Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1503/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, art. 64 ustawy o pomocy społecznej
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. oddala skargę, 2. nakazuję zwrócić ze środków Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz E. R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z [...] września 2021r., po rozpatrzeniu odwołania E. R. od decyzji Burmistrza M. w N. w sprawie zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt matki (J. Sułkowskiej) w domu pomocy społecznej - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Wnioskiem z [...] kwietnia 2021r. E. R. (Skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie jej z opłat za pobyt matki w DPS i zwolnienie z obowiązku nałożonego decyzją ustalającą zaległość na kwotę [...]zł (decyzje Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. [...] listopada 2020r. i [...] kwietnia 2021r.). W uzasadnieniu żądania wskazywała na trudną sytuacje materialną i konieczność spłaty pożyczki gotówkowej udzielonej we wrześniu 2020r. na okres 10 miesięcy oraz na wysokość stałych wydatków (media, podatki od nieruchomości, składki ubezpieczeniowe, wykup leków).

Decyzją z [...] lipca 2021r., działając na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 kwietnia 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm. - dalej "u.p.s.") oraz art. 104 k.p.a., odmówił Skarżącej zwolnienia z odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał na ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego – i tak wskazał, że: Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, jest ona aktywna zawodowo, mąż pobiera świadczenia emerytalne. Organ ustalił, że dochód miesięczny rodziny wynosi [...] zł (wynagrodzenie netto Skarżącej należne za marzec 2021r. w wysokości [...] zł oraz świadczenie emerytalne męża Skarżącej wynoszące [...] zł miesięcznie). Organ ustalił również, na podstawie informacji ujętych w wywiadzie środowiskowym, wydatki obciążające Skarżącą – w tym: opłaty za dwa mieszkania, dwie działki, ubezpieczenie mieszkań i samochodu, opłaty za media, (energia elektryczna, gaz butlowy, telewizja, Internet, leki oraz rata pożyczki spłacana w kwocie po [...] zł miesięcznie). Organ uznał, że wskazane przez Skarżącą wydatki nie stanowią żadnych nadzwyczajnych obciążeń związanych ze szczególnie trudną sytuacją; związane są z codziennym życiem, a wręcz świadczą o posiadaniu dodatkowych zasobów majątkowych (dwa lokale mieszkalne, nabycie spadku – w tym kolejnego lokalu mieszkalnego – po śmierci J. S.). Przedstawiona przez samą Skarżącą sytuacja, w ocenie organu I instancji, nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku i stąd brak było podstaw do uwzględnienia wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia SKO zacytowało treść art. 104 ust. 4 u.p.s. i stwierdziło, że zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Na podstawie akt sprawy SKO ustaliło, że decyzja organu I instancji jest poprawna merytorycznie, a okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy jej uchylenia lub zmiany. Podkreśliło, że posiadany przez Skarżącą majątek i dochody nawet po odliczeniu kosztów mogą stanowić źródło zaspokojenia nałożonego na Skarżącą zobowiązania.

W skardze na decyzję SKO Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, a w szczególności pominięcie okoliczności wynikających z oświadczenia o sytuacji majątkowej, które to uchybienie miało bezpośredni wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy – w zakresie weryfikacji możliwości majątkowych Skarżącej koniecznych do pokrycia kosztów utrzymania matki w DPS i jednorazowej spłaty zaległości z tego tytułu wynikających,

- art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji niespełniającej wymogów określonych przepisami prawa, w sposób uniemożliwiający stronie poznanie przesłanek, jakimi kierował się organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie,

- art. 64 pkt 2 u.p.s. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wydanie decyzji odmownej, w sytuacji gdy status materialny Skarżącej uzasadnia jej żądanie, jako że uzyskiwane dochody przy wszystkich obciążeniach finansowych nie pozwalają na pokrycie kosztów utrzymania matki w DPS bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny.

Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie zgłoszony został w skardze, organ administracyjny nie domagał się zaś przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd bada zaskarżony akt pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Bezspornie w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja ustalająca Skarżącej obowiązek ponoszenia opłat z tytułu pobytu jej matki w DPS (decyzja z [...] listopada 2020r. [...]) oraz decyzja ustalająca należność podlegającą zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt matki w DPS w wysokości [...] zł. (decyzja z [...] kwietnia 2021r. [...]).

Bezspornie Skarżąca jest też podmiotem zobowiązanym do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS na podstawie art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 u.p.s.

Skarżąca domagała się zwolnienia jej z odpłatności za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej w całości i zwolnienie z obowiązku zapłaty kwoty [...]zł. Mając na uwadze okoliczności podnoszone przez Skarżącą we wniosku, jak i żądanie odstąpienia od dochodzenia kwoty zaległych opłat za pobyt matki w DPS, wniosek z [...] kwietnia 2021r. podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. oraz art. 104 ust. 4 u.p.s.

Na wstępie Sąd chciałby wyjaśnić, że dostrzega, iż organy pomocowe wskazując na podstawę prawną rozstrzygnięcia ograniczyły się do wskazania przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s., jednakże z treści rozstrzygnięcia organu I instancji ("odmowa zwolnienia w całości z obowiązku ponoszenia opłat"), jak i uzasadnień zaskarżonych decyzji wynika, że organy rozpoznały sprawę także pod kątem istnienia "szczególnych okoliczności" uzasadniających zastosowanie art. 64 pkt 2 u.p.s. Niepełne zatem wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie ma w sprawie znaczenia i nie wpływa na wynik sprawy.

Przesłanki zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat uregulowane zostały w przepisie art. 64 i art. 64 a u.p.s.

Przepis art. 64 a u.p.s. nie ma w sprawie zastosowania z uwagi na treść wniosku Skarżącej. W myśl zaś art. 64 u.p.s. (w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku) osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;

7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Przepis art. 104 ust. 4 u.p.s. stanowi natomiast, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Z ww. przepisów wynika, że w przypadkach określonych w art. 64 pkt 2 i art. 104 ust. 4 u.p.s.- organ pomocy społecznej ma możliwość, w granicach własnego uznania, gdy stwierdzi szczególnie uzasadnione okoliczności lub szczególnie uzasadniony przypadek, zwolnić z odpłatności w całości lub w części lub odstąpić od żądania zwrotu np. należności z tytułu zaległych opłat za pobyt członka rodziny w DPS.

Organy pomocowe, podejmując decyzję na podstawie zarówno art. 64 u.p.s., jak i art. 104 ust. 4 u.p.s. działają zatem w ramach uznania administracyjnego. Należy to odczytywać jako możliwość wyboru przez organ administracyjny sposobu rozstrzygnięcia sprawy, które uznaje za najwłaściwsze, co oczywiście nie oznacza jego dowolności w tym zakresie. Dlatego też kontrola sądowa aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy wydanie takiej decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej (w szczególności, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym prowadzącym do pełnego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy) oraz czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne przyznające organowi dyskrecjonalne uprawnienie w ramach rozstrzygnięcia sprawy. Z uznaniem administracyjnym mamy do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 409). Przyjmuje się, że w przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także uwzględnia zasady celowości, sprawiedliwości oraz szczególne cechy stanu faktycznego (ibid., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (ibid., s. 417). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. "Pojęcie interesu społecznego jest trudne do sprecyzowania. Przyjmuje się, że "interes społeczny" jest klauzulą generalną, tj. stanowi zwrot językowy będący częścią przepisu prawnego, służący uelastycznieniu tekstu aktu prawnego, który celowo jest niedookreślony, ma charakter oceniający oraz odsyła do kryteriów pozaprawnych [szerzej na temat klauzul generalnych zob. A. Choduń, A. Gomułowicz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym, LEX 2013]. Pojęcie to uzyskuje treść poprzez odniesienie do konkretnego przypadku. Powołanie się przez organ administracji na interes społeczny wymaga wskazania, na czym polega interes społeczny w konkretnej sytuacji i dlaczego przemawia przeciwko załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem strony [zob. wyrok NSA z 11.06.1981 r., SA 820/81, ONSA 1981/1, poz. 57]."(P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 7.). W odniesieniu do interesu obywateli ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.06.1995 r., SA/Wr 2744/94 – dostępny w bazie LEX nr 26845).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że organy obu instancji wydając zaskarżone orzeczenia (odmawiając zwolnienia Skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS, uznając że posiadany przez Skarżącą majątek oraz dochody mogą stanowić źródło zaspokojenia zobowiązania wobec gminy) nie naruszyły zasad wynikających z regulacji zawartej w art. 64 i 104 ust. 4 u.p.s., w uzasadnieniu zaś podjętych decyzji (wbrew zarzutom skargi) organy wskazały kryteria jakimi kierowały się przy odmowie uwzględnienia wniosku. Przede wszystkim nie można uznać, że organy nie kwalifikując sytuacji Skarżącej jako szczególnie uzasadnionej na gruncie art. 64 u.p.s. i art. 104 ust. 4 u.p.s. naruszyły granice swobodnej oceny prawnej stanu faktycznego. Podejmowały działania zmierzające do ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej Skarżącej. Przede wszystkim ustaliły w sposób prawidłowy oraz poddały wnikliwej ocenie całokształt sytuacji rodzinnej, osobistej oraz majątkowo-finansowej Skarżącej, biorąc pod rozwagę fakty ustalone z urzędu, jak i okoliczności podnoszone przez Skarżąca, pomimo, że nie zostały one w wystarczający sposób przez nią udokumentowane. Dokonały racjonalnej i weryfikowalnej oraz należycie uzasadnionej oceny. Skarżąca, wbrew argumentacji podnoszonej w skardze, wykazała się brakiem aktywnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu w szczególności odmawiając złożenia szczegółowego oświadczenia o sytuacji majątkowej. To w interesie Skarżącej było podejmowanie działań zmierzających do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Z dokumentów uzyskanych przez organ I instancji z urzędu (w tym informacji pozyskanych z Urzędu Skarbowego wynikających ze złożenia przez Skarżącą rocznego zeznania podatkowego i zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za pracę) i dokumentów przedstawionych w załączeniu wniosku przez Skarżącą wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku Skarżąca pobierała wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł, w 2020r. posiadała także dodatkowe źródła dochodu poza stosunkiem pracy. Mąż Skarżącej pobiera zaś emeryturę wojskową w kwocie (netto) [...] zł miesięcznie (od marca 2021r.). Skarżąca wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie wykazała innych osób pozostających na jej utrzymaniu. Sąd zwraca też uwagę na brzmienie art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym na potrzeby stosowania ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Tak ustalony dochód w rodzinie Skarżącej (na podstawie uzyskanych przez organy dowodów) pozwala przyjąć, że jest on wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (które wynosi [...] zł.). Należy także podkreślić, że określając kwotę dochodu nie bierze się pod uwagę takich obciążeń jak koszty utrzymania domu, opłaty za media, czy raty spłacanych kredytów. Zgodnie z wyrokiem NSA z 27 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1649/19 – dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) kwoty wydatków obejmujących spłatę kredytu, czynsz i inne media oraz wydatki związane z edukacją dzieci nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny. Tak więc wbrew oczekiwaniom Skarżącej wykazywane przez nią we wniosku wydatki nie podlegają one odliczeniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wręcz z kolei przyjmuje się, że uzyskany kredyt wlicza się do osiągniętego dochodu.

Co więcej trafnie organy pomocowe zauważyły, że Skarżąca jest właścicielem dwóch mieszkań i po śmierci matki uzyskała także dochód ze sprzedaży należącego do J. S. lokalu mieszkalnego – jako jej spadkobierca.

Z uwagi na osiągane przez Skarżącą dochody oraz posiadany majątek, podzielić należy pogląd organów, że wskazywane okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia żądań Skarżącej. W ocenie Sądu należy przyjąć, że skoro na datę orzekania rodzina Skarżącej jest w stanie utrzymać siebie na dobrym poziomie to jest także w stanie ponosić koszty związane z opłatami mieszkańca w DPS.

W tym miejscu zauważyć należy, że przepis art. 104 ust. 4 u.p.s. nie precyzuje co oznacza przypadek szczególnie uzasadniony, okoliczności wymienione zaś w art. 64 u.p.s. (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych) podane zostały jedynie przykładowo i nie stanowią one katalogu zamkniętego. Udzielenie ulgi osobie zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS nie powinno zatem nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce. Stosowanie bowiem odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocniczości pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne zaś z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych (Wyrok NSA z 18.11.2021 r., I OSK 759/21, LEX nr 3262701). Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa (por. np. wyrok NSA z 28 grudnia 2021r., I OSK 841/21, wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 15 maja 2014 r., sygn. II SA/Sz 66/14; w Opolu z dnia 20 marca 2014 r., sygn. II SA/Op 76/14 – dostępne na stronie internetowej jw.).

W tych uwarunkowaniach przyjąć należy, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki do zastosowania ulg, o których mowa w art. 64 u.p.s. i art. 104 ust. 4 u.p.s. Jeszcze raz bowiem powtórzyć należy, że wydanie decyzji uwzględniającej wniosek o zwolnienie z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, czy o odstąpienie od obowiązku zwrotu zaległych opłat powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, wyłącznie w takim skonfigurowaniu, w którym sytuacja zdrowotna, rodzinna, życiowa i losowa wnioskującego reprezentuje taki ładunek aksjologiczny, który przełamuje fiskalizm państwa. W niniejszej sprawie, jak trafnie przyjęły organy, taka sytuacja nie wystąpiła.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi uznać należy je za całkowicie nieuzasadnione. Przede wszystkim wbrew twierdzeniom Skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i kompletny. W aktach sprawy znajduje się bowiem: wywiad środowiskowy z [...] maja 2021r., zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiągniętego przychodu, decyzja emerytalna, informacje pozyskane od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. oraz ze spółdzielni mieszkaniowej. Powyższe dokumenty uznać należy za wystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i materialnej Skarżącej. Brak jest przy tym podstaw do uznania, że stan faktyczny w sprawie został ustalony lub oceniony nieprawidłowo i nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy. W szczególności analiza uzasadnień organów wskazuje, że zaskarżone decyzje zostały podjęte po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy związanych z sytuacją finansową i rodzinną Skarżącej. Podanie Skarżącej zostało rozpatrzone przy uwzględnieniu jej sytuacji dochodowej i rodzinnej, a wyciągniętych na tej podstawie wnioski nie można uznać za dowolne.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, że organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – tym samym prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało prawa, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.