Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 834/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 234
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 marca 2024 r. znak: SKO.PW/4171/45/2023 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. znak: WS-08.6331.6.2018.MŁ po rozpatrzeniu wniosku K. P., w sprawie zalewania wodami gruntowymi posesji przy ul. [...] w K. (działka nr [...] obr. [...] ), w związku z realizacją w 2015 r. kanalizacji sanitarnej w rejonie zachodniej granicy działki nr [...], stwierdził, że na działce nr [...] obr. [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałujące na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr[...] i odmówił nakazania właścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, wskazując w szczególności na uchylenie poprzednio zapadłych rozstrzygnięć obu instancji w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 10 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1946/20). Mając na uwadze zalecenia Sądu organ przeprowadził ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie, gromadząc obszerny materiał dowodowy, w tym zasięgając opinii biegłego hydrogeologa, biegłego sądowego. Organ wskazał, iż dokonał oceny opinii biegłego, nie wkraczając w merytoryczną stronę opinii. Ocena wykazała, że przedmiotowa opinia jest kompletna, wiarygodna, spójna i pozbawiona nieścisłości, a jej autor posiada odpowiednie kwalifikacje. Następnie organ podał, iż wskazany we wniosku jako przyczyna szkód na działce nr [...] odcinek kanalizacji sanitarnej w rejonie zachodniej działki wnioskodawczyni (nr [...]) biegnie wzdłuż tej granicy, na działce nr [...], w odległości ok. 0,2 m. Działka nr [...] obr. [...] w K. stanowi aktualnie współwłasność K. G. i A. G.. W tym zakresie stan prawny przedmiotowej nieruchomości uległ zmianie w stosunku do stanu, jaki miał miejsce w chwili wszczęcia postępowania. Zgodnie z oświadczeniem przedstawiciela MPWiK S.A. w K. (obecnie Wodociągów Miasta K. S.A.), złożonym do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 lipca 2018 r., kanalizacja ta została wykonana w lipcu 2015 r. Studzienka na działce nr [...] była realizowana razem z ciągiem kanalizacyjnym zlokalizowanym wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...]. Podczas realizacji ww. prac występował problem związany z realizacją tej inwestycji związany z wysokim poziomem wód gruntowych. Problem dotyczył wysokiego poziomu wód na całym realizowanym odcinku. Głębokość dna kanalizacji sanitarnej zrealizowanej na działce nr [...] wynosi 2,25-2,06 m ppt. (odcinek [...]). Rurociąg kanalizacyjny został wykonany zgodnie z uzgodnionym projektem budowlanym i pozwoleniem budowlanym. Ze względu na problemy z wodą gruntową w wykopie podsypka wykonana była z tłucznia i piasku i obsypką gruntem piaszczystym, a następnie gruntem rodzimym. Teren działki nr [...] stanowi obecnie teren zabudowany, co zmieniło się w toku prowadzenia niniejszego postępowania. W 2018 r. teren działki nr [...] stanowił teren niezagospodarowany, zielony. Obecnie na terenie działki nr [...] został zrealizowany budynek mieszkalny jednorodzinny, podjazd do garażu, utwardzony kostką betonową o spadku w kierunku południowym. Równolegle do ul. D. wykonane jest odwodnienie liniowe (w odległości 1,25 m od krawężnika jezdni). Wody opadowe z odwodnienia wprowadzane są do zbiornika szczelnego o pojemności 10 m3. Wody z dachu budynku odprowadzane są również do tego zbiornika. Garaż i podjazd posiadają odwodnienie liniowe. Część zachodnia działki [...] stanowi teren zielony, nieutwardzony, na którym wykonany jest taras zagospodarowany roślinnością ozdobną. Podczas oględzin terenowych przeprowadzonych w toku rozprawy administracyjnej w dniu 19 lipca 2018 r. stwierdzono znaczne rozlewisko wody w południowo-wschodnim narożniku działki nr [...] powstałe po kilkudniowym okresie intensywnych opadów. Poziom działki w tym narożniku był poniżej poziomu nawierzchni przylegającej od strony południowej ul. D. . Rozlewisko sięgało drugiego przęsła ogrodzenia działki nr [...] (ok. 7,5 m), następnie teren działki się wznosił. Rozlewisko sięgało ok. 8 m w kierunku zachodnim. Przy samej południowej granicy działki nr [...] rozlewisko sięgało do studzienki przyłączeniowej kanalizacji sanitarnej. Rozlewisko wody w południowo-wschodnim narożniku działki nr [...] stwierdzono również podczas oględzin terenowych w dniu 28 czerwca 2018 r. Zgodnie z oświadczeniem ówczesnego właściciela działki nr [...], przedłożonym do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 lipca 2018 r., na terenie tej nieruchomości w jej południowej części znajdował się najniższy punkt, gdzie zawsze gromadziła się woda po opadach deszczu czy roztopach. Stan ten był obserwowany od 30 lat. Podczas kolejnych oględzin terenowych (12 marca 2020 r.), kiedy stan zagospodarowania działki nr [...] uległ zmianie w wyniku budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, rozlewisk na terenie działki [...] nie stwierdzono. Teren działki [...] jest obecnie zagospodarowany, a wody opadowe są ujmowane i odprowadzane do zbiornika m.in. przez system odwodnień liniowych. Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym (ul. [...] w K.). Teren działki nr [...] od strony ul. N. wyłożony jest kostką brukową. Spadek wybrukowanego terenu kształtuje się w kierunku południowo-zachodnim, w kierunku budynku mieszkalnego. Od strony południowej budynku teren zabezpieczony jest murkiem kątowym, przewyższającym swoją górną krawędzią poziom terenu wybrukowanego. Murek kątowy jest obecnie odchylony od pionu w stronę południową, teren przyległy do murku kątowego jest zapadnięty. Zapadlisko widać również przed bramami garażowymi budynku mieszkalnego — zmierzono zapadlisko przed bramami garażowymi (na słupie pomiędzy nimi) i wynosi ono 13 cm. Pomiędzy murkiem kątowym, a podmurówką ogrodzeniową od strony południowej znajdują się schody i odcinek wybrukowanej ścieżki. Ścieżka jest również zapadnięta. Zapadlisko największe jest przy murku kątowym. W poprzek ścieżki ułożone jest korytko z rusztem stalowym. Woda z korytka odprowadzana jest rurociągiem podziemnymi do studni chłonnej. Budynek mieszkalny posiada orynnowanie. Rury spustowe rynien wprowadzone są w ziemi. Woda z dachu budynku mieszkalnego odprowadzana jest za pomocą rynien do studni chłonnych zlokalizowanych na terenie działki nr [...]. Pierwotnie było pięć studni, a obecnie zostały dwie (jedna podłączona interwencyjnie do kanalizacji sanitarnej). Studnie chłonne miały połączenie z systemem drenarskim (widoczne w studniach wloty takiego systemu). Studnie miały głębokość ok 2 m. System studni chłonnych został wykonany w trakcie realizacji budynku mieszkalnego tj. ok. 1997 r. Wokół budynku mieszkalnego wykonana jest opaska drenarska połączona z systemem rynien i wprowadzona do studni chłonnej. Podczas kilkukrotnych oględzin terenowych stwierdzano w studni wodę od 35 cm ppt. Podczas oględzin terenowych przeprowadzonych w dniu 13 maja 2021 r. stwierdzono w studni chłonnej jw. intensywny wypływ wody z rury drenarskiej od strony wschodniej (od strony budynku mieszkalnego) natomiast podczas oględzin terenowych przeprowadzonych w dniu 26 października 2022 r. stwierdzono, że w studni chłonnej jw. jest sucho, żaden z wylotów nie wprowadzał wody do studni. Mając na uwadze kierunek wypływu do studni stwierdzono, że pochodzi on z drenażu opaskowego wokół budynku. Wody z drenażu usytuowanego wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...], tj. od strony działki nr [...] do tej studni nie napływały. Dalej wskazano na fakt, że działka nr [...] zlokalizowana jest na terenie osuwiska. Zgodnie z kartą dokumentacyjną ww. osuwiska istniejące zagrożenia to: możliwa degradacja gruntów oraz deformacja powierzchni, możliwe uszkodzenia budynków, możliwe uszkodzenia dróg w postaci spękania nawierzchni lub utworzenia uskoków drogowych, możliwe uszkodzenia linii przesyłowych, bardzo prawdopodobne dalsze uszkodzenia ogrodzeń. Osuwisko obecnie jest określone jako nieaktywne, niemniej jednak intensywność ruchów może ulegać zmianom, podobnie jak i miejsca występowania. Uaktywnienie osuwiska może mieć miejsce przy dużym zawodnieniu gruntów np. po długotrwałych opadach lub w przypadku prowadzenia złej gospodarki wodno-ściekowej. Stwierdzono również, ze występujące w tym obszarze podłoże jest słabo przepuszczalne, jednocześnie występując wysięki wód podziemnych. Organ odniósł się do sporządzonej w sprawie opinii biegłego. Opinię tę ocenił i w całości przytoczył jej ustalenia w uzasadnieniu decyzji. W szczególności wynika z niej, że nie można wiązać szkód wskazywanych przez stronę skarżącą (wewnątrz budynku mieszkalnego zawilgocenie ścian, zapadanie się fundamentu pod schodami żelbetowymi zewnętrznymi budynku, które stanowią wsparcie kolumnady nadbudowy, odchylenie się od pionu muru oporowego placu zjazdowego przy budynku, katastrofalne zapadanie się nawierzchni placu zjazdowego oraz całkowite zniszczenie kaskadowych palisad oporowych od strony północno-zachodniej) ze zmianami stosunków wodnych na działce nr [...] w związku z realizacją w 2015 r. kanalizacji sanitarnej w rejonie zachodniej granicy działki. Większość szkód występuje po wschodniej stronie działki [...], więc nie ma związku przyczynowo- skutkowego z inwestycją prowadzoną po zachodniej części budynku. Po przeprowadzonej analizie należy stwierdzić, że głównym czynnikiem wpływającym na występowanie szkód jest usytuowanie terenu działki w obszarze o skomplikowanych warunkach gruntowo-wodnych. W karcie osuwiskowej stwierdzono, że mimo że osuwisko jest nieaktywne to może dochodzić do degradacji gruntów i deformacji powierzchni oraz uszkodzeń budynków i ogrodzeń. Niszczenie drewnianej palisady w północno - zachodnim narożniku działki [...] związane jest z jej lokalizacją w skarpie osuwiska i najprawdopodobniej także podcięciem skarpy podczas budowy palisady. Przy długotrwałych i intensywnych opadach może dochodzić do intensyfikacji ruchów masowych. Po drugiej stronie ogrodzenia na skąpie na dz. [...] nie stwierdzono znamion procesów osuwiskowych. Szkody we wschodniej części działki należy wiązać napływem wody od ulicy N. oraz inwestycją drogową, w której to sprawie postępowanie administracyjne zostało już zakończone. Podsumowując organ I instancji stwierdził, że zebrany materiał dowodowy w sposób oczywisty wskazuje, że spływ wód powierzchniowych z terenu działki nr [...] na teren działki nr [...] nie występuje. Jak wskazał powołany do przedmiotowej sprawy biegły woda z działki nr [...] nie może migrować na działkę nr [...], gdyż barierę stanowi podmurówka ogrodzenia zagłębiona w grunt na 0,3-0,4 m, a teren działki nachylony jest w przeciwnym kierunku tj. w kierunku zachodnim. Ogrodzenie na litej betonowej podmurówce przewyższającej teren przyległy, zarówno od strony działki nr [...], jak i od strony działki nr [...], jest własnością wnioskodawczyni.

Od tej decyzji odwołanie złożyła K. P. zarzucając naruszenie art. 7,8, 77 § 1 oraz art. 84 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że na terenie działki nr [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody szkodliwie oddziałujące na grunt sąsiedni. W szczególności pominięto wpływ wieloletniego niewłaściwego działania instalacji wodociągów na stan wód gruntowych na działce [...] co wymagało wiadomości specjalnych, a kwestia ta nie została wyjaśniona w opinii biegłego. Powyższe w sposób zasadniczy wpłynęło na wadliwość przyjętych przez organ I instancji ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia wydanego w sprawie; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej wzięcia udziału w czynnościach biegłego, a w konsekwencji utajnienie czynności na działce [...], połączonych z oględzinami, co doprowadziło do nierównego traktowania stron postępowania oraz prze nieuwzględnienie składanych przez odwołującą wniosków dowodowych; art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka "zmiany stanu wód na gruncie" w sytuacji, w której problem szkód we wschodniej części działki nr [...] zgłaszany był przez Odwołującą tuż po wykonaniu w 2011 r. kanalizacji sanitarnej wzdłuż ul. N. po raz pierwszy w roku 2013, a następnie w 2018 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 11 marca 2024 r. nr SKO.PW/4171/45/2023 utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że na gruncie przepisu art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne ukształtowało się bogate orzecznictwo, w tym dotyczące sposobu, w jaki organ winien ustalać okoliczności obligujące go do nałożenia ujętych w tym przepisie obowiązków, a także sposobu, w jaki obowiązki te winny być formułowane. Wskazuje się w szczególności, że w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach nie należących do sprawcy naruszenia (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 324/18). Należy także wskazać, że postępowanie na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w. prowadzone może być na wniosek lub z urzędu. W sytuacji, w której - tak jak w przedmiotowej sprawie - postępowanie prowadzone jest na wniosek, organ prowadzący postępowanie musi mieć na uwadze treść tego wniosku, a w szczególności uwzględniać, że to wniosek strony zakreśla granice rozpatrywanej przez niego sprawy. Organ jest zatem związany wskazaniem strony co do działań lub zaniechań, które potencjalnie mają stanowić naruszenie stosunków wodnych oraz w szczególności co do zakresu wykazywanych przez stronę szkód, które ją dotknęły. W razie stwierdzenie innych okoliczności - w szczególności innych naruszeń stosunków wodnych, albo też szkód na innych nieruchomościach niż objęte postępowaniem - organ winien rozważyć wszczęcie odrębnego postępowania z urzędu. W tym kontekście wskazać należy, że granice niniejszej sprawy administracyjnej wyznacza treść wniosku K. P. z dnia 7 czerwca 2018 r. (karty 1-3), uszczegółowiona oświadczeniem pełnomocnika wnioskodawczyni złożonym do protokołu w dniu 18 czerwca 2018 r., w którym doprecyzowano, że występowanie szkód na działce nr [...] Wnioskodawczyni upatruje w realizacji sieci kanalizacji sanitarnej na działce sąsiedniej, nr [...], która wykonana została w 2015 r. i która biegnie wzdłuż wschodniej granicy tejże działki (protokół karty 4 - 10). To właśnie te okoliczności zakreślają granice niniejszej spawy, a ewentualne inne okoliczności mogące mieć wpływ na stosunki wodne w omawianym terenie pozostają poza zakresem postępowania. Na marginesie wskazać należy, że w związku z działaniami na innych działkach sąsiadujących z działką [...] organ I instancji prowadził już wcześniej inne postępowania, które zostały już obecnie ostatecznie zakończone. Kolegium ustaliło na podstawie opinii biegłego z zakresu hydrologii i hydrogeologii, że sytuacja związana ze spływem wód opadowych w przedmiotowym obszarze jest skomplikowana i trudna, przy czym z uwagi na naturalne ukształtowanie terenu (obszar pagórkowaty, ze znacznymi deniwelacjami i procesami erozyjnymi), a także z uwagi na strukturę podłoża (gliny pylaste lessopodobne, utrudniające infiltrację wód) okolica ta naturalnie podatna jest na szkody związane ze spływem wód opadowych, zwłaszcza w okresie, kiedy opady te są intensywne. Istotną okolicznością jest również fakt położenia przedmiotowych działek na terenie osuwiska, które - choć obecnie nieaktywne. - narażone jest na stałe procesy płytkiego spełzywania, mogące powodować zmiany, a co za tym idzie szkody w terenie. Ustalono, że północna granica obu działek stanowi czoło osuwiska, przez co widoczna jest na ich terenie strefa płytkiego spełzywania powierzchniowego, co jak, wskazał biegły, jest przyczyną odkształcenia znajdującej się na terenie działki nr [...] palisady z bloczków drewnianych. Biegły stwierdził, że obszar działek nr [...] i [...] znajduje się na zboczu pagórka o nachyleniu południowym. Działka nr [...] położona jest w niecce terenu nachylonej w kierunku wschodnim i jednocześnie stanowi najniższy punkt w okolicy. Od północy obie działki ograniczone są zboczem osuwiska. Powierzchnię zlewni określono na 68 000 m3, przy czym wskazano na jej ograniczenie w związku ze zmianami konfiguracji terenu na skutek procesów urbanizacyjnych, w szczególności odcięcia części zlewni od południa ulicami O. i B.. Na podstawie informacji od właściciela działki nr [...] biegły ustalił, że wykonany jest na niej drenaż za pomocą opaski drenażowej odprowadzającej wodę do studni chłonnych. Drenaż ten zasilają wody z dachu budynku, terenu samej działki, a także działek położonych powyżej, na północ. Z uwagi na podmakanie terenu studnia chłonna w południowo zachodnim narożniku działki jest czasowo połączona z kanalizacją sanitarną. Dokonane przez biegłego odwierty potwierdziły zarówno fakt nieprzepuszczalnego podłoża na działce, jak i ww. sposób odwodnienia, które wspólnie skutkowały intensywnym spływem wód w ww. studni chłonnej z opaski drenarskiej wokół budynku. W opinii ustalono także, że wody z dachu będącego wówczas w budowie nowego budynku na działce nr [...] będą odprowadzane do szczelnego, wybieralnego zbiornika. Ponadto podczas wizji lokalnej w wykopach fundamentowych pod nowy budynek nie stwierdzono wody, pomimo wcześniejszych intensywnych opadów, a właścicielka nie zaobserwowała żadnych lokalnych podtopień przy granicy .z działką nr [...]. Jeśli chodzi o kierunki spływu wód, biegły ustalił, że są one zgodne z "ukształtowaniem terenu, więc odbywają się w kierunku południowym i południowo - wschodnim oraz wzdłuż ul. D. w kierunku zachodnim, do kanalizacji deszczowej. Biegły nie stwierdził warstw wodonośnych w tym terenie, natomiast wskazał, że wykazany w trakcie wizji lokalnej wysoki poziom wód gruntowych (0,5 p.p.t.) wynika z sączeń, zależnych od intensywności opadów. W związku ze słabą przepuszczalnością terenu te sączenia mogą powodować i nasilać współczesne procesy osuwiskowe w przedmiotowym terenie, co potwierdziły badania, które wykazały zawodnienia starych koluwiów i szybką reakcję na opady. Biegły zidentyfikował także szkody na działce nr [...], które potwierdziła wizja lokalna. Do szkód tych zaliczył odchylenie murku kantowego zabezpieczającego wybrukowany podjazd na działkę, zapadnięcia w ciągach wybrukowanych, odspajanie opasek od budynku, spękanie kolumn podtrzymujących wykusz nad wejściem od strony północnej i odspojenie schodów od budynku, również od strony północnej. Autor opinii, mając na uwadze zakres postępowania i pytania, na jakie odpowiedź miała dać opinia, odniósł się do kwestii wykrytej w marcu 2021 r. awarii wodociągu w drodze graniczącej od północy z działką nr [...] (ul. N. Wskazał, ze miejsce awarii usytuowane było powyżej działki nr [...], zatem woda naturalnie spływała w kierunku południowym, intensyfikując naturalne procesy związane z tym właśnie kierunkiem spływu wód. Opisując stosunki wodne na badanym terenie biegły ustalił, że przed budową budynku na działce nr [...] i przed utwardzeniem drogi - ul. D., na tej działce, jako najniższym punkcie w przedmiotowym terenie, tworzyły się lokalne rozlewiska wody. Obecnie jednak ulica wyłożona jest kostką, zabezpieczona krawężnikami, a wody opadowe z terenu działki ujęte są w system odwodnieniowy. W opinii jednoznacznie stwierdzono, że wody z działki nr [...], niezależnie od ich pochodzenia, nie mogły migrować w stronę działki nr [...], z uwagi na topografię terenu ( działka .nr [...] położona jest niżej), a także z uwagi na dzielące obie działki ogrodzenia na litej podmurówce wpuszczonej w ziemię. Potwierdzają to rysunki 18 i 19 obrazujące naturalne kierunki spływu wód oraz kierunki ustalone na dzień wydawania opinii. W obu przypadkach kierunek wspływu biegnie od działki nr [...] do działki nr [...], a nie odwrotnie. Tymczasem wykonana w 2015 r. linia kanalizacyjna, wskazywana we wniosku jako przyczyna zalewania działki nr [...], biegnie wzdłuż granicy spornych działek, równolegle do ogrodzenia, w odległości ok. 1,5 m od tej granicy, na działce nr [...]. Wyklucza to w ocenie biegłego jakikolwiek wpływ tego odcinka sieci na stosunki wodne na działce nr [...]. Z opinii wynika, że nawet gdyby stwierdzone awarie nie zostały usunięte, to i tak sączące się na wysokości działki nr [...] wody płynęłyby w kierunku przeciwnym niż działka nr [...]. Inną kwestią jest awaria wodociągu na działce graniczącej z terenem działki nr [...] od strony północnej (nr [...], ul. N. Ona mogła zwiększyć wpływ wód z kierunku północnego na działkę nr [...], nie tyle powodując, co potęgując szkody na tej działce. Tej kwestii dotyczyło jednak inne, już zakończone, postępowanie administracyjne, w którym organ stwierdził naruszenie stosunków wodnych (decyzja z dnia 15 października 2013 r.). W tym zakresie stwierdzić należy zatem, że opinia biegłego nie potwierdza naruszenia stosunków wodnych w relacji do utrwalonego stanu tych stosunków, na skutek jakichkolwiek działań czy zdarzeń na terenie działki nr [...]. Opinia w sposób jednoznaczny istnienie takiego związku przyczynowo - skutkowego wykluczyła. Biegły odniósł się także do kwestii przyczyn szkód stwierdzonych na działce nr [...]. Są to, w ocenie Kolegium, wnioski logicznie wykazane w opinii, przekonująco uzasadnione i wiarygodne. W szczególności wskazano na ogólnie skomplikowaną i trudną sytuacje związaną z umiejscowieniem działki na osuwisku, a jednocześnie na słabo przepuszczalnym gruncie. W karcie osuwiska wprost wskazano, że w związku z jego istnieniem na przedmiotowym terenie możliwa jest degradacja gruntów, deformacje powierzchni i uszkodzenia budynków i ogrodzeń. Szkody stwierdzone na działce nr [...] mieszczą się w tym katalogu. Ponadto przyczyną tych szkód mógł być napływ wody związany z awarią wodociągu w ul. N. (dz. nr [...]), przy czym ta sprawa została już zakończona ostateczną decyzją stwierdzającą naruszenie stosunków wodnych. Wskazano także na niewłaściwy sposób odwodnienia działki nr [...]. Kolegium wskazuje, że wyjaśnienia biegłego, z których wynika, że w sytuacji małej przepuszczalności gruntów studnie chłonne nie spełniają należycie swojej funkcji, są logiczne i przekonujące. Skoro woda odprowadzana do tych studni nie rozsącza się, tylko przez długi czas się w nich znajduje , może to prowadzić do występowania szkód na działce albo do aktywizacji procesów osuwiskowych. Z materiałów sprawy wynika, że tego typu problemy, pomimo analogicznej sytuacji geologiczno - hydrologicznej, nie występują na działce sąsiedniej - nr [...], która ma inny sposób odwodnienia. Kolegium nie dało zatem wiary wyjaśnieniom Odwołującej, jakoby we wcześniejszym okresie studnie chłonne działały bez zarzutu, a problemy z nimi zaczęły się dopiero po 2015 r. Ustaleniom opinii nie przeczy także załączona do akt sprawy dokumentacja geologiczno - inżynierska związana z inwestycją budowlaną na działce nr [...] (karta 392 - 452). Potwierdza ona w całości ustalenia co do warunków geologicznych na przedmiotowych działkach, wnioski związane z istnieniem ww. osuwiska na tym terenie, w szczególności wpływ tej okoliczności na stabilność gruntu, co autor opracowania określił jako "warunki utrudniające budownictwo" . Z dokumentacji tej wprost wynika, że ścieki opadowe powinny być tak zagospodarowane, aby nie infiltrowały w podłoże, powinny być odprowadzane do szczelnego zbiornika, a podcięcia skarpy należy ograniczyć do minimum (str. 23 -m 24 opracowania, karta 437-436 akt sprawy). Reasumując Kolegium wskazało, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby na przedmiotowym terenie doszło do zmiany stosunków wodnych mogącej mieć wpływ na szkody stwierdzone na działce nr [...]. W ocenie Kolegium uprawnione jest twierdzenie, że przyczynami szkód było po pierwsze naruszenie stosunków wodnych związane z awarią wodociągu biegnącego w ul. N. , które jednak pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania, jak również czynniki obiektywne związane z ukształtowaniem i przepuszczalnością terenu oraz błędy w wyborze rozwiązań mających na celu odwodnienie terenu działki nr [...] (wykonanie studni chłonnych zamiast szczelnych wybieralnych zbiorników). Przeprowadzone postępowanie wykazało, że wprawdzie na skutek realizacji inwestycji na działce nr [...] stosunki wodne uległy pewnym zmianom, jednak po pierwsze zmiany te wynikały z działań prowadzonych w oparciu o zatwierdzane. ostatecznymi decyzjami projekty, budowlane, a po drugie nie stwierdzono, aby doprowadziły one lub mogły doprowadzić do jakichkolwiek szkód na działach sąsiednich. Przeciwnie - materiały sprawy wskazują na to, że realizacja budynku wraz z odwodnieniem na działce nr [...] korzystnie wpłynęła na sytuację hydrologiczną na omawianych działkach. W związku z tym nie doszło do. ziszczenia podstawowej przesłanki umożliwiającej zastosowanie sankcji z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodnej a to naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działki sąsiedniej. Za tego względu należało odmówić nałożenia na właścicieli działki nr [...] obowiązków wskazanych w tym przepisie.

Na tą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. P. zarzucając naruszenie:

1/ art. 7,8, 77 § 1 oraz art. 84 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że na terenie działki nr [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody szkodliwie oddziałujące na grunt sąsiedni. W szczególności pominięto wpływ wieloletniego niewłaściwego działania instalacji wodociągów na stan wód gruntowych na działce [...] co wymagało wiadomości specjalnych, a kwestia ta nie została wyjaśniona w opinii biegłego;

2/ art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uniemożliwienie wypowiedzenia się odnośnie opinii hydrogeologa wydanej do innej sprawy, jak również nie uwzględnienie zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych, co również miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji;

3/ art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka "zmiany stanu wód na gruncie" w sytuacji, w której problem szkód we wschodniej części działki nr [...] zgłaszany był przez skarżącą tuż po wykonaniu w 2011 r. kanalizacji sanitarnej wzdłuż ul. N. po raz pierwszy w roku 2013, a następnie w 2018 r.;

4/ wadliwe i sprzeczne z logiką ustalenie, że przyczyną zalewania działki nr [...] jest m.in. nieprawidłowo prowadzona gospodarka opadowo – ściekowa na tej działce;

5/ uchylanie się organu I instancji od dopuszczenia do sprawy wskazanych przez skarżącą innych dowodów;

6/ wadliwe zakreślenie zakresu niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji wydanej w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, w której organ stwierdził, że na działce nr [...] obr. [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałujące na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr. [...] i odmówił nakazania właścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalenia swoje organ poczynił w oparciu o dowód z opinii hydrogeologicznej oraz dokumentacji geologiczno - inżynierskiej związanej z inwestycją budowlaną na działce nr [...]. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1).

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3).

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. III OSK 5094/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r. III OSK 390/22, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r. III OSK 4782/21). Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Niniejsze postępowanie toczyło się na wniosek skarżącej, która przyczyny szkód występujących na jej działce, upatrywała w zagospodarowaniu działki sąsiedniej nr [...], w szczególności w realizacji na tej działce kanalizacji sanitarnej, która biegnie wzdłuż wschodniej granicy tej działki. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, okoliczności tej nie potwierdziły. Jak wynika decyzji która swoje ustalenia opiera, na dokumentacji geologiczno - inżynierskiej związanej z inwestycją budowlaną na działce nr [...] oraz logicznej, kompletnej opiniii hydrogeologicznej, teren działki nr [...] ma spadek w kierunku południowym. Na działce tej został zrealizowany budynek mieszkalny jednorodzinny i podjazd do garażu. Działka jest częściowo utwardzona kostką betonową. Na działce wykonane jest odwodnienie liniowe, w odległości 1,25 m od krawężnika jezdni ul. D. . Wody opadowe z dachu budynku oraz odwodnienia liniowego wprowadzane są do zbiornika szczelnego o pojemności 10 m3. Część zachodnia tej działki stanowi teren zielony, nieutwardzony. Jak ustalił organ, wody z działki nr [...], niezależnie od ich pochodzenia, nie mogły migrować w stronę działki nr [...], z uwagi na topografię terenu. Działka nr [...] położona jest bowiem niżej niż działka nr [...]. Organ wyklucza możliwość migracji wody z działki nr [...] w kierunku działki nr [...] także z uwagi na dzielące obie działki ogrodzenie na litej podmurówce wpuszczonej w ziemię. Jak wykazuje organ, kierunek wspływu spływu wód biegnie od działki nr [...] do działki nr [...], a nie odwrotnie. Wykonana w 2015 r. linia kanalizacyjna, na działce nr [...] biegnie wzdłuż granicy spornych działek, równolegle do ogrodzenia, w odległości ok. 1,5 m od tej granicy. Wyklucza to w ocenie organu jakikolwiek wpływ tego odcinka sieci na stosunki wodne na działce nr [...].

W ocenie organu, z dokumentacji i opinii hydrologicznej wynika natomiast, że szkody na działce skarżącej spowodowane są z umiejscowieniem tej działki na osuwisku, a jednocześnie na słabo przepuszczalnym gruncie. Jak podkreśla organ, w karcie osuwiska wprost wskazano, że w związku z jego istnieniem na przedmiotowym terenie możliwa jest degradacja gruntów, deformacje powierzchni i uszkodzenia budynków i ogrodzeń. Szkody stwierdzone na działce nr [...] mieszczą się zaś w tym katalogu. W ocenie organu, mającej swe podstawy w opinii biegłego, do szkód na działce skarżącej, przyczyniają się także błędy w wyborze rozwiązań mających na celu odwodnienie terenu tej działki tj. wykonanie studni chłonnych zamiast szczelnych wybieralnych zbiorników. Przyczynami szkód, jakie na działce nr [...] wystąpiły była także awaria wodociągu biegnącego wzdłuż ul. N. która to awaria, nie była objęta kontrolowanym postępowaniem. Jak zresztą sama skarżąca podaje w skardze "zalewanie działki ustało po usunięciu awarii przez wodociągi miasta K. w sierpniu 2022 r."

W ocenie sądu, postępowanie przeprowadzone w sprawie w pełni wykazało, że na działce nr [...] nie dokonano zmian na gruncie (zmiany kierunku i natężenia odpływu wód), ze szkodą dla, będącej własnością skarżącej, działki nr [...]. Stanowisko organu zasługuje zatem na aprobatę.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.