Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 1339/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wyłączenie sędziego NSA Grzegorza Czerwińskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej E. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 925/21 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 października 2021 r. nr WIN-II.7840.4.111.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Grzegorza Czerwińskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II OSK 1339/22. POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wyłączenie sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Emitel S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 925/21 w sprawie ze skargi Bartłomieja Mendalki na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 października 2021 r. nr WIN-II.7840.4.111.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza od orzekania w sprawie o sygn. akt II OSK 1339/22.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 8 marca 2022r., sygn. akt II SA/Ol 925/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 października 2021 r. nr WIN-II.7840.4.111.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Skargą kasacyjną E. S.A. z siedzibą w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2024 r. sprawę z powyższej skargi kasacyjnej skierowano do rozpoznania na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1339/22. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński jako przewodniczący i sprawozdawca, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz oraz delegowana sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak, a także sędzia zastępca: sędzia NSA Zdzisław Kostka.

W dniu 10 lutego 2025 r. Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. " z siedzibą w R., reprezentowane przez Prezesa Zarządu, wniosło o wyłączenie sędziów NSA Grzegorza Czerwińskiego oraz Andrzeja Jurkiewicza od orzekania w niniejszej sprawie, wskazując, iż cyt. "nie posiadają oni wiedzy specjalistycznej z zakresu objętego przedmiotem sporu, narażając zdrowie i życie ludzkie stosując tylko i wyłącznie jeden przepis prawa materialnego, czyli niekompletną jednostkę rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2029 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku sporządzonego bez udziału lekarzy opartego o zalecenia z roku 1999 oraz z uwagi, iż identyczną sprawę rozpoznali w imieniu NSA II OSK 789/22 w dniu 05.12.2024 roku i znowu Sędzia Czerwiński został wyznaczony jako sprawozdawca, co wskazuje na możliwość ustawienia losowań w NSA. Ponadto Sędzia Andrzej Jurkiewicz twierdzi wraz z 6 innymi Sędziami NSA, iż udało się im, jako pierwszym na świecie rozdzielić EIRP anten na danym sektorze, co świadczy o kompletnym braku podstawowej wiedzy z zakresu fizyki i możliwości poświadczenia nieprawdy oraz przekroczenia uprawnień podczas podejmowania uchwały na korzyść spółki". We wniosku wskazano przy tym, że przyczyna wyłączenia stała się znana Stowarzyszeniu dopiero teraz po analizie orzeczeń wydawanych przez ww. sędziów, którzy "nie uwzględniają odbić, kumulacji, przepisów odrębnych i wydają wyroki o lakonicznym uzasadnieniu".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Grzegorza Czerwińskiego nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Jest to związane z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (nieważność postępowania sądowoadministracyjnego). Na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w danej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w danej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. z siedzibą w R. we wniosku o wyłączenie sędziego NSA Grzegorza Czerwińskiego nie wskazało okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą jego wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie. Argumentacja wniosku nie wskazuje bowiem na istnienie po stronie sędziego okoliczności, które w sposób obiektywny budzą wątpliwości co do jego bezstronności. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, którego Stowarzyszenie nie podziela, oraz, że wydaje odmienne od oczekiwań Stowarzyszenia rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Podkreślić należy, że dla kwestionowania określonych poglądów prawnych wyrażanych w toku sądowej kontroli działalności administracji publicznej przez poszczególne składy sądów administracyjnych właściwa jest kontrola instancyjna, a nie instytucja wyłączenia sędziego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznawaniu innych spraw wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych i ustawowych (w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji) zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach byłoby nie tylko naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej, ale w istocie prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z charakteru sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (tak wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 3125/18).

Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu, nie może więc być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 128/09 oraz z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 220/13).

Wskazać również należy, że sędzia NSA Grzegorz Czerwiński złożył, stosownie do treści art. 18 i 19 p.p.s.a., oświadczenie, w którym jednoznacznie stwierdził, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zob. postanowienia NSA z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 i z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14).

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wyłączenia sędziego NSA Grzegorza Czerwińskiego w trybie art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i z tych powodów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 i 19 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 8 marca 2022r., sygn. akt II SA/Ol 925/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bartłomieja Mendalki na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 października 2021 r. nr WIN-II.7840.4.111.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Skargą kasacyjną Emitel S.A. z siedzibą w Warszawie zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2024 r. sprawę z powyższej skargi kasacyjnej skierowano do rozpoznania na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1339/22. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński jako przewodniczący i sprawozdawca, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz oraz delegowana sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak, a także sędzia zastępca: sędzia NSA Zdzisław Kostka.

W dniu 10 lutego 2025 r. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przeciwdziałania Elektroskażeniom "PRAWO DO ŻYCIA" z siedzibą w Rzeszowie, reprezentowane przez Prezesa Zarządu, wniosło o wyłączenie sędziów NSA Grzegorza Czerwińskiego oraz Andrzeja Jurkiewicza od orzekania w niniejszej sprawie, wskazując, iż cyt. "nie posiadają oni wiedzy specjalistycznej z zakresu objętego przedmiotem sporu, narażając zdrowie i życie ludzkie stosując tylko i wyłącznie jeden przepis prawa materialnego, czyli niekompletną jednostkę rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2029 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku sporządzonego bez udziału lekarzy opartego o zalecenia z roku 1999 oraz z uwagi, iż identyczną sprawę rozpoznali w imieniu NSA II OSK 789/22 w dniu 05.12.2024 roku i znowu Sędzia Czerwiński został wyznaczony jako sprawozdawca, co wskazuje na możliwość ustawienia losowań w NSA. Ponadto Sędzia Andrzej Jurkiewicz twierdzi wraz z 6 innymi Sędziami NSA, iż udało się im, jako pierwszym na świecie rozdzielić EIRP anten na danym sektorze, co świadczy o kompletnym braku podstawowej wiedzy z zakresu fizyki i możliwości poświadczenia nieprawdy oraz przekroczenia uprawnień podczas podejmowania uchwały na korzyść spółki". We wniosku wskazano przy tym, że przyczyna wyłączenia stała się znana Stowarzyszeniu dopiero teraz po analizie orzeczeń wydawanych przez ww. sędziów, którzy "nie uwzględniają odbić, kumulacji, przepisów odrębnych i wydają wyroki o lakonicznym uzasadnieniu".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Jest to związane z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (nieważność postępowania sądowoadministracyjnego). Na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w danej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w danej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przeciwdziałania Elektroskażeniom "PRAWO DO ŻYCIA" z siedzibą w Rzeszowie we wniosku o wyłączenie sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza nie wskazało okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą jego wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie. Argumentacja wniosku nie wskazuje bowiem na istnienie po stronie sędziego okoliczności, które w sposób obiektywny budzą wątpliwości co do jego bezstronności. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, którego Stowarzyszenie nie podziela, oraz, że wydaje odmienne od oczekiwań Stowarzyszenia rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Podkreślić należy, że dla kwestionowania określonych poglądów prawnych wyrażanych w toku sądowej kontroli działalności administracji publicznej przez poszczególne składy sądów administracyjnych właściwa jest kontrola instancyjna, a nie instytucja wyłączenia sędziego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznawaniu innych spraw wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych i ustawowych (w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji) zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach byłoby nie tylko naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej, ale w istocie prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z charakteru sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (tak wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 3125/18).

Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu, nie może więc być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 128/09 oraz z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 220/13).

Wskazać również należy, że sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz złożył, stosownie do treści art. 18 i 19 p.p.s.a., oświadczenie, w którym jednoznacznie stwierdził, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zob. postanowienia NSA z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 i z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14).

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wyłączenia sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza w trybie art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i z tych powodów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 i 19 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.