Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 642/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 129
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. G. (G.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/753/2023/2915/AGŚ w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta S. (dalej: "organ pierwszej instancji"), skierowaną do W. G. (dalej: "Strona", "Skarżąca") na podstawie art. 1, art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 13, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 z późn. zm.), uchylił prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego na podstawie informacji Prezydenta Miasta S. z dnia 6 sierpnia 2019 r. nr [...] na: K. G. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. w kwocie po 500,00 zł miesięcznie oraz M. G. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. w kwocie po 500,00 zł miesięcznie. Decyzja została doręczona w dniu 11 maja 2020 r.

Pismem z dnia 14 stycznia 2023 r. (wpływ do organu dnia 16 stycznia 2023 r.) Strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Wskazała, że ostatni przelew dotyczący świadczeń wychowawczych na dzieci otrzymała 20 stycznia 2020 r. Podała, że w dniu [...] r. w Sądzie Okręgowym w K. Z. G. została przyznana piecza nad dziećmi na posiedzeniu niejawnym, o czym Strona ani jej pełnomocnik nie zostali poinformowani. Od marca 2020 r. pandemia uniemożliwiła zasięganie informacji. W czytelni akt Sądu Okręgowego w K. w maju 2020 r., z akt sprawy rozwodowej dowiedziała się o przyznaniu ojcu pieczy nad dziećmi.

W dniu 12 sierpnia 2020 r. Strona ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych na dzieci, do którego załączyła postanowienie z dnia [...] r. zmieniające postanowienie o powierzeniu pieczy. Następnie wskazała, że wnosiła prośby o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Przywołała również fragmenty zeznań świadków złożone w sprawie rozwodowej toczącej się przed Sądem Okręgowym w K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 540) oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/753/2023/2915/AGS stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ na wstępie przedstawił stan sprawy, przywołał treść art. 129 i art. 134 k.p.a., a następnie wyjaśnił, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania. Wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie bieg 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu 11 maja 2020 r. i upłynął w dniu 25 maja 2020 r. Odwołanie zostało natomiast złożone dopiero w dniu 16 stycznia 2023 r.

Wobec powyższego spełnione zostały przesłanki, określone w art. 134 k.p.a. do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Równocześnie Kolegium wskazało, że wraz ze złożeniem ww. odwołania od decyzji organu pierwszej instancji Strona zwróciła się do organu drugiej instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/327/2023/2915/AGŚ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała argumentacje wskazaną w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Podała, że w dniu 11 maja 2020 r. odebrała decyzję w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Ponownie podkreśliła, że nie wiedziała o przyznaniu ojcu dzieci pieczy na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w K., które zapadło na posiedzeniu niejawnym. Piecza ojcu została odebrana w [...] 2020 r. i od razu po otrzymaniu postanowienia w tym zakresie udała się do Ośrodka Pomocy Społecznej wnosząc o zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Gdy zauważyła, że Ośrodek nie działa właściwie zgłosiła sprawę do Prokuratury, na Policję oraz do Sądu Rejonowego w C. Na posiedzeniu w dniu [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] została poinformowana, że odmówiono wszczęcia dochodzenia w tej sprawie. Sprawa została zgłoszona również z powództwa cywilnego, jednak Strona otrzymała informację, że Sąd Rejonowy nie jest organem administracyjnym. Wskazała, że Z. G. złożył wnioski o świadczenia niezgodnie z prawem, co potwierdzają zdaniem Skarżącej zeznania świadków złożone w spawie o sygn. akt [...] oraz o sygn. akt [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej odrzucenie w razie nieuzupełnienia braków formalnych w postaci braku oznaczenia numeru Pesel Skarżącej, ewentualnie o oddalenie skargi. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazało, że uprawnienie do oceny merytorycznych zarzutów zawartych w odwołaniu powstałoby dopiero w przypadku skutecznego (tj. terminowego) złożenia odwołania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt II SPP/Gl 129/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 maja 2023 r., mocą którego w pkt 1 - umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, w pkt 2 - odmówiono ustanowienia adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia rozstrzygnięć organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W odniesieniu do wniosku Kolegium o odrzucenie skargi, wskazać należy, że pismem z dnia 12 maja 2023 r. Skarżąca uzupełniła brak formalny poprzez podanie numeru Pesel.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/753/2023/2915/AGŚ w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy po wpływie środka zaskarżenia, jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do badania dopuszczalności odwołania, zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta S., jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r. sygn. akt SA/Ka 2111/94).

Na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzone przez organ odwoławczy, na etapie wstępnego postępowania ustalenia w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania doprowadziły w ocenie Sądu do uzasadnionych wniosków.

Zgodnie z przedłożonymi aktami administracyjnymi decyzja z dnia 28 kwietnia 2020 r. nr [...] została doręczona Skarżącej w dniu 11 maja 2020 r. (karta nr 32 akt administracyjnych). Zgodnie z treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencja została doręczona do rąk Skarżącej.

Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Dyrektora Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

W myśl przepisu art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2), natomiast zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany m.in. jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (pkt 2).

Skuteczne doręczenie decyzji Skarżącej nastąpiło zatem w dniu 11 maja 2020 r., czego Skarżąca nie kwestionowała. Termin do złożenia odwołania upływał w dniu 25 maja 2020 r. Odwołanie zostało nadane w dniu 14 stycznia 2023 r., zatem po ponad 31 miesiącach od doręczenia decyzji, od której przysługiwał środek zaskarżenia.

Niewątpliwie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 k.p.a.

Termin ten nie został przywrócony. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/327/2023/2915/AGŚ odmówiło Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 641/23 oddalił skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2023 r. przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższe uzasadniało wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 134 k.p.a.

Odnotowania w tym miejscu wymaga, że zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 k.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Tym samym Sąd nie jest uprawniony do oceny okoliczności dotyczących uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Podobnie przytoczone w treści skargi fragmenty zeznań świadków nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie, przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem sprawa w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń przez ojca małoletnich dzieci Skarżącej.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.