Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 777/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 73, art. 190 ust. 13, art. 419 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca), Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi S. W. i A. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak LU.RUZ.4219.4.2023.TK w przedmiocie nakazu likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 29 grudnia 2022 r. znak LU.ZUZ.1.4230.3.2022.AJ; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz S. W. i A. W. solidarnie kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r., znak: LU.RUZ.4219.4.2023.TK Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: Dyrektor RZGW) po rozpatrzeniu odwołania S. W. i A. W. (dalej jako: skarżący) uchylił punkt III decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: LU.ZUZ.1.4230.3.2022.AJ i w tym zakresie ustalił termin przywrócenia parametrów technicznych rowów do stanu pierwotnego oraz likwidacji wykonanych bez wymaganego pozwolenia urządzeń wodnych – stawu ziemnego i wylotu wód opadowych i roztopowych do dnia 15 września 2023 r. w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 15 lutego 2022 r. Dyrektor RZGW w Lublinie złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na S. W. obowiązku likwidacji urządzenia wodnego - stawu ziemnego na działce o nr ewid. [...] oraz przywrócenia do stanu pierwotnego przebudowanych rowów melioracyjnych położonych na działkach o nr ewid. [...] w obrębie ewid. H. gm. M.

Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku w wyniku przeprowadzonej 28 maja 2021 r. doraźnej kontroli gospodarowania wodami stawu wraz urządzeniami towarzyszącymi na działce o nr ewid. [...], rowów melioracyjnych na działkach o nr ewid. [...] stwierdzono, że na działce [...] znajduje się staw ziemny wykonany w 2010 r. zasilany wodami opadowymi i roztopowymi oraz podsiąkowymi z wód gruntowych o kształcie zbliżonym do kwadratu o wymiarach ok. 100 m x 84 m x 95 m x 78 m. Właściciel nieruchomości oświadczył, że rowy melioracyjne zostały przebudowane na przekrój zamknięty z rur PCV, a rów R4 na działce [...] został przebudowany na przekrój zamknięty z rur drenażowych. Prace te miały miejsce w 2016 r. S. W. nie przedstawił pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu i przebudowę rowów.

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia 05 sierpnia 2021 r. nałożono na S. W. obowiązek uregulowania stanu prawnego wykonanego stawu ziemnego oraz wykonanej przebudowy rowów melioracyjnych i rowu ziemnego. Termin wykonania obowiązku wyznaczono do 31 stycznia 2022 r. Pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. S. W. poinformował, że dokumenty dotyczące uregulowania stanu prawnego stawu ziemnego oraz wykonanej przebudowy rowów melioracyjnych zostały dostarczone i zaewidencjonowane w PODGiK w B. Czynności wykonane przez kontrolowanego nie zostały przeprowadzone jednak zgodnie z wymogami Prawa wodnego i w związku z tym stało się konieczne wystąpienie z wnioskiem o nałożenie na S. W. obowiązku likwidacji urządzenia wodnego - stawu ziemnego na działce o nr ewid. [...] oraz przywrócenia do stanu pierwotnego przebudowanych rowów melioracyjnych położonych na działkach o nr ewid. [...] w obr. ewid. H. gm. M.

Zawiadomieniem z dnia 2 marca 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego - stawu ziemnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego przywrócenia do stanu pierwotnego przebudowanych rowów melioracyjnych na działkach o nr ewid. [...] w obrębie H. gm. M. Równocześnie poinformowano, że strony postępowania mają prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia. Informacja o wszczęciu postępowania została przesłana do Urzędu Gminy M. i Starostwa Powiatowego.

Pismem z dnia 16 marca 2023 r. S. W. wniósł o wydłużenie terminu wszczętego postępowania dot. nałożenia obowiązku likwidacji do czasu złożenia stosownych materiałów potrzebnych do legalizacji urządzeń wodnych. Dokumentacja miała być gotowa do końca kwietnia.

Dnia 18 maja 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wystąpił do Nadzoru Wodnego w Łukowie o podanie parametrów rowów melioracyjnych położonych na działkach o nr ewid. [...] i rowu na działce nr ewid. [...].

Pismem z dnia 25 maja 2022 r. Nadzór Wodny w Łukowie poinformował, że na podstawie opracowania "Rozpoznanie przedmelioracyjne oraz założenia inwestycyjne wodno-melioracyjne" z 1963 r. stwierdzono, że przedmiotowe rowy zostały wykonane pierwotnie w 1920 r., zostały w późniejszym okresie odbudowane i posiadały parametry: rów bez nazwy (na dz. nr 388) głębokość 1,8 - 2,0 m, w przekopach 2,5 m, szerokość dna 0,5 m, nachylenie skarp 1:2, pozostałe rowy głębokość 1,5 m, szerokość dna 0,4 m, nachylenie skarp 1:1,5.

Dnia 02 czerwca 2022 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęła korespondencja S. W., w której ponownie wystąpił o przedłużenie terminu postępowania do czasu złożenia pełnej dokumentacji do legalizacji wykonanych urządzeń.

Dnia 29 lipca 2022 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynął drogą mailową przekazany przez Nadzór Wodny w Radzyniu Podlaskim wykaz urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wykonanych w obrębie H. gm. M. w latach 1986-1988 obiekt P. Ten wykaz zawiera parametry przedmiotowych rowów zlokalizowanych na działkach o nr ewid. [...].

Zawiadomieniem z dnia 04 sierpnia 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej poinformował strony o przeprowadzeniu w dniu 29 sierpnia 2022 r. dowodu z oględzin terenu.

Podczas przeprowadzonych oględzin stwierdzono na działkach brak rowów R-4, R-3, H. Właściciel nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na ich przebudowę. Na działce [...] obręb H. gm. M. istnieje staw do którego za pomocą wylotu odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z terenów utwardzonych. Staw został wykonany bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. S. W. oświadczył, że w 2016 r. przebudował rowy na rurociągi zamknięte, jednocześnie wyraził chęć legalizacji wykonanych prac. Do sporządzonego podczas oględzin protokołu dołączono wykonaną dokumentację fotograficzną.

Dnia 21 września 2022 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo S. W., którym poinformował o wykonaniu obowiązków nałożonych zarządzeniem pokontrolnym nr 15/2021/LU.RUK.42.6.2021 z dnia 05.08.2021 r. Wskazał, że uregulował stan prawny stawu ziemnego na działce [...], jest on zgodny z postanowieniem GKN.6123.391.2022.WD z dnia 02.08.2022 r. co zostało uwidocznione w ewidencji i na mapie zasadniczej. Rowy, które nie istniały już od wielu lat i były powodem zalewania pół uprawnych na skutek cofania się wody z rzeki P. zostały usunięte z ewidencji gruntów więc nie ma potrzeby regulowania ich stanu prawnego.

Pismem z dnia 15 listopada 2022 r. S. W. przesłał dodatkowe wyjaśnienia. Wskazał, że wymienione w protokole oględzin rowy były położone w całości na użytkach rolnych stanowiących jego własność. Z uwagi na ich zły stan techniczny oraz utrudnienia jakie sprawiały w racjonalnym zagospodarowaniu i użytkowaniu gruntów zastąpił je rurociągami o średnicy 300 mm obok, których położone są również rurociągi drenarskie o średnicy 15-20 cm odprowadzające wodę do studzienek zbiorczych. Zasięg oddziaływania tych rowów oraz wykonanych rurociągów drenarskich obejmuje wyłącznie użytki rolne stanowiące jego własność. Zbiornik wodny na działce nr [...] został wykonany zgodnie z decyzją nr 53/2022 o warunkach zabudowy wydaną przez Wójta Gminy M. Zbiornik nie posiada odpływu wód ani ich odpływu. Służy do zbierania nadmiaru wód podczas zalewania jego pól przylegających do tego zbiornika.

W związku z ustaleniem przez organ administracji publicznej, że właścicielem nieruchomości na, których zlokalizowane są urządzenia wodne będące przedmiotem postępowania jest również A. W. zawiadomieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. osoba ta została poinformowana o toczącej się sprawie.

Decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: LU.ZUZ.1.4230.3.2022.AJ Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej:

- w pkt. I nakazał S. W. i A. W. likwidację wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych: stawu ziemnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] obręb H. gm. M., wylotu wód opadowych lub roztopowych zlokalizowanego w stawie na tej działce oraz nakazał przywrócenie do stanu pierwotnego przebudowanych rowów melioracyjnych położonych na działkach o nr ewid. [...] (rów H), [...] (rów C), [...] (rów R-4), [...] (doprowadzalnik wody) i połączonego z nim rowu na działkach o nr ewid. [...] (rów R-3) obręb H., gm. M;

- w pkt. II ustalił warunki likwidacji wykonanych bez pozwolenia wodnoprawnego urządzeń oraz przywrócenia do stanu pierwotnego przebudowanych urządzeń;

- w pkt. III ustalił termin przywrócenia parametrów technicznych przedmiotowych rowów do stanu pierwotnego oraz likwidacji wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych - stawu ziemnego i wylotu wód opadowych lub roztopowych do dnia 30 kwietnia 2023 r.;

- w pkt. IV zobowiązał stronę określoną w pkt. I do powiadomienia Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej o likwidacji urządzeń wodnych - stawu ziemnego i zlokalizowanego w nim wylotu oraz o przywróceniu parametrów użytkowych i technicznych rowów melioracyjnych w terminie 7 dni po zakończeniu prac, pokrycia ewentualnych szkód w całości, jeśli wskutek przedsięwzięcia zostaną naruszone prawa osób trzecich, przestrzegania warunków określonych w decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał jednoznacznie potwierdził, że bez wymaganego przepisami prawa wodnego zostały wykonane urządzenia wodne: staw oraz wylot wód opadowych i roztopowych oraz dokonano przebudowy rowów melioracyjnych na ich zarurowanie. Podczas prowadzonego postępowania S. W. złożył dnia 31 maja 2022 r. wniosek o legalizację wykonanych urządzeń wodnych. Wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniosku legalizacyjnego. Ze względu na upływ terminu wniosek w tym przedmiocie został pozostawiony bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 kpa. Dnia 21 września 2022 r. ponownie wpłynął wniosek złożony przez S. W. o legalizację wykonanych prac. Wniosek ten został wycofany w całości dnia 29 listopada 2022 r., a postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji umorzone w całości decyzją z dnia 06 grudnia 2022 r. Nr 247/D/ZUZ/2022. Zgodnie z treścią przepisu zawartego wart. 190 ust. 13 Prawa wodnego jeśli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, właściwy organ Wód Polskich nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. W związku z tym po wycofaniu przez S. W. wniosku o legalizację, nałożenie obowiązku likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz przywrócenia parametrów przebudowanych rowów melioracyjnych było w pełni uzasadnione.

Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 13 stycznia 2023 r. złożyli S. i A. W.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor RZGW w Lublinie podzielił co do zasady stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumentację przedstawioną dla jej uzasadnienia. Zdaniem organu odwoławczego konieczność dokonania zmiany decyzji dotyczyła jedynie terminu w jakim należy dokonać przywrócenia parametrów technicznych przedmiotowych rowów do stanu pierwotnego oraz likwidacji wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych - stawu ziemnego i wylotu wód opadowych lub roztopowych i jest spowodowana datą rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.

Zdaniem Dyrekora RZGW w sprawie ustalono, że staw i wylot do stawu zostały wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Również przebudowa przedmiotowych rowów melioracyjnych przez ich zarurowanie została wykonana wbrew obowiązującym wymogom formalnym. Nie ma znaczenia okoliczność kilkakrotnie podnoszona przez właściciela urządzeń wodnych, iż dokonał tych czynności na działkach stanowiących jego własność i oddziaływanie zamyka się wyłącznie w ich obrębie. Nie można jednoznacznie wykluczyć, że właśnie przebudowa rowów melioracyjnych przez ich zarurowanie może przyczyniać się do podtapiania działek zobrazowanego na zdjęciach dołączonych przez S. W. do pisma z dnia 19 września 2022 r. Odnosząc się do okoliczności wskazanej w odwołaniu o dokonanej już przed wydaniem decyzji likwidacji wylotu do stawu o czym miał być informowany organ pierwszej instancji to należy zauważyć, że w aktach przedmiotowej sprawy nie ma informacji w tym zakresie. Brak w decyzji pierwszoinstancyjnej określenia powierzchni stawu i jego głębokości nie powoduje braku możliwości stwierdzenia, że wymagał on uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (na wykonanie), gdyż podane długości jego brzegów (100 m x 84 m x 95 m x 78 m) nie pozostawiają co do tego wątpliwości. Organ odwoławczy podkreślił, że należy mieć na uwadze legalność urządzenia z punktu widzenia przepisów Prawa wodnego, a nie budowlanego.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył pełnomocnik S. W. i A. W. adw. D. M. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach zarzutów naruszenie prawa materialnego wskazano na naruszenie:

- art. 419 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm., dalej jako u.p.w.) poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnym nałożeniu na S. W. oraz A. W. obowiązku likwidacji stawu ziemnego zlokalizowanego na działce nr [...] w sytuacji, gdy staw ten – zgodne z materiałem dowodowym zawartym w aktach sprawy, tj. protokołem kontroli nr 11/2021 – był użytkowany przez zakład prowadzony przez spółkę Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "W." W. i W. spółka jawna na podstawie pozwolenia wodnoprawnego ważnego do 15 lipca 2020 r., co powoduje, że po wygaśnięciu tego pozwolenia to spółka powinna zostać zobowiązana do likwidacji użytkowanego urządzenia wodnego, a nie właściciele nieruchomości;

- art. 190 ust. 13 u.p.w. poprzez nałożenia na skarżących obowiązku pokrycia w całości ewentualnych szkód, jeśli zostaną wskutek przedsięwzięcia naruszone prawa osób trzecich w sytuacji, gdy brak jest podstawy prawnej do nakładania przez organ odgórnie na skarżących obowiązku naprawienie hipotetycznej, a nie realnej szkody, w nieznanej organowi wysokości, wyrządzonej na rzecz nieznanego podmiotu, bez wniosku tego podmiotu, a podstawy takiej nie stanowi przepis art. 190 ust. 13 u.p.w. upoważniający organ do określenia wyłącznie warunków i terminu wykonania obowiązku likwidacji urządzenia wodnego ani też żadnej inny przepis ustawy;

W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazano na naruszenie:

- art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w zasadniczej części (za wyjątkiem zmiany terminu przywrócenia rowów melioracyjnych oraz likwidacji stawu ziemnego) i stwierdzenie, że decyzja ta jest prawidłowa w sytuacji, gdy decyzja ta obarczona jest uchybieniami wskazanymi w złożonym odwołaniu oraz w niniejszej skardze, które to naruszenia powinny skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji oraz przekazaniem temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania;

- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego, w ramach postępowania odwoławczego, w sposób sprzeczny z jego podstawowymi zasadami, w szczególności poprzez:

nie podjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a to brak ustalenia kluczowej dla sprawy kwestii powierzchni stawu ziemnego oraz jego głębokości;

nierozpoznanie przez organ odwoławczy wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, tj. zarzutu zmierzającego do wykazania, że prace polegające na przebudowie rowów melioracyjnych podlegają zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia oraz zgłoszenia wodnoprawnego,

mylne stwierdzenie, że skarżący S. W. nie informował wcześniej organu o tym, że wylot wód opadowych znajdujący się w stawie na działce nr [...] został zlikwidowany w sytuacji, gdy przeciwny wniosek wypływa z treści pisma Skarżącego S. W. z dnia 15 listopada 2022 r. zawierającego zastrzeżenia do protokołu kontroli i wskazującego, że staw nie posiada dopływa ani odpływu wód.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu przestawiono argumentację świadcząca zdaniem skarżących o zasadności złożonej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w takim zakresie Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w rozpatrywanej sprawie były przepisy ustawy Prawo wodne w szczególności art. 190 ust. 13 dający podstawę organom do nałożenia na właściciela urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, który nie został następczo zalegalizowany, obowiązku likwidacji urządzenia wraz ze wskazaniem warunków i terminu realizacji obowiązku. Jednakże, aby możliwe było prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego konieczne jest zebranie w sprawie niezbędnego materiału dowodowego w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wniosek ten wynika z jednej z ogólnych zasadą postępowania administracyjnego jaką jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, ustalić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co pozwala na prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego. Wszechstronna ocena okoliczności konkretnej sprawy jest możliwa jedynie na podstawie kompletnego materiału dowodowego. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody oraz wskazanie ich w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

W ocenie sądu, organy obydwu instancji nie spełniły obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów procesowych, wydały decyzję nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym, nie ustaliły bowiem wszystkich istotnych dla sprawy faktów, a nakładając obowiązek likwidacji urządzeń wodnych, tj. stawu ziemnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] oraz wlotu wód opadowych lub roztopowych zlokalizowanego w tym stawie, a także przywrócenia do stanu pierwotnego rowów melioracyjnych położonych na działkach o nr ewid. [...] niewłaściwie zastosowały również przepisy prawa materialnego.

Sąd podzielił oba zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 419 ust. 1 u.p.w. oraz art. 190 ust. 13 u.p.w.

W zakresie naruszenia art. 419 ust. 1 u.p.w. należy podkreślić, że organ wbrew własnym ustaleniom w zakresie okoliczności, że staw ziemny na działce o nr ewid. [...] powstał na podstawie pozwolenia wodnoprawnego znak: RS.X.6223-29/2010 z dnia 21 lipca 2010 r. wydanego przez Starostwo Powiatowe w Białej Podlaskiej dla Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "W." W. i W. Spółka Jawna nie rozważył sprawy w świetle powołanego przepisy. Zgodnie z art. 419 ust. 1 u.p.w. organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych po wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego lub jego cofnięciu nakłada na zakład, w drodze decyzji, obowiązek usunięcia urządzeń wodnych, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia, określając termin wykonania tego obowiązku. Jeżeli więc organ ustalił, że przedmiotowy staw powstał na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które wyekspirowało – z dniem 15 lipca 2020 r., to powinien rozważyć w pierwszym rzędzie nałożenie obowiązku usunięcia tego stawu na podmiot, który uzyskał stosowne, czasowe, pozwolenie wodnoprawne. W aktach sprawy brak jest materiału dowodowego świadczące o prowadzeniu postępowania pod kątem nałożenia obowiązku na zakład, który był dysponentem pozwolenia. Okoliczność powyższa jest istotna z punktu widzenia poprawności nałożenia obowiązku likwidacji stawu na właścicieli działki, w sytuacji, gdy ustawa w pierwszej kolejności nakazuje nałożenie obowiązku usunięcia urządzeń wodnych na zakład – podmiot, który zrealizował urządzenie wodne w ramach zgody wodnoprawnej (art. 419 ust. 1 w zw. z ar. 16 pkt 73 u.p.w.).

W dalszej kolejności należy przyznać rację skarżącym, że w ramach dyspozycji art. 190 ust. 13 u.p.w. możliwe jest nałożenie na właściciela w drodze decyzji obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku, jednakże przepis ten nie daje organom administracji wodnej uprawnienia do nałożenia obowiązku pokrycia ewentualnych szkód w całości, jeżeli w skutek likwidacji urządzeń wodnych lub przywracania stanu poprzedniego zostaną naruszone prawa osób trzecich. Organy administracji publicznej działając w oparciu o zasadę legalizmu mogą realizować tylko takie działania, które wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Nałożenie na obywateli lub inne podmioty obowiązku musi mieć wyraźną podstawę ustawową, a w przypadku braku takiej podstawy organy nie mogą samodzielnie podejmować rozstrzygnięć w tym zakresie. Dlatego też uznając, że nałożenie obowiązku pokrycia ewentualnych szkód nie znajduje podstawy w dyspozycji art. 190 ust. 13 u.p.w. należało uznać te działanie organów za niewłaściwe.

Konieczne jest również podkreślenie, w odniesieniu do dokonanych przez skarżących ingerencji w rowy melioracyjne położone na wymienionych powyżej działkach, że organy nie ustaliły, czy w dacie przebudowywania rowów melioracyjnych doszło do naruszenia obowiązujących wówczas przepisów prawa wodnego. Organy obu instancji pominęły własne ustalenia, wynikające z protokołu kontroli i oświadczeń S. W., że prace (przebudowa) przy rowach miały miejsce w 2016 r. (k. 3 protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 28.05.2021 r.). Dlatego też konieczne było wyjaśnienie, czy dokonanie przebudowy rowów melioracyjnych miało miejsce z naruszeniem wówczas obowiązujących przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469). Naruszenie przepisów ustawy poprzez wykonanie prac, na które konieczne było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub dokonanie zgłoszenia powinno być przez organy oceniane na podstawie przepisów obowiązujących w czasie dokonywania naruszeń. Dopiero do skutków samowolnie dokonanych pracy należy stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Dlatego też organy administracji w ramach ponownego rozpatrywania sprawy powinny uwzględnić stan prawny, który obowiązywał w dacie dokonywania przebudowy wskazanych powyżej rowów. Organy powinny przy tym ustalić, czy rzeczywiście przebudowa rowów miała miejsce w 2016 r, a jeżeli tak to w jakich miesiącach.

Mając powyższe na uwadze uznając, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponownie orzekając organy powinny rozważyć, czy obowiązek likwidacji stawu na działce o nr ewid. [...] powinien być nałożony na skarżących, czy też stosownie do treści art. 419 ust. 1 u.p.w. na zakład, który wykonał to urządzenie wodne na podstawie wygasłego zezwolenia. Ponadto organy powinny zweryfikować wymiary stawu oraz fakt, czy wlot wód opadowych i roztopowych zlokalizowany w stawie został już zlikwidowany, jak twierdzą skarżący. W zakresie wykonanej przebudowy rowów melioracyjnych organy powinny ustalić, czy dokonana przez właściciela działek ingerencja w rowy może być uznana za samowolną na podstawie przepisów ustawy obowiązującej w dacie (w okresie) dokonywania tych pracy. W zależności od ustaleń, czy prace te zostały dokonane pod rządami obecnie obowiązujących przepisów, czy też uchylonej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, należy dokonać właściwej oceny prawnej pod kątem naruszenia obowiązków uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia. Z uwagi na brak weryfikacji twierdzeń skarżącego w tym zakresie, a tym samym brak ustalenia dokładnej daty dokonania przebudowy przedmiotowych rowów Sąd nie może ostateczne ocenić tej kwestii.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni przedstawione powyżej wytyczne Sądu, którymi stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związany.