Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 151/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 191
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] Regionalny Zarząd [...] w P. (dalej również jako organ), po rozpatrzeniu odwołania H. C., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. z dnia 13 grudnia 2023 r., znak: [...], orzekającej umorzenie postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu - zlokalizowanego na działce nr [...], obręb K., gm. O..

Wyżej wskazana decyzja, jak wynika z uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

H. C. pismem z dnia 1 lipca 2019 r. zawnioskował do Burmistrza O. o podjęcie działań zmierzających do przywrócenia stosunków wodnych i zabezpieczenia spływu wód opadowych oraz nieczystości na teren działki nr [...], obr. K. , gm. O., poprzez zobowiązanie właścicieli działki nr [...], obr. K. , gm. O. do zmiany kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, zabezpieczenia nieczystości z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe oraz odtworzenia rowu melioracyjnego, a także poprzez zobowiązanie właściciela działek o numerach [...], [...] oraz [...], obr. K. , gm. O., do odtworzenia rowu melioracyjnego i zbiornika retencyjnego oraz rozebrania "wału nasypowego".

Pismem z dnia 4 września 2019 r., znak: [...], na podstawie art. 84 § 1 k.p.a., Burmistrz O. wydał postanowienie o powołaniu biegłego z dziedziny melioracji i gospodarki wodnej - Pana P. H. - w którym jednocześnie zobowiązał go do przedstawienia opinii w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce o numerze [...], obr. K. , gm. O., w wyniku podwyższenia terenu na działce nr [...] obr. K. , gm. O.. Powołany biegły przedstawił opinię datowaną na styczeń 2020 r. pt. "Opinia w sprawie naruszenia stosunków wodnych na dziatkach [...] i [...], obręb K., gmina O., województwo [...]"(dalej jako opinia).

Burmistrz O., pismem z dnia 12 marca 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał przedmiotową sprawę wraz z aktami sprawy do PGW [...] Zarządu Zlewni w P. orzekając na podstawie otrzymanej opinii, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P..

Pismem z dnia 4 lutego 2021 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P., na podstawie art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Burmistrzem O. poprzez wskazanie, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Burmistrz O..

W dniu 8 kwietnia 2022 r. do Zarządu Zlewni Wód [...] w P. wpłynęło pismo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2022 r. o sygn. ark. III OW [...], przekazujące odpis orzeczenia z dnia 17 lutego 2022 r., wskazującego Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. jako organ właściwy w sprawie. W uzasadnieniu, bazującym głównie na opinii biegłego powołanego przez Burmistrza O. wskazano, że urządzenie wodne, jakim był rów, zostało zasypane, jego funkcja uległa zmianie, w związku z czym sprawa odnosi się do art. 191 ustawy Prawo wodne.

Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. zawiadomił o planowanych w dniu 8 lipca 2022 r. oględzinach działki nr [...], obr. K. , gm. O.. Podczas oględzin sporządzono dokumentację zdjęciową, którą załączono do akt sprawy wraz z opisem, jednak nie spisano protokołu i nie zebrano podpisów uczestników wizji.

W dniu 26 lipca 2022 r. do PGW [...] Zarządu Zlewni w P. wpłynęło pismo H. C. z prośbą o załatwienie sprawy do listopada 2022 r. w związku m.in. z zagrożeniem dla budynku mieszkalnego.

W dniu 13 grudnia 2022 r. do PGW [...] Zarządu Zlewni w P. wpłynęło pismo ponaglające, natomiast 14 marca 2023 r. wpłynęło pismo bez daty H. C., wskazujące definitywny termin zakończenia jego sprawy do dnia 1 maja 2023 r.

Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P., pismem z dnia 13 marca 2023 r., znak: [...] wystąpił do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. o udostępnienie do wglądu operatów podziałowych dla działek nr [...], [...], [...] i [...], obr. K. , gm. O.. Ponadto pismem z dnia 23 marca 2023 r., znak: [...] ponownie wystąpił do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. o udostępnienie dodatkowych materiałów archiwalnych dla działek nr [...] i [...], obr. K. , gm. O.. Dnia 12 kwietnia 2023 r. do PGW [...] Zarządu Zlewni w P. wpłynęły zamówione materiały.

Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P., działając na podstawie art. 105 § 1, art. 104 oraz art. 107 § 1-3 k.p.a., w związku z art. 191 ust. 1 i 4, w nawiązaniu do art. 16 pkt 65) oraz art. 397 ust. 1 i 3 pkt 2) ustawy Prawo wodne, decyzją z dnia 5 lipca 2023 r., znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu - zlokalizowanego na działce nr [...], obręb K., gm. O., wskazując m.in. na to, że warunkiem koniecznym zastosowania art. 191 jest istnienie urządzenia wodnego, którego nie stwierdzono.

Od powyższej decyzji odwołanie z zachowaniem terminu wniósł H. C. wskazując, iż nie zgadza się z podjętą decyzją w całości, gdyż jest napisana bez logicznego uzasadnienia i zawiera nieprawdziwe informacje.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję znak: [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując na konieczność precyzyjnego określenia stron oraz powiadomienie stron postępowania o zebraniu w sprawie całego materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do niego - zgodnie z art. 10 k.p.a.

Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P., wnioskiem z dnia 1 września 2023 r., znak: [...] wystąpił do Wydziału Geodezji i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w O. o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym w zakresie danych osobowych oraz adresów właścicieli działek nr [...], [...] oraz [...] - obręb K., gmina O., powiat obornicki.

W dniu 4 września 2023 r. do PGW [...] Zarządu Zlewni w P. wpłynęło pismo H. C. z dnia 31 sierpnia 2023 r., w którym przedstawił informacje dotyczące m.in. istnienia rowu i kierunku spływu wód.

Pismem z dnia 6 września 2023 r. Powiat O. udostępnił Dyrektorowi Zarządu Zlewni [...] w P. wnioskowane dane.

Dnia 13 grudnia 2023 r., znak: [...] Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. wydał decyzję umarzającą postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu - zlokalizowanego na działce nr [...], obręb K., gm. O..

Pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. H. C. odwołał się od ww. decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P.. W odwołaniu poruszył m.in. następujące kwestie:

W Urzędzie Gminy w K. została sporządzona notatka w sprawie istnienia rowu i wprowadzanych ścieków.

W decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. wskazano, że informację o podtapianiu przekazano w 2019 r., natomiast Pan C. podkreśla, że kwestię tę zgłaszał w 2017 r. do Burmistrza O. oraz Starosty [...] w O.. W załączeniu do odwołania przekazał kopie tych zgłoszeń.

Zgłasza, że informował [...] o zanieczyszczaniu wód poprzez drenaż pismem cyt"Pow. Insp. Wydz. Budów." oraz przesłane były odpowiednie zdjęcia.

Informuje, iż pismami z dnia 25.06.2018 oraz 26.02.2018 r. powiadomił Wody [...] o cyt. "działalności Pana R. " oraz zlikwidowaniu przez niego rowu i zalewaniu działki Pana C. .

Poinformował, że nowy właściciel działki zakupionej od Pana R. oświadczył, że nie wykonał podniesienia terenu, likwidacji rowu i budowy drenarki, w związku z czym nie będzie podejmował żadnych czynności.

Jednocześnie do powyższego odwołania wnioskodawca dołączył dokumentację zdjęciową, przedstawiającą aktualną sytuację oraz przekazał oświadczenia sąsiadów o istnieniu rowu w przeszłości.

Wydając wskazaną na wstępie decyzję organ, po przytoczeniu treści przepisów prawa, wyjaśnił, że organ może nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia lub wykonanie innych urządzeń, mających na celu zapobiegnięcie szkodom. Może także w myśl art. 191 ust. 3 ustawy Prawo wodne, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, w drodze decyzji, określić na nowo funkcję tego urządzenia oraz nakazać jego odbudowę albo likwidację. Niemniej jednak konieczne jest wówczas istnienie urządzenia wodnego w czasie teraźniejszym lub przeszłym - urządzenia, które stanowić ma przedmiot sprawy.

W przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność gromadzenia się i stagnowania wody opadowej i roztopowej na terenie działki nr [...], obręb K., gm. O.. W przeanalizowanych dokumentach: ewidencyjnych, kartograficznych, geodezyjnych, katastralnych, nie ma żadnych informacji o istnieniu urządzenia wodnego - jego parametrach, formie czy funkcji.

Zgodnie z zapisami w opinii biegłego, wykonanej na zlecenie Burmistrza O., "w świetle ustawy z 19.09.1922 r. o prawie własności wód (Dz.U. z 1922 r., nr 102, poz. 936) - obowiązującej w latach 50-tych na wykonanie rowu nie było potrzebne pozwolenie władz wodnych". Ponadto ustalono, że budowa rowu melioracyjnego jako urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, została wymieniona w katalogu działań niewymagających uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 marca 1985 r. w sprawie rodzajów szczególnego korzystania z wód oraz wykonywania i eksploatacji urządzeń wodnych niewymagających pozwolenia wodnoprawnego. Zapisy te dowodzą, że istnienie rowu nie musi być potwierdzone poprzez stosowne decyzje administracyjne. Niemniej jednak Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P. wskazuje, że nawet jeśli na wykonanie urządzenia wodnego nie było konieczne uzyskiwanie pozwoleń w postaci zgody wodnoprawnej czy pozwolenia na budowę, to istnienie rowu kształtującego zasoby wodne winno znajdować potwierdzenie w materiałach geodezyjnych, kartograficznych lub ewidencyjnych.

Zgodnie z prowadzoną na podstawie art. 240 ust. 4 pkt 15 ustawy Prawo wodne ewidencją urządzeń melioracji wodnych, na obszarze objętym postępowaniem nie występują urządzenia melioracji wodnych.

W związku z powyższym, domniemanie istnienia w przeszłości rowu na terenie działki nr [...] (obszar przed podziałem na działki [...] i [...]) przyjęto wyłącznie na podstawie oświadczenia wnioskodawcy - H. C., byłego właściciela działki nr [...] - K. F. oraz na podstawie oświadczeń dołączonych do odwołania z dnia 22 grudnia 2023 r. Dowodem na potwierdzenie istnienia rowu "bądź innego urządzenia wodnego, odprowadzającego wody deszczowe", jak wskazano w opinii biegłego, sporządzonej na zlecenie Burmistrza O., ma być przepust pod drogą, który mógł stanowić połączenie rowu ze stawem.

Działki nr [...] i [...] stanowią odrębne działki budowlane, a w myśl obowiązujących przepisów każda działka budowlana, na której usytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację odprowadzającą wody opadowe do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, a jeśli nie ma takiej możliwości, to odprowadzającą wodę na teren własny, nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych. Odprowadzanie wód na grunty sąsiednie jest niedopuszczalne, a dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej działki jak również podnoszenie terenu, co skutkuje utworzeniem zapory dla spływających wód opadowych, prowadzące do kierowania ich na sąsiednią działkę jest zabronione. Jeśli w wyniku powyższych czynności dojdzie do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich zastosowanie ma art. 234 ustawy Prawo wodne. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że jeśli dochodzi do sytuacji kierowania wód na teren działki nr [...], obręb K., z działek sąsiednich, powstałej wskutek przedsięwzięć inwestycyjnych w otaczającym obszarze, podlega to ww. regulacjom ustawy Prawo wodne w trybie art. 234. Natomiast jeśli wody stagnujące na działce [...] stanowią wyłącznie wody opadowe z obszaru przedmiotowej działki, za ich odprowadzenie odpowiada właściciel nieruchomości. Podsumowując: organ nie ma podstaw, by nałożyć na właściciela działki nr [...] obowiązku budowy rowu, który zbierałby wody opadowe z działek sąsiadujących.

Organ I instancji, ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, wziął pod uwagę sugestie organu II instancji, przedstawione w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia 16 sierpnia 2023 r., znak: [...] i precyzyjnie określił strony postępowania i uzyskał ich dane ze Starostwa Powiatowego w O.. Ponadto poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 ustawy k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł H. C. podnosząc, iż organy pozbawiają go możliwości odprowadzania wód opadowych i roztopowych. Ponadto Skarżacy wskazał, iż decyzja pozwala sąsiadowi spuszczać wodę na teren jego nieruchomości. Następie Skarżący w uzasadnieniu opisał jak na przestrzeni lat kształtowały się stosunki własnościowe na nieruchomościach oraz opisał kwestie związane z odprowadzeniem wód i istniejące porozumienie pomiędzy sąsiadami.

Do skargi Skarżący załączył szereg dokumentów związanych z korespondencją prowadzoną z różnymi organami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pismem procesowym z dnia 12 marca 2024 r. oraz z dnia 15 marca 2024 r. Skarżący przesłał kopię korespondencji prowadzonej z różnymi organami.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SPP/Po [...] odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W piśmie procesowym z dnia 1 maja 2024 r. Skarżący, przesyłając kolejne dokumenty, wskazał, iż Dyrekcja Wód [...] zamiast dbać o czystość wód postępowanie umarza. Skarżący wskazał, iż to co działało przez 75 lat ma być nieznane. Urząd Gminy kazał zrobić jeden przepust dla dwóch gospodarstw. Skarżący zaznaczył, iż nie może ścierpieć, że drenażem którego jest właścicielem odprowadzane są ścieki z działki [...].

W piśmie z dnia 19 maja 2024 r. Skarżący opisał ponownie kwestię odprowadzania gnojowicy do stawu córki.

Na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz późniejszych pismach procesowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w związku z wnioskiem Skarżącego do Burmistrza O. o podjęcie działań zmierzających do przywrócenia stosunków wodnych i zabezpieczenia spływu wód opadowych oraz nieczystości na teren działki nr [...] zapadło postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt III OW [...] wskazujące Dyrektora Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] jako organ właściwy w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie na skutek zmiany funkcji urządzenia wodnego.

Powyższe postanowienie przesądza w jakim trybie i w jakim przedmiocie winno być prowadzone postępowania, a więc również zakreśla granice rozpoznania niniejszej sprawy.

W wyżej wskazanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący zniszczenia (zasypania) rowu powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne.

Przepis art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Rów zgodnie z treścią art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego jest urządzeniem wodnym.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż analiza akt sprawy, a w szczególności opinii biegłych sporządzonej w sprawie wskazuje, że urządzenie wodne jakim był rów, o którym mowa w piśmie wnioskodawcy z dnia 24 stycznia 2018 r. został zasypany, a więc sprawa dotyczy zniszczenia urządzenia wodnego, co za tym idzie stan faktyczny sprawy odnosi się do hipotezy normy z art. 191 Prawa wodnego. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku - Dyrektor Zarządu Zlewni w P..

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż w wyżej wskazanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny w żaden sposób nie przesądził o zasadności czy też nie wydania decyzji przez Dyrektora Zarządu Zlewni w P. decyzji o treści oczekiwanej przez Skarżącego.

Z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jedynie obowiązek rozpoznania wniosku Skarżącego przez Dyrektora Zarządu Zlewni w P. w trybie art. 191 Prawa wodnego. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy bez znaczenia pozostają okoliczności podwyższenia terenu czy też mocno akcentowanego przez Skarżącego kwestii wylewania nieczystości do drenażu i odprowadzania ich do jeziora córki Skarżącego gdyż powyższe zagadnienia nie są objęte dyspozycja ww. przepisu, a co za tym idzie nie mogą być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów wskazać należy, iż zgodnie z art. 191 Prawa wodnego w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (ust. 1). W decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód (ust. 2). Jeżeli określenie funkcji urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, określić na nowo funkcję tego urządzenia oraz nakazać jego odbudowę albo likwidację (ust. 3). W postępowaniu, o którym mowa w ust. 1 i 3, przepisy art. 401 i art. 402 stosuje się odpowiednio (ust. 4). Stroną postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w ust. 1 i 3, jest wnioskodawca, właściciel urządzenia wodnego oraz właściciel wód (ust. 5).

Decyzja wydawana na gruncie ww. przepisu zwana jest tzw. decyzją restytucyjną, mającą na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem zaś nadrzędnym, wydawanych na gruncie ww. przepisu decyzji restytucyjnych, jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód.

Aby właściwy organ mógł skorzystać z dyspozycji art. 191 ust. 1 Prawa wodnego i wydać decyzję nakazującą właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia lub jego odtworzenie (a więc decyzji merytorycznej pozytywnej), powinien ustalić w prowadzonym przez siebie postępowaniu: po pierwsze, że na danym terenie występuje urządzenie wodne; po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji.

Inaczej mówiąc z treści ust. 1 powyższego przepisu jasno wynika, że podstawowym warunkiem zastosowania procedury określonej w art. 191 ust. 1Prawa wodnego jest istnienie urządzenia wodnego. Jeżeli urządzenie wodne nie istnieje - nie można mówić ani o jego utrzymywaniu, ani badać, czy owo utrzymywanie jest "nienależyte" i jakie są następstwa owego nienależytego utrzymania urządzenia wodnego (por. Wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 lutego 2020 r., II SA/Bd 944/19).

Organ celem ustalenia powyższych okoliczności przeprowadził oględziny, o których pismem z dnia 30 czerwca 2022 r., znak: [...] zawiadomił osoby zainteresowane. W trakcie oględzin wykonano dokumentacje fotograficzną.

Ponadto Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. wystąpił do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. o udostępnienie do wglądu operatów podziałowych dla działek nr [...], [...], [...] i [...], obr. K. , gm. O. (pismo z dnia 13 marca 2023 r., znak: [...]) oraz o mapy zasadnicze, ewidencyjne i katastralne dla działek [...] oraz [...] (z dnia 23 marca 2023 r., znak: [...]).

Z uzyskanej danych ewidencyjnych, kartograficznych, geodezyjnych, katastralnych, nie wynika aby na działce [...] istniało urządzenie wodne.

Zgodzić należy się z organem o ile budowa rowu melioracyjnego nie wymagała uzyskania w latach 50 (data realizacji wskazana przez Skarżącego – rok 1955) stosownej decyzji administracyjnej (ustawa z dnia 19 września 1922 r. o prawie własności Wód – Dz. U. z 1922 r., nr 102, poz. 936), to jednakże jego wykonanie winno zostać uwidocznione w dokumentacji geodezyjnej. Skoro wskazywany przez Skarżącego rów miał funkcjonować przez 75 lat, to winien zostać uwidoczniony w jakiejkolwiek dokumentacji geodezyjnej pochodzących m.in. z prac geodezyjnych na gruncie. Natomiast w nadesłanej dokumentacji geodezyjnej czy też dokumentacji gromadzonej przez Burmistrza a przekazanej do Zarządu Zlewni [...] w P. brak jest jakiejkolwiek wzmianki o istniejącym rowie - jego parametrach, formie, czy funkcji. Warto w tym miejscu wskazać, iż również w toku prac geodezyjnych związanych z podziałem nieruchomości, które to miało miejsce w 1997 r. ( rys historyczny przedstawiony przez skarżącego str. [...] opinii biegłego), nie ujawniono żadnego rowu, pomimo że granica działki miała przebiegać wzdłuż tego rowu.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż załączona przez Skarżącego mapa z 1944 r. wskazująca istnienie ciągu melioracyjnego pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ będący przedmiotem niniejszego postępowania rzekomy rów melioracyjny miał powstać dopiero w 1955 r.

Brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdził również biegły w sporządzonej w styczniu 2020 r. zlecenie Burmistrza O. opinii pod tytułem "Opinia w sprawie naruszenia stosunków wodnych na dziatkach [...] i [...], obręb K., gmina O., województwo [...]"(dalej jako opinia). Na str. [...] opinii jednoznacznie wskazano, iż "we wszystkich dostępnych materiałach geodezyjnych, pozyskanych z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O., brak jest informacji o rowie, który istniał na działce nr [...]".

W opinii biegły wskazał wyłącznie, iż "fakt istnienia tego rowu potwierdza jedynie oświadczeniem strony skarżącej oraz Pana K. F., byłego właściciela posesji nr [...] położonej na działce nr [...]."

W ocenie biegłego istniejący przepust pod droga powiatową jest dowodem na istnienie rowu bądź innego urządzenia wodnego odprowadzającego wody deszczowe, ponieważ istnienie przepustu pod drogą nie miałoby sensu bez urządzenia wodnego.

W ocenie Sądu wobec braku jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej istnienie rowu melioracyjnego na działce [...] opieranie domniemania, iż musiało istnieć urządzenia wodne, ponieważ wynika to z oświadczenia Skarżącego oraz oświadczenia K. F., a także istnienia przepustu pod drogą uznać należy za niewystarczające do nałożenia na obecnego właściciela działki [...] obowiązku wykonania jakichkolwiek prac doprowadzających do odbioru wód opadowych i roztopowych z działki Skarżącego. Zaznaczyć w tym miejscu również należy, iż z akt sprawy nie wynika aby działka [...] obciążona była jakąkolwiek służebnością na rzecz właściciela działki [...].

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż zgodnie z § 28 rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225), działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych (§ 28 ust. 2 rozporządzenia).

Przepis dopuszcza odprowadzanie wód opadowych jedynie na własny teren nieutwardzony, w związku z czym należy uznać, iż odprowadzanie wód opadowych na grunty sąsiednie, nienależące do posiadacza działki, z której odprowadzane są wody opadowe, jest niedopuszczalne. Potwierdza to również § 29 ww. rozporządzenia, w myśl którego dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Zabronione są również działania polegające na podnoszeniu terenu, czego skutkiem jest utworzenie swoistej zapory, która stanowi przeszkodę dla naturalnego spływu wód opadowych, w efekcie czego wody opadowe kierowane są na teren sąsiedniej nieruchomości.

Sąd ma przy tym na uwadze, iż prace polegające na zmianie ukształtowania terenu mogą podlegać regulacji Prawa wodnego, jeżeli w ich wyniku dojdzie do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 1), to jednakże, w tym miejscy jeszcze raz należy podkreślić, iż na mocy postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt III OW [...] jest wyłącznie kwestia zmiany stosunków wodnych na gruncie na skutek zmiany funkcji urządzenia wodnego, a nie wszelkie kwestie związane ze zmianą stosunków wodnych.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 234 ust. 1 Prawa wodnego Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Co prawa w przypadku naruszenie powyższych zakazów przez właściciela gruntu, a na które to wskazuje również Skarżący, uprawnia organ do podjęcia stosownych działań, to jednakże należy mieć na uwadze, iż właściwym w tym zakresie jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 234 ust. 3 Prawa wodnego), a nie Dyrektor Zarządu Zlewni.

Tym samym wobec dalszego podtrzymywania stanowiska, iż wody opadowe i roztopowe na skutek zmiany ukształtowania terenu odprowadzane są na działkę Skarżącego to właściwym w tym zakresie będzie Burmistrz, a nie Dyrektor Zarządu Zlewni. Z tych też względów, co zostało już wskazane wyżej, zaznaczyć należy, że odprowadzenie wód na skutek zmiany ukształtowania terenu pozostaje poza przedmiotem niniejszej sprawy i tym samym nie może stanowić przedmiotu oceny przez Sąd orzekający w niniejsze sprawie.

W tym miejscu, co nie ma wpływu na wynik sprawy, wskazać należy i co wynika z ustaleń biegłego, drenaż wykonano w 2012 r.. Natomiast sama zmiana ukształtowania terenu i jego utwardzenia nastąpiło w 2017 r. i od tego czasu na nieruchomości Skarżącego pojawił się problem stagnacji wody.

Sąd miał przy tym na uwadze, iż w opinii biegły wprost wskazał, iż w przypadku właścicieli obu działek nie występuje odprowadzanie wód na teren sąsiedni. Na obu działkach wody odprowadzana są w swoich granicach (str. [...] opinii). Jednakże w opinii tej na tej samej stronie biegły wskazał, iż wyprowadzanie wody z rynien budynku restauracji na powierzchnię terenu i uszczelnienie powierzchni terenu kostką betonową spowodowało zwiększony odpływ ku sąsiadowi. Biegły stwierdził również, iż przy występowaniu nawalnych, szybko spływająca grawitacyjnie woda, poprzez wszelkie nieszczelności trafia na działkę [...]".

Podsumowując wskazać należy, że skoro w niniejszej sprawie nie ma wystarczających dowodów potwierdzających istnienie rowu melioracyjnego czy też innego urządzenia wodnego (w szczególności jego formy i funkcji), to brak jest podstaw do nakładania na obecnego właściciela działki [...],, w trybie art. 191 Prawa wodnego, obowiązku wykonania urządzenia wodnego celem odbierania wód opadowych i roztopowych z działki Skarżącego.

Zatem skoro nie ujawniły się okoliczności mogące stanowić podstawę do władczego działania organu, to uznać należy iż organ zasadnie umorzył w całości postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (wyr. NSA z 1.3.1984 r., II SA 2085/83, ONSA 1984, Nr 1, poz. 23). Inny przykład wskazuje się w tezie wyr. WSA z 31.1.2014 r. (II SA/Gl 1353/13, Legalis): Stosownie bowiem do przepisu art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyr. NSA z 21.2.2006 r., I OSK 967/05). Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyr. NSA z 23.1.2006 r., II SA 428/01) – por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022).

Przy czy w tym miejscu wyjaśnić należy, iż w ocenie Sądu, że w przypadku stwierdzenia braku przesłanek z art. 191 Prawa wodnego dotyczących nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, jako prawidłowe rozstrzygnięcie należy uznać zarówno decyzje odmawiającą nałożenia nakazów dotyczących odtworzenia lub przywrócenia funkcji urządzenia, jak i w zasadzie tożsamą w skutkach decyzję umarzającą postępowanie. Zauważyć także należy, że wprawdzie celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, jednakże ten cel nie zawsze może być jednak osiągnięty z przyczyn różnego charakteru. Powodem takiej sytuacji może być bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, z którą w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania administracyjnego może bowiem nastąpić zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (vide wyrok WSA w Białymstoku z 25 maja 2021 r., II SA/Bk 174/21 oraz wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r., II OSK 929/14). Opisana wyżej przyczyna (brak podstawowej przesłanki do zastosowania art. 191 Prawa wodnego) niewątpliwie stanowiła o prawidłowo podjętym przez organy obu instancji rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie, co zdaniem Sądu odpowiada prawu.

Końcowo Sąd wskazuje, iż organy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko szczegółowo i przekonująco wyraziły w uzasadnieniu podjętej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Organ I instancji podjął ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie wszechstronnego materiału dowodowego, który został zgromadzony w sposób wyczerpujący do wydania rozstrzygnięcia. Zarówno decyzja organu I instancji jak i zaskarżona decyzja nie narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 ani art. 8 K.p.a. Organy obu instancji sprostały wszystkim zasadom procedury administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd skargę oddalił, na podstawie art.151 P.p.s.a. uznając podniesione w skardze zarzuty za nieuzasadnione.