Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 300/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skarg K. L. i P. L. oraz K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2024 r., znak: SKO.PW/4171/98/2023 w przedmiocie stwierdzenia braku zmian stanu wody na gruncie oraz odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz K. L. i P. L. solidarnie kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz K. J. kwotę 814 (osiemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r. znak: WS-08.6331.3.2020.AZ Prezydent Miasta Krakowa, po rozpatrzeniu wniosku K. J., stwierdził, że na działce nr [...] obr. [...] w K., nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K. oraz odmówił nakazania współwłaścicielom działki nr [...] obr. [...] w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Decyzją z dnia 4 października 2021 r. znak: SKO.PW/4171/50/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego poprzez uzyskanie opinii biegłego.

Decyzją z dnia 31 października 2023 r. znak: WS-08.6331.3.2020.AZMŁ, działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia20 lipca 2017 r. Prawo wodne

oraz art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta Krakowa stwierdził, że na działce nr [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. działkę nr [...] obr. [...] w K. oraz odmówił nakazania współwłaścicielom działki nr [...] obr. [...] w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. J. z dnia 30 kwietnia 2020 r. w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. ze szkodą dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K..

Mając na uwadze wytyczne zawarte w decyzji SKO w Krakowie z dnia 4 października 2021 r. postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2020 r. organ I instancji dopuścił dowód z ekspertyzy biegłego M. G..

Jak podał organ, zgodnie z ww. opinią:

- Teren posiada naturalne ukształtowanie ze spadkami w kierunku południowym. Naturalny spad ma miejsce w kierunku działki ewid. nr [...] obr. [...].

- Prace wykonane na działce ewid. nr [...] obr. [...] w listopadzie-grudniu 2020 r. nie zmieniły kierunku i natężenia odpływu wody z działki ewid. nr [...] obr. [...]. Prace te jedynie przywróciły możliwość swobodnego spływu wody w zlewni, umożliwienie odpływu wód opadowych zgodnie z naturalnym spadkiem terenu

w kierunku południowym.

- Działka nr [...] obr. [...] znajduje się na kierunku spływu wód opadowych z terenów położonych powyżej, tj. ze zlewni o wielkości 9 ha.

- W odniesieniu do zarzutu wybudowania drogi po działce ewid. nr [...] obr. [...] w poprzek kierunku spływu wód powierzchniowych, zgodnie z dokumentacją archiwalną zamieszczoną w załączniku 2 droga powstała z wykorzystaniem historycznego ułożenia pól i dróg śródpolnych. Ponadto droga powstała przed 31 lipca 2009 r. (fot. 2, załącznik 2), przy czym wnioskująca kupiła działkę ewid. nr [...] obr. [...] w latach 2017-2018, kiedy działka ewid. nr [...] obr. [...] oraz przylegające do niej działki ewid. nr [...] obr. [...] były już zagospodarowane.

- Wnioskująca, jako dowody zalewania działki ewid. nr [...] obr. [...] przez wody spływające z działki ewid. nr [...] obr. [...], przedstawia wyłącznie fakty związane z występowaniem nad Krakowem ekstremalnych zjawisk pogodowych, jak deszcze ulewne, wielkoskalowe i nawalne, czyli takie zjawiska, które szczególnie dla dużych miast i szczególnie dla Krakowa stały się w ostatnich latach bardzo uciążliwe - na tyle uciążliwe, że w 2019 r. został opracowany dokument pn. "Plan Adaptacji Miasta Krakowa do zmian klimatu do roku 2030".

- Droga dojazdowa po działce ewid. nr [...] obr. [...] została wykonana na podstawie opracowania pn. "Projekt zjazdu z ulicy [...] na działkę nr [...] obr. [...] w Krakowie, wraz z drogą dojazdową", wykonanego przez mgr inż. B. L. w grudniu 2006 r. tj. drogę dojazdową zbudowano około 2009 r., na 8-9 lat przed 2017/2018 r., kiedy wnioskująca nabyła działkę ewid. nr [...] obr. [...]

- Z porównania rzędnych archiwalnych pozyskanych z mapy sytuacyjno-wysokościowej z 2006 r. z rzędnymi wysokościowymi z pomiaru GPS, wykonanego 19 maja 2022 r. wynika, iż w rejonie najniższego punktu terenu, tj. na wysokości działki ewid. nr [...] obr. [...] stopień podniesienia terenu nie jest znaczący, nie ma wpływu ani na kierunek, ani na natężenie spływu wód opadowych i roztopowych.

- Rzędne drogi wewnętrznej, poprowadzonej po działce ewid. nr [...] obr. [...] są niższe niż pierwotnie projektowano. Zostały zachowane spadki terenu,

tj. miejsce najniższe terenu występuje, podobnie jak na mapie z 2006 r., w rejonie działki ewid. nr [...] obr. [...].

- Jak wynika ze zgromadzonego materiału archiwalnego, a w szczególności ujawnionych w załączniku 2b istniejących rzędnych terenu drogi z 2006 r. oraz ich porównania z rzędnymi współczesnymi nie doszło do zmiany kierunku odpływu wody z drogi.

- Z pomiarów geodezyjnych wynika, że w trakcie prac budowlanych i procesu zagospodarowywania poszczególnych działek gruntowych zostały podniesione rzędne nie tylko drogi poprowadzonej po działce ewid. nr [...] obr. [...], ale przede wszystkim działki ewid. nr [...] obr. [...]. Zmianie uległy również rzędne pozostałych działek gruntowych w rejonie ul. [...], jednakże działki te nie były analizowane, ponieważ nie stanowiły przedmiotu ekspertyzy.

- Teren działki ewid. nr [...] obr. [...] został podniesiony w stosunku

do rzędnych ujawnionych na mapie z 2006 r. nawet o 1,16-1,20 m powyżej pierwotnej powierzchni terenu działki.

- Pojemność retencyjna zbiorników przeznaczonych do gromadzenia wód opadowych

i roztopowych na działkach ewid. nr [...] wynosi 5,5 m3.

- Zbiorniki retencyjne zlokalizowane na działkach ewid. nr [...] nie posiadają wystarczającej pojemności aby przyjąć opad o częstotliwości występującej jeden raz na 5 lat i czasie trwania 15 min. Pomimo, że zbiorniki są niewystarczające pod względem pojemności i skuteczności przy ekstremalnych opadach to i tak ujmują część wód opadowych, która to przed wybudowaniem zbiorników spływała swobodnie w dół stoku po naturalnych spadkach.

Według biegłego właściciele działki o nr ewid. [...] obr. [...], położonej w Krakowie, przy ul. [...] nie zmienili kierunku i natężenia odpływu znajdującej się na ich gruncie wody opadowej lub roztopowej ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich działki ewid. nr [...] obr. [...] położonej w Krakowie, przy ul. [...] i nie odprowadzają wód oraz nie wprowadzają ścieków na grunt sąsiedni działki ewid. [...].

Zdaniem organu I instancji na gruncie art. 234 ustawy Prawo wodne organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów zmiany stosunków wodnych, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo - skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Powyższe oznacza, że niniejsze postępowanie nie może być prowadzone w celu uregulowania wszystkich problemów związanych z zalewaniem działki wnioskodawczyni wodami opadowymi, a jedynie

w celu ustalenia, czy współwłaściciele działki nr [...] zmienili kierunek i natężenie odpływu wód opadowych znajdujących się na ich gruncie i czy nastąpiło to ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, tj. działki nr [...].

W dniach 14 września 2020 r., 19 marca 2021 r. i 23 marca 2023 r. organ przeprowadził rozprawy administracyjne, połączone z oględzinami terenowymi,

w trakcie których ustalono, że:

- działka nr [...] obr. [...] stanowi współwłasność K. J. oraz M. J. od roku 2017/2018 (wg oświadczenia K. J.).

- Działka nr [...] nie graniczy bezpośrednio z działką nr [...], pomiędzy spornymi działkami znajdują się działki nr [...] i [...] obr. [...], które bezpośrednio graniczą od strony południowej z działką [...], a od strony północnej z działką nr [...].

- Na terenie działki nr [...] obr. [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny. Od strony północnej wykonane jest ogrodzenie na litej betonowej podmurówce. Wzdłuż tego ogrodzenia na granicy z działkami nr [...] i [...] wykonana jest warstwa przepuszczalna o szerokości ok. 40-45 cm i długości ok. 10 m. Warstwa przepuszczalna znajduje się także przy ogrodzeniu od strony wschodniej, tj. wzdłuż granicy z działką nr [...] i ma długość ok. 5 m oraz szerokość ok. 40-45 cm. Wg wyjaśnień M. J. pod warstwą przepuszczalną na głębokości 1 m znajduje się rów osadowy, w którym została ułożona rura drenarska obsypana żwirem. System drenaży połączony jest ze zbiornikiem szczelnym o pojemności 10 m3, a ze zbiornika jest przelew do studni osadowej o pojemności 6 m3. Zbiornik wraz ze studnią osadową zlokalizowane są w południowo-wschodniej części działki. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2023 r. stwierdzono, że w północnej części działki nr [...], wzdłuż ogrodzenia z działkami nr [...] i [...], wykonana jest szczelna zapora (demontowalna) o wysokości 40 cm ze ścianką poprzeczną od strony zachodniej, a od strony wschodniej nieposiadająca zamknięcia (dokumentacja fotograficzna, karta sprawy 1150). System ten sięga ok. 2,8 m długości granicy z działką nr [...]. System ten służy do wyłapywania wody napływającej od strony północnej. Jako dodatkowe zabezpieczenie domu na działce nr [...] został wykonany przed wejściem do kotłowni (po północnej stronie budynku) szczelny zbiornik o wymiarach 60x80x65 cm z rusztem stalowym (zdjęcie nr 22, karta sprawy 1151). Zbiornik ten ma na celu wyłapywanie wód, które miałyby wpłynąć przez drzwi kotłowni. Strona południowa działki stanowi wybrukowany podjazd ze spadkiem w kierunku południowym. Od strony południowej działki nr [...] wykonane jest ogrodzenie na litej betonowej podmurówce (za wyjątkiem bramy wjazdowej). Wg wyjaśnień M. J. wzdłuż ogrodzenia znajdującego się po południowej stronie działki wykonany jest drenaż podłączony do zbiornika. Wody opadowe z dachu budynku zlokalizowanego na działce odprowadzane są do opisanego powyżej zbiornika. Część wschodnia działki jest terenem zielonym ze spadkiem w stronę południowo-wschodnią.

- Podczas oględzin terenowych przeprowadzonych w dniu 14 września 2020 r. nie stwierdzono powierzchniowych zastoisk wody lub podmokłości na terenie działki [...], brak było także śladów zalewania działki.

- Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2023 r. K. J. okazała pomieszczenie kotłowni i ubytki na ścianie północnej (zdjęcie nr 27, karta sprawy 1150), które jej zdaniem powstały w wyniku zalania.

- Wg wyjaśnień K. J. w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...] 2020 r. zalewanie działki nr [...] ma miejsce po intensywnych deszczach, woda opadowa gromadzi się na działce nr [...], następnie przelewa się na działkę nr [...] i dalej pomiędzy budynkami na działkach nr [...] i [...] przelewa się na działkę nr [...]. Gromadzenie wody na działce nr [...] następuje w wyniku wybudowania murku. Zalewanie działki nr [...] ma również miejsce po oberwaniach chmury.

- W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 14 września 2020 r. K. J. oświadczyła, że ostatnie zalanie działki nr [...] miało miejsce w maju 2019 roku, w

lipcu br. podczas mocnego około 5 minutowego deszczu woda podeszła na wysokość % tarasu zlokalizowanego od strony północnej i istniała obawa, że woda wpłynie do budynku mieszkalnego. Dodatkowo wnioskująca oświadczyła, że na razie szkód nie ma w związku ze zmianą stanu wody na działce nr [...], zostały poniesione koszty na wykonanie zabezpieczeń działki w postaci drenażu, zbiornika oraz studni osadowej. W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 23 marca 2023 r. K. J. oświadczyła, że ostatnie zalanie działki nr [...] miało miejsce we wrześniu 2021 r. Po tym okresie Państwo L. i Państwo N. zaczęli rozkładać zapory aby zapobiec kolejnemu zalaniu. Ponadto wyciągane są dwie pompy, które mają wypompowywać wody na główną drogę (pompy mają łączną wydajność ok. 3500 l/min.

- Działka nr [...] obr. [...] stanowi współwłasność: M. K., J. N., K. P., J. W., W. W., T. K., T. B., B. B., K. L., P. L., M. K., B. G., U. M., L. S. oraz E. S..

- Na terenie działki nr [...] wykonana jest droga dojazdowa z kostki brukowej do nieruchomości przy ul. [...] od nr [...] do nr [...] I. Jezdnia drogi ograniczona jest obustronnie krawężnikiem betonowym, przewyższającym poziom jezdni o ok. 5 cm. Krawężnik od strony północnej jest jednolity i ciągły, a od strony południowej nie posiada ciągłości na wjazdach do garaży przyległych domów. Na wjeździe do garaży budynków [...] wykonane jest odwodnienie liniowe. Wg właścicielki nieruchomości [...] odwodnienie to nie posiada odbiornika, odwodnienie wykonane było przez dewelopera i pierwotnie wpięte było do kanalizacji sanitarnej (protokół z rozprawy administracyjnej w dniu [...] 2023 r.). Wzdłuż jezdni, przy krawężniku po stronie południowej drogi, usytuowanych jest pięć kratek 50x12 cm (zdjęcia nr 2, 5, 9, 11, 15, karty 1153-1156).

- Droga na działce [...] usytuowana jest poprzecznie w stosunku do naturalnego spadku terenu. Na wysokości granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] wykonana jest w poprzek drogi kratka wpustowa z rusztem stalowym. Kratka zlokalizowana jest

w najniżej położonym punkcie drogi. Na wysokości kratki w krawężniku drogowym oraz ogrodzeniu od strony północnej na granicy z działką nr [...] wykonany był otwór (dokumentacja fotograficzna, karta sprawy 197). Otwór w podmurówce przyległej do działki nr [...] został ostatecznie zaślepiony (zdjęcie 3, karta sprawy 1156).

- Wykonana w poprzek drogi na wysokości granicy działek nr [...] i [...] kratka wpustowa z rusztem stalowym była podłączona do kanalizacji sanitarnej i do zbiornika o pojemności 5 m3 zlokalizowanego na działce nr [...]. Połączenie kratki w drodze ze zbiornikiem na działce nr [...] zostało wykonane na koszt właścicieli działki nr [...] w celu ratowania drogi (wg wyjaśnień P. L. do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2020 r.). Jak wyjaśnił P. L. do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2023 r. odwodnienie w poprzek drogi (wodościek) został odłączony od zbiornika na działce nr [...] ok. 2 lat temu. Wpięcie przez dewelopera odwodnienia w postaci kratki jw. do kanalizacji sanitarnej zostało zaślepione przez współwłaścicieli działki nr [...] ok. 2 lat temu (wg oświadczenia T. B. złożonego do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2023 r.).

- Wg wyjaśnień M. K. na działce nr [...] w roku 2011 r. została wykonana przez dewelopera kratka w poprzek drogi z rurą wyprowadzającą zgromadzoną wodę na działkę nr [...]. Jednak rura ta została zaskarżona przez byłych właścicieli działki nr [...] i została usunięta. W dniu 14 września 2020 r. K. J. oświadczyła, że w momencie kupowania działki nr [...] nie było już takich drenów wyprowadzonych na działkę nr [...]. Z kolei na podstawie zebranych dokumentów (uzasadnienie do wyroku sygn. III K 181/18 - karty 792-793) organ ustalił, że aby zapobiec zalewaniu drogi i działek, w lipcu 2011 r. deweloper wykonał odpływ wody w postaci wkopanej w ziemię rury, która zaczynała się na posesji sprzedanej później Państwu K. i P. L., która miała odprowadzać gromadzącą się wodę deszczową poza teren osiedla. Rura ta została zaślepiona we wrześniu 2011 r., a w 2013 r. zlikwidowana przez dewelopera.

- W tracie prowadzenia przedmiotowego postępowania, tj. na przełomie listopada

i grudnia 2020 r. na działce nr [...] zostały wykonane prace mające na celu realizację obowiązku nałożonego na właścicieli działki nr [...] decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 kwietnia 2011 r. W przedmiotowej decyzji nakazano wykonać urządzenie zapobiegające szkodom, które umożliwi swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym.

Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 marca 2021 r. stwierdzono wykonanie następujących prac: W pasie terenu o szerokości ok. 1,30 m znajdującym się pomiędzy podmurówką ogrodzenia z działkami nr [...], [...] i [...], a krawężnikiem drogi na działce nr [...] został wymieniony grunt na głębokości do 60 cm i zastąpiony żwirem - zgodnie z oświadczeniem obecnych. Warstwa żwiru została ułożona na geowłókninie widocznej przy krawężniku i podmurówce ogrodzenia. W podmurówce ogrodzenia z działkami nr [...], [...] i [...] znajdują się otwory w odległości ok. 1,20 m - 1,40 m. W otworach znajdują się sączki o średnicy 60 mm. Sączki owinięte są geowłókniną. Sączki wystają poza obrys podmurówki od strony działki nr [...] wystają ok 8 -12 cm, natomiast od strony działek nr [...], [...] i [...] wystają ok. 1 - 5 cm. Sączki wykonane są na całej długości podmurówki ogrodzenia działek nr [...], [...] i [...] z działką nr [...] w ilości 97 sztuk. Sączki od strony działki nr [...] są odkryte i umiejscowione poniżej wymienionego gruntu, tj. zagłębione w warstwie żwiru. Jak wynika z dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 marca 2021 r. sączki od strony działki nr [...] w większości znajdują się pod warstwą kruszywa.

- Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 14 września 2020 r. współwłaściciele działki nr [...] solidarnie wyjaśnili, że zagospodarowanie działki nr [...] nie zmieniło się od roku 2017, tj. od czasu nabycia działki nr [...] przez K. J., na działce nr [...] nie były także wykonywane żadne prace.

- Działki nr [...] i nr [...] znajdują się na zboczu, którego spadek kształtuje się w kierunku południowym. Kierunek spływu wód opadowych zgodnie ze spadkiem terenu jest południowy. Działka nr [...] znajduje się na naturalnym kierunku spływu wód opadowych z działek położonych powyżej.

- Wg załączonej do akt sprawy przez K. J. "Koncepcji rozwiązań projektowych dla potrzeb sporządzenia opinii biegłego w zakresie odwodnienia terenu Sygn. Akt l C 3134/13/N" sporządzonej przez biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Krakowie mgr inż. G. P., analizowany obszar zbudowany jest z utworów o małej przepuszczalności, tj. z glin oraz pyłów. Biegły ten wskazał, że wody opadowe z drogi dojazdowej, chodnika oraz zjazdów odprowadzane są poprzez spływ powierzchniowy częściowo spadkami poprzecznymi i podłużnymi jezdni i spływają wzdłuż krawężnika oddzielającego chodnik od jezdni (brak ścieku przykrawężnikowego szer. 20 cm, który został zawarty w projekcie budowlanym drogi dojazdowej) i przejmowane są poprzez odcinki odwodnienia liniowego, które zostały wykonane w miejscach zaprojektowanych wpustów ulicznych. Ponadto odwodnienie powierzchniowe realizowane jest poprzez odcinki odwodnienia liniowego: jedno zlokalizowane przy wjeździe do budynków [...] oraz drugie zlokalizowane w minimum niwelety jezdni pomiędzy budynkami [...] -żadne z ww. odwodnień nie było zawarte w projekcie budowlanym branży drogowej. Biegły sądowy zaznaczył, że liczne deformacje i koleiny nawierzchni jezdni utrudniają sprawne odprowadzenie wód opadowych. W związku z brakiem kanalizacji deszczowej oraz wezwaniem MPWiK dotyczącym zrzutu wód deszczowych do kanalizacji sanitarnej, istniejące urządzenia odwadniające obecnie nie posiadają zorganizowanego systemu odpływu wód deszczowych.

- Jak wskazał Sąd Okręgowy w Krakowie l Wydział Cywilny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 maja 2019 r. "Na terenie kompleksu domów jednorodzinnych zlokalizowanych na działce nr [...] oraz działce [...] obr. [...] przy ul. [...] w Krakowie system odwodnienia został wykonany niepoprawnie. (...) Obecny system odwodnienia w żaden sposób nie jest w stanie zagwarantować sprawności jego funkcjonowania i zapewnienia ochrony interesów osób trzecich. (...)" (karty sprawy 757-758)" Postępowanie przed sądem cywilnym nie dotyczyło jednak działki nr [...].

- W związku z wnioskiem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Nowa Huta

z dnia 30 grudnia 2023 r. zostało wszczęte postępowanie mające na celu ustalenie czy realizacja inwestycji przy ulicy [...] w Krakowie (decyzja Prezydenta Miasta Krakowa 1113/07 z dnia 18 maja 2007 r.) została wykonana w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia oraz z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i projektu zagospodarowania terenu w zakresie wewnętrznej drogi dojazdowej zlokalizowanej na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] w rejonie ulicy [...] nr [...] w Krakowie" (karta sprawy 1063).

Na podstawie zebranego materiału organ ustalił, że droga na działce nr [...] została wykonana ok. 2009 r. Droga obsługuje budynki mieszkalne znajdujące się przy ul. [...] Droga wybudowana została w poprzek stoku i

przewyższa tereny znajdujące się po jej północnej stronie, co utrudnia naturalny spływ wód opadowych spływających z terenów wyżej położonych. Wg mapy topograficznej z opracowania pn. "Koncepcja odprowadzania wód deszczowych ze zlewni zawartej między ul. [...], [...] do nr [...] w Krakowie" opracowanej przez Z. P. w październiku 2020 r. (karta sprawy 253) rozpatrywana zlewnia, usytuowana pomiędzy ul. [...], [...], posiada powierzchnię 9 ha. Główny spływ wód powierzchniowych z tej zlewni następuje po wschodniej stronie ul. [...]. Z uwagi na naturalne ukształtowanie terenu, najbardziej narażone na zalewanie wodami opadowymi są posesje leżące na dnie tej doliny. W dnie doliny zlokalizowana jest m.in. posesja wnioskodawczyni przy ul. [...]. Przebieg dna doliny jw. ustalono na podstawie materiałów mapowych - Fot. 7 i Fot. 8 w Załączniku 2a opinii dr M. G., profile terenowe NMT (karty sprawy 441-443), mapa - projekt zjazdu z ul. [...] na działkę nr [...] (karta sprawy 655). Na mapie z projektu zjazdu jw. wyraźnie widać po układzie warstw, że działka nr [...] zlokalizowana jest na dnie lokalnej doliny. Po zmianie ukształtowania działki nr [...] poprzez podniesienie jej poziomu, lokalne dno doliny zostało przesunięte w kierunku wschodnim (załącznik 5c opinii dr M. G. - mapa pomiarów geodezyjnych).

Droga na terenie działki nr [...] wykonana jest z kostki brukowej. Jezdnia drogi ograniczona jest obustronnie krawężnikiem betonowym, przewyższającym poziom jezdni o ok. 5 cm. Krawężnik od strony północnej jest jednolity i ciągły, a od strony południowej nie posiada ciągłości na wjazdach do garaży przyległych domów. Na wjeździe do garaży budynków [...] wykonane jest odwodnienie liniowe. Odwodnienie to nie posiada obecnie odbiornika, odwodnienie wykonane było przez dewelopera i pierwotnie wpięte było do kanalizacji sanitarnej. Wzdłuż jezdni, przy krawężniku po stronie południowej drogi, usytuowanych jest pięć kratek 50x12 cm. Na wysokości granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] wykonana jest w poprzek drogi kratka wpustowa z rusztem stalowym. Kratka zlokalizowana jest w najniżej położonym punkcie drogi. Na wysokości kratki w krawężniku drogowym oraz ogrodzeniu od strony północnej na granicy z działką nr [...] pierwotnie wykonany był otwór, który jest obecnie zaślepiony. Przedmiotowa kratka wpustowa posiadała pierwotnie odprowadzenie wód rurą na teren działki nr [...], a następnie była podłączona do kanalizacji sanitarnej i do zbiornika o pojemności 5 m3 zlokalizowanego na działce nr [...]. Rura odprowadzająca wody z tej kratki na działkę nr [...] została ostatecznie zlikwidowana przez dewelopera w 2013 r., a połączenie kratki w drodze ze zbiornikiem na działce nr [...] i z kanalizacją sanitarną zostało odcięte ok. 2021 r. (wg wyjaśnień stron postępowania).

Zdaniem organu odwodnienie drogi pierwotnie (po realizacji inwestycji)

i współcześnie nie funkcjonowało i nie funkcjonuje poprawnie (uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie l Wydziału Cywilnego, "Koncepcja rozwiązań projektowych dla potrzeb sporządzenia opinii biegłego w zakresie odwodnienia terenu Sygn. Akt l C 3134/13/N", materiał zdjęciowy załączony do pisma z dnia 26.08.2022 r. - stagnowanie wody na jezdni). Kwestie badania zgodności zrealizowanej inwestycji budowy drogi dojazdowej na działce nr [...] z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego nie mieszczą się jednak w zakresie postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne. Jak wyżej podano dnia 12 stycznia 2023 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w związku z wnioskiem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Nowa Huta w Krakowie z dnia 30 grudnia 2022 r.

W oparciu o oświadczenia współwłaścicieli działki nr [...] z dnia 14 września 2020 r. ustalono, że zagospodarowanie działki nr [...] nie zmieniło się od roku 2017, tj. od czasu nabycia działki nr [...] przez wnioskodawczynię. Brak zmian na działce [...] w zakresie jej ukształtowania i zagospodarowania w okresie jeszcze wcześniejszym tj. od 2011 roku znajduje także potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta Krakowa znak: WS-08.PP.6219-7/10 z dnia 5 kwietnia 2011 r. Z kolei podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 9 kwietnia 2015 r. wykonano zdjęcia, na których widoczne jest zagospodarowanie terenu działki nr [...] tożsame ze stanem na dzień przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w dniu 14 września 2020 r. (karty sprawy 103-105). Jak wynika z dokumentacji zdjęciowej z roku 2010 i 2011 (karty sprawy 553 i 543) zagospodarowanie terenu działki nr [...] jest również tożsame ze stanem na dzień przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w dniu 14 września 2020 r.

Według organu od czasu realizacji drogi przez dewelopera tj. od 2009 r. do przełomu roku 2017/2018, kiedy wnioskodawczyni stała się właścicielką działki nr [...], na działce nr [...] nie dokonywano zmian w jej ukształtowaniu i zagospodarowaniu, co jest równoznaczne, że takich zmian nie wprowadzono do czasu przedłożenia wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Udokumentowane zmiany jakie wprowadził deweloper w 2011 r. dotyczyły systemu odwodnienia (montaż odwodnienia w postaci poprzecznej kratki z rusztem stalowym) z odprowadzeniem wód rurą na teren działki nr [...]. Na przełomie listopada i grudnia 2020 r., w związku z decyzją Prezydenta Miasta Krakowa znak: WS-08.PP.6219-7/10 z dnia 5 kwietnia 2011 r. wykonano prace na terenie działki nr [...], tj. urządzenie zapobiegające szkodom, które umożliwi swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], [...], [...] obr. [...] zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym. Obowiązek ten został nałożony w wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. dla działek nr [...], [...], [...] obr. jw. Powyższe postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją z dnia 5 kwietnia 2011 r. stwierdzającą, że na działce nr [...] nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. działki nr [...], [...], [...]. Ww. postępowanie nie obejmowało jednak swoim zakresem działki nr [...].

W ocenie organu wykonane prace na działce [...] w postaci otworów

z sączkami w podmurówce ogrodzenia z działkami nr [...], [...] i [...] oraz wymiana gruntu w pasie terenu pomiędzy podmurówką ogrodzenia jw. a krawężnikiem drogi na działce nr [...] nie wpłynęły na zmianę kierunku i natężenia odpływu wody ze szkodą dla działki nr [...] w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne. Prace te spowodowały umożliwienie odpływu wód opadowych zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym. Działka nr [...] znajduje się na kierunku kumulacji spływu wód opadowych z terenów położonych powyżej, które wchodzą w skład zlewni o powierzchni 9 ha.

Ustalono, że do zalania posesji na działce nr [...] (co jest równoznaczne

z zalaniem również działki drogowej nr [...]) doszło już w 2010 r. (karta sprawy 793). Do zalań drogi na działce nr [...] dochodziło również w latach późniejszych, ale jeszcze przed nabyciem działki nr [...] przez wnioskodawczynię. Podtopienia te miały miejsce w 2012 r., 2013 r. oraz w na wiosnę 2017 r. (karta sprawy 790). W okresie późniejszym, tj. po 2017 r., podtopienia drogi na działce nr [...] również miały miejsce. W zakresie zalań samej działki nr [...] to w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 14 września 2020 r. K. J. oświadczyła, że ostatnie zalanie działki nr [...] miało miejsce w maju 2019 roku, w lipcu br. podczas mocnego około 5 minutowego deszczu woda podeszła na wysokość % tarasu zlokalizowanego od strony północnej i istniała obawa, że woda wpłynie do budynku mieszkalnego. Wg ww. wyjaśnień zalewanie działki nr [...] ma miejsce po intensywnych deszczach, woda opadowa gromadzi się na działce nr [...], następnie przelewa się na działkę nr [...] i dalej pomiędzy budynkami na działkach nr [...] i [...] przelewa się na działkę nr [...]. Zalewanie działki nr [...] ma również miejsce po oberwaniach chmury. Z kolei w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 23 marca 2023 r. K. J. oświadczyła, że ostatnie zalanie działki nr [...] miało miejsce we wrześniu 2021 r. Po tym okresie Państwo L. i Państwo N. zaczęli rozkładać zapory aby zapobiec kolejnemu zalaniu.

Organ wyjaśnił, że udokumentowane w formie filmu bądź dokumentacji fotograficznej zalania bądź pozostałości po zalaniach działki nr [...] to zdjęcie zalania wykonane w dniu 23 maja 2019 r. (karta sprawy 3, zdjęcie nr 1), zdjęcia pozostałości po zalaniach (wg Wnioskodawczyni) wykonane w dniu 26 kwietnia 2020 r. (karty sprawy 2 i 3, zdjęcia nr 2 i 3), zalanie w dniu 22 czerwiec 2021 r. (film do pisma - karta sprawy 298, zdjęcia karty sprawy 522-526), zalanie w dniu 25 czerwca 2021 r. (film nr 11 do pisma - karta sprawy 312). W zakresie ww. dokumentacji zdjęciowej obrazującej stan po zalaniach, organ stwierdził, że zdjęcia te nie obrazują samego zalania, zobrazowany jest przekop - rowek mający ochronić dom przed zalaniem. Organ powołał przy tym fragmenty opinii biegłego odnośnie sytuacji pogodowej w maju 2019 r. i w dniach 22 i 24 czerwca 2021 r., w której opisano skutki intensywność opadów w tych dniach. Ponadto jak wynika z tabelarycznych danych meteo (karta sprawy 1222) w dniach 22 i 24 czerwca 2021 r. na stacji Kraków-Balice zarejestrowano burze. Czas trwania burz to odpowiednio 2h i 8,5h.

Organ podniósł, że zebrany materiał filmowy bądź zdjęciowy w zdecydowanej większości obrazuje zalewanie działki drogowej nr [...], a nie działki nr [...]. Jak ustalono droga na działce nr [...] nie posiada prawidłowego odwodnienia. Wykonana w poprzek drogi na wysokości granicy działek nr [...] i [...] kratka wpustowa z rusztem stalowym była podłączona do kanalizacji sanitarnej i do zbiornika o pojemności 5 m3 zlokalizowanego na działce nr [...]. Około 2021 r. kratka jw. zostało odłączona od kanalizacji i zbiornika. Brak prawidłowego odbiornika dla wód opadowych z drogi oraz sama budowa drogi w postaci utwardzonej jezdni z obustronnym krawężnikiem, którego poziom przewyższa poziom jezdni, skutkuje stagnacją wody w jej najniższym punkcie. Stagnacja wody na drodze nie jest równoznaczna z zalewaniem działki wnioskodawczyni, która nie graniczy bezpośrednio z działką drogową nr [...]. Dopiero przy wystąpieniu ekstremalnych zjawisk pogodowych następuje przepływ wód opadowych z przynależnej zlewni przez działkę nr [...] w kierunku działki nr [...]. Jak wskazano uprzednio kwestie badania zgodności zrealizowanej inwestycji budowy drogi dojazdowej na działce nr [...] z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego nie mieszczą się w zakresie postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne. Udokumentowane w aktach sprawy w postaci filmowej i zdjęciowej zalewanie działki nr [...] miało miejsce przy wystąpieniu burzy, a zatem ekstremalnego zjawiska pogodowego. Jak widać na zdjęciu nr 6 załączonym do pisma i K. J. z dnia 7 lipca 2021 r. (karta sprawy 312), spływ wód opadowych następował również drogą dojazdową obsługującą posesję wnioskodawczyni. Widoczny jest wyraźny spływ wody tą drogą od strony ul. [...] (od strony zachodniej). Strumień ten nie jest związany z napływem wód z kierunku działki nr [...].

Zdaniem organu na terenie działki nr [...] nie doszło do wykonania prac, które spowodowałyby zmianę kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tej nieruchomości wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki nr [...]

w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne i w odniesieniu do stanu zastanego tj. od ok. 2009 r., w którym wybudowano drogę na działce nr [...]. Wody opadowe z terenu działki nr [...] spływają zgodnie z ukształtowaniem drogi w kierunku jej najniższego punktu, który odpowiada przebiegowi dna lokalnej doliny. Od ok. 2021 r., kiedy odłączono kratkę usytuowaną w poprzek drogi od kanalizacji sanitarnej i zbiornika retencyjnego na działce nr [...], brak jest odbioru wód opadowych z tego punktu

i tworzy się zastoisko. Tut. organ zwraca uwagę, że stan taki dotyczy wód opadowych pochodzących z terenu samej działki nr [...]. Natomiast w przypadku wystąpienia pogodowych zjawisk ekstremalnych (burze) woda opadowa spływająca ze zlewni o powierzchni 9 ha kumuluje się w dnie lokalnej doliny i przepływa przez działkę [...], następnie przez niezabudowany teren wzdłuż granicy działek pośrednich nr [...] i [...]

i wpływa na działkę nr [...]. Jak wynika z materiału filmowego główny strumień wód opadowych wpływa na teren działki nr [...] z kierunku południowo-wschodniego narożnika działki nr [...]. Kierunki spływu wód na działkach nr [...] i [...] zostały wskazane w załączniku 5d opinii biegłego dr M. G..

Powierzchnia działki nr [...] wynosi 0,1004 ha (karta sprawy 12) i jest ok. 90 razy mniejsza od przynależnej zlewni. Wg "Koncepcji odprowadzania wód deszczowych ze zlewni zawartej między ul. [...], [...] do nr [...] w Krakowie" opracowanej przez Z. w październiku 2020 r., głównym warunkiem odprowadzenia wód z przedmiotowej zlewni (9 ha) jest realizacja odwodnienia terenu osiedli [...], Kantorowice wg. przyjętej przez gminę koncepcji z roku 2018, m.in. budowa kanału deszczowego w ul. [...] (karta sprawy 498). Wg ww. Koncepcji, do zagospodarowania wód

z przedmiotowej zlewni, oprócz spełnienia warunku głównego jw., wymagana jest realizacja zbiornika retencyjnego o pojemności 422 m3. Organ zaznaczył, że na gruncie art. 234 ustawy Prawo wodne organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów zmiany stosunków wodnych, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Powyższe oznacza, że art. 234 ustawy Prawo wodne nie nakłada na właścicieli działki nr [...] obowiązku ujęcia i zagospodarowania wód opadowych spływających ze zlewni o powierzchni 9 ha zgodnie z naturalnym/zastanym ukształtowaniem terenu.

Organ powtórzył, że przywoływana we wniosku decyzja z dnia 5 kwietnia 2011 r. stwierdzająca, że na działce nr [...] nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, nie obejmował działki nr [...] obr. [...] w Krakowie. Nadto pismem z dnia 3 grudnia 2020 r. organ został poinformowany o wykonaniu obowiązku wynikającego z ww. decyzji, co potwierdzono podczas wizji terenowej w dniu 19 marca 2021 r.

W dalszej części decyzji organ odniósł się do wniesionych uwag i przedłożonych dowodów.

Organ wyjaśnił przy tym, że niniejsze postępowanie prowadzone na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne nie może być prowadzone w celu uregulowania wszystkich problemów związanych z zalewaniem działki nr [...] wodami opadowymi, a jedynie w celu ustalenia, czy współwłaściciele działki nr [...] zmienili kierunek

i natężenie odpływu wód opadowych znajdujących się na ich gruncie i czy nastąpiło to ze szkodą dla działki nr [...]. Art. 234 ustawy Prawo wodne nie nakłada na właścicieli działki nr [...] obowiązku ujęcia i zagospodarowania wód opadowych spływających ze zlewni o powierzchni 9 ha zgodnie z naturalnym/zastanym ukształtowaniem terenu.

W tym celu organ ustalił punkt wyjściowy do powyższych rozważań stan pierwotny/zastany przez Wnioskodawczynię w momencie nabycia działki nr [...], tj. stan na przełom 2017/2018 r., który trwał już od ok. 8-9 lat. Podkreślił, że stagnacja wody opadowej na działce nr [...], czy na działkach zlokalizowanych po północnej stronie tej działki, nie jest równoznaczna z zalewaniem działki nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K. L. i P. L., K. J., M. J.,

Decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. znak: SKO.PW/4171/98/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podzieliło ustalenie organu I instancji i stanowisko, że na działce nr [...] obr. [...] w Krakowie nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K..

Organ odwoławczy wyjaśnił, dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego miedzy tym działaniem a szkodą. Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 p.w., konieczne jest jeszcze ustalenie, że dokonana przez właściciela zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie i w rezultacie doprowadziła do powstania realnych szkód na gruntach sąsiednich. Szkoda w rozumieniu analizowanego przepisu musi być realna, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy.

Jak wskazało Kolegium w decyzji z dnia 4 października 2021 r. ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Stąd też w ponownie rozpoznawanej sprawie został powołany biegły hydrogeolog dr M. G. posiadający kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi kategorii V na podstawie świadectwa Ministra Środowiska z dnia 15 kwietnia 2000 r., nadto biegły posiada tytuł doktora nauk przyrodniczych - specjalność górnictwo i geologia inżynierska. W ocenie organu I instancji, jak i Kolegium biegły powołany w sprawie posiada odpowiednie wiadomości specjalne wymagane w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje jednak weryfikacji wiadomości specjalnych przedstawionych przez biegłego. Zakwestionowanie opinii biegłego przez organ administracji publicznej jest dopuszczalne w przypadku, jeżeli zostanie wykazane, że przy jej sporządzaniu doszło do naruszenia prawa albo opinia zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jej walory dowodowe. Do właściwości organów administracji należy natomiast ocena opinii biegłego jedynie pod względem formalnym, tj. zbadanie, czy został on wykonany i podpisany przez uprawnioną osobę, czy posiada wszystkie wymagane przepisami prawa elementy treści, czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. W tym zaś względzie Kolegium nie dopatrzyło się nieprawidłowości o takim walorze, które skutkowałyby podważeniem wartości dowodowej przedmiotowej opinii. Wobec powyższego w ocenie Kolegium niezasadny był zarzut by uwzględnić opinie innych biegłych, w sytuacji gdy opinia sporządzona przez dr M. G. jest kompletna i spójna, a jej autor posiada odpowiednie kwalifikacje. Nadto w niniejszej sprawie w toku postępowania biegły dr M. G. odniósł się pisemnie do zarzutów skierowanych do jego opinii i w oparciu o udzielone wyjaśnienia w pismach z dnia 8 listopada 2022 r. i 17 listopad 2022 r. uzupełnił treść opinii.

Organ powtórzył, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjonowane wnioskiem K. J. z dnia 30 kwietnia 2020 r., rozszerzonym pismem K. J. z dnia 18 lipca 2022 r. o kwestię wykonania przez współwłaścicieli działki nr ewid. [...], na tymże terenie, drenażu rozsączającego. Wnioskodawczyni wniosła o przeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego przez zbadanie czy wskutek wykonania tego urządzenia doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] i czy naruszenie to szkodliwie na nią wpływa, również w tym zakresie oraz o objęcie tej kwestii treścią decyzji.

W toku postępowania zostały przeprowadzone rozprawy administracyjne połączone z wizjami lokalnymi z udziałem stron postępowania w dniach: 14 września 2020 r., 19 marca 2021 r. i 23 marca 2023 r. Jak ustalono na działce nr [...] jest wybudowana, brukowana droga dojazdowa należąca do osób fizycznych. Przebiega ona w poprzek naturalnego spadku terenu. Jest to czynnik uniemożliwiający naturalny spływ wód opadowych. Teren posiada naturalne ukształtowanie ze spadkami w kierunku południowym. Naturalny spad ma miejsce w kierunku działki nr [...] obr. [...] w K. . W okresie listopad/grudzień 2020 r. wykonano na działce nr [...] prace nakazane decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 kwietnia 2011 r. Zgodnie z w/w decyzją na współwłaścicieli działki nr [...] obr. [...] w K. nałożono obowiązek wykonać solidarnie urządzenie zapobiegające szkodom, które umożliwi swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] w K. zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym. Jak wynika z treści pisma z dnia 25 września 2020 r., znak WS-08.PP.6219-7/10 przedstawione w przedmiotowym piśmie rozwiązania "umożliwią swobodny spływ wód opadowych zgodnie z naturalnym spadkiem" (w aktach sprawy - k. 359). Prace obejmowały (opis pochodzi z Ekspertyzy str. 5, w aktach sprawy - k. 969):

- W pasie terenu o szerokości ok 1,30 m znajdującym się pomiędzy podmurówką ogrodzenia z działkami nr [...], [...], [...] obr [...], a krawężnikiem drogi na działce nr [...] obr. [...] został wymieniony grunt na głębokości do 60 cm i zastąpiony żwirem.

- Warstwa żwiru została ułożona na geowłókninie widocznej przy krawężniku i podmurówce ogrodzenia;

- W podmurówce ogrodzenia z działkami nr [...], [...], [...] obr. [...] znajdują się otwory w odległości ok. 1,20 m - 1,40 m. W otworach znajdują się sączki o średnicy 60 mm. Sączki owinięte są geowłókniną. Sączki wystają poza obrys podmurówki od strony działki nr [...] wystają na długość ok 8-12 cm, natomiast od strony działek nr [...], [...] i [...] wystają na długość ok 1-5 cm.

- Sączki wykonane są na całej długości podmurówki ogrodzenia działek nr [...], [...], [...] obr [...] z działką nr [...] obr. [...] w ilości 97 sztuk.

- Sączki od strony działki nr [...] obr. [...] są odkryte i umiejscowione poniżej wymienionego gruntu, tj. zagłębione w warstwie żwiru.

W toku postępowania, w czerwcu 2022 r., a zatem po wykonaniu prac na działce nr [...] w okresie listopad-grudzień 2020 r. (tj. drenażu rozsączającego), biegły dr M. G. opracował opinię pn. "Ekspertyza dot. oceny zmian stanu wody na gruncie w związku z wykonanymi pracami na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. (budowa drogi) i wpływu wykonania robót na stosunki wodne na działce [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. wraz z określeniem występujących szkód na działce nr [...] obr. [...] (jeżeli takie szkody wystąpiły w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stanu wody na działce nr [...] obr. [...]) i wskazaniem czynników naprawczych (urządzenia zapobiegające szkodom lub przywrócenie stanu poprzedniego)". W dniu 18 listopada 2022 r. biegły dokonał korekty ekspertyzy w nawiązaniu do wyjaśnień jakie przedłożył w pismach z dnia 8 listopada 2022 r. i dnia 17 listopad 2022 r. Konkluzje zawarte w opinii biegłego i jej ostateczna wymowa nie uległy jednak zmianie.

Zdaniem organu odwoławczego z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z opinii biegłego powołanego w sprawie, wynika, że zalewanie działki nr [...] obr. [...] w K. jest spowodowane naturalnym ukształtowaniem terenu oraz występowaniem intensywnych opadów deszczu. Przy normalnych opadach deszczu nie występuje zalewanie drogi. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w/w obszar narażony jest na negatywne skutki opadów nawalnych. Skutki takich katastrofalnych opadów z przyczyn oczywistych nasilają się wraz z postępującą zabudową uprzednio niezabudowanego obszaru, w związku z m.in. z ograniczeniem obszaru umożliwiającego naturalne wsiąkanie wody (infiltrację).

Nadto jak podał organ ważnym aspektem jaki należy wziąć pod uwagę jest fakt, że na przedmiotowym terenie, mimo zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego o konieczności budowy kanalizacji opadowej w ciągu ul. [...], brak jest miejscowego systemu kanalizacji deszczowej, brak też urządzeń melioracyjnych - rowów odwadniających. Wody opadowe i roztopowe spływają od ul. [...] grawitacyjnie na południe. W aktach sprawy znajduje się kilka opinii technicznych odnoszących się do tematu odprowadzania wód opadowych w rejonie ul. [...] i zlewni. Jak wynika z akt sprawy zlewnia oddziałująca na teren działki ewid. [...] obr. [...] obejmuje obszar 9 ha (k. 952). Przy czym należy wskazać, iż kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na szerszym obszarze, np. gminy, nie jest i nie może być rozpatrywane, ustalane, przesądzane i rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 234 p.w.

w konkretnej sprawie i z udziałem indywidualnych podmiotów.

Kolegium zwróciło uwagę, iż organ I instancji rozpatrując wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie prawidłowo przyjął, że zakaz zmiany stanu wody, w tym zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych, należy odnieść do stanu zastanego przez wnioskodawczynię w momencie nabycia nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...], tj. stanu na przełomie 2017/2018 r. i trwającego już od ok. 8-9 lat. Nie jest tutaj decydujący fakt nabycia nieruchomości jak wskazują odwołujący, lecz długość okresu (8-9 lat), w którym stan wody na badanym terenie trwał w sposób niezmienny - utrwalony. Postępująca urbanizacja jest procesem nieodwracalnym i nie ma możliwości rozpatrywania sprawy w odniesieniu do stanu wody na gruncie jaki panował na badanym terenie przed budową drogi na działce nr [...] i całego osiedla, które ta droga obsługuje. Niewątpliwie również w związku z budową domu na działce nr [...] uległ zmianie stan wody na tej nieruchomości, a badanie ewentualnej szkodliwości dotyczy budynku, który powstał wiele lat po realizacji drogi na działce nr [...].

Zdaniem Kolegium w toku przedmiotowego postępowania wyjaśniającego w sposób niebudzący wątpliwości organ I instancji ustalił, że ostatni stan wody na gruncie w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy wynika przede wszystkim ze stanu ustalonego w wyniku budowy osiedla w 2010 r., następnie modyfikowanego celem zniwelowania negatywnych skutków budowy osiedla dla działek sąsiednich (ostateczna decyzja Prezydenta z dnia 5 kwietnia 2011 r. nakazująca wykonać współwłaścicielom działki nr [...] obr. [...] urządzenia zapobiegającego szkodom umożliwiającego swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] w K. zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym).

Mając na uwadze powyższe Kolegium doszło do przekonania, iż brak było działań właścicieli sąsiednich działek, które mogłyby spowodować zmiany stanu wody na gruncie. Woda opadowa spływa zgodnie z naturalnym ukształtowaniem powierzchni terenu ustalonym w wyniku realizacji osiedla w 2010 r., z uwzględnieniem wykonanego na przełomie listopada i grudnia 2020 r. urządzenia określonego decyzją z dnia 5 kwietnia 2011 r. Wykonanie urządzenia polegało na wykonaniu kratki wpustowej w poprzek drogi, otworów z sączkami w krawężniku i wymianie gruntu na głębokości do 60 cm na żwir. Nie wpłynęło ono na rzędne terenu i jego ukształtowanie. Jak już wyżej wskazano, powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, w tym w dokumentach i wyjaśnieniach stron postępowania. Nie przeczy temu przedstawiona przez Odwołującą dokumentacja fotograficzna.

Na wskazywanych działkach nie stwierdzono żadnych zmian dotyczących ich ukształtowania czy też zagospodarowania, które mogłyby wpływać na kierunek i natężenie odpływu wód opadowych i roztopowych spływających na grunt odwołujących, wykraczających poza zrealizowanie w 2010 r. budowy osiedla. nieruchomość odwołujących, jak i niektóre działki sąsiednie w przedmiotowym obszarze, nie są w pełni chronione od szkodliwych oddziaływań spływu wody

w przypadku niekorzystnych warunków pogodowych. Skoro jednak jest to przede wszystkim skutek naturalnego ukształtowania terenu i budowy osiedla w 2010 r., zaradzenie temu problemowi winno przybrać formę zgodnych działań sąsiadów i Gminy w zakresie zlewni, a brak jest podstaw w tym przypadku do władczych rozstrzygnięć na podstawie art. 234 p.w. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2023 r., II SA/Kr 109/23).

Według organu odwoławczego podnoszone przez odwołujących się zarzuty co do niekompletności materiału dowodowego, czy też wybiórczego, tendencyjnego

i dowolnego wykorzystania treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji są wynikiem oceny materiału dowodowego.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania organ wskazał, że nie doszło do zaniechania rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach wniosku

o wszczęcie postępowania oraz w granicach pisma, zawierającego rozszerzenie żądania wszczęcia postępowania o okoliczności, związane z wpływem budowy na działce o nr ewid. [...] obr. [...] drenażu rozsączającego, na naruszenie stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla nieruchomości o nr ewid. [...] obr. [...]. Ustalono bowiem , że na przełomie listopada i grudnia 2020 r. na działce nr [...] zostały wykonane prace mające na celu realizację obowiązku nałożonego na współwłaścicieli działki nr [...] decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 kwietnia 2011 r. Prace te zostały wykonane na działce nr [...], a zatem na nieruchomości objętej zakresem niniejszego postępowania i tym samym były przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia w wydanej decyzji.

W niniejszej sprawie jako dowód podlegały ocenie fotografie. Stan działki nr [...] przedstawiony na fotografii został oceniony w porównaniu z innymi dowodami w sprawie, m.in. z filmem z dnia 22 czerwca 2021 r. z zalania działki nr [...]. Jak wynika z dokumentacji filmowej główny strumień wód napływa na działkę nr [...] od strony północnej z południowo-wschodniego narożnika działki nr [...]. Natomiast rowek zobrazowany na zdjęciu jw. posiada przebieg na kierunku wschód-zachód, czyli jest usytuowany prostopadle do kierunku napływu wód na działkę nr [...].

Organ I instancji mógł dokonać i dokonał oceny stanu działki nr [...] podczas przeprowadzanych rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami terenowymi, podczas których takie ustalenia poczyniono. Są to ustalenia wpisane m.in. do protokołu z dnia 14 września 2020 r.

Jak wynika z akt postępowania w przypadku wystąpienia pogodowych zjawisk ekstremalnych (burze) woda opadowa spływająca ze zlewni o powierzchni 9 ha kumuluje się w dnie lokalnej doliny i przepływa przez działkę nr [...], następnie przez niezabudowany teren wzdłuż granicy działek pośrednich nr [...] i nr [...] i wpływa na działkę nr [...], która zlokalizowana jest na dnie lokalnej doliny. Nie ulega wątpliwości, iż wody opadowe z terenu działki nr [...] spływają zgodnie z ukształtowaniem drogi w kierunku jej najniższego punktu, który odpowiada przebiegowi dna lokalnej doliny. Dla oceny jak kształtuje się spływ wód opadowych istotny jest właśnie przebieg dna doliny, a nie pojedynczy pomiar. Przebieg dna doliny ustalono na podstawie materiałów mapowych - Fot. 7 i Fot. 8 w Załączniku 2a opinii dr M. G., profile terenowe NMT, mapa - projekt zjazdu z ul. [...] na działkę nr [...]. Podnoszona przez odwołujących nieścisłość co do precyzyjnego umiejscowienia najniższego punktu w drodze stanowiącego miejsce spiętrzenia wody na działce, nie ma istotnego wpływu na relewantne dla sprawy ustalenia. Z uwagi na powyższe zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. Jak bowiem wynika z pomiarów wysokościowych biegłego (rozpatrywanych łącznie, a nie punktowo/pojedynczo), woda opadowa z drogi na działce nr [...] będzie spływała w kierunku odwodnienia liniowego usytuowanego w poprzek drogi, mniej więcej na wysokości granicy działek nr [...] i nr [...]. Odcięcie ww. odwodnienia od jakiegokolwiek odbiornika powoduje tworzenie się zastoiska wody na jezdni, również w rejonie wjazdu do garażu na działce nr [...]. Jak wynika

z pomiarów biegłego różnica wysokości pomiędzy ww. punktami wynosi tylko 3 cm. Należy więc zwrócić uwagę, że sam krawężnik drogi od strony południowej przewyższa poziom jezdni o ok. 5 cm. Na wysokości odwodnienia liniowego taki krawężnik jest, natomiast na wjeździe do garażu budynku na działce nr [...] krawężnika nie ma.

Jak podał organ, stan wiedzy współwłaścicieli działki nr [...] na temat działki nr [...] nie ma znaczenia, w zakresie podjętego rozstrzygnięcia, istotnym jest ustalony stan zastany działki nr [...], w którym ukształtowanie działki [...] nie zmieniło się od wielu lat. Zakres postępowania obejmował działki nr [...] i nr [...], które nie sąsiadują ze sobą bezpośrednio, natomiast niewielka odległość tych działek od siebie nie stanowi przeszkody w uznaniu tych nieruchomości za grunty sąsiednie w rozumieniu art. 234 ust. 3 p.w. Tak też zostały potraktowane w przeprowadzonym postępowaniu.

Reasumując organ wskazał, że wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie, że nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Ustalenia w sprawie są jednoznaczne, zaś przeciwne twierdzenia odwołujących, wyrażone w pismach i odwołaniach, nie mogły przynieść zamierzonego skutku.

Na powyższą decyzję K. L. i P. L. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1) art. 138 §1 pkt 1 kp.a. w zw. z art. 61 §1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77§1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że:

- była ona wydana z istotnym naruszeniem zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz niezgodnie z granicami przedmiotu postępowania, wyznaczonym podaniem strony wnioskującej o wszczęcie postępowania oraz późniejszymi pismami tej strony,

- została oparta na błędnie ocenionym przez organ I instancji materiale dowodowym, - została wydana z zaniechaniem dokonania przez organ I instancji jakiejkolwiek oceny części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- została wydana na podstawie stanu faktycznego sprawy, który został przez organ I instancji ustalony niezgodnie ze stanem rzeczywistym;

- podstawą rozstrzygnięcia, zawartego w treści sentencji decyzji były ustalenia zawarte w opinii biegłego pomimo, że opinia ta (z uwagi na jej nierzetelność i nieprzydatność dla rozstrzygnięcia sprawy, a także brak kompetencji biegłego do jej sporządzenia) była przez skarżących wielokrotnie kwestionowana w toku postępowania, zaś organ I instancji nie rozważył zasadności tych zarzutów;

2) art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 75 §1 k.p.a., art. 78 §1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która została wydana pomimo nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w zakresie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, w szczególności pomimo nieuwzględnienia przez organ I instancji wniosków dowodowych stron, chociaż dotyczyły one okoliczności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

3) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 84 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania przez organ odwoławczy dowodu z opinii biegłego pomimo, że w postępowaniu administracyjn3mi wywołanym wniesieniem odwołania organ odwoławczy ma obowiązek ponownie, w sposób merytoryczny rozpoznać sprawę, zaś sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że opinia biegłego wymaga dokonania jej oceny,

4) art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne w związku z art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnie i przyjęcie, że właściciel gruntu sąsiedniego, na którym wystąpiła szkoda wynikła z naruszenia stosunków wodnych na gruncie, traci legitymację do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wskazanego w art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli do zmiany zastanego stanu wód na gruncie doszło zanim nabył własność gruntu sąsiedniego podczas, gdy przepisy ustawy Prawo wodne uzależniają legitymację do złożenia wniosku, o którym mowa powyżej wyłącznie od momentu, w którym aktualny właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodzie.

Skargę na powyższą decyzję wniosła również K. J., zarzucając decyzji naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 października 2023 roku (znak sprawy: WS-08.6331.3.2020.AZMŁ) pomimo, iż została ona wydana z naruszeniem norm administracyjnego prawa procesowego i materialnego uzasadniającego jego uchylenie,

2) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz wybiórcze i dowolne wykorzystanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące stwierdzeniem, że na działce nr [...] obr. [...] w K., nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K.,

3) art. 24 § 3 w zw. z art. 84 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez odmowę wyłączenia biegłego M. G. od udziału w sprawie, pomimo iż zaszły okoliczności uzasadniającego jego wyłączenie z uwagi na fakt, iż strony postępowania - K. J. i K. L. złożyły zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej Kraków - Nowa Huta w Krakowie o możliwości popełnienia przestępstwa przez biegłego poprzez przerobienie przez niego i następnie przedstawienie fałszywej ekspertyzy w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji oraz antydatowaniu dokumentów.

4) art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez odmowę wyłączenia Prezydenta Miasta Krakowa lub pracowników Urzędu Miasta Krakowa, Wydziału Kształtowania Środowiska od udziału w sprawie, pomimo iż zaszły okoliczności uzasadniającego jego wyłączenie z uwagi na fakt, iż strony postępowania - K. J. i K. L. złożyły zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej Kraków - Nowa Huta w Krakowie o możliwości popełnienia przestępstwa przez pracowników Urzędu Miasta Krakowa Wydziału Kształtowania Środowiska, którzy z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa prowadzili postępowanie administracyjne przed organem I instancji poprzez usunięciu przez pracowników Urzędu Miasta Krakowa Wydziału Kształtowania Środowiska pierwotnej ekspertyzy sporządzonej przez biegłego M. G. datowanej na czerwiec 2022 roku,

5) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie uwzględnienie w ustaleniach faktycznych sprawy przedłożonej przez Skarżącą opinii biegłego inż. M. L. z dnia 20 lipca 2022 roku, która to opinia pozostawała w sprzeczności z ustaleniami biegłego M. G.,

6) art. 7,77 § 1,75 § 1, 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie dodatkowej opinii biegłego z zakresu hydrologicznej, hydrogeologicznej, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych lub melioracji wodnych na okoliczność szkodliwego oddziaływania działki o numerze ewidencyjnym [...] na działki sąsiednie, w tym na działkę o numerze ewidencyjnym [...], pomimo zalegania w aktach sprawy dwóch sprzecznych ze sobą opinii M. G. oraz M. L..

7) art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak odniesienia się przez organy I i II instancji do wszystkich okoliczności faktycznych wskazywanych w toku sprawy przez Skarżącą, a w konsekwencji brak przedstawienia uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji administracyjnej spełniającego wymagania stawiane prawem.

8) art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne, poprzez odmowę nakazania współwłaścicielom działki o numerze ewidencyjnym [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] położonej w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż organ I instancji zobligowany był do nakazania współwłaścicielom działki o numerze ewidencyjnym [...] urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o numerze ewidencyjnym [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] położonej w K..

W związku z powyższym skarżąca wniosła, na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z 6 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawę ze skargi K. J. zarejestrowaną pod sygnaturą akt II SA/Kr 481/24 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi K. L. i P. L. zarejestrowaną pod sygnaturą akt II SA/Kr 300/24 na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skargi podlegają uwzględnieniu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (obecnie Dz. U. 2023 r. poz. 1478, dalej: p.w.). Zgodnie z art. 234 ust. 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust. 3). Zgodnie z art. 234 ust. 4, nakaz o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust. 5).

Przesłanką do wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. jest zatem ustalenie, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Obowiązki na tej podstawie mogą zostać nałożone wyłącznie na aktualnego właściciela nieruchomości, niezależnie, czy to wskutek jego działań doszło do zmian stanu wody na gruncie. Tym samym aktualny właściciel nieruchomości może ponosić konsekwencje działań poprzednich właścicieli.

Podobnie, jak na podstawie art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy – Prawo wodne z 2001 r., dla wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo-skutkowy (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 marca 2019 r., II SA/Rz 192/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11, LEX nr 950530).

Charakterystykę zmian stanu wody na gruncie uzasadniających podjęcie działań na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2017 r., sygn. II OSK 159/16, i wypowiedź ta zachowuje aktualność i na tle obowiązującego art. 234 ust. 3 p.w. Zalicza się tu "takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 p.w. Również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych." Natomiast w wyroku WSA w Krakowie z 30 stycznia 2024 r., II SA/Kr 1553/23, zmiana stanu wody na gruncie ujęta została jako "każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego".

Dodać wypada, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 p.w., wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07, orzecznia.nsa.gov.pl). Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, melioracji. Z tego względu w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. kluczowym dowodem może być opinia biegłego. Biegły nie może jednak zastąpić organu administracji w ustaleniu stanu faktycznego, jako że to na organie administracji publicznej ciążą obowiązki wynikające m.in. z przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a.

Z powyższego wynika, że w postępowaniu dotyczącym art. 234 ust. 3 p.w. obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a wreszcie, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich.

Przenosząc powyższe na okoliczności rozpatrywanej sprawy należy rozpocząć od tego, że postępowanie administracyjne wywołane zostało wnioskiem K. J. z 30 kwietnia 2020 r., właścicielki działki nr [...] obr. [...], która wskazywała, że na działce nr [...] obr. [...] dokonano zmian stosunków wodnych, które negatywnie oddziałują na działkę nr [...], zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym.

W toku postępowania ustalono, że teren, na którym znajdują się ww. działki posiada naturalne ukształtowanie ze spadkiem w kierunku południowym. Naturalny spadek ma miejsce w kierunku działki ewid. nr [...] obr. [...]. Działka nr [...] obr. [...] znajduje się na kierunku spływu wód opadowych z terenów położonych powyżej, tj. ze zlewni o wielkości 9 ha. Działki nr [...] i [...] nie graniczą ze sobą. Rozdzielają je działki nr [...] oraz [...]. Najniższy punkt drogi na działce nr [...] znajduje się na wysokości działki nr [...] i położonej dalej na południe działki nr [...]. Tą drogą woda, zgodnie z kierunkiem naturalnego spadku, spływa z działki nr [...] na działkę nr [...], która znajduje się na dnie lokalnej doliny.

Na działce nr [...], w poprzek stoku, wybudowano drogę dojazdową. Budowa miała miejsce najpóźniej w 2010 roku. Droga ta służy jako dojazd do budynków mieszkalnych stanowiących osiedle, zlokalizowanych przy ul. [...]. Sposób budowy drogi, brak urządzeń odprowadzających wody opadowe, jest m.in. podłożem sporów toczących się na gruncie cywilnym.

Nie jest sporne, że w listopadzie i grudniu 2020 r. wykonano na działce nr [...] roboty nakazane decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 kwietnia 2011 r., którą nałożono na właścicieli działki nr [...] obr. [...] obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, które umożliwią swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] w Krakowie zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym. Prace obejmowały (k. 969) wymianę gruntu na głębokości do 60 cm w pasie terenu o szerokości ok. 1,30 m między podmurówką ogrodzenia z działkami nr [...], [...], [...] a krawężnikiem drogi na działce nr [...] obr. [...] na żwir; wykonanie otworów z sączkami (97 sztuk) w podmurówce ogrodzenia z działkami nr [...], [...], [...], w odległości ok. 1,20 m - 1,40 m.

Drogi na działce nr [...] dotyczyło również wezwanie W. S.A. (pismo z 18 sierpnia 2021 r., załącznik do protokołu rozprawy z 6 czerwca 2024 r.), z treści którego wynika, że wody opadowe (poprzez drenaże oraz kratki wodościekowe znajdujące się w drodze) odprowadzane były do kanalizacji sanitarnej, co naruszało art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który zabrania wprowadzania wód opadowych i roztopowych oraz wód drenażowych do kanalizacji sanitarnej. Wezwano wówczas do odłączenia urządzeń odprowadzających wody opadowe do kanalizacji sanitarnej oraz do przywrócenia prawidłowego funkcjonowania przewodów kanalizacyjnych odprowadzających ścieki. Z akt wynika, że to odłączenie nastąpiło.

Organ odwoławczy, podzielając zasadniczo stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, że zalewanie działki nr [...] obr. [...] w K. jest spowodowane naturalnym ukształtowaniem terenu oraz występowaniem intensywnych opadów deszczu, a jednocześnie ograniczył się do zmian, które nastąpiły po nabyciu działki nr [...] przez skarżącą. Jak wskazał organ odwoławczy, "zakaz zmiany stanu wody, w tym zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych, należy odnieść do stanu zastanego przez wnioskodawczynię w momencie nabycia nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...], tj. stanu na przełomie 2017/2018 r. i trwającego już od ok. 8-9 lat. Nie jest tutaj decydujący fakt nabycia nieruchomości jak wskazują odwołujący, lecz długość okresu (8-9 lat), w którym stan wody na badanym terenie trwał w sposób niezmienny - utrwalony. Postępująca urbanizacja jest procesem nieodwracalnym i nie ma możliwości rozpatrywania sprawy w odniesieniu do stanu wody na gruncie jaki panował na badanym terenie przed budową drogi na działce nr [...] i całego osiedla, które ta droga obsługuje. Niewątpliwie również w związku z budową domu na działce nr [...] uległ zmianie stan wody na tej nieruchomości, a badanie ewentualnej szkodliwości dotyczy budynku, który powstał wiele lat po realizacji drogi na działce nr [...]." Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić.

Po pierwsze, z treści art. 234 p.w. nie wynika ograniczenie czasowe co do zmian stosunków wodnych uzasadniających wydanie decyzji nakazowej. Sformułowane w art. 234 ust. 5 p.w. ograniczenie czasowe związane jest z dowiedzeniem się przez właściciela gruntu sąsiedniego o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Po drugie, nie ma znaczenia długość okresu, "w którym stan wody na badanym terenie trwał w sposób niezmienny – utrwalony". Również i w tym kontekście trzeba odwołać się do normy wynikającej z art. 234 ust. 3 p.w., która odnosi się do każdej zmiany szkodliwie oddziałującej na grunty sąsiednie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że jedną z pierwszych powinności organu w tego rodzaju sprawach jest ustalenie stanu wyjściowego, czyli "czyli ustabilizowanych stosunków wodnych, które następnie zostały zmienione" (vide: wyrok WSA 28 lutego2024 r., II SA/Kr 1607/23). Nie oznacza to jednak możliwości arbitralnego wskazania momentu stabilizacji stosunków wodnych, jak tego dokonały organy orzekające w przedmiotowej sprawie. Określenie ustabilizowanych stosunków wodnych oznacza konieczność ustalenia stanu przed zmianą stosunków wodnych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie zdarzenie zmieniające niewątpliwie stosunki wodne zostało uznane za zdarzenie stabilizujące stosunki wodne. Stanowisko organów nie może zostać również zaakceptowane z tej przyczyny, że oznaczałoby ono, że co do zasady nie podlega ochronie sytuacja właściciela nieruchomości, na którą szkodliwie oddziałuje zmiana stosunków wodnych na działce sąsiedniej tylko dlatego, że zmiana ta została dokonana wcześniej niż zmiana zagospodarowania terenu dotkniętego naruszeniem stosunków wodnych. W ocenie Sądu wyrażony w art. 234 ust. 1 pkt 1 p.w. zakaz zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich dotyczy także sytuacji, w których zmiana stosunków wodnych następuje wcześniej niż zmiana zagospodarowania działki dotkniętej szkodliwym oddziaływaniem. Może się bowiem okazać, jak w niniejszej sprawie, że dopiero przy dokonywaniu zmiany zagospodarowania terenu działki ujawnią się szkodliwe skutki dokonanej wcześniej zmiany. Już tylko na marginesie Sąd zauważa, że 9 lat upłynęło od wydania decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 5 kwietnia 2011 r. do jej wykonania (listopad/grudzień 2020 r.), a jednak trudno przyjąć, by doszło w tym przypadku do stabilizacji stanu wody na działkach objętych ww. decyzją.

Z powyższego wynika, że głównym mankamentem decyzji i poprzedzającego ją postępowania było ograniczenie zakresu postępowania wyjaśniającego do zdarzeń, które miały miejsce po nabyciu działki nr [...] przez K. J. i M. J.. Tymczasem należało uwzględnić nie tylko budowę drogi, ale i wszystkie działania podejmowane w stosunku do działki [...] mogące mieć wpływ na stosunki wodne, w tym działania wykonujące decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 5 kwietnia 2011 r., jak i odłączenie urządzeń odprowadzających wody opadowe z działki nr [...] od kanalizacji sanitarnej.

Powyższa wadliwość obciąża również kluczowy w sprawie dowód z opinii biegłego M. G., którego opinia sporządzona została przy założeniu, że stanem pierwotnym jest stan po wybudowaniu drogi na działce nr [...]. Z opinii nie wynika, dlaczego biegły stwierdził, że prace wykonane na działce nr [...] w listopadzie-grudniu 2020 r. nie zmieniły kierunku i natężenia odpływu wody z działki nr [...] obr. [...], a "jedynie przywróciły możliwość swobodnego spływu wody w zlewni, umożliwienie odpływu wód opadowych zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym". Rzecz jednak w tym, że nie przywrócono stanu "naturalnego", który wobec wybudowania drogi nie mógł być przywrócony dokładnie w ten sam sposób jak istniał wcześniej. Doszło przecież do przekształceń terenu, w wyniku których woda opadowa nie spływa w kierunku południowym swobodnie, lecz przez drenaż i sączki. Podkreślenia wymaga też, że decyzja wydana została w 2011 r. i domniemywać należy, że wydana została w stanie faktycznym istniejącym na dzień wydania decyzji. Wykonanie tej decyzji w 2020 r. mogło spowodować skutki inne niż zakładane.

Ponadto, w sposób niezrozumiały biegły przypisuje istotne znaczenie w sprawie treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotowy teren i sformułowanych w nim założeń odnośnie do budowy gminnej infrastruktury technicznej. Brak realizacji tej infrastruktury nie ma znaczenia dla oceny, czy doszło do szkodliwej dla działki nr [...] zmiany stosunków wodnych na działce nr [...].

Co się tyczy szkody, w ocenie Sądu przedwczesne jest stanowisko organów co do tego, że nie można mówić o szkodliwym oddziaływaniu ze względu na to, że przy "normalnych" opadach deszczu droga nie jest zalewana, nie stagnuje na działce nr [...], a następnie nie przelewa się na działki położone poniżej, w tym na działkę nr [...], a działka nr [...] narażona jest na negatywne skutki tylko w przypadku opadów nawalnych lub innych zjawisk katastrofalnych. Przedwczesne jest bowiem przesądzanie tej kwestii bez uprzedniego ustalenia zakresu dokonanych zmian stosunków wodnych. Ponadto, warto w tym kontekście przywołać wyrok WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2021 r., II SA/Wr 266/21, w którym wskazano, w odniesieniu do art. 29 Prawa wodnego z 2001 r., ale aktualnie i w odniesieniu do obecnej regulacji, że "ustawodawca w art. 29 p.w. przyjął założenie, że stan wody na gruncie powinien być utrzymywany przez właściciela gruntu przez nakazy i zakazy, które są do niego bezpośrednio skierowane. Za ich pomocą powstają stosunki prawne o dwojakim charakterze: po pierwsze, pomiędzy właścicielem gruntu, podlegającym nakazom i zakazom z jednej strony, a osobą chronioną tymi nakazami i zakazami (właścicielem gruntu sąsiedniego). Po drugie, pomiędzy właścicielem gruntu, do którego kierowane są nakazy oraz zakazy i organem administracji, który zgodnie z art. 29 ust. 3 p.w., o ile spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W takim bowiem przypadku wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Podporządkowanie takim nakazom lub zakazom stanowi podstawową cechę administracyjnego charakteru stosunków administracyjnoprawnych regulowanych przepisami p.w., zaś ich naruszenie powoduje odpowiedzialność administracyjną. Norma prawna określona w art. 29 p.w. ukazuje wzory typowego, powtarzającego się i powszechnie akceptowanego postępowania właściciela gruntu. Wywodzi się ona z generalnego zakazu wyrządzania szkód własnym działaniem właściciela gruntu na gruntach sąsiednich. Właściciel gruntu korzystając ze swoich uprawnień zobligowany jest zatem przywiązywać większą wagę do działań, które mogą doprowadzić do zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, z punktu widzenia możliwości wyrządzenia szkody dla gruntów sąsiednich."

Niewątpliwie, nie można przypisywać właścicielom działki nr [...] odpowiedzialności za zjawiska ekstremalne. Rzecz jednak w tym, że niewłaściwie ukształtowane stosunki wodne mogą powodować, że w przypadku zjawisk ekstremalnych ich skutki będą większe, dotkliwsze dla działek położonych poniżej (w tym działki nr [...]) niż mogłyby być w sytuacji, gdyby stosunki wodne uregulowane były prawidłowo. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że droga na działce nr [...] nie ma właściwego odwodnienia. Nie wymaga wiedzy fachowej stwierdzenie, że jest to działanie nieprawidłowe i może spowodować zwiększony (większy lub bardziej intensywny przynajmniej okresowo) spływ wody opadowej na działki sąsiednie położone niżej.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że przedwcześnie organy uznały, że właściciele działki nr [...] nie podejmowali działań, które mogłyby spowodować zmiany stanu wody na gruncie, zwłaszcza z pominięciem budowy drogi na działce nr [...] na potrzeby osiedla zrealizowanego około 2010 roku. Niewątpliwie poprawa stosunków wodnych w tym rejonie wymaga szerszych działań niż tylko w odniesieniu do działki nr [...], co jednak nie oznacza, że art. 234 ust. 3 p.w. nie może znaleźć zastosowania w kontekście możliwego odziaływania na działkę nr [...].

Z tych przyczyn, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszeniem prawa materialnego, a to art. 234 ust. 3 i 5 p.w.

Sąd nie dopatrzył się natomiast nieprawidłowości uzasadniających uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. Nie wkraczając w kompetencje organów ścigania, do których zwróciły się w związku ze sprawą strony postępowania, w ocenie tut. Sądu wyjaśnienia organów przedstawione w odpowiedzi na zgłoszone przez strony zarzuty co do okoliczności, w których doszło do zmian w dokumentacji biegłego, nie dają podstaw do zakwestionowania stanowiska organów co do braku podstaw do wyłączenia biegłego lub urzędników – od udziału w postępowaniu oraz Prezydenta Miasta Krakowa - od załatwienia sprawy.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w punktach II i III sentencji wyroku.