Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 341/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2255
law: Ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 lutego 2024 r. nr 040000/71/597302/2020/ZPWWO/UTRZ w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 maja 2020 r. do 31 maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. K. G. (skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r., powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] września 2020 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu organ, powołując się na art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, zauważył, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31 zo tej ustawy, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za okres od marca 2020r. do maja 2020r. nie później niż do 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ podał, że na dzień 30 czerwca 2020 r. skarżący nie złożył dokumentów rozliczeniowych za okres maj 2020r. Deklaracje rozliczeniowe złożył [...] lipca 2020 r.

Odnosząc się do twierdzenia strony, że nie złożyła deklaracji z uwagi na błąd systemu informatycznego Zakład wyjaśnił, że jeśli wysyłka elektroniczna dokumentów była niemożliwa, można było skorzystać z innych sposobów przekazania dokumentów rozliczeniowych do ZUS poprzez dostarczenie ich w formie papierowej - pocztą lub osobiście w placówce ZUS. Organ wskazał, że dokumenty rozliczeniowe skarżący złożył po terminie określonym w ww. ustawie, zatem nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że nieterminowe złożenie deklaracji rozliczeniowych nastąpiło z powodu błędu systemu informatycznego. Skarżący podniósł, że do momentu otrzymania decyzji o odmowie zwolnienia z opłacania składek, nie miał wiedzy, że nie nastąpiło przekazanie deklaracji w terminie.

Wyrokiem z 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 384/21 WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję z [...] września 2020 r. a następnie wyrokiem z 12 stycznia 2023 r. sygn. akt I GSK 1830/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu. Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że materiał zgromadzony w aktach sprawy nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że w toku prowadzonego postępowania organ podjął wystarczające czynności w celu zbadania i oceny okoliczności podniesionych przez stronę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r. odmawiającą zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należnych składek. za maj 2020 r.

W uzasadnieniu podniósł, że w wyniku ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału oraz zapisów na koncie płatnika składek w systemie informatycznym KSI ZUS ustalono, że w maju 2020 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą i zatrudniał 1 pracownika z kodem ubezpieczenia 0110. W związku z tym, za maj 2020r. był zobowiązany złożyć imienny raport za zatrudnionego ubezpieczonego i deklarację rozliczeniową ZUS DRA. Dokumenty te, zgodnie z zapisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, powinny być złożone do 15 czerwca 2020 r. ZUS nie odnotował ich wpływu w tym terminie, jak również w terminie wyznaczonym przez ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...), tj. do [...] czerwca 2020 r. Dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. zostały sporządzone i wysłane do ZUS drogą elektroniczną [...] lipca 2020 r. Fakt braku wpływu deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za maj 2020 r. potwierdza utworzony [...] czerwca 2020 r. przypis składek z urzędu.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że nastąpiło opóźnienie w terminowym złożeniu dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. z powodu błędów systemu informatycznego ZUS wyjaśnił, że jako administrator systemu informatycznego wszelkie przerwy techniczne ogłasza na swojej stronie internetowej. Dla programu Płatnik, za pośrednictwem którego przekazywane są dokumenty do ZUS, wyznaczane są z góry na dany rok kalendarzowy przerwy technologiczne dla węzłów internetowych przyjmujących dokumenty. W czasie przerw technologicznych jeden z ośrodków przyjmujących dokumenty z programu Płatnik jest wyłączony z eksploatacji. W związku z tym może zaistnieć konieczność zmiany adresu do wysyłki dokumentów, co nie powoduje całkowitej niemożności dokonania wysyłki. Przerwy te wynoszą po 4 dni w każdym miesiącu kalendarzowym, w związku z czym w sytuacji braku znajomości programu Płatnik istnieje możliwość przeczekania i przekazania dokumentów w innym terminie. W przypadku przeprowadzania prac serwisowych mogą również występować ograniczenia w dostępie do usług w programie Płatnik oraz w aplikacji ePłatnik na PUE, ale trwają one zaledwie parę godzin i komunikat w tej sprawie również ogłaszany jest na stronie internetowej ZUS. Podsumowując organ stwierdził, że brak jest możliwości przeciążenia systemu informatycznego w całym okresie od 15 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r.

Organ zaznaczył, że wszelką pomoc w zakresie obowiązku składania dokumentów do ZUS skarżący mógł uzyskać na infolinii ZUS, tj. w Centrum Obsługi Telefonicznej lub bezpośrednio na Sali Obsługi Klienta. Z uwagi na zagrożenie epidemiczne związane z COVID-19 bezpośrednia obsługa klientów była niedostępna w ZUS jedynie w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. Kontakt z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych przed [...] czerwca 2020 r. umożliwiłby sporządzenie prawidłowych dokumentów rozliczeniowych koniecznych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Ponadto ZUS wyjaśnił, że w myśli art. 47a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnicy składek zobowiązani są do składania dokumentów ubezpieczeniowych (dokumentów zgłoszeniowych płatnika składek, zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz dokumentów korygujących) przez teletransmisję danych przy użyciu programu dopuszczonego do użytku zgodnie z przepisami ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Od zasady przekazywania dokumentów w formie teletransmisji danych przy użyciu oprogramowania udostępnionego przez Zakład ustawa wprowadziła pewne wyjątki. Płatnicy, którzy rozliczają składki za nie więcej niż pięciu ubezpieczonych mogą składać dokumenty w formie dokumentu pisemnego (art. 47a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Organ podkreślił, że biorąc pod uwagę, iż skarżący rozliczał składki za jednego pracownika, istniała możliwość złożenia dokumentów rozliczeniowych w formie papierowej. W związku z tym, że skarżący nie dostarczył do [...] czerwca 2020 r. dokumentacji rozliczeniowej za maj 2020 r., nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia [...] maja 2020 do dnia [...] maja 2020 r.

W skardze do tut. Sądu skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości, zarzucając nieuwzględnienie jego wyjaśnień w zakresie zaistniałych okoliczności, które skutkowały wpływem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 2020 r. w dniu [...] lipca 2020 r. zamiast do dnia 30 czerwca 2020 r. W związku z powyższym, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi przez Sąd oraz zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przywrócenie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, za okres od dnia [...] maja 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., ewentualnie, na wypadek nieuwzględniania powyższego wniosku, o możliwość przywrócenia terminu, wynikającego z art. 31 zq i zastosowanie w przedmiotowej sprawie art.15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID, dodanego ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz ZUS RCA numer [...], na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi.

Skarżący wskazał, że [...] maja 2020 r. złożył wniosek RDZ w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu prawa do zwolnienia z opłacania składek za miesiąc maj 2020 r. z uwagi na złożenie raportów ubezpieczeniowych po terminie, tj. dnia [...] lipca 2020 r. Termin do ich przedłożenia w ZUS upłynął 30 czerwca 2020 r. Skarżący stwierdził, że nieprawdą jest, iż dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. zostały sporządzone dnia [...] lipca 2020 r. Deklaracja miesięczna numer [...] ZUS DRA oraz imienny raport miesięczny ZUS RCA zostały sporządzone dnia [...] czerwca 2020 r. Taka data widnieje na wskazanych wyżej raportach. Oznacza to, że podjęte zostały wszelkie działania zmierzające do zachowania terminu tj. wysyłki dokumentów w dniu ich sporządzenia. Inne działania byłoby bezcelowe. Dokumenty te z uwagi na nieprawidłowości w działaniu oprogramowania, nie zostały w terminie wysłane do ZUS, o czym skarżący nie wiedział. Nie miał wiedzy o zaistnieniu problemów technicznych związanych z wysyłką elektroniczną do czasu sporządzenia i wysyłania raportów rozliczeniowych za kolejny miesiąc tj. za czerwiec 2020 r. Termin na ich złożenie upływał właśnie [...] lipca 2020 r. Skarżący zaznaczył, że gdyby posiadał wiedzę o braku wysyłki elektronicznej z pewnością dopełniłby wszelkich starań aby złożyć raporty rozliczeniowe za maj 2020 r. w formie papierowej, wypełniając tym samym ustawowy warunek uprawniający do zastosowania zwolnienia z opłacenia składek i nie narażając się na tak dotkliwą sankcję jaką jest odmowa zwolnienia z opłacenia składki za maj 2020 r. Był jednak w pełni przekonany, że wypełnione dnia [...] czerwca 2020 r. i wysłane tego samego dnia dokumenty rozliczeniowe dotarły do ZUS tego właśnie dnia. Podobna sytuacja nie miała wcześniej miejsca stąd miał wszelkie podstawy by przypuszczać, że deklaracje złożone zostały w terminie.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r., z uwagi na to, że skarżący nie przesłał do dnia 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za powyższy okres.

Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia poprzedniej decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych, wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 384/21. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1830/21 oddalił skargę kasacyjną organu. Zgodnie więc z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przepisy art. 153 i art. 170 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W ponownym postępowaniu organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego.

Należy zauważyć, że wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 384/21 stał się prawomocny w toku instancji. Zawarte w nim wskazania i wyrażona ocena prawna są więc wiążące. W podanym wyroku WSA w Bydgoszczy odwołując się do przepisu art. 31zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID podkreślił, że przedsiębiorcy przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli: 1) był zgłoszony w określonym czasie jako płatnik, 2) zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, 3) przesłał deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. Dalej wskazał, że w rozpatrywanej sprawie organ ustalił, iż skarżący w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. nie przesłał dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. W konsekwencji ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ten okres. Strona podniosła jednak, że przyczyną opóźnienia w terminowym złożeniu tych dokumentów był błąd systemu informatycznego. Odnosząc się do tej kwestii ZUS stwierdził, że w takim przypadku skarżący mógł dostarczyć dokumenty do ZUS w formie papierowej – pocztą lub osobiście w placówce ZUS.

Na tle tak zarysowanego sporu WSA w Bydgoszczy podkreślił, że z wydanej przez ZUS decyzji nie wynika, czy w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie wyjątki od wynikającego z art. 47a ust. 1 u.s.u.s. obowiązku przekazywania danych w drodze ich teletransmisji w formie dokumentu elektronicznego sporządzonego przy wykorzystaniu odpowiedniego oprogramowania i czy skarżący mógł, bez żadnych ujemnych następstw, dostarczyć do organu żądane dokumenty w formie papierowej. Organ nie wyjaśnił też, czy faktycznie wystąpił błąd systemu informatycznego. Zdaniem Sądu organ naruszył art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie zawierała należytego uzasadnienia. Podkreślił, że skarżący konsekwentnie wskazywał na błąd systemu informatycznego jako przyczynę braku złożenia w terminie dokumentów rozliczeniowych. W takiej sytuacji rolą organu w pierwszej kolejności było ustalenie, czy doszło do takiego błędu i z jakiego powodu. Ryzyko nieprawidłowego działania systemu informatycznego obciąża ZUS jako administratora, a nie płatników. Dlatego każdy przypadek nieprawidłowego działania systemu informatycznego zgłaszany przez płatnika powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez Zakład. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd zobowiązał organ do usunięcia stwierdzonych uchybień i wydania decyzji zawierającej prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Końcowo Sąd zalecił rozważenie przez organ możliwości zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust.2 ustawy o COVID. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane regulacje przewidują, aby w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu organ wyznacza stronie 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1830/21, przywołanie treści tego przepisu posłużyło do wskazania, iż wyznacza on kierunek, który powinien być uwzględniany przy stosowaniu zwolnień przewidzianych ustawą o COVID-19.

Analiza zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wskazuje, iż organ z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. nie zastosował się w pełni do wskazań zawartych w podanym powyżej, prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy.

Organ ponownie rozpatrując sprawę przytoczył treść art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19. Stanowi on, że na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19).

Organ zacytował także art. 47a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym płatnicy składek zobowiązani są do składania dokumentów ubezpieczeniowych (dokumentów zgłoszeniowych płatnika składek, zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz dokumentów korygujących) przez transmisję danych przy użyciu programu dopuszczonego do użytku zgodnie z przepisami ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Organ uwzględnił, że skarżący rozliczał składki za 1 pracownika, był więc obowiązany złożyć imienny raport za zatrudnionego ubezpieczonego i deklarację rozliczeniową ZUS DRA. Przyjął, że okoliczność ta stanowi wyjątek od przedstawionej wyżej zasady zgłaszania deklaracji rozliczeniowych drogą elektroniczną. Podał, że zgodnie z art. 47a ust. 2 u.s.u.s. płatnicy, którzy rozliczają składki za nie więcej niż pięciu ubezpieczonych, mogą składać dokumenty w formie dokumentu pisemnego. Wyjaśnienie, że skarżący mógł, bez żadnych ujemnych następstw, dostarczyć do organu żądane dokumenty w formie papierowej, oznacza, że organ prawidłowo zastosował się w tym zakresie do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 384/21.

ZUS nie wywiązał się natomiast z pozostałych, wynikających ze wspomnianego wyroku obowiązków. Odnosząc się do wskazywanych przez skarżącego błędów systemu informatycznego, jako przyczyny braku wpływu w terminie dokumentów rozliczeniowych organ wyjaśnił, że ZUS, jako administrator systemu informatycznego wszelkie przerwy techniczne ogłasza na swojej stronie internetowej. Dla programu "Płatnik", za pośrednictwem którego przekazywane są dokumenty do ZUS, wyznaczane są z góry na dany rok kalendarzowy przerwy technologiczne dla węzłów internetowych przyjmujących dokumenty. W czasie przerw technologicznych jeden z ośrodków przyjmujących dokumenty z programu "Płatnik" jest wyłączony z eksploatacji. W związku z tym może zaistnieć konieczność zmiany adresu do wysyłki dokumentów, co nie powoduje całkowitej niemożności dokonania wysyłki. Przerwy te wynoszą po 4 dni w każdym miesiącu kalendarzowym, w związku z czym w sytuacji braku znajomości programu "Płatnik" istnieje możliwość przeczekania i przekazania dokumentów w innym terminie. W przypadku przeprowadzania prac serwisowych mogą również występować ograniczenia w dostępie do usług w programie "Płatnik" oraz w aplikacji ePłatnik na PUE, ale trwają one zaledwie parę godzin i komunikat w tej sprawie również ogłaszany jest na stronie internetowej ZUS. Brak jest zatem możliwości przeciążenia systemu informatycznego w całym okresie od 15 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nadal więc nie wyjaśnia, czy w dacie wskazywanej przez skarżącego jako dzień wysyłki dokumentów rozliczeniowych wystąpił błąd systemu informatycznego, który uniemożliwił skarżącemu złożenie wymaganych dokumentów za jego pośrednictwem w ustawowym terminie. Organ nie podał czy odnotował w tym dniu błędne działanie systemu, a jeżeli tak, to jakie środki podjęto, aby umożliwić płatnikom składek realizację tego obowiązku. Nie wyjaśnił również czy były jakieś zgłoszenia wadliwego działania programu "Płatnik", za pomocą którego przekazywane są dokumenty rozliczeniowe do ZUS, a także czy możliwe jest, że skarżący mógł nie otrzymać informacji zwrotnej, że przesłanie deklaracji nie powiodło się. Ogólnikowe stwierdzenia odnoszące się do przerw technologicznych ogłaszanych z góry na cały rok, podobnie jak wyjaśnienia odnoszące się do ograniczeń w dostępie do usług w programie "Płatnik" wynikających z przeprowadzanych prac serwisowych, nie pozwalają jednoznacznie wykluczyć lub potwierdzić ich wpływu na możliwość dokonania wysyłki dokumentów przez skarżącego. Poza tym, podnoszona przez organ okoliczność nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Nie wiadomo zatem, czy w okresie od 15 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. wystąpiły przerwy technologiczne, jak również ograniczenia w dostępie do usług w programie "Płatnik". Rolą organu nadal więc pozostaje należyte wyjaśnienie tych okoliczności, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści prawidłowo skonstruowanego uzasadnienia decyzji. Każdy przypadek nieprawidłowego działania systemu informatycznego zgłaszany przez płatnika powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez ZUS. Negatywne konsekwencje działania systemu informatycznego nie mogą bowiem obciążać płatników. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien ustalić, czy błąd systemu informatycznego faktycznie wystąpił, a jeśli tak, to jakie środki podjęto, aby umożliwić płatnikom składek realizację tego obowiązku. W szczególności więc wyjaśnienia wymaga zagadnienie, czy skarżący mógł skutecznie połączyć się z platformą ZUS, dokonać wysyłki dokumentów i uzyskać potwierdzenie statusu weryfikacji w ZUS. W tym zakresie organ odniesie się także do twierdzenia skarżącego, że sporządzenie przez niego dokumentów: deklaracji ZUS DRA oraz imiennego raportu miesięcznego miało nastąpić 15 czerwca 2020 r. Konstatacja organu o braku możliwości przeciążenia systemu informatycznego w całym okresie od 15 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. jest w tej materii niewystarczająca.

W sytuacjach wątpliwych organ nie będąc w stanie przedstawić jednoznacznych ustaleń na poparcie swojego stanowiska, nie może obciążać skarżącego negatywnymi konsekwencjami tego rodzaju okoliczności i winien rozstrzygać niedające się usunąć oraz istotne wątpliwości w omawianym zakresie, na jego korzyść. Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z wadliwym działaniem (zaniechaniem) organu administracji, jeżeli po wyjaśnieniu sprawy okaże się, że deklaracja nie została rzeczywiście przesłana do 30 czerwca 2020 r. na skutek nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego. Wyjaśnienie tych okoliczności ma zatem istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia organu administracji.

Niezależnie od tego, w zależności od ustaleń w zakresie wcześniej podanym, zgodnie ze wskazaniem zawartym w wyroku z 14 września 2021r., sygn. akt I SA/Bd 384/21 organ winien rozważyć możliwość zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255) i obowiązuje od 16 grudnia 2020 r. Jak wynika z jego treści, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Przestał obowiązywać, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027), z dniem 16 maja 2022 r.

Wprowadzenie stanu epidemii było następstwem wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej.

Treść art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID wskazuje na dostrzeżenie przez ustawodawcę konieczności wprowadzenia tego rodzaju regulacji prawnej, mającej chronić wnioskodawców przed utratą m.in. prawa do zwolnienia. Ustawodawca uznał za niezbędną konieczność udzielenia wsparcia w wypełnieniu przesłanek formalnych podmiotom znajdującym się w bezprecedensowej dla nich sytuacji kryzysowej.. Przepis ten wyznacza więc kierunek, który powinien być uwzględniany przy stosowaniu zwolnień przewidzianych ustawą COVID-19.

.

Mając powyższe na względzie Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, że w zaskarżonej decyzji organ nie zastosował się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania przedstawionych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 384/21, naruszając tym samym dyspozycję art. 153 p.p.s.a., jak również art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: deklaracji ZUS DRA oraz imiennego raportu miesięcznego o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach, podkreślając, iż dokumenty te zostały wypełnione w dniu 15 czerwca 2020 r. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego przez skarżącego nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie ma jednak przeszkód, aby w ponownie prowadzonym przez organ postępowaniu skarżący na poparcie swojej argumentacji, tego rodzaju dowody czy wnioski dowodowe przedłożył organowi.

Z uwagi na powyższe WSA w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, gdyż skarżący był ustawowo zwolniony z obowiązku ich uiszczenia na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a.

U. Wiśniewska J. Szulc J. Ziołek