Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 578/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska – Hrycyk, Sędziowie Sędzia WSA, , Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2021 r. nr 0201-IEE1.711.129.2021.2.WM w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału ZUS w Wałbrzychu prowadzi postępowanie egzekucyjne

względem skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 8 lutego 2021 r. o numerach od TW4430221000715 i TW4430221000716, TW4430221000717, TW4430221000718, TW4430221000719, TW4430221000720, obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie

zdrowotną za okres od stycznia do października 2019 r., wynikających z deklaracji złożonych przez płatnika składek. Tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącemu

w dniu 2 marca 2021 r.

W dniu 20 grudnia 2019 r. stronie doręczone zostały upomnienia dotyczące

ww, należności z tytułu składek.

W dniu 9 marca 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej) strona skarżąca wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej ww. należności. We wskazanych zarzutach strona skarżąca podniosła m.in., że przepis art. 27 ustawy z

dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Dz.U.

z 2022 r., poz. 479, dalej jako: "u.p.e.a.") określa, co musi się znaleźć w tytule wykonawczym, a wystawione tytuły uchybiają temu przepisowi, co uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Ze względu na treść powyższego pisma, zostało ono rozpoznane nie tylko

jako zarzut w rozumieniu art. 33 u.p.e.a., ale także jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2021 r., znak: 430200/71/108/2021-RED-P, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu, działając jako wierzyciel, oddalił zarzut w postępowaniu egzekucyjnym dotyczący braku wymagalności obowiązku, złożony przez stronę skarżącą w piśmie z dnia 16 sierpnia 2020 r.

Odrębnym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2021 r., znak:

430200/71/109/2021-RED-P, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w Wałbrzychu orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

o rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej na powyższe postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r., znak: 0201-IEE2.711.129.2021.2.WM, doręczonym skarżącemu w dniu 5 lipca

2021r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie

Sądu do określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego, skarżący sformułował zarzuty naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art 7 oraz 8-

13 z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022

r., poz. 2000 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz zasad współżycia społecznego poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego i sporządzenie tytułów wykonawczych na kwoty, które zostały objęte wnioskiem o ich umorzenie. Zdaniem skarżącego

wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed rozpatrzeniem wniosku o umorzenie egzekwowanej należności mogło nastąpić jedynie w wyjątkowej sytuacji, na przykład

w razie ryzyka przedawnienia należności wskutek toczącego się postępowania o umorzenie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nadto skarżący powołał wyroki

o sygn. akt III SA/Wr 745/20, III SA/Wr 212/21 uchylające decyzje Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że podstawy prawne wskazane w tytułach wykonawczych są prawidłowe, wskazując, że organ wystawia

sam sobie tytuł. Nadto zakwestionował dokonaną przez organ kwalifikację pism jako wniosku o umorzenie postępowania, a nie np. wniosek o zawieszenie czy

wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego w sprawie doszło

do rażącego naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu poprzednim i art. 33 §

2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w brzemieniu obecnym, wskazania niewłaściwej podstawy

prawnej żądania należności w pkt 13 tytułu wykonawczego oraz błędnego

wypełnienia pkt 4 w danych tytułu wykonawczego dotyczących należności

pieniężnych, co stanowi naruszenie art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w brzmieniu

poprzednim. Skarżący wskazał nadto, że przed doręczeniem upomnienia, skarżący

nie otrzymał żadnego dokumentu, na którym wskazana byłaby żądana należność i na jakie konto ma być ona wpłacona. Wartość żądanej składki za miesiąc styczeń i

numer konta organ ZUS wskazuje dopiero w doręczonym upomnieniu z grudnia 2019

r., żądając wstecz zapłaty za wszystkie pozostałe miesiące i dolicza odsetki, co jest rażącym naruszeniem ustawy systemowej i zasad ogólnych k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z

2023 r., poz. 259), dalej: p.p.s.a. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola

działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu

egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt

lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony

skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania

administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć

ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w

całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących

koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest dokonana przez organ odwoławczy ocena prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem, dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych,

obejmujących zadłużenie składkowe określone decyzją.

Ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z

późn. zm. - dalej ustawa zmieniająca z dnia 11 września 2019 r.) znowelizowano

m.in. art. 59 u.p.e.a., regulujący przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia

ogłoszenia. Wskazana nowelizacja weszła zatem w życie w dniu 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 26 ust. 3a u.p.e.a., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniająca z dnia 11 września 2019 r., wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z

chwilą; 1) doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym; 2) nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym; 3) wystawienia tytułu wykonawczego w przypadku przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Zgodnie z art. 26 § 1 i § 4

u.p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, organ egzekucyjny

wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie

wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (§ 1). Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje

z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne toczy się na podstawie

tytułów wykonawczych wydanych i doręczonych po dniu wejścia w życie ww. nowelizacji. W sprawie zastosowanie znajdą zatem przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 11 września 2019 r.

Zgodnie ze znowelizowanym na jej podstawie brzmieniem art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela

nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Nadto zgodnie z brzmieniem art. 59 § 2 u.p.e.a., obowiązującym na moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. art. 1 pkt 12, art. 6 ust. 1 i art. 15

ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2019 r., poz. 1553),

postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do

umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Okoliczności wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. jako podstawy umorzenia egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki negatywne dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Mają one charakter

bezwzględny, to jest w przypadku ich wystąpienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne. Są one uwzględniane zarówno z urzędu, jak i na wniosek wierzyciela

lub zobowiązanego. Wprawdzie zobowiązany jest uprawniony do żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale nie oznacza

to, że zgłoszenie takiego żądania przez zobowiązanego stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Zobowiązany nie może rozporządzać przedmiotem postępowania i dlatego należy przyjąć, że zobowiązany - wnosząc o umorzenie postępowania - jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia postępowania, wskazanych w art. 59 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o umorzeniu postępowania, bądź o odmowie umorzenia postępowania (zob. Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 59

u.p.e.a., wyd. IX Opublikowano: WKP 2021).

Z akt sprawy wynika, że skarżący w piśmie z dnia 9 marca 2021 r. złożył

zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W powyższym piśmie podniósł, że wystawione tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; la) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 1140); 2) wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny,

a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej

pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia

tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7

dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; 9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane,

podstawę prawną braku tego obowiązku; 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt la; 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w

art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

Wyjaśnić należy, że prowadzenie egzekucji to proces, na którego poszczególnych etapach uczestnikom, w tym zobowiązanemu, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej i z których w niniejszej sprawie skarżący skorzystał. Podstawy zarzutów (art. 33 u.p.e.a.) oraz przesłanki umorzenia (art. 59 § 1 u.p.e.a.) nie są tożsame (choć mogą być podobne), co wynika wprost z treści przepisów regulujących te kwestie, zaś postępowanie w sprawie zarzutów i postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego to odrębne postępowania w dwóch różnych sprawach, które w żaden sposób nie łączą się z

sobą i nie mogą być prowadzone wspólnie (razem). Dlatego w postępowaniu w

sprawie zarzutów organ egzekucyjny nie może rozstrzygać w sprawie żądania zobowiązanego dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, zgłoszonego

w zarzutach, czy poza tym trybem. Podobnie w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można rozstrzygać spraw i kwestii nie

mieszczących się w granicach enumeratywnie wskazanych w art. 59 u.p.e.a. kwestii.

Z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jasno wynika, że niespełnienie w tytule

wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. może być rozpoznane wyłącznie w ramach postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Fakt zgłoszenia przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych co do tytułów wykonawczych w pełni uprawniał zatem organ do zakwalifikowania pisma zobowiązanego z 9 marca 2021 r. także jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie sposób zatem uznać zasadności zarzutu skargi, że organ

w sposób arbitralny - z pominięciem rzeczywistych intencji skarżącego – zakwalifikował pismo skarżącego jako zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a nie np. jako wniosek o zawieszenie czy wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Organ dokonał kwalifikacji zgłoszonych wniosków w sposób najbardziej korzystny dla skarżącego w danej sytuacji

procesowej oraz z uwzględnieniem przesłanek ustawowych, a nie jedynie

powołanych przez skarżącego przepisów.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że w sprawie

nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego

wymieniona w art. 59 u.p.e.a.

W zakresie przesłanki wymienionej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podnieść

należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie wskazuje

się, iż przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle

możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10, LEX nr 1068717). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji

ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 130/20, LEX nr 3056747). Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do

przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami

tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ

egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine

u.p.e.a.). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji

danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 512/16, LEX nr 2454893; wyrok NSA z dnia 4

kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15, LEX nr 2440687; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.). Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177).

Również dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Dopiero w sytuacji,

gdy dany tytuł wykonawczy nie zawiera informacji, o których mowa w art. 27 ustawy egzekucyjnej, wystąpi sytuacja opisana w art. 59 § 1 pkt 3 tej ustawy (zob. wyrok

WSA w Gliwicach z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/GI 964/21).

W niniejszej sprawie podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych

stanowiły złożone przez stronę, jako płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, deklaracje rozliczeniowe, zawierające pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego,

tj. w dniu 20 grudnia 2019 r. – zobowiązanej doręczono stosowne upomnienie. W aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia tego upomnienia. Okoliczności te wskazane zostały w części D przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Na podstawie analizy akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych, Sąd, wbrew zarzutom skargi, uznał, że egzekucja ma źródło w powołanych w nich przepisach prawa.

Podstawą prawną obowiązku objętego tytułami wykonawczymi stanowił art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009, dalej jako: "usus") oraz art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

(Dz. U. z 2022 r., poz. 2561).

Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, osoby i jednostki organizacyjne,

o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za

każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych

dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.

Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 1 usus, płatnik składek jest obowiązany

według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Jak wynika z art. 46 ust. 2 i 4 usus, rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie art. 47 ust. 1 usus wprowadza obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji

rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, termin płatności, w razie nieopłacenia

składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy

i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Składki stają się bowiem wymagalne w terminie ich płatności niezależnie od tego, czy zostały prawidłowo rozliczone i wskazane w deklaracji rozliczeniowej, a także wtedy, gdy taka deklaracja nie została złożona. I nie jest w tej kwestii konieczne wydanie decyzji wymiarowej (takie stanowisko zajął NSA

w wyrokach: z dnia 15 września 2021 r. I GSK 223/21, z 13 stycznia 2021 r., I GSK 897/20 i I GSK 898/20 oraz z 19 stycznia 2021 r., I GSK 1530/20).

Tym samym wypełniona została hipoteza normy zawartej w art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., zgodnie z którą egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Stosownie z

kolei do uregulowania zawartego w art. 3a § 1 pkt 3 i § 2 u.p.e.a., w zakresie składek

na ubezpieczenie społeczne stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają

one z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika tych składek, a ponadto, jeżeli

w deklaracji tej zamieszczone zostało pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut wskazania niewłaściwej podstawy prawnej w pkt 13 tytułów wykonawczych. W niniejszej sprawie wierzycielem i

organem egzekucyjnym jest w istocie ten sam organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ ten został też wskazany w tytułach wykonawczych jako

wierzyciel (zob. art. 83c ust. la usus). Z powołanych w pkt 13 tytułów wykonawczych przepisów wynika kompetencja Zakładu (a zatem także i jego terenowej jednostki organizacyjnej) do inicjowania postępowania zmierzającego do przymusowego wykonania przez płatników obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Zgodnie z powołanym tam art. 93 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 1). Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 2 usus, składki

oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu

w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

Z akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych wynika zatem, że egzekucja ma źródło w powołanych w nich przepisach prawa. W tych

okolicznościach nie można uznać, że egzekucja jest niedopuszczalna i postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.

Wykraczają poza granice niniejszej sprawy obszernie opisywane przez skarżącego zarzuty wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed prawomocnym rozpoznaniem złożonego wniosku o umorzenie należności będącej przedmiotem

tego postępowania egzekucyjnego. Przypomnieć należy, że w rozpatrywanej sprawie podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy art. 18 i art. 59

§ 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. Przepisy te wyznaczyły granice rozpoznawania sprawy. Nieistnienie obowiązku lub brak wymagalności egzekwowanego obowiązku w żadnym razie nie mogą być

utożsamiane z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej, o której mowa w art.

59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Powyższe zarzuty zostały rozpatrzone w odrębnym

postanowieniu w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucyjnej, który nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu.

Jednoczenie tutejszy Sąd zwraca uwagę, że w okolicznościach niniejszej sprawy wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i postanowienia o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucyjnej nastąpiło w tym samym dniu. W myśl art. 35 § 1 u.p.e.a., wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia

tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.

Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio, stoi na stanowisku,

Zwrócić należy uwagę, że w przepisie art. 56 § 5 u.p.e.a. ustawodawca

wyłączył dopuszczalności rozpatrywania skargi, wniosku lub innego podania w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z przyczyny

określonej w art. 56 § 1 pkt 2 i 3 oraz § 1b u.p.e.a. Podstawą zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie nie były ww. przepisy.

Na podstawie akt administracyjnych dołączonych do sprawy sygn. akt

III SA/Wr 653/21 Sąd z urzędu ustalił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 7 czerwca 2021 r., nr 430100/71/94/2021-RED-P, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 7 kwietnia 2021 r. o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Wobec powyższego Sąd przyjął, że wydanie zaskarżonego postanowienia

przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu

w sprawie egzekucji administracyjnej nie stanowiło uchybienia, które naruszałoby przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy.