Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 22/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. A. i W. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. A. i W. O. wniosły skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie rozpoznania wniosku z 24 lipca 2012 r. o ustalenie, w trybie art. 215 ugn, odszkodowania za nieruchomość. Przedmiotowa nieruchomość położona jest w [...] przy ul. [...] i [...], pochodzi z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...] lit. [...].

Skarżące w tym samym piśmie złożyły także skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w zakresie niepodjęcia zawieszonego postępowania w sprawie wniosku z 24 lipca 2012 r. o odszkodowanie za wyżej opisaną nieruchomość.

Skarżące wniosły o: zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w najkrótszym terminie wyznaczonym przez sąd, wymierzenie stosownej grzywny, przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazały na treść przepisów art. 12 § 1 oraz art. 35 § 1 i § 3 kpa. Podały, że 16 stycznia 2022 r. zostało skierowane do Wojewody Mazowieckiego ponaglenie w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie wniosku o odszkodowanie w trybie art. 215 ugn złożonego z 24 lipca 2012 r. Natomiast 17 listopada 2022 r. zostało skierowane do Wojewody Mazowieckiego ponaglenie w związku z bezczynnością Prezydenta związaną z niepodjęciem zawieszonego postępowania w sprawie wniosku o odszkodowanie. Jednakże organ nie załatwił sprawy co do meritum.

W ocenie skarżących Prezydent m.st. Warszawy bezzasadnie przewleka postępowanie, nie rozpoznając wniosku z 24 lipca 2012 r., w zakresie osób ustalonych aktualnie jako strony postępowania w stosunku do przysługujących im udziałów. Brak ustalenia w niniejszej sprawie spadkobierców pozostałych uprawnionych, tj. spadkobierców dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu sprawy w zakresie udziału przypadającego aktualnie ustalonym stronom postępowania.

Skarżące zarzuciły, że Prezydent bezzasadnie zawiesił postępowanie, albowiem brak ustalenia spadkobierców pozostałych uprawnionych, tj. spadkobierców dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu sprawy w zakresie udziału przypadającego aktualnie ustalonym stronom postępowania.

Skarżące podniosły, że roszczenie o odszkodowanie jest świadczeniem podzielnym. Oznacza to, że każdy ze spadkobierców może wystąpić o odszkodowanie samodzielnie.

Wnioski o nałożenie na Prezydenta stosownej grzywny oraz o przyznanie na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej uzasadniły faktem, że sprawa objęta przedmiotową skargą jest prowadzona przez Prezydenta już ponad 10 lat. Wskazały, że organ nie podejmuje w sprawie żadnych działań. Zwłoka organu ma charakter drastyczny, gdyż brak jest okoliczności które mogłyby taki stan rzeczy tłumaczyć. W ocenie skarżących istnieje także obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, sprawa nie zostanie załatwiona. Przyznanie sum pieniężnych uzasadnione jest długim okresem oczekiwania na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem odszkodowawczym i stanowi formę rekompensaty za tak długie oczekiwanie.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał, że 1 sierpnia 2012 r. wpłynął do organu wniosek M. G., W. O. i J. A. o ustalenie i wypłatę odszkodowania, zgodnie z art. 215 ugn.

Postanowieniem z 28 sierpnia 2013 r., nr 133/GK/DW/2013 Prezydent m.st. Warszawy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] i ul. [...] ozn. jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia o nabyciu praw do spadku po M. L. spadkobierczyni po G. A. Na niniejsze postanowienie nie wpłynęło zażalenie.

Organ wyjaśnił, że nie ustała przyczyna zawieszenia niniejszego postępowania. Strony również nie składały wniosków o jego podjęcie.

Pismami z 7 grudnia 2020 r. pełnomocnik J. A. i W. O., wniósł ponaglenie w związku z bezczynnością Prezydenta w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania z 24 lipca 2012 r. Następnie pełnomocnik wycofał ponaglenie w związku z informacją o zawieszeniu postępowania.

Pismem z 17 listopada 2022 r. pełnomocnik złożył ponaglenie na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie.

Postanowieniem z 15 grudnia 2022 r., nr 700/2022 z Wojewoda Mazowiecki uznał ponaglenie za nieuzasadnione oraz stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy nie pozostałe w bezczynności.

Równolegle ze złożeniem przedmiotowej skargi, pismem z 16 stycznia 2023 r. pełnomocnik złożył ponaglenie w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie wniosku o odszkodowanie z 24 lipca 2021 r.

W ocenie organu skarżące nie wyczerpały środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 52 § 1 ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej drugiej instancji.

Odnośnie do kwestii ustalenia pełnego kręgu stron postępowania, tj. spadkobierców byłego właściciela nieruchomości organ wskazał, że w sytuacji złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu powinny brać udział również pozostali spadkobiercy, co wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które z kolei wynika z praw spadkowych po dawnych właścicielach, w postaci uprawnienia z art. 215 ugn. Wprawdzie odszkodowanie w trybie tego przepisu jest przyznawane na wniosek uprawnionego podmiotu, wobec czego, gdy ten nie złoży takiego wniosku, to odszkodowanie nie zostanie na jego rzecz ustalone. Jednak musi mieć zagwarantowany udział w postępowaniu, aby mieć wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. To przesądza o konieczności zapewnienia udziału w postępowaniu wszczętym przez część spadkobierców także pozostałym spadkobiercom. Nie można też nie zauważać, potrzeby uniknięcia rozbieżności w ocenie przyszłych żądań odszkodowawczych tych ostatnich osób.

Reasumując Prezydent wskazał, że przedmiotowe postępowanie pozostaje zawieszone, strony postępowania nie wniosły zażalenia na postanowienie o zawieszeniu, ani nie wnosiły o jego podjęcie. Do akt sprawy nie przedłożono dokumentu stwierdzającego następstwo prawne po zmarłej spadkobierczyni dawnego właściciela, zatem nie ustała przyczyna zawieszenia, co w konsekwencji oznacza, że Prezydent m.st. Warszawy nie prowadzi postępowania przewlekle ani nie pozostaje w bezczynności w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania. Organ wniósł o odrzucenie skargi.

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z 24 lipca 2012 r. o ustalenie, w trybie art. 215 ugn, odszkodowania za nieruchomość została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 22/23, natomiast skarga na bezczynność w przedmiocie niepodjęcia zawieszonego postępowania w sprawie o odszkodowanie została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 23/23.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku z 24 lipca 2012 r. o ustalenie odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Odnośnie do wniosku organu o odrzucenie skargi wskazać należy, że wniosek ten jest niezasadny. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa skarga została poprzedzona ponagleniem z 16 stycznia 2023 r. Natomiast skarga została złożona za pośrednictwem organu 17 stycznia 2023 r., a więc w dniu następnym po złożeniu ponaglenia. Wbrew twierdzeniom organu warunkiem skutecznego wniesienia skargi nie musi być rozpoznanie ponaglenia przez organ odwoławczy. Z powyższych przyczyn brak było podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na podniesiony zarzut niewyczerpania trybu przed jej wniesieniem.

Skarga nie jest zasadna.

Wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie do art. 149 § 1a ppsa sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 7 ppsa.

Istotnym jest, że instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu zapewnienie stronie ochrony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej jej żądaniem. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Natomiast wydanie przez organ administracji decyzji w sprawie czy też podjęcie innego rozstrzygnięcia wstrzymującego bieg postępowania, w której złożono skargę na przewlekłość wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi nawet wówczas, gdy taka decyzja lub inne rozstrzygnięcie podjęto została z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Sąd powinien skargę oddalić na podstawie art. 151 ppsa, kiedy nie została wydana decyzja lub inny akt, lecz mimo to nie ma możliwości zobowiązania organu do podjęcia stosownych działań, gdyż organ nie prowadzi przewlekle postępowania, np. z powodu zawieszenia postępowania administracyjnego.

Podkreślić trzeba, że zawieszenie postępowania administracyjnego i przewlekłe prowadzenie postępowania w rozpatrzeniu sprawy są odrębnymi i wzajemnie wyłączającymi się instytucjami prawa procesowego. Zawieszenie postępowania, w świetle art. 103 kpa wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje więc możność powstania bezczynności lub przewlekłości związanych z upływem terminu załatwienia sprawy. Postanowienie takie może być zaskarżone do sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ppsa. Nie jest natomiast możliwe skuteczne wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w rozpatrzeniu sprawy dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania lub nie zostanie podjęte postępowanie (por. postanowienie NSA z 29 grudnia 1992 r., sygn. akt II SA 697/92, wyrok NSA z 29 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1380/07).

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 28 sierpnia 2013 r. postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] i ul. [...] zostało zawieszone. Do chwili orzekania przez Sąd nie zostało ono podjęte oraz do organu nie wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Wobec tego orzekanie przez Sąd, zgodnie z żądaniem skargi stało się niemożliwe. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje bowiem, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy w zakreślonym terminie. Przepisy ppsa nie przewidują, aby w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA z 27 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 156/19). Dokonanie przez Sąd w postępowaniu ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa w prowadzonym przed nim postępowaniu, co w postępowaniu ze skargi na przewlekłość jest nieuprawnione.

Z powyższych względów w niniejszej sprawie nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania, co oznacza brak podstaw do zastosowania art. 149 ppsa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa.

[pic]