Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 246/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 60 pkt 6a, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 czerwca 2023 r., nr 1601-IEW.4269.65.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z mandatu karnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. Z. (dalej: strona, skarżąca, zobowiązana) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 20 czerwca 2023 r., nr 1601-IEW.4269.65.2022, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej zwana: "k.p.a.") utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 14 marca 2023 r., nr 1609-SCM-7.4268.8477.2022.13.TD w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] nr [...] z 7 sierpnia 2022 r. w wysokości 1.500 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 11 października 2022 r., uzupełnionym o dokumenty, które wpłynęły do organu I instancji 15 grudnia 2022 r. (przy piśmie z 12 grudnia 2022 r. (k.63-100)) oraz 30 stycznia 2023 r. (przy piśmie z 26 stycznia 2023 r., B. Z. zwróciła się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] nr [...] z 7 sierpnia 2022 r. w wysokości 1.500 zł.

We wniosku o umorzenie skarżąca opisała zdarzenie, w wyniku którego została ukarana mandatem, wywodząc, że mandat został na nią nałożony niesłusznie, a nadto podała, że zdarzenie to spowodowało, że skarżąca nie była w stanie iść na rozmowę o pracę. Skarżąca wskazała, że jest osobą schorowaną niepełnosprawną w stopniu lekkim, a jej stan zdrowia (fizyczny i psychiczny) pogorszył się po przebyciu [...]. Wyjaśniła, że nie uzyskuje żadnych dochodów - jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, w związku z czym korzysta z pomocy MOPS. Nadto podała, że nie posiada mieszkania, a jedynie wynajmuje je. Wyjaśniła także, że dotychczas zamieszkiwała z niepełnosprawnym [...]-letnim synem, który jest niezdolny do pracy i utrzymywali się wspólnie tylko z jego renty. Jednak obecnie mieszka sama, ponieważ syn w czerwcu 2022 r. wyprowadził się. Skarżąca podała, że nie posiada żadnego majątku, gospodarstwa, ani oszczędności. Nie wystarcza jej pieniędzy na opłaty i żyje "z dnia na dzień". Podała, że funkcjonuje tylko dzięki znajomym i MOPS. Wyjaśniła, że prawo jazdy uzyskała dzięki projektowi z urzędu pracy, ponieważ otrzymała z tym zakresie stosowne dofinansowanie. Wyjaśniła, że babcia i ciocia kupiły dla niej samochód, aby mogła pracować jako kierowca. Jednak obecnie nie używa samochodu, ponieważ nie stać ją na jego naprawę po kolizji, ani na zakup paliwa. Nadto skarżąca wskazała, że podejmuje dorywcze prace, jednak mimo tego, nie jest w stanie zapłacić mandatu, nawet w ratach.

Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty dotyczące sytuacji życiowej jej oraz jej syna. Z dokumentów medycznych przedłożonych przez skarżącą wynika, że wnioskodawczyni cierpi na dolegliwości [...]. Choruje również na zaburzenia [...]. Leczy się także w poradni [...], [...], [...], [...] oraz poradni chorób [...].

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu 14 marca 2023 r. decyzją nr 1609-SCM-7.4268.8477.2022.13.TD, odmówił skarżącej udzielenia wnioskowanej ulgi. Odwołanie skarżąca następnie uzupełniła o dokumenty, które wpłynęły do organu odwoławczego 12 czerwca 2023 r. (przy piśmie z 7 czerwca 2023 r.). W odwołaniu skarżąca argumentowała, że jej sytuacja nie uległa polepszeniu, a wręcz pogorszyła się - jest w bardzo złej kondycji psychofizycznej. Podała, że w styczniu 2023 r. zachorowała na [...]. Choroba trwała 2 miesiące, a po przebyciu choroby pojawiły się u niej poważne problemy ze zdrowiem. Pomimo konsultacji z lekarzami i podjęciem leczenia, jej stan zdrowia nie poprawił się. Skarżąca wskazała, że ze względu na zły stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy. Podniosła również, że od stycznia nie podejmowała żadnej pracy (nawet dorywczej). Stwierdziła, że nie jest już w stanie sprzątać i w ten sposób zarabiać. Podała również, że jej [...]-letni syn opuścił dom i obecnie mieszka na ulicy. Wyjaśniła, że syn jest osobą [...] i upośledzoną [...] w stopniu umiarkowanym, a wyprowadzając się zabrał swoją rentę, co z dnia pozbawiło ją środków do życia. Stwierdziła, że gdyby nie pomoc znajomych i przyjaciół, umarłaby z głodu i z powodu braku leków. Poinformowała także, iż korzysta z pomocy MOPS z powodu ubóstwa. Otrzymuje środki na pokrywanie podstawowych wydatków (np. na żywność, leki) w kwotach około 100 zł - 300 zł jednorazowo. Swoje wydatki skarżąca określiła na kwotę około 200 zł - 90 zł za prąd, 7 zł za wodę i 18 zł za ogrzewanie. Nadmieniła również, że jest poważnie zadłużona i nie wie jak oddać długi (ma długi u znajomych na około 8.000 zł). Poinformowała, że samochód stoi w garażu, ponieważ koszt jego naprawy wyceniono na 1.000 zł i nie stać ją na pokrycie takiego wydatku. Nadto stwierdziła, że samochód nie ma żadnej wartości. Miał służyć polepszeniu sytuacji bytowej, a nie pogorszeniu. Wskazała, że jej sytuacja jest bardzo zła i nie rokuje polepszenia. Nadmieniła także, że MOPS doradził aby zgłosiła chęć zapłaty należności w ratach po 5 zł. Dowiedziała się jednak w urzędzie (w rozmowie telefonicznej), że nie ma możliwości spłaty w takich kwotach. Mając powyższe na uwadze skarżąca stwierdziła więc, że nie ma możliwości zapłaty mandatu - ani teraz, ani w przyszłości. Wskazywał, że mandat ten, w znaczący sposób zagraża jej egzystencji. Poinformowała, że nie uchyla się od odpowiedzialności, niemniej jednak jedyną możliwością poniesienia kary za wykroczenie, jaką widzi, jest zamiana grzywny na areszt lub prace społeczne. Nie posiada bowiem nic, z czego można byłoby wyegzekwować należność.

Zaskarżoną obecnie decyzją z 20 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 14 marca 2023 r. odmawiającą umorzenia w całości należności z mandatu karnego.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazał, że stosownie do uregulowań przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn.zm. - zwanej dalej ustawą o finansach publicznych) stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia w całości należności o charakterze publicznoprawnym, organ administracyjny, na wniosek zobowiązanego może umorzyć w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe.

Odnosząc się do przesłanek określonych w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych organ wskazał, że ustawodawca stanowiąc materialno - prawną podstawę umorzenia ww. niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, upoważnił organy administracji publicznej orzekające w ramach tzw. uznania administracyjnego do dokonania oceny, czy w konkretnej sprawie - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny - występują szczególne, wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Oznacza to, że do organu administracji publicznej rozpatrującego wniosek należy ocena argumentów i okoliczności powołanych przez zobowiązanego, mogących stanowić ewentualną podstawę do przyznania ulgi we wnioskowanym zakresie. Podkreślił, że zasadą jest rozliczanie się obywateli z zobowiązań wobec Państwa poprzez ich zapłatę w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie, a sama ulga, jako odstępstwo od tych zasad, stanowi rozwiązanie nadzwyczajne, dlatego może mieć zastosowanie incydentalnie. Ponadto sformułowanie powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że nawet wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych, czyli nawet wystąpienie po stronie zobowiązanego jego ważnego interesu, nie nakłada na organ obowiązku zastosowania ulgi. Pomimo bowiem istnienia ważnego interesu zobowiązanego, organ administracyjny jest uprawniony do odmowy udzielenia ulgi, w tym także w zakresie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, jeżeli ocena sytuacji zobowiązanego i okoliczności powołanych w sprawie nie uzasadnia, w ocenie organu, zastosowania ulgi. Z ww. przepisu wynika bowiem, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Organ administracyjny może, lecz nie musi wydać decyzji pozytywnej, nawet jeśli zaistnieje ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, zatem zastosowanie ustanowionej w powołanym wyżej przepisie ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów administracyjnych

Następnie organ wskazał, że dokonując analizy, czy zachodzą w sprawie przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi, zwrócił uwagę na szczególny charakter należności z tytułu, której skarżąca została zobowiązana do zapłaty na rzecz budżetu państwa kwoty w wysokości 1.500 zł. Podkreślając, że sama zasadność ukarania skarżącej w taki właśnie sposób nie jest kwestią podlegającą ocenie organów rozstrzygających w przedmiocie wniosku o ulgę, organ odwoławczy zaakcentował, że nałożenie na skarżąca grzywny było konsekwencją jego określonego zachowania - traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze wykroczenia, zaś celem wystawienia mandatu karnego było ukaranie poprzez obciążenie skarżącej obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, tak by nastąpiło po jego stronie odczucie straty materialnej. Z uwagi natomiast na wynikającą z art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.) zasadę nieuchronności odpowiedzialności karnej, w przypadku nałożenia na konkretną osobę grzywny, powinno dojść do rzeczywistego poniesienia przez nią wydatku. Organ uwypuklał, żezZastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu prowadzi natomiast do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary grzywny. Umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób poparciem dla dążenia przez skarżącą o do uniknięcia kary. Następnie organ wyjaśnił, że oceniając ważność interesu zobowiązanej, organy obu instancji wzięły pod uwagę jej aktualną sytuację finansową, materialną, bytową i życiową. Dokonana na podstawie posiadanych dowodów ocena aktualnej sytuacji zobowiązanej wykazała, że z uwagi na brak stałych dochodów, utrzymywanie się z zasiłków i pomocy rodziny oraz problemy zdrowotne uniemożliwiające podjęcie pracy, znajduje się ona w trudnym położeniu. W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku zaistniał ważny interes zobowiązanego, co jednak nie jest jednoznaczne z koniecznością przyznania ulgi. Organ odwoławczy wskazał, że niepełnosprawność, problemy zdrowotne oraz utrzymywanie się wyłącznie ze świadczeń nie mogą stanowić automatycznie przesłanki do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką stanowi umorzenie, zwłaszcza, że wszystkie te okoliczności istniały już w dacie nałożenia mandatu. W przeciwnym przypadku każdy zobowiązany z tytułu mandatu karnego, powołujący się na niepełnosprawność i trudną sytuację finansową i zdrowotną spełniałby warunki do udzielenia ulgi.

Ponadto organ podkreślił, że w przypadku, gdyby wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi była trudna sytuacja finansowa oraz problemy zdrowotne, osoby ukarane znajdujące się w takim samym położeniu czułyby się bezkarne. Umorzenie stanowiłoby bowiem przyzwolenie na wykraczające poza normy prawne zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. W powszechnym odczuciu powodowałoby to przekonanie o możliwości lekceważenia nakazów i zakazów prawnych, skoro wskazując na niepełnosprawność, problemy zdrowotne i konieczność utrzymywania się ze środków publicznych, można byłoby się od konsekwencji ich naruszenia uwolnić. Nadto organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji, że skarżąca w momencie przyjęcia mandatu zobowiązała się do zapłaty należności, nie stwierdzając przy tym, że nie stać jej na zapłatę takiej należności. Podkreślił, że zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu karnego prowadziłoby do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary grzywny, a umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób poparciem dla dążenia ukaranego do uniknięcia kary. Jednocześnie organ uwypuklał, że uprawniony jest do podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, a następnie stwierdził, że całokształt okoliczności sprawy nie przemawia za pozytywnym dla zobowiązanej rozstrzygnięciem. Jednocześnie organ ponownie podkreślił, że poprzez podjęte rozstrzygnięcie nie został zagrożony byt materialny zobowiązanej W ocenie organu, odmowa udzielenia ulgi nie pozbawi zobowiązaną środków do życia, nie spowoduje również zagrożenia egzystencji ani konieczności sięgnięcia z tego powodu do pomocy ze środków budżetu państwa, gdyż z takiej pomocy już korzysta, nie wpłynie także na zwiększenie stopnia korzystania z tej pomocy, bowiem osiągane obecnie przez skarżącą dochody są chronione przed egzekucją. Ponadto znalezienie się strony w trudnej sytuacji finansowej nie było spowodowane powstaniem przedmiotowej należności, miało bowiem miejsce przed nałożeniem mandatu karnego. Jednocześnie organ podkreślił, że dochody pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją. Wyjaśnił iż w sytuacji zobowiązanej, dług co prawda istnieje, ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Zapłata możliwa jest jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, gdyż rodzaj dochodów uniemożliwia egzekucję, a zatem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania. Egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości. W przypadku zaistnienia podstaw do prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny musi jednak każdorazowo uwzględniać, że zobowiązanemu muszą pozostać środki do życia. Z tego też powodu egzekucja podlega ograniczeniom. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że szczególny charakter i rola należności, jaką jest grzywna nałożona w drodze mandatu karnego, a nadto brak możliwości egzekucji z ww. dochodów pochodzących z pomocy społecznej oraz zasady postępowania w sprawach wykroczeń powodują, że w ocenie organu, ważniejsze - z punktu widzenia interesu publicznego - jest utrzymanie obowiązku zapłaty, jako kary, niż umorzenie w celu ochrony interesu zobowiązanej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca wskazała, że nie zgadza z decyzją z 20 czerwca 2023 r. Nadto podała, że złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu reprezentowania jej w postępowaniu sądowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z 23 października 2023 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Na rozprawie w 20 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości skargę. Nadto zwrócił uwagę na okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącej oraz wskazał na brak wszechstronnego rozpoznania wniosku skarżącej, w szczególności w zakresie ustalenia bytu egzystencjonalnego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej ustalenia organu są dowolne, brak jest te z danych, które pozwoliłyby na zbadanie sytuacji bytowej i materialnej skarżącej w stosunku do mierzalnych wskaźników np. minimum egzystencji, zaś brak tych ustaleń uniemożliwia kontrolę uznania administracyjnego wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik podkreślał, że w każdym aspekcie życia skarżąca korzysta z pomocy socjalnej i tylko dzięki tej pomocy funkcjonuje.

Z kolei pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. Podkreślał, że z zaświadczenia o niepełnosprawności skarżącej nie wynikają przeciwskazania do podjęcia pracy. Ponadto skarżącą jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co oznacza, że jest w gotowości do podjęcia pracy zarobkowej. Jej gotowość w tym zakresie potwierdza także zawarty kontrakt socjalny. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżącą nie podejmie w przyszłości pracy zarobkowej, która umożliwiłaby na spłatę zobowiązania. Nie istnieje zatem interes społeczny, który by pozwalał ma zastosowanie wnioskowanej przez skarżącą ulgi w postaci umorzenia zobowiązania w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a") zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia oceny legalności odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego seria [...] nr [...] z 7 sierpnia 2022 r. w wysokości 1.500 zł. W kontrolowanej sprawie podstawę do analizy zasadności żądania strony o umorzenie przedmiotowej należności stanowił prawidłowo powołany przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych, którego treść stanowi, że w przypadku zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (wśród, których ustawodawca wymienił m.in. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe - pkt 6a art. 60), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a, tak, aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek, tj. np. w sytuacji ustalenia przez organ, że w sprawie występuje ważny interes zobowiązanego. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się natomiast do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 k.p.a). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art.107 § 3 k.p.a, w szczególności, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Ponadto wskazać należy, że Sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia i co szczególnie ważne Sąd nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzenie i ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania przez organ.

Biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych, wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13, "działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12). Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle tożsamego przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.

W orzecznictwie wskazuje się, że obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes publiczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ rozpoznając wniosek nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umorzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2022 r., I GSK 1117/21).

Jednocześnie Sąd wskazuje, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego organy nie są uprawnione do badania słuszności nałożenia grzywny w drodze mandatu.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że organ przeanalizował sytuację skarżącej w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych i uzasadnił powody, jakie legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski nie uchybiły – w ocenie Sądu- przepisom prawa procesowego, ani materialnego. Zaznaczyć należy przy tym, że nie są sporne między stronami ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, bytowej i zdrowotnej skarżącej, które wynikają z przedłożonych przez stronę dowodów i składanych oświadczeń, a jedynie ich ocena.

Zgodnie z informacjami zawartymi w materiale dowodowym, skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jej syn (upośledzony [...] w stopniu umiarkowanym) wyprowadził się w czerwcu 2022 r. Obecnie skarżąca nie pracuje (w przeszłości podejmowała prace dorywcze). Nie posiada stałego źródła dochodu. Jest zarejestrowana w [...] Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Na pokrywanie podstawowych wydatków na utrzymanie otrzymuje pomoc z MOPS w postaci zasiłków celowych oraz pomoc znajomych i rodziny. W przeszłości koncentrowała się na opiece nad synem w skutek czego była jedynie dorywczo aktywna zawodowo. Nadto w oświadczeniu o stanie majątkowym skarżąca poinformowała, że nie posiada własnego dochodu, czynsz odrabia sprzątając. W kwietniu 2023 r. Prezydent Miasta K. przyznał jej zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 330 zł. Również w kwietniu, z powodu ubóstwa i niepełnosprawności, została skierowana do otrzymania pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020. Nie posiada żadnego majątku, poza 21-letnim samochodem osobowym [...] o wartości około 2.000 zł. Nie posiada również oszczędności. Nadto skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Z przedłożonych przez nią dokumentów medycznych, wynika, że cierpi dolegliwości bólowe [...]. Choruje również na zaburzenia [...]. Leczy się także w poradni [...], [...], [...], [...] oraz poradni chorób [...]. Z wyjaśnień złożonych przez skarżącą wynika również, że w styczniu 2023 r. zachorowała na [...], a po chorobie ujawniły się u niej poważne problemy ze zdrowiem, m.in. [...].

Uwzględniając powyższe, dokonana, na podstawie posiadanych dowodów ocena aktualnej sytuacji zobowiązanej, zdaniem organu, wykazała, że z uwagi na brak stałych dochodów, utrzymywanie się z zasiłków i pomocy rodziny oraz problemy zdrowotne, skarżąca znajduje się w trudnym położeniu. W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku zaistniał ważny interes zobowiązanego, co nie jest jednak jednoznaczne z obowiązkiem przyznania wnioskowanej ulgi (str. 5 zaskarżonej decyzji).

W tym miejscu, w ocenie Sądu, należy szczególnie podkreślić, że wbrew zarzutom skargi i stanowisku pełnomocnika wyrażonym na rozprawie, organ dostrzegł trudną sytuację zdrowotną i finansową skarżącego. Co więcej z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ przyjął, że w rozpatrywanej sprawie występuje ważny interes zobowiązanej (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), a następnie organ dokonał wyważenia ważnego interesu zobowiązanej z interesem publicznym uwzględniając przy tym całokształt okoliczności sprawy. Wprawdzie organ nie odniósł tych ustaleń do minimum socjalnego, niemniej jednak nie budzi wątpliwości, że organ przyjął, że skarżąca utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej i pomocy osób trzecich, a jej obecna sytuacja finansowa nie pozwala na spłatę należności, a w dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyjaśnił powody swojego rozstrzygnięcia, wyjaśniając dlaczego mimo ustalenia braku aktualnych możliwości spłaty ciążącej na skarżącej należności odmówił umorzenia tej należności.

Dokonując ważenia tych interesów, organ podkreślił, że udzielenie ulgi jest wyjątkiem od zasady płacenia należności publicznoprawnych, a kara pieniężna ma na celu wymuszenie na ukaranym przestrzegania przepisów prawa oraz ma być dolegliwością dla ukaranego, zaś uzasadniony interes Skarbu Państwa w takich przypadkach wymaga, ażeby kara stanowiąca jego dochód była przez zobowiązanego poniesiona w całości.

Także orzecznictwie sądowym akcentuje się, że przy ocenie ważenia ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego nie można całkowicie abstrahować od szczególnego charakteru należności nałożonych w drodze mandatów karnych, jak i faktu, że nałożenie na skarżącą grzywny było konsekwencją określonego jej zachowania, traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze wykroczenia, zaś celem wystawienia mandatu karnego było obciążenie skarżącej obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, który jest karą za to wykroczenie. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie narusza zasad uznania administracyjnego przyjęcie przez organ, że mimo braku stałych dochodów i niewątpliwie trudnej sytuacji bytowej, rezygnacja z nałożonego obowiązku uiszczenia kary grzywny byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych obywateli, gdyż wywołać by to mogło poczucie swoistej bezkarności w sprawach o wykroczenia, także w stosunku do zachowań i czynów przyszłych. Organ podkreślał przy tym, że umorzenie należności nie może doprowadzić do powstania błędnego przekonania, że niskie dochody oraz problemy zdrowotne każdorazowo mogą usprawiedliwiając samym zwolnienie z konieczności poniesienia konsekwencji finansowych związanych z popełnieniem wykroczenia przez sprawcę. W ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji miał podstawy by wywieść, że umorzenie w niniejszej sprawie byłoby w rzeczywistości usankcjonowaniem niezgodnych z prawem działań strony kosztem interesu publicznego. Organ podkreślił przy tym, że powstanie przedmiotowej należności nie było skutkiem nieoczekiwanego, losowego zdarzenia o nadzwyczajnym charakterze, co nie jest bez znaczenia przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie udzielenia ulgi, a skarżąca nie skorzystała z prawa odmowy przyjęcia mandatu i ustalenia ewentualnej wysokości grzywny w drodze postępowania sądowego. W konsekwencji skarżąca nie wykorzystała swoich argumentów dotyczących trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej w celu odmowy przyjęcia mandatu i dania możliwości rozpoznania sprawy przez sąd karny, który oprócz okoliczności popełnienia zarzucanego czynu wziąłby pod uwagę także jego sytuację indywidualną i na podstawie tak zgromadzonego materiału miałby możliwość wyrokowania najpierw co do winy lub niewinności i następnie np. nałożenia kary innego rodzaju niż grzywna. Organ podkreślał, że sytuacja materialna i zdrowotna strony w chwili popełnienia czynu była podobna do sytuacji w dacie złożenia wniosku o umorzenie należności.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów prawa przyjmując, że w takiej sytuacji premiowanie wyżej opisanego zachowania poprzez udzielenie ulgi w postaci całkowitego umorzenia należności wynikającej z mandatu karnego, prowadziłoby w istocie do wyrażenia zgody na swoistego rodzaju unikanie odpowiedzialności za wykroczenia i godziłoby w poczucie sprawiedliwości, a umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne, zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. Konsekwencją powyższego byłby bowiem stan, w którym osoby ukarane znajdujące się w takim położeniu czułyby się bezkarne, tym bardziej, że wniosek o jej umorzenie nie wynika z jakiś nadzwyczajnych okoliczności, które wystąpiły już po nałożeniu grzywny. Sytuacja skarżącej była bowiem bardzo trudna już w chwili nakładania na nią mandatu karnego. W ocenie Sądu organ był uprawniony do przyjęcia, że trudne położenie skarżącej związane przede wszystkim ze złym stanem zdrowia, jak również brakiem środków finansowych, nie może być wystarczającym argumentem do tego, aby automatycznie przerzucać ciężar uiszczenia należności wynikającej z nałożonej kary grzywny za popełnione wykroczenie na inne osoby, czy Skarb Państwa. W tym miejscu zdaniem Sądu należy podkreślić, że otrzymywanie finansowej pomocy społecznej przez osobę ukaraną grzywną nie oznacza, co do zasady, że interes publiczny uzasadnia umorzenie należności wynikającej z grzywny. Szczególny charakter i rola należności wynikającej z grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, niemożliwość egzekucji ze świadczeń pomocy społecznej oraz zasady postępowania w sprawach wykroczeń, uprawniały zatem organ do oceny, że ważniejsze - z punktu widzenia interesu publicznego - jest utrzymanie obowiązku zapłaty, jako kary, niż umorzenie w celu ochrony interesu dłużnika, skoro to dłużnik wybrał rodzaj kary powodujący obowiązek poniesienia wydatków i żadne szczególne okoliczności nie zmieniły jej zdolności do zapłaty od chwili przyjęcia tego zobowiązania. Trzeba bowiem mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego.

Odnosząc się do kwestii zagrożenia bytu materialnego skarżącej, wskazać przyjdzie, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza bezsprzecznie, że sytuacja, w jakiej się znajduje obecnie skarżąca, jest trudna i nie pozwala na spłatę grzywny, co zgodnie przyznały organy obu instancji. Niemniej jednak, nie nosi cech dowolności stanowisko organu, że okoliczność niskich dochodów (a nawet ich braku) nie jest samoistna przesyłką zastosowania ulgi w ostatecznej formie, jaką jest umorzenie, a w realiach rozpatrywanej sprawy istnienie zobowiązania mandatowego po stronie skarżącej nie zagraża pogorszeniu jej sytuacji bytowej. Jak bowiem wynika z ustalonego przez organ stanu faktycznego, w obecnej sytuacji skarżącej nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania, a uregulowanie mandatu możliwe jest jedynie w drodze ewentualnych dobrowolnych wpłat. Egzekucja grzywny możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości, co zarazem oznaczałoby wzrost dochodów gospodarstwa domowego prowadzonego przez zobowiązaną. W przypadku, gdy dochody osiągane przez skarżącą nie przekroczą progu zapewniającego jej minimum socjalne i progów ochronnych wynikających z przepisów egzekucyjnych, nałożona grzywna nie może być egzekwowana w sposób przymusowy, zatem brak jej umorzenia nie wpływa, w obecnej sytuacji, w sposób bezpośredni na sytuację majątkową skarżącej. Istotne znaczenie w sprawie ma również to, że w sytuacji zaistnienia podstaw do prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny będzie miał obowiązek uwzględnić, że skarżącej muszą pozostać środki na pokrycie podstawowych wydatków związanych z codzienną egzystencją. W związku z okolicznością, że egzekucja podlega ograniczeniom byt materialny zobowiązanej nie będzie zatem zagrożony nawet w przypadku wszczęcia wobec jej postępowania mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie przedmiotowych należności. Tym samym odmowa udzielenia ulgi nie wpłynie w sposób istotny na obecną sytuację finansową skarżącej i nie pozbawi jej środków, którymi obecnie dysponuje. Skoro dochody skarżącej pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją to samo istnienie zobowiązania nie zagraża pogorszeniu sytuacji bytowej wnioskodawczyni. Dług istnieje, ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Jednocześnie na tym etapie nie można nie wykluczyć, że w przyszłości skarżąca osiągnie dochód umożliwiający spłatę nałożonej grzywny. Nadto samo odmowa udzielenie ulgi nie spowoduje konieczności korzystania z dodatkowej pomocy Państwa, ponieważ skarżąca z tej pomocy już korzysta i nie jest ona związana z obowiązkiem zapłaty mandatu, lecz trudną sytuacją życiową, w której skarżąca znajdowała się w istocie już w chwili nałożenia na nią mandatu. Również zakres udzielanej skarżącej pomocy społecznej nie jest w żaden sposób powiązany z ciążącą na skarżącej grzywną nałożoną w drodze mandatu karnego.

Jednocześnie Sąd podkreśla, nie jest uprawniony do oceny zaskarżonej decyzji w kontekście dokonanego przez organ wyboru sposoby rozstrzygnięcia na podstawie kryteriów słuszności lub celowości. Niemniej jednak, Sąd dostrzega, iż co prawda, w interesie społecznym jest płacenie kar, które są dolegliwością i mają na celu wymuszanie na obywatelu zaniechania działań niezgodnych z prawem, jednak wychowawcza funkcja kary nie może jednak stanowić zasadniczego argumentu, jakim posługuje się organ, ważąc interes publiczny z indywidualnym interesem strony, Niemniej jednak, mimo pewnej wadliwości tego fragmentu rozważań organu, w ocenie Sądu, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w sytuacji gdy ubiegający się o tą formę pomocy w płatności własnej należności i to o specyficznym charakterze, nie wykazuje inicjatywy w dążeniu do polepszenia własnego bytu, a nadto udzielenie ulgi nie spowoduje - na skutek specyficznych okoliczności sprawy - zagrożenia jej bytu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś dostrzeżone powyżej uchybienia w argumentacji organu nie miały takiego charakteru, by wywołać wymagany art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutek istotnego wpływu na wynik sprawy

Odnosząc się z kolei do kwestii udzielenia skarżącej prawa pomocy w celu realizacji prawa do sądu, Sąd wyjaśnia, iż przesłanki wynikające z udzielenia Skarżącemu w wskazanych form pomocy, było odmienne aniżeli przesłanki dotyczące umorzenie należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. W szczególności zdaniem Sądu należy podkreślić, iż w przypadku przyznanego prawa pomocy, w tym przyznania pełnomocnika z urzędu, zasadnicza odmienność okoliczności sprawy, wynikała z rodzaju wnioskowanej pomocy. W ramach postępowania w sprawie dotyczącej przyznania prawa pomocy poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu, chodziło bowiem o ocenę, czy skarżąca jest w stanie obecnie, w czasie wynikającym z toku toczącego się postępowania administracyjnego i związanego z nim prawa do wniesienia skargi do sądu, skorzystać z tego prawa bez spowodowania utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. W ocenie Sądu, sytuacje, w których brak poniesienia określonych wydatków w określonym czasie, grozi skarżącemu, wystąpieniem negatywnych konsekwencji, np. ograniczeniem prawa do sądu, lub niepodjęciem przez organ określonej czynności, należy jednak postrzegać odmiennie od sytuacji, w której odmowa umorzenia mandatu karnego z uwagi na zastosowane już ograniczenia egzekucyjne, nie spowoduje, by w ujęciu miesięcznym zmianie uległa kwota jaka pozostaje do dyspozycji skarżącego. I ową odmienność sytuacji należy zdaniem Sądu w analizowanej sprawie szczególnie uwypuklić. Jak już wskazano powyżej, dług wprawdzie istnieje ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach, ponad już egzekwowane kwoty z innych tytułów, jest wstrzymana. Tym samym odmowa umorzenia należności nie wpływa realnie na sytuację skarżącej. Nie pozbawi jej bieżących środków na utrzymanie, nie spowoduje też zagrożenia jego egzystencji, nie wpłynie też negatywnie na sytuację prawną zobowiązanej. Natomiast brak umorzenia spełnia istotną funkcję, bowiem stanowi pewnego rodzaju barierę i nie generuje poczucia bezkarności w popełnianiu ewentualnych wykroczeń, czy innych naruszeń prawa. Również spłata prywatnych zobowiązań – długów zaciągniętych u znajomych, mimo że ogranicza posiadane środki finansowe, sama w sobie nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi. W przypadku bowiem posiadania długów, z pierwszeństwa w spłacie korzystają długi wobec budżetu państwa.

Reasumując w ocenie Sądu, organ dokonał zatem wyważenia ważnego interesu zobowiązanego z interesem publicznym i zdecydował, mając na względzie całokształt okoliczności sprawy, który z nich zasługuje na ochronę. Stanowisko to zostało jasno uzasadnione, zarówno, co do faktów i co do prawa, ale także, co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji. Tym samym nie można przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza zasady uznania administracyjnego. Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącej, organ uznając, że w rozpatrywanej sprawie istnieje przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, a nie istnieje przesłanka interesu publicznego, dokonał wyważenia obu tych interesów i w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, w szczególności uwzględniając charakter należności o umorzenie, której wystąpiła skarżąca, podjął decyzję o odmowie umorzenia, podkreślając przy tym funkcję karną nałożonej grzywny oraz brak istotnej zmiany okoliczności faktycznych pomiędzy przyjęciem mandatu a złożeniem wniosku o umorzenie należności wynikającej z tego mandatu. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, nie przyjął, że w prowadzonym postępowaniu nie ma żadnych podstaw do umorzenia należności. Wręcz przeciwnie, organ uznał w sprawie występuje ważny interes zobowiązanej wynikający z jego trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Następnie jednak, w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, dokonał ważenia interesu zobowiązanego z interesem publicznym, uznając, iż w tym konkretnym przypadku z uwagi na całokształt okoliczności sprawy, pierwszeństwo winien mieć interes publiczny związany z funkcją karną i związaną z nią potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Z tych powodów, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji mieszczą się w sferze swobodnego uznania administracyjnego. Należy jeszcze raz wskazać, że sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji.

Na marginesie niniejszych rozważań, Sąd informuje, ze wniosek o umorzenie należności publicznoprawnych może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub bytowej zainteresowanego i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów wnioskodawca może ponownie wystąpić do organów administracyjnych z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności w przypadku pojawienia się nowych okoliczności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Ma to znaczenie wobec przedstawienia przez wnioskodawcę nowych dowodów, które dotychczas nie były przedmiotem analizy przez organy, gdyż albo nie zostały przez wnioskodawcę poprzednio przedstawione, albo też, co istotniejsze dotyczą one okoliczności zaistniałych już po wydaniu decyzji.

Podsumowując Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób logiczny, spójny, w nawiązaniu do ustalonych prawidłowo (w dacie podejmowania rozstrzygnięcia) okoliczności sprawy, uzasadnił odmowę zastosowania wnioskowanej przez skarżącej ulgi. W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył również przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych. Nie zachodzą zatem podstawy do tego, aby uchylić zaskarżoną decyzję, jak o to wnioskuje skarżąca. Wbrew zarzutom skargi organ uwzględnił stan zdrowotny i sytuację ekonomiczną skarżącej, wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym.

W rezultacie Sąd nie dopatrzył się przekroczenia zasad postępowania administracyjnego, w ramach którego odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego.

Z tych przyczyn faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.