Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1002/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.2a, art. 25 ust.1 , art. 25 ust.2 pkt 6, art.5 ust.2a, art.27 ust.1, art. 4 ust.1
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
article: art.7, art. 8, art.77 par.1, art. 80, art. 10, art.6, art. 8
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a i lit. c , art. 135, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi N. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 października 2023 r. nr 010070/680/4034236/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia 19 czerwca 2023 r., nr 010070/680/4034236/2022.


UZASADNIENIE

Informacją z dnia 3 maja 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku N. Z. z dnia 27 kwietnia 2022 r. przyznał jej świadczenie wychowawcze na córkę L. K. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.

Następnie, decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. wspomniany organ zmienił wysokość przyznanego stronie powyższą informacją świadczenia wychowawczego na córkę L. K. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., wskazując, że przysługuje ono w kwocie 250 zł miesięcznie.

Ponadto organ stwierdził, że świadczenie wychowawcze wypłacone w powyższym okresie, w wysokości połowy wypłacanego świadczenia, stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zaznaczył, że nienależnie pobrane świadczenie strona jest zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego środki zostały wypłacone.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego w S., sygn. akt [...] z dnia 8 lutego 2017 r. ustalono, iż dziecko jest pod opieką przemienną obydwojga rodziców.

Powołując się na treść art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci podał, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Z kolei informacją z dnia 27 lipca 2023 r. ww. organ, po rozpatrzeniu wniosku L.. K. z dnia 16 czerwca 2023 r. przyznał wymienionemu świadczenie wychowawcze na córkę L. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 250 zł miesięcznie.

W odwołaniu od decyzji z dnia 19 czerwca 2023 r., N. Z. podniosła, że "składany przez nią wniosek o przyznanie świadczenia był za wiedzą i zgodą ojca dziecka L.. K.". Zaznaczyła, że konto bankowe na które wpływają środki 500+ należy do obojga rodziców. Otrzymywane środki z tego świadczenia są całkowicie wykorzystywane na cele związane z edukacją dziecka, jej leczeniem oraz zajęciami pozaszkolnymi. Mimo sprawowania opieki naprzemiennej, świadczenie na córkę pobierane było przez oboje rodziców ze względu na wspólne konto bankowe, na które środki były przekazywane.

Wnioskodawczyni dołączyła do odwołania oświadczenie ojca L. K. – L. K. potwierdzające, że była uprawniona do występowania w jego imieniu o świadczenie na wspólną córkę L. oraz, że środki będące przedmiotem świadczenia wpływają na ich wspólne konto bankowe i są "dysponowane celem zapewnienia dziecku zajęć dodatkowych oraz wymaganej opieki medycznej".

Decyzją z dnia 3 października 2023 r., nr 010070/680/4034236/2022, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 11 września 2023 r. zwrócił się z wnioskiem do Sądu Okręgowego w S. z prośbą o interpretację wyroku rozwodowego z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt [...] i wskazanie, czy w wyroku tym Sąd ustalił, że opieka nad dzieckiem ma być sprawowana przez rodziców w systemie opieki naprzemiennej. Pismem z dnia 21 września 2023 r. Sąd poinformował, że pomimo braku bezpośredniego użycia sformułowania "piecza naprzemienna" ma ona taki charakter. Opieka nad dzieckiem wykonywana jest w porównywalnych i powtarzających się okresach przez oboje rodziców. W związku z powyższym, jak również z uwagi na treść art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, każdemu z rodziców ustala się kwotę świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego, tj. 250 zł.

Organ dodał, że prawo do świadczenia przyznane zostało w oparciu o niepełne informacje na temat opieki nad dzieckiem z uwagi na niedołączenie przez stronę do wniosku z dnia 27 kwietnia 2022 r. opisanego wyżej wyroku z dnia 8 lutego 2017 r.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, N. Z. podniosła, że organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do "głównego argumentu stawianego w odwołaniu", że środki mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka od początku pobierania przedmiotowego świadczenia trafiają na wspólne konto bankowe obydwojga rodziców: N. Z. i L. K..

W jej ocenie, organ powołując się na art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pominął fakt, że w świetle przedstawionych dowodów w formie poświadczenia bankowego, wymóg ustawowy zostaje spełniony gdyż kwota świadczenia wychowawczego jest wypłacana obydwojgu rodzicom.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji o zwrocie części świadczenia za rok 2022, zaznaczając, że "kwota wynikająca z programu 500 + jest dysponowana na potrzeby związane z wychowaniem dziecka" przy pełnym udziale ojca małoletniej L. K.. Świadczenie jest niezbędne celem zapewnienia dziecku ciągłości leczenia oraz zajęć dodatkowych, których koszt strona jest w stanie udokumentować " na życzenie Sądu".

W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 3041/19, organ podkreślił, że w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewidziano możliwości zwiększenia świadczenia w zależności od sposobu i zakresu faktycznego wykonywania opieki czy niewystąpienia z odrębnym wnioskiem przez drugiego z rodziców, gdyż w przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej, poszczególni rodzice uprawnieni są do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującej za określony miesiąc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą zmniejszono wysokość świadczenia wychowawczego przysługującego stronie w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. z kwoty 500 zł miesięcznie do kwoty 250 zł miesięcznie oraz stwierdzono, że świadczenie za ten okres wypłacone skarżącej w wysokości połowy świadczenia stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W treści decyzji zawarto ponadto zobowiązanie skarżącej do wpłaty nienależnie pobranego świadczenia na rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego środki zostały wypłacone.

W niniejszej sprawie bezspornym jest przy tym, że informacją z dnia 3 maja 2022 r. N. Z. przyznano na córkę L. K. świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.

Poza sporem pozostaje również okoliczność, że wyrokiem Sądu Okręgowego w S. Wydziału Cywilnego Rodzinnego z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt [...] rozwiązane zostało przez rozwód bez orzekania o winie małżeństwo N. K. z L. K. zawarte 8 sierpnia 2009 r. Zgodnie z treścią tego wyroku, pozostawiono obu stronom władzę rodzicielską nad córką L. K. oraz ustalono czas sprawowania pieczy nad małoletnią przez oboje rodziców w porównywalnym okresie, co w istocie odpowiada pieczy naprzemiennej o jakiej mowa w art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2023 r., poz. 810, dalej: "u.p.p.w.d.").

Nie ulega też wątpliwości, że w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. skarżąca otrzymywała świadczenie w wysokości po 500 zł miesięcznie, które przekazywane było na wspólne konto obojga rodziców małoletniej L. K.. W tym okresie ojciec małoletniej nie występował o świadczenie wychowawcze na córkę.

Sporna natomiast jest okoliczność, czy w związku z treścią zacytowanego powyżej wyroku z dnia 8 lutego 2017 r., organ mógł zmniejszyć wysokość świadczenia za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. a także czy świadczenie wypłacone we wspomnianym okresie w kwocie 250 zł miesięcznie jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu, przy czym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się m.in. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Z kolei w myśl art. 5 ust. 2a tej ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Zdaniem organów, z uwagi na okoliczność, że zgodnie z treścią wyroku z dnia 8 lutego 2017 r. dziecko skarżącej znalazło się pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, stronie przysługiwała jedynie połowa świadczenia. Natomiast pozostała połowa świadczenia tj. po 250 zł miesięcznie na każde z dzieci, zdaniem organów, jest świadczeniem nienależnie pobranym, przy czym pomimo zawartego w decyzji z dnia 19 czerwca 2023 r. jednoznacznego stwierdzenia, że świadczenie wypłacone od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w wysokości połowy tego świadczenia stanowi świadczenie nienależnie pobrane, nie wskazano podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. W decyzji tej nie wskazano także podstawy prawnej zmiany wysokości świadczenia za wspomniany wyżej okres, a jedynie zacytowano art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, określający wysokość świadczenia wychowawczego w przypadku sprawowania nad dzieckiem opieki naprzemiennej przez oboje rodziców.

Zaznaczyć należy, że kwestie dotyczące zmiany bądź uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego zostały uregulowane w art. 27 cytowanej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 tej ustawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Z kolei w myśl art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zmiana rozstrzygnięcia dotyczącego prawa do świadczenia wychowawczego na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Przepis art. 27 ust. 1 ww. ustawy dotyczy zatem zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, zaś cytowany wcześniej art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 tej ustawy odnosi się do nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z 11 sierpnia 2021 r., II SA/Łd 361/21; wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2018 r., I SA/Wa 1759/17; wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 kwietnia 2019 r., II SA/Bd 70/19; wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., I OSK 1894/17- opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego nastąpić może jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnego pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 u.p.p.w.d.). Natomiast decyzję o uchyleniu albo zmianie prawa do świadczenia wychowawczego od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii oraz o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone, należy wydać w przypadku, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne (co jednak w niniejszej sprawie nie ma miejsca).

W rozpoznawanej sprawie - jak już wspomniano – postępowanie dotyczy zmiany wysokości świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za ten okres. Organy ZUS za wskazany wyżej okres wydały jedno rozstrzygnięcie w dwóch różnych przedmiotach, tj. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego i zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Przy czym biorąc pod uwagę datę wydania decyzji pierwszoinstancyjnej (19 czerwca 2023 r.) zmiana wysokości świadczenia wychowawczego została dokonana z mocą wsteczną od 1 czerwca 2022 r. (czyli za cały okres na jaki przyznano świadczenie informacją z dnia 3 maja 2022 r.) co stanowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., które miało wpływ na wynik sprawy.

Organy obu instancji dokonały także błędnej wykładni art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie regulacji tej nie można interpretować ani stosować w sposób, który prowadziłby do rezultatów nie dających się pogodzić z ratio legis ustawy. Chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje osobie uprawnionej to w istocie świadczenie to służy dziecku. Przy ustaleniu, że rodzic dziecka, któremu świadczenie wychowawcze przyznano, faktycznie w tym okresie nie posiadał prawa do tego świadczenia, ale świadczenie zostało przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb dziecka, to brak jest podstaw do żądania zwrotu takiego świadczenia. W konsekwencji okoliczność na co świadczenie wypłacone zostało przeznaczone (wykorzystane) ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r, II SA/Łd 668/20; WSA w Gliwicach z 7 lipca 2021 r., II SA/Gl 47/21 oraz z 15 lipca 2021 r., II SA/Gl 572/21; WSA w Krakowie z 18 października 2021 r., III SA/Kr 772/21; wyrok WSA w Olsztynie z 23 września 2021 r., II SA/Ol 648/21 – opubl. w CBOSA). Wobec tego organy uznając, że sposób wydatkowania pobranego świadczenia nie ma w sprawie żadnego znaczenia dokonały błędnej wykładni art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. w zakresie rozumienia pojęcia świadczenia nienależnie pobranego

Organ odwoławczy nie zakwestionował przy tym podnoszonej w odwołaniu od decyzji z dnia 19 czerwca 2023 r. okoliczności, że wypłacane skarżącej środki wpływały na wspólne konto jej oraz ojca małoletniej - L.K oraz że w całości były wykorzystywane na cele związane z edukacją dziecka, jej leczeniem i zajęciami pozaszkolnymi.

Z treści odpowiedzi na skargę wynika, że okoliczność ta, zdaniem organu, pozostaje bez znaczenia bowiem w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewidziano możliwości zwiększenia świadczenia w zależności od sposobu i zakresu faktycznego wykonywania opieki czy niewystąpienia z odrębnym wnioskiem przez drugiego z rodziców.

Z takim poglądem organu odwoławczego, zdaniem Sądu, nie sposób się jednak zgodzić bowiem nie uwzględnia on celu świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z tym przepisem, celem wspomnianego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Wobec powyższego, na organach ciążył obowiązek dokonania oceny, czy środki przyznane w ramach świadczenia wychowawczego zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli zostały spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 ustawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca podnosi, że z uwagi na wpływ środków na wspólne konto rodziców małoletniej, zarówno ona jak i ojciec dziecka mieli do nich dostęp, przy czym w całości były one przeznaczane na potrzeby związane z wychowaniem dziecka (zapewnieniem dziecku ciągłości leczenia oraz zajęć dodatkowych).

W świetle przedstawionych powyżej rozważań, należy wskazać, że pobrane przez skarżącą świadczenia wychowawcze które, spożytkowane zostały na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb córki, nie mogą być zakwalifikowane jako pobrane nienależnie. Wskazany powyżej cel świadczenia wychowawczego, jak już wspomniano nie został wzięty pod uwagę przez Prezesa ZUS, ani przez organ I instancji. W konsekwencji w toku kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego nie dokonano ustaleń co do przeznaczenia środków na potrzeby córki skarżącej.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że gdyby przyjąć za organami, że część świadczeń wychowawczych jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi, to doszłoby do sytuacji, w której faktycznie rodzice L. K. otrzymaliby tylko połowę należnego im świadczenia, a tym samym ich córka pozbawiona zostałaby przewidzianego w ustawie wsparcia finansowego. Okoliczność, że skarżącej oraz L. K. przysługiwało za sporny okres świadczenie na córkę w łącznej wysokości 500 zł miesięcznie nie budzi bowiem w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości. Ponieważ jednak ojciec dziewczynki – jak wynika z odpowiedzi na skargę – nie złożył dotychczas wniosku o sporne świadczenie wychowawcze obecnie uczynić już tego nie może bowiem termin składania wniosków na okres 2022 – 2023 już minął.

Wskutek dokonania błędnej wykładni art. 4 ust. 1 i art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ domagając się zwrotu części wypłaconego skarżącej świadczenia całkowicie pominął kwestie dotyczące jego przeznaczenia na potrzeby wychowania córki skarżącej, nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń.

Wskazane uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego mają istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie wskazanych okoliczności faktycznych przesądza bowiem o tym, czy wypłacone skarżącej świadczenie miało (w części – 250 zł miesięcznie) charakter świadczenia nienależnie pobranego.

Organy obu instancji dopuściły się także naruszenia art. 10 k.p.a. Jak wynika z odwołania skarżąca o toczącym się postępowaniu dowiedziała się dopiero w momencie doręczenia jej decyzji ZUS. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia poinformowania skarżącej o możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Takie postępowanie ZUS świadczy także o naruszeniu zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Skarżącej nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca pozbawiona została prawa składania wyjaśnień i dowodów oraz skorzystania z prawa wglądu do akt sprawy, a tym samym wpływu na treść zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Powyższego nie zmienia z pewnością fakt, że pismem z dnia 11 września 2023 r. zawiadomiono ją o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym z Sądem Okręgowym w S. w sprawie wyroku rozwodowego z dnia 8 lutego 2017 r., w zakresie dotyczącym sprawowania opieki nad dzieckiem, skoro o zakończeniu tego postępowania i jego rezultatach strony nie poinformowano. Powyższe także wskazuje na naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań. Prowadząc ponowne postępowanie, organ I instancji winien poczynić należyte ustalenia w zakresie przeznaczenia środków wypłaconych stronie w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w spornym zakresie. Niewątpliwie pomocne może być w dokonaniu tych ustaleń uzyskanie informacji od samej skarżącej, która w skardze zaznaczyła, że jest w stanie udokumentować koszty poniesione w związku z zapewnieniem dziecku ciągłości leczenia oraz zajęć dodatkowych.