Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1405/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 2 punkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm., zwanej w skrócie "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zarzutów wniesionych przez S. G. (tj. Skarżącego) w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (dotyczącym syna P. G.), postanowieniem z [...] lipca 2022 r., nr [...] oddalił zgłoszony zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień.

W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji podniósł, iż obowiązek szczepienia staje się wymagalny w momencie wejścia dziecka w granice wiekowe określone w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172) i aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza, gdyż jak wynika z art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi "obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną lub faktyczną pieczę nad osobą obowiązku poddania się tym szczepieniom", wobec czego nie ma dowolności w wyborze terminu szczepienia w dowolnym momencie mieszczącym się w zakresie granic wiekowych wskazanych w rozporządzeniu, gdyż przepisy prawa wprost wskazują, iż za wyznaczenie terminu szczepienia odpowiada lekarz, czyli osoba ustawowo do tego uprawniona. Termin wymagalności obowiązku szczepień nie jest więc określony w treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, gdyż komunikat stanowi jedynie wskazówkę merytoryczną dla lekarzy POZ, przeprowadzających kwalifikacje do szczepień ochronnych, którzy wyznaczeni są przez ustawę do powiadamiania osób zobowiązanych o obowiązku szczepienia.

Ponadto, jako podstawę prawną wykonania obowiązku szczepień w tytule wykonawczym 7/2023, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał art. 5 ust. 1 lit b oraz art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi.

Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych nie został "wyeliminowany z obrotu prawnego w dniu [...] maja 2023 r.", gdyż w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny, sygn. akt SK 81/19, orzekł, iż "przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej" (Dz. U. z 2023 r., poz. 909), w związku z powyższym należy uznać, iż na dzień zgłoszenia rodziców P. G. jako uchylających się od obowiązku szczepień, a także na dzień wydania niniejszego postanowienia, wskazane przepisy nie utraciły mocy. Stanowisko w sprawie naruszenia w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanowień art. 8 Konwencji z dnia 4 listopada 1950r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r., Nr 61 poz. 284) nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do argumentu, że obowiązkowe szczepienia jako przymusowe zabiegi medycznego oznaczają ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego, gwarantowanego przez art. 8 § 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, organ I instancji zauważył, że zgodnie z ust. 2 tego samego przepisu, iż "niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób". Kryteria powyższe spełnia wprowadzenie w polskim systemie prawnym szczepień obowiązkowych, albowiem jest przewidziane przez ustawę i jest konieczne ze względu na ochronę zdrowia oraz praw i wolności innych osób.

Odnosząc się do wskazanego orzeczenia Trybunału Praw Człowieka w sprawie M. v. [...] poinformowano stronę, iż powoływanie się na tą sprawę jest błędne. Sprawa M. przeciwko [...] w ogóle nie dotyczyła szczepień. Przedmiotem tej sprawy było ograniczenie zdolności do czynności prawnych orzeczonej przez sąd w 1976 roku wobec obywatela z powodu zdiagnozowanej u niego psychozy paranoidalnej. Po ponad dekadzie chory postanowił odwołać się od decyzji sądu i walczyć o przywrócenie mu zdolności do czynności prawnych. Jednocześnie odmówił zgody na badania psychiatryczne, co w końcu zostało nakazane sądownie. W tej sytuacji chory zarzucił władzom [...] złamanie art. 8 Konwencji twierdząc, że przymusowe badanie w szpitalu psychiatrycznym naruszyło jego prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Władze [...] powoływały się na wyjątek od tej zasady, powołując się na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności osób (art. 8 ust. 2). Ostatecznie ETPCz uznał, że w tej sprawie nie został naruszony art. 8 Konwencji, a naruszono prawo obywatela w zakresie art. 6 par. 1, czyli do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd.

Ponadto organ orzekający wskazał, że przytoczone przez stronę wyrwane z kontekstu fragmenty stanowiska Ministra Zdrowia zawarte w odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2021 roku (sygn. akt. SK 95/20), nie obrazują faktycznego stanowiska w tej sprawie co podstaw obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z pisma Ministra Zdrowia jednoznacznie wynika, że "Obowiązek poddania dziecka szczepieniom jest obowiązkiem wynikającym z ustawy, które konkretyzuje. Nie ma na powyższe wpływu fakt, iż Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym zawarte są informacje specjalistyczne z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepień, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (za NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 roku, sygn. akt. II OSK 1312/13)." W dalszej części tegoż stanowiska wskazano: "istotą wskazanego w ustawie i rozporządzeniu komunikatu (podobnie jak istniejącej w polskim prawie formy "obwieszczenia") jest wyłącznie funkcja informacyjna, która zakłada, że jest to oświadczenie wiedzy organu władzy publicznej, rodzaj ogłoszenia (informacji), pozbawiony samoistnych walorów normatywnych".

Mając na uwadze powyższe organ I instancji wskazał, iż wedle ustalonego stanu faktycznego, pisemne wezwania na szczepienie zostało wysłane przez Przychodnię Rodzinną [...] w B. do rodziców małoletniego P. G. w dniach [...] stycznia 2022 r. oraz [...] marca 2022 r. Według informacji przekazanych przez Przychodnię Rodzinną [...], rodzice nie zgłosili się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne do obowiązkowych szczepień ochronnych, wobec czego placówka zgłosiła rodziców jako uchylających się od szczepień wskazanego dziecka wraz ze sprawozdaniem kwartalnym za II kwartał 2022 r. W momencie zgłoszenia przez przychodnię, czyli [...] czerwca 2022 r., małoletni P. G. ur. [...] czerwca 2021 r. miał ukończone 12 miesięcy i nie miał zrealizowanych żadnych szczepień ochronnych. Należy więc uznać, iż na dzień zgłoszenia rodziców uchylających się od szczepień dziecka P. G., a także na dzień wystawienia niniejszego postanowienia, obowiązek poddania wskazanego małoletniego szczepieniom ochronnym jest w pełni wymagalny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i uznanie zarzutów, zarzucając:

1. naruszenie art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego syna P. przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji,

2. naruszenie art. 6 kpa, art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,

3. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego,

4. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r.,

5. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego,

6. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia,

7. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw C. i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącego na powyższe postanowienie Skarżący Inspektor Sanitarny postanowieniem z [...] października 2023 r., sygn. akt [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W odpowiedzi na zarzut "naruszenia art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea", odnoszący się do kwestii wymagalności obowiązku, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że nie zgadza się ze Stroną, iż wierzyciel przytoczył jedynie przepisy prawa i nie odniósł się do sytuacji indywidualnej Zobowiązanego. Organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2023 r. (NEP.0442.[...].74.2022) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił Skarżącemu podstawy prawne obowiązku będącego przedmiotem prowadzonego postępowania z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa. Ponadto organ wskazał nie tylko dane osobowe oraz wiek dziecka, ale również odnosząc się konkretnie do osoby Skarżącego, przedstawił dowody w sprawie, na których się oparł.

Wierzyciel wyjaśnił również Skarżącemu, kiedy obowiązek zaszczepienia małoletniego stał się wymagalny, co więcej w upomnieniu nr [...] z [...] września 2022 r. oraz w tytule wykonawczym nr [...] z [...] lutego 2023 r., w części B pkt 5 określił treść obowiązku podlegającego egzekucji, a także wskazał konkretne choroby zakaźne, przeciwko którym winny być przeprowadzone szczepienia ochronne oraz przedziały czasowe ich wykonania. Organ odwoławczy wskazał, iż niepodważalnym jest fakt niewykonania u małoletniego P. G. obowiązkowych szczepień przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae. Zauważył także, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o chorobach zakaźnych"), w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ponosi osoba sprawująca prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji Skarżący, jako rodzic P. G., nie dopełnił obowiązku poddania syna szczepieniom ochronnym celem profilaktyki zdrowotnej, a także działań mających na celu przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych.

Organ odwoławczy wskazał również, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż Skarżący od momentu narodzenia syna, nie wyrażał zgody na poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. W związku z niezrealizowaniem przez Skarżącego ciążącego na nim obowiązku, podmiot leczniczy tj. Przychodnia Rodzinna [...] S.C. M. W., M. W. w B. (kod świadczeniodawcy: 20005433) przekazała do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. informację w sprawie (pismo z [...] czerwca 2022 r.). Na tej podstawie organ I instancji podjął czynności wierzyciela w celu wyegzekwowania obowiązku realizacji szczepień małoletniego P. G.. W dniu [...] lipca 2023 r., ustalono, iż rodzice dziecka nie zgłosili się na lekarskie badanie kwalifikacyjne, tym samym nie wykonali u dziecka zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych.

W odpowiedzi na zarzut nr [...] "naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi", dotyczący w istocie kwestii braku wymagalności obowiązku, z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji w sposób szczegółowy odniósł się do podstaw prawnych nałożenia obowiązku szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym.

Odnosząc się do poruszanych przez Skarżącego kwestii dotyczących Programu Szczepień Ochronnych (PSO), organ odwoławczy podkreślił, że w momencie wydawania niniejszego postanowienia, realizacja szczepień ochronnych odbywała się na podstawie załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie szczepień. Niemniej, biorąc pod uwagę, że w dniu wniesienia przez Skarżącego zarzutów do tytułu wykonawczego obowiązywał PSO na 2023 rok, organ odwoławczy wyjaśnił, że z przepisów wskazanych we wcześniejszej części postanowienia, wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywała się według PSO, który corocznie był modyfikowany, stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych. Komunikat ten był w istocie dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte były wiadomości z zakresu medycyny, dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Ocena ta pozostawała aktualna również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. przez Trybunał Konstytucyjny (TK) wyroku w sprawie o sygn. akt SK 81/19. W istocie, w ocenie TK, art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia w sprawie szczepień w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone były w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, był niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niemniej, TK w powyższym orzeczeniu nie zakwestionował w żaden sposób obowiązkowych szczepień ochronnych (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (wyroki z 6 lipca 2023 r. sygn. akt: III SA/Gd 226/23, III SA/Gd 227/23)

W świetle powyższego zdaniem organu nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby wskazane w tytule wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn Skarżącego - jako osoba małoletnia - podlega obowiązkowi tych szczepień. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisu prawa.

W kwestii zarzutu nr [...] zażalenia tj. "naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zarzutu nr [...] "naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych", poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny" organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. 2023 r., poz. 338 z późn. zm.), Organy Inspekcji Sanitarnej uprawnione są do nadzoru nad realizacją szczepień ochronnych. Według przepisów prawa, obowiązujących w dniu zgłoszenia zarzutów przez Skarżącego termin wykonania obowiązku aktualizował się w momencie wezwania przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) a komunikat Głównego w Inspektora Sanitarnego stanowił natomiast wskazówkę merytoryczną dla lekarzy POZ, kwalifikujących do wakcynacji w zakresie szczepień ochronnych. Wobec tego zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku, nie zasługują one na uwzględnienie.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż zarzuty nr [...] i 7 wykraczają poza zarzuty w rozumieniu art. 33 § 2 u.p.e.a. Niemniej jednak, mając na względzie interes Strony, Organ II instancji przekazał poniższe wyjaśnienia, które pozostają jednak bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

W kwestii zarzutu "naruszenia art. 6 kpa, art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 18 upea", organ odwoławczy nie zgodził się ze Stroną, że wierzyciel nie ustosunkował się do okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania, gdyż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w postanowieniu z [...] lipca 2023 r., nr [...] wyjaśnił podstawy prawne wymagalności obowiązku szczepień ochronnych oraz w oparciu o zebrane w sprawie dowody podejmował działania celem wyegzekwowania tego obowiązku zgodnie z regulacjami wynikającymi z przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Strona zarzuciła również, iż Organ I instancji "nie ustosunkował się w treści uzasadnienia do zarzutu naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.", przy czym strona nie wniosła takiego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, dlatego trudnym jest ustosunkowanie się do jego treści. Art. 4 ustawy o chorobach zakaźnych odnosi się do określania przez Radę Ministrów programów zdrowotnych, które wynikają z bieżącej sytuacji epidemiologicznej oraz konieczności zapewnienia ochrony zdrowotnej osób, których szczególne narażenie na zakażenie wynika z sytuacji epidemiologicznej. Przedmiotowa sprawa nie ma związku z treścią uregulowań zawartych w art. 4 ustawy o chorobach zakaźnych. Reasumując, powyższy zarzut organ odwoławczy uznał za bezzasadny.

Nietrafiony w ocenie organu odwoławczego jest również zarzut "naruszenia art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 upea", poprzez nierozpoznanie przez Organ I instancji materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej. Jak wynika z akt sprawy, pisemne wezwania na szczepienia ochronne zostały wysłane przez Przychodnię Rodziną [...] S.C. M. W., M. W. (kod świadczeniodawcy: 20005433) do rodziców małoletniego P. G. w dniach [...] stycznia 2022 r. oraz [...] marca 2022 r. Z informacji przekazanych przez podmiot leczniczy, rodzice nie zgłosili się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne do obowiązkowych szczepień ochronnych, wobec czego placówka zgłosiła rodziców jako osoby uchylające się od obowiązkowych szczepień ochronnych w sprawozdaniu kwartalnym z II kwartał 2022 r. W momencie zgłoszenia przez przychodnię [...] czerwca 2022 r., małoletni P. G. urodzony [...] czerwca 2021 r., miał ukończone 12 miesięcy i nie miał zrealizowanych żadnych obowiązkowych szczepień ochronnych. W dniu [...] września 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jako wierzyciel obowiązku wydał upomnienie nr [...] prowadząc dalsze postępowanie wobec Zobowiązanego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek poddania się, a w tym konkretnym przypadku poddania osoby będącej pod opieką, szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, które jest wykonywane przed szczepieniem. Skarżący nie stawiając się z synem na badanie kwalifikacyjne uniemożliwił lekarzowi ocenę stanu zdrowia dziecka oraz stwierdzenie występowania ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Ponadto w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia ochronnego, lekarz kieruje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Jak wspomniano powyżej, Strona na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego nie dostarczyła dokumentów świadczących o konieczności odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych. Zwolnione z tego obowiązku mogą być tylko i wyłącznie osoby, u których lekarz stwierdza stałe przeciwwskazania do szczepień ochronnych, czy też konkretnego szczepienia. Reasumując powyższe, organ odwoławczy uznał Skarżącego za osobę uchylającą się od wykonania obowiązku poddania syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W kwestii naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP. Organ II instancji podniósł, że art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności stanowi, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju (...) ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Dodatkowo Konstytucja RP w art. 31 ust. 1 stwierdza wprawdzie, iż wolność człowieka podlega ochronie prawnej, dopuszcza jednak (ust. 3) ustanowienie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w ustawie, gdy są one konieczne dla ochrony zdrowia i praw innych osób.

W skardze do Sądu S. G. zarzucił orzeczeniu organu odwoławczego naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.,

2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

3. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 upea w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,

4. naruszenie art. 124 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

5. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Nadto Skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 tj. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2,3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wnoszę o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skargi, jej autor podniósł, iż art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zwrócił uwagę na ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd zgodnie z którym akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego na sali rozpraw. Ponadto na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego. Wynika z tego, że akt normatywny uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją nie powinien być stosowany przez sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału.

W ocenie Skarżącego szczepionki nie są badane w zestawieniu z prawdziwym placebo, nie ma również badań dotyczących bezpieczeństwa podanych wszystkich dawek szczepień, których liczba zmienia się, co roku z uwagi na publikację przez Głównego Inspektora Sanitarnego Programu Szczepień Ochronnych jako komunikatu, do którego zastosowania rodzice są przymuszani za pomocą grzywien administracyjnych.

Ponadto Skarżący podniósł, iż obowiązek szczepień w Polsce narusza również konstytucyjna zasadę proporcjonalności. Skoro bowiem w 25 krajach europejskich szczepienia mogą być dobrowolne bez szkody dla zdrowia publicznego, to znaczy to, że ustawodawca naruszył zasadę proporcjonalności wprowadzając obowiązek szczepień bez merytorycznego uzasadnienia mimo podobnej sytuacji epidemiologicznej.

Uzupełniając dotychczasową argumentację, Skarżący wskazał też, że zaskarżone przepisy naruszają również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie jakim nakładają obowiązki na obywateli określone w komunikacie GIS, bez rozważenia innych rozwiązań w tym zakresie, które bazowałyby na dobrowolności szczepień i świadomej zgodzie na wykonanie tej procedury medycznej, przewidzianej przez art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Obowiązek szczepień ochronnych w Polsce uzasadnia się koniecznością budowania odporności populacyjnej (herd immunity). Niemniej dzieci to statystycznie 1/4 populacji polskiego społeczeństwa, a według dostępnych danych dorośli nie odnawiają swoich szczepień z dzieciństwa. W tej sytuacji powstaje pytanie o zasadność Programu Szczepień Ochronnych, który dotyczy 1/4 populacji i wiąże się z ryzykiem nieodwracalnych powikłań - niepożądanego odczynu poszczepiennego.

Skarżący przedstawił szeroko swoje stanowisko odnośnie sposobu organizacji szczepień.

Ponadto Skarżący zarzucił, iż wierzyciel nie wskazał, kiedy - jego zdaniem - w stosunku do małoletniego stał się wymagalny obowiązek szczepienia przeciwko poszczególnym chorobom. Organ nie wskazał również czy stan zdrowia małoletniego pozwala na dokonanie iniekcji, tylko założył odgórnie bez zagłębiania się w istotę sprawy, że u małoletniego nie występują przeciwwskazania do podania szczepionki. Prawidłowe zaś przeanalizowanie okoliczności niniejszej sprawy, do czego organy były zobowiązane na mocy art. 7 kpa prowadzi do wniosku, że obowiązek jest niewymagalny. Ponadto w treści zaskarżonego uzasadnienia oprócz wymienienia imienia i nazwiska syna zobowiązanego organ nie przytoczył żadnych ustaleń faktycznych, co wskazuje na to, iż wydając to postanowienie nie dokonywał w ogóle tych ustaleń. Zaskarżone postanowienie stanowi przytoczenie jedynie podstaw prawnych, co uniemożliwia merytoryczną ocenę stanowiska organu.

Obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące obowiązku szczepień ochronnych w ocenie Skarżącego niezaprzeczalnie stanowią ingerencję w prawo do prywatności (prawo do decydowania o życiu osobistym) wyłączając możliwość podjęcia przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom lub ich opiekunów prawnych lub faktycznych decyzji o odmowie poddania się szczepieniom. Obowiązek ten stanowi zatem z pewnością ingerencję w zasadę autonomii (samostanowienia) jednostki wiążącą się ściśle z nakazem poszanowania godności ludzkiej a konkretnie z prawem decydowania przez nią o świadczeniach zdrowotnych, którym chce się ona poddać. Ograniczenia powyższego prawa zgodnie z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności mogą być wprowadzane jedynie w drodze ustawy i muszą być konieczne w demokratycznym społeczeństwie m. in. z uwagi na ochronę zdrowia i moralności. A zatem ograniczenia można wprowadzać jedynie w drodze ustawy, gdy są one konieczne i proporcjonalne. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Zaś istotą wolności i praw jest godność człowieka. Godność ta jest odbierana zarówno dzieciom poprzez przymusowe poddawanie ich ryzyku utraty zdrowia i życia w wyniku szczepień, bez jednoczesnego stworzenia odpowiedniego sytemu zabezpieczeń tych praw chociażby w postaci wsparcia ze strony Państwa w przypadku powikłań. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, gdyż szczepienie jest procedurą medyczną, obarczoną jasno określonym ryzykiem (o czym świadczy lista skutków ubocznych z ulotek preparatów szczepionkowych oraz Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania). Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia. Oznacza to, że Państwo nie ma prawa podejmować żadnych przymusowych działań medycznych stanowiących zagrożenie dla życia obywatela, w tym dziecka, ponieważ każdy obywatel ma niezbywalne prawo do ochrony życia. Tymczasem – jak wskazuje Skarżący - w Polsce dzieciom wstrzykuje się dwie obowiązkowe szczepionki już w pierwszej dobie życia.

Skarżący zwrócił tez uwagę, że ograniczenie prawa do życia prywatnego musi wynikać z ustawy i co prawda sam obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, niemniej jednak lista chorób, przeciwko którym należy zaszczepić dziecko wynika już z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - aktu prawnego o randze niższej niż ustawa. Co więcej, ilość dawek poszczególnych szczepionek jak również lata i miesiące, w których należy podać dziecku szczepionkę wynika już z Programu Szczepień Ochronnych - komunikatu wydawanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, który to akt nie jest źródłem prawa powszechnego, a zatem nie sposób na jego podstawie nakładać obowiązki na obywateli. Mimo to wszczynając postępowania administracyjne, w toku których nakłada się na opiekunów prawnych dziecka, organy wyprowadzają terminy poszczególnych szczepień właśnie z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który nie jest w ogóle źródłem prawa powszechnego. Zatem organy administracyjne Rzeczypospolitej Polskiej przyjmują, iż niedotrzymanie przez opiekunów prawnych terminów wynikających z Komunikatu oznacza niedopełnienie obowiązku zaszczepienia dziecka, mimo iż ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. To z kolei skutkuje ukaraniem ich grzywną w celu przymuszenia, przy czym wysokość jednej grzywny może wynosić 10 tyś. złotych na jednego rodzica, a łączna suma grzywien na jednego rodzica może maksymalnie wynosić 50 tyś. złotych. Jedna rodzina składająca się z 2 rodziców i 1 dziecka może zostać ukarana łączną grzywną 100 tyś. złotych. Powyższe jest niezgodne z wymogiem wprowadzenia ograniczenia prawa do prywatności w drodze ustawy, a nie aktu niższego rzędu.

Kolejną przesłanką możliwości wprowadzenia ograniczenia przysługującego prawa do prywatności jest w ocenie Skarżącego konieczność wprowadzonego ograniczenia. Skarżący zwrócił uwagę, że obecny kalendarz szczepień nie zmienił się zasadniczo od tego, który obowiązywał w poprzednim ustroju, w sytuacji gdy w wielu krajach Unii Europejskiej zrezygnowano z przymusowego szczepienia oraz obowiązkowego "kalendarza szczepień" na rzecz podawania ich jedynie do określonych grup ryzyka. Wprowadzenie obowiązku szczepień nie było niezbędne, gdyż ryzyko wystąpienia epidemii chorób zakaźnych nie jest realne a istnieją inne środki nie ingerujące w prawo do prywatności, które również pozwalają na zapobieżenie ich występowaniu (np. szczepienia akcyjne). Również art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nakazujący władzom publicznym zwalczać choroby epidemiczne nie przesądza czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stosowane na zasadzie dobrowolności, zgodnie z zasadą prawa do samostanowienia (art. 47 Konstytucji RP). czy przymusu leczniczego. Ustawodawca może wprowadzić obowiązkowe szczepienia ochronne, ale powinien kierować się zasadą proporcjonalności. Ustawodawca może wprowadzić także inne, niż szczepienia ochronne środki zwalczania chorób epidemicznych (Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art.86, red. prof. dr hab. M. S., dr hab. L. B.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Inspektor Sanitarny utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oddalającego wniesiony przez skarżącego zarzut egzekucyjny. Zarzut ten został wniesiony w związku z prowadzonym wobec Skarżącego postepowaniem egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Powodem wystawienia tego tytułu przez wierzyciela - Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. był fakt uchylania się zobowiązanego od wykonania tego obowiązku.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 33 § 1 upea. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2023 r. wniósł zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.). Podkreślił, że wymagalności obowiązku szczepień jego syna nie można wywodzić z Programu Szczepień Ochronnych mającego postać komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, gdyż nie jest on źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Wskazał również, że brak jest w dokumentacji medycznej zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka, na podstawie którego lekarz by stwierdził, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny. Organ nie przedstawił zaświadczenia o zakwalifikowania dziecka do szczepień ochronnych, jak również nie przedstawił dokumentów potwierdzających przeprowadzenie przez lekarza kwalifikującego do szczepień badań w celu wykluczenia przeciwskazań do podania szczepionek. Ponadto na etapie zażalenia oraz skargi Sądu skarżący dla poparcia swojego stanowiska powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19.

Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, że podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 z późn. zm., zwanej dalej "u.z.z.ch.z."), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.., w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji. Z art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18).

Ze znajdującego się w aktach sprawy "Formularza zgłoszenia" wynika, że zarówno skarżący jako ojciec dziecka (Skarżący), a także matka dziecka, byli wzywani do stawienia się z dzieckiem na szczepienie i badania profilaktyczne. Ponadto do strony były kierowane upomnienie i dalsza korespondencja w sprawie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Skarżący nie stawił się jednak na badanie kwalifikacyjne z dzieckiem, zatem brak było możliwości do wykluczenia przeciwwskazań przez lekarza i wydania stosownego zaświadczenia. Ponadto Skarżący nie przedstawił żadnego zaświadczenia o odroczeniu szczepień. Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy adnotacja służbowa. Podkreślenia wymaga, że stawienie się na badania kwalifikacyjne jest elementem poddania się obowiązkowi szczepienia ochronnego. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie wykonania szczepienia.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego, z którego wynika, że rodzice dziecka nie stawili się na badania kwalifikacyjne za bezzasadne należy uznać twierdzenia Skarżącego o braku przedłożenia przez organ zaświadczenia o zakwalifikowania dziecka do szczepień ochronnych, czy nieprzedstawienia dokumentów potwierdzających przeprowadzenie przez lekarza kwalifikującego do szczepień badań w celu wykluczenia przeciwskazań do podania szczepionek.

W odniesieniu do zarzutu, że wymagalności obowiązku szczepień małoletniego nie można wywodzić z Programu Szczepień Ochronnych, należy zauważyć, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Podstawą jednak obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18).

Ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku dniu 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu [...] października 2023 r.

Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Zdaniem Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Reasumując, w świetle powyższych rozważań, Sąd nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn skarżącego – jako osoba małoletnia – podlega obowiązkowi tych szczepień (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 265/23; wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 148/23).

W rezultacie jako niezasadne należało zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego, z uwagi na niewiążący charakter Programu Szczepień Ochronnych.

Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii charakteru Programu Szczepień Ochronnych. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek.

Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).

Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr [...] - V. i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw C.. Omówienie wyroku W. Izby ETPC z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze i oddalił w tym zakresie wniosek strony, jak i wniosek o zawieszenie postępowania.

Końcowo wskazania wymaga, że prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych państwach, zasadności wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych bez jednoczesnego powołania funduszu odszkodowawczego, jak również rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) Sąd oddalił skargę.