Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1666/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 8 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 567/20 w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 28 kwietnia 2020 r. nr WINB-WOP.7722.19.2020.TK w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego wydania nakazu rozbiórki budynku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek uczestników postępowania E.K. i K>K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 567/20, oddalił skargę K.K. na postanowienie Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z dnia 28 kwietnia 2020 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego wydania nakazu rozbiórki.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia 10 lutego 2020 r. K.K. wniósł do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej: PINB) o wykonanie prawomocnej decyzji Starosty [...] z 8 kwietnia 2014 r., wygaszającej pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego i szamba szczelnego na działkach nr [...] w W., poprzez wydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. W uzasadnieniu strona podniosła, iż skutkiem wydania niezgodnego prawem pozwolenia na budowę, tj. decyzji nr 105/2003 z 24 marca 2003 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego i szamba szczelnego, powstał zespół baraków zwanych budynkiem gospodarczym, w którym prowadzona jest nielegalna działalność poprzez istnienie w nim rozdzielni elektrycznej, zaplecza socjalnego i pomp umożliwiających kradzież wody gruntowej, wykorzystywanej do działalności gospodarczej.

PINB postanowieniem z 10 marca 2020 r. znak: PINB.452.1.14.1.2020.MP, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz, U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Organ I instancji wyjaśnił, iż strona nie jest uprawniona do występowanie z wnioskiem o wydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego.

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył K.K.. W wyniku jego rozpoznania WINB postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2020 r. znak: WINB-WOP.7722.19.2020.TK utrzymał zaskarżone postanowienie PINB w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż PINB postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego na działce nr [...] we wsi W., gm. [...], realizowanych przez E. i K.W. i nałożył obowiązek zabezpieczenia terenu budowy budynku gospodarczego przed dostępem osób postronnych. Następnie decyzją z dnia 25 marca 2014r. nakazał E i K.W. zaniechanie dalszych robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego na ww. działce. Dnia 19 grudnia 2017r. do PINB został złożony wniosek przez K.K. o wykonanie ostatecznej decyzji Starosty [...] z 8 kwietnia 2013 r., wygaszającej pozwolenie na budowę nr 105/2003r. z 24 marca 2003r. dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ I instancji postanowieniem 18 kwietnia 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania nakazu rozbiórki ww. budynku gospodarczego. WINB postanowieniem z 5 czerwca 2018 r. utrzymał ww. rozstrzygniecie w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2018 r., sygn.. akt II SA/Bd 813/18 oddalił skargę K.K. na postanowienie organu odwoławczego.

Dalej WINB wskazał na treść art. 61a § 1 k.p.a. oraz podniósł, iż z zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem dla którego PINB odmówił wszczęcia postępowania jest sytuacja, w której żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną. Stanowisko to WINB podzielił i uznał, iż kwestia ta nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Nadto, jak wynika z akt, w sprawie zachodzi także przesłanka przedmiotowa tj. zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania tj. PINB decyzją z 25 marca 2014 r. na podstawie art. 51 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) dalej: p.b., nakazał E i K.W. zaniechanie dalszych robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego budynku gospodarczego. Decyzja ta zakończyła postępowanie administracyjne dotyczące ww. obiektu.

Skargę na ww. postanowienie wniósł k.k. uzasadniając w niej obszernie, dlaczego nie zgadza się z postanowieniem organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargę uznał za niezasadną. Na wstępie Sąd I instancji wyjaśnił treść art. 61a § 1 k.p.a. wskazując, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą dwie niezależne od siebie przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest przesłanka podmiotowa, tj. brak przymiotu strony przez skarżącego. Drugą z nich stanowi przesłanka przedmiotowa tj. zaistnienie innej uzasadnionej przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania. W zakresie przesłanki podmiotowej Sąd wojewódzki podkreślił, iż skarżący już wcześniej wnosił o wszczęcie postępowania w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego. Następnie Sąd wyjaśnił różnicę w zastosowaniu pomiędzy treścią art. 28 p.b., a art. 28 k.p.a.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy już tylko z tego powodu zachodziły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Niezależnie od powyższego, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania uzasadnia istnienie w obrocie prawnym decyzji odnoszącej się do ww. budynku gospodarczego, która powoduje, że brak jest przedmiotowych przesłanek do wszczęcia postępowania w sprawie nakazu jego rozbiórki. W sprawie ww. budynku gospodarczego postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją alternatywną w stosunku do nakazu rozbiórki.

k.k. wniósł skargę kasacyjną do powyższego wyroku zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a naruszenie:

1) art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. z uwagi na dokonanie przez WSA w Bydgoszczy niewłaściwej kontroli zgodności z prawem działania organów administracji nadzoru budowlanego, która miała wpływ na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia;

2) naruszenia przez WSA w Bydgoszczy zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niedostateczną ochronę interesu prawnego skarżącego;

3) pominięcie art. 75 § 1 k.p.a. w konsekwencji naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że pomimo istnienia dowodów podważających zgodność z prawem zastosowanego przez organ postępowania administracyjnego, niemożliwym jest wykonanie prawomocnej decyzji Starosty [...] z 8 kwietnia 2013r., znak: OŚ.6740.1.147.2013 wygaszającej pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, "budynku" gospodarczego i szamba szczelnego na działce nr [...] w W., gm. [...], poprzez wydanie nakazu rozbiórki "budynku" gospodarczego;

4) art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP w związku ze zignorowaniem przez WSA w Bydgoszczy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. i zastosowaniem art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DZ.U. z 2020 r. poz. 1842 z późn.zm.).

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wnosząc jednocześnie o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną e. i K.K. wnieśli o jej oddalenie, nadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W piśmie stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę kasacyjną skarżący zawarł swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. i art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm. zwana dalej "ustawa covidowa"). W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną rozpoznania sprawy przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym był art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania powołanego zarządzenia i tym samym rozpoznania sprawy przed Sądem pierwszej instancji, przewodniczący mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W sprawie nie znajdował zastosowania art. 15zzs4 ust. 1 i 2 ustawy covidowej, stąd nie była wymagana zgoda strony na skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, jak również sąd nie był związany wnioskiem strony o skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej jest dopuszczalne i samo w sobie nie stanowi naruszenia podstawowych uprawnień procesowych strony. Prawo do publicznej rozprawy nie ma bowiem charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu nie tylko na podstawie art. 45 ust. 2 Konstytucji, ale również ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1802/21). Odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej powinno jednak następować z zachowaniem wymogu rzetelnego procesu sądowego. Za najważniejsze dla zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego należy uznać zagwarantowanie prawa do obrony (por. wyroki NSA: z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21; z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1802/21; CBOSA).

W warunkach stanu epidemii, w jakich zostało wydane zarządzenie o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w rozpoznawanej sprawie, prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej. Bezsporne jest, że jeżeli o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej należy przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1142/21; z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21; CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że pomiędzy doręczeniem Skarżącemu zawiadomienia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej (25 października 2020r.) a wyznaczonym na dzień 12 listopada 2020 r. terminem posiedzenia niejawnego upłynęło 17 dni. Nawet biorąc pod uwagę powszechne w tamtym okresie utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu, w komunikacji wynikające z dynamicznego przebiegu epidemii wirusa COVID-19, to okres niespełna 3 tygodni uznać należy za wystarczający do zajęcia końcowego stanowiska w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że Skarżący takie stanowisko zajął składając do akt pisemne wyjaśnienia w dniu 4 listopada 2020 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie został zatem pozbawiony możności obrony swoich praw, w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W konsekwencji prowadzić to musi do uznania zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. i art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej za pozbawiony uzasadnionych podstaw.

Bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis stanowi uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5636/21, wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1199/12, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1979/13 oraz wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 205/18). Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 50/10). W sytuacji, gdy sąd nie korzysta z przepisu art. 135 p.p.s.a., to znaczy nie uchyla lub nie stwierdza nieważności decyzji organu pierwszej instancji lub innego rozstrzygnięcia wydanego w granicach sprawy, w sentencji wyroku nie zamieszcza się rozstrzygnięcia w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I OZ 677/12). Jednocześnie wzruszenie rozstrzygnięcia wydanego w granicach sprawy jest możliwe jedynie w sytuacji, w której skarga została uwzględniona, co w tej sprawie nie miało miejsca. Ponadto, formułując tego rodzaju zarzut kasacyjny spółka powinna powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, które jej zdaniem zostały naruszone przez organ. Także powołanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. bez przytoczenia przepisów postępowania administracyjnego, których naruszenie nakazywało Sądowi I instancji uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie spełnia wymagań podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Podobnie przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie może być wykładany jako samodzielna podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jest to jedynie norma odsyłająca.

Nie znajduje uzasadnienia także zarzut kasacyjny naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Obowiązkiem organu w toku postępowania administracyjnego jest podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że organy prowadzące postępowanie nie naruszyły powołanych przepisów, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego ustaliły, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja PINB z dnia 25 marca 2014 r. wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych. Z treści jej uzasadnienia wynika, że organ za bezzasadne uznał doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, gdyż inwestor wystąpił do Starosty o pozwolenie na budowę budynku warsztatowego po uprzednim rozebraniu budynku gospodarczego. Z kolei ocena interesu prawnego Skarżącego do bycia stroną postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki spornego budynku gospodarczego była przedmiotem oceny przez WSA w Bydgoszczy, który w prawomocnym postanowieniu z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Bd 43/15 uznał, że skarżący nie ma interesu prawnego do bycia stroną postępowania w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego. Należy także zauważyć, że analiza akt administracyjnych potwierdza, iż skarżący zainicjował już wcześniej postępowanie w tej samej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem WINB z dnia 5 czerwca 2018 r. Następnie skarżący wniósł skargę do WSA w Bydgoszczy, który prawomocnym wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 813/18 skargę oddalił. W dniu 10 lutego 2020 r. skarżący kolejny raz wniósł do PINB o nakazanie rozbiórki budynku gospodarczego, w skutego czego zostało wydane kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji zasadnie uznały, a Sąd wojewódzki trafnie zaakceptował to stanowisko, że żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, a nadto z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie mogło być wszczęte.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie organu administracyjnego oceną prawną, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a., odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w tym przepisie pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, gdyż to w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia orzeczenia pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd wydając orzeczenie określonej treści. Nie ulega wątpliwości, że ocena interesu prawnego Skarżącego do występowania w charakterze strony postępowania dotyczącego rozbiórki budynku gospodarczego była przedmiotem prawomocnego postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Bd 43/15 i stanowisko to pozostaje wiążące w powyższej sprawie.

Z kolei przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Do owych innych przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania zalicza się sytuację gdy żądanie dotyczy sprawy w której toczy się postępowanie administracyjne albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, które nie zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób prawem przewidziany. Zasadnie w tym zakresie wskazał Sąd wojewódzki, że postępowanie naprawcze dotyczące budynku gospodarczego zostało zakończone prawomocną decyzją PINB z dnia 25 marca 2014 r. a wniosek skarżącego o wydanie nakazu rozbiórki tego obiektu został prawomocnie rozstrzygnięty ostatecznym postanowieniem WINB z dnia 5 czerwca 2018 r. utrzymanym w mocy wyrokiem WSA w Bydgoszcz z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 813/18. Powyższe okoliczności potwierdzają zatem zasadność wydania przez organy nadzoru budowlanego postanowienia w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie oddalił wniosek uczestników postępowania E.K. i K.K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem art. 204 p.p.s.a. przewiduje - w razie oddalenia skargi kasacyjnej - możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania.