Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 299/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi C. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr SKO 4103/201/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Lewin Kłodzki z dnia 7 marca 2024 r. (nr 8250.08.2024), o odmowie przyznania C. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W. C.

Organ I instancji, decyzją z 15 grudnia 2023 r. (nr 8250.125.2023), orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, by niepełnosprawność W. C. powstała w warunkach, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy 28 z dnia listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: u.ś.r.). Przepis ten przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu, decyzją z 15 lutego 2024 r. (nr SKO 4103/38/2024) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium wskazało na braki w materiale dowodowym, a dotyczące ustalenia zakresu sprawowanej przez C. C. opieki nad matką. Organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie ustalił czy konieczny zakres opieki nad W. C. uzasadniania rezygnację przez C. C. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania niepełnosprawnej, nie wskazał w decyzji i nie ustalił w postępowaniu na czym polega opieka strony nad matką i czy jej wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na pół etatu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z 7 marca 2024 r. ponownie odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Ustalono, że do dnia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania W. C. (do 27 lutego 2024 r.) C. C., mimo zameldowania pod tym adresem, nie mieszka z matką i nie sprawuje nad nią bezpośredniej opieki. W tych okolicznościach, zdaniem organu, z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak jest podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony.

Wskutek odwołania C. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do którego prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie zaś do art. 63 ust. 2 tej ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. W myśl zaś art. 63 ust. 3, osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności.

Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

W związku z tym, że odwołujący się złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2024 r., w sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do tej daty.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ odwoławczy wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w powołanym przepisie, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Opieka taka bowiem wynika z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, czy też małżonków względem siebie. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest w związku z faktycznym brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest więc formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

W ocenie Kolegium, w sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek wymienionych w powołanym przepisie, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz pozostawanie C. C. i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dowody jednoznacznie wskazują, że C. C. nie sprawuje stałej opieki nad matką w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Organ ustalił bowiem, że W. C. jest wdową, zamieszkującą samotnie. Ze względu na podeszły wiek, niepełnosprawność oraz brak możliwości zapewniania opieki ze strony rodziny od 2014 r. korzysta ze świadczeń OPS w L., w formie usług opiekuńczych. Opiekunka środowiskowa odwiedza W. C. 5 razy w tygodniu (od poniedziałek do piątku) przez 1 godzinę. W tym czasie robi zakupy, sprząta mieszkanie i pomaga w toalecie. Rodzina W. C. opłaca dodatkowo prywatne osoby, które gotują i dostarczają obiady, a także przygotowują kolację i pomagają w toalecie wieczornej. W. C. odwiedza również pielęgniarka z C. Z uwagi na to, że niepełnosprawna mieszka sama, rodzina zainstalowała w jej mieszkaniu monitoring, aby mieć stałą kontrolę nad W. C. W L. mieszka z rodziną wnuk podopiecznej, który w miarę możliwości odwiedza babcię. W pobliskiej K. mieszka natomiast jej córka, która z racji tego, że jest pielęgniarką organizuje mamie pomoc medyczną.

Pani W. C., z uwagi na wiek i problemy z poruszaniem się (chodzi przy pomocy balkonika), wymaga pomocy, nie jest jednak osobą obłożnie chorą. Jest świadoma i prowadzi logiczne rozmowy, nie wymaga stałego nadzoru w kwestiach prowadzenia domowych rachunków, czy też przyjmowania leków. Syn, C. C., przyjeżdża do matki kilka razy do roku i niekiedy pozostaje u niej przez kilka tygodni. Planuje też w najbliższym czasie zamieszkać z matką na stałe.

W ocenie pracownika socjalnego W. C. nie wymaga opieki całodobowej, także w przypadku gdyby C. C. zamieszkał wspólnie z podopieczną nie będzie to wykluczało to podjęcia przez niego zatrudnienia.

Wymienione ustalenia udokumentowano w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w miejscu zamieszkania W. C. w 27 lutego 2024 r.

W rozważaniach organ odwoławczy wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy, wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała lub długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest więc rezygnacja z pracy zarobkowej lub niepodejmowanie jej, spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest zatem przyznawane z tytułu samej opieki nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności (np. matką - bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica - lecz w związku z faktycznym brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Zgromadzone w sprawie dowody pozwalają - zdaniem organu drugiej instancji - przyjąć, że W. C. nie wymaga sprawowania nad nią całodobowej opieki. Pomoc udzielana jest przez opiekunkę środowiskową, osoby opłacone przez rodzinę, oraz córkę i wnuka. Pomoc ta polega głównie na sprzątaniu, robieniu zakupów, gotowaniu posiłków, pomocy w toalecie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podstawowe czynności domowe tj. sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, pranie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych itd. są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Czynności te mogą być więc wykonane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu. Osoby pracujące także organizują transport chorych członków rodziny do lekarzy. Konieczność podejmowania takich czynności nie może zatem zostać uznana za uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Również pomoc w higienie osobistej, w sytuacji gdy W. C. jest, pomimo podeszłego wieku i chorób, osobą samodzielną w ramach samoobsługi (sama porusza się po mieszkaniu przy pomocy balkonika, sama może zjeść przygotowany posiłek), nie może być uznana na przeszkodę w podjęciu zatrudnienia przez opiekuna. Czynności wykonywane przez opiekuna mogą być bowiem bez przeszkód wykonywane po pracy, tym bardziej, że z wywiadu środowiskowego wynika, iże rodzina W. C. pomaga jest w prawidłowym funkcjonowaniu, co pozwala jej mieszkać samotnie.

Przede wszystkim jednak podkreślono, że - jak ustalił organ pierwszej instancji – C. C. nie sprawuje opieki nad matką. W pomoc zaangażowane są bowiem inne osoby.

Z tych też względów zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło natomiast stanowiska organu I instancji w zakresie interpretacji przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wyjaśniono, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. (K 38/13) uznał za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytycji RP art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z ustawą zasadniczą. Dlatego nie ulega wątpliwości, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od 23 października 2014 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie może być przeszkodą w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak materiał dowodowy sprawy wskazuje na to, że nie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostały w sytuacji spełnione. Jedną z tych przesłanek jest konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą takiej opieki wymagającą. Skoro C. C. stałej opieki i długotrwałej opieki w stopniu uniemożliwiającym podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia nie sprawuje, a W. C. takiej opieki dotychczas nie wymaga (mieszka sama i prawidłowo funkcjonuje przy wsparciu rodziny), to brak jest podstaw do przyznania wnioskującemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium zauważyło przy tym, że organ I instancji trafnie odstąpił od pouczenia Strony o możliwości zawieszenia pobieranego świadczenia rentowego. C. C. nie sprawuje bowiem całodobowej opieki nad matką w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, wobec czego zawieszenie pobierania renty nie stanowiłoby przesłanki do przyznania mu wnioskowanego świadczenia.

W skardze wniesionej do Sądu skarżący zarzucił decyzji SKO naruszenie:

1. naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącego pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2. naruszenie art. 7, art. 77

§ 1 i art. 80 w zw. z art. 75

§ ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego materiału dowodowego i przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że w sprawie nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie nie jest sporne, że skarżący jest osobą mieszczącą się w katalogu z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. albowiem złożony przez niego wniosek dotyczy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Nie jest również kwestionowane w zaskarżonej decyzji to, że matka strony – W. C. legitymuje się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności.

Kwestie sporne w sprawie koncentrują się wokół oceny, czy sprawowana przez stronę opieka nad matką spełnia warunek opieki, o jakiej mowa wart. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. W punkcie wyjścia do dalszych rozważań w sprawie wymaga odnotowania, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Wspomniany przepis operuje natomiast pojęciami "stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy". Zakres znaczeniowy tych pojęć rozwija i doprecyzowuje orzecznictwo sądów administracyjnych. W świetle orzecznictwa sądowego, opieka uzasadniająca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być opieką stałą lub długoterminową. Ma być opieką stałą w sensie trwałości, zaś długotrwałą w sensie rozciągłości w czasie, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby niepełnosprawnej. Jednocześnie nie musi to być opieka całodobowa, a opiekun nie musi zamieszkiwać z podopiecznym. Nie może to być jednak opieka niecodzienna, lub nawet świadczona codziennie ale w takim zakresie który obiektywnie pozwala opiekunowi na łączenie opieki z aktywnością zawodową.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, punkt ciężkości w kwestii przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tkwi w stałości opieki i jej kwalifikowanym charakterze, a nie w samej opiece nad najbliższym członkiem rodziny, przy czym "stałość" tej kwalifikowanej opieki, wyraża się w konieczności jej sprawowania w sposób ciągły i codzienny, co w konsekwencji wyklucza możliwość wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, czy innej pracy zarobkowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 966/24).

Konfrontując te uwagi o charakterze wprowadzającym z zebranym w sprawie materiałem dowodowym Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wymaga zauważenia, że w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych zasadniczym źródłem ustaleń faktycznych jest wywiad środowiskowy. W sprawie, w toku wywiadu środowiskowego jaki miał miejsce w dniu 27 lutego 2024 r. pracownik socjalny ustalił, że W. C. z uwagi na wiek, niepełnosprawność oraz brak możliwości zapewnienia opieki ze strony rodziny, od lipca 2014 r. korzysta ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych. Opiekunka środowiskowa przychodzi do niej 5 razy w tygodniu (od poniedziałku do piątku) na 1 godzinę, w ciągu której robi zakupy, sprząta mieszkanie, pomaga w toalecie itp. Ponadto, rodzina opłaca dodatkowo prywatne osoby, które gotują i dostarczają matce strony obiady a także przygotowują kolację oraz pomagają w wieczornej toalecie. Matkę strony odwiedza również pielęgniarka C. w K.

Jak również zostało ustalone podczas tego wywiadu, syn C. przyjeżdża do swojej matki "kilka razy do roku i niekiedy jest u niej nawet przez kilka tygodni". Zgodnie z oświadczeniem W. C., w/w syn planuje w najbliższym czasie zamieszkać z matką w L. na stałe,

Jak wynika z przytoczonych ustaleń, wnioskodawca nie sprawuje nad matką opieki codziennej, co w sposób niewątpliwy należy łączyć z oświadczeniem W. C., że syn przyjeżdża do niej kilka razy do roku. Nawet przy założeniu, że w czasie kiedy C. C. przebywa u matki przez okres kilku tygodni to wówczas sprawuje codzienną opiekę przy matce nie sposób wyprowadzić wniosku, że taka kilkutygodniowa opieka spełnia definicję opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Opieka nie mająca charakteru stałego, nawet choćby okresowo (w pewnym przedziale czasowym) była świadczona codziennie, nie spełnia bowiem warunku opieki stałej lub długoterminowej.

Sąd nie kwestionuje zaangażowania strony w dbałość o dobrostan matki, troszczenie się o jej samopoczucie i bezpieczeństwo, niemniej, w świetle odnotowanych ustaleń nie można przyjąć, że charakter opieki jaką skarżący zapewnia matce na dzień występowania z wnioskiem uprawniała do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w N. (strona przedłożyła przetłumaczoną na język polski umowę rozwiązania stosunku pracy z dniem 30 września 2023 r. za obopólnym porozumieniem). Ze złożonego przez matkę strony oświadczenia ponad wszelką wątpliwość wynika, że wnioskodawca dopiero w najbliższym czasie planuje zamieszkać z W. C. w L. A contrario, na chwilę przeprowadzenia tej czynności, wnioskodawca nie zamieszkiwał w L. czyli miejscowości w której mieszka jego matka. W treści skargi pełnomocnik strony wskazał że: "Skarżący "zmuszony jest jeszcze wyjeżdżać do N. dwa/trzy razy do roku, celem zamknięcia wszelkich spraw związanych z zatrudnieniem oraz wcześniejszym zamieszkiwaniem w tym kraju". Z treści skargi należy wnioskować, że sytuacja osobista skarżącego dopiero jest w trakcie stabilizacji, a jednym aspektów tej stabilizacji jest "zamknięcie wszelkich spraw" związanych z zatrudnieniem w N. oraz wcześniejszym zamieszkiwaniem w tym kraju, z czym związana jest konieczność wyjazdów do N. – dwa, trzy razy do roku.

Powyższe ustalenia uprawniają do stwierdzenia, że bezpośredni, osobisty kontakt skarżącego z matką rozpatrywany w kontekście realizowania czynności opiekuńczych przy matce wynikłych z jej wieku, niepełnosprawności (ograniczeń ruchowych) i chorób, zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb nie ma charakteru ciągłego, stałego (w znaczeniu przedstawionym na początku rozważań), codziennego na dzień występowania z wnioskiem, ale również i na dzień złożenia skargi.

Co zostało już podkreślone, Sąd nie neguje troski skarżącego (nawet tej codziennej) o dobrostan matki oraz o to, by miała zaspokojone wszystkie potrzeby, Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie powala jednak przyjąć że taka opieka przybiera formę opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżący nie wykonuje bowiem przy matce opieki codziennej polegającej na udzielaniu jej wsparcia w codziennym funkcjonowaniu rozumianego jako pomoc przy poruszaniu się, pomoc w dotarciu do toalety, przy porannej i wieczornej toalecie, przy robieniu zakupów, gotowaniu, sprzątaniu praniu, zawożeniu do lekarza gdy tylko wystąpi taka potrzeba.

W sprawie nie występuje zatem przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia a zakresem czynności opiekuńczych. W rozważanych okolicznościach faktycznych brak jest w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, by także ewentualne niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia zostało wymuszone przez konieczność sprawowania czynności opiekuńczych przy matce w ramach jej codziennego funkcjonowania w L.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie stwierdził objętych skargą naruszenia przepisów prawa procesowego. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie dawał dostateczne podstawy do przyjęcia że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu wnioskowanego świadczenia albowiem codzienna opieka nad matką sprawowana jest przez osoby inne aniżeli wnioskodawca.

Z tych też względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935), Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.