Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1548/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Baran, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. (dalej: "Naczelnik", organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec M.W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Zobowiązana") na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia [...] czerwca 2017r., [...] z dnia [...] lipca 2017r., [...] z dnia [...] maja 2018r., [...] z dnia [...] lipca 2018r., [...] z dnia [...] sierpnia 2019r., [...] z dnia [...] grudnia 2019r., [...] z dnia [...] lutego 2020r., obejmujących nieuregulowane należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: 03,04/2017r., 01- 11/2014r., 05,09,11/2019r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 01-03/2017r., na łączną kwotę należności głównej w wysokości 195.481,00 zł. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanej odpowiednio: w dniu 4 lipca 2017r. – nr [...], w dniu 10 lipca 2017r. – nr [...], w dniu 12 czerwca 2018 r. – nr [...], w dniu 10 lipca 2018r. – nr [...], w dniu 23 września 2019 r. — nr [...], w dniu 30 grudnia 2019r. – nr [...], w dniu 19 marca 2020r., nr [...].

W celu wyegzekwowania obowiązku organ egzekucyjny na podstawie w/w tytułów wykonawczych zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2020r. dokonał m.in zajęcia innych wierzytelności pieniężnych z tytułu dostawy, robót i usług u dłużnika zajętej wierzytelności – S. s.c. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 27 listopada 2020r., a Zobowiązanej w dniu 18 stycznia 2021r. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec Skarżącej.

Pismem z dnia 25 stycznia 2021 r., Strona powołując się na art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r., poz. 1427 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") wniosła skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu Zobowiązana podniosła, że organ egzekucyjny dokonał czynności naruszając przepis art. 89 § 1 u.p.e.a. z uwagi na fakt, iż w chwili dokonania zajęcia dłużnik nie posiadał żadnych zobowiązań wobec Strony. Podniosła, że czynność została dokonana dla pozoru i miała na celu podważenie zaufania partnerów handlowych, osłabienie pozycji na rynku, a w konsekwencji zniweczenie szansy współpracy i zaburzenie płynności finansowej, co mogło doprowadzić do zamknięcia prowadzonej działalności. Wskazała, że w dniu 30 września 2020r. wykonała zlecenie, które objęte było fakturą VAT nr [...]. Termin płatności na fakturze wyznaczony został na dzień 5 października 2020r. Zobowiązana podniosła więc, że działanie organu egzekucyjnego dokonującego czynności egzekucyjnych w dniu [...] listopada 2020r. było nieuzasadnione ponieważ było zarówno po wykonaniu zlecenia, jak i uregulowaniu płatności. Strona wskazała, że organ egzekucyjny w chwili dokonania czynności egzekucyjnych powinien upewnić się czy kontrahent posiada status dłużnika zajętej wierzytelności.

Naczelnik postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. oddalił skargę. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że specyfika zajęcia innej wierzytelności pieniężnej polegającej na zajęciu wierzytelności z tytułu dostawy, robót i usług zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. umożliwia również zajęcie takich wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Podniósł, że ww. przepis umożliwia dochodzenie należności przyszłych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wskazał, że z analizy posiadanych przez urząd dokumentów złożonych przez Zobowiązaną w JPK_VAT podmiot, u którego dokonano zajęcia, został wskazany jako odbiorca usługi Pani M.W.. Jednocześnie podkreślił, że nie dysponował fakturami, na podstawie których mógłby ustalić termin płatności zobowiązania. W związku z tym organ egzekucyjny nie zgodził się, że S. s.c. znajduje się poza kręgiem podmiotów definiowanych jako dłużnik zajętej wierzytelności.

Pismem z dnia 22 marca 2021r., Strona wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika z dnia [...] lutego 2021 r.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021 r.

Dyrektor wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje, czy czynności egzekucyjne zostały przez niego dokonane w sposób prawidłowy i zgodny z prawem. Zatem strona, korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w złożonej skardze może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku

Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, zbadaniu pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami podlegała czynność faktyczna podjęta przez organ egzekucyjny dotycząca zajęcia innej wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług u dłużnika zajętej wierzytelności – S. s.c., dokonana zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021r.

Organ odwoławczy wskazał, że sposób dokonania czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, w tym także wierzytelności z tytułu dostawy, towarów

i usług, a równocześnie prawidłowość jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 89 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie zajęcia innej wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług dokonano zgodnie z art. 89 § 1 ww. ustawy poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednoczesne wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Dyrektor zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności spełniało warunki określone treścią art. 67 § 2 u.p.e.a. i zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 27 listopada 2020r., a Zobowiązanej w dniu 18 stycznia 2021r. Mając powyższe na uwadze Dyrektor stwierdził, że organ egzekucyjny zastosował w/w środek egzekucyjny zgodnie z przepisami prawa regulującymi sposób dokonania czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu innych wierzytelności pieniężnych.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania czynności egzekucyjnej dla pozoru Dyrektor wskazał, iż organ egzekucyjny ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania obowiązku poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od dobrowolnego wykonania obowiązku. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje bowiem zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji.

Organ odwoławczy podkreślił, iż z przepisów u.p.e.a. nie wynika, aby organ egzekucyjny przed zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, miał obowiązek występowania każdorazowo do zobowiązanego o wskazanie, czy przysługuje mu jakakolwiek wierzytelność i od kogo. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, mając wiedzę o wierzytelnościach przysługujących zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności, dokonuje ich zajęcia. Dłużnik zajętej wierzytelności jest natomiast zobligowany, na mocy przepisu art. 89 § 3 pkt 1 do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, oświadczenia co do uznania wierzytelności, przekazania kwoty bądź wskazania przeszkód w realizacji zajęcia. O skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej przesądza ostatecznie złożone organowi egzekucyjnego oświadczenie dłużnika zajętej wierzytelności, co do jej istnienia. Udzielenie przez dłużnika zajętej wierzytelności odpowiedzi, iż nie posiada on wierzytelności wobec zobowiązanego, świadczy wyłącznie o bezskuteczności środka egzekucyjnego, nie zaś o tym, że czynność egzekucyjna została nieprawidłowo przeprowadzona.

Następnie Dyrektor zaznaczył, iż Naczelnik wystawił zawiadomienie o zięciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] listopada 2020 r., po uzyskaniu informacji o dłużniku zajętej wierzytelności tj. S. s.c. z dokumentu JPK VAT, który, został złożony przez Zobowiązaną. Dopiero po dokonaniu zajęcia innej wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług, organ egzekucyjny powziął informację, że dłużnik zajętej wierzytelności nie posiada zobowiązań wobec Skarżącej. Organ odwoławczy zaznaczył, że z powyższego wynika, iż próba zajęcia innej wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług okazała się nieskuteczną, a Zobowiązana nie poniosła z tego tytułu żadnej szkody. Natomiast zarzuty Zobowiązanej, iż wysłanie zawiadomienia o zajęciu do S. s.c. miało wpłynąć na pogorszenie opinii na temat Strony poprzez podważenie zaufania partnerów handlowych, osłabienie pozycji na rynku, a w konsekwencji zniweczenie szansy współpracy i zaburzenie płynności finansowej, pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Nie można bowiem uznać, iż twierdzenia o potencjalnej możliwości utraty autorytetu czy dobrego imienia przez Skarżącą, świadczą o zasadności skargi na czynność egzekucyjną.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Dyrektor uznał, iż organ egzekucyjny dokonał powyższej czynności egzekucyjnej zgodnie z art. 89 u.p.e.a., a postanowienie Naczelnika z dnia [...] lutego 2021r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia innej wierzytelności z tytułu i dostawy, towarów i usług, dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021 r.

Dyrektor dokonując oceny skarżonego postanowienia wskazał także, że organy administracyjne zobowiązane są uwzględniać w dacie rozstrzygania sprawy obowiązujący stan prawny i faktyczny. Następnie Dyrektor wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowania znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r. W związku z powyższym należy zauważyć, że do dnia 29 lipca 2020r., zobowiązanemu przysługiwała skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem Dyrektora z dnia [...] kwietnia 2021 r. pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżanemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 89 § 1 u.p.e.a., z uwagi na okoliczność, iż w chwili wysłania zawiadomienia S. s.c. nie była dłużnikiem Zobowiązanej, a nadto stanowiła nadużycie prawa bowiem została przedsięwzięta dla pozoru i nie zmierzała w swej istocie do wyegzekwowania świadczenia ale do poderwania zaufania partnerów handlowych dłużnika.

W uzasadnieniu Zobowiązana podniosła, że organ egzekucyjny dokonał czynności naruszając przepis art. 89 § 1 u.p.e.a. z uwagi na fakt, iż w chwili dokonania zajęcia dłużnik nie posiadał żadnych zobowiązań wobec Strony. Podniosła, że czynność została dokonana dla pozoru i miała na celu podważenie zaufania partnerów handlowych, osłabienie pozycji na rynku, a w konsekwencji zniweczenie szansy współpracy i zaburzenie płynności finansowej, co mogło doprowadzić do zamknięcia prowadzonej działalności. Wskazała, że w dniu 30 września 2020r. wykonała zlecenie, które objęte było fakturą VAT nr [...]. Termin płatności na fakturze wyznaczony został na dzień 5 października 2020r. Zobowiązana podniosła więc, że działanie organu egzekucyjnego dokonującego czynności egzekucyjnych w dniu [...] listopada 2020r. było nieuzasadnione ponieważ było zarówno po wykonaniu zlecenia, jak i uregulowaniu płatności. Strona wskazała, że organ egzekucyjny w chwili dokonania czynności egzekucyjnych powinien upewnić się czy kontrahent posiada status dłużnika zajętej wierzytelności. Według Zobowiązanej organ egzekucyjny powinien liczyć się z tym, że należność objęta fakturą VAT została uregulowana. Podniosła, że wysłanie zawiadomienia o zajęciu do osób niebędących dłużnikami zajętej wierzytelności naruszyło zasadę celowości, w oparciu której organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich, środki które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te, niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawierają one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji, skarga Pani M.W. nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2021 , [...] którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Mi. z dnia [...] lutego 2021, nr [...], oddalające skargę zobowiązanego – pani M.W. na czynność egzekucyjną.

Przedmiotem sporu w sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.

W tym względzie należy tytułem wstępu wskazać, że z dniem 30 lipca 2020 r. istotnym zmianom uległa ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przede wszystkim w związku ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.). Zgodnie z art. 13 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 5 tej ustawy do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji] i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (ust.1). Do egzekucji z:

1) pieniędzy,

2) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową,

3) wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku,

4) praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych,

5) ruchomości

- wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust.2). Do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 5).

Zważywszy na to, że postępowania egzekucyjne objęte tytułami wykonawczymi nr: [...] z dnia [...] czerwca 2017r., [...] z dnia [...] lipca 2017r., [...] z dnia [...] maja 2018r., [...] z dnia [...] lipca 2018r., [...] z dnia [...] sierpnia 2019r., [...] z dnia [...] grudnia 2019r., [...] z dnia [...] lutego 2020r., zostały wszczęte przed wejściem w życie ww. ustawy zmieniającej, jednocześnie w niniejszej sprawie zastosowano egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych (która nie została wymieniona w art. 13 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej), w sprawie znajdują zastosowanie, jak prawidłowo wskazał Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu przed 30 lipca 2020 r. (zwana dalej u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. Dodać należy, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (zob. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3048/15, Lex nr 2416502; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13).

Skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi, dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Ponadto wskazać trzeba, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie, jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 880/15). Tym samym należy stwierdzić, że przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego do złożenia skargi na tę czynność, ograniczać się musi do jedynie określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego.

W świetle powyższego, podkreślenia wymaga, że Sąd badający skargę, podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok z dnia 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, CBOSA), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Przenosząc powyższe regulacje i rozważania na grunt badanej sprawy wskazać należy, że jej przedmiotem jest prawidłowość czynności polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (zawiadomienie z dnia [...] listopada 2020 r. – k. 35 akt egzekucyjnych).

Wskazać należy, że sposób dokonania czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, w tym także wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług, a równocześnie prawidłowość jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 89 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie zajęcia innej wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług dokonano zgodnie z art. 89 § 1 ww. ustawy poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednoczesne wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Z kolei postępując zgodnie z § 3 tego artykułu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność, 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem, 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności zostało dokonane zgodnie z art. 89 u.p.e.a., spełniało warunki określone treścią art. 67 § 2 u.p.e.a. i zostało doręczone domniemanemu dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 27 listopada 2020r., a Zobowiązanej w dniu 18 stycznia 2021r. Natomiast odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanej we wcześniejszych terminach.

Skarżąca upatruje wadliwości dokonanej czynności w tym, że S. s.c., do którego jako dłużnika wierzytelności przysługującej Skarżącej z tyt. faktury nr [...], w dniu, w którym wystawiono przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu ([...] listopada 2020 r.), nie był już dłużnikiem (skoro termin płatności na fakturze został określony na dzień 5 października 2020 r.). Wskazane działanie, zdaniem Skarżącej, ma na celu poderwanie zaufania parterów handlowych do Niej, a w konsekwencji do osłabienia Jej pozycji na rynku oraz zniweczenia szans na prowadzenie dalszej współpracy. W tym względzie Skarżąca zwraca również uwagę, że postępowanie egzekucyjne zmierzać ma jednie doprowadzenia do bezpośredniego wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku, nie ma prowadzić przy tym do wyrządzenia zobowiązanemu określonych dolegliwości (w odróżnieniu do postępowań represyjnych). Skarżąca wskazała, że takie postępowanie Organu godzi w dobre imię Skarżącej i może podrywać zaufanie do Niej jako kontrahenta u podmiotów z którymi współpracuje, bądź z którymi współpracowała.

Nie można zgodzić się z tym zarzutem. W tym względzie należy zauważyć, że jak wskazał w odpowiedzi na skargę Dyrektor, organ egzekucyjny ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania obowiązku poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od dobrowolnego wykonania obowiązku. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje bowiem zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji. Z przepisów ustawy egzekucyjnej wynika, że organ egzekucyjny ma obowiązek nie tylko "podjąć" egzekucję administracyjną, ale ją nieprzerwanie prowadzić. Podkreślić należy, iż z przepisów u.p.e.a. nie wynika, aby organ egzekucyjny przed zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, miał obowiązek występowania każdorazowo do zobowiązanego o wskazanie, czy przysługuje mu jakakolwiek wierzytelność i od kogo.

Tego rodzaju działanie mogłoby w stopniu znacznym ograniczyć skuteczność czynności egzekucyjnych. W konsekwencji organ egzekucyjny (o ile dysponuje informacjami wskazującymi na to, że określony podmiot potencjalnie jest dłużnikiem) zobowiązanego, jest uprawniony do zajęcia wierzytelności zgodnie z art. 89 u.p.e.a. W tym kontekście należy zauważyć, że podjęcie działań, o którym mowa w art. 89 u.p.e.a. z założenia wiąże się ryzykiem jego nieskuteczności. W szczególności nawet w sytuacji, gdy określony podmiot na moment sporządzenia zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej jest dłużnikiem, do momentu otrzymania wskazanego zawiadomienia, może po prostu spłacić swój dług tak, że po otrzymaniu zawiadomienia nie będzie (już) dłużnikiem. W tym kontekście nie można zgodzić się również z argumentem, że takie działanie godzi w dobre imię zobowiązanego i może podrywać zaufanie do Niej. Organ ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania obowiązku, czego konsekwencją jest dokonywanie zajęć wierzytelności z czym z istoty wiąże się informowanie kontrahentów o ciążących na zobowiązanym obowiązkach (w tym zaległościach podatkowych).

Niezależnie od tego wskazać należy, że jak wskazano w zaskarżonym Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wystawił zawiadomienie o zięciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] listopada 2020r., po uzyskaniu informacji o dłużniku zajętej wierzytelności tj. S. s.c. z dokumentu JPK_VAT, który został złożony przez Zobowiązaną. Dopiero po dokonaniu zajęcia innej wierzytelności z tytułu dostawy, towarów i usług, organ egzekucyjny powziął informację, że dłużnik zajętej wierzytelności nie posiada zobowiązań wobec Pani M.W.

W tym względzie należy również zauważyć, że sama okoliczność, że na fakturze widniał termin płatności 5 października 2020 r., nie wykluczał możliwości, że także po tej dacie (np. [...] listopada 2020 r.) dług nie został (jeszcze) spłacony – zważywszy na ew. problemy płynnością (które zawsze, nawet przejściowo, mogą wystąpić u podmiotów prowadzących działalność gospodarczą), nie można wykluczać możliwości występowania opóźnień w spłacie długu przez kontrahenta.

W konsekwencji nie można uznać, że dokonana przez Naczelnika czynność była nieprawidłowa (tj. że doszło do naruszenia art. 89 u.p.e.a.). Odrębną kwestią jest to, że wskazana czynność – z racji tego, że S. s.c. na moment doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nie był dłużnikiem wobec Skarżącej (gdyż uregulował swój dług) – okazała się bezskuteczna.

W konsekwencji stwierdzić należy, że Naczelnik prawidłowo oddalił skargę, a Dyrektor utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie. Tym samym, uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.