Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 466/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b ust. 2 , art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 18 maja 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

0 UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. R. (dalej wnioskodawczyni, skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w R. (dalej: SKO, organ odwoławczy, Kolegium) z 18 maja 2023 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy T. (dalej Wójt, organ I instancji) z 27 marca 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia wnioskowanego z tytułu opieki nad matka Z. J..

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 24 marca 2022 skarżąca wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku

z opieką nad matką Z. J.. Do wniosku dołączone zostało orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R.

z 2 marca 2022 r., zaliczające matkę skarżącej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się 15 lutego 2022 r., natomiast niepełnosprawności istnieje od 53 roku życia.

Pierwszą decyzją z 20 maja 2022 r. nr [...] Wójt odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 wnioskowanego w związku

z opieką nad matka. W wyniku odwołania wniesionego przez wnioskodawczynię Kolegium decyzją z dnia 8 lipca 2022 r. znak; [...] uchyliło

w całości powyższą decyzję organu I instancji z dnia 20 maja 2022 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji Kolegium z dnia 8 lipca 2022 r. - prawomocnym wyrokiem z dnia 6.10.2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 632/22. W jego uzasadnieniu podał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, który naruszył obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy w aspekcie podstawy materialnoprawnej określonej w art, 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sprawa rozpoznana została przez organ I instancji, który w ponownym orzekaniu zobowiązany był do uwzględnienia sądowej oceny prawnej i wykonania wskazań, wytycznych tj. z uwzględnieniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.)

Z przeprowadzonego w sprawie 10 lutego 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem

i niepełnosprawna matką. Skarżąca na opiekę nad matką poświęca ponad 10 godzin dziennie, co uniemożliwia podjęcie jej pracy zarobkowej. Od 15 lutego 2022 r. wnioskodawczyni całkowicie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, ze względu na konieczność opieki nad matką. Gospodarstwem rolnym o pow. 6,5 ha zajmuje się mąż skarżącej, który również pracuje zawodowo. Jednocześnie ustalono, iż Skarżąca

w 2017 r. uzyskała dofinansowanie na restrukturyzację małych gospodarstw, które obejmowało pięć lat dlatego zobowiązana była do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie. Ostatni wniosek złożyła o przyznanie płatności za 2022 r., natomiast

w 2023 r. nie będzie składać wniosku.

Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z 22 lutego 2023 r. (data wpływu do organu I instancji) wynika natomiast, że wnioskodawczyni posiada zarejestrowane gospodarstwo rolne, korzysta z płatności

w ramach wsparcia bezpośredniego i złożyła wniosek o przyznanie tych płatności na rok 2022. Wójt nie zakwestionował faktu sprawowania opieki nad matką. Skarżąca ma siostrę M.S., która jak wynika z dokonanego 14 lutego 2023 r. wywiadu środowiskowego, z powodu pracy zawodowej nie jest w stanie całodobowo zajmować się matką, a ponadto leczy się na nadciśnienie tętnicze, jest po operacji i zgodnie

z zaleceniami lekarskimi nie może dźwigać.

W konsekwencji Wójt decyzją z 27 marca 2023 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że niepełnosprawność matki nie powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych ( tj. Dz. U. z 2023 r., poz 390 dalej: u.ś.r.) tj. nie później niż do ukończenia 18 lub 25 roku życia.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego względnie

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części

w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzją z 18 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta z 27 marca 2023 r.

Uzasadniając podniosło, że w pełni podziela stanowisko sądów administracyjnych, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia lub po ukończeniu 25 roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać

z pominięciem tego kryterium. Sądy podkreślają, że bezczynność ustawodawcy niewykonującego zaleceń Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyżej powołanym wyroku, tj. brak nowelizacji lub uchylenia art.17 ust.1b u.ś.r., wywołała skutek w postaci braku ochrony jednostek, których prawa zostały naruszone treścią tego przepisu. Zatem w sprawie nie ma znaczenia w jakim wieku powstała niepełnosprawność matki skarżącej.

W dalszej części uzasadnienia SKO wskazało, ze w rozpoznawanej sprawie istotne są regulacje zawarte w art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r., jednocześnie przywołało treść tego przepisu.

Nie budzi wątpliwości organu odwoławczego, że wnioskodawczyni, aby mogła ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, to musi zrezygnować z pracy zarobkowej, albo zrezygnować z potencjalnej możliwości podjęcia zatrudnienia, celem pełnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, w rozpoznawanej sprawie

z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Związek między sprawowaną opieką,

a rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego, musi być bezpośredni i ścisły,

a w przedmiotowej sprawie taki nie jest.

Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art.

17 b ust. 2 u.ś.r. oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona w uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika.

Organ przypomniał, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w dniu 24 marca 2022 r. skarżąca podała, że jest rolnikiem

i zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 1 lutego 2022 r. Ponadto

w dniu 10 lutego 2022 r. oświadczyła, że od dnia 15 lutego 2022 r. całkowicie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Wskazała również, że gospodarstwem rolnym zajmuje się mąż, który pracuje zawodowo, a w okresach zimowych, gdy pracy w gospodarstwie jest mniej, wówczas więcej pracuje zawodowo. W okresach letnich, wykorzystuje urlop wypoczynkowy na prace w gospodarstwie rolnym, w pracach tych pomagają też dorośli synowie. Natomiast z pisma ARiMR wynika, że skarżąca posiada zarejestrowane gospodarstwo rolne, korzysta z płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego

i ONW, złożyła wniosek o przyznanie tych płatności na 2022 r.

Zatem Skarżąca korzysta z płatności bezpośrednich, pobiera płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i płatności dotyczące działania: Płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), w kampanii 2022 r. złożyła wniosek w ramach wsparcia bezpośredniego

i wniosek dotyczący działania: Płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).

Jednocześnie Skarżącej został nadany numer identyfikacyjny. Zatem w ocenie organu odwoławczego uznać należy, że nadal prowadzi gospodarstwo rolne albowiem jest właścicielem gruntów rolnych, nadal składa wnioski o dopłaty.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że prawne przesłanki pobierania płatności są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i przywołał przepisy prawa regulujące te kwestie. W świetle powyższych ustaleń – w ocenie Kolegium - skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką (składa wnioski unijne i płatności otrzymuje, ma nadal zarejestrowane gospodarstwo, co zgodnie z przepisami oznacza, że jest rolnikiem), co uzasadniało wydanie decyzji

o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co należy ocenić jako prawidłowe.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art, 75 i; 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 sierpnia 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zni. - dalej także k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji podczas gdy organ ten w swoich rozważaniach pominął fakt, że zgodnie z jej oświadczeniem z dnia 10 lutego 2023 r., w związku ze sprawowaną opieką nad matką, zrezygnowała w rzeczywistości z pracy w gospodarstwie rolnym

w dniu 15 lutego 2022 r., a wniosek o dopłaty bezpośrednie za 2022 r. musiała złożyć tylko z uwagi na złożony w 2017 r, wniosek o dofinansowanie na restrukturyzację małych gospodarstw, a to powinno skutkować przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od dnia złożenia wniosku:

oraz z ostrożności procesowej,

- art. 138 § 1 pkt 1 w' zw. z art, 7, art, 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie

w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji podczas gdy organ ten nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego podczas gdy z oświadczenia skarżącej z 10 lutego 2023 r. wynika jednoznacznie, że

w 2017 r. uzyskała dofinansowanie na restrukturyzację małych gospodarstw rolnych, które obejmowało 5 lat i dlatego też była zobowiązana do złożenia wniosku o płatności w 2022 r., przy czym takiego wniosku nie miała zamiaru złożyć w 2023 r., a okoliczności te w żaden sposób nie zostały zweryfikowane przez organ, podczas gdy niezłożenie wniosku o płatności w 2023 r. powinno skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że

w niniejszej sprawie pobieranie dopłat bezpośrednich w 2022 r. wyłącza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas gdy wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosków, które nie są sprzeczne nie tylko zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzanie dowodów z dokumentów w postaci

1) pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 15 czerwca 2023 r. na fakt, że nie ubiegam się o dopłaty bezpośrednie w 2023 r.:

2) zaświadczenia Wójta Gminy T. z 14 czerwca 2023 r., znak [...] na fakt, że w 2023 r. nie złożyła wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej;

3) karty leczenia szpitalnego matki z 17 maja 2023 r. na faktu pogorszenia się jej stanu zdrowia - stwierdzono dodatkowo padaczkę poudarową napadów o zlokalizowanym początku.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego

i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa niniejsza została rozpoznana

w trybie uproszczonym.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18 lub 25 roku życia przez osobę wymagającą opieki, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym art. 17 ust. 1b u.ś.r. jak słusznie zauważył organ odwoławczy nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia przez Wójta.

Materialnoprawne przesłanki wydania zaskarżonej decyzji zostały określone

w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Stosownie zaś do treści art. 17b u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1).

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2)". Z kolei pod pojęciem gospodarstwa rolnego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca rozumie gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 u.ś.r.).

Z kolei pod pojęciem gospodarstwa rolnego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca rozumie gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów

o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 u.ś.r.).

Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji, bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest spełnienie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego

w postaci legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę wymagającą opieki oraz pozostawania skarżącej i jej matki - osoby niepełnosprawnej - w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy Kolegium miało podstawy do przyjęcia, że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad matką, skoro złożyła oświadczenie, o jakim mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r.

Jak zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przewidziana

w art. 17b u.ś.r. forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację

z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie ze stanem rzeczywistym (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że ww. oświadczenie stanowi dowód w sprawie, zatem obowiązkiem organu jest jego ocena na zasadach ogólnych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regułami procesowymi zdefiniowanymi w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1273/20).

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów wynika, że. skarżąca 24 marca 2022 r podała, iż jest rolnikiem i zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 1 lutego 2022 r. Ponadto 10 lutego 2022 r. oświadczyła, że od dnia 15 lutego 2022 r. całkowicie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Skarżąca posiada zarejestrowane gospodarstwo rolne, korzysta z płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i ONW, złożyła wniosek o przyznanie tych płatności na 2022 r. ( pismo ARiMR z 22 lutego 2023 r.). W 2023 r. skarżąca nie składała w wniosków o dopłaty bezpośrednie oraz wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej. Również nie dokonała zmiany

w ewidencji producentów rolnych.

W ocenie Sądu właśnie fakt posiadania przez skarżącą zarejestrowanego gospodarstwa rolnego przesądza o tym, że nie została spełniona przesłanka z art. 17b ust 1 pkt 1 u.ś.r. albowiem nie można przyjąć aby w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Zgodnie z art. 3 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności producentem jest m.in. producent rolny, a więc osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009). W świetle art. 4 ust. 1 lit. a, b i c ww. rozporządzenia rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne (czyli "wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego") jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą, a więc: (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Istotne jest także to, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz; 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących

w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (z zastrzeżeniem wyjątku z art. 7 ust. 2).

Sąd w składzie orzekającym podziela w pełni pogląd orzecznictwa, że dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa

w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne ( por. wyroki: WSA w Kielcach z 30 maja 2023 r. II SA/Ke 260/23, WSA w Gdańsku II SA/Gd 47/23).

Sąd zwraca uwagę, że w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak

i zarządzanie gospodarstwem. Przy właściwej organizacji pracy, ze względu na charakter działalności rolniczej, skarżąca - rolnik może prowadzić poprzez zarządzenie gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest ona bowiem organizatorem własnej pracy i w tym sensie ma możliwość pogodzenia tych dwóch rodzajów czynności. Jeżeli zatem w należącym do takiego podmiotu gospodarstwie rolnym prowadzona jest działalność rolnicza, przynosząca dochody, z których podmiot ten się utrzymuje, to tym samym nie sposób uznać, że nie prowadzi on we wskazanym rozumieniu gospodarstwa rolnego. Przy właściwej organizacji pracy, ma on bowiem co najmniej możliwość współdecydowania

i zarządzania gospodarstwem rolnym.

W rozpoznawanej sprawie w ocenie składu orzekającego występuje jedna z form aktywności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego tj. zarzadzanie gospodarstwem przez skarżącą, które nadal jest możliwe dzięki wpisowi do krajowej ewidencji producentów i nie musi polegać na wykonywaniu przez nią osobiście prac

w gospodarstwie. Jak już powiedziano wyżej, zarządzanie gospodarstwem rolnym umożliwia skarżącej wpis do ewidencji producentów rolnych. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne.

Z podniesionych wyżej względów, zdaniem Sądu Kolegium prawidłowo oceniło dowody zgromadzone w sprawie, czemu dało wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.) jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd oddalił wnioski dowodowe, uznając, iż ich przeprowadzenie nie jest konieczne do rozstrzygnięcia sprawy. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione

i stanowiące jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami wynikającymi z zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.