Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2347/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 545
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 186/22 w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 grudnia 2021 r. nr SKO.4171/138/2021 w przedmiocie nakazu wykonania systemu drenującego działkę oraz odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 186/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.M. (dalej jako "skarżący" oraz "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako "SKO") z dnia 8 grudnia 2021 r. nr SKO.4171/138/2021 w przedmiocie nakazu wykonania systemu drenującego działkę oraz odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, oddalił wniesioną skargę.

U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Burmistrz [...] w związku z wnioskami K.B. z dnia 14 maja 2014 r. oraz E.M. z dnia 9 czerwca 2016 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działkach położonych w T. nr [...] i [...] oraz nr [...]. K.B. we wniosku podała, że działka A. i E. M. oznaczona nr [...] została nawieziona ziemią od 80 cm do 100 cm bez zgody sąsiadów, co spowodowało skierowanie wód opadowych na jej działkę rolną i zalewanie upraw. E.M. w swoim wniosku podał z kolei, że w 2013 r. K.B. nawiozła ziemię na własną działkę nr [...], co spowodowało skierowanie wód opadowych na jego działkę o nr [...], a ziemia została rozciągnięta po długości działki. W następstwie powyższego przy długotrwałych opadach woda stoi na jego działce, płody rolne gniją, a część działki została pozbawiona możliwości jej uprawy. Wniosek E.M. został podtrzymany przez nowego właściciela działki nr [...] – R.M.

Po trzykrotnym uchyleniu przez SKO wydanych począwszy od 2015 r. trzech decyzji Burmistrza [...], organ pierwszej instancji decyzją z dnia 18 października 2021 r. nr RGR.63311.7.2014 nakazał R.M. - właścicielowi działki nr [...] położonej w [...] wykonanie system drenującego działkę [...] poprzez wykonania przewodu rurowego (zamkniętego kanału podziemnego) oraz odmówił zobowiązania K.B. - właścicielki działek nr [...] i [...] położnych w [...] do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na terenie ww. działek. W toku postępowania organ przeprowadził oględziny terenu, rozprawy administracyjne i oględziny z udziałem biegłego oraz dowody z wyjaśnień stron i zeznań świadków. W sprawie wydano dwie opinie biegłych. Ostatnia opinia sporządzona przez prof. B.R. zawiera kierunki spływu wód na terenie objętym sprawą. Zdaniem biegłego zmiany wprowadzone na działce nr [...] (wykonanie nasypu) spowodowały zwiększenie częstotliwości i intensywności okresów występowania nadmiaru wody na gruncie utrudniając prowadzenie uprawy na działce nr [...], a zatem wpłynęły w sposób niezaprzeczalny i szkodliwy na stosunki wodne na działce nr [...] w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) dalej jako "uprzednio obowiązujące Pw" albo "Pw", co daje podstawę do wydania decyzji o zastosowaniu środków przewidzianych w art. 29 ust. 3 uprzednio obowiązującego Pw. Ponadto z uwagi na brak oddziaływania działek nr [...] i nr [...] na działkę nr [...] odmówiono zobowiązania ich właścicielki K.B. do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na terenie ww. działek.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 80 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 138 § 2 i art. 16 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1, art. 80 w zw. z art. 85 § 1, art. 32 w zw. z art. 33 § 2, art. 104 § 1, art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 i art. 8 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust 3 uprzednio obowiązującego Pw.

Po rozpoznaniu odwołania SKO działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust 3 uprzednio obowiązującego Pw i art. 545 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.), dalej jako "P.w.", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 18 października 2021 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 234 ust. 1 P.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, zaś zgodnie z art. 234 ust. 3, jeżeli spowodowana przez właściciela gruntu zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Dokonując oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji organ odwoławczy odwołał się do opinii biegłego prof. B.R., który stwierdził, iż na terenie części działki nr [...] doszło do nadsypania terenu, na wysokość około 60 cm. Podczas wizji lokalnej zaobserwowano też ślady trwałego zawilgocenia działki nr [...] w pobliżu granic z działką nr [...]. Reszta powierzchni działek objętych postępowaniem także była wysoce wilgotna, nie zaobserwowano natomiast w terenie śladów wskazujących na występowanie skoncentrowanego spływu powierzchniowego. Wysokość terenu omawianego obszaru została zmierzona techniką lotniczego skaningu laserowego (tzw. LiDAR) w październiku 2017 r. ustalając w trakcie pomiaru w dniu 19 sierpnia 2014 r., iż wysokość nasypu z ziemi na nieruchomości nr [...] wynosi od 45 do 55 cm, a w czasie pomiaru w dniu 30 września 2014 r. ustalono, że nasyp ma od 46 do 60 cm. Również biegły mgr inż. S. N. ustalił, iż teren działki nr [...] jest w dużej części podnoszony poprzez nawiezienie gruntu i przewyższa teren sąsiedniej działki nr [...] o ok. od 30 cm do 50 cm. Biegły R. w opinii wskazał na możliwość zawilgocenia obszaru położonego przy granicy działek nr [...] i nr [...], a jest to związane z pracami przeprowadzonymi na działce nr [...] polegającymi na wykonaniu nasypów. Wzrost wysokości zwierciadła wód podziemnych nie jest bowiem punktowy, ale oddziałuje też na obszary przyległe. Dzieje się tak nawet w przypadku istnienia podmurówek czy murów oporowych. Wynika to z tego, że woda przedostaje się pod tymi konstrukcjami i następnie za sprawą ciśnienia hydraulicznego wydostaje na powierzchnię. Tak też jest w przypadku nadsypania terenu na powierzchni działki nr [...] ponad poziom działki nr [...], co powoduje wzmożone zawilgocenie działki nr [...] w pobliżu granicy z działką nr [...]. Natomiast ogrodzenie biegnące tą granicą nie oddziałuje - szkodliwy jest tylko istniejący na działce nr [...] nasyp ziemny. Na nienadsypanej części działki nr [...] hamowany jest naturalny kierunek migracji wód powierzchniowych i podskórnych w kierunku północno zachodnim. Obszar ten oddzielony jest niewielkim wałem oraz formami ziemnymi od rowu, znajdującego się w zachodniej granicy działki nr [...], co uniemożliwia sprawne odprowadzanie wód z jej powierzchni. Wody, których odpływ został zablokowany, tworzą zastoisko podnoszące poziom wód gruntowych wokół (w tym na działce nr [...]) spowalniając przy tym odpływ wód z działki nr [...], zarówno po powierzchni, jak i pod nią. Istniejący system doraźnych rowów, biegnących w kierunku zachodnim, nie jest aktywny poza okresami ekstremalnych opadów oraz nie jest wykonany z zachowaniem niezbędnych spadków (zdarzają się miejsca, w których woda musiałaby płynąć pod górę). Sytuację pogarsza spowolnienie odpływu wód najkrótszą drogą do rzeki, w kierunku północnym przez drogę gminną, ograniczającą przedmiotowe działki od północy. Przedłożona przez pełnomocnika strony odwołującej opinia mgr inż. A.W. ma charakter prywatnej opinii wykonanej na zlecenie strony postępowania administracyjnego i nie można jej traktować jako opinia biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. lecz jako inny dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Organ oceniając aktualny stan faktyczny na gruncie uznał równocześnie, że postępowanie nie dowiodło związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy działaniem właścicieli gruntów sąsiednich w sposób powodujący zmianę stanu wody na gruncie, a szkodą na nieruchomości K.B. SKO podkreśliło, iż fakt braku zmian wody na gruncie i szkód na działkach sąsiednich nie jest oparty jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, ale także na pełniej i wszechstronnej opinii biegłego, co stanowi w ocenie organu odwoławczego wystarczający materiał dowodowy w sprawie dla wydania decyzji administracyjnej.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił wydanej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

- art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., w zw. z art. 138 §1 ust. 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej pomimo nieprzeprowadzenia przed organem pierwszej instancji postępowania dotyczącego naruszenia stosunków wodnych na gruncie, w zakresie wniosku skarżącego o wszczęcie i przeprowadzenie tego postępowania, dowodu z opinii biegłego posiadającego wiedzę w zakresie hydrologii podczas, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy były wymagane wiadomości specjalne, których organ nie posiadał;

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej w warunkach pozbawienia skarżącego czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez pozbawienie skarżącego możliwości działania w toku czynności dowodowych przez pełnomocnika podczas, gdy skarżący był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika i organ pierwszej instancji miał co do tego wiedzę oraz na nieuwzględnianiu wnoszonych w toku postępowania uwag skarżącego;

- art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej na podstawie niepełnego materiału dowodowego, nie pozwalającego na dostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, którego organ pierwszej instancji bezzasadnie nie uzupełnił o przedłożoną przez skarżącego prywatną opinię mgr. inż. A. W., podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej na podstawie błędnej oceny fragmentarycznej części zebranego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem dowodów mogących świadczyć o braku przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 uprzednio obowiązującego Pw na rzecz K.B. oraz z pominięciem dowodów mogących świadczyć o zasadności wniosku skarżącego;

- art. 8 k.p.a., w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób uchybiający zasadom proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, które to uchybienie objawiało się w szczególności zachowaniem osoby prowadzącej postępowanie oraz różnicowaniu sytuacji prawnej stron postępowania (np. poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie wniosku K.B. o stwierdzenie naruszenia stosunków wodnych i zaniechanie przeprowadzenia tożsamego dowodu w przypadku wniosku skarżącego);

- art. 15 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na uchybieniu zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w tym znaczeniu, że organ nie rozpoznał sprawy w granicach wyznaczonych treścią odwołania, które zgodnie z zasadą dwuinstancyjności powinno być traktowane przez organ jak podanie wniesione do organu pierwszej instancji, a w konsekwencji powinno prowadzić do całościowego rozpoznania przedmiotu podania,

- art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wskutek czego zaskarżona decyzja jest pozbawiona obligatoryjnego elementu, jakim jest uzasadnienie faktyczne, a tym samym uchybia wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania - ponadto uniemożliwiając dokonanie weryfikacji, czy organ oparł się na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym;

- art. 127 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na niewydaniu - pomimo istnienia ku temu stosownych okoliczności - decyzji w przedmiocie uchylenia orzeczenia Burmistrza i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy SKO - jako organ wyższego stopnia w stosunku do Burmistrza - miało obowiązek skontrolować w toku kontroli instancyjnej zarówno legalność, jak i poprawność merytoryczną wydanej decyzji;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 545 ust. 4 P.w., polegające na zastosowaniu w postępowaniu objętym zaskarżoną decyzją przepisów wskazanej wyżej ustawy podczas, zgodnie z zasadą wyrażoną w treści art. 545 ust. 4, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy - Prawo wodne z dnia 18 lipca

2001 r.;

- art. 29 ust. 1 pkt 1 uprzednio obowiązującego Pw poprzez błędne uznanie przez organ, że na gruncie zaistniałego stanu faktycznego doszło do ziszczenia się przesłanek w postaci zmiany stanu wód na gruncie i powstania szkody, podczas gdy żadna z tych przesłanek nie została wykazana na żadnym etapie postępowania;

- art. 29 ust. 3 uprzednio obowiązującego Pw, polegające na błędnym uznaniu, że wydanie decyzji nakazującej skarżącemu wykonanie na gruncie urządzeń zapobiegających szkodom było zasadne, podczas gdy nie zaistniały przesłanki umożliwiające wydanie decyzji w takim kształcie, a zatem wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 było niedopuszczalne.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie stwierdził naruszeń podniesionych w skardze jak i uchybień które zobowiązany byłby wziąć pod uwagę z urzędu, a które z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego uzasadniałyby wyeliminowanie tak zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie na mocy art. 545 P.w. z 2017 r. stanowi przepis art. 29 poprzednio obowiązującego Pw z 2001 r. Zgodnie z jego ust. 1, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Z kolei stosownie do ust. 3 tego artykułu, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przesłanką zastosowania tego ostatniego przepisu jest więc ustalenie przez organy w sposób nie budzący wątpliwości, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Nie chodzi przy tym o oddziaływanie hipotetyczne ale o rzeczywiste. Wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 P.w. wymaga zatem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy spowodowały one zmiany stosunków wodnych i czy wywierają one niekorzystny wpływ na grunty sąsiednie. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Pw nie definiuje "zmiany stanu wody na gruncie", jednakże analiza jej art. 29 prowadzi do wniosku, że jest to działanie ingerujące w naturalny stan wody na danym terenie wynikający z jego ukształtowania i warunków hydrologicznych. W tym zakresie należało też zwrócić uwagę na ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że co do zasady ocena zmiany stosunków wodnych pod względem potencjalnie szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie - niezależnie od spełnienia ogólnego wymogu przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego - wymaga z reguły wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii. W ocenie Sądu pierwszej instancji, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe (oględziny terenu, rozprawy administracyjne i oględziny z udziałem biegłego oraz dowody z wyjaśnień stron i zeznań świadków, wydane dwie opinie biegłych) w sposób dostateczny i w pełni uzasadniony w decyzjach organu I i II instancji potwierdziły, że zmiany wprowadzone przez skarżącego na działce nr [...] (nadsypanie terenu skutkujące jego podwyższeniem) spowodowały zwiększenie częstotliwości i intensywności okresów występowania nadmiaru wody na gruncie sąsiednim, utrudniając tym samym prowadzenie upraw na działce nr [...]. Wpłynęło to w niewątpliwie szkodliwy sposób na stosunki wodne na działce nr [...] w rozumieniu art. 29 P.w., dając podstawy do wydania decyzji o zastosowaniu środków przewidzianych w ust. 3 tego artykułu. Ich zastosowanie wynika przede wszystkim ze sporządzonych w sprawie opinii biegłych S.N. i B.R., których wzajemnie zbieżne wnioski Sąd za organami w całości akceptuje (skoro powołanie biegłego wiąże się z koniecznością posiadania w sprawie wiadomości specjalnych – którymi ani organy ani Sąd nie dysponują, co do zasady – przy braku oczywistych wad sporządzonych opinii wynikających np. z oczywistej sprzeczności i braku logiczności poczynionych ustaleń, brak jest po ich stronie kompetencji do podważania wynikających z nich wskazań). Sąd meriti podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego, ustaleń tych opinii, w szczególności ostatniej sporządzonej przez B.R., nie podważa przedłożona przez niego opinia A.W.. Mimo, że organy nie przyznały jej prymatu opinii biegłego jako sporządzonej na zlecenie skarżącego, odniesienia wymaga jej końcowy wniosek, iż sporządzona dla jej potrzeb dokumentacja fotograficzna obrazuje faktyczne ukształtowanie działek nr [...] i [...], z którego wynika, że przy granicy dzielącej obie działki powierzchnia działki nr [...] posiada spadek w kierunku działki nr [...], na terenie której znajduje się także najniższy punkt terenu przy ich granicy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe ustalenia w kontekście całego zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługują na uwagę tylko o tyle, że dotyczą końcowego odcinka styku granic tych działek, co generalnie pozostaje bez znaczenia dla poczynionych przez organy ustaleń i nałożonych obowiązków. Do kwestii tej zresztą odniósł się szczegółowo organ drugiej instancji, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że na nienadsypanej części działki nr [...] hamowany jest naturalny kierunek migracji wód powierzchniowych i podskórnych w kierunku północno zachodnim, a wody których odpływ został zablokowany tworzą zastoisko podnoszące wokół poziom wód gruntowych. Reasumując, ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada zgromadzonym dowodom, które zostały przez organy zgodnie z wymogami procedury administracyjnej wszechstronnie rozpatrzone. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia (art. 7 k.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonując jego oceny w sposób zgodny z art. 80 k.p.a., czemu dały odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji spełniających wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy przeanalizował przy tym i odniósł się do zarzutów odwołania, czyniąc w pełni zadość wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasadzie dwuinstancyjności postępowania.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to: art. 29 ust. 3 Pw, polegające na oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie mimo braku ustalenia zarówno przez orzekający w sprawie organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym istnienia przesłanek niezbędnych do wydania decyzji administracyjnej w oparciu o ten przepis;

II. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 3 Pw, polegające na oddaleniu skargi administracyjnej w sytuacji, gdy organy obu instancji naruszyły art. 29 ust. 3 Pw poprzez uznanie, że zostały spełnione przesłanki orzeczenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie w sytuacji, gdy nie ziściła się żadna z przesłanek określonych w art. 29 ust. 3 Pw, co miało wpływ na wynik sprawy, a zatem powinno skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi administracyjnej w sytuacji, gdy decyzje organów obu instancji w postępowaniu administracyjnym, którego prawidłowość kontrolował sąd, zostały wydane na podstawie błędnej oceny fragmentarycznej części zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyrażającej się w dokonaniu na podstawie materiału dowodowego niewynikającego z niego ustalenia, że na działce K.B. występuje realna szkoda majątkowa, co miało wpływ na wynik postępowania i niezasadne zastosowanie przez sąd art. 29 ust. 3 Pw, oraz na dokonaniu na podstawie materiału dowodowego niewynikającego z niego ustalenia, że na działce skarżącego został wykonany nasyp;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 §1 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi administracyjnej w sytuacji, gdy ustalenia - prowadzące do zastosowania w sprawie art. 29 ust. 3 Pw - opierały się (jak wynika z uzasadnienia wyroku) – między innymi na ustaleniach wynikających z treści opinii biegłego S.N. w sytuacji, gdy opinia ta była obarczona poważnym błędem logicznym (wykazanym w szczególności w treści decyzji SKO z dnia 12 lutego 2020 r., znak: SKO.4171/92/2019) a polegającym na uznaniu, że spływ wody odbywa się z działki położonej - jak wynika z ogólnodostępnych map - niżej, na działkę położoną wyżej, co nie pozwala na uznanie tej opinii za wiarygodną, a tym bardziej za mającą decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi administracyjnej w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym skarżący kasacyjnie został pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem powinno skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji;

5) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a, w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 545 ust. 4 P.w. w zw. z art. 15 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi administracyjnej w sytuacji, gdy decyzja organu drugiej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co powoduje obarczenie jej wadą nieważności, której istnienie sąd administracyjny powinien był zbadać z urzędu.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Konstrukcja art. 174 P.p.s.a. umożliwia przy tym zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1688/07).

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.

Nadto odnotować należy, że ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, a więc zarzuty naruszenia przepisów postępowania przed organami, mogą stanowić zarzut w powiązaniu z właściwymi przepisami P.p.s.a. W sytuacji wskazywania na niedostrzeżenie przez sąd uchybień powstałych w postępowaniu administracyjnym podstawę zarzutu powinien stanowić, powiązany z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, przepis art. 151 P.p.s.a., na podstawie którego oddalono skargę w wyniku dokonania niewłaściwej kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2018 r.; sygn. akt I OSK 844/17).

Ważne jest też zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie (publ.: ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz.1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia

2015 r.; sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r.; sygn. akt I FSK 1679/11).

Przypomnienie podstawowych zasad związanych z konstrukcją skargi kasacyjnej jest spowodowane sposobem jej redakcji. Skarga kasacyjna zawiera liczne wady konstrukcyjne, m.in. autor skargi odnosząc się do naruszenia prawa materialnego nie wyjaśnił do jakiej formy naruszenia wskazanych w nim przepisów miało dojść, to jest czy poprzez błędną wykładnię, czy też poprzez niewłaściwe zastosowanie. Natomiast konstruując zarzuty naruszenia przepisów postępowania w podstawie prawnej zupełnie pominął art. 151 P.p.s.a.

Pomimo ujawnionych wad konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny jej nie odrzucił, gdyż uznał, że możliwa jest częściowa rekonstrukcja treści zarzutów kasacyjnych na podstawie ich skonfrontowania z uzasadnieniem skargi kasacyjnej.

Przechodząc do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że we wniesionym środku odwoławczym zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się jednak w sposób bezpośredni z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania została skorelowana z oceną zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Podkreślić trzeba, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił mające zastosowanie w sprawie regulacje prawne. Stosownie bowiem do treści art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 574 tej ustawy wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., z wyjątkiem wymienionych w tym przepisie artykułów. Z uwagi na zainicjowanie postępowania administracyjnego odpowiednio wnioskiem z dnia 14 maja 2014 r. (K.B.) i w dniu 9 czerwca 2016 r. (E.M.) w sprawie zastosowanie mają przepisy poprzednio obowiązującej ustawy, to jest przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.

Zgodnie treścią art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Nakazy, o których mowa w tym przepisie stanowią konsekwencję naruszenia przez właściciela gruntu zakazów określonych w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego oraz niewykonywania przez niego obowiązku wskazanego w art. 29 ust. 2 tejże ustawy. Z treści ust. 1 wynika, iż właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie zaś z brzmieniem ust. 2 na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Analiza przytoczonego wyżej art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 tej ustawy, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Innymi słowy, aby nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, musi zostać wykazane, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, zaś obowiązki nałożone decyzją wydaną na podstawie ust. 3 tego artykułu polegające na przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu odpowiednich urządzeń winny zapobiegać szkodom. Niedozwolona zmiana stanu wody może polegać na zmianie kierunku wód opadowych i kierunku odpływu wód ze źródeł, zmianą taką będzie także zmiana stanu wód podziemnych, gdy wpływa na zmianę ilości wody na gruncie, ale zawsze powinna dotyczyć sytuacji, gdy będzie wywoływać szkodę na gruncie sąsiednim. Aby organ mógł zastosować wspomnianą sankcję musi zatem stwierdzić, że zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie oraz że między tą zmianą a szkodą istnieje związek przyczynowo-skutkowy (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r.; sygn. akt II OSK 7/14).

Do zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne nie jest przy tym konieczne, stwierdzenie szkody, która już wystąpiła, lecz stwierdzenie samej, potencjalnej możliwości powstania szkody. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2009 r. (sygn. akt II OSK 1026/07) przyjęte w omawianych przepisach pojęcie "szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie" nie może być ujmowane wyłącznie w oparciu o cywilnoprawne pojęcie szkody rozumianej jako uszczerbek majątkowy. Dla zastosowania tych przepisów nie jest więc konieczne wykazanie, że szkoda już wystąpiła (a tym bardziej ustalenie jej wysokości). Wystarczy, że na podstawie logicznego wnioskowania opartego o zwykłe doświadczenie życiowe można przyjąć, iż skutkiem zmiany kierunku spływu wody będzie powstawanie szkód.

Podkreślić należy, że sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają dla stosowania art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, to jest dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2023 r.; sygn. akt III OSK 3170/21).

W kontrolowanej sprawie potrzeba nałożenia na skarżącego kasacyjnie obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce [...] została wykazana, w szczególności, w opinii sporządzonej przez dr. hab. inż. B.R. - hydrologa i hydrogeologa, z której jednoznacznie wynika, iż właściciel działki [...] spowodował swoim działaniem naruszenie stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego - działki [...]. Biegły w ekspertyzie wykonanej na zlecenie organu pierwszej instancji wskazał, że nadsypanie terenu na działce [...] wywołało wzrost zawilgocenia działki [...]. Zadziałały w tym przypadku dwa mechanizmy: podniesienie poziomu płytkich wód podziemnych (gruntowych) oraz blokada spływu wód opadowych po powierzchni terenu. Nadmierne zawilgocenie działki [...] przekłada się na realne straty (utrudniona uprawa roślin, występowanie podmokłości, obniżenie możliwości korzystania z działki), w związku z czym konieczne jest wykonanie urządzeń naprawczych. Opinia biegłego jest spójna i merytorycznie wiarygodna. Zauważyć przy tym trzeba, że biegły w wydanych opiniach uzupełniających skrupulatnie odnisół się do zarzutów skarżącego kasacyjnie.

Wobec wyjaśnienia w ekspertyzie hydrologicznej wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, które pozostają spójne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy obu instancji poczyniły niezbędne ustalenia, których zakres wyznaczały przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona przez skarżącego kasacyjnie argumentacja jest w istocie wyłącznie polemiką z prawidłowo poczynionymi ustaleniami faktycznymi.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut niezapewnienia skarżącemu kasacyjnie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 10 § 1 k.p.a.). W postępowaniu sądowoadministracyjnym jednym z warunków uwzględnienia takiego zarzutu jest wykazanie przez stronę skarżącą, że została ona pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień, i że uchybienie wskazanemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie każde naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu prowadzi do wyeliminowania wydanej w takim postępowaniu decyzji, a tylko takie, które wywarło wpływ na treść decyzji. Argumentacja skargi kasacyjnej stara się wykazać, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. powinno skutkować wyeliminowaniem obydwu decyzji z obrotu prawnego. Zaznaczyć trzeba, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi co najmniej uprawdopodobnić, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy mógłby być odmienny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2019 r.; sygn. akt II OSK 1022/17).

Analizując akta sprawy, można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że do uchybienia art. 10 § 1 k.p.a. doszło w postępowaniu pierwszoistnacyjnym, bowiem pełnomocnik skarżącego nie został powiadomiony o terminie i czynnościach w terenie, które odbyły się w dniu 23 kwietnia 2021 r. Niemniej jednak, w realiach rozpatrywanej sprawy nie można uznać, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie osobiście brał czynny udział w rozprawie przeprowadzonej w dniu 23 kwietnia 2021 r. połączonej z oględzinami terenu. Istotnym jest nadto wskazanie, że kopia protokołu rozprawy wraz z wykonanymi zdjęciami została przesłana do pełnomocnika skarżącego (k. 427 akt administracyjnych (tom 7). Podkreślić przy tym trzeba, że to, iż materiał zgromadzony w sprawie został odmiennie oceniony przez organ, niż tego chciał skarżący kasacyjnie, nie świadczy, że nie miał zapewnionego czynnego udziału w sprawie.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne w zw. z art. 15 k.p.a. W tym zakresie wyjaśnić należy, że wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, materialnoprawną podstawą decyzji obu instancji, z uwagi na regulację art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, stanowił wskazany we wcześniejszych rozważaniach przepis art. 29 ust. 3 ustawy dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.