Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 444/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 93 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego- Collegium Medicum z dnia 16 stycznia 2024 r. nr 3/2023/2024 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora skargę oddala.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Jagiellońskiego, decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr 3/2023/2024 na podstawie art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4, sut. 2 i 3, art. 91 ust. 1 i 3, art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 743 z późn. zm.), § 4 - § 13 oraz § 25 - § 27 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego, po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej: "skarżący") utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum z dnia 29 listopada 2023 r. znak 504.4073.111.2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z 8 października 2023 r. skarżący – student szóstego roku kierunku [...] stacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na Wydziale [...] UJ CM, złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, Komisja Stypendialna dla Studentów UJ decyzją z 29 lipca 2023 r. nr 503.4073.111.2023 nie przyznała skarżącemu stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności informacji o przebiegu studiów skarżącego, jego uprawnienia do ww. świadczenia upłynęły w dniu 30.09.2021 r. Oznacza to, że po tym dniu nie posiada on uprawnień do otrzymania stypendium socjalnego, stypendium rektora, stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi. W związku z powyższym skarżący nie spełnił warunków niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia na rok akademicki 2022/2023.

Pismem z 2 grudnia 2023r. skarżący wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na tym iż w świetle tego przepisu podlegają wliczeniu do okresu przysługiwania świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust.1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 Ustawy okresy, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenia na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy w dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym. Ponadto skarżący wskazał, iż Komisja nie przedstawiła ustaleń dotyczących łącznego okresu studiowania przypadającego na semestr zimowy roku akademickiego 2023/2024. Zdanie skarżącego Komisja dokonała nieprawidłowej wykładni przepisu art. 93 ust. 4 Ustawy, w ten sposób, że w świetle treści tego przepisu, uznała, że wliczeniu do okresu przysługiwania studentom świadczeń o jakich mowa wart. 86 ust.1 pkt. 1-4 Ustawy podlegają także okresy, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenia na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy tj. Ustawy uchylonej. Na potwierdzenie zastosowania przez Komisję nieprawidłowej wykładni przepisów w zakresie okresu uprawniającego do świadczeń tj. art. 93 ust. 4 Ustawy, skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 407/23. Wyrok ten zapadł w wyniku wniesionej przez skarżącego skargi i dotyczył odmowy przyznania stypendium rektora w roku akademickim 20022/2023 w związku z przekroczeniem okresu uprawniającego do świadczeń ustalonego na podstawie art. 93 ust. 4 Ustawy. Na mocy tego wyroku, uchylono decyzje komisji stypendialnej oraz odwoławczej komisji stypendialnej; wyrok ten, z uwagi na wniesioną prze organ skargę kasacyjną nie jest jednak prawomocny.

Opisaną we wstępie decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Jagiellońskiego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że w oparciu o dane zawarte w Uczelnianym Systemie Obsługi Studiów (zwanym dalej "USOS") oraz na podstawie raportu Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce tj. raportu z POL-on, wynika, że skarżący podejmował studia:

1. w roku akademickim 2014/2015 :

- w Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych magisterskich (od 01.10.2014 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2015 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

2. w roku akademickim 2015/2016:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych magisterskich (od 01. 10.201 5 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2016 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

3. w roku akademickim 2016/2017 :

- w Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych magisterskich (od 01.10.2016 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2017 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

4. w roku akademickim 2017/2018:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych magisterskich (od 01.10.2017 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2018 tj. w semestrze letnim);

- w Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych magisterskich (od 01.10.2017 tj. w semestrze zimowym - do 31.08.2018 – data skreślenia z lity studentów tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

5. w roku akademickim 2018/2019:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych;

- w Uniwersytecie Jagiellońskim - Collegium Medicum, na kierunku [...], studiach jednolitych magisterskich (od 01.10.2018 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2019 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

6. w roku akademickim 2019/2020:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku [...], studiach stacjonarnych jednolitych magisterskich (od 01.10.2019 z datą skreślenia 31.12.2019 r. tj. w semestrze zimowym)

- w Uniwersytecie Jagiellońskim - Collegium Medicum, na kierunku [...], studiach jednolitych magisterskich (od 01.10.2019 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2020 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

7. w roku akademickim 2020/2021:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim - Collegium Medicum, na kierunku [...], studiach jednolitych magisterskich (od 01.10.2020 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2021 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

8. w roku akademickim 2021/2022:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim - Collegium Medicum, na kierunku [...], studiach jednolitych magisterskich (od 01.10.2021 tj. w semestrze zimowym - do 30.09.2022 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

9. w roku akademickim 2022/2023:

- w Uniwersytecie Jagiellońskim - Collegium Medicum, na kierunku [...], studiach jednolitych magisterskich (od 01.10.2022 tj. w semestrze zimowym - 30.09.2023 tj. w semestrze letnim), co daje 2 rozpoczęte semestry studiów;

10. w roku akademickim 2023/2024 - w Uniwersytecie Jagiellońskim - Collegium Medicum, na kierunku [...], studiach jednolitych magisterskich (od 01.10.2023 tj. w semestrze zimowym - do obecnie) co daje l rozpoczęty semestr studiów.

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 93 ust. 5 Ustawy, w brzmieniu nadanym Ustawą nowelizującą, łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Skarżący podejmuje studia na kierunku [...], których czas trwania zgodnie z przepisami wynosi 12 semestrów, zatem do łącznego okresu 12 semestrów należy doliczyć 2 dodatkowe semestry w którym był On uprawniony do świadczeń.

Z kolei zgodnie z art. 93 ust. 6 Ustawy w brzmieniu nadanym Ustawą nowelizującą, Komisja Odwoławcza uwzględniła przy obliczeniach wszystkie rozpoczęte semestry na studiach podejmowanych przez skarżącą, począwszy od roku akademickiego 2014/2015 - z powyższych obliczeń wynika, że w semestrze zimowym roku akademickiego 2023/2024 przypada łącznie 19 rozpoczęty przez skarżącego semestr studiów, zatem na podstawie ww. przepisów Ustawy nie jest on uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia a także stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi.

Komisja Odwoławcza odnosząc się natomiast do głównego zarzutu skarżącego tj. naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 93 ust. 4 Ustawy, wyjaśniła, że skarżący ubiega się o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 a sam wniosek o świadczenie został złożony w Regulaminowym terminie 19.10.2023 r. Podkreślił, że na dzień wydania decyzji z 29.11.2023 r. przez Komisję jak i na dzień rozpatrywania przedmiotowego odwołania przez Komisję Odwoławczą rozpatrzenie powinno nastąpić zgodnie z przepisami obecnego stanu prawnego tj. w przedmiotowej sprawie w oparciu o brzemiennie art. 93 nadane Ustawą nowelizującą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Treść przepisu art. 93 Ustawy w brzmieniu nadanym Ustawą nowelizującą, jest jednoznaczna a jego interpretacja nie budzi wątpliwości. W obecnym stanie prawnym wyraźnie doprecyzowano, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów a w przypadku gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów, łączny okres studiowania wydłużony zostaje o dodatkowe 2 semestry. Ustawodawca określił nie tylko okres w którym student jest uprawniony do świadczeń ale i szczególne warunki, które przewidują, że ustalając łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. l pkt 1-4 i art. 359 ust. l wliczane są semestry bez względu na pobieranie lub nie pobieranie świadczeń przez studenta w tym czasie. Z powyższego wynika więc, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie skarżącego przedmiotowego świadczenia na rok akademicki 2023/2024 znajdą zastosowanie przepisy w brzmieniu nadanym Ustawą nowelizującą.

W związku z powyższym, Komisja Odwoławcza nie stwierdziła naruszenia przez Komisję prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 93 ust. 4 Ustawy.

Nadto z ustaleń wynika, że wbrew twierdzeniu skarżącego, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, wniósł w ustawowym terminie skargę kasacyjną od ww. Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 października 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 407/23. W świetle powyższego wyrok ten nie jest prawomocny a zatem Komisja Odwoławcza nie jest związana jego oceną prawną. Poza tym, Komisja Odwoławcza zobowiązana jest do rozstrzygania w przedmiotowej sprawie zgodnie z obowiązującym na dzień rozpatrzenia niniejszego odwołania stanem prawnym.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 93 ust. 4 p.s.w.n. poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że z przepisu tego wynika przeszkoda do przyznania świadczenia uzależniona od ilości semestrów studiowania przez potencjalnego beneficjenta, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu polega na przyjęciu, że brak jest podstaw do wliczania do okresu przysługiwania świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-14 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., okresów, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie, przez ile semestrów pod rządami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym skarżącemu przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie, świadczenia nie były jednak przez skarżącego pobierane, a w konsekwencji również poprzez niezebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez skarżącego świadczenia i poprzez dokonanie wadliwych, niepełnych ustaleń faktycznych co do spełnienia warunków otrzymania świadczenia.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum z dnia 16 stycznia 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum z dnia 29 listopada 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.s.w.n.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232), zwanej dalej "ustawa nowelizująca", dokonano istotnej zmiany ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ustawy, dotyczący możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich, zmieniony został przez art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej, zmieniającej ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r.

Przed nowelizacją art. 93 u.p.s.w.n. stanowił w ust. 2 pkt 1, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1- 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Z uwagi na takie brzmienie przepisu zarówno w doktrynie (zob. K. Lewecki, Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendium dla studentów, Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów podatkowych nr 1/2020, s. 57-62), jak i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane było co do tej kwestii jednolite stanowisko. 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy bowiem odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy. Zastosowano w tym przypadku wykładnię językową, a więc zgodną z jego znaczeniem w języku potocznym pojęcia "świadczenie przysługuje" użytego w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. Zgodnie bowiem ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (pod red. W. Doroszewskiego, wydanie internetowe) należy je odczytywać jako "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" a więc ma odnosić się do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował oświadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Musi więc zachodzić koniunkcja pomiędzy występowaniem oświadczenie a pobieraniem go. Taka wykładnia znajduje odzwierciedlenie w wyroku NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21, wyroku NSA z 7 lipca 2021 r., III OSK 3596/21 oraz wyroku NSA z 1 października 2021 r., III OSK 3967/21 i prezentowany jest także w przytłaczającej większości orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych np. w wyrokach: WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20, WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po 773/20; WSA w Krakowie z 25 stycznia 2021 r. sygn. akt 394/20, WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1223/20, WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20. Ponadto wskazywano, że wykładnia ta znajdowała również potwierdzenie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Tak więc 6 letni okres odnosi się do faktycznego pobierania stypendium, a nie do okresu studiowania. Okres ten trwa więc 72 miesiące z uwagi na to, że stypendium socjalne jest przyznawane na semestr albo rok akademicki, który trwa 10 miesięcy. Należy bowiem zauważyć, że okres ten nie pokrywa się to z okresem roku kalendarzowego, a właśnie odniesieniem do roku kalendarzowego posłużył się ustawodawca w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n.

Art. 93 u.p.s.w.n. został zmieniony na podstawie wzmiankowanej wyżej ustawy nowelizującej.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 93 ust. 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny;

2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.

Stosownie do treści art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n.).

W myśl art. 93 ust. 6 u.p.s.w.n. do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 u.p.s.w.n., z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Zatem ustawa nowelizująca dokonała istotnej zmiany okresu istnienia uprawnienia studenta do pobierania świadczeń z art. 86 i art. 359 u.p.s.w.n..

Stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej, tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n. zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Skarżący w niniejszej sprawie wskazywał, że ograniczenie z art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. należy odnosić do rzeczywistego okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymania stypendium rektora i jednocześnie jest jego beneficjentem.

Powyższe stanowisko skarżącego jest niezasadne. Bez wątpienia ustawa zmieniająca od dnia 18 grudnia 2021 r. zmodyfikowała regulację dotyczącą ustalania okresu przysługiwania świadczeń, stanowiąc, że wynosi on określoną ilość semestrów, bez względu na pobieranie świadczenia przez studenta.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. regulującymi zasadę praworządności - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, tj. norm prawa procesowego obowiązującego w dacie orzekania oraz prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia prawnego - w niniejszej sprawie złożenia wniosku. Powyższe obowiązuje także organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 86 ust. 2 u.p.s.w.n., który stanowi, że przyznanie stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej.

Organy ustaliły, że według znowelizowanego art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. uprawnienia skarżącego do otrzymania stypendium rektora upłynęły w dnia 30 września 2021r.

Nowelizacja art. 93 u.p.s.w.n. jednoznacznie bowiem ograniczyła czasokres, przez który to prawo przysługuje (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać.

Powyższe stanowisko potwierdza analiza uzasadnienia do ustawy nowelizującej, opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP, druk nr 1569, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Na stronie 4 tego uzasadnienia wskazano, że: "Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów - w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej (...)".

Jeszcze raz należy wskazać, że odnośnie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., art. 16 ustawy nowelizującej, ustawodawca przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym jedynie w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Zatem wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy, polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa.

W związku z powyższym, wbrew zarzutom skarżącego, przyznawanie stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 podlega reżimowi ustawy w wersji zmienionej.

Brzmienie art. 93 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i konkretne. Treść tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wbrew przekonaniu skarżącego opisana zmiana przepisów miała właśnie na celu, aby nie wiązać przyznania pomocy m.in. w formie stypendium rektora z okolicznością jego rzeczywistego uprzedniego pobierania. Skoro bowiem zgodnie z obecnym brzmieniem art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. określone w ilości semestrów ograniczenie czasowe uprawnienia studenta do pobierania świadczeń studenckich występuje - co zostało jasno i wprost wyartykułowane przez ustawodawcę - "bez względu na ich pobieranie przez studenta", to bezprzedmiotowe jest ustalanie, czy student otrzymywał już wcześniej stypendium i wiązanie tych ustaleń z jego aktualnym prawem do tego świadczenia. Na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., III SA/Gd 204/23, Wyrok WSA w Łodzi z 18.04.2024 r., III SA/Łd 21/24, LEX nr 3714874, Wyrok WSA w Olsztynie z 4.04.2024 r., II SA/Ol 39/24, LEX nr 3710558, Wyrok WSA w Gliwicach z 28.02.2023 r., III SA/Gl 31/23, LEX nr 3513594).

Przyjąć zatem należy, że jedynym kryterium, jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność, przez jaką ilość semestrów skarżący mógł ubiegać się o świadczenie z art. 86 ust. 1 pkt 4 u.p.s.w.n., z tego względu, że posiadał status studenta. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym - co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym - od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na I i II stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (zob. wyroki WSA: w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., III SA/Gl 31/23 oraz w Gdańsku z 11 maja 2023 r., III SA/Gd 98/23).

Skoro zatem skarżący - co nie jest w sprawie kwestionowane - składając wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2023/2024, studiował już łącznie już przez ponad 18 semestrów, to przekroczony został limit, o którym mowa w art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium.

Reasumując, należy podkreślić, że treść art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybione są zarzuty skarżącego, że podobnie jak miało to miejsce przed wspomnianą nowelizacją - określony maksymalny okres przysługiwania świadczeń, tj. 12 semestrów, rozumieć należy jako okres, w którym student świadczenie to pobierał, zostały mu przyznane i był jego beneficjentem. Ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę, która okres przysługiwania stypendium rektora wiązała od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Trafnie w orzecznictwie (wyrok WSA w Gliwicach z 4.06.2024 r., III SA/Gl 52/24, LEX nr 3740062) podkreśla się, że w przypadku, gdy dana osoba mająca status studenta pobierała świadczenie finansowe na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a z chwilą wejścia w życie nowej ustawy (tj. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce) nadal miała status studenta, to nie należało jej traktować jako osoby studiującej, która w ogóle żadnego świadczenia finansowego nie otrzymywała, gdyż wówczas okres 6-letni pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Również nie można uznać, że skarżący ma status studenta dopiero z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, skoro bez wątpienia taki status mu przysługiwał na podstawie ustawy poprzednio obowiązującej z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Odmienna wykładnia pozwalałaby takim studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający 6 lat (tzn. maksymalnie 6 lat na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu obowiązującym do 18 grudnia 2021 r., a dodatkowo wcześniej na podstawie ustawy z 2005 r.), jak również przekraczający okres 12/14 semestrów na podstawie obowiązującego art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., co byłoby nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym uzyskali świadczenia finansowe (tak NSA w wyroku z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21).

Wobec powyższego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA we Wrocławiu z 10.03.2022 r. (IV SA/Wr 615/21, LEX nr 3414287), że art. 93 ust. 4 p.u.s.w.n. nie może być rozszerzony i objąć swym zakresem okres sprzed wejścia w życie znowelizowanego zapisu, co wiąże się z wliczeniem do okresu sześcioletniego stypendiów przysługujących na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. We wskazanym wyroku Sąd nietrafnie dopatrzył się bowiem w takim działaniu naruszenia zasady lex retro non agit.

Trafnie natomiast w wyżej wymienionym wyroku podniesiono, że zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrazem woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10). Wskazany sposób rozwiązywania sporów intertemporalnych zgodny jest z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenie z dnia 11 kwietnia 1994 r. sygn. akt K 10/93, publ. OTK 1994/1/7), według którego zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom - nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnych (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka przesądza natomiast o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2003 r., sygn. akt P 31/02, publ. OTK ZU-A 2003/6/58).

Z tego też względu do okresu przyznawania stypendiów należy stosować ustawę z 17 listopada 2021 r., ale dopiero od momentu wejścia tejże zmiany w życie to jest z dniem 18 grudnia 2021r., a więc do semestru letniego roku akademickiego 2021/2022. Z kolei stypendia przewidziane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018r. stanowią te same świadczenia w stosunku do tych, przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Nie można natomiast wyciągać dalej idących wniosków ze zmiany nazewnictwa świadczeń (trudno się zresztą zgodzić z takim poglądem wyrażonym w wyroku WSA we Wrocławiu z 10.03.2022 r. - IV SA/Wr 615/21, LEX nr 3414287, gdyż w tym zakresie praktycznie żadne zmiany nie nastąpiły), ale także kompetencje do ich przyznawania oraz sposobu ich finansowania, gdyż istota i cel ich przyznawania nie uległ zmianie w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018r.

Należy także podnieść, że świadczenia finansowe określone w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.p.s.w.n. są każdorazowo przyznawane na podstawie stosownej decyzji administracyjnej. Stąd zmiany w zakresie reguł ich przyznawania działają na przyszłość w stosunku do wszystkich studentów, a więc również tych, którzy pobierali te świadczenia na podstawie poprzednio obowiązujących ustaw lub też potencjalnie mogli je pobierać, gdyby spełniali warunki wymagane do ich przyznania. Nie sposób więc przyjąć, że doszło do naruszenia zasady lex retro non agit. Ustawodawca bowiem nie nakazał uchylać decyzji przyznających te świadczenia na podstawie poprzednio obowiązującego brzmienia art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. Nie doszło również do naruszenia zasady dotyczącej trwałości praw nabytych. Zasada ta bowiem odnosi się jedynie do tego co zostało nabyte, a skora decyzja stypendialna przyznaje określone świadczenia, w tym stypendium rektora, tylko na konkretny okres, który jest w niej określony, to nie można twierdzić, że student nabywa ekspektatywę z momentem podjęcia studiów i trwa ona nieprzerwanie w tej samej formie przez wszystkie okresy jego studiowania, a ustawodawca nie może dokonać stosowny zmian w zakresie przyznawania stypendiów.

Sąd w niniejszej sprawie nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów procedury administracyjnej. Należy uznać, że zakwestionowana decyzja wydana została w oparciu o właściwie i wyczerpująco ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny, biorąc również pod uwagę wyjaśnienia skarżącej. Dlatego nie może być mowy o naruszeniu, wskazywanych w skardze, przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Jeszcze raz należy podkreślić, że stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i jest on ewidentny, rozstrzygnięcie zaś organu zawiera wystarczające uzasadnienie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.