Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 17/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 1a-7,
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 145 par. 2, 1, art. 240 par. 1 pkt 4, art. 212, art. 239
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO.PO/41/5221/767/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz S. B. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (kolegium, organ) z 27 listopada 2023 r. nr SKO.PO/41/5221/767/2023 wydana na skutek wniesionego przez S. B. (strona, skarżący) odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Skarżyska – Kamiennej z 28 kwietnia 2023 r. nr FN.3120.N1/22046.2021 w sprawie ustalenia P. B., S. B. i H. B. podatku od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 10 725,00 zł, płatnego jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Zaskarżoną decyzją organ uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o ustaleniu podatnikom solidarnie zobowiązanym – P. B., S. B. i H. B. podatku od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 10 052,00 zł, płatnego jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzja organu pierwszej instancji z 28 kwietnia 2023 r. została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu poprzedniej decyzji tego organu z 14 kwietnia 2022 r. przez kolegium decyzją z 7 listopada 2022 r. Zasadniczą kwestią wokół której koncentrował się spór była ocena, w jakiej części grunty i budynki mogą być rzeczywiście uznane za związane z działalnością gospodarczą. Przedmiotem opodatkowania organ I instancji uczynił grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 500,00 m˛ wg stawki 0,93 zł/m˛, grunty pozostałe o powierzchni 4.152,00 zł wg stawki 0,49 zł/m˛ oraz budynek mieszkalny o powierzchni 62,55 m˛ wg stawki 0,75 zł/m˛, budynek związany z działalnością gospodarczą 185,96 m˛ wg stawki 23,47 zł/m˛, budynki pozostałe o powierzchni 380,92 m˛ wg stawki 7,90 zł/m˛ oraz gospodarcze 196,23m˛ wg stawki 4,10 zł/m˛.

Kolegium podkreśliło, że dla wymiaru podatku od nieruchomości za 2021 r. istotny jest stan faktyczny i prawny z 2021 r. Zaznaczyło także, że w 2021 r. strona prowadziła jeszcze działalność gospodarczą i w związku z tym nie ma znaczenia, że w dacie wydania decyzji (28 kwietnia 2023 r.) już tej działalności nie prowadziła. Kolegium nie podzieliło stanowiska strony, że ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości organ podatkowy winien przyjmować stan nieruchomości i jej charakterystykę na datę wydania decyzji.

Organ wyjaśnił, że oceniając istnienie związku nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej należy wziąć pod uwagę status podatnika i charakter jego działalności. Jest to szczególnie widoczne w przypadku osób fizycznych, u których obok sfery związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej można wyróżnić także sferę prywatną. Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą występują bowiem w obrocie w dwojakim charakterze, raz jako osoba prywatna działająca w zakresie swojego majątku osobistego, raz jako przedsiębiorca. Wiąże się to z tym, że posiadająca status przedsiębiorcy osoba fizyczna dysponuje majątkiem, który z jednej strony związany jest z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, z drugiej - majątkiem służącym realizacji pozamieszkaniowych potrzeb osobistych podatnika, a często również i jego rodziny.

Kolegium wskazało, że podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostów. Dane te obejmują m. in. rodzaj, powierzchnię gruntów, czyli wskazują na przedmiot opodatkowania. Ewidencja zawiera także dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując ustaleń w sprawie, organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i co do zasady nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie.

Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo, zgodnie z treścią złożonych 15 października 2021 r. oraz 5 stycznia 2023 r. przez stronę wyjaśnień, w których podatnik wskazywał na powierzchnię gruntów związanych z działalnością gospodarczą, przedmiotem opodatkowania uczynił wyłącznie grunty o powierzchni 500,00 m˛ jako związane z działalnością gospodarczą i opodatkował je stawką 0,93 zł/m˛. Natomiast grunty pozostałe o powierzchni 4.152,00 m˛ zostały zasadnie opodatkowaną stawką dla gruntów pozostałych wynoszącą 0,49 zł/m˛. Grunty te są w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowane jako "Bi" inne tereny zabudowane i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym. Podatkiem rolnym są bowiem objęte tylko grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Organ wyjaśnił, że wysokość stawek podatku od nieruchomości została określona uchwałą Rady Miasta Skarżyska – Kamiennej z 7 grudnia 2018 r. Nr III/15/2018 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Św. 2018.4339 z 11 grudnia 2018 r.).

W ocenie organu z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że tylko powierzchnia 157,48 m˛ ( tj. powierzchnia pomieszczeń wskazanych jako nr 06A, 11, 13, 16 i 17 ) może być w sposób niepodlegający wątpliwościom w stanie faktycznym sprawy uznana za związana z działalnością gospodarczą. Organ ten nie podzielił zatem stanowiska organu I instancji, że powierzchnia ta wynosiła 185, 96 m˛ (tj. powierzchnia pomieszczeń wskazanych jako nr 06A, 8, 9, 11, 13, 15, 16, 17 i 32). Co do opodatkowania budynków oznaczonych nr ID 27.152/4,4 i ID 27.152/5 o funkcji "przemysłowej" organ I instancji niezasadnie, zdaniem kolegium, zastosował stawkę pozostałą. W świetle wyjaśnień złożonych przez P. B. iż, jeden z nich służy przechowywaniu opon i felg oraz pełni funkcję siłowni, a drugi pełni funkcję magazynku (znajduje się w nim dachówka ceramiczna, wełna), budynki te należało uznać za wykorzystywane wyłącznie na potrzeby własne gospodarstwa domowego, w rezultacie zastosować stawkę dla budynków gospodarczych. Dwie wiaty zlokalizowane na działce, jedna dobudowana do tylnej ściany budynku na budynku ID 27.152/4; 5 (służąca do przechowywania drewna opałowego) nie zostały objęte opodatkowaniem, jako niespełniające kryteriów budynku. Natomiast zaznaczyło, że obiekt oznaczony ID 27.152/4; 3 posiada dach, fundamenty, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i trwale związany z gruntem. Budynek ten służył rodzinie jako obiekt gospodarczy i był zgłaszany do opodatkowania od 1 stycznia 2005 r. jako budynek gospodarczy.

Zdaniem kolegium do podstawy opodatkowania należało w 2021 r. przyjąć: grunty o powierzchni 500,00 m˛ związane z działalnością gospodarczą wg stawki 0,93 zł/m˛ (podatek 465,00 zł), grunty pozostałe o powierzchni 4.152,00 m˛ wg stawki 0,49 zł/m˛ (podatek 2.034, 48 zł), budynek mieszkalny o powierzchni 62,56 m˛ wg stawki 0,75 zł/m˛ (podatek 46,92 zł), budynek związany z działalnością gospodarczą o powierzchni 157,48 zł/m˛ (podatek 3.696,06 zł), budynek pozostały o powierzchni 349,09 m˛ wg stawki 7,90 zł/m˛ (podatek 2.757,81 zł), budynki gospodarcze o powierzchni ogółem 256, 53 m˛ wg stawki 4,10 zł/m˛ ( podatek 1.051, 77 zł).

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że jakkolwiek decyzja organu I instancji została nieprawidłowo doręczona stronie, zamiast jej pełnomocnikowi, to kolegium nie powiązało z tym faktem negatywnych skutków procesowych dla strony, bowiem odwołanie zostało złożone w terminie. Ponadto jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 22 marca 2023 r. organ I instancji wyznaczył stronie 7 - dniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie mając na względzie podnoszony zarzut, odnośnie pominięcia w ponownie prowadzonym postępowaniu pełnomocnika, co uniemożliwiło stronie na pełne uczestnictwo w każdym stadium postępowania, zgłaszanie dowodów, organ ten wyjaśnił, że na etapie postępowania odwoławczego powiadomił pełnomocnika strony o możliwości zgłaszania wniosków dowodowych, uzupełniania dokumentacji zgodnie z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu. Z prawa tego strona działająca przez pełnomocnika jednak nie skorzystała.

Na decyzję kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł S. B.. Nie precyzując zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa, wskazał na zawyżenie przyjętej do opodatkowania powierzchni związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wyjaśnił, że działka o nr [...] położona w [...] przy ul. [...] została zakupiona w 1996 r. od [...]. Wskazał na okres, w którym był pracownikiem masarni, a następnie założył działalność gospodarcza pod nazwą [...] S. B.. W ramach tej działalności zajmował się, pod ścisłym nadzorem inspekcji weterynaryjnej, ubojem zwierząt rzeźnych, wyrobem wędlin i wyrobów wędliniarskich. Wyjaśnił też, że 20 listopada 1997 r. pracownicy wydziału finansowego Urzędu Miasta w Skarżysku – Kamiennej dokonali oględzin i pomiarów pomieszczeń przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej. Dodał, że zaakceptowana powierzchnia wszystkich pomieszczeń wynosi 293,12 m˛, 500 m˛ gruntu, jak również 60 m˛ powierzchni na pomieszczenia mieszkalne w budynku zwanym masarnią. Pozostałe pomieszczenia oraz budynki nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej, są zdewastowane przez poprzedniego właściciela i wymagają kapitalnego remontu.

Wskazał, że P. B. nie był jego wspólnikiem, nie miał nic wspólnego z jego działalnością gospodarczą.

Przedstawił wyliczenia podatku za lata: 1999, 2005, 2016, 2019, 2020. Oświadczył, że począwszy od 2000 r. składał bezskutecznie odwołania od decyzji podatkowych.

Stwierdził, że nie zgadza się z protokołem kontroli i decyzjami podatkowymi za lata 2020 i 2021. Wiaty są zdewastowane, bezużyteczne. W roku 2020 po zawaleniu się dachu, przeprowadził remont wybudowanej w 1984 r. przez poprzedniego właściciela wiaty o pow. 113 m˛. Podkreślił, że jest rolnikiem, a grunty klasy VI, jak również budynki gospodarcze rolnika, nie podlegają opodatkowaniu. Zaznaczył, że wiatę, budynek gospodarczy, siłownię i gołębnik syna przekształcono na budynki przemysłowe.

Oświadczył również, że prowadząc działalność gospodarczą zgłosił 500 m˛ i 293,12 m˛ pomieszczeń w roku 1997 i te dane są aktualne. W 2005 r. po wejściu Polski do Unii Europejskiej zaprzestał uboju zwierząt, ponieważ według przepisów unijnych budynek był za niski (miał 3,10 m wysokości zamiast wymaganej 3,5 m). Podatek od roku 2005 obejmował grunt o powierzchni 500 m˛ i 140 m˛ pomieszczenia.

W piśmie z 17 marca 2024 r. poinformował, że od roku 2005 napisał do Urzędu Miasta w Skarżysku – Kamiennej ponad 20 pism o wszczęcie kontroli. Zwracał w nich uwagę na przyjętą zawyżoną powierzchnię pod działalność gospodarczą, stan pomieszczeń, ich nazwę i przeznaczenie, fakt zdewastowania przez poprzedniego właściciela. Przypomniał o dokonanej przez pracowników organu I instancji kontroli z 20 listopada 1997 r. Podał wyliczenie podatku za 2020 rok. Zaznaczył, że zwracał się o umorzenie I i II raty podatku ze względu na brak handlu w tym okresie.

W ocenie skarżącego kolegium wydało decyzje bez przeprowadzenia wizji lokalnej, opierając się na niezgodnych ze stanem rzeczywistym informacjach z Urzędu Miasta w Skarżysku – Kamiennej. Skarżący załączył też pismo z 4 maja 2022 r. Poseł na Sejm RP Marzeny Okły – Drewnowicz do Prezydenta Miasta Skarżyska – Kamiennej i odpowiedź z 21 czerwca 2022 r. na to pismo.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. skarżący popierając skargę, wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492; ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wykazała, że zostały one wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania podatkowego, a więc skutkującym koniecznością ich uchylenia.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. Zbędne jest jego ponowne przedstawienie w tej części uzasadnienia.

Przypomnienia jednak wymaga, że przedmiotem kontroli w realiach niniejszej sprawy jest decyzja kolegium uchylająca decyzję Prezydenta Miasta Skarżyska – Kamiennej i orzekająca o ustaleniu podatnikom solidarnie zobowiązanym – P. B., S. B. i H. B. podatku od nieruchomości na 2021 r.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 21 Ordynacji podatkowej, art. 1a – 7 ustawy z dnia 12 stycznia o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170; ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70; ze zm.) w zw. z uchwałą Nr III/15/2018 Rady Miasta Skarżyska – Kamiennej z dnia 7 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Św. z 11 grudnia 2018 r., poz. 4339).

Jednocześnie trzeba wyeksponować, że w zaistniałej sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury podatkowej, dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego z przyczyn określonych w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Jedną z przesłanek wznowieniowych w przepisie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej jest taka, że: "strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Przez udział w postępowaniu rozumieć należy zarówno udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, jak też w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany poprzez doręczenie stronie decyzji. Brak winy strony będzie miał miejsce w przypadku niedopuszczenia strony do uczestnictwa w postępowaniu. Niedoręczenie stronom decyzji, jak również korespondencji kierowanej do stron w toku prowadzonego postępowania, jest równoznaczne z pozbawieniem ich udziału w postępowaniu i tym samym oznaczać będzie wyczerpanie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Przypomnieć należy, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania, uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy zaznaczyć należy, że skutkiem doręczenia organowi pełnomocnictwa jest to, że pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, tak jak sama strona postępowania. Wznowienie postępowania jest bowiem możliwe w sytuacji, gdy strona bierze udział w postępowaniu, a organ pominął jej pełnomocnika. Jeżeli strona powinna o czynnościach organu dowiadywać się przez pełnomocnika (bo inna forma w przepisach Ordynacji podatkowej nie jest przewidziana), to pominięcie tego pełnomocnika w postępowaniu musi być traktowane i jest równoznaczne z pominięciem strony (wyrok NSA z 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I FSK 460/09; dostępny na stronie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://cbois.nsa.gov.pl). Bez znaczenia prawnego jest fakt osobistego udziału strony w toczącym się postępowaniu, jeżeli nie korzysta ona z pomocy swego pełnomocnika (por. G. Krawiec, Wznowienie ogólnego postępowania administracyjnego, Sosnowiec 2007, s. 105 i przywołane tam orzecznictwo). Ustanawiając pełnomocnika strona ma prawo oczekiwać, że co do zasady, nie będzie musiała osobiście brać udziału w postępowaniu, a jej prawa i interesy będzie reprezentował ów pełnomocnik, szczególnie jeśli jest to pełnomocnik profesjonalny, dający gwarancję należytej ochrony prawnej.

Z akt sprawy wynika, że strona w toku postępowania podatkowego była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata D. W., o czym świadczy treść załączonych do akt podatkowych pełnomocnictw (pełnomocnictwo z 5 maja 2022 r.; kserokopia pełnomocnictwa szczególnego na druku PPS-1 z 5 maja 2022 r.). Zgodnie z treścią tego pełnomocnictwa uchylając decyzją z 7 listopada 2022 r. decyzję Prezydenta Miasta Skarżyska – Kamiennej z 14 kwietnia 2022 r. i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, kolegium skierowało wydaną dla strony decyzję do ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

W ponownie prowadzonym postępowaniu podatkowym organ I instancji prowadził czynności z udziałem samej strony, pomijając ustanowionego przez nią pełnomocnika. Dotyczyło to w szczególności doręczenia: postanowienia o włączeniu dokumentów, wezwania strony do złożenia wyjaśnień i zeznań, zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, czy ostatecznie - doręczenia stronie decyzji z 28 kwietnia 2023 r. Z przedłożonego w sprawie stanowiska organu I instancji (pismo z 29 maja 2023 r. nr FN-II.3120.8.8.2023 skierowane do kolegium) wynika, że organ ten nie miał wiedzy o zakresie umocowania pełnomocnictwa szczególnego z 5 maja 2022 r. Jest to w okolicznościach sprawy niezrozumiałe, zważywszy, że decyzję z 7 listopada 2022 r. kolegium doręczyło ustanowionemu pełnomocnikowi, a z akt podatkowych nie wynika, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi D. W. zostało odwołane. Również obecnie zaskarżona decyzja kolegium została doręczona temu pełnomocnikowi.

Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu, Sąd miał na względzie treść uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21 (dostępna na stronie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://cbois.nsa.gov.pl), w której NSA postawił tezę, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.), należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie.

Zdaniem Sądu, poglądy prawne zawarte w tej uchwale zachowują aktualność na tle niniejszej sprawy jedynie w zakresie uwag ogólnych o doręczeniach. NSA wskazał bowiem, że zasadą jest doręczanie pism stronie lub jej przedstawicielowi (art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej). Wyjątek od powyższej zasady przewidziano w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przy czym ten przepis ma charakter lex specialis w stosunku do art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że ustanowienie pełnomocnika wyłącza zasadę doręczania bezpośrednio stronie. Zatem w przypadku gdy strona ma ustanowionego pełnomocnika, jedynie doręczenie tego pisma pełnomocnikowi jest prawnie skuteczne. Pominięcie pełnomocnika i doręczenie pisma bezpośrednio stronie nie wywołuje skutków prawnych. Czynność doręczenia w takiej sytuacji jest wadliwa, a zatem bezskuteczna.

Nie może jednak ujść uwadze, że w realiach niniejszej sprawy doszło nie tylko do wadliwego doręczenia decyzji organu I instancji stronie, a nie pełnomocnikowi, ale przede wszystkim cały ciąg czynności postępowania przed organem I instancji miał miejsce z pozbawieniem strony udziału w tym stadium postępowania. Pominięcie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym równoznaczne jest bowiem z pominięciem strony w tym postępowaniu. Stanowi brak udziału strony w postępowaniu, dający podstawę do wznowienia postępowania.

W realiach niniejszej sprawy oznaczało to zatem wyczerpanie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Sąd dostrzegł przy tym próbę sanowania wadliwości postępowania przed organem I instancji przez kolegium. Zawiadomieniem z 13 listopada 2023 r. nr SKO.PO/41/5221-5222/767-768/2023 skierowanym do pełnomocnika organ poinformował go o możliwości zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego, ewentualnie składania pisemnych wyjaśnień i wniosków w siedzibie kolegium. Jednak zainicjowana przez organ odwoławczy próba naprawienia wadliwości postępowania przed organem I instancji nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Nie obejmowała ona bowiem powtórzenia postępowania wyjaśniającego już przeprowadzonego przed organem I instancji i umożliwienia stronie zgłoszenia wniosków dowodowych i twierdzeń, po ponowieniu czynności procesowych, w których strona ta poprzednio, tj. przed organem I instancji bez swej winy nie brała udziału.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organów będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa.

W przypadku dalszego reprezentowania skarżącego przez pełnomocnika, organy winny ponownie przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem faktu reprezentowania strony przez pełnomocnika.

W zaistniałej sytuacji za przedwczesne jest wyrażanie przez Sąd stanowiska co do meritum rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania sądowego, zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Wskazana w punkcie 2 sentencji wyroku kwota (400 zł) stanowi uiszczony przez skarżącego należny wpis sądowy.