Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 608/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. I. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2022 r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia M. I., Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie nr [...] z dnia [...] 2022 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 4 czerwca 2020 r., skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie, Centrum Medyczne [...] W. S. P. Podstawowej Opieki Zdrowotnej w P. dokonało zgłoszenia K. I. jako osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych. W zgłoszeniu wymieniono obowiązkowe szczepienia, którym dziecko nie zostało poddane i wskazano, że z przedstawicielami ustawowymi dziecka przeprowadzono rozmowę na temat konieczności szczepień oraz, że kierowano do nich wezwania telefoniczne, a także, że rodzice dziecka nie złożyli oświadczenia świadomej odmowy szczepień obowiązkowych. W treści pisma stwierdzono również brak przeciwskazań do szczepień w dokumentacji.

Następnie w odpowiedzi na wezwanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie z dnia 12 lipca 2021 r., Centrum Medyczne [...] W. S. P. Podstawowej Opieki Zdrowotnej w P. pismem z dnia 13 lipca 2021 r. poinformowało, że stan zaszczepienia dziecka nie uległ zmianie oraz, że w dokumentacji dostępnej w przychodni brak przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych.

W piśmie z dnia 29 lipca 2021 r. skierowanym do skarżącego M. I. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Parczewie wskazał na obowiązek poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki skarżącego K. I., urodzonej w dniu [...] 2020 r.

W odpowiedzi w piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. skarżący wyjaśnił, że nie miała miejsca odmowa poddania dziecka szczepieniom. Natomiast w sytuacji epidemicznej ryzyko wizyty w przychodni jest zbyt duże. W związku z tym, w celu wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym skarżący stawi się wraz z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym po odwołaniu w Polsce stanu epidemii, gdyż obecnie wizyta w placówce podstawowej opieki zdrowotnej może narazić dziecko i rodziców na ryzyko kontaktu z osobą zakażoną COVID-19.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. ponownie przypomniał skarżącemu o obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W dniu 22 kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Parczewie zwrócił się do wskazanego wyżej podmiotu leczniczego o podanie aktualnego stanu zaszczepienia dziecka oraz udzielenie informacji o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień.

W dniu 25 kwietnia 2022 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie wpłynęło pismo z Centrum Medycznego [...] W. S. P. Podstawowej Opieki Zdrowotnej w P. informujące, że stan zaszczepienia dziecka K. I. nie zmienił się – dziecko jest zaszczepione tylko jedną dawką WZW typu B oraz BCG, w dokumentacji dostępnej w przychodni nie ma żadnych przeciwskazań do szczepień.

W dniu 27 kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Parczewie wystosował do skarżącego upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wezwał skarżącego do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki – K. I.. Organ wskazał, że powyższy obowiązek wynika z przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 z późn. zm.) a także rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 z późn. zm.).

W odpowiedzi na upomnienie, w piśmie z dnia 4 maja 2022 r. skarżący zakwestionował podstawy do wystawienia upomnienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie.

Pismami z dnia 17 maja 2022 r. organ szczegółowo wyjaśnił skarżącemu podstawy obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, sposób egzekwowania obowiązku szczepień i podstawy prawne działań Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie.

W dniu 15 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji przesłał do Wojewody Lubelskiego wniosek o wszczęcie wobec M. I. egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 15 czerwca 2022 r.

W piśmie z dnia 30 czerwca 2022 r. skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 r. wierzyciel – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Parczewie oddalił zarzuty wniesione przez M. I. w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

M. I. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z [...] 2022 r. L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że lekarz z podmiotu leczniczego Centrum Medyczne [...] poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie, że dziecko skarżącego – K. I. nie zostało poddane szczepieniom ochronnym. Lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka, jednocześnie stwierdzając upływ terminu do ich wykonania. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel w dniu 12 lipca 2021 r. zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia dziecka. W odpowiedzi lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko stwierdził, że stan zaszczepienia dziecka nie uległ zmianie, bez jednoczesnego stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień.

Organ odwoławczy wskazał, że w obecnym stanie prawnym obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "ustawa"). Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają nadto przepisy art. 17-21 powołanej ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 z późn. zm.). Na podstawie art. 17 ust. 9 powołanej ustawy lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną jest w stanie ustalić w określonym stanie faktycznym wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy.

Organ wyjaśnił, że Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu, jest wydawany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Program Szczepień Ochronnych jest aktem administracyjnym wydawanym przez właściwy i kompetentny organ administracji publicznej, realizujący określone zadania publiczne w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym, zawierający informacje oraz wytyczne dotyczące sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych, w tym wskazujący wiek, w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Komunikat jest aktem wiążącym dla obywateli, bowiem obowiązek jego stosowania wynika z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Organ zauważył jednocześnie, że na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, to jest badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu.

W ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Stosownie do art. 20 § 1 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Natomiast na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195 z późn. zm.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wierzycielem obowiązku szczepień ochronnych jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie nie została wydana żadna decyzja administracyjna, a wierzyciel egzekwuje obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa.

M. I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzucając:

1. brak wymagalności obowiązku;

2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie, zasądzenie kosztów postępowania oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przewiduje określone terminy dla szczepień wymienionych w tytule wykonawczym. Z przepisów rozporządzenia jednoznacznie wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. Zdaniem skarżącego moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ jego dziecko nie ukończyło jeszcze 3 roku życia. Skarżący podniósł, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Informacje zawarte w komunikacie mogą być traktowane jedynie jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

Skarżący wskazał, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego jego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego, które w ustawie nie zostało określone jako obowiązkowe. Zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta skarżącemu przysługuje prawo do odmowy wykonania tego badania. W ocenie skarżącego w związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek szczepienia był i jest niewykonalny, a niewykonalność ma charakter trwały, ponieważ skarżący odmawia wykonania tego badania.

Ponadto skarżący podniósł, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych. Brak jest więc władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego) w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałoby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. W związku z tym brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Z tego powodu, w ocenie skarżącego, niniejsze postępowanie było prowadzone przez niewłaściwy organ.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie oddalające zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącego od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po dokonaniu kontroli legalności tego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."), egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 czerwca 2022 r., stwierdzającego obowiązek poddania małoletniego dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych.

Tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.). Podstawą do wydania tytułu egzekucyjnego było niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącego K. I. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku między innymi pismami z dnia 29 lipca 2021 r. i 27 sierpnia 2021 r. Z uwagi na nieskuteczność tych informacji, wierzyciel wystosował w dniu 27 kwietnia 2022 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Następnie wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Po doręczeniu tytułu wykonawczego, skarżący wniósł zarzuty na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów obu instancji o braku podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.

Niezasadny jest zarzut braku wymagalności obowiązku.

Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie pogląd, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2021 r., sygn. II OSK 740/19 oraz z 8 lutego 2023 r., sygn. II OSK 301/20).

W tej kwestii wyjaśnić należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, dalej powoływanego jako "rozporządzenie"), w którym ustalono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia.

Z powołanych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, to jest określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, a mianowicie podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie ma zatem podstaw do przyjęcia braku wymagalności obowiązku, jak podnosi skarżący.

Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Nie jest uzasadniony zarzut dotyczący nakładania obowiązku na podstawie Programu Szczepień Ochronnych, który nie należy do wymienionego w art. 87 Konstytucji katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa, obejmującego ustawy i rozporządzenia.

Wyjaśnić należy, że w § 3 rozporządzenia określono maksymalną granicę wieku dziecka, które ma zostać zaszczepione konkretną szczepionką. Jednocześnie § 5 rozporządzenia stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Okoliczność, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy). Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 grudnia 2018 r., sygn. II OSK 2547/18, z 8 lutego 2023 r., sygn. II OSK 301/20 oraz z 2 marca 2023r., sygn. II OSK 1703/20). Obowiązek poddania się szczepieniom wynika zaś z ustawy i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 października 2019 r., sygn. II OSK 2925/17, z 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, z 4 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1509/13, z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Przy tym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Nie jest uzasadniony podnoszony przez skarżącego zarzut, że obowiązek szczepień wskazanych w tytule wykonawczym nie mógł być wymagalny, ponieważ w § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazano, że obowiązek szczepienia obejmuje dzieci w określonym, w odniesieniu do poszczególnych chorób, przedziale wiekowym, z czego skarżący wywodził, że ma jeszcze czas na zaszczepienie dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym.

W § 3 rozporządzenia wskazano, w jakim okresie życia powinny być podawane poszczególne szczepionki. Konkretyzacja obowiązku następuje natomiast w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego. Fakt, że w przepisie § 3 rozporządzenia został wyznaczony termin maksymalny (końcowy) obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Poszczególne terminy określone w rozporządzeniu nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności omawianego obowiązku. Okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, wskazywany jest co roku w Programie Szczepień Ochronnych. Jest on wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie tego obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 sierpnia 2021 r., sygn. II OSK 739/19, z 25 maja 2022 r., sygn. II OSK 3274/19, z 24 maja 2022 r., sygn. II OSK 2772/19 oraz z 8 lutego 2023 r., sygn. II OSK 301/20).

Córka skarżącego K. I. urodziła się [...] 2020 r. Zatem z uwagi na jej wiek, obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny. Niesporne jest bowiem, że już przed dniem wydania tytułu wykonawczego doszło do uchybienia terminu wyznaczonego dla przyjęcia szczepionek przeciwko chorobom wymienionym w tytule. Podkreślić należy, że szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

Odnosząc się do zarzutu niewykonalności obowiązku szczepienia w związku z nieprzeprowadzeniem badania kwalifikacyjnego trzeba wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Zatem niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie stanowi przesłanki wskazującej na niewykonalność wyżej opisanego obowiązku szczepienia u dziecka skarżącego.

Jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w przypadku dziecka skarżącego nie istnieją przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W sprawie nie ma dokumentacji medycznej stwierdzającej istnienie takich przeciwwskazań. Brak przeciwwskazań został potwierdzony przez lekarza rodzinnego. W pismach kierowanych do organu pierwszej instancji lekarz wskazywał również, że opiekunowie prawni dziecka byli powiadamiani o konieczności wykonania szczepień i wzywani do stawienia się z dzieckiem na szczepienia. Jednakże skarżący odmawiał poddania dziecka szczepieniu.

Wymaga podkreślenia, że skarżący miał nie tylko możliwość udokumentowania ewentualnych przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka, ale przede wszystkim wykazania takiej okoliczności w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jak wyjaśniono już wyżej, poddanie się temu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie.

Trzeba również wyjaśnić, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza także niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9 dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 338/13, z 4 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1509/13, z 12 lipca 2017 r., sygn. II GSK 3542).

Jak wskazano wcześniej, podany w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 21 lutego 2013 r., sygn. II SA/Ke 7/13 oraz przywołany już wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2023 r., sygn. II OSK 301/20).

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego nie została poddana szczepieniu mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Wbrew więc zarzutom podniesionym w skardze, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi obowiązek skarżącego poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym istnieje, znajdując oparcie w przepisach ustawy. Obowiązek ten jest wymagalny.

Niewykonanie obowiązku stanowiło natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Córka skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 15 czerwca 2022 r. Opiekę nad małoletnią córką sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka. Na nim więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849 oraz z 2022 r. poz. 64 i 974). Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym wystawionym przez organ pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny wyjaśnić należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wierzycielem obowiązku szczepień ochronnych jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. Wymaga podkreślenia, że niniejsze postępowanie prowadzone jest w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów, mające charakter wpadkowy w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Jak już wyżej wyjaśniono, w przypadku wniesienia zarzutu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Następnie wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu (art. 34 § 2 u.p.e.a.).

W rozpoznawanej sprawie postępowanie wszczęto na wniosek wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 czerwca 2022 r. Zatem na mocy powołanych przepisów wskazany wierzyciel był uprawniony do wydania postanowienia w sprawie zarzutów wniesionych przez skarżącego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Parczewie, będący wierzycielem, oddalił zarzuty zobowiązanego, natomiast Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał to postanowienie w mocy. Zarówno zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu pierwszej instancji stanowią rozstrzygnięcia wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a.). Nie są natomiast rozstrzygnięciami organu egzekucyjnego, którym zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest wojewoda, prowadzący postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązków niepieniężnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2017 r., sygn. II OSK 2976/15).

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.