Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 155/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 i art. 15 § 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta G. a Burmistrzem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej (...) dot. Umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej małoletniego K.G. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta P. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 17 lipca 2024 r. Burmistrz Gminy i Miasta G. (dalej także: "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta G. a Burmistrzem P. w przedmiocie rozpoznania wniosku Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej (...) dot. Umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej małoletniego K.G.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że małoletni przebywa obecnie w ww. placówce opiekuńczo-wychowawczej, od 14 marca 2022 r., zaś od 20 stycznia 2023 r. posiada ustanowionego opiekuna prawnego. W ocenie wnioskodawcy w przypadku osoby przebywającej w tego rodzaju placówce organem właściwym jest organ na obszarze właściwości którego osoba zainteresowana zamieszkiwała przed rozpoczęciem pobytu w tej placówce. Wnioskodawca wskazał, że małoletni przed rozpoczęciem pobytu w placówce nie zamieszkiwał na terenie gminy G.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz P. wskazał, że małoletni przez wiele lat przebywał w różnego rodzaju placówkach instytucjonalnych, natomiast w jego ocenie przed umieszczeniem w placówkach małoletni zamieszkiwał na terenie gminy G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa") spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups"), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby, w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organu gminy, do rozpoznania wniosku osoby zainteresowanej, reguluje art. 101 ups. Zgodnie z ust. 1 wskazanego artykułu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie natomiast do jego ust. 2a, w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.

Z akt sprawy wynika, że K.G. od 14 marca 2022 r. przebywa w Regionalnej Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej (...) gmina R. (skierowanie nr 4/22 z 31 marca 2022 r.). Wbrew stanowisku wnioskodawcy, powyższej placówki nie można uznać za placówkę zapewniającą całodobową opiekę w rozumieniu art. 101 ust. 2a ups. Stanowi ona bowiem formę instytucjonalnej pieczy zastępczej, uregulowanej w art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177), podczas gdy art. 101 ust. 2a ups należy odnieść do placówek o których mowa w art. 67-69 ups (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OW 33/22).

Wobec powyższego ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na zasadach ogólnych, określonych w art. 101 ust. 1 ups, tj. według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: "kc"), jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, natomiast stosownie do art. 27 kc, miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Z akt sprawy wynika, że małoletni K.G. od 30 stycznia 2023 r. ma ustanowionego opiekuna, którym jest E.J. zamieszkała w P. przy ul. (...) (postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, V Wydział Rodziny i Nieletnich z 20 stycznia 2023r., sygn. akt V Nsm 1953/22). Ponieważ miejsce zamieszkania opiekuna – a zatem również osoby pozostającej pod opieką, zgodnie z art. 27 kc – znajduje się na obszarze gminy P., na podstawie art. 101 ust. 1 ups organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta P.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.