg,mają biec na nowo od daty wejścia w życie w/w przepisu.

Zatem w cytowanym art. 112a u.c., będącym przepisem szczególnym w stosunku do przepisów k.p.a., ustawodawca określił termin, w jakim organ winien wydać decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, jednocześnie określając przy tym sytuacje. od których termin ten dopiero można liczyć.

Przewidziana w art. 112a u.c. regulacja połączona z przepisami przejściowymi ją wprowadzającymi, zdaniem Sądu nie mogła mieć jednak decydującego wpływu na ocenę istnienia bezczynności w rozpoznawanej sprawie. Pomijając kwestię użycia we wskazanym przepisie art. 112a u.c. sformułowania "termin na wydanie decyzji", w zestawieniu z powołanym w art. 35 k.p.a. stwierdzeniem "termin załatwienia sprawy", co wskazuje na brak tożsamości w tym względzie, to w opinii Sądu opisany lex specialis nie może modyfikować i naruszać fundamentalnych reguł postępowania administracyjnego określonych w k.p.a. Do takich choćby reguł należy zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a., nakazująca organom administracji szybkie i wnikliwe działanie i posługiwanie się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia (której rozwinięciem jest cyt. art. 35 k.p.a.), a także zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i pogłębiania zaufania do obywateli (art. 8 k.p.a.).

Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl i cyt. tam orzecznictwo), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 23.02.2022 r., II SAB/Gd 89/21, LEX nr 3321608).Nadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.).

Podkreślić należy, iż terminy wyznaczone ustawowo stanowią granicę dające stronie gwarancje rozpoznania sprawy w rozsądnym czasie. Zastrzeżony natomiast w art. 112a u.c. sposób liczenia terminu 60 dni chroni organy administracji, jednakże nie może być wykładany w ten sposób, że brak określonych wymogów wniosku, czy brak określonej prawem dokumentacji, przy zupełnej bezczynności organu administracji, będzie usprawiedliwieniem dla nierozpoznawania wniosku strony.

Dodatkowo, mając na uwadze, iż skarżący złożył wniosek do organu przed wejściem w życie cyt. art. 112 a u.c., poddać wątpliwości należało nieznajdujące uzasadnienia naruszenie zakazu niedziałania prawa wstecz, wynikającego z konstytucyjnej zasady państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji RP. Zasada niedziałania prawa wstecz uznawana jest za jeden z podstawowych składników formuły demokratycznego państwa prawnego w zakresie stanowienia i stosowania prawa, a jej nieprzestrzeganie narusza pewność prawa (por. Jerzy Oniszczuk, Konstytucja RP w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000, s. 66). Wymaga ona, by nie stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 sierpnia 1990 r., K 7/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 5, s. 51). Zasada lex retro non agit jest adresowana przede wszystkim do ustawodawcy i zakazuje mu stanowienie norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń, które miały miejsce i zostały zakończone przed wejściem w życie tych norm (por. Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zagadnień związanych z procesem legislacyjnym. Warszawa 2015, s. 48 i nast. oraz przytoczone tam orzecznictwo TK). Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, można od niej odstąpić, jednakże wyjątkowo, jeżeli przemawia za tym konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych niż bezpieczeństwo prawne i zaufanie obywateli do państwa zagrożone pogorszeniem ich sytuacji prawnej wskutek nałożenia na nich określonych obowiązków z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017r. sygn. akt II GSK 24/16). Sąd zaś nie dostrzegł w istocie przesłanek, wartości i zasad, które usprawiedliwiałyby wsteczne zastosowanie prawa w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 402/22).

Odniesienie powyższych rozważań do rozpoznawanej sprawy wymaga najpierw chronologicznegoprześledzenia przebiegu postępowania w niniejszej sprawie. Otóż wniosek o udzielenie zezwolenia został złożony przez skarżącego do organu w dniu 12 stycznia 2022 r. (pieczęć wpływu). Z punktu widzenia czynności podejmowanych przez organ, Wojewoda podjął takie w dniu [...] grudnia 2022 r., czyli po 11 miesiącach (uprzednio o przyspieszenie postępowania wniósł pełnomocnik skarżącego), wzywając wnioskodawcę, zgodnie z art. 105 ust. 2 u.c., do stawienia się osobiście w urzędzie w dniu 28 grudnia 2022 r. Następnie po stawieniu się przez wnioskodawcę w wyznaczonym dniu i usunięciu braków wniosku Wojewoda pismem z dnia [...] grudnia 2022 r., powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i przewidywanym terminie załatwienia sprawy na [...] marca 2023 r. Dalej zaś organ zgodnie z wymogami u.c. zwrócił się w trybie art. 109 u.c. do Komendanta Straży Granicznej celem zaopiniowania wniosku. Ostatecznie, po złożeniu przez skarżącego skargi do tutejszego Sądu, Wojewoda wydał w dniu [...] marca 2023 r. decyzję o udzieleniu skarżącemu pozwolenia na pobyt czasowy i pracę.

W ocenie Sądu analiza przebiegu postępowania w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2022 r., która ustała z dniem wydania decyzji tj. [...] marca 2023 r., już po złożeniu skargi do tutejszego Sądu.

Przede wszystkim w ocenie Sądunie ulega wątpliwości, iż postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało w dniu [...] stycznia 2022 r. tj. w dniu złożenia przez skarżącego wniosku. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Nie można zatem przyjąć, tak jak oczekiwałby tego organ, że wszczęcie postępowania następuje w momencie, w którym wniosek staje się kompletny. Kompletność wniosku pozwala jedynie na nadanie dalszego biegu sprawie, celem jej skutecznego zakończenia, ale sama nie przesądza o wszczęciu postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 236/21).Moment złożenia wniosku należy traktować jako początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ (por. wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 lipca 2022 r., II SA/Go 51/22, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2023 r., I SAB/Wr 1348/22, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 lutego 2023 r., II SAB/Sz 288/22 i wyrok WSA w Łodzi z 5 kwietnia 2023r., III SAB/Łd 6/23 oraz por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13; a także wyroki NSA: z dnia 13 listopada 1998 r., IV SAB 124/98; z dnia 30 czerwca 1999 r., I SA/Ka 2422/97, "Serwis Podatkowy" 2001 r., nr 7, s. 63; z dnia 12 grudnia 2001 r., SA/Rz 1438/01; z dnia 10 kwietnia 2015 r., II OSK 2518/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 września 2008 r., II SAB/Ol 24/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 kwietnia 2015 r., II SAB/Go 5/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III SAB/d 54/22 a także: P. Przybysz, K.p.a. Komentarz, Lex, 2021, Komentarz do art. 61; M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra (red.), K.p.a. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Wyd. UW-M 2020r.; oraz H. Knysiak-Sudyka (red.), K.p.a. Komentarz, WKP 2019r., Komentarz do art. 61).

Niewątpliwie za moment wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie nie sposób uznać wydania przez organ zawiadomienia o wszczęciu postępowania, które nastąpiło dopiero w dniu [...] grudnia 2022 r. Organ powołał się w tym zawiadomieniu na art. 63 § 4 k.p.a., który nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczy sytuacji gdy postępowanie wszczynane jest z urzędu lub na żądanie jednej ze stron. W przedmiotowej sprawie postępowanie nie było wszczynane z urzędu tylko na wniosek, a w postępowaniu udział bierze tylko jedna strona tj. wnioskodawca. Na marginesie dodać należy, iż nawet organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przesłanym do skarżącego pouczył go o treść art. 35 k.p.a. przewidującego 2 miesięczny termin załatwienia sprawy, a także o art. 36 i art. 37 k.p.a., bez powołania się na art. 112 a u.c., co dodatkowo wskazuje na naruszenie przez organ zasady pogłębiania zaufania obywateli.

W ocenie Sądu, po wszczęciu postępowania, które nastąpiło ze złożeniem przez skarżącego wniosku w dniu 12 stycznia 2022 r., w realiach sprawy organ administracji obowiązany był niezwłocznie wezwać stronę do uzupełnienia braków podania w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., celem nadania sprawie biegu, umożliwiającego załatwienie sprawy. Wniosek musi spełniać bowiem wymogi formalne, a strona dostarczyć wymagane prawem dokumenty, przy czym to na organie administracji ciąży obowiązek weryfikacji wniosku z punktu widzenia wymogów formalnych, jak i merytorycznych umożliwiających sprawne rozpoznanie sprawy.W przedmiotowej sprawie od złożenia wniosku do wezwania przez organ strony do osobistego stawienia się w urzędzie w trybie art. 105 ust. 2 u.c., upłynęło 11 miesięcy. Jeżeli nadanie sprawie biegu zależy w istocie od podjęcia czynności przez organ, w tym przypadku dotyczyło to wezwania skarżącego w trybie art. 105 ust. 2 u.c.,to nie można przyjąć za prawidłowe dopuszczenia się przez organ całkowitej dowolności w zakresie terminu w jakim dokonane zostanie takie wezwanie. Powyższe wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a., a regulacja szczególna art. 112 a u.c. zasad tych nie uchyla. Taką interpretację potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 lipca 2022 r., II SA/Go 51/22, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r., II SAB/Wr 1132/22, wyrok WSA w Szczecinie z dnie 23 lutego 2023 r., II SAB/Sz 288/22.

Odmienna interpretacja prowadziłaby do umożliwienia organom dowolnego nadawanie sprawie biegu, prowadząc do narażenia zaufania jednostki do organów administracji publicznej i przecząc procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, tym bardziej w przypadku, gdy sprawa manieskomplikowany charakter.

Mając na uwadze powyższe rozważania i biorąc pod uwagę datę wszczęcia postępowania tj. [...] stycznia 2022 r. oraz terminy załatwienia sprawy określone cytowanymi przepisami k.p.a., Sąd uznał, iż skarżony organ dopuścił się bezczynności, która trwała przynajmniej od [...] marca 2022 r., a która ustała z dniem wydania decyzji przez organ tj. [...] marca 2023 r. Dodać należy, iż bezczynność organu stwierdzić należałoby nawet przy uwzględnieniu terminu wynikającego z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej ustawę o cudzoziemcach w zw. z art. 112 a u.c., gdyż organ nie załatwił sprawy w terminie 60 dni licząc od [...] stycznia 2022 r. Bezczynność organu zaistniała w przedmiotowej sprawie nawet w sytuacji, gdybyliczyć termin 60 dni zgodnie z art. 112a u.c. od dnia stawienia się skarżącego w urzędzie tj. od 28 grudnia 2022 r. W takim przypadku bowiem termin 60 dni upływał w dniu 27 lutego 2023 r., a organ wydał decyzję w dniu [...] marca 2023 r. Przy czym organ nie poinformował strony w trybie art. 36 k.p.a. o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Nie można jednocześnie uznać, iż wskazany przez organ termin przewidywanego zakończenia sprawy tj. [...] marca 2023 r. sanuje uchybienie braku zawiadomienia, o którym mowa w art. 36 k.p.a., gdyż wyznaczanie przez organ w dniu 28 grudnia 2022 r. tak odległego terminu załatwienia sprawy, nie znajduje oparcia w przepisach prawa i nie może wywoływać skutku prawnego.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż organ dopuścił się w przedmiotowej sprawie bezczynności (pkt II sentencji wyroku).

Skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.c. formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec dokonania ww. czynności przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku.Wobec tego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] stycznia 2022 r.(pkt I sentencji).

Załatwienie wniosku skarżącego poprzez wydanie decyzji udzielającej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi.

Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność Wojewody nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Ustawodawca nie zdefiniował kiedy bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pozostawiając ocenę w tym zakresie składowi orzekającemu, który oceny takiej dokonuje w oparciu o analizę całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018r., I OSK 2424/16, CBOSA). Nie ulega wątpliwości, iż dla uznania, że w sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa musi być ono znaczne i niezaprzeczalne. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów określonych przepisami prawa co do obowiązku rozpoznania wniosku, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Sąd uznał, iż bezczynność organu w przedmiotowej sprawie nie nosiła tych cech. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że organ obciążony był zwiększoną liczbą wniosków, za którą nie nadążało zaopatrzenie kadrowe, a sytuacja ta uległa dodatkowemu pogorszeniu niewątpliwie w związku z konfliktem zbrojnym w Ukrainie. Przy ocenie w tym zakresie Sądwziął także pod uwagę, żeorgan działał w przedmiotowej sprawie w mylnym przekonaniu zachowania ustawowo określonych wymogów, w oparciu o interpretację art. 112 a u.c., jak i art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, którą Sąd uznał za błędną. W działaniach organu nie można stwierdzić oczywistego lekceważenia wniosku i braku woli załatwienia sprawy.

Z tych samych powodów Sąd nie znalazł również podstaw do zastosowania środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. i oddalił skargę w pozostałym zakresie obejmującym wniosek skarżącego o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt III sentencji wyroku). Zasądzenie sumy pieniężnej i nałożenie na organ grzywny są uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 03.02.2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16; z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17 – CBOSA). Sąd mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz argumentację skarżącego uznał przyznanie sumy pieniężnej od organu na jego rzecz za nieuzasadnione. Nie bez znaczenia jest też także podniesiona w skardze argumentacja dotycząca przyznania sumy pieniężnej, która w istocie nie wskazuje dokładnie na rozmiar poniesionego przez skarżącego uszczerbku. Dodać należy, iż jak wynika z akt sprawy, skarżący składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasy i pracę, posiadał ważne i obowiązujące zezwolenie na pobyt czasowy, zatem wobec złożenia wniosku w terminie przewidzianym w art. 105 ust. 1 u.c., jego pobyt na terytorium RP był legalny. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie jest wymagane dyscyplinowanie organu skoro decyzja uwzględniająca wniosek została wydana, niespełna miesiąc po złożeniu skargi. Nie bez znaczenia pozostały również opisane już powyżej utrudnienia w funkcjonowaniu organów administracji publicznej związane z wybuchem konfliktu zbrojnego w Ukrainie i intensywnym napływem imigrantów.

O kosztach, na które składał się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz poniesiona przez stronę skarżącą opłata skarbowa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).