Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1525/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 83 c  , art 83 d , art 86
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 września 2023 r. znak SKO.OŚ/4170/197/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 3 września 2019 r. skarżąca B. K. wystąpiła do Prezydenta Miasta Krakowa o wydanie zezwolenia na usunięcie 12 drzew (świerków) na jej działce nr [...] obr. [...], przy ul. [...] w Krakowie.

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 4 lutego 2020 r. znak: WS-05.6131.1.576.2019.AB zezwolił na usunięcie 12 sztuk suchych drzew (świerków), pod warunkiem zastąpienia ww. drzew nowymi drzewami z zestawienia (klon czerwony, brzoza pożyteczna, lipa holenderska, jodła koreańska), o obwodach mierzonych na wysokości 100 cm z przedziału 16-18 cm, sadzonych z bryłą korzeniową oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną (drzewa winny posiadać parametry zgodne z normami stosowanymi w szkółkarstwie ozdobnym) w terminie do 31 grudnia 2020 r.

Jako podstawę prawną decyzji Prezydent wskazał art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 1, 3, 4, art. 83d ust. 1, 2, 4 oraz art. 86 ust. 1 pkt 4, 10 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r., poz. 55), dalej "u.o.p.".

Pismem z 1 września 2021 r. Kierownik Referatu Wydziału Kształtowania Środowiska UMK w Krakowie zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawczyni (radcy prawnego), w związku z nieotrzymaniem w terminie informacji o wykonaniu obowiązku nasadzeń zastępczych, o przedstawienie informacji i dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązku. Wskazano, że nieprzedłożenie dokumentów spowoduje konieczność wszczęcia postępowania na podstawie art. 86 ust. 2 u.o.p.

W odpowiedzi na ww. pismo pełnomocnik skarżącej poinformował w piśmie z 28 września 2021 r., że z uwagi na stan pandemii SARS-Cov2 (COVID) i szczyty zachorowań w okresie jesieni 2020 r. i wiosny 2021 r., a także stan zdrowia i wiek wnioskodawczyni (zobowiązanej), wstrzymano się z nasadzeniami zastępczymi określonymi decyzją z 4 lutego 2020 r. Wskazał jednocześnie, że ostatecznie nasadzenia zostaną zakończone w październiku 2021 r., a po zakończeniu nasadzeń dowody dokumentujące ich wykonanie zostaną niezwłocznie przekazane.

Następnie pismem z 22 października 2021 r. wezwano wnioskodawczynię o potwierdzenie możliwości wykonania nasadzeń zastępczych. Wskazano, że w przypadku braku takiej możliwości, możliwe jest wykonanie nasadzeń na innej nieruchomości, za zgodą jej właściciela lub też dokonanie nasadzeń na działkach zarządzanych przez Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie.

Kolejno, pismem z 23 listopada 2021 r., skarżąca (zobowiązana) zawnioskowała o zmianę decyzji zobowiązującej do dogania nasadzeń zastępczych -w zakresie ilości i gatunków drzew przewidzianych do nasadzeń, wskazując m.in. na duże nachylenie skarpy po wyciętych świerkach, a jednocześnie wskazując to miejsce jako jedyne miejsce do dokonania nasadzeń, od zachodniej strony działki nr [...]. Podniosła, że miejsce to jest położone w zbliżeniu do działki sąsiadów, którzy prosili o zasadzenie drzew iglastych, bowiem liściaste powodują zatykanie ich rynien.

Dlatego też strona zaproponowała nasadzenie zamiast 9 drzew liściastych - sześciu jodeł kaukaskich i trzech jodeł karłowatych – sadzonek od 50 do 100 cm. Wskazała, że teren ten (byłej hałdy górniczej) jest jałowy i niestabilny, co doprowadziło do uschnięcia posadzonych w 1993 r. świerków.

W piśmie z 23 grudnia 2021 r. organ I instancji wyjaśnił, że po przeanalizowaniu ortofotomapy z 2020 r. stwierdzono, że wskazana w decyzji działka posiada także tereny płaskie, na których można wykonać nasadzenia. Ponadto działka sąsiadująca nr [...] obr[...] przy ul. [...] w Krakowie, również należąca do strony, także może zostać uwzględniona do nasadzeń w ponownej decyzji. W związku z powyższym wnioskowana zmiana parametrów oraz ilości drzew (z 12 na 9) nie może zostać spełniona, ponieważ nie zostanie zachowana rekompensata przyrodnicza za usunięte drzewa.

W odpowiedzi skarżąca (zobowiązana) w piśmie z 29 stycznia 2022 r. wniosła o uwzględnienie okoliczności, że uprzednio w 1993 r. małżonkowie B. i W. K. wzbogacili przyrodniczo na własny koszt teren dzielnicy S. , sadząc ponad 1200 drzew na własnym terenie. Jak wskazano, drzewami i krzewami obsadzono wówczas ponad 30 arów powierzchni posesji. Zatem jako przyrodniczo adekwatne zdaniem strony byłoby przystanie na propozycję zmniejszenia parametrów nowych nasadzeń drzew na obwody 12-14 cm na wysokości 100 cm, przy zamianie również gatunków drzew.

Zawiadomieniem z 11 lutego 2022 r. organ I instancji poinformował skarżącą (zobowiązaną) o wszczęciu z urzędu postępowania na podstawie art. 86 ust. 2 u.o.p.

Kolejno, decyzją z 4 kwietnia 2022 r. znak: WS-05.6131.1.576.2019.AB.MSK, Prezydent Miasta Krakowa orzekł:

1. o nałożeniu na wnioskodawczynię B. K. obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych 12 sztuk drzew na terenie nieruchomości przy ul. [...] w Krakowie, dz. nr [...], [...] obr. [...] P.

2. nasadzić należy drzewa z gatunku do wyboru: klon czerwony, brzoza pożyteczna, lipa holenderska, jodła koreańska, jodła kaukaska, o obwodzie pni mierzonym na wysokości 100 cm wynoszącym co najmniej 12-14 cm; z bryłą korzeniową oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną (drzewa winny posiadać parametry zgodne z normami stosowanymi w szkółkarstwie ozdobnym),

3. nasadzenia zastępcze należy wykonać w terminie do dnia 31 grudnia 2022 r.,

4. określił warunki techniczne sadzenia drzew,

5. określił obowiązek powiadomienia UMK Wydział Kształtowania Środowiska o zrealizowaniu nasadzeń zastępczych.

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 86 ust. 2 w zw. z art. 83a ust.1 oraz ust. 4 i art. 83d ust. 2 i 4 u.o.p.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent MK wskazał m.in., że w przypadku wydania zezwolenia na usunięcie drzew pod warunkiem wykonania nasadzeń zastępczych, jeżeli nasadzone drzewa nie zachowają żywotności po 3 latach od terminu nasadzeń, lub przed upływem tego okresu, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew nakłada ponownie w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych (art. 86 ust. 2 u.o.p. Zdaniem organu I instancji w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od wykonania nasadzeń zastępczych, konieczne jest zbadanie zachowania żywotności drzew po 3 latach od terminu nasadzeń.

W toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni B. K. nie zrealizowała nałożonego na nią decyzją z 4 lutego 2020 r. obowiązku posadzenia drzew w ramach nasadzenia zastępczego. Jednocześnie, zdaniem organu I instancji, analiza stanu faktycznego sprawy uzasadniała nałożenie obowiązku w kształcie zmienionym w stosunku do decyzji z 4 lutego 2020 r. Na wniosek reprezentującego wnioskodawczynię pełnomocnika radcy prawnego, z uwagi na kompozycje istniejącej roślinności na ww. nieruchomości oraz wymagające ukształtowanie terenu (strome skarpy), zmniejszone zostały parametry nasadzeń, a do zestawienia gatunków do wyboru dodano jodłę kaukaską.

Organ I instancji wskazał, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 83c ust. 4 u.o.p., nakazujący wzięcie pod uwagę przy orzekaniu w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz wartość przyrodniczą i kulturową, walory krajobrazowe i lokalizację usuwanych drzew.

Skarżąca B. K. wniosła odwołanie od ww. decyzji z 4 kwietnia 2022 r. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2, poprzez zmianę na możliwość nasadzenia sadzonek w przedziale wysokości 50-100 cm, w tym również jodeł karłowatych.

Uzasadniając odwołanie wskazała, że nachylenie skarpy od strony zachodniej nieruchomości nie pozwala na dokonanie nasadzeń drzew o wielkości określonej w pkt 2 zaskarżonej decyzji. Nasadzając w 1993 r. na posesji przy ul. [...] ponad 1 200 sztuk drzew własnym staraniem i kosztem, właściciele nieruchomości w wystarczającym stopniu przyczynili się do poprawy klimatu w tej części Krakowa i optymalnym jest nasadzenie obecnie mniejszych drzew w miejsce tych uschniętych, o pionowym pokroju ukorzeniania się.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 5 września 2023r. znak: SKO.OŚ/4170/197/2022, na podstawie art. 86 ust. 2, art. 83c ust. 4 i art. 83d ust. 2 u.o.p. oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), dalej "K.p.a.":

1. uchyliło decyzję I instancji w zakresie objętym pkt 3, tj. określenia terminu wykonania nasadzeń zastępczych i w tym zakresie orzekło o obowiązku wykonania przedmiotowych nasadzeń zastępczych (zgodnie z postanowieniami decyzji I instancji) w terminie do 30 listopada 2023 r.,

2. w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję I instancji utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3 i ust. 4, art. 86 ust. 2 oraz art. 83d ust. 2 u.o.p.

Wskazał, że jak wynika z przywołanych wyżej regulacji, zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usuwanie drzew i krzewów z terenu nieruchomości co do zasady może nastąpić jedynie po uzyskaniu zezwolenia na usunięcie drzew bądź krzewów. Jednocześnie wydanie takiego zezwolenia organ może obwarować obowiązkiem przesadzenia drzew lub krzewów w inne wskazane miejsce, bądź zastąpienia usuwanych drzew lub krzewów innymi drzewami lub krzewami, a to zgodnie z przywołanym wcześniej art. 83d u.o.p.

W przypadku wskazanym wyżej, organ wydający zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, jednocześnie w tymże zezwoleniu określa w szczególności miejsce nasadzeń zastępczych, gatunek oraz liczbę drzew, które mają być nasadzone (lub gatunek i wielkość powierzchni krzewów), następnie minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm (lub minimalny wiek krzewów), jak również termin wykonania nasadzeń zastępczych (art. 83d ust. 2 u.o.p.).

Organ odwoławczy opisał przebieg postępowania i stwierdził, że w oparciu o przedstawiony stan faktyczny sprawy zasadnie organ I instancji przyjął brak zrealizowania przez stronę skarżącą wcześniejszej decyzji Prezydenta z 4 lutego 2020 r.

Nie budzi bowiem wątpliwości organu odwoławczego, a zostało to również przyznane przez skarżącą, że nasadzenia wskazanych drzew na nieruchomości przy ul. [...] w Krakowie nie zostały w ogóle wykonane.

Jak wynika z treści odwołania oraz również z wcześniejszych pism strony, skarżąca wnosi o zmianę zarówno wielkości drzew przewidzianych do nasadzenia, proponując mniejsze obwody pni, aniżeli pierwotnie ustalił organ I instancji, jak też proponuje inne gatunki drzew do nasadzeń, aniżeli wskazane w decyzji.

Odnosząc się do powyższego Kolegium wyjaśniło, że do organu administracji właściwego w sprawie należy określenie kompensacji przyrodniczej na danym terenie wynikającej z usunięcia określonej ilości drzew, określonego gatunku. Zatem to organ określa ilość drzew przewidzianych do nasadzeń zastępczych, ich gatunki, jak też wielkość sadzonek.

Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji działający przez swoją wyspecjalizowaną jednostkę, jaką jest Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Krakowa, podejmuje taką decyzję uwzględniając również położenie nieruchomości, na której mają być dokonane nasadzenia, jej konfigurację, ukształtowanie - w tym nachylenie bądź istniejące skarpy, właściwości gruntu i wielkość powierzchni.

Art. 83c ust. 4 oraz art. 83d ust. 2 u.o.p. jednoznacznie określają, jakie okoliczności organ bierze pod uwagę, w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych.

Uwzględniając zatem wszystkie powyższe okoliczności, zdaniem Kolegium, organ I instancji ponownie dokonując oceny sprawy wskutek braku wykonania przez stronę uprzedniej decyzji z 4 lutego 2020 r. uwzględnił powyższe uwarunkowania, w szczególności wynikające z art. 83c ust. 4 ustawy.

Decyzja ta podtrzymuje obowiązek dotyczący wykonania nasadzeń zastępczych, który to obowiązek - co wymaga zaznaczenia - wynika wprost z u.o.p. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że strona mogłaby być zwolniona z tego obowiązku, czy mogłaby mieć określony ten obowiązek w inny sposób, tj. w szczególności z uwzględnieniem okoliczności, iż 30 lat temu obsadzono drzewami w ilości 1 200 sztuk około 30 arów powierzchni tej nieruchomości.

Kolegium wyjaśniło, że okoliczność ta nie może mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, gdyż art. 86 u.o.p. jest przepisem powszechnie obowiązującym i nie przewiduje orzekania w granicach tzw. uznania administracyjnego.

Skarżąca B. K. wniosła na powyższą decyzję Kolegium z 5 września 2023 r. znak: SKO.OŚ/4170/197/2022, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniosła, że zaistniały przesłanki do uchylenia pierwotnej i wtórnej decyzji w sprawie w części stanowiącej o obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych drzew o obwodzie pni mierzonych na wysokości 100 cm wynoszącym co najmniej 12-14 cm z bryłą korzeniową oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną i w pozostałym zakresie tenoru orzeczenia.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 ust. 1 pkt. 10, art. 83c ust. 4, art. 83d ust. 2 i art. 83f ust. 1 pkt. 3a u.o.p. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwolnienie skarżącej z obowiązku dokonania nasadzeń w miejsce wyciętych drzew, które obumarły z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

W uzasadnieniu zarzutów podniosła, że w dotychczasowym postępowaniu w zupełności pominięto okoliczność, iż drzewa o zgodę na wycięcie których wystąpiono z wnioskiem z 3 października 2019 r. obumarły z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

W aktualnym stanie prawnym zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 10 u.o.p. "nie nalicza się opłat, które obumarły lub nie rokują szans na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości".

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt. 3a i art. 83 ust. 1 u.o.p. do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest wymagane zezwolenie na ich wycięcie.

Zdaniem skarżącej niestosowne jest również ignorowanie przez organy rozstrzygające okoliczności, że na terenie, który prawnie miał i ma nadal status pastwiska, skarżąca, będąca obecnie wdową, mającą 83 lata życia, uprzednio wraz ze swym mężem obsadziła teren tego pastwiska usytuowanego na terenie hałdy pogórniczej drzewami i krzewami w ilości ok. 1 200 szt. bez jakiegokolwiek wsparcia od strony publicznej i obecnie dalej mimo uschnięcia kilkunastu drzew pod linią energetyczną, nieruchomość skarżącej przy ul. [...] stanowi największe źródło tlenu i pochłaniania dwutlenku węgla obok parku zdrojowego dla tej okolicy.

Dokonywano oględzin w szkółkach sprzedażowych drzew klonów czerwonych, brzozy pożytecznej, lipy holenderskiej, jodły koreańskiej, jodły kaukaskiej o parametrach obwodu pnia od 6 cm do 14 cm i stwierdzono, iż jedynie możliwym jest posadowienie na skarpie pod linią energetyczną drzewek mieszczących się w parametrach od 6 cm do 8 cm na wysokości 100 cm z uwagi na jej nachylenie wielkości 70°.

Niezabudowana i niezadrzewiona po dokonanych nasadzeniach w 1993 r. część działki stanowi najwyżej 10% powierzchni posesji przy ul. [...] i ma swoje przeznaczenie jak określone zapisami w księdze wieczystej, a więc pastwiska.

Podsumowując, zdaniem skarżącej, w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obowiązku dokonania nasadzeń w zamian za usunięte drzewa, z przyczyn niezależnych od skarżącej, które rosły na nieruchomości należącej do osób fizycznych i były usunięte na cele nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skarżąca zadeklarowała, że może tylko z własnej woli nasadzić 12 szt. nowych drzewek o parametrach 6 cm do 8 cm, tak jak w 1993 r. nasadziła tych drzewek w ilości ok. 1 200 zł, o ile pozwoli jej na zdrowie, ale nie może to być egzekwowane pod przymusem z decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 23 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej zaakcentował, że decyzja z 2020 r. była wadliwa w zakresie sformułowanego w niej obowiązku nasadzeń zastępczych. Wniosek o zezwolenie na wycinkę dotyczył suchych drzew. Usunięte drzewa rosły na skarpie, do której jest trudny dostęp. Sens miałoby zasadzenie drzew młodych, które by się zakorzeniły i utrzymały skarpę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a zarzuty skarżącej nie są zasadne.

Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczyła decyzji Kolegium w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych na podstawie art. 86 ust. 2 u.o.p. Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego.

W szczególności należy podkreślić, że poza granicami niniejszej sprawy i zakresem kontroli Sądu pozostaje decyzja Prezydenta z 4 lutego 2020 r. Nota bene od decyzji tej (w tym w szczególności jej części dotyczącej nasadzeń zastępczych), nie zostało przez skarżącą wniesione odwołanie. Skarżąca nie polemizowała wówczas z orzeczonym obowiązkiem dokonania nasadzeń zastępczych.

Sąd w niniejszej sprawie aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 86 ust. 2 u.o.p., zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w ust. 1 (gdy nie nalicza się opłat za usunięcie), jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Przepisy art. 83c ust. 4 oraz art. 83d ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 83c ust. 3 u.o.p. wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.

Stosownie do art. 83c ust. 4 u.o.p., organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:

1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;

2) wartość kulturową;

3) walory krajobrazowe;

4) lokalizację.

Zgodnie z art. 83d ust. 2 u.o.p., w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo:

1) miejsce nasadzeń;

2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów;

3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów;

4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów;

5) termin wykonania nasadzeń;

6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.

Nie było w sprawie sporne, że na wniosek skarżącej z 11 października 2019 r. Prezydent Miasta Krakowa ww. ostateczną decyzją z 4 lutego 2020 r. zezwolił na usunięcie 12 sztuk drzew z gatunków świerk kłujący oraz świerk serbski z terenu nieruchomości przy ul. [...] w Krakowie, działka nr [...]. Zezwolenie to zostało uzależnione od zastąpienia usuwanych drzew nowymi drzewami w ilości 12 sztuk z gatunku: klon czerwony, brzoza pożyteczna, lipa holenderska, jodła koreańska o obwodach pni mierzonych na wysokości 100 cm z przedziału 16-18 cm. Wyznaczono termin nasadzeń zastępczych do 31 grudnia 2020 r.

Bezsporne było również, że wnioskowane do wycinki świerki były: 3 w 100% suche, 9 o złym stanie fitosanitarnym, w kolizji z linią elektroenergetyczną napowietrzną (protokół z 28 stycznia 2020 r. – k. 54 akt adm.).

Nie było przedmiotem sporu, że nakazane nasadzenia nie zostały wykonane, natomiast działka skarżącej, nr [...], jest zagospodarowana w dużej części drzewami i krzewami.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, stosownie do art. 83 ust. 1 u.o.p., usuwanie drzew i krzewów z terenu nieruchomości co do zasady może nastąpić jedynie po uzyskaniu zezwolenia na usunięcie drzew bądź krzewów. Jednocześnie wydanie takiego zezwolenia organ może obwarować obowiązkiem przesadzenia drzew lub krzewów w inne wskazane miejsce, bądź zastąpienia usuwanych drzew lub krzewów innymi drzewami lub krzewami, zgodnie z przywołanym wcześniej art. 83d u.o.p.

Doktryna prawa ochrony przyrody stoi na stanowisku, że uzależnienie zezwolenia od nasadzeń zastępczych pozostaje w zakresie uznania organu wydającego zezwolenie (Wojciech Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2018, s. 401). Podstawowym instrumentem działania organów przy wydawaniu zezwoleń na wycięcie drzew jest nałożenie opłaty, natomiast nasadzenia zastępcze mają charakter fakultatywny.

Jeżeli usunięciu będą podlegać drzewa, za których usunięcie nie pobiera się opłat, to nałożenie obowiązku nasadzeń jest bardziej uzasadnione, gdyż jest to wówczas jedyna forma wyrównania uszczerbku w środowisku (K. Gruszecki, Realizacja zasady zrównoważonego rozwoju, "nasadzenie zastępcze", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007, nr 5-6, s. 37 i nast.).

Co do zasady, art. 86 ust. 2 u.o.p. stosuje się, gdy podmiot zobowiązany wykonał obowiązek przesadzenia lub wykonania nasadzeń zastępczych, jednak drzewo lub krzew nie zachowały po 3 latach żywotności.

Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd aprobuje działanie organu I instancji, który od września 2021 r. do wydania decyzji z 4 kwietnia 2022 r., przedsięwziął szereg czynności dążąc po pierwsze, do dobrowolnego wykonania obowiązku przez skarżącą, po drugie, do uwzględnienia wszelkich opisanych wyżej okoliczności sprawy. I tak organ zgodnie z sugestiami skarżącej złagodził wymogi co do parametrów nasadzanych drzew (zmiana wymaganego obwodu z 16-18 cm na 12-14 cm). Dodatkowo, wobec wielokrotnego podnoszenia przez skarżącą problemów ze znalezieniem odpowiedniego miejsca na działce, organ zaproponował na miejsce nasadzeń drugą z działek skarżącej, inną nieruchomość za pozwoleniem jej właściciela lub też którąś z nieruchomości w zarządzie Zieleni Miejskiej.

Odpowiadając na argumentację skarżącej należy wskazać po pierwsze, że choć jak słusznie podniosła skarżąca, w aktualnym stanie prawnym zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 10 u.o.p. nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szans na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, to nie ma przeszkód, by nie nakładając opłaty organ w uzasadnionych przypadkach orzekał nasadzenia zastępcze.

Po drugie, istotnie, od 1 stycznia 2017 r. w myśl art. 83f ust. 1 pkt. 3a i art. 83 ust. 1 u.o.p. do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie jest wymagane zezwolenie na ich wycięcie.

Skarżąca jednak pominęła fakt, że wraz z art. 83f ust. 1 pkt. 3a u.o.p. do art. 83f dodano również ust. 4, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Zgodnie z protokołem z 28 stycznia 2020 r. 8 z 12 wnioskowanych do wycięcia świerków przekraczało obwodem 50 cm.

Tymczasem skarżąca w niniejszej sprawie nie dokonała zgłoszenia, o którym mowa wyżej, a reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek z 3 września 2019 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew.

Warto też zauważyć, że w przeciwieństwie do stanowiska zajętego w skardze, zarówno przed wydaniem decyzji z 4 lutego 2020 r., jak i w późniejszych pismach, skarżąca wielokrotnie deklarowała zamiar dokonania nasadzeń, nie kwestionując istoty tego obowiązku. Zwracała się jedynie najpierw o przedłużenie terminu z powodu pandemii, a następnie o uwzględnienie okoliczności związanych z topografią i zagospodarowaniem działki, pożądanymi do nasadzenia gatunkami, stanem wyciętych drzew i posadzeniem 1 200 drzew w przeszłości .

Najpierw zadeklarowała zakończenie nasadzeń w październiku 2021 r., następnie w piśmie z 29 stycznia 2022 r. wniosła o zmniejszenie parametrów nowych nasadzeń drzew do obwodu 12-14 cm na wysokości 100 cm, przy zamianie również gatunków drzew.

Organ I instancji w decyzji z 4 kwietnia 2022 r. ustalił parametry nasadzonych drzew zgodnie z postulatem skarżącej.

Pozostałych żądań skarżącej, zresztą modyfikowanych na przestrzeni postępowania, organ nie spełnił, wskazując na brak do tego podstaw w przepisach u.o.p.

Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a to: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a. W szczególności w kontrolowanej decyzji zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, odpowiada zatem prawu także uzasadnienie decyzji, sporządzone zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżącej nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa.

Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów u.o.p., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.