Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 812/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 8 ust. 3, art. 61 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2023 r. nr SKO.4110/3/2023 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 grudnia 2022 r. nr PI-DPS.5026.360.3.2022.7; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej E. M. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 812/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi E.M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 21 lutego 2023 r. nr SKO.4110/3/2023 dotycząca ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzją z 25 maja 2022 r. nr PI- DPS.5 026.360.1.2022.4 zmienił ostateczną decyzję własną z 31 sierpnia 2021 r. nr PI-DPS.5026.368.3.2021.1 ustalającą opłatę za pobyt E.M. w DPS w R. przy ul. [...] - w zakresie ustalenia opłaty za pobyt w DPS od 1 lutego do 31 marca 2022 r. w wysokości 1 987,88 zł miesięcznie, a od 1 kwietnia 2022 r. w wysokości 2 069,14 zł miesięcznie; decyzja z 25 maja 2022 r. została uchylona decyzją SKO z 7 lipca 2022 r. nr SKO.4110/69/2022.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent M. [...] decyzją z 12 grudnia 2022 r. nr PI-DPS.5026.360.3.2022.7 zmienił decyzję własną z 31 sierpnia 2021 r. nr PI-DPS.5026.368.3.2021.l. - ustalając opłatę za pobyt  E.M. w DPS analogicznie jak w uchylonej decyzji z 25 maja 2022 r. Wskazał, że zmiana wysokości opłaty za pobyt w DPS była następstwem m.in. doliczenia do dochodu uzyskiwanego przez E.M. opłat ponoszonych na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, a związanych z korzystaniem przez najemcę z należącego do niej mieszkania przy ul. [...] w R., które to opłaty pokrywał najemca.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła E.M. (reprezentowana przez opiekuna prawnego L.A.) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), polegające na niewyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych dotyczących ustalenia, które opłaty ponoszone do Spółdzielni Mieszkaniowej związane z korzystaniem przez najemcę z mieszkania E.M. dotyczą wyłącznie odwołującej, a które najemcy. W konsekwencji naruszenia przepisów postępowania organ niewłaściwie zastosował art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: u.p.s.) poprzez przyjęcie, iż dochodem E.M. są wszystkie opłaty ponoszone przez najemcę związane z korzystaniem z jej mieszkania.

Po rozpatrzeniu odwołania SKO w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z 21 lutego 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 60 u.p.s., pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS określa art. 61 ust. 1 u.p.s. Mieszkaniec DPS zobowiązany jest do wnoszenia opłaty za pobyt zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Pojęcie dochodu zostało uregulowane w art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Powyższa definicja dochodu zawarta w przepisach ogólnych u.p.s., z uwagi na brak innych uregulowań w tym zakresie, obliguje organ do wyliczenia dochodu jedynie na tej podstawie. Ponadto ustawodawca w art. 8 ust. 4 precyzyjnie wskazał składniki, których nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3.

W aktualizacji wywiadu sporządzonego w trybie art. 107 ust. 4 u.p.s. ustalono z opiekunem prawnym sytuację dochodową E.M. na dzień 23 listopada 2022 r. oraz udokumentowano jej dochód od stycznia do kwietnia 2022 r. Od stycznia 2022 r. uległa zmianie wysokość pobieranego przez nią z ZUS świadczenia, które w okresie od stycznia do lutego 2022 r. wynosiło 1 877,96 zł miesięcznie (emerytura – 1 138,30 zł, dodatek pielęgnacyjny - 239,66 zł oraz świadczenie uzupełniające – 500 zł). Ponadto E.M. osiąga dochód z wynajmu mieszkania w wysokości 549 zł miesięcznie (czynsz w wysokości 600 zł pomniejszony o kwotę podatku w wysokości 51 zł miesięcznie) oraz z tytułu czynszu za mieszkanie, który jest opłacany przez opiekuna prawnego ze środków finansowych pozyskanych od najemny lokalu.

Opłaty czynszowe, zgodnie z pismem Spółdzielni z 20 września 2021 r., naliczane są na jedną osobę i wynosiły:

- w styczniu 2022 r. - 432,49 zł, jednakże z pisma Spółdzielni z 24 marca 2022 r. wynika, że opiekun prawny wpłacił na konto Spółdzielni kwotę 412,87 zł,

- w lutym 2022 r. - 432,49 zł, jednakże z pisma Spółdzielni z 24 marca oraz z  8 listopada 2022 r. wynika, że opiekun prawny dokonał wpłaty na konto Spółdzielni kwoty 433 zł,

- od marca do października 2022 r. na konto Spółdzielni wpływała kwota 432,49 zł miesięcznie, co potwierdzają pisma z 24 marca, z  9 maja oraz z 8 listopada 2022 r.

Z zawiadomienia o wysokości opłat dołączonego do pisma Spółdzielni z 20 września 2021 r. wynika, iż czynsz składa się z: opłat stałych w łącznej wysokości 129,56 zł, opłat niezależnych od Spółdzielni naliczanych na 1 osobę w łącznej wysokości 282,93 zł oraz opłaty za ubezpieczenie mieszkania w PZU.

W związku z powyższym łączny dochód mieszkanki w styczniu 2022 r. wynosił 2 839,83 zł (świadczenie ZUS – 1 877,96 zł + dochód z wynajmu 549 zł + dochód z tytułu czynszu - 412,87 zł).

Zmiana dochodu E.M. w styczniu 2022 r. przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w odniesieniu do dochodu w oparciu o który obowiązywała dotychczasowa odpłatność, a zatem stosownie do art. 106 ust. 3b u.p.s. ma wpływ na zmianę odpłatności za pobyt w DPS, w związku z tym opłata ta od lutego 2022 r. wynosi 70% osiągniętego w styczniu 2022 r. dochodu, tj. 1 987,88 zł miesięcznie.

Kolejna zmiana dochodu E.M. wynikała ze zmiany wysokości opłaty czynszowej. Łączny dochód w lutym 2022 r. wynosił 2 859,96 zł (świadczenie ZUS – 1 877,96 zł + dochód z wynajmu 549 zł + dochód z tytułu czynszu - 433 zł).

Zmiana dochodu w lutym 2022 r. nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w odniesieniu do dochodu w oparciu o który obowiązuje odpłatność od lutego 2022 r., a zatem stosownie do art. 106 ust. 3b u.p.s., nie miała ona wpływu na zmianę odpłatności za pobyt w DPS.

Kolejna zmiana dochodu E.M. wynikała z waloryzacji świadczeń emerytalno – rentowych. Od marca 2022 r. strona pobiera świadczenie ZUS w wysokości 1 974,42 zł miesięcznie (emerytura – 1 217,98 zł, dodatek pielęgnacyjny - 256,44 zł oraz świadczenie uzupełniające - 500 zł). Łączny dochód od marca 2022 r. wynosił 2 955,91 zł miesięcznie (świadczenie ZUS – 1 974,42 zł + dochód z wynajmu - 549 zł + dochód z tytułu czynszu - 432,49 zł).

Zmiana dochodu E.M. w marcu 2022 r. przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w odniesieniu do dochodu za styczeń 2022 r. w oparciu o który obowiązuje odpłatność od 1 lutego 2022r., a zatem stosownie do art. 106 ust. 3b u.p.s., ma wpływ na zmianę odpłatności za pobyt w DPS, w związku z tym opłata ta od 1 kwietnia 2022 r. wynosi 70% osiągniętego w marcu 2022 r. dochodu, tj. 2 069,14 zł miesięcznie.

Z zaświadczenia ZUS z 5 września 2022 r. wynikało, iż mieszkanka DPS w czerwcu 2022 r. ostatni raz otrzymała wypłatę dodatku pielęgnacyjnego - 256,44 zł oraz świadczenia uzupełniającego - 500 zł. ZUS decyzją z 16 sierpnia 2022 r. nr ENPU/1/035171869 wznowił wypłatę dodatku pielęgnacyjnego od 1 lipca 2022 r., zaś decyzją z 10 czerwca 2022 r. nr ENPU/1/035171869 wznowił wypłatę świadczenia uzupełniającego od 1 lipca 2022 r. Wyrównanie dodatku pielęgnacyjnego oraz świadczenia uzupełniającego E.M. otrzymała we wrześniu 2022 r.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s., decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej stron. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Wg Kolegium, w świetle przytoczonych ustaleń popartych zebraną w sprawie dokumentacją, zmiana dochodu E.M. od 1 stycznia 2022 r., a następnie od 1 marca 2022 r., uprawniała organ I instancji do dokonania zmiany wysokości odpłatności za pobyt w DPS w sposób dokonany w objętej odwołaniem decyzji.

Zarzut zawarty w odwołaniu - nieuwzględnienia przez organ I instancji zaleceń zawartych w decyzji Kolegium z 7 lipca 2022 r. - jest niezasadny.

Opłaty czynszowe wnoszone do Spółdzielni zostały wyliczone ze względu na zużycie przez 1 osobę w lokalu, a zatem w prawidłowy sposób. Ewentualne dopłaty za rzeczywiste zużycie mediów w lokalu nie zostały ujęte w wyliczeniach przedstawionych przez Spółdzielnię Mieszkaniową.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze E.M., reprezentowana przez opiekuna prawnego L.A. (działającą przez pełnomocnika - radcę prawnego) decyzji Kolegium z 21 lutego 2023 r. zarzuciła:

1) błędną wykładnię art. 8 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. przez przyjęcie, że dochodem mieszkańca DPS mającym wpływ na ustalenie wysokości opłaty mieszkańca za pobyt w DPS są pokrywane przez najemcę opłaty związane z korzystaniem z lokalu mieszkalnego wynajmowanego od mieszkańca DPS, ponoszone na rzecz spółdzielni mieszkaniowej, a w przypadku przyjęcia, że opłaty związane z korzystaniem z lokalu mieszkalnego ponoszone na rzecz spółdzielni mieszkaniowej pokrywane przez najemcę lokalu mogą w jakiejś części zostać uznane za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s.

2) naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących ustalenia, które opłaty ponoszone do Spółdzielni związane z korzystaniem przez najemcę z mieszkania dotyczą wyłącznie skarżącej, a które najemcy,

3) naruszenie art. 8 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dochodem mieszkańca DPS mającym wpływ na ustalenie wysokości opłaty za pobyt w DPS są wszystkie opłaty ponoszone przez najemcę związane z korzystaniem z mieszkania rozliczane za pośrednictwem spółdzielni mieszkaniowej, w tym również stałe opłaty za media zużywane przez najemcę lokalu,

4) w konsekwencji powyższego naruszenie art. 62 ust. 2 pkt 1 u.p.s. przez przyjęcie, że miesięcznie opłata za pobyt E.M. w DPS w okresie od 1 lutego do 31 marca 2022 r. wynosi 1 987,88 zł, a od 1 kwietnia 2022 r. 2 069,14 zł.

W związku z tymi zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta oraz zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawie kluczowe jest ustalenie, czy opłaty ponoszone na rzecz Spółdzielni związane z korzystaniem przez najemcę z wynajmowanego od skarżącej z mieszkania, które to opłaty pokrywał najemca, stanowią dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. mający bezpośrednio wpływ na ustalenie wysokości opłaty skarżącej za pobyt w DPS. Przy wykładni art. 8 ust. 3 u.p.s. dominuje zapatrywanie, że pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie wymienionych w ustawie. Ta bardzo pojemna definicja dochodu skonstruowana na potrzeby u.p.s. nie oznacza, że każde świadczenie czy przysporzenie możemy uznać za dochód. W orzecznictwie sądów administracyjnych mocno akcentowana jest wykładania celowościowa pojęcia dochodu oraz pogląd, że nie każde przysporzenie majątkowe może być traktowane jako dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. Za dochód mogą być uznane tylko takie świadczenia, które służą zapewnieniu potrzeb bytowych i z których na takie potrzeby w sposób dowolny osoba może korzystać. Za dochód nie mogą zostać uznane przysporzenia przeznaczane na określony cel. Zatem za dochód nie można uznać opłat  ponoszonych na rzecz Spółdzielni związanych z korzystaniem przez najemcę z wynajmowanego od skarżącej z mieszkania, które to opłaty pokrywał najemca. Są to opłaty związane z korzystaniem z lokalu zajmowanego wyłącznie przez najemcę. Najemca aby móc korzystać z lokalu musi ponieść koszty mediów które zużywa (energia elektryczna, gaz, woda, ogrzewanie) oraz innych opłat (np. wywóz odpadów komunalnych). Dochodem wynajmującego z tytułu najmu jest tylko czynsz, zwany potocznie odstępnym. Kolegium utrzymując w mocy decyzję Prezydenta jako dochód skarżącej potraktowało m.in. kwotę zapłaconą przez najemcę za wodę czy gaz, które sam zużył, korzystając wyłącznie z mieszkania, które od skarżącej wynajął. Z pewnością nie taka jest idea i cel definicji dochodu z art. 8 ust. 3 u.p.s.

W związku z tym zawyżony został dochód, od którego liczona jest opłata za pobyt w DPS. Opłata ta powinna zostać obliczona po wyłączeniu z dochodu ponoszonych na rzecz spółdzielni mieszkaniowej opłat związanych z korzystaniem przez najemcę z lokalu mieszkalnego, pokrywanych w związku z jego najmem.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem skargi jest decyzja SKO w Rzeszowie z 21 lutego 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. [...] 12 grudnia 2022 r. o ustaleniu dla E.M. opłaty za jej pobyt w DPS od 1 lutego do 31 marca 2022 r. w wysokości 1 987,88 zł miesięcznie i od 1 kwietnia 2022 r. w wysokości 2 069,14 zł miesięcznie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organów administracji poczynione na tle art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. (definiującym dla potrzeb tej ustawy pojęcie dochodu), że na dochód skarżącej stanowiący podstawę wyliczenia obciążającej ją opłaty za jej pobyt w DPS składają się świadczenia otrzymywane z ZUS (emerytura, dodatek pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające) oraz dochód z wynajmu mieszkania (pomniejszony o kwotę należnego podatku). Nie jest to kwestionowane przez stronę skarżącą, tak jak i wysokość poszczególnych kwot składających się na ten dochód.

Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy do tego dochodu organy zasadnie doliczyły opłaty ponoszone przez najemcę mieszkania stanowiącego własność skarżącej związane z korzystaniem z niego (uiszczane na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przez opiekuna prawnego skarżącej), a jeżeli tak, czy wszystkie składowe tych opłat podlegały doliczeniu.

Co do pierwszej z tych kwestii Sąd podziela stanowisko organów, że – co do zasady – opłaty ponoszone przez najemcę mieszkania skarżącej stanowią dochód E.M. podlegający uwzględnieniu przy wyliczaniu obciążającej ją opłaty za pobyt w DPS.

Ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 3 określa pojęcie dochodu oraz sposób jego ustalania dla celów pomocy społecznej. W myśl tego przepisu, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach. Zatem dla potrzeb ustalania dochodu na potrzeby decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych wpływów, bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania. Katalog wyjątków od zasady ustalania dochodu zamieszczonej w art. 8 ust. 3 u.p.s. i nie podlega on wykładni rozszerzającej. Tym samym wszystkie przychody - poza wyrażonymi w art. 8 ust. 4 u.p.s. - wlicza się do dochodu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r. I OSK 3321/18 - LEX nr 2701636).

Tym samym skoro wyliczenie przypadków o których mowa w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowi katalog zamknięty i nie zostały w nim uwzględnione wydatki na utrzymanie mieszkania lub domu, należności regulowane z tego tytułu przez ich najemcę nie mogą pomniejszać dochodu właściciela i podlegają doliczeniu do jego dochodu.

W tym zakresie jako bezzasadny jawi się zarzut pkt 1 skargi co do błędnej wykładni art. 8 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., przez przyjęcie, że dochodem mieszkańca DPS mającym wpływ na ustalenie wysokości opłaty mieszkańca za pobyt w DPS są pokrywane przez najemcę opłaty związane z korzystaniem z lokalu mieszkalnego wynajmowanego od mieszkańca DPS, ponoszone na rzecz spółdzielni mieszkaniowej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na doliczony w całości przez orzekające w sprawie organy I i II instancji do dochodu skarżącej czynsz za mieszkanie płatny na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej składa się opłata stała (eksploatacja, fundusz remontowy, opłata za legalizację wodomierzy i konserwację domofonu), opłaty niezależne od Spółdzielni naliczane na 1 osobę (opłata za gaz, centralne ogrzewanie, wodę wraz z jej podgrzewaniem, energia elektryczna w pomieszczeniach wspólnych, wywóz odpadów komunalnych) oraz opłata za ubezpieczenie mieszkania.

Wg strony skarżącej, ponoszone na rzecz Spółdzielni opłaty za eksploatację, fundusz remontowy, gaz, centralne ogrzewanie, wodę, wywóz odpadów komunalnych i energię elektryczną zużywaną w częściach wspólnych są opłatami za tzw. media związanymi z korzystaniem z lokalu wyłącznie przez najemcę i nie mogą być traktowane jako dochód skarżącej, która z mieszkania nie korzysta.

Zdaniem Sądu, mimo pewnej niekonsekwencji pozostającej w związku z powyższym twierdzeniem, rację ma strona skarżąca (pkt 2 i 3 zarzutów skargi), że nie wszystkie opłaty ponoszone przez najemcę a związane z korzystaniem przez niego z wynajmowanego lokalu podlegają w sposób bezwarunkowy doliczeniu do dochodu skarżącej jako właścicielki lokalu i uwzględnieniu przy wyliczaniu obciążającej ją opłaty za pobyt w DPS.

W tym zakresie Sąd prezentuje stanowisko, że do dochodu skarżącej branego pod uwagę przy wyliczaniu dla niej opłaty za pobyt w DPS podlegają zaliczeniu tylko takie opłaty ponoszone przez najemcę w ramach czynszu płatnego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej, które obciążałyby ją, gdyby stanowiącego jej własność mieszkania nie wynajmowała, nawet gdyby z niego osobiście nie korzystała. Inaczej ujmując, chodzi więc tylko o takie opłaty, które jako właściciel mieszkania musiałaby ponieść niezależnie od tego, czy w nim mieszka, czy nie.

Orzekające w sprawie organy administracji nie poczyniły co do tego żadnych ustaleń.

Znamienne w związku z tym pozostaje – co podkreśliła strona skarżąca – że na okoliczności z tym związane zwróciło uwagę SKO w uzasadnieniu wydanej w sprawie 7 lipca 2022 r. decyzji kasacyjnej, w której powołując się zresztą na orzecznictwo sądowoadministracyjne, nakazało w ramach wytycznych co do dalszego prowadzenia postępowania zbadanie przez organ I instancji ile osób zajmuje przedmiotowe mieszkanie, jakie są składniki czynszu płaconego co miesiąc do Spółdzielni Mieszkaniowej, które z tych składników są opłatami stałymi a które zależą od zużycia lub liczby osób zamieszkujących w lokalu (tym samym ustalenie, które ze składników czynszu obciążałyby odwołującą i mogłyby być doliczone do jej dochodu).

Oprócz ustalenia składników czynszu płatnego na rzecz Spółdzielni organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu decyzji 12 grudnia 2022 r. zaniechał ustaleń w pozostałym zakresie, zaliczając do dochodu skarżącej całość czynszu, analogicznie jak pierwotną – uchyloną przez SKO – decyzją z 25 maja 2022 r. Rozpatrując odwołanie od decyzji z 12 grudnia 2022 r., zaskarżoną decyzją z 21 lutego 2023 r. Kolegium bezkrytycznie zaakceptowało to stanowisko, ogólnikowo uznając zarzut odwołania dotyczący nieuwzględnienia zaleceń przez organ I instancji za niezasadny, stwierdzając, że opłaty czynszowe zostały wyliczone ze względu na zużycie co do 1 osoby, a ewentualne dopłaty za rzeczywiste zużycie mediów w lokalu nie zostały ujęte w wyliczeniach przestawionych przez Spółdzielnię.

Z tak ujętym stanowiskiem SKO nie sposób się zgodzić, gdyż nie tylko nie przystaje to do wcześniejszych wytycznych tego organu, ale także jak już wskazano wyżej, nie koreluje z istotą sprawy, którą nie jest ustalanie wysokości czynszu należnego za mieszkanie skarżącej jako podstawy doliczenia go do jej dochodu, ale ustalenie tego doliczenia w oparciu o takie opłaty czynszowe, która sama zobowiązana byłaby ponieść przebywając w DPS i nie wynajmując mieszkania (a więc nie ponosząc opłat związanych z jego rzeczywistym użytkowaniem i korzystaniem z tzw. mediów).

W kontekście przedstawionego wyżej wyszczególnienia składników czynszu płatnego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością można stwierdzić, że uwzględnieniu w tym zakresie i uznaniu za dochód skarżącej powinna podlegać przede wszystkim opłata stała, a wykluczeniu z niego przynajmniej część opłat określonych jako niezależne od Spółdzielni, tj. opłata za gaz, wodę i jej podgrzewanie, wywóz odpadów komunalnych.

Wymagało to jednak szczegółowego rozważenia i zbadania przez organy, co dotyczyło także możliwości ewentualnego nieponoszenia przez skarżącą pozostałych opłat składających się na czynsz w sytuacji, w której ani ona ani nikt inny nie zamieszkiwałaby w jej lokalu (w szczególności dot. to centralnego ogrzewania, ubezpieczenia mieszkania).

Powyższym wymogom wpisującym się w brak wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych - rzutujących na ustalenie prawidłowej wysokości obciążającej skarżącą opłaty za jej pobyt w DPS - orzekające w sprawie organy administracji uchybiły, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 3 i art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.

Ponieważ uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (pkt I sentencji wyroku) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji I i II instancji (wiążące na mocy art. 153 P.p.s.a.) wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań.

O należnych skarżącej kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) obejmujących koszty zastępstwa procesowego (480 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.