Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 222/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 142, art. 150 ust. 2, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.) Sędzia WSA Adam Habuda Protokolant: Referent stażysta Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody Dolnośląskiego dnia 7 marca 2023 r. nr NRŚ-OR.7534.19.2022.KK w przedmiocie zwrotu prawa własności wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Starosta Średzki decyzją z dnia 6 06.2022 r., wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt, 2, art. 139, art. 140 ust 1-4, art. 142 , art, 9a i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tj. Dz. U. z 2021 r" poz. 1899, ze zm.) orzekł o zwrocie prawo własności do wywłaszczonej nieruchomości gruntowej położonej we W., w obrębie S., gmina W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2 na rzecz wnioskodawców: H. K., c. R. i L. - w udziale 5/8 części b W. K., s. L. i H. - w udziale 1/8 części c/. K. Z., c. L. i H. - w udziale 1/8 części d/. P. K., s. L. i H. - w udziale 1/8 części; wskazał, że zwrotu (przeniesienia jej posiadania) określonej w pkt.1 wywłaszczonej nieruchomości dokona Prezydent W., reprezentujący Gminę W. wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego, ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za zwracaną wywłaszczoną nieruchomość opisaną w pkt. 1, na kwotę ogółem 14.249,93 zł (słownie : czternaście tysięcy dwieście czterdzieści dziewięć złotych 93/100); zobowiązał H. K. do zwrotu kwoty 8.906,21 zł ( słownie; osiem tysięcy dziewięćset sześć złotych, 21/100), w wysokości stanowiącej równowartość udziału 5/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego; zobowiązał K. Z. do zwrotu kwoty 1.781,24 zł ( słownie: jeden tysiąc siedemset osiemdziesiąt jeden złotych, 24/100 ), w wysokości stanowiącej równowartość udziału 1/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj, Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego; zobowiązał W. K. do zwrotu kwoty 1.781,24 zł ( słownie: jeden tysiąc siedemset osiemdziesiąt jeden złotych, 24/100), w wysokości stanowiącej równowartość udziału 1/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego, zobowiązał P. K. do zwrotu 1.781,24 zł ( słownie: jeden tysiąc siedemset osiemdziesiąt jeden złotych, 24/100), w wysokości stanowiącej równowartość udziału 1/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Naczelnika Dzielnicy W. - F. nr GPA-8221/5/80 z dnia 05.12.1980 roku L. i H. małż. K. zostało odjęte, za odszkodowaniem, prawo własności m.in. do nieruchomości położonej we W., obręb S., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2 (zapisane w KW nr [...] prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne we W.) na rzecz Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. - inwestora zastępczego budowy Portu Lotniczego W. - S. Z dniem 27 maja 1990 r. prawo własności działki nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2 przeszło na rzecz Gminy W., na podstawie decyzji Wojewody W. nr GK.gw,8224/K/4Q/46/11/93 z dnia 28 września 1993 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności działki. W dniu 5 stycznia 2018 r. spadkobiercy byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości: H. K., W. K., K. Z. oraz P. K., złożyli do Prezydenta W. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prezydent W. pismem z dnia 13.04.2018 r. wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego z wnioskiem o wyznaczenie innego organu do załatwienia w/w sprawy z uwagi na przesłanki wyłączające go, z mocy prawa, do załatwienia opisanej sprawy (art. 24 § 1 pkt. 1 i 4 kpa). Wojewoda Dolnośląski uznając, że zachodzi przesłanka do jego wyłączenia ze względu na interes prawny Gminy W. w postępowaniu z wniosku H. K., W. K., K. Z. oraz P. K., postanowieniem nr NRŚ-OR.7534.13.2018.AN z dnia 30.04.2018 r., wyznaczył Starostę Średzkiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa pod budowę Portu Lotniczego W. - S., nieruchomości rolnej, położonej we W., obręb S., stanowiącej działki nr [...], AM-[...] i nr [...], AM-[...]. Do wniosku dołączono zgromadzoną dokumentację w sprawie tj.: odpis zupełny z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla tej nieruchomości, aktualną mapę z ewidencji gruntów w skali 1:1000 na materiale - przeźroczysta kalka techniczna, decyzję Naczelnika Dzielnicy W.-F. nr GPA-8221/5/80 z dnia 05.12.1980 roku, orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa pod budowę Portu Lotniczego W. - S., m.in. nieruchomości rolnej, położonej we W., obręb S., stanowiącej działki nr [...], AM-[...] i nr [...], AM-[...]; decyzję Wojewody W. nr GK.gw.8224/K/40/46/13/93 z dnia 28.09.1993 roku stwierdzającą nabycie przez Gminę W. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności m.in, nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], AM-[...] o powierzchni [...] m2, - aktualny wypis z rejestru gruntów dla dz. nr [...], AM-[...] i nr [...], AM-[...], mapę ewidencyjną na podkładzie papierowym dla dz. nr [...], AM-[...] i nr [...], AM-[...], w skali 1:1000, wniosek spadkobierców L. K. i H. K. + postanowienie Sądu Rejonowego dla W. - F. we W. sygn. akt [...] z dnia 12.10.2016 r. Starosta Powiatu Średzkiego pismem z dnia 29.05.2018 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu wyżej określonej nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy W. - F. nr GPA-8221/5/80 z dnia 05.12.1980. Następnie pismem z dnia 27.06.2018 r. wyłączył z postępowania działkę nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m . W konsekwencji, po zgromadzaniu obszernego materiału dowodowego po jego wnikliwej analizie, mając na względzie obowiązujące w dacie orzekania przepisy prawne, decyzją nr MiD.6821.77.2018, z dnia 21.10.2019 roku, orzekł o zwrocie prawa własności wywłaszczonej nieruchomości położonej we W., obręb S., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], AM-[...], na rzecz wnioskodawców: H. K., W. K., K. Z. oraz P. K. oraz o ustaleniu zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie ogółem 11.228,80 złotych. Ponadto zobowiązał wszystkich wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanej należności w kwocie ogółem 11.228,80 złotych na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości, tj. Gminy W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożeni odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego.

Pełnomocnik Gminy W. - radca prawny M. J., pismem z dnia 12.11.2019 roku wniosła odwołanie od tej decyzji starosty, zachowując ustawowy termin do wniesienia odwołania.

Decyzją nr NRŚ-OR.7534.30.2019.KK z dnia 21.07.2020 roku Wojewoda Dolnośląski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze względu na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz 107 § 1 i § 3 Kpa oraz ze względu na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (m.in.: operat szacunkowy utracił swoją aktualność - tym samym nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia, nieprawidłowo ustalone zostały udziały czterech wnioskodawców, w jakich zobowiązano ich do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się nieuwierzytelnione bądź nieprawidłowo potwierdzone kopie dokumentów, brak postanowienia o kosztach postępowania administracyjnego).

Starosta Powiatu Średzkiego, realizując zalecenia zawarte w decyzji wojewody zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie nowego operatu szacunkowego; ustalił właściwe udziały dla każdego z wnioskodawców, w jakich będą oni zobowiązani do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości; pozyskał, bądź prawidłowo uwierzytelnił kopie protokołu zdawczo-odbiorczego z dn. 08.04.1982 r. z przekazania terenów pod budowę portu lotniczego do Dzielnicowego Zarządu gospodarki Terenami W.-F.; protokołu ze spotkania z dn. 01.04.1982 r., w sprawie zwrotnego przekazania do DZGT terenu wywłaszczonego pod budowę portu lotniczego; protokołu kontroli finansowej przeprowadzonej na podstawie zlecenia kontroli Okręgowego Zarządu Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej we W." (pismo z dn. 30.06.1982 r., znak Nr [...]); aktualizacji planu ogólnego zagospodarowania zabudowy portowej lotniska komunikacyjnego we W. z kwietnia 1978 roku wraz z załącznikami mapowymi; wyrys z mapy zasadniczej w skali 1:1000 obejmujący działkę nr [...]; postanowienie Sądu Rejonowego dla W.-F. we W. z 12.10.2016 r. sygn. akt [...] o stwierdzenie nabycia spadku po L. K.; papierową księgę wieczystą nr [...] obejmującą działkę nr [...]; decyzję Naczelnika Dzielnicy W.-F. nr GPA-8221/5/80. z dnia 05.12.1980 roku z klauzulą ostateczności. Zgodnie z pismem z Urzędu Miejskiego we W. z dnia 31.08.2021 roku, nr [...], oryginały tych trzech decyzji zostały przekazane do Starosty Wołowskiego (pismo z dnia 03.11.2016 r., nr [...]) i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone: decyzja nr 370/77 z dn. 04.07.1977 r. znak: BP.W600/LK-13/77 na wniosek Biura S., zatwierdzająca plan realizacyjny drogi dojazdowej do portu lotniczego (droga dojazdowa od strony ul. [...]), inwestor Dyrekcja Rozbudowy m. W.- decyzja nr 576/77 z dn. 24.10.1977 r., która została (za zgodą stron) uchylona decyzją nr 190/78 z dn. 26.05.1978 r. znak: BP.VI-60/D-4/26/78, którą jednocześnie zatwierdzono plan realizacyjny zabudowy portowej Lotniska Komunikacyjnego objęty zał. Nr 1,2 i 3 - z uwzględnieniem uwag zawartych w poprzedniej decyzji nr 515/75 (załącznik do decyzji). Potwierdza to treść uzasadnienia decyzji nr 190/78. Zatem uwagi do decyzji nr 515/77 zachowały aktualność; decyzję nr 190/78 z dnia 26.05.1978 r., zatwierdzającą plan realizacyjny zabudowy portowej Lotniska Komunikacyjnego w S. Ponadto wcześniej starosta pozyskał: z Urzędu Miejskiego we W.: - informację, iż na dzień 05.12.1980 r. - tj. na dzień wywłaszczenia - teren działki nr [...], AM-[...], usytuowanej we W. w obrębie S. położony był poza obszarem obowiązującego w latach 1973-1985 perspektywicznego miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta W. 1973-1985 uchwalonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta W. nr [...] z dn. [...].06.1973 r.;- wypis i wyrys z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla nowego portu lotniczego we W. (uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej W. nr [...] z dn.[...].09.2006 r.), zgodnie z którym dla działki nr [...], AM-[...] znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 2AG-U/3 tj. teren aktywności gospodarczej i usług - obiekty budowlane wraz z urządzeniami towarzyszącymi (administracja, biura, edukacja i doskonalenie, finanse, gastronomia, handel detaliczny, handel hurtowy, nauka i szkolnictwo wyższe, produkcja, rzemiosło, sport, rekreacja i wypoczynek, targi, transport, turystyka, zdrowie, zieleń parkowa, zieleń towarzysząca, parkingi, obiekty służące sprzedaży detalicznej paliw ), dopuszcza się użytkowanie rolnicze do czasu realizacji przeznaczenia w planie. Z Archiwum Państwowego we W.: dokument pn. "aktualizacja planu ogólnego zagospodarowania zabudowy portowej lotniska komunikacyjnego we W.", datowany na kwiecień 1978 r.; informację iż brak jest w ich zasobach wnioskowanej dokumentacji, tj. decyzji Nr 137/86 z dnia 18.12.1986 roku wydanej przez Urząd Miejski we W. - Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego, planu realizacyjnego - załącznika nr 1 do decyzji Nr 137/86 z dnia 18.12.1986 roku wydanej przez Urząd Miejski we W. - Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego, decyzji Nr GPA-8221/5/80 z dn. 05.12.1980 roku wywłaszczającej grunty m.in. L. K. i H. K. z przeznaczeniem na budowę Portu Lotniczego W. - S. oraz wniosku Dyrekcji Rozbudowy m. W., o wywłaszczenie m.in. przedmiotowej nieruchomości z dn. 20.06.1980 r. - znak E-3/32/672/80, powołanego w uzasadnieniu decyzji Nr GPA-8221/5/80 z dn. 05.12.1980 roku, na cel - budowę Portu Lotniczego - S. Z Urzędu Wojewódzkiego we W.: - decyzja Wojewody Dolnośląskiego Nr l-Pd-13/09 o ustaleniu na rzecz Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we W. lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 (znak pisma: [...]) - inwestycji polegającej na budowie połączenia Obwodnicy [...] z R. Portem Lotniczym we W. - zadanie 3 (przebudowa ul. [...] na odcinku od ul. [...] do N. Portu Lotniczego). Z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie: zdjęcie lotnicze obrazujące stan nieruchomości na rok 1982, z którego wynika jednoznacznie, iż jest to teren niezabudowany - bez żadnych obiektów kubaturowych, porośnięty roślinnością, uprawiany rolniczo. W protokole z przeprowadzonej w dniu 21.01.2019 r. rozprawy administracyjnej, odnośnie ustalenia stanu nieruchomości, na dzień wywłaszczenia tj. na dzień 05.12.1980 r. strony oświadczyły: K. Z. - pełnomocnik wnioskodawców oświadczyła, że z racji swojego wieku (w dacie wywłaszczenia miała dwa lata) nie może określić stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia; M. M. - pełnomocnik Gminy W. oświadczył, że nie ma wiedzy na temat stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia; W. K. - oświadczył, że w dniu 05.12.1980 roku, mając wówczas 15 lat, pomagał swoim rodzicom: L. K. i H. K., w pracach na tej nieruchomości - była ona uprawiana rolniczo przez rodziców: sadzone były rośliny okopowe, nieruchomość była zadbana, niezabudowana jakimikolwiek obiektami kubaturowymi. Z jego rozeznania wynika, że działkę tę użytkowali rodzice co najmniej 2-3 lata licząc od daty wywłaszczenia. Z uwagi na upływ czasu i zmianę cen nieruchomości nie było możliwe potwierdzenie przez rzeczoznawcę aktualizacji operatu szacunkowego z 18.12.2020 roku (pismo z 14.12.2021 r.) - wobec czego starosta zlecił rzeczoznawcy majątkowemu, M. G. opracowanie nowego operatu szacunkowego. Zawiadomieniem z dnia 07.02.2022 r. starosta zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze sporządzonym operatem szacunkowym określającym wartość rynkową nieruchomości - dz. nr [...] - oraz pouczył, iż strony mają możliwość zakwestionowania operatu i poddania go ocenie przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. M. J. - pełnomocnik Prezydenta W. wniosła uwagi do sporządzonego operatu (pismo z dnia 14.02.2022 r.) - wskazała m.in. na błędne, jej zdaniem ustalenie stanu nieruchomości (dostęp do drogi publicznej) oraz błędne ustalenie wartości nieruchomości. Wskazała też na kilka pomyłek (m.in. nieaktualne, historyczne dane). Rzeczoznawca majątkowy, M. G., w odpowiedzi na zarzuty pismem z dnia 16.03.2022 r. nie zgodziła się z zarzutem iż wyceniana nieruchomość nie posiada dostępu do drogi publicznej i w związku z tym nie jest nieruchomością, która może być samodzielnie przedmiotem obrotu i określenie jej wartości rynkowej jest błędne. Rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając pozostałe uwagi, dokonała zmian i przedłożyła w dniu 18.03.2022 roku nowy poprawiony operat szacunkowy, jednocześnie wycofując poprzedni operat datowany na 27.01.2022 roku. Starosta, posiłkując się danymi Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanymi w formie komunikatów, a dotyczącymi wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres od 1981 roku do maja 2022 roku dokonał waloryzacji odszkodowania należnego Gminie W. i ustalił je w wysokości 14,249,90 zł (słownie: czternaście tysięcy dwieście czterdzieści dziewięć złotych 90/100). Pismem z dnia 22.04.2022 r. strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym na potrzeby niniejszego postępowania, poinformowane zostały również o prawie złożenia dodatkowych wyjaśnień i składania dokumentów mogących mieć znaczenie dla sprawy. Strony postępowania w osobach: H. K., W. K., K. Z. oraz P. K. nie skorzystały z tego prawa i nie wniosły żadnych uwag do całości zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. M. J. - pełnomocnik Prezydenta W. pismem z dnia 18.05.2022 roku oświadczyła, iż podtrzymuje wniosek o wydanie przez organ I instancji decyzji o. odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Starosta Powiatu Średzkiego dokonał następujących ustaleń: w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Starostę Średzkiego biorą udział Gmina W., - K. Z. - spadkobierczyni właściciela wywłaszczonej nieruchomości - L. K. - H. K. - współwłaścicielka wywłaszczonej nieruchomości, w imieniu której występuje K. Z.; W. K. - spadkobierca właściciela wywłaszczonej nieruchomości - L. K., w imieniu którego występuje K. Z. (pełnomocnictwo z dnia 05.01.2018 r.), P. K. - spadkobierca właściciela wywłaszczonej nieruchomości - L. K., w imieniu którego występuje K. Z. (pełnomocnictwo z dnia 05.01.2018 r.). Regulacja prawna dotycząca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jej byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom oraz tryb postępowania w tych sprawach została zawarta w zasadniczej części w Rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami - ugn - (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz.1899, ze zm.). Podstawą prawną działań związanych ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości jej byłemu właścicielowi są zapisy art. 136-142 ustawy. Z art. 136 ust. 1 wynika, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany; przy czym, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zgodnie z art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Jak wynika z art. 136 ust. 3 zdanie 2 warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub otrzymanej nieruchomości zamiennej jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Artykuł 137 (w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 września 2004 r., to jest od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492) przewiduje natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust. 1 pkt. 1) albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, przy czym jeżeli cel został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 1 pkt.3). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z sentencją niniejszego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu terytorialnego zrealizowały przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o ich wywłaszczeniu, bez możliwości badania, czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. Trybunał nie stwierdził w takiej sytuacji naruszenia art. 2 Konstytucji ani konieczności ochrony zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji). Innymi słowy Trybunał wskazał, że w pierwszej kolejności organ administracji orzekający w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi ocenić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. W tym zakresie miarodajna jest data złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Trybunał stwierdził, że organ może oceniać, czy w sprawie upłynęły terminy dotyczące rozpoczęcia i zrealizowania inwestycji, o których mowa w art. 137 ust, 1 pkt 1 lub 2 ugn. tylko wówczas, gdy w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia nie został na nieruchomości zrealizowany. W ocenie Starosty Średzkiego rozstrzygnięcie tej sprawy administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi zatem zostać poprzedzone ustaleniem celu, na jaki nieruchomość została wywłaszczona oraz dokonaniem identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terenie, a także ustaleniem sposobu jej zagospodarowania oraz dokonaniem oceny, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Dokonanie prawidłowej subsumcji normy prawnej z art. 137 u.g.n. wymaga precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia danej nieruchomości oraz zbadania terminu realizacji celu wywłaszczenia, z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przy czym cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. Rozpatrując sprawę w pierwszej kolejności należało ustalić na jaki cel została wywłaszczona na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. - F. z dnia 05.12.1980 roku (Nr GPA-8221/5/80) nieruchomość składająca się z działki nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2, będącej w dacie wywłaszczenia własnością L. K. i H. K. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 21 ustawy z dn.12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. działającej jako inwestor zastępczy budowy Portu Lotniczego S., który to podmiot, jak podano w uzasadnieniu decyzji, przedłożył decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego na budowę Portu Lotniczego wydaną przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego z dn.25.05.1978 r. nr BP-N/1-600/D-4/26/78

decyzja nr 190/78 (w rzeczywistości została wydana w dniu 26 maja 1978 r.). Należy zauważyć, że jeżeli cel w decyzji wywłaszczeniowej został określony w sposób ogólnikowy (a w niniejszej sprawie w/w decyzja Z-ca Naczelnika Dzielnicy W. - F. z dnia 05.12.1980 r. Nr GPA-8221/5/80 określała cel wywłaszczenia w sposób niebezpośredni), przy użyciu ogólnych określeń lub też nie został określony w ogóle, należy go ustalić na podstawie analizy dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, w tym na podstawie przeznaczenia nieruchomości wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny (por. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, strona 362-363). Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie w przypadku braku jednoznacznie i precyzyjnie określonego celu w. decyzji wywłaszczeniowej, prawidłowa ocena celu wywłaszczenia powinna być dokonywana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym (por, wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 1987 r., sygn. akt IV SA 938/86). Doprecyzowanie celu wywłaszczenia winno nastąpić na podstawie całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Jest to zgodne żart, 75 § 1 k,p.a. stanowiącym, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do tego, aby w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Przepisy k.p.a. nie ograniczają więc sposobu dowodzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie do tzw. dowodów bezpośrednich, przy czym doprecyzowanie (nie zaś jego samodzielne ustalanie) celu wynikającego z decyzji wywłaszczeniowej, może nastąpić jedynie w oparciu o analizę dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem. Dokumenty, dowody, opinie, pisma, czy inne dowody, które powstały po dacie wywłaszczenia nie mogą być same w sobie przydatne dla uszczegółowienia celu konkretnego wywłaszczenia ( por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1462/08 ). Podkreślenia wymaga fakt, że w decyzji Naczelnika Dzielnicy W. - F. z dnia 05.12.1980 r. Nr GPA-8221/5/80 określono cel wywłaszczenia w sposób ogólny tj.: w podstawie tej decyzji ujęto zapis :"po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy m. W. działającej jako inwestor zastępczy budowy Portu Lotniczego - S. ..."; w sentencji decyzji stwierdzono : "odjęcie na rzecz Dyrekcji Rozbudowy m. W., prawa własności do nieruchomości rolnych...; w uzasadnieniu wyjaśniono, że:" na wniosek Dyrekcji Rozbudowy m. W., W., pi. [...] z dnia 20 czerwca 1980 r. znak: [...] działającej jako inwestor zastępczy budowy Portu Lotniczego - S.(..)" i" nieruchomości wywłaszczone na wniosek Dyrekcji Rozbudowy m. W. zostaną przekazane w użytkowanie bezpośredniemu użytkownikowi i zarządcy Portu Lotniczego tj. Ministerstwu Obrony Narodowej reprezentowanemu przez Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych w Warszawie". Dlatego też punktem wyjścia do ustalenia celu wywłaszczenia powinna być wskazana w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej z 05.12.1980 roku "decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego na budowę Portu Lotniczego wydaną przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego z dnia 25 maja 1978 roku nr BP-VI-600/D-4/26/78 nr decyzji 190/78", Powyższy tok postępowania wyjaśniającego w sprawie potwierdza uzasadnienie prawomocnego wyroku WSA we W. z 31.05.2013 r. (II SA/Wr 141/13, publik LEX nr 1657887), który został wydany na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego, gdyż sprawa dotyczyła również zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie tej samej decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-F. z dnia 05.12.1980 roku Nr GPA-8221/5/80. Sąd ten stwierdził: "Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie w przypadku braku jednoznacznie i precyzyjnie określonego celu w decyzji wywłaszczeniowej, prawidłowa ocena celu wywłaszczenia powinna być dokonywana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym . (por. wyrok NSA z dnia 10.04.1987 r., sygn. akt OV SA 938/86). Doprecyzowanie celu wywłaszczenia winno nastąpić na podstawie całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Jest to zgodne z art. 75 § 1 k.p.a. stanowiącym, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do tego, aby w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Przepisy k.p.a. nie ograniczają więc sposobu dowodzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie do tzw. dowodów bezpośrednich, przy czym doprecyzowanie (nie zaś jego samodzielne ustalanie) celu wynikającego z decyzji wywłaszczeniowej, może nastąpić jedynie w oparciu o analizę dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem. Dokumenty, dowody, opinie, pisma, czy inne dowody, które powstały po dacie wywłaszczenia nie mogą być same w sobie przydatne dla uszczegółowienia celu konkretnego wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r.t sygn. akt I OSK 1462/08 )". Organ nadmienia, że w przeciwieństwie do aktualnie obowiązujących przepisów, przepisy wcześniej powoływanej ustawy z dn. 12.03.1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w oparciu o którą została wydana decyzja wywłaszczeniowa opisywana wcześniej, nie przewidywały obowiązku określenia w decyzji wywłaszczeniowej celu wywłaszczenia. Cel ten natomiast musiał być określony we wniosku o wywłaszczenie zgłaszanym przez zainteresowany podmiot - art. 16 ust. 1 zdanie 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dn. 12.03.1958 r. Jednakże, poprzez prowadzone szerokie poszukiwania dokumentacji związanej z wywłaszczeniem nieruchomości, ustalono, że wniosek nie zachował się. Ponadto w zgromadzonej dokumentacji brak jest zarówno wniosków inwestora zastępczego o wydanie decyzji wywłaszczeniowej jak i wniosków o wydanie pozwoleń na budowę; nie ma też żadnej dokumentacji potwierdzającej kiedy przystąpiono do realizacji przedmiotowej inwestycji, w jakim zakresie była realizowana, oraz w jakim czasie. Dokumentów tych nie udało się odnaleźć również poprzez poszukiwania w Archiwum Państwowym, Archiwum Miejskim, co jest udokumentowane w aktach. Wobec powyższego organ dokonał wszechstronnej analizy treści planu ogólnego zagospodarowania lotniska komunikacyjnego W. S. zatwierdzonego decyzją nr 190/78 z dnia 26 maja 1978 r. znak: BP. W600/D-4/26/78. Z analizy tego planu oraz opisu zawartego w aktualizacji planu ogólnego zagospodarowania zabudowy portowej lotniska komunikacyjnego (załącznik nr 1) i po skonfrontowaniu z aktualnym wyrysem z mapy zasadniczej (w tej samej skali) obejmującym teren nieruchomości, wynika, że plan ten przewidywał przeznaczenie wywłaszczonej ówcześnie działki nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m., położonej we W., obręb S., pod budynek kotłowni (jego część znajduje się w obszarze działki) oraz skład węgla, ponadto w jej obszarze miały być usytuowane sieci: wodna i kanalizacyjna. Natomiast na jej obrzeżach usytuowana zieleń średnia i wysoka. Tak ustalony cel wywłaszczenia jest punktem wyjścia do dokonania dalszych ustaleń tj. stwierdzenia użycia, bądź nie, wywłaszczonej nieruchomości na ten cel. W zgromadzonym przez organ obszernym materiale dowodowym obejmującym m.in.: protokół z okazania granic oraz wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25.07.2018 r. z udziałem uprawnionego geodety wraz z dokumentacją fotograficzną; zdjęcie lotnicze terenu działek gruntu wykonane w dniu 02.06.1982 r. uzyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej; wyrys z mapy zasadniczej sporządzony w dniu 03.09.2018 r.; oświadczenie W. K. złożone do protokołu w dniu 21.01.2019 r. dot. stanu nieruchomości w dniu wywłaszczenia w sposób miarodajny określają stan zagospodarowania (stan faktyczny) przedmiotu niniejszego postępowania, tj. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], AM – [...], o powierzchni [...] m2. Na tym obszarze nie widnieją żadne elementy infrastruktury technicznej. W granicach wskazanych przez geodetę podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25.07.2018 r. znajduje się teren niczym niezabudowany i niezagospodarowany, porośnięty chwastami, trawą oraz drzewami co najmniej kilkunastoletnimi, bez żadnych naziemnych urządzeń infrastruktury technicznej - co strony obecne przy dokonywaniu oględzin i wskazaniu granic przedmiotowej nieruchomości potwierdziły własnoręcznymi podpisami bez złożenia do protokołu żadnych dodatkowych wyjaśnień i uwag. Załączone zdjęcie lotnicze również potwierdza, iż teren wywłaszczonej działki to obszar niczym niezabudowany, uprawiany rolniczo (zdjęcie z 1982 roku). Pośrednio brak realizacji zadania inwestycyjnego wynika też z analizy dokumentów dotyczących procesu inwestycyjnego, które zostały wcześniej wymienione w uzasadnieniu niniejszej decyzji. Szczególne znaczenie ma treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dn. 08.04.1982 r., w którym Dzielnicowy Zarząd Gospodarki Terenami W. F. przejął w celu rolniczego wykorzystania m.in. działkę nr [...], AM-[...] w związku ze wstrzymaniem budowy portu lotniczego. Brak możliwości realizacji zadań inwestycyjnych z uwagi na brak środków finansowych wynika z kolei z treści "protokołu kontroli finansowej przeprowadzonej na podstawie zlecenia kontroli Okręgowego Zarządu Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej we W." (pismo z dn. 30.06.1982 r., znak Nr [...]). Wobec powyższego starosta uznał, iż obecny opisany stan nieruchomości potwierdza, że na działce nie istnieje żaden z planowanych obiektów; budynek kotłowni wraz z infrastrukturą przesyłową, zieleń wysoka i średnia, a więc bezsporne jest, że po upływie ponad 41 lat od uprawomocnienia się decyzji o wywłaszczeniu - decyzji Naczelnika Dzielnicy W. F. z dnia 05.12.1980 r. - przewidywany cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany na tym gruncie. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że wskazany w przesłance zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, wynikającej z art. 137 ust. 1 pkt. 2 ugn. 10-letni termin realizacji tego celu, liczony od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie został zachowany- zaistniała więc podstawa do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej byłemu właścicielowi oraz spadkobiercom byłej właścicielki. Ustalenie zaistnienia w stanie faktycznym sprawy o zwrot nieruchomości wywłaszczonej tej jednej przesłanki przesądza już o konieczności orzeczenia o zwrocie. Badanie czy wystąpiła również pierwsza z przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, związana z terminem rozpoczęcia realizacji tego celu, jest w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 139 ugn. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Z art. 136 ust. 3 zd. 3 ugn wynika, że warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ugn., zgodnie z którym w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (art. 140 ust. 1 ugn). Odszkodowanie podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 ugn, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (art. 140 ust. 2 ugn). Natomiast art. 217 ust.2 ugn wynika, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w drodze wywłaszczenia dokonanego przed dniem 05.12.1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości. Gdy zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (art. 140 ust. 3 ugn). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w mpzp i zmian w otoczeniu nieruchomości(art, 140 ust. 4 ugn). Obecnie dla tej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Z odpisu z tej księgi wynika, iż założono ją w dniu 01.12.2009 roku dla nieruchomości, dla których nie była prowadzona księga wieczysta. W dziale I-O wpisano kilkanaście działek w tym m.in. działkę nr [...], AM-[...]. Natomiast w dziale II wpisano jako właściciela Gminę Miejską W., dział II i IV - bez wpisów. Osobami, na rzecz których następuje jej zwrot są: H. K. - była właścicielka wywłaszczonej nieruchomości . oraz W. K., K. Z. oraz P. K.: spadkobiercy wywłaszczonego L. K. (czego dowodzi powołany wcześniej akt notarialnego poświadczenia dziedziczenia). W ramach postępowania wywłaszczeniowego H. i L. małż. K. nie przyznano nieruchomości zamiennej lecz wyłącznie odszkodowanie pieniężne. W decyzji wywłaszczeniowej Z-cy Naczelnika Dzielnicy W. - F. nr GPA-8221/5/80 z dn. 05.12.1980 r. na rzecz H. i L. małż. K. - poprzednich właścicieli nieruchomości, tj. działki: nr [...], AM-[...], o pow. [...] ha oraz działki nr [...], AM-[...], o powierzchni 0,[...] ha, o łącznej powierzchni [...] ha, położonej we W. obręb S. - zostało ustalone odszkodowanie w wysokości 54.648,00 zł (słownie : pięćdziesiąt cztery tysiące sześćset czterdzieści osiem zł)- pkt. 1.19 decyzji. W niniejszym postępowaniu zwrotowi podlega tylko część nieruchomości wywłaszczonej - tylko działka nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] ha, gdyż wcześniej w postępowaniu prowadzonym również przez Starostę Powiatu Średzkiego wydana została decyzja nr MiD.6821.92.2018 z dnia 27.02.2019 r. w sprawie odmowy zwrotu prawa własności do części wywłaszczonej nieruchomości gruntowej położonej we W., w obrębie S., gmina W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr[...], AM-[...], o powierzchni [...] m2, która stała się ostateczna z dniem 20.03.2019 roku. W związku z tym zwracaną kwotę odszkodowania należało ustalić, zgodnie z wcześniej powołanymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21.08.1997 r., proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości, tj. skoro odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną o powierzchni [...] ha ustalono na łączną kwotę 54.648,00 zł, oznacza to, że - po przeliczeniu na 1 m2 - wyniosło ono 10,80 zł. Przemnożenie tej jednostkowej kwoty ustalonego odszkodowania przez powierzchnię części nieruchomości, podlegającej zwrotowi (działka nr [...]), czyli [...] m., daje kwotę 33.328,80 zł. Taka też kwota została przyjęta do waloryzacji w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z orzecznictwem sądowym datą początkową, którą należy uwzględnić przy określaniu okresu, za jaki dokonuje się na podstawie art. 132 ust. 3 ugn waloryzacji odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub gminy w trybie wywłaszczenia nieruchomości, jest dzień następny po dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu i odszkodowaniu stała się ostateczna (porównaj wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18.11.2004 roku, sygn. akt II SA/Bd 801/04 LEX nr 811496). Taki pogląd wyrażany jest także w literaturze prawniczej (por. "Gospodarka nieruchomościami - Komentarz" Jan Szachułowicz i inni - str. 361, W-wa 2003 r.). Starosta, zgodnie z powołanym wcześniej art. 140 ust. 2, w związku z art. 5 i art. 227 ugn, dokonał waloryzacji odszkodowania pieniężnego wynoszącego 33.328,80 zł przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Źródłem informacji o wskaźniku był Dziennik Urzędowy Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski" oraz opracowanie "Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1950 roku" opublikowane na urzędowej stronie internetowej GUS (www.stat.qov.ph. Waloryzowane kolejnymi wskaźnikami kwoty zostały zaokrąglone do pełnych dziesiątek groszy. Następnie sposób waloryzacji przedstawiono w tabeli. Zgodnie z zaprezentowanym wyliczeniem odszkodowanie pieniężne, ustalone w wysokości 33.328,80 zł, po dokonaniu waloryzacji wynosi = 14.249,93 zł, słownie: czternaście tysięcy dwieście czterdzieści dziewięć złotych, 93/100. Kolejnym krokiem jest ustalenie aktualnej wartości zwracanej nieruchomości, by stwierdzić, czy kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza 50 % tej wartości (art. 217 ust. 2 ugn). W tym celu organ zlecił rzeczoznawcy majątkowemu M. G., wykonanie operatu szacunkowego dla działki nr [...], AM-[...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W prowadzonym postępowaniu zostało wykonanych kilka operatów szacunkowych: pierwszy datowany na dzień 31.01.2019 roku, drugi z datą 18.12. 2020 roku. Jednakże z uwagi na upływ czasu oraz zmianę cen nieruchomości na przestrzeni ostatnich lat nie zostały one uznane przez organ jako dowód w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze starosta zlecił opracowanie nowego operatu - rzeczoznawca majątkowy, M. G. wykonała operat datowany na dzień 27.01.2022 r. określający wartość rynkową w/w nieruchomości. M. J. - pełnomocnik Prezydenta W., po zawiadomieniu pismem z dn. 07.02.2022 r. o możliwości zapoznania się ze sporządzonym operatem szacunkowym i pouczeniu o możliwość zakwestionowania operatu i poddania go ocenie przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, wniosła uwagi do sporządzonego operatu (pismo z dnia 24.02.2022 r.) - wskazała m.in. na błędne, jej zdaniem ustalenie przeznaczenia i stanu nieruchomości (dostęp do drogi publicznej) i w związku z tym błędne określenie wartości nieruchomości. Wskazała też na kilka pomyłek (m.in. nieaktualne, historyczne dane, itp.). Rzeczoznawca majątkowy M. G., w odpowiedzi na te zarzuty pismem z dnia 16.03.2022 r. nie zgodziła się z zarzutami, iż wyceniana nieruchomość nie posiada dostępu do drogi publicznej i w związku z tym nie jest nieruchomością, która może być samodzielnie przedmiotem obrotu i że określenie jej wartości rynkowej jest błędne. Podkreśliła, iż ze względu na nieuregulowany dostęp do drogi wycenianej działki - zastosowała przy wycenie w podejściu porównawczym metodę ekstrapolacji przy obliczaniu poprawek, ponadto podkreśliła, że kierując się swoją wiedzą specjalistyczną oraz dwunastoletnim doświadczeniem zawodowym w wycenie nieruchomości zdecydowała o wyborze rynku i nieruchomościach przyjętych do porównań, skrupulatnie przeanalizowała zespół cech cenotwórczych oraz zakres ich wpływu na cenę. Rzeczoznawca majątkowy M. G., w odpowiedzi na zarzuty pismem z dnia 26.03.2019 r. nie zgodziła się z zarzutami dot. złej interpretacji i przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego dla nowego portu lotniczego we W. (uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej W. nr [...] z dn. [...].09.2006 r.) Przyjęła, że teren działki nr [...] w planie oznaczony jest symbolem 2AG-U3 - teren aktywności gospodarczej i usług, a nieruchomości przyjęte do porównania przeznaczone były również pod usługi i aktywność gospodarczą. Rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając pozostałe uwagi, dokonała zmian i przedłożyła w dniu 15.03.2022 roku nowy poprawiony operat szacunkowy, jednocześnie wycofując poprzedni operat datowany na dzień 27.01.2022 roku. Starosta Powiatu Średzkiego, oceniając operat szacunkowy stwierdził, że zgodnie z art. 154 ust 1 ugn, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w mpzp, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Aktualną wartość rynkową nieruchomości rzeczoznawca majątkowy określił stosując podejście porównawcze, metodą porównywania parami. Podobnie wartość rynkową według stanu z dnia wywłaszczenia oraz stanu z dnia zwrotu rzeczoznawca majątkowy określił stosując podejście porównawcze, metodą porównywania parami. Metoda porównywania parami polega na określaniu wartości rynkowej wycenianej nieruchomości o określonych cechach poprzez jej porównanie kolejno z co najmniej trzema nieruchomościami podobnymi o znanych cechach i cenach, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Podejście porównawcze polega - w myśl art, 153 ust. 1 ugn - na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz uwzględnia się zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu. Nieruchomością podobną jest nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością wycenianą ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na wartość (art. 4 pkt. 16 ugn). Określając aktualną wartość rynkową nieruchomości rzeczoznawca, ze względu na przeznaczenie wycenianej działki, wykorzystał informacje o cenach transakcyjnych sprzedaży gruntów niezabudowanych przeznaczonych pod aktywność gospodarczą i usfugi (tabela nr 6 na stronie 27 operatu) z terenu miasta W. - obręb S. Określił procentowy wpływ cech nieruchomości na cenę transakcji: położenie 30 %, kształt i możliwość zabudowy - 25 %, dostępność komunikacyjna - 15 %, zakres i dostęp do urządzeń infrastruktury technicznej - 15 %, położenie w stosunku do gruntów zainwestowanych - 15 %. Określił cenę skorygowaną - 278,75 zł/m2. Po dokonaniu obliczeń ustalił aktualną wartość rynkową nieruchomości przeznaczonej pod aktywność gospodarczą i usługi - 860.220 zł. Następnie rzeczoznawca majątkowy określił wartość rynkową nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia oraz stanu z dnia zwrotu stosując podejście porównawcze, metodą porównywania parami, wykorzystując dane z tabeli nr 2 ( str. 20 operatu) tj. wykorzystał informacje o cenach transakcyjnych sprzedaży gruntów niezabudowanych przeznaczonych na cele rolne, położonych na terenie miasta W. - obręby: Ś., R., O., J. oraz [...] S.(1), Określił procentowy wpływ cech nieruchomości na cenę transakcji: przydatność rolnicza - 35 %, położenie szczegółowe - 20 %, powierzchnia - 15 %, położenie ogólne - 10 %, rozłóg - 10 %, dojazd - 10 %. Spośród 7 nieruchomości wybrał do porównania trzy nieruchomości odpowiadające kryteriom podobieństwa do nieruchomości wycenianej w granicach obrębów: J., O. i R., ich ceny zostały skorygowane ze względu na upływ czasu od momentu zawarcia transakcji do czasu ustalenia wartości (tabela nr [...] - str. 21 operatu) - średni miesięczny wskaźnik wzrostu cen w latach 2016-2021 ustalono =+0,14 %. Po stosownych obliczeniach (tabela nr 10, str. 30 operatu i tabela nr 11, str.31 operatu) rzeczoznawca ustalił: wartość rynkową według stanu z dnia wywłaszczenia oraz stanu z dnia zwrotu jest na tym samym poziomie =43.080 zł. Organ dodaje, że rzeczoznawca zbadał na potrzeby wyceny - do czego był zobligowany - stan prawny nieruchomości na podstawie prowadzonej dla niej księgi wieczystej nr [...]. Natomiast przeznaczenie nieruchomości pod aktywność gospodarczą i usługi oraz częściowo pod drogi prawidłowo określił na podstawie załączonego do akt wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej W. nr [...] z dnia [...].09.2006 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośl. z 26.10, 2006 r., Nr 228, poz. [...]). Określił również w sposób miarodajny stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia - na podstawie oświadczenia W. K. - syna wywłaszczonego L. K., złożonego do protokołu w dniu 21.01.2019 r" który stwierdził, że grunt był użytkowany rolniczo - sadził tam z rodzicami ziemniaki, siali zboża ozime; posiłkując się również zdjęciem lotniczym z 1995 r. oraz ortofotomapą z 1982 roku. (w aktach sprawy). Zdaniem organu uwagi jakie wniósł pełnomocnik Gminy W. nie mają zastosowania w tym postępowaniu, gdyż nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu (art.139 ugn) - nieruchomość nie jest przedmiotem obrotu w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami lecz ma być zwrócona właścicielowi ze względu na brak realizacji celu wywłaszczenia. Zamieszczone uwagi w szczegółowej weryfikacji operatu zgłoszone przez pracownika Gminy W. są, zdaniem organu, w dużej mierze sporządzone przy błędnych założeniach i wnioskach (zarzut błędnego ustalenia celu wywłaszczenia oraz stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia, błędna Interpretacja przeznaczenia jakie powinien przyjąć rzeczoznawca w dacie wywłaszczenia). Reasumując, zdaniem organu, opisany operat szacunkowy nie budzi zastrzeżeń pod względem zgodności z obowiązującymi .przepisami prawa, a także pod kątem spójności wywodów i prawidłowości obliczeń. Poza tym operat szacunkowy w sprawie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej - służąc wyłącznie ochronie interesów wywłaszczonego (jego spadkobierców) - ma znaczenie jedynie dla wykazania okoliczności, że wysokość zwaloryzowanego, podlegającego zwrotowi odszkodowania nie przekracza 50% aktualnej wartości nieruchomości. Ostatecznie operat przedłożony przez rzeczoznawcę w dniu 18.03.2022 roku organ przyjął jako dowód w sprawie. Wracając do zbadania czy aktualna wartość zwracanej nieruchomości nie przekracza 50 % tej wartości (art. 217 ust. 2 ugn) - z pozyskanej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego M. G. wynika, że aktualna wartość zwracanej nieruchomości wynosi 860.220,00 zł. W rozpatrywanej sprawie, po zestawieniu obydwu kwot (wartość rynkowa nieruchomości = 860.220 zł l kwota zwaloryzowanego odszkodowania - 14.249,93 zł) obliczono iż kwota zwaloryzowanego odszkodowania stanowi 1,66% wartości rynkowej nieruchomości: 860.220,00 zł - 100% 14.249,93zł- X% to po zestawieniu jest: X = (14,249,93 x 100): 860.220 = 1,66%. Tym samym fakt, iż kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza 50 % aktualnej wartość zwracanej nieruchomości (art. 217 ust. 2 ugn) nie budzi żadnych wątpliwości. Pismem z dnia 22.04.2022 r, strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym na potrzeby niniejszego postępowania, poinformowane zostały również o prawie złożenia dodatkowych wyjaśnień i składania dokumentów mogących mieć znaczenie dla sprawy. Strony postępowania H. K., W. K., K. Z. oraz P. K. nie skorzystały z tego prawa i nie wniosły żadnych uwag do całości zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. M. J. - pełnomocnik Prezydenta W. pismem z dnia 18.05.2022 roku oświadczyła, Iż podtrzymuje wniosek o wydanie przez organ l Instancji decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Kolejnym zagadnieniem, które organ prowadzący niniejsze postępowanie poddał ocenie, było zbadanie treści i zasięgu wydanej w dniu 01.04.2009 r. przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzji Nr l-Pd-13/09 o ustaleniu na rzecz Zarządu Dróg I Utrzymania Miasta we W. lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 (znak pisma: [...]) - inwestycji polegającej na budowie połączenia Obwodnicy [...] z R. Portem Lotniczym we W. - zadanie 3 (przebudowa ul. [...] na odcinku od ul. [...] do N. Portu Lotniczego). Po jej przeanalizowaniu organ stwierdził, że przedmiot niniejszego postępowania tj. działka nr [...], AM-[...], położona we W., obręb S., nie jest objęty tą decyzją, nie będzie również ulegał czasowemu zajęciu w związku z realizacją tej inwestycji. Wydanie decyzji lokalizacyjnej z dnia 01.04.2009 r, w żaden sposób nie wpływa na stan prawny i faktyczny nieruchomości, która powodowałaby przeszkodę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej poprzedniego właściciela. Organ prowadzący niniejsze postępowanie, ustosunkowując się do podniesionej przez M. M. - pełnomocnika Gminy W. - kwestii zabezpieczenia wierzytelności Gminy W. zważył, że z treści przepisów art. 140 ani z treści innych przepisów ustawy nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego poza przypadkiem hipoteki. Ponadto wśród elementów rozstrzygnięcia decyzji o zwrocie w art. 142 ust. 1 sposób zabezpieczenia nie został wymieniony. Za takim stanowiskiem wskazuje porównanie treści art. 141 ust. 2 z treścią art. 141 ust.1 ugn - ten ostatni dotyczy kwestii rozłożenia wskazanych tam należności na raty i wyraźnie stanowi, że warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie. Natomiast analogicznego postanowienia nie zawiera traktujący o zabezpieczeniu art. 141 ust 2 ugn. Mając na względzie powyższe oraz stanowisko K. Z. - pełnomocnika wnioskodawców- wyrażone w piśmie z dn. 19.06.2019 roku dotyczące jednorazowego uregulowania «zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w terminie 14 (czternastu) dni licząc od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna tj. od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego, na rachunek bankowy Gminy Miejskiej W. - Starosta Średzki, nie będąc zobligowany do ustalenia z urzędu sposobu zabezpieczenia, mając na względzie fakt braku rozłożenia należności na raty oraz jednoznacznie wyrażoną wolę zobowiązanych do jednorazowej spłaty należności, nie znalazł podstaw do konieczności ustanowienia zabezpieczenia. Koszty postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 140 ust.6 ugn jako element instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, winny być określone w drodze postanowienia. Przyjmuje się, iż art.140 ust.6 ugn jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 262 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i co do zasady ponosi je organ administracyjny, na którym spoczywa ciężar dowodu, a stronę obciążają jedynie te koszty poniesione przez organ, które wynikły z winy strony, bądź zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Jednocześnie przyjmuje się, że przepis art, 140 ust.6 ugn stosuje się tylko w sytuacji, gdy dojdzie do skutecznego zwrotu nieruchomości wywłaszczonej osobie uprawnionej z jednoczesnym rozstrzygnięciem o zwrocie odszkodowania. Mając powyższe na względzie, po przeanalizowaniu toku całego postępowania - Starosta postanowieniem z dnia 06.06.2022 roku ustalił w prowadzonym postępowaniu koszty postępowania na poziomie 4.760 złotych brutto.

Od decyzji odwołała się Gmina W., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. J., żądając jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jednocześnie zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: 1) art. 130 § 1 K.p.a. w związku z art. 9 u.g.n., poprzez nieprawidłowe określenie terminu, w jakim ma nastąpić zwrot nieruchomości, 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 150 ust. 2 oraz w związku z art. 153 ust. 1 u.g.n., poprzez dokonanie ustaleń odnośnie wartości zwracanej nieruchomości w oparciu o operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości - która z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej nie może być samodzielnie przedmiotem obrotu - sporządzony niezgodnie z przepisami prawa - w procesie wyceny wykorzystano transakcje nieruchomościami niepodobnymi do wycenianej nieruchomości z uwagi na dostęp do drogi publicznej, 3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie przedmiotu wzmianki w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, 4) art. 141 ust. 2 u.g.n., poprzez brak rozstrzygnięcia w zakresie zabezpieczenia wierzytelności Gminy W. z tytułu zwrotu odszkodowania.

Powyższe zarzuty sprecyzowano w uzasadnieniu odwołania.

Wojewoda Dolnośląski decyzją NRŚ-OR.7534.19.2022.KK, z dnia marca 2023 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 137 ust. 1 pkt 2, art. 140 ust l-3a, art. 217 ust. 2 oraz art. 142, art. 9 i art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), zwanej dalej "u.g.n.", po rozpatrzeniu odwołania Gminy W., reprezentowanej przez pełnomocnika radcę prawnego M. J., od decyzji Starosty Średzkiego z dnia 6 czerwca 2022 r., znak: MiD.6821.77.2018, orzekającej, co następuje: 1 zwrócić prawo własności do wywłaszczonej nieruchomości gruntowej położonej we W., w obrębie S., gmina W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2 na rzecz wnioskodawców: a/ H. K., c. R. i L. - w udziale 5/8 części b/. W. K., s. L. i H. - w udziale 1/8 części c/. K. Z., c. L. i H. - w udziale 1/8 części d/. P. K., s. L. i H. - w udziale 1/8 części. 2 Zwrotu (przeniesienia jej posiadania) określonej w pkt. 1 wywłaszczonej nieruchomości dokona Prezydent W., reprezentujący Gminę W. wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania od niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego. 3. Ustalić wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za zwracaną wywłaszczoną nieruchomość opisaną w pkt. 1, na kwotę ogółem 14 249,93 zł (słownie: czternaście tysięcy dwieście czterdzieści dziewięć złotych 93/100). 4 a/ Zobowiązać H. K. do zwrotu kwoty 8 906,21 zł (słownie: osiem tysięcy dziewięćset sześć złotych, 21/100), w wysokości stanowiącej równoważność udziału 5/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania do niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego. 4. b/. Zobowiązać K. Z. do zwrotu kwoty 1 781,24 zł (słownie: jeden tysiąc siedemset osiemdziesiąt jeden złotych, 24/100), w wysokości stanowiącej równoważność udziału 1/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania do niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego. 4. c/. Zobowiązać W. K. do zwrotu kwoty 1 781,24 zł (słownie: jeden tysiąc siedemset osiemdziesiąt jeden złotych, 24/100), w wysokości stanowiącej równoważność udziału 1/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania do niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego. 4. d/. Zobowiązać P. K. do zwrotu kwoty 1 781,24 zł (słownie: jeden tysiąc siedemset osiemdziesiąt jeden złotych, 24/100), w wysokości stanowiącej równoważność udziału 1/8 zwracanej nieruchomości, na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości tj. Gminy Miejskiej W. - jednorazowo, płatnej wraz z upływem 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do złożenia odwołania do niniejszej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego" uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł zwrócić prawo własności wywłaszczonej nieruchomości położonej we W., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], AM-[...], obręb S., o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy dla W.-F. we W. prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej obecnie własność Gminy W., na rzecz: a. H. K., c. R. i L. - w udziale 5/8 części, b. W. K., s. L. i H. - w udziale 1/8 części, c. K. Z., c. L. i H. - w udziale 1/8 części, d. P. K., s. L. i H. - w udziale 1/8 części. 2. Zwrotu nieruchomości opisanej w pkt 1, dokona Prezydent W. reprezentujący Gminę W. w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się wykonalna. 3. Ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, proporcjonalnie do powierzchni zwracanej części nieruchomości, na łączną kwotę 14 365,22 zł (słownie: czternaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia dwa grosze), którą wnioskodawcy są zobowiązani wypłacić na rzecz Gminy W. w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się wykonalna, w tym: a. H. K. kwotę 8 978,27 zł (słownie: osiem tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt osiem złotych dwadzieścia siedem groszy), b. W. K. kwotę 1 795,65 zł (słownie: jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt pięć groszy), c. K. Z. kwotę 1 795,65 zł (słownie: jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt pięć groszy), d. P. K. kwotę 1 795,65 zł (słownie: jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt pięć groszy). W uzasadnieniu Wojewoda wskazał (między innymi), że sprawa dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z regulacją art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. - w myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. - jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1); albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2); przy czym jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Stosownie do art. 139 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Co więcej, w przypadku zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, zwrotowi podlega również zwaloryzowana kwota odszkodowania (oraz nieruchomość zamienna, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania), w wysokości nie wyższej niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu (ewentualnie jej wartość odtworzeniowa). Przy czym osoby, które zostały wywłaszczone przed dniem 5 grudnia 1990 r. zwracają zwaloryzowane odszkodowanie w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości (art. 140 ust. 1 i 2 w związku z art. 217 ust. 2 u.g.n.). Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (art. 140 ust. 3 u.g.n.). Natomiast w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, ustalone - w opisany powyżej sposób - odszkodowanie pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu (art. 140 ust. 4 u.g.n.). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy - po pierwsze - należy stwierdzić, że wojewoda podziela stanowisko organu pierwszej instancji, dotyczące zaistnienia podstaw zwrotu działki nr [...]. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także powszechnie dostępnych źródeł danych wynika bowiem co następuje: 1 z decyzji wywłaszczeniowej jednoznacznie wynika, że celem wywłaszczenia była budowa Portu Lotniczego - S. realizowana przez inwestora zastępczego Dyrekcję Rozbudowy Miasta W., w zakresie przewidzianym decyzją nr 190/78 z dnia 25 maja 1978 r., (znak: BP-VI-600/D-4/26/78) zatwierdzającą plan realizacyjny budowy Portu Lotniczego. Wobec niezachowania się wniosku o wywłaszczenie, wysokiego stopnia ogólności decyzji wywłaszczeniowej, dokładny cel wywłaszczenia nieruchomości ustalono w oparciu o część graficzną planu realizacyjnego zestawioną z podkładem mapowym, z których wynika, że dla działki gruntu nr [...] polegał na przeznaczeniu jej pod budynek kotłowni (jego część) i skład węgla, sieć wodną i kanalizacyjną oraz zieleń średnią i wysoką. Bogaty i kompletny materiał dowodowy - obejmujący m.in.: protokół z wizji lokalnej przeprowadzonej ze wskazaniem punktów granicznych w dniu 25 lipca 2018 r., wraz ze sporządzoną w ich toku dokumentacją fotograficzną, a także zdjęcie lotnicze z 1982 r. - potwierdza natomiast, że w ramach inwestycji przewidzianej planem realizacyjnym na przedmiotowej nieruchomości i na sąsiadujących z nią terenach nie przeprowadzono żadnych prac. Działka nr [...] znajduje się na terenie niezabudowanym, nieużytkowanym, porośniętym trawą, chwastami, krzewami oraz samosiejkami drzew, zarośniętym w sposób przypadkowy, którego nie sposób uznać za zieleń średnią i wysoką, czyli elementy infrastruktury planowanego lotniska, które również nigdy nie zostały zrealizowane. Aktualny stan tej parceli potwierdzają także opis i zdjęcia działki nr [...] zamieszczone w operacie szacunkowym z dnia 15 marca 2022 r. Co więcej ze zdjęć lotniczych powszechnie dostępnych na stronie internetowej Systemu Informacji Przestrzennej W. (http://geoportal.[...].pl/; zakładka Ortofotomapy), jednoznacznie wynika, że w latach 1994-2022 (czyli w okresie obejmującym daty miarodajne z perspektywy przesłanek zwrotu nieruchomości) stan działki nr [...] nie uległ zmianie do roku 2022 i w całym wskazanym okresie znajdowała się ona na terenie porośniętym trawą, zaś w końcowym okresie również krzewami i samosiejkami drzew. W świetle zaprezentowanych ustaleń, oczywistym jest, że - w granicach tej nieruchomości - cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r. W spójny i logiczny sposób potwierdzają to wszystkie zebrane dowody, a także stan faktyczny nieruchomości na przestrzeni lat 1994-2022 (por. wyrok NSA dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 2053/96, w którym stwierdzono, że do ustalenia, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany wystarczającą przesłanką jest stwierdzenie istnienia na gruncie sytuacji faktycznej, która wskazuje na niezrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości). Jednocześnie brak jakiegokolwiek dowodu przeciwnego, czy choćby informacji o istnieniu takowego. W istocie cel wywłaszczenia w ogóle nie został zrealizowany. Tym samym spełniona została przesłanka zbędności na cel wywłaszczenia, ujęta w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Co istotne spełnienie jednej z przesłanek ujętych w art. 137 ust. 1 u.g.n. jest wystarczające, aby zastosować art. 136 ust. 3 u.g.n. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdza, że uzasadnione jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...]. Po drugie - zdaniem organu odwoławczego - operat szacunkowy z dnia 15 marca 2022 r. (uzupełniony aneksem z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz o wyjaśnienia biegłej udzielone w pismach z dni: 16 marca 2022 r. i 31 stycznia 2023 r.) stanowi wiarygodny dowód, co do aktualnej wartości podlegającej zwrotowi nieruchomości. W tym zakresie należy podzielić ocenę organu pierwszej instancji. Wyjaśnienia zatem wymaga, że do oszacowania wartości podlegającej zwrotowi działki nr [...] rzeczoznawczym wykorzystała podejście porównawcze, które opiera się na założeniu, iż wartość rynkowa nieruchomości wycenianej odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego (art. 153 ust 1 u.g.n.). W tym celu konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen (§ 4 ust. 1 r. wyc.). Zastosowała przy tym metodę porównywania parami, polegającą na porównaniu nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości (§ 4 ust. 3 r. wyc.). Organ zaznacza, że poprzez pojęcie "nieruchomości podobnej" należy rozumieć nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość (art, 4 pkt 16 u.g.n.). Na rynku lokalnym - rozumianym jako obszar W.

w okresie od marca 2020 r. do marca 2022 r., biegła zidentyfikowała dziesięć transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod aktywność gospodarczą i usługi oraz cenach transakcyjnych w granicach od 140,23 zł/m2 do 416,43 zł/m2 oraz cenie średniej wynoszącej 243,19 zł/m2 (str. 20 operatu). Ponadto biegła analizując zmiany cen nieruchomości w związku z upływem czasu zaobserwowała stały trend cenowy (str. 23 operatu). Następnie biegła określiła cechy rynkowe nieruchomości oraz ich wagi, na podstawie badania rynku przyjmując, że wpływ na wartość rynkową szacowanej nieruchomości miały: położenie (30 %), kształt działki i możliwość zabudowy (25 %), dostęp do drogi publicznej (15 %), dostęp do uzbrojenia w sieci infrastruktury technicznej (15%) oraz położenie w stosunku do gruntów zainwestowanych (15%). Mając na względzie opracowaną skalę ocen, autorka opinii zakwalifikowała wycenianą nieruchomość jako charakteryzującą się: "dobrym" położeniem, "korzystnym" kształtem działki i możliwością zabudowy, "brakiem dostępu do drogi publicznej" (ekstrapolacja), "słabym" zakresem i dostępem do urządzeń infrastruktury technicznej i "bardzo dobrym" położeniem w stosunku do gruntów zainwestowanych. Na podstawie powyższej charakterystyki ze zbioru dziesięciu transakcji wybrane zostały trzy dotyczące nieruchomości najbardziej podobnych do wycenianej nieruchomości. Pierwsza z nich dotyczy nieruchomości o cenie jednostkowej 350,00 zł/m2, położonej we W., obręb S., charakteryzującej się: "dobrym" położeniem, "korzystnym" kształtem działki i możliwością zabudowy, "utrudnionym" dostępem do drogi publicznej, "słabym" zakresem i dostępem do urządzeń infrastruktury technicznej i "bardzo dobrym" położeniem w stosunku do gruntów zainwestowanych. Druga dotyczy nieruchomości o cenie jednostkowej 256,68 zł/m2, położonej we W., obręb S., charakteryzującej się: "dobrym" położeniem, "korzystnym" kształtem działki i możliwością zabudowy, "pośrednim" dostępem do drogi publicznej, "słabym" zakresem i dostępem do urządzeń infrastruktury technicznej i "średnim" położeniem w stosunku do gruntów zainwestowanych. Trzecia zaś dotyczy nieruchomości o cenie jednostkowej 250,27 zł/m2, położonej we W., obręb S., charakteryzującej się: "dobrym" położeniem, "korzystnym" kształtem działki i możliwością zabudowy, "pośrednim" dostępem do drogi publicznej, "słabym" zakresem i dostępem do urządzeń infrastruktury technicznej i "średnim" położeniem w stosunku do gruntów zainwestowanych. Po uwzględnieniu poprawek wynikających z różnic pomiędzy ocenami poszczególnych cech, ustalone przez biegłą ceny jednostkowe nieruchomości podobnych wyniosły odpowiednio: 329,29 zł/m2, 256,68 zł/m2 i 250,27 zł/m2, co w konsekwencji dało cenę średnią arytmetyczną na poziomie 278,75 zł/m2 oraz wartość nieruchomości w zaokrągleniu w wysokości 860 220,00 zł (str. 27-28 operatu). Ponieważ nie stwierdzono na gruncie żadnych działań inwestycyjnych w niniejszej sprawie nie miał zastosowania omówiony wyżej art. 140 ust. 4 u.g.n. Wnikliwa analiza opisanych działań wykazała, że w każdym istotnym i weryfikowalnym przez organy administracyjne elemencie operat został sporządzony w sposób prawidłowy. Dotyczy to zgodności z przepisami prawa, wyliczeń matematycznych, jak również logicznego i spójnego zastosowania przez rzeczoznawcę wymogów prawnych i założeń dotyczących analizy rynku, doboru materiału porównawczego - w szczególności pod kątem przeznaczenia - oraz jakości poszczególnych cech rynkowych, ich opisu, a także korekty różnic w procesie szacowania. Pozytywna ocena dotyczy również formalnych wymogów opinii, która zawiera wszystkie elementy wymienione w § 56 i § 57 ust. 1 r. wyc. Operat z dnia 15 marca 2022 r., uzupełniony aneksem z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz o wyjaśnienia biegłej udzielone w pismach z dni: 16 marca 2022 r. i 31 stycznia 2023 r., stanowi zatem wiarygodny dowód co do wartości prawa własności działki nr [...]. Jednocześnie całkowicie niezasadny (zdaniem organu odwoławczego) jest zarzut gminy, dotyczący braku możliwości ustalenia rynkowej wartości nieruchomości działki. W ocenie strony, ze względu na brak bezpośredniego bądź pośredniego (w formie ustanowionej służebności) dostępu do drogi publicznej działka nr [...] nie stanowi nieruchomości, która samodzielnie może być przedmiotem obrotu. Argumentację tę neguje sam już fakt, że rzeczoznawczyni zdołała określić wartość tej działki, a także treść wyjaśnień biegłej udzielonych w pismach z dni: 16 marca 2022 r. i 31 stycznia 2023 r., w których szczegółowo uzasadniła możliwość wyceny nieruchomości. Ponadto w operacie szacunkowym z dnia 15 marca 2022 r. biegła wykorzystała transakcje nieruchomościami o różnym dostępie do drogi publicznej, zaś wszystkie rozbieżności w tym zakresie skorygowane zostały w ramach cechy "dostęp do drogi publicznej", przy czym z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej w przypadku wycenianej nieruchomości zastosowano metodę ekstrapolacji przy obliczaniu poprawek. Z kolei pozostałe zarzuty odwołania dotyczące prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, w związku ze sporządzeniem przez biegłą opracowania z dnia 15 maja 2022 r., które zastąpiło wcześniejszy operat szacunkowy z dnia 31 stycznia 2022 r., przestały być aktualne. Po trzecie, prawidłowo ustalono w pierwszej instancji, że podlegająca zwrotowi zwaloryzowana kwota wypłaconego odszkodowania - proporcjonalna do powierzchni podlegającej zwrotowi części wywłaszczonej nieruchomości - nie przekracza 50% aktualnej wartości działki nr [...]. Przepis art. 217 ust. 2 u.g.n. został zatem zastosowany prawidłowo. W tym celu dokonano waloryzacji wysokości wypłaconych odszkodowań. Weryfikując wyliczenia organu pierwszej instancji, wojewoda określił zwaloryzowaną kwotę odszkodowania z zastosowaniem wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, korzystając zarówno z opracowań "rocznych" (Dziennik Urzędowy Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski", bądź opracowania: "Roczne wskaźniki cen) towarów i usług konsumpcyjnych w latach 1950-2013"), jak i - w dalszej kolejności - z miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowanych do dnia wydania decyzji w drugiej instancji (na urzędowej strome internetowej GUS, www.stat.gov.pl). Jako że orzeczenie o zwrocie możliwe jest jedynie w stosunku do części nieruchomości wywłaszczonej, zwrotowi podlegać powinna proporcjonalna część wypłaconego odszkodowania (zob. art. 140 ust. 3a u.g.n.). Wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za całą nieruchomość wywłaszczoną o powierzchni [...] m2 (w oparciu o dokumentację znajdującą się w aktach papierowej księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla m. W. dla wywłaszczonej nieruchomości, ustalono, że w dacie wywłaszczenia działka nr [...] posiadała powierzchnię [...] m2, a nie [...] m2, jak błędnie wskazano w treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia 5 grudnia 1980 r., znak: GPA-8221/5/80) wynosi 23 554,12 zł, a co za tym idzie, wysokość należności tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania - wypłaconego za podlegającą zwrotowi część wywłaszczonej nieruchomości - działkę nr [...], o powierzchni [...] m2, wynosi 14 365,22 zł (23 554,12 zł x [...] m2 / [...] m2), przy czym, z uwagi na różne udziały wnioskodawców w prawie własności zwracanej nieruchomości, przypada ona w wysokości: - dla H. K. (udział 5/8 części): 8 978,27 zł; - dla W. K., K. Z. i P. Z. (udziały po 1/8 części): po 1 795,65 zł. Nie ulega przy tym żadnej wątpliwości, że należna Gminie W. kwota tytułem zwrotu wysokości wypłaconego odszkodowania — proporcjonalnie do powierzchni zwracanej części wywłaszczonej nieruchomości - po waloryzacji jest wielokrotnie niższa od aktualnej wartości działki nr [...], określonej na kwotę 860 220,00 zł. Jednocześnie zastrzec należy, że z uwagi na upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji przez Starostę Średzkiego, a wydaniem niniejszej decyzji, Wojewoda zobligowany był zaktualizować waloryzację. Po dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej w Monitorze Polskim ogłoszony został bowiem Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2022 r. z dnia 13 stycznia 2023 r. (M. P. z 2023 r., poz. 68), zgodnie z którym średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2022 r. w stosunku do 2021 r. wyniósł 114,4 (wzrost cen o 14,4%), przy czym wskaźnik ten zastąpił wykorzystane przez Starostę Średzkiego w procesie waloryzacji wskaźniki miesięczne za okres styczeń 2022 r. - kwiecień 2022 r. Ponadto Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 15 lutego 2023 r. opublikował na stronie internetowej GUS miesięczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w styczniu 2023 r. w wysokości 2,4%, który również należało uwzględnić w procesie aktualizacji waloryzacji wysokości wypłaconego odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, organ stwierdza, że wysokość podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania, proporcjonalna do powierzchni działki nr [...], nie przekracza 50% jej aktualnej wartości. Konkludując powyższe rozważania, należało uchylić w całości kwestionowaną decyzję Starosty Średzkiego z dnia 6 czerwca 2022 r., znak: MiD.6821.77.2018 i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 ab initio K.p.a. Punkt 1 rozstrzygnięcia skorygować należało z uwagi na niewskazanie przez organ pierwszej instancji numeru księgi wieczystej prowadzonej dla podlegającej zwrotowi nieruchomości. Uzupełnienie decyzji w tym zakresie było zaś niezbędne dla niebudzącego wątpliwości zidentyfikowania zwracanej nieruchomości, jak również na potrzeby ujawnienia niniejszej decyzji we właściwej księdze wieczystej. Punkt 2 rozstrzygnięcia uchylony został z uwagi na nieprawidłowe określenie terminu, w jakim Gmina W. zobowiązana byłaby do zwrotu nieruchomości. Prawidłowo bowiem termin do zwrotu nieruchomości powiązać należało z wykonalnością decyzji, a nie z upływem terminu na złożenie odwołania. Natomiast punkty III i IV rozstrzygnięcia konwalidować należało ze względu na dokonaną przez tutejszy organ aktualizację waloryzacji należności tytułem zwrotu odszkodowania powodującą zmianę wysokości kwot w tych punktach wskazanych. Dodatkowo zaś punkt IV rozstrzygnięcia wymagał uchylenia z uwagi na nieprawidłowe określenie terminu, w jakim wnioskodawcy zobowiązani byliby do zwrotu przypadających na nich kwot odszkodowania, który również należało uzależnić od wykonalności decyzji, a nie od upływu terminu na złożenie odwołania. Odnosząc się natomiast do pozostałych kwestii podniesionych w odwołaniu, organ wskazuje, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim, zdaniem organu II instancji, nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie przedmiotu wzmianki w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że przedmiotowa wzmianka dotyczyła własności/współwłasności działek gruntu nr [...] i nr [...], w związku z czym nie miała ona jakiegokolwiek wpływu na niniejsze postępowanie oraz zapadłe w nim rozstrzygnięcie. Za chybiony uznać należy też zarzut naruszenia art. 141 ust. 2 u.g.n. Z treści powołanego przepisu bynajmniej nie płynie wniosek, że obowiązkiem organu pierwszej instancji było zawrzeć w decyzji rozstrzygnięcie o ustanowieniu hipoteki w celu zabezpieczenia wierzytelności Gminy W.. Po pierwsze, z literalnej wykładni art. 141 ust. 2 u.g.n. wynika, że hipoteka nie jest jedynym możliwym sposobem zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przez sformułowanie "stosowne zabezpieczenie" należy bowiem rozumieć wszystkie formy zabezpieczenia zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym np. poręczenie, zastaw, zastaw bankowy, gwarancję bankową albo zabezpieczenie wekslowe (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 380/16). Po drugie, sposób zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140 u.g.n., zależy od uznania organu, przy czym ani z treści przepisów, ani też innych przepisów ustawy nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu poza przypadkiem hipoteki (zob. wyrok NSA w wyroku z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2169/13). Dodatkowo warto zauważyć, że wśród elementów rozstrzygnięcia decyzji o zwrocie w art. 142 ust. 1 u.g.n. sposób zabezpieczenia nie został wymieniony. Ponadto, na trafność poglądu wskazuje porównanie treści art. 141 ust. 2 u.g.n. z treścią art. 141 ust. 1 u.g.n. Ten ostatni dotyczy kwestii rozłożenia wskazanych tam należności na raty i wyraźnie stanowi, że warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie. Analogicznego postanowienia nie zawiera, traktujący o zabezpieczeniu, art. 141 ust. 2 u.g.n. Nadto do akt sprawy załączono oświadczenie z dnia 19 czerwca 2019 r. (tj. sprzed daty wydania zaskarżonej decyzji Starosty Średzkiego) podpisane przez K. Z. - w imieniu własnym oraz w imieniu: H. K., W. K. i P. K. - która, w przypadku zakończenia postępowania wydaniem decyzji o zwrocie działki nr [...], zobowiązała się do uiszczenia na rzecz Gminy W. całej zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jednorazowo w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji. Fakt braku rozłożenia należności na raty oraz jednoznacznie wyrażona przez zobowiązaną wola co do jednorazowej spłaty należności nie uzasadniały konieczności ustanowienia zabezpieczenia. Na zakończenie organ wyjaśnia, że w niniejszym przypadku charakter sprawy wykluczał przeprowadzenie mediacji (art. 96a § 1 K.p.a.), a w szczególności zrealizowanie jej celów (art. 96a § 3 K.p.a.), jakimi są wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz dokonanie ustaleń dotyczących jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa, w tym przez wydanie decyzji lub zawarcie ugody. Dotyczące istoty sprawy stanowiska stron są bowiem w całości rozbieżne, jednocześnie prezentowana przez nie argumentacja nie może być zaaprobowana z perspektywy oceny zgodności z przepisami prawa. Uzasadnia to przypuszczenie, że mediacje nie doprowadzą, ani do dokonania zgodnych ustaleń, ani do zawarcia ugody. Wpłyną natomiast na wydłużenie postępowania i wzrost jego kosztów. Z opisanych względów, orzeczono jak w rozstrzygnięciu.

Skargę na ostateczną decyzję Wojewody Dolnośląskiego wniosła, za pomocą pełnomocnika, zaskarżając ją w całości Gmina W.. Wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Organ II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. Dz.U. z 2023, poz, 344 ze zm. (dalej: UGN), w związku z art. 7, art. 77 §1 oraz 80 KPA, poprzez ustalenie, że cel wywłaszczenia działki gruntu nr [...], AM-[...], obręb S. nie został zrealizowany, podczas gdy organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji w zakresie celu określonego m.in. jako "infrastruktura podziemna" na podstawie dowodów, które nie dotyczą i nie mogą dotyczyć infrastruktury podziemnej, tj. protokół z okazania granic i wizja lokalna z 25.07.2019 r., zdjęcia lotnicze z 02.06.1982 r., wyrys z mapy zasadniczej z 03.09.2018 r., oświadczenie W. K. z 21.01.2019 r. Dowody powyższe nie dotyczą infrastruktury podziemnej; dotyczyć mogą jedynie powierzchni gruntu; 2) art. 150, ust. 2 oraz art. 153, ust. 1 UGN poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie do materiału dowodowego operatu szacunkowego, który ustala wartość rynkową dla działki gruntu nr [...], AM-[...] o pow. [...] ha położonej w granicach obrębu S. we W., podczas gdy ta działka gruntu nie może być przedmiotem samodzielnego obrotu, a zatem brak możliwości ustalania dla tej działki gruntu wartości rynkowej, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, żadna z nieruchomości przyjętych do porównania jako nieruchomości podobne nie posiada cechy w postaci braku dostępu do drogi publicznej; 3) art. 141, ust. 2 UGN poprzez jego pominięcie, w konsekwencji czego brak zabezpieczenia wierzytelności jednostki samorządu terytorialnego względem wnioskodawców z tytułu zwrotu odszkodowania orzeczonego w związku ze zwrotem nieruchomości wywłaszczonej; 4) art. 6 KPA, w związku z art. 9 UGN poprzez orzeczenie, że zwrotu nieruchomości, opisanej w pkt I Decyzji, dokona Prezydent W. reprezentujący Gminę W. - w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna, podczas gdy art. 9 UGN nie określa terminu czynności faktycznej polegającej na wydaniu nieruchomości, lecz określa jedynie termin wykonalności decyzji; tym samym Organ II instancji, ustalając Prezydentowi W. 14 dniowy termin na zwrot nieruchomości liczony od daty wykonalności Decyzji, wyznaczył termin wydania nieruchomości bez podstawy prawnej. Organy administracji publicznej winny natomiast działać jedynie w granicach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, między innymi, że zaskarżona decyzja Organu II instancji odpowiada zasadniczym motywom rozstrzygnięcia organu I instancji zawartym w decyzji z dnia 6 czerwca 2022 r. Organ II instancji przyjął de facto ustalenia organu I instancji za własne, bez przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego w sprawie. Organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji ustosunkował się do zarzutów odwoławczych, a ponadto samodzielnie określił zwaloryzowaną kwotę zwracanego odszkodowania - z zastosowaniem wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz wskazał, że zwrotu nieruchomości dokona Prezydent W. reprezentujący Gminę W. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna. Strona skarżąca wskazuje, że organ II instancji nie wypełnił należycie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Powszechnie przyjmuje się, że przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności (por. W. Siedlecki, Uchybienia procesowe, s. 100). Tymczasem analiza zaskarżonej decyzji Wojewody Dolnośląskiego prowadzi do wniosku, że ustalenie stanu faktycznego w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało przeprowadzone nienależycie. Uzasadniając poszczególne zarzuty opisane na wstępie skargi, Strona skarżąca wskazuje na naruszenie arł. 136 ust. 3 UGN w związku z art. 7, art. 77 §1 oraz 80 KPA, poprzez ustalenie, że cel wywłaszczenia działki gruntu nr [...], AM-[...], obręb S. nie został zrealizowany. Wskazać należy, że cel wywłaszczenia został określony m.in. jako infrastruktura podziemna - sieć wodna i kanalizacyjna. Organ II instancji w sposób bezkrytyczny przyjął ustalenia organu I instancji w zakresie realizacji celu wywłaszczenia, w tym infrastruktury podziemnej. Tymczasem ustalenia w tym zakresie zostały dokonane na podstawie dowodów, które nie dotyczą i nie mogą dotyczyć infrastruktury podziemnej, tj. na podstawie protokołu okazania granic, wizji lokalnej, zdjęć lotniczych, czy wy rys u z mapy zasadniczej. Ze swej istoty wizja lokalna oraz zdjęcia lotnicze dotyczą oględzin wyłącznie powierzchni ziemi. Nie mogą dotyczyć natomiast stanu pod powierzchnią ziemi. Charakter tych dowodów jednoznacznie wskazuje, że nie mogły one dowodzić faktów w zakresie infrastruktury podziemnej. Dowody te były zatem nieadekwatne do faktów, które podlegały udowodnieniu. Tym samym ustalenia Organów obu instancji na podstawie tych dowodów były dowolne i nie wynikały z przeprowadzonych dowodów. Nie jest również prawidłowe stwierdzenie organu II instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny. Brak w postępowaniu dowodów w zakresie infrastruktury podziemnej, co oznacza że nie zostały wyjaśnione okoliczności istotne w sprawie. Kwestią kluczową postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia - tak aby możliwe było ustalenie stopnia jego realizacji. To kluczowe w postępowaniu zagadnienie nie zostało wystarczająco wyjaśnione przez organ II instancji. Strona skarżąca zarzuca również organowi II instancji naruszenie art. 150, ust. 2 ustawy UGN oraz art. 153, ust. 1 ustawy UGN, poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie do materiału dowodowego operatu szacunkowego, który ustala wartość rynkową dla działki gruntu nr [...], AM-[...] o pow. [...] ha położonej w granicach obrębu S. we W.. Organ II instancji pominął fakt, że operat szacunkowy narusza regulacje zawarte w art. 150 ust. 2 ustawy UGN. Wartość działki gruntu nr [...] ustalona została jako wartość rynkowa nieruchomości, podczas gdy w/w działka gruntu nr [...] nie stanowi nieruchomości, która może być samodzielnie przedmiotem obrotu. Organ II instancji nie dostrzegł, ze rzeczoznawca majątkowy konsekwentnie nie uwzględnił okoliczności, że działka gruntu nr [...], po jej odłączeniu z dotychczasowej księgi wieczystej, nie będzie miała żadnego dostępu do drogi publicznej. Wielokrotnie wskazywana przez rzeczoznawcę majątkowego (ostatnio w piśmie z dnia 31.01.2023 r.) możliwość uzyskania dostępu do drogi publicznej przez ustanowienie służebności drogi koniecznej, czy też możliwość zbycia przez nowego właściciela nieruchomości na polepszenie warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, nie mogą zostać uznane za równoważne z posiadaniem jakiegokolwiek dostępu do drogi publicznej przez nieruchomość. Na etapie wyceny nieruchomości nieuprawnione jest prognozowanie działań nowego właściciela nieruchomości, w tym zakładanie a priori jego woli co do ustanowienia służebności gruntowej. Brak w operacie szacunkowym wariantu wartości działki, w którym przedmiotowa działka nie posiada dostępu do drogi publicznej. Zastosowanie w takim przypadku metody ekstrapolacji przy obliczaniu poprawek jest metodą błędną - ponieważ ekstrapolacja poprawek odnosi się jedynie do sytuacji kiedy dostęp do drogi publicznej istnieje, i jest: dobry/ średni/utrudnione. W tych pojęciach dostępu do drogi publicznej nie mieści się sytuacja braku dostępu do drogi publicznej. Te okoliczności organ II instancji uznał za nieistotne dla sprawy. Brak dostępu działki gruntu nr [...] do drogi publicznej wyklucza przyjęcie, aby działka gruntu nr [...] mogła być przedmiotem obrotu w rozumieniu UGN. Zgodnie natomiast z art. 150 ust. 2 ustawy UGN: "wartość rynkową określa się dla nieruchomości które są lub mogą być przedmiotem obrotu". Tylko dla nieruchomości mogących samodzielnie stanowić przedmiot obrotu ustalana jest wartość rynkowa. Natomiast z przyczyn wskazanych działka gruntu nr [...] nie stanowi nieruchomości, która mogłaby być samodzielnie przedmiotem obrotu. Ta okoliczność zaś wykluczała i wyklucza możliwość ustalenia rynkowej wartości nieruchomości - oznaczonej jako działka gruntu numer [...], AM-[...], obręb S.. Nie jest prawidłowa ocena organu II instancji, że skoro sam rzeczoznawca majątkowy zdołał określić wartość rynkową działki gruntu nr [...], to oznacza to, że możliwe było ustalenie wartości rynkowej dla tej działki gruntu. Takie wnioskowanie obarczone jest błędem logicznym. Wycena może zostać bowiem dokonana zawsze. Kluczowe jest jednak aby ta wycena była prawidłowa. Związanie biegłego przepisami UGN rodzi określone obowiązki, w tym konieczność uwzględnienia przy wycenie treści art. 150 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy UGN. Pierwszy z tych przepisów wyróżnia trzy rodzaje wartości nieruchomości, tj. wartość rynkową, odtworzeniową i katastralną. Przy czym, jak stanowi ust. 2 tego przepisu wartość rynkową stosuje się dla nieruchomości, które są lub mogą być przedmiotem obrotu. Wartość odtworzeniową określa się dla nieruchomości, które ze względu na obecne użytkowanie lub przeznaczenie nie są lub nie mogą być przedmiotem obrotu rynkowego, a także jeżeli wymagają tego przepisy szczególne (por. I SA/Łd 211/19). Brak bezpośredniego dostępu działki do drogi publicznej, brak pośredniego dostępu do drogi publicznej - brak ustanowionych służebności, winien wykluczyć możliwość usta-lenia rynkowej wartości dla działki gruntu nr [...], AM-[...] obręb S. Tym samym przyjęty do materiału dowodowego operat szacunkowy z 15.03.2022 r. narusza regulacje zawarte w art. 150, ust. 2 ustawy, ponieważ ustala wartość rynkową dla nieruchomości, która nie może być przedmiotem samodzielnego obrotu. Organ II instancji pominął także fakt, że operat szacunkowy narusza ponadto art. 153 ust. 1 ustawy UGN. Jak wynika z treści operatu szacunkowego - żadna z nieruchomości przyjętych jako nieruchomości podobne nie posiada cechy w postaci braku dostępu do drogi publicznej. Stąd błędne było ustalenie wartości badanej nieruchomości w oparciu o dobrane nieruchomości które nie są podobne w rozumieniu ustawy UGN. Strona skarżąca zarzuca ponadto, że organ II instancji pominął w rozstrzygnięciu normę prawną zawartą w art. 141 ust. 2 ustawy UGN. Treść pominiętego art. 141 ust. 2 jest jasna, i zakłada obligatoryjne zabezpieczanie wierzytelności jednostki samorządu terytorialnego w sytuacji zwrotu odszkodowania będącego skutkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wniosku tego nie zmienia fakt, że art. 141 ust. 2 ujęty jest jednostce redakcyjnej następującej po ust. 1 - odnoszącej się do rozłożenia zwrotu odszkodowania na raty. Po pierwsze: art. 141 ust. 2 nie zawiera żadnego odniesienia do art. 141, ust. 1, lecz stanowi wprost że wierzytelności jednostki samorządu terytorialnego podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Po drugie: art. 141 ust. 2 zawiera wprost odwołanie do art. 140 ustawy UGN, który to artykuł reguluje kwestie zwrotu odszkodowania (i dodatkowo zwrotu nieruchomości zamiennej), i który to artykuł nie zawiera regulacji w sprawie zwrotu odszkodowania w ratach. Zakładając racjonalność ustawodawcy przy tworzeniu regulacji ustawy UGN, racjonalne byłoby przyjęcie, że wierzytelności jednostki samorządu terytorialnego po prostu podlegają zabezpieczeniu. Nie jest natomiast racjonalne przyjęcie przez organ II Instancji, że zapewnienie wnioskodawców o zwrocie jednorazowo całej kwoty odszkodowania, złożone w dniu 19.06.2019 r., wyłącza potrzebę ustanowienia zabezpieczenia. Strona skarżąca podnosi również, że zaskarżona decyzja narusza art. 6 KPA w związku z art. 9 UGN, ponieważ bez podstawy prawnej określa 14 dniowy termin liczony od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna, na dokonanie przez Prezydenta W. zwrotu nieruchomości w zakresie działki gruntu nr [...], AM-[...], obręb S. W sentencji decyzji jako podstawę prawną jej wydania wskazano m.in. art. 9 UGN. Tymczasem ani art. 9 ustawy UGN, ani też inne przepisy prawa, nie regulują terminu wydania nieruchomości objętej decyzją zwrotową na rzecz byłych właścicieli. Brak zatem podstawy prawnej do jego samodzielnego wyznaczania przez organ administracji publicznej. Art. 9 UGN stanowi wyjątek od ogólnych zasad wykonalności decyzji administracyjnej i określa zasady wstrzymania wykonania decyzji wydawanych w sprawach o zwrot nieruchomości. Powyższe odmienne regulacje wynikają przede wszystkim z faktu, że ostateczna i prawomocna decyzja w przedmiocie zwrotu nieruchomości może stanowić podstawę wpisu w księgach wieczystych. Odnosi zatem najdalej idący skutek w odniesieniu do nieruchomości w postaci zmiany właściciela danej nieruchomości. Określona w art. 9 UGN dopuszczalność wykonania decyzji, w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości, dopiero po upływie terminu 14 dni, liczonego od dnia, w którym upłynął ustawowy termin 30 dni do złożenia skargi na decyzję do sądu administracyjnego oznacza, iż decyzja organu odwoławczego nie może być wykonana przed upływem łącznego terminu 44 dni, liczonego od dnia doręczenia decyzji stronie.

Złożenie skargi na taką decyzję do sądu administracyjnego skutkuje kolejnymi kon-sekwencjami prawnymi uniemożliwiającymi wykonanie zaskarżonej decyzji. Powyższe potwierdza, że ustawodawca wyłączył przez minimum 44 dni, od dnia doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego, wykonanie tej decyzji, mimo iż decyzja ta jest już ostateczna. Stanowi to zawieszenie wykonywania drugoinstancyjnej decyzji ostatecznej przez czas ustalony w art. 9 UGN (por. komentarz do art. 9 UGN Jaworski 2021, wyd. 7/Wolanin). Tymczasem organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji wskazał, że zwrotu nieruchomości, opisanej w pkt I decyzji, dokona Prezydent W. reprezentujący Gminę W. - w terminie 14 dni od dnia, w którym Decyzja stanie się wykonalna. Tymczasem termin wykonania decyzji uregulowany jest następująco w ustawie UGN: art. 9 UGN: w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem arf. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a i 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Skoro termin wykonania decyzji wynika wprost z regulacji ustawowej (art. 9 UGN), a jednocześnie brak jest podstawy prawnej do określenia terminu "fizycznego zwrotu nieruchomości" to nie jest prawidłowe orzeczenie organu II instancji, że zwrotu nie-ruchomości dokona Prezydent W. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna.

Mając na uwadze opisane powyżej zarzuty, Strona skarżąca wnosi jak w petitum.

W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki sąd administracyjny zważył:

Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej także jako p.p.s.a.). Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Na zasadzie art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontrolowanej sprawie sąd nie dopatrzył się zajścia wskazanych przez art. 145 §1 p. p. s. a. przesłanek, a co za tym idzie skarga nie zasługiwały na uwzględnienie. Fizyczny substrat sprawy stanowi działka gruntu wywłaszczona decyzją nr GPA-8221/5/80 z dnia 05.12.1980 r., i stanowiąca aktualnie własność Gminy W. Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która dopuszczała wywłaszczenie ze względu na cele użyteczności publicznej, na cele obronności Państwa albo wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (art. 3 ust. 1). Jako formę prawną wywłaszczenia ustawa przewidywała decyzję Naczelnika Powiatu (art. 21 ust. 1). W przypadku ustalenia przez Naczelnika Powiatu, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie, nieruchomość podlegała zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela (art. 34 ust. 1). W aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Dzielnicy W. – F. z dnia 5 grudnia 1980 r. orzekająca o odjęciu na rzecz Dyrekcji Rozbudowy m. W. prawa własności do nieruchomości rolnych, wśród których znajduje się nieruchomość objęta postępowaniem.

Osią sporu prawnego w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej także jako ugn) w zakresie zwrotu nieruchomości (części działki gruntu) poprzednim właścicielom (i ich następcom prawnym). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowią przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ skoro w sprawie mamy do czynienia z nieruchomościami wywłaszczonymi na zasadach określonych ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to odpowiednie zastosowanie znajdą, co wynika z art. 216 ust. 1 ugn, przepisy rozdziału 6 działu III obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Skarżąca gmina podważa legalność całości aktu, ale w istocie kwestionuje legalność orzeczenia o zwrocie części działki uwłaszczonej, ponieważ w jej ocenie przesłanki zwrotu nie zaistniały, to znaczy organ nie wykazał należycie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Orzekając o zwrocie działki nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2 na rzecz wnioskodawców wojewoda wskazuje, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i spełniona została przesłanka zbędności na cel wywłaszczenia. Biorąc pod uwagę nakreślone uwarunkowania, do rozważenia i oceny nasuwa się kwestia prawna ocena zrealizowania celu wywłaszczenia. Przy tak zakreślonej płaszczyźnie sporu na początku zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Ma to umocowanie w brzmieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który to przepis nakazuje sądowi uwzględnić skargę w razie stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro pod lit. a przywołanego przepisu, jako przesłankę uwzględnienia skargi, ustawodawca wskazuje “naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy", to relację między tymi regulacjami trzeba odczytywać w ten sposób, że prawidłowe orzeczenie o prawach i obowiązkach, czyli o zastosowaniu prawa materialnego, wymaga odpowiednio przygotowanego “przedpola", w postaci kontroli zastosowania przepisów proceduralnych. W orzecznictwie trafnie wskazano, że rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 579/16; wyrok ten, jak też orzeczenia powołane w pozostałej części uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOIS). Dokonując oceny postępowania od strony procesowej i uwzględniając w tym wskazane zarzuty kwalifikowane jako naruszenia przepisów postępowania sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na: - niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji; - uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień; - błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 529). Wszystkie wymienione postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 363/12, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć. Mając powyższe na uwadze sąd zważył, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy potrzebny dla ustalenia stanu nieruchomości, i przeprowadziły niezbędne w sprawie czynności dowodowe, co uzasadnia twierdzenie, że zebrane dowody pozwalają na ustalenie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i rozstrzygnięcie sprawy. Organy zebrały i przeanalizowały dokumentację potrzebną dla rozpoznania sprawy, dokonano wizji terenowej na działkach, zwrócono się do podmiotów mogących posiadać informacje istotne dla sprawy . W aktach znajduje się protokół z okazania granic oraz wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25.07.2018 r. z udziałem uprawnionego geodety wraz z dokumentacją fotograficzną, zdjęcie lotnicze terenu działek gruntu wykonane w dniu 02.06.1982 r. uzyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, wyrys z mapy zasadniczej sporządzony w dniu 03.09.2018 r.. Ustalono, że cel wywłaszczenia na działce nie został zrealizowany, działka jest zarośnięta, niezagospodarowana, organy podparły się wizją terenową, zdjęciami fotograficznymi, mapą zasadniczą i zdaniem sądu taka ocena jest trafna, wykorzystuje materiały zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego w sprawie. W szczególności za niezasadny należy uznać zarzut, że zgromadzone dowody nie pozwalają na uznanie, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Organ dopuścił i przeprowadził dowody, o których była mowa wyżej, w tym w szczególności z wizji w terenie, a także mapy zasadniczej będącej dokumentem urzędowym i nie zostały naniesione tam żadne podziemne instalacje. Zdaniem Sądu organy należycie wykazały, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a działka była niezagospodarowana. Nadto, tezy skargi w tym zakresie nie zostały nawet przez skarżącą w żaden sposób uprawdopodobnione. Z tych przyczyn w ocenie sądu organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 kpa w zakresie ustalenia faktycznego stanu relewantnych dla sprawy nieruchomości.

Zwrotowi działki nie przeszkadza, zdaniem sądu, także to, że nie ma ona obecnie dostępu do drogi publicznej, bowiem zarówno z operatu, jak i wyjaśnień rzeczoznawcy wynika, że może ona być przedmiotem samodzielnego obrotu, a co za tym idzie nie istnieje problem brak możliwości ustalenia wartości rynkowej działki i sformułowany zarzut nie ma oparcia w przepisach prawa, ani też w praktyce transakcji nieruchomościami. W konsekwencji nie jest trafny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 150 ust. 2 ugn. Przepis art. 9 ugn, stanowi, że wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (co ma miejsce w sprawie). Skarżąca gmina zarzuca, że przepis stanowi o terminie wykonalności decyzji (a nie o czynności faktycznej polegającej na wydaniu nieruchomości), podczas gdy w decyzji wojewoda błędnie napisał, że zwrotu nieruchomości dokona Prezydent W. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna. Zgodnie z art. 142 ust. 1 ugn o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. Trzeba zauważyć, że wykonanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości polega z jednej strony na wypłaceniu określonej kwoty odszkodowania, a z drugiej na zwrocie – czyli wydaniu nieruchomości. Zdaniem sądu wojewoda orzekł w tym zakresie w granicach wyznaczonych art. 9 ugn w związku z art. 142 ugn; tym samym nie naruszył prawa i działał na jego podstawie, w konsekwencji zarzut skargi w tym zakresie nie jest uzasadniony. Kontrola części decyzji wojewody, w której ustala się wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, którą należy wpłacić na rzecz Gminy, nie wykazała jej wadliwości.. W tym zakresie strona skarżąca nie sprecyzowała131/23 konkretnych zarzutów.

Reasumując, sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych przepisów ugn, ponieważ uznał, w świetle zgromadzonych w sprawie materiałów, że cel wywłaszczenia działki nie został zrealizowany. Zarzuty dotyczące statusu działki pod kątem jej samodzielności w obrocie prawnym, i prawidłowości decyzji wojewody w zakresie jej wykonalności nie zostały uznane przez Sąd za usprawiedliwione. Z zaprezentowanych powodów sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę w całości.