Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 927/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie NSA Cezary Pryca (spr.), Maria Wiśniewska, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Wojsk Lądowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005r. sygn. akt II SA/Wa 802/04 w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od obciążenie K. D. kosztami postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 roku wydanym w sprawie sygnatura akt II SA/Wa 802/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. D., uchylił decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z [...] numer [...]. Oraz decyzję z [...] numer [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydany został w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.

Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z 15 lipca 2002 roku numer [...] zdecydowano o rozformowaniu [...] Bazy Materiałowej w terminie do 31 grudnia 2003 roku.

W dniu 11 marca 2003 roku z mł.chor. K. D. przeprowadzono rozmowę, w której uprzedzono żołnierza zawodowego o likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego. K. D. złożył pisemne oświadczenie, że nie wyraża zgody na pełnienie dalszej służby wojskowej na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej wskazanej przez właściwy organ wojskowy oraz nie wyraził zgody na zaproponowane stanowisko służbowe- w dniu 25 marca 2003 roku, dowódcy drużyny [...]. Jednocześnie K. D. został pouczony, że uwzględniając treść przeprowadzonej rozmowy oraz mając na uwadze treść złożonego przez żołnierza zawodowego oświadczenia woli, zostanie on zwolniony z zawodowej służby wojskowej.

Decyzją z dnia [...] numer [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, działając na podstawie art.74 ust.1 w związku z art.37 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. 10/97, poz.55 ze zmianami) w związku z likwidacją zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego i odmową przyjęcia innego stanowiska służbowego, zwolnił mł.chor. K. D. z zawodowej służby wojskowej, pełnionej jako służba kontraktowa, z dniem 31 grudnia 2003 roku.

Decyzją z dnia [...] numer [...] Dowódca Wojsk Lądowych uchylił decyzję z [...] numer [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa, który to termin zwolnienia ustalił na dzień 27 lutego 2004 roku, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na decyzję z dnia [...] numer [...] Dowódcy Wojsk Lądowych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. D.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z [...] numer [...] oraz decyzję z [...] numer [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego podniósł, że przepis art.37 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. 10/97, poz.55 ze zmianami) nie stanowił materialnoprawnej podstawy zwolnienia żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej ze służby wojskowej. Wskazany wyżej przepis prawa został zamieszczony w rozdziale 3 ustawy, dotyczącym przebiegu zawodowej służby wojskowej, natomiast sama treść tegoż przepisu prawa sprowadza się do wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe lub przeniesienia na inne stanowisko służbowe. W związku z powyższym, Sąd I instancji uznał, że przepis ten regulował tylko czynności, które są związane z przebiegiem zawodowej służby wojskowej. Przepis ten określał sposób postępowania z żołnierzami zawodowymi w służbie kontraktowej w sytuacjach ściśle określonych jego ramami, a zapis zawarty w ust.2 pkt.2 i ust.2 pkt.1 dotyczący zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, stanowił jedynie wskazówkę dla organu wojskowego w przedmiocie dalszych czynności, jeżeli żołnierz odmówił pełnienia służby na niższym stanowisku lub na innym stanowisku służbowym. W konsekwencji takiego żołnierza należało zwolnic z zawodowej służby wojskowej, jednakże w oparciu o przepis art.75, art.76 ust.1 lub 3 oraz art.77 ust.1 ustawy, ponieważ tylko te przepisy stanowią materialnoprawną podstawę zwolnienia i zawarte są w rozdziale 6 pod tytułem "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej". W ocenie Sądu I instancji po odmowie przez mł.chor. K. D. przeniesienia na inne stanowisko służbowe, należało dokonać przez właściwy organ wojskowy wypowiedzenia stosunku służbowego zgodnie z treścią art.78 ust.2 pkt.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, doszło bowiem do sytuacji, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie prawa. W takiej sytuacji należało zwolnic żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jednakże z zachowaniem obowiązującego trybu wypowiedzenia, a jako materialnoprawną podstawę zwolnienia należało powołać przepis art.75 ust.1 pkt.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 roku sygnatura akt II SA/Wa 802/04 wniósł pełnomocnik Dowódcy Wojsk Lądowych, radca prawny A. S. Pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości i zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, to jest art.75 ust.1 pkt.7 w związku z art.78 ust.2 pkt.2 ustawy z 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. 10/97, poz.55 ze zmianami) poprzez błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ wojskowy dokonując zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa nie dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy. Wskazując na powyższy zarzut pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że zastosowanie przepisów art.78 ust.2 pkt.2, art.79 ust.4 i art.75 ust.1 pkt.7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych byłoby sprzeczne z treścią art.75 ust.1 pkt.5 tejże ustawy. W ocenie strony skarżącej trudno także zgodzić się ze stanowiskiem, że brzmienie art.75 ust.1 pkt.6 ustawy, który jako podstawa zwolnienia odnosi się do art.37 ust.2 pkt.1 ustawy jako sytuacji prawnie identycznej, jak w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczy on wyznaczenia żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej na niższe stanowisko w tej samej lub innej jednostce wojskowej albo w innej miejscowości jeżeli otrzymał niedostateczną ogólną ocenę w opinii służbowej lub gdy uprawomocniło się orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Sytuacja, o której mowa w art.37 ust.2 pkt.1 ma charakter dyscyplinarnego zwolnienia i krańcowo różni się od sytuacji z art.37 ust.2 pkt.2 ustawy. Stąd ustawodawca uznał za konieczne wskazanie jednoznacznej podstawy prawnej zwolnienia ( art.75 ust.1 pkt.6 ) w przypadkach wynikających z art.37 ust.2 pkt.1. Należy także podkreślić, że jest to podstawa do zwolnienia, bez możliwości wypowiedzenia stosunku służbowego. Nadto, zdaniem strony skarżącej, należy dodać, że żadna z przywołanych wskazanych ogólnie przez Sąd I instancji podstaw prawnych zwolnienia, a mianowicie art.75, art.76 ust.1 lub 3 oraz art.77 ust.1 nie przystaje do stanu prawnego, o którym mowa w art.37 ust.2 pkt.2 ustawy. Nie sposób bowiem wskazać któregokolwiek z tych przepisów, jako podstawy prawnej do zwolnienia żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej w sytuacji, o której mowa w art.37 ust.2 pkt.2 ustawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. D. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i przychylił się do stanowiska zawartego w uzasadnieniu Sądu i instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym-zdaniem skarżącego- uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego-wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada wymogom, o których mowa w wymienionych wyżej przepisach prawach, a przytoczone w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Istota zagadnienia w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do pytania o tryb zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej oraz określenie podstawy prawnej tegoż zwolnienia.

Przepis art.4 ust.2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. 10/97, poz.55 ze zmianami) wyraźnie wskazuje, że żołnierze zawodowi pełnią służbę wojskową jako służbę stałą lub jako służbę kontraktową. Istnieje więc wyraźne rozróżnienie pomiędzy zawodową służbą stałą, a zawodową służbą w "ramach" kontraktu. Stosunek służbowy z mł.chor. K. D. został nawiązany na podstawie kontraktu z dnia 31 października 2000 roku numer 4/2000, w którym to kontrakcie zostały zawarte wszystkie istotne postanowienia dotyczące stosunku służbowego, bez ustaleń dotyczących możliwości wypowiedzenia stosunku służbowego. Mamy więc tutaj do czynienia z umową o charakterze cywilnoprawnym, do której znajdują zastosowanie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Z treści art.37 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika zasada, że żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej wyznacza się na stanowisko służbowe określone w kontrakcie. Jednocześnie w treści art.37 ust.1a i ust.1b zostały określone sytuacje, w których następuje obligatoryjne zwolnienie żołnierza zawodowego pełniącego służbę zawodową, jako służbę kontraktową, z zajmowanego stanowiska służbowego oraz sytuacje, w których może nastąpić fakultatywne zwolnienie żołnierza zawodowego pełniącego służbę zawodową, jako służbę kontraktową, z zajmowanego stanowiska służbowego. Wreszcie w treści art.37 ust.2 pkt.1 i pkt.2 ustawy określone zostały sytuacje, w których zwalnia się z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej. Stosownie do treści art.37 ust.2 pkt.2 ustawy, jeżeli wojskowa komisja lekarska orzekła o niezdolności do pełnienia służby w określonych jednostkach wojskowych albo na zajmowanym stanowisku służbowym bądź gdy zlikwidowano zajmowane stanowisko służbowe, a także gdy wpłynął wniosek o zwolnienie z zajmowanego stanowiska służbowego bądź w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych, żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej przenosi się za jego pisemną zgodą na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej albo w innej miejscowości, a jeżeli żołnierz odmówił pełnienia służby na innym stanowisku służbowym, zwalnia się go z zawodowej służby wojskowej. Mamy więc tutaj do czynienia z sytuacją, gdy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa następuje przed upływem terminu określonego w kontrakcie, jako data z upływem której wygasa kontrakt łączący obie strony. Tym samym przepis art.37 ust.2 pkt.2 określa przesłanki, kiedy przed upływem terminu wskazanego w kontrakcie ( o którym wyżej mowa), istnieje prawna możliwość zwolnienia żołnierza zawodowego pełniącego służbę kontraktową z zawodowej służby wojskowej. Przepis ten, choć nie zamieszczony w rozdziale 6 ustawy zatytułowanym "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej", stanowi samoistną podstawę prawną określającą przesłanki zwolnienia żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej z zawodowej służby wojskowej przed upływem terminu wygaśnięcia kontraktu. W tym miejscu wskazać należy, że z treści przepisu art.78 ust.2 pkt.1 i pkt.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wynika iż ustawodawca dopuścił możliwość wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy wyłącznie w sytuacjach ściśle opisanych w tym przepisie prawa. Dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić jeżeli żołnierz zawodowy w czasie zajmowania tego samego stanowiska służbowego ( przebywania w tym samym okresie w rezerwie kadrowej albo dyspozycji) dwukrotnie odmówił przyjęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego bądź jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Zasadnie więc podnosi strona skarżąca, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art.78 ust.2 pkt.2 ustawy. Przypomnieć jedynie należy, że z akt sprawy wynika, iż istniała możliwość wyznaczenia mł.chor. K. D. na inne stanowisko służbowe, co zostało w tej sprawie uczynione.

W związku z powyższym skład orzekający w niniejszej sprawie, odmiennie aniżeli uczynił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 marca 2002 roku sygnatura akt II SA 3202/01, stoi na stanowisku, że żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową, jako służbę kontraktową, w sytuacji likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i braku pisemnej zgody tegoż żołnierza na przeniesienie go na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej albo w innej miejscowości, zwalnia się z zawodowej służby wojskowej, bez obowiązku wypowiedzenia tegoż stosunku służbowego, w oparciu o przepis art.37 ust.2 pkt.2 ustawy. W tym miejscu należy także zwrócić uwagę na treść art.36 ustawy, w którym to przepisie ustawodawca określił między innymi przesłanki zwolnienia z zajmowanego stanowiska żołnierza zawodowego w służbie stałej i w którym odmiennie aniżeli uczynił to w przepisie art.37 ustawy, usankcjonował ustawową możliwość wypowiedzenia, żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.188 i art.207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.