Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1058/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50 § 1 i 2, art. 182
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54 ust. 1, art. 102 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 888/21 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr SKO.81.210.2021 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej w skrócie: "Sąd I instancji" lub "WSA") wyrokiem z 8 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Ol 888/21 oddalił skargę A.Z. (dalej w skrócie: "Skarżąca" lub "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr SKO.81.210.2021 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2021 r. działający z upoważnienia Prezydenta O. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (organ I instancji) skierował T.D. (dalej w skrócie: "Wnioskodawczyni") do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A.Z.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że T.D. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo lub całkowicie i jej wola umieszczenia w domu pomocy społecznej, wyrażona we wniosku z 26 listopada 2020 r. nie może budzić wątpliwości. Ponadto zainteresowana w piśmie z 13 maja 2021 r. w reakcji na informację o wpisaniu jej na listę oczekujących do przyjęcia w DPS "[...]" w O., zwróciła się z prośbą o umieszczenie jej w DPS przy ul. [...] w O., motywując prośbę zatrudnieniem tam jej córki oraz dobrą opinią placówki. Niewątpliwie zatem T.D. jest zainteresowana umieszczeniem jej w domu pomocy społecznej, a wolę swą wyraziła jasno i wyraźnie. Z dokumentacji zawartej w aktach sprawy wynika niezbicie, że T.D. wymaga całodobowej opieki na stałe ze względu na stan zdrowia i wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. T.D. porusza się przy pomocy balkonika, wymaga pomocy przy podstawowych czynnościach dnia codziennego (ma problemy z podstawowymi czynnościami typu ubieranie się itd.). Zakres oferowanej przez gminę pomocy w formie usług opiekuńczych jest w ocenie organu odwoławczego niewystarczający ze względu na jej stan zdrowia. W ocenie SKO przesłanki określone w art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do umieszczenia w domu pomocy społecznej zostały spełnione.

W skardze do WSA w Olsztynie na powyższą decyzję A.Z. podniosła, iż stan zdrowia T.D. nie jest na tyle zły, aby kwalifikowała się do pobytu w DPS-ie dla osób somatycznie chorych. Ze znajdującego się zaś w aktach sprawy orzeczenia o niepełnosprawności wynika okoliczność zupełnie odmienna, iż takiego pobytu ona nie wymaga (nie dotyczy) i nie wymaga stałej opieki osób trzecich. Z akt sprawy nie wynika, aby T.D. poddana była leczeniu lub rehabilitacji. Tym samym skierowanie jej do DPS-u może okazać się przedwczesne i szkodliwe dla wnioskodawczyni (odcięcie od kontaktów z rodziną, kontakt w zasadzie ograniczony do osób w podeszłym wieku i niedołężnych).

W uzasadnieniu wyroku z 8 lutego 2022 r. Sąd I instancji zauważył, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm. - "u.p.s."), zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przepisu tego wynikają trzy przesłanki umieszczenia w DPS - konieczność sprawowania całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności kandydata na mieszkańca DPS połączona z brakiem możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu oraz niemożliwością zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wymaga łącznego spełnienia wszystkich trzech wyżej wyliczonych przesłanek.

WSA zauważył, iż T.D. (babcia Skarżącej) , nie będąca osobą ubezwłasnowolnioną, wyraziła dwukrotnie wolę umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Najpierw uczyniła to we wniosku z 26 listopada 2020 r. Następnie w piśmie z 13 maja 2021 r. w reakcji na informację o wpisaniu jej na listę oczekujących do przyjęcia w DPS "[...]" w O., zwróciła się z prośba o umieszczenie jej w DPS przy ul. [...] w O., uzasadniając prośbę zatrudnieniem tam jej córki oraz dobrą opinią placówki. Bezsprzecznie wyraziła ona zatem swoją wolę zamieszkania w domu pomocy społecznej w sposób jasny, zrozumiały i niebudzący wątpliwości. Dlatego też sugestie skarżącej wskazujące, że skierowanie jej babci do domu pomocy społecznej nastąpiło wbrew jej woli, są pozbawione podstaw.

Dalej wyjaśniono, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy "Kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego", orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 3 stycznia 2019 r. zaliczającego T.D. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz zaświadczenia lekarskiego z 20 listopada 2020 r. wynika, że T.D. jest 82-letnią wdową, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe. To osoba przewlekle chora, cierpiąca na różne choroby ma trudności z wykonywaniem podstawowych czynności dnia codziennego, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i potrzebuje pomocy, której nie może zapewnić jej rodzina.

W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone w sprawie postępowanie doprowadziło do prawidłowych ustaleń co do spełnienia ustawowych przesłanek skierowania wskazanej osoby do domu pomocy społecznej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że T.D. wyraziła wolę umieszczenia jej w domu pomocy społecznej a stan jej zdrowia za tym przemawia.

Sąd zauważył też, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie były kwestie związane z umieszczeniem T.D. w konkretnym domu pomocy społecznej ani też zagadnienia związane z odpłatnością za taki pobyt, a jedynie prawidłowość i spełnienie przesłanek skierowania do domu pomocy społecznej.

W skardze kasacyjnej A.Z., wniesionej od powyższego wyroku Sądu I instancji, zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnie i jego niewłaściwe zastosowaniem, a mianowicie przepisów:

a) art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (t.j. Dz. U 2021, poz. 2268 ze zm. - dalej zwaną u.p.s.), przez wyrażenie poglądu, że przepis ten nie uprawnia organu administracji do weryfikacji wydanych w postępowaniu administracyjnym zaświadczeń lekarskich oraz, iż organ jest związany treścią zaświadczenia bez względu na upływ czasu i zmianę okoliczności, a także przez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, i przyznanie pomocy w sytuacji gdy Wnioskodawczyni nie wymaga pobytu w DPS-ie (jest samodzielna) oraz gdy faktyczny został ustalony niezgodnie z prawem,

b) art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej, przez wyrażenie poglądu, iż Wnioskodawczyni wymaga pobytu w DPS-ie.

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów:

a) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z przepisami art. 106 ust. 1, w zw. art. 54 ust. 1, w zw. art. 55, w zw. art. 56 pkt 2, w zw. art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (t.j. Dz. U 2021, poz. 2268 ze zm..), poprzez oddalenie skargi na decyzję wydaną z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego;

b) art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji nieuchylającej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 2 Konstytucji, art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1, k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca bez swojej winy została pozbawiona udziału w toczącym się przed organem II instancji postępowaniu, nie została poinformowana o okolicznościach faktycznych mogących mieć wpływ na jej sytuację prawną, uniemożliwiono jej składanie wniosków dowodowych, nie została zapoznana zebranym materiałem w spawie i nie mogła się co do niego wypowiedzieć, nie mogła wnieść o jego uzupełnienie w tym nie mogła przedstawić dowodów;

c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. a poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo tego, że organy obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym poprzez zaniechania przeprowadzenia dowodów istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (zawnioskowanego przez stronę dowodów: z opinii biegłych lekarzy,

przesłuchania stron, przedwczesne zakończenie postępowania, pominięcie dowodów zgromadzonych w sprawie);

d) art. 2 Konstytucji oraz art. 6 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo pominięcia oczywistych naruszeń przepisów postępowania przez organy obu instancji, w wyniku których Skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji, co podważało zaufanie obywatela do Państwa,

e) art. 9 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo tego, że organy obu instancji nie poinformowały Skarżącej o jej sytuacji faktycznej i prawnej oraz o konieczności podjęcia określonych działań (złożenia dalszych wniosków dowodowych lub przeprowadzenia dowodów we własnym zakresie zmierzających do zakwestionowania prawdziwości zaświadczenia lekarskiego lub ustalenia aktualnego stanu zdrowia Wnioskodawczyni będącego podstaw wydania decyzji, skoro organ II instancji,

f) art. 80 k.p.a. w z zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, że stan zdrowia Wnioskodawczyni wymaga umieszczenia jej w DPS, w sytuacji, gdy nie został zgromadzony cały materiał dowodowy, a w szczególności pomimo nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a ustalenie to pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, oraz poczynienie ustaleń nie mających pokrycia w zebranym materiale dowodowym;

g) art. 81 k.p.a. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo tego przez uznanie za udowodnione okoliczności, co do których Skarżąca nie miała możliwości się wypowiedzieć, w konsekwencji przez wydanie wyroku akceptującego stan rzeczy w którym decyzja administracyjna jest wydana w oparciu o stan faktyczny bez zgromadzenia w sposób legalny dowodów,

h) art. 76 § 1 k.p.a. z art. 140 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo tego poprzez pominięcie okoliczności wynikających z dowodu urzędowego orzeczenie o niepełnosprawności z którego wynikało, że w dacie wydania decyzji utraciło ono swoją ważność i do chwili obecnej Wnioskodawczyni nie przedstawiła nowego orzeczenia, a nawet nie wykazał aby toczyło się jakikolwiek postępowanie w przedmiocie wydania takowego orzeczenia,

i) art. 86 k.p.a. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo tego nieprzeprowadzenia przez organy obu instancji dowodu z przesłuchania stron lecz poprzestanie na dowodach pośrednich, tj. wywiadzie środowiskowym, który takiego dowodu nie zastępuje, i na jego podstawie poczynienie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń, co do woli Wnioskodawczyni umieszczenia w DPS-ie oraz jej stanu zdrowia;

j) art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji, pomimo tego, że organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji, gdy prawidłowe ustalanie stanu faktycznego, a w szczególności ustalenie stanu zdrowia Wnioskodawczyni wymagało wiadomości specjalnych, i poczynienie przez ten organ ustaleń w oparciu o zakwestionowane dowody, które pozostawały w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie;

k) 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji pomimo tego, że zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji uniemożliwiono stronie wzięcie udziału w postępowaniu, wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego i założenie dodatkowych wniosków dowodowych.

Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o :

1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

oraz

2) o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną przez A.Z. należy stwierdzić, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Podniesione przez skarżącą A.Z. zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska organów administracji jak też WSA w Olsztynie, iż spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu T.D. do domu pomocy społecznej. A.Z. zarzuca, iż organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych oraz błędnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Ponadto podnosi, iż pozbawiono ją możliwości udziału w postępowaniu przed organami obu instancji.

Wobec tak skonstruowanych zarzutów wyjaśnić należy, iż decyzją z 21 kwietnia 2021 r. działający z upoważnienia Prezydenta O. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (organ I instancji) skierował T.D. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 54 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.). Zgodnie z tym przepisem osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z tego przepisu prawa materialnego wynika jednoznacznie jakiemu podmiotowi przysługuje uprawnienie do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej polegającego na umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Uprawnienie to przysługuje jedynie osobie spełniającej warunki określone w ww. art. 54 ust.1 u.p.s., a takie, w rozpoznawanej sprawie spełniała T.D. Decyzja z dnia z 21 kwietnia 2021 r. była skierowana wyłącznie do Wnioskodawczyni. Zauważyć trzeba, iż stosownie do art. 102 ust. 1 u.p.s. świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. W rozpoznawanej sprawie rozstrzygniecie to zapadło na wniosek T.D. z 26 listopada 2020r. Powyższe oznacza, iż jedynie T.D. posiadała interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym skierowania jej do domu pomocy społecznej – jako jedyna posiadała przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wydane rozstrzygniecie w tym przedmiocie dotyczyło jedynie jej uprawnień, w żaden sposób nie wpływając bezpośrednio na prawa lub obowiązki innych osób (por. NSA z 13 października 2017r. o sygn. akt I OSK 2449/16 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Świadczenie, polegające na umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 2 w zw. z art. 3 u.p.s.), ma charakter zindywidualizowany, adresowany do konkretnej osoby fizycznej, nie stanowi zaś pomocy świadczonej rodzinie (w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s.). Zasadniczą rolę odgrywa tu sytuacja osobista osoby ubiegającej się o takie świadczenie, a w szczególności jej stan zdrowia i związana z tym konieczność zapewnienia intensywnej (całodobowej) opieki. Żaden z przepisów prawa nie przyznaje uprawnienia do udziału w postępowaniu o przyznanie tego konkretnego świadczenia dla indywidualnego zainteresowanego, członkom jego rodziny. I to zarówno rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej (art. 6 pkt 14), jak i ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (por. wyroki NSA z 23 października 2020 r. o sygn. akt I OSK 1162/20 oraz z 20 stycznia 2021r. o sygn. akt I OSK 2271/20).

Dalej zauważyć należy, że zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi ( § 2). Skarżący, o którym mowa w pierwszym zdaniu tego przepisu, musi mieć w złożeniu skargi interes prawny, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej" rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi ( por. postanowienie NSA z 28 grudnia 2010r o sygn. akt II FSK 2404/10 oraz T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 50.). Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Pojęcie interesu prawnego należy ujmować w kategoriach obiektywnych. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 791/18 oraz z 29 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 2070/23 ).

W rozpoznawanej sprawie zarówno skargę jak i skargę kasacyjną wniosła a A.Z. kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia organów administracji o skierowaniu jej babci w domu pomocy społecznej.

Przedstawiona wyżej analiza charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 54 ust.1 u.p.s. prowadzi do wniosku, iż A.Z. niewątpliwie nie posiadała legitymacji do zaskarżenia decyzji dotyczących zindywidualizowanych uprawnień T.D. Decyzje organów I i II instancji w żaden sposób nie wpływały na uprawnienia lub obowiązku Skarżącej. Oznacza to, iż Skarżąca nie mająca interesu prawnego w niniejszej sprawie nie mogła skutecznie poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, co umknęło uwadze Sądu I instancji.

Z tych też przyczyn podnoszone przez Skarżącą zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą być uwzględnione. Dotyczą one bowiem sprawy administracyjnej w której nie doszło, jak też z uwagi na brzmienie przepisów prawa materialnego, nie mogło dojść do ukształtowania praw lub obowiązków A.Z. Zaskarżone rozstrzygnięcia nie dotyczą jej sytuacji prawnej. Nie kształtują również jej uprawnień procesowych. Brak jest też przepisu szczególnego, który legitymowałby Skarżącą do wywiedzenia skargi na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów administracji.

W tym miejscu zauważyć należy, iż skarga wniesiona przez podmiot, który z zasady nie może mieć legitymacji skargowej (na przykład organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji), podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi (por. uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów NSA z 11 kwietnia 2005 r. OPS 1/04, czy też wyrok NSA z 14 lutego 2024 r. o sygn. akt I OSK 2014/20)

Stąd też rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest w tym zakresie prawidłowe i oparte na właściwej podstawie prawnej, tj. art. 151 P.p.s.a., nawet pomimo braku rozważań na ten temat w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.