Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 490/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art.129 par.2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r. nr 9016.6400.000164.2024 Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu S. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. (dalej też "organ I instancji") nr 0312-2024-002890 z dnia 24 maja 2024r. w sprawie przyznania S. K. (dalej też "Strona" lub "Skarżący") płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023 w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją nr 0312-2024-002890 z dnia 24 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego (płatności OB) na rok 2023 w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 przyznał S. K.: podstawowe wsparcie dochodów w wysokości [...] zł, płatność redystrybucyjną w kwocie [...]zł, płatność do bydła w wysokości [...] zł, płatność do krów w kwocie [...]zł, dobrostan krów mamek - system otwarty w ekoschemacie "dobrostan zwierząt" w wysokości [...] zł, uzupełniającą płatność podstawową w kwocie [...]zł oraz odmówił przyznania: płatności do praktyki "wymieszania słomy z glebą" w ekoschemacie "rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi", płatności do praktyki "uproszczone systemy uprawy" w ekoschemacie "rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi", kwoty przeznaczonej na refundację poniesionych kosztów transakcyjnych na sporządzenie planu poprawy dobrostanu zwierząt.

Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu 28 maja 2024 r.

Dnia 12 czerwca 2024 r. Strona osobiście złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S., odwołanie (pismo z dnia 10 czerwca 2024 r.) od powyższej decyzji.

W piśmie tym, Strona nie zgodziła się z odmową płatności do praktyk w ekoschemacie "rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi".

Zaskarżonym obecnie do Sądu postanowieniem z 3 lipca 2024 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 129 § 1 i 2 oraz art. 134 K.p.a., których treść powołał.

Organ odwoławczy stwierdził, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, natomiast bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania w następstwie prowadzi do ostateczności decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest, zatem w postępowaniu wstępnym, zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami prawa terminie. Wprawdzie w art. 58 K.p.a. przewidziana jest możliwość przywrócenia terminu, do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obwiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, odwołanie wnosi się do Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatu S. ARiMR w S. w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia Stronie. Przedmiotowa decyzja została nadana listem poleconym w dniu 24 maja 2024r. na poczcie w S.. Przesyłka została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 28 maja 2024 r. W myśl art. 57 § 1 K.p.a. upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Powyższe oznacza, że ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 11 czerwca 2024 r. (który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy) zaś Strona wniosła odwołanie po terminie tj. dnia 12 czerwca 2024 r. osobiście do Biura Powiatowego ARiMR. Tak, więc przedmiotowe odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu - 1 dzień po terminie.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wynika z tego przepisu, że jest obowiązkiem organu odwoławczego badanie terminowości jego wniesienia. Ustalenie, że Strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania nakłada na organ odwoławczy powinność wydania w tej mierze stosownego postanowienia, które jest ostateczne. Nadto organ podkreślił, że terminy w postępowaniu administracyjnym są terminami zawitymi, co oznacza, że ich niedotrzymanie powoduje dla strony ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia odwołania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego skargi i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wznowienia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że organ przysłał mu dwie decyzje w jednej kopercie. Podkreślił że zakres i wielkość materiału, powoduje, że nie jest możliwe zapoznanie się i wypowiedzenie w 14 dni przez rolnika, który prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne, w tym produkcję zwierzęcą przez całe 365 dni w roku, gdy organ pracował nad wydaniem decyzji zaskarżonej około 330 dni, oraz gdy organ zajmuje się zawodowo wydawaniem decyzji. W przypadku Skarżącego, podkreślił on, że musi nocami czytać decyzję i podstawy prawne, by, jeżeli jest potrzeba, zaskarżyć decyzję, która pozbawia wsparcia rolników. Wskazał, że każda negatywna decyzja obciąża gospodarstwo rolne, które prowadzi produkcję żywności na rynek Polski i zagraniczny, ponieważ administracja unijna i Polska dokładnie wie, że bez wsparcia rolnictwa w Polsce i unii europejskiej, rolnictwo upadnie.

Skarżący wskazał, że w jego gospodarstwie ma utrudniony zbiór paszy dla zwierząt i siana, ponieważ co dwa, trzy dni pada deszcz. Wyjaśnił, że na utrudniony zbiór paszy, nałożył się okres cielenia krów. Wskazał, że trzy porody krów były ciężkie, a bez pomocy rolnika i weterynarza krowy mogłyby zdechnąć. Podkreślił, że rolnik codziennie musi być czujny w swoim gospodarstwie.

Skarżący w skardze wniósł nadto o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ze względu na interes prawny strony.

Skarżący zarzucił nadto organowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. Wskazał, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zauważył też, że w związku z art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zgodnie z ust. 4 strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Biorąc pod uwagę w/w art. K.p.a. oraz art. 147 K.p.a. skarżący zażądał wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego "Decyzji nr.0Ś12-2024- 002890 z dnia 24 maja 2024 r."

Skarżący wskazał też, że organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę bez zbędnej zwłoki w myśl art. 35 K.p.a. i zgodnie z art. 36 K.p.a. zawiadomić stronę, kiedy nie jest w stanie załatwić sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Skarżący podniósł, że organ przewlekał postępowanie administracyjne, ponieważ w dniu złożenia wniosku tj. 27 czerwca 2023 r. nie były wydane wszystkie ustawy i rozporządzenia, krajowe i unijne. Zdaniem Strony to znaczy, że wszyscy rolnicy składali wnioski o pomoc w ciemno, nie znając szczegółowych przepisów.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej w dalszej części p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach, mając na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem skargi do Sądu jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Wskazać przy tym trzeba, że decyzja od której strona wniosła odwołanie została wydana na podstawie ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 ( t.j. Dz.U. z 2024 poz.1741), która w art. 5 stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego" (K.p.a.), chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Zatem zastosowanie w sprawie miał m.in. Rozdział 10 K.p.a. zatytułowany "Odwołania", w tym art. 129 § 2 K.p.a. wskazujący, iż odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zastosowanie znajdują też niżej opisane przepisy K.p.a.

Wyjaśnić należy że zaskarżone do Sądu postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z przepisu tego, w którym ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza" wynika, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Stwierdzenie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

Zgodnie z powołanym wyżej art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie.

W rozpoznawanej sprawie, decyzja organu I instancji z 24 maja 2024 r. została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 28 maja 2024 r., co zostało potwierdzone na pocztowym druku zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Doręczenie decyzji nastąpiło zatem zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. Prawidłowości tego doręczenia Skarżący nie kwestionował.

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że wniesienie odwołania w dniu 12 czerwca 2024 r. nastąpiło z uchybieniem określonego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu, który upłynął z końcem dnia 11 czerwca 2024 r. Strona w istocie również powyższego nie kwestionuje w złożonej skardze.

Sąd dostrzega natomiast, że Strona w skardze na ww. postanowienie, złożonej do Sądu, zawarła szereg różnorakich zarzutów i żądań. Należy jednak przy tym podkreślić, że przedmiot badania Sądu musiał ograniczyć się jedynie do skontrolowania legalności orzeczenia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, natomiast nie mógł obejmować badania przyczyn tego uchybienia, ani tym bardziej zarzutów merytorycznych odnoszących się do kwestionowanej decyzji. Zarzut bowiem naruszenia art. 10 K.p.a., jak i kwestie związane z ustaleniami faktycznymi Strona mogłaby skutecznie podnosić w odwołaniu od decyzji, nie zaś wobec postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Przyczyny natomiast mające usprawiedliwić niezachowanie terminu do wniesienia odwołania (przesłanie dwóch decyzji w jednej przesyłce, zbyt krótki termin na zapoznanie i wypowiedzenie się - przy dużym obciążeniu pracą, jak i zaistnienie nagłych zdarzeń losowych) Skarżący winien był wskazać - jak trafnie zauważył organ - w ewentualnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, którego Skarżący w badanej sprawie nigdy nie złożył. To organ bowiem i jedynie na wniosek Strony był władny rozstrzygnąć o przywróceniu terminu do złożenia odwołania, natomiast sąd administracyjny na obecnym etapie i w badanej sprawie nie posiada takich kompetencji.

Również wniosek o wznowienie postępowania o którym mowa w przepisach art. 145 § 1 K.p.a. czy 147 K.p.a. na który powołuje się Strona w skardze, winien być skierowany do właściwego organu administracji, nie zaś do sądu administracyjnego, który nie ma kompetencji do jego rozpoznawania.

Nie mają też wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia uwagi Strony co do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Na przewlekłość prowadzenia postępowania służyły Stronie odrębne środki w postaci ponaglenia o którym mowa w art. 37 K.p.a. Z akt sprawy nie wynika aby Strona z tych środków korzystała.

Tymczasem, jak wskazano wyżej, stwierdzenie wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu, określonego w art. 129 § 2 K.p.a. obligowało organ do wydania zaskarżonego postanowienia, co też zasadnie i zgodnie z prawem organ odwoławczy uczynił na podstawie art. 134 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako bezzasadną.