Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1716/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 115a
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: Art. 9  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
article: Art. 66  ust. 2, art. 190  ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie SWSA Renata Czeluśniak SWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 27 września 2022 r. nr 132/EU-0/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w T. z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Skarżący R. D. pismem z dnia 10 października 2022 r. wniósł skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 27 września 2022 r. nr 132/EU-0/2022 utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w T. z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...] znak: [...] odmawiającą skarżącemu wypłaty wyrównana ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za lata 2008-2009.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 21 stycznia 2019 r. R. D. powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wystąpił o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca był funkcjonariuszem Policji i na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w T. z dnia 15 maja 2009 r. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 16 czerwca 2009 r. W chwili zwolnienia funkcjonariuszowi pozostało 47 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego. Zwolnionemu policjantowi wypłacono ekwiwalent pieniężny w kwocie 7.891,77 złotych brutto, tj. za wszystkie dni niewykorzystanych urlopów, przy zastosowaniu przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkowym o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego - na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o Policji w brzmieniu obowiązującym w dniu wypłaty.

Decyzją z 23 września 2019 r. Komendant Miejski Policji w T. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., w związku z art. 6a ust. 2 pkt 2, art. 32, art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy o Policji odmówił wnioskodawcy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Po wniesieniu odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie decyzją z dnia 7 listopada 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po wniesieniu skargi na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1370/19 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

Od tego wyroku skargę kasacyjną wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 3782/21 oddalił skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy następuje w drodze czynności materialno-technicznej, a odmowa wypłaty tego świadczenia wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Sąd powołał się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, zgodnie z którym art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w dacie rozstrzygania przez organy sprawy, ustawodawca nie wykonał ww. wyroku TK i nie uzupełnił normy prawnej wynikającej z art. 115a ustawy o Policji. Uczynił to dopiero ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) zwanej dalej ustawą o szczególnych rozwiązaniach, która weszła w życie 1 października 2020 r. Ustawa ta nie obowiązywała w chwili rozstrzygania przez organy sprawy i w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny z racji kontroli tego wyroku, ograniczającej się do zbadania zasadności podstaw skargi kasacyjnej (por. art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., również nie miał możliwości wypowiadania się co do treści przyszłego rozstrzygnięcia organu podejmowanego w oparciu o nowy stan prawny, nieobowiązujący w chwili wydawania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istota zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 115a ustawy o Policji i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 81 Konstytucji sprowadza się do oceny możliwości wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop (w przypadku skarżącego możliwości jego wyrównania) w sytuacji braku działania ustawodawcy. Skarżący kasacyjnie organ w treści skargi kasacyjnej wywodził, że z uwagi na zakresowy charakter wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. nie mógł on mieć zastosowania w sprawie, gdyż tego typu wyroki skierowane są wyłącznie do ustawodawcy. Z takim jednak poglądem Sąd drugiej instancji nie zgodził się podnosząc, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne co oznacza, że każdy podmiot, w tym każdy organ władzy publicznej, w sytuacji w której jest zobowiązany rozstrzygać jakikolwiek spór lub problem konstytucyjny wcześniej przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny obligowany jest uwzględnić jego stanowisko.

Każdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wymusza na organach i sądach stosujących prawo konieczność poszukiwania takiego rozwiązania, które umożliwi zastosowanie danej regulacji zgodnie z konstytucją. Każdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienia system prawny, derogując normę prawną, która w zależności od jego charakteru jest albo zbyt wąska (w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym), albo tylko błędnie, niezgodnie z ustawą zasadniczą, jest interpretowana i stosowana przez organy i sądy.

Okoliczność, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego są kierowane również do ustawodawcy i wielokrotnie zawierają wskazania co do nowej regulacji mającej spełniać walor konstytucyjności nie oznacza, że organy i sądy powinny do momentu jej uchwalenia przez ustawodawcę pozostawać bierne i albo stosować przepisy w ich brzmieniu niezgodnym z ustawą zasadniczą, albo oczekiwać na nową regulację i tym samym nie załatwiać spraw do momentu uchwalenia nowych przepisów.

Niekonstytucyjność art. 115a ustawy o Policji dotknęła wyłącznie jednego elementu przepisu, wskazanego w nim ułamka. Wprawdzie element ten pozostaje niezbędny do obliczenia kwoty ekwiwalentu, jednak to jaki jest właściwy i pozostający w zgodzie z ustawą zasadniczą wynika jednoznacznie z uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się jedynie z zaskarżonym wyrokiem co do sposobu obliczenia należnego na podstawie art. 115a ustawy o Policji ekwiwalentu podnosząc, że art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego jednomiesięcznego uposażenia bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego czasu służby. Brak było podstaw, aby dokonywać wyliczenia wartości uposażenia za jeden dzień - ostatni dzień roboczy funkcjonariusza w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym i mnożyć uzyskaną wartość przez liczbę dni niewykorzystanego urlopu. Z tego też punktu widzenia na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., aczkolwiek nie skutkował on uchyleniem kontrolowanego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł nadto, że przy ponownie rozpoznawanej sprawie przez organy administracji będą one zobowiązane do oceny, na ile zawarte w orzeczeniach NSA (przykładowo: wyrok NSA z 2 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3258/19; wyrok NSA z 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2928/19; wyrok NSA z 16 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3155/19; wyrok NSA z 10 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3259/19; wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3383/19) poglądy - w pełni zaaprobowane przez NSA w tej sprawie – powinny być zastosowane w tej sprawie, jak również wskazania zawarte w wyroku NSA wydanym w tej sprawie co do konieczności wyliczenia ekwiwalentu według korzystniejszego przelicznika wynikającego z uzasadnienia wyroku Trybunału i jego wypłaty, wobec zmienionego stanu prawnego dokonanego ustawą o szczególnych rozwiązaniach - zachowują walor związania w rozumieniu art. 153 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Komendant Miejski Policji w T. decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...] odmówił skarżącemu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za lata 2008-2009.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 1 pkt 16 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, art. 115a ustawy o Policji otrzymał nową treść stosownie do której ekwiwalent pieniężny za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu stosuje się do spraw wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego należnego policjantowi zwalnianemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z ustawy o Policji w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 r. W związku z tym od dnia 1 października 2020 r. wobec policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. zastosowanie mają wyłącznie "stare" przepisy przewidujące stosowanie przelicznika "1/30" części miesięcznego uposażenia za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.

Po wniesieniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 27 września 2022 r. nr 132/EU-0/2022 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że skarżący R. D. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 16 czerwca 2009 r. W dniu 18 maja 2009 r. zostało wydane zaświadczenie stwierdzające ilość niewykorzystanych dni urlopu wypoczynkowego i dodatkowego w łącznym wymiarze 47 dni. W związku z tym wypłacono skarżącemu kwotę 7891,77 zł jako ekwiwalent za wszystkie dni niewykorzystanego urlopu przyjmując przelicznik 1/30 części miesięcznego uposażenia. Następnie Komendant Wojewódzki Policji powołał się na treść art. 115a ustawy o Policji w wersji obowiązującej od dnia 1 października 2020 r. oraz art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach stwierdzając, że zgodnie z ww. przepisami ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres sprzed dnia 6 listopada 2018 r. ustala się według zasad obowiązujących przed dniem 6 listopada 2020 r., w więc według przelicznika "1/30". Stosowanie tej zasady wynika z art. 6 K.p.a. nakazującego przestrzeganie przepisów prawa w każdym postępowaniu.

Komendant Wojewódzki Policji rozważył również związanie wydanymi w sprawie wyrokami w związku z art. 153 P.p.s.a. W ocenie organu związanie oceną prawną zawartą w wydanych w tej sprawie wyrokach nie jest absolutne, ponieważ w tej sprawie w istotnym zakresie zmienił się stan prawny, będący podstawą do rozstrzygnięcia tej sprawy. W tej sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał przed wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a tym samym mając na uwadze także zawarte w tej sprawie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było dopuszczalnym orzekanie na podstawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wskazanym w wyroku WSA w Krakowie z 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1370/21, ponieważ od dnia 1 października 2020 r. obowiązuje przepis prawa materialnego określający zasady ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy dla zwolnionego policjanta. Natomiast ocena, czy w tej sprawie sposób postępowania organu jest zgody z art. 153 P.p.s.a. zależy od sądu, który zweryfikuje trafność wydanej decyzji po wejściu w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach.

Organ dodatkowo wskazał, że kwestia wypłaty odsetek od kwoty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie jest sprawą administracyjną, a w razie przyznania samego ekwiwalentu dochodzenie należnych odsetek możliwe jest w drodze cywilnoprawnej.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. D. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji i wypłacenia różnicy między otrzymanym ekwiwalentem a należnym wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na wydane w sprawie wyroki oraz art. 153 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wraz z omówieniem wydanych w sprawie wyroków. Wskazał na zmianę stanu prawnego po dniu 1 października 2020 r. w związku z wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach a tym samym na brak, w związku z art. 153 P.p.s.a., związania w tej sprawie stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Podniesiono również kwestie sposobu finansowania Policji i zasad wydatkowania przez jej organy środków finansowych. Ponieważ koszty funkcjonowania Policji pokrywane są z budżetu państwa, to każdy wydatek finansowy nie może nastąpić bez podstawy prawnej. Przyjęcie, że ustalenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop mogłoby nastąpić na zasadach nieznanych ustawie o Policji lub w innych przepisach nie tylko byłoby działaniem bez podstawy prawnej, ale również narażałoby organ na odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela zasadności zarzutu zawartego w samej skardze.

W tej sprawie, co nie budzi wątpliwości, orzekały sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1370/19 uchylił wydane w sprawie decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi Policji. W wyroku tym wyraźnie stwierdzono, że mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 stwierdzający niezgodność z art. 66 ust. 2 oraz art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP art. 115a ust. 1 ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia wyraźnie wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy Policji są związane tym poglądem prawnym stosownie do art. 153 P.p.s.a., a tym samym przy ponownym obliczaniu wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy należy zastosować art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymując wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 3782/21 ww. wyrok WSA w Krakowie potwierdził w całości prawidłowość poglądu prawnego zawartego w tym wyroku, wyrażając jedynie odmienne stanowisko co do sposobu obliczenia ekwiwalentu uznając, że okresem rozliczeniowym do ustalania wysokości ekwiwalentu za jeden dzień roboczy nie powinien być okres trzymiesięczny, ale jednomiesięczny.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że jest mu wiadomym wejście w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a tym samym w ponownie prowadzonym postępowaniu organy Policji powinny ocenić, czy wynikająca z wydanych w takich sprawach wyroków konieczność korzystniejszego wyliczenia dla zwolnionego policjanta ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w związku z wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach nadal jest wiążąca w rozumieniu art. 153 P.p.s.a.

Zgodnie z powołanym art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że ani organy administracyjne ani też sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 24 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2101/21; wyrok NSA z 5 października 2022 r. sygn. akt III OSK 6512/21; wyrok NSA z 28 września 2022 r. sygn. akt II OSK 2780/19). Wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawa traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa mających znaczenie dla rozstrzygania danej sprawy (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r. sygn. akt III FSK 920/21; wyrok NSA z 1 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5044/21).

Niewątpliwie w tej sprawie nastąpiła zmiana przepisów prawa, ponieważ z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach, która także zmieniła treść art. 115a ustawy o Policji (art. 1 pkt 16 ww. ustawy) w ten sposób, że wyraźnie stwierdzono przeliczanie ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w art. 9 ust. 1 uregulowała zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym od dnia 1 października 2020 r. dotyczące ustalania przeliczników ekwiwalentu do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 6 listopada 2018 r. oraz za niewykorzystany urlop policjantowi zwalnianemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. za okres urlopu sprzed daty 6 listopada 2018 r. i po tej dacie.

Tym samym należy stwierdzić, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy Policji art. 153 P.p.s.a. nie jest zasadny, ponieważ tak Komendant Miejski Policji jak i Komendant Wojewódzki Policji dokonali oceny, czy na skutek zmiany przepisów prawa zaistniałych w dniu 1 października 2020 r., tj. w dniu wejścia w życie przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach (ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), zawarta w wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1370/19 ocena prawna dotycząca sposobu przeliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez skarżącego urlop w latach 2008-2009 nadal jest wiążąca.

Organy obu instancji oceniały w wydanych decyzjach zmianę stanu prawnego i uznały, że obowiązująca od dnia 1 października 2020 r. nowa treść art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach, uniemożliwia korzystniejsze (według przelicznika 1/21) przeliczenie wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez skarżącego urlop w tej sprawie.

Stanowisko to jest wadliwe, tym samym mimo braku naruszenia art. 153 P.p.s.a. w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny niezależnie od zarzutu skargi dokonał kontroli legalności wydanych decyzji. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który to przepis nie ma w tej sprawie zastosowania.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że narusza ona prawo w istotnym zakresie, a tym samym podlega uchyleniu.

Poza sporem w sprawie jest to, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 16 czerwca 2009 r. i wówczas wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w oparciu o art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wówczas obowiązującym, tj. przy przyjęciu wysokości ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 orzeczono, iż art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Ponowny spór w niniejszej w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w chwili obecnej przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem można wyliczyć należną, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, jak chce tego strona skarżąca, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć, jak twierdzą to organy Policji obu instancji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest zasadnym stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (tj. z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Stąd przy stosowaniu art. 115a ustawy o Policji organy Policji dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, a konkretnie w niniejszej sprawie oznacza, że ułamek 1/30 zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084).

Ponadto z przywołanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wprost wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, tj. 16 czerwca 2009. Należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" dokonaną zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatniego dnia roboczego przysługującego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby. Całkowite wyliczenie należnego na dzień 16 czerwca 2009 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno nastręczać trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest bowiem okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok, w oparciu o przepisy ustawy o dniach wolnych od pracy.

Odmienne stanowisko, zaprezentowane w wydanych w tej sprawie decyzjach z dnia 18 sierpnia 2022 r. i z dnia 27 września 2022 r. byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w powołanym wyżej i omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy.

Bez znaczenia pozostaje przytoczona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji treść nowelizacji art. 115a ustawy o Policji wprowadzona ustawą o szczegółowych rozwiązaniach. Art. 9 ust. 1 ww. ustawy wynika, że art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przyjęcie za zasadnym stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Policji prowadziłoby do zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności" polegającej na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków tego Trybunału, które wiążą ustawodawcę. Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organy Policji Sąd uznał w tej sprawie za wadliwą.

Zajęte w tej sprawie stanowisko przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA z 11 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4843/21; wyrok NSA z 11 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4880/21, wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4327/21).

Nie można uznać za zasadną w rozpoznawanej sprawie argumentacji Komendanta Wojewódzkiego Policji dotyczącą przestrzegania zasad dyscypliny finansów publicznych. Wyrok sądowy nakazujący podjęcie określonych czynności jest wystarczającą podstawą do dokonania wydatku ze środków publicznych, o ile taki wydatek realizuje ten wyrok.

Nie mają również znaczenia kwestie dotyczące zasad finansowania funkcjonowania Policji w ustawie budżetowej i określane w niej corocznie kwoty finansowania tej administracji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ Policji uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną stosownie do art. 153 P.p.s.a., a w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany za pracę ponad wymiar, otrzymuje ekwiwalent pieniężny), dokona wyliczenia i wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i zgodnie z wyrażoną w tej sprawie oceną prawną.

Mając na względzie naruszenie przez organy administracyjne obu instancji przepisów prawa materialnego - wskazanych wyżej przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i ustawy o Policji – Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i orzekł jak w sentencji wyroku.