Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 69/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 7
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: par. 1 ust. 1 pkt 1, par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 612/08 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia [...] sygn. [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok [...].

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek A. W. o przyznanie płatności do gruntów rolnych i ONW na rok [...]. Deklaracja producenta zawierała w tabeli nr VI (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) i nr VII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) działki ewidencyjne: nr: [...], [...], [...], położone w [...], [...], [...], [...]), nr [...], położona w [...], [...], [...]), nr [...], położona w [...], [...], [...], [...], o ogólnej powierzchni działek rolnych [...] ha. Do płatności ONW zadeklarowano działki rolne położone na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu [...] gospodarstwo skarżącej skierowano do kontroli metodą inspekcji terenowej w ramach sprawy o płatności do gruntów rolnych oraz ONW, którą przeprowadzono w dniach [...].

W dniu [...] skarżąca złożyła potwierdzoną przez pracownika Urzędu Gminy R. informację o braku możliwości wykoszenia łąk zadeklarowanych jako działki rolne B i D ze względu na podtopienia, których przyczyną był wysoki stan wód w rzece Sz. i w kanale S., utrzymujący się w okresie letnim i jesiennym.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał A. W. płatność ONW do [...] ha gruntów rolnych za rok [...] w wysokości [...] zł oraz naliczył sankcję w wysokości [...] zł, wskazując na różnice pomiędzy powierzchniami zadeklarowanymi we wniosku przez producenta, a powierzchniami stwierdzonymi w

1

Sygn. akt II GSK 69/10

wyniku kontroli gospodarstwa metodą inspekcji terenowej oraz ze względu na niestosowanie się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej (DKR) zgodnie z ochroną środowiska. Organ podniósł, że w wyniku kontroli:

* na działce rolnej A stwierdzono częściowo zaorany ugór; zastosowano informacyjny

kod [...] niemający wpływu na płatność, który wskazuje, iż działka położona jest w

kompleksie innych działek rolnych o jednolitym sposobie użytkowania bez możliwości

identyfikacji jej granic;

* na działce rolnej B stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana ( [...]) oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej ([...]) poprzez naruszenie

normy [...], która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu

uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co

najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca;

- na działce rolnej C stwierdzono częściowo zaorany ugór oraz zastosowano

informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność;

* na działce rolnej D stwierdzono ugór, brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej

([...]) poprzez naruszenie normy [...] oraz zastosowano informacyjny kod [...];

* na działce rolnej E stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana w

odniesieniu do grupy upraw UPO (kod [...] i [...]) oraz zastosowano informacyjny

kod [...] niemający wpływu na płatność;

* na działce rolnej F stwierdzono ugór oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej

([...]) poprzez naruszenie normy [...], która dotyczy wymogu koszenia lub

przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i

rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca;

* na działce rolnej G stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana (kod [...]) oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej ([...]) poprzez naruszenie

normy [...], która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu

uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co

najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca.

W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że należną w [...] r. kwotę płatności naliczono do powierzchni faktycznie stwierdzonej.

Kierownik Biura ARiMR zaznaczył, że wysokość płatności określono na podstawie art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej

Sygn. akt II GSK 69/10

zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386, z 23122006, str. 74) w zw. z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r, str. 18 ze zm.).

Ze względu na niestosowanie się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska, na działkach rolnych B, D, F i G, organ I instancji naliczył natomiast sankcję w wysokości 5% całkowitej kwoty dopłaty zgodnie z art. 51 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, z 21.10.2005 str.l). Z uwagi na fakt, iż nieprawidłowości te stwierdzono na 36,52 % powierzchni użytkowanej rolniczo, końcowy poziom sankcji wyznaczono na 5% płatności.

Od decyzji I instancji, skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika M. P., wniosła odwołanie zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:

* art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie

całości materiału dowodowego, nierozpatrzenie dowodów przedstawionych przez

stronę oraz niewzięcie pod uwagę faktów znanych organowi z urzędu;

* art. 7 i 77 kpa poprzez przyjęcie, iż organ I instancji nie jest zobowiązany do oceny

prawnej i faktycznej protokołu kontroli innego organu i niedokonanie takiej oceny;

* art. 10 § 1 poprzez niewykonanie przez organ obowiązku poinformowania strony o

zakończeniu postępowania dowodowego i w konsekwencji o możliwości wypowiedzenia

się co do zebranych dowodów i materiałów;

* art. 9 kpa poprzez nieudzielenie stronie informacji na temat okoliczności faktycznych i

prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących

przedmiotem postępowania administracyjnego mimo skierowanego zapytania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy w całości zaskarżonej decyzji.

Sygn. akt II GSK 69/10

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że w sprawie z wniosku skarżącej z dnia [...] powstały wątpliwości, polegające na braku zgodności powierzchni zadeklarowanej w ramach poszczególnych działek rolnych we wniosku z powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie metodą inspekcji terenowej w dniach [...]. Poza rozważaniem pozostawiono działkę rolną H, z uwagi na niezgłoszenie jej przez stronę we wniosku do płatności ONW.

Organ II instancji stwierdził, że w gospodarstwie skarżącej kontrola działki rolnej B i G wykazała, że ich rzeczywista powierzchnia jest mniejsza od powierzchni zdeklarowanej we wniosku o odpowiednio o [...] ha na działce rolnej B oraz o [...] ha na działce rolnej G. Z tego powodu płatności przyznano na podstawie art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Zdaniem organu odwoławczego w związku ze stwierdzeniem na działkach rolnych B, D, F i G naruszenia normy[...], należało uwzględnić przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U z 2007 r. Nr 46, poz. 306 ze zm.), wskazujące, kiedy grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami.

Dyrektor Oddziału zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie brak było możliwości stwierdzenia, iż na całej powierzchni wskazanych działek rolnych wykonano zabieg koszenia. Potwierdza to materiał dowodowy w postaci fotografii załączonych do protokołu z kontroli nr [...].

Odnośnie zarzutu odwołania, że organ I instancji nie poinformował strony o zakończeniu postępowania dowodowego, organ II instancji wskazał na art. 21 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Podkreślił, że z treści tych przepisów wynika, iż ograniczają one zakres działania art. 10 k.p.a. poprzez wymóg złożenia wyraźnego żądania strony, którego strona jednak nie złożyła. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że przepisy te wyłączają też zastosowanie art. 81 k.p.a., wobec tego uznał ten zarzut odwołania jako chybiony.

Co do zarzutu, że organ I instancji nie uwzględnił pozytywnej kontroli jednostki certyfikującej, organ II instancji powołując art. 3 i art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004, Nr 93, poz. 898 ze zm.) wskazał, że przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostki certyfikujące jest inny niż kontroli prowadzonych przez Biura Kontroli na Miejscu. Podkreślił dodatkowo, iż dokumenty w postaci protokołów z kontroli jednostki certyfikującej oraz operatu

Sygn. akt II GSK 69/10

wykonanego przez pracownika naukowego Katedry Ogrodnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu nie zostały przez stronę przedłożone. Nie mogły więc stanowić przedmiotu rozpoznania.

Organ II instancji podniósł, że Biuro Kontroli na Miejscu (BKM) przy Dolnośląskim Oddziale Regionalnym ARiMR w odpowiedzi na wniesione przez pełnomocnika zarzuty do tej kontroli wskazało, iż z uwagi na brak podstaw do przeprowadzenia ponownej inspekcji terenowej, takowej nie wykonało. Ponadto BKM w piśmie z dnia [...] do pełnomocnika strony kompleksowo odniosło się do zarzutów błędnego,

zdaniem strony, zakwalifikowania przez inspektorów terenowych plantacji porzeczki

jako ugoru. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że fakt nasadzenia porzeczki w

latach poprzednich nie był i nie jest poddawany pod wątpliwość przez organ I i II

instancji. Istotne dla sprawy jest jednak to, że deklarowany areał upraw na

poszczególnych działkach rolnych jest mniejszy niż stwierdzony podczas inspekcji.

Dodatkowo organ II instancji stwierdził, że Strona składając w dniu [...] dokument z dnia [...] wskazujący przyczyny niewykoszenia działek

rolnych B i D w wymaganym terminie, dokonała tego ze znacznym przekroczeniem

terminu wskazanego w art. 72 rozporządzenia nr 796/2004, a ponadto po dacie

wykonania kontroli, która na tych gruntach wykazała nieprawidłowości o negatywnych

skutkach dla producenta. Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 72

rozporządzenia nr 796/2004 oraz art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003

odstąpienie od nałożenia sankcji, zmniejszeń lub odliczeń może mieć natomiast miejsce

tylko w przypadku stwierdzenia przez Kierownika Biura Agencji przypadku siły wyższej

lub też nadzwyczajnych okoliczności popartych odpowiednim dowodem złożonym przez

producenta rolnego w stosownym terminie. W ocenie organu II instancji

nieustosunkowanie się do złożonej przez stronę informacji potwierdzonej przez Wójta

Gminy R. w decyzji pierwszoinstancyjnej jest niewątpliwie uchybieniem organu

I instancji, jednak ze względu na powyżej wskazane przyczyny niniejsza informacja nie

stanowi dowodu, który pozwoliłby na odstąpienie od zastosowania 5% sankcji. Nie ma

to zatem wpływu na podjęte rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we

W.

Od decyzji organu II instancji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest § 1 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm poprzez zastosowanie przepisów dotyczących gruntów ornych do łąk

Sygn. akt II GSK 69/10

- trwałych użytków zielonych oraz poprzez przyjęcie, że wyschnięcie uprawy oznacza

zmianę sposobu użytkowania gruntu na ugorowanie bądź odłogowanie w poprzednim

sezonie;

2) naruszenie prawa procesowego, to jest:

* art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości

materiału dowodowego,

* art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych

dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w obu

instancjach.

W uzupełnieniu skargi, w załączeniu do pisma z dnia [...] skarżąca przedłożyła Sądowi zdjęcia z kontroli na miejscu z dnia [...]. Po zamknięciu rozprawy w dniu [...], Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień [...]. Jednakże z uwagi na treść pisma skarżącej z dnia [...] zawierającego wniosek o "otwarcie zamkniętej rozprawy" z powodu zaistnienia konieczności przedstawienia "dodatkowych dowodów z dokumentów na okoliczność, że w toku postępowania administracyjnego wniosek skarżącej o dopłaty został przerobiony przez organ w sposób dla niej niekorzystny, bez jej wiedzy i wbrew jej woli", postanowieniem z dnia [...] Sąd otworzył zamkniętą rozprawę.

Pismem z dnia [...] skarżąca wniosła "o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych decyzji". W uzasadnieniu wniosku strona powołała treść art. 63 § 3 k.p.a. oraz wskazała, że "jak wynika z oświadczenia pracownika organu z dnia 26 czerwca 2009 r. wprowadził on do podania (wniosku skarżącej) istotne zmiany". "Tymczasem skarżąca umie i może pisać. Z rzekomego zaś przyjęcia ustnej zmiany do podania nie został sporządzony protokół. Siłą rzeczy nie został on tym samym podpisany przez skarżącą. Sama zmiana również nie została podpisana przez skarżącą". Organy obu instancji procedowały zatem, zdaniem skarżącej, na podaniu w istotnej części przez nią niepodpisanym. W ocenie skarżącej, skutkuje to "bezwzględną nieważnością obu decyzji".

W pismach z dnia [...] oraz z dnia [...] organ II instancji podkreślił, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosków prawidłowo wypełniony wniosek o płatność do gruntów, na którym realizowane jest przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe powinien zawierać: nazwę grupy upraw (np. JPO, UPO, PZ, CH, P), a także dodatkowe oznaczenie RS (realizacja programu rolnośrodowiskowego) wraz z nazwą rośliny uprawnej (np. JPO, RS, marchew jadalna).

Sygn. akt I! GSK 69/10

Za mało prawdopodobne uznał natomiast organ odwoławczy twierdzenia pełnomocnika strony skarżącej, jakoby pracownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wprowadził do wniosku strony istotne zmiany bez jej wiedzy i zgody, w szczególności w świetle pisemnego oświadczenia złożonego przez tego pracownika w dniu [...], pouczonego jednocześnie o konsekwencjach niezgodnego z prawdą podania stanu faktycznego w oświadczeniu..

W kolejnym piśmie skarżąca oświadczyła, że sąd administracyjny nie jest właściwym miejscem dla wyjaśniania w drodze różnych oświadczeń, dlaczego i kiedy strona przeciwna przerobiła podanie strony. W jej ocenie bezsporne jest, że w zakresie dopisanym przez stronę przeciwną podanie nie zostało przez nią podpisane, z wszystkimi tego konsekwencjami. Organ natomiast bezwzględnie winien był bowiem rozpoznać wniosek w takiej treści, jakiej został złożony.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uznał skargę A. W. za nieuzasadnioną. Wyjaśnił, iż w rozpoznawanej sprawie niesporne jest stwierdzenie przez organ I instancji różnicy między powierzchnią gruntów zgłoszoną do przedmiotowej pomocy finansowej (ONW) oraz przyznanie tej pomocy w kwocie obliczonej od powierzchni stwierdzonej w trybie kontroli na miejscu. Z uwagi na to, że różnica ta wyniosła 2,44 %, z tego tytułu nie zastosowano sankcji. Istotą rozpatrywanego sporu jest natomiast to, czy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji II instancji oraz poprzedzającej decyzji I instancji naruszały prawo materialne co do spełnienia przez skarżącą na zadeklarowanych działkach warunków określonych przez przepisy prawa materialnego w zakresie dobrej praktyki gospodarki rolnej w roku gospodarczym [...] oraz czy postępowanie administracyjne, którego celem było ustalenie istotnych okoliczności sprawy w tym zakresie, prowadzone było zgodnie z prawem.

Sąd I instancji stwierdził, że z wyników kontroli na miejscu, którą przeprowadzono w dniach [...] w gospodarstwie rolnym skarżącej wynika, że brak utrzymania ziemi w dobrej kulturze mający wpływ na płatność, stwierdzono jedynie na działkach B, D, F, G, w postaci naruszenia normy [...], czyli wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca.

Podkreślił jednak, że odnośnie działek B oraz D skarżąca potwierdziła, że nie były one poddane zabiegom agrotechnicznym, wynikającym z normy [...], a w

7

Sygn. akt II GSK 69/10

szczególności nie były one wykoszone. Na tę okoliczność powołała pismo z dnia [...], z odręczną notatką pracownika Urzędu Gminy R. z dnia [...], które wpłynęło do organu I instancji dnia [...]. Jak zauważył Sąd według powołanej notatki na załączonym piśmie, podtopienia uniemożliwiające wykoszenie działek zakończyły się wraz z końcem jesieni, to znaczy w dniu [...]. Skarżąca nie udowodniła natomiast, że podtopienia wykroczyły czasowo poza jesień [...] r. Przyjął, że materialnoprawny, nieprzywracalny termin 10 dniowy, ustalony na podstawie art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 w związku z art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 upłynął [...] r. Pismo informujące skarżąca złożyła natomiast [...] r. ze znacznym naruszeniem powyższego terminu. Pismo z dnia [...] r. nie może zatem stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu I instancji podtopienia jako przeszkody uniemożliwiające wykoszenie działek B oraz D w świetle art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 nie można zakwalifikować jako przypadek siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003. Uznał, że w toku postępowania skarżąca nie wykazała, iż niewykoszenie łąk było wynikiem działania siły wyższej (podtopienia łąk w sezonie i niemożności wjazdu sprzętem). Z tego względu prawidłowo stwierdzono podczas kontroli naruszenie normy [...], skutkujące nałożeniem kwestionowanej przez skarżącą sankcji.

Badając kwestię naruszenia normy [...] na działce F Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności, w oparciu o literaturę fachową, wyjaśnił pojęcie "sztober". Wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie twierdzi, iż sztobry były podlewane albo w inny sposób pielęgnowane, czy że w okresie wegetacyjnym do czerwca [...] r. były dokonywane jakieś zabiegi zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów w rzędach, gdzie dosadzono sztobry czarnej porzeczki. Konsekwencją takiego postępowania już w czerwcu [...] r. było stwierdzenie, że kolejne dosadzenia nie przyniosły rezultatu. Sam pełnomocnik skarżącej podnosi, że sadzonki nie przyjęły się z powodu wyschnięcia. Zważył, że wbrew zarzutowi skargi, organy orzekające nie zarzuciły stronie skarżącej dokonania zmiany użytkowania zgłoszonych działek gruntu na ugorowanie bądź odłogowanie w poprzednim sezonie. Organy te przyjęły natomiast, że w toku kontroli na miejscu, przeprowadzonych w grudniu [...] r. na gruntach zgłoszonych do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, stwierdzono stan faktyczny, uzasadniający zastosowanie 5 % sankcji w kwocie przyznanej pomocy. Ten stan faktyczny na działce F polegał na tym, że uprawa czarnej porzeczki się nie przyjęła i w rezultacie zamiast plantacji czarnej porzeczki stwierdzono niekoszony ugór.

8

Sygn. akt II GSK 69/10

Podkreślił, że organy orzekające nie zastosowały natomiast żadnych sankcji z tytułu zmiany sposobu użytkowania gruntów. Nie było to bowiem przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu I instancji bezzasadny był zarzut skarżącej o wewnętrznej sprzeczności w uzasadnieniu decyzji w zakresie sposobu użytkowania działki F (a także działki A oraz C). Organ nie kwestionował bowiem na tej działce nasadzeń porzeczki czarnej. Organ przyjął jedynie wynik kontroli stwierdzający, że na działce jest ugór. Odpowiadało to prawdzie, gdyż plantacja czarnej porzeczki się nie udała. Nastąpił całkowity brak "udatności". Ocenił, że Skarżąca także bezzasadnie zarzuca organom orzekającym naruszenie prawa materialnego, to jest § 1 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm poprzez zastosowanie przepisów dotyczących gruntów ornych do łąk - trwałych użytków zielonych oraz poprzez przyjęcie, że wyschnięcie uprawy oznacza zmianę sposobu użytkowania gruntu na ugorowanie bądź odłogowanie w poprzednim sezonie. Wskazał, że sam pełnomocnik w piśmie z [...] r. informuje, iż w czerwcu [...] r. na działce F koszono międzyrzędzia i że później już nie dokonywano żadnych koszeń z uwagi na to, że planowano tam dokonanie nasadzeń maliny w listopadzie [...] r. W rzeczywistości nasadzenia te wykonano dopiero po kontroli działki F, na podstawie której stwierdzono naruszenie normy [...]. W taki sposób także pełnomocnik skarżącej przyznał, że na tej części działki takich zabiegów nie prowadzono. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że także w odniesieniu do działki F zasadny był zarzut naruszenia normy [...], skutkujący sankcją.

Odnośnie działki G, na której w wyniku kontroli stwierdzono brak utrzymania w dobrej kulturze rolnej ([...]) poprzez naruszenie normy [...], która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca, zaznaczył, iż pełnomocnik skarżącej nie twierdzi, że była ona koszona. Twierdzi natomiast w piśmie z dnia [...], że działka ta była wypasana do początku października [...] r. Nie przedstawia jednak na tę okoliczność żadnych dowodów poza tym, że skarżąca nabyła stado kóz w ilości [...] szt., które były w [...] r. do początku października wypasane na użytkach zielonych posiadanych przez skarżącą. Przyznaje równocześnie w tym piśmie, że działka G wymagała wykoszenia "niedojadów11. Stwierdza też, że nie było to możliwe ze względu na bardzo mokry sierpień i wrzesień, kiedy to wjazd sprzętem rolniczym na działkę G był niemożliwy. Sąd I instancji zauważył sprzeczność w wywodach pełnomocnika skarżącej polegającą na tym, że gdyby działka

Sygn. akt II GSK 69/10

G była wypasana do początku października [...] r, to jej koszenie byłoby niepotrzebne. Jeśli idzie o podtopienia jako przyczynę niekoszenia działki G, przyjął takie same stanowisko, jak w odniesieniu do działek B oraz D. Zaznaczył zatem, że w toku postępowania organy administracji prawidłowo uznały, iż skarżąca nie wykazała, że niewykoszenie łąk było wynikiem działania siły wyższej.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w wyniku naruszenia normy [...] skarżąca nie dochowała podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska na działkach B, D, F i G. Zatem zasadnie, zgodnie z art. 51 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, z 21.10.2005 str. I) zmniejszono całkowitą kwotę płatności ONW, które miały zostać przyznane w roku kalendarzowym [...], w którym doszło do stwierdzenia niestosowania się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska - o 5% przysługujących płatności.

Odnośnie zarzutów naruszenie prawa procesowego, czyli art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a także art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w obu instancjach, Sąd oceniając postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie stwierdził, że było ono prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśniono stan faktyczny sprawy. Organy orzekające oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że okoliczności faktyczne będące podstawą do wydania decyzji zostały udowodnione. Skarżący wzięli czynny udział w postępowaniu. W ocenie Sądu zarówno decyzja I instancji, jak i zaskarżona decyzja II instancji zawierają wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne oraz prawne.

Sąd I instancji stwierdził, że będąca przedmiotem zarzutu skargi kwestia konieczności uzupełnienia wniosku skarżącej, polegającego na wpisaniu do wniosku roślin uprawnych czy rodzajów upraw na działkach zgłoszonych przez skarżącą do płatności ONW została wyjaśniona przez organ II instancji, który przedstawił przekonujący wywód prawny z powołaniem podstaw prawnych stosownego obowiązku wpisania takich danych we wniosku. Podkreślił, iż sprawa ta nie była wszakże szczegółowo rozpatrywana w postępowaniu sądowym, bowiem przedmiotem sporu jest

10

Sygn. akt II GSK 69/10

zasadność nałożonej na skarżącą 5 % sankcji, przy której zastosowaniu nie wzięto pod uwagę uzupełnienia wniosku czy braku we wniosku wskazania uprawianych roślin. Ustalenie ewentualnego faktu bezprawnego dopisania przez pracownika organu I instancji we wniosku skarżącej roślin uprawianych na zgłoszonych działkach oraz konsekwencje prawne takiego czynu wykraczają poza zakres właściwości Sądu. Wniosek pełnomocnika skarżącej o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji jest bezzasadny w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 k.p.a., do których odsyła art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., co przyznał także pełnomocnik skarżącej oświadczając, iż sąd administracyjny nie jest właściwym miejscem dla wyjaśniania, dlaczego i kiedy strona przeciwna przerobiła podanie strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami proceduralnymi zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego oraz ze szczególną regulacją zawartą w przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. A zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego zawartego w tej ustawie oraz w powołanych przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W skardze kasacyjnej A. W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. -naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania:

1) § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007 r, nr 46, poz. 306) przez błędną wykładnię zwrotu "grunt jest utrzymywany zgodnie z normami jeżeli znajduje się na nim uprawa" z tegoż przepisu i w konsekwencji niezastosowanie go, a niewłaściwe zastosowanie § 1 ust 1 w związku § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm. Zakwestionowała ocenę Sądu I instancji, że na dzień kontroli na działce F nie było

11

Sygn. akt II GSK 69/10

uprawy czarnej porzeczki. Zdaniem Skarżącej prawidłowa wykładnia zwrotu "grunt jest utrzymywany zgodnie z normami jeżeli znajduje się na nim uprawa" wynikająca z § 1 ust 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm winna przedstawiać się następująco: "grunt rolny jest utrzymany zgodnie z normami, jeżeli w danym sezonie wegetacji roślin był terenem uprawy roślin w celach użytkowych, będącej efektem działalności człowieka". Zastosowanie tej prawidłowej wykładni prowadziłoby do stwierdzenia, że zgodnie z deklaracją we wniosku o przyznanie płatności ONW, działka F w roku [...] stanowiła teren uprawy porzeczki, która w znacznej mierze uschła z uwagi na niesprzyjające warunki agrometeorologiczne. W konsekwencji mogło to spowodować uchylenie zaskarżonych decyzji jako sprzecznych z prawem materialnym zgodnie z art. 145 § ust. 1 pkt a u.p.p.s.a. Zdaniem skarżącej za taką interpretacją przemawia również wykładnia celowościowa.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła również - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. -naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

Art. 145 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 ust. 2 zd. 2. k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. i art.

63 § 3 k.p.a. Naruszenie to polegało na dokonaniu błędnej wykładni art. 156 § 1 ust. 2

k.p.a. w związku z art. 63 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że rozpoznanie podania Strony w

istotnej części nie podpisanego przez nią nie stanowi rażącego naruszenia prawa i w

konsekwencji nie stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. Zdaniem Skarżącej

bezpodstawnie Sąd I instancji uznał, że organ miał prawo we własnym zakresie

uzupełnić i rozpoznać wniosek jako wyraz jej woli z uwagi na okoliczność, że

przekonywująco umotywował zasadność treści merytorycznej tych zmian.

Wnioskodawczyni podkreśliła, że w jej oczywistym interesie było bowiem, aby nie

wskazywać jako roślinę uprawną łąki, ponieważ wykorzystywała trwałe użytki zielone

jako pastwiska, a w jej ocenie sporne było niewykoszenie niedojadków. Strona

podniosła, iż bez wątpienia rozpoznanie wniosku w zakresie łąk - co nie było jej

deklaracją - a nie pastwisk, miało wpływ na orzeczenie w sprawie. Organ bowiem na

skutek tego w ogóle nie badał, czy działki były wypasane, podczas gdy w tamtym

okresie posiadał zarejestrowane w ARiMR stado [...] kóz, na co również wskazywała w

swoich zastrzeżeniach do kontroli z dnia [...] r.

Art. 106. § 3 i § 5 u.p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie

dowodów z dokumentów dopuszczonych w ramach uzupełniającego postępowania

dowodowego po otwarciu rozprawy w przedmiocie przerobienia przez organ I instancji

wniosku Strony wbrew jej woli, a następnie nie odniesienie się nawet do nich w

uzasadnieniu. Dotyczy to pism z dnia [...] r. i z dnia [...] r. oraz

12

Sygn. akt II GSK 69/10

oświadczenia pracownika organu z dnia [...] r. Postępowanie takie narusza zasadę swobodnej oceny dowodów opisaną w art. 233 § 1 k.p.c. Zdaniem Skarżącej ocena pominiętych przez Sąd I instancji dowodów mogłaby prowadzić do stwierdzenia przerobienia jej wniosku przez organ, wbrew jej woli, co mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z powodów omówionych już w pkt. 2 skargi kasacyjnej (art. 156 § 1 ust. 2 w związku z 63 § 3 k.p.a.) jak również rażąco naruszających ogólną zasadę praworządności opisaną w art. 6 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 ust. 2 zd. 2 k.p.a. na podstawie art. 145 § 2 p.p.s.a.

Art. 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 106 § 2 i § 4 p.p.s.a i art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. oraz art. 3

ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności

cukrowej (Dz. U. z 2007 r, nr 35, poz. 217 z póz. zm.) zwaną dalej ustawą o płatnościach,

poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w istotnym zakresie ponad ustalenia

zaskarżonych orzeczeń oraz w kwestiach w ogóle nie będących kwestiami spornymi i

przez to nie dowodzonymi w postępowaniu przed organami przez kasatora. Zdaniem

Skarżącej Sąd I instancji dokonał ustaleń faktycznych i oceny dowodów w przedmiocie wypasu

zwierząt na działkach B, D i H odnosząc się w ten sposób do zarzutu skargi, że organy

obu instancji w ogóle nie rozpatrzyły jego stanowiska w tym przedmiocie zawartego w

zastrzeżeniach do kontroli z dnia [...] r. Strona podniosła ponadto, że Sąd I

instancji dokonał ustaleń faktycznych w zakresie wymagającym wiedzy specjalnej

wyłącznie w oparciu o wiedzę własną Sądu w zakresie rolnictwa, uzyskaną ze

wskazanej w uzasadnieniu wyroku książki. Zdaniem Skarżącej bezpodstawnie Sąd

ustalił, że działka F była ugorowana, a nie znajdowała się na niej uprawa z racji

zaniedbań w podlewaniu.

Art. 2 i art. 3 § 1 u.p.p.s.a. i art. 145 § 1 ust. 1 pkt c u.p.p.s.a. w związku z art. 7, 75

§ 1, 77§ 1 i 78 § 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organy

orzekające oparły swoje decyzje wyłącznie na ustaleniach kontroli na miejscu z dnia [...] r. z pominięciem zastrzeżeń wraz z załącznikami złożonymi przez Stronę w

trybie art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach. Skarżąca podniosła, że dokonana przez Sąd

wykładnia art. 31 ust. 7 ustawy jest błędna ponieważ przyjmuje, iż opisane w

przytoczonym przepisie zastrzeżenia do kontroli stanowią rodzaj środka zaskarżania na

wyniki kontroli, podlegającego rozpoznaniu przez Biuro Kontroli Oddziału Regionalnego

ARiMR u którego są składane, podczas gdy stanowią one część protokołu i podlegają

ocenie organów orzekających.

Zdaniem Strony Sąd I instancji nie dostrzegł również, mimo jej wskazania w uzupełnieniu skargi, iż organy nie odniosły się w decyzjach do materiału

13

Sygn. akt II GSK 69/10

fotograficznego z kontroli z dnia [...] r. (którego nie dołączyły do akt sprawy), czym naruszyły art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.

Strona skarżąca podniosła, iż organy obu instancji nie odniosły się do kwestii, że na działce F na dzień kontroli była zasadzona malina, a niezbadanie przez organ niniejszej okoliczności narusza art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie dostrzegł tego naruszenia, a brak jakichkolwiek ustaleń organów w tym zakresie sanował lakonicznym stwierdzeniem, że malina zasadzona została po dacie kontroli.

6) Art. 133 § 1 u.p.p.s.a. i art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 ust. 1 pkt a u.p.p.s.a. poprzez wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Strona skarżąca nie podnosiła w toku postępowania administracyjnego, iż wykonywała zabiegi pielęgnacyjne na działce F, mimo że w aktach sprawy znajdują się zastrzeżenia do kontroli z dnia [...] r. szczegółowo omawiające tę kwestię. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ zaniedbania pielęgnacyjne na działce F były istotne dla Sądu I instancji przy dokonywaniu subsumcji § 1 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007 r, nr 46, poz. 306).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) -w dalszej części zwanej p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 powołanego artykułu. W badanej sprawie nie występuje jednak żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, która spowodowałaby nieważność postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić ponadto należy, iż treść regulacji przewidzianej w art. 188 p.p.s.a. nakazuje w pierwszej kolejności zbadanie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, a dopiero następnie (w razie stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia procesowego), zarzutu naruszenia prawa materialnego. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w

14

Sygn. akt II GSK 69/10

zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r, II FSK 1787/06, niepubl.).

Analizując zatem skargę kasacyjną w aspekcie sformułowanych w niej zarzutów zauważyć należało, iż nawiązują one do obydwu podstaw kasacyjnych przewidzianych w treści art. 174 p.p.s.a. tj. wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego.

Wobec powyższych wskazań Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty Strony skarżącej nie w powołanym w skardze kasacyjnym porządku chronologicznym, ale w zależności od wpływu danego zarzutu na ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i następnie zastosowanie przez ten Sąd prawa materialnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prawa procesowego - art. 145 § 2 p.p.s.a - poprzez błędną wykładnię art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. w związku z art. 63 § 3 k.p.a. polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, że rozpoznanie podania strony w istotnej części nie podpisanego przez nią nie stanowi rażącego naruszenia prawa i w konsekwencji niestwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, zauważyć należało, iż w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił niezastosowanie art. 145 § 2 p.p.s.a. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na przedmiot niniejszego sporu jakim jest zasadność nałożonej na skarżącą 5 % sankcji, przy której zastosowaniu nie wzięto pod uwagę uzupełnienia wniosku, czy braku we wniosku wskazania uprawianych roślin, sprawa ta nie była szczegółowo rozpatrywana przez Sąd. W konsekwencji należało zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ustalenie ewentualnego faktu bezprawnego dopisania przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR we W. we wniosku skarżącej roślin uprawianych na zgłoszonych działkach oraz konsekwencje prawne takiego czynu wykraczają poza zakres właściwości sądu administracyjnego. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a., do których odsyła art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wypada nadmienić, iż skarżąca będzie mogła żądać wznowienia postępowania administracyjnego, ale dopiero wówczas, gdy będzie dysponowała prawomocnym stanowiskiem sądu lub innego organu stwierdzającym bezprawne działanie pracownika organu I instancji. Podkreślenia jednak wymagał fakt, co słusznie stwierdził również Sąd I instancji, iż w

15

Sygn. akt II GSK 69/10

postępowaniu sądowoadministracyjnym organ odwoławczy w wyczerpujący i przekonywujący sposób wyjaśnił konieczność uzupełnienia wniosku skarżącej, polegającego na wpisaniu do wniosku roślin uprawnych, czy rodzajów upraw na działkach zgłoszonych przez skarżącą do płatności ONW.

Za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodów z dokumentów dopuszczonych w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego po otwarciu rozprawy w przedmiocie przerobienia przez organ I instancji wniosku strony wbrew jej woli, a następnie nie odniesienie się nawet do nich w uzasadnieniu. Jak wskazano powyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, iż z uwagi na przedmiot sporu oraz zakres jego właściowości kwestia przerobienia przez pracownika organu I instancji wniosku Strony wbrew jej woli nie była szczegółowo rozpatrywana przez Sąd. Przy czym takie stanowisko Sądu I instancji nie oznacza, iż Sąd pominął dokumenty przedłożone w postępowaniu sądowodadministracyjnym.

Nietrafny był również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania poprzez niedostrzeżenie, że organy obu instancji oparły swoje decyzje wyłącznie na ustaleniach kontroli na miejscu z dnia [...] r. z pominięciem szeroko umotywowanych zastrzeżeń wraz z załącznikami złożonymi przez stronę w trybie art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach. Zgodnie z powołanym art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) w przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła.

W przedmiotowej sprawie Strona skarżąca wniosła do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. pismem z dnia [...] r. zastrzeżenia do kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. oraz pismem z dnia [...] r. zastrzeżenia do kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. Z kolei Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. udzielił odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia odpowiednio w piśmie z dnia [...] r. oraz w piśmie z dnia [...] r. Zatem wszelkie zastrzeżenia Strony co do przeprowadzonej kontroli zostały, zgodnie z powołanym art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, rozpoznane przez organ do tego uprawniony, przy czym

16

Sygn. akt II GSK 69/10

był to organ odwoławczy. W konsekwencji organy obu instancji nie miały obowiązku w uzasadnieniach swoich decyzji ponownego, dodatkowego ustosunkowania się do zastrzeżeń Strony odnośnie kontroli. Stąd zasadnie uznały wyniki kontroli za wiarygodne, gdyż wszelkie wątpliwości, co do kontroli zostały już rozstrzygnięte. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, iż powołany w skardze kasacyjne wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] r, sygn. akt [...] dotyczy innego niż w niniejszej sprawie stanu faktycznego. W powołanym bowiem orzeczeniu organy obu instancji w ogóle nie ustosunkowały się do zarzutów wnioskodawcy zgłoszonych do kontroli ani przed wydaniem decyzji, ani w uzasadnieniach swoich decyzji, czym niewątpliwie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania tj. art. 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 106 § 2 i § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej poprzez dokonanie przez Sąd I instancji samodzielnych ustaleń faktycznych zamiast kontroli ustaleń organów administracji, co pozbawiło Stronę skarżącą możliwości podjęcia polemiki z tymi ustaleniami faktycznymi na etapie postępowania administracyjnego i przedstawienia stosownych dowodów. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej Strona zarzuciła Sądowi I instancji, iż poczynił ustalenia w przedmiocie wypasu zwierząt na działkach B, D i H oraz w przedmiocie stanu uprawy na działce F.

W pierwszej kolejności zauważyć należało, że w niniejszym postępowaniu poza rozważaniami pozostawiono działkę rolną H, która nie była przedmiotem postępowania, ponieważ nie została zgłoszona przez Stronę we wniosku do płatności ONW. Po drugie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do kwestii wypasu zwierząt odnośnie działki G, a nie działek B i D. Odnośnie działek B i D Sąd I instancji uznał za słuszne ustalenia organów obu instancji, iż na działach tych producent rolny naruszył normę [...], polegającą na niewykonaniu wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca. Sąd podkreślił ponadto, że odnośnie działek B i D Skarżąca - przedkładając pismo z dnia [...] z odręczną notatką pracownika Urzędu Gminy R. z dnia [...] r. - potwierdziła, iż nie były one poddane zabiegom agrotechnicznym, wynikającym z normy [...], a w szczególności nie były one wykoszone. W konsekwencji bezpodstawny był zarzut skargi kasacyjnej o dokonaniu przez Sąd I instancji własnych

17

Sygn. akt II GSK 69/10

ustaleń w przedmiocie wypasu zwierząt na działkach B i D, bowiem takich ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie poczynił. Kwestię wypasu zwierząt Sąd I instancji poruszył natomiast odnośnie działki G, jednak nie dokonał w tym przedmiocie żadnych własnych ustaleń faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że Strona skarżąca nie udowodniła swoich twierdzeń zawartych w piśmie z dnia [...] r., iż działka G była wypasana do początku października [...] r. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że niewystarczający jest do udowodnienia powyższych twierdzeń fakt nabycia przez Wnioskodawczynię stada kóz w ilości [...] sztuk, które były w [...] r. do początku października wypasane na użytkach zielonych posiadanych przez Skarżąca. Trafnie również Sąd I instancji zauważył sprzeczność w wywodach pełnomocnika Skarżącej, polegającą na tym, że gdyby działka G była wypasana od początku października [...] r., to jej koszenie byłoby niepotrzebne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanie przez Sąd I instancji definicji "sztobru" zawartej w literaturze fachowej nie mogło być potraktowane jako uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należało również podkreślić, iż zarzucane Stronie przez Sąd I instancji zaniedbania pielęgnacyjne na działce F ostatecznie nie miały wpływu na dokonaną przez ten Sąd ocenę ustaleń organów obu instancji, co do stanu działki F. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że miarodajne w kwestii ustaleń faktycznych co do stanu działki F były wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...] r. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku powołał ustalenia organów administracji co do stanu działki F i ocenił je jako prawidłowe. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny organy przyjęły, że w toku kontroli na miejscu, przeprowadzonych w grudniu [...] r. na gruntach zgłoszonych do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, stwierdzono stan faktyczny, uzasadniający zastosowanie 5 % sankcji w kwocie przyznanej pomocy. Ten stan faktyczny na działce F polegał na tym, że uprawa czarnej porzeczki nie przyjęła się i w rezultacie zamiast plantacji czarnej porzeczki stwierdzono nieskoszony ugór. Przy czym Sąd I instancji podkreślił, iż organ nie kwestionował na działce F nasadzeń czarnej porzeczki. Organ przyjął jedynie wynik kontroli stwierdzający, że na działce jest ugór. Odpowiadało to prawdzie, gdyż plantacja czarnej porzeczki się nie udała, nastąpił całkowity brak udatności.

Wobec powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia prawa materialnego tj. § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 46, poz. 306) przez błędną wykładnię zwrotu "grunt jest utrzymywany zgodnie z normami, jeżeli

18

Sygn. akt II GSK 69/10

znajduje się na nim uprawa" i w konsekwencji niezastosowanie go, a niewłaściwe zastosowanie § 1 ust. 1 w związku z § 2 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia. Oceniając zasadność przedmiotowego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionował przywołanych przez autora skargi kasacyjnej definicji "uprawy". Jednak należy je niewątpliwie odnieść do rośliny wieloletniej jaką jest czarna porzeczka. W konsekwencji zasady doświadczenia życiowego zakazują uznać za uprawę roślin wieloletnich uschniętej uprawy, która nie będzie owocować w następnym roku. Podkreślenia jednak wymagał fakt, że z treści skargi kasacyjnej wynika, iż Strona przyznała, że działka F w roku [...] stanowiła teren założonej przez nią uprawy porzeczki, która w znacznej mierze uschła z uwagi na niesprzyjające warunki agrometeorologiczne. Jak wskazał Sąd I instancji sam pełnomocnik w piśmie z dnia [...] r. poinformował, że w czerwcu [...] r. na działce F koszono międzyrzędzia i że później już nie dokonywano żadnych koszeń z uwagi na planowane tam w listopadzie [...] r. nasadzenia maliny. Odnosząc się do powyższego podkreślić należało, iż brak udatności uprawy w ciągu roku objętego wnioskiem nie zwalnia Strony z obowiązku utrzymania gruntu zgodnie z normami określonymi w powołanym rozporządzeniu w sprawie minimalnych norm. Skoro plantacja czarnej porzeczki się nie udała, to nie można mówić o uprawie, ale o ugorze. Zasadnie zatem organy obu instancji zastosowały § 2, a nie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm. W konsekwencji niesłuszny był zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do podnoszonej przez Stronę skarżącą okoliczności nasadzenia malin na działce F, za prawidłowe należało także uznać stanowisko Sądu I instancji. Wymagało podkreślenia, iż wniosek Strony o przyznanie płatności ONW w [...] r. rozpatrywany był z uwzględnieniem zapisów zawartych w planie rolnośrodowiskowym sporządzonym na lata 2005 -2009. W planie tym jako planowany rozwój gospodarstwa ekologicznego wskazano uprawę czarnej porzeczki, która miała się rozpocząć w 2005r. W rezultacie na wnioskodawczyni ciążył obowiązek utrzymywania na działce F uprawy czarnej porzeczki. Jak trafnie wskazał Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w odpowiedzi na zarzutu do kontroli skarżąca składając pisemne oświadczenie do wniosku w Biurze Powiatowym we W. w dniu [...] r. nie poinformowała, że planuje jakąkolwiek zmianę deklarowanej uprawy w programie rolnośrodowiskowym z powodu wypadnięcia 100% powierzchni plantacji czarnej porzeczki (pkt VIII we wniosku złożonym w BP - Oświadczenia i Zobowiązania). Zatem na skutek niepoinformowania organów administracji o planowanej zmianie uprawy,

19

Sygn. akt II GSK 69/10

kwestia nasadzeń malin w [...] r. na działce F nie ma znaczenia dla sprawy, tym bardziej, że jak wynika z treści protokołu kontroli, na dzień kontroli nie stwierdzono na działce F uprawy malin.

Z kolei zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku w aktach administracyjnych materiału fotograficznego z kontroli przeprowadzonej w dniach [...] r. nie znajdował podstaw. Należało bowiem stwierdzić, iż wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz odpowiadających wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. i logicznych uzasadnień decyzji organów obu instancji, a także posiadania przez stronę tych fotografii, zasadnie Sąd I instancji uznał, że jest to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które nie mogło mieć istotnego wpływ na wynik sprawy i skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

M . Kosewska Z. Borowicz M. Bosakirska

20