Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 383/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 56, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.4140/209/2024 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2024 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Z. P. (dalej: skarżący, odwołujący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.4140/209/2024, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia 22 marca 2024 r. nr [...]., ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości za rok 2024.

Wydanie przedmiotowej decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Decyzją z dnia 22 marca 2024 r. organ I instancji ustalił skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2024 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że ustalając zobowiązania podatkowe oparł się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz informacji złożonych przez skarżącego odnośnie nieruchomości wskazujących: powierzchnie budynków mieszkalnych jako 217 m2, budynku o pow. 100 m2 z czego 78 m2 związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz 22 m2 jest klasyfikowane jako budynek "pozostały", gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 100 m2 oraz gruntu pozostałego o pow. 1 127 m2, położonych w dzielnicy [...] Obr. [...]. Na podstawie ewidencji gruntów organ I instancji ustalił również, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,6971 ha (4,6208 ha przeliczeniowego).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący zarzucając, iż wydana została z naruszeniem prawa, jest bardzo ogólnikowa i bez wskazania dokumentów ewidencji gruntów. Odwołujący podniósł, że organ sam prowadzi ewidencję gruntów, planowanie przestrzenne i postępowanie podatkowe. Ewidencja gruntów i budynków jest błędna i prowadzona przez osobę nie posiadającą wiedzy specjalnej oraz nie odzwierciedla stanu faktycznego i prawnego. Powołano w tym zakresie zapadłe wyroki sądów. Z uwagi na brak prawidłowość ewidencji gruntów i budynków postępowanie zdaniem skarżącego powinno być zawieszone. Podniósł również, że organowi z urzędu znane są fakty i dokumenty prowadzenia działalności kopalni "[...]" realizującej plan ruchu zakładu górniczego. Odwołujący wniósł o przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz dowodu z opinii biegłego w zakresie prawa. Podkreślono, że dokumentację w sprawie może sporządzić osoba z wiedzą specjalistyczną upoważniona przez Prezesa WUG w K.. W załączeniu do odwołania przedłożono mapę ewidencji gruntów oznaczonego obszaru w Studium Miasta R. opracowaną przez upoważnioną osobę. Następnie w piśmie z 13 maja 2024 r. skarżący podniósł argumenty powołane w odwołaniu związane z nieprawidłową ewidencją gruntów i budynków. Podkreślił, że opodatkowane grunty obrębu [...] stanowią wyrobisko górnicze błędnie oznaczone w ewidencji gruntów. Ponadto grunty te znajdują się w przestrzeni decyzji Ministra Klimatu i Ochrony Środowiska z [...] maja 2023 r. (nr [...]) na wydobywanie kopalnego węglowodoru przez Kopalnię [...], gdzie obowiązują przepisy odrębne, prawa górniczego i geologicznego i aktów wykonawczych, które mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy ogólnej Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Podkreślił, że dokumentację ewidencji gruntów sporządzają osoby z wiedzą specjalistyczną ustanowione przez Prezesa WUG w K. Odwołujący podniósł, że ewidencja gruntów prowadzona przez osoby nieuprawnione nie może stanowić wiarygodnej dokumentacji w postępowaniu podatkowym. Skarżący powołał się przy tym na wyroki sądów administracyjnych dotyczące tej kwestii. Wskazał, że organy podatkowe nie mogą na podstawie wadliwej ewidencji dokonywać wymiaru podatku.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 24 maja 2024 r. organ orzekający stwierdził, że podstawą do wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej "u.p.g.k.") są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i organy podatkowe muszą je respektować pomimo ewentualnych różnic pomiędzy ewidencją a stanem faktycznym. Na konieczność ustalenia charakteru gruntu oraz ich powierzchni na potrzeby opodatkowania w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów, wskazuje bezpośrednio art. 21 ust. 1 u.p.g.k., w którym wymienia się ewidencję jako rozstrzygającą o klasyfikowaniu gruntów. Uzyskany z ewidencji gruntów i budynków wypis stanowi zatem dokument urzędowy o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, organ w postępowaniu podatkowym nie ma podstaw do pomijania tych danych. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanym w postępowaniu podatkowym, a dane tam zawarte wiążą organ prowadzący postępowanie. Organ podatkowy nie może więc przykładowo dokonywać samodzielnej kwalifikacji przedmiotu opodatkowania, lecz przede wszystkim powinien uwzględnić odpowiednie zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

Z ewidencji gruntów i budynków oraz oświadczenia podatnika wynika, że skarżący jest właścicielem budynków mieszkalnych o pow. 217 m2 oraz budynku o pow. 100 m2 (z czego 30 m2 jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - w budynku prowadzona jest działalność zakładu naprawy samochodów prowadzonego przez przedsiębiorcę). Zgodnie z oświadczeniem strony, grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej zajmuje powierzchnię 100 m2. Skarżący jest również właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w dzielnicy [...] Obr. [...] o pow. 3,6971 ha fizycznego (4,6216 ha przeliczeniowego) oraz działki o pow. 1 127 m2 sklasyfikowanej jako tereny mieszkaniowe "B". Okoliczności powyższe nie mają charakteru spornego. Spór w rozstrzyganej sprawie dotyczy prawidłowych podstaw do opodatkowania gruntów, jak twierdzi skarżący "terenu i obszaru zakładu górniczego", w tym tego, czy konieczne jest w związku z tym uwzględnienie tej okoliczności w wymiarze podatku oraz nie uwzględniania danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Bezsporne jest przy tym to, że okoliczność powoływana przez skarżącego nie wynika z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez organ I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że niezależnie od powyżej powołanej argumentacji związanej z obowiązywaniem ewidencji gruntów i budynków, nawet w sytuacji ustalenia, iż na opodatkowanych działkach znajdują się obiekt zakładu górniczego, okoliczność ta nie będzie skutkowała zmianą podatnika. Organ odwoławczy podkreślił bowiem, że skutkiem zajęcia nieruchomości rolnej na prowadzenie działalności gospodarczej jest wyłącznie to, że zmienia się rodzaj i tym samym wysokość podatku (z uwagi na to, że podatnik zobowiązany jest zapłacić podatek od nieruchomości w miejsce podatku rolnego, a stawka podatku jest wówczas liczona od 1 m2 gruntu zajętego na działalność gospodarczą), lecz podatnikiem jest nadal właściciel nieruchomości, niezależnie od tego, że działalność gospodarczą prowadzi inny podmiot. W zakresie opodatkowania gruntu rolnego wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 70, dalej: u.p.o.l.), który wprowadza "łączenie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów rolnych oraz lasów, wyłącza się możliwość opodatkowania gruntu podatkiem rolnym lub leśnym w sytuacji zajęcia ich na prowadzenie działalności gospodarczej. Treść tego przepisu jest spójna z treścią art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U 2024.1076), który również jako wyjątek od opodatkowania podatkiem rolnym gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, wskazuje grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Pojęcia "zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej" nie można jednocześnie utożsamiać z pojęciem "związania z prowadzeniem działalności gospodarczej" zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zgodnie z orzecznictwem przez pojęcie "gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej" należy rozumieć faktyczne wykonanie konkretnych czynności, działań na gruncie powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zaś samo uzyskania koncesji nie przesądza o zajęciu gruntu rolnego. Podatnik nie ma bowiem obowiązku realizacji inwestycji, pomimo istnienia ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem Kolegium w rozstrzyganej sprawie sytuacja "zajęcia" opodatkowanego gruntu na działalność gospodarczą nie miała miejsca. SKO wskazało również, że zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu z 30 października 2007 r. (I SA/Wr 819/07), opodatkowanie gruntów stref ochronnych wokół huty, wyłączonych z produkcji rolnej, podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawek właściwych jak dla nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej jest możliwe wyłącznie w sytuacji ustalenia, że są one na tę działalność zajęte. W wypadku opodatkowanych nieruchomości zakład górniczy nie jest posiadaczem samoistnym gruntów i tym samym zakład ten nie jest podatnikiem z tego tytułu. W rozpoznawanej sprawie to skarżący jest właścicielem gruntu, co powoduje, że ewentualnego podmiotu prowadzącego zakład górniczy nie można byłoby uznać za posiadacza samoistnego.

Konkludując powyższe ustalenia, Kolegium uznało, że z uwagi na brak przymiotu posiadacza samoistnego przez inny podmiot, to skarżący z tytułu własności działek rolnych, zobowiązany jest do zapłaty podatku wynikającego z decyzji wydanej przez Prezydenta. W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania sądowego, zarzucając naruszenie:

Prawa procesowego tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( DZ. U. 2023.2383 t.j., dalej: O.p.), poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał iż sprawa dokumentacji terenu i obszaru górniczego koncesji [...] w obrębie [...] jest znana SKO z urzędu, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych. Stwierdził również, że w aktach brak jest dokumentów potwierdzających specjalistyczną wiedzę w zakresie miernictwa obszarów górniczych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Kolegium wniosło o zawieszenie postępowania ze względu na informację, którą uzyskało od organu I instancji, pismem nadanym 22 lipca 2024, o zbyciu przez skarżącego działki nr [...] w dniu 12 marca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.

Organ odwoławczy w piśmie – Odpowiedzi na skargę wskazał bowiem na okoliczność opisaną w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. czyli zaistnienie nowych faktów i dowodów nieznanych organowi w chwili orzekania. Taką okolicznością jest uzyskanie informacji, że jedna z nieruchomości opodatkowanych na mocy zaskarżonej decyzji została przez skarżącego zbyta i nie podlega opodatkowaniu od marca 2024 roku, przy czym zbycie nieruchomości nastąpiło przed wydaniem zaskarżonej decyzji i nie było wiadome organowi w chwili jej wydawania. Jednocześnie fakt zbycia przedmiotu opodatkowania w sytuacji, gdy skarżący uzyskuje status podatnika jako właściciel nieruchomości ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem wskazuje, że Z. P. nie jest już podatnikiem po zbyciu tej nieruchomości. Obowiązek podatkowy ciąży bowiem od chwili nabycia na nabywcy nieruchomości.

Wskazana przez sąd okoliczność została przy tym stwierdzona przez organ II instancji i nie budzi wątpliwości bowiem sam skarżący na rozprawie potwierdził ten fakt.

Jednocześnie sąd nie mógł uwzględnić wniosku organu II instancji o zawieszenie postępowania bowiem nie spełniona została przesłanka z art. 56 p.p.s.a., który stanowi, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Wniosek organu zawierał natomiast jedynie oświadczenie o zamiarze wszczęcia postepowania wznowieniowego. W takiej sytuacji brak było podstaw do obligatoryjnego, przewidzianego w tym przepisie zawieszenia postępowania.

Wskazać jednak należy na treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., który stanowi, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Takie naruszenie prawa, niezależne jednak od organu, wystąpiło w sprawie, gdyż została wydana w części decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości wobec osoby, która nie jest podatnikiem. Okoliczność na to wskazująca już istniała, jednak nie była znana organowi. Jak już wyżej wskazano stanowi to podstawę do wznowienia postępowania. Dlatego też sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uchylił ją z uwagi na zaistnienie tej przesłanki, co oczywiście zwolni organ od obowiązku wszczynania odrębnego postępowania wznowieniowego.

Przy ponownym postępowaniu organ uwzględni okoliczności wynikające ze sprzedaży nieruchomości przez skarżącego Z. P. i w tym zakresie ustali zobowiązanie podatkowe tylko w tym zakresie, w którym to na nim, jako właścicielu nieruchomości ciążył obowiązek podatkowy.

Sąd – wobec kasacyjnego charakteru rozstrzygnięcia – nie odnosi się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż byłoby to przedwczesne.

Podstawa orzeczenia są przepisy art. 145 § 1 pkt 1 l;it b i 200 p.p.s.a. Wysokość kosztów sądowych określa wysokość zapłaconego przez skarżącego wpisu.