Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 579/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1, 2; § 2 ust. 3; § 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej także jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP ARiMR") z dnia 23 maja 2023 r. w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu 30 maja 2022 r., za pomocą aplikacji eWniosekPlus, M. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2022.

W dniu 27 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego w R. wpłynęła korekta wniosku o przyznanie płatności na rok 2022.

W dniach od 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego została przeprowadzona przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w L. kontrola zasadnicza (kontrola na miejscu - metoda inspekcji terenowej). Wyniki kontroli udokumentowano sporządzając raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr [...]). Kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni mające wpływ na płatność.

W toku kontroli, pismem z dnia 9 września 2022 r. (k. [...], t. II), skarżący wniósł o wydłużenie terminu na wykoszenie TUZ na pow. ok. 15 ha do 30 września 2022 r. Skarżący umotywował wniosek złym stanem zdrowia. Do wniosku dołączył dokumentację medyczną.

Pismem z dnia 16 września 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania powierzchni wykoszenia TUZ wraz z dokładnym wskazaniem położenia działek oraz ich powierzchni.

Pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. skarżący złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu, kwestionując użycie przez organ sformułowania "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej minimum od 2 lat". Podkreślił, że na żadnej z działek nie zaniechał prowadzenia działalności rolniczej, a już z całą pewnością nie od 2 lat. Na dzień złożenia wniosku zabiegi agrotechniczne były wykonane i dalej są wykonywane, a działalność rolnicza w trybie ciągłym jest stale prowadzona. Na dzień złożenia wniosku nie było chwastów na działkach. Ponadto, skarżący podniósł, że ustalenia organu są niemiarodajne i niezgodne z rzeczywistością, bowiem kontrola została przeprowadzona po okresie wegetacyjnym. Skarżący zakwestionował ustalenia organu w zakresie wszystkich pomiarów i podkreślił, że zadeklarowane powierzchnie działek są rzeczywiste i prawdziwe.

W odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych, Kierownik BP ARiMR wyjaśnił w piśmie z dnia 16 stycznia 2023 r., że termin na wykonanie zabiegów agrotechnicznych upłynął z dniem 31 lipca 2022 r. W odniesieniu do informacji o czasowej niezdolności rolnika do pracy, organ wskazał, że okoliczność ta nie może być uznana za siłę wyższą ponieważ nie były to nieprzewidziane okoliczności niezależne od beneficjenta, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. W dniu złożenia wniosku o płatności – 30 maja 2022 r. oraz zmiany do wniosku – 27 czerwca 2022 r., rolnik miał pełną wiedzę dotycząca swojego stanu zdrowia, wobec czego złożenie wniosku, mimo ryzyka niewywiązania się z wynikających z tego faktu obowiązków, było świadoma decyzją wnioskodawcy.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia 23 maja 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności na rok 2022 do zadeklarowanych działek rolnych, z tytułu:

- Płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności ONW typ specyficzny strefa I - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I.

Z powyższej decyzji wynika, że kwoty te będą potrącane z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Ponadto, powyższą decyzją Kierownik BP ARiMR odmówił uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

Skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 23 maja 2023 r.

Dyrektor ARiMR nie uwzględnił argumentacji odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że kwestia materialnoprawnych przesłanek przyznania płatności ONW na rok 2022 została uregulowana w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364, ze zm.)., dalej "rozporządzenie z dnia 13 marca 2015 r." lub "rozporządzenie ONW".

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2022 został poddany kontroli kryteriów kwalifikowalności, w myśl art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", która wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni zadeklarowanych przez skarżącego działek rolnych.

We wniosku skarżący zadeklarował do przyznania płatności ONW działki z tytułu:

- Płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa II do powierzchni 11,89 ha;

- Płatność ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych) do powierzchni 117,30 ha;

- Płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I do powierzchni 33,69 ha.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że w dniach od 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu - metoda inspekcji terenowej całego gospodarstwa. Wyniki kontroli udokumentowano sporządzając raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wykonana została także dokumentacja fotograficzna. Kontrola przeprowadzona została upoważnionych inspektorów terenowych z Biura Kontroli na Miejscu L. przez Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" w odniesieniu do działek rolnych: A, AA, AB, AC, AM, AO, BC, BD, BE, BF, BG, BH, BL, BT, BU, BV, BW, BX, BY, CB, CE, CF, CG, CH, CI, CK, CL, CU, CV, CX, CY, DA, DD, DE, DF, DG, DH, DI, DJ, DO, DU, DW, DX, DY, EB, EC, EH, EV, EW, FH, FJ, FL, FM, FN, FO, FP, FR, FS, FT, FU, FV, FW, FX, FY, GA, GB, GC, GO, GR, GS, GU, GV, HC, HE, HF, HK, J, K, M, R, W, X. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych) w oparciu o zastosowanie kodu nieprawidłowości DR18 wyniosła 71,33 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR14 "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów" w odniesieniu do działek rolnych: DB, E, GK. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typ specyficzny strefa I w oparciu o zastosowanie kodu DR14 wyniosła 1,52 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR4 "Stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,1 ha)" w odniesieniu do działek rolnych: BJ, BK, BM, CA, CC, DL, EL. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typ specyficzny strefa I w oparciu o zastosowanie kodu DR4 wyniosła 5,70 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej" w odniesieniu do działek rolnych: CW, DS., F, FB, FD, FK, FQ, GT, H, HI, I, Y. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typ specyficzny strefa I w oparciu o zastosowanie kodu DR13+ wyniosła 4,18 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR50 "Granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku" w odniesieniu do działek rolnych: G, AL. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typ specyficzny strefa I w oparciu o zastosowanie kodu R50 wyniosła 0,09 ha.

Nadto, wniosek został zatem poddany kontroli w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych). Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego w oparciu o powierzchnię MKO (maksymalnego spójnego obszaru) z płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych) na rok 2022, wyniosła 0,6 ha i dotyczyła działek: CD, DS, I, EX.

Stwierdzono kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" mający wpływ na płatność w przypadku działek zadeklarowanych do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa II: AP, AQ, AR, AS, B, C, DP,L, S. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa II, w oparciu o zastosowanie kodu nieprawidłowości DR18 wyniosła 10,41 ha.

Ponadto organ ocenił, że zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r., do zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I działek rolnych o powierzchni poniżej 0,10 ha, nie przysługuje płatność ONW, co dotyczy:

- działki rolnej FG2 zadeklarowanej na powierzchni 0,06 ha, na działce ewidencyjnej o numerze 497;

- działki rolnej HJ2 zadeklarowanej na powierzchni 0,04 ha, na działce ewidencyjnej o numerze 85;

- działki rolnej HL2 zadeklarowanej na powierzchni 0,07 ha, na działce ewidencyjnej o numerze [...].

W odniesieniu do pisma z dnia 9 września 2022 r., w którym skarżący oświadczył, że nie jest zdolny do pracy w gospodarstwie i wniósł o wydłużenie terminu na wykoszenie trwałych użytków zielonych (TUZ) o powierzchni około 15 ha do dnia 30 września 2022 r., Dyrektor ARiMR wskazał, iż kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Dyrektor ARiM wyjaśnił, że wniosek wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w R. w dniu 16 września 2022 r., a więc już w trakcie trwania czynności kontrolnych w gospodarstwie. Ponadto, termin na wykonanie zabiegów agrotechnicznych upłynął z dniem 31 lipca 2022 r. Z dołączonej do wniosku decyzji KRUS z dnia 27 lipca 2022 r. wynika, że w okresie od 17 marca 2022 do 30 września 2022 r. rolnik był czasowo niezdolny do pracy. Okoliczność ta, zdaniem organu odwoławczego, nie może być uznana za siłę wyższą, ponieważ nie były to nieprzewidziane okoliczności niezależne od beneficjenta, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. W dniu złożenia wniosku o płatności (30 maja 2022 r.) oraz zmiany do wniosku (27 czerwca 2022 r.). skarżący miał pełną wiedzę dotyczącą swojego stanu zdrowia, wobec czego złożenie wniosku, mimo ryzyka niewywiązania się z wynikających z tego faktu obowiązków, było świadomą decyzją wnioskodawcy. Ustalenie czy dana sytuacja jest siłą wyższą, czy nie, zależy od tego, w jakich konkretnych okolicznościach doszło do danego zdarzenia, a więc czy w tych okolicznościach to zdarzenie było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Dlatego organ nie mógł uznać, że okoliczności, na które powołuje się skarżący, były nagłe i nieprzewidywalne, skoro, jak zostało potwierdzone w raporcie z kontroli na miejscu, na większości zadeklarowanych działkach ewidencyjnych stwierdzone zostały nieprawidłowości oznaczone kodami DR14 oraz DR18 w związku z tym, iż na działkach nie były przeprowadzane żadne zabiegi agrotechniczne w danym sezonie wegetacyjnym (DR14) bądź działki były nieużytkowane rolniczo od kilku lat (DR18). oraz nie były podejmowane działania mające na celu doprowadzenie ich do stanu użytkowania. Na datę składania wniosku o płatność nie spełniały wymogu należytego zagospodarowania.

Reasumując, Dyrektor ARiMR wskazał, że:

1. We wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowano do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II powierzchnię 11,89 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II wyniosła 1,48 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 i uwzględniono również wyniki kontroli na miejscu. Organ przedstawił wyliczenie sankcji z odwołaniem m.in. do regulacji art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 640/2014".;

2. We wniosku o przyznanie płatności ONW, po uwzględnieniu zmian i wycofań, zadeklarowano do płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo - turystycznych) powierzchnię 117.30 ha. Organ odwoławczy wyjaśnił, ze w świetle regulacji art. 15a rozporządzenia nr 640/2014 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW powierzchnia deklarowana do płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo - turystycznych) została zmniejszona do limitu i wynosi 63,11 ha ( w świetle regulacji § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność przysługuje do powierzchni użytków rolnych wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2022 roku 5-letnie zobowiązanie, do powierzchni użytków rolnych wynoszącej nie więcej niż 300 ha). Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW typ specyficzny strefa I wyniosła 34,42 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i uwzględniała wyniki kontroli na miejscu. Organ przedstawił wyliczenie sankcji.;

3. We wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowano do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I powierzchnię 33,69 ha. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zadeklarowano do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I działki rolne o powierzchni poniżej 0,1 ha, do których zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia ONW płatność nie przysługuje. Z tego względu płatność do tych powierzchni została odmówiona. Przy czym, zgodnie z art. 18 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność jest przyznawana do powierzchni nieprzekraczającej limitu, o którym mowa w przywołanym przepisie, mając jednak na uwadze, że limit został już wykorzystany w ramach innej strefy, płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I nie została przyznana. Mając na uwadze powyższe odmówiono przyznania płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I.

Dyrektor ARiMR wskazał, że do dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu skarżący nie informował organu o jakichkolwiek nieprawidłowościach na działkach rolnych oraz w złożonym wniosku. Tym samym art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 nie mógł mieć zastosowania.

W odniesieniu do zarzutu, że skarżący nie był obecny przy czynnościach kontrolnych, Dyrektor ARiMR wskazał, że strona może, ale nie musi być powiadamiana o kontroli na miejscu i nieobecność strony nie podważa prawomocności raportu z kontroli na miejscu. Ponadto, twierdzenie skarżącego dotyczące wykonywania zabiegów agrotechnicznych i prowadzenia działalności rolniczej, nie stanowi żadnego przeciwdowodu w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego. Ustaleń dokonanych przez organ w przedmiotowej sprawie nie może podważyć ocena zawarta w odwołaniu, w sytuacji gdy skarżący nie przedstawił żadnych przekonujących dowodów, czy argumentów przemawiających za słusznością własnego stanowiska.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i dokonanie kontroli administracyjnej decyzji w sposób nieprawidłowy, a także uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny w sposób nieprawidłowy, w szczególności protokołu kontroli z inspekcji terenowej, która trwała od dnia 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r., w sytuacji gdy organ oceniał już stan po okresie wegetacyjnym, zatem jego ustalenia są niemiarodajne i niezgodne z rzeczywistością;

- art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która narusza zasadę prawdy obiektywnej wskutek braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dokonania jednostronnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, a nadto naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, poprzez odmowę przyznania wnioskowanych płatności, odmowę uznania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i nałożeniu sankcji, w sytuacji gdy prawidłowa ocena wniosku skarżącego powinna doprowadzić organ do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w całości;

2. rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, polegającego na niezasadnym zastosowaniu niniejszego przepisu, w sytuacji gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego powinna doprowadzić do wniosku, iż nie powinno nastąpić jakiekolwiek pomniejszenie płatności;

3. błąd w ustaleniach faktycznych, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie niezasadne uznanie, że występuje jakakolwiek różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Skarżący wniósł również o rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym.

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącego podkreślił, że na dzień złożenia wniosku zabiegi agrotechniczne były wykonywane i dalej są wykonywane, a działalność rolnicza w trybie ciągłym jest stale prowadzona. Ponadto pełnomocnik zaznaczył, że skarżący nie był przy czynnościach kontrolnych, więc nie mógł wypowiedzieć się w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR z dnia 16 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 23 maja 2023 r. w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022. Organ I instancji decyzją z dnia 23 maja 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności na rok 2022 do zadeklarowanych działek rolnych, z tytułu:

- Płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności ONW typ specyficzny strefa I - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I.

Ponadto, powyższą decyzją Kierownik BP ARiMR odmówił uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

W świetle zawartych w skardze zarzutów stwierdzić należy, że spór dotyczy trzech aspektów, sprowadzających się do oceny prawidłowości:

- ustalenia powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności ONW;

- ustalenia braku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności mających związek z powstaniem nieprawidłowości mających wpływ na uprawnienie do przyznania płatności;

- sposobu przeprowadzenia kontroli na miejscu, bez obecności zainteresowanego rolnika.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1234 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023 r. poz. 2298), dalej jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich" lub "ustawa" oraz przepisy powołanego wyżej rozporządzenia ONW, wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE. L 347 z 20 grudnia 2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej jako "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 działalność rolnicza oznacza: (i) - produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) - utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) - prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności wynoszącej nie więcej niż 75ha (...).

Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności (§ 3 ust. 1 rozporządzenia ONW).

Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 3 ust. 2 rozporządzenia ONW).

Z art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że państwa członkowskie w odniesieniu do każdej działki referencyjnej określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów środków obszarowych, o których mowa w art. 28-31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Na mocy art. 31 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013 płatności dla rolników na obszarach górskich i innych obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami udzielane są rocznie na hektar użytków rolnych w celu zrekompensowania rolnikom wszystkich lub części dodatkowych kosztów i utraconych dochodów związanych z ograniczeniami dla produkcji rolnej na danym obszarze.

Dla porządku wyjaśnić należy, że zarówno rozporządzenie nr 640/2014, podobnie jak rozporządzenie nr 1306/2013, rozporządzenie nr 1305/2013, rozporządzenie nr 1307/2013 oraz rozporządzenie wykonawcze Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 ze zm.) dalej "rozporządzenie nr 809/2014" – mają nadal zastosowanie, stosownie do regulacji:

- art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. UE. L.2022.183.12 z 8 lipca 2022);

- art. 14 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz.U.UE.L.2022.183.23);

- art. 154 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1);

- art. 104 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187).

Zatem, w świetle przytoczonych przepisów, płatności ONW przysługują do działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza w znaczeniu określonym w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013. Płatności przysługują wyłącznie do tych działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza i udzielane są rocznie na hektar użytków rolnych. Działki rolne muszą być utrzymywane w należytej kulturze rolnej.

Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych jest weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących przekroczenia powierzchni zgłoszonej do płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia nr 640/2014.

Stosownie do art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

Skarżący w niniejszej sprawie złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2022. W toku postępowania wniosek został poddany weryfikacji. W tym celu przeprowadzono kontrolę na miejscu oraz kontrolę administracyjną, przewidziane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1344 z późn. zm.) oraz w przepisach prawa unijnego, w tym w art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz w art. 24 rozporządzenia nr 809/2014.

Skarżący kwestionuje powyższe ustalenia i w konsekwencji nieuwzględnienie w całości wniosku o przyznanie płatności oraz nałożenie sankcji, powołując się na naruszenie przepisów postępowania, a w następstwie wadliwych ustaleń naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego.

W związku z treścią zarzutów skarżącego wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Jednocześnie w ust. 2 art. 27 ustawy przewidziano, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Konsekwencją powyższych regulacji jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, gdyż organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony.

Z akt sprawy nie wynika aby skarżący z takim żądaniem występował. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie przedstawił żadnych dodatkowych dowodów. Takich dowodów, ani wniosków dowodowych skarżący nie złożył również wraz z wniesionym odwołaniem od decyzji organu I instancji. We wniesionych zastrzeżeniach do protokołu, odwołaniu, jak i w samej skardze, skarżący poza ogólnikowym zakwestionowaniem ustaleń organu, zarówno co do stwierdzonego zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, różnic między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, kwestii odmowy uznania siły wyższej, na żadne konkretne uchybienia organu I instancji nie wskazał.

W ocenie sądu ustalenia dokonane przez organy są prawidłowe oraz pozostają w logicznym związku z przeprowadzonymi w postępowaniu administracyjnym dowodami, które zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone przez organ – stosownie do art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Trafne jest stanowisko organu, który przypisał rozstrzygające w sprawie znaczenie wynikom kontroli na miejscu.

Wbrew zarzutom skargi organy wykazały i uzasadniły swoje stanowisko co do odmowy przyznania płatności ONW na rok 2022 i zastosowania odpowiednich sankcji.

Organ zastosował wyniki kontroli zasadniczej (kontrola na miejscu - metoda inspekcji terenowej) całego gospodarstwa oraz w oparciu o system LPIS. Wyniki kontroli udokumentowano sporządzając raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr [...]). Wykonana została także dokumentacja fotograficzna. Kontrola przeprowadzona została upoważnionych inspektorów terenowych z Biura Kontroli na Miejscu L. przez Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

O wadze raportu z czynności kontrolnych świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 313/22, LEX nr 3503669).

Organy ARiMR zobowiązane są do ustalania powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności w oparciu o tzw. system LPIS. Ten system umożliwia stosowanie jednolitych standardów. Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych jest, zgodnie z przepisami, weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej, która może być uzupełniana przez kontrolę na miejscu. Uzyskane w drodze jednego lub drugiego rodzaju kontroli wyniki mają równoprawne znaczenie.

Stosownie bowiem do regulacji art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile zatem nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013).

To Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest właściwa do tworzenia i prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych, który zawiera m.in. wektorowe granice oraz powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 640/2014, a także identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Do prowadzenia tego systemu wykorzystuje się w szczególności: ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego; dane z ewidencji gruntów i budynków; dane z wniosków o przyznanie płatności; wyniki kontroli na miejscu, o których mowa rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu nr 809/2014 – zob. art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, w zestawieniu tabelarycznym przedstawił poszczególne powierzchnie zadeklarowanych działek oraz powierzchnie stwierdzone w kontekście kwalifikacji do płatności ONW na 2022 r. Z przedstawionego tabelarycznego i opisowego zestawienia zawartego na str. [...] zaskarżonej decyzji jasno wynika, których działek nieprawidłowości dotyczą i jak jest różnica w powierzchni zadeklarowanej a stwierdzonej.

Przeprowadzenie kontroli na miejscu, metodą inspekcji terenowej, polegającej na wizytacji zadeklarowanych działek i wizualnej ocenie ich rzeczywistego stanu przez upoważnione do kontroli osoby, dysponujące odpowiednimi kwalifikacjami, pozwala na skorygowanie powierzchni uprawnionych do płatności w związku z okolicznościami, których stwierdzenie jest możliwe przede wszystkim w ramach bezpośrednich oględzin, takich jak ustalenie obszarów wykluczających płatność, czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw, czy faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości nie odpowiada złożonej deklaracji. W toku kontroli przeprowadzane są pomiary za pomocą urządzenia GPS, a wyniki kontroli są dokumentowane za pomocą szkiców graficznych oraz fotografii obrazujących stan w czasie kontroli poszczególnych zadeklarowanych działek. Jednocześnie protokół kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Analiza sporządzonego w niniejszej sprawie protokołów kontroli oraz obszernej dokumentacji fotograficznej obejmującej ponumerowane zdjęcia przedstawiające stan każdej z działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego jednoznacznie wskazują, że rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a deklarowanym we wniosku skarżącego, zostały właściwie ujawnione przez kontrolujących i skutkowały przypisaniem im odpowiednich kodów nieprawidłowości oraz stwierdzeniem zasadniczych różnic pomiędzy powierzchniami działek rolnych deklarowanymi przez rolnika, a powierzchniami stwierdzonymi.

Dokumentacja fotograficzna załączona do raportu z kontroli jednoznacznie potwierdza ustalenia o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach.

Wymaga podkreślenia, że skarżący żadnych przeciwdowodów na te okoliczności nie przedstawił, poza ogólnym stwierdzeniem, że organ niezasadnie uznał, że występuje jakakolwiek różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną.

W przedmiotowej sprawie, skarżący nie wskazał na jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie pokontrolnego ustalenia stwierdzonej powierzchni działek, poza ogólnikowym twierdzeniem, że nie można opierać się na wynikach kontroli inspekcji terenowej, która trwała od 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r., w sytuacji gdy organ oceniał stan już po okresie wegetacyjnym i ustalenia te są niemiarodajne i niezgodne z rzeczywistością. W tym zakresie skarżący w uzasadnieniu skargi podkreślił, że na dzień złożenia wniosku zabiegi agrotechniczne były wykonane i dalej są wykonywane, a działalność rolnicza w trybie ciągłym jest stale prowadzona. Przy tym skarżący zarzucił dodatkowo, że nie był obecny przy czynnościach kontrolnych, więc nie mógł się wypowiedzieć w tym zakresie.

Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych), tj.: poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia, dla przedmiotowej działki ewidencyjnej w powiazaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie.

Ortofotomapy działek ewidencyjnych, co wymaga podkreślenia prezentują w sposób rzeczywisty i czytelny stan pokrycia oraz zagospodarowania terenu, a wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne. Agencja dysponuje zatem, w stosunku do każdej działki ewidencyjnej odpowiednimi informacjami na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego.

W tym stanie rzeczy brak podstaw do podważenia ustaleń organów zakresie rzeczywistej powierzchni uprawniającej skarżącego do płatności, rzeczywistej powierzchni MKO zadeklarowanych przez skarżącego działek, zwłaszcza, gdy skarżący żadnych przeciwdowodów na te okoliczności nie składa.

Podczas przeprowadzania czynności kontrolnych na działkach rolnych stwierdzone zostały nieprawidłowości oznaczone kodami DR14 oraz DR18, w związku z tym, że na działkach nie były przeprowadzane żadne zabiegi agrotechniczne w danym sezonie wegetacyjnym (DR14) bądź działki były nieużytkowane rolniczo od kilku lat (DR18). oraz nie były podejmowane działania mające na celu doprowadzenie ich do stanu użytkowania. Szczegółowe dane i opis stwierdzonych upraw zawarte są w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] Udokumentowane zostało to licznie wykonanymi zdjęciami do wszystkich deklarowanych działek rolnych. Inspektorzy terenowi posiadali stosowne upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych wydane na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 945, z późn.zm.).

W ocenie sądu nie jest dowolna ocena organów, że na datę składania wniosku o płatność zakwestionowane przez organ działki rolne nie spełniały wymogu należytego zagospodarowania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, jaki stan kondycji rolnej przedstawiały poszczególne działki rolne w dacie kontroli.

Dodać tylko należy, że raport z czynności kontrolnych, zawierał pouczenie o przysługującym rolnikowi prawie oraz terminie zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie, co do ustaleń zawartych w raporcie jak również możliwości uzyskania przez wnioskodawcę dodatkowych informacji w zakresie przeprowadzonej kontroli oraz wglądu do dokumentacji pokontrolnej. Z możliwości wglądu w zgromadzoną dokumentację pokontrolną, w tym liczną dokumentację fotograficzną (prawie 1400 zdjęć dokumentujących stan zadeklarowanych działek rolnych), skarżący nie skorzystał.

Organ ustosunkowując się do zastrzeżeń skarżącego złożonych do raportu z kontroli jasno wskazał skarżącemu dlaczego jego twierdzenia co do dowolności ustaleń w zakresie zaniechania działalności rolniczej od kilku lat nie są zasadne. Dokumentacja fotograficzna potwierdza twierdzenia organu o wieloletnich chwastach, zaskrzeczeniach i samosiejkach drzew, których wiek często przekraczał okres dwóch lat, a także ustalenia co do braku prowadzenia jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, patrząc na strukturę, mnogość i wielkość niepożądanej roślinności.

Na fotografiach w sposób wyraźny widoczne są stwierdzone w protokole kontroli liczne wysokie chwasty, w tym wieloletnie, leżące miejscami kamienie, w tym także ich skupiska, brak zadeklarowanych roślin uprawnych albo wyłącznie pojedyncze rośliny zadeklarowane do płatności.

Przeprowadzone wyliczenia nie są kwestionowane przez skarżącego, a w ocenie sądu, brak podstaw do podważenia ustaleń organów w zakresie rzeczywistej powierzchni uprawniającej skarżącego do płatności, rzeczywistej powierzchni MKO zadeklarowanych przez skarżącego działek, zwłaszcza, gdy skarżący żadnych przeciwdowodów na te okoliczności nie składa. Powody wykluczenia przedmiotowych działek z płatności organ w sposób szczegółowy omówił w zaskarżonej decyzji.

Organ trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w przypadku płatności płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wyniosła 10,41 ha. (powierzchnia zadeklarowana - 11,89 ha- powierzchnia stwierdzona - 1,48 ha). Następnie organ uzasadnił wyliczenie sankcji w wysokości [...] zł z odwołaniem do właściwej stawki dla tego rodzaju płatności (264,00 zł) w oparciu o rozporządzenie ONW (§ 3 ust. 3) i przytoczoną wyżej regulację art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Podobnie co do płatność ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo - turystycznych). Trafnie w tym przypadku organ przywołał regulację art. 15a rozporządzenia nr 640/2014 i § 2 ust. 3 i § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW, a następnie przedstawił wyliczenie sankcji przy zastosowaniu stawki na 1 ha, zgodnej z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW dla tej płatności, tj. [...] zł, przy prawidłowym i niepodważonym przez skarżącego ustaleniu co do powierzchni zadeklarowanej (117,30 ha), powierzchni stwierdzonej (34,42 ha), i wykluczenia (82,88 ha) oraz regulacji art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Uzasadnienie odmowy w zakresie płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I także znajduje oparcie w powołanych przez organ i przytoczonych w części wstępnej uzasadnienia przepisach prawa.

Dodać też należy, że z treści art. 40 rozporządzenia 809/2014 wynika, że jeżeli właściwy organ przeprowadza kontrole na miejscu z wykorzystaniem teledetekcji, dokonuje fotointerpretacji ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) wszystkich działek rolnych przypadających na dany wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność podlegający kontroli w celu rozpoznania rodzaju pokrycia terenu i, w stosownych przypadkach, rodzaju uprawy oraz w celu pomiaru powierzchni, przeprowadza fizyczne inspekcje w terenie na wszystkich działkach rolnych, w przypadku których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji obszarów w sposób zadowalający właściwy organ, przeprowadza wszelkie kontrole wymagane w celu sprawdzenia zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami odnośnie do działek rolnych, podejmuje działania alternatywne, aby objąć pomiarem zgodnie z art. 38 ust. 1 wszelkie działki nie objęte obrazami.

W odniesieniu do zarzutu, że skarżący nie był obecny przy czynnościach kontrolnych, to wyjaśnić należy że i w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zakażonej decyzji jest prawidłowe. W myśl art. 25 rozporządzenia nr 809/2014, organ nie ma obowiązku zapowiadania kontroli na miejscu. Wyniki przeprowadzonej kontroli utrwalone zostały w protokole z czynności kontrolnych nr [...] spełniającym wymogi formalne określone w art. 41 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014. W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Skarżący nie był obecny podczas przeprowadzania czynności kontrolnych, jednak nie wpływa to na wiarygodność dowodu z oględzin. Zgodnie bowiem z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014, kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy z związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.

Z powyższego wynika zatem, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkiem i nie jest wymagany dla ważności wyników z kontroli. Jak wskazano wyżej w toku kontroli wykonano liczną dokumentację fotograficzną skontrolowanych działek. Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Zgromadzony w toku kontroli metodą FOTO materiał dowodowy jednoznacznie określał przyczynę wykluczenia z dopłat poszczególnych działek.

Jeszcze raz przypomnieć należy, że warunkiem przyznania płatności ONW jest prowadzenie działalności rolniczej na użytkach rolnych. Tymczasem skarżący w tej sprawie sam przyznał, pismem z dnia 9 września 2022 r. (k. [...], t. II), wnosząc o wydłużenie terminu na wykoszenie TUZ na pow. ok. 15 ha do 30 września 2022 r., że taka działalności w istocie nie była prowadzona. Skarżący do przedmiotowego wniosku dołączył dokumentację medyczną mającą w jego ocenie świadczyć o wystąpieniu siły wyższej. Skarżący umotywował wniosek złym stanem zdrowia. Pismem z dnia 16 września 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania powierzchni wykoszenia TUZ wraz z dokładnym wskazaniem położenia działek oraz ich powierzchni. Skarżący nie ustosunkował się do tego wezwania.

Zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji administracyjnej w sprawie o przyznanie pomocy.

Przed wydaniem ww. decyzji rzeczą organu jest zbadanie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 2 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten wskazuje i definiuje, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w przypadku długoterminowej niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.

Uwaga 5. preambuły rozporządzenia nr 1306/2013 przewiduje, że w celu zapewnienia spójności między praktykami państw członkowskich oraz zharmonizowanego stosowania przez państwa członkowskie klauzuli dotyczącej siły wyższej, niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać, w stosownych przypadkach, wyłączenia w przypadkach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a także niewyczerpujący wykaz możliwych przypadków wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, które powinny być uznawane przez właściwe organy krajowe. Organy te powinny podejmować decyzje dotyczące siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności indywidualnie dla każdego przypadku, na podstawie odpowiednich dowodów oraz stosując pojęcie siły wyższej w świetle prawa Unii dotyczącego rolnictwa, w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości.

Z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że w odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich w przypadku płatności lub zobowiązań wieloletnich, państwa członkowskie nie wymagają zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach, zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania.

Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zatem oceny każdego przypadku dotyczącego siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy dokonywać indywidualnie, na podstawie odpowiednich dowodów oraz stosując pojęcie siły wyższej w świetle prawa Unii dotyczącego rolnictwa.

W odniesieniu do powyższego, oceniając czy ujawnione nieprawidłowości miały związek ze stanem zdrowia skarżącego, należy zgodzić się organem odwoławczym, że podnoszona przez skarżącego czasowa niezdolność do pracy w okresie od 17 marca 2022 r. do 30 września 2022 r. (decyzja KRUS z dnia [...] lipca 2022 r.) nie może być uznana za siłę wyższą w świetle art. 29 ust. 4 ustawy, ponieważ nie były to nieprzewidziane okoliczności niezależne od beneficjenta, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Co istotne, rolnik w dniu złożenia wniosku o płatności (30 maja 2022 r.) oraz zmiany do wniosku (27 czerwca 2022 r.) miał pełną wiedzę na temat swojego stanu zdrowia. Trafna jest ocena organów, że wobec tych okoliczności złożenie wniosku, mimo ryzyka niewywiązania się z wynikających z tego faktu obowiązków, było świadomą decyzją beneficjenta. Dyrektor ARiMR trafnie wskazał, że rolnik we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie organu ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Rolnik zatem, aby ustrzec się przed negatywnymi konsekwencjami, jakie może ponieść w momencie gdy przeprowadzane byłyby czynności kontrolne przez pracowników Agencji, a z uwagi na stan faktyczny na działkach, który odbiegałby od deklarowanego we wniosku, powinien niezwłocznie poinformować o tym fakcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W przedmiotowej sprawie tak się jednak nie stało. Do dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu strona nie poinformowała na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że wniosek o przyznanie płatności jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia. Trafnie zatem Dyrektor ARiMR odwołał się do regulacji art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność (ust. 1). Podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji (ust. 2).

Skarżący nie może pomijać, że przy uznaniu zaistnienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności chodzi o to, czy dane zdarzenie powodujące ową niezgodność, było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Aby ustalić, że dane zdarzenie jest siłą wyższą muszą być spełnione łącznie wszystkie powyższe przesłanki, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca.

Podsumowując, w ocenie sądu, zarzuty sformułowane przez skarżącego nie podważają skutecznie prawidłowości zaskarżonej decyzji i nie zasługują na uwzględnienie. Ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji pozostają bowiem w logicznym związku z przeprowadzonymi w postępowaniu administracyjnym dowodami, które zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone. Uznać także należy, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku postępowania był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego. Trafne jest stanowisko organu odwoławczego, który przypisał rozstrzygające w sprawie znaczenie wynikom kontroli na miejscu jak i w oparciu o bazę referencyjną LPIS.

Organy prawidłowo oceniły niepodważony przez skarżącego ustalony stan faktyczny w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych zgłoszonych do płatności, powołały dowody, na których się oparły. W uzasadnieniu prawnym organ odwoławczy omówił przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia oraz przedstawił szczegółowo sposób ich zastosowania w odniesieniu do poszczególnych płatności, wraz ze stosownymi wyliczeniami obrazującymi kolejno elementy mające wpływ na ustaloną ostatecznie przyczynę odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a". oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez skarżącego, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.