Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 753/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 56 poz 357
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t.jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2006 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 9 lit. b ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz.357 z późn. zm.), art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 329), § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.), art. 156 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, D. Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r., nr [...]w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]z dnia [...]r. – aktu nadania pani R. B. stopnia nauczyciela kontraktowego, wydanej przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] we W..

W toku administracyjnego postępowania weryfikacyjnego organ I instancji ustalił, że na rzecz pani R. B. w [...]r., na podstawie art. 7 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] we W. wydał decyzję - akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Według tego przepisu nauczyciele zatrudnieni zgodnie z kwalifikacjami na podstawie umowy o pracę w dniu wejścia w życie ustawy, to jest dnia 6 kwietnia 2000 r., uzyskali z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. Decyzja z dnia [...]r. potwierdzała więc, że pani R. B. w dniu [...]r. uzyskała z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. Ustalono też, że pani R. B. posiada wykształcenie wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym.

W dniu [...]r. Prezydent Miasta W. wydał na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] we W.. Powołał się na to, że pani R. B. nie posiadała wymaganych ustawą kwalifikacji do zajmowanego stanowiska. Sprawiło to, że akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego został wydany z rażącym naruszeniem prawa.

Pani R. B. odwołała się od tej decyzji do D. Kuratora Oświaty, argumentując, że dnia [...]r. posiadała odpowiednie przygotowanie wymagane przez ustawę. Decyzja organu I instancji stwierdzająca nieważność jest zatem nieprawidłowa.

Organ II instancji ustalił, że odwołująca się dnia [...]r. była zatrudniona, w pełnym wymiarze godzin, na stanowisku nauczyciela języka niemieckiego. Legitymowała się wtedy dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu W. w zakresie filologii słowiańskiej, zaświadczeniem o ukończeniu Studium Przygotowania Pedagogicznego dla absolwentów filologii słowiańskiej, świadectwem ukończenia formy doskonalenia zawodowego nauczycieli w formie kursu: "Komunikatywne nauczanie języka niemieckiego" organizowanego przez D. Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli. Posiadała również certyfikat Die Zentrale Mittelstufenprüfung, Goethe-Institut z dnia [...]r.

Zgodnie z przepisami § 7 ust. 2 obowiązującego w dniu wydania decyzji rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. nr 98, poz. 433 ze zm.), kwalifikacje do nauczania języka obcego w przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjach i w szkołach ponadgimnazjalnych, posiadała natomiast osoba legitymująca się:

- dyplomem ukończenia studiów magisterskich lub zawodowych w zakresie odpowiedniej filologii obcej lub lingwistyki stosowanej i przygotowaniem pedagogicznym;

- dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych;

- odpowiednim, wymaganym w danym typie szkoły, poziomem wykształcenia, świadectwem egzaminu w zakresie zaawansowanej lub biegłej znajomości języka obcego, uznanym przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu oraz przygotowaniem pedagogiczno-metodycznym w zakresie metodyki nauczania danego języka obcego.

Odwołująca się posiadała ogólny poziom wykształcenia odpowiedni do nauczania w szkole (wykształcenie wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym). Do zajmowania stanowiska nauczyciela języka niemieckiego wymagane było ponadto ukończenie kursu pedagogiczno-metodycznego z zakresu metodyki nauczania języka niemieckiego oraz potwierdzenie co najmniej zaawansowanej znajomości języka niemieckiego. Zdaniem organu II instancji, uznawanymi przez Ministerstwo Edukacji Narodowej dokumentami w tym zakresie są: Die Zentrale Oberstufenprüfung, Goethe Institut, Das Kleine Deutsche Sprachdiplom, Goethe Institut, Das Grosse Deutsche Sprachdiplom, Goethe Institut. Odwołująca się uzyskała certyfikat potwierdzający zaawansowaną znajomość języka niemieckiego dopiero w [...]r.

Uwzględniając te okoliczności, organ II instancji przyjął, że decyzja o nadaniu pani R. B. stopnia nauczyciela kontraktowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie zostały bowiem spełnione wymogi określone w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000r., powołanym w decyzji przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] we W.. Nauczycielka nie nabyła więc z mocy prawa w dniu [...]r. stopnia nauczyciela kontraktowego z uwagi na nieposiadanie w tym dniu wymaganych kwalifikacji. W rezultacie organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta W..

W skardze na decyzję pani R. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z uwagi na to, że decyzje te zakwestionowały decyzję dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] we W.. Skarżąca zarzuciła decyzji II instancji naruszenie art. art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 kpa, a także naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz § 7 ust. 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r.

W uzasadnieniu skarżąca powołała się na art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., zgodnie z którym nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy (6 kwietnia 2000 r.) na podstawie umowy o pracę, którzy posiadali (w tym dniu) wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskali z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. Zakres "wymaganych kwalifikacji", obowiązujących w dacie wejścia tej ustawy w życie, regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. W odniesieniu do skarżącej istotne znaczenie miał § 7 ust. 2 pkt 4 tego rozporządzenia. Zgodnie z nim kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach podstawowych posiadała osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego II stopnia lub świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne. Według skarżącej w świetle jednoznacznej treści tego przepisu rozporządzenia trudno zgodzić się z wywodami organu II instancji, że kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach podstawowych posiadała tylko osoba legitymująca się świadectwem egzaminu w zakresie zaawansowanej lub biegłej znajomości języka obcego, uznanym przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu. Skarżąca uważa, że to stwierdzenie nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawnych obowiązujących w dniu 6 kwietnia 2000 r. Nie można bowiem znaleźć jakiejkolwiek regulacji obowiązującej w tym czasie, z której wynikałby obowiązek legitymowania się świadectwem egzaminu w zakresie zaawansowanej lub bieglej znajomości języka obcego. Skarżąca podkreśliła, że organ II instancji w tym zakresie przytoczył treść aktualnie obowiązującego przepisu § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 z późn. zm.), to znaczy rozporządzenia uchylającego rozporządzenie obowiązujące w dniu 6 kwietnia 2000 r. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że według organu II instancji prawo mogło zadziałać z mocą wsteczną, z czym skarżąca się nie zgadza. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu II instancji niezasadnie przyjęto, że do zajmowania stanowiska nauczyciela języka niemieckiego wymagane jest potwierdzenie co najmniej zaawansowanej znajomości języka niemieckiego - uznawanymi przez Ministerstwo dokumentami w tym zakresie są: Die Zentrale Oberstufenpriirung, Goethe Institut, Das Kleine Deutsche Sprachdi-plóm, Goethe Institut, Das Grosse Deutsche Sprachdiplom, Goethe Instytut. Nazwy tych dokumentów pochodzą z treści załącznika do aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 10 września 2002 r., które nie obowiązywało w dniu 6 kwietnia 2000 r.

Skarżąca uważa, że w dniu 6 kwietnia 2000 r. spełniała wszystkie wymienione ustawowo warunki posiadania wymaganych kwalifikacji oraz do nabycia z mocy prawa stopnia nauczyciela kontraktowego. W szczególności legitymowała się świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego (Die Zentrale Mittelstufenprüfung, Goethe Institut), przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanym przez Ministra Edukacji Narodowej. Według § 7 ust. 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia, skarżąca musiała się legitymować m.in. świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej. Przepis ten nie określał, jakiego egzaminu dotyczy (w zakresie potwierdzenia określonego poziomu znajomości języka obcego). Stwierdzał jedynie, że chodzi tu o odpowiedni egzamin z zakresu znajomości języka obcego. Nawet gdyby wziąć pod uwagę treść aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. nie można zaprzeczyć, że świadectwo Die Zentrale Mittelstufenprüfung, Goethe Instytut, jest jednym ze świadectw potwierdzających znajomość języków obcych (vide załącznik do rozporządzenia). Uznać zatem należy, iż § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. dotyczył każdego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, stwierdzającego znajomość tego języka bez względu na stopień zaawansowania tej znajomości. Skarżąca powołała się na wykładnię dynamiczną § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, bowiem dopiero rozporządzeniem z dnia 10 września 2002 r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu uznał za konieczne wyraźne określenie (sprecyzowanie), że zainteresowane osoby powinny się legitymować świadectwem znajomości danego języka obcego w zakresie zaawansowanym lub biegłym (§11 ust. 2 pkt 4). Brak tak wyraźnego określenia zakresu znajomości języka obcego w przepisach rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. pozwala, zdaniem skarżącej, na stwierdzenie, iż dla wykazania znajomości danego języka obcego w dniu 6 kwietnia 2000 r. wystarczające było legitymowanie się świadectwem znajomości języka obcego na poziomie podstawowym.

Według skarżącej nie może budzić wątpliwości użycie w § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. sformułowania "odpowiedniego egzaminu", mogącego sugerować, że chodzi o egzamin odpowiadający zakresowi państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego II stopnia. Gdyby to bowiem było objęte intencją normodawcy (Ministra Edukacji Narodowej), w tym przepisie użyte zostałoby sformułowanie "świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego II stopnia lub odpowiadającego mu egzaminu z zakresu znajomości".

W konkluzji skarżąca stwierdza, że decyzja nr [...]dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] we W. z dnia [...]r. - akt nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego - wydana została prawidłowo.

W odpowiedzi na skargę D. Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Według art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja D. Kuratora Oświaty utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. stwierdzającą nieważność decyzji w sprawie nadania skarżącej stopnia nauczyciela kontraktowego. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 1997r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkól i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, mające zastosowanie w czasie wydawania kwestionowanych decyzji.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która spełnia określone wymagania kwalifikacyjne. Nie można nawiązać stosunku pracy z nauczycielem, który m. in. nie posiada kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska (art. 10 ust. 8 ustawy). Tak więc na stanowisku nauczyciela winien być zatrudniony oraz rozpoczynać staż na odpowiedni stopień awansu zawodowego tylko nauczyciel posiadający pełne kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska.

Kwalifikacje do zajmowania przez nauczyciela stanowiska zostały określone w art. 9 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Korzystając z upoważnienia wynikającego z art. 9 ust. 2 ustawy Minister Edukacji Narodowej określił szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli w rozporządzeniu z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, nauczyciele zatrudnieni na podstawie umowy o pracę w dniu wejścia w życie ustawy, to jest dnia 6 kwietnia 2000r., którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nie określony.

Prawnie wymagane kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach określało w tym czasie powołane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 1991 r. Zgodnie z § 7 ust. 2 tego rozporządzenia kwalifikacje takie posiadała osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku filologicznym o specjalności języki obce lub lingwistyka stosowana i przygotowaniem pedagogicznym, legitymująca się dyplomem ukończenia wyższych studiów zawodowych w zakresie nauczania języka obcego, legitymująca się dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych, legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego II stopnia lub świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne.

Słusznie skarżąca zwraca uwagę na to, że organ II instancji bezzasadnie powoływał się w uzasadnieniu decyzji na kwalifikacje wynikające z załącznika do rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r., które nie obowiązywało w dniu 6 kwietnia 2000 r. Obowiązywało natomiast rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r. Trafna jest także uwaga skarżącej, że przepisy tego rozporządzenia nie zawierają wykazu egzaminów z zakresu znajomości języka obcego uprawniających do nauczania przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej. Z przepisów tych wynika jednak, że do nauczania języków obcych legitymowane są osoby posiadające wysokie kwalifikacje zawodowe i bardzo dobrą znajomość języka obcego, na poziomie porównywalnym co najmniej z osobami legitymującymi się dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych, a więc z pewnością na poziomie zaawansowanym. Egzaminem potwierdzającym znajomość języka niemieckiego na poziomie zaawansowanym jest, stosownie do jego nazwy, Die Zentrale Oberstufenprüfung, Goethe Institut, które to świadectwo skarżąca uzyskała dopiero [...]r.

Z opisu egzaminu Zentrale Mittelstufenprüfung, Goethe Institut, którym legitymowała się skarżąca dnia 6 kwietnia 2000 r., zawartego na odwrocie certyfikatu przedstawionego przez skarżącą wynika, że egzamin ten potwierdza ogólną znajomość języka niemieckiego tylko na poziomie średniozaawansowanym. Nie można więc przyjąć, tak jak uważa skarżąca, że zdanie każdego egzaminu przeprowadzonego przez instytucję zagraniczną daje uprawnienia do nauczania języka obcego. Prowadziłoby to bowiem do przyznania uprawnień do nauczania także osobom, które legitymują się świadectwem znajomości języka niemieckiego na poziomie elementarnym, jeszcze niższym niż osiągniętym przez skarżącą.

Skoro zatem skarżąca w dniu 6 kwietnia 2000 r. nie posiadała prawnie wymaganych kwalifikacji do nauczania języka niemieckiego, to organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że nieważna jest decyzja nr [...]z dnia [...]r. - akt nadania skarżącej stopnia nauczyciela kontraktowego, wydana przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] we W..

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.