Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 112/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w A. K. orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w której ustalił stronie kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że w przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. zakwalifikował do płatności zaliczkowych powierzchnię [...] ha z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie, [...] ha z tytułu płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), [...] ha z tytułu płatności dla młodych rolników, [...] ha z tytułu płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, płatności do krów do [...] sztuk zwierząt oraz płatności do bydła do [...] sztuk zwierząt. Przyznane środki finansowe w łącznej wysokości [...] zł zostały przekazana na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Wskazano, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. w dniu [...] lutego 2022 r. wydał decyzję w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ po przeanalizowaniu obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w ramach kampanii 2020 r. odmówił przyznania płatności ze względu na stworzenie przez skarżącego sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie korzyści finansowych sprzecznych z celami funduszy unijnych.

Organ zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie płatności dokonano zaliczkowo, bez wydania decyzji, a następnie po analizie i zebraniu całości materiału dowodowego organ pierwszej instancji odmówił ich przyznania, wydając decyzję odmowną. W związku z powyższym wypłacone rolnikowi płatności zaliczkowe stały się płatnościami nienależnymi zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ustawa o ARiMR"). W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, czyli postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie płatności, należy zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania zwrotu.

Organ w tym zakresie podał, że te same zarzuty skarżącego, tj. naruszenie przepisów postępowania skutkujących błędnym ustaleniem stanu faktycznego oraz błędne uznanie, że strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności były już rozpatrywane w związku ze złożeniem odwołania od decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zakończonego decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2023 r., co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 410/23 oddalił złożoną przez pełnomocnika strony skargę.

Organ podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z systemu wsparcia bezpośredniego w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Stosownie do ww. rozporządzenia, środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i kraje członkowskie obowiązek badania czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Organ po wnikliwym zbadaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że środki wypłacone w formie zaliczek za 2020 r. są płatnościami nienależnie pobranymi. W tym stanie faktycznym i prawnym środki finansowe w wysokości zaliczki w kwocie [...]zł stały się nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi. Wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2020 r. organ uznał za w pełni prawidłowe i uzasadnione.

W zakresie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach płatności w kampanii 2020 r. wskazanych w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie wypłacone w dniu 3 listopada 2020 r. skarżącemu płatności zaliczkowe nie zostały wypłacone na podstawie pomyłki ARiMR. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. na dzień wypłaty nie był w posiadaniu informacji, z których wynikałoby, że producent rolny nie jest uprawniony do otrzymania płatności. W związku ze stwierdzeniem w wyniku kontroli administracyjnej, że pomiędzy wnioskodawcą a innymi podmiotami zarejestrowanymi w ewidencji producentów, ubiegającymi się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mogą zachodzić powiązania o charakterze osobowym, w dniu [...] lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. skierował do skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie ustalenia, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki do uzyskania płatności bezpośrednich na 2020 r. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu [...] marca 2021 r.

Organ jednocześnie wskazał, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie został przekroczony termin 18 miesięcy wynikający z art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013"), liczony od zatwierdzenia nieprawidłowości, na wystąpienie do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności. Dokumentem stwierdzającym nieprawidłowość w niniejszej sprawie jest zawiadomienie z dnia [...] listopada 2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, doręczone w dniu [...] listopada 2022 r. W związku z tym nie minął 18-miesięczny okres uprawniający Agencję do występowania o zwrot płatności nienależnie wypłaconych.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr [...] w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przewidujący czteroletni okres przedawnienia od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie termin przedawnienia zaczął bowiem biec od daty złożenia wniosku (15 czerwca 2020 r.) o przyznanie płatności na 2020 r. Termin 4-letni został jednak przerwany na skutek doręczenia z dniem [...] marca 2021 r. wezwania do złożenia wyjaśnień w związku z podejrzeniem zaistnienia przesłanek stworzenia w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności bezpośrednich na 2020 r. Tym samym termin 4-letni zaczął biec na nowo, a tym samym w dniu wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. decyzji nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności w wysokości [...] zł.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo nieprawidłowego doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2020 r.;

2) art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR przez bezpodstawne jego zastosowanie w sytuacji kiedy brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych do uznania, iż przyznane skarżącemu płatności stały się płatnościami nienależnymi wobec bezzasadnego stwierdzenia, że skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności;

3) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 3 ust. 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego polegające na pominięciu w całości przeprowadzenia postępowania dowodowego stwierdzeniu braku potrzeby odniesienia się do oceny dowodów i ustaleń faktycznych będących podstawą wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy, uznaniu wyjaśnień skarżącego za nieistotne, w tym braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez pominięcie dowodów i wyjaśnień skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z którym S. K. przez powołanie wraz z małżonką A. K. pięciu spółek oraz koordynowaniu gospodarstw dwóch synów stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych korzyści finansowych, co było podstawą uznania, że wypłacone skarżącemu płatności stały się nienależne;

3) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez powołanie się na decyzję w sprawie przyznania płatności obarczonej błędem w postaci niezasadnego uznania, że skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności przez nabycie przez S. K. udziałów w spółkach i utworzenia gospodarstw rolnych przez osoby fizyczne wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami polityki rolnej UE, co doprowadziło do nieprzyznania płatności i uznania w konsekwencji, że wypłacona zaliczka stała się płatnością nienależną;

4) art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 przez błędne ustalenie, że termin 18 miesięcy na wystąpienie do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności nie został przekroczony, podczas gdy termin ten powinien być liczony od skierowania do skarżącego wezwania do złożenia wyjaśnień, co powoduje przekroczenie terminu na wystąpienie do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności;

5) art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na zdalnej rozprawie.

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.

Wskazać należy, że podstawie złożonego wniosku i zmian do niego skarżący ubiegał się w 2020 r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni [...] ha, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do powierzchni [...] ha, płatności związanej do bydła do 20 sztuk zwierząt i płatności związanej do krów do 20 sztuk zwierząt.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 08 października 2020 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2020 r. K. K. wypłacono zaliczkę w łącznej wysokości [...] zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazana na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego. Wskazać należy, że zaliczki są wypłacane bez wydania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich.

W dniu [...] lutego 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wydał decyzję, mocą której odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] maja 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W powyższej decyzji organ stwierdził istnienie powiązań o charakterze osobowym, organizacyjnym i ekonomicznym pomiędzy K. K. a innymi podmiotami (osobami fizycznymi i osobami prawnymi), występującymi formalnie jako niezależni i samodzielni producenci rolni. Charakter i stopień tych powiązań uzasadniał – zdaniem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - sformułowanie wniosku o stworzeniu sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Aby można było mówić o istnieniu "sztucznych warunków" na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 niezbędne jest stwierdzenie istnienia dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna wiąże się z ustaleniem, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z tym celem.

W ocenie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu powiązanych ze sobą we wskazany wyżej sposób 4 gospodarstw indywidualnych oraz 5 gospodarstw należących do spółek, co miało pozwolić na uzyskanie płatności w wysokości większej niż te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Formalnie odrębne podmioty, stanowiły w istocie jedną powiązaną osobowo, gospodarczo i organizacyjnie jednostkę, prowadzącą wieloczłonowe, acz zunifikowane gospodarstwo rolne. Organ wskazał na sprzeczność uzyskanych korzyści, w postaci wielokrotnie wyższego wsparcia niż wynikałoby to z przepisów dotyczących jednego gospodarstwa, z celami systemu wsparcia.

W wyniku wniesionej skargi na decyzję drugoinstancyjną, tut. Sąd wyrokiem z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 410/23 oddalił skargę złożoną przez K. K.. Sąd stwierdził, że organ słusznie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki (subiektywna i obiektywna) warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i zasadnie odmówił skarżącemu przyznania płatności. Od powyższego wyroku została złożona przez stronę skarga kasacyjna, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 185/24.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu wypłacanej zaliczki w łącznej wysokości 127.182,28 zł.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.

Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ustawy o ARiMR jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Nie oznacza to jednak, że organ w każdym przypadku powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające od samego początku, z pominięciem dowodów zgromadzonym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnej, świadczących o tym, że została ona nienależnie pobrana. W sytuacji bowiem, gdy organ dysponuje decyzją odmawiającą przyznania płatności, to brak jest racjonalnych podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie. W takim przypadku, w razie niedokonania zwrotu nienależnie pobranej płatności, organ jest zobowiązany wszcząć z urzędu i przeprowadzić postępowanie w sprawie ustalenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, w trybie art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR, z uwzględnieniem decyzji rozstrzygającej o odmowie przyznania płatności rolnych. Postępowanie to nie powinno jednak, bez uzasadnionych przyczyn, skupiać się na kwestiach przesądzonych w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją. W postępowaniu tym organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków. Może w tym zakresie skorzystać z ustaleń dokonanych w postępowaniu w sprawie odmowy przyznania płatności (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2975/18).

Jak słusznie podkreślił WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Go 720/14, "kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym, że organ dokonuje wypłaty wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty), albo płaci za dużo (kwota wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia, ponad obowiązkową, jest niepodatkową należnością budżetową podlegającą zwrotowi".

Płatnością nienależnie pobraną jest zatem płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. W tym kontekście rację ma organ, że nienależne pobranie płatności ma miejsce również wówczas, gdy środki zostaną przekazane producentowi rolnemu w formie zaliczki, a następnie zostanie wydana decyzja odmawiająca przyznania płatności, bowiem strona nie spełniła przesłanek do ich przyznania. Organ zatem prawidłowo ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w formie zaliczki w łącznej wysokości [...] zł.

Uznając, że wskazane środki zostały pobrane nienależnie organ zasadnie też oparł się na ustaleniach dokonanych w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na 2020 r. Z ustaleń tych wynika, iż przyznanie skarżącemu tych płatności byłoby sprzeczne z prawem unijnym, co potwierdził tut. Sąd w wyroku dnia 30 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 410/23 oraz NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 185/24. W przypadku przesądzenie już tej kwestii, nie jest zadaniem organu orzekającego w przedmiocie nienależnie pobranych środków publicznych kontrolowanie zasadności wydanych rozstrzygnięć i ponowne prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie zgodności z prawem wypłaconej skarżącemu zaliczki. Skoro bowiem niezgodne z prawem byłoby przyznanie skarżącemu płatności bezpośrednich za 2020 r., to niewątpliwie za niezgodną z prawem należy również uznać wypłaconą skarżącemu za ten rok zaliczkę na poczet tych płatności.

W konsekwencji, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące braku przeprowadzenia w rozpatrywanej sprawie postępowania dowodowego (w tym uchybienia przepisom procesowym) na okoliczność stworzenia sztucznych warunków i naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. W istocie skarżący powtarza w tym względzie zarzuty podnoszone w postępowaniu w sprawie odmowy przyznania płatności.

W skardze zarzucono również organowi naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. na skutek braku doręczenia decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi skarżącego. W myśl tego przepisu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Należy jednak zauważyć, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego dla radcy prawnego B. G. zostało przedłożone dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Pełnomocnictwo to zostało przesłane przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. i wpłynęło do organu w dniu [...] kwietnia 2023 r. (k. 239-240 akt adm.). W świetle powyższego nie ma racji skarżący, że już w dniu [...] grudnia 2022 r. pełnomocnik został upoważniony do działania w jego imieniu. Bezsprzecznie pełnomocnictwo wpłynęło do organu w dniu [...] kwietnia 2023 r., a zatem już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Nietrafny jest zatem zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. z powodu pominięcia przy doręczeniu tej decyzji pełnomocnika. Podkreślenia też wymaga, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu do dokonania tej czynności.

Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten stanowi, że w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w - ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot. Skarżący utrzymuje, że organ przekroczył wynikający z tego przepisu termin 18 miesięcy na wystąpienie o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż termin ten powinien być liczony od skierowania do skarżącego wezwania z dnia [...] lutego 2021 r. do złożenia wyjaśnień.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, że art. 54 rozporządzenia nr 1306/2013 odnosi się do państwa członkowskiego, a nie do beneficjenta. Nie dotyczy on kwestii przedawnienia możliwości dochodzenia od beneficjenta zwrotu nienależnych płatności - co uregulowano w art. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich - w szczególności w ust. 1 nie ustanowiono dodatkowego, bardzo krótkiego (18-miesięcznego) terminu wygaśnięcia prawa państwa członkowskiego do odzyskiwania nienależnych płatności. W art. 54 rozporządzenia nr 1306/2013 nie ustanawiano zatem dla beneficjenta normy gwarancyjnej, że po upływie tego terminu zostaje zwolniony od obowiązku zwrotu nienależnych płatności. Przepis ten wskazuje natomiast na konieczność odzyskiwania przez Polskę każdej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej w ciągu 18 miesięcy od zatwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości lub dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Szczecinie z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 995/19 i z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 879/17; w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 237/22; w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 415/20; w Lublinie z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 127/23). Kwestia zatem dochowania powyższego terminu nie przesądza o możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Niemniej należy zauważyć, że z uwagi na brzmienie art. 54 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1306/2013, najwcześniej można mówić o zatwierdzeniu sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość - z chwilą wydania decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań. Z tych względów, wskazany termin liczony od dnia wydania decyzji z dnia 28 lutego 2022 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. do dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, nie został przekroczony. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że początek 18-miesięczego terminu wyznacza wezwanie z dnia [...] lutego 2021 r. do złożenia wyjaśnień.

Nie są także zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 3 ust. 1 i 3 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W myśl art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR w toku postępowania przed organami ARiMR do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W postępowaniach tych – stosownie do art. 10a ust. 1a tej ustawy - organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z ust. 1b tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy też wskazać, że w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy nie stosują przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skoro wymienione w zarzucie skargi przepisy nie mają zastosowania w sprawie, organ nie dopuścił się ich naruszenia.

Organ wyczerpująco omówił również przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Uwzględniając przytoczone fakty i okoliczności sprawy, Sąd podziela stanowisko organu, że płatności zaliczkowe nie zostały wypłacone na podstawie pomyłki ARiMR. Organ prawidłowo także, w oparciu o art. 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Rady nr 2988/95, ustalił, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności. W powyższych kwestiach w skardze nie podniesiono żadnych zarzutów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.