Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 414/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis Sędziowie WSA Olga Białek NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 4 lipca 2002 r. nr L/1756/02 w przedmiocie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami Rumiankową i Rezedową w osiedlu Żerniki we Wrocławiu – część A oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 4 lipca 2002 r. Rada Miejska Wrocławia podjęła uchwałę nr L/1756/02 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami Rumiankową i Rezedową w osiedlu Żerniki we Wrocławiu – część A.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący W. K. wezwał Radę Miejską Wrocławia do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę jej uchwały nr L/1756/02 z dnia 4 lipca 2002 r. i wniósł o:

1) zmianę w tekście uchwały kwalifikacji ulic wewnętrznych (sięgaczy) oznaczonych symbolami KD3, KD4 na ulicę publiczną o klasie lokalnej KL 3;

2) zmianę na rysunku planu przebiegu ulic wewnętrznych oznaczonych obecnie symbolami KD3, KD4 oraz znajdującego się nad nimi sięgacza w sposób oznaczony na załączonym przez skarżącego projekcie.

Uchwałą z dnia 20 maja 2010 r. nr L/1473/10 Rada Miejska Wrocławia nie uwzględniła wezwania W. K. do usunięcia naruszenia interesu prawnego uchwałą nr L/1756/02 z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami Rumiankową i Rezedową w osiedlu Żerniki we Wrocławiu – część A.

W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia nr L/1756/02 z dnia 4 lipca 2002 r.

Skarżący uchwale tej zarzucił naruszenie:

1) art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) poprzez ich nie zastosowanie i uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami Rumiankową i Rezedową w osiedlu Żerniki we Wrocławiu – część A w zakresie odnoszącym się do ustalenia dostępu z nieruchomości położonej na działce o nr ewid. [...] AM-[...], obręb Żerniki we Wrocławiu, z przekroczeniem zasady racjonalnego planowania oraz władztwa planistycznego w sposób uniemożliwiający racjonalne korzystanie przez skarżącego z jego nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem ustalonym w planie miejscowym, polegające na dokonaniu podziału przedmiotowej nieruchomości i zabudowaniu wydzielonych działek budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w układzie wolnostojącym lub bliźniaczym;

2) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 4 pkt 1 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587), poprzez ich niezastosowanie i uchwalenie planu miejscowego oraz naruszenie wynikającej z nich zasady proporcjonalności poprzez ograniczanie prawa własności skarżącego w zakresie korzystania z nieruchomości poprzez całkowite pozbawienie możliwości dojazdu od strony północnej nieruchomości wskutek nie oznaczenia na rysunku planu żadnym symbolem sięgacza znajdującego się nad sięgaczami KD3 i KD4 oraz pominięcie go w treści uchwały, bez jednoczesnego zapewnienia możliwości wydzielenia z nieruchomości działek o parametrach pozwalających na przeznaczenie ich pod drogi wewnętrzne.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej uchwały i zasądzenie na jego rzecz od Rady Miejskiej Wrocławia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernych motywach skargi podniesiono w szczególności, że interes prawny skarżącego w niniejszej sprawie wynika z ochrony przysługującego mu prawa własności, którego wykonywanie zostało naruszone wskutek uchwalenia planu miejscowego w sposób uniemożliwiający podział nieruchomości na działki odpowiadające postanowieniom planu w taki sposób, aby można je racjonalnie zagospodarować. Zdaniem skarżącego, wskazuje na to między innymi fakt, iż postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] negatywnie zaopiniowano proponowany przez skarżącego podział należącej do niego działki nr [...], jako niezgodny z planem.

W opinii skarżącego, treść postanowień zaskarżonej uchwały, a w szczególności jej § 11 oraz określony na rysunku planu przebieg dróg wewnętrznych oznaczonych symbolami KD3 i KD4 oraz znajdującego się nad nimi sięgacza, nie da się pogodzić z zasadami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Zdaniem skarżącego, zastosowanie postanowień przedmiotowego planu uniemożliwia racjonalne wykorzystanie nieruchomości, a tym samym w sposób nieuprawniony ogranicza wykonywanie prawa własności. Znacząco bowiem utrudnia, a wręcz uniemożliwia dokonanie podziału geodezyjnego nieruchomości na terenie oznaczonym symbolem MN5 (zabudowa budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w układzie wolnostojącym lub bliźniaczym) w taki sposób, aby każda z działek wydzielonych zgodnie z postanowieniami planu miała zapewniony dostęp do ulic wewnętrznych (sięgaczy) KD3, KD4 oraz do znajdującego się nad nimi sięgacza, nieoznaczonego żadnym symbolem. Działka nr[...], należąca do skarżącego, zwęża się bowiem w kierunku północnym, gdyż przy jej południowej granicy osiąga szerokość 38,25 m, a przy jej północnej części szerokość wynosi 34,72 m (pomijając jej stożkowe zakończenie w północnej części), co uniemożliwia zaprojektowanie działek o szerokości 18 m zgodnie z wymogami § 24 uchwały, które miałyby mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej poprzez zaproponowane w planie sięgacze. Ponadto – w opinii skarżącego – wydzielone w taki sposób działki, zwłaszcza od strony wschodniej, zważywszy na proponowaną w planie linię zabudowy miałyby ograniczone możliwości zabudowy biorąc pod uwagę warunki techniczne wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Zdaniem skarżącego, wymuszenie w planie miejscowym opisanego wyżej podziału kłóci się z przesłankami racjonalnego planowania określonego w art. 1 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wykracza w sposób istotny poza granice władztwa planistycznego określone w art. 3 tej ustawy.

W skardze wywodzono następnie, że dokonanie podziału zgodnie z planem miejscowym, a w szczególności przy zachowaniu powierzchni wydzielanych działek, jest niemożliwe również z uwagi na nie oznaczenie żadnym symbolem sięgacza znajdującego się nad sięgaczami KD3 i KD4, wbrew przepisom § 4 pkt 1 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżącego, brak takiego oznaczenia i odniesienia w treści uchwały o możliwości dostępu do nieruchomości z nieoznaczonego sięgacza powoduje, iż dokonanie takiego podziału wobec braku dostępu do drogi publicznej jest niemożliwe. Skarżący wywiódł, że w tej sytuacji zasadne jest stwierdzenie nieważności całej uchwały, ponieważ skorygowanie braku oznaczenia opisanego wyżej sięgacza może nastąpić tylko poprzez przedstawienie nowego rysunku planu, bowiem nie jest możliwe stwierdzenie nieważności części rysunku planu. Stwierdzenie natomiast nieważności uchwały tylko w części dotyczącej rysunku planu nie jest możliwe, gdyż rysunek planu jest integralną częścią uchwały i z powodu licznych odniesień do rysunku planu uchwała nie może bez niego funkcjonować w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Wrocławia, upoważniony do jej sporządzenia uchwałą nr LIII/1534/10 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 lipca 2010 r., wniósł o oddalenie skargi w całości.

Uzasadniając swoje stanowisko strona przeciwna podkreśliła, że w odniesieniu do działki nr[...] , AM-[...] , obręb Żerniki, wpłynął w dniu 18 października 1999 r. wniosek od jej ówczesnego właściciela o ujęcie w planie działki jako budowlanej. W trakcie opracowywania projektu planu nie złożonego żadnego protestu ani zarzutu w stosunku do rozwiązań planistycznych obejmujących tę działkę.

Organ gminy stwierdził, że na etapie sporządzania projektu planu teren MN5 obejmował dwie działki, których właściciele wnioskowali o przeznaczenie ich pod zabudowę mieszkaniową. Na potrzeby obsługi komunikacyjnej terenu MN5 oraz położonego w sąsiedztwie terenu MN6 wyznaczono ulicę lokalną KL3, poprowadzoną na południe od ul. Rumiankowej. Od ulicy KL3 wyznaczono sięgacze z placami do zawracania, odginające się symetrycznie w głąb działek i umożliwiające dostęp do drogi publicznej wszystkim potencjalnym nieruchomościom. Zaprojektowany układ uliczny oraz zasady obsługi komunikacyjnej zakładał racjonalne wykorzystanie terenów właścicieli prywatnych, czyli takie, które zapewniało dostęp do dróg publicznych przy minimalnym ograniczeniu prawa własności i konieczności wydzielenia części prywatnych nieruchomości na cele publiczne.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podano następnie, iż zaproponowany sposób podziału nieruchomości, przy zachowaniu dostępności do dróg wskazał, że nie ma konieczności planowania ulicy po wschodniej stronie działki nr [...] z następujących przyczyn:

- istniejąca zabudowa mieszkaniowa położona poza przedmiotowym planem, wzdłuż ul. Rezedowej, posiada niezależny dojazd od ul. Rezedowej,

- w obrębie nieruchomości przy ul. Rezedowej, o których mowa powyżej, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami Rumiankową i Rezedową w osiedlu Żerniki we Wrocławiu – część B, w którym nie dopuszcza się nowej zabudowy, stąd nie było potrzeby wyznaczania ulicy do obsługi tego terenu; nieruchomości te mogą być wykorzystane wyłącznie jako ogrody przydomowe przynależne do wyżej wymienionych nieruchomości zabudowanych przy ul. Rezedowej.

W konsekwencji powyższego w zaskarżonym planie, po wschodniej stronie działki nr[...] , wyznaczono teren o symbolu Kp3 z przeznaczeniem na ciąg pieszo-rowerowy, który może pełnić rolę dojazdu gospodarczego do działek na zapleczu ul. Rezedowej i dla terenów nowo projektowanych.

W opinii organu gminy, proponowany przez skarżącego projekt podziału działki nr [...] w rejonie wyznaczonego ciągu Kp3 docelowo zmieniłby funkcję tego terenu na ulicę o klasie co najmniej dojazdowej, która obsługiwałaby nieruchomości położone tylko po jej jednej stronie. Zdaniem strony przeciwnej, niepoprawne i niezgodne ze sztuką projektowania urbanistycznego byłoby projektowanie drugiej ulicy klasy lokalnej równoległej do KL3, która nie tylko nie spełnia parametrów technicznych dla ulicy tej klasy wynikających z przepisów szczególnych dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, ale również nie wpisuje się w sieciowy układ osiedla. Ulice klasy lokalnej wyznacza się jako połączenia pomiędzy ulicami klas wyższych np. zbiorczych lub innych lokalnych. Proponowana przez skarżącego nowa ulica ma pełnić wyłącznie funkcję dojazdu bezpośredniego do przyległych nieruchomości objętych podziałem i służyć miałaby wyłącznie właścicielom prywatnym, a więc – zdaniem organu – nie powinna być zaliczona do sieci dróg publicznych.

W odpowiedzi na skargę wskazano następnie, iż zgodnie z ustaleniami § 23 uchwały na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem MN5 nie dopuszcza się lokalizacji ulic wewnętrznych z wyjątkiem dojazdu w formie sięgacza, wyznaczonego orientacyjnymi liniami podziału wewnętrznego. Przeznaczenie – ulice wewnętrzne dopuszczone jest wyłącznie na terenach KD3, KD4 (§ 11 ust. 7), dla których określono również parametry w § 11 ust. 8. Zaznaczono przy tym, że taką interpretację zapisów planu uwzględniono w postanowieniu Prezydenta W. z dnia [...] r. nr[...].

Strona przeciwna podniosła, że w planie ustalone zostały zasady podziału na działki budowlane. Na terenie MN5 dopuszczone zostały budynki mieszkalne jednorodzinne w układzie wolnostojącym i bliźniaczym. Powierzchnie działek dotyczące budynków jednorodzinnych w układzie wolno stojącym, dostępnych z ulic wewnętrznych KD3 i KD4, nie mogą być mniejsze niż 700 m², a powierzchnie działek dotyczące budynków jednorodzinnych w układzie bliźniaczym nie mniejsze niż 600 m². Odpowiednio szerokości działek ustalono na nie mniejsze niż 18 m i 17 m. Parametrów działek dostępnych z nieoznaczonego symbolem sięgacza nie określono. Organ gminy zaznaczył, że ustalenia powyższe uwzględniają istniejące wymiary działki nr [...] oraz że przy zastosowaniu przy potencjalnym podziale tej działki orientacyjnych linii wewnętrznego podziału, wyznaczonych na rysunku planu, można uzyskać pełną zgodność z jego ustaleniami. W opinii strony przeciwnej, plan nie uniemożliwia również dokonania innego podziału nieruchomości uwzględniającego obowiązujące parametry w zakresie powierzchni i szerokości. Tym samym nie jest zgodne z prawdą twierdzenie, iż ustalenia planu uniemożliwiają dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę stwierdzono, że zaproponowany przez stronę podział działki nr[...] , poza wyżej wymienionymi niezgodnościami z obowiązującym planem miejscowym, charakteryzuje się nadmiernym przeznaczeniem powierzchni działki na cele komunikacyjne, uszczuplając wielkości działek pod zabudowę mieszkaniową. Zauważono przy tym, że zmiana na rysunku planu przebiegu ulic wewnętrznych oznaczonych symbolami KD3, KD4 oraz znajdującego się nad nimi sięgacza w sposób oznaczony na załączonym projekcie wymagałaby zmiany obowiązującego planu miejscowego. Zwrócono również uwagę na dokonany już podział działki sąsiedniej nr[...] .

Odnosząc się do części skargi dotyczącej naruszenia przez ustalenia planu miejscowego § 4 pkt 1 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, strona przeciwna podała, że jest ona nieuzasadniona, ponieważ przedmiotowy plan został uchwalony w dniu 4 lipca 2002 r., czyli zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie dokumentów stosowanych w pracach planistycznych oraz wymaganych przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (Dz.U. z 2002 r. Nr 1, poz. 12).

Ponadto, w opinii strony przeciwnej, skarżący nie wykazał, na czym polega naruszenie jego interesu prawnego poprzez ustalenia zawarte w zaskarżonym planie, wobec czego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tego planu.

Na rozprawie skarżący ograniczył żądanie do stwierdzenia nieważności § 11 ust. 7 i ust. 8 pkt 4 kwestionowanej uchwały "w zakresie terenów dróg wewnętrznych oznaczonych na rysunku symbolami KD3 i KD4 oraz terenu widniejącego na rysunku a nie oznaczonego symbolem KD" oraz § 24 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały, "w zakresie w jakim na terenie oznaczonym na rysunku MN5 ustala zasady podziału działek budowlanych dla budynków jednorodzinnych w układzie wolnostojącym dostępnych z nowoprojektowanych ulic wewnętrznych KD3 i KD4 na działki nie mniejsze niż 700 m², o szerokości działki nie mniejszej niż 18 m² w odniesieniu do działki nr[...]". Swoje stanowisko skarżący szczegółowo umotywował w złożonym na rozprawie piśmie z dnia 14 września 2010 r., sporządzonym przez jego pełnomocnika będącego radcą prawnym, w którym między innymi zarzucił, że kwestionowane przez niego postanowienia zaskarżonej uchwały naruszają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.). W. K. wywodził, że postanowienia przedmiotowego planu uniemożliwiają dokonanie podziału geodezyjnego nieruchomości w sposób zapewniający prawo do ochrony jego interesu prawnego, to znaczy aby każda z wydzielonych działek miała zapewniony dostęp do ulic wewnętrznych oznaczonych symbolami KD3 i KD4, a przy tym aby zachowana została dopuszczalna planem minimalna powierzchnia działki.

W piśmie z dnia 15 września 2010 r. złożonym po rozprawie, ale przed wydaniem wyroku, strona przeciwna podała, że: "Zgodnie z rysunkiem planu, zaproponowane zostały linie podziału wewnętrznego, określane jako orientacyjne. Zaproponowano też dodatkowe wjazdy (sięgacze) na teren, lecz nie jako obowiązujące ale możliwe do realizacji. Świadczą o tym oznaczenia graficzne, a więc np. sięgacz oznaczony jako KD3 zaznaczony jest linią ciągłą zaś sięgacz bez oznaczenia linią przerywaną. A więc nawet plac do zawracania, jako zakończenie sięgacza z opisem, został określony orientacyjnie i może mieć różną formę. Wobec powyższego, sięgacz narysowany linią przerywaną – jako forma proponowana – nie został oznaczony symbolem".

Odnosząc się do powyższego pisma skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, w piśmie z dnia [...] r. wywodził w szczególności, że przedstawiona przez organ argumentacja przeczy zasadom racjonalnego planowania, zachowania ładu przestrzennego i stanowi przekroczenie władztwa planistycznego. Sprzeczna jest też z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego i z zasadą praworządności. Niejasność bądź brak oznaczeń w przedmiotowym planie powoduje, że obywatel zostaje wprowadzony w stan niepewności co do możliwości ukształtowania swojego prawa własności z uwagi na to, że postanowienia planu mające de facto charakter ograniczeń prawa własności nie są jasne i zrozumiałe dla tegoż obywatela. Skarżący zarzucił ponadto, że wielkość trzech działek, które mogą powstać przy założeniu uwzględniającym możliwość realizacji nieoznakowanego sięgacza drogowego w części północnej (920 m², 1027 m² i 1487 m²) odbiega od minimalnej powierzchni przeznaczonej w planie pod zabudowę jednorodzinną (min. 600 m² - zabudowa bliźniacza i min. 700 m² - zabudowa wolnostojąca). Z kolei założenie nie uwzględniające możliwości realizacji tego sięgacza powoduje, że na przedmiotowym terenie powstaną dwie działki o powierzchni ok. 3250 m² i 2728 m², znacząco odbiegającej od minimalnej powierzchni przeznaczonej dla zabudowy jednorodzinnej. W związku z powyższym nie można z nieruchomości wydzielić działki spełniającej minimalne parametry, podczas gdy podział na jak największą ilość działek jest najbardziej korzystny dla skarżącego. Brak zaś określenia symbolu dla proponowanego sięgacza drogowego powoduje, że w przedmiotowym planie nie ma możliwości odczytania kategorii planowanej tam drogi i nie jest jasne, czy stanowi ona drogę dojazdową o symbolu KL3, czy może sięgacz podobny jest do KD3, KD4.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). W ten sposób sformułowane zostało przez ustawodawcę generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 4 lipca 2002 r. nr L/1756/02 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami Rumiankową i Rezedową w osiedlu Żerniki we Wrocławiu – część A.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesienie skargi do sądu jest możliwe po spełnieniu warunków formalnych określonych w cytowanym wyżej przepisie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Do warunków tych ustawodawca zalicza obok bezskutecznego wezwania rady do usunięcia zarzucanego naruszenia, wykazanie się naruszeniem interesu prawnego. Tak więc skarżący w postępowaniu planistycznym musi się wykazać nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także naruszeniem tego interesu lub uprawnienia. Naruszenie interesu prawnego nie oznacza obowiązku uwzględnienia skargi. Obowiązek jej uwzględnienia powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest związane z jednoczesnym naruszeniem przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1627/06 – LEX nr 315977).

W niniejszej sprawie W. K. bezskutecznie wzywał organ gminy do usunięcia naruszenia. Ta przesłanka została więc spełniona. Rozważyć zatem trzeba, czy zaskarżona uchwała naruszyła interes prawny lub uprawnienie skarżącego.

W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że pojęcie "interes prawny" oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (por. np. Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II; Matan Andrzej, Komentarz do art.28 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II oraz piśmiennictwo i orzecznictwo tam podane; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 907/07 - LEX nr 364765; wyroki NSA z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 163/06 - LEX nr 274855; z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05 - LEX nr 190891).

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia tej sprawy zauważyć trzeba, że na rozprawie skarżący ograniczył żądanie wniesionej przez siebie skargi do stwierdzenia nieważności jedynie § 11 ust. 7 i ust. 8 pkt 4 kwestionowanej uchwały "w zakresie terenów dróg wewnętrznych oznaczonych na rysunku symbolami KD3 i KD4 oraz terenu widniejącego na rysunku a nie oznaczonego symbolem KD" oraz § 24 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały "w zakresie w jakim na terenie oznaczonym na rysunku MN5 ustala zasady podziału działek budowlanych dla budynków jednorodzinnych w układzie wolnostojącym dostępnych z nowoprojektowanych ulic wewnętrznych KD3 i KD4 na działki nie mniejsze niż 700 m², o szerokości działki nie mniejszej niż 18 m² w odniesieniu do działki nr[...]".

Przepis § 11 ust. 7 uchwały Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 4 lipca 2002 r. nr L/1756/02 stanowi, iż ustala się klasę dojazdową dla nowoprojektowanych ulic wewnętrznych oznaczonych na rysunku planu symbolami KD1, KD2, KD3, KD4.

Stosownie do ust. 8 pkt 4 tego paragrafu, dla ulic, o których mowa w ust. 7 ustala się ulice w formie sięgaczy zakończone placami do zawracania.

Zgodnie z § 24 ust. 1 zaskarżonej uchwały, wyznacza się teren oznaczony na rysunku planu symbolem MN5 z przeznaczeniem na zabudowę budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w układzie wolnostojącym i bliźniaczym.

W myśl § 24 ust. 3 pkt 2 kwestionowanej przez skarżącego uchwały, na terenie, o którym mowa w ust. 1 ustala się następujące zasady podziału na działki budowlane: dla budynków jednorodzinnych w układzie wolnostojącym dostępnych z nowoprojektowanych ulic wewnętrznych KD3 i KD4 działki nie mniejsze niż 700 m², a szerokość działki nie mniejsza niż 18 m.

Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej przepisów zaskarżonej uchwały objętych skargą, zmodyfikowaną na rozprawie, należy dojść do wniosku, że kwestionowane przez skarżącego przepisy uchwały nie naruszają jego interesu prawnego lub uprawnienia.

W szczególności nie jest trafny zarzut skarżącego, podnoszony w skardze, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.).

Podkreślić przede wszystkim trzeba, iż zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 4 lipca 2002 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.), nie zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie mogła zatem naruszać przepisów nie obowiązujących w czasie jej uchwalania.

Z podobnych względów nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia przez ustalenia zaskarżonej uchwały § 4 pkt 1 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587), który to akt prawny także wszedł w życie po uchwaleniu kwestionowanej przez skarżącego uchwały i nie stanowił podstawy prawnej jej podjęcia.

Nie może też zostać uwzględniony zarzut, że zaskarżona uchwała w zakresie odnoszącym się do ustalenia dostępu z należącej do skarżącego działki nr [...] AM-[...], obręb Ż., została podjęta z przekroczeniem zasady racjonalnego planowania oraz władztwa planistycznego w sposób uniemożliwiający racjonalne korzystanie przez W. K. z jego nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem ustalonym w planie miejscowym, polegającym na dokonaniu podziału przedmiotowej nieruchomości i zabudowaniu wydzielonych działek budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w układzie wolnostojącym lub bliźniaczym.

Jak bowiem wynika z treści przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na terenie działki [...] przewidziano na rysunku planu oprócz ulic w formie sięgaczy oznaczonych symbolami KD3 i KD4 również trzecią ulicę w formie sięgacza – bez żadnego oznaczenia.

Brak oznaczenia sięgacza, wbrew obawom skarżącego, nie uniemożliwia dokonanie podziału działki nr[...]. Nie można bowiem ograniczać uchwałą rady gminy dostępu do drogi publicznej, a dostęp ten może być zapewniony chociażby poprzez służebność drogi koniecznej. Tym bardziej więc dostęp ten może być zapewniony poprzez uwzględnienie na rysunku planu nieoznaczonego sięgacza. Dlatego też – chociaż trzeci sięgacz nie został na rysunku planu oznaczony żadnym symbolem – uznać należy, iż może być on uwzględniony przy podziale działki nr [...] i zapewnić dostęp do drogi publicznej działkom, które mogą zostać wydzielone z części działki nr [...] usytuowanej na terenie uwzględnionym na rysunku planu obok tego sięgacza.

Zauważyć przy tym wypada, że ograniczenia przewidziane w § 24 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały dla działek mających mieć dostęp do ulic w formie sięgaczy oznaczonych symbolami KD3 i KD4, nie dotyczą działek, które mogą mieć dostęp do ulicy w formie sięgacza nie posiadającego żadnego oznaczenia na rysunku planu. Unormowanie zawarte w § 24 ust. 3 pkt 2 wyraźnie bowiem stwierdza, iż dotyczy ono działek dostępnych z nowoprojektowanych ulic wewnętrznych KD3 i KD4. Na fakt ten zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę trafnie zaznaczając, że "Parametrów działek dostępnych z nieoznaczonego symbolem sięgacza nie określono". Nie muszą więc być to działki o powierzchni nie mniejszej niż 700 m² i szerokości nie mniejszej niż 18 m.

Przedstawione wyżej stanowisko, że brak oznaczenia sięgacza nie uniemożliwia dokonanie podziału działki nr[...] , zostało w pełni potwierdzone przez stroną przeciwną, która w piśmie z dnia 15 września 2010 r. złożonym po rozprawie, ale przed wydaniem wyroku, potwierdziła, że: "Zgodnie z rysunkiem planu, zaproponowane zostały linie podziału wewnętrznego, określane jako orientacyjne. Zaproponowano też dodatkowe wjazdy (sięgacze) na teren, lecz nie jako obowiązujące ale możliwe do realizacji. Świadczą o tym oznaczenia graficzne, a więc np. sięgacz oznaczony jako KD3 zaznaczony jest linią ciągłą zaś sięgacz bez oznaczenia linią przerywaną. A więc nawet plac do zawracania, jako zakończenie sięgacza z opisem, został określony orientacyjnie i może mieć różną formę. Wobec powyższego, sięgacz narysowany linią przerywaną – jako forma proponowana – nie został oznaczony symbolem".

Obawy skarżącego co do nie możności dokonania podziału działki nr [...] nie są w realiach rozpatrywanej sprawy uzasadnione, a jego zarzuty co do niejasności zapisów planu nie mogą prowadzić do wniosku, że przyjęte w kwestionowanym przez skarżącego miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zapisy są na tyle niejasne, iż stanowią istotne naruszenie prawa, skutkujące koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Odnosząc się do zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 24 września 2010 r. zarzutu, że wielkość trzech działek, które mogą powstać przy założeniu uwzględniającym możliwość realizacji nieoznakowanego sięgacza drogowego w części północnej – 920 m², 1027 m² i 1487 m² – odbiega od minimalnej powierzchni przeznaczonej w planie pod zabudowę jednorodzinną (min. 600 m² - zabudowa bliźniacza i min. 700 m² - zabudowa wolnostojąca), stwierdzić trzeba, że skoro jest możliwe powstanie działek o powierzchni przekraczającej wymagane przez miejscowy plan minimalne wielkości działek (abstrahując od wskazanej wyżej okoliczności, iż ograniczenia przewidziane w § 24 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały dla działek mających mieć dostęp do ulic w formie sięgaczy oznaczonych symbolami KD3 i KD4, nie dotyczą działek, które mogą mieć dostęp do ulicy w formie sięgacza nie posiadającego żadnego oznaczenia na rysunku planu), to nie można mówić o uniemożliwieniu zgodnego z planem podziału działki skarżącego. Niemożność zgodnego z planem podziału zachodziłaby bowiem w sytuacji, gdyby mające powstać w wyniku podziału działki nie mogły osiągnąć minimalnych powierzchni przewidzianych przez plan. Minimalna przewidziana przez plan miejscowy powierzchnia działek nie oznacza, że jest to wielkość obowiązująca, bo przecież przedmiotowe działki nie muszą mieć minimalnej powierzchni i mogą być od niej większe.

W odniesieniu zaś do kolejnego podnoszonego w omawianym piśmie zarzutu, że brak określenia symbolu dla proponowanego sięgacza drogowego powoduje, że w przedmiotowym planie nie ma możliwości odczytania kategorii planowanej tam drogi i nie jest jasne, czy stanowi ona drogę dojazdową o symbolu KL3, czy może sięgacz podobny jest do KD3, KD4, stwierdzić należy, że istotne jest jedynie to, że dzięki wspomnianemu sięgaczowi możliwy jest dostęp utworzonych w wyniku podziału działek do drogi publicznej. Skoro bowiem dostęp taki może zapewnić chociażby służebność drogi koniecznej, to nie ma znaczenia jaka ewentualnie byłaby kategoria przedmiotowego sięgacza.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że o tym, czy jest możliwe racjonalne zagospodarowanie działki, decyduje nie to, czy jest możliwe jej zagospodarowanie w sposób proponowany przez jej właściciela, lecz to, czy w ogóle jest możliwe jej zagospodarowanie w sposób obiektywnie racjonalny, choćby był on odmienny od proponowanego przez właściciela. Tak więc fakt, że postanowieniem Prezydenta W.z dnia [...] r. nr [...] negatywnie zaopiniowano proponowany przez skarżącego podział, nie przesądza, że przedmiotowa nieruchomość nie może być racjonalnie zagospodarowana.

Skoro zatem istnieje możliwość racjonalnego zagospodarowania działki skarżącego, to tym samym zaskarżona uchwała nie narusza w sposób istotny przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie dokumentów stosowanych w pracach planistycznych oraz wymaganych przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (Dz.U. z 2002 r. Nr 1, poz. 12), stanowiących podstawę podjęcia zaskarżonej uchwały, a których naruszenie skarżący zarzucał w złożonym na rozprawie piśmie swojego pełnomocnika z dnia 14 września 2010 r.

Możliwość racjonalnego zagospodarowania działki stanowiącej własność W. K. sprawia, że przepisy zaskarżonej uchwały nie naruszają interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego.

Zauważyć ponadto wypada, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie można z przedmiotowej nieruchomości wydzielić działki spełniającej minimalne parametry, podczas gdy podział na jak największą ilość działek jest najbardziej korzystny dla skarżącego, świadczy o ewentualnym naruszeniu interesu faktycznego W. K., a nie jego interesu prawnego lub uprawnienia. Żaden bowiem przepis prawa administracyjnego materialnego nie uprawnia właściciela działki objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego do żądania wprowadzenia zapisów planu mających na celu umożliwienie mu dokonanie podziału należącej do niego nieruchomości na jak największą ilość nowych działek.

Jak podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, obowiązek sądu administracyjnego uwzględnienia skargi na akt prawa miejscowego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 342/08 - LEX nr 463507).

Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia polega na istnieniu związku między tym unormowaniem a własną, indywidualną sytuacją prawną. Taki związek musi już obecnie, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (por. np. wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r. sygn. akt II SA 1410/01 – LEX nr 53376).

W rozpatrywanej sprawie, jak już wyżej wywodzono, nie doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, ani też do istotnego naruszenia obowiązujących przepisów prawa, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy – stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wniesiona w niniejszej sprawie skarga podlegała oddaleniu.