Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2069/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 i art. 137
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. B., A. B., P. B., J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 187/22 w sprawie ze skargi N. B., M. B., A. B., P. B., J. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 24 listopada 2021 r. znak WS-VI.7534.3.191.2021.MK w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 maja 2022r. sygn. akt II SA/Kr 187/22 oddalił skargę N. B., M. B., A. B., P. B. i J. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 24 listopada 2021r. nr WS-VI.7534.3.191.2021.MK w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że decyzją Nr 1 z dnia 15 września 2021 r., nr GS-11.6821.144.2020.EW Prezydent Miasta Krakowa, na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. dalej u.g.n. ), orzekł w pkt. 1 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 116/1 i część działki nr 116/5, poł. w obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach działki nr 46, obr. 16 (mały) [...] na rzecz: N. B., M. B., A. B. oraz P. B.. Natomiast w pkt. 2 orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 116/1 i część działki nr 116/5, poł. w obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach działki nr 46, obr. 16 (mały) [...], na rzecz J. B.. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 24 listopada 2021 r., nr WS- VI.7534.3.191.2021.MK utrzymał w mocy ww. decyzję.

Z ustaleń organów wynikało, że decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Kraków - Nowa Huta z dnia 19 marca 1990r. nr G.VI.8221- 48/88/89/90/5 wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa działki: nr 45 o pow. 0,3622 ha i nr 46 o pow. 1,7762 ha, poł. w obr. 16 (mały) [...]. Przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budownictwo wielorodzinne os. Mistrzejowice Zachód Przedsięwzięcie II dla Spółdzielni Mieszkaniowej przy Kombinacie Metalurgicznym Huty im. Lenina. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Zastępcy Dyrektora Wydziału Urzędu Miasta Krakowa z dnia 18 czerwca 1990 r. nr G.VII.Ru/8221/32/90.

Wskazana w ww. decyzji wywłaszczeniowej działka nr 46, obr. 16 (mały) [...], odpowiada obecnie m in. działce nr 116/1 i części działki nr 116/5, poł. w obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków. Powyższe działki powstały z działek nr 114/67 i nr 114/216, obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, które umową sprzedaży z 28 października 1998 r. Rep. A nr 1418/98 zostały sprzedane przez Gminę Kraków na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przy Hucie im. T. Sendzimira w Krakowie, zaś wpis nowego właściciela w księdze wieczystej nastąpił 9 lutego 1999r. - na wniosek z 2 listopada 1998 r. Aktualnie - zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] - przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Spółdzielni Mieszkaniowej "Oświecenia" w Krakowie. Z powyższego wynika, że zarówno w dacie złożenia wniosku o zwrot, jak i w dacie orzekania przez organy obu instancji ani jednostka samorządu terytorialnego ani też Skarb Państwa nie dysponowały tytułem prawnorzeczowym do objętych wnioskiem o zwrot działek o numerach wskazanych wyżej, nabytych przez Skarb Państwa w trybie wywłaszczeniowym,

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko i argumentację zaprezentowaną w niniejszej sprawie przez organy, które wskazywały, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 136 ust. 3 u.g.n. przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ taka decyzja byłaby niewykonalna.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli N. B., M. B., A. B., Piotr B. i J. B.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie przez Sąd, że organy nie miały obowiązku badania wszystkich przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy taki obowiązek zachodził.

II. Obrazę prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że niedopełnienie obowiązku przez Prezydenta Miasta Krakowa polegającego na zawiadomieniu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż w decyzji o wywłaszczeniu oraz braku poinformowania o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, nie stanowi naruszenia przez organ administracyjny.

III. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy administracji nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., zasadę praworządności wskazaną w art. 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., zasadę wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w art. 77 k.p.a., zasadę swobodnej oceny dowodów w 80 k.p.a., gdyż orzekając organy zaniechały zweryfikowania, czy po stronie skarżących roszczenie o zwrot nieruchomości powstało w związku z niewykorzystaniem jej na cel wywłaszczenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi, uchylenie zaskarżonych decyzji organu I instancji oraz II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz każdego skarżących według norm przepisanych. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Pełnomocnik skarżących oświadczył także, że skarżący nie domagają się rozpoznania niniejszej sprawy na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W piśmie procesowym z 11 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżących poinformował, że M.B. zmarła 19 marca 2022 r., a spadek po niej nabyły dzieci A. B., N.B. i P. B. (także skarżący kasacyjnie) po 1/3 części każde z nich, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 14 kwietnia 2022 r. rep. A numer 1275/2002.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w zakresie naruszenia prawa materialnego skarga kasacyjna podnosi zarzut naruszenia art. 136 i 137 u.g.n. oraz art. 136 ust. 2 u.g.n. "które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu wymaga zauważenia, że zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może polegać albo na jego błędnej wykładni, polegającej na błędnym zrozumieniu treści przepisu, albo na jego niewłaściwym zastosowaniu. Pierwsza z nich zachodzi wówczas, gdy orzeczenie było wynikiem niewłaściwego rozumienia treści przepisu, druga natomiast (tzw. błąd subsumcji), gdy ustalony stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej. Taki sposób sformułowania tego zarzutu w skardze kasacyjnej należy uznać zatem za wadliwy. Niezależnie jednak od tej wadliwości skargi kasacyjnej, z uwagi na wskazany opis naruszenia, powołanie w zarzutach przepisów prawa materialnego oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej, możliwe jest odniesienie się do istoty sprawy.

Biorąc pod uwagę zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 6, 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a oraz art. 136 i art. 137 u.g.n. nie były usprawiedliwione.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił m. in. przepis art. 136 u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W sprawie bezsporne jest, że nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot (dawne działki 45 i 46) zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Kraków Nowa Huta z dnia 19 marca 1990 r, utrzymanej w mocy decyzją Urzędu Miasta Krakowa z dnia 18 czerwca 1990 r. Nieruchomości te, zgodnie z decyzją Urzędu Dzielnicowego Kraków Nowa Huta znajdowały się na terenie objętym lokalizacją osiedla Mistrzejowice – Zachód Przedsięwzięcie II dla Spółdzielni Mieszkaniowej przy Kombinacie Metalurgicznym Huta im. Lenina.

Jednocześnie organ ustalił, że dawne działki 45 i 46 stanowią obecnie działki nr 114/245, nr 114/247, nr 114/284, nr 116/1, nr 165/2 oraz część działek nr 114/233, nr 114/239, nr 114/252, nr 114/283, nr 114/287, nr 165/3, nr 165/1, nr 116/5, nr 117/3 i nr 166.

Przedmiotowe postępowanie dotyczy roszczenia o zwrot działki nr 116/1 oraz części działki nr 116/ 5 położonych w obr. 5, jednostki ewidencyjnej Nowa Huta w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa działki nr 46. Nieruchomość oznaczona jako działki: nr 116/1 i nr 116/5, poł. w obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków objęta jest księgą wieczystą nr KRI P/00248195/8 i stanowi własność Spółdzielni Mieszkaniowej "Oświecenia" w Krakowie. Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 28 października 1998 r. Rep. A -15 98 Gmina Kraków sprzedała prawo własności działek: nr 114/67 i nr 114/216, poł. w obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przy Hucie im. T. Sendzimira w Krakowie. Wpis prawa własności działek: nr 114/67 i nr 114/216, poł. w obr. 5, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przy Hucie im. T. Sendzimira w księdze wieczystej nr 248195 nastąpił w dniu 9 lutego 1999r., na wniosek z dnia 2 listopada 1998 r. Działki 114/67 i 114/240 utworzyły działkę 116, która podzieliła się m.in. na działki nr 116/1 i 116/5, objęte przedmiotową decyzją o odmowie zwrotu.

Taki stan prawny co do działek objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości, zdaniem organów orzekających w sprawie, uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez względu na przesłankę jej zbędności, o której mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Podważa to zatem sens badania jaki był cel wywłaszczenia i czy został on zrealizowany, ponieważ do zwrotu nieruchomości i tak dojść nie może. Sąd Wojewódzki pogląd ten podzielił.

Skarżący kasacyjnie utrzymują natomiast, że wprawdzie sprzedaż wnioskowanej do zwrotu nieruchomości osobie trzeciej wyklucza uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości w sprawie, to jednak może to nastąpić dopiero po uprzednim zbadaniu przesłanek zwrotu (tj. zbędności wywłaszczonej nieruchomości).

W tym miejscu należy wskazać, że zagadnienie to, odnoszące się do możliwości wydania decyzji o zwrocie nieruchomości w sytuacji gdy nie stanowi ona własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego zostało rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14 ( publik. CBOSA), w której wprost stwierdzono: "Jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje bowiem wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet".

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w powyższej uchwale, że za powyższym stanowiskiem przemawia cywilnoprawny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Realizacja tego roszczenia - przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem na wywłaszczonego właściciela lub na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter konstytutywny, wywołuje skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z tych względów postępowanie administracyjne może się toczyć, jeśli istnieje niebudzący wątpliwości stan prawny, z którego wynika, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest właścicielem nieruchomości. W uzasadnieniu omawianej uchwały zwrócono też uwagę, że "Roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która nie została użyta na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w przypadku jej wcześniejszego zbycia przez wywłaszczyciela, nie może być zrealizowane w naturze, ale nie oznacza to pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw wywłaszczonego. Oznacza to tyle, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego".

Jednakże, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I CSK 573/10: jeżeli na skutek utraty przez Gminę tytułu do wywłaszczonej nieruchomości orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się bezprzedmiotowe, to do ustalania istnienia podstaw tego zwrotu w momencie dokonywanej przez Gminę zamiany nieruchomości, jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawnionym jest sąd (powszechny). W takiej sytuacji sądy powszechne oceniają zadysponowanie wywłaszczoną nieruchomością w kategorii deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą. Potwierdza to teza zawarta w wyroku Sądu Najwyższego z 29 maja 2014 r. sygn. akt V CSK 384/13 – "przekazanie działki na cele niezgodne ze wskazanymi w decyzji wywłaszczeniowej jest czynem niedozwolonym. Byłym właścicielom przysługuje wtedy roszczenie o odszkodowanie. Bieg terminu jego przedawnienia rozpoczyna się z dniem wydania ostatecznej decyzji gminy odmawiającej zwrotu nieruchomości".

Okoliczność ta, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, wykluczała potrzebę i celowość badania przesłanek zwrotowych. O ile bowiem nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia, a nastąpiło zbycie nieruchomości bez powiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobierców, czyli z naruszeniem art. 136 ust. 2 u.g.n. (poprzednio obowiązującego art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), to otwarta pozostaje droga sądowa, ale przed sądem powszechnym stosownie do przepisu art. 2 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z powyższym należało podzielić w całości zasadność stanowiska Sądu Wojewódzkiego odnośnie braku podstaw do badania w postępowaniu administracyjnym przesłanek zbędności wywłaszczonej nieruchomości. Kluczowa kwestia przesądzająca niemożność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości czyniła zbędną potrzebę prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do celu wywłaszczenia i jego realizacji.

Również kolejny zarzut skargi kasacyjnej (pkt II petitum skargi) należy uznać za niezasadny. W kwestii zarzutu niepowiadomienia przez Gminę o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel, należy przypomnieć, że Gmina skorzystała z prawa do zadysponowania swoją własnością w postaci spornych działek dnia 28 października 1998 r., a więc blisko dwadzieścia dwa lata przed wnioskiem skarżących o zwrot nieruchomości, pochodzącym z lipca 2020 r. Zbycie nastąpiło na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przy Hucie im. T. Sendzimira w Krakowie. Trzeba wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie obowiązkiem organu było załatwienie sprawy administracyjnej, to znaczy rozstrzygnięcie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z wnioskiem z dnia 3 lipca 2020 r. w oparciu o przepisy umiejscowione w art. 136- 137 u.g.n. Ani Prezydent, ani kontrolujący jego orzeczenie organ II instancji nie dysponują kompetencjami do wkraczania w sferę stosunków cywilnoprawnych pomiędzy odrębnymi podmiotami prawa: Gminą Kraków a ww. Spółdzielnią Mieszkaniową. Były właściciel ma jednak środki prawne, by od organu domagać się naprawienia szkody mu wyrządzonej, następuje to jednak w ramach postępowania przed sądem powszechnym, o czym była już mowa wcześniejszej. Nie może tym samym domagać się zwrotu tej nieruchomości od organu, bo ten nie dysponuje środkami prawnymi, by nieruchomość zwrócić. Z tej perspektywy i w takim kontekście prawnym, uwarunkowanym także ww. interpretacją Sądu Naczelnego i Sadu Najwyższego, brak powiadomienia przez Gminę o zamiarze zbycia nieruchomości, nie stanowi o dokonaniu przez organ błędnej wykładni art. 136 ust. 2 u.g.n.

Odnośnie ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że wobec nieuwzględnienia najdalej idącego zarzutu naruszenia prawa materialnego, nie są również zasadne wskazane w pkt III petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego. Zarzuty te są bowiem konsekwencją kwestionowania przyjętego przez Sąd I instancji rozumienia prawa materialnego i w ten sposób wytyczonego koniecznego zakresu postępowania dowodowego. Zasadność zaś tego stanowiska Sądu I instancji została podzielona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tym samym zarzuty dotyczące odmiennego zapatrywania skarżących na zakres postępowania dowodowego, nie mogą odnieść skutku.

Tym samym NSA w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela poglądu przeciwnego, a wyrażanego w orzeczeniach przytoczonych przez skarżących w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazującego na konieczność badania realizacji celu wywłaszczenia, nawet w sytuacji braku faktycznej możliwości restytucji prawa własności na drodze administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.