Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 687/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r. nr KOA/3713/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr KOA/3713/Sr/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania A. P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 18 lipca 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. P.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem złożonym w dniu 9 maja 2022 r. A. P. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Decyzją Wójta Gminy B. z dnia 18 lipca 2022 r. nr [...] orzeczono o odmowie przyznania A. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. P.

Odwołanie od powyższej decyzji z dnia 18 lipca 2022 r. złożył A. P., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką, naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy, poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz przepisów Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po odwołaniu się i przytoczeniu treści przepisów art. 17 ust 1a, 1b oraz ust 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) wskazało, że jak wynika z akt sprawy M. P. na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 25 kwietnia 2017 r. została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Organ wskazał, że powodem odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia przez organ I instancji (wskazanym w uzasadnieniu decyzji) była m.in. okoliczność braku spełnienia kryterium, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy. Organ wyjaśnił, że zagadnienie wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych było już wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - rozpoznając sprawy w analogicznych stanach faktycznych i prawnych - uznawał konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, dla prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał, że stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, powoduje, że art. 17 ust. 1b od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu (por. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt IOSK 923/16, z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1853/16, z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt 1 OSK 1512/16, z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16 oraz z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1600/16, z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2407/16, z dnia 5 grudnia 2017 r. I OSK 1079/17, z dnia 29 kwietnia 2019 r. I OSK 300/19 i in.). SKO wskazało, że w świetle organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym, ma obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W ocenie SKO decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego i jest wadliwa w tym zakresie.

Mimo powyższego organ uznał, że decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy, wobec wystąpienia w sprawie innej przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ustawy. Organ wskazał , że przepis art. 17 ustawy ma charaktery normy prawnej bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, konieczne jest spełnienie wszystkich wymienionych w nim przesłanek. Organ podkreślił jednocześnie, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członka rodziny osoby niepełnosprawnej, którzy w imię poświęcenia dla najbliższej osoby rezygnują z zatrudnienia, aby świadczyć im stałą opiekę. Treść art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że nie każde niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. To zaś prowadzi do wniosku, że istotą świadczenia opiekuńczego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej (tj. niepodejmującym zatrudnienia bądź rezygnującym z dotychczasowego zatrudnienia), po to, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest bowiem udzielanie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne ze swej istoty służy zatem częściowemu zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponosi osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny, na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą. Rezygnacja z zatrudnienia i niepodejmowanie tego zatrudnienia następuje na skutek sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu ww. przepisu była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą i długotrwałą opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji, zmuszającej ich do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia. Organ podkreślił, że co prawda konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie określenia stała lub długotrwała wskazują na to, że nie może to być świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji gdy opieka nad daną osobą nie musi mieć cechy opieki stałej lub długotrwałej lub może być sprawowana przez kilka osób zamiennie, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 858/21). Organ podniósł, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z matką i zapewnia jej pomoc przy takich czynnościach jak: ubieranie, przygotowywanie i podawanie posiłków oraz leków, wizytach lekarskich, wykupieniu leków, zakupach, czynnościach samoobsługowych i wyjściach na spacer. W ocenie SKO zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia/pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącego chociażby w niepełnym wymiarze. Matka skarżącego nie jest osobą całkowicie niesamodzielną, a wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a są wykonywane w każdej rodzinie opiekującej się osobą starszą, czy chorą, mimo pozostawania przez opiekuna w zatrudnieniu (mycie, robienie zakupów, podawanie posiłków i leków). Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, zdaniem organu, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez stronę wykluczała podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Zdaniem SKO sposób sprawowania opieki ustalony w sprawie nie może być uznany za obejmujący czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności. W większości chodzi o typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zdaniem organu opieka sprawowana przez stronę nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, w szczególności wykonywanego dotychczas, czyli pracy w rolnictwie. W ocenie organu skarżący nie wykazał, aby rezygnacja z pracy była spowodowana koniecznością zapewnienia opieki matce. Z oświadczenia skarżącego wynika, że zaprzestał wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 4 maja 2022 r., podczas gdy niezdolność do samodzielnej egzystencji matki skarżącego istniała od 2017 r. Organ wskazał także, że skarżący nie przedłożył, pomimo wezwania organu, aktualnego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia matki. Nie wykazał zatem, zdaniem organu, że stan matki uległ pogorszeniu, wymuszając na nim w dniu 4 maja 2022 r. rezygnację z wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Organ uznał, że brak jest zatem podstaw do uznania istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością zapewnienia opieki matce, a zaprzestaniem wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie SKO, całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazuje, iż nie zachodzi sytuacja, w której można by przyjąć, że skarżący, nie jest w stanie podjąć żadnej pracy (choćby pracy dorywczej w niepełnym wymiarze czasu) z powodu wykonywania tej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie może natomiast zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcony na czynności opiekuńcze nie absorbuje, przy należytej jego organizacji, zdecydowanej większości dnia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2022r. sygn. akt III SA/Gd 1006/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 187/22). Organ podniósł także, że z akt sprawy wynika, że niepełnosprawna, poza wnioskodawcą, posiada jeszcze dwóch synów, którzy również są obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej w tym samym stopniu co skarżący. Organ podkreślił, że ocena, czy istnieje związek pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną wymaga również ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy wynika w pierwszej kolejności z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a zatem ich przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Skarżący poza gołosłownymi stwierdzeniami o chorobie [...] brata J. P. i złym stanie zdrowia brata D. P., nie przedłożył żadnych dokumentów mogących uprawdopodobnić zwolnienie pozostałych dzieci niepełnosprawnej z obowiązku alimentacyjnego wobec niej i niemożności wywiązania się w jakikolwiek sposób z obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem SKO, w takiej sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece nad matką powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji. Organ przyjął, że skoro skarżący nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji, całkowita rezygnacja z pracy przez skarżącego, nie była konieczna, aby zapewnić odpowiednią opiekę matce. Ponadto skarżący może zwrócić się o przyznanie matce usług opiekuńczych, które ułatwiłyby jemu i rodzinie opiekę nad niepełnosprawną. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane w każdym wypadku, gdy ze sprawowaniem opieki wiążą się pewne ograniczenia życiowe, czy trudności organizacyjne.

Reasumując organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia, przesłanki związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, i za prawidłowe uznał negatywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. P. (skarżący) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a. dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad matką podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;

b. dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego jednemu z nich pomimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 pkt 4 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane jest z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Pod pojęciem opieki stałej oraz długoterminowej należy z kolei rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, a także gotowość i możliwość udzielenia pomocy w każdej sytuacji, gdy tylko taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. Określenia te wskazują więc, że nie może to być opieka świadczona sporadycznie czy też przez osoby, które zważywszy na własne predyspozycje psychofizyczne nie są jej w stanie świadczyć i same wymagają pomocy. Aby zatem uzyskać świadczenie wnioskujący musi sprawować i pozostawać w gotowości do sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz mieć realną możliwość jej sprawowania w tak znacznym wymiarze, że z tego powodu rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym w przypadku gdy o świadczenia te ubiegają się rolnicy przyznanie świadczenia uwarunkowane jest zaprzestaniem prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, którą to okoliczność z kolei potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym po rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.ś.r.).

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organ II instancji uznał zasadność zarzutu skarżącego, że wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K 38/13 kwestia terminu powstania niepełnosprawności u matki skarżącego nie może stanowić podstawy odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podziela przy tym stanowisko organu odwoławczego, że opisane wyżej uchybienie organu I instancji nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżący nie spełnia warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z ww. regulacją w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. Podstawową przesłanką przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego podyktowana musi być właśnie sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, tj. w realiach tej sprawy, musi powodować faktyczny brak możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego. Związek między rezygnacją z pracy bądź niepodejmowaniem zatrudnienia (lub zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego) przez wnioskodawcę, a sprawowaną przez niego opieką nad osobą niepełnosprawną, musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 marca 2022 r. III SA/Kr 1637/21). Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17 b, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

Sąd podziela stanowisko SKO, że skarżący nie wykazał, aby doszło do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ustalenia organu są prawidłowe i zostały dokonane w na podstawie wyjaśnień i oświadczeń skarżącego złożonych zarówno na piśmie jak i podczas wywiadu środowiskowego. Jak wynika z akt sprawy skarżący oświadczył, że zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie z dniem 4 maja 2022 r. (oświadczenie złożone przy wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań). Organ zasadnie zatem wskazał, że prowadzenie działalności rolniczej nie koliduje ze wskazywanym przez skarżącego zakresem sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Skarżący nie wykazał aby sytuacja zdrowotna matki uległa znaczącemu pogorszeniu (pomimo wyraźnego żądania organu) i uniemożliwiła od maja 2022 prowadzenie tego gospodarstwa. Z oświadczeń skarżącego wynika także, że nadal jest objęty rolniczym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz posiada gospodarstwo rolne. Świadczenie pielęgnacyjne niezmiennie jest formą rekompensaty osobie zobowiązanej do alimentacji, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - za rezygnację z zatrudnienia albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania tej opieki. Niemniej dla uzyskania świadczenia niezbędne jest niebudzące wątpliwości ustalenie zarówno zakresu sprawowanej opieki jak i związku rezygnacji z zatrudnienia z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sam fakt legitymowania się przez członka rodziny orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie gwarantuje automatycznie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakres sprawowanej opieki musi być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania. Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie wyklucza możliwości wykonywania przez skarżącego prac w gospodarstwie rolnym. Przy właściwej organizacji pracy, rolnik może bowiem prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Tak też, jak wynika z akt, skarżący czynił w okresie kiedy matka uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli od 2017 r. Podejmował nawet, jak oświadczył, inne dodatkowe zatrudnienie. Jak już wskazano wyżej, skarżący nie wykazał obecnie aby stan matki uległ tak znacznemu pogorszeniu, że uniemożliwia mu wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Organ zasadnie wskazał, że wykonywane przez skarżącego wobec niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki są czynnościami życia codziennego podejmowanymi codziennie także przez osoby czynne zawodowo i opiekujące się jednocześnie osobami bliskimi.

Wbrew zarzutom skargi organ w sposób wnikliwy dokonał analizy i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. O dowolności oceny można bowiem mówić dopiero w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20), a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Zdaniem Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska organu, że w sytuacji, gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, który należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, to fakt istnienia innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiej negatywnej przesłanki przyznania tego świadczenia. Jeżeli zatem jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać to świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki niezależnie od tego czy inne zobowiązane do alimentacji osoby taką opiekę również mogłyby w różnej formie sprawować.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.