Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 922/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.3a, art. 2 ust.3b, art.2 ust.3c, art. 2 ust.3d, art.2 ust.3e
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 8, art.9, art. 79a, art.7, art.77 par.1, art. 80 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a, art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr SKO.4111.109.2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Barwic z dnia 22 grudnia 2022 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r., nr MGOPS.5413.1321.2022, Burmistrz B. na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3a, 3b, 3c, 3d, 3e ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił K. K., przyznania dodatku węglowego.

Organ I instancji przywołał treść art. 2 ust. 1 – 3d ustawy o dodatku węglowym i wyjaśnił, że w dniu 8 listopada 2022 r. skarżąca złożyła "po raz kolejny" wniosek o przyznanie dodatku węglowego, przy czym jak wynika z posiadanej dokumentacji, na wskazany przez nią adres dodatek węglowy został już przyznany. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że właścicielami budynku mieszczącego się w K. są M. i H. K.. W budynku zamieszkują dwie rodziny, tj. M. i H. K. oraz K. i M. K. z dzieckiem. K. K. i jej rodzina użytkują część domu – poddasze, w skład którego wchodzi kuchnia, łazienka i 3 pokoje. W centralnej ewidencji emisyjności budynków na adres K. została złożona jedna deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której współwłaściciel budynku M. K. wskazuje, że zainstalowanym głównym źródłem w budynku jest jeden kocioł na paliwo stałe, a rodzajem stosowanych w kotle paliw stałych jest między innymi węgiel i paliwa węglopochodne. W budynku jest jeden licznik pomiaru zużycia energii elektrycznej. Strona wraz z rodziną dokłada się do opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, tj. opłat za wodę, za nieczystości stałe oraz za zużytą energię elektryczną. Rodziny zamieszkałe pod wspomnianym adresem nie poczyniły starań o ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tymczasem w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, że z przepisów ustawy o dodatku węglowym nie wynika w żaden sposób, by petent musiał wyodrębnić dwa lokale. Wynika z nich natomiast, że organ ma ustalić (lub nie) w wyniku wywiadu środowiskowego zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Jeżeli okaże się, że pod jednym adresem są odrębne lokale wówczas nie stosuje się przepisów art. 2 ust. 3a i 3b ustawy o dodatku węglowym, a w konsekwencji możliwe będzie przyznanie dodatku węglowego. Zdaniem strony, z uwagi na powyższe, istotne będzie określenie cech odrębnego lokalu. Przepisy wspomnianej ustawy nie formułują definicji legalnej tego pojęcia. Ustawodawca nie zawarł w tym zakresie żadnych formalno-prawnych odesłań, brak jest też podstaw do stosowania przez organ prowadzący postępowanie, ustawy o własności lokali z tego względu, że ustawa posługuje się pojęciem samodzielnego lokalu mieszkalnego, a nie lokalu odrębnego, nawet jeśli są to wyrażenia bliskoznaczne. Można je stosować jedynie pomocniczo.

Skarżąca zaznaczyła, że jej mieszkanie w budynku nr [...] K. spełnia cechy "zamieszkiwania w lokalu odrębnym ze współdzielonym piecem". Razem z mężem stanowią odrębne gospodarstwo domowe, posiadające własne niezależne dochody i zamieszkują górę wskazanego budynku. Poddasze posiada własną kuchnię i łazienkę, 3 pokoje oraz korytarz, nie korzystają z żadnych pomieszczeń znajdujących się na parterze, gdzie gospodarstwo prowadzą rodzice męża.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) oraz art. 2 ust. 3c i 3d, art. 2 ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141), wydało w dniu 25 sierpnia 2023 r. decyzję nr SKO.4111.109.2023, w której utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie bezspornym jest, że dom w m. K. wskazany przez stronę we wniosku o dodatek węglowy składa się z dwóch części, w których prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, tj. odwołującej się i jej teściów.

W budynku są dwa fizycznie wyodrębnione lokale ze wspólnym wejściem i wspólnym źródłem ogrzewania (zgłoszonym do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r.) tj. kocioł na paliwo stałe zainstalowany i eksploatowany pełniący funkcję c.o. i c.w.u. gdzie wskazano jako rodzaj stosowanych paliw węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.

Natomiast spornym jest, w ocenie organu, czy w przypadku, gdy odwołująca oświadcza, że nie rozpoczęła procedury wyodrębnienia lokalu i nie będzie jej podejmować, odmowa przyznania dodatku węglowego była zasadna.

Organ odwoławczy przywołał treść przepisów ustawy o dodatku węglowym znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie i wskazał, że skoro w ustawie tej wprowadzono warunek, zgodnie z którym dodatek może zostać przyznany, o ile w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, to wykładnia pomijająca ten fragment pozbawia normę prawną istotnego znaczenia. Wprowadzenie sformułowania "do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu" wskazuje, że konieczne jest, aby zostały rozpoczęte starania o ustalenie odrębnego adresu, które przed powyższą datą – bez winy wnioskodawcy – nie zakończyły się pozytywnie. Jeżeli żadne postępowanie nie zostało wszczęte, nie można zweryfikować wskazanej przesłanki. Tym samym wyjątek przewidziany w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym będzie miał zastosowanie tylko wtedy, gdy ustanowiono odrębny lokal, czyli odrębną nieruchomość.

Samodzielność lokalu wymaga spełnienia przesłanek technicznych, o których stanowi art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali oraz wynikających z art. 2 ust. 1a – 1b ww. ustawy. Spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 1a – 2 tej ustawy, stwierdza starosta w formie zaświadczenia.

Zdaniem Kolegium, odrębność lokalu nie może być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie koreluje to z intencją ustawodawcy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego na jeden adres. Art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym należy rozumieć w ten sposób, że proces zmierzający do nadania odrębnego adresu powinien być na tyle zaawansowany, że jego ustanowienie nie wzbudza istotnych wątpliwości, jest zasadniczo formalnością, której nie można było dopełnić przed datą zakreśloną w ustawie.

Organ odwoławczy podkreślił, że odwołująca nie poczyniła żadnych starań w celu ustalenia odrębnego adresu dla każdego z ewentualnych gospodarstw domowych zarówno przed 30 listopada 2022 r., jak i po 30 listopada 2022 r., tym samym nie można przyjąć, że niemożność ustalenia adresu była jedynie ograniczona czasowo i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nastąpi to po wskazanej w ustawie dacie. Jeżeli strona nie podjęła żadnych czynności w celu ustalenia odrębnego lokalu (adresu), nie można zweryfikować warunku określonego w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, a to przesądza o odmowie przyznania dodatku węglowego.

K. K. złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, strona podniosła, że cel przepisów ustawy o dodatku węglowym polega na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe i w tym kierunku powinna zmierzać wykładnia przepisów ustawy o dodatku węglowym. Zdaniem strony, Kolegium nie analizowało również rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz, które wskazywało, że w przepisie art. 2 ust. 3a – 3d wspomnianej ustawy jest mowa o zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach, więc skoro ustawodawca nie posłużył się pojęciem odrębnej własności lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa.

Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia 22 grudnia 2022 r., odmawiającą skarżącej przyznania dodatku węglowego.

Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1630).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 wspomnianej ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 9 i ust. 10).

Stosownie do art. 2 ust. 15 ww. ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

W myśl art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

W sytuacji wystąpienia większej liczby gospodarstw domowych pod danym adresem ustawodawca przewidział następujące rozwiązania prawne.

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym).

W sytuacji gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym).

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła ( art. 2 ust. 3c cytowanej ustawy).

W sytuacji, o której mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym).

W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e cytowanej ustawy).

Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w wywiadzie tym ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15c i 15d ustawy).

Rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy organ związany jest również zasadami ogólnymi postępowania dowodowego opisanymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ winien zatem w toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Wreszcie zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Zdaniem Sądu, treść wskazanych powyżej obowiązujących przepisów prawa uzasadnia uznanie, że stanowiska przyjęte w niniejszej sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji, stoją w sprzeczności z celem ustawodawcy oraz zasadami postępowania administracyjnego obowiązującymi organy w sprawie przyznania dodatku węglowego i nie mogą zostać zaakceptowane.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu 7 listopada 2022 r., przy czym był to kolejny wniosek dotyczący adresu K. nr [...]. Na wniosek złożony wcześniej przez współwłaścicieli budynku, dodatek węglowy został już przyznany i wypłacony. Ponadto w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono wywiad środowiskowy podpisany przez stronę w dniu 20 grudnia 2022 r. Z ustaleń wywiadu wynika m.in., co nie jest objęte sporem, że dom w miejscowości K. nr [...], wskazany przez stronę we wniosku o dodatek węglowy, składa się z części na poddaszu obejmującej kuchnię, łazienkę i 3 pokoje - zamieszkiwanej przez skarżącą, jej męża i dziecko i części na parterze – zamieszkiwanej przez teściów skarżącej. Jak przyjęło Kolegium, w budynku prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, wyodrębnione fizycznie są lokale ze wspólnym wejściem i wspólnym źródłem ogrzewania.

Nie jest również objęty sporem fakt złożenia deklaracji w zakresie źródeł ciepła i spalania paliw (dalej również jako: "deklaracji CEEB"), jak i nie budzi wątpliwości źródło ogrzewania istniejące w budynku, w którym znajduje się lokal zamieszkiwany przez skarżącą. Jest nim kocioł na paliwo stałe (zainstalowany i eksploatowany) pełniący funkcję c.o. i c.w.u., a rodzaj stosowanego paliwa to – węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Pomiędzy stronami nie jest też sporne, że skarżąca może korzystać ze swojego lokalu bez konieczności korzystania z lokalu zajmowanego przez jej teściów.

W ocenie Kolegium, powyższe nie jest jednak wystarczające dla przyznania skarżącej dodatku węglowego bowiem nie podjęła ona starań o ustalenie odrębnego adresu.

Zdaniem Sądu, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że organy nieprawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, co skutkowało również uchybieniem zasadom prowadzenia postępowania administracyjnego. Oceniając prowadzone postępowanie administracyjne, w sposób wynikający z przedłożonych akt sprawy, należało uznać, że organy naruszyły zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i informowania strony, określone w art. 8 i art. 9 k.p.a., jak i przepis art. 79a k.p.a.

Należy też zauważyć, że orzekające organy wadliwie oceniły kwestię możliwości zastosowania w stanie faktycznym sprawy wyjątków zawartych w art. 2 ust. 3b i ust. 3c u.d.w. W aktach administracyjnych brak jest dokumentów, z których wynikałoby , że stronę wzywano do jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących możliwości ustalenia odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu.

Zgodnie z treścią art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Z akt nie wynika, by organ informował stronę, że ewentualne niepodjęcie kroków celem ustalenia wspomnianego odrębnego adresu skutkować będzie odmową przyznania dodatku węglowego.

Z uwagi na takie działania organu I instancji, skarżąca w istocie została pozbawiona możliwości podjęcia jakichkolwiek rzeczywistych i skutecznych działań zmierzających do ustalenia "odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Jak już wspomniano skarżąca nie była wzywana do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, zaś wywiad środowiskowy u wnioskodawczyni został przeprowadzony dopiero w dniu 22 grudnia 2022 r.(a zatem po wskazanym w cytowanym wyżej przepisie terminie "do 30 listopada 2022 r.") wobec czego nie budzi wątpliwości, że strona pozbawiona została realnej możliwości "zainicjowania" stosownych działań w omawianym zakresie. Powyższej oceny nie zmienia treść zawartego w wywiadzie zapisu - w części "notatka pracownika przeprowadzającego wywiad", wskazująca, że rodzina "nie będzie czyniła starań o ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw". Zapis ten został zamieszczony już pod częścią wywiadu podpisaną przez wnioskodawczynię i jest jedynie relacją pracownika przeprowadzającego wywiad, przy czym nie sposób stwierdzić jak brzmiała wypowiedz strony stanowiąca podstawę tego zapisu.

Pomijając powyższe, podkreślić należy również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskująca o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o dodatku węglowym, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego).

Zdaniem Sądu, należy podzielić stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 24/23, z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 653/23, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 438/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 481/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 642/23).

W ocenie Sądu, wykładnia przepisów art. 2 u.d.w. musi uwzględniać okoliczność, że ustawodawca rozróżnił sytuacje przyznawania dodatku węglowego na jeden adres miejsca zamieszkania (art. 2 ust. 3a i ust. 3b u.d.w.) od sytuacji przyznawania tego dodatku na jeden lokal ( art. 2 ust. 3d i ust. 3e u.d.w.).

Podzielając w pełni pogląd Naczelnego Sadu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2920/16, (dostępny, jak i wszystkie pozostałe orzeczenia, w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca. Wykładnia funkcjonalna w zakresie definicji odrębnego lokalu została powszechnie przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dlatego też błędne jest twierdzenie Kolegium, że "odrębność lokalu nie może być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie koreluje to z intencją ustawodawcy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego na jeden adres".

W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., II SA/Gl 474/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1213/23). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyżej zaprezentowane poglądy prawne.

Za niezrozumiałe należy przy tym uznać stanowisko Kolegium, zgodnie z którym "art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym należy rozumieć w ten sposób, że proces zmierzający do nadania odrębnego adresu powinien być na tyle zaawansowany, że jego ustanowienie nie wzbudza istotnych wątpliwości, jest zasadniczo formalnością, której nie można było dopełnić przed datą zakreśloną w ustawie". Pomijając okoliczność, że pogląd ten w żaden sposób nie wynika z treści tego przepisu, to niejasne jest też kto i w jaki sposób miałby decydować o tym, czy proces zmierzający do nadania odrębnego adresu jest dostatecznie zaawansowany, a także czy jego ustanowienie wzbudza czy też nie wzbudza istotnych wątpliwości.

W ocenie Sądu, z przyczyn opisanych powyżej organy naruszyły nie tylko wspomniane wcześniej przepisy postępowania, ale także błędnie zinterpretowały przepisy art. 2 ust. 3d i ust. 3e ustawy o dodatku węglowym.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wynikające z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, jeśli nie wyjdą na jaw nowe okoliczności, powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 3c i ust. 3d ustawy o dodatku węglowym.