Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1718/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Białek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 139/22 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 maja 2022 r., II SA/Lu 139/22 oddalił skargę S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego (pkt I.) oraz rozstrzygnął o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt II.).

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Postępowanie wszczęte zostało na wniosek S. K. z [...] kwietnia 2021 r. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup węgla. W toku postępowania Burmistrz Miasta Ł. ustalił, że wnioskodawca wspólnie z byłą żoną jest właścicielem majątku, który wartość wyceniona została na kwotę 1.800.000.zł. Organ wskazał dalej, że wprawdzie Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem zabezpieczających z dnia 14 lipca 2016 r., I Ns 629/16 zakazał zbywania i obciążania nieruchomości do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku wspólnego, to jednak wnioskodawca powinien podjąć działania w celu przyspieszenia rozstrzygnięcia sprawy, aby móc dysponować majątkiem i czerpać korzyści z tej części majątku, która jemu przypadnie. Organ I instancji ustalił ponadto, że skarżący utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego w wysokości 645 zł i zasiłku celowego na zakup posiłków lub żywności w kwotach po 150 zł miesięcznie. Z przedstawionych przez wnioskodawcę faktur wynika, że w kwietniu opłaty mieszkaniowe i wydatki na leki wyniosły łącznie 194,45 zł. Dodatkowo w kwietniu 2021 r. wnioskodawca opłacił składkę P. S.A w kwocie 202,68 zł. Skarżący ogrzewa dom piecem na gaz ziemny i czasami włącza piecyk elektryczny, natomiast oczekuje zasiłku celowego na opał w postaci węgla w kwocie 700 zł. Burmistrz Miasta Ł. decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] odmówił przyznania S. K. zasiłku celowego. W odwołaniu od tej decyzji S. K. wskazał, że ze względów ekologicznych dom, a dokładnie tylko jeden pokój, ogrzewał gazem i nie stać go było na ogrzewanie kuchni i łazienki. Odwołujący obawia się wstrzymania dostaw gazu i energii elektrycznej. Ponadto podniósł, że nie stać go na wykupienie leków i zmuszony był wydać 2.500 zł na leczenie grzybicy paznokci. Podkreślił, że stan jego zdrowia pogarsza się. Podał także, że powinien zakupić drugi wózek inwalidzki o podwyższonych parametrach, na co go nie stać. Korzysta z przeterminowanej żywności z hurtowni spożywczej, nie stać go na skarpety i obuwie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K., działając na podstawie m.in. art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 5 i pkt 6, art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2021.2269 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta Ł. Kolegium przytoczyło treść art. 39 u.p.s., podkreślając, że spełnienie kryterium dochodowego nie oznacza, że zasiłek celowy zostanie przyznany, gdyż rozpatrując wniosek o przyznanie takiego zasiłku organ działa w granicach uznania administracyjnego. Organ wskazał, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że mogą być przyznane dopiero wtedy, gdy zainteresowani nie są w stanie samodzielnie pokonać trudnych sytuacji życiowych; a takiego warunku nie spełnia S. K. Kolegium dodatkowo ustaliło, że skarżący jest rozwiedziony, mieszka w domu stanowiącym współwłasność jego i byłej żony – B. K. Od 2016 r., z wniosku byłej żony, toczy się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności i podział majątku wspólnego, oszacowanego przez biegłego na kwotę 1.800.000 zł. Skarżący ma troje dorosłych dzieci – córkę i dwóch synów. Z synami nie utrzymuje kontaktu, a jego powództwo przeciwko synom o alimenty zostało oddalone. S. K. może liczyć na pomoc córki, która sprząta, pierze i użycza ojcu auto. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 9 stycznia 2020 r. skarżący został uznany za osobę częściowo niezdolną do pracy do 31 stycznia 2022 r., natomiast nie został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z kolei orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w . został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na okres do 31 grudnia 2021 r. i z tego tytułu został skarżącemu przyznany zasiłek stały na okres od 1 grudnia 2018 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 645 zł. Decyzją z dnia 20 stycznia 2021 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup posiłków lub żywności w kwocie po 150 zł miesięcznie na okres od stycznia do czerwca 2021 r., natomiast decyzją z dnia 19 lipca 2021 r. zasiłek ten przyznano na kolejne miesiące – od lipca do grudnia 2021 r. W tej sytuacji Kolegium uznało, że skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego. Spełnia również przesłanki niedochodowe, wynikające z art. 7 pkt 2-15 u.p.s., tj. niepełnosprawność i długotrwała choroba (skarżący cierpi m.in. cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienia wielostawowe, zaburzenia osobowości, nastawienia paranoiczne, jest po operacji bariatrycznej z powodu patologicznej otyłości). Kolegium uznało, że w takiej sytuacji organ I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zakup węgla, a to ze względu na niepodejmowanie działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji finansowej, a także z uwagi na objęcie stałą i systematyczną pomocą ze środków publicznych. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że zakup węgla nie należy do potrzeb nagłych i nieprzewidywalnych, a więc skarżący mógł je zabezpieczyć znacznie wcześniej, zwłaszcza, że w 2020 r. także otrzymywał pomoc finansową na zakup leków i pomoc rzeczową w postaci żywności. Ponadto skarżący podczas wywiadu środowiskowego [...] maja 2021 r. wyjaśnił, że nie ogrzewa mieszkania węglem ze względów ekologicznych, a nie z powodu braków środków. W ocenie Kolegium, skarżący nie wykazał przekonująco, że wyczerpał możliwości poprawy swojej sytuacji, choć poczynił pewne próby, jednak jego aktualna sytuacja prawna i życiowa jest konsekwencją jego własnych wyborów. Kolegium zauważyło, że celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie każdej zgłaszanej potrzeby, a ubiegający się o pomoc powinien wykorzystać własne środki, możliwości i uprawnienia w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Skarżący nie wykazał, że wyczerpał swoje możliwości poprawy sytuacji materialnej. Wartość majątku wspólnego jest znaczna i tej okoliczności w kontekście zadań pomocy społecznej nie można pominąć, gdyż wartość tego majątku świadczy o dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a rzeczywistym stanem majątkowym skarżącego, co jest samodzielną negatywną przesłanką przyznania pomocy społecznej, o jakiej mowa w art. 12 u.p.s. Kolegium wzięło też pod uwagę, że podstawy egzystencji skarżącego nie są zagrożone: posiada bowiem regularny dochód w postaci zasiłku stałego w maksymalnej ustawowej wysokości, a dodatkowo otrzymuje regularnie pomoc z funduszy publicznych; korzysta też z pomocy rzeczowej córki, zaś postępowanie o zniesienie współwłasności jest w zaawansowanym stadium. Kolegium nie zakwestionowało problemów zdrowotnych skarżącego, jednak zauważyło, że nie mają one charakteru nagłego. Występują one od lat, a realizowanie recept należy do stałych wydatków; kwoty aktualnie mieszczą się w budżecie domowym skarżącego i nie wpływają istotnie jego na sytuację bytową,

S. K. nie zgodził się z powyższą decyzja i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący podniósł, że jego sytuacja bytowa się pogarsza z miesiąca na miesiąc, a organ nie zapewnia mu dostatecznej pomocy pomimo tego, że jest inwalidą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 19 maja 2022 r. wskazał, że dochód skarżącego, ustalony zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 3 u.p.s., nie przekroczył kryterium dochodowego. Skarżący spełniał więc kryterium dochodowe, uprawniające do zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 2 u.p.s. Mimo to, decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia nie narusza tegoż przepisu. Sąd I instancji zauważył, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej ma charakter posiłkowy (subsydiarny), a poza tym dokonuje się w ramach uznania administracyjnego. Organ nie musi więc przyznać świadczenia, pomimo niskiego dochodu osoby ubiegającej się o pomoc. Organ ma obowiązek zbadać wniosek z szerszej perspektywy, tj. uwzględniając cele i zasady udzielania pomocy społecznej, wydatkowanej ze środków publicznych. Przepis art. 2 ust. 1 u.p.s. stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest bowiem zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. W ocenie Sądu I instancji zasadnie organy przyjęły, że skarżący nie wykorzystał wszystkich sposobów, by poprawić swoją sytuację bytową, w tym nie tylko prawnych, ale także faktycznych. Radzenie sobie w trudnych sytuacjach życiowych polega przede wszystkim na podejmowaniu czynności i starań, których ostatecznym efektem będzie zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, w tym przypadku finansowych. Nie musi więc ono polegać wyłącznie na wykonywaniu pracy zarobkowej, w pojęciu radzenia sobie w życiu mieści się także postawa człowieka przejawiająca się m.in. w relacjach z innymi osobami, od których można zasadnie oczekiwać wsparcia, a więc przede wszystkim od małżonka i najbliższej rodziny. Choć skarżący jest osobą niepełnosprawną i schorowaną, a więc nie może podjąć pracy, to jednak posiada w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej znaczny majątek, który został oszacowany przez biegłego na 1.800.000 zł. i toczy się postępowanie sądowe o jego podział. W związku z sądowym postanowieniem zabezpieczającym nie jest możliwe rozporządzanie nieruchomością w celu pozyskania środków finansowych. W ocenie Sądu I instancji organy trafnie zauważyły, że skarżący powinien podjąć starania o (tymczasowe) porozumienie z byłą małżonką, w szczególności w zakresie ponoszenia kosztów opłat za nieruchomość stanowiącą (wciąż) ich współwłasność, czy też w zakresie majątku wspólnego nieobjętego postanowieniem zabezpieczającym. Po uregulowaniu stanu prawnego w postępowaniu sądowym, małżonkowie będą mogli dokonać ewentualnych rozliczeń.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a., a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.:

- przez błędne ustalenie stanu faktycznego w toku wyjaśniającego postępowania administracyjnego i przyjęcie, że skarżący powinien podjąć działania w celu przyspieszenia rozstrzygnięcia sprawy, aby móc nim dysponować i czerpać korzyści z tej części majątku, która jemu przypadnie z podziału majątku wspólnego, podczas gdy Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia 14 lipca 2016 r., I Ns 629/16 zakazał zbywania i obciążania nieruchomości do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku wspólnego, w związku z czym nie jest możliwe rozporządzanie nieruchomością w celu pozyskania środków finansowych;

- przez uznanie, że skarżący nie wykorzystał wszystkich sposobów aby poprawić swoją sytuację bytową, podczas gdy skarżący jest osobą niepełnosprawną i schorowaną i tym samym nie jest w stanie samodzielnie sobie poradzić z trudną sytuacją materialną;

- przez przekroczenie granic tzw. uznania administracyjnego wskutek przyjęcia przez organ braku celowości przyznania pomocy społecznej przez uznanie, że skarżący nie spełnia warunku przyznania zasiłku celowego, tj. braku możliwości samodzielnego pokonania trudnych sytuacji życiowych, podczas gdy skarżący spełnia kryterium dochodowe i utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego w wysokości 645 zł, wymaga zgodnie ze wskazaniami neurologa zakupu drugiego wózka inwalidzkiego o podwyższonych parametrach, nie stać skarżącego na ogrzewanie kuchni i łazienki, zakup skarpet, obuwia. Skarżący korzysta z przeterminowanej żywności z hurtowni spożywczej.

2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., a w szczególności art. 39 ust. 1 i art. 41 pkt 1 u.p.s. wskutek przyjęcia, że wadliwie ustalone okoliczności faktyczne mają zastosowanie do tych przepisów prawa materialnego wskutek błędnej wykładni następujących pojęć: "samodzielne pokonanie trudnych sytuacji życiowych", wskutek czego m.in. nie został przyznany skarżącemu zasiłek celowy.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, iż nie zostały one pokryte w całości ani w części.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych wypada stwierdzić, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jakkolwiek w takiej sytuacji zasadą winno być rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, to jednak z uwagi na podniesienie zarzutów w ramach obu podstaw kasacyjnych podważających prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego, właściwe jest łączne odniesienie się do postawionych zarzutów.

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie całości lub części kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu (art. 39 ust.1 i 2 u.p.s.). Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (vide: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 maja 2015 r., I OSK 698/16; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., I OSK 836/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przy czym należy pamiętać, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (vide: wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., I OSK 2224/15; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2698/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Należy także zaakcentować, że treść art. 39 ust. 1 u.p.s., mówiąca, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, wyraźnie wskazuje, iż decyzja w powyższym zakresie zapada w ramach uznania administracyjnego. Wskazuje na to wyraźnie zwrot "może" odnoszący się do uprawnienia organu administracji. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne wyraża się w tym, że nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie musi rozstrzygnąć sprawy w pozytywny dla niej sposób. Powyższe nie oznacza jednak zupełnej dowolności w rozstrzyganiu sprawy. Na organie spoczywa bowiem obowiązek wyważenia interesu społecznego (publicznego) oraz słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. Przy czym zasada państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) nie przewiduje automatycznej wyższości interesu społecznego nad słusznym interesem jednostki. Organ winien zatem każdorazowo zidentyfikować zarówno interes publiczny jak i słuszny interes strony, i w okolicznościach konkretnej sprawy rozważyć owe interesy, przyznając jednemu z nich prymat. Przebieg tej operacji myślowej, w szczególności w sytuacji przyznania prymatu interesowi publicznemu, winien zostać wyczerpująco wyjaśniony w motywach wydanej decyzji, tak aby w specyficznych okolicznościach sprawy możliwe było wyprowadzenie wniosku, na czym polegało wyższe wartościowanie doniosłości interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do ograniczenia uprawnienia strony lub odmowy jego przyznania (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981/1/57; glosa J.Łętowskiego do ww. wyroku NSA, OSPiKA 1982/1-2/51-57; B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2012, s. 61). Przeprowadzenie powyższej operacji w prawnie akceptowalny sposób nakłada na organy administracji obowiązek zbadania wszystkich okoliczności danej sprawy w celu wyszukania najbardziej właściwego, odpowiadającego prawdzie obiektywnej i swemu celowi rozstrzygnięcia (vide: wyrok TK z dnia 29 września 1993 r., K 17/92, OTK 1993/II/33; wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r., III S.A. 7900/98, Lex nr 47243, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 r., II SA 2486/01, Lex nr 149543; W.Jakimowicz, Zewnętrzne granice uznania administracyjnego, PiP 2010/5/42-54).

Okoliczności sprawy związane z ustaleniem w toku postępowania administracyjnego sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego, istotnej z punktu widzenia żądania przyznania wnioskowanego zasiłku celowego, zostały w skardze kasacyjnej zakwestionowane w zakresie ustalenia, iż skarżący zgłaszając powyższe żądanie nie wykorzystał wszystkich sposobów aby poprawić swoją sytuację bytową. Analiza okoliczności sprawy nie pozwala potwierdzić zasadności tegoż zarzutu. Skarżący rzeczywiście w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek celowy uzyskiwał dochód nie przekraczający kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, o którym stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Wykazywał również przyczyny uzasadniające przyznanie pomocy społecznej wskazane w art. 7 pkt 5) i 6) u.p.s. Jednocześnie z okoliczności sprawy wynika, że skarżący zgromadził znaczny majątek, który w ramach małżeńskiej wspólności ustawowej wynosił około 1,8 mln złotych. Jakkolwiek sąd powszechny, w ramach zabezpieczenia tymczasowego roszczenia o podział ww. majątku zgłoszonego przez byłą żonę skarżącego, zakazał zbywania nieruchomych składników tegoż majątku do czasu zakończenia postępowania podziałowego, to powyższe ograniczenie w dysponowaniu majątkiem nie obejmuje majątku ruchomego, którym skarżący może swobodne dysponować, także w celu zaspokojenia bieżących potrzeb bytowych. Ponadto dokonanie zabezpieczenia tymczasowego w toku postępowania o podział majątku wspólnego nie powinno być postrzegane jako przyczyna ubóstwa skarżącego, będąca uzasadnieniem korzystania ze środków publicznych. Skarżący zgromadził majątek znacznych rozmiarów i to ten majątek w pierwszej kolejności winien stanowić źródło zaspokojenia jego potrzeb bytowych. Utrwalone jest bowiem zapatrywanie, że zasiłek celowy jest świadczeniem mającym na celu zapewnienie dochodów osobie, która własnym staraniem nie jest w stanie ich sobie zapewnić (vide: I.Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, uwagi do art. 37). Trafnie konstatowano zatem w toku dotychczasowego postępowania, że środki majątkowe przynależne skarżącemu, a także jego uprawnienia do domagania się utrzymania od osób najbliższych, nie zostały należycie wykorzystane przed zgłoszeniem żądania przyznania zasiłku celowego. Tym samym należy uznać, że skarżący dysponuje możliwościami zaspokojenia różnego rodzaju potrzeb życiowych, w tym zakupu węgla na okres zimowy.

Należy także zauważyć, iż przepis art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowi o zasiłku celowym, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie ogrzewa domu węglem, a przynajmniej nie ogrzewał domu w ten sposób w ostatnim sezonie grzewczym. Wyjaśnił bowiem w toku postępowania administracyjnego, że nie robi tego ze względów ekologicznych, a jednocześnie wskazał, że ostatniej zimy korzystał z ogrzewania gazowego i ogrzewał wówczas tylko jeden pokój. Nie ogrzewał kuchni i łazienki. Z okoliczności sprawy wynika także, że skarżący chce uchronić się przed skutkami ewentualnego wyłączenia gazu i energii elektrycznej i dlatego wniósł o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup węgla. Powyższe okoliczności zaprzeczają temu, że zakup węgla stanowił niezbędną potrzebę bytową skarżącego. Tego rodzaju potrzeba winna być usprawiedliwiona ze względu m.in. na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, a zatem potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę (vide: W.Maciejko [w:] W.Maciejko, P.Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, LexisNexis 2013, s. 192). Skoro skarżący nie ogrzewa domu węglem, a posiada ogrzewanie gazowe, zaś węgiel stanowi wyłącznie rodzaj zabezpieczenia w razie ewentualnego odcięcia dostaw gazu i energii elektrycznej, to nie sposób uznać zakupu węgla za niezbędną potrzebę życiową skarżącego. Potrzeba taka winna być aktualna. Poprzez przyznanie zasiłku celowego nie powinny być pokrywane tego rodzaju potrzeby wnioskodawcy, które mogą pojawić się jedynie ewentualne, w razie wystąpienia zbiegu niekorzystnych dla niego zdarzeń. Zasiłek celowy nie służy pokrywaniu potrzeb wynikających z zapobiegliwości strony, czy nawet jej przezorności, wykraczających poza ramy niezbędnej potrzeby bytowej, w rozumieniu art. 39 ust. 1 u.p.s.

W toku dotychczasowego postępowania trafnie także dostrzeżono, że skarżący utrzymuje się ze świadczeń obligatoryjnych z pomocy społecznej, a nadto potrzeby skarżącego zaspokajane są na bieżąco przez przyznawanie innych świadczeń pomocowych (dożywianie). Skarżący, pomimo zgromadzenia znacznego majątku, pozostaje zatem stałym beneficjentem pomocy społecznej.

W takiej sytuacji nie można zgodzić się z autorem kasacji, iż zaskarżonym wyrokiem doszło do naruszenia art. art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 u.p.s. Oddalenie skargi na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup węgla, stanowi wynik wszechstronnej oceny prawidłowo ustalonych okoliczności sprawy, a rozstrzygniecie administracyjne prawidłowo okoliczności te wartościuje, nie stanowiąc wyjścia poza granice uznania administracyjnego.

Nie został także naruszony przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Mając na uwadze, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku inicjującego kontrolowane postępowania administracyjne nie uzyskał dochodu przekraczającego kryterium dochodowe, przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. nie mógł znaleźć zastosowania w badanym postępowaniu. Przepis ten nie był też podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Jednocześnie autor kasacji w jej motywach nie wskazał, w czym konkretnie upatruje jego naruszenia. Zarzut kasacyjny postawiony w tym zakresie uznać należy zatem za niezasadny.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (art. 258 – 261 p.p.s.a.).