Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 308/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Skarżący, Ł.G., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2023 r. (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR ARiMR), który uchylił w całości decyzje organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania na 2019 rok: Jednolitej Płatności Obszarowej na 2019 r. i nałożeniu sanacji, przyznania płatności za zielenienie, odmowie przyznania płatności redystrybucyjnej i nałożeniu sankcji oraz o odmowie przyznania płatności dla młodych rolników i nałożeniu sankcji. Jednocześnie organ odwoławczy orzekł o odmowie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Skarżący złożył w Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez stronę do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w w/w wniosku wyniosła 125,42 ha.W następstwie poczynionych ustaleń w trakcie kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] kwietnia 2021 r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ I instancji odmówił stronie przyznania płatności na 2019r. oraz nałożył sankcję w łącznej wysokości 72.957,49 zł.Od decyzji organu I instancji Skarżący złożyła odwołanie. Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał m.in., że złożone odwołanie zawiera argumenty mające wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia jednak wyłącznie w zakresie dotyczącym sankcjonowania wnioskodawcy. Pełnomocnik strony zakwestionował zasadność zastosowania wobec strony sankcji w łącznej kwocie 72.957,49 zł. Organ wskazał, że regulacja określona w art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 przewiduje jedynie nie przyznanie korzyści (w tym wypadku płatności) w przypadku stwierdzenia wystąpienia stworzenia sztucznych warunków. Brak jest natomiast we wskazanym przepisie prawa mowy o jakimkolwiek sankcjonowaniu wnioskodawcy. Tym samym organ odwoławczy "korzystając z przysługujących uprawnień oraz uwzględniając obowiązujące przepisy prawa uchylił decyzję i jednocześnie na podstawie art. 138 §1 pkt 2 Kpa oraz innych wyżej cytowanych przepisów prawa orzekł o odmowie przyznania płatności na 2019 r. dla Ł.G. bez nakładania sankcji finansowych". Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 19 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Go 109/22 uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Uzasadniając wyrok Sąd wskazał m.in., że na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.Zgodnie z powołaną regulacją prawną, relacje pomiędzy uzasadnieniem a rozstrzygnięciem decyzji są ścisłe i nie może być między nimi rozbieżności. Obie części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym i powinny być ze sobą spójne wewnętrznie. Sąd podkreślił, że z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji wynika, że Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast w uzasadnieniu decyzji (str. 60) organ wskazał, że uchylił decyzję organu I instancji i jednocześnie orzekł o odmowie przyznania płatności na rok 2019 dla Strony bez nakładania sankcji finansowych. Taka rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem spowodowała, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 107 k.p.a. i miała istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W istocie trudno ocenić, czy organ utrzymał w mocy decyzję czy też jednak uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił przyznania płatności bez nakładania sankcji. Wadliwości tej nie usuwa fakt, że organ przed powołaniem podstawy prawnej, wydany akt nazwał "Decyzja nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości oraz odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019", skoro w sentencji wskazał, że utrzymuje decyzję organu I instancji w mocy.Istniejąca rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego, skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego wydanej w sprawie decyzji, gdyż została onawydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Postanowieniem z 8 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1451/22 Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postepowanie kasacyjne, ponieważ skarżący cofnął skargę kasacyjną.

Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz odmówił Skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał m.in., że organ I instancji

w wyniku kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiM R stwierdził, iż brak jest przesłanek by uznać, iż Skarżący jest osobą samodzielnie prowadzącą działalność rolniczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania, jak również brak jest dowodów potwierdzających samodzielność ekonomicznągospodarstwa. Oceniając sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane ze S.T. oraz J.G.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby fizyczne oraz prawne występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2019 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej (również w ramach programów: płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ONW) z pominięciem ograniczenia co do deklaracji powierzchni i degresywnych stawek płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami. Zorganizowanie kilku spółek kapitałowych przez tych samych udziałowców w realiach rozpoznawanej sprawy jest sztucznym działaniem w celu obejścia modulacji wynikającej z przepisów prawa ustanowionych w : art. 13 oraz art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 5 luty 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341) - zwanej dalej Ustawą oraz innych przepisach prawa.Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż należy zastosować art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013.Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż przyznanie Skarżącej płatności stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 2988/95.

Po rozpatrzeniu odwołania DyrekT Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lipca 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz odmówił Skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Potwierdził ocenę, że J.G. (ojciec Strony) oraz S.T. w sposób sztuczny wykreowali szereg podmiotów tj. spółek prawa handlowego oraz sztucznie wykreowanych gospodarstw prowadzonych przez osoby fizyczne, w celu upozorowania prowadzenia przez nie odrębnej działalności rolniczej. Grunty wchodzące w skład zasobu S.T. zostały podzielone i przypisane szeregowi osób fizycznych i prawnych tj. m.in. Ł.G., nie prowadzi samodzielnie gospodarstwa rolnego, stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż grunty, które zostały mu formalnie przypisane w rzeczywistości zarządzane są przez S.T. i J.G.. Wskazał, że zasadnicze znaczenie w zakresie odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności ma fakt, iż szereg podmiotów prawa handlowego: D sp. z o.o., P sp. z o. o., PO sp. z o. o., R sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T1 sp. z o. o., L sp. z o. o, Z sp. z o. o., jak również osoby fizyczne: J.G., J.G., Ł.G. zostały uznane za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w postępowaniach prowadzonych nie tylko przed organami ARiMR (za rok 2017 oraz 2018), ale też przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. (m.in. wyroki w sprawach o sygnaturze akt: I SA/Go 19/20, I SA/Go 23/20, I SA/Go 25/20, I SA/Go 28/20, I SA/Go 29/20, I SA/Go 30/20, I SA/Go 33/20, I SA/Go 35/20, I SA/Go 37/20, I SA/Go 49/20, I SA/Go 51/20 i in., jak również: I SA/Go 137/21, I SA/Go 141/21, I SA/Go 145/21, I SA/Go 150/21, I SA/Go 155/21 i in.).

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w roku 2018 w/w skarżący działał w zakresie rolnictwa w sposób tożsamy jak w roku 2017, a w toku prowadzonego postępowania skarżący nie przedstawił przekonywujących dowodów pozwalających uznać go za wyodrębnionego, samodzielnego oraz działającego na własną rzecz, rachunek i ryzyko producenta rolnego. W przypadku Skarżącego w omawianym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w dniu 23.06.2020 r. oraz w dniu 30.06.2021 r. wydał wyroki sygn.. akt: I SA/Go 50/20 I SA/Go 51/20 oraz I SA/Go 52/20, I SA/Go 206/21,1 SA/Go 207/21 oraz I SA/Go 208/21, w których wskazał m.in., iż cyt. "(...) skarżący nie prowadził gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (...), skarżący wraz z powiązanymi z nim podmiotami sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w sprzeczności z jego celami (...), (...) wszystkie podmioty, a ściśle ich majątek współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia - koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz- w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności (...)".

W ocenie organuw roku 2019 strona niniejszego postępowania działała w zakresie rolnictwa w sposób tożsamy jak w roku 2017 i 2018, a w toku prowadzonego postępowania nie przedstawiła przekonywujących dowodów pozwalających uznać ją za wyodrębnionego, samodzielnego oraz działającego na własną rzecz, rachunek i ryzyko producenta rolnego.

Oprócz Skarżącego o płatności na rok 2019 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z w/w osobami fizycznymi tj. J.G. oraz S.T. (P sp. z o. o., R sp. z o. o., PO sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z o.o., D sp. z o. o., L sp. z o. o. We wszystkich tych spółkach występował tożsamy schemat własnościowo-zarządczy. Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2019 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. oraz J.G. i Ł.G. (dzieci J.G.).Organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne tj. S.T. oraz J.G. - w roku 2019 występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu, prokurent etc. w 9 spółkach kapitałowych, które wystąpiły o przyznanie płatności. Oprócz powyższego w/w osoby (wraz z J.G. oraz Ł.G.) również wystąpiły o płatności na rok 2019 jako osoby fizyczne. Jak wskazuje suma zgłoszonych obszarów w roku 2019 w/w 9 spółek, w tym strona niniejszego postępowania, jak również wymienione osoby fizyczne, wystąpili o przyznanie płatności na rok 2019 do łącznej powierzchni 1664,29 ha. Grunty zostały zgłoszone przez poszczególne osoby prawne i fizyczne w ramach następujących rodzajów płatności:- D sp. z o. o. - płatność do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana dalej ONW), jednolita płatność obszarowa (zwana dalej JPO), płatność za zazielenianie (zwana dalej PZZ), płatność redystrybucyjna (zwana dalej RDST);- P sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRSK;- J sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW;- PO sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW, PRSK;- T2 sp. z o.o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;- R sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;- T1 sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW,PRSK;- T sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW, R (zwana dalej płatnością RE);- L sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;- J.G. - JPO, PZZ, ONW;- Ł.G. - JPO, PZZ, RDST, STR oraz płatność dla młodego rolnika (zwana dalej płatnością MR), ONW, RE;- J.G. - JPO, PZZ, RDST, STR, płatność MR;- S.T. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW, PRSK.

W ocenie organu odwoławczego w w/w spółkach tylko S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na ich działalność i okoliczność ta w żaden sposób nie zmieniła się w odniesieniu do kampanii obszarowej w latach 2017 i 2018. Nikt inny nie zasiada w zarządziew/w spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. Z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika ponadto, że w przypadku osób fizycznych tj. J.G. i Ł.G. ich gospodarstwa pozostają w ścisłej zależności z osobami J.G. oraz S.T.. Stwierdzono również, że J.G. także nie posiada gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną i niezależną całość gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego J.G. oraz S.T. w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, w celu obejścia limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednego gospodarstwu rolnemu.

Organ odwoławczy wskazał, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz. U. UE L.2018.200.1) gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...). Gospodarstwo rolne stanowi zatem wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo.

W ocenie organu w/w podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. W przypadku analizowanych spółek kapitałowych, jak również podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. Przede wszystkim zauważyć należy, iż w zarządach wszystkich w/w spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w w/w spółkach przez inne osoby. Wobec powyższego realny wpływ na sposób działalności w/w spółek kapitałowych mają tylko S.T. i J.G.. Tym samym wszystkie 9 w/w spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą w/w osób. Spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca. Poza spółką R sp. z o. o. niemal wszystkie wymienione sukcesywnie utworzone spółki nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi są zlecane do podmiotów zewnętrznych (w tym podmiotów powiązanych z S.T. i J.G.). Mając powyższe na uwadze wymienione wyżej spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez J.G. i S.T..

Organ zwrócił również uwagę na historię ubiegania się o płatności przez poszczególne podmioty. Wskazał, że R sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok kończący się 31 grudnia 2018 r." spółki R sp. z o. o. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada: grunty; budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu oraz inne środki trwałe. Wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Od roku 2013 nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R sp. z o.o.

W dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T1 sp. z o. o., natomiast [...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot PO sp. z o. o., które na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstały z podziału R sp. z o. o. Zarówno w spółce T1, jak również w spółce PO, funkcję prezesa zarządu pełni Pan J.G.. Natomiast udziałowcem w/w spółek, poprzez inne spółki kapitałowe, jest Pan S.T.. Jak wynika z planu podziału z dnia [...] października 2013 r. spółki R sp. z o. o., w ramach podziału składników majątku do PO sp. z o. o. przeniesiono jedynie grunty - natomiast pozostałe składniki tj. budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu i inne środki trwałe pozostały w spółce R sp. z o. o. Taka forma podziału spółki potwierdza w ocenie organu odwoławczego tezę, iż chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach spółki R, w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, które nadal kierowane są przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.

W 2014 r. podzielona została spółka R1 sp. z o. o. tj. od podmiot, w którym od roku 2004 do roku 2013 Pan S.T. posiadał całościowy pakiet udziałów. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Stronę w wyniku wyrządzenia szkód majątkowych w spółce R1 podjęto decyzję o jej podziale. W związku z powyższym w roku 2013 ze spółki R1 sp. z o. o. wydzielono - w trybie art. 529 §1 pkt. 4 Kodeksu spółek handlowych - cztery podmioty tj.: J sp. z o. o., B sp. z o. o., D sp. z o. o. oraz M sp. z o. o. J sp. z o. o. - jako jedyna wydzielona spółka - w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka otrzymała nie tylko grunty, ale też aktywa zapisane pod pozycją: budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej. Natomiast z bilansów spółek: B, D i M sporządzonych za rok 2013 wynika, że w ramach aktywów żadna z nich nie posiadała gruntów. Udziały w spółkach B, D oraz M zostały sprzedane podmiotom zewnętrznym. Przy czym, jak ustalono na postawie danych znajdujących się w KRS, w pierwszej kolejności udziały w spółkach: B, D i M w roku 2013 zostały sprzedane do podmiotów powiązanych kapitałowo z Panem S.T. tj. odpowiednio do spółek D sp. z. o. o., D1 sp. z o. o., F sp. z o. o. Ostatecznie w roku 2014 udziały w spółkach: B, D oraz M zostały przeniesione na rzecz podmiotu CO: B sp. z o.o. Pan S.T. w roku 2013 sprzedał udziały w spółce R1 na rzecz podmiotu E sp. z o. o. Obecnie spółka R1 działa pod nazwą K sp. z o. o. i znajduje się w stanie likwidacji.

Przedmiotem deklaracji ze strony T1 sp. z o. o. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019 jest 27 działek ewidencyjnych. W latach wcześniejszych do płatności do w/w działek występowały podmioty i osoby powiązane bezpośrednio z S.T. i J.G.. Na podstawie zmian danym geodezyjnych dokonanych w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB) zmianie numeracji podlegała część w/w działek. O płatności do działek, które są przedmiotem deklaracji ze strony T1 sp. z o. o. występowały następujące podmioty: K sp. z o.o., R sp. z o.o., PO sp. z o.o.. Charakter wskazanych wyżej przeniesień posiadania gruntów - o ile dozwolony w sensie uwarunkowań gospodarczych czy handlowych - to jednak utwierdza o pozorności działań wymienionych S.T. oraz J.G. oraz ich nastawieniu mającym zasadniczy cel, a mianowicie uzyskanie dopłat przez spółki bądź osoby fizyczne, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby.

Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T1 sp. z o. o., która na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstała z podziału R sp. z o. o. przejmując od "spółki matki" wyłącznie grunty rolne.Następnie w dniu [...] kwietnia 2013 r. w KRS została zarejestrowana spółka T sp. z o. o. Podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2017, w którym do płatności zadeklarowano powierzchnię 199,59 ha. Z bilansu T sp. z o. o. sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od podmiotu R1 sp. z o. o. Według danych znajdujących się w bazie KRS w w/w dacie całość udziałów w R1 sp. z o. o. należała do Pana S.T..W dniu 14 maja 2013 r. w KRS została zarejestrowana J sp. z o. o., która rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2013. Podmiot powstał w wyniku podziału w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeks spółek handlowych przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R1 sp. z o. o. na spółkę nowo zawiązaną (J). Według danych znajdujących się w bazie KRS w dacie podziału spółki R1 sp. z o. o. całość udziałów w tej spółce należała do Pana S.T.. Z bilansu J sp. z o. o. sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka posiada grunty oraz składniki ujęte w pozycji: budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu.W dniu [...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot PO sp. z o. o., której forma powołania do funkcjonowania jest tożsama ze sposobem w jaki funkcjonowanie rozpoczęła spółka T1 (przejęcie jedynie gruntów z majątku spółki dzielonej).W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została kolejna spółka tj. L sp. z o. o., która składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła od roku 2016. Z bilansu L sp. z o. o. sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od Pana S.T..W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została spółka D sp. z o. o., która rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu D sp. z o. o. sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T..W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została spółka T2 sp. z o. o. Podmiot ten rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu spółki T2 sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T..W dniu [...] stycznia 2016 r. w KRS zarejestrowana została spółka P sp. z o. o., który to podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu spółki P sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T..

W zakresie wniosków składanych przez osoby fizyczne organ zauważył, że J.G. w dniu [...] czerwca 2014 r. zawarła umowę dzierżawy, na mocy której wydzierżawiła od R sp. z o. o. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 49,67 ha. W imieniu spółki R umowa została podpisana przez prokurenta spółki J.G.. J.G. rozpoczęła składanie wniosków obszarowych od roku 2015. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku J.G. osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.

Z kolei Skarżący Ł.G. w dniu [...] czerwca 2015 zawarł umowę dzierżawy, na mocy której wydzierżawił od S.T. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 135,16 ha. Dodatkowo [...] czerwca 2015 r. Ł.G. zakupił od S.T. działkę o powierzchni 4,60 ha. Ł.G. rozpoczął składanie wniosków obszarowych od roku 2015. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku Ł.G., osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.

J.G. w dniu [...].03.2014 r. zawarł umowę dzierżawny, na mocy której wydzierżawił od spółki T sp. z o. o. (w której jest prezesem zarządu) działki rolne o łącznej powierzchni 31,19 ha. W imieniu spółki T umowa dzierżawy została podpisana przez ustanowionego na tę okoliczność pełnomocnika w osobie M.P.. J.G. rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2014. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku J.G., osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.

Wszystkie wymienione spółki, z wyjątkiem spółki J, w ramach rzeczowych aktywów trwałych posiadają jedynie grunty. Z przedłożonych organom ARiMR bilansów wynika, że w/w spółki, poza gruntami nie posiadają na własność jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej (budynki inwentarskie, magazyny przechowalnicze, maszyny i urządzenia, środki transportu etc.). Jeżeli muszą korzystać z powierzchni magazynowych, to są to budynki stanowiące wyłączną własność S.T. i zostały wydzielone z jego zasobu własnościowego. Zauważyć ponadto należy, iż część w/w spółek została utworzona niemal w tym samym czasie (D, L, T2), a w przypadku spółek: L i D w tym samym dniu sporządzone zostały akty notarialne dotyczące zakupu ziemi. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż w/w spółki zarządzane są w podobny sposób (o czym również mowa poniżej) organ stwierdził, że zostały one utworzone w celu przypisania im gruntów rolnych rozdzielonych przez udziałowców R1 sp. z o. o. i R sp. z o. o. (S.T. i J.G.) celem otrzymywania wyższych dopłat obszarowych, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa.

Organ wskazał, że przedmiotem deklaracji Skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 (tak jak w latach wcześniejszych) było 9 działek ewidencyjnych o numerach: [...]. Skarżący tytuły prawne do w/w działek wywodzi na podstawie: - umowy dzierżawy z dnia [...].06.2015 r. działek nr: [...] (łącznie 135,15 ha) zawartej pomiędzy S.T. a Ł.G., - umowy dzierżawy z dnia [...].06.2015 r. działki nr [...] (11,54 ha) zawartej pomiędzy S.T. a Ł.G., - umowy sprzedaży z dnia [...].06.2015 r. (akt notarialny repertorium A nr [...]) dotycząca działki nr [...] (4,60 ha) zawarta pomiędzy S.T., a Ł.G..

Analizując wskazane dokumenty organ odwoławczy podkreślił, że rażącym przykładem pozorności w zakresie prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej przez Skarżącego - Ł.G. są przede wszystkim zapisy w/w umów dzierżawy. I tak, w § 5 ust. 1 umowy z dnia [...].06.2015 r. postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł (za ponad 135 ha gruntów), co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość rażąco nie przystającą do realiów rynkowych. W tożsamy sposób postąpiono w przypadku umowy z dnia [...].06.2015 r. dotyczącej działki nr 1, gdzie roczną wysokość czynszu dzierżawnego (§ 5 ust. 1 umowy) został ustalony na 50 zł rocznie za ponad 11 ha gruntów. Nie mniej istotne w ocenie organu odwoławczego jest fakt, iż w § 5 pkt 2 w/w umów zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy tj. dopiero w dniu [...].07.2025 r. W ocenie organu odwoławczego rezygnacja przez S.T. z części potencjału produkcyjnego, ma sztuczny charakter i wpisuje się w proceder zmultiplikowania pomiotów mogących ubiegać się o zwiększone płatności obszarowe. O ile organ odwoławczy nie kwestionuje samego faktu dysponowania w dowolny sposób swoja własnością przez S.T., to jednak dziwi, iż tenże wydziela z własnego asobu ponad 150 ha gruntów rolnych i bez żadnych profitów oddaje w użytkowanie osobie trzeciej, która - co ustalono w toku postępowania - mimo formalnego posiadania gruntów rolnych (o łącznym obszarze deklarowanym w 2019 r. 125,42 ha) - nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym maszyn, urządzeń i środków transportu, a magazyn na przechowanie produktów poddzierżawia od podmiotu powiązanego (PO sp. z o. o.), który z kolei jest w dysponowaniu powierzchnią magazynową w oparciu o umowę z S.T.. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom zewnętrznym, tożsamym z tymi, które wykonują usługi dla innych podmiotów powiązanych.

Skarżący oraz inne powiązane spółki kapitałowe oraz osoby fizyczne zawarły niemal jednobrzmiące umowy na świadczenie usług rolniczych z R3 sp. z o.o. oraz R, czyli podmiotami powiązanymi bezpośrednio z S.T. oraz J.G. (zob. tab. Na s. 25 – 26 decyzji).

Jeśli chodzi o umowy najmu ruchomości organ wskazał, że zgodnie z ich treścią spółka R3 sp. z o. o. zobowiązała się do wynajmu na rzecz w/w podmiotów (w tym Ł.G. - zob. umowa z dnia [...].01.2016 r.) sprzętu rolnego (wymienionego enumeratywnie w załączniku nr 1 do Umowy) do celów własnych związanych z usługami rolnymi świadczonymi na rzecz własną i swoich kontrahentów. Jako wynajmujący, w imieniu R3 sp. z o. o., na w/w umowie podpisał się J.G., a jako najemca Ł.G.. Z kolei w przypadku stałej ramowej umowy o współpracy (z dnia [...].01.2017 r.) zauważył, że podpisali ją: Ł.G. jako zleceniodawca oraz S.T. (jako prezes zarządu R sp. z o. o.) jako zleceniobiorca. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiM R wskazywane postępowanie jest jaskrawym przykładem braku odrębności zmultiplikowanych podmiotów, Organ odwoławczy zauważa, iż już w toku postępowania dotyczącego płatności na rok 2018 miała dokonać się zmiana w sposobie działania Ł.G. albowiem strona niniejszego postępowania zawarła wówczas porozumienie z dnia [...].05.2018 r. do w/w ramowej umowy o współpracy zawartej w dniu [...].01.2017 r. oraz porozumienie z dnia [...].05.2018 r. do w/w umowy najmu zawartej w dniu [...].01.2016 r. (w aktach sprawy). Porozumienia stanowią de facto obustronne rozwiązanie każdej z w/w umów. Co wyjątkowo istotne nieprzypadkowo i w sposób skoordynowany, identyczne porozumienia, w tym samym czasie, zawarła również J.G.. Organ uznał, że Ł.G. od dnia [...].05.2018 r. pozostał bez jakiegokolwiek sprzętu rolnego, za pomocą którego mógłby prowadzić działalność rolniczą.

Organ odwoławczy analizując przedłożoną przez Skarżącego dokumentację dotyczącą usług rolniczych zauważył, że jedynym - w świetle przedłożonej dokumentacji - podmiotem przeprowadzającym w 2019 czynności agrotechniczne na gruntach rolnych deklarowanych przez Skarżącego jest finna A J.P.. Jest to dokładnie ten sam usługobiorca, który wykonywał prace agrotechniczne na rzecz: J sp. z o. o., PO sp. z o. o. oraz T1 sp. z o. o., a więc podmiotów powiązanych, którymi zarządz J.G.. W przypadku pozostałych spółek tj. D, L, T2, T i P brak było możliwości zweryfikowania opisywanych okoliczności albowiem organ zarządczy tych podmiotów nie podjął (w zakresie działalności w roku 2019) inicjatywy dowodowej z organami ARiMR. Opisane wyżej okoliczności pokazują silny związek funkcjonalny istniejący pomiędzy wszystkimi (gdzie udokumentowano działalność) podmiotami, w których rolę zarządcza pełni J.G. zlecający przeprowadzenie usług tylko do jednego wykonawcy tj. A J.P..

Organ zwrócił również uwagę na okoliczność pozyskania materiału siewnego stanowiącego podwaliny do późniejszych działań związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem działalności rolniczej. Zauważa, że nasiona żyta ozimego Ł.G. pozyskał od podmiotu powiązanego tj. PO sp. z o. o. (faktura z dnia [...].11.2018 r.). Jest to jednocześnie ten sam podmiot, od którego Ł.G. poddzierżawia magazyn zbożowy należący do S.T. (umowa poddzierżawy z dnia [...].08.2019 r. oraz pismo z dnia [...].07.2019 r. S.T. stanowiące zgodę udzieloną PO sp. z o. o. na poddzierżawę). Umowa została zawarta na okres [...].08.2019 - [...].10.2019 r., brak jest dowodów na jej przedłużenie, a zatem uznać należy, iż nawet jeśli zebrane żyto było przechowywane w tym magazynie, to musiało zostać sprzedane. Z części materiału dowodowego (rejestr sprzedaży) dołączonego do akt sprawy w dniu [...].03.2020 r. wynika, że Ł.G. miał w dniu [...].11.2019 r. sprzedać 284 tony żyta do firmy "L K.G.". Jednakże w aktach sprawy bark jest zasadniczego dokumentu, wymaganego przepisami prawa, potwierdzającego te transakcje.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył również, iż w toku trwającego postępowania dotyczącego przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2018 nastąpiła zasadnicza zmiana obejmująca miejsce siedziby spółki D sp. z o. o., L sp. z o. o., T sp. z o. o., T2 sp. z o.o., T1 sp. z o. o., PO sp. z o. o., P sp. z o. o., T2 sp. z o. o., J sp. z o. o. oraz R sp. z o. o. Spółki te zmieniła siedzibę na: [...]. Pod w/w adresem w [...] znajdują się nieruchomości o charakterze magazynowym należące do S.T.. Innymi słowy, pod koniec 2020 r. pozostałe spółki zmieniły swą formalną siedzibę w miejsce, w którym mają prawo korzystać z użyczonych przez S.T. nieruchomości zabudowanych, a spółka T2 - nie dysponując w tym miejscu powierzchniami magazynowymi - zmieniła swoją formalną siedzibę właśnie na miejsce, w którym od kilku lat powierzchniami magazynowymi dysponują inne spółki powiązane. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wskazywana forma działania jaką przyjęli S.T. (wspólnik poszczególnych spółek) oraz J.G. (prezes zarządu każdej ze spółek) potwierdza jedynie ustalenia organów ARiMR w zakresie pozorności odrębności opisywanych w niniejszej decyzji podmiotów. W zależności od potrzeb kreowana jest rzeczywistość w jakiej pozornie funkcjonują w/w spółki, a fundamentem tego funkcjonowania jest zasób nieruchomości nie tylko gruntowych, ale i zabudowanych, będących własnością S.T.. W świetle powyższych rozważań należy skonstatować, iż forma w jakiej doszło do zmiany siedziby spółek - stanowiąca w ocenie organu odwoławczego masowe przeniesienie - wskazuje na koordynację działań podejmowanych przez jednoosobowy zarząd spółek.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że wszystkie spółki oraz J.G.,Ł.G., J.G. oraz S.T. mają ten sam adres do korespondencji. Adresy zarówno siedzib spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR wskazywały w roku 2019 miejsce swojej siedziby pod zasadniczym adresem: [...] będącym jednocześnie adresem, pod który należy kierować korespondencję dla wszystkich podmiotów - w tym osób fizycznych. Adres do korespondencji w przypadku spółek oraz osób fizycznych powiązanych z S.T. oraz J.G. pozostaje zawsze bez zmian tj. [...] mimo, iż - jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym - w październiku 2020 r. (wg wpisów w KRS) wszystkie spółki zmieniły adres swojej formalnej siedziby na: [...]. W ocenie organu odwoławczego adres: [...], to jedynie formalna siedziba. wykreowana na potrzeby umiejscowienia siedziby podmiotu wnioskującego o płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreśla, iż opisane wyżej okoliczności, tj. fakt, iż D sp. z o. o., PO sp. z o. o., T1 sp. z o. o., T sp. z o. o., T2 sp. z o. o., L sp. z o. o., P sp. z o. o., a także J.G., J.G. oraz Ł.G. nie posiadają kadry pracowniczej oraz niezbędnej infrastruktury do prowadzenia działalności rolniczej, wymusił konieczność korzystania przez te podmioty z usług świadczonych przez podmioty zewnętrzne.

Organ stwierdził, że w sprzedaży plonów kontrahenci T sp. z o. o. ograniczają się zawsze do tych samych podmiotów tzn. bądź do spółki bezpośrednio powiązanej tj. R sp. z o. o., bądź też do spółki F sp. z o. o. Identyczna sytuacja występuje w przypadku spółek powiązanych: J sp. z o. o., PO sp. z o. o. oraz T sp. z o. o. Według przedłożonej dokumentacji roślinne płody rolne stanowiące efekt produkcji prowadzonej na działkach zgłoszonych do płatności na rok 2019 zostały sprzedane do F sp. z o. o. Organ odwoławczy zauważył, iż J.G., piastując funkcje prezesa zarządu T1 sp. z o. o. oraz innych spółek powiązanych w sposób całkowicie swobodny dokonuje pomiędzy powiązanymi podmiotami operacji polegających na handlu płodami rolnymi. Jeżeli obrót płodami rolnymi nie odbywa się na pomiędzy podmiotami powiązanymi, to ukierunkowany jest na sprzedaż - przez każdą spółkę - wyłącznie do jednego podmiotu tj. F sp. z o. o. Z racji pełnionych funkcji tylko J.G. oraz S.T. mają realny wpływ na działalność powiązanych podmiotów powiązanych tj. w szczególności na to: do którego podmiotu przypisać formalnie poszczególne działki gruntu rolnego oraz dokąd ma być skierowana sprzedaż płodów rolnych. Część tych operacji wykonywana jest pomiędzy powiązanymi podmiotami, a część w relacji powiązany podmiot - zamknięty krąg kontrahentów.

Wskazane okoliczności potwierdzają się również w zakresie zakupów środków ochrony roślin gdzie T1 sp. z o. o. w roku 2019 realizowała współpracę przede wszystkim ze wskazywaną już wyżej F sp. z o. o., lub też do podmiotu "L K.G.". Kwestie te wyglądają identycznie w przypadku innych podmiotów powiązanych tj. PO sp. z o. o. oraz J sp. z o. o. W przypadku pozostałych spółek organ Strona nie przedłożyła dokumentacji za 2019 r. ani organowi I instancji jak i organowi odwoławczemu.

Analiza powiązań pomiędzy podmiotami wskazuje na: zbliżony charakter pozyskania potencjału produkcyjnego poszczególnych podmiotów (wydzielenie działek z zasobów S.T. bądź spółek bezpośrednio lub pośrednio z nim powiązanych i przekazanie ich w formie sprzedaży lub dzierżawy osobom prawnym lub fizycznym aby te zgłaszały je do płatności), tożsamy sposób prowadzenia przez nowo zawiązane podmioty działalności rolniczej (brak pracowników, brak sprzętu, wyłącznie zlecenia do zewnętrznych powielających się podmiotów, jednolite umowy o współpracy i najmie, podpisywane w tym samym czasie), wykonywanie prac agrotechnicznych na zgłaszanych użytkach przez tych samych zleceniobiorców (w latach wcześniejszych), tożsame adresy siedzib lub adresy korespondencyjne, łączące je więzi personalne i kapitałowe (ten sam prezes zarządu, wspólnicy: S.T. bądź spółki kapitałowe, w których tenże jest udziałowcem, bezpośrednie więzy rodzinne). W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe okoliczności świadczą o zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów m.in. polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, pozwalających na uzyskanie korzyści finansowych niezgodnych z regulacjami prawnymi dotyczącymi systemu wsparcia. Organ podkreślił również skalę ważności pozyskiwanych z ARiMR środków finansowych i ich wpływu na ekonomiczny byt wymienionych podmiotów.

Organ wskazał, że nowo powołane podmioty nie zatrudniały pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecały bowiem wszystkie prace i księgowość podmiotom powiązanym albo podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Zatem osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. W odniesieniu do płatności JPO korzyść polegała m.in. na uniknięciu zmniejszenia płatności na skutek zastosowania współczynnika korygującego. Wprowadzenie zasady pełnego wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie kwotowe dla podmiotów większych, służyło zapewnieniu konkurencyjności. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku. Wprowadzenie konkurencyjności miało zapewnić zmniejszenie kwotowej płatności dla większych rolników poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego albowiem wprowadzenie modulacji kwotowej jak również degresywnych stawek płatności miało na celu przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu mniejszych rolników, co w konsekwencji powoduje podniesienie indywidualnych dochodów prawdziwych rolników tj. tych którzy pracują w tych gospodarstwach i dla których dochody z tego gospodarstwa stanowią wartość dodaną.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom (tak jak mato miejsce w niniejszej sprawie), przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co w przypadku nowo powołanych podmiotów nie ma miejsca.

W skardze do Sądu pełnomocnik Skarżącego zarzucił:

I.rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1. niezastosowanie norm art. 2 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...) oraz art. 4 ust. I lit a i b , c) rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 1), 2) i 3) lit. b) ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, art. 2 ust 1a oraz ust. 1 d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 oraz art. 2 lit. A Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018r w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 i przyjęcie, że skarżący nie jest producentem rolnym, rolnikiem beneficjentem i nie posiada gospodarstwa rolnego, pomimo iż zgodnie z przywołanymi przepisami posiada status rolnika, producenta rolnego, beneficjenta wsparcia, który prowadzi gospodarstwo rolne i ma prawo do otrzymania płatności;

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do istniejącego stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do przyznania płatności;

3. niezastosowanie normy art. 14 ust. 1 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i przyjęcie iż skarżący nie spełnia warunków przyznania wnioskowanej pomocy; 4. niewłaściwe zastosowanie normy § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020) i przyjęcie iż nie przysługują skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe;

5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (wg wersji Traktat Amsterdamski art. 33 ust. 1 ) oraz art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013 poprzez przyjęcie, że skarżący nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej;

6. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 i bezpodstawne przyjęcie, iż skarżący podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;

7. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, poprzez przyjęcie, iż skarżący stworzysztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego;

8. niewłaściwą wykładnię normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, poprzez niewłaściwe zdefiniowanie przesłanki subiektywnej koniecznej dla możliwości zastosowania przedmiotowej normy i przyjęcie, że wystarczające jest wykazanie istnienia elementów obiektywnych dla przypisania cech subiektywności, zamiaru działania i intencjonalności przesłanek sztucznych warunkach w celu pozyskania nienależnych płatności, jak również poprzez wysączenie z przesłanki subiektywnej konieczności wykazania wyłączności takiego celu działania, który determinuje wszelkie działania skarżącego, tak w chwili powstania gospodarstwa rolnego skarżącego jak i w chwili składania wniosku o przyznanie płatności;

9. niezastosowanie normy art. 20 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresiew jakim odmówiono przyznania płatności, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem samoistnym ani zależnym gruntów a faktycznym ich posiadaczem był S.T. lub J.G. lub spółka R sp. z o.o.;

10. niezastosowanie normy art. 24 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lała 2014-2020 w zakresie nieterminowego rozpatrzenia sprawy przez organy Ii II instancji;

11. poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy: a) art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia U lipca 2013 oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013, poprzez przyjęcie, że strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem jedna ze spółek powiązanych osobowo i kapitałowo dokonała podziału spółki R- Weu w celu uzyskania wyższych płatności ONW;

b) regulacji 11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013r oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 poprzez przyjęcie iż strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem jedna ze spółek powiązanych osobowo i kapitałowo - spółka T1 ubiegała się o płatność ONW do dodatkowych 300 ha, a wszystkie inne podmioty powiązane działały w celu obejścia przepisów prawa;

c) regulacji 11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 oraz § 13a ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013) (Rozporządzenie PRŚ) poprzez przyjęcie iż strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem J.G. powiązany osobowo i kapitałowo ominął modulację i limity obszaru, limity powierzchniowe, a wszystkie inne podmioty powiązane działały w celu obejścia przepisów prawa;

d) art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 poprzez błędne założenie konieczności zastosowania ograniczeń pułapów płatności i współczynników korygujących dla płatności dla skarżącego i podmiotów powiązanych z uwagi na założenie iż wszystkie podmioty powiązane, wespół ze skarżącym działały w celu obejścia przepisów prawa;

e) § 2 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2014-2020 oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW 2007- 2013 między innymi poprzez przyjęcie iż spółka PO celowo przejęła program od spółki T1 w celu ominięcia limitów powierzchniowych;

f) § 3 ust. 3 i 4 Rozporządzenia ONW 2007-2013, § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014-2020 § 13a ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ , § 3 ust. 3 oraz § 4 ust. 3 Rozporządzenia PRSK , § 4 ust. 4 rozporządzenia RE oraz art. 13, 14 ust. 2 pkt. 1 i 2 Ustawy OB, art. 8 rozporządzenia 1307/2013 w zakresie w jakim ustalono, iż czynności podejmowane przez skarżącego i powiązane z nią spółki zmierzały do obejścia przepisów prawa w celu uzyskania nienależnych płatności.

II . naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:

1. naruszenie przepisu art. 27 ust. 3 pkt 1 i art. 24 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (ustawa zw. PROW 2014-2020), poprzez nieterminowe przeprowadzenie postępowania,

2. naruszenie przepisu art. 27 ust.1 pkt. 2) ustawy PROW 2014-2020, poprzez: a) dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego, b) pominięcie dowodów zgłoszonych przez stronę, c) niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przedłożonego przez strony i zebranego przez organ w toku postępowania;

3. naruszenie przepisu art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 poprzez: a) przyjęcie iż cały ciężar dowodowy spoczywa na stronie a organ zwolniony jest z obowiązku udowodnienia woli strony, przesłanek intencjonalnych i subiektywnych uzasadniających przyjęcie iż wyłączną wolą strony było pozyskanie nienależnych jej płatności b) uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych, c) niedopuszczenie dowodów przedłożonych przez skarżącego;

4. naruszenie art. 27 ust. 1 pkt. 3) i 4) ustawy PROW 2014-2020 oraz 9 KPA poprzez nieudzielanie skarżącemu wyjaśnień pomimo zgłoszenia przez skarżącego żądania w tym zakresie, nie poinformowania stronie o błędnym przedłożeniu przez nią dokumentów odnoszących się do roku 2018 zamiast do roku 2019 oraz poprzez niezasadne niewezwanie strony do uzupełnienia przedmiotowego braku i przedstawienia dokumentów za rok 2019, poprzez nieudzielenie wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych;

5. przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie;

6. przepisu art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego;

7. przepisu art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie;

8. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takichjak: a) zasada praworządności (art. 6 KPA i art. 27 ust. 1 pkt. 1) ustawy PROW 2014-2020), b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 KPA), c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 KPA), d) zasada zasadności przesłanek (art. 11 KPA), e) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a KPA) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki f) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 KPA i art. 24 ustawy PROW 2014-2020), albowiem postępowanie trwało blisko 3 lata licząc od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW;

9. naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata-2014 - 2020 (dalej jako: "Rozporządzenie ONW") w zw. z art. 27 ust, 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym uznaniu, że skarżący nie wykazał faktu posiadania użytków rolnych (obszarów ONW), choć organ sam potwierdza posiadanie gruntów przez skarżącego.

III. Naruszenie prawa procesowego, poprzez niezastosowanie normy art. 97 § 1 pkt. 4) KPA i niezasadną odmowę postanowieniem z dnia [...].10.2021r. zawieszenia postępowania i nieuwzględnienie w tym zakresie wniosku strony zawartym w odwołaniu wniesionym przez skarżącego od decyzji Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.), rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w przepisach k.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Zgodnie z art. 3 ust. 3 Ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z zm., dalej jako: K.p.a.), a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27.02.2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29.03.2019 r. I GSK 1369/18).

Wyjaśnić również należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Z treści art. 3 ust. 3 Ustawy wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy, płatność JPO, płatność PZZ, płatność dla młodych rolników, płatność RDST i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013, 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast na mocy art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy, płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdział 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5 % w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR. W aspekcie powyższego w art. 19 ust. 1 pkt 1 Ustawy wskazano, że wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

Zgodnie z art. 3 pkt 3 Ustawy EP, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia. Art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013 jako rolnika określa osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Skarżący w postępowaniu prowadzonym przed organami ARiMR wykazał, iż nadano mu numer identyfikacyjny oraz, że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntów rolnych, które - jak twierdził - zajęte są na prowadzone przez niego uprawy, zaś czynności agrotechniczne są przez niego zlecane. Organ natomiast uznawał, że Skarżący nie prowadzi w imieniu własnym działalności rolniczej, lecz pozorowano jej samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że Dyrektor Oddziału Regionalnego instancji wykazał, iż Skarżący, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z tym przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".

Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3.11.2016 r. akt II GSK 3579/16).

Jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.

Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Wykładnia wyrażenia "sztuczne warunki" sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de PlăţişiIntervenţiepentruAgricultură – CentruljudeţeanDolj, Agenţia de PlăţişiIntervenţiepentruAgricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72).

Wg TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyr. NSA z 08.08.2019 r. I GSK 1313/18).

Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie I GSK 1772/18 o tym, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006 r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko LandwirtschaftskammerHannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich) i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.

W ocenie Sądu organy ARiMR wykazały istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w ww. wyrokach TSUE.

Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe trafnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Właściwie ustalił też więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, słusznie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G.. Zasadnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty a ściślej: ich majątek współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia – koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.

Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego.

Cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 TWE, gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.W przypadku płatności bezpośrednich cel ten osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013"

Organ prawidłowo wskazał, że dzięki zgłoszeniu do płatności 13 podmiotów ominięto szereg limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności bezpośrednich (RDST, PMR, PSTR, JPO) przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., wskazał że w przypadku gdyby zgłoszono do płatności łączny areał (1.664,29 ha), kwota przysługującej do zagregowanego areału była by niższa. Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych umożliwiało uzyskanie płatności w wyższych wysokościach (s. 39 - 84 zaskarżonej decyzji).

Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, iż tworzenie przez S.T. oraz J.G. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 13a ust. 1 oraz § 20 ust 1 Rozporządzenia PRŚ oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia PRSK oraz § 4 ust 4 rozporządzenia RE oraz art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.r.s.w.b.

Tym niemniej, w świetle sformułowanych powyżej uwag, Sąd uznał za trafne stanowisko organu, iż upozorowanie działalności licznych podmiotów służyło uzyskaniu korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Prawidłowo ustalono fakty świadczące o nie tylko zależności prawnej ale również o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącego i jego zależności od decyzji S.T. i J.G. podporządkowanych interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika". Skarżący podobnie jak szereg pozostałych podmiotów (osoby fizyczne i prawne) pełnił rolę podrzędną w stosunku do spółki R Sp. z o.o., a czynnikiem łączącym te podmioty są osoby S.T. i J.G.. Powstałe podmioty nie tworzą gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż nie posiadają niezbędnej do tego kadry pracowniczej oraz infrastruktury, a działalność opiera się na zlecaniu wszystkich wymaganych usług podmiotom zewnętrznym (którymi w znacznej mierze są spółki powiązane kapitałowo i osobowo ze S.T. i J.G.). W celu prowadzenia działalności rolniczej nowo powstałe podmioty zawarły umowy ze spółką macierzystą R oraz ze spółką R3, na wykonywanie zabiegów agrotechnicznych.

O pozorności jej samodzielnej działalności rolniczej świadczą przede wszystkim zapisy umowy z dnia [...].06.2015 r. działek nr: [...] (łącznie 135,15 ha) zawartej pomiędzy S.T. a Ł.G., - umowy dzierżawy z dnia [...].06.2015 r. działki nr [...] (11,54 ha) zawartej pomiędzy S.T. a Ł.G., - umowy sprzedaży z dnia [...].06.2015 r. (akt notarialny repertorium A nr [...]) dotycząca działki nr [...] (4,60 ha) zawarta pomiędzy S.T., a Ł.G..

Zasadnie stwierdził organ, że analiza wskazanych dowodów wskazuje, że stanowią one rażący przykład pozorności w zakresie prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej przez Skarżącego - Ł.G.. I tak, w § 5 ust. 1 umowy z dnia [...].06.2015 r. postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł (za ponad 135 ha gruntów), co zasadnie uznane zostało przez organ, jako wartość rażąco nie przystającą do realiów rynkowych. W tożsamy sposób postąpiono w przypadku umowy z dnia [...].06.2015 r. dotyczącej działki nr [...], gdzie roczną wysokość czynszu dzierżawnego (§ 5 ust. 1 umowy) został ustalony na 50 zł rocznie za ponad 11 ha gruntów. Nie mniej istotny jest fakt, iż w § 5 pkt 2 w/w umów stwierdzono, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy tj. dopiero w dniu [...].07.2025 r. Uprawnione tym samym było stwierdzenie organu, że rezygnacja przez S.T. z części potencjału produkcyjnego, ma sztuczny charakter i wpisuje się w proceder zmultiplikowania pomiotów mogących ubiegać się o zwiększone płatności obszarowe. O ile organ odwoławczy nie kwestionuje samego faktu dysponowania w dowolny sposób swoja własnością przez S.T., to jednak zasadnie wskazuje, iż tenże wydziela z własnego areału ponad 150 ha gruntów rolnych i bez żadnych profitów oddaje w użytkowanie osobie trzeciej, która - co ustalono w toku postępowania - mimo formalnego posiadania gruntów rolnych (o łącznym obszarze deklarowanym w 2019 r. 125,42 ha) - nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym maszyn, urządzeń i środków transportu, a magazyn na przechowanie produktów poddzierżawia od podmiotu powiązanego (PO sp. z o. o.), który z kolei jest w dysponowaniu powierzchnią magazynową w oparciu o umowę z S.T.. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane sąosobom/podmiotom zewnętrznym, tożsamym z tymi, które wykonują usługi dla innych podmiotów powiązanych.

Skarżący oraz inne powiązane spółki kapitałowe oraz osoby fizyczne zawarły niemal jednobrzmiące umowy na świadczenie usług rolniczych z R3 sp. z o.o. oraz R, czyli podmiotami powiązanymi bezpośrednio z S.T. oraz J.G. (zob. tab. Na s. 25 – 26 decyzji).

Jeśli chodzi o umowy najmu ruchomości organ wskazał, że zgodnie z ich treścią spółka R3 sp. z o. o. zobowiązała się do wynajmu na rzecz w/w podmiotów (w tym Ł.G. - zob. umowa z dnia [...].01.2016 r.) sprzętu rolnego (wymienionego enumeratywnie w załączniku nr 1 do Umowy) do celów własnych związanych z usługami rolnymi świadczonymi na rzecz własną i swoich kontrahentów. Jako wynajmujący, w imieniu R3 sp. z o. o., na w/w umowie podpisał się J.G., a jako najemca Ł.G.. Z kolei w przypadku stałej ramowej umowy o współpracy (z dnia [...].01.2017 r.) zauważył, że podpisali ją: Ł.G. jako zleceniodawca oraz S.T. (jako prezes zarządu R sp. z o. o.) jako zleceniobiorca. Takie postępowanie zasadnie uznane zostało za jaskrawy przykład braku odrębności zmultiplikowanych podmiotów. Równocześnie Skarżący nie przedstawia żadnych dowodów świadczących o jego samodzielności jako producenta rolnego, zasłaniając się brakiem obowiązku prowadzenia księgowości.

Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu Strony w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G.. Jednocześnie trafnie ustalono, iż Skarżący był gospodarczo niesamodzielny i nie prowadził gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).

Prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącego w zakresie prowadzenia działalności rolniczej i jego zależności od decyzji S.T. i J.G., podporządkowanej interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika".

1) Prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2019 r. Oprócz Skarżącego, jego siostra J.G., ojca J.G. i S.T. o płatności na rok 2019 wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L sp. z o.o., R sp. z o. o., PO sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T2 sp. z. o. o., T1 sp. z o. o. D sp. z o. o., P sp. z o.o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie Z sp. z o. o.).

2) Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G..

3) Jednocześnie trafnie ustalono, iż Skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:

a) Wszystkie spółki i osoby fizyczne prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki, z wyłączeniem Z sp. z o.o. miały jednocześnie ten sam adres siedziby, a osoby fizyczne korzystały z tego samego adresu do korespondencji.

b) Skarżący, podobnie jak inne podmioty, nie posiadał zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi zlecał tym samym podmiotom zewnętrznym oraz związanym ze S.T. i J.G..

c) Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wykonywanie prac agrotechnicznych, dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej.

d) Trafnie ustalono rolę R sp. z o. o. w działalności rolniczej prowadzonej pod kierownictwem J.G. i S.T.. Z bilansu tej spółki wynika bowiem, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty, budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, inne środki trwałe. Pozostałe podmioty, w tym Skarżąca, współpracowały z tą spółką na podstawie zawartych umów ramowych, zobowiązujących R sp. z o.o. do świadczenia usług agrotechnicznych, udostępniania sprzętu rolnego, maszyn, urządzeń, ciągników z obsługą pracownika oraz do wykonywania usług rolnych zleconych przez zleceniodawcę.

Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez organ, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, kierowanego przez J.G. i S.T., sprowadzały się do głównie do przenoszenie własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą.

W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż:- działalność spółek zależnych i powiązanych (w przypadku skarżącego rodzinnie) osób fizycznych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miało charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013;

- Skarżący był gospodarczo niesamodzielny i nie spełniał definicji rolnika, ponieważ nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Stanowiące jej własność oraz dzierżawione przez nią grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza rzeczowymi i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miał innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.

Prawidłowo ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie bowiem przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Strony co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Wyjściowo wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności, których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:

1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G.. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.

2) Dyrektor OR ARiMR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.

3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej.

W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek powiązanych z J.G. i S.T.. To tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków. Zasadnie ustalenia te odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały, że kolejne na przestrzeni lat 2013 -2019 zmiany polegające na wstępowaniu nowych osób fizycznych oraz tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne.

Organ prawidłowo ocenił, że:- pomniejszenie areału R sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T1 sp. z o.o. oraz podział R1 z przeniesieniem gruntów na rzecz J sp. z o.o.,- włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T sp. o.o.),- w 2016 roku przez Ł.G. i J.G.,- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P, D, T2, L, P i Z, doprowadzało do sukcesywnego ograniczenia skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, oraz ograniczeniem finansowych skutków limitów powierzchniowych pozostałych płatności.

Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR ARiMR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Sąd uznał jednocześnie, że Strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.

Należy bowiem zauważyć, że Skarżący deklarował podjęcie działalność rolniczej w 2016 r., a ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków" podlegał sens jego działalności oraz charakter prowadzenia przez niego działalności rolniczej w roku 2017, 2018 i 2019. Jak powyżej wskazano okoliczności jej powstania osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G.. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR ARiMR o tym, że celem zarówno formalnego uzyskania statusu rolnika jak i nabycia przez nieo własności oraz zawarte przez niego umowy dzierżawy gruntów było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.

Podobnie nie jest przekonujące wyjaśnienie, że S.T. i J.G. utworzyli 10 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J, która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie spowodowane przestępczą działalnością uprzedniego zarządu Spółek R1 sp. z o.o. (obecnie K sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek.

Zaznaczyć również należy, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki i podejmowana była działalność rolnicza przez osoby fizyczne powiązane z J.G., pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu, że została utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.

Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek miało na celu uzyskanie większych dopłat. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.

Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej ilości spółek może realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Cele te mogą bowiem współtworzyć mechanizm i utrudniać jego identyfikację jako zmierzający do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Innymi słowy, realizacja w ramach stworzonego mechanizmu innych działań, zgodnych bądź niezgodnych z prawem, nie może stać na przeszkodzie możliwości skorzystania przez organy z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Raz jeszcze należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten obejmuje zatem również takie sytuacje, w których w ramach działań organizacyjno-prawnych stworzono nie tylko warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego ale także umożliwiono np. optymalizację podatkową, obejście ograniczeń dotyczących nabywania ziemi, czy prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej.

Jak już wskazano ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn.. akt I GSK 1772/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, o strukturze zasiewów decydowała jedna osoba, decyzje o zakupach nawozów i materiałów siewnych oraz o wykorzystaniu i sprzedaży płodów rolnych, u wszystkich spółek podejmowała ta sama osoba. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.

Zdaniem Sądu trafny jest również wniosek organu, że działania Skarżącego zdecydowanie nie wypełniają celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżąca korzysta bowiem głównie z usług podmiotów powiązanych i nie posiada własnego zaplecza technicznego trudno zatem przyjąć by jego działalność służyła zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Zaś uczestnictwo w procederze stworzenie sztucznych warunków raczej niszczy niż wspiera konkurencyjność rolnictwa.

Wyjaśnić należy, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15).

Niewątpliwie wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Tymczasem, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżący podjął działalność w celu uniknięcia skutków modulacji. Zaznaczyć należy, że zgodnie z motywem 13 preambuły Rozporządzenia nr 1307/2013 charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Powyższe wywody bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.

Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania oparty o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez NSA w analogicznych sprawach dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017 i 2018. Trzeba bowiem zaakcentować, że zawieszenie o którym w art. 125 § 1 pkt 1 P.ps.a. ma charakter fakultatywny, o czym świadczy stwierdzenie "sąd może". A zatem Sąd może, a nie jest zobligowany zawiesić postępowanie w tym przypadku. Co jednak najistotniejsze, Sąd nie dostrzega by w sprawie zaistniała kwestia prejudycjalna. Należy w tym miejscu choćby wskazać choćby na uchwałę NSA z 24.11.2008 r. (sygn. akt II FPS 4/08) w której przyjęto, że art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z tego też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.