Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SAB/Op 63/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1, art. 37, art. 35, art. 36 par. 1, art. 12 par. 1, art. 61 par. 1 i par. 3, art. 61a par. 1, art. 64 par. 2,
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1, par. 1a i par. 2, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 53 par. 2b, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 112a
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2022 poz 830
law: Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa  oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi O. B. na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Opolskiego do rozpoznania wniosku O. B. z dnia 30 listopada 2021 r., w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) dalej idącą skargę oddala, 5) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego O. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez O. B. (zwanego dalej wnioskodawcą lub skarżącym) jest bezczynność Wojewody Opolskiego (zwanego również organem) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 30 listopada 2021 r. (1 grudnia 2021 r. - data wpływu do organu) skarżący wystąpił do Wojewody Opolskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z dnia 20 czerwca 2022 r. organ wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w dniu 21 lipca 2022 r. w Centrum Obsługi Cudzoziemca w Opolu w celu okazania oryginału paszportu i przedłożenia wypełnionego oświadczenia.

Pismami z dnia 1 sierpnia 2022 r. organ wystąpił do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w K. Oddział Zamiejscowy w O., Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. i Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. o przekazanie informacji o skarżącym.

Pismem z dnia 9 października 2023 r. skarżący wniósł ponaglenie wskazując, że organ nie rozpatrzył sprawy w ustawowym terminie, co utrudnia jego pobyt w Polsce i uniemożliwia załatwienie spraw urzędowych dotyczących jego rodziny.

Pismem z dnia 16 listopada 2023 r. Wojewoda pozostawił ponaglenie skarżącego bez rozpoznania, o czym poinformował skarżącego. Organ stwierdził, że ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy.

Następnie pismem z dnia 16 listopada 2023 r. Wojewoda Opolski wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku, w terminie 30 dni, poprzez przedłożenie stosownych dokumentów.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. skarżący złożył kolejne ponaglenie i wniósł o terminowe rozpatrzenie sprawy, ponawiając wcześniejszą argumentację.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2024 r. organ pozostawił ponaglenie skarżącego bez rozpoznania.

Kolejnym pismem z dnia 31 maja 2024 r. skarżący w związku z bezczynnością Wojewody złożył ponaglenie i wniósł o załatwienie sprawy, w terminie 7 dni, oraz o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności. Skarżący wskazał, że ponaglenie nie może być pozostawione bez rozpoznania, ponieważ nie posiada statusu ochrony czasowej i nie dotyczą go przepisy o zawieszeniu terminów, o których mowa w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy.

Pismem z dnia 19 czerwca 2024 r. Wojewoda Opolski pozostawił powyższe ponaglenie bez rozpoznania uznając, że zostało ono wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 10 czerwca 2024 r., nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej, skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody Opolskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni; 2) stwierdzenie, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu kwoty pieniężnej w wysokości 22.726,24 zł; 4) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm prawem przepisanych;

5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na faktyczne konsekwencje długiego oczekiwania na załatwienie sprawy przez Wojewodę. Zwrócił uwagę, że ponad dwuletnie oczekiwanie na wydanie decyzji wskazuje na rażące naruszenie przez organ przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy. Skarżący podkreślił, że w żaden sposób nie przyczynił się do zaistniałej sytuacji, a wręcz przeciwnie wykazał się dużą aktywnością w toku postępowania. Zarzucił również, że organ nie informował go o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach tego stanu rzeczy. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego podniósł, że sprawa powinna zostać załatwiona w terminie określonym w art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, tj. w terminie 60 dni i nie można aprobować wzywania do uzupełnienia braków wniosku w późniejszym okresie, a zwłaszcza już po upływie terminu 60 dni. Skarżący podkreślił, że w jego przypadku organ niewątpliwie nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy, naruszając tym zasadę określoną w art. 12 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność, a zatem również skarg, wynikającą z art. 100c oraz art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167), zwanej dalej ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy. Z ostrożności procesowej organ wniósł, na podstawie powyższych przepisów, o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz o niewymierzanie kary grzywny ani niezasądzanie sumy pieniężnej i kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Wojewoda wskazał, że zgodnie ze wskazanymi przepisami w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów załatwienia spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. W ocenie organu ponaglenie oraz skarga do Sądu zostały zatem złożone przedwcześnie, gdyż braki formalne wniosku zostały uzupełnione już w okresie spoczywania terminu załatwienia sprawy. Organ zwrócił ponadto uwagę, że regulacje art. 100c i art. 100d ustawy są związane z bardzo trudnym stanem zwiększonego wpływu nowych spraw będącego skutkiem występującego konfliktu zbrojnego. Organ stwierdził też, że skarżący przebywa na terenie Polski legalnie, ponieważ termin ważności zezwolenia i karty pobytu uległ wydłużeniu do dnia 30 września 2025 r. na mocy art. 42 ust. 5a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy .

Decyzją z dnia 10 lipca 2024 r., nr [...], Wojewoda Opolski udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 5 maja 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).

Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Dodać jeszcze trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, odnotować przyjdzie, że w myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej K.p.a. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może złożyć skargę do sądu administracyjnego, zaś skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy też negatywne, a nawet - czy ponaglenie zostało rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie wniesienia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia.

W niniejszej sprawie skarżący, przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, dopełnił wymogu formalnego wynikającego z art. 53 § 2b P.p.s.a., składając ponaglenie z dnia 31 maja 2024 r. w trybie art. 37 K.p.a. Stąd też Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez uprawniony podmiot jako dopuszczalna podlega merytorycznej ocenie.

Przystępując do oceny zasadności skargi, odnotować trzeba, że przepisy P.p.s.a. nie określają na czym polega stan bezczynności. Wykładając treść tego pojęcia, zgodzić należy się z powszechnie prezentowanym poglądem, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność jest więc doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzenia o treści czy skutkach tych działań. Takie rozumienie pojęcia "bezczynności" pozostaje w zgodzie z jego legalną definicją wynikającą z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. i mającą na celu zapewnienie większej klarowności oraz efektywności realizacji przez strony przysługujących jej uprawnień w zakresie zwalczania bezczynności organów. Według tego przepisu przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.

Stosownie do powyższego podkreślenia wymaga, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wedle zaś art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie wskazać należy również, że z dniem 29 stycznia 2022 r. na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), do ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o cudzoziemcach, dodany został art. 112a. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 tej ustawy termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przy czym z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 2 tej ustawy.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że choć zastosowanie określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 K.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Innymi słowy nie można przyjąć, że do momentu rozpoczęcia biegu terminu uregulowanego w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach organ nie jest związany żadnym terminem rozpoznania sprawy i nie można mu zarzucać bezczynności. Nie można bowiem uznać, aby organ obowiązywał jedynie termin szczególny z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, skoro jego bieg oderwany został od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego jakim pozostaje data złożenia przez stronę postępowania podania to postępowanie inicjującego. Przyjęcie odmiennego zapatrywania oznaczałoby, że w razie złożenia wniosku zawierającego braki formalne organ mógłby w niczym nieograniczony sposób odwlekać załatwienie sprawy nie wzywając do uzupełnienia rzeczonych braków, to jest nie doprowadzając do rozpoczęcia biegu terminu szczególnego stosownie do art. 112a ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 210/22, podobnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 135/22, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie też podkreśla się w judykaturze, że przepis art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi o obowiązku wojewody wydania decyzji w terminie 60 dni, nie stanowi natomiast o momencie wszczęcia postępowania administracyjnego. Powołany przepis wyznacza granice czasowe zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji, nie stanowiąc jednocześnie o momencie, w którym to postępowanie zostaje zainicjowane. Kompletność wniosku pozwala jedynie na nadanie dalszego biegu sprawie, celem jej skutecznego zakończenia, ale sama nie przesądza o wszczęciu postępowania. Powyższe oznacza, że przepis art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach nie wprowadził żadnych zmian w zakresie momentu wszczęcia postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 179/22).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni identyfikuje się również ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, wszczętych przed 29 stycznia 2022 r. i niezakończonych przed tą datą, sądy administracyjne mogą dokonywać oceny, czy w postępowaniach tych organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania w okresie poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji. Zgodnie z podstawową zasadą prawa czasowego – tempus regit actum, skutki określonych zdarzeń prawnych należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w momencie zaistnienia tych zdarzeń. Przyjęcie zaś, że dany akt prawny wyłącza bezprawność zachowań organu władzy publicznej, która przecież już zaistniała według stanu prawnego obowiązującego w momencie wystąpienia tych zachowań, w tym mających formę bezczynności lub przewlekłości, wymagałoby wyraźnej decyzji ustawodawcy (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 875/23).

Przenosząc powyższe regulacje i uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, Sąd miał na uwadze, że sprawę związaną z zarzucaną bezczynnością Wojewody Opolskiego należało ocenić od momentu złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy, tj. od 1 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu). W tym miejscu od razu zaznaczyć trzeba, że Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, iż wszczęcie postępowania administracyjnego nie jest uzależnione od woli urzędnika czy uznania organu, gdyż ma miejsce w dniu złożenia żądania, a skutek określony w tym przepisie następuje - co do zasady - także wtedy, gdy żądanie to dotknięte jest wymagającymi usunięcia brakami, o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 234/22 i powołane tam orzecznictwo). Przyjmując zatem, że w dniu 1 grudnia 2021 r. wniosek skarżącego wpłynął do organu i z tym dniem doszło do wszczęcia postępowania, Wojewoda powinien bez zbędnej zwłoki, a najpóźniej w terminie do dwóch miesięcy, wezwać wnioskodawczynię do usunięcia braków wniosku (art. 64 § 2 K.p.a.). Z akt sprawy wynika natomiast, że we wskazanym okresie organ takich czynności, ani też żadnych innych, nie podjął. Organ dokonał bowiem sprawdzenia wniosku dopiero w dniu 20 czerwca 2022 r. i wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w Opolskim Urzędzie Wojewódzkim w celu okazania oryginału paszportu i wypełnionego oświadczenia. Uznać zatem trzeba, że jeśli organ dopuszcza się zwłoki w dokonaniu czynności wezwania do usunięcia braków, nie może następnie twierdzić, że nie doszło do bezczynności, gdyż nie wszczęto postępowania, a co za tym idzie, nie biegł termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 173/22). Poza tym organ w ocenianym okresie, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 36 § 1 K.p.a., nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawioną chronologię zdarzeń, Sąd za usprawiedliwiony uznał zarzut bezczynności Wojewody Opolskiego w załatwieniu sprawy dotyczącej udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Mianowicie, analiza akt sprawy dowodzi, że organ również w dniu wejścia w życie art. 112a ustawy o cudzoziemcach pozostawał w zwłoce, nie podejmując żadnych czynności procesowych. Dodatkowo akta sprawy potwierdzają, że organ przekraczając termin załatwienia sprawy nie zawiadamiał o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy.

W niniejszej sprawie należało również uwzględnić zmianę stanu prawnego związaną z dodaniem ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) art. 100c do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponieważ nie został w nim wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia art. 100c w życie, tj. 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej). Czynności dokonane w tym okresie w postępowaniach w sprawach, o których mowa w tym przepisie, są jednak skuteczne. W konsekwencji tych zmian w ust. 3, przyjęto, że w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r.:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Następnie na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185) został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r., 30 czerwca 2024 r. i aktualnie 30 września 2025 r. Przepis art. 100d przedłużył więc w istocie do 30 września 2025 r. obowiązywanie określonych w art. 100c zasad biegu terminu załatwiania spraw wprowadzonych od 15 kwietnia 2022 r.

Wejście w życie art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy spowodowało zatem, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. doszło do zawieszenia biegu terminu załatwienia sprawy skarżącego i stan ten utrzymuje się nadal. Doprowadziło to do przerwania z mocy prawa stanu bezczynności Wojewody.

Podsumowując dotychczasowe rozważania uznać trzeba, że Wojewoda w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 14 kwietnia 2022 r. pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu sprawy skarżącego. Nie do zaakceptowania jest to, że organ pozostawał w zupełnej bierności w powyższym okresie, nieuzasadnionej etapem postępowania, na którym znajdowała się sprawa. Tym samym należy stwierdzić, że organ swoim postępowaniem nie zachował zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 K.p.a., naruszył ustawowe terminy załatwienia sprawy oraz nie wykonał obowiązków określonych w art. 36 K.p.a. W ocenie Sądu także podane przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę przyczyny niedotrzymania terminu załatwienia sprawy nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 K.p.a. W żadnej mierze nie zwalnia organu od terminowego załatwienia sprawy duże obłożenie pracą. Praca organu powinna bowiem zostać zorganizowana w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1198/15). Powtórzyć przyjdzie, że opisane działania organu świadczą nie tylko o naruszeniu terminów załatwienia sprawy, ale także o ograniczeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 w zw. z art. 35 § 3 K.p.a.). Pozostają one również w sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ nie podejmował bowiem w odpowiednim czasie takich czynności, które zmierzałyby do rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym Sąd uznał, że niepodejmowanie w rozpoznawanej sprawie skutecznych czynności procesowych oraz niewydanie decyzji w ustawowym terminie czyni w pełni zasadnym zarzut bezczynności Wojewody. Powyższe uzasadniało stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Jak wskazano wcześniej, ocena skargi na bezczynność dokonywana jest na dzień zamknięcia rozprawy. Wynikająca z art. 149 P.p.s.a. możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., poprzez wydanie wyroku zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu bądź dokonania czynności, dopuszczalna jest jedynie wówczas, gdy bezczynność ta trwa nadal w dacie wyrokowania. Podkreślić należy, że w trybie wskazanego art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach. Tak więc, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt, którego domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Skoro zatem sprawa została załatwiona przez wydanie decyzji Wojewody Opolskiego w dniu 10 lipca 2024 r., nr [...], to pomimo, że decyzja ta została podjęta dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu, nie jest możliwe zobowiązanie organu do wydania aktu. Dlatego w omawianym zakresie postępowanie zostało umorzone, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku, na zasadzie art. 149 § 1a P.p.s.a. W tym zakresie zauważyć przyjdzie, że każda bezczynność jest naruszeniem prawa, jednak nie w przypadku każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W realiach niniejszej sprawy uznać należało, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zachodzi przypadek braku woli załatwienia sprawy, co można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przy dokonanej ocenie Sąd uwzględnił podniesioną przez organ okoliczność istotnie zwiększonej liczby wpływających wniosków cudzoziemców. Poza tym zwłoka w rozpoznaniu sprawy wynikała z błędnego przekonania organu, że wniosek skarżącego nie wszczął skutecznie przedmiotowego postępowania oraz nie rozpoczął biegu termin załatwienia sprawy.

Sąd, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie znalazł też podstaw do przyznania skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie przepisu art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 4 wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.