Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 578/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 2; art. 8 ust. 1; art. 19 ust. 1 pkt 1; art. 21 ust. 1; art. 34 ust. 1-2; art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1775
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej także jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP ARiMR") z dnia 23 maja 2023 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu 30 maja 2022 r., za pomocą aplikacji eWniosekPlus, M. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności na rok 2022.

W dniu 27 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego w R. wpłynęła korekta wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

W dniach od 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego została przeprowadzona przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w L. kontrola zasadnicza (kontrola na miejscu - metoda inspekcji terenowej). Wyniki kontroli udokumentowano sporządzając raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr [...]). Kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni mające wpływ na płatność.

W toku kontroli, pismem z dnia 9 września 2022 r. (k. [...], t. II), skarżący wniósł o wydłużenie terminu na wykoszenie TUZ na pow. ok. 15 ha do 30 września 2022 r. Skarżący umotywował wniosek złym stanem zdrowia. Do wniosku dołączył dokumentację medyczną.

Pismem z dnia 16 września 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania powierzchni wykoszenia TUZ wraz z dokładnym wskazaniem położenia działek oraz ich powierzchni.

Pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. skarżący złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu, kwestionując użycie przez organ sformułowania "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej minimum od 2 lat". Podkreślił, że na żadnej z działek nie zaniechał prowadzenia działalności rolniczej, a już z całą pewnością nie od 2 lat. Na dzień złożenia wniosku zabiegi agrotechniczne były wykonane i dalej są wykonywane, a działalność rolnicza w trybie ciągłym jest stale prowadzona. Na dzień złożenia wniosku nie było chwastów na działkach. Ponadto, skarżący podniósł, że ustalenia organu są niemiarodajne i niezgodne z rzeczywistością, bowiem kontrola została przeprowadzona po okresie wegetacyjnym. Skarżący zakwestionował ustalenia organu w zakresie wszystkich pomiarów i podkreślił, że zadeklarowane powierzchnie działek są rzeczywiste i prawdziwe.

W odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych, Kierownik BP ARiMR wyjaśnił w piśmie z dnia 16 stycznia 2023 r., że termin na wykonanie zabiegów agrotechnicznych upłynął z dniem 31 lipca 2022 r. W odniesieniu do informacji o czasowej niezdolności rolnika do pracy, organ wskazał, że okoliczność ta nie może być uznana za siłę wyższą ponieważ nie były to nieprzewidziane okoliczności niezależne od beneficjenta, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. W dniu złożenia wniosku o płatności – 30 maja 2022 r. oraz zmiany do wniosku – 27 czerwca 2022 r., rolnik miał pełną wiedzę dotycząca swojego stanu zdrowia, wobec czego złożenie wniosku, mimo ryzyka niewywiązania się z wynikających z tego faktu obowiązków, było świadoma decyzją wnioskodawcy.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia 23 maja 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności na rok 2022 do zadeklarowanych działek rolnych, z tytułu:

- Jednolitej Płatności Obszarowej - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności za zazielenienie - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Uzupełniającej płatności podstawowej - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Z powyższej decyzji wynika, że kwoty te będą potrącane z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Ponadto, powyższą decyzją Kierownik BP ARiMR odmówił uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności oraz przyznał skarżącemu płatność redystrybucyjną na rok 2022 w wysokości [...] zł.

Skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 23 maja 2023 r.

Dyrektor ARiMR nie uwzględnił argumentacji odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że kwestia materialnoprawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2022 została uregulowana w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775, ze zm.), dalej też jako "ustawa o płatnościach", mając na względzie treść art. 167 i art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r., poz. 412). Wskazał, że płatności bezpośrednie są przyznawane na wniosek rolnika, w oparciu o oświadczenia i dane wskazane przez rolnika w złożonym wniosku, a organ jest związany żądaniem strony wyznaczonym treścią wniosku.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2022 został poddany kontroli kryteriów kwalifikowalności, w myśl art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", która wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni zadeklarowanych przez skarżącego działek rolnych.

We wniosku skarżący zadeklarował do przyznania płatności działki o łącznej powierzchni 168,09 ha.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że w dniach od 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu - metoda inspekcji terenowej całego gospodarstwa. Wyniki kontroli udokumentowano sporządzając raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wykonana została także dokumentacja fotograficzna. Kontrola przeprowadzona została upoważnionych inspektorów terenowych z Biura Kontroli na Miejscu L. przez Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" w odniesieniu do działek rolnych: A, AA, AB, AC, AM, AO, AP, AQ, AR, AS, B, BC, BD, BE, BF, BG, BH, BL, BT, BU, BV, BW, BX, BY, C, CB, CE, CF, CG, CH, CI, CK, CL, CM, CS, CT, CU, CV, CX, CY, DA, DD, DE, DF, DG, DH, DI, DJ, DM, DN, DO, DP, DR, DT, DU, DV, DW, DX, DY, EA, EB, EC, ED, EE, EF, EG, EH, EI, EN, EO, EP, EQ, ER, ES, EU, EV, EW, EY, FA, FH, FI, FJ, FL, FM, FN, FO, FP, FR, FS, FT, FU, FV, FW, FX, FY, GA, GB, GC, GM, GN, GO, GR, GS, GU, GV, GX, HC, HE, HF, HK, J, K, L, M, Q, R, S, W, X. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o zastosowanie kodu DR18 wyniosła 96,65 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR14 "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów" w odniesieniu do działek rolnych: BS, DB, E, GK, GP. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o zastosowanie kodu DR14 wyniosła 2,89 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR4 "Stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,1 ha)" w odniesieniu do działek rolnych: BJ, BK, BM, CA, CC, DL, EJ, EL. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o zastosowanie kodu DR4 wyniosła 6,24 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej" w odniesieniu do działek rolnych: AF, AG, AU, BA, CP, CW, D, DS., EM, F, FB, FD, FK, FQ, GE, GT, H, HI, I, P, Y. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o zastosowanie kodu DR13+ wyniosła 7,11 ha.

Stwierdzono mający wpływ na płatność kod nieprawidłowości DR50 "Granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku" w odniesieniu do działek rolnych: G, AL. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o zastosowanie kodu DR50 wyniosła 0,09 ha.

Nadto, wniosek został zatem poddany kontroli w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych). Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w oparciu o powierzchnię MKO (maksymalnego spójnego obszaru), wyniosła 0,16 ha i dotyczyła działek: AG, AY, BA, CD, CN, DS, I, EX.

Ponadto, skarżący zadeklarował działki rolne o powierzchni poniżej 0,10 ha, do których, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach, nie przysługuje jednolita płatność obszarowa. Wykluczenie dotyczy działek rolnych FG2, HJ2, HL2. Łączna powierzchnia wykluczonego obszaru w związku z art. 8 ust 1 pkt 3 ustawy wyniosła 0,17 ha.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia obszaru wykluczonego z jednolitej płatności obszarowej wynosi 113,14 ha (96,65 ha - kod DR18, 2,89 ha - kod DR14, 6,24 ha - kod DR4, 7,11 ha - kod DR13+, 0,09 ha - kod DR50, 0,16 - powierzchnia MKO).

Dyrektor ARiMR podniósł, że w zakresie płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno stwierdzono mające wpływ na płatność kody nieprawidłowości DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" oraz DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" dla działek: AP2, AQ2, AR2, AS2, DR2, natomiast w przypadku działki BS2 stwierdzono kody nieprawidłowości: DR14 "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów", DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej", DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania".

Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno wyniosła 3,22 ha.

W zakresie uzupełniającej płatności podstawowej stwierdzono natomiast mające wpływ na płatność nieprawidłowości:

- DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" oraz kod DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" w przypadku działek: AB2 (tu dodatkowo kod DR37"Identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS"), AC2, AP1, AQ1, AR1, AS1, B2, BD2, BF2, BG2, BH2, CM2, CS2, CT2, CU2, CV2, DR1, GO2, GV2 (tu dodatkowo kod DR53 "Stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania");

- DR13+"Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej" i DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" w przypadku działek: AF2, AG2, AU2, FK2, GE3, ;

- DR13+"Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej", DR37 "Identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS", DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" w przypadku działek: CP2 i EM3;

- DR13+ "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej" w przypadku działki D2;

- DR13+ ,,Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej", DR22 "Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą jako jedną działkę rolną)", DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania ",w przypadku działki I2;

- w przypadku działek rolnych CD2 i CN2 stwierdzono, że powierzchnia deklarowana do płatności jest większa niż powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) i wykluczono w przypadku każdej po 0,01 ha;

- w przypadku działek rolnych EP2, EU2, EV2, FJ3, FW2, GB2, GC2, GM2, GN2, GP2, R2 – z deklaracją ugór w sytuacji, gdy rolnik w roku ubiegłym na tym obszarze deklarował również ugór lub rośliny na zielony nawóz. Tymczasem uzupełniająca płatność podstawowa do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin, przysługuje, jeżeli na gruntach tych rolnik dokonał zasiewu w celu podniesienia żyzności gleby przez wprowadzenie do niej świeżej masy roślinnej (zielony nawóz) oraz roślinność została przydana lub wprowadzona do gleby na skutek zastosowania innego zabiegu mechanicznego w terminie do dnia 31 sierpnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz uprawa nie jest prowadzona nie dłużej niż rok - oznacza to, że w tym samym miejscu w roku poprzednim nie występował ugór;

- DR13+"Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej" oraz DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" w przypadku działek F3, FB3, FK2, CP2 (tu dodatkowo kod DR37"Identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS") ;

- DR50 "Granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku ", w przypadku działki rolnej G2, AL4 (tu dodatkowo kod DR53 "Stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania ");

-- DR13+"Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej", DR51" W sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności", i DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania" w przypadku działki Y3.

Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z uzupełniającej płatności podstawowej wyniosła 30,59 ha.

W odniesieniu do pisma z dnia 9 września 2022 r., w którym skarżący oświadczył, że nie jest zdolny do pracy w gospodarstwie i wniósł o wydłużenie terminu na wykoszenie trwałych użytków zielonych (TUZ) o powierzchni około 15 ha do dnia 30 września 2022 r., Dyrektor ARiMR wskazał, iż kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że wniosek wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w R. w dniu 16 września 2022 r., a więc już w trakcie trwania czynności kontrolnych w gospodarstwie. Ponadto, termin na wykonanie zabiegów agrotechnicznych upłynął z dniem 31 lipca 2022 r. Z dołączonej do wniosku decyzji KRUS z dnia 27 lipca 2022 r. wynika, że w okresie od 17 marca 2022 r. do 30 września 2022 r. rolnik był czasowo niezdolny do pracy. Okoliczność ta, zdaniem organu odwoławczego, nie może być uznana za siłę wyższą, ponieważ nie były to nieprzewidziane okoliczności niezależne od beneficjenta, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. W dniu złożenia wniosku o płatności (30 maja 2022 r.) oraz zmiany do wniosku (27 czerwca 2022 r.). skarżący miał pełną wiedzę dotyczącą swojego stanu zdrowia, wobec czego złożenie wniosku, mimo ryzyka niewywiązania się z wynikających z tego faktu obowiązków, było świadomą decyzją wnioskodawcy. Ustalenie czy dana sytuacja jest siłą wyższą, czy nie, zależy od tego, w jakich konkretnych okolicznościach doszło do danego zdarzenia, a więc czy w tych okolicznościach to zdarzenie było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Dlatego organy nie mogły uznać, że okoliczności, na które powołuje się skarżący, były nagłe i nieprzewidywalne, skoro, jak zostało potwierdzone w raporcie z kontroli na miejscu, na większości zadeklarowanych działkach ewidencyjnych stwierdzone zostały nieprawidłowości oznaczone kodami DR14 oraz DR18 w związku z tym, iż na działkach nie były przeprowadzane żadne zabiegi agrotechniczne w danym sezonie wegetacyjnym (DR14) bądź działki były nieużytkowane rolniczo od kilku lat (DR18),oraz nie były podejmowane działania mające na celu doprowadzenie ich do stanu użytkowania. Na datę składania wniosku o płatność nie spełniały wymogu należytego zagospodarowania.

Reasumując, Dyrektor ARiMR wskazał, że:

1. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 167,92 ha. Powierzchnia ta uwzględnia także powierzchnię ze złożonej w dopuszczalnym terminie zmiany do wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 54,78 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 i uwzględniono również wyniki kontroli na miejscu. Organ przedstawił wyliczenie sankcji z odwołaniem m.in. do regulacji art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 640/2014".;

2. Powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 54,78 ha i powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 44 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 ((Dz.U.UE.L.2013.347.608 ze zm.), dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013",w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 30 hektarów, na gruntach tych muszą występować, co najmniej trzy różne uprawy. Uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych, a dwie uprawy główne łącznie nie mogą zajmować więcej niż 95% gruntów ornych. Organ wyjaśnił, że powierzchnia gruntów ornych wynosi 67,46 ha, a uprawa główna zajmuje 78,78 ha, co stanowi 116,78031% gruntów ornych. Na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 wyznaczono powierzchnie przekroczenia, która wyniosła 28,185 ha. Stwierdzono, że dwie uprawy główne zajmują 88,74 ha, co stanowi 131,54% gruntów ornych. Na podstawie art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 wyznaczono powierzchnię przekroczenia, która wynosi 24,653 ha. Pięciokrotność tej powierzchni pomniejszy obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie. W związku z powyższym obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 151,45 ha. Z kolei zgodnie z art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym. W przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych, wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazielenienia zmniejsza się o dziesięciokrotność obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono. W toku prowadzonego postępowania stwierdzono, że powierzchnia gruntów ornych uwzględniająca obszary zatwierdzone, o których mowa w art. 46 ust. 2 akapit pierwszy lit. c), d), g) i h) rozporządzenia nr 1307/2013 wynosi 67,46 ha, a obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 2,6277 ha, co stanowi 3,9%. Na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 ustalono, że powierzchnia obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono, wynosi 0,7454 ha. W związku z powyższym obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 7,45 ha, co stanowi dziesięciokrotność brakującego obszaru proekologicznego.

Mając na uwadze stwierdzone powyżej nieprawidłowości, powierzchnia kwalifikująca do przyznania płatności za zazielenienie została zmniejszona o 158,90 ha i wynosi 0,00 ha. Następnie Dyrektor ARiMR z odwołaniem m.in. do art. 28 rozporządzenia nr 640/2014 przedstawił szczegółowe wyliczenie sankcji i przyjęcie do wyliczenia powierzchni obszaru 13,695 ha.;

3. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) wynosi 30,00 ha. Ze względu na art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach powierzchnię tę pomniejszono o 3 ha i wynosi ona 27,00 ha. Następnie organ odwoławczy z odwołaniem do regulacji rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2022 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2022 r. (Dz. U. poz. 2111) wyliczył kwotę należną tytułem przyznania tej płatności.;

4. Płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach. Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno wynosiła 3,22 ha. Powierzchnia stwierdzona - 0,00 ha. Następnie organ odwoławczy przedstawił wyliczenie kwoty kary administracyjnej wskazując na regulacje art. 19 rozporządzenia nr 640/2014.;

5. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 78,99 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 48,40 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Przy ustalaniu tej powierzchni uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Następnie organ odwoławczy przedstawił wyliczenie sankcji administracyjnej, w oparciu o regulacje art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014.

Dyrektor ARiMR wskazał, że do dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu skarżący nie informował organu o jakichkolwiek nieprawidłowościach na działkach rolnych oraz w złożonym wniosku. Tym samym art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 nie mógł mieć zastosowania.

W odniesieniu do zarzutu, że skarżący nie był obecny przy czynnościach kontrolnych, organ wskazał, że w świetle regulacji ustawy o płatnościach strona może, ale nie musi być powiadamiana o kontroli na miejscu i nieobecność strony nie podważa prawomocności raportu z kontroli na miejscu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i dokonanie kontroli administracyjnej decyzji w sposób nieprawidłowy, a także uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny w sposób nieprawidłowy, w szczególności protokołu kontroli z inspekcji terenowej, która trwała od dnia 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r., w sytuacji gdy organ oceniał już stan po okresie wegetacyjnym, zatem jego ustalenia są niemiarodajne i niezgodne z rzeczywistością;

- art. 138 § 1 pkt 1). w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która narusza zasadę prawdy obiektywnej wskutek braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dokonania jednostronnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, a nadto naruszenie zasady prawdy obiektywnej, poprzez odmowę przyznania wnioskowanych płatności, odmowę uznania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i nałożeniu sankcji, w sytuacji gdy prawidłowa ocena wniosku skarżącego powinna doprowadzić organ do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w całości;

2. rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, polegającego na niezasadnym zastosowaniu niniejszego przepisu, w sytuacji gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego powinna doprowadzić do wniosku, iż nie powinno nastąpić jakiekolwiek pomniejszenie płatności;

3. błąd w ustaleniach faktycznych, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie niezasadne uznanie, że występuje jakakolwiek różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Skarżący wniósł również o rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym.

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącego podkreślił, że na dzień złożenia wniosku zabiegi agrotechniczne były wykonywane i dalej są wykonywane, a działalność rolnicza w trybie ciągłym jest stale prowadzona. Ponadto pełnomocnik zaznaczył, że skarżący nie był przy czynnościach kontrolnych, więc nie mógł wypowiedzieć się w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR z dnia 16 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 23 maja 2023 r. którą to decyzją organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 do zadeklarowanych działek rolnych, z tytułu:

- Jednolitej Płatności Obszarowej - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności za zazielenienie - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- Uzupełniającej płatności podstawowej - i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Powyższą decyzją Kierownik BP ARiMR odmówił uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności oraz przyznał skarżącemu płatność redystrybucyjną na rok 2022 w wysokości [...] zł.

W świetle zawartych w skardze zarzutów stwierdzić należy, że spór dotyczy zasadniczo trzech aspektów, sprowadzających się do oceny prawidłowości:

- ustalenia powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

- ustalenia braku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności mających związek z powstaniem nieprawidłowości mających wpływ na uprawnienie do przyznania płatności;

- sposobu przeprowadzenia kontroli na miejscu, bez obecności zainteresowanego rolnika.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że trafnie organy przyjęły, że w sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Zgodnie bowiem z art. 167 pkt 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, która weszła w życie 15 marca 2003 r., do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie uchylanej w art. 168 (czyli ustawie z dnia 5 lutego 2015 r.), a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Bezspornym jest, że niniejsze postępowanie administracyjne dotyczy postępowania z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 wszczętego i niezakończonego ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Ustawa o płatnościach z 5 lutego 2015 r. określa zasady i tryb przyznawania i wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich (jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw) oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, a także zasady przeprowadzania kontroli w zakresie płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, w zakresie nieokreślonym w przepisach unijnych, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej (art. 1 pkt 2 lit. a-c).

W niniejszej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie:

-jednolitej płatności obszarowej,

- płatności za zazielenienie,

- płatności dodatkowej,

- płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno,

- uzupełniającej płatności podstawowej.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 h; nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z treści przepisów wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej, która może zostać uzupełniona o kontrolę na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach organ przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W myśl zaś ust. 2 art. 3 w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4).

Z akt sprawy nie wynika aby skarżący z takim żądaniem występował. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie przedstawił żadnych dodatkowych dowodów. Takich dowodów, ani wniosków dowodowych skarżący nie złożył również wraz z wniesionym odwołaniem od decyzji organu I instancji. We wniesionych zastrzeżeniach do protokołu, odwołaniu, jak i w samej skardze, skarżący poza ogólnikowym zakwestionowaniem ustaleń organu, zarówno co do stwierdzonego zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, różnic między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, kwestii odmowy uznania siły wyższej, na żadne konkretne uchybienia organu I instancji nie wskazał.

Podkreślić przy należy, że z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach wynika, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zachodzi tu zatem odstępstwo od ścisłego stosowania reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Tym samym organ jest zobowiązany jedynie do rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a rolą strony jest przedstawienie dowodów na poparcie swojego uprawnienia do płatności.

Zgodnie z przepisami ustawy o płatnościach, płatność przyznawane są na wniosek (art. 21 ust. 1 ustawy), co oznacza po pierwsze, że to wnioskodawca sam określa treść swojego żądania i ponosi odpowiedzialność za merytoryczną jego treść. Po drugie każdy beneficjent decydując się na skorzystanie z prawa do płatności zobowiązany jest postępować zgodnie z normatywnymi obowiązkami oraz liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swoich zaniechań. Zarówno beneficjent jak i organ związani są przepisami prawa mającymi zastosowanie w danej sprawie.

Wbrew zarzutom skargi organy wykazały i uzasadniły swoje stanowisko co do odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

Organ zastosował wyniki kontroli zasadniczej (kontrola na miejscu - metoda inspekcji terenowej) całego gospodarstwa oraz w oparciu o system LPIS. Wyniki kontroli udokumentowano sporządzając raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr [...]). Wykonana została także dokumentacja fotograficzna. Ww. kontrola przeprowadzona została upoważnionych inspektorów terenowych z Biura Kontroli na Miejscu L. przez Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

O wadze raportu z czynności kontrolnych świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 313/22, LEX nr 3503669).

Organy ARiMR zobowiązane są do ustalania powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności w oparciu o tzw. system LPIS. Ten system umożliwia stosowanie jednolitych standardów. Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych, jak wskazano, jest, zgodnie z przepisami, weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej, która może być uzupełniana przez kontrolę na miejscu. Uzyskane w drodze jednego lub drugiego rodzaju kontroli wyniki mają równoprawne znaczenie.

To Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest właściwa do tworzenia i prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych, który zawiera m.in. wektorowe granice oraz powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 640/2014, a także identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Do prowadzenia tego systemu wykorzystuje się w szczególności: ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego; dane z ewidencji gruntów i budynków; dane z wniosków o przyznanie płatności; wyniki kontroli na miejscu, o których mowa rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu wykonawczym Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 ze zm.) dalej "rozporządzenie nr 809/2014" – zob. art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, w zestawieniu tabelarycznym przedstawił poszczególne powierzchnie zadeklarowanych działek oraz powierzchnie stwierdzone w kontekście kwalifikacji do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. Z przedstawionego tabelarycznego i opisowego zestawienia zawartego na str. 7 – 31 zaskarżonej decyzji jasno wynika, których działek nieprawidłowości dotyczą, jakie kody nieprawidłowości stwierdzono i jak jest różnica w powierzchni zadeklarowanej a stwierdzonej.

Skarżący żadnych przeciwdowodów na te okoliczności nie przedstawił, poza ogólnym stwierdzeniem, że organ niezasadnie uznał, że występuje jakakolwiek różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną.

Przeprowadzenie kontroli na miejscu, metodą inspekcji terenowej, polegającej na wizytacji zadeklarowanych działek i wizualnej ocenie ich rzeczywistego stanu przez upoważnione do kontroli osoby, dysponujące odpowiednimi kwalifikacjami, pozwala na skorygowanie powierzchni uprawnionych do płatności w związku z okolicznościami, których stwierdzenie jest możliwe przede wszystkim w ramach bezpośrednich oględzin, takich jak ustalenie obszarów wykluczających płatność, czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw, czy faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości nie odpowiada złożonej deklaracji. W toku kontroli przeprowadzane są pomiary za pomocą urządzenia GPS, a wyniki kontroli są dokumentowane za pomocą szkiców graficznych oraz fotografii obrazujących stan w czasie kontroli poszczególnych zadeklarowanych działek. Jednocześnie protokół kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Z art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013.

Dla porządku wyjaśnić należy, że przedmiotowe rozporządzenie nr 640/2014, podobnie jak rozporządzenie nr 1306/2013, rozporządzenie 1307/2013 oraz rozporządzenie nr 809/2014 mają nadal zastosowanie, stosownie do regulacji:

- art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. UE. L.2022.183.12 z 8 lipca 2022);

- art. 14 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz.U.UE.L.2022.183.23);

- art. 154 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1);

- art. 104 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187).

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia nr 640/2014 państwa członkowskie dopilnowują, aby maksymalny kwalifikowany obszar na działkę referencyjna, o którym mowa w ust. 2 lit. a), był właściwie określony ilościowo w granicach maksymalnie 2 %, biorąc przy tym pod uwagę obwód i stan działki referencyjnej.

Maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) określony w systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej nie obejmuje wszystkich gruntów położonych na danej działce, a jedynie stanowią go grunty rolne spełniające określone kryteria. MKO wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne, budynki itp.). Przy czym to na składającym wniosek spoczywa obowiązek podania faktycznie użytkowanej powierzchni uprawnionej do płatności. Działka rolna i działka ewidencyjna to zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne).

Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, wysokość płatności ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni z uwzględnieniem art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

W przedmiotowej sprawie, skarżący nie wskazał na jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie pokontrolnego ustalenia stwierdzonej powierzchni działek, poza ogólnikowym twierdzeniem, że nie można opierać się na wynikach kontroli inspekcji terenowej, która trwała od 7 września 2022 r. do 31 października 2022 r., w sytuacji gdy organ oceniał stan już po okresie wegetacyjnym i ustalenia te są niemiarodajne i niezgodne z rzeczywistością. W tym zakresie skarżący w uzasadnieniu skargi podkreślił, że na dzień złożenia wniosku zabiegi agrotechniczne były wykonane i dalej są wykonywane, a działalność rolnicza w trybie ciągłym jest stale prowadzona.

Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych), tj.: poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia, dla przedmiotowej działki ewidencyjnej w powiazaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie.

Ortofotomapy działek ewidencyjnych prezentują w sposób rzeczywisty i czytelny stan pokrycia oraz zagospodarowania terenu, a wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne. Agencja dysponuje zatem, w stosunku do każdej działki ewidencyjnej odpowiednimi informacjami na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego. Kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni miała na celu sprawdzenie zgodności danych zadeklarowanych we wniosku ze stanem faktycznym w gospodarstwie oraz sprawdzenie przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej.

Podczas przeprowadzania czynności kontrolnych na działkach rolnych stwierdzone zostały m.in. nieprawidłowości oznaczone kodami DR14 oraz DR18, w związku z tym, że na działkach nie były przeprowadzane żadne zabiegi agrotechniczne w danym sezonie wegetacyjnym przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (DR14) bądź działki były nieużytkowane rolniczo od minimum od dwóch lat (DR18) oraz nie były podejmowane działania mające na celu doprowadzenie ich do stanu użytkowania. Szczegółowe dane i opis stwierdzonych upraw zawarte są w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] Udokumentowane zostało to licznie wykonanymi zdjęciami do wszystkich deklarowanych działek rolnych. Inspektorzy terenowi posiadali stosowne upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych wydane na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 945, z późn.zm.).

W ocenie sądu nie jest dowolna ocena organów, że na datę składania wniosku o płatność zakwestionowane przez organ działki rolne nie spełniały wymogu należytego zagospodarowania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, jaki stan kondycji rolnej przedstawiały poszczególne działki rolne w dacie kontroli.

Dodać tylko należy, że raport z czynności kontrolnych, zawierał pouczenie o przysługującym rolnikowi prawie oraz terminie zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie, co do ustaleń zawartych w raporcie jak również możliwości uzyskania przez wnioskodawcę dodatkowych informacji w zakresie przeprowadzonej kontroli oraz wglądu do dokumentacji pokontrolnej. Z możliwości wglądu w zgromadzoną dokumentację pokontrolną, w tym liczną dokumentację fotograficzną (prawie 1400 zdjęć dokumentujących stan zadeklarowanych działek rolnych), skarżący nie skorzystał.

Organ ustosunkowując się do zastrzeżeń skarżącego złożonych do raportu z kontroli jasno wskazał skarżącemu dlaczego jego twierdzenia co do dowolności ustaleń w zakresie zaniechania działalności rolniczej od kilku lat nie są zasadne. Dokumentacja fotograficzna potwierdza twierdzenia organu o wieloletnich chwastach, zaskrzeczeniach i samosiejkach drzew, których wiek często przekraczał okres dwóch lat, a także ustalenia co do braku prowadzenia jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, patrząc na strukturę, mnogość i wielkość niepożądanej roślinności.

Analiza sporządzonego w niniejszej sprawie protokołu kontroli oraz obszernej dokumentacji fotograficznej obejmującej ponumerowane zdjęcia przedstawiające stan każdej z działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego jednoznacznie wskazują, że rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a deklarowanym we wniosku skarżącego, zostały właściwie ujawnione przez kontrolujących i skutkowały przypisaniem im odpowiednich kodów nieprawidłowości oraz stwierdzeniem zasadniczych różnic pomiędzy powierzchniami działek rolnych deklarowanymi przez rolnika, a powierzchniami stwierdzonymi.

Jak wspomniano na fotografiach widoczne są stwierdzone w protokole kontroli liczne wysokie chwasty, w tym wieloletnie, a także leżące miejscami kamienie, w tym także ich skupiska, brak zadeklarowanych roślin uprawnych albo wyłącznie pojedyncze rośliny zadeklarowane do płatności. W ocenie sądu dokumentacja fotograficzna załączona do raportu z kontroli jednoznacznie potwierdza ustalenia o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach.

Trafnie argumentuje organ, że na podstawie art. 34 ust. 1-2 ustawy o płatnościach minister właściwy do spraw rozwoju wsi określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki lub tryb przyznania lub wypłaty płatności bezpośrednich, w tym kryteria uznawania gruntów za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Przepis z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawne szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. 2015 r. poz. 351, ze zm.) precyzuje, że grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich (...).

W świetle zgromadzonego materiału dowodnego trafna jest zatem konstatacja organu, że zadeklarowane działki rolne nie spełniały zatem warunków dla gruntów będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach.

W ocenie sądu w tym stanie rzeczy brak podstaw do podważenia ustaleń organów w zakresie rzeczywistej powierzchni uprawniającej skarżącego do płatności, rzeczywistej powierzchni MKO zadeklarowanych przez skarżącego działek, zwłaszcza, gdy skarżący żadnych przeciwdowodów na te okoliczności nie składa.

W przypadku zaś stwierdzenia nieprawidłowości pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatności, a powierzchnią uprawnioną do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia nr 640/2014.

W świetle regulacji art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

W świetle powyższego prawidłowa jest zatem ocena organu odwoławczego, że powierzchnia stwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 54,78 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz w oparciu wyniki kontroli na miejscu. Skarżący skutecznie nie podważył, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wyniosła 113,14 ha (96,65 ha - kod DR18, 2,89 ha - kod DR14, 6,24 ha - kod DR4, 7,11 ha - kod DR13+, 0,09 ha - kod DR50, 0,16 - powierzchnia MKO).

Skarżący nie podważył również dokonanych przez organ wyliczeń nałożonej sankcji w kwocie [...]zł, a sąd żadnych nieprawidłowości w tym zakresie nie stwierdził. Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji precyzyjne wyliczenia z odwołaniem się do przepisów prawa krajowego i unijnego mających w sprawie zastosowanie.

Brak również podstaw do zakwestionowania pozostałych wyliczeń organu w zakresie kolejnych płatności, czego też podobnie jak przy jednolitej płatności obszarowej nie czyni też skarżący.

Przy płatności za zazielenienie, organ zasadnie wskazał przywołane też w części wstępnej uzasadnienia zarówno art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach jak i art. 23 ust. 2, art. 26 ust. 2, art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 i wreszcie regulacje art. 44 i 46 rozporządzenia nr 1307/2013. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację organu w tym zakresie, która nie wymaga ponownego powtórzenia, organ prawidłowo ustalił zarówno powierzchnię stanowiącą podstawę do przyznania płatności za zazielenienie, wyliczenie przekroczeń i pomniejszeń. W konkluzji organ odwoławczy trafnie uznał, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 100%, co oznacza, że powierzchnia zmniejszenia wyniosła 54,78 ha. Organ uzasadnił wyliczenie kary administracyjnej od powierzchni 13,695 ha.

Przy płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ trafnie wskazał przyjęcie powierzchni 27,00 ha odwołując się do regulacji art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach i prawidłowo wyliczył kwotę tej płatności stosując stawkę do 1ha określoną określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2022 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2022 r. (Dz. U. poz. 2111).

Podobnie przy płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno. Dyrektor ARiMR zasadnie zauważył, że przedmiotowa płatność przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno wynosiła 3,22 ha. Powierzchnia stwierdzona - 0,00 ha. W związku z tym procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100,00%. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się karę administracyjną w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Organ przedstawił wyliczenie sankcji, która wyniosła [...] zł.

Przy płatności uzupełniającej podstawowej organ odwoławczy również ze szczególną starannością przedstawił stwierdzone nieprawidłowości co do poszczególnych działek rolnych, wyjaśnił że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 78,99 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania to 48,40 ha. Tym samym ustalił, że łączną powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła 30,59 ha, a następnie przedstawił wyliczenie sankcji w kwocie [...]zł, mając na względzie regulacje art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014.

Jeszcze raz podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie podważał przeprowadzonych wyliczeń, a sąd, w świetle trafnej oceny przez organy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania.

W odniesieniu do zarzutu, że skarżący nie był obecny przy czynnościach kontrolnych, to wyjaśnić należy że i w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zakażonej decyzji jest prawidłowe. W myśl art. 25 rozporządzenia nr 809/2014, organ nie ma obowiązku zapowiadania o kontroli na miejscu. Wyniki przeprowadzonej kontroli utrwalone zostały w protokole z czynności kontrolnych nr [...] spełniającym wymogi formalne określone w art. 41 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014. W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Skarżący nie był obecny podczas przeprowadzania czynności kontrolnych, jednak nie wpływa to na wiarygodność dowodu z oględzin. Zgodnie bowiem z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014, kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy z związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.

Z powyższego wynika zatem, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkiem i nie jest wymagany dla ważności wyników z kontroli. W toku kontroli wykonano liczną dokumentację fotograficzną skontrolowanych działek. Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Zgromadzony w toku kontroli metodą FOTO materiał dowodowy jednoznacznie określał przyczynę wykluczenia z dopłat poszczególnych działek.

Jeszcze raz przypomnieć należy, że warunkiem przyznania płatności bezpośrednich jest posiadanie zadeklarowanych gruntów w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, a zatem takich na których został przeprowadzony, co najmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie wzmiankowanych płatności. Tymczasem skarżący w tej sprawie sam przyznał, że we wskazanym terminie, wynikającym z wyżej wskazanego § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r., takich zabiegów nie wykonywał. W toku kontroli, pismem z dnia 9 września 2022 r. (k. [...], t. II), skarżący wniósł o wydłużenie terminu na wykoszenie TUZ na pow. ok. 15 ha do 30 września 2022 r. wraz z dokumentami zaświadczającymi, w jego ocenie, wystąpienie siły wyższej. Skarżący umotywował wniosek złym stanem zdrowia. Pismem z dnia 16 września 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania powierzchni wykoszenia TUZ wraz z dokładnym wskazaniem położenia działek oraz ich powierzchni. Skarżący nie ustosunkował się do tego wezwania.

Co do zarzutu skargi o wadliwej odmowie przejęcia w okolicznościach niniejszej sprawy zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, to w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie uznać należy, iż jest on niezasadny.

Zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o płatnościach, uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji o przyznanie odpowiednio płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego.

Przed wydaniem ww. decyzji rzeczą organu jest zbadanie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 2 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten wskazuje i definiuje, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w przypadku długoterminowej niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.

Uwaga 5. preambuły rozporządzenia nr 1306/2013 przewiduje, że w celu zapewnienia spójności między praktykami państw członkowskich oraz zharmonizowanego stosowania przez państwa członkowskie klauzuli dotyczącej siły wyższej, niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać, w stosownych przypadkach, wyłączenia w przypadkach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a także niewyczerpujący wykaz możliwych przypadków wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, które powinny być uznawane przez właściwe organy krajowe. Organy te powinny podejmować decyzje dotyczące siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności indywidualnie dla każdego przypadku, na podstawie odpowiednich dowodów oraz stosując pojęcie siły wyższej w świetle prawa Unii dotyczącego rolnictwa, w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości.

Z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zatem oceny każdego przypadku dotyczącego siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy dokonywać indywidualnie, na podstawie odpowiednich dowodów oraz stosując pojęcie siły wyższej w świetle prawa Unii dotyczącego rolnictwa.

W odniesieniu do powyższego, oceniając czy ujawnione nieprawidłowości miały związek ze stanem zdrowia skarżącego, należy zgodzić się organem odwoławczym, że podnoszona przez skarżącego czasowa niezdolność do pracy w okresie od 17 marca 2022 r. do 30 września 2022 r. (decyzja KRUS z dnia 27 lipca 2022 r.) nie może być uznana za siłę wyższą, ponieważ nie były to nieprzewidziane okoliczności niezależne od beneficjenta, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Co istotne, rolnik w dniu złożenia wniosku o płatności (30 maja 2022 r.) oraz zmiany do wniosku (27 czerwca 2022 r.) miał pełną wiedzę na temat swojego stanu zdrowia. Trafna jest ocena organów, że wobec tych okoliczności złożenie wniosku, mimo ryzyka niewywiązania się z wynikających z tego faktu obowiązków, było świadomą decyzją beneficjenta. Dyrektor ARiMR trafnie wskazał, że rolnik we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie organu ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Rolnik zatem, aby ustrzec się przed negatywnymi konsekwencjami, jakie może ponieść w momencie gdy przeprowadzane byłyby czynności kontrolne przez pracowników Agencji, a z uwagi na stan faktyczny na działkach, który odbiegałby od deklarowanego we wniosku, powinien niezwłocznie poinformować o tym fakcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W przedmiotowej sprawie tak się jednak nie stało. Do dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu strona nie poinformowała na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że wniosek o przyznanie płatności jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia. Trafnie zatem Dyrektor ARiMR odwołał się do regulacji art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność (ust. 1). Podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji (ust. 2).

Skarżący nie może pomijać, że przy uznaniu zaistnienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności chodzi o to, czy dane zdarzenie powodujące ową niezgodność, było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Aby ustalić, że dane zdarzenie jest siłą wyższą muszą być spełnione łącznie wszystkie powyższe przesłanki, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca.

Podsumowując, w ocenie sądu, zarzuty sformułowane przez skarżącego nie podważają skutecznie prawidłowości zaskarżonej decyzji i nie zasługują na uwzględnienie. Ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji pozostają bowiem w logicznym związku z przeprowadzonymi w postępowaniu administracyjnym dowodami, które zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach. Uznać także należy, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku postępowania był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego. Trafne jest stanowisko organu odwoławczego, który przypisał rozstrzygające w sprawie znaczenie wynikom kontroli na miejscu jak i w oparciu o bazę referencyjną LPIS.

Organy prawidłowo oceniły niepodważony przez skarżącego ustalony stan faktyczny w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych zgłoszonych do płatności, powołały dowody, na których się oparły. W uzasadnieniu prawnym organ odwoławczy omówił przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia oraz przedstawił szczegółowo sposób ich zastosowania w odniesieniu do poszczególnych płatności, wraz ze stosownymi wyliczeniami obrazującymi kolejno elementy mające wpływ na ustaloną ostatecznie przyczynę odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a". oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez skarżącego, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.