Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 633/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3c i 3d
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi L. R. (R.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/758/2023/2623 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 listopada 2022 r. obecnie skarżący L. R. zwrócił się o wypłatę dodatku węglowego. Wskazał, że prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe, oraz że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.

Pismem z dnia 29 listopada 2022 r. skarżący podał że lokal, który zajmuje, stanowi samodzielny lokal mieszkalny, wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku, posiadający zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi (kuchnia, łazienka) służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Zaznaczył, że w dniu 29 listopada 2022 r. podjął próbę formalnego uregulowania kwestii odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez jego gospodarstwo domowe, jednak z informacji uzyskanych zarówno w urzędzie miasta, jak i w starostwie powiatowym wynika, że w jego sytuacji mieszkaniowej nie zostanie nadany oddzielny numer porządkowy temu lokalowi, gdyż nie nadaje się odrębnych numerów porządkowych dla poszczególnych kondygnacji budynku. Skarżący zaznaczył też, że nawet administracyjne wyodrębnienie lokalu i założenie księgi wieczystej nie daje gwarancji nadania odrębnego adresu dla jego lokalu.

Decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. Burmistrz R. odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności, że w toku postępowania, dokonując analizy zebranego materiału dowodowego, ustalono, że lokal zajmowany przez skarżącego stanowi samodzielny lokal mieszkalny, w którym skarżący zamieszkuje wraz z żoną. Lokal ten ogrzewany jest ze współdzielonego źródła ciepła - kotła na paliwo stałe. Natomiast skarżący, mimo oświadczenia złożonego w piśmie z dnia 29 listopada 2022 r., nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzającej podjęcie kroków formalnych prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swojego gospodarstwa domowego.

Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, w szczególności przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 141), zwanej dalej u.d.w. Organ podkreślił przy tym, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236), na mocy której w art. 2 u.d.w. dodany został m.in. ust. 15g, a ponadto dodane zostały ustępy 3c – 3e.

Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż z treści sporządzonej w trakcie wywiadu środowiskowego notatki służbowej wynika, że skarżący zajmuje odrębny lokal w budynku mieszkalnym ogrzewanym współdzielonym źródłem ciepła. Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący oświadczył, iż podjął formalną próbę uregulowania odrębnego adresu, jednak nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzającej podjęcie kroków formalnych, prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swojego gospodarstwa domowego. Wobec tego dodatek węglowy nie może zostać przyznany, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki ustawowe uprawniające do jego przyznania.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy, gdyż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Zaznaczył, że w dniu 20 listopada 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego, w związku z nowelizacją przepisu art. 2 u.d.w. Skarżący opisał także warunki bytowe panujące w lokalu przez niego zajmowanym. Podkreślił przy tym ponownie, że zostały przez niego podjęte próby formalnego uregulowania kwestii odrębnego adresu dla zajmowanego przez jego gospodarstwo domowe lokalu, to jednak z informacji uzyskanych zarówno w urzędzie miasta, jak i starostwie powiatowym dało się wywnioskować, że w jego sytuacji mieszkaniowej nie ma możliwości nadania oddzielnego numeru porządkowego, gdyż nie nadaje się odrębnych numerów porządkowych dla poszczególnych kondygnacji budynku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego, w sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący prowadzi razem z żoną samodzielne gospodarstwo domowe. Zajmują lokal mieszkalny położony w domu znajdującym się w R. przy ul. [...]. Lokal ten stanowi odrębne pomieszczenie mieszkalne, wydzielone trwałymi ścianami w obrębie budynku, przeznaczonym na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Lokal ten posiada odrębną kuchnię oraz odrębną łazienkę, a ogrzewany jest współdzielonym źródłem ciepła. Kwestią sporną jest natomiast to, czy podjęte przez skarżącego, działania mające na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, i złożone przez niego w tym zakresie oświadczenie, stanowiły negatywną przesłankę ustawową do przyznania dodatku węglowego.

Nadto, zgodnie z informacją podaną przez skarżącego wniosek o przyznanie dodatku węglowego objęty sprawą z niniejszej skargi był drugim wnioskiem przez niego złożonym z uwagi na nowelizacje u.d.w.

Rozstrzygając powyższą kwestię przypomnieć wypadnie, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z kolei przez gospodarstwo domowe rozumie się m.in. osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (art. 2 ust. 2 pkt 2 u.d.w.).

Przypomnieć ponadto wypadnie, że na mocy art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, w art. 2 u.d.w. dodano m.in. ust. 3c – 3e. I tak, w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.).

Odnotowania również wymaga, iż nowelizacje u.d.w. jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie. Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (zob. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 210/23; z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23).

Przechodząc do oceny kluczowej w niniejszej sprawie kwestii, tj. przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, wskazać należy, iż ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność ta miała być ustalona na skutek podjęcia przez stronę formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też potwierdzenia innym, konkretnym dowodem. Przepisy u.d.w. nie wymagają też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych niemalże jednolicie wskazuje się, iż przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu, a wykazanie, iż przesłanka została spełniona może nastąpić np. poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 355/23; z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 24/23; wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 299/23), a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w.

Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (zob.: powołany wyżej wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 299/23).

W świetle powyższego, odmienne stanowisko organów doprowadziło do usankcjonowania nałożenia na skarżącego obowiązku, który nie wynika z ustawy. Oznacza to, że organy obu instancji bezprawnie uzależniły przyznanie skarżącemu wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Tym samym doszło do naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

Wobec zatem naruszenia przez organy obu instancji jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 6 k.p.a.), w wyniku czego doszło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w., Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o wypłatę dodatku węglowego, organ I instancji, przyjmując dotychczas poczynione ustalenia faktyczne za niekwestionowane, oraz mając na uwadze, że obecnie z przyczyn obiektywnych nie jest możliwe w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstwa domowego skarżącego, wyda decyzję stosownie do treści art. 2 ust. 3d u.d.w., jeśli pierwszy ze złożonych przez skarżącego wniosków nie został rozpatrzony dla skarżącego pozytywnie, czego na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy stwierdzić nie można.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. – na wniosek organu i przy braku żądania przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy.

Dodać jeszcze wypadnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl