Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 56/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 87 par. 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2539/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 26 października 2023 r., odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.

Sąd wskazał, że strona w dniu 7 listopada 2022 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, argumentując, że o wydanej przez BFG decyzji powzięła wiedzę w dniu 1 listopada 2022 r. podczas spotkania rodzinnego związanego z dniem Wszystkich Świętych. Skarżący wskazał, że zwłoka w zachowaniu terminu do wniesienia skargi nie jest przez niego zawiniona. Z uwagi na liczne schorzenia, w tym skutki przebytego udaru, ma problemy z koncentracją oraz mówieniem. Z tych też względów, od dłuższego czasu nie korzysta z mediów (telewizji i radia - bo ma ograniczone zdolności koncentracji).

Sąd I instancji wskazując na art. 86 i art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG.

Sąd wskazał, że strona skarżąca nie była bezpośrednim adresatem decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7 dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. Informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG w dniu 30 września 2022 r., wobec czego ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był 7 października 2022 r. Sąd podkreślił, że informacja umieszczona na stronie internetowej BFG zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o siedmiodniowym terminie do jej zaskarżenia. Sąd uznał zatem, że strona została pouczona o trybie i terminie do złożenia skargi.

WSA stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie był on w stanie przeciwdziałać. Sąd zauważył w tym zakresie, że z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, iż informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec G. N. B. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Strona skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku powinna należycie dbać o własne interesy. Sąd uznał, że za okoliczność usprawiedliwiająca brak winy w uchybieniu terminu nie mógł być uznany wyłącznie podeszły wiek skarżącego, podobnie jak nieumiejętność posługiwania się internetem. Zwrócił uwagę, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec G. N. B.S.A. były dystrybułowane poprzez rożne środki przekazu w tym przez radio i telewizję.

J. G. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu:

1. naruszenie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym naruszenie zasad prawidłowej, logicznej i opartej na doświadczeniu życiowym oceny twierdzeń co do braku winy w uchybieniu terminu;

2. naruszenie zasad logicznego analizowania twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, w tym braku powiązania wieku, stanu zdrowia z tzw. wykluczeniem technologicznym. Nie można bowiem tej samej miary stosować do wszystkich pokoleń bowiem jest oczywiste i powszechnie znane, że osoby starsze (skarżący ma 80 lat), a zwłaszcza schorowane (skarżący przeszedł udar i ma ograniczoną znacząco percepcję) nie uczestniczą aktywnie w życiu publicznym, nie oglądają telewizji, a w szczególności nie korzystają z internetu.

Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wywołanego zażaleniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącemu terminu do wniesienia skargi od decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd I instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącemu w odniesieniu do podjętych przez niego działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd I instancji powinien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd I instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd I instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącego działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19).

Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 23) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał, o czym stanowi art. 269 § 1 p.p.s.a.