Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 176/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 58 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 15zzzzzn(2), art. 31zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Go 537/22 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2022 r. nr 110000/71/216226/2022 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od L. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Go 537/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, zwany dalej także "Sądem I instancji", po rozpoznaniu skargi L. W., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2022 r., nr [...], zwanego dalej "ZUS" lub "organem", w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, uchylił zaskarżoną decyzję oraz postanowienie ZUS z dnia 29 kwietnia 2022 r.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 11 września 2020 r. ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za miesiąc maj 2020 r. Na tę decyzję L. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim., który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 915/21, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Jeżeli ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych miał wiedzę, że strona nie złożyła wymaganej deklaracji rozliczeniowej, a nie jest zwolniona z obowiązku jej złożenia, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o COVID-19", tj. przed dniem 30 czerwca 2020 r. Gdyby organ udzielił tej informacji przed tą datą, to skarżący miałby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową. W konsekwencji, jak stwierdził Sąd, naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wytycznych tego wyroku wskazano, że organ uwzględni powyższą ocenę prawną i zastosuje przepisy art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVlD-19. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji za miesiąc maj 2020 r., wskazując, iż wniosek powinien być uzasadniony okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Po jego złożeniu przez skarżącego ZUS, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022. r., odmówił przywrócenia terminu, powołując się na przepis art. 58 § 1 K.p.a. oraz na to, że wnioskodawca nie wykazał podnoszonych twierdzeń dotyczących przyczyn uchybienia terminu, czyli problemów informatycznych związanych z wysyłką dokumentów oraz pandemią COVID-19. Następnie ZUS opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 czerwca 2022 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID19, ponownie utrzymał w mocy własną decyzję odmowną z dnia 4 sierpnia 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w postaci kierowanej do organu korespondencji w formie elektronicznej oraz braku reakcji na złożone dokumenty w zewnętrznej skrzynce odbiorczej w formie papierowej;

- art. 46 § 1 i § 3 K.p.a. przez brak możliwości potwierdzenia pism organowi w formie papierowej;

- art. 57 K.p.a., który nie przewiduje sytuacji zachowania terminu po złożeniu pisma w skrzynce wystawionej przez organ poza miejscem jego urzędowania bez możliwości monitorowania doręczeń;

- art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 zdanie 1 tego aktu przez niezastosowanie się organu do zasady prawidłowej (poprawnej) legislacji, zdekodowanej przez Trybunał Konstytucyjny z zasady demokratycznego państwa prawnego.

Uwzględniając skargę Sąd I instancji stwierdził, że orzeka w warunkach związania ocena prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w swoim prawomocnym wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 915/21.

Sąd I instancji wskazał, że z treści uzasadnienia wydanej w ponowionym postępowaniu decyzji z dnia 23 czerwca 2022 r. wynika, iż organ błędnie zinterpretował ocenę prawną oraz nieprawidłowo zrealizował wytyczne Sądu wynikające z powyższego wyroku. Sąd I instancji wskazał, że organ przede wszystkim wskazał, iż nie musiał informować skarżącego o obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. mimo jednoznacznego stanowiska Sądu, iż taki obowiązek wynikał treści art. 79a § 1 K.p.a., po złożeniu przez skarżącego wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. Analiza akt administracyjnych wskazuje, iż przed wydaniem decyzji nie nastąpiła realizacja przez organ tego obowiązku, Z uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Go 915/21 wynika ponadto, że załatwienie wniosku skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek winno nastąpić z uwzględnieniem przepisu art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19. Jednak warunki i przesłanki przywrócenia terminu, o którym mowa w tym przepisie, należało ocenić nie przez pryzmat standardowego miernika staranności, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., lecz odczytywać w kontekście braku realizacji przez organ obowiązków procesowych z art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 K.p.a., co odebrało skarżącemu możliwość złożenia deklaracji w terminie. Ponadto niewątpliwie organ błędnie poinformował skarżącego, że wniosek o przywrócenie terminu mógł być uzasadniony jedynie okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii COVID-19, mimo, że przepis art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19 nie zawiera takiego ograniczenia. Wobec tak istotnego naruszenia prawa (gwarancji) strony i w sytuacji terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, obowiązkiem organu było uwzględnić wniosek i przywrócić termin do złożenia deklaracji. Odmienna interpretacja godzi bezpośrednio w istotę wyroku wydanego w tej sprawie i prowadzi do obejścia skutków stwierdzonych w nim naruszeń prawa.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił ZUS. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.".

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - w szczególności art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19, polegające na uznaniu, że organ powinien uwzględnić wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że organ błędnie zinterpretował ocenę prawną oraz nieprawidłowo zrealizował wytyczne Sądu wynikające z wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Go 915/21;

- art. 106 § 3 i 4 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uznanie, że organ w sposób istotny naruszył prawa (gwarancje) strony, o których mowa w szczególności w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19 oraz że organ powinien uwzględnić wniosek strony o przywrócenie terminu złożenia deklaracji rozliczeniowej.

W oparciu o te zarzuty skarżący kasacyjnie ZUS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej oparte zostały na obu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a. Ich treść prowadzi jednak do wniosku, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej obecnie sprawie jest kwestia tego, czy orzekający w sprawie organ, a w konsekwencji także Sąd I instancji prawidłowo zastosowali się do oceny prawnej i wskazań sformułowanych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 915/21.

W uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ powinien wyjaśnić, czy przed dniem 30 lipca 2020 r., a jeśli tak to w jakiej formie i kiedy, wpłynął do niego komplet dokumentów od skarżącego, a także czy poinformował skarżącego o skutkach niezłożenia do dnia 30 czerwca 2020 r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej za maj 2020 r. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć potwierdzenie w uzupełnionym materiale. W sytuacji niezawiadomienia strony o powyższym, organ biorąc pod uwagę cel przedmiotowego zwolnienia (zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego) powinien również rozważyć zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od dnia 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Nakazują one, aby w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiążę ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Analiza akt administracyjnych i na tej podstawie sekwencji działań podjętych przez ZUS po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 915/21, wskazuje, że organ ten, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., zastosował się do sformułowanej w nim oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania. Organ ponownie rozpoznając sprawę pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia deklaracji za miesiąc maj 2020 r., o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Przy czym należy pamiętać, że termin złożenia tej deklaracji już minął z dniem 30 czerwca 2020 r., więc z przyczyn oczywistych w stanie faktycznym i prawnym jaki zaistniał po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. nie można było zastosować instytucji pouczenia, o której stanowi art. 79a K.p.a. przed upływem tego terminu. Organ rozpoznał wniosek i odrębnym postanowieniem odmówił przywrócenia uchybionego terminu powołując się na art. 58 § 1 K.p.a. Następnie wydał decyzję utrzymującą w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia 4 sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozpoznając skargę od tej decyzji Sąd I instancji związany był oceną wyrażoną przez siebie w opisywanym wyżej wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. Sąd ten nie zastosował się jednak do tej oceny i do tych wskazań. Co więcej, na stronie 4 uzasadnienia zaskarżonego obecnie wyroku Sądu I instancji sformułowano wskazania i zalecenia dla organu, które stoją w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez ten Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu tym pojawiają się bowiem pod adresem ZUS zarzuty naruszenia wskazań, których w istocie nie było w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 16 grudnia 2021 r. W wyroku tym Sąd nie wskazywał, że warunki i przesłanki przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 "należało oceniać nie przez pryzmat standardowego miernika staranności, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., lecz odczytywać w kontekście braku realizacji przez organ obowiązków procesowych z art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 K.p.a., co odebrało możliwość złożenia deklaracji w terminie". Sąd I instancji wyraził jedynie pogląd, że termin, o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 może zostać przywrócony, gdyż jest takim terminem, o którym stanowi art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Nie ulega wątpliwości, że o ile taki wniosek zostanie złożony, to do jego rozpoznania znajdzie zastosowanie art. 58 K.p.a. z modyfikacjami wynikającymi z art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Nadzwyczajne i epizodyczne są (były) bowiem jedynie okoliczności w jakich ustawodawca dopuścił zastosowanie instytucji przywrócenia tego terminu, jednak już przesłanki jego przywrócenia i tryb postępowania wynikają z art. 58 K.p.a., i w oparciu o ten przepis odbywa się ocena ich spełnienia. W tych okolicznościach zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że organ błędnie zinterpretował ocenę prawną oraz nieprawidłowo zrealizował poprzednie wytyczne tego Sądu wynikające z wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r.

Podobnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. stwierdził, że, z uwagi na cel wprowadzenia zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, organ powinien rozważyć zastosowanie w sprawie instytucji przewidzianej w obowiązujących od dnia 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Sąd nakazał zatem jedynie rozważenie zastosowania instytucji przywrócenia uchybionego terminu, o której stanowi art. 58 K.p.a. w nadzwyczajnych realiach, o których stanowi (stanowił) art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Nakaz rozważenia zastosowania tego trybu nie był równoznaczny z nakazem uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej. Z tego względu zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego tj. art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ powinien uwzględnić wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej. Po pierwsze, próżno szukać takiego sformułowania w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. Po drugie, jak wyżej wyjaśniono, przepis ten przewiduje jedynie możliwość przywrócenia uchybionego terminu, natomiast przesłanki i tryb zastosowania tej instytucji reguluje K.p.a.

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Błędne odczytanie przez Sąd I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. oznacza, że Sąd ten nieprawidłowo zrekonstruował granice materialne ponownie rozpoznawanej sprawy administracyjnej.

Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast w myśl art. 106 § 4 P.p.s.a., fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia tego zarzutu, który tłumaczyłby w czym skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przez Sąd I instancji powołanych przepisów. W konsekwencji zarzut ten nie poddaje się weryfikacji Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie prawem wymagane elementy. Natomiast błędne odczytanie przez Sąd I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r. nie oznacza naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Jako że organ administracji zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r., stan faktyczny sprawy był ustalony prawidłowo i niesporny a przyczyną uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku jest błędne odczytanie przez Sąd I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 16 grudnia 2021 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i w tej sytuacji rozpoznał skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2022 r., nr [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, gdyż odpowiada ona prawu. Stosownie do treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z ich składania. L. W. nie złożył deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r., natomiast ZUS w odrębnym postępowaniu postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r. odmówił przywrócenia tego terminu na podstawie art. 59 K.p.a. w związku z art. 58 K.p.a. oraz art. 15zzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Złożenie deklaracji rozliczeniowej z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi przesłankę odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zarzuty skargi (przywołane w części historycznej niniejszego uzasadnienia) stanowią w istocie polemikę z przyczynami odmowy przywrócenia terminu do złożenia deklaracji. Należy jednak podkreślić, że jakkolwiek zachowanie, uchybienie lub przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej jest kwestią wstępną (elementem prejudykatu) dla sprawy przyznania lub odmowy przyznania prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, to jednak postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tej deklaracji wydane w sytuacji przewidzianej w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 dotyczy sprawy odrębnej od sprawy przyznania lub odmowy przyznania prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to odrębność przedmiotu rozstrzygnięcia, przesłanek, trybu, prawnej formy działania oraz środków zaskarżenia. Postanowienie z dnia 29 kwietnia 2022 r. nie zostało odrębnie zaskarżone, wiązało zatem zarówno organ wydający decyzję, jak i kontrolujący tę decyzję sąd administracyjny. Zarzuty skargi – jako nieodnoszące się do sprawy zakończonej decyzją ZUS z dnia 23 czerwca 2022 r., a dotyczące formalnie odrębnej sprawy administracyjnej (sprawy odmowy przywrócenia terminu) - nie mogły zostać uwzględnione.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 151 P.p.s.a., uwzględniając skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).