Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1389/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 225/21 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 grudnia 2020 r. nr 2401-IEW2_.4261.30.2020.6 2401-20-230903 w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 14 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Gl 225/21 oddalił skargę M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 17 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że postanowieniem z 17 grudnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w z art. 239 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej: O.p.) – po rozpoznaniu zażalenia podatnika na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 21 sierpnia 2020 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wynagrodzeń pracowników wraz z odsetkami za zwłokę − utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest zaległość płatnika powstała w związku z nieprzekazaniem do urzędu skarbowego zaliczek od wynagrodzeń pracowników.

Do należności przypadających od płatników i inkasentów zastosowanie mają wyłącznie przepisy z art. 67a § 1 pkt 1 i 2 O.p., czyli rozłożenia zaległości na raty lub odroczenie i nie jest możliwe umorzenie należności przypadających od płatników.

W motywach wyroku Sąd podzielił stanowisko organów i stwierdził, że z art. 67c § 1 O.p. wynika, że należności obciążające płatników i inkasentów mogą być rozkładane jedynie na raty, istnieje także możliwość odroczenia terminu ich płatności. Nie mogą być natomiast umarzane.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zaskarżając wyrok w całości zarzucając kwalifikowane naruszenie art. 183 § 2 ust. 4 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ten sposób, że w składzie Sądu brała udział osoba nieuprawniona.

Skarżący wniósł o wyznaczenie rozprawy i uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie na rzecz strony kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że – zdaniem strony skarżącej - wydanie zaskarżonego wyroku odbyło się z udziałem osoby nieuprawnionej, która nie jest sędzią i powołuje się na uprawnienia, których nie posiada. Sądzia WSA Anna Rotter nie jest, zdaniem skarżącego uprawniona do orzekania, ponieważ nie jest osobą piastującą urząd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Na początek przypomnieć należy, że na podstawie art. 183§ 1ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z zasadami i standardami wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie może w szczególności, na podstawie art. 134§ 1 p.p.s.a., wyjść poza granicę skargi kasacyjnej.

Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji prowadzone było w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Strona skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie jakichkolwiek zarzutów kasacyjnych. Meritum postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie zostało więc zakwestionowane; Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa ani też obowiązku prawnego wypowiadania się w tym przedmiocie.

Strona skarżąca przedstawia w skardze kasacyjnej zarzut w postaci naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 183§ 1 pkt 4 p.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

W powyższym zakresie zważyć należało, co następuje.

Sąd administracyjny orzekający w pierwszej instancji w indywidulnej sprawie nie rozstrzyga – nie wyrokuje w danej sprawie: czy i/lub który sędzia posiada status sędziego, a więc czy jest podmiotem uprawnionym do (współ)orzekania w tej sprawie. Argumentacja skargi kasacyjnej w powyższym zakresie nie stanowi z tego powodu zgodnego z prawem zarzutu kasacyjnego, jest co najwyżej zwróceniem uwagi sądowi kasacyjnemu na domniemaną przesłankę nieważności postępowania sądowego, co niezależnie od treści skargi kasacyjnej jest każdorazowo oceniane z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny w każdej rozpoznawanej sprawie. Treść skargi kasacyjnej w tym przedmiocie nie stanowi więc zgodnego z prawem zarzutu kasacyjnego.

Kontrowersyjne zagadnienie statusu sędziego powołanego na urząd sędziego w postępowania nominacyjnym, w którym wypowiedziała się funkcjonująca w określonym czasie Krajowa Rada Sądownictwa, nie zostało do chwili orzekania w sprawie niniejszej rozstrzygnięte ustawowo. Powszechnie jest wiadomo, że trwają dopiero prace ustawodawcze przygotowujące projekty prawa w tym obszarze, w również w zakresie implementacji orzeczeń, na które powołuje się strona; zakończenie i wynik tych działań wydają się obecnie dalece przyszłe i co do treści niepewne. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest organem władzy ustawodawczej, nie może działać za ustawodawcę, nie może zastępować ustawodawcy. W obecnym stanie obowiązującego prawa pozytywnego brak jest dostatecznej ustawowej podstawy prawnej, za pomocą której można by w sposób jednoznacznie pewny, precyzyjny, jurydycznie uzasadniony zakwestionować stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku (i w uzasadnieniu wyroku) z dnia 4 listopada 2021 r., III FSK 3626/21 (por. informatyczna Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), z którego wynika, że sędzia sądu administracyjnego, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim, także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta określonymi wadami.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym badanie niezawisłości i bezstronności sędziego może zostać przeprowadzone na podstawie art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Wniosek strony skarżącej w tej sprawie został jednak w odrębnym postępowaniu odrzucony i nie może stanowić przedmiotu ponownej oceny rozpoznającego skargę kasacyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie jest organem odwoławczym w sprawie wymienionego wniosku.

Dodać należy, że przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wniosek o zwieszenie postępowania sądowego nie mógł zostać uwzględniony, wobec tego, że Sądowi nie jest wiadome: czy, kiedy i jakiej treści wyrok zostanie wydany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie, na który przedmiotowo powołuje się skarżący.

W tym stanie sprawy i obowiązującego prawa, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

s. NSA Jacek Brolik s. NSA Jan Rudowski s. NSA Stanisław Bogucki