Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 174/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.4 i art.15 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.36 pkt 1 lit a i art.101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant: asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem G. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. G. o przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Wójta Gminy R. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 lipca 2014 r. Burmistrz G. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem G., a Wójtem Gminy w R. w przedmiocie rozpatrzenia sprawy przyznania zasiłku stałego.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] maja 2014 r. A. G. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. podanie z prośbą o przyznanie zasiłku stałego. Wnioskodawca jest zameldowany na pobyt stały pod adresem : K., [...] G., zaś wraz z rodziną zamieszkuje pod adresem: ul. C., [...] R. Podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że A. G. nie przebywa pod adresem stałego zameldowania. Wniosek zainteresowanego wraz z załącznikami przesłano do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., na terenie którego zamieszkuje wnioskodawca z rodziną, jako organowi właściwemu w celu rozpatrzenia sprawy. Dnia [...] czerwca 2014 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynęły ponownie dokumenty dotyczące przedmiotowej sprawy z wyjaśnieniem, że A. G. nie zgadza się, aby jego sprawa była rozpatrywana przez GOPS w R..

Organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Do sporu doszło w sprawie o przyznanie zasiłku stałego. Stosownie do treści art. 36 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym z zakresu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zwykle trudności, o tyle mogą one wystąpić przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania.

W niniejszej sprawie, z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, A. G. zamieszkuje wraz z rodziną w R., gmina R., zaś zameldowany jest na pobyt stały w K., gmina G. W R. również wraz z żoną jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna od dnia [...] lipca 2013 r. i tam również jego żona poszukuje pracy. Jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Zespół Szkół Gastronomicznych w C. jego córka P. G. jest uczennicą tej szkoły.

W tej sytuacji uznać należy, że bez znaczenia dla ustalenia właściwości organu w sprawie pozostaje deklarowany przez A. G. zamiar powrotu w nieokreślonej przyszłości do miejsca swojego zameldowania.

Podkreślić przy tym należy, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoważny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości, ani też wolą zerwania wszelkich więzi z miejscem zameldowania. Dlatego też na ocenę, jakie jest aktualnie miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania i wróci do miejscowości, w której jest zameldowana.

Przyjąć zatem należy, że ze względu na przebywanie A. G. w R., gmina R. i udokumentowane aktualne ześrodkowanie jego interesów życiowych w tej miejscowości, to miejscowość R. uznać należy właśnie za aktualne miejsce jego zamieszkania w myśl art. 25 k.c.

Oznacza to, że organem właściwym do załatwienia sprawy przyznania świadczeń z pomocy społecznej tj. zasiłku stałego właściwy jest Wójt Gminy R.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.