Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 233/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 9 stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg.akt VIII SA/Wa 233/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia 9 stycznia 2023 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.( dalej organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ.U z 2022, poz. 2000 dalej jako kpa), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania W. S., będącej organem prowadzącym Niepubliczne Przedszkole Językowe ,, [...] ‘’ od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 15 września 2022 roku, znak: [...], którą zobowiązano W. S. do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej kwocie 159 783,79 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania dotacji do budżetu Gminy Miasta R. od poszczególnych kwot szczegółowo określonych w decyzji do dnia zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na rachunek bankowy Gminy Miasta R. – orzekło- uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Decyzją z dnia 15 września 2022 roku Prezydent Miasta R. zobowiązał W. S. będącą organem prowadzącym Niepubliczne Przedszkole Językowe ,, [...] ‘’ do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej kwocie 159 783,79 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania dotacji z budżetu Gminy Miasta R. dla poszczególnych kwot do dnia zapłaty.

Decyzją z dnia 15 lipca 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznawania.

Od tego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła sprzeciw skarżąca S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2022 roku, syg. akt VIII SA/Wa 700/22 uchylił zaskarżoną decyzję.

W dniu 15 września 2022 roku Prezydent Miasta R. po ponownym rozstrzygnięciu sprawy, pomimo wniesionego sprzeciwu wydał decyzję znak: [...] wydał decyzję w sprawie określenia należności zobowiązując skarżąca do zwrotu za rok 2020 w tej samej wysokości co w decyzji z dnia 23 lutego 2023 roku.

W zaistniałej sytuacji doszło do istnienia w obrocie prawnym dwóch decyzji dotyczących tej samej sprawy, a mianowicie decyzji z dnia 23 lutego 2022 roku oraz decyzji 15 września 2022 roku.

Z tego względu należało stwierdzić, że w obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwie decyzje dotyczące tej samej sprawy, a zatem decyzja z 15 września 2022 roku, znak: [...] ( wydana jako późniejsza) winna być uchylona.

Skargę na decyzje z dnia 9 stycznia 2023 roku, znak: [...] wniosła W. S.

Zaskarżonej decyzji zarzucała:

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisów odnoszących się do postepowania przed organem drugiej instancji, a w konsekwencji jedynie uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy brzmienie wskazanego przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa nakazuje organowi ściśle określony sposób postępowania, to jest albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty albo uchylenie zaskarżonej decyzji, a następnie umorzenie postępowania w całości lub w części.

Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie przedmiotowego postepowania w całości oraz zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podnosiła, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy organ odwoławczy jest zobowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która została rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji.

Podnosiła, że art. 138 § 1 pkt 2 kpa nie dopuszcza wydania innego rozstrzygnięcia niż tam wskazane. Przywołała stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2006 roku, I OSK 1385/05, że ,, osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia, natomiast w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny.

Z tego względu nie można podzielić stanowiska na podstawie którego organ odwoławczy de facto ograniczy się tylko do uchylenia decyzji bez umorzenia postępowania w pierwszej instancji. Jakakolwiek inna wykładnia na podstawie której zostanie tylko stwierdzone , że art. 138 § 1 pkt 2 kpa daje podstawę tylko do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest wykładnią sprzeczną z treścią tego przepisu, a co za tym idzie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji jest zobowiązany do określenia swego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić bądź poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenie postepowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Z tego względu zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2108 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).

Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję z dnia 9 stycznia 2023 roku, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 kpa mógł wydać decyzję w której ograniczył rozstrzygniecie do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Należy zauważyć, iż wyżej powołany przepis wskazuje jakiej treści rozstrzygnięcie może wydać organ odwoławczy w sytuacji określonej tym przepisem. Faktycznie co do zasady z treści art. 138 kpa wynika, że wykluczone jest wydanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy decyzji w której ogranicza się tylko do uchylenia decyzji bez umorzenia postepowania w sprawie. Za dopuszczalnością wydania przez organ odwoławczy decyzji jedynie uchylającej decyzję bez orzekania na nowo istoty sprawy, w wyniku uznania przez organ, że zachodził brak podstaw prawnych do przyznania określonego obowiązku wypowiadali się Z. Janowicz ( komentarz, 1995, str.325) oraz W. Dawidowicz( Zarys procesu administracyjnego , Warszawa 1989r, str. 160).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ pierwszej instancji wydał dwie decyzje nakazujące skarżącej zwrot otrzymanej dotacji za 2020 rok w związku ujawnionymi nieprawidłowościami. Tak więc w jednym postępowaniu administracyjnym w obrocie prawnym funkcjonowały dwie tożsame zarówno przedmiotowo, jak i podmiotowo decyzje. Tak więc zaistniała sytuacja nakazywała aby decyzje wydaną później wyeliminować z obrotu prawnego, a jednocześnie nie zachodziła potrzeba umarzania postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia skarżącej zwrotu niezasadnie pobranej dotacji, bądź wskazywania co do dalszego toku postępowania.

Rozważania które zostały zaprezentowane w skardze mogłyby być zasadne w sytuacji gdyby w sprawie wydana była jedna decyzja i organ odwoławczy by ją jedynie uchylił bez wskazywania, co do dalszego toku postępowania. W przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z zupełnie inną sytuacją, która jest wyjątkowa na tle rozstrzygnięć organu odwoławczego ponieważ już istnieje wcześniejsza decyzja w przedmiotowej sprawie. Tak więc nie było potrzeby umarzania postępowania w przedmiotowej sprawie, a jedynie należało uchylić późniejsze rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uchylenie decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 15 września 2022 roku spowoduje, że będzie się toczyło postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu dotacji za 2020 rok, które jest na etapie rozpoznania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2023 roku, znak: [...].

Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.