Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 627/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] października 2021 r. 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz W. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] października 2021 r. W. S. (dalej również "skarżąca") skierowała do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO") skargę na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych przez P. P., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą [...] "[...]" Kancelaria rzeczoznawcy majątkowego z siedzibą w [...], polegające na udostępnieniu danych osobowych skarżącej, w tym imienia, nazwiska, adresu e-mail oraz danych kontaktowych w powiązaniu z wykonanymi na jej zlecenie operatami szacunkowymi osobom trzecim bez podstawy prawnej, a także przez adwokat K. S. z Kancelarii Adwokackiej Adwokat K. S., z siedzibą w [...], polegające na pozyskaniu i wykorzystaniu w postępowaniu sądowym danych osobowych skarżącej w powiązaniu z wykonanymi na jej zlecenie operatami szacunkowymi bez podstawy prawnej. Skarga ta wpłynęła do organu w dniu [...] października 2021 r.

W dniu [...] lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się do za pośrednictwem poczty elektronicznej z zapytaniem o stan jej sprawy.

PUODO pismem z dnia [...] lutego 2022 r. zwrócił się do skarżącej

o uzupełnienie braków formalnych jej skargi z [...] października 2021 r. .

Na powyższe wezwanie skarżąca odpowiedziała pismem z dnia [...] marca

2022 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2022 r.

W dniu [...] marca 2022 r. skarżąca ponownie zwróciła się za pośrednictwem poczty elektronicznej z zapytaniem o stan jej sprawy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. PUODO zwrócił się ponownie do skarżącej o uzupełnienie braków formalnych jej skargi.

Skarżąca udzieliła odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] kwietnia 2022 r.

PUODO pismami z dnia [...] kwietnia 2022 r. zwrócił się do [...], prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] "[...]" Kancelaria rzeczoznawcy majątkowego oraz K. S. z Kancelarii Adwokackiej Adwokat K. S. o złożenie wyjaśnień w sprawie. Pismem z tej samej daty organ poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie jej skargi.

W dniu [...] maja 2022 r. do organu wpłynęły wyjaśnienia K. S. (pismo z dnia [...] maja 2022 r.).

Korespondencja zwierająca wskazane wyżej wezwanie skierowane do P. P. została zwrócona do organu w dniu [...] maja 2022 r. z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie".

Skarżąca w dniu [...] października 2022 r. zwróciła się do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej z zapytaniem o stan jej sprawy. Z analogicznym zapytaniem skarżąca zwróciła się do organu w dniu [...] grudnia 2022 r.

Pismem z [...] stycznia 2023 r. skarżąca na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.", złożyła ponaglenie. W piśmie wskazała, że niniejsza sprawa wszczęta została w dniu [...] kwietnia 2022 r. i nadal nie została zakończona, wskazując dodatkowo, że jej pisma z [...] października 2022 r. oraz [...] grudnia 2022 r. nie wpłynęły na rozpoznanie sprawy w ustawowym terminie.

Skarżąca pismem z dnia [...] września 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność PUODO. Skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;

2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z normami prawem przewidzianymi.

W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała przebieg dotychczasowego postępowania i podniosła, że do tej pory nie została poinformowana

o rozstrzygnięciu, ani też o toku sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu skargi organ zwrócił uwagę, że pisma, na które powołuje się skarżąca w swojej skardze, tj. pismo z [...] października 2022 r. oraz [...] grudnia

2022 r., przesłane zostały do organu drogą mailową. Zgodnie z przyjętymi normami, adresy poczty e-mail UODO (m.in. kancelaria@uodo.gov.pl, iod@uodo.gov.pl) nie służą do składania skarg na naruszenia przepisów prawa dotyczących ochrony danych osobowych, ani innych podań wnoszonych już wtoku postępowań prowadzonych przed PUODO. Zgodnie z art. 63 § 1 zd. trzecie k.p.a., takie podania wniesione na adres poczty elektronicznej UODO pozostawia się bez rozpoznania.

Dalej organ wyjaśnił, że pismem z [...] września 2023 r. ponownie wezwał P. P. o ustosunkowanie się do treści skargi i złożenie wyjaśnień niezbędnych do wydania decyzji administracyjnej w rozpatrywanej sprawie. O podjętych czynnościach wyjaśniających organ poinformował skarżącą. W dniu [...] października 2023 r. do organu wpłynęła odpowiedź na powyższe wezwanie.

PUODO podniósł, że od dnia [...] maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz.1781), jak również przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej "RODO". Przepisy RODO stosuje się bezpośrednio. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 ustawy z 10 maja 2018 r., w postępowaniach prowadzonych przez PUODO,

w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, stosuje się przepisy k.p.a.

Odnośnie zaś terminów prowadzenia spraw organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie występują dwa podmioty skarżone, z czego jeden z podmiotów: P. P., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą [...] "[...]" Kancelaria rzeczoznawcy majątkowego, nie odebrał korespondencji od organu z dnia [...] kwietnia 2022 r., w którym organ wzywał do ustosunkowania się do treści skargi i złożenia wyjaśnień w sprawie. PUODO powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. II SAB/OI 37/19, który to Sąd wskazał, że "w myśl art. 35 § 5 Kpa do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Zatem czasu oczekiwania na uzupełnienia do raportu oraz pozostałe wyjaśnienia do wniosku nie należy wliczać do długości prowadzonego postępowania".

PUODO podniósł, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym - w myśl § 3 tego przepisu - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie jednak, zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO, znajdującego zastosowanie bezpośrednio przed ww. przepisem prawa krajowego, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi. Powyższe oznacza dopuszczenie trwania postępowania przez 3 miesiące, a co więcej termin ten nie wyznacza w każdym przypadku granicy jak długo organ może prowadzić postępowanie w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 95/19).

Ponadto PUODO wskazał, że podziela pogląd doktryny, zgodnie z którym cyt.: "Odnosząc się do zarzutu bezczynności organu jako podstawy do skorzystania ze środka ochrony prawnej na gruncie postępowania sądowego, rozważyć należy, czy wskazany w komentowanym przepisie okres 3 miesięcy należy traktować jako dyrektywę dla określenia maksymalnego terminu do rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Wydaje się, że treść ust. 2 komentowanego artykułu nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska. Należy bowiem zwrócić uwagę, że obowiązek informacyjny, który ma w tym czasie zrealizować organ, dotyczy nie tylko efektów rozpatrzenia skargi, ale może także obejmować, w zależności od specyfiki konkretnej sprawy,

w tym stopnia jej skomplikowania, tylko informacje o postępach w jej prowadzeniu." (Edyta Bielak-Jomaa (red.), Dominik Lubasz (red.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz. Opublikowano: WKP 2018, LEX, https.7/sip.lex.pl/#/commentary/587747219).

Organ stwierdził, że spoczywa na nim statuowany w art. 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, z art. 77 § 1 k.p.a. oraz wyrażonej w art. 7 tego aktu prawnego zasady prawdy obiektywnej wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Wydanie decyzji administracyjnej

w sprawie należącej do właściwości PUODO musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Organ nadzorczy podejmuje wszelkie niezbędne czynności w przedmiotowej sprawie, wykorzystując dla ustalenia stanu faktycznego sprawy instrumenty prawne, przyznane mu przepisami ustawy o ochronie danych osobowych - jak wymagają tego ww. przepisy. W celu zweryfikowania zarzutów skargi PUODO musi w szczególności zwrócić się do skarżonych podmiotów

o ustosunkowanie się do stawianych im zarzutów, często kilkukrotnie, a także umożliwić wszystkim stronom wyrażenie stanowiska w sprawie, złożenie wyjaśnień

i stosownych dowodów na ich potwierdzenie. Określone informacje wymagają konfrontacji poprzez ustosunkowanie się do nich przez drugi podmiot, na który została złożona skarga. Ma to znaczenie w szczególności w niniejszej sprawie, ponieważ skarga dotyczy udostępnienia danych osobowych skarżącej w powiązaniu z wykonywanymi na jej zlecenie operatami szacunkowymi osobom trzecim oraz pozyskania i wykorzystywania w postępowaniu sądowym danych osobowych skarżącej w powiązaniu z wykonywanymi na jej zlecenie operatami szacunkowymi bez podstawy prawnej.

PUODO wskazał również, że zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 § 1 k.p.a., jakkolwiek bardzo istotna, nie może być uznana za nadrzędną,

w szczególności wobec zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a.

W tym zakresie PUODO zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2018 r. (sygn. akt II OSK 920/17), w którym zauważa, iż cyt.: "(...) oprócz zasady szybkości postępowania (art. 12 Kpa) organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 Kpa). Rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postępowanie samych stron oraz właściwych organów".

PUODO podniósł, że nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia, wręcz przeciwnie, w ocenie organu postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 RODO. Organ podkreślił, że podejmował

i podejmuje możliwie szybko i w najbardziej skuteczny sposób działania mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. W szczególności przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nadzorczy na bieżąco informuje skarżącą o podejmowanych działaniach.

Organ podkreślił również, że nie może stawiać w gorszej sytuacji innych obywateli swobodnie dysponując kolejnością rozpatrywania skarg. Wszystkie czynności podejmowane są zgodnie z kolejnością bieżącym etapem postępowania,

z uwzględnieniem złożoności sprawy.

Końcowo organ wskazał, że jego zdaniem nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Organ zgadza się w pełni ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 17 stycznia 2020 r. (sygn. akt I OSK 416/19), zgodnie z którym cyt.: "(...) dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować dolegliwe dla strony skutki", a także że stanowiskiem prezentowanym w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 3094/19), zgodnie z którym cyt. "(...) pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Nie jest zatem wystarczające dla przyjęcia bezczynności o rażącym charakterze samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy".

W ocenie organu skarga jest bezzasadna, bowiem organ nadzorczy prowadząc to postępowanie działał w sposób zgodny z przepisami i terminami powołanymi powyżej, zaś czynności podejmowane przez organ nadzorczy mają na celu zbadanie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2023 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi.

PUODO w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2024 r. poinformował, że wydał w tym dniu decyzję administracyjną w sprawie. Do pisma organ dołączył kopię tej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła bezczynność organu w zakresie jej skargi z [...] października 2021 r.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Wskazania wymaga, że przepisy p.p.s.a nie definiują pojęcia bezczynności.

W doktrynie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy ani w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Wskazania wymaga, że od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwana dalej u.o.d.o. oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. Seria L. rok 2016 nr 119 str. 1 z dnia 2016.05.04 z późn. zm.), zwane dalej "RODO". RODO stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w postępowaniach prowadzonych przez PUODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o.

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wprost stanowi, że bezczynność ma miejsce, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

Stosownie do art. 78 ust. 2 RODO, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.

Zatem, zgodnie ze szczególnym przepisem art. 78 ust. 2 RODO termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi trzy miesiące.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się bowiem, że "(...) trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował ..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.) , dalej: u.o.d.o., oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski [w:] Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) – a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. (...)", (v. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r. sygn.. akt III OSK 1959/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie można się zgodzić w świetle powyższego z poglądem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że art. 78 ust. 2 RODO nie określa granicznego terminu rozpoznania skargi przez organ nadzorczy.

Postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest postępowaniem administracyjnym (art. 7 ust. 1 u.o.d.o.), do którego stosuje się przepisy k.p.a., z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.

Skoro skierowana do organu skarga (wniosek) skarżącej z dnia [...] października 2021 r. wszczynająca postępowanie przed PUODO została rozpatrzona przez organ i postępowanie zostało zakończone decyzją administracyjną w dniu [...] marca 2024 r., to brak jest podstaw do zobowiązania PUODO do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.

Z zestawienia powyższych dat wynika natomiast bezspornie, że skarga na bezczynność w dniu jej wniesienia była zasadna. Organ nie dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, a termin ten nie został przez organ przedłużony. Postępowanie prowadzone było przez okres 2 lat

i ponad 5 miesięcy. Decyzja wydana została dopiero ponad 6 miesięcy po wniesieniu skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie.

Samo wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi (pismo organu z dnia [...] lutego 2022 r.) zostało przez organ wystosowane 4 miesiące po wpłynięciu skargi do organu. Nawet przyjmując, że organ mógł podejmować

w sprawie czynności dopiero po ostatecznym uzupełnieniu braków skargi, co miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2022 r., to postępowanie było prowadzone przez organ przez 1 rok i prawie 11 miesięcy.

Organ dopuścił się zatem bezczynności w rozpatrzeniu skargi (wniosku) strony z dnia [...] października 2023 r.

Zdaniem Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce

z rażącym naruszeniem prawa.

Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Innymi słowy, istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Rażące naruszenie prawa jest bezsprzecznie kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (vide wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15).

Dokonując oceny charakteru bezczynności organu w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że - mimo podejmowania przez organ czynności w postępowaniu, które zakończyło się ostatecznie wydaniem decyzji administracyjnej – miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd nie podważa przy tym twierdzenia organu, że czynności w postaci kierowania do P. P. oraz K. S. żądania złożenia wyjaśnień, miały na celu zebranie materiału dowodowego.

Sąd przeanalizował działania organu podejmowane w sprawie i na podstawie akt administracyjnych stwierdził, że w postępowaniu miało miejsce wiele nieuzasadnionych okresów niepodejmowania czynności, których nie da się usprawiedliwić nawet przy uwzględnieniu specyfiki postępowania w sprawie ochrony danych osobowych. Nie ma tu przy tym mowy o okresach oczekiwania na odpowiedzi podmiotów, których dotyczyła skarga, czy innych okresów opóźnień, które były niezależne od organu, albowiem ich nie wlicza się do okresów rozpoznania sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że za taki okres z całą pewnością nie można uznać okresu oczekiwania na odpowiedź P. P., w związku ze zwrotem skierowanego do niej wezwania z dnia [...] kwietnia 2022 r. Po zwrocie przesyłki zawierającej to wezwanie organ z nieznanych powodów ponowił to wezwanie, na ten sam adres, dopiero w dniu [...] września 2023 r., tj. po wpływie wywiedzionej przez skarżącą skargi na bezczynność.

Z akt administracyjnych dołączonych do odpowiedzi na skargę i będących podstawą wyrokowania przez Sąd nie wynika aby organ, poza dwukrotnym wezwaniem skarżącej do uzupełnienia braków skargi z dnia [...] października 2021 r. oraz skierowaniem wezwań do P. P. oraz K. S., podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. Wyjaśnienia złożone przez K. S. wpłynęły do organu w dniu [...] maja 2022 r., a P. P. w dniu [...] października 2023 r.

Zatem od [...] maja 2022 r., tj. od otrzymania przez organ odpowiedzi od K. S., do czasu wystosowania ponownego wezwania do P. P. w dniu [...] września 2023 r., w sprawie nic się nie działo przez 1 rok i ponad 3 miesiące.

Ponadto z akt wynika, że decyzja administracyjna kończąca postępowanie

w sprawie została wydana po ponad 5 miesiącach od ostatecznego skompletowania materiału dowodowego. Nie sposób usprawiedliwić bezczynności organu w okresie choćby tych ostatnich ponad 5 miesięcy.

Oceniając całościowo przebieg postępowania administracyjnego stwierdzić trzeba, że poza rażąco długim okresem, w którym nie była wydawana decyzja, choć organ dysponował pełnym materiałem dowodowym (ponad 5 miesięcy) także wcześniej, w toku samego postępowania wyjaśniającego występowały wskazane już wyżej nieuzasadnione, długie przerwy i nie były to okresy przewidziane dla dokonania określonych czynności, czy oczekiwania na odpowiedzi podmiotów, których dotyczyła skarga skarżącej, których nie wlicza się do terminów określonych

w k.p.a., co wskazano już wyżej.

Jest oczywiście bezsporne, że organ obowiązany jest do wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności przy wydawaniu decyzji, jednakże nie sposób usprawiedliwić, nawet przy skomplikowanej sprawie, braku oceny materiału dowodowego przez wielomiesięczny okres. W ocenie Sądu przekroczenie przez organ terminu rozpatrzenia tej sprawy miało charakter rażącego naruszenia prawa.

Niewątpliwie brakiem właściwych działań organ rażąco naruszył art. 78 ust. 2 RODO, jak również art. 8 k.p.a., tj. zasadę pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej. Nadto, organ rażąco naruszył art. 36 k.p.a., albowiem nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki, nie wskazał, po upływie 3 miesięcy, nowego terminu załatwienia sprawy. Naruszenie terminu rozpatrzenia sprawy jest w tym przypadku niewątpliwe i oczywiste.

Długość postępowania, brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, długotrwałe przerwy pomiędzy nielicznymi czynnościami podjętymi w tym postępowaniu przez organ

i zignorowanie wniesionego przez skarżącego ponaglenia, doprowadziły Sąd do wniosku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności wnikliwego rozpatrzenia skarg (wniosków) nie usprawiedliwiają zarzutu rażącej przewlekłości. Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne

w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Sąd uwzględnił też fakt, iż organ miał dodatkowe trudności wynikające

z epidemii COVID-19. Niemniej jednak nawet te dodatkowe okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia wielokrotnych przerw w działaniach organu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 p.p.s.a.. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.