Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1769/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 maja 2022 r. nr 1251/2022 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 maja 2022 r. nr 1251/2022, Wojewoda Mazowiecki, dalej "organ II instancji, organ wojewódzki", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2021, poz. 735), dalej "kpa", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z 28 października 2021 r.

Decyzją tą odmówiono przyznania odszkodowania za nieruchomość o pow. 507 m2, położoną w W. przy ulicy [...], pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej, ozn. "[...]", dz. [...], wchodzącej obecnie w skład działki nr [...], obr. [...].

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Nieruchomości hipotecznej, ozn. "[...]", dz. [...], objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (D.U. Nr 50, poz. 279), dalej "dekret". W dniu wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., ww. nieruchomość stała się własnością gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r., z chwilą likwidacji gmin, własnością Skarbu Państwa. Jak wynika ze świadectwa Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w W. z 14 sierpnia 1946 r., Nr [...], zgodnie ze stanem wykazu hipotecznego nieruchomości [...] nr "[...]", na dzień 12 sierpnia 1946 r., stosownie do działów I i II wykazu przy akcie z dnia 15 stycznia 1935 r. Nr [...] tomu II, E. S. sprzedała J. K. parcelę [...] o ogólnej przestrzeni 1348 m2. Następstwo prawne po przeddekretowym właścicielu wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla [...], Wydział V Cywilny Niesporny w W. z dnia 21 styczna 1959 r., sygn. akt [...], stwierdzającego, że prawa do spadku po J. K. zmarłym dnia [...] października 1944 r. przysługują w całości córce I. z K.

Wnioskiem z 9 października 1949 r. B. K. wystąpiła do Zarządu Miejskiego [...] Wydziału Polityki Budowlanej o przyznanie prawa własności czasowej do wyżej opisanej nieruchomości.

Decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 20 lutego 1989 r. ([...]). odmówiono B. K. i I. C. przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul.[...], ozn. hip. "[...]" dz. [...] o powierzchni 1096 m2

Dyrektor Urzędu [...], Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami decyzją z 20 czerwca 1989 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 lutego 1989 r.

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 1989r., sygn. akt IV SA 722/89 uchylone zostały obie decyzje.

Decyzją Burmistrza Dzielnicy [...] nr [...] z dnia 18 grudnia 1991 r. odmówiono B. K. i I. C. przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], ozn. hip, "[...]" dz. [...] o powierzchni 1096 m2. Wiceprezydent [...] decyzją nr [...] z dnia 12 marca 1992 r. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia 18 grudnia 1991 r. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zarząd Dzielnicy Gminy [...], decyzją nr [...] z dnia 5 marca 1993 r., ustanowił na rzecz I. C. prawo użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni 833 m2 oraz odmówił ustanowienia tego prawa co do terenu znajdującego się pod ulicą, o powierzchni 263 m2 Powyższa decyzja została wykonana przez zawarcie aktu notarialnego z 23 marca 1993 r., Rep. [...]. Powodem odmowy było ustalenie, że grunt ten znajduje się pod ulicą [...]. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił I. C. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu, położonego w W. przy [...] ozn. jako część działki ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. 244 m2. Powodem odmowy było ustalenie, że nieruchomość ta w części o pow. 244 m2 pozostaje w pasie drogowym ulicy [...], oznaczone w planie miejscowym symbolem 7 KD.I, na podstawie art. 214 a pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. D. U. 2018, poz 2204 ze zm., dalej "ugn".

Wnioskiem z dnia 5 lutego 2016 r. I. C. wystąpiła o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...], w części która nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Decyzją z 28 października 2021 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił I. C. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]’', dz. [...], o powierzchni 507 m2 wchodzącą obecnie w skład dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...].

Odwołaniem z dnia 12 listopada 2021 r. E. C. reprezentująca I. C. zaskarżyła ww. decyzję w części dotyczącej gruntu o pow. 244 m2 znajdującego się pod ulicą [...], zarzuciła decyzji nieprawidłowe określenie zakresu przedmiotu postępowania odszkodowawczego wskazując, że wniosek o odszkodowanie miał dotyczyć "odszkodowania za pozostałą część (działki - przypis organu wojewódzkiego) nieujętą w akcie notarialnym i rozliczenie całości powierzchni działki. Ponadto, zdaniem Skarżącej, organ I instancji nieprawidłowo dokonał oceny zgromadzonego materiału. Natomiast jako dowód tezy Skarżąca załączyła wydruki z ogólnodostępnego internetowego serwisu mapowego prowadzonego przez Urząd [...], przedstawiające wykadrowany rejon dla przedmiotowej nieruchomości z ortofotomap, z aktywną warstwą zdjęć lotniczych z lat 1935 r. i 1945 r. t!

Stosownie do postanowień art. 215 ust. 2 ugn przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Z powyższego wynika, że odszkodowanie za grunt przejęty na podstawie przepisów dekretu, przysługuje dawnemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym, jeżeli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Jak zostało ustalone przez organ I instancji, grunt oddany w użytkowanie wieczyste decyzją Zarządu Dzielnicy Gminy [...] nr [...] z dnia 5 marca 1993 r. zawiera powierzchni 841 m2, a nie jak w decyzji 833 m2.

Fakt ten potwierdza sprawozdanie techniczne wykonania mapy sytuacyjnej zawierającej rozliczenia dawnej nieruchomości, dokonane przez biegłego geodetę uprawnionego M. Z. w dniu 3 stycznia 2018 r., które wykazało, że grunt objęty decyzją nr [...] Zarządu Dzielnicy Gminy [...] z 5 marca 1993 r. w przedmiocie przyznania własności czasowej oparty na operacie [...] błędnie określał zasięg dawnej działki nr [...] (z nieruchomości hip. [...]) w działce drogowej, stanowiącej ulicę [...]. Według rzeczywistych pomiarów grunt oddany ww. decyzją w użytkowanie wieczyste, dla którego po odłączeniu z wykazu hipotecznego księgi wieczystej "[...]" została założona księga wieczysta nr KW [...], zawiera powierzchni 841 m2 i obecnie stanowi działkę nr [...] z obrębu [...].

Jak wynika z opinii geodezyjnej z dnia 15 października 2020 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. W., powierzchnia dawnej nieruchomości hipotecznej, oznaczonej jako "[...]" dz. [...] wynosiła 1 348 m2, i aktualnie znajduje się w granicach następujących działek ewidencyjnych:

nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 841 m2, stanowiącej własność osób trzecich - ta część dawnej nieruchomości hipotecznej została objęta decyzją Zarządu Dzielnicy Gminy [...] nr [...] z dnia 5 marca 1993 r.;

nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 507 m2, stanowiącej własność [...].

Jak wynika z sentencji zaskarżonej decyzji, rozstrzyga ona w przedmiocie odszkodowania za grunt wchodzący w część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 507 m2, stanowiącej własność [...].

W zakresie roszczeń za nieruchomości przejęte dekretem w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i dopiero odmowa uwzględnienia tego wniosku lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania.

Z akt administracyjnych wynika, że w stosunku do gruntu będącego przedmiotem niniejszej decyzji, kwestia zwrotu została rozstrzygnięta odmownie decyzją Zarządu Dzielnicy Gminy [...] nr [...] z dnia 5 marca 1993 r. w części o powierzchni 263 m2 oraz decyzją Prezydenta [...] z dnia 15 kwietnia 2019r., nr [...] w stosunku do pozostałej części gruntu wchodzącego w działkę nr [...] z obrębu [...], o powierzchni 244 m2.

Wobec powyższych ustaleń, zdaniem organu wojewódzkiego, organ I instancji prawidłowo określił zakres przedmiotu postępowania. Dawna działka gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej ozn. jako "[...]" dz. [...], która objęta została działaniem dekretu miała 1348 m2 powierzchni, z której część o powierzchni 841 m2 zwrócono (przyznano użytkowanie wieczyste zgodnie z art. 7 ww. dekretu). Zatem uprawnionym przysługuje prawo do ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 215 ugn, za część nieruchomości utraconej mocą ww. dekretu o powierzchni 507 m2.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego różnicy w powierzchni gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste decyzją Zarządu Dzielnicy Gminy [...] nr [...] z dnia 5 marca 1993 r., tj. pomiędzy rozmiarem powierzchni 833 m2 wskazanej: ww. decyzji, a powierzchnią gruntu o rozmiarze 841 m2, zdaniem organu wojewódzkiego wyjaśnienia organu I instancji zasługują na aprobatę.

Prezydent [...] wyjaśnił, że sprawozdanie techniczne wykonania mapy sytuacyjnej zawierającej rozliczenia dawnej nieruchomości, dokonane przez biegłego geodetę uprawnionego M. Z. 3 stycznia 2018 r. wykazało, że grunt objęty decyzją nr [...] Zarządu Dzielnicy Gminy [...] z dnia 5 marca 1993 r. w przedmiocie przyznania własności czasowej oparty został na operacie [...], który błędnie określał zasięg dawnej działki nr [...] (z nieruchomości hip. [...]) w działce drogowej, stanowiącej ulicę [...]. Dlatego, według rzeczywistych pomiarów, grunt oddany ww. decyzją w użytkowanie wieczyste zawiera powierzchni 841 m2, co potwierdza wpis w księdze wieczystej KW [...].

Przepis art. 215 ugn przewiduje możliwość ubiegania się o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, zatem do organu należy ustalenie powierzchni wywłaszczonego gruntu. Przepis art. 215 ust. 2 ugn ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię. Prezydent [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie w zakresie ustalenia zakresu przedmiotowego, tj. powierzchni wywłaszczonego gruntu. Zaskarżona decyzja rozstrzyga w stosunku do gruntu, o powierzchni 507 m2, znajdującego się w części dz. ew. nr [...] z obrębu [...], co do którego odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu.

Zakres niniejszego postępowania jest ograniczony co do jego przedmiotu, zatem za bezprzedmiotowe uznano zarzuty do operatu modernizacji ewidencji gruntów, w wyniku którego dane działki nr [...] z obrębu [...], w zakresie powierzchni, uległy zmianie.

Organ nie podzielił zarzutów odwołania co do tego, że wniosek o odszkodowanie dotyczył innej części nieruchomości. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2016 r. T. C. wystąpiła o odszkodowanie za część nieruchomości ozn hip. "[...]", która nie została oddana w wieczyste użytkowanie. Zatem, jak zostało wyjaśnione powyżej, organ I instancji prawidłowo orzekł co do części, która nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Prezydent [...] stwierdził, że nie została spełniona druga z przesłanek art. 215 ust. 2 ugn mówiąca o tym, że odszkodowanie może być przyznane za działkę, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r., gdyż byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania częścią nieruchomości położonej przy ul. [...] przed dniem 5 kwietnia 1958 r, w wyniku utworzenia na niej drogi publicznej - ulicy [...].

Organ I instancji powołał się na opracowanie geodezyjne nieruchomości hipotecznej, sporządzone przez geodetę uprawnionego J. W. w którym wskazano: "Analiza materiałów pozyskanych w celu wykonania przedmiotowego opracowania wykazała, że na dzień 21.11.1945 r. z opiniowanej nieruchomości, pod ulicę zajęte było 0,0507 ha". Do opracowania dołączono szkic nieruchomości, określający obszar zajęty pod ulicę [...].

Przechodząc do oceny przesłanki pozbawienia przeddekretowego właściciela faktycznej możliwości władania działką z nieruchomości strona skarżąca załączyła do odwołania wydruki zrzutów ekranu ze zobrazowaniem rejonu przedmiotowej nieruchomości z roku 1935 oraz 1945 stanowiące wykadrowaną ortofotomapę z serwisu mapowego prowadzonego przez m.st. Warszawę pod adresem internetowym: "https://mapa.um.warszawa.pl/". Zrzut ekranu ze zobrazowaniem rejonu przedmiotowej nieruchomości z 1945 r. stanowiące wykadrowaną ortofotomapę z serwisu mapowego prowadzonego przez m.st. Warszawę pod adresem internetowym: https://mapa.um.warszawa.pl/ znajduje się w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji. W aktach sprawy znajduje się również wydruk z cyfrowego zapisu negatywu zdjęcia wykonanego w 1945 r. pozyskanego z Wojskowego Biura Historycznego, który posłużył wykonaniu ww. ortofotomapy.

Skarżąca w odwołaniu wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji dotyczącymi istnienia drogi na całej powierzchni gruntu będącego przedmiotem niniejszego postępowania.

W ocenie organu II instancji nie budzi wątpliwości, że grunt będący przedmiotem niniejszego postępowania o powierzchni 507 m2 wchodzący w granice działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], znajduje się w całości w pasie drogowym ul. [...].

Zdaniem organu wojewódzkiego, za wiarygodne należy również uznać ustalenia geodety uprawnionego J. W. zawarte w opracowaniu z 15 października 2020 r., która wskazała, że już na dzień 21 listopada 1945 r. ww. część gruntu była zajęta pod ulicę.

Część gruntu przedmiotowej nieruchomości była przeznaczona pod drogę jeszcze w 1935 r., co wynika z treści aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 15 stycznia 1935r., sporządzonej przed notariuszem S. P., rep. [...]. Nabywca J. K. oświadczył, że z nabytej aktem niniejszym parceli [...], zawierającej przestrzeni pod placem 1085 metrów kwadratowych oraz pod ulicą 263 metrów kwadratowych ma odejść pod ulice z przestrzeni pod placem - 263, czyli że przez pomienioną parcelę [...], o ogólnej przestrzeni 1348 metrów kwadratowych ma przechodzić w przyszłości cała ulica o przestrzeni 526 /pięćset dwadzieścia sześć/ metrów kwadratowych i że z tego tytułu oraz w ogóle z tytułu mających nastąpić zmian regulacyjnych nie zachowuje już dziś zarówno do sprzedającej, jak i do właścicieli sąsiedniej parceli [...] żadnej na przyszłość pretensji,- gdyż okoliczność wyżej przytoczona brana była pod uwagę przy ustalaniu ceny szacunkowej powyższą parcelę [...]." Nie odnaleziono dokumentów dotyczących budowy drogi. Z przekazanych akt z archiwum państwowego datowanych od 1949 r. do listopada 1958r., wynika istnienie ul. [...]. Pismem z dnia 9 lutego 1953 r., L.dz. [...], Dyrektor Biura Urbanistycznego W. informuje Wydział Gospodarki Komunalnej Prezydium Rady Narodowej w [...], że w następstwie wizji lokalnej odbytej dnia 4 lutego 1953 r. uznano za słuszne m.in. przedłużenie ul. [...] od ul. [...] do ul. [...] w formie uproszczonej. Zatem, jak wynika z treści pisma, skoro przedłużenie ul. [...] miało nastąpić od ul. [...] do ul. [...], to, na dzień oględzin, ul. [...] istniała na odcinku poprzedzającym przedłużenie, tj. między ul. [...], a ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość położona przy ul. [...] zlokalizowana jest właśnie na tym odcinku.

Kolejno, z załącznika do opinii Ldz.[...] - Proponowanego terenu dla przedszkola zlokalizowanego między ul. [...], ul. [...] i ul. [...], wynika, że wg przedstawionego stanu faktycznego ul. [...] na odcinku od ul. [...] w stronę południowo-wschodnią-istniała.

Organ zwrócił uwagę na załącznik do lokalizacji szczegółowej Nr [...], o nr [...] datowany na sierpień 1958 r. dotyczący wstępnej propozycji terenu pod budowę stacji "[...]" dla Zakładu [...]. Co prawda, dokument przedstawia stan faktyczny w czasie odległym o 4 miesiące po 5 kwietnia 1958 r., jednak obejmuje zasięgiem inwentaryzacji nieruchomość położoną przy ul. [...], oraz odcinek ul. [...] od nr [...] do skrzyżowania z ul. [...]. Działkę nieruchomości położonej przy ul. [...], na przedmiotowym szkicu lokalizacyjnym, można precyzyjnie określić w oparciu o opinię geodezyjną z dnia 15 października 2020 r. oraz o znajdującą się w aktach sprawy Mapę sytuacyjną do celów prawnych z dnia 30 kwietnia 1986 r. wpisaną do ewidencji zasobu Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 28 maja 1986 r. [...]. Szkic lokalizacyjny został wykonany w skali 1:2000. Działka przy ul. [...] jest działką foremną, w kształcie prostokąta. Na przedmiotowym szkicu, ma wymiary: od frontu -15 mm, długości granic prostopadłych do ulicy - obie po 13 mm, oraz 15 mm granicy w głębi działki. Zatem, przeprowadzenie pomiarów pośrednich z omawianego szkicu daje wynik powierzchni działki przy ul. [...]: 780 m2. Kolejno, na szkicu lokalizacyjnym szerokość pasa drogowego na wysokości nieruchomości przy ul. [...] ma: 9 mm. Zatem, po przeprowadzeniu pomiarów pośrednich z omawianego szkicu lokalizacyjnego daje wynik powierzchni gruntu pod pasem drogowym na długości frontu działki ul. [...]: 540 m2. Oczywiście powyższe pomiary odbiegają od precyzyjnych pomiarów geodezyjnych wykonywanych w stanie rzeczywistym, jednak zdaniem organu odwoławczego korelują z ustaleniami geodety uprawnionego w opinii geodezyjnej z dnia 15.10.2020 r., na co wskazuje w szczególności podobna proporcja powierzchni pod placem i pod ulicą oraz kształt geometryczny działki przy ul [...] - granica frontowa jest dłuższa od granicy prostopadłej do ulicy.

W ocenie organu odwoławczego wynik fotointerpretacji zdjęcia lotniczego z 1945 r. nie daje przesłanek do poddania w wątpliwość ustalonego stanu faktycznego dla przedmiotowego gruntu.

Zatem organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie analizowanej przesłanki zgodnie z art. 7 i 77 §1 kpa i dokonał jego subsumcji do treści normy z art. 215 ust. 2 ugn zgodnie z art. 80 kpa.

Pas drogowy ul. [...] stanowi przedmiot użyteczności publicznej, który został utracony w skutek działania władzy publicznej.

Zdaniem organu niewątpliwie część gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej o powierzchni 507 m2, będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji, została zajęta, przynajmniej na dzień wejścia w życie dekretu, pod drogę - ul. [...], zatem organ I instancji prawidłowo stwierdził, że przeddekretowy właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania przedmiotową działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

W postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ugn organ dokonuje oceny występowania przesłanek w nim wskazanych, która determinuje kierunek rozstrzygnięcia, zatem decyzja wydana w trybie art. 215 ust. 2 ugn nie jest decyzją uznaniową. Organ I instancji zgromadził materiał dowodowy pozwalający na merytoryczną ocenę przesłanki dotyczącej przeznaczenia przedmiotowej działki pod zabudowę jednorodzinną Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii badania drugiej przesłanki jest nieprawidłowe. Nie mniej, w konsekwencji prawidłowego ustalenia organu I instancji o niespełnieniu jednej z przesłanek tj. zawartej w art. 215 ust. 2 ugn oraz ustalenie - że w świetle utrwalonego poglądu judykatury - iż brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 ugn uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organ uznał decyzję organu I instancji za zgodną z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 215 ust. 2 ugn poprzez wadliwe ustalenie daty pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. i wniosła o jej uchylenie a zakresem zaskarżenia objęła powierzchnię 244 m2

W uzasadnieniu skargi wskazała, że powierzchnia działki dekretowej wynosiła 1348 m2 a nie 1096. co wynikało m.inn. z mapy dla celów prawnych z 28 maja 1986 r. Jeżeli z tej powierzchni oddano jej 833 m2 oraz odmówiono ustanowienia tego prawa,co do pow. 263 m2, to słusznie domaga się odszkodowania. Co do kwestii pozbawienia faktycznego władania Skarżąca wskazała, że brak jest dowodów na to, że doszło do poszerzenia ulicy – o czym m była mowa w akcie notarialnym z 1935 r. Operat sporządzony przez geodetę J. W. wskazuje, że na dzień 21 listopada 1945 r. pod drogę była zajęta powierzchnia 507 m2. Decyzja Wojewody Mazowieckiego z 12 maja 2022 r. rozstrzyga o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji ale jej uzasadnienie nie jest zrozumiałe dla strony. Przede wszystkim dlatego, że w akcie notarialnym nabycia stwierdzono, że pod drogę przeznaczony jest grunt o pow. 263 a nie 507 m2, a takiej powierzchni dotyczy zaskarżona decyzja. Wnioskodawczyni wnosiła o odszkodowania za powierzchnię działki, która była przeznaczona pod rozbudowę ulicy w przyszłości (akt notarialny z 1835 r.). Organ nie ma wątpliwości, że pod ulicę przeznaczono większą niż w akcie notarialnym część nieruchomości ale nie czyni ustaleń w tym zakresie. Zastrzeżenie budzi także opinia geodety z 15 października 2022 r. gdyż jest sprzeczna z wyjaśnieniami [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zawartymi w decyzji nr [...] z 17 kwietnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U.2019.2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2167) dalej jako: "Ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 215 ust. 2 ugn. Zgodnie z nim przepisy ustawy ugn dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawienie faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.

W sprawie mamy do czynienia z dwoma, istotnymi z punktu widzenia możliwości uzyskania odszkodowania, kwestiami – tożsamości/powierzchni działki przejętej oraz kwestii spełnienia przesłanki dt. daty utraty możliwości władania działką – czy miało to miejsce przed czy po 5 kwietnia 1958 r.

Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 ugn, odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Nie chodzi przy tym jedynie o efektywne z niej korzystanie, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie (5 kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z gruntu.

W postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód można dopuścić wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy. Dowody na których opiera się organ a które służą ustaleniu stanu faktycznego muszą być ze sobą zgodne i tworzyć logiczny ciąg zdarzeń. Z kolei uzasadnienie decyzji, zgodnie z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania musi wyjaśnić stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Nie oznacza to w żadnym razie, że musi być zgodne z wolą skarżącego. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja oparta jest na racjonalnych przesłankach, wydana została na podstawie obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Innymi słowy, istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Jak wynika z ustaleń organu w tej sprawie właściciel nieruchomości utracił jej władanie przed 5 kwietnia 1958 r. w wyniku utworzenia na części nieruchomości drogowej ulicy [...]. Wynika, to, zdaniem organu, z:

-opinii J. W. z 15 października 2020 r. która ustaliła, że na dzień 21 listopada 1945 r. część gruntu była zajęta pod ulicę tj. 0,0507 ha;

-aktu notarialnego nabycia nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącej § 5 – z którego wynika, że nabywca przeznaczy 263 m2 na ulicę i że przez nabytą działkę w przyszłości ma przechodzić cała ulica o pow. 526 m2 – okoliczność ta była brana pod uwagę przy ustalaniu ceny nabycia;

- ustalenia, że ulica [...] istniała już w 1949 r (pismo archiwum Państwowego [...]);

-kopii załącznika do opinii l.dz.[...] z którego wynikało, że ulica istniała.

Z kolei Skarżąca powoduje się na pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazane w decyzji nr [...] z 17 kwietnia 2018 r. Jednocześnie wskazuje, że niesporne jest, iż pow. 263 m2 została przejęta pod drogę (k 300).

Jak wynika z pisma z 24 maja 2019 r. od ZDM [...] nie odnaleziono dokumentów dotyczących pobudowania ulicy [...] (k 439 akt adm.). Ze sprawozdania technicznego sporządzonego przez M. Z. i załączonej mapy wynika, że analiza operatu [...], wskazuje na błędnie ustalenia co do zasięgu dawnej działki [...] w działce drogowej- ulicy [...]. Zmniejszono jej zasięg nie analizując zapisów ksiąg hipotecznych oraz bez odniesienia się do planu z 2 czerwca 1928 r. Ten błędny operat posłużył do wydania decyzji [...] w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej z pominięciem nie uwzględnionej powierzchni 244 m. kw. Z opinii tej wynika zatem, że pod ulicę przeznaczono nie tylko pow. 263 m2 ale i powierzchnię 244 m2.

Z aktu notarialnego nabycia przedmiotowej nieruchomości z 15 stycznia 1935 r. wynika, że nabywcy było wiadome, że z nabywanej nieruchomości, pod placem 1085 m2 oraz pod ulicą 263 m2 ma odejść dodatkowo pod ulicę 263 m2 czyli że parcelę nr [...] o ogólnej powierzchni 1348 m kw ma przechodzić w przyszłości cała ulica o pow. 526 m2. Wynika, z tego, że już w dacie nabywania przedmiotowej nieruchomości pod ulicę było y pewnością wykorzystanie 263 m2 a pozostała część miała zostać przejęta w przyszłości. Z zezwolenia związanego z podatkiem z tytułu nabycia nieruchomości po zmarłym [...] października 1944 r. J. K. wynika, że zgłoszony został majątek spadkowy w postaci niezabudowanej działki gruntu ozn. Hip. [...] o pow. 1348 m2 (pod ulicą 263 m2).

Oceniając zebrane w sprawie dowody Sąd podzielił ustalenia organu, że na podstawie opinii geodety M. Z. oraz J. W., grunt który został objęty decyzją [...], oddany w użytkowanie wieczyste na podstawie operatu [...] błędnie określał zasięg dawnej działki nr [...] w dawnej działce drogowej stanowiącej ulicę [...]. Wg rzeczywistych pomiarów grunt oddany w użytkowanie wieczyste zawiera powierzchni 841 m2, co potwierdza wpis w księdze wieczystej [...]. A działka nr [...] wg daty jej nabycia miała powierzchni 1348 m2. Oznacza to, że pod drogę przeznaczona została powierzchnia 507 m2. ([...]). Opinie te są ze sobą w tym zakresie zgodne. Tym samym organ prawidłowo uznał, że przedmiotem żądania było odszkodowanie za grunt o pow. 507 m2. Obecnie, skarga dotyczy powierzchni 244 m2 i jej zakresem sąd jest związany.

W ocenie Sądu niesporne było i przyznane przez skarżącą że, już w dacie nabywania nieruchomości przez poprzedników prawnych Skarżącej, pod ulicę zajęta była powierzchnia 263 m2, co wynikało z treści aktu notarialnego. Sporne więc w istocie było kiedy pozostała część tj. 244 m2 zostało na ten sam cel zajęte. To determinowało czy skarżąca może domagać się odszkodowania.

Sąd dokonując oceny dowodów przeprowadzonych przez organ nie znalazł w tej ocenie błędów, nielogiczności czy niespójności. Przedstawione przez organ dowody przede wszystkim z opinii geodetów oraz pośrednie z załącznika do lokalizacji szczegółowej nr [...] i wizji w terenie w sposób spójny pozwalają na ustalenie, że właściciele utracili posiadanie przed 5 kwietnia 1958 r. Obie opinii zostały sporządzone przez geodetę. J. W. w swej opinii powołała dowody służące ustaleniu przez nią stanu faktycznego tj. księgę hipoteczną "[...] wraz ze znajdującym się w niej planem działek należących do spadkobierców J. M., operat z ewidencji gruntów. Na ich podstawie ustaliła zajętość działki na potrzeby drogi na dzień 21 listopada 1945 r.

Opinia geodezyjna sporządzona przez geodetę stanowi dokument urzędowy o którym mowa w art. 76 kpa. Wzruszenie mocy dowodowej tego dokumentu jest możliwe wyłącznie poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Skarżąca w skardze jedynie podważa treść tej opinii ale kontrodowdu nie przedstawia a tylko w takiej sytuacji byłoby możliwe uznanie dowodu na który powołał się organ za nie pozwalające na ustalenie stanu faktycznego sprawy Skarżącej treść decyzji nr [...] z 17 kwietnia 2018 r. wskazuje, że pod ulicę nie była zajęta cała powierzchnia działki (decyzja znajduje się w kopercie przy skardze do sądu). Decyzja ta utrzymywała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego nieruchomości przy ulicy [...]. Na str. 3 tej decyzji organ wskazał, że ze szkicu do badań hipotecznych wynika, że część działki nr [...] obejmuje prawie całą szerokość ulicy a nie tylko do granic działki nr [...] do środka ulicy, jak wskazano w opracowaniu [...]. W żadnym razie nie wynika z tej decyzji, że kwestionowana powierzchnia z działki [...] z pewnością nie była wykorzystana pod ulicę. Organ, podobnie jak powołani wyżej geodeci wskazali na wadliwości operatu pomiarowego i wadliwe ustalenia w zakresie powierzchni działki zajętej pod ulicę. Ustalenia zawarte w tej decyzji pokrywają się z ustaleniami geodety W.

Organ dokonując oceny spełnienia przesłanek do odszkodowania z art. 215 ugn mógł posłużyć się wszystkimi dowodami, także pośrednimi, na co pozwala art. 75 § 2 kpa. W tym wypadku organ posłużył się m.in. załącznikiem do lokalizacji szczegółowej nr [...], który co prawda datowany był na sierpień 1958 r. a nie na kwiecień 1958 r., jednakże okres ten nie jest na tyle odległy aby uznać ten dokument za niewiarygodny. Zresztą Skarżąca i w tym wypadku nie kwestionowała w sposób wymagany prawem tego dowodu. Dowód ten zawierał inwentaryzację nieruchomości przy ulicy [...]. Porównując dane z tego dokumentu z opinią geodezyjną z 15 października 2020 r. oraz mapą z 30 kwietnia 1986 r. organ doszedł do niewadliwych wniosków co do zasięgu drogi i daty w której dawni właściciele utracili władztwo nad tą częścią nieruchomości. Organ II instancji dokonał szczegółowej analizy tych dokumentów na k. 7 decyzji a sąd jako, że tę analizę akceptuje nie będzie jest powtarzał. Jednie zwrócić można dodatkowo uwagę, że w zasadzie na wszystkich mapach znajdujących się w aktach sprawy przebieg linii granicznej pomiędzy częścią przeznaczoną pod drogę a pozostałą częścią nieruchomości jest jednakowy. Nie ma w sprawie przekonujących dowodów, że część o pow. 244 m2 nie wchodziła w omawianym okresie w skład ulicy [...].

Tym samym ocena dowodów przeprowadzona przez organ spełnia kryteria o jakich mowa w art. , 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa a organ prawidłowo uznał, że już na dzień wejścia w życie dekretu warszawskiego cała pow. 507 m2 była zajęta na ulicę [...].

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że organ wyjaśnił z jakich powodów nie zgadzała się powierzchnia działki - błąd w operacie ewidencyjnym, który było podstawą do ustalania powierzchni działki co do której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Oczywiście Skarżąca ma rację, że brak jest w aktach sprawy dowodów wprost na okoliczność, że pomiędzy 1936 r. a listopadem 1945r. doszło do poszerzenia drogi o powierzchnię 244 m2. jednakże opinia przede wszystkim J. W. wskazuje odmiennie a jak to zostało zaakcentowane wcześniej, nie ma dowodu przeciwnego na podstawie której opinia ta byłyby niewiarygodna.

Trzeba pamiętać, że sprawy z art. 215 ugn mają charakter historyczny w tym sensie, że ustalenia faktyczne dotyczą odległych lat ubiegłego wieku. Często w tego rodzaju sprawach właśnie z tego powodu nie można odnaleźć dokumentów źródłowych. Poza tym standardy prowadzenia postępowań administracyjnych w tamtych czasach odbiegały od standardów obecnych. Dlatego nie dziwi, że nie zachowały albo nawet że nie zostały sporządzone dokumenty dotyczące pobudowania ulicy.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa sąd skargę oddalił.