Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 178/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 5a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 559
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1677/21 odrzucającego skargę A. G. na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 października 2008 r. nr XLII/1299/2008 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 2


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1677/21 odrzucił skargę A. G. na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 października 2008 r. nr XLII/1299/2008 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Sąd wskazał, że A. G. w dniu 14 lipca 2022 r. wniósł skargę na ww. uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 października 2008 r., nr XLII/1299/2008 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu pod Skocznią – część I (dalej: "MPZP").

W uzasadnieniu skargi (odnosząc się do wykazania przysługującemu skarżącemu interesu prawnego/legitymacji do wniesienia skargi), podniósł m.in., że na mocy umów zamiany z dnia 17 stycznia 2002 r. rep. A nr [...] oraz rep. A nr [...], a także umowy sprzedaży z dnia 5 grudnia 2001 r. rep. A nr [...] nabył prawo własności nieruchomości usytuowanej w Warszawie przy ul. [...] (nr ewid. [...], obr. [...]), dla której Sąd Rejonowy [...] w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Posiadał więc status właściciela nieruchomości w dacie podjęcia uchwały (MPZP). Na skutek podjęcia uchwały, doszło do zmiany w uprawnieniach wynikających dla skarżącego z prawa własności, bowiem o ile do 2008 r., mógł on korzystać z nieruchomości bez obowiązku znoszenia na niej innych osób, o tyle po wprowadzeniu nowego MPZP, skarżący został zobligowany do tego, aby udostępniać swą nieruchomość każdemu, kto zechce skorzystać z parku zabytkowego, którym w konsekwencji wprowadzenia MPZP stała się faktycznie nieruchomość skarżącego. Wskazał, że naruszenie interesu prawnego wyraża się w tym, że zaskarżona uchwała w dacie jej podjęcia naruszyła istotę przysługującej skarżącemu własności nieruchomości w rozumieniu art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: "k.c."), do której należy swoboda korzystania z własnej nieruchomości, pobieranie pożytków i rozdysponowywanie nieruchomością. Precyzując, z chwilą podjęcia ww. uchwały przez Radę Miasta Stołecznego Warszawy, należąca do skarżącego nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] (nr ewid. [...], obr. [...]) znalazła się w strefie funkcji zieleni urządzonej będącej częścią parku zabytkowego. Teren zieleni urządzonej stanowi teren inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym, tj. park zabytkowy. W praktyce oznacza to nic innego jak to, że ww. nieruchomość stała się przestrzenią ogólnodostępną. Skarżący został pozbawiony atrybutów należnego mu prawa własności, co uniemożliwiło mu jednocześnie wykorzystanie nieruchomości, zgodnie z brzmieniem art. 140 k.c.

W odpowiedzi na skargę, Miasto Stołeczne Warszawa wniosło o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o jej oddalenie. Odnosząc się do odrzucenia skargi, podniesiono m.in., że skarżący nie wykazał, że przysługuje mu aktualnie bezpośredni (tj. w dacie wnoszenia skargi) interes prawny, tj. że jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczy kwestionowany zapis planu. Przedmiotowa działka aktualnie jest własnością Miasta Stołecznego Warszawy. Skarżący, wraz z B. G. złożyli do Sądu Okręgowego pozew z dnia 12 sierpnia 2010 r. o zobowiązanie Miasta Stołecznego Warszawy do złożenia oświadczenia woli. Nabycie przedmiotowej nieruchomości przez m.st. Warszawę nastąpiło na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p."), na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt [...]. W zakresie przeniesienia prawa do nieruchomości wyrok stał się prawomocny z dniem 27 listopada 2012 r. Wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2012 r. został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...] w zakresie kwoty głównej nabycia, odsetek ustawowych oraz kosztów procesu. Wpisu właściciela Miasta Stołecznego Warszawy w dziale II księgi wieczystej [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, dokonano w dniu 12 lutego 2013 r. Organ dodał, że zbycie przez skarżącego nieruchomości objętej planem przed datą wniesienia skargi sprawia, że traci on prawo do zaskarżenia spornej uchwały w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: "u.s.g.") na rzecz nowego właściciela.

Pismem procesowym z dnia 8 lutego 2022 r., skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, podtrzymał argumentację zawartą w treści skargi. W ocenie skarżącego, organ w sposób błędny uzależnia możliwość zaskarżenia aktu prawa miejscowego od utrzymywania się stanu naruszenia interesu prawnego również w momencie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Aby móc zaskarżyć akt prawa miejscowego wystarczy, aby ów akt naruszał interes skarżącego w chwili podejmowania uchwały, nie zaś w przyszłości. Nie ma również racji organ w zakresie, w jakim twierdzi, że brak interesu prawnego po stronie skarżącego skutkuje każdorazowo odrzuceniem skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym tylko oczywisty brak interesu prawnego skutkuje odrzuceniem skargi (co w niniejszej sprawie nie występuje).

Pismem procesowym z dnia 22 lutego 2022 r. Miasto Stołeczne Warszawa podtrzymało argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Ponownie nadmieniło, że z dniem 27 listopada 2012 r., skarżący utracił na rzecz aktualnego właściciela prawo do wniesienia skargi na MPZP odnoszące się do przedmiotowej nieruchomości. Zarówno z aktualnej treści księgi wieczystej [...], jak i z załączonego do odpowiedzi na skargę wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów dla działki ew. nr [...] z obrębu [...], sporządzonego w dniu 9 sierpnia 2021 r., wynika jednoznacznie, że aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto Stołeczne Warszawa, a nie skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu.

Sąd powołał art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.; dalej: "u.s.g."), i wskazał, że powołując się na naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., powinien wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Związek ten powinien polegać na tym, że uchwała narusza, pozbawia lub ogranicza tak rozumiany interes lub uprawnienie wnoszącego skargę jako indywidualnego podmiotu albo członka określonej wspólnoty samorządowej. Reprezentując swój zindywidualizowany interes skarżący musi też wykazać, że interes ten jest konkretny, realny i aktualny. Podmiot skarżący musi wskazać jego naruszenie polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją.

W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego własny, indywidualny i co ważne - aktualny interes prawny.

Sąd powołał postanowienie NSA z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1933/18, w którym stwierdzono: "(...) uznanie skargi byłego właściciela nieruchomości za dopuszczalną mogłoby w rezultacie doprowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie planu miejscowego w zakresie dotyczącym konkretnej nieruchomości, co stanowiłoby nieprzewidzianą przepisami prawa ingerencję w prawo własności aktualnego właściciela. Z tych względów za bezzasadny należało uznać zarzut kasacyjny co do naruszenia art. 101 ust. 1 usg. Wbrew argumentacji przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej dla oceny legitymacji skarżącego nie mógł być miarodajny stan istniejący w dacie wejścia w życie przedmiotowego planu kiedy skarżący był właścicielem nieruchomości, lecz stan istniejący w dacie złożenia skargi oraz orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny".

W ocenie Sądu, w świetle twierdzeń i argumentów skargi oraz nadesłanych pism procesowych, w rozpoznawanej sprawie skarżący nie zdołał wykazać, aby przysługiwał mu aktualny interes prawny lub uprawnienie do kwestionowania MPZP, co umożliwiłoby sądową kontrolę jej legalności. Innymi słowy, skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby MPZP naruszał jego aktualny i realnie istniejący interes prawny, bądź uprawnienie. Nie jest obecnie aktualnym właścicielem/użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczy kwestionowane postanowienie MPZP. Jak wynika z akt sprawy, aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto Stołeczne Warszawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że:

- skarżący, wraz z B. G., złożyli do Sądu Okręgowego pozew z dnia 12 sierpnia 2010 r. o zobowiązanie Miasta Stołecznego Warszawy do złożenia oświadczenia woli;

- nabycie przedmiotowej nieruchomości przez m.st. Warszawę nastąpiło na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2012 r. (sygn. akt [...]); w zakresie przeniesienia prawa do nieruchomości wyrok stał się prawomocny 27 listopada 2012 r.; wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2012 r. został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2014 r. (sygn. akt [...]) w zakresie kwoty głównej nabycia, odsetek ustawowych oraz kosztów procesu; Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (sygn. akt [...]) odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania;

- wpisu właściciela m.st. Warszawy w dziale II KW nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, dokonano 12 lutego 2013 r.

Sąd wskazał, że interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., czy też ściślej rzecz biorąc negatywny związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem, musi być aktualny i musi dotyczyć takiej sytuacji prawnej, którą można określić jako własna, indywidualna i konkretna danej osoby. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że interes prawny do wniesienia skargi na uchwałę musi być aktualny, przy czym dość często zastrzeżenie to odnosi się jedynie do chwili wejścia aktu w życie. Oczywiście do naruszenia interesu prawnego strony dochodzi z chwilą wejścia w życie uchwały, jednakże wywołany tym naruszeniem stan musi być aktualny, tj. musi się utrzymywać także w chwili wniesienia skargi do sądu. Stan takiego naruszenia musi być aktualny i nie może dotyczyć sytuacji ewentualnych, czy przyszłych, jak również nie może odnosić się do zdarzeń z przeszłości, które na skutek upływu czasu utraciły jakiekolwiek znaczenie prawne, zdezaktualizowały się.

Zatem u podstaw legitymacji skargowej leży "aktualny" interes prawny. W sytuacji zbycia nieruchomości, nowy właściciel nieruchomości jako następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym wynikające z uprawnień, o jakich mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Dotychczasowy właściciel wraz ze zbyciem nieruchomości traci na rzecz nowego właściciela niezrealizowane uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. Z dniem zbycia nieruchomości legitymacja skargowa w zakresie "nieskonsumowanych" uprawnień przechodzi na nabywcę nieruchomości. Zbycie nieruchomości nie powoduje wygaśnięcia uprawnień wynikających z art. 101 ust. 1 u.s.g., ale jedynie następuje przejście tych uprawnień na nowego właściciela.

Reasumując, dopiero wykazanie interesu prawnego lub uprawnienia i jego naruszenia można uznać za przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie. Skoro skarżący nie wskazał żadnego przepisu prawa materialnego z którego wynika jego aktualny (bieżący) interes prawny, powodujący możliwość skutecznego wniesienia skargi w tej sprawie, Sąd nie mógł przystąpić do oceny legalności zaskarżonego aktu, w tym do badania prawidłowości zasad i trybu jego podjęcia. Sąd podkreślił również, że powołane i zacytowane przez skarżącego wyroki nie są adekwatne do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył A. G., zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając:

a) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

• art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (dalej jako "Konwencja") w związku z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (dalej jako "Protokół"), poprzez nieuprawnione odrzucenie skargi na uchwałę wskutek błędnego uznania, że uchwała nie naruszyła interesu prawnego skarżącego kasacyjnie stosownie do wymagań przepisu szczególnego, tj. art. 101 ust. 1 u.s.g., podczas gdy

— uchwała naruszyła interes prawny skarżącego kasacyjnie (będącego w dacie podjęcia uchwały właścicielem nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]) wskutek nieuzasadnionej, nieproporcjonalnej i godzącej w zasadę zaufania do władzy publicznej oraz ochrony praw nabytych ingerencji w prawo własności nieruchomości,

— z aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że tylko oczywisty brak naruszenia interesu prawnego (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) może skutkować odrzuceniem skargi,

co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżącego kasacyjnie prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,

• art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. poprzez przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zbycie nieruchomości powoduje utratę, w każdym wypadku, uprawnień wynikających z art. 101 ust. 1 u.s.g. przez dotychczasowego właściciela, które to uprawnienia przechodzą na nowego właściciela, bez wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej takiego pozbawienia uprawnienia do zaskarżenia godzącego w prawa majątkowe jednostki aktu prawa miejscowego (skoro nie wynika ona z brzmienia art. 101 ust. 1 u.s.g.),

b) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 101 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji w związku z art. 1 Protokołu poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że

• legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może przysługiwać zawsze wyłącznie temu, kto jest właścicielem nieruchomości objętej ustaleniami (kwestionowanego) planu miejscowego w dniu wniesienia skargi, a jednocześnie

• wniesienie skargi na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie interesu prawnego skarżącego (w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g.) ma miejsce w chwili wniesienia skargi,

• nie ma znaczenia dla ustalenia interesu prawnego poprzedniego właściciela fakt, że zbycie nieruchomości nie było rezultatem swobodnej, rynkowej decyzji skarżącego kasacyjnie, lecz stanowiło konsekwencję pozbawienia go istoty (jądra) praw właścicielskich przez uchwałę, co z kolei wymusiło na nim wystąpienie z roszczeniem, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. i stanowiło bezpośrednią przyczynę wyzbycia się przez skarżącego kasacyjnie nieruchomości na rzecz m.st. Warszawy i utraty możliwości inwestycyjnych związanych z nieruchomością, w związku z czym uchwała wywołała i wywołuje uszczerbek w majątku skarżącego kasacyjnie (stan ten utrzymuje się nadal, gdyż szkoda skarżącego kasacyjnie nie została nigdy skompensowana w całości),

podczas gdy w rzeczywistości:

• osoba, która nie jest właścicielem nieruchomości objętej ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w dacie wniesienia skargi) posiada legitymację skargową (w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g.) pod warunkiem, że do naruszenia jej interesu prawnego (wskutek wejścia w życie uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) doszło najpóźniej w chwili wniesienia skargi (a więc może to nastąpić również wcześniej), a ponadto, osoba, która nie jest właścicielem nieruchomości objętej ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w dacie wniesienia skargi) posiada legitymację skargową (w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g.) również wówczas, gdy zbycie przez nią nieruchomości miało bezpośredni związek z naruszeniem uprawnień właścicielskich przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i stanowiło realizację roszczeń z art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., a zbycie nieruchomości w tym trybie nie zadośćuczyniło w pełni szkodzie poniesionej przez tę osobę wskutek wejścia w życie sprzecznego z prawem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyło Miasto Stołeczne Warszawa, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do wniosków o rozpoznanie sprawy na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. Podkreślenia wymaga, że o tym, czy w tego rodzaju sprawie skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie decyduje Naczelny Sąd Administracyjny. Stwierdzić należy, że okoliczności sprawy nie uzasadniają przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zawartą w art. 7 p.p.s.a. zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., jest art. 101 ust. 1 u.s.g., który reguluje kwestię legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwalę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z przepisu tego wynika, że uprawnienie do wniesienia skargi na jego podstawie przysługuje wyłącznie temu podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Zaskarżając uchwałę w trybie tej regulacji należy zatem dowieść, że kwestionowany akt, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na sferę prawnomaterialną skarżącego, czyli np. pozbawia go pewnych, prawem gwarantowanych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Skarga taka nie ma zatem charakteru actio popularis, a sąd zobowiązany jest do zbadania legitymacji procesowej skarżącego poprzez ustalenie, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza jego prawem chroniony interes lub uprawnienie. Wskazać przy tym należy, że interes prawny musi być konkretny, indywidualny, a także aktualny, na co trafnie wskazał Sąd I instancji. W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na terenie objętym planem.

W rozpoznawanej sprawie skarżący swoją legitymację procesową wiąże z tym, że sporna uchwała naruszyła jego interes prawny wynikający z przysługującej mu własności nieruchomości w dacie wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podnosi, że zbycie nieruchomości nie było rezultatem swobodnej, rynkowej decyzji, lecz stanowiło konsekwencję pozbawienia go istoty praw właścicielskich przez uchwałę, co z kolei wymusiło na nim wystąpienie z roszczeniem, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. i stanowiło bezpośrednią przyczynę wyzbycia się przez skarżącego kasacyjnie nieruchomości na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy i utraty możliwości inwestycyjnych związanych z nieruchomością, w związku z czym uchwała wywołała i wywołuje uszczerbek w majątku skarżącego kasacyjnie.

Mając na uwadze powyższą argumentację, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, aby zaskarżona uchwała naruszała jego własny, indywidualny, a przede wszystkim aktualny interes prawny. W sprawie nie jest sporne, że skarżący nie jest obecnie właścicielem, czy użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczy kwestionowane postanowienie planu. Aktualnym właścicielem nieruchomości jest Miasto Stołeczne Warszawa. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zbycie przez skarżącego nieruchomości objętej planem przed datą wniesienia skargi sprawiło, że utracił on prawo do zaskarżenia tego planu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g.

W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że dla oceny legitymacji procesowej istotne znaczenie ma okoliczność, czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny aktualnego właściciela nieruchomości. Nabywca nieruchomości wstępuje bowiem – jako następca prawny – w prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, w tym może korzystać z uprawnień przewidzianych w art. 101 ust. 1 u.s.g., o ile poprzedni właściciel nieruchomości z nich nie skorzystał (zob. wyroki NSA: z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 186/10; z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1093/11; z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 51/12; z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2105/12; z dnia 8 lipca 2014, sygn. akt II OSK 3005/12 i postanowienie NSA z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1933/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że uznanie skargi byłego właściciela nieruchomości za dopuszczalną mogłoby w rezultacie doprowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie planu miejscowego w zakresie dotyczącym konkretnej nieruchomości, co stanowiłoby nieprzewidzianą przepisami prawa ingerencję w prawo własności aktualnego właściciela. Dla oceny legitymacji skarżącego nie mógł być miarodajny stan istniejący w dacie wejścia w życie przedmiotowego planu kiedy skarżący był właścicielem nieruchomości, lecz stan istniejący w dacie złożenia skargi oraz orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1933/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Argumentacja skarżącego kasacyjnie wskazująca na uszczerbek w jego majątku spowodowany koniecznością zbycia nieruchomości na skutek pozbawienia go istoty praw właścicielskich przez uchwałę pozostaje bez wpływu na ocenę legitymacji skarżącego. Skarżący kasacyjnie w czasie, kiedy był właścicielem nieruchomości objętej planem, miał prawo zaskarżenia tego planu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., natomiast zbywając nieruchomość – niezależnie od przyczyn – prawo to utracił na rzecz nowego właściciela.

Mając powyższe na względzie, uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259).

NSA nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi.