Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 702/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/384/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J. M. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 27 grudnia 2022 r. (data wpływu: 30 grudnia 2022 r.), adresowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w Chocianowie (dalej: OPS), którym zwróciła się o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – matką S. O. (ur. [...] r.) , dalej: matka strony , skarżącej . Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Polkowicach z dnia 26 stycznia 2010 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności matki (symbol 05-R; stopień od dnia 6 stycznia 2010 r., bez ustalenia daty istnienia niepełnosprawności); orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 28 lipca 2010 r. o ustaleniu jej trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz decyzję OPS z dnia 27 września 2021 r. przyznającą stronie zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej.

Decyzją z dnia 8 lutego 2023 r., nr DR.433.25.2022 ,wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17, art. 20, art. 24 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, ze zm.; dalej: u.ś.r.), działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Chocianów, p.o. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Chocianowie, odmówił stronie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia z powodu braku możliwości ustalenia u matki daty powstania niepełnosprawności oraz posiadania przez stronę prawa do zasiłku stałego .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr SKO/RŚ-423/179/2023 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ustalono bowiem, że wniosek strony z dnia 27 grudnia 2022 r. został nieprawidłowo podpisany. Ponadto stwierdzono , że w sprawie nie zbadano w sposób dostateczny istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją strony z zatrudnienia a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Nie ustalono bowiem wystarczająco historii zatrudnienia strony, w tym ewentualne występowanie okresów pozostawania bez pracy, czym naruszono przepisy art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 11 lipca 2023 r., nr DR.433.25.2022, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Chocianów, Specjalista ds. świadczeń rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Chocianowie na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

Organ I instancji poczynił następujące ustalenia:

- strona w okresie od dnia 1 lutego 2014 r. do dnia 31 maja 2023 r. była uprawniona do zasiłku stałego, w związku z posiadanym orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

- choroba strony nie stanowi przeszkody do opiekowania się niepełnosprawną matką,

- od dnia 1 maja 2023 r. strona nabyła prawo do emerytury z ZUS,

- matka strony choruje na przewlekłą chorobę niedokrwienną serca i samoistne (pierwotne) nadciśnienie,

- z przeprowadzonego w dniu 16 czerwca 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka strony wymaga opieki i pomocy, bowiem z uwagi na bardzo duże ograniczenia ruchowe praktycznie nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Jest po operacji stawów biodrowych oraz po złamaniu kończyn górnych i łopatki. Ponadto ma zwyrodnienia wielostawowe i zasadniczo jest osobą leżącą, korzystającą w ograniczonym zakresie z wózka inwalidzkiego w obrębie mieszkania. Jest myta i kąpana w łóżku lub na wózku inwalidzkim od 2 do 4 razy dziennie. Nie jest w stanie korzystać z WC. Sprawy fizjologiczne załatwia do basenu,

- opiekę nad matką strona sprawuje całodobowo, polega ona na myciu, ubieraniu, przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków i sprzątaniu. Strona masuje miejsca obolałe, motywuje matkę do ćwiczeń kończyn dolnych, zaś wieczorem przygotowuje do snu. Ponadto strona robi zakupy, realizuje recepty oraz umawia wizyty lekarskie w miejscu zamieszkania matki,

- matka strony jest wdową i oprócz niej nie ma innych osób, które mogłyby się nią zająć.

Według organu I instancji, brak jest w sprawie podstaw do przyznania stronie wnioskowanego przez nią świadczenia, gdyż z orzeczenia o niepełnosprawności matki nie wynika, by jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia, ani do ukończenia 25 roku życia. Podkreślono przy tym, że pomimo wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz niezależnie od rozstrzygnięć organów odwoławczych, czy sądów administracyjnych art. 17 ust. 1 b u.ś.r. pozostaje obowiązującym przepisem prawa. Ponadto - zdaniem organu I instancji - w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można jednoznacznie stwierdzić, czy strona zrezygnowała z zatrudnienia lub go nie podejmowała wyłącznie w celu sprawowania opieki nad matką, bowiem jak oświadczyła w dniu 11 stycznia 2023 r. nie pracowała i nie starała się o zatrudnienie z powodu własnej niepełnosprawności. W ocenie organu I instancji , kolejną przesłankę do odmowy świadczenia stanowi przyznanie stronie uprawnienia do emerytury.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej strona podniosła zarzut naruszenia przepisów :

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez błędne uznanie, że posiadanie prawa do świadczenia emerytalnego nie stanowi pozytywnej przesłanki do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką;

- art. 17 ust. 1b u.ś.r., z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

-postępowania , a to : art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy w kontekście związku skutkowo-przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej strony a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Odwołująca się wywodziła, że w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. właściwe jest zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej, albowiem zasadę równości narusza taka wykładnia tego przepisu, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające zawieszone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie i nie ma też racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegającej na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tej normie, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Z tego względu wspomniany przepis powinien być interpretowany w taki sposób, że pozbawia przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury. Także zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem wyroku TK o sygn. akt K 38/13 stanowi naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr SKO/RŚ-423/384/2023 SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej, organ odwoławczy wskazał, że wobec stwierdzenia wyrokiem TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 niezgodności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP, należało dokonać oceny spełnienia przez stronę przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Kolegium wskazało, że w przypadku strony został spełniony warunek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci wymaganego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby, nad którą jest sprawowana opieka. Ponadto matka strony jest wdową i oprócz córki nie ma innych osób, które mogą się nią zająć.

Z kolei na podstawie dołączonych do akt sprawy świadectw pracy strony, raportu PUP w Polkowicach oraz wyników przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ustalono, że ostatnie jej zatrudnienie ustało z dniem 10 października 2008 r. poprzez rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem przez zakład pracy, jak również, że od wielu lat jest osobą uprawnioną do zasiłku stałego w OPS, zaś od maja 2023 r. ma przyznaną emeryturę.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ II instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci braku związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, a sprawowaną opieką, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem ostatnie zatrudnienie strony ustało z dniem 10 października 2008 r. Z kolei główną przyczyną braku jej późniejszego zatrudnienia i rezygnacji z innej pracy zarobkowej była niepełnosprawność strony (oświadczenie z dnia 11 stycznia 2023 r.). Ponadto strona opiekuje się matką od 5 lat po śmierci brata (oświadczenie z dnia 16 czerwca 2023 r.).

Organu II instancji podkreślił że , ratio legis tej regulacji sprowadza się do uznania, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stanu pracy zarobkowej winno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną związaną z ubiegającym się o świadczenie węzłem obowiązku alimentacyjnego.

Według Kolegium , nie bez wpływu na prawo do wnioskowanego świadczenia pozostaje fakt, że strona osiągnęła już wiek emerytalny. Zaznaczono przy tym, że pomimo, iż ustawodawca wymieniając w art. 17 ust. 5 u.ś.r. przesłanki negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wymienia kryterium wieku, to jednak nie można uznać, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do wszystkich niezatrudnionych osób, które opiekują się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Aby można było mówić o rezygnacji z zatrudnienia, powyższe wymaga obiektywnej oceny możliwości jego świadczenia, o czym niewątpliwie decyduje wiek takiej osoby, czy też stan jej zdrowia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Z kolei rezygnacja z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy.

Ponadto organ II instancji stwierdził, że strona w chwili wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawała w zatrudnieniu, oraz że nie uprawdopodobniła, iż zamierzała podjąć konkretne zatrudnienie, lecz z uwagi na konieczność opieki nad matką nie mogła tego uczynić. Wskazano przy tym, że ostatnie zatrudnienie strony ustało prawie 15 lat temu, a przyczyną niepodejmowania kolejnego zatrudnienia, była jej własna niepełnosprawność.

Zdaniem Kolegium, strona nie dowiodła, że jest zdolna i podjęłaby zatrudnienie, gdyby nie sprawowała opieki nad matką. Z kolei brak aktywności zawodowej przez ostatnie 5 lat nie przemawia za uznaniem, że gdyby niekonieczność aktualnie sprawowanej opieki nad matką, to strona podjęłaby zatrudnienie. Dlatego w sprawie nie było podstaw do przyjęcia założenia, że zaprzestanie aktywności zawodowej, czy też niepodejmowanie tej aktywności przez stronę związane jest wyłącznie z koniecznością zapewnienia matce, będącej osobą niepełnosprawną, wymaganej opieki. Wobec tego brak wystąpienia przesłanki związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, a sprawowaną opieką wykluczał możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Świadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie przysługuje bowiem za samą opiekę nad członkiem rodziny, która wypływa z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczną rezygnację z zatrudnienia wynikającą wyłącznie z konieczności osobistego sprawowania tej opieki.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji;

2) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

3) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarga została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną ich wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to bowiem świadczenie przyznawane na wniosek, a więc od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o nie wystąpi, pod warunkiem jednak, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna nadal trwa. Nie można również podważać prawa do uzyskania wspomnianego świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem wyłącznie niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka zdolna jest do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania .

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując jednocześnie stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, akcentując przy tym, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że powodem niepodejmowania zatrudnienia przez stronę, była jej własna niepełnosprawność, nie zaś konieczność sprawowania opieki nad matką, co stanowiło wyłączną przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że skoro jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem ( legalność) przedmiotu zaskarżenia , to Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2023, poz. 1634 ) , dalej p.p.s.a. Jeżeli natomiast te okoliczności nie występują , Sąd ma obowiązek oddalić skargę. Nie mogą bowiem być brane pod uwagę względy słusznościowe. Wskazać też trzeba, że podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a ) . W przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi się ono wiązać z wpływem na wynik sprawy . Wymaga jednak podkreślenia , że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym .Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić wyłącznie , jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny ( art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.)

Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził ,że nie narusza ona prawa. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu wymienionej ustawy (art. 2 pkt 2) są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa przepis art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Tym samym niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. nakłada na organ powinność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nawet w sytuacji wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Innymi słowy, uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności. Żadne inne niż określone w przepisach ustawy kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Wobec tego przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskania ,a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych ( art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku tych negatywnych , wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r.

Jak wynika z materiału aktowego kontrolowanej sprawy organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalił wszystkie istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie w zakresie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych , od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności.

W ocenie Sądu , ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy orzekające w sprawie wyprowadziły logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.).

Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć należy ,że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką , między innymi , ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem , że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , wydanym 26 stycznia 2010r. , ze wskazaniem całkowitej pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wywiadu środowiskowego matka skarżącej wymaga opieki i pomocy, bowiem z uwagi na bardzo duże ograniczenia ruchowe praktycznie nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Jest po operacji stawów biodrowych oraz po złamaniu kończyn górnych i łopatki. Ponadto ma zwyrodnienia wielostawowe i zasadniczo jest osobą leżącą, korzystającą w ograniczonym zakresie z wózka inwalidzkiego w obrębie mieszkania. Jest myta i kąpana w łóżku lub na wózku inwalidzkim od 2 do 4 razy dziennie. Nie jest w stanie korzystać z WC. Sprawy fizjologiczne załatwia do basenu . Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca pomaga matce przy ubieraniu , myciu i toalecie, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, robi zakupy.

Kwestią sporną w analizowanej sprawie nie pozostaje zatem zakres i charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką , lecz właściwie jej ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką . Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ : http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy.

Ma bowiem rację organ II instancji , kiedy wywodzi ,że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. , nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny , gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem będącego w podeszłym wieku rodzica , lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Natomiast w sytuacji , gdy jak wynika z własnoręcznego oświadczenia skarżącej z dnia 11 stycznia 2023 r., w którym przyznała ,że " z powodu mojej niepełnosprawności nigdzie nie pracuję i nie starałam się o zatrudnienie", taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje. A zatem przyczyną niepodejmowania przez skarżącą pracy była jej własna niepełnosprawność. Powyższe wynika również z decyzji organu pomocowego z dnia 27 września 2021r. przyznającej skarżącej zasiłek stały , w której stwierdzono ,że choruje ona przewlekle. W każdym bądź razie brak w materiale aktowym jakichkolwiek dowodów na to ,że skarżąca starała się o zatrudnienie.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniem niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz o pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organy obu instancji uznały, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki , a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Zważywszy ,że jak wynika z materiału aktowego badanej sprawy skarżąca , od kilkunastu lat jest osobą nieaktywną zawodowo , ostatnie bowiem zatrudnienie skarżącej ustało w październiku 2008r. , co potwierdza raport PUP. W związku z czym nie sposób przyjąć ,że sytuacja zawodowa skarżącej jest niewątpliwie bezpośrednio związana ze staniem zdrowia i sprawnością jej matki. Natomiast prawodawca wymaga , aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w art.17 ust.1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną.

Zdaniem Sądu , z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.

W tym miejscu wymaga podkreślenia ,że w stanie gotowości do zapewnienia rodzicowi w podeszłym wieku ,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia. , pozostaje każde dorosłe dziecko , co nie jest równoznaczne z koniecznością przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu .Natomiast wbrew zarzutom skarżącej , z literalnego brzmienia kwestionowanej decyzji nie sposób wywnioskować, że organ neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej , określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad matką.

W związku z tym konkludując powyższe rozważania , należy zaaprobować stanowisko organów orzekających w sprawie , zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa ( art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych , skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ,określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. , bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie jest opieką , pozostającą w związku przyczynowym z niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co przyznała sama skarżąca w wskazanym wyżej , własnoręcznie sporządzonym oświadczeniu. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.