Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 147/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 88
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 43, art. 44
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: par. 3 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Matylda Arnold Rogiewicz (spr.), Sędzia WSA - Justyna Mazur, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "Prezes ARiMR" lub "organ odwoławczy") decyzją nr [...] z [...] listopada 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania A. sp. z o.o. w P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Grupa") od decyzji nr [...], wydanej w dniu [...] sierpnia 2016 r. przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ I instancji") o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w okresie od dnia 30 września 2014 r. do dnia 29 września 2015 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym:

A. sp. z o.o. w P., wcześniej działająca pod nazwą G. sp. z o.o., na podstawie decyzji wydanej przez Dyrektora ARiMR w dniu [...] lipca 2011 r., nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w okresie od dnia 30 września 2010 r. do dnia 29 września 2015 r., złożyła w dniu 28 października 2015 r. wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od dnia 30 września 2014 r. do dnia 29 września 2015 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy.

Podkreślić należy, iż ww. wniosek o płatność został złożony przez G. sp. z o.o. W dniu 29 października 2014 r. został uzgodniony i podpisany plan połączenia spółek: G. sp. z o.o. oraz A. sp. z o.o. Przy czym spółka ta jest wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w wyniku połączenia poprzez przejęcie spółki A. sp. z o.o. z siedzibą w P. (spółka przejmowana, dalej "spółka przejęta") przez spółkę G. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "spółka przejmująca"). Przejęcie nastąpiło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2017 r., poz. 1577), tj. poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą na zasadach określonych w planie połączenia z dnia 29 października 2014 r., na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników A. sp. z o.o. z dnia 8 grudnia 2014 r. Jednocześnie podkreślić należy, iż A. sp. z o.o. przejęte przez G. sp. z o.o., pomimo tożsamej nazwy, nie jest tym samym podmiotem, który jest wnioskodawcą w ramach ww. działania, o powyższym świadczą inne numery NIP. Spółka przejmująca, która następnie zmieniła nazwę na A. sp. z o.o. posiada nr [...], natomiast A. sp. z o.o. (spółka przejmowana) posiadała nr [...].

W dniu 4 listopada 2014 r. Grupa została wezwana do złożenia zaświadczenia marszałka województwa o wpisie grupy do rejestru oraz określenia strony. W udzielonej odpowiedzi Strona wyjaśniła, że zmieniła nazwę z G. sp. z o.o. na A. sp. z o.o.

W dniach 19-27 stycznia 2016 r. w siedzibie Grupy oraz członków Grupy przeprowadzono kontrolę na miejscu.

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor ARiMR odmówił przyznania Stronie wnioskowanych środków z tytułu pomocy finansowej, z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do wypłaty tej pomocy. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm. - dalej "rozporządzenie wykonawcze"). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów.

Organ wskazał, że Grupa zobowiązana jest do wykazania, zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 1 lit c i § 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Z powyższego wynika zatem, iż nie każdy przychód ze sprzedaży przez Grupę produktów może zostać uwzględniony przy obliczaniu wysokości płatności, a jedynie taki, który wynikał będzie ze sprzedaży produktów wyprodukowanych w gospodarstwach jej członków. Wobec tego zdaniem organu jako podstawę do wyliczenia wielkości pomocy można wziąć jedynie produkty wyprodukowane w gospodarstwach członków Grupy, podczas gdy 7 z 14 członków Grupy dołączyło do Grupy dwa miesiące przed początkiem 5 roku korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych (były to spółki [...]., przyjęte go Grupy 1 sierpnia 2014 r.). Organ odwoławczy podkreślił, że Grupa nie może do wykazu faktur VAT i rachunków potwierdzających przychody netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów dołączać rachunków za sprzedaż produktów, które zostały wytworzone w gospodarstwach producentów, którzy w okresie zbioru plonu nie byli jeszcze jej członkami. Dotyczy to części produktów dostarczonych do Grupy przez [...] w okresie od końca 2014 r. do końca stycznia 2015 r.

Dalej Prezes ARiMR wskazał, że nastąpił podział gospodarstw niektórych członków Grupy poprzez oddanie części gospodarstw w użytkowanie innym członkom Grupy. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nastąpiła więc decentralizacja produkcji, która de facto doprowadziła do decentralizacji sprzedaży. Ponadto w wyniku podziału gospodarstwa A. sp. z o.o., podmiotu będącego członkiem Grupy, powstały gospodarstwa [...], o czym świadczą m.in. zawarte między stronami umowy dzierżawy z dnia 1 marca 2012 r. wymienione w zaskarżonej decyzji.

Również członek G. sp. z o.o. wydzierżawiła część swojego gospodarstwa R. sp. z o.o. (będącej członkiem tej samej Grupy), która z kolei dzierżawi również grunty rolne od A.N. (członka Grupy).

W odniesieniu do członków, którzy dołączyli do Grupy z dniem 1 sierpnia 2014 r., dzierżawy gruntów kształtują się następująco:

- A. sp. z o.o. sp.k. zgłasza grunty dzierżawione na podstawie zawartej umowy z A. sp. z o.o. z dnia 1 lipca 2011 r.,

- A. sp. z o.o. P. sp.k. zgłasza grunty dzierżawione na podstawie zawartej umowy z A. sp. z o.o. z dnia 1 lipca 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji zostały wymienione działki zgłaszane przez A. sp. z o.o. s.k., które wcześniej były zgłaszane we wnioskach o płatności przez A. sp. z o.o.

Organ odwoławczy wskazał też, że spółki [...] zgłaszają grunty dzierżawione na podstawie umowy zawartej ze spółką przejętą.

Ponadto wszystkie usługi na rzecz [...] świadczone są przez spółkę przejętą.

Zdaniem Prezesa ARiMR podział już istniejących gospodarstw na mniejsze miał na celu wyłącznie spełnienie wymogów formalnych dotyczących centralizacji sprzedaży i uzyskania pomocy finansowej w ramach systemu wsparcia. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że zostały spełnione przesłanki elementu obiektywnego, albowiem takiego działania członków Grupy nie tłumaczy żaden inny powód niż chęć uzyskania pomocy finansowej.

Prezes ARiMR rozpatrując przedmiotową sprawę zauważył ponadto, iż przepisy wskazują na cel, jakim jest ułatwienie organizowania się przez indywidualnych, samodzielnych producentów funkcjonujących na rynku w grupy producentów rolnych, co ułatwia uzyskanie lepszej pozycji konkurencyjnej takich podmiotów. W sytuacji, gdy trzej członkowie Grupy wydzierżawiają cześć swojego gospodarstwa innym członkom Grupy, tym samym rezygnują z częściowego prowadzenia własnej produkcji na rzecz wspomnianych członków, to nie wpływa to na zwiększenie mocy produkcyjnej Grupy.

Dlatego też nie można w takim przypadku mówić o koncentracji podaży oraz efektywności gospodarowania, a tym samym o spełnieniu przez Stronę przepisów wskazujących na cel, jaki Grupa miała osiągnąć. "Podzielenie się" zakresem produkcji z innymi członkami Grupy dowodzi, że w istocie chodziło nie o samą produkcję i możliwość współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania określonego zarówno w treści art. 35 ust. 1 pkt b rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L dnia 21 października 2005 r. Nr 277 s. 1, dalej "rozporządzenie 1698/2005"), jak i w treści art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88 poz. 983 ze zm., dalej: "ustawa o grupach producentów"), ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie płatności finansowej. Organ wskazał przy tym, że trzech z siedmiu członków Grupy (którzy, jako pierwsi wstąpili do Grupy) nie prowadziło produkcji ze względu, na którą Grupa została utworzona, zarówno przed jej utworzeniem, jak i nie prowadzi takiej produkcji w kolejnych latach działalności Grupy.

Podkreślono również, iż - jak wynika z sytemu ZSZiK - przed dniem zawarcia umów dzierżawy żaden z wymienionych przez organ członków Grupy nie zgłaszał w programie rolnośrodowiskowym realizowanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r. poz. 361 ze zm.) żadnych gruntów rolnych.

Następnie organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności i korzyści bez realizacji celów danego systemu wsparcia.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, ponieważ członkowie Grupy oddali cześć gospodarstw w użytkowanie innym członkom Grupy.

Organ II instancji wskazał także, że w momencie wpisania do rejestru prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] nie wszyscy członkowie Grupy ([...]) byli producentami produktów lub grup produktów ze względu na które Grupa powstała. Ponadto nie prowadzili oni takiej produkcji również w drugim, trzecim, czwartym jak i piątym roku ubiegania się o pomoc. Z załącznika przedstawionego za okres od dnia 30 września 2014 r. do dnia 29 września 2015 r. (czyli za piaty rok korzystania z pomocy) wynika, iż jedynie produkcję 3 członków Grupy można wziąć pod uwagę przy wyliczeniu procentowym wielkości produkcji. Członkowie, którzy dostarczyli do Grupy produkty, ze względu na które Grupa została zawiązana, to A. sp. z o.o. ponad 20%, A. sp. z o.o. ponad 25% i A.N. ponad 32%.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy opisał szczegółowo powiązania osobowe, kapitałowe i lokalizacyjne pomiędzy członkami Grupy, oraz wskazał, że jego zdaniem powyższe okoliczności świadczą niezbicie o zależnościach w zakresie osobowym i własnościowym członków tworzących Grupę, w której bezpośrednio bądź pośrednią, w części podmiotów będących członkami Grupy, kontrolę sprawował Pan A.N., co świadczy o możliwości koordynacji podmiotów wchodzących w skład Grupy, w celu obejścia przepisów prawa i stworzeniu sztucznych warunków uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Ustalenia poczynione w sprawie uprawniają w ocenie organu II instancji do twierdzenia, iż nie można mówić o niezależnych podmiotach -członkach wchodzących w skład Grupy, albowiem to A.N. był podmiotem konsolidującym i odpowiedzialnym za działania większości podmiotów będących członkami Grupy i w świetle istniejących powiązań poprzez ww. osobę, część z członków grupy stanowiła faktycznie jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tą samą osobę, a odrębność członków miała jedynie charakter formalny. A.N. jako jedyny mógł w podlegającym badaniu okresie reprezentować spółkę jako Prezes jej Zarządu, ponadto był upoważniony do podejmowania decyzji i zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności w 6 podmiotach będących członkami Grupy, jak również był komandytariuszem w 5 spółkach będących członkami Grupy.

Prezes ARiMR stwierdził, że wskazani przez organ I instancji producenci nie prowadzili samodzielnie gospodarstwa rolnego, co jeszcze samo w sobie nie jest sprzeczne z prawem. Jednakże w kontekście przesłanek elementu subiektywnego określonego w wyroku Trybunału (szósta izba) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatełna agencija (C-434/12) świadczy o zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi podmiotami. Takie działanie członków Grupy w powiązaniu z wydzierżawieniem działek rolnych już w trakcie funkcjonowania Grupy, brakiem prowadzenia produkcji, ze względu na którą Grupa została utworzona, a zatem również brakiem sprzedaży tych produktów do Grupy, dowodzi o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych korzyści.

W przedmiotowym postępowaniu w ocenie organu mamy do czynienia z sytuacją, że tylko trzech członków Grupy, w okresie za który podlega rozpatrzeniu wniosek, było producentami produktów ze względu na które została Grupa utworzona. Plony sprzedane do Grupy przez pozostałych członków nie zostały uznane za wyprodukowane w gospodarstwach członków Grupy.

Do kompetencji organu należy kontrola, czy powołanie grupy służy realizacji celów, dla których ją powołano, tym bardziej, że pomoc ma być udzielana w celu ułatwienia tworzenia i administracyjnego funkcjonowania grup producentów, które służą celom wyżej opisanym. Przy braku produkcji przez producentów i wspólnej sprzedaży produktów przez Grupę, trudno przyjąć, że cele dla których utworzono Grupę są realizowane, co z kolei przekłada się na ocenę, czy nie zostały jedynie sztucznie stworzone warunki dla uzyskania korzyści. Jeżeli pomoc przyznawana jest dla grupy producentów, a grupa utworzona jest zasadniczo dla wzmocnienia pozycji pojedynczych producentów na rynku, zaś członkowie grupy w ogóle nie podejmują produkcji produktów ze względu na które grupa została utworzona, to zasadny jest wniosek, że warunki dla uzyskania pomocy związanej z rejestracją grupy producenckiej zostały sztucznie stworzone. Pomoc udzielana jest bowiem wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.

Jak wynika z załącznika do rozporządzenia w sprawie wykazu produktów, grupa producentów utworzona w sektorze ziarna zbóż i nasion roślin oleistych dla województwa zachodniopomorskiego powinna posiadać minimum 5 członków, którego to wymogu Grupa nie byłaby w stanie spełnić bez utworzenia kolejnych gospodarstw z gruntów wydzierżawionych przez członków Grupy. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż w kolejnych okresach zwiększyła się liczba członków Grupy, gdyż sam fakt jej utworzenia nosi znamiona "sztucznych warunków". Ponadto organ podkreślił, iż nowi członkowie wydzierżawili grunty od osób będących już członkami Grupy, tym samym po raz kolejny niektórzy członkowie grupy oddają w użytkowanie innym osobom wstępującym do Grupy cześć swojego gospodarstwa.

Również fakt, iż z systemu ZSZiK wynika, iż trzech z siedmiu członków przed przystąpieniem do Grupy, jak również w pierwszych trzech latach jej funkcjonowania nie prowadziło produkcji produktu ze względu na który Grupa powstała, świadczy iż zamiarem członków Grupy było jedynie uzyskanie nienależnych korzyści w ramach działania "Grupy producentów rolnych", a nie osiągniecie celów wyznaczonych dla tego działania, takich jak: dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.

Prezes ARiMR stwierdził, iż interpretacja przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w tym zakresie § 8 ust. 1 i § 7 ust. 2 pkt 1 lit c musi być dokonywana w ścisłym powiązaniu z przepisami unijnymi w tym w szczególności w zakresie zgodności wykładni z ww. przepisów z art. 35 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005.

Mając zatem powyższe na uwadze, Grupa zobowiązania jest do wykazania zgodnie z § 8 ust. 1 i § 7 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy, ale także, iż sprzedaż ta powodowała wprowadzenia produktów do obrotu (wprowadzenie ich na rynek).

Wskazać przy tym należy, iż powyższa sytuacja nie jest sprzeczna z obowiązującym prawem, jednak związek pomiędzy poszczególnymi osobami prawnymi oraz osobami fizycznymi, będącymi członkami Grupy, jak również związek pomiędzy członkami Grupy a spółką będącą większościowym odbiorcą produktu (w poprzednich latach działalności Grupy), która później zostaje przejęta przez Stronę, wskazuje, iż działania mające miejsce zarówno przed utworzeniem Grupy, jak również już w trakcie jej funkcjonowania, były nastawione jedynie na uzyskanie korzyści finansowych w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Grupę, w takiej sytuacji, pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Mając na uwadze powyższe, zadaniem Prezesa ARiMR, utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym jedynie na celu uzyskanie wsparcia z działania "Grupy producentów rolnych", gdyż w przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż Grupa osiągnęła cele określone w rozporządzeniu 1698/2005 oraz zawarte w załączniku do rozporządzenia w sprawie wykazu produktów, w tym w szczególności wspólnego wprowadzania towarów do obrotu (na rynek), w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży, jak i minimalnej ilości członków.

W przedmiotowej sprawie Grupa, w ocenie organu odwoławczego, wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 i załączniku do rozporządzenia w sprawie wykazu produktów oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z zawiązaniem, jak i późniejszym funkcjonowaniem Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało na celu uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

Wspieranie grup producentów rolnych jest realizowane, jako środki przejściowe dla nowych państw członkowskich, a celem tego konkretnie działania, zakreślonego w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jest wzmocnienie struktury instytucjonalnej w sektorze pierwotnej produkcji rolnej w celu wsparcia funkcjonowania producentów rolnych poprzez zachęcanie ich do tworzenia grup producentów rolnych i współpracy. W szczególności, celem jest dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych.

W przedmiotowym przypadku nie można mówić o spełnieniu ww. celów, gdyż:

- 3 członków Grupy ([...]) zarówno przed zawiązaniem Grupy, jak również w okresie jej funkcjonowania nie prowadziło produkcji produktów ze względu na który Grupa została utworzona,

- w piątym roku funkcjonowania Grupy jedynie 3 członków z 14 ([...]) sprzedawało do Grupy produkty ze względu na które Grupa została utworzona,

- doszło do rozdrobnienia gospodarstw 3 członków Grupy ([...]) na rzecz innych członków, którzy przed powołaniem Grupy nie prowadzili produkcji produktów ze względu na który Grupa została utworzona.

Wobec powyższego Prezes ARiMR stwierdził, iż w analizowanym stanie faktycznym przyznanie Grupie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za piąty rok działalności spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu określonego w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, co w konsekwencji doprowadziłoby to do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji.

Prezes ARiMR nie stwierdził także trafności pozostałych zarzutów odwołania.

W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu I i II instancji w całości, ewentualnie o ich uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

I. rażące naruszenie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a.") poprzez wydanie decyzji na podstawie rozporządzenia 1698/2005 oraz rozporządzenia Komisji nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L z dnia 27 stycznia 2011 r. Nr 25 s. 8, dalej: "rozporządzenie 65/2011") w sytuacji, gdy akty te zostały odpowiednio uchylone w dniu 31 grudnia 2013 r. oraz 31 grudnia 2014 r., a w konsekwencji wydanie decyzji bez podstawy prawnej, co skutkuje, że decyzja jest obarczona wadą nieważności;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem uzyskania płatności jest kumulatywne spełnienie wszystkich celów wskazanych w lit. a-c tego przepisu;

2) art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą z 24 czerwca 2008 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 634) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem otrzymania płatności jest produkowanie przez każdego członka grupy w każdym roku działalności grupy produktu, dla którego grupa została utworzona;

3) art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 poprzez jego błędne zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła poszczególne jej zarzuty. Podniosła, iż organ w żadnej mierze nie udowodnił istnienia ani pierwszej (element obiektywny), ani drugiej (element subiektywny) przesłanki wstrzymania płatności. Podkreślił, że to na organie spoczywa obowiązek udowodnienia powyższych przesłanek. Jednym z celów programu jest wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. We wnioskowanym okresie część członków Grupy wyprodukowało, a następnie sprzedało poprzez Grupę produkt. Produkt, dla którego została utworzona grupa, został wyprodukowany przez członków i został sprzedany do Grupy w celu dalszej odsprzedaży. Nie ulega zatem wątpliwości, w opinii autora skargi, że cel wspólnego wprowadzania towarów do obrotu został spełniony, a w sprawie nie zachodzi okoliczność wyłącznego zamierzenia Skarżącej uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

Prezes ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod rozwagę przytoczone wyżej podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, a postępowanie przeprowadzone przez organ nie zostało obarczone takimi wadami, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wskazać, że istota sporu w sprawie sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy w okolicznościach kontrolowanej sprawy organy orzekające dokonały prawidłowego ustalenia, że działania Skarżącej - poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego - stanowiły podstawę odmowy przyznania pomocy Spółce na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Przed rozstrzygnięciem powyższej kwestii wskazać należy, że zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych, jak i krajowych.

Z uwagi na treść najdalej idącego zarzutu rażącego naruszenia prawa, w pierwszej kolejności należy odnieść się do tego zarzutu. Zmierza on do wykazania, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są dotknięte kwalifikowaną wadą z uwagi na wydanie ich bez podstawy prawnej, wobec tego, iż zarówno rozporządzenie nr 1698/2005, jak i rozporządzenie nr 65/2011 zostały uchylone odpowiednio z dniem 31 grudnia 2013 r. i z dniem 31 grudnia 2014 r.

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "Grupy producentów rolnych". W okolicznościach niniejszej sprawy, jak to wynika z treści decyzji i dołączonych do akt sądowych akt administracyjnych, przedmiotem rozstrzygnięcia jest odmowa przyznania Skarżącej płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 30 września 2014 r. do dnia 29 września 2015 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy.

Na gruncie tego postępowania zastosowanie mają, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nadal przepisy rozporządzenia 1698/2005 na podstawie przepisu intertemporalnego art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L. z dnia 20 grudnia 2013 r. nr 347 s. 487 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1305/2013"), stanowiącego, że rozporządzenie 1698/2005 stosuje się nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. Wobec tak zakreślonego przepisu przejściowego należy wskazać, że Prezes ARiMR zasadnie oparł swe rozstrzygnięcie m.in. o przepis art. 35 rozporządzenia 1698/2005, bowiem ma on zastosowanie dla pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w tym działania grup producentów rolnych, jako tego, które zostało zatwierdzone przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. Natomiast, w odniesieniu do stosowania przepisów rozporządzenia 65/2011, a szczególnie przepisu art. 4 ust. 8 tegoż rozporządzenia, należy wskazać, że zostało ono uchylone na podstawie art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L z dnia 20 czerwca 2014 r. Nr 181 s. 48 ze zm., dalej: "rozporządzenie 640/2014"), zgodnie z którym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do:

a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych oraz wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2015 zgodnie z art. 66 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005; oraz

c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Dodatkowo, zgodnie z przepisem art. 44 rozporządzenia 640/2014, rozporządzenie to stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. Biorąc pod uwagę fakt, że wniosek dotyczył okresu od 30 września 2014 r. do 29 września 2015 r., wobec treści przepisu art. 43 i art. 44 rozporządzenia 640/2014 - z uwagi na okres, którego dotyczy płatność - nadal zastosowanie mają przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku przepisy rozporządzenia 65/2011, w tym przepis art. 4 ust. 8.

W tych okolicznościach zarzut skargi zmierzający do wykazania wydania decyzji bez podstawy prawnej, dotkniętych wadą nieważności, nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uznania za zasadne pozostałych zwartych w skardze zarzutów, w tym zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zawartego w jej uzasadnieniu.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm., dalej: "ustawa z dnia 7 marca 2007 r.").

Z kolei na gruncie przepisów wspólnotowych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 (stosowanego w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88 rozporządzenia 1305/2013), zgodnie z którym wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Przy czym, wbrew zarzutom Skarżącej, nie mamy do czynienia z wyborem (alternatywą) pomiędzy celami (w literach), lecz z koniecznością spełnienia przez Grupę łącznie wszystkich celów wynikających z ww. przepisu. Doprecyzowaniem celów wynikających z art. 35 ust. 1 jest niżej cytowany art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych.

Przepisy wykonawcze do rozporządzenia 1698/2005 zostały zawarte w rozporządzeniu 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (stosowanym w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 43 rozporządzenia 640/2014). Z treści art. 4 ust. 8 tego rozporządzenia wynika, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych. Stosownie do art. 2 ww. ustawy osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów, w celach określonych w art. 2.

Na potrzeby danej sprawy należy również podkreślić, że - na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego - pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, która została utworzona ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424), z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa. Wykaz produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych znajduje się w załączniku do ww. rozporządzenia.

Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. Stosownie zaś do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi.

W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu, zadaniem organów administracji było zatem zbadanie, czy Grupa spełniła kryteria przyznania pomocy oraz czy przyznanie pomocy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia nr 65/2011.

W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni omówionych wyżej przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Istotą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest uznanie przez organy, że doszło do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności w rozumieniu powołanego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko LandwirtschaftskammerHannover (pkt 52-53) (patrz: LEXIS.pl nr 405322).

Rozporządzenie 65/2011 nie definiuje ściśle pojęcia "sztucznych warunków". Należy jednakże wskazać, że problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dlatego też przy interpretowaniu powyższego pojęcia Sąd posłużył się ocenami zawartymi w powołanym już wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja), który dotyczy właśnie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

W pkt 41 wyroku w sprawie C-434/12 wskazano, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia EFRROW, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (patrz: analogicznie wyrok z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products, pkt 33). Zgodnie z pkt 42 Trybunał jednakże orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW (patrz: analogicznie wyrok z dnia 21 stycznia 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., pkt 75).

Trybunał orzekł zatem (pkt 43), że z tego względu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW. W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę akceptuje i uważa, że ma on zastosowanie do realiów tej sprawy jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Należy przy tym wskazać, że w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy w związku z tym, że analizowany przepis stosowany jest również przez organy ARiMR, należy przenieść również na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowo-administracyjnej.

Należy także zauważyć, że przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 ma takie same brzmienie jak obowiązujący w poprzednim stanie prawnym art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 7 grudnia 2006 r. Nr 368 s. 74, dalej: "rozporządzenie 1975/2006"). Kwestia dotycząca właściwego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 16 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1141/11 (dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Otóż zgodnie z tym przepisem przesłanką odmowy płatności jest:

1) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz

2) wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1595/12 (dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) pogląd ten podzielił i stwierdził, że pozostaje on aktualny na gruncie obecnie obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Oznacza to, że oceniając zgodność z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy skonfrontować jego subsumcję z tymi elementami stanu faktycznego, które potwierdzają, że beneficjent, w tym wypadku grupa producentów rolnych, stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, oraz z tymi ustaleniami, które wykazują cel ich stworzenia.

Jak wynika z treści skargi ustalenia faktyczne dokonane przez orzekające w sprawie organy nie zostały przez Skarżącą zakwestionowane. W istocie zakwestionowano ocenę dokonanych ustaleń na gruncie zastosowanych przepisów prawa, która to ocena doprowadziła do wniosku o braku wypełnienia przesłanki realizacji celów z art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 oraz stworzeniu sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

W ocenie orzekających w sprawie organów Grupa stworzyła sztuczne warunki przyznania wsparcia finansowego, zarówno w znaczeniu obiektywnym, jak i subiektywnym, co wynika z przedstawionych w decyzjach działań poszczególnych podmiotów związanych z powstaniem Grupy, z działań podmiotów – członków Grupy w odniesieniu do będących w ich władaniu gruntów rolnych (umów dzierżawy nieruchomości, umów o gospodarowaniu gruntami rolnymi), aktywności członków grupy w zakresie wykonywania produkcji rolnej w okresie przed zawarciem umów dzierżawy itd. Wykazano jednocześnie istnienie powiązań własnościowych i osobowych pomiędzy podmiotami będącymi członkami Grupy.

Nie powtarzając wszystkich ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy, w ocenie Sądu, wskazać, iż obie kwestie zostały przez organy administracji wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono, dlaczego - pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy - Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś sposób działalności miał na celu obejście przepisów prawa. Przywołano przy tym i oceniono treść ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, zarówno tych dotyczących okresu poprzedzającego powstanie Grupy, jak i związanych z powstaniem Grupy i późniejszych działań ich członków.

W ocenie Sądu okoliczności te jednoznacznie wskazują, że Grupa nie realizuje celów wskazanych w art. 35 rozporządzenia 1698/2005, na co trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Redakcja art. 35 rozporządzenia 1698/2005 nie pozwala na przyjęcie, iż Grupa miałaby dokonywać wyboru jednego lub więcej z celów, który miałaby realizować, jak to zdaje się sugerować skarżąca. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, iż nie został wypełniony cel wskazany w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005 i nie doszło do wskazywanych w skardze naruszeń art. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o grupach producentów rolnych.

Zauważyć bowiem należy, iż odmowa przyznania płatności w niniejszej sprawie nie miała miejsca z powodu uznania, że warunkiem przyznania płatności jest produkowanie przez każdego członka grupy w każdym roku działalności grupy produktu, dla którego grupa została utworzona.

Okoliczności sprzedaży produktów wyprodukowanych przez członków, którzy w okresie zbioru plonu nie byli jeszcze członkami Grupy, zostały ocenione jako jeden z elementów szeroko i wnikliwie ustalonego i omówionego stanu faktycznego sprawy, prowadząc do wniosku o braku spełnienia celów powstania grupy i stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności, które to wnioski stały się przyczyną odmowy przyznania płatności.

Wyprowadzając powyższe wnioski nie sposób nie uwzględnić wykazanych powiązań własnościowych i osobowych, które zostały w sposób nie budzący wątpliwości przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przedstawione w czytelny sposób w tabeli na stronie 11-13 (patrz: akta administracyjne sprawy). Z ustaleń tych wynika, iż A.N., będący członkiem Grupy, był jednocześnie Prezesem Zarządu trzech innych członków Grupy: [...] A.N. był ponadto komandytariuszem w 5 spółkach będących członkami Grupy ([...].), w których komplementariuszem – uprawnionym do samodzielnej reprezentacji spółki – było APR sp. z o.o. reprezentowane przez Zarząd w osobie A.N. Ponadto A. sp. z o.o. (w której, jak już wskazano, Prezesem Zarządu był A.N.), było komplementariuszem w spółkach A. sp. z o.o. sp.k. i A. sp. z o.o. P. sp.k., a uprawnionym do reprezentacji tych spółek był samodzielnie komplementariusz – A. sp. z o.o. reprezentowany przez Zarząd w osobie A. N.

Mając na uwadze powyższe, członek Grupy A.N. był powiązany bezpośrednio lub pośrednio ze wszystkimi osobami prawnymi będącymi członkami Grupy. Ponadto był Prezesem Zarządu Grupy, który jako jedyny był uprawniony do reprezentowania Strony.

Ustalenia poczynione w sprawie, uprawniają do twierdzenia, iż nie można mówić o niezależnych podmiotach-członkach wchodzących w skład Grupy, albowiem to Pan A. N. jest podmiotem konsolidującym i odpowiedzialnym za działania większości podmiotów będących członkami Grupy i w świetle istniejących powiązań poprzez ww. osobę, część z członków grupy stanowią faktycznie jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tą samą osobę, a odrębność członków miała jedynie charakter formalny.

Powyższe powiązania personalne, tworzenie przez tak powiązane podmioty więzi prawnych, przy jednoczesnym braku możliwości wypełnienia celów powstania Grupy, wskazują niewątpliwie na zamierzone działanie uzyskania wsparcia finansowego, przy pełnej świadomości podejmowanych działań.

Dodać też należy, że poza sporem w niniejszej sprawie pozostawała kwestia spełnienia przez Grupę formalnych warunków do wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie dofinansowania. Okoliczności te nie stoją bowiem na przeszkodzie badaniu przez ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych, zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.

Przypomnieć przy tym należy, że badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.

Wbrew twierdzeniom skargi organy w sposób czytelny odniosły się w zaskarżonej decyzji zarówno do elementu obiektywnego – wskazującego na to, iż nie mógł w okolicznościach niniejszej sprawy zostać osiągnięty cel wsparcia, jak i subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Suma okoliczności faktycznych sprawy sprawia, że stanowisko organów o spełnieniu w realiach tej konkretnej sprawy, sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne.

Ponadto należy zwrócić również uwagę, iż Skarżąca dostała odmowę przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" również w poprzednich latach korzystania z pomocy (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 769/16 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2339/16). Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 763/14: "Sąd stoi także na stanowisku, że w wypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania pomocy w jednym roku działalności grupy, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do dokonania płatności w następnym okresie działalności grupy. Powyższe wynika z treści cytowanego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który wskazuje, że nie udziela się pomocy beneficjentom, którzy stworzyli sztuczne warunki wymagane do otrzymania takich pomocy. Skoro pomoc w myśl art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 udzielana jest przez okres pierwszych 5 lat, to należy wywieść, że w wypadku ustalenia, że sztucznie stworzono warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, to pomoc taka nie może być udzielana zarówno w roku dokonania takiego stwierdzenia, jak i w latach następnych."

W ocenie Sądu - wbrew zarzutom skargi - organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zbierając go wcześniej zgodnie z wymogami przepisów postępowania, w szczególności uwzględniając treść art. 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ustawy, to na Stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów i dawania zgodnych z prawem wyjaśnień, co do okoliczności sprawy, zwłaszcza dowodzących faktów, z których Strona wywodzi skutki prawne. Z treści art. 21 ww. ustawy wynika, że organ działa na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania normami art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy orzekające odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.

Organy szczegółowo przedstawiły fakty, które uznały za udowodnione i dowody, na których się oparły, przy czym Skarżąca nie wykazała, aby poczynione przez organy obu instancji ustalenia były niezgodne ze stanem faktycznym.

Z przedstawionych względów zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Wyrażona w zaskarżonych decyzjach ocena, że działanie Grupy było skierowane na pozyskanie korzyści poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści w sposób sprzeczny z celami danego wsparcia w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie została skutecznie podważona w skardze przez Skarżącą.

Sąd nie stwierdził także żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.