Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 291/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 23 ust. 1a, § 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 18 ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1936
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A" Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 244/22 w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr 9003-2022-000215 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 października 2022 r., sygn. III SA/Lu 244/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej WSA w Lublinie) po rozpoznaniu sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Agencja dalej zwana ARMiR) z dnia 1 kwietnia 2022 r., nr 9003-2022-000215, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przedmiotową skargę oddalił.

W stanie faktycznym sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu przyznał skarżącej:

- decyzją z dnia 24 stycznia 2013 r. płatność rolnośrodowiskową za 2012 r., w wysokości 62 693,51 zł, w ramach pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 – w wysokości 59 814,20 zł, do powierzchni 43,66 ha. Jednocześnie organ odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.10 – Użytki przyrodnicze – Natura 2000 i nałożył sankcje wieloletnie w wysokości 1 545,50 zł,

- decyzją z dnia 8 listopada 2013 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w wysokości 60 820,70 zł, w ramach pakietu 5, w tym: wariant 5.1 – w wysokości 59.814,20 zł, do powierzchni 43,66 ha, wariant 5.10 -– w wysokości 1.006,50 zł, do powierzchni 1,83 ha,

- decyzją z dnia 28 października 2014 r. przyznał płatność rolnośrodowiskową za 2014 r., w łącznej wysokości 154 230,50 zł, w ramach pakietu 5, w tym: wariant 5.1 – w wysokości 147.480,50 zł, do powierzchni 107,65 ha, wariant 5.10 – w wysokości 2.750,00 zł, do powierzchni 5,00 ha,

- decyzją z dnia 14 czerwca 2016 r. przyznał płatność rolnośrodowiskową za 2015 r. w wysokości 150 230,50 zł w ramach pakietu 5, w tym: wariant 5.1 - w wysokości 147 480,50 zł, do powierzchni 107,65 ha, wariant 5.10 – w wysokości 2 750,00 zł, do powierzchni 5,00 ha,

- decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową za rok 2016 w wysokości 145 959,80 zł, w ramach pakietu 5, wariant 5.1, do powierzchni 106,54 ha oraz odmówił przyznania płatności do działek zadeklarowanych w ramach wariantu 5.10 i nałożył sankcję w wysokości 1 188 zł.

Składając wniosek o przyznanie płatności za 2016 r. spółka skarżąca przedłożyła: umowę dzierżawy z dnia 2 stycznia 1998 r., która dotyczyła działek wskazanych we wniosku i została zawarta pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (ANR), a J. P. (dalej zwanym dzierżawcą), protokół zdawczo-odbiorczy z przekazania w dzierżawę nieruchomości rolnej, stanowiący załącznik nr 3 do umowy, wykaz gruntów przekazanych w dzierżawę stanowiący załącznik nr 1 do umowy, aneks nr 1 z dnia 30 grudnia 1996 r. do umowy dzierżawy zawartej w dniu 29 maja 1996 r., aneks nr 2 z dnia 15 września 2011 r., z którego wynika, że umowa dzierżawy została zawarta na okres 20 lat, umowę użyczenia zawartą w dniu 2 stycznia 2011 r. pomiędzy dzierżawcą, a skarżącą, aneks nr 1 z dnia 2 stycznia 2016 r. do umowy użyczenia z dnia 2 stycznia 2011 r., z którego wynika, że umowa użyczenia obowiązuje do 31 grudnia 2020 r. oraz oświadczenie, zgodnie z którym umowę z ANR zawarł dzierżawca.

W dniach 21 maja 2018 r. oraz 15 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu wpłynęły pisma Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) w Lublinie informujące, że umowa dzierżawy nieruchomości położonych w D., zawarta pomiędzy ANR a dzierżawcą, została wypowiedziana przez ANR ze skutkiem natychmiastowym z dniem 25 listopada 2011 r. oraz, że w okresie trwania umowy dzierżawy ANR nie wyrażała zgody na poddzierżawę gruntów i nie miała wiedzy o zawarciu umowy użyczenia pomiędzy J. P., a skarżącą.

W związku z powyższym, po wznowieniu postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu decyzją z dnia 1 marca 2019 r., nr 0065-2019-007056, uchylił decyzję z dnia 27 kwietnia 2017 r. i przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w wysokości 87 666,30 zł w ramach wariantu 5.1 oraz odmówił przyznania płatności do działek zadeklarowanych w ramach wariantu 5.10.

Decyzją z dnia 27 maja 2019 r., nr 9003-2019-000415, Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 1 marca 2019 r.

Decyzją z dnia 12 września 2019 r. organ pierwszej instancji ustalił spółce kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 303 408,01 zł.

Na skutek odwołania skarżącej Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 12 listopada 2019 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 2 stycznia 2020 r. nr 0065-2019-012437/K ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, uzyskanych na mocy decyzji: z dnia 24 stycznia 2013 r., z dnia 8 listopada 2013 r., z dnia 28 października 2014 r., z dnia 14 czerwca 2016 r. oraz decyzji z dnia 27 kwietnia 2017 r., w łącznej wysokości 304 552,01 zł.

Decyzją z dnia 10 marca 2020 r. nr 9003-2020-000103 organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 stycznia 2020 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 skarżąca w ramach wariantu 5.1 oraz wariantu 5.10 zadeklarowała będące własnością Skarbu Państwa działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położone w miejscowości D. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynikało, że skarżąca na dzień 31 maja 2016 r. posiadała tytuł prawny do zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych będących własnością Skarbu Państwa. Powierzchnia tych działek została uwzględniona do płatności za rok 2016. Natomiast z pism nadesłanych w dniach 21 maja 2018 r. i 15 czerwca 2018 r. przez Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR w Lublinie wynika, że umowa zawarta pomiędzy ANR a dzierżawcą została wypowiedziana przez Agencję ze skutkiem natychmiastowym z dniem 25 listopada 2011 r. W czasie trwania umowy dzierżawy ANR nie wyraziła zgody na poddzierżawę gruntów i nie miała wiedzy o zawarciu umowy użyczenia pomiędzy dzierżawcą, a skarżącą. Po przeprowadzeniu postępowania organ stwierdził, że skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w postaci działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [..], [...], [...], [...], a tym samym nie spełniła warunku do przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W związku z tym z płatności zostały wykluczone działki rolne zadeklarowane w ramach wariantu 5.1, to jest działki rolne: A (na działce ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni 1,33 ha, C (na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...]) o powierzchni 31,93 ha, E (na działce ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni 4,00 ha, H (na działce ewidencyjnej nr [...], [...]) o powierzchni 6.40 ha, łącznie o powierzchni 43,66 ha oraz działki rolne zadeklarowane w ramach wariantu 5.10, to jest działki rolne: B (na działce ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni 0.49 ha, D (na działkach ewidencyjnych nr [...],[...]) o powierzchni 1,34 ha, łącznie o powierzchni 1,83 ha.

Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości było uchylenie decyzji z dnia 27 kwietnia 2017 r. i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 w wysokości 87 666,30 zł z tytułu wariantu 5.1 oraz odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.10.

Powołując się na przepis § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r. poz. 361, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), organ odwoławczy wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

W konsekwencji organ odwoławczy ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 304 552,01 zł, na którą składały się kwoty: 62 693,51 zł za rok 2012, 60 820,70 zł za rok 2013, 61 392,70 zł za rok 2014, 61 351,60 zł za rok 2015 i 58 293,50 zł za rok 2016.

WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 271/20, uchylił decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 10 marca 2020 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1936; dalej jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") – po nowelizacji dokonanej 15 marca 2016 r. na podstawie ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 337) – w art. 18 ust. 4 stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny. Z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 9 marca 2016 r. wynika, że do pomocy finansowej unormowanej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności i tej pomocy wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Sąd zauważył, że przed wskazaną zmianą ani ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ani przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniach rolnośrodowiskowych z 2009 r. i 2013 r nie uzależniały przyznania pomocy od legitymowania się wnioskodawcy tytułem prawnym do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W 2016 r. w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2013 r. dodano § 23 ust. 1a, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy, we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do którego ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

Sąd wskazał, że z powyższych przepisów nie wynika, aby w latach: 2012, 2013, 2014 i 2015, w przypadku zgłoszenia do płatności działek będących własnością Skarbu Państwa, wnioskodawca musiał spełniać nowe kryterium pomocowe określone w art. 18 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz w § 23 ust. 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W związku z tym Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem, że w sytuacji istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności za 2016 r., przesądzającej o nieprawidłowościach w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i oznaczającej, że skarżąca nie wywiązała się z podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, wystąpiły podstawy do żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata poprzednie.

Sąd nie podzielił poglądu organu, że stwierdzony w sprawie brak spełnienia warunku posiadania tytułu prawnego do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa należy zakwalifikować zgodnie z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. jako naruszenie innych warunków przyznania płatności, które powodują obowiązek zwrotu nienależnych płatności za lata ubiegłe, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ nie wyjaśnił, na czym polegały nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego w latach 2012-2015.

WSA w Lublinie podkreślił jednocześnie, że sprawa płatności za rok 2016 r. nie budzi wątpliwości, gdyż beneficjent pomocy musiał legitymować się tytułem prawnym do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a skarżąca takiego tytułu prawnego nie posiadała.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu z obowiązku podania podstaw faktycznych ustalenia, że program rolnośrodowiskowy nie był prawidłowo realizowany. Rzeczą organu było odnieść się do podstawowej kwestii, a mianowicie tego, jak faktycznie wyglądała realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego, z nawiązaniem do wymogów określonych w przepisach określających przesłanki do uzyskania płatności w każdym roku gospodarczym: 2012, 2013, 2014 i 2015. Wyjaśnienie tego zagadnienia było konieczne w aspekcie art. 107 § 3 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca nie dysponowała gruntami rolnym wchodzącymi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i wstrzymywała się od rzeczywistej realizacji przyjętego na siebie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organ nie odniósł się do materialnoprawnych przesłanek przyznawania płatności rolnośrodowiskowej i jej zwrotu w kontekście przepisów wykonawczych zawartych w rozporządzeniach rolnośrodowiskowych z 2009 i 2013 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 815/21 oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku WSA w Lublinie.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że nowy (dodatkowy) warunek do przyznania płatności rolnośrodowiskowych, w postaci posiadania tytułu prawnego do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, ma zastosowanie od chwili jego wprowadzenia, to jest od dnia 30 kwietnia 2016 r. W tej sytuacji nie mam podstaw do przyjęcia, że za lata 2012-2015 skarżąca nie spełniła "innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu", to jest posiadania tytułu prawnego do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, określonego w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował też stanowisko Sądu I instancji, że do zakwestionowania zasadności płatności za lata 2012-2015 organ winien podać podstawy faktyczne świadczące o tym, że program rolnośrodowiskowy nie był prawidłowo realizowany.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia 2 stycznia 2020 r. oraz ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności łącznej wysokości 59 437,50 zł.

Organ podtrzymał ustalenia co do ujawnienia w 2018 r., że skarżąca w roku 2016 nie posiadała tytułu prawnego do zadeklarowanych do płatności gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w związku z czym nie spełniała warunku do przyznania do tych działek płatności rolnośrodowiskowej. Organ podkreślił, że w konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia 1 marca 2019 r. uchylił własną decyzję z dnia 27 kwietnia 2017 r. przyznająca płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w wysokości 145 959,80 zł oraz przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w wysokości 87 666,30 zł.

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że kwota stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą płatności przekazaną na rachunek skarżącej na podstawie pierwotnej decyzji z dnia 27 kwietnia 2017 r. (145 959,80 zł) a kwotą płatności przyznanych w ostatecznej decyzji z dnia 1 marca 2019 r. (87 666,30 zł), stanowi płatności pobrane nienależnie.

Z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżąca uzyskała płatność rolnośrodowiskową na rok 2016, skarżąca utraciła bowiem uprawnienie do uzyskania płatności na rok 2016 w pierwotnej wysokości. W związku tym wypłacone skarżącej środki w wysokości 58 293,50 zł zostały pobrane nienależnie.

Podczas postępowania dotyczącego płatności na rok 2016 ustalono, że we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na ten rok strona zadeklarowała w wariancie 5.10 działki rolne o powierzchni 5,00 ha. Natomiast po wykluczeniu działek wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa o łącznej powierzchni 1,83 ha, powierzchnia deklarowana kwalifikowana w ramach wariantu 5.10 wynosiła 3,17 ha.

Łącznie stwierdzono zmniejszenie powierzchni obszaru objętego zobowiązaniem o 1,04 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach wariantu 5.10, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 48,83%. W związku z tym w oparciu o art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w odmówiono przyznania skarżącej w 2016 r. płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.10.

Wobec ustalenia zmniejszenia w 2016 r. powierzchni obszaru objętego zobowiązaniem organ wydając zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarżąca na podstawie § 39 ust. 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest także zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata wcześniejsze. Mianowicie za lata 2014 oraz 2015 zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach wariantu 5.10, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem (1,04 ha) do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant (5 ha). Uwzględniając stawkę płatności, która w latach 2014 i 2015 wynosiła 2750 zł/1 ha, organ ustalił, że za rok 2014 zwrotowi podlega kwota w wysokości 572 zł (1,04 ha/5 ha x 2750 zł) oraz za rok 2015 – kwota 572 zł (1,04 ha/5 ha x 2750 zł).

W konsekwencji organ stwierdził, że łącznie kwota podlegająca zwrotowi z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynosi 59 437,50 zł, na którą składają się kwoty: 572 zł za rok 2014, 572 zł za rok 2015 oraz 58 293,50 zł za rok 2016.

Organ podkreślił, że każda z wymienionych kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 oraz art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 907/2014. Tym samym nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności przewidziane w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Płatności nie zostały bowiem dokonane na skutek pomyłki organu. Płatności za 2016 r. zostały wypłacone na podstawie decyzji organu pierwszej instancji nr 0065-2017-015091 z dnia 27 kwietnia 2017 r. Natomiast dopiero w dniach 21 maja 2018 r. oraz 15 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu wpłynęły pisma Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR w Lublinie, z których wynika, że umowa dzierżawy nieruchomości położonych w D., zawarta pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych, a dzierżawcą, została wypowiedziana przez Agencję ze skutkiem natychmiastowym z dniem 25 listopada 2011 r.

Organ wskazał również, że decyzja nr 0065-2019-012437 z dnia 12 września 2019 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego została doręczona przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z dnia 23 grudnia 1995 r. z późn. zm., dalej jako rozporządzenie nr 2988/95). W ocenie organu za moment powstania nieprawidłowości należało uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, to jest dzień 15 marca 2016 r. Czteroletni bieg terminu przedawnienia wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 został zaś przerwany przez pierwsze powiadomienie strony w sprawie nieprawidłowości. Zatem skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych płatności w kwocie 59 437,50 zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następującego po upływie 60 dni od daty doręczenia decyzji.

WSA w Lublinie, po rozpoznaniu skargi spółki, wyrokiem z 27 października 2022 r. przedmiotową skargę oddalił.

Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

WSA uznał także za nieusprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., który przewiduje, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Jak podkreślił Sąd, okoliczność, że w obrocie prawnym pozostają decyzje przyznające płatność za lata poprzedzające rok 2016, nie oznacza, że rozstrzygnięcie o zwrocie płatności nie mogło zapaść w tej sprawie. Jak bowiem zostało to już wyjaśnione w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 271/20, postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ma charakter samodzielny.

Sąd zauważył, że prawomocnym wyroku wydanym w sprawie o sygn. III SA/Lu 271/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że sprawa płatności za 2016 r. nie budzi wątpliwości w zakresie obowiązku beneficjenta legitymowania się tytułem prawnym do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także co do tego, że skarżąca tytułu prawnego do działek należących do tego Zasobu nie posiadała, czego dowodem są pisma Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Lublinie. Wobec wynikającego z art. 153 P.p.s.a. związania przytoczoną oceną prawną Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nieskuteczny jest zarzut naruszenia w postępowaniu dotyczącym ustalenia nienależnie pobranych płatności przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji twierdzeń Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

WSA w Lublinie stwierdził ponadto, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśniono także przesłanki uznania za nienależnie pobraną kwoty 1 144 zł z tytułu płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na rok 2014 i rok 2015. Zgodnie bowiem z przepisem § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r., dodanego przez § 1 pkt 15 lit. a tiret drugie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 324), zmieniającego rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dniem 15 marca 2014 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

W § 4 pkt 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego został wymieniony pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Pakiet ten był realizowany przez stronę skarżącą. Przy tym, jak prawidłowo ustalono w zaskarżonej decyzji, a co pozostaje w zgodzie z ustaleniami przyjętymi za podstawę ostatecznej decyzji z dnia 1 marca 2019 r. nr 0065-2019-007056 w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 oraz treścią decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe na lata 2014 i 2015, powierzchnia zadeklarowana w ramach wariantu 5.10 Użytki przyrodnicze – Natura 2000 w latach 2014, 2015 oraz 2016 wynosiła 5 ha. Natomiast w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności na rok 2016 w ramach kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w oparciu o bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS), wykluczono powierzchnię 0,54 ha w ramach działki rolnej TA oraz powierzchnię 0,50 ha w ramach działki rolnej TC, łącznie 1.04 ha.

W konsekwencji uprawnione było stwierdzenie przez organ, że skarżąca zmniejszyła obszar, na którym powinna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 5.10. To zaś skutkowało wypełnieniem przewidzianej w § § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego przesłanki zwrotu części przyznanych na rok 2014 oraz na rok 2015 płatności ramach wariantu 5.10, odpowiadających procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem (1,04 ha).

Sąd przypomniał, że WSA w Lublinie w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 271/20 wskazał, że w przepisie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8 z 28 stycznia 2011, dalej jako "rozporządzenie nr 65/2011") przewidziano, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Sąd I instancji stwierdził, że zdaniem strony skarżącej ze względu na przywołaną treść art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 decyzja o zwrocie płatności rolnośrodowiskowej mogła być wydana jedynie do dnia 15 czerwca 2019 r. Stanowisko to nie jest jednak uprawnione. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 271/20, a która to ocena jest w niniejszej sprawie wiążąca na mocy art. 153 P.p.s.a., w okolicznościach sprawy nie można mówić o pomyłce organu w sytuacji, gdy płatności rolnośrodowiskowe zostały przyznane i wypłacone skarżącej na jej wniosek na podstawie stosownych decyzji. Przyznając płatności organ nie popełnił pomyłki. W konsekwencji chybiona jest argumentacja skarżącej oparta na założeniu, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organu.

Sąd podzielił stanowisko organu, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia określonego w rozporządzeniu rozporządzenia nr 2988/95.

WSA w Lublinie stanął na stanowisku, że zasadnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach sprawy momentem dopuszczenia się nieprawidłowości jest dzień, w którym skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności, pomimo braku spełnienia wszystkich warunków jej przyznania, a zatem dzień 15 marca 2016 r. Jednocześnie czteroletni okres przedawnienia został przerwany na skutek doręczenia stronie decyzji z dnia 12 września 2019 r. nr 0065-2019-012437 ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. Ponieważ po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana przed upływem terminu przedawnienia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo także wywiedziono w oparciu o obowiązujące przepisy, w tym art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że żadna z kwot nienależnie pobranych płatności nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. W związku z tym nie zachodzą podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie wniosła spółka, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

1) naruszenia następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wadliwego rozstrzygnięcia:

a) art. 135 P.p.s.a. (ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) poprzez brak zastosowania tego przepisu oraz zaniechanie zbadania zarzutu nieważności decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Lublinie z dnia 27 maja 2019 r. nr 9003-2019-000415 i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu z dnia 1 marca 2019 r. nr 0065-2019-007056, co było konieczne w granicach rozpoznania niniejszej sprawy, wobec tego, że wydanie tych decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu programu rolno - środowiskowego "a nadto gdy decyzje te nie zostały poddane kontroli sądowo - administracyjnej wobec odrzucenia przez WSA w Lublinie skargi w sprawie III Sa/Lu 84/20;

b) art. 153 P.p.s.a, poprzez wadliwe zastosowanie tego przepisu oraz błędne przyjęcie, że ocena prawna dokonana przez WSA w Lublinie w wyroku z dnia 9 marca 2021 r. sygn. III SA/Wa 271/20 wiązała ten Sąd rozstrzygający sprawę po raz kolejny w zakresie oceny zarzutów odnośnie tytułu prawnego, jaki spółka posiadała w stosunku do gruntów Skarbu Państwa w 2016 roku oraz w kwestii przedawnienia możliwości żądania zwrotu nienależnie pobieranych świadczeń, pomimo, że kwestie te nie były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 17 listopada 2021r. sygn. I GKS 815/21, bowiem skargę od wyroku w sprawie III SA/Lu 271/ 20 wniosła jedynie strona przeciwna i wobec tego w sytuacji, gdyż zarzuty w sprawie niniejszej mają charakter analogiczny do stawianych w sprawie III SA/Lu 271/20, to jako nie poddane ocenie wcześniej powinny być dla zachowania zasady dwuinstancyjności ponownej ocenie bez powoływania się na zapatrywanie prawne WSA w sprawie III SA/Lu 271/20,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak zastosowania tego przepisu i oddalenie skargi pomimo, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu ze względu na naruszenie przez stronę przeciwną art. 7 i art. 77 K.p.a. w postaci zaniechania przeprowadzenia dowodów niezbędnych do ustalenia w sposób prawidłowy tytułu prawnego skarżącej spółki do użytkowania w 2016 roku gruntów rolnych o pow. 45,99 ha wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i w konsekwencji zaniechanie rozpoznania przez WSA w Lublinie zarzutów skargi "iż ustalenia faktyczne zostały oparte na jednostronnym stanowisku przedstawionym w pismach KOWR, datowanych na 21 maja i 15 czerwca 2018 r. "z pominięciem stanowiska strony skarżącej "że nie doszło do złożenia oświadczeni woli o wypowiedzeniu umowy dzierżawy J. P., a w konsekwencji ważną jest umowa użyczenia zawarta ze skarżącą spółką, stanowiąc tytuł prawny skarżącej do wykorzystania rolniczego spornych nieruchomości w 2016 roku;

2) naruszenia art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji UE nr 65/11 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji UE nr 809/14 poprzez wadliwą wykładnie tych przepisów i błędne przyjęcie, że błąd w ustaleniach faktycznych związanych z przyznaniem stronie skarżącej płatności został wykluczony przez organ I instancji na skutek pisma KOWR z 21 maja i 15 czerwca 2018 r. " a przez to decyzja o zwrocie nienależnie pobranych płatności mogła być wydana jedynie do 21 maja 2019 r. (w przypadku przyjęcia rocznego terminu przedawnienia) albo do 27 kwietnia 2021 r. (w przypadku przyjęcia czteroletniego terminu przedawnienia).

Na tej podstawie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono okoliczności związane z wadliwością, zdaniem spółki, decyzji wydanej na skutek wznowienia postępowania, dotyczącej płatności za 2016 r. (wskazane zostały w wyroku WSA w Lublinie wyrokiem z 21 listopada 2019 r., sygn. III Sa/Lu 404/19) Zdaniem skarżącej kasacyjnie, brak jest przeciwskazań do badania tego rodzaju okoliczności w ramach przedmiotowego postępowania.

Niezależnie od powyższego spółka podkreśliła, że nie miała interesu prawnego i możliwości, aby skarżyć korzystny dla niej wyrok w sprawie III SA/Lu 271/ 20 i wobec tego ocena prawna spornych kwestii tytułu prawnego i przedawnienia nie była przedmiotem rozważań NSA, co powinno zobowiązywać Sąd I instancji do rozpoznania zarzutów strony skarżącej, iż ustalenie okoliczności faktycznych w zakresie tytułu prawnego skarżącej do rolniczego użytkowania gruntów Skarbu Państwa w 2016 roku.

Zdaniem spółki, Sąd I instancji przeoczył, że strona przeciwna została poinformowana o rzekomym braku tytułu prawnego skarżącej do tych gruntów pismami z 21 maja i 15 czerwca 2018 r. Nawet zatem jeśli przyjąć, z ostrożności procesowej, że takiego tytułu prawnego do gruntów Skarbu Państwa w 2016 roku strona skarżąca nie posiadała, to błąd organu przyznającego dotyczył elementów stanu faktycznego zwianego z obliczeniem kwestionowanej płatności, a zatem decyzja o odzyskaniu nie mogła być przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności w sprawie niniejszej oznacza, że orzeczenie o zwrocie mogło nie później niż do 15 maja 2019 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Z Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Artykuł 176 P.p.s.a. określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych oraz wyjaśnienie zawartych w nich stwierdzeń.

W przypadku zarzutów o których mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać nie tylko konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.

W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie sformułowała zarówno zarzuty oparte na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 - dost. w CBOiS).

Odnosząc się więc w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia.

I tak jeżeli chodzi o pierwszy z tej kategorii zarzutów, dotyczący naruszenia art. 135 P.p.s.a., to stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Nie sposób jest bowiem zgodzić się ze skarżącą, że Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności winien był oceniać zasadność zarzutu dotyczącego nieważności decyzji w przedmiocie płatności za 2016 r. Jak stanowi bowiem art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny stosuje bowiem przewidziane ustawą środki w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy. Sprawa w której wydany został zaskarżony wyrok dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez spółkę płatności, natomiast problematyka wysokości konkretnych płatności, tj. zasadności ich uzyskania oraz wysokości, wykracza poza jej granice.

Tak więc WSA w Lublinie nie uchybił swoim obowiązkom kontrolnym, we wskazywanym przez skarżącą kasacyjnie zakresie.

Na marginesie niniejszych rozważań wskazać jedynie należy, że skarżącemu kasacyjnie przysługiwało, niezależnie od okoliczności przedmiotowej sprawy, prawo do poddania sądowej kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie płatności za 2016 r., natomiast skuteczność skorzystania z przysługujących mu w tym zakresie środków, pozostaje poza zakresie sprawy, w której zapadł zaskarżony wyrok. W związku z tym zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. uznać należało za niezasadny.

Podobnie brak było podstaw do podzielenia drugiego z zarzutów procesowych, a dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z brzmieniem tej regulacji ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W niniejszym przypadku Sąd I instancji orzekał, co jest bezsporne, w warunkach związania prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z 9 marca 2021 r., sygn. III SA/Lu 271/20, a także wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2021 r., sygn. I GSK 815/21, jednakże brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie zastosował się do wskazań wynikających z tychże wyroków, podobnie zresztą jak organ. Na takie niezastosowanie nie wskazuje również skarżąca kasacyjnie, która podnosi jedynie to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co wynikało zaś z tego, że rozpoznawał on skargę kasacyjną organu a nie jej, która nie miała interesu w jej wniesieniu.

Ta ostatnia okoliczność pozostaje jednak bez wpływu na ocenę dochowania przez Sąd I instancji wymogów z art. 153 P.p.s.a. Istotą zasady wyrażonej w przedmiotowej regulacji jest bowiem uwzględnienie przez organ oceny prawnej oraz wskazań wyrażonych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, niezależnie od tego czy był od poddany kontroli instancyjnej.

W tym miejscu podkreślić należy, że skarżącej kasacyjnie przysługiwało prawo do zaskarżenia wyroku WSA w Lublinie z 9 marca 2021 r., sygn. III SA/Lu 271/20, niezależnie od tego, że w znacznej mierze był on dla niej korzystny. Nieskorzystanie jednak przez nią z tego uprawnienia nie może jednak rzutować na moc i zakres związania organów i sądów prawomocnym wyrokiem.

Tak więc omawiany zarzut nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia trzeciego z procesowych zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 P.p.s.a. a także art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów dotyczących posiadania tytułu prawnego do gruntów Skarbu Państwa. W tej kwestii zauważyć bowiem należy, że prawidłowość ustaleń w tym względzie, odnośnie 2016 r., stwierdził już w prawomocnym wyroku z 9 marca 2021 r. WSA w Lublinie oraz Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną od tego orzeczenia. Poza tym badanie tytułu prawnego do posiadania w 2016 r. gruntów należących do Skarbu Państwa wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy, która dotyczy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego również należy stwierdzić, że nie znajduje on uzasadnionych podstaw, co w znacznej mierze wynika z tego, iż został on niewłaściwie skonstruowany. W treści tego zarzutu skarżąca kasacyjnie nominalnie zarzuciła bowiem błędną wykładnię i zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 oraz 7 ust. 3 rozporządzenia 809/14, jednakże w twierdzeniach tego zarzutu odwołała się do błędu w ustaleniach faktycznych, związanych z przyznaniem jej płatności, a ściśle z datą wykluczenia przez organ nieprawidłowości (błędu) po jego stronie.

W świetle tych okoliczności stwierdzić należy, że przedmiotowy zarzut został w wadliwy sposób skonstruowany, co już tylko z tego względu wyklucza możliwość uznania jego zasadności. Przede wszystkim należy bowiem podkreślić, że poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego nie można podważać ustaleń faktycznych, do czego zdaje się w niniejszym przypadku zmierzać skarżąca kasacyjnie. Ponadto, powołując się na błąd w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego, dla skuteczności tego zarzutu należy wyraźnie wskazać na czym tego rodzaju błąd polegał i jak dany przepis winien być prawidłowo interpretowany.

W omawianym zarzucie całkowicie pominięto wszelkie jego elementy, na podstawie których można by było stwierdzić błąd w zakresie wykładni wymienionych w nim przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zaś ani uprawniony, ani zobowiązany do uzupełniania czy też korygowania wadliwie sformułowanych zarzutów skarg, nie może również ustalać czy tym bardziej domniemywać ich pełnej treści oraz intencji przysługujących stronom, w zakresie ich podniesienia. Wynika to zaś ze związania zarzutami skargi kasacyjnej, która to zasada została wyrażona w art. 183 P.p.s.a.

Tak więc również w przypadku tego zarzutu brak było podstaw do podzielenia twierdzeń spółki.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.