Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 500/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia 17 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], po rozpatrzeniu wniosku M. G., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423), dalej: "u.s.u.s." oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej wysokości 324 327,46 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od października 2001 r. do sierpnia 2012 r., od marca 2013 r. do lutego 2015 r., od sierpnia 2015 r. do stycznia 2017 r., od maja 2017 r. do stycznia 2019 r., od czerwca 2019 r. do maja 2021 r. w łącznej wysokości 228 803,09 zł, w tym z tytułu:

- składek - 119 731,49 zł,

- odsetek liczonych na 3 listopada 2021 r. - 108 658 zł,

- opłaty dodatkowej - 413,60 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2001 r. do sierpnia 2012 r., od marca 2013 r. do sierpnia 2015 r., październik 2015 r., od kwietnia 2016 r. do grudnia 2016 r., od lipca 2017 r. do maja 2021 r. w wysokości 81 949,66 zł, w tym z tytułu:

- składek - 43 582,06 zł,

- odsetek liczonych na 3 listopada 2021 r. - 37 954 zł,

- opłaty dodatkowej - 413,60 zł,

c) Fundusz Pracy za okres od lutego 2002 r. do marca 2009 r., od maja 2009 r. do grudnia 2010 r., od lutego 2011 r. do sierpnia 2012 r., od marca 2013 r. do lutego 2015 r. w wysokości 13 574,71 zł, w tym z tytułu:

- składek - 6 096,71 zł,

- odsetek liczonych na 3 listopada 2021 r. - 7 478 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., co następuje.

W dniu 3 listopada 2021 r. M. G. wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, powołując się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], w którym stwierdzono brak majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję.

W dniu 9 grudnia 2021 r. Zakład skierował do strony pismo z informacją o możliwości złożenia dokumentów, które umożliwiłyby dokonanie oceny sytuacji rodzinnej, materialnej oraz majątkowej strony i poinformował o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

W dniu 31 stycznia 2022 r. Zakład zawiadomił, że postępowanie wyjaśniające zostało zakończone i stronie przysługuje prawo wglądu do akt i możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powyższego prawa strona nie skorzystała.

W dniu 11 lutego 2022 r. strona zapoznała się z zebranym materiałem dowodowym.

W aktach sprawy znajduje się dostarczona przez stronę i zgromadzona z urzędu dokumentacja: wniosek o umorzenie należności z 3 listopada 2021 r.; oświadczenie z 25 października 2021 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej; zeznanie podatkowe za rok 2020; dokumentacja medyczna; postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 15 września 2021 r. i pismo uzupełniające z 9 lutego 2022 r.

W celu rozpatrzenia sprawy korzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że 20 maja 2021 r. strona zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej. W okresie jej prowadzenia nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek, w ten sposób została dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności.

Zakład stwierdził, że należności nie uległy przedawnieniu, a analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, co następuje.

Strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 601,64 zł brutto, tj. 1 057,08 zł netto (po potrąceniach 400,41 zł), prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. G., która według oświadczenia strony uzyskuje dochód w wysokości 10 403,13 zł netto. Na podstawie informacji z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS ustalono, że żona strony posiada trzy tytuły do ubezpieczeń społecznych:

- z tytułu umowy o pracę ze średniomiesięcznym dochodem w wysokości 8 612,40 zł brutto, tj. 6 152,79 zł netto (średnia od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r.);

- z tytułu umowy o pracę ze średniomiesięcznym dochodem w wysokości 3 527,19 zł brutto, tj. 2 719,69 zł netto (średnia od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r.);

- świadczenie emerytalne w wysokości 4 604,61 zł brutto, tj. 3 832,20 zł netto.

Łączny średniomiesięczny dochód żony strony wynosi 12 704,68 zł.

Strona poinformowała, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 2 014,73 zł i koszty leczenia w wysokości 107,21 zł. W piśmie z 9 lutego 2022 r. strona wskazała, że jej koszty leczenia wzrosły (jedna wizyta u neurologa kosztuje 250 zł). Poza przedmiotowym zadłużeniem strona ma inne zobowiązanie finansowe w wysokości 156 464 zł, które spłaca w ratach po 3 121,99 zł miesięcznie.

Strona poinformował, że jest współwłaścicielem mieszkania matki o pow. 61,5 m˛ położonego w P. przy ul. [...]. Na nieruchomości Zakład dokonał zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zadłużenia innej osoby. Ponadto organ planuje również zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek przez stronę.

Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że na nazwisko strony zarejestrowane są trzy pojazdy: [...], [...] rok prod. 2004 i [...] rok prod. 1995. Z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 15 września 2021 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wynika, że strona jest również właścicielem samochodu w leasingu [...] rok prod. 2013.

Wniosek rozpatrzono w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.).

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.

W stosunku do wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, w związku z tym nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s.

Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, stąd nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zaległości widniejące na koncie strony sukcesywnie od 5 lipca 2011 r. było obejmowane postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego dokonano zajęcia rachunku bankowego, wierzytelności w Urzędzie Skarbowym oraz świadczenia emerytalnego. W związku z licznymi zbiegami egzekucji sądowej z administracyjną wspólne prowadzenie egzekucji przekazano do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], który 15 września 2021 r. umorzył postępowanie z uwagi na brak majątku. ZUS na to postanowienie wniósł zażalenie, a postępowanie jest w toku. Prowadzone przez ZUS postępowanie egzekucyjne jest skuteczne i w okresie od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. wyegzekwowano kwotę 1 601,64 zł. Mając powyższe na uwadze nie można stwierdzić zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s.

Z tych względów nie nastąpiła całkowita nieściągalność zaległych składek.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydane na tej podstawie rozporządzenie zobowiązują stronę do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując powyższe uregulowania należy brać pod uwagę m. in. to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubranie itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się.

Analiza przedłożonej dokumentacji wykazała, że średniomiesięczny dochód rodziny strony w ramach wspólnego gospodarstwa domowego z żoną B. G. wynosi 13 761,76 zł, przy opłatach eksploatacyjnych w wysokości 2 014,73 zł. Nie można uznać, że opłaty za gaz, wodę, energię są to nadzwyczajne czy nieprzewidziane wydatki. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Strona wskazała, że ponosi koszty leczenia w łącznej wysokości 107,21 zł, a w piśmie z 9 lutego 2022 r. wskazała, że koszty leczenia wzrosły (jedna wizyta u neurologa kosztuje 250 zł).

Strona ma też inne zobowiązanie finansowe w wysokości 156 464 zł, które spłaca w ratach po 3 121,99 zł miesięcznie. Odstąpienie jednak od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie będzie miał możliwości spłaty zaległości. Zakład nie może rezygnować z możliwości wyegzekwowania należności, dając tym samym możliwość zaspokojenia zobowiązań innych wierzycieli.

Łączne miesięczne wydatki rodziny strony wynoszą 5 243,93 zł (czynsz 1 027 zł, opłata eksploatacyjna 987,73 zł, koszty leczenia 107,21 zł), stąd pozostaje kwota 8 517,83 zł, z której dwuosobowa rodzina finansuje swoje pozostałe potrzeby życiowe.

W toku postępowania strona nie dołączyła do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat. Można zatem domniemywać, że ich realizacja odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona.

Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa właśnie na nim. Strona wskazała, że od 1977 r. borykała się z różnymi problemami zdrowotnymi i oczekuje na operację stawu barkowego. Ponadto w piśmie z 9 lutego 2022 r. strona wskazała, że przeszła udar mózgu, który spowodował m. in. zaniki pamięci, nieumiejętność poznawania i nazywania powszechnych przedmiotów i czynności oraz nieumiejętność czytania i zakłócenia wzroku. Zakład odnosi się ze zrozumieniem do problemów zdrowotnych i uznaje za udokumentowaną konieczność leczenia. Przesłanka dotycząca stanu zdrowia ma jednak zastosowanie, gdy z uwagi na sytuację zdrowotną swoją bądź członka rodziny dłużnik nie ma możliwości osiągnięcia dochodu. Taka sytuacja w przypadku strony nie ma miejsca, gdyż strona ma stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego.

Po przeanalizowaniu zgromadzonych dokumentów Zakład stoi na stanowisku, iż sytuacja, w jakiej się Pan znajduje nie jest przesłanką do umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia).

Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych powodujących, że opłacanie w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle powyższego Zakład nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek jest ściśle uregulowana prawnie. Jej zastosowanie jest możliwe tylko w oparciu o przesłanki wynikające z art. 28 u.s.u.s i § 3 rozporządzenia. Nie przewidują one natomiast takich okoliczności jak niewiedza płatnika o konieczności opłacania składek czy zwlekanie przez ZUS z dochodzeniem zaległości, o ile nastąpi to jeszcze przed upływem okresu przedawnienia.

Spłata zadłużenia może stanowić dla strony pewne obciążenie finansowe, niemniej jednak ZUS jako podmiot wykonujący przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podejmując decyzję w sprawie umorzenia Zakład bierze pod uwagę nie tylko ważny interes strony, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. W omawianym przypadku Zakład odmówił uwzględnienia wniosku strony przedkładając interes społeczny jako nadrzędny.

Umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczególnej staranności rozpatrując wnioski o umorzenie należności z tytułu składek.

W skardze na wskazaną wyżej decyzję strona podniosła m. in., że:

1. wskazane przez organ kwoty zadłużenia nie uwzględniają poniesionych przez stronę strat w działalności gospodarczej co najmniej w ośmiu latach podatkowych, przy niewielkim rocznym dochodzie w innych latach; skarżący nie miał zatem środków na opłacenie składek;

2. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że 11 lutego 2022 r. skarżący zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, co nie jest prawdą, a ponadto tak było, to ze względu na afazję i brak umiejętności czytania nie byłby w stanie się go zrozumieć.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W dodatkowym piśmie procesowym (k. 33) skarżący podniósł, że od początku lutego 2022 r. opiekuje się nad nie wstającym z łóżka, mieszkającym samotnie kuzynem swej mamy w wieku 89 lat, a jego utrzymanie kosztuje skarżącego ok. 4 000 zł miesięcznie, w tym 3 000 zł całodobowa opiekunka i 1 000 zł środki do utrzymania i leki. Skarżący podał również wysokość ostatniego świadczenia emerytalnego (1 131,08 zł) i poinformował, że resztę dokłada z dochodów swojej żony.

Na rozprawie (k. 73) skarżący, podtrzymując skargę, na pytanie Sądu podał, że jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 3 000 zł i wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 6 000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.).

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.).

Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Organ ma w tym zakresie swobodę decyzji, przejawiającą się w możliwości, a nie konieczności, umorzenia tych należności. Rozstrzygnięcie organu nie może być tylko dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7, wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

Organ przyjął, że nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania z art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. ani z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stanowisko organu jest w tym zakresie prawidłowe. Z racji przytoczenia go powyżej, nie ma potrzeby jego powtarzania.

Należy zgodzić się z organem, że to głównie na stronie spoczywa ciężar dowiedzenia lub co najmniej uprawdopodobnienia, że umorzenie składek jest zasadne.

We wniosku o umorzenie składek skarżący wskazał, że od lipca 2022 r. jego żona przestanie zarobkować i dochód zmniejszy się do 3 768,55 zł. Informacja ta jednak nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż organ wydał decyzję 17 lutego 2022, czyli przed lipcem 2022 r., stąd nie uwzględnił tej okoliczności i przyjął dochody gospodarstwa domowego przy zarobkowaniu żony (ok. 12 tys. zł). Niezależnie od tego Sąd na rozprawie 23 maja 2023 r. (k. 73) zapytał jednak skarżącego o tą kwestię, na co uzyskał odpowiedź, że jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 3 000 zł i wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 6 000 zł.

Analogicznie rzecz się ma z podniesioną okolicznością opieki nad kuzynem mamy skarżącego, z tą różnicą, że informacja ta została udostępniona nie organowi, lecz Sądowi 19 lipca 2022 r., na etapie postępowania sądowego (pismo, k. 33). Z tego względu nie mogła być wzięta pod uwagę przez organ, który wydał decyzję 17 lutego 2022 r.

Skarżący może ponowić wniosek o umorzenie zaległości, powołując nowe dowody, które wtedy będą przedmiotem oceny organu.

Z kolei we wniosku o umorzenie (k. 3 akt adm.) skarżący powołał się na umorzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] postępowania egzekucyjnego (postanowieniem z 15 września 2021 r., w aktach adm. k. 25), w którym organ co do wymienionych w nim tytułów wykonawczych stwierdził brak majątku i to, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Niemniej jednak, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do tego stwierdzając, że postanowienie z 15 września 2021 r. zostało przez niego zaskarżone zażaleniem, a postępowanie jest w toku. Z tego względu, a także z uwagi na brak obowiązku a jedynie możliwość umorzenia składek, w kontekście wskazanego wyżej statusu majątkowego skarżącego, wskazana w powyższym postanowieniu okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Niezależnie jednak od tego kluczową kwestią jest to, czy sytuacja materialna skarżącego - w kontekście jego stanu zdrowia - ma charakter trwały, to znaczy czy nie ma pomyślnych rokowań na przyszłość co do możliwości spłaty zaległości. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia podstawą do umorzenia należności jest przewlekła choroba zobowiązanego, pozbawiająca go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu prawidłowe jest ustalenie organu, biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w dniu wydania zaskarżonej decyzji, że skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne, żona skarżącego również, a ponadto otrzymuje ona wynagrodzenie, niezależnie od posiadania przez skarżącego połowy udziału w nieruchomości (mieszkanie). W tym kontekście na rozstrzygnięcie nie może mieć wpływu okoliczność, że skarżący złożył wniosek o wykreślenie go jako przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i wykreślenie to nastąpiło. Istnieje zatem szansa na spłatę zadłużenia z tytułu składek w przyszłości. Skarżący z pewnością cierpi na różne schorzenia, ale w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie było dowodów, że uniemożliwia mu to wtedy czy w dalszej perspektywie zarobkowanie. Brak informacji, aby skarżący - mimo różnych dolegliwości - nie mógł być jeszcze aktywny zawodowo i uzyskiwać stały dochód, z którego przynajmniej część można będzie przeznaczyć na spłatę zadłużenia.

Nie ma również podstaw do umorzenia zaległości na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności (której zresztą już wtedy nie prowadził).

Prawidłowa jest także ocena organu, że nie zaszła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, aby opłacenie należności z tytułu składek pozbawiło skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powołane przez stronę prywatnoprawne zobowiązania pieniężne nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym - zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne.

Brak było zatem podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi należy podnieść, że w powyższym kontekście dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, czy w przeszłości skarżący ponosił straty z działalności gospodarczej.

Ponadto, z akt sprawy wynika, że pismem z 31 stycznia 2022 r. Zakład zawiadomił skarżącego, że postępowanie wyjaśniające zostało zakończone i skarżącemu przysługuje prawo wglądu do akt i możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie uprawdopodobnił, że podczas jego wizyty w siedzibie organu nie było w nim akt i w związku z tym nie mógł się z nimi zapoznać. Okoliczność ta mogłaby mieć znaczenia jednak jedynie wtedy, gdyby skarżący podniósł argumenty mogące mieć wpływ na wynik sprawy, co jednak nie nastąpiło. W przypadku zaś z trudnością w zrozumieniu komunikatów istniała możliwość ustanowienia pełnomocnika.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Stan faktyczny na podstawie dostępnych materiałów ustalono prawidłowo, a rozstrzygnięcie wystarczająco uzasadniono (art. 107 § 3 K.p.a.). Organ zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

Wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) Sąd oddalił skargę.