Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 157/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Sprawy jakości, certyfikacja, dozór
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 139, art. 8 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 129(1) ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust. 1 lit. a)
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
article: art. 4 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2164
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M Sp. z o.o. Sp. k. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 918/19 w sprawie ze skargi M Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia 22 lutego 2019 r. nr GI-BOL.pr-610-1/19 w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 września 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 918/19, oddalił skargę M(...)Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z 22 lutego 2019 r. nr GI-BOL.pr-610-1/19 w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, względnie - ponieważ podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione - o uchylenie wyroku przez WSA w całości w trybie autokontroli na podstawie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego dla skarżącego od organu na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Skarżąca kasacyjnie domagała się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez:

1. brak uwzględnienia skargi i uchylenie decyzji mimo wydania decyzji przez organ w drugiej instancji na niekorzyść skarżącego (naruszenie zakazu reformations in peius), wbrew art. 139 k.p.a. w zw. z art. 8 i 6 k.p.a., ponieważ uzasadnienie decyzji I instancji wskazuje jedynie na niewłaściwą jakość handlową Napoju, a decyzja wydana w wyniku odwołania skarżącej stwierdza, że Napój dotknięty jest kwalifikowaną niewłaściwą jakością handlową, czyli zafałszowaniem (s. 9 i 11 decyzji), przy którym skarżącej grożą surowsze sankcje niż w pozostałych przypadkach niewłaściwej jakości handlowej, co naruszyło prawo skarżącego do dwuinstancyjnego postępowania przy nakładaniu kary pieniężnej, poprzez ustalenie przez organ II Instancji (Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych) w uzasadnieniu skarżonej decyzji faktu stanowiącego przesłankę nałożenia kary pieniężnej przez organ I Instancji, na której nałożenie przysługuje następnie skarżącej odwołanie do tego samego organu (GIJHARS), który poprzednio już orzekł o zafałszowaniu;

2. brak uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji mimo naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 7,11 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez:

a) brak rozpatrzenia dowodów na korzystną dla skarżącej i istotną w sprawie okoliczność istnienia zwyczaju wykorzystywania oznaczeń "choco" lub "choc" czy też brązowej kolorystyki opakowania do wskazywania przeciętnym konsumentom czekoladowego smaku lub zapachu towarów, a nie ich rodzaju czyli:

i. zeznań świadków J. S. i M. L.,

ii. reprodukcji obecnych na rynku opakowań produktów z oznaczeniem "choco" lub "choc" czy też utrzymanych w brązowej kolorystyce,

iii. świadectw ochronnych na słowne znaki towarowe "Chocolatta" (nr R.159967 i R.145627), zarejestrowane w Urzędzie Patentowym Rzeczpospolitej Polskiej zarówno dla oznaczania napojów instant zawierających kakao, jak i dla czekolady w proszku czy wyrobów z czekolady;

b) przekroczenia swobodnej oceny dowodów i dowolnego przyjęcia, że:

i. skarżący nie przedstawił rozważań i nie powoływał dowodów w odniesieniu do nazwy (subrandu) "chocolatta", która była przedmiotem badania organu (s. 15 uzasadnienia Wyroku WSA), podczas gdy skarżący przedstawiał takie rozważania, w tym powoływał się na rejestrację przez Urząd Patentowy słownych znaków towarowych Chocolatta, co WSA w ślad za organem uznał za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy ze świadectw rejestracji oraz treści art. 1291 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017, poz. 776 ze zm., (uprzednio art. 129 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001, nr 49 poz. 508 ze zm.), prawa własności przemysłowej oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych Dz.U. z 1985 r., nr 5 poz. 17 ze zm.) wynika, że Urząd uznał oznaczenie "Chocolatta" za nazwę fantazyjną, posiadającą odmienne znaczenie od informacji wskazującej na konkretny rodzaj towaru (to jest znaczenie inne niż czekolada do picia),

ii. sposób znakowania innych produktów nie ma związku z brakiem wprowadzania w błąd przez znakowanie Napoju, podczas gdy znakowanie innych produktów na rynku świadczy o istnieniu zwyczaju wykorzystywania oznaczeń "choco" lub "choc" czy też brązowej kolorystyki opakowania do wskazywania właściwości towarów, to jest czekoladowego smaku lub zapachu;

iii. organ I instancji był zobowiązany do dopuszczenia dowodu z wypowiedzi internautów zamieszczonych na portalu "mamotoja" ze względu na oświadczenie świadka J. S. co do znajomości opinii konsumentów z komentarzy internetowych;

3. brak uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji mimo naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a) brak wskazania w uzasadnieniu decyzji I instancji przyczyn, dla jakich zeznania świadków nie mogą świadczyć o braku wprowadzenia przeciętnych konsumentów w błąd przez znakowanie Napoju,

b) odmowy w uzasadnieniu decyzji I instancji rozpatrzenia wpływu znakowania obecnych na rynku produktów z oznaczeniem "choco" lub "choc" czy też utrzymanych w brązowej kolorystyce na niniejszą sprawę, motywowanej zawężaniem zakresu sprawy do dokonania oceny, czy znakowanie konkretnego produktu wprowadza w błąd konsumentów (s. 12 uzasadnienia decyzji I instancji), przy jednoczesnym rozszerzaniu zakresu sprawy o znakowanie produktów innych niż Napój poprzez oparcie decyzji I instancji na wypowiedziach internautów z urzędu dopuszczonych jako dowody przez organ I instancji (s. 10 decyzji I inst.);

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zaaprobowanie błędnej wykładni art. 7 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego I Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 ),oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolnospożywczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2164 ze zm.) dokonanej przez organ i polegającej na przyjęciu, że:

a) etykieta jest jednym źródłem informacji o żywności, w oderwaniu od zwyczajów rynkowych dotyczących znakowania żywności,

b) ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd przez etykietowanie żywności może być oceniane z perspektywy tzw. słabszych uczestników obrotu, nieodpowiadających wzorcowi normatywnemu przeciętnego konsumenta, który jest ostrożny, uważny i dobrze poinformowany - w szczególności co do zwyczajów rynkowych (s. 11 uzasadnienia decyzji I inst.).

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła argumenty mające w jej ocenie wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA - w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa: COVID-19) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie zachodzą też przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie - w jej całokształcie - lecz jedynie ocenia czy sąd pierwszej instancji uchybił przepisom wskazanym w ramach podstaw kasacyjnych i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a w razie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjna nie tylko gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw ale także wówczas gdy wyrok - mimo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu.

Rozpoznając sprawę w tych granicach i z uwzględnieniem przedstawionych reguł postępowania kasacyjnego skład orzekający NSA uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega zatem oddaleniu.

Przede wszystkim usprawiedliwienia nie znajduje postawiony sądowi pierwszej instancji zarzut nieuwzględnienia skargi - z uchybieniem art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. - mimo naruszenia przez organ, wg skarżącej kasacyjnie spółki, przepisu art. 139 k.p.a.

Ostatni z powołanych przepisów - wprowadzając zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym - stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Na gruncie powołanej regulacji wskazuje się, że "niekorzyść strony", o której mowa w przytoczonym przepisie, wymaga ujęcia obiektywnego i oznacza obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie zasadniczo przyjmuje się, że o tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza przede wszystkim zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego (por. np. wyroki NSA z 9 czerwca 2017 r., II GSK 961/16, z 14 lutego 2023 r. I OSK 384/20 oraz G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wyd. III; Opublikowano: LEX 2010).

W rozpoznawanej sprawie porównanie osnowy decyzji organu I instancji oraz decyzji organu odwoławczego wskazuje jednoznacznie, że nie doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius w przedstawionym wyżej zakresie. Organ I instancji - jak wynika z sentencji wydanej decyzji - zakazał spółce wprowadzania do obrotu przedmiotowego w sprawie produktu ze względu na niespełnienie wymagań jakości handlowej, organ odwoławczy zaś zaskarżoną decyzje utrzymał w mocy.

Istotnie, organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał na niewłaściwą jakość handlową produktu, zaś organ odwoławczy stwierdził kwalifikowaną formę niewłaściwej jakości, jednocześnie podkreślił jednak, że "organ I instancji prawidłowo uznał, iż stwierdzone nieprawidłowości świadczą o niewłaściwej jakości handlowej zakwestionowanej partii produktu". Poza tym - wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie spółki - organ odwoławczy nie stwierdził "zafałszowania" produktu, ani też nie odwołał się do treści art. 3 ust. 10 ustawy zawierającej definicję legalną artykułu spożywczego- zafałszowanego. W podstawie prawnej decyzji powołał tylko art. 3 ust. 5 definiujący jakość handlową (jako: cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi). Na "zafałszowanie" produktu bezpodstawnie wskazał zaś w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji. W tym zakresie żadnych stosownych zarzutów kasacyjnych wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu nie postawiono.

Wobec powyższego, zdaniem NSA, przyjąć należy, że wskazane wyżej nieścisłości, jakie zachodzą między uzasadnieniami decyzji organów obu instancji, nie świadczą o wydaniu przez organ odwoławczy decyzji pogarszającej sytuację prawną odwołującej się strony, ustaloną zaskarżoną decyzją organu I instancji.

W ocenie składu orzekającego NSA nieścisłościom tym, wynikającym z zestawienia decyzji organu I instancji z uzasadnieniem organu odwoławczego, nie można przypisać charakteru niekorzystnej dla strony kwalifikacji stanu faktycznego. Nie doszło też do ustalenia czy przesądzenia konsekwencji prawnych tej kwalifikacji.

NSA dostrzega też, że organ odwoławczy w swej decyzji przywołał przepisy art. 40a ust. 4 i 5 ustawy o jakości handlowej regulujące wymierzanie kar pieniężnych. Nie ulega jednak kwestii, że decyzji w przedmiocie kary pieniężnej nie wydano.

Co do zasady można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie spółki - odwołującym się do poglądów doktryny - że skoro decyzja stanowi pewną organiczną całość, a jej rozstrzygnięcie i uzasadnienie są nierozerwalnie związane, warunkują się wzajemnie, zatem powinny być oceniane łącznie, to nieprawidłowości w sferze określonego elementu decyzji świadczą o jej wadliwości.

Pamiętać jednak należy, że uchybienia w omawianym zakresie dotyczą naruszenia przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji - stosownie do regulacji z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. - może uchylić kontrolowaną decyzje tylko jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (innych niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego) jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie sądu konieczność ustalenia, czy w konkretnej sprawie dane uchybienie mogło spowodować wydanie orzeczenia o innej treści niż to, które rzeczywiście zostało wydane. Jeżeli zaś sąd - jak ma to miejsce w rozpoznawanym przypadku - nie ma podstaw by uznać, że naruszenie przepisów postępowania ma przełożenie na stosowanie przepisów prawa materialnego w konkretnej sprawie to art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. nie znajdzie zastosowania (por. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r. II GSK 1961/17; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 529-530)

Nietrafny jest też zarzut oddalenia przez sąd pierwszej instancji skargi, z uchybieniem art. 151 p.p.s.a., mimo naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (pkt 1), albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części (pkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (pkt 3).

Wg składu orzekającego NSA, w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji nie miał podstaw by zarzucić organowi odwoławczemu wadliwe niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wydanie decyzji merytoryczno-reformatoryjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio może być m.in. rezultatem stwierdzenia wadliwości kwestionowanego aktu natury procesowej, w tym co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego.

Niewątpliwie w myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazanych w pkt. I.2 i I.3 petitum skargi kasacyjnej, organy administracji publicznej zobligowane są do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7), spoczywa na nich obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1), ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona musi się mieścić w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80), co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonego zgodnie z wymogami z art. 107 § 3).

Należy jednak mieć na uwadze, że z zasady prawdy obiektywnej wywieść należy, iż podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego. Trafnie wskazuje się, że postępowanie dowodowe nie jest bowiem celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi na pytanie czy sytuacja adresata decyzji podpada pod hipotezę a w konsekwencji i dyspozycję określonej normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2009 r. sygn. akt I FSK 76/08).

Zasadniczą podstawę materialnoprawną kontrolowanej przez sąd pierwszej instancji decyzji stanowił art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, stosownie do którego organ może w drodze decyzji zakazać wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej.

W kwestii wymagań jakości handlowej - niespełnienie których stanowi przesłankę decyzji o zakazie wprowadzania do obrotu - w skardze kasacyjnej postawiono zarzut błędnej wykładni art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej oraz art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 r.

Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów (art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej) wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Z kolei wg art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności, co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Ocena zarzutów naruszenia wskazanych przepisów wymaga uwagi, że błędna wykładnia polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, a w uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna.

Treść zarzutu wskazuje, że wg strony skarżącej kasacyjnie wadliwa ich wykładnia polega na przyjęciu, że etykieta jest jednym źródłem informacji o żywności, w oderwaniu od zwyczajów rynkowych a ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd przez etykietowanie może być oceniane z perspektywy słabszych uczestników obrotu, nieodpowiadających wzorcowi normatywnemu przeciętnego konsumenta, który jest ostrożny, uważny i dobrze poinformowany w szczególności co do zwyczajów rynkowych.

Tymczasem analiza pisemnych motywów kontrolowanego kasacyjnie rozstrzygnięcia pozwala stwierdzić, że WSA z brzmienia art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej i cytowanego art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia unijnego nr 1169/2011 nie wyprowadził takich wniosków interpretacyjnych, jak twierdzi skarżąca kasacyjnie spółka. Sąd ten w istocie poprzestał na przytoczeniu treści wskazanych przepisów. Nie powinno natomiast budzić wątpliwości, że nie określają one wzorca przeciętnego konsumenta. Odnosząc się do uwag skarżącego kasacyjnie w tej materii należy dodatkowo zauważyć, że nie jest prawdą, że wg WSA ryzyko wprowadzenia w błąd może być oceniane z perspektywy słabszych uczestników obrotu. Sąd pierwszej instancji stwierdził jedynie, że konsument jest słabszą stroną obrotu - stąd wymaga ochrony. Sądowi pierwszej instancji nie można też przypisać wyprowadzenia z treści regulacji zawartych w art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej i art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 wniosku, że tylko etykieta jest źródłem informacji o żywności.

Omawiany zarzut błędnej wykładni przepisów prawa materialnego (pkt II. podstaw kasacyjnych) nie mógł więc być uznany za skuteczny.

Z punktu widzenia regulacji zawartych w powołanych przepisach nie powinno też ulegać kwestii, że w sprawie w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu określonych produktów ze względu na niespełnienia wymagań jakościowych ustaleń wymaga czy informacje na temat żywności nie wprowadzają w błąd.

Ustaleń w tym zakresie dokonano w sprawie - jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, z uzasadnień decyzji organów obu instancji oraz z akt administracyjnych - na podstawie wszechstronnej oceny prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Ocenie, w granicach prawem przewidzianej swobody, poddano zeznania wszystkich wnioskowanych i przesłuchanych w sprawie świadków. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie spółki, że obecność na rynku innych, ewentualnie wadliwie oznaczonych produktów, świadczy o istnieniu zwyczaju, który może podważyć ustalenie, że w rozpatrywanym przypadku doszło do wprowadzenia konsumentów w błąd. Prawidłowości oceny, że zastosowany w nazwie produktu DECOMORRENO Chocolatta HOT CLASICO wyraz "Chocolatta" odnosząc się do angielskiego słowa "chocolate" wprowadza w błąd, sugerując, że produkt jest czekoladą do picia nie podważa fakt rejestracji przez Urząd Patentowy słownych znaków towarowych Chocolatta. Istotnie, w myśl powołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 129 1 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Ustawa o jakość handlowej, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 oraz ustawa Prawo własności przemysłowej zawierają jednak odmienne regulacje, przesłanki co do jakości handlowej są różne od przesłanek udzielenia prawa ochronnego na oznaczenia. Fakt, że oznaczenie "Chocolatta" uznano na gruncie ustawy Prawo własności patentowej za wystarczająco fantazyjne dla potrzeb udzielenia prawa ochronnego nie podważa oceny, że posłużenie się tym słowem stanowi informację na temat żywości wprowadzającą w błąd - w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. a powołanego rozporządzenia unijnego. Nie jest przy tym sporne, że informację, że Chocolatta HOT CLASSICO jest napojem o smaku czekoladowym umieszczono tylko na odwrocie opakowania i to znacznie mniejszą czcionką.

Z tych wszystkich względów zarówno sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego nie mogły być uznane za trafne i tym samym skuteczne.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wydano na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.)

Na koniec wyjaśnienia wymaga - wobec zgłoszonego wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i wobec wydanego w sprawie zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym - że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przytoczone regulacje należy traktować jako "szczególne" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W niniejszej sprawie należało mieć też na uwadze ograniczone możliwości przeprowadzenia rozpraw we wszystkich sprawach przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21 i uchwała NSA z 30 listopada 2020r., sygn. akt II OPS 6/19 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Z tych też względów skład orzekający NSA uznał rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawny za dopuszczalne i celowe.

Wskazać należy również, że uzasadnienie sporządzono z uwzględnieniem art. 193, zdanie drugie p.p.s.a. Przepis ten - wyłączając, przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną, odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. - umożliwia odstąpienie od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy i ograniczenie uzasadnienia tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.