Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 141/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, 1a, 1b, 4, 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3140/2022/16886 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta D. decyzją z 12 października 2022 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił Z. M. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu organ ten przedstawił wpierw przepisy normujące zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia, a następnie przywołał stan faktyczny sprawy i wskazał, że strona jest córką osoby wymagającej stałej opieki, a osoba wymagająca tej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przedstawił zakres wykonywanych czynności opiekuńczych wobec osoby wymagającej opieki. W konkluzji swoich rozważań wypowiadający się organ stwierdził, że stronie nie przysługuje wnioskowane świadczenie, ponieważ niepełnosprawność mamy strony powstała w [...] roku życia, a mąż osoby wymagającej opieki nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Tym samym on jest w pierwszej kolejności uprawniony do ubiegania się o takie świadczenie.

Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniosła, że okoliczność związana z momentem powstania niepełnosprawności w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest brana pod uwagę. W dalszej części odwołania zakwestionowano brak związku przyczynowo-skutkowego między chorobą osoby wymagającej całodobowej opieki, rezygnacją przez stronę z zatrudnienia lub też jego nie podejmowania. W dalszej części odwołania strona odniosła się do sytuacji związanej z jej ojcem a mężem osoby wymagającej opieki. Podkreślono złe relacje, które między małżonkami występują, a które swoją genezę posiadają w alkoholizmie męża osoby wymagającej opieki. Wskazano na przejawy przemocy domowej i brak zainteresowania losem osoby wymagającej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 28 listopada 2022 r. Nr SKO.PSŚ/41.5/3140/2022/16886 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ ten przytoczył przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanego świadczenia i zamieścił stwierdzenie, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw dla jej uchylenia. Organ odwoławczy odniósł się do przesłanki przywołanej przez organ pierwszej instancji, a dotyczącej okresu powstania niepełnosprawności i podkreślił, że podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do braku wpływu tej okoliczności na prawo do otrzymania przedmiotowego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podniesiona okoliczność skutkuje tym, że, strona nie spełnia wymogów do otrzymania przedmiotowego świadczenia, ponieważ jest osoba, która w pierwszej kolejności zobowiązana jest do sprawowania opieki. W konkluzji swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełnia wymogów wynikających z obowiązujących regulacji prawnych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem jest osoba, która jest zobowiązana w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad osobą tego wymagającą. Podkreślono również, że w przypadku orzeczenia przez sąd powszechny rozwodu, strona będzie mogła w sposób skuteczny ubiegać się o przedmiotowe świadczenie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła strona. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem stan faktyczny nie został w sprawie wyjaśniony w sposób prawidłowy. Podniesiono podjęcie decyzji bez rozpatrzenia w całości materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy, a w szczególności tego że mąż osoby wymagającej opieki jest w stanie taką opiekę sprawować sam będąc osobą niepełnosprawną legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 259 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie.

Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z treścią ust. 1 b przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Stosownie do postanowień ust. 5 wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego albo ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Przedmiotowe świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Przywoływane świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; albo też członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, jak również na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albo też na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest córką osoby wymagającej stałej opieki. Matka skarżącej legitymuje się stosownym orzeczeniem i stan jej zdrowia nie budzi najmniejszych wątpliwości, a zatem jest osobą uprawnioną do tego, aby osoba sprawująca opiekę nad nią mogła ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Równocześnie z akt administracyjnych wynika, że osoba wymagająca opieki ma męża, który jest ojcem skarżącej. Wskazana powyżej osoba nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pismach kierowanych do tutejszego Sądu skarżąca akcentowała, że relacje między małżonkami nie są dobre i z tego powodu został złożony pozew rozwodowy, nadto podkreśliła, że z powodu nadużywania przez ojca alkoholu miała z nim ograniczony kontakt.

Przywołany stan faktyczny zestawić należy z treścią art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle przywołanych przepisów w sytuacji faktycznej występującej w rozpoznawanej sprawie, podzielić należy stanowisko prezentowane przez organy administracji publicznej, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ w rodzinie występuje osoba, która w pierwszej kolejności jest zobowiązana do opieki nad osobą wymagającą stałej opieki i tą osobą jest ojciec skarżącej, a mąż osoby wymagającej opieki. Powyższa okoliczność skutkuje tym, że skarżąca nie może w sposób skuteczny ubiegać się o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie fakt niemożności sprawowania opieki przez męża osoby tego wymagającej wynika ze złego stanu zdrowia oraz złych relacji z żoną, które uzewnętrzniły się złożeniem pozwu rozwodowego. Podniesiona przesłanka niemożności sprawowania opieki przez męża osoby wymagającej opieki nie daje podstaw dla uznania, że skarżąca przesuwa się w kolejności osób uprawnionych do skutecznego ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Sytuacja w omawianym zakresie ulegnie zmianie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego rozwiązującego małżeństwo rodziców skarżącej.

Podnoszone przez skarżącą argumenty odnośnie stanu zdrowia ojca skarżącej jak i sprawowania przez nią opieki nad nim są prawdziwe i nie budzą żadnej wątpliwości składu orzekającego wypowiadającego się w tej sprawie, jednakże sąd administracyjny ocenia legalność, a zatem zgodność z prawem decyzji wydanej przez organ administracji publicznej i przyjdzie stwierdzić, że organy administracji wydając kwestionowane decyzje nie dopuściły się naruszeń prawa w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.