Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 97/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 659
6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: zobowiązano do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Wójta Gminy i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku J. S. z dnia [...] kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącego wysokości wynagrodzeń skarbnika i sekretarza gminy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego określonego w pkt 1 sentencji wyroku, która nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa, 3. odrzuca skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, 4. zasądza od Wójta Gminy na rzecz J. S. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 19 kwietnia 2023 r. J. S. (skarżący), zwrócił się za pośrednictwem platformy ePUAP do Wójta Gminy Dobrcz o udostępnienie informacji publicznej w zakresie "wysokości wynagrodzeń skarbnika i sekretarza gminy Dobrcz od początku ich zatrudnienia do kwietnia 2023 r. z wyszczególnieniem poszczególnych składników, tj. wynagrodzenie zasadnicze, premie, wszelkie dodatki itd.". We wniosku określono formę przekazania informacji (przesłanie jej pocztą na wskazany adres).

W piśmie informacyjnym z 26 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy Dobrcz wskazał, że jest on jednym z 10 wniosków o udostępnienie informacji publicznej złożonych do 20 kwietnia 2023 r., które niejednokrotnie zawierały wiele zapytań obejmujących różnorodny zakres żądanych informacji, jak również żądania przesłania skanów. Organ wskazał, że zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego regulacje dot. dostępu do informacji publicznej nie było zaspokojenie indywidualnych potrzeb obywateli, a wykorzystywanie przedmiotowego uprawnienia do takich celów zagraża prawidłowemu funkcjonowaniu urzędów i utrudnia pracę urzędnikom, a nadto zagraża realizowaniu prawa do dostępu do informacji publicznej tych osób, które chcą je wykorzystać zgodnie z istotą tego prawa. W ocenie organu składane przez skarżącego wnioski noszą znamiona zaspokajania indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, ale przeznaczonych do celów innych niż ustawowych. Niniejszym pismem, organ poinformował że żądane informacje nie zostaną udostępnione z uwagi na nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej.

Pismem z dnia 15 czerwca 2023 r. J. S. zaskarżył do WSA w Bydgoszczy bezczynność i przewlekłość Wójta Gminy Dobrcz w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zarzucił naruszenie art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez naruszenie jego wynikającego z tych przepisów prawa do informacji publicznej i nieudostępnienie jej zgodnie z wnioskiem. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do niezwłocznego udostępnienia wnioskowanej informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że argument organu o nadużywaniu prawa do informacji publicznej jest wybiegiem mającym uzasadnić bezpodstawną odmowę udostępnienia informacji publicznej. Powołując się na wyrok o sygn. IV SAB/Wr 19/20 wskazał, że przesłanka nadużycia prawa do informacji publicznej jest przesłanką pozaustawową i nie powinna być w jego przypadku zastosowana. Aktywnie korzysta on ze swojego prawa, a liczba wniosków nie dezorganizuje pracy urzędu. Jest zresztą wynikiem również postępowania organu, który unika udostępnienia wnioskowanych informacji w pełnym zakresie. Wskazana we wniosku informacja ma walor informacji publicznej i winna być w całości udostępniona, czego organ nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. Wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z szeregu wskazanych dokumentów (w tym pozwów cywilnych, licznych wcześniejszych wniosków o udostępnienie informacji publicznej, wypowiedzi na sesji rady gminy) na okoliczność szczególnej ilości spraw toczących się pomiędzy skarżącym a organem, prywatnej urazy skarżącego do organu, jego nastawienia i relacji do organu, paraliżu pracy urzędu. Organ podkreślił, że skarga motywowana jest prywatnym sporem pomiędzy obecnym piastunem organu a skarżącym, którego genezę przytoczono. Organ podtrzymał, że wniosek skarżącego złożony został w warunkach nadużycia prawa do informacji publicznej. Szeroko uargumentował, że do wskazanych w skardze naruszeń prawa nie doszło.

W replice na powyższe (pismo z 25 lipca 2023 r.) skarżący podniósł, że tło sporu pomiędzy nim a organem nie ma znaczenia w sprawie o dostęp do informacji publicznej, którą wskazał we wniosku, i która winna zostać mu zgodnie z prawem udostępniona.

W odpowiedzi organ podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłość. Z bezczynnością organu mamy do czynienia, gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Z kolei przewlekłość postępowania zachodzi wówczas, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej, niż jest to niezbędne dla załatwienia spawy. Przewlekłość obejmuje zatem opieszałe i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Formy aktywności organu wobec wniosku o udostępnienie informacji publicznej wynikają wprost z przepisów u.d.i.p. Ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, winien - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ma miejsce w sytuacji, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), lub przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Również w wypadku ustalenia, że żądana informacja jest informacją publiczną o charakterze przetworzonym, a wnioskodawca - pomimo wezwania - na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie wykazał, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, wówczas prawidłową formą załatwienia wniosku jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.

W kontrolowanej sprawie w reakcji na wniosek skarżącego z 19 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakreślonym żądaniem zakresie organ wystosował do skarżącego pismo informujące o tym, że żądana informacja, choć w istocie publiczna (vide: przedostatni akapit odpowiedzi organu), nie zostanie mu udostępniona z uwagi na to, że wniosek złożony został w warunkach nadużycia prawa do informacji publicznej.

Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w formie zwykłego pisma, w sytuacji, gdy udostępnienia tej informacji odmówiono, stanowi działanie wbrew regulacjom u.d.i.p. W ocenie Sądu w katalogu przesłanek odmowy udostępnienia informacji publicznej, obligujących organ do powzięcia rozstrzygnięcia w formie decyzji zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., znajduje się również odmowa udostępnienia informacji z uwagi na to, że wnioskujący – choć domaga się informacji posiadającej w ocenie organu walor informacji publicznej – czyni to w warunkach nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej. Informacja o sprawie publicznej jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu na warunkach u.d.i.p. (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). To zaś, czy w istocie dana informacja stanowi informację o sprawie publicznej jest kategorią obiektywną i winno być to oceniane w oderwaniu od motywacji podmiotu wnioskującego o jej udostępnienie. Trudno bowiem przyjąć, by w zależności od pobudek wnioskodawcy informacja w sprawie publicznej, jaką jest np. treść aktu administracyjnego (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.) traciła lub zachowywała ten walor, a więc raz była informacją o danej publicznej, a raz nie. Innymi słowy, warunki konkretnej sprawy związane z motywacją danego wnioskodawcy nie mają wpływu na samą cechę "publiczności" informacji, ale mają wpływ na ocenę, czy informacja ta będzie podlegać udostępnieniu, czy może zasadną będzie odmowa w tym zakresie właśnie z uwagi na działanie wnioskodawcy wbrew celom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odmowa zaś – jak wskazano – winna nastąpić w formie decyzji.

W kontekście uwzględniania w ogóle motywacji wnioskodawcy w jego żądaniu udostępnienia informacji publicznej, należy zważyć, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje pogląd dopuszczający możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Sąd pogląd ten popiera. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy jakiś podmiot podejmuje prawnie dozwolone działania dla osiągnięcia celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Takie działanie lub zaniechanie jest wprawdzie zachowaniem podmiotu "mającego prawo", ale nie służy społecznie uzasadnionym interesom tego podmiotu (H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym). Nadużycie prawa definiowane jest więc jako wykorzystywanie tego prawa w sposób, który nie jest zgodny z założeniami aksjologicznymi leżącymi u jego podstaw (A. Piskorz-Ryń (w:) G. Szpor, A. Piskorz-Ryń (red.), Jawność i jej ograniczenia. Dostęp i wykorzystywanie. Tom V, 2015, wyd. el./Legalis). W kontekście prawa dostępu do informacji publicznej nadużycie prawa definiuje się jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob.: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej (w:) J. G., R. Hauser i J. T., Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa 2005 r., s. 146-147; wyroki NSA z 16 października 2015 r., I OSK 1992/14; z 23 listopada 2016 r., I OSK 1601/15; 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16, dostępne jw.).

Sąd powyższą konstrukcję dostrzega i popiera, ale w ramach niniejszego postępowania nie jest uprawniony do oceny prawidłowości jej zastosowania przez Wójta Gminy Dobrcz, o czym w dalszej części uzasadnienia.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy udostępnienia przez organ wnioskowanej informacji było stwierdzenie, że skarżący działa właśnie w warunkach nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej. Stwierdzenie to zakłada zatem, że skarżący domaga się w istocie informacji mającej charakter informacji publicznej, ale pobudki, którymi się kieruje, sprzeczne są z celami samej ustawy o dostępie do informacji publicznej, toteż wnioskowana informacja, mimo że publiczna, nie powinna zostać udostępniona.

Po pierwsze, Sąd rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska organu, jakoby stwierdzenie po stronie wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej nadużycia tego prawa podmiotowego implikowało załatwienie jego wniosku zwykłym pismem, a nie decyzją. Zdaniem Sądu, obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości odmowy udostępnienia informacji publicznej w formie zwykłego pisma, informującego wnioskodawcę, że organ, pozostając zobowiązanym i dysponując wnioskowaną informacją publiczną, nie udzieli mu żądanej informacji. Jeżeli organ uważa, że w indywidualnej sprawie doszło do nadużycia przez wnioskodawcę prawa do informacji publicznej, powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Nie można bowiem pominąć tego, że prawo do informacji publicznej ma swoje źródło w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przy czym ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i prawa innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania przedmiotowych informacji określają ustawy.

Wobec powyższego ewentualna odmowa udostępnienia obywatelowi informacji publicznej każdorazowo wymaga szczegółowego wyjaśnienia w kontekście okoliczności danej sprawy. Organom nie wolno działać "na skróty" i a limine, zwykłym pismem odmawiać załatwienia wniosku, z powołaniem się na nadużycie prawa do informacji publicznej. Takie postępowanie godzi bowiem w zasady demokratycznego państwa prawa. Odmowa udostępnienia informacji publicznej w formie pisma pozbawia wnioskodawcę możliwości poddania tego rozstrzygnięcia kontroli instancyjnej, a tym samym pozbawia stronę ochrony prawnej (vide: wyrok WSA w Olsztynie z 10 lutego 2022 r., sygn. II SAB/Ol 185/21, wyrok WSA w Poznaniu z 30 listopada 2021 r., sygn. II SAB/Po 98/21, dostępne jw.).

Pogląd powyższy wyrażony został przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Bd 106/22 (dostępny jw.) w sprawie o analogicznym charakterze. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą przyjmuje go jako własny.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że wnioskiem z 19 kwietnia 2023 r. J. S., zwrócił się do Wójta Gminy Dobrcz o udostępnienie informacji publicznej w zakresie "wysokości wynagrodzeń skarbnika i sekretarza gminy Dobrcz od początku ich zatrudnienia do kwietnia 2023 r. z wyszczególnieniem poszczególnych składników, tj. wynagrodzenie zasadnicze, premie, wszelkie dodatki itd.".

Organ pismem z 26 kwietnia 2023 r. znak BOG.1431.30-32.2023, BOG.1431.35-40.2023 zatytułowanym "Informacja" udzielił skarżącemu zbiorczej odpowiedzi na "złożone w okresie od 12.04.2023 r. do 20.04.2023 r. wnioski o udostępnienie informacji publicznej". Wójt wskazał, że skarżący do 20 kwietnia 2023 r. złożył 10 wniosków o dostęp do informacji publicznej, które niejednokrotnie zawierały wiele zapytań obejmujących różnorodny zakres żądanych informacji, jak również przesłania skanów. Organ podkreślił że zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego regulacje dot. dostępu do informacji publicznej nie było zaspokojenie indywidualnych potrzeb obywateli, a wykorzystywanie przedmiotowego uprawnienia do takich celów zagraża prawidłowemu funkcjonowaniu urzędów i utrudnia pracę urzędnikom, a nadto zagraża realizowaniu prawa do dostępu do informacji publicznej tych osób, które chcą je wykorzystać zgodnie z istotą tego prawa. W ocenie organu składane przez skarżącego wnioski noszą znamiona zaspokajania indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, ale przeznaczonych do celów innych niż ustawowych. Z uwagi na powyższe oraz to, że skarżący – wskazując sposób dostarczenia informacji listownie – w przeszłości nie podejmował korespondencji, co generowało zwiększenie kosztów dla urzędu, organ poinformował niniejszym pismem, że "żądane informacje nie zostaną udostępnione z uwagi na nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej".

Treść powyższej ogólnikowej, niezindywidualizowanej, zbiorczej odpowiedzi na wiele wniosków o udostępnienie informacji publicznej, bez chociażby przywołania treści przedmiotowego (i pozostałych) wniosku z 19 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej nie może zostać potraktowana jako nawet ułomna decyzja administracyjna w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Mimo bowiem, że pismo to zawiera określenie strony, stanowisko organu i podpis piastuna organu, nie zawiera jednak rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej określonej treścią przedmiotowego wniosku. Pismo to, w ocenie Sądu, nie zawiera minimum elementów pozwalających na ustalenie przedmiotu konkretnego stosunku materialnoprawnego, a jego nawiązanie jest celem, dla zrealizowania którego następuje wydanie decyzji administracyjnej. W konsekwencji skarżący został pozbawiony rzeczywistej możliwości poddania kontroli instancyjnej, a następnie ewentualnie sądowoadministracyjnej stanowiska organu odmawiającego mu udostępnienia informacji publicznej (okoliczność niesporna) z powołaniem się na nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Nie można tym samym uznać, aby postępowanie z wniosku skarżącego z 19 kwietnia 2023 r. zostało formalnie zakończone ww. pismem informacyjnym z 26 kwietnia 2023 r. zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wobec powyższego Sąd zważył, że zarówno w dacie wniesienia skargi, jak i rozpoznania niniejszej sprawy przez Sąd, Wójt Gminy Dobrcz pozostawał w bezczynności wobec wniosku skarżącego z dnia 19 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wysokości wynagrodzeń skarbnika i sekretarza gminy Dobrcz od początku ich zatrudnienia do kwietnia 2023 r. (...). Zaszły zatem przesłanki do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. i zobowiązania organu do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Po myśli art. 149 § 1a Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ udzielił odpowiedzi bezzwłocznie. Wadliwe przekonanie organu co do zastosowania jedynie informacyjnej formy odpowiedzi i skumulowanie ogólnikowej odpowiedzi na wiele wniosków skarżącego nie świadczy o samoistnie o celowym uchylaniu się od udostepnienia informacji publicznej objętej wnioskiem. Przy czym sama prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, tj. stwierdzenie, czy w sprawie w istocie zachodzi przesłanka nadużycia prawa do informacji publicznej uzasadniająca odmowę jej udostępnienia, nie może być oceniania w ramach postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na bezczynność organu.

Sąd nie uwzględnił wniosków organu dotyczących przeprowadzenia dowodu na wskazaną w skardze okoliczność, przeprowadzenia rozprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu. Wyjaśnić po pierwsze należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd rozpoznający sprawę wątpliwości, o których mowa wyżej, nie powziął, toteż wniosek dowody należało oddalić na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. a contrario. Nadto uwzględniając treść pisma informacyjnego organu oraz odpowiedzi na skargę, w kontekście wnioskowanych tez dowodowych, należy wskazać, że niezasadne jest oczekiwanie organu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się w sprawie bezczynności Sąd zastąpi go w rozstrzygnięciu sprawy i szczegółowym uzasadnieniu stanowiska o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nadto treść odpowiedzi na skargę i dołączonych do niej dokumentów nie może w tej sprawie skutecznie zastąpić lakonicznej odpowiedzi udzielonej zbiorczo na kilka wniosków o udostepnienie informacji publicznej.

Po drugie, w ocenie Sądu nie było konieczności kierowania niniejszej sprawy na rozprawę. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2020 r. w sprawie sygn. akt I FSK 1122/20 (dostępny jw.) uprawnieniem sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. Niniejsza sprawa dotyczyła bezczynności i nie była sprawą o takim stopniu skomplikowania, by uzasadniało to rozpoznanie jej na rozprawie zgodnie z wnioskiem skarżącej. Dlatego, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w przedmiocie spornego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zważy jednocześnie, że wniosek ten dotyczy jednoznacznie określonej prostej informacji publicznej o wysokości dochodów osób pełniących określone funkcje publiczne w gminie (skarbnik i sekretarz), których udostępnienie nie powinno stwarzać nadmiernych trudności. Nadto poniesiona w informacji okoliczność złożenia do organu przez skarżącego 10 wniosków o udostępnienie informacji publicznej również samoistnie i bez analizy ich przedmiotu i charakteru żądanych informacji nie może stanowić podstawy twierdzenia o nadużyciu przez wnioskodawcę prawa do informacji publicznej. Tym bardziej, że strony przyznają, że pozostają w sporze cywilnoprawnym.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 4371/21,). Instytucję "nadużycia prawa" w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej powinno się zatem stosować niezwykle ostrożnie. Ustawodawca chciał bowiem, aby dostęp do informacji publicznej był jak najszerszy, tak aby administracja działała w sposób maksymalnie jawny. Wprowadzenie rozwiązań, powodujących, że dostęp do informacji publicznej prostej jest ograniczony ze względu na cel pozyskiwania informacji jest zaprzeczeniem tej idei, a także jest sprzeczne z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z 27 maja 2020 r. sygn. I OSK 833/19, z 11 maja 2023 r. sygn. III OSK 2128/21). Stanowisko to podziela w pełni Sąd rozpoznający niniejsza sprawę.

Podtrzymując dotychczasowe stanowisko organ winien zatem w decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej szczególnie wnikliwie i konkretnie je uzasadnić faktycznie i prawnie, zgodnie z wymogami art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Ewentualna decyzja winna również zawierać prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie odwołania.

W związku z wynikiem sprawy, na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi. Odnośnie wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego, należy stwierdzić, że procedura sądowoadministracyjna nie zawiera podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia.