Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 383/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 239a, art. 239b par. 1-2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia WSA Bożena Kasprzak, , po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej podatku VAT za październik 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej dla K. J. (dalej: "skarżący") przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku VAT za październik 2014 r.

Po przytoczeniu treści przepisów art. 239a i art. 239b § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p.") Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wobec skarżącego na dzień wydania spornego postanowienia toczyło się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, tj.:

- w podatku od towarów i usług za III kwartał 2012 r. w kwocie należności głównej 65.237 zł wraz z odsetkami za zwłokę na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...].12.2017 r.; postanowieniem z dnia [...].10.2019 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 09.10.2019 r., sygn. akt I SAŁd 561/19, którym wstrzymano wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...].05.2019 r. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 r.;

- w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. w łącznej kwocie należności głównych 18.008.603 zł wraz z odsetkami za zwłokę, na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...].11.2018 r.; Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...].10.2019 r. wstrzymał z urzędu postępowanie egzekucyjne wobec ww. należności.

Organ odwoławczy stwierdził także, iż skarżący nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Według stanu na dzień 13.12.2019 r. kwota nieuregulowanej należności K. J. w podatku od towarów i usług za październik 2014 r. wynosiła 4.273.759 zł, a naliczone odsetki stanowiły kwotę 1.727.301 zł, co dawało łącznie 6.001.060 zł.

Skarżący posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 59 m2 położone w Ł. przy ul. A. 127/131 m. 50 (szacunkowa wartość mieszkania według strony to 270.000 zł). Poza ww. nieruchomością podatnik posiadał - na dzień 08.09.2016 r. - także nieruchomości położone w:

- Ł. przy ul. B. 55/5 (wartość szacunkowa według strony 450.000 zł, ustanowiona hipoteka),

- Ł. przy ul. B. 55/6 (wartość szacunkowa według strony 110.000 zł, ustanowiona hipoteka),

- Ż. przy ul. C. 136/14 (wartość szacunkowa według strony 210.000 zł, ustanowiona hipoteka),

- Ł. przy al. D. 3 - lokal użytkowy (wartość szacunkowa według strony 2.580.000 zł).

K. J. był również właścicielem samochodu ciężarowego - PEUGEOT EXPERT, rok produkcji 2014 (wartość szacunkowa według strony 45.000 zł) i samochodu osobowego - KIA CADENZA, rok produkcji 2012 (wartość szacunkowa według strony 70.000 zł).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, iż stan majątku K. J. uległ zmianie (zmniejszył się), gdyż:

- w dniu 04.10.2016 r. dokonał na rzecz córki P. B. darowizny nieruchomości położonej w Ł. przy D. 3 o wartości ok. 1 mln zł; była to jedyna nieruchomość nieobjęta zabezpieczeniem hipotecznym;

- w dniu 12.09.2019 r. sprzedał - za zgodą organu egzekucyjnego - nieruchomość w Ł. przy ul. B. 55/5, a uzyskane środki zaspokoiły zaległości w podatku od towarów I usług za IV kwartał 2012 r. i częściowo za III kwartał 2012 r.;

- w dniu 30.07.2019 r. sprzedał samochód osobowy KIA Carens rok produkcji 2012, a uzyskane środki zostały zaliczone na poczet: zaległości w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnień.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, iż trzy lokale mieszkalne skarżącego obciążone są wpisami hipotek do łącznej kwoty 80.749.543,70 zł. W ocenie organu podatkowego, porównując wartość szacunkową posiadanych nieruchomości (około 590.000 zł) do wysokości zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2014 r. (6.001.060 zł), nie można uznać, że skarżący posiada majątek o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, korzystającej z pierwszeństwa zaspokojenia. Spełniona zatem została przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 O.p.

Organ odwoławczy stwierdził także, iż w niniejszej sprawie wypełniony został warunek określony w art. 239b § 2 O.p., tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej Naczelnika [....] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2019 r. nie zostanie przez stronę wykonane. Między innymi podatnik zaprzestał z dniem 31.03.2017 r. prowadzenia działalności gospodarczej, przez co spłata zobowiązań jest znacznie utrudniona; uzyskuje dochody w kwocie 1,870 zł z najmu dwóch lokali mieszkalnych; nie ma wystarczającego majątku, a ten który posiada jest obciążony hipotecznie, z listy zaległości wynika, że na dzień 13.12.2019 r. wynoszą one łączne 154.509.926 zł (należność główna 102.933.785 zł); wobec skarżącego prowadzone są inne postępowania kontrolne w zakresie wywiązywania się podatnika z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług; wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań (podatek dochodowy od osób fizycznych za 2015 r.) skarżący uzasadniał brakiem środków finansowych na jednorazową spłatę długu; nie dokonuje żadnej wpłaty na poczet zaległości podatkowych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył także, iż przedmiotowe zobowiązania w podatku VAT nie uległy przedawnieniu, gdyż w dniu 19 listopada 2019 r. zostało wszczęte przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. postępowanie przygotowawcze dotyczące nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych K. J. w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień-grudzień 2014 r. i Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. zawiadomieniem z dnia 25 listopada 2019 r. (doręczonym w dniu 02.12.2019 r. pełnomocnikowi podatnika) powiadomił o zawieszeniu z dniem 19 listopada 2019 r. m.in. biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik 2014 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi na rozprawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

- naruszenie art. 239a i art. 239b § 1 pkt 1, 2 i 3 O.p. poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika [....] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], pomimo niewystąpienia żadnej z przesłanek wymienionych w tych przepisach;

- naruszenie art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez nieprawidłowe, nierzetelne i niekompletne ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i wydanie na podstawie błędnych i nieprawdziwych ustaleniach zaskarżonego postanowienia i to zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji;

- rażące naruszenie art. 121 O.p., zobowiązującego organy podatkowe do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie podatnika do organu poprzez postępowanie wbrew prawu i na szkodę podatnika;

- pominięcie części podniesionych w uzasadnieniu odwołania twierdzeń uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia i nie ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za niezasadną.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Dlatego też w tym trybie Sąd rozpoznał skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Stosownie do art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z art. 239b § 1 tej ustawy, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Natomiast zgodnie z § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, że z przywołanych przepisów wynika, iż dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie - przy okazji enumeracji tych czterech okoliczności pozwalających na zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności - spójnika "lub", wyrażającego zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę nierozłączną, oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1440/09). Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - graniczące z pewnością - zmaterializowania się jej. Przyjęcie w treści § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. W związku bowiem z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane.

Oceniając zaskarżone postanowienie na tle wyżej określonych unormowań, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.

Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych - z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2012 r. w kwocie należności głównej 65.237 zł i podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. w łącznej kwocie należności głównych 18.008.603 zł – na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B.

Sąd pragnie podkreślić, iż użyte w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. określenie: "wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne", oznacza sytuację, w której wobec strony zostało formalnie wszczęte postępowanie egzekucyjne i nie zostało ono formalnie zakończone. Okoliczność, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpiło jego zawieszenie, nie powoduje wykluczenia warunku wymienionego w powołanym przepisie. W związku z tym zawieszenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia 06.12.2017 r. nr [...] i z dnia 09.11.2018 r. nr od [...] do [...], w związku z wstrzymaniem wykonania decyzji wymiarowych w podatku VAT, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, nie oznacza, że wobec skarżącego nie toczy się żadne postępowanie egzekucyjne.

Już te okoliczności faktyczne wskazują na ziszczenie się pierwszej z przesłanek uzasadniających nadanie decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Dodatkowo organy podatkowe wskazały, iż skarżący nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Nieruchomości należące do skarżącego obciążone są wpisami hipotek do łącznej kwoty 80.749.543,70 zł, a sama wartość szacunkowa posiadanych nieruchomości to około 590.000 zł. Z kolei ruchomości w postaci samochodu ciężarowego PEUGEOT EXPERT, rok produkcji 2014 o wartości 45.000 zł i samochodu osobowego KIA CADENZA, rok produkcji 2012 o wartości 70.000 zł – jakie posiadał skarżący - nie były w stanie pokryć zaległości VAT wynikających z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2019 r. (4.273.759 zł należności głównej).

Te okoliczności faktyczne w sposób oczywisty - zdaniem Sądu - stanowią ziszczenie się przesłanek określonych w art. 239b § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Organy podatkowe trafnie także powołały się na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 3 O.p., skoro w trakcie postępowań kontrolnych trwających od 2014 r. skarżący wyzbywał się majątku nieruchomego nieobciążonego hipoteką. Dokonał darowizny w dniu 4 października 2016 r. na rzecz córki P. B. (M.) lokali niemieszkalnych o łącznej powierzchni 830 m2, położonych w Ł. przy al. D. 3 nr 1, 2 i 3 o wartości około 1.000.000 zł.

Przechodząc z kolei do oceny zaistnienia w sprawie przesłanki określonej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, Sąd stwierdził, że organy uprawdopodobniły, iż zobowiązanie wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. nie zostanie wykonane. W ocenie Sądu, na zagrożenie niewykonania obowiązku podatkowego (braku możliwości ściągnięcia określonego podatku) może przede wszystkim wskazywać porównanie wysokości potencjalnego podatku (z odsetkami) do wartości już posiadanych innych zaległości podatkowych (na dzień 13.12.2019 r. wynoszą one łączne 154.509.926 zł, a należność główna 102.933.785 zł).

Już tylko z tego powodu organy podatkowe miały pełne prawo uznać, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania spornych zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, zwłaszcza że skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej i – czego skarżący nie kwestionuje – jego obecne dochody miesięczne to 1,870 zł z najmu dwóch lokali mieszkalnych.

Wobec tego niezasadne są zarzuty skargi co do naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowa w zakresie nieprzeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego, zakończonego rzetelną oceną zebranego materiału dowodowego, co do uprawdopodobnienia, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane.

Uwzględniając powyższe ustalenia organów podatkowych Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek pozwalających na nadanie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] rygoru natychmiastowej wykonalności.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalono.

dch