Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 44/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 11 pkt 2
journal: Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Berska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 712/21 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 2021 r. nr DOiR-I-6270-25/2021/AF w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 3 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 712/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę B. C. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister") z 31 marca 2021 r., nr DOiR-I-6270-25/2021/AF. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda") z 22 grudnia 2020 r., nr WSC-I.6122.5075.2020, którą odmówiono skarżącemu potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył B. C. zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. Nr 7, poz. 44 ze zm.; dalej: "ustawa o obywatelstwie z 1920 r.") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "wstąpienie do służby wojskowej" obejmuje również zaliczenie ojca skarżącego z mocy prawa do służby w siłach rezerwowych państwa obcego, mimo braku formalnej rejestracji w takich służbach, podczas gdy "wstąpienie" oznacza działanie, a więc powinno co najmniej obejmować świadomy zamiar wstąpienia do takiej służby,

- art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym powodowałoby utratę obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącego, w sytuacji gdy zgodnie z dalszą częścią przepisu art. 11 tej ustawy osoby obowiązane do czynnej służby wojskowej, mogły nabyć obywatelstwo obce, po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, natomiast w przypadku jego nieuzyskania wobec Państwa Polskiego nie przestawały być uważane za obywateli polskich, co za tym idzie ojciec skarżącego jako podlegający obowiązkowi wojskowemu na terytorium Polski, z uwagi na brak ww. zwolnienia, mimo uzyskania obywatelstwa izraelskiego, w dalszym ciągu posiadał obywatelstwo polskie, a więc nawet przy założeniu wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym nie mógł utracić obywatelstwa polskiego,

- art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że utrata obywatelstwa polskiego rozciągała się z mocy prawa na żonę tracącego obywatelstwo polskie, jak również na jego dzieci w wieku do lat 18, podczas gdy z przepisu tego wynika, że utrata obywatelstwa polskiego rozciąga się na ww. członków rodziny, o ile inaczej nie zastrzeżono w orzeczeniu o utracie obywatelstwa, co wskazuje na konieczność wydania orzeczenia (decyzji) w przypadku utraty obywatelstwa polskiego, natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy takie orzeczenie nie zostało wydane (organy nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń, co zaaprobował WSA w Warszawie),

- art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2020 r., poz. 347; dalej: "ustawa o obywatelstwie z 2009 r."), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżący w toku postępowania wykazał (pismo z 6 lutego 2020 r.), że uzyskanie innego zaświadczenia (w innej formie) niż to z 19 listopada 2019 r. jest niemożliwe i tym samym wykazał, że napotyka trudne do przezwyciężenia w tym zakresie przeszkody, a co za tym idzie to organy powinny z urzędu podjąć niezbędne działania mające na celu ustalenie stanu faktycznego, co do którego tylko one miały wątpliwości (które zostały bezpodstawnie podzielone przez sąd pierwszej instancji w wydanym wyroku), mimo że treść przedłożonego zaświadczenia była jednoznaczna.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra w sytuacji niezebrania w sprawie całego materiału dowodowego tj. nieustalenia, czy w sprawie ewentualnej utraty obywatelstwa przez ojca skarżącego zostało wydane orzeczenie (decyzja) na podstawie art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., którego skutki rozciągałyby się także na skarżącego,

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę złożonych przez skarżącego dowodów dotyczących przebiegu służby wojskowej jego ojca w Siłach Obrony Izraela tj. pisma z 19 listopada 2019 r. oraz z 6 lutego 2020 r., polegającą na przyjęciu: że przedmiotowe dokumenty nie obrazują pełnego przebiegu służby wojskowej ojca skarżącego, podczas gdy z przedmiotowych dokumentów jednoznacznie wynika, że w zautomatyzowanych i niezautomatyzowanych bazach danych Sił Obrony Izraela nie odnaleziono dokumentów świadczących, aby ojciec skarżącego we wskazanym okresie odbywał czynną służbę rezerwową, służbę obowiązkową, służbę zawodową lub inne rodzaje służby w Siłach Obrony Izraela, a zatem dotyczyły one wszelkich rodzajów służby w Siłach Obrony Izraela; że potwierdzają one odbycie przez ojca skarżącego obowiązkowej służby rezerwowej w wojsku izraelskim, w sytuacji gdy nie miało to miejsca oraz nie wynika to z ich treści; że wskazują one, że "właściwe archiwum izraelskie nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą nieodbywanie czynnej służby rezerwowej przez ojca skarżącego (co, przy hipotetycznym założeniu, że ojciec skarżącego nie został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub służby innego rodzaju, należałoby interpretować jako poświadczenie braku dokumentacji potwierdzającej wyłączenie ojca skarżącego z automatycznego zaliczenia w poczet sił rezerwowych)", podczas gdy z przedmiotowych dokumentów jednoznacznie wynika, że w zautomatyzowanych i niezautomatyzowanych bazach danych Sił Obrony Izraela nie odnaleziono dokumentów świadczących, aby ojciec skarżącego we wskazanym okresie odbywał czynną służbę rezerwową, służbę obowiązkową, służbę zawodową lub inne rodzaje służby w Siłach Obrony Izraela, a zatem że nie odbywał on żadnej służby wojskowej w Siłach Obrony Izraela, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi na decyzję Ministra,

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, oraz art. 77 k.p.a. w zw. z art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., poprzez nieuwzględnienie realiów politycznych istniejących w dacie relewantnej zdaniem organów oraz sądu pierwszej instancji dla ustalenia utraty obywatelstwa, a w szczególności, pominięcie obiektywnego braku możliwości uzyskania przez ojca skarżącego zezwolenia wojewody, o którym mowa w art. 11 pkt 2 in fine ustawy o obywatelstwie z 1920 r. ze względu na panujący ówcześnie ustrój komunistyczny i faktyczne podporządkowanie Państwa Polskiego Związkowi Radzieckiemu, zarówno w polityce wewnętrznej, jak i międzynarodowej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w okresie przyjętym przez organy oraz WSA w Warszawie, w ogóle nie dało się stosować ww. przepisu w tym sensie, że nie istniała administracja, która mogłaby w obiektywny i uczciwy sposób rozpoznać wniosek złożony w trybie określonym w art. 11 pkt 2 in fine. W konsekwencji czego, obywatel został pozbawiony możliwości uzyskania zezwolenia przewidzianego przez prawo, w związku z czym nie może on ponosić negatywnych konsekwencji stanu - braku zezwolenia, które pozwoliłoby mu zachować obywatelstwo polskie. Powyższe naruszenie skutkowało bezpodstawnym oddaleniem skargi na decyzję Ministra,

- art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów postawionych przez stronę w skardze, a tym samym niewyjaśnienie stanowiska sądu pierwszej instancji w kontekście postawionych zarzutów, co utrudnia dokonanie kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi na decyzję Ministra,

- art. 141 § 4 w zw. z art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi sąd pierwszej instancji kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, w tym nieodniesienie się do kwestii prawnych wynikających z postawionych zarzutów, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi na decyzję Ministra.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).

3.4. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Po pierwsze, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 11 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1462/21, CBOSA). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2315/21, CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto, na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się WSA w Warszawie oddalając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2905/20, CBOSA). Po drugie, WSA w Warszawie istotnie nie przedstawił odrębnego wywodu prawnego dotyczącego zarzutów skargi, w ramach których zwracano uwagę na kwestię możliwości uzyskania zezwolenia polskich władz na wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym z uwagi na panujący wówczas w Polsce ustrój komunistyczny (art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.) oraz zagadnienie niewyjaśnienia, czy w odniesieniu do ojca skarżącego w decyzji wydawanej na podstawie art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. nie ograniczono skutków utraty obywatelstwa wobec dzieci ojca skarżącego. Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że pominięcie przez sąd pierwszej instancji pewnych argumentów podnoszonych w skardze może być rozpatrywane jako naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Rzecz jednak w tym, że dla skuteczności takiego zarzutu kasacyjnego konieczne jest jeszcze wykazanie w skardze kasacyjnej, że takie naruszenie miało charakter istotny. Zgodnie bowiem z zasadą kauzalności uchybień procesowych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz prawem strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 7 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), wady uzasadnienia polegające na pominięciu niektórych kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą mogą doprowadzić do uchylenia wyroku tylko wówczas, gdyby w świetle akt danej sprawy oraz relewantnych dla oceny legalności danego aktu administracyjnego przepisów prawa, odniesienie się do tych kwestii w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji mogło, z wysokim prawdopodobieństwem, doprowadzić do odmiennego wyniku sprawy (por. np. wyroki NSA z 15 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 396/21 oraz 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1839/21, CBOSA). Sytuacja taka w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi. Otóż utrata obywatelstwa na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. z uwagi na wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym nie następowała wówczas, gdy uprzednio obywatel polski uzyskał stosowną zgodę odpowiedniego organu polskiej administracji publicznej. Z punktu widzenia tej normy prawa materialnego, w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.), nie miało znaczenia, czy obywatel polski w ogóle wystąpił o taką zgodę, a tym bardziej pozbawione są znaczenia hipotetyczne rozważania natury prawno-historycznej na temat tego, jak taki wniosek byłby rozpatrzony w 1948 r. przez ówczesne władze Państwa Polskiego. Jeżeli zaś chodzi o art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., to rozważania na temat treści ewentualnej decyzji o utracie obywatelstwa są bezprzedmiotowe, albowiem utrata obywatelstwa na podstawie art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. następowała z mocy prawa po spełnieniu przez obywatela polskiego przesłanek wymienionych w tym przepisie, a nie na mocy aktu administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 30 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 50/10, CBOSA). Dodać warto, że w świetle nowelizacji art. 12 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. dokonanej rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 28 grudnia 1934 r. o unormowaniu właściwości władz i trybu postępowania w niektórych działach administracji państwowej (Dz.U. Nr 110, poz. 976) jest jasne, że brak było podstaw do wydania decyzji o utracie obywatelstwa na podstawie art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. Tylko uzupełniająco w takim przypadku należy zauważyć, że odmienny tryb pozbawiania obywatelstwa polskiego, tj. w trybie indywidualnego aktu administracyjnego, a nie z mocy samego prawa, przewidziano w ustawie z 31 marca 1938 r. o pozbawianiu obywatelstwa (Dz.U. z 1938 r., Nr 22, poz. 191). Ustawa ta miała charakter sankcyjny, a jedną z przesłanek wydania na jej podstawie orzeczenia o pozbawieniu obywatelstwa polskiego było m. in. działanie za granicą na szkodę Państwa Polskiego. Rzecz jednak w tym, że to nie ta szczególna ustawa z 31 marca 1938 r. była podstawą utraty obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącego w 1948 r. – ustawa ta została zresztą uchylona w 1941 r. (zob. dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 28 listopada 1941 r. o uchyleniu ustawy z dnia 31 marca 1938 r. o pozbawianiu obywatelstwa - Dz.U. Nr 8, poz. 22). Podstawą tą była natomiast ogólna regulacja zawarta w art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. w związku z zaliczeniem ojca skarżącego do sił rezerwowych armii Państwa Izrael. Funkcją art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. nie było nakładanie indywidualnej sankcji za konkretne działanie za granicą na szkodę Państwa Polskiego, ale rozstrzygnięcie sytuacji konfliktu lojalności publicznoprawnej, jaki ma miejsce w razie przyjęcia obcego obywatelstwa lub wstąpienia do sił zbrojnych obcego państwa. Okoliczność, że przepisy ustawy o obywatelstwie z 2009 r. nie przewidują utraty obywatelstwa polskiego w związku z zaistnieniem okoliczności takich, jak te wskazane w art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. W braku odmiennych rozwiązań ustawowych, skutki zdarzeń prawnych ocenia się bowiem według stanu prawnego obowiązującego w chwili, kiedy zdarzenia te zaistniały (tempus regit actum). Ta podstawowa zasada prawa intertemporalnego znajduje zastosowanie również w sprawach dotyczących potwierdzenia posiadania obywatelstwa (por. np. wyrok NSA z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 325/10, CBOSA). Podobnie, do odmiennych wniosków nie mogły prowadzić, podniesione podczas rozprawy w dniu 23 października 2024 r. przez pełnomocnika skarżącego argumenty natury słusznościowej. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego kierując się przesłankami legalności (tj. zgodności z prawem) – zob. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Natomiast kwestie słusznościowe mogą być ewentualnie argumentem na rzecz wprowadzenia określonych rozwiązań legislacyjnych. W świetle zasady legalizmu oraz podziału władz (art. 7 i 10 Konstytucji RP), orzeczenia sądów administracyjnych nie mogą kreować nowych norm prawnych. W tym miejscu tylko ubocznie warto zauważyć, że w ustawie o obywatelstwie z 2009 r. przewidziano instytucję przywrócenia obywatelstwa polskiego, w tym odnoszącą się do osób, które utraciły obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 lub 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. (zob. art. 38 i n. tej ustawy o obywatelstwie z 2009 r.).

3.5. Bezzasadne okazały się również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Po pierwsze, w stanie prawnym wyznaczonym przepisami ustawy o obywatelstwie z 1920 r. sformułowania "wstąpienie do służby wojskowej" nie można ograniczać jedynie do wypełniania przez obywatela polskiego w państwie obcym obowiązków wojskowych w sposób "czynny". Sformułowanie to obejmuje również pozostawanie w siłach rezerwowych, albowiem chodzi tu o zobowiązania, jakie na siebie nakłada dana osoba, wstępując do struktur wojska innego państwa, kreuje pomiędzy tymi podmiotami stosunek wymuszający posłuszeństwo i zależność takiej osoby od władz państwa trzeciego, a nie Polski (por. np. wyrok NSA z 10 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1438/20, CBOSA). Innymi słowy, wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym w rozumieniu art. 11 pkt 2 miało miejsce także w sytuacji, gdy obywatel polski dobrowolnie przyjął obywatelstwo obce, skutkiem czego było objęcie go obowiązkiem wojskowym w państwie obcym i powołanie do służby rezerwowej w tym państwie (por. np. wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1612/11, CBOSA). W świetle zebranych dowodów, a także okoliczności znanych sądowi z urzędu, należy przyjąć domniemanie, że ojciec skarżącego z chwilą przyjęcia obywatelstwa Państwa Izrael został objęty, z mocy samego prawa, co najmniej obowiązkiem służby w siłach rezerwowych (zob. pkt 2 zaświadczenia z 19 listopada 2019 r. na k. 46 akt administracyjnych oraz wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 335/20, CBOSA). W takim stanie sprawy, ciężar dowodu w obaleniu tego domniemania, tj. ciężar wykazania, że z określonych powodów ojciec skarżącego jednak nie został zaliczony do sił rezerwowych armii Państwa Izrael, spoczywa na skarżącym, a nie na organie. Wynika to z ogólnej zasady prawa dowodowego, zgodnie z którą dowód ma przedstawić ten, kto twierdzi, a nie ten, kto zaprzecza – ei incumbit probatio, qui dicit, non ei, qui negat. Przywołany w skardze kasacyjnej art. 56 ust. 2 ustawy o obywatelstwie z 2009 r. tej zasady nie przełamuje. Wymaga w tym kontekście podkreślenia, że wystąpienie z wnioskiem o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wiąże się z obowiązkiem współpracy wnioskodawcy z organem prowadzącym postępowanie w celu ustalenia wszystkich niezbędnych w tym zakresie okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonych okoliczności może prowadzić do wydania decyzji niekorzystnej dla strony (art. 7 k.p.a.). Dotyczy to zwłaszcza dokumentów, których wyłącznym dysponentem jest organ państwa obcego, którego wnioskodawca jest obywatelem. Z oczywistych powodów organ krajowy nie ma dostępu do takich dokumentów, jak również skutecznych instrumentów prawnych służących ewentualnej weryfikacji ich wiarygodności. Po drugie, z przedłożonego zaświadczenia z 19 listopada 2019 r. wynika w rzeczywistości tylko to, że brak jest dokumentów pozwalających na stwierdzenie, czy ojciec skarżącego odbywał m. in. "czynną służbę rezerwową" lub inny rodzaj służby. Innymi słowy, z zaświadczenia wynika jedynie, że władze wojskowe Izraela nie dysponują dokumentacją potwierdzającą wyłączenie ojca skarżącego ze służby wojskowej, w tym w siłach rezerwowych. Pozostaje zatem w mocy domniemanie, że taką służbę odbył (por. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1272/20, CBOSA). Innymi słowy, tego rodzaju zaświadczenie nie jest wystarczające do obalenia domniemania, że ojciec skarżącego z chwilą przyjęcia obywatelstwa Państwa Izrael, został objęty, z mocy samego prawa, co najmniej obowiązkiem służby w siłach rezerwowych Państwa Izrael. Po trzecie, uchodzi uwadze skarżącego, że przewidziany w końcowej części art. 11 ustawy o obywatelstwie wymóg zwolnienia od powszechnego obowiązku jako warunek skutecznej utraty obywatelstwa polskiego dotyczy przypadku ujętego w art. 11 pkt 1 tej ustawy (tj. utraty obywatelstwa polskiego przez nabycie obywatelstwa państwa obcego), a nie przypadku ujętego w art. 11 pkt 2 tej ustawy (tj. utraty obywatelstwa polskiego przez przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody właściwego organu).

3.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.