Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2337/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 17 ust 5 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2021 r. [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] kwietnia 2021 r. M. C. (Skarżący), wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. K. We wniosku Skarżący zaznaczył, że w przypadku wydania decyzji przyznającej mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem jej wydania wnosi po uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] (organ I instancji), odmówił przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący posiada ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z [...] marca 2020 r. nr [...] na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2021 r., a zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2018 r. poz. 2220), powoływanej dalej jako "ustawa" jest to przesłanka do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto organ I instancji wskazał, że pismem z [...] maja 2021 r. zawiadomił Skarżącego o możliwości rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzez złożenie, w terminie 7 dni, podania z prośbą o uchylenie decyzji przyznającej ww. świadczenie. W odpowiedzi Skarżący, pismem z [...] maja 2021 r. poinformował organ I instancji, że nie zrezygnuje z należnego jemu świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego do momentu, aż uzyska potwierdzenie, że spełnia wszystkie pozostałe przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie organ I instancji wskazał, że do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne Skarżący dołączył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, na podstawie którego nie jest w stanie ustalić kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1b ww. ustawy, ponieważ orzecznik takiej daty nie wskazał. Zdaniem organu I instancji, zgodnie z art. 17 ust. 1b ww. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji przytoczył przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, Organ I instancji stwierdził, że Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b ww. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednakże w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ww. ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ww. ustawy. W ocenie organu I instancji, poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy.

Na skutek odwołania Skarżącego - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji poprzestał na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy (wykładni językowej) i przyjął, że ponieważ Skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości. Zdaniem Kolegium w orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest pogląd (w zakresie zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem emerytalnym), że po zastosowaniu systemowych i funkcjonalnych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, można przyznać opiekunowi otrzymującemu niższą niż to świadczenie emeryturę, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między ustawową kwotą świadczenia a kwotą pobieranej emerytury. Takie stanowisko zostało zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19 oraz z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt 1 OSK 1546/19. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się nowy pogląd co do sposobu rozwiązania konfliktu wynikającego ze zbiegu uprawnień opiekuna osoby niepełnosprawnej do świadczenia emerytalno - rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażony on został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt: I OSK 254/20, a polega na umożliwieniu osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W wyrokach tych zwraca się uwagę, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego jest jednoznacznie określona ustawowo, co nie pozwala na samodzielne określenie wysokości świadczenia przez organ administracji publicznej w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Podnosi się także, że praktyka przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między jego ustawową kwotą a kwotą niższego świadczenia emerytalno-rentowego, niezależnie od trudności co do ustalenia podstawy prawnej, niosłaby komplikacje w zakresie ustalania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego do wypłaty w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury czy w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w przypadku zbiegu uprawnień ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.

Zdaniem Kolegium z powyższego wynika, że aktualnie istnieją dwie linie orzecznicze Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium zaakcentowało także, że organ I instancji, wskazał, iż powoływany przez Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uchyliły mocy obowiązującej art. 17 ust. 1 pkt b ustawy o świadczeniach rodzinnych (daty powstania niepełnosprawności), zatem przepis ten nie może stanowić podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Reasumując Kolegium wskazało, że stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji czyni zatem bezcelowym uchylenie tej decyzji przez organ II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz zawarte w niej poglądy nie są wiążące dla organu I instancji. Zagadnienie może rozstrzygnąć jedynie orzeczenie sądu administracyjnego wydane w niniejszej sprawie, które będzie wiążące dla organów.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący, reprezentowany przez adwokata M.Z.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem Skarżący wskazał, iż w przypadku przyznania jemu świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje on z zasiłku opiekuńczego,

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Jednocześnie Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy również wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron nie zażąda przeprowadzenia rozprawy - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że podniesione w skardze zarzuty są zasadne.

W niniejszej sprawie Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a ww. ustawy, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawienia praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Uznał, że skoro nie da się ustalić w jakiej dacie powstała niepełnosprawność matki Skarżącego to powoduje to konieczność odmowy przyznania świadczenia. Ponadto powołał się na fakt posiadania przez Skarżącego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał te argumenty za zupełnie niezasadne. Organ I instancji, a za nim Kolegium nie uwzględniło konsekwencji prawnych wynikających z przywołanego przez organ I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyszedł bowiem z założenia, że te konsekwencje prawne może wyłącznie uwzględnić sąd administracyjny. Podkreślić należy, że wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, jednak powoduje konieczność takiej jego wykładni, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Wynika to z ustanowionej w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji, czego praktycznym wyrazem jest właśnie oparcie rozstrzygnięcia w indywidulanej sprawie na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału. Zwłaszcza w sytuacji gdy ustawodawca z niezrozumiałych powodów zwleka z jego wykonaniem. W konsekwencji zatem przyjąć wypada, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1 lit. b), którego zgodność z wzorcem konstytucyjnym Trybunał zakwestionował (por. wyroki NSA z 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16; z 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16; z 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony – jak w rozpoznawanej sprawie - przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej organy mają obecnie obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy wszak nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok w sprawie K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie weszło w życie. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, do którego respektowania zobligowany jest także organ administracji publicznej (a do tego w istocie sprowadza się stanowisko organu I instancji), jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Skoro zatem nie było dopuszczalne wydanie rozstrzygnięcia na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją (co w przypadku wyroku z 21 października 2014 r. miało miejsce 23 października 2014 r.), a w rozpoznawanej sprawie wydano decyzje administracyjne na podstawie właśnie tego przepisu, to podjęte w tych okolicznościach rozstrzygnięcia nie mogą być one uznane za zgodne z prawem. Tym samym organy istotnie naruszyły prawo materialne, to jest art. 17 ust. 1 lit. b) ww. ustawy, co prowadzić musiało do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Ponadto kwestią sporną pozostaje również fakt, czy pobieranie przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi bezwzględną przeszkodę do przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kwestię tę bardzo starannie, wszechstronnie i rzetelnie omówiło Kolegium w zaskarżonej decyzji, wskazując, że wobec rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jedynie orzeczenie sądu administracyjnego w niniejszej sprawie będzie wiążące dla organów.

W kontekście powyższego Sąd uznał, że organ I instancji ograniczył się do literalnej wykładni brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy - bez szerszego spojrzenia na system zmian w ww. ustawie w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

W świetle powołanej wyżej zasady, za niedopuszczalne należy uznać doprowadzenie do sytuacji, w której wadliwa działalność ustawodawcza państwa pozbawiła obywatela prawa do świadczenia pomocowego wyższego w skutek "przymusu" sytuacyjnego (skorzystania z mniej korzystnego świadczenia). Nie można bowiem w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, że przymuszenie obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane, jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów.

Zatem w rozpatrywanej sytuacji należy zastosować wykładnię celowościową wskazując, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której tego prawa nie przyznano regulacją niekonstytucyjną, przymuszając do uzyskania świadczenia mniej korzystnego (specjalnego zasiłku opiekuńczego) - którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Demokratyczne państwo prawa powinno służyć swoim obywatelom, dążyć do realizacji zasady sprawiedliwości społecznej, szczególnie osobom, które w niezawinionych okolicznościach, rezygnując z pracy podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem swojej rodziny

W ocenie Sądu złożone oświadczenie Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (o rezygnacji z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jedynie w przypadku ustalenia spełnienia przesłanek do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego) powinno poskutkować wszczęciem postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, a następnie - w razie spełnienia przesłanek - wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, zaś pominięcie treści takiego oświadczenia stanowi naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a.

Zwrócić należy bowiem uwagę, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy powinien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie - o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy - mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem przez organ, czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego.

Kierując się zatem zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie innego świadczenia (w tym wypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego). Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać.

W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ww. ustawy ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.).

W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Skoro oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało w niniejszej sprawie złożone przez Skarżącego do organu już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - to organy powinny rozważyć przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględniając - dla zachowania ciągłości świadczeń - doprowadzenie do "wygaszenia" decyzji przyznającej Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że organ I instancji uchybił także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy (w kontekście art. 27 ust. 5 ustawy) - dokonując błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także uchybił art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

W konsekwencji Sąd uznał, że decyzja organu I instancji oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji wydane zostały z naruszeniem ww. przepisów prawa - co powoduje, że decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ dokona ponownie oceny zasadności żądania Skarżącego, z uwzględnieniem stanowiska Sądu dotyczącego konieczności pominięcia w procesie wykładni i stosowania art. 17 ust. 1 lit. b) ustawy, tej części ujętej w nim normy prawnej, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucją RP Ponadto organ ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię art. 17 i art. 27 ust. 5 ww. ustawy. Organ pierwszej instancji winien podjąć działania zmierzające do tego, aby dokonany przez Skarżącego wybór świadczenia został urzeczywistniony i sam w sobie nie stanowił przesłanki uniemożliwiającej skorzystanie właśnie z tego świadczenia, które Skarżący wybrał.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120, orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt 2 sentencji wyroku) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.