Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5680/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 133,145,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.66,85 ust.4,art.109
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art.627,750,628,734,355
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi [...] w P. Oddział Okręgowy w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2019 r.; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej [...] w P. Oddział Okręgowy w K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ", "Organ") z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] (dalej "Zaskarżona decyzja"), którą utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "DMOW NFZ"), stwierdzającą, iż uczestnik postępowania Pan S. G. (dalej "Zainteresowany") podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek Stowarzyszenia Księgowych w Polsce Oddział Okręgowy w [...] (dalej "płatnik składek", "Strona", "Skarżący") w okresach: w dniu [...] stycznia 2013 roku, w dniu [...] marca 2013 roku, od dnia [...] kwietnia 2013 roku do dnia [...] kwietnia 2013 roku, od dnia [...] kwietnia 2013 roku do dnia [...] kwietnia 2013 roku, od dnia [...] czerwca 2013 roku do dnia [...] czerwca 2013 roku, w dniu [...] czerwca 2013 roku, w dniu [...] lipca 2013 roku, od dnia [...] lipca 2013 roku do dnia [...] lipca 2013 roku, od dnia [...] września 2013 roku do dnia [...] września 2013 roku, od dnia [...] listopada 2013 roku do dnia [...] listopada 2013 roku, od dnia [...] listopada 2013 roku do dnia [...] listopada 2013 roku, w dniu [...] grudnia 2013 roku, w dniu [...] grudnia 2013 roku, w dniu [...] stycznia 2014 roku, w dniu [...] stycznia 2014 roku, od dnia [...] lutego 2014 roku do dnia [...] marca 2014 roku, od dnia [...] marca 2014 roku do dnia [...] marca 2014 roku, od dnia [...] marca 2014 roku do dnia [...] marca 2014 roku, w dniu [...] kwietnia 2014 roku, w dniu [...] kwietnia 2014 roku, od dnia [...] maja 2014 roku do dnia [...] maja 2014 roku, od dnia [...] maja 2014 roku do dnia [...] maja 2014 roku, od dnia [...] czerwca 3014 (pisownia oryginalna – przypis Sądu) roku do dnia [...] lipca 2014 roku, od dnia [...] września 2014 roku do dnia [...] października 2014 roku, od dnia [...] października 2014 roku do dnia [...] listopada 2014 roku, od dnia [...] października 2014 roku do dnia [...] października 2014 roku, od dnia [...] października 2014 roku do dnia [...] listopada 2014 roku, od dnia [...] lutego 2015 roku do dnia [...] lutego 2015 roku, od dnia [...]lutego 2015 roku do dnia [...] lutego 2015 roku, od dnia [...] marca 2015 roku do dnia [...] kwietnia 2015 roku, od dnia [...] kwietnia 2015 roku do dnia [...] kwietnia 2015 roku, od dnia [...] czerwca 2015 roku do dnia [...] czerwca 29015 roku, od dnia [...] października 2015 roku do dnia [...] października 2015 roku, od dnia [...] października 2015 roku do dnia [...] października 2015 roku, od dnia [...] listopada 2015 roku do dnia [...] listopada 2015 roku, od dnia [...] listopada 2015 roku do dnia [...] listopada 2015 roku, od dnia [...] listopada 2015 roku do dnia [...] grudnia 2015 roku (dalej "Zaskarżona decyzja").

Jako podstawę rozstrzygnięcia Zaskarżonej decyzji Organ wskazał art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5, 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm., dalej "ustawa o świadczeniach") zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej "K.p.a.").

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS") Oddział w [...], pismem z [...] stycznia 2018 roku, skorygowanym i uzupełnionym pismem z [...] marca 2018 roku, zgłosił do DMOW NFZ wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego w okresach: w dniu [...] stycznia 2013 roku, w dniu [...] marca 2013 roku, od dnia [...]kwietnia 2013 roku do dnia [...]kwietnia 2013 roku, od dnia [...]kwietnia 2013 roku do dnia [...] kwietnia 2013 roku, od dnia [...] czerwca 2013 roku do dnia [...] czerwca 2013 roku, w dniu [...] czerwca 2013 roku, w dniu [...]lipca 2013 roku, od dnia [...] lipca 2013 roku do dnia [...] lipca 2013 roku, od dnia [...]września 2013 roku do dnia [...] września 2013 roku, od dnia [...] listopada 2013 roku do dnia [...]listopada 2013 roku, od dnia [...] listopada 2013 roku do dnia [...]listopada 2013 roku, w dniu [...] grudnia 2013 roku, w dniu [...] grudnia 2013 roku, w dniu [...] stycznia 2014 roku, w dniu [...] stycznia 2014 roku, od dnia [...] lutego 2014 roku do dnia [...]marca 2014 roku, od dnia [...]marca 2014 roku do dnia [...]marca 2014 roku, od dnia [...] marca 2014 roku do dnia [...] marca 2014 roku, w dniu [...] kwietnia 2014 roku, w dniu [...] kwietnia 2014 roku, od dnia [...] maja 2014 roku do dnia [...] maja 2014 roku, od dnia [...]maja 2014 roku do dnia [...] maja 2014 roku, od dnia [...] czerwca 3014 (pisownia oryginalna – przypis Sądu) roku do dnia [...]lipca 2014 roku, od dnia [...] września 2014 roku do dnia [...] października 2014 roku, od dnia [...] października 2014 roku do dnia [...] listopada 2014 roku, od dnia [...]października 2014 roku do dnia [...]października 2014 roku, od dnia [...]października 2014 roku do dnia [...] listopada 2014 roku, od dnia [...] lutego 2015 roku do dnia [...] lutego 2015 roku, od dnia [...] lutego 2015 roku do dnia [...]lutego 2015 roku, od dnia [...] marca 2015 roku do dnia [...]kwietnia 2015 roku, od dnia [...]kwietnia 2015 roku do dnia [...]kwietnia 2015 roku, od dnia [...] czerwca 2015 roku do dnia [...] czerwca 29015 roku, od dnia [...]października 2015 roku do dnia [...]października 2015 roku, od dnia [...]października 2015 roku do dnia [...] października 2015 roku, od dnia [...] listopada 2015 roku do dnia [...] listopada 2015 roku, od dnia [...] listopada 2015 roku do dnia [...] listopada 2015 roku, od dnia [...]listopada 2015 roku do dnia [...] grudnia 2015 roku. ZUS poinformował, że w toku kontroli przeprowadzonej u płatnika składek ustalono, że w wymienionych terminach Zainteresowany nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług do której, stosujemy przepisy o zleceniu. ZUS dodał, że Zainteresowany w okresie wykonywania umów miał inny tytuł do ubezpieczeń.

DMOW NFZ po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 roku stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług w okresach w wskazanych we wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r., skorygowanym pismem z dnia [...] marca 2018 r.

Od decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. odwołanie w terminie wniósł płatnik składek oraz Skarżący.

Prezes NFZ po rozpatrzeniu wniesionych przez Stronę oraz Zainteresowanego odwołań wydał Zaskarżaną decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję DMOW NFZ.

W uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji Organ wskazał m.in., że do akt sprawy dołączono zawarte przez strony umowy:

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] stycznia 2013 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Krótkie formy szkoleniowe Sprawy kadrowo-placowe" podczas realizacji Projektu Profesjonalny Finansista prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] lutego 2013 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i wygłoszenie 2 prelekcji dla uczniów i nauczycieli w dniu [...].02.2013 nt. Zmiany VAT w 2013 roku",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] marca 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie Dla kandydatów na księgowego - podstawy rachunkowości - [...]",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] kwietnia 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie dla kandydatów na księgowego - podstawy rachunkowości [...] w dniu [...].04.2013 (8 godzin)",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] czerwca 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie dla kandydatów na księgowego - podstawy [...], dnia [...].06.2013 (8 godzin)",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] czerwca 2013 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Dla kandydatów na księgowego podczas realizacji Projektu Certyfikowany księgowy prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] lipca 2013 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Krótkie formy szkoleniowe Sprawy kadrowo-placowe" podczas realizacji Projektu Profesjonalny Finansista prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] lipca 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie Kadry i place ([...], w dniu [...].07.2013 r.",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] września 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie dla kandydatów na księgowych - [...], dnia [...]-09-2013 (8 godzin)",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] listopada 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie Dla kandydatów na księgowego - [...], dnia [...]-11-2013 (8 godzin)",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] listopada 2013 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie Podstawy rachunkowości [...] dnia [...]-11-2013 (8 godzin)",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] grudnia 2013 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Krótkie formy szkoleniowe Sprawy kadrowo-płacowe" podczas realizacji Projektu Profesjonalny Finansista prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] grudnia 2013 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Krótkie formy szkoleniowe Podatki podczas realizacji Projektu Profesjonalny Finansista prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] stycznia 2014 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Krótkie formy szkoleniowe Podatki podczas realizacji Projektu Profesjonalny Finansista prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] stycznia 2014 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach szkolenia: Krótkie formy szkoleniowe Sprawy kadrowo-płacowe podczas realizacji Projektu Profesjonalny Finansista prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] lutego 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów nt. Podatki na kursie Dla kandydatów na księgowego - [...], w dniu [...].03 i [...].03.2014",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] marca 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie Dla kandydatów na księgowego - [...], dnia [...]-03-2014",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] marca 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursie Dla kandydatów na księgowego - [...], dnia [...]-03-2014",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] kwietnia 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych w ilości 8 godzin edukacyjnych nt. Podatki na kursie Dla kandydatów na księgowego - zgodnie z programem (i harmonogramem kursu) Nr [...] w dniu [...].04.2014 roku",

• umowę o dzieło zawartą w dniu [...] kwietnia 2014 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i przeprowadzenie zajęć tematycznych w ramach kursu: Dla kandydatów na księgowego - podstawy rachunkowości I stopień podczas realizacji Projektu Certyfikowany Księgowy prowadzonego przez Zamawiającego",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] maja 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Podstawy rachunkowości - [...] dnia [...]-5-2014, zgodnie z programem i harmonogramem",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] maja 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Podstawy rachunkowości - [...] dnia [...]-05-2014, zgodnie z programem i harmonogramem",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] czerwca 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Podstawy rachunkowości, dnia [...]-06-2014, zgodnie z programem i harmonogramem - [...]",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] września 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...] zgodnie z programem i harmonogramem kursu ([...]-10-2014)",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] października 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych z Podatków (w ilości 8 godz. - po 4 godz. edukacyjne w jednym dniu) na kursie Dla kandydatów na księgowego w dniach [...] i [...].XI.2014 roku Nr [...]",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] października 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...] zgodnie z programem i harmonogramem kursu, dnia [...]-10-2014",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] października 2014 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...] zgodnie z programem i harmonogramem kursu ([...]-102014 i [...]-11-2014)",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] stycznia 2015 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i wygłoszenie 2 prelekcji nr: Zmiany w podatkach na 2015 oraz Rozliczenie podatku Vat — zmiany w 2015 dla Koła w [...] w dniu [...].01.2015",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...]lutego 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...] zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...]zawartą w dniu [...] lutego 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych nt. Podatki na kursie Dla kandydatów na księgowego [...] w dniu [...].02-19.02.2015",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] marca 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] kwietnia 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...] zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...]zawartą w dniu [...]czerwca 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...]zawartą w dniu [...] października 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych nt. Podatki na kursie Dla kandydatów na księgowego [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] października 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Podstawy rachunkowości [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...]listopada 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] listopada 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...] listopada 2015 roku, której przedmiotem było: "Przygotowanie i wygłoszenie prelekcji dla członków WSwP – W. nt. Zmiany w VAT2015 w dniu [...].11.2015",

• umowę o dzieło nr [...] zawartą w dniu [...]listopada 2015 roku, której przedmiotem było: "Opracowanie autorskie i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych na kursie Dla kandydatów na księgowego [...], zgodnie z programem i harmonogramem kursu".

Organ wskazał, że "w § 2 większości z w/w umów odpowiedzialność za "dzieło" wziął na siebie zamawiający - płatnik składek. W § 3 strony ustaliły, że do wykonania dzieła Zainteresowany użyje własnych materiałów i narzędzi. Płatnik zagwarantował sobie przeniesienie na swoją rzecz "autorskich praw majątkowych". § 5 stanowi o konsekwencjach wynikających ze zwłoki lub "nienależytego" wykonania umowy, nie precyzując tego pojęcia.

Nieco inny charakter miało osiem spośród w/w umów (nieopatrzone numerem - z [...] stycznia 2013 roku, [...]czerwca 2013 roku, [...]lipca 2013 roku, [...] grudnia 2013 roku, [...] grudnia 2013 roku, [...]stycznia 2014 roku, [...] stycznia 2014 roku i [...]kwietnia 2014 roku), które zostały zawarte na podstawie umowy o dofinansowanie projektu z Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. z dnia [...] października 2012 roku (współfinansowanego ze środków UE w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego), które jednak przedmiotem nie odbiegają od pozostałych i również - w opinii organu odwoławczego - powinny być uznane za umowy- zlecenia. Według ich zapisów:

§ 1 pkt 2 precyzuje zakres "dzieła" wykonywanego przez Zainteresowanego:

a) Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń praktycznych w ramach szkolenia/kursu,

b) Przygotowanie, przeprowadzenie i ocena prac kontrolnych podczas szkoleń/kursów (jeśli dotyczy),

c) Przygotowanie, przeprowadzenie i ocena egzaminów końcowych na zakończenie szkoleń/kursów (jeśli dotyczy).

W § 2 tychże umów strony ustaliły, że do wykonania dzieła Zainteresowany użyje własnych materiałów i narzędzi. § 3 określa wynagrodzenie i tryb jego wypłacenia. § 4 wymienia obowiązki wykonawcy, m.in. terminowe prowadzenie zajęć, przygotowywanie materiałów na zajęcia, prowadzenie dziennika zajęć i listy obecności, prowadzenie list odbioru materiałów szkoleniowych, zebranie ankiet od uczestników.".

Do każdej z umów został dołączony rachunek potwierdzający jej wykonanie.

Analizując przekazane przez ZUS umowy Organ wskazał, że w zawartych przez strony umowach Prezes NFZ nie dostrzegł konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem. Organ odwoławczy uznaje, że przygotowanie oraz przeprowadzenie wykładów na określony temat jest szeregiem czynności, wykonywanych z należytą starannością przez Zainteresowanego. Zwłaszcza, że tematyka wykładów nie zakładała przekazywania jakiejś specjalistycznej wiedzy. Trudno także, w ocenie Prezesa NFZ, wskazać w badanym przypadku weryfikowalny, samoistny wynik umów. Nie ma w również ich zapisach kwestii uregulowania odpowiedzialności Zainteresowanego za ewentualne wady dzieła, charakterystycznego dla umów o dzieło. Organ wskazał również, że "w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem działania Zainteresowanego był cały proces, na który składało się m.in. przygotowanie i przeprowadzenie wykładów lub prelekcji na określonych w umowach kursach. Należy zaś zauważyć, że sposób czy zasady przedstawiania wygłaszanych treści nie może być utożsamiany z rezultatem, który byłby samoistny, weryfikowalny i niezależny od dalszego działania twórcy.". Organ stwierdził, że wykonywanie przez Zainteresowanego umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci m.in wygłoszenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy były to umowy o świadczenia usług dydaktycznych polegających na przeprowadzeniu wykładów na kursach dotyczących zagadnień księgowych, podatkowych i płacowych. Końcowo Prezes NFZ stwierdził, że "W kontekście omawianej sprawy i treści umów organ odwoławczy jest zdania, że niezindywidualizowanie przedmiotu umowy, niedookreślenie go i niewystarczające jego oznaczenie, skutkuje w niniejszym przypadku brakiem możliwości zweryfikowania otrzymanego świadczenia w oparciu o przepisy regulujące umowę o dzieło. Z umów nie wynika, że to Zainteresowany - w przeciwieństwie do płatnika składek - miał brać na siebie odpowiedzialność wobec uczestników szkoleń oraz osób trzecich za prawidłowe wykonanie dzieła. Potwierdza to treść § 2 większości spornych umów. Stąd należy uznać, że to płatnik składek jako zlecający a nie Zainteresowany, jako prowadzący wykłady, w rzeczywistości podlegał odpowiedzialności za wady dzieła. Natomiast Zainteresowany zobowiązany był wykonać swoją pracę sumiennie według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymaga zakres i charakter pracy tego typu. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło (...).".

Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia charakteru prawnego każdej zawartej przez strony umowy jako umowy o świadczenie usług, podczas gdy zgodnie z wolą stron i treścią każdej umowy - przedmiotem umów łączących strony było opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów, będących utworem w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych,

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 K.p.a. w zw. z art. 86 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieprzesłuchanie przez organ przesłuchania S. G. oraz ze strony Płatnika osób zawierających zakwestionowane umowy K. J. i B. K., podczas gdy dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ich przesłuchania prowadziłoby do wniosku, iż wolą stron było zawarcie i realizowanie umów o dzieło,

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 65 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm., dalej "K.c.") w zw. z art. 3531 K.c. poprzez ich błędne zastosowanie i niesłuszne zakwalifikowanie przez organ odwoławczy - w ślad za organem I instancji, że płatnika składek i Zainteresowanego łączyły umowy o świadczenie usług, do których na podstawie art. 750 K.c. stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, a tym samym pominięcie zgodnego zamiaru i woli stron zawartych umów w zakresie kwalifikacji prawnej dokonanych przez strony czynności w ramach zasady swobody umów, a także niedokonanie wykładni oświadczeń woli stron oraz całkowite pominięcie przez organ, iż strony zawarły umowy o dzieło w sposób odpowiadający właściwościom oraz cechom charakterystycznym dla owego stosunku obligacyjnego,

2) art. 627 K.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że charakter czynności polegających m.in. opracowywaniu i wygłoszeniu autorskich wykładów, przynoszących określony efekt nie doprowadził do nawiązania przez strony umowy o dzieło, a co za tym idzie powstania rezultatu wymaganego dla owego stosunku prawnego, a także niesłusznie przyjęcie, iż oczekiwanie stron towarzyszące zawieraniu i wykonywaniu umowy o dzieło mogło zostać zrealizowane wyłącznie jako element umowy o świadczenie usług, do której na podstawie art. 750 K.c. stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia,

3) art. 734 K.c. w zw. z art. 750 K.c. poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Stowarzyszenie K. w Polsce, Oddział Okręgowy w K. łączyły ze S. G. umowy o świadczenie usług, do których na podstawie art. 750 K.c. stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, podczas gdy pogłębiona analiza okoliczności faktycznych sprawy powinna prowadzić do ustalenia, iż celem i efektem zawartych umów o dzieło było osiągnięcie przez jej strony określonego rezultatu,

4) art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1. oraz art. 107 ust. 5 i art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. ustawy o świadczeniach poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że S. G. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia czy umowę o świadczenie usług,

5) art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm., dalej "u.s.u.s."), poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie poprzez uznanie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło.

Formułując powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie Zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przestawił swoje stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Uwzględniając ww. przepisy prawa Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy umowy zawarte przez Skarżącego, jako płatnika składek, z Zainteresowanym były umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym Zainteresowany podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów.

Na wstępie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa z dnia 13 października 1998 r. stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m. in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Stosownie do regulacji zawartej w art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Natomiast zgodnie z art. 13 pkt 2 u.s.u.s. obowiązkowym ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Zauważyć należy, iż uznanie, że sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło, o których mowa w art. 627 i nast. K.c., lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Skarżący, jako płatnik składek, był zobowiązany do obliczania i pobierania składek z dochodu Zainteresowanego oraz ich odprowadzania - na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.

Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (por. L. Ogiegło [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 573 i nast.).

Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski [w:] G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 2006, s. 387). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.

Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok SN z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12, LEX nr 1350308, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny [w:] E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, Warszawa 2004, s. 329-332), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 2005, s. 351-352). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II UK 60/12, LEX nr LEX nr 1647032).

Należy również podkreślić, że o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie przez strony, nawet wbrew postanowieniom umowy, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Przy czym wola stron umowy nie może zmieniać ustawy, co wprost wynika z art. 58 § 1 k.c. (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 12 maja 2016 r., III AUa 1392/15, Lex nr 20711315). A zatem niezależnie od deklaracji stron co do nazwy zawieranej przez nie umowy, postanowienia umowy, jak i okoliczności związane z jej wykonywaniem pozwalają na ocenę, czy strony, zawierając danego rodzaju umowę, nie wykroczyły poza granice swobody kontraktowej wyznaczone w art. 3531 k. c. (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1630/17).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organy obu instancji uznały, że wykonywanie spornych umów stanowi tytuł do objęcia Zainteresowanego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Okoliczność ta przekłada się na obowiązek Skarżącego - jako płatnika składek - w zakresie obliczania, pobierania i odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne Zainteresowanego. Przeprowadzenie kontroli sądowej w tak określonym zakresie wymaga jednakże uprzedniego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym w szczególności zebrania materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania sprawy oraz oceny czy zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do uznania, iż dana okoliczność została udowodniona. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 3266/15, "Organy NFZ nie powinny bezkrytycznie przyjmować danych zawartych we wniosku ZUS o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, lecz powinny dążyć do dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie przed organami NFZ w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jest odrębnym postępowaniem, w którym niewątpliwie istotną kwestią jest dokładne ustalenia okresu podlegania takiemu ubezpieczeniu. W tym zakresie organy NFZ powinny dokonać własnych ustaleń, tym bardziej w sytuacji, gdy przekazane przez ZUS dokumenty budzą wątpliwości.".

Sąd w składzie rozpoznającym stwierdza, iż na gruncie ustaleń faktycznych sprawy przyjętego przez Prezesa NFZ poglądu prawnego o konieczności objęcia Zainteresowanego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego nie jest w stanie zweryfikować. Sąd wskazuje, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie znaczna większość argumentacji organów obu instancji ogranicza się do stwierdzeń ogólnych, dotyczących przeprowadzenia wykładów czy innych zajęć dydaktycznych w celach edukacyjnych. Organy nie dokonały jednak wystarczającej oceny tych konkretnie umów, które są przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nie sposób uznać, iż stanowisko prezentowane przez organy obu instancji w zakresie podlegania Zainteresowanego obowiązkowemu ubezpieczeniu było wynikiem gruntownej i kompleksowej analizy spornych umów. Potwierdzeniem powyższego jest okoliczność, że organ pierwszej instancji nawet ich nie przywołał/sprecyzował w swojej decyzji. Wprawdzie DMOW NFZ wskazał, że "Z dołączonej dokumentacji wynika, że płatnik zawarł z Panem S. G. dwie wersje umów: 1) umowy współfinansowane ze środków Unii Europejskiej, realizowane ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Program Operacyjny "Kapitał Ludzki"), (...), 2) umowy za wynagrodzeniem wypłacanym w całości ze środków Zamawiającego (...).". Uzasadniając dalej DMOW NFZ przytoczył zbiorczo postanowienia poszczególnych paragrafów spornych umów, nie mniej jednak bez wskazana, której umowy dotyczy i jaką tezę w ten sposób DMOW NFZ chciał udowodnić lub obalić, w kontekście rozpatrywanej sprawy. Z koli Prezes NFZ w Zaskarżonej decyzji wymienił załączone do wniosku ZUS sporne umowy. Jednak podobnie jak DMOW NFZ analiza spornych umów sprowadziła się do ogólnej analizy, która doprowadziła Prezesa NFZ do wniosków, że "w § 2 większości z w/w umów odpowiedzialność za "dzieło" wziął na siebie zamawiający - płatnik składek. W § 3 strony ustaliły, że do wykonania dzieła Zainteresowany użyje własnych materiałów i narzędzi. Płatnik zagwarantował sobie przeniesienie na swoją rzecz "autorskich praw majątkowych". § 5 stanowi o konsekwencjach wynikających ze zwłoki lub "nienależytego" wykonania umowy, nie precyzując tego pojęcia.

Nieco inny charakter miało osiem spośród w/w umów (nieopatrzone numerem - z [...] stycznia 2013 roku, [...] czerwca 2013 roku, [...] lipca 2013 roku, [...] grudnia 2013 roku, [...] grudnia 2013 roku, [...]stycznia 2014 roku, [...]stycznia 2014 roku i [...] kwietnia 2014 roku), które zostały zawarte na podstawie umowy o dofinansowanie projektu z Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. z dnia [...]października 2012 roku (współfinansowanego ze środków UE w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego), które jednak przedmiotem nie odbiegają od pozostałych i również - w opinii organu odwoławczego - powinny być uznane za umowy- zlecenia. Według ich zapisów:

§ 1 pkt 2 precyzuje zakres "dzieła" wykonywanego przez Zainteresowanego:

a) Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń praktycznych w ramach szkolenia/kursu,

b) Przygotowanie, przeprowadzenie i ocena prac kontrolnych podczas szkoleń/kursów (jeśli dotyczy),

c) Przygotowanie, przeprowadzenie i ocena egzaminów końcowych na zakończenie szkoleń/kursów (jeśli dotyczy).

W § 2 tychże umów strony ustaliły, że do wykonania dzieła Zainteresowany użyje własnych materiałów i narzędzi. § 3 określa wynagrodzenie i tryb jego wypłacenia. § 4 wymienia obowiązki wykonawcy, m.in. terminowe prowadzenie zajęć, przygotowywanie materiałów na zajęcia, prowadzenie dziennika zajęć i listy obecności, prowadzenie list odbioru materiałów szkoleniowych, zebranie ankiet od uczestników.".

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę zrealizowana w taki sposób analiza i ocena spornych umów nie daje podstaw przyjęcia, iż faktycznie Prezes NFZ w ramach przysługujących mu kompetencji określonych w art. 109 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach dokonał analizy i ustaleń, które potwierdzają po stronie płatnika składek obowiązek objęcia Zaineresowanego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd rozpoznający sprawę podziela jednolite stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Bowiem ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą konsekwencję w postaci wydania decyzji o objęciu strony tej umowy ubezpieczeniem zdrowotnym, co z kolei rodzi po stronie płatnika obowiązek opłacenia składek na to ubezpieczenie (zob.m.in. wyroki NSA: z 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 378/12; z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 311/11; z 14 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1013/10; z 27 września 2011 r., sygn. akt II GSK 948/10). W ocenie Sądu takie ogólnikowe wskazanie, posłużenie się przez Prezesa NFZ stwierdzeniem "w większości" lub "nieco inny charakter" w żadnej mierze nie spełnia postulatu, iż Prezes NFZ dokonał samodzielnej, krytycznej oceny spornych umów, a nie li tylko zgodził się z ZUS, iż umowy zawarte przez Skarżącego i Zainteresowanego, wbrew ich stanowisku, należą do grupy umów, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Sąd zauważa, że uzasadnienie Zaskarżonej decyzji sprowadza się de facto do przytoczenia niektórych postanowień spornych umów oraz konstatacja Organu, iż nie noszą one przymiotu umów o dzieło.

Sąd ponadto zauważa, że w aktach sprawy znajdują się przekazane przez ZUS, wraz z wnioskiem, umowy: z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], z dnia [...]stycznia 2015 r., nr [...], z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...]. Przedmiotowe umowy zostały zawarte pomiędzy Skarżącym i Zainteresowanym, a ich data zawarcia i wykonania zawiera się w okresach objętych Zaskarżoną decyzją. W aktach sprawy jest także informacja udzielona przez ZUS, na zapytanie DMOW NFZ, iż umowy na prelekcję zostały przesłane przez omyłkę. Jednocześnie należy zauważyć, że Prezes NFZ na stronie 16 Zaskarżonej decyzji, opisując przedmiot działania Zainteresowanego wskazuje, że był to proces obejmujący m.in. przygotowanie i przeprowadzenie wykładów lub prelekcji. Przy czym Sąd zauważa, że prelekcje były przedmiotem umów, które zgodnie z informacją ZUS nie powinny być oceniane w toku prowadzonego postępowania przez organy NFZ.

W ocenie Sądu brak analizy przez organy NFZ dlaczego niektóre umowy zawarte przez strony w spornym okresie, mimo że wszystkie były nazwane "umową o dzieło", nie zostały uznane za takie umowy, a w przypadku innych ZUS nie wnioskował o ich "oskładkowaniem" budzi poważne wątpliwości co do kryteriów przyjętych przez ZUS i powielonych przez DMOW NFZ oraz Prezesa NFZ. Sąd zauważa, że przedmiot umowy, tj. prelekcja co do zasady nie różni się znacząco od wykładu. W obu przypadkach chodzi o przekazanie wiedzy i może to dotyczyć dowolnej dziedziny wiedzy lub mieć charakter popularnonaukowy, lub edukacyjny. W związku z czym brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji konkretnie do tych wykładów, które stanowiły przedmiot niniejszej sprawy, a więc do kwestii fundamentalnej dla rozstrzygnięcia tej sprawy, stanowi wadę uzasadnienia uniemożliwiającą dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Możliwości oceny Zaskarżonej decyzji tym bardzie pogłębia bierność Prezesa NFZ w ustaleniu z jakich okoliczności ZUS zrezygnował z objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ww. umów o dzieło dotyczących prelekcji. Nie jest wykluczone, że przedmiotowe umowy mogły być przedmiotem innej decyzji Prezesa NFZ. Niemniej jednak, iż tak faktycznie było nie wynika z Zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy. Organy NFZ w tym przypadku przyjęły lakoniczną informację ZUS, bez próby wyjaśnienia przyczyny takiego stanu rzeczy.

O charakterze prawnym umowy decyduje jej treść, czyli zadania, jakie zatrudniona osoba ma do wykonania oraz istota obowiązków umownych, które na siebie zawierający umowę przyjmuje. To nie nazwa umowy, a jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy. W sprawach dotyczących ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w których spór sprowadza się do zakwalifikowania łączącej strony umowy jako umowy o świadczenie usług lub jako umowy o dzieło, niezbędne jest, by o charakterze umowy wnioskować zarówno z jej treści, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jej postanowienia. Niezbędne jest bowiem precyzyjne ustalenie, co było przedmiotem umowy, innymi słowy do czego zobowiązały się strony i jaki miał być założony przez nie rezultat. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe będzie określenie, czy badane umowy stanowią umowy o dzieło, czy też umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, poprzez skonfrontowanie treści tych umów z będącymi przedmiotem szerokich rozważań doktryny i orzecznictwa (zarówno Sądu Najwyższego, jak i sądów administracyjnych) przepisami kodeksu cywilnego definiującymi umowę o dzieło. Przedmiotem umowy określonej w art. 627 k.c. jest zobowiązanie do wykonania określonego dzieła poprzez stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. Dzieło może mieć charakter zarówno materialny jak i niematerialny – przy czym rezultat niematerialny – przedmiot umowy o dzieło, nie musi odpowiadać kryteriom dzieła (utworu) w rozumieniu prawa autorskiego. Rzetelność ustaleń Prezesa NFZ niewątpliwie powinna również dotyczyć umów w zakresie zobowiązania Zainteresowanego do przeprowadzenia prelekcji.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ wskazując w uzasadnieniu stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, ograniczył się do powołania jedynie faktu zawarcia umów o określonym przedmiocie. Następnie wyprowadził wniosek, że Zainteresowany na podstawie przedmiotowych umów wykonywał obowiązki, które mieszczą się – ogólnie rzecz biorąc - w ramach typowych prac edukacyjnych. Z uzasadnienia Zaskarżonej decyzji w ogóle nie wiadomo jednak, z czego wywiódł organ taki wniosek. Na jego uzasadnienie nie wskazano żadnego konkretnego argumentu dotyczącego tych konkretnych umów, poza stwierdzeniem, że zawarte umowy nie przewidywały określonego rezultatu w postaci zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Uzasadnienie Zaskarżonej decyzji sporządzone jest zatem w taki sposób, że niemożliwa jest jej kontrola. Funkcją uzasadnienia jest bowiem nie tylko przekonanie strony o zasadności podjętego rozstrzygnięcia, ale również wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi Sądowi przeprowadzenie kontroli zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli poprzez wniesienie skargi.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawione wskazania Sądu. Kierując się nimi podejmą stosowne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Motywy rozstrzygnięcia organy przedstawią w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Jeżeli z powodu upływu czasu lub z innych przyczyn, pomimo podjęcia przez organ stosownych czynności, w sprawie pozostaną niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, stosownie do art. 81a § 1 K.p.a. wątpliwości te powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), zasadzając na rzecz Skarżącego kwotę 480 zł.

Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .