Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2370/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 7a par. 1, art. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 5, art. 40a ust. 1 pkt 3, art. 40a ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 678
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust. 1 lit. a, art. 7 ust. 2, art. 9 ust. 1 lit. f i g, art. 25 ust. 1 i ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 5 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi T.S.A. z siedzibą w U. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej "Główny Inspektor") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 21 i art. 40a ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1604, dalej "ustawa o jakości"), art. 7 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 1 lit. f, art. 25 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. L 304 z 22 listopada 2011 r. str. 18 ze zm., dalej "rozporządzenie 1169/2011"), art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 1 lutego 2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, ze zm., dalej "rozporządzenie 178/2002"), utrzymał w mocy decyzję znak: [...] L. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej także "Wojewódzki Inspektor") z dnia [...] maja 2015 r., wymierzającą [...] S.A. z siedzibą w U. M. (dalej "skarżąca", "strona") karę pieniężną w wysokości [...] zł za wprowadzenie do obrotu 3 partii artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej o nazwach:

- [...], wyrób wieprzowy, grubo rozdrobniony, wędzony, parzony, suszony, oznaczony datą minimalnej trwałości/nr partii [...] w ilości [...] kg i wartości brutto [...] zł ([...]zł/kg),

- [...], wyrób wieprzowy, homogenizowany, wędzony, parzony, oznaczony datą minimalnej trwałości/nr partii [...] w ilości [...] kg i wartości brutto [...]zł ([...]/kg),

- [...], wyrób wieprzowy, średnio rozdrobniony, wędzony, parzony, oznaczony datą minimalnej trwałości/nr partii [...] w ilości [...] kg i wartości brutto [...] zł ([...] zł/kg)

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...] i [...] stycznia 2017 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektora przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów mięsnych u skarżącej w Zakładzie Produkcyjnym w S..

W trakcie działań kontrolnych pobrano do badań laboratoryjnych oraz oceny oznakowania próbki reprezentujące 3 partie artykułów rolno-spożywczych wymienionych powyżej. Przetwory mięsne pakowane były w atmosferze ochronnej z użyciem mieszaniny gazów (azot, dwutlenek węgla) utrzymujących świeżość i przedłużających termin przydatności do spożycia. Producent w "opisach produktów" zadeklarował minimalny okres przydatności do spożycia, w przypadku nienaruszenia szczelności opakowań dla: [...] - 50 dni, [...]- 35 dni, [...]- 40 dni.

Stwierdzone nieprawidłowości w oznakowaniu opakowań jednostkowych przedmiotowych partii polegały na braku informacji o terminie przydatności do spożycia po otwarciu opakowania, co zostało uznane przez organ za nieprawidłowe i niezgodne z art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011. Powyższe ustalono w wyniku oględzin etykiet wyrobów gotowych.

W opinii organu I instancji stwierdzone nieprawidłowości świadczyły o niespełnieniu wymagań w zakresie jakości handlowej.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Wojewódzki Inspektor wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 3 600 zł.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o jakości. W opinii strony tylko przeprowadzenie kompleksowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy środek spożywczy traci swoją jakość handlową i mikrobiologiczną i w jakim zakresie, będzie kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona zarzuciła organowi, że nie poczynił jakichkolwiek starań w celu wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego.

Główny Inspektor, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, wskazał na obowiązujące przepisy ustawy o jakości, w szczególności na art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 4 oraz na rozporządzenie 1169/2011 – art. 7 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 1 lit. f i g, art. 25 ust 1 i 2 oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002. W oparciu o wskazane przepisy przyjął, że przedmiotowe partie produktów mięsnych zostały przez skarżącą wprowadzone do obrotu i były nieprawidłowo oznakowane ze względu na brak wskazania terminu przydatności po otwarciu opakowania, co świadczy o niespełnieniu wymagań jakości handlowej. Organ wyjaśnił m.in., jak należy rozumieć zawarty w art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 termin "w stosownych przypadkach". Przyjął, że skoro ustawodawca nie nałożył bezwzględnego obowiązku wskazywania w oznakowaniu warunków lub terminu przechowywania po otwarciu produktu oraz nie wskazał kategorii żywności, której obowiązek dotyczy, to podjęcie decyzji w jakich przypadkach, jak też, w której kategorii środków spożywczych konieczne jest wskazanie warunków przechowywania lub daty przydatności do spożycia po otwarciu produktu, pozostaje w gestii producenta oraz właściwych organów kontrolnych. Organ przyjął, że warunki i czas przechowywania po otwarciu produktu powinny zostać określone w szczególności dla tych wyrobów, w których, po otwarciu produktu następują zmiany mikrobiologiczne oraz inne mające wpływ na jakość, tzn. produkty pochodzenia zwierzęcego – mięso i jego przetwory, mleko i jego przetwory oraz produkty rybołówstwa.

W niniejszej sprawie zakwestionowane przetwory mięsne zapakowane były w atmosferze ochronnej z użyciem mieszaniny gazów (azot, dwutlenek węgla), utrzymujących świeżość i przedłużających termin przydatności do spożycia, natomiast data przydatności do spożycia podana przez producenta dotyczyła produktu zapakowanego i szczelnego. Główny Inspektor stwierdził, że przy ocenie przesłanek wskazujących na obowiązek podania w oznakowaniu informacji o warunkach przechowywania lub dacie przydatności do spożycia po otwarciu produktu, istotny jest rodzaj produktu, jego opakowania (pakowanie w atmosferze modyfikowanej), przeznaczenie oraz ilość produktu w opakowaniu jednostkowym i jego zastosowanie. Organ II instancji podzielił pogląd Wojewódzkiego Inspektora, że przetwory mięsne to grupa artykułów rolno-spożywczych wymagających szczególnych warunków przechowywania. Organ podkreślił, że kwestionowane przetwory mięsne zapakowane były w atmosferze ochronnej z użyciem mieszaniny gazów (azot, dwutlenek węgla) utrzymujących świeżość i przedłużających termin przydatności do spożycia. Wskazał, że po otwarciu opakowania zmieniają się warunki przechowywania, pod wpływem składu powietrza następują procesy utleniania a także inne zmiany fizykochemiczne, organoleptyczne i mikrobiologiczne. Ponadto organ podniósł, że zawartość opakowań jednostkowych kontrolowanych partii przetworów mięsnych (796 g dla [...], 220 g dla [...], 608 g dla [...]) może nie stanowić dla konsumenta jednej porcji, która mogłaby zostać przeznaczona na jeden posiłek i która uzasadniałaby brak wskazania terminu przydatności po otwarciu opakowania.

Organ odniósł się do przedstawionych przez stronę badań wykonanych w laboratorium [...] Sp. z o.o. Przedstawione wyniki badań wskazują, że terminy przydatności do spożycia partii wędlin poddanych badaniom znacznie przekraczają zadeklarowane w "opisach produktów" minimalne okresy przydatności do spożycia a produkty wyjęte z opakowań były przydatne do spożycia w momencie przeprowadzania badań. Jego zdaniem, przedstawione przez stronę wyniki badań nie stanowią dowodu, że produkty wyjęte z opakowań jednostkowych zachowują swoje cechy jakościowe i mikrobiologiczne do końca terminu przydatności do spożycia, analogicznie do przechowywanych z użyciem mieszaniny gazów (azot, dwutlenek węgla). Wobec powyższego uznał, że producent, nie mając wystarczających dowodów, że produkty wyjęte z opakowań ochronnych są odpowiednie do spożycia do końca terminu przydatności do spożycia, był zobligowany do wskazania konsumentowi również daty przechowywania po otwarciu opakowań. Organ przyjął, że przeciętny konsument nie spodziewa się, że wskazana data minimalnej trwałości dotyczy wyrobu znajdującego się w opakowaniu ochronnym, a więc przed otwarciem.

Powołując się na art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 3) organ wskazał, że praktykę rynkową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli działanie w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzanie w błąd może dotyczyć m. in. cech produktu, jego nazwy, wykazu składników, metod przetwarzania, masy netto, daty minimalnej trwałości czy danych identyfikujących podmiot wprowadzający do obrotu. Organ powołując się na treść art. 8 ust. 1 i art. 16 i 5 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 wskazał, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce m. in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzać w błąd konsumenta natomiast podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością. Główny Inspektor podzielił opinię organu I instancji, że w przedmiotowym przypadku partii mamy do czynienia z produktami o niewłaściwej jakości handlowej. Konsument dokonując wyborów artykułów rolno-spożywczych zwraca uwagę na ich oznakowanie, w tym ich termin przydatności do spożycia, dlatego też, aby mógł dokonać świadomego wyboru artykułu rolno-spożywczego, konieczne jest zamieszczenie rzetelnej informacji na opakowaniu.

Powołując się na treść art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości organ wyjaśnił, że przesłanką wymierzenia kary na podstawie tego przepisu jest samo stwierdzenie faktu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej, zaś ustalając wysokość kary (art. 40a ust. 5 ustawy o jakości) Wojewódzki Inspektor ocenił stopień szkodliwości czynu jako średni, gdyż przetwory mięsne spożywane są przez szeroki krąg konsumentów. Strona jest profesjonalistą, prowadzi wieloletnią działalność w branży przetwórstwa mięsnego i ciążą na niej obowiązki szczególnej dbałości o wytwarzane produkty.

Przy ustalaniu zakresu naruszenia uwzględniono fakt, że stwierdzone nieprawidłowości naruszają liczne przepisy prawa żywnościowego istotne z punktu widzenia ekonomicznych interesów konsumenta. Ponadto Wojewódzki Inspektor analizując dotychczasową działalność przedsiębiorcy wziął pod uwagę to, że w ciągu ostatnich 2 lat zostały spółce wymierzone 2 kary pieniężne w łącznej kwocie [...]zł, wartość zakwestionowanych partii wędlin wyniosła [...]zł a przychody strony w 2016 r. wyniosły [...]zł. Organ II instancji uznał ustalenia Wojewódzkiego Inspektora dotyczące wysokości wymierzonej kary za prawidłowe.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia, uchylenia decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i niezebranie w sprawie materiału dowodowego, który umożliwiłby ustalenie, czy rzeczywiście kwestionowane środki spożywcze winny być oznakowane terminem przydatności do spożycia po otwarciu opakowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru udowodnienia zaistnienia danej okoliczności faktycznej na stronę postępowania, podczas gdy organ powinien z urzędu podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie, tj. uznanie, że na podstawie art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 istnieje obowiązek umieszczania terminu przydatności do spożycia po otwarciu opakowania, w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą poważne wątpliwości, co do treści normy prawnej, które skutkowało:

- naruszeniem prawa materialnego tj. art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 poprzez błędną interpretację, tj. błędne uznanie, że wymóg wskazania terminu przydatności do spożycia po otwarciu opakowania dotyczy kwestionowanych wyrobów: [...],[...], [...], podczas gdy organ nie udowodnił tego faktu,

- art. 3 pkt 5 i art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości poprzez uznanie, że kwestionowane artykuły są produktami o niewłaściwej jakości handlowej, co miało wpływ na wynik sprawy.

W ocenie skarżącej organ nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że zakwestionowane środki spożywcze rzeczywiście tracą swoją jakość handlową i mikrobiologiczną po otwarciu opakowania oraz w jakim zakresie. Skarżąca podkreśliła, że produkty mięsne różnią się znacznie stopniem trwałości, są to produkty suszone, solone, wędzone, z dodatkiem substancji konserwujących bądź bez takich substancji, które wykazują odmienną trwałość mikrobiologiczną i każdy produkt powinien być rozpatrywany osobno w kontekście obowiązku umieszczania na nim terminu przydatności do spożycia po otwarciu. Ponadto zdaniem skarżącej twierdzenia organu w zakresie ilości produktu w opakowaniu oraz fakt, że po otwarciu opakowania zachodzą procesy utleniania nie zostały poparte dowodami co oznacza, że organ nie wyjaśnił istoty sprawy i nie zebrał materiału dowodowego, który umożliwiłby ustalenie, czy rzeczywiście kwestionowane środki spożywcze winny być oznakowane terminem przydatności do spożycia po otwarciu opakowania, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do naruszenia prawa materialnego art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 skarżąca podniosła, że nakaz podawania terminu przydatności do spożycia po otwarciu opakowania nie jest obligatoryjny ale "w stosownych przypadkach". Termin ten nie został w przepisach zdefiniowany a organ nie dokonał wykładni tego wyrażenia. Zdaniem skarżącej niezrozumiałe jest wywodzenie obowiązku umieszczania na etykiecie informacji, o której mowa w art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 wyłącznie z ilości produktu zawartego w opakowaniu jednostkowym, gdy jest to niewielka liczba porcji. Skarżąca założyła, że zawartość kwestionowanych produktów jeśli nie stanowi jednej porcji to biorąc pod uwagę przeznaczenie można uznać je za zawierające 2-3 porcje. Ze względu na małą ilość, zakwestionowane produkty zostaną spożyte przez konsumenta niezwłocznie po otwarciu; w przypadku małżeństwa czy rodziny z dziećmi produkty zostaną spożyte jednorazowo a przez pojedyncze osoby w ciągu 2-3 dni.

W dalszej części skargi skarżącą odniosła się do pojęcia "przeciętny konsument" i wskazała, że dobrze poinformowany, ostrożny i racjonalny konsument rozumie, że długi termin przydatności do spożycia wskazany w oznakowaniu dotyczy żywności zapakowanej a nie otwartej. Przeciętny, wyedukowany konsument rozumie komunikat "pakowano w atmosferze ochronnej" i wyciąga z niego wniosek, że po otwarciu produkt taki powinien być traktowany jako produkt świeży, czyli podobnie do tego, który nabywa w sklepach bez opakowania. W przypadku nabywania takich środków spożywczych konsument w ogóle nie jest informowany o terminie przydatności do spożycia. Dobrze poinformowany, ostrożny i racjonalny konsument zdaje sobie sprawę, że zakup świeżego produktu mięsnego wymaga spożycia niezwłocznie po zakupie. Zdaniem skarżącej analogiczne założenie należy poczynić w przypadku żywności pakowanej w atmosferze ochronnej, po otwarciu opakowania. Ponadto racjonalny konsument wie, że warunki atmosfery ochronnej ulegają zmianie po otwarciu produktu. Samo hermetyczne opakowanie stanowi formę przedłużenia trwałości i jego usunięcia pozbawia produkt specjalnych warunków przedłużających trwałość, o czym konsument wie. Przyjmując przeciwne założenie umieszczanie na etykiecie informacji " pakowano w atmosferze ochronnej" byłoby bezcelowe.

Skarżąca nadto zwróciła uwagę, na użycie w art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 słowa "lub" co oznacza, że możliwe jest podanie zarówno warunków przechowywania jak i terminu przydatności do spożycia, a także podanie wyłącznie warunków przechowywania bądź wyłącznie terminu przydatności do spożycia np. poprzez informację "po otwarciu przechowywać w lodówce".

Główny Inspektor w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora nie narusza prawa, a podniesione zarzuty i przedstawiona argumentacja skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy artykuły rolno-spożywcze takie jak "[...]", "[...]", "[...]" (o właściwościach opisanych szczegółowo w zaskarżonej decyzji) były produktami wprowadzonymi do obrotu o niewłaściwej jakości handlowej z uwagi na brak terminu przydatności do spożycia po otwarciu opakowania.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlową stanowią cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 ustawy o jakości).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że kwestionowane produkty "[...]", "[...]", "[...]" były artykułami rolno-spożywczymi wprowadzonymi do obrotu w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002.

Stosownie zaś do art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Informacje te musza być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia). W myśl art. 9 ust. 1 lit. f i g ww. rozporządzenia obowiązkowe jest wskazanie w oznakowaniu m. in. daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia oraz wszelkich specjalnych warunków przechowywania lub warunków użycia.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ww. rozporządzenia jeżeli środki spożywcze wymagają szczególnych warunków przechowywania lub warunków użycia, należy podać te warunki. Aby umożliwić odpowiednie przechowywanie lub użycie żywności po otwarciu opakowania, w stosownych przypadkach podaje się warunki przechowywania lub termin przydatności do spożycia – art. 25 ust. 2 rozporządzenia.

Pierwszą kwestią, do której należy się odnieść jest to, czy organ dokonał wykładni wyrażenia w stosownych przypadkach oraz przy prawidłowo przyjął, że kwestionowane produkty były niewłaściwie oznakowane ze względu na brak terminu przydatności po otwarciu opakowania.

W ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił z jakiego powodu przyjął, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011. Prawidłowo przyjął, że kwestionowane produkty były niewłaściwie oznakowane. Warunki i czas przechowywania po otwarciu produktu powinny zostać określone w szczególności dla tych wyrobów, w których po otwarciu następują zmiany mikrobiologiczne oraz inne mające wpływ na jakość. Do takich środków spożywczych zaliczył produkty pochodzenia zwierzęcego – mięso i jego przetwory, mleko i jego przetwory oraz produkty rybołówstwa.

Dokonując wykładni wyrażenia "w stosownych przypadkach" należało bowiem uwzględnić istotną okoliczność pakowania tych wyrobów w atmosferze ochronnej, próżniowo lub w hermetycznie sterylizowanych opakowaniach.

Oznacza to, że po otwarciu takiego hermetycznego opakowania warunki środowiskowe zawartości ulegają istotnej zmianie. Ponadto na uwagę zasługiwała także kwestia, że zawartość omawianego opakowania może nie stanowić dla konsumenta jednej porcji, spożytej na jeden posiłek i zaistnieje konieczność dalszego przechowywania.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organ wykładnia wyrażenia "w stosownych przypadkach" jest właściwa. Kwestionowane artykuły rolno-spożywcze o nazwach: [...],[...],[...], zapakowane były w atmosferze ochronnej z użyciem mieszaniny gazów (azot, dwutlenek węgla) utrzymujących świeżość i przedłużających termin przydatności do spożycia.

Jest poza sporem, że w takim wypadku, po otwarciu opakowania zmieniają się warunki przechowywania, ponieważ następują procesy utlenienia, a także inne zmiany fizykochemiczne, organoleptyczne i mikrobiologiczne. Ponadto należy podkreślić, że były to przetwory mięsne w opakowaniach jednostkowych o masie [...] g, [...] g i [...] g. Przetwory takie mogą, ale nie muszą być spożyte jednorazowo po otwarciu opakowania i producent takich wyrobów nie może zakładać, że małżeństwo czy rodzina jest w stanie je spożyć od razu po wyjęciu z opakowania, a osoba samotna w ciągu 2-3 dni.

Podstawowym celem prawa żywnościowego jest ochrona zdrowia, życia ludzi i ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością (art. 5 ust. 1 rozporządzenia 178/2002). Powyższe dotyczy wszystkich konsumentów, a nie tylko konsumenta żyjącego w związku, czy też mającego rodzinę. Ilość osób we wspólnym gospodarstwie domowym nie oznacza, że wszyscy jego członkowie mają takie same preferencje żywieniowe, czy też, że od razu po otwarciu opakowania produkt zostanie spożyty, a w przypadku osób samotnych, że będą spożywały ten sam produkt przez 2 czy 3 kolejne dni.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że przedstawione przez stronę badania laboratoryjne nie stanowią dowodu, że produkty wyjęte z opakowań jednostkowych zachowują swoje cechy jakościowe i mikrobiologiczne do końca terminu przydatności do spożycia, tak jak w przypadku przechowywanych z użyciem mieszaniny gazów (azot, dwutlenek węgla). Po pierwsze zauważyć należy, że przedstawione badania dotyczą próbek pochodzących z innych partii produktów niż partie zakwestionowane podczas kontroli. Po drugie, w momencie przeprowadzania badań termin przydatności do spożycia w przypadku [...] wynosił jeszcze [...] dni, w przypadku [...][...] dni, zaś w przypadku [...][...] dni. Powyższe nie pozwala przyjąć, jakie byłyby wyniki badań po upływie ww. dni, czy też na kilka dni przed upływem terminu przydatności do spożycia.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych etykiet kwestionowanych artykułów - zapakowanych w atmosferze ochronnej z użyciem mieszaniny gazów utrzymujących świeżość i przedłużających termin przydatności do spożycia wynika, że zawierały one jedynie informację do kiedy należy spożyć tak zapakowany produkt i informację w jakiej temperaturze należy go przechowywać.

Oznacza to, że informacja o terminie spożycia tych produktów dotyczyła wyrobu znajdującego się w opakowaniu ochronnym.

Wobec powyższego, brak wskazania ich przydatności - po otwarciu opakowania lub warunków spożycia - uprawniał organ do uznania nieprawidłowego oznakowania przedmiotowych partii przetworów mięsnych.

W skardze skarżąca podniosła, że w art. 25 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 użyto słowo "lub" – warunki przechowywania lub termin przydatności do spożycia. W jej ocenie, dla realizacji obowiązku wynikającego z powyższego artykułu wystarczająca będzie np. informacja "po otwarciu przechowywać w lodówce". Jednak podkreślenia wymaga, że taka informacja na etykietach się nie znajdowała.

Skarżąca zarzuciła również organowi, że przerzuca ciężar udowodnienia zaistnienia danej okoliczności faktycznej na stronę postępowania, podczas gdy organ z urzędu powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a.), m. in. z tego powodu, że w treści uzasadnienia decyzji organ zawarł sformułowanie "producent nie mając wystarczających dowodów, że produkty wyjęte z opakowań ochronnych są odpowiednie do spożycia do końca terminu przydatności do spożycia, był zobligowany do wskazania konsumentowi również daty przechowywania po otwarciu opakowania".

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z urzędu, podczas kontroli zostały zabezpieczone próbki materiału dowodowego, w aktach sprawy znajdują się kserokopie etykiet kwestionowanych produktów, zarówno organ I jak i II instancji umożliwił, przed wydaniem decyzji, zajęcie przez stronę stanowiska w sprawie a decyzje w sprawie były wydane w oparciu o całość materiału dowodowego zebranego w sprawie. Skarżąca zaś nie przedstawiła dowodów, które podważyłyby przyjęte przez organ twierdzenia. W zaskarżonej decyzji Główny Inspektor dokładnie wyjaśnił, z jakiego powodu przyjął, że kwestionowane produkty powinny zawierać informację o dacie przechowywania po otwarciu opakowania. Ponadto sama skarżąca w skardze stwierdziła, że warunki atmosfery ochronnej ulegają zmianie po otwarciu opakowania produktu, co więcej porównała otwarcie opakowań kwestionowanych produktów do zakupu świeżego produktu mięsnego wymagającego spożycia niezwłocznie po zakupie.

W ocenie Sądu, powyższe naruszenia uzasadniały wymierzenie kary w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości, zgodnie z którym kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze niedopowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów podlega karze pieniężnej w wysokości pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

Skoro kara w niniejszej sprawie została wymierzona w wysokości [...]zł, a jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ustalenie jej wysokości uwzględniało zasady określone w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, tzn.: stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych, wielkość jego obrotów oraz przychodu a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych.

Ma zatem rację organ, że kara w wysokości [...]zł stanowiąca [...] % przychodu skarżącej i 5 % kary maksymalnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości - nie jest dla skarżącej karą wygórowaną. Jest karą adekwatną do oceny przesłanek określonych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości. Ponadto realizuje funkcje jakie powinna spełniać kara wymierzana w razie naruszenia prawa żywnościowego i paszowego zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, tj. powinna być skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca.

Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez uzasadnienia faktyczne i prawne organ nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Nie zachodziły wątpliwości co do treści norm prawnych będących podstawą zaskarżonej decyzji, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść strony.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.