Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 336/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), sędzia WSA Tadeusz Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H.sp. z o.o. P. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia H. sp. z o.o. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] nr [...] z dnia [...] września 2015r., znak: [...], w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) nałożonej postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015r., znak: [...] ze względu na niewykonanie obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r., nakazującą dokonanie rozbiórki wolnostojącego nośnika reklamowego posadowionego w południowo - wschodnim narożniku działki nr ew. [...] z obrębu [...] w W. u zbiegu ul. [...] i Al. [...], usytuowanego na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w W. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na okoliczności faktyczne i prawne, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia .

I tak, w związku z niewykonaniem przez H. sp. z o.o.. obowiązku wskazanego w w/w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] z dnia [...] czerwca 2014r. - organ powiatowy, działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przeprowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku z niej wynikającego.

W dniu 23 października 2014r. do podmiotu zobowiązanego zostało skierowane upomnienie wzywające do wykonania w/w obowiązku. Upomnienie doręczono w dniu 27 października 2014r.

W dniu [...] listopada 2014r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którego doręczenie podmiotowi zobowiązanemu w dniu 1 grudnia 2014r. wszczęło przedmiotowe postępowanie egzekucyjne.

Wobec uchylania się przez H. sp. z o.o. od wykonania egzekwowanego obowiązku postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015r. organ powiatowy zastosował względem podmiotu zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych).

Następnie w dniu 27 lutego 2015r. przedstawiciel organu powiatowego dokonał czynności sprawdzających wykonanie egzekwowanego obowiązku, w wyniku których stwierdzono, że rozbiórka przedmiotowego nośnika reklamowego nie została zrealizowana.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] w dniu [...] marca 2015r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który skierował do Naczelnika III Urzędu Skarbowego [...] celem wszczęcia egzekucji o charakterze pieniężnym w stosunku do nieuiszczonej kwoty grzywny w celu przymuszenia. Postanowieniem nr [...] z dni [...] marca 2015r. organ powiatowy skierował zaś obowiązek wynikający z decyzji nr [...] do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo podmiotu zobowiązanego.

Pismem z dnia 15 lipca 2015r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] poinformował podmiot zobowiązany o zaplanowaniu wykonania robót polegających na zastępczym wykonaniu egzekwowanego obowiązku w dniu 14 sierpnia 2015r. Z protokołu z czynności egzekucyjnych dokonanych w dniu 14 sierpnia 2015r. wynika, że obowiązek rozbiórki przedmiotowego nośnika reklamowego został zrealizowany przez wykonawcę zastępczego.

H.sp. z o.o. pismem z dnia 1 września 2015r. złożyła wniosek o umorzenie grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015r., znak: [...].

Po rozpatrzeniu w/w wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2015r., znak: [...] odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej ww. postanowieniem nr [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że rozpoznając zażalenie ww. spółki miał na uwadze przepis art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Paragraf 2 cytowanego przepisu stanowi, że postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Organ podkreślił, że zaistnienie wyłącznie w/w przesłanek może stanowić podstawę do umorzenia grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku.

W ocenie organu przepis art. 125 w/w ustawy dotyczy sytuacji, gdy zobowiązany po wydaniu postanowienia o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia wykonał obowiązek, ale nie uiścił grzywny, lub gdy podjęto dopiero czynności do ściągnięcia niezapłaconej grzywny. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt: II SA/Gd 383/11 - nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanych żadnych dodatkowych kosztów. To od zobowiązanych zależy czy wykonają nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniosą koszty nałożonej grzywny.

Zdaniem organu drugiej instancji w okolicznościach sprawy niniejszej niedopuszczalne byłoby zastosowanie dyspozycji art. 125 § 1 ww. ustawy. Podmiot zobowiązany nie wykonał dobrowolnie ciążącego na nim obowiązku. Wykonanie egzekwowanej decyzji poprzez zastosowanie zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku, nie może stanowić podstawy do uznania wniosku o umorzenie grzywny w celu przymuszenia.

Dodatkowo organ drugiej instancji ocenił, że bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] września 2014r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r., które nastąpiło decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 listopada 2015r. Okoliczność ta skutkować będzie ponownym ustosunkowaniem się przez tut. organ do odwołania H. sp. z o.o. W dacie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i w czasie, w jakim podmiot zobowiązany winien był ją uiścić decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] nr [...] była ostateczna i podlegała wykonaniu. Organ I instancji zakończył postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie w drodze zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku przed wydaniem przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] listopada 2015r. stwierdzającej nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła H.spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. k. z siedzibą w W., wcześniej H. spółka z ograniczoną - dochodząc uwzględnienia skargi i uchylenia ostatecznego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] ([...]), jak i poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], znak: [...], ponadto w razie uznania, że zachodzą przesłanki określone w art. 145a § 1, zobowiązanie organu (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...]) do wydania w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku postanowienia o umorzeniu grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowienie nr. [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Spółka dochodziła także zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

Skarżąca spółka zaskarżonym postanowieniom zarzuciła rażące naruszenie art. 125 u.p.e.a. - ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. poprzez bezzasadną odmowę organu I instancji umorzenia nałożonej na stronę postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] grzywny w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) pomimo, że obowiązek określony decyzją organu z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] został wykonany dnia 14 sierpnia 2015 r., nałożona grzywna od strony nie została ściągnięta, a strona wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] ze stosownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowej grzywny w celu przymuszenia a także, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podniosła w szczególności, że wobec faktu skutecznego wykonania rozbiórki w drodze wykonania zastępczego, a więc odpadnięcia podstawy zastosowania środków przymusu mających skłonić stronę do uczynieniu zadość obowiązkowi wynikającemu z decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., braku wcześniejszego wyegzekwowania nałożonej przez organ I instancji grzywny w celu przymuszenia, uzasadniony był wniosek spółki o jej umorzenie.

Organy bezzasadnie, sprzecznie z jakąkolwiek wykładnią, wydały zaskarżone i poprzedzające je postanowienia, naruszając przy tym treść i wykładnię przepisu art. 125 § 1 u.p.e.a.. Ustawodawca celowo nie zawarł w cyt. przepisie stwierdzenia, że umorzeniu podlegają grzywny w razie "wykonania obowiązku przez zobowiązanego". Chodzi tu o uczynienie zadość obowiązkowi w ogóle, do czego może dojść nawet w sposób niezależny i niezamierzony od zobowiązanej.

W niniejszej sprawie grzywna w celu przymuszenia nie została ściągnięta przez organ od zobowiązanej do dnia usunięcia nośnika reklamowego (wykonania obowiązku ściągnięta) tj. do 14 sierpnia 2015 r. oraz do dnia złożenia wniosku o umorzenie grzywny przez zobowiązaną, jak i do dnia wystawienia tytułu wykonawczego przez organ I instancji. Nie zostało nawet wszczęte jeszcze we wrześniu 2015 r. postępowanie egzekucyjne w tym przedmiocie wobec zobowiązanej.

Organy nie dostrzegły różnicy pomiędzy brzmieniem przepisów art. 125 i art. 126 u.p.e.a., w którym ustawodawca specjalnie zawarł uprawnienie do zwrotu grzywny nawet pobranej od zobowiązanego, ale właśnie gdy obowiązek zostanie przez zobowiązanego osobiście wykonany. Odwrotnie więc do art. 125 u.p.e.a., gdzie nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia umarza się bez względu na to kto obowiązek wykona.

Skarżąca spółka na poparcie swojego stanowiska powołała się na wyroki:

- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Gdańsku z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt: II SA/Gd 230/14 LEX nr 1493702 - "Przepis art. 125 u.p.e.a. stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (a więc osiągnięcia zamierzonego celu) nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Wykonanie obowiązku nie skutkuje jednak umorzeniem grzywny z urzędu, lecz w celu uzyskania postanowienia w sprawie umorzenia grzywny zobowiązany powinien złożyć wniosek do organu egzekucyjnego".

- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt: IV SA/Wr 232/10 "funkcję grzywny określonej w art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - wymierzenie grzywny ma na celu wymuszenie określonego zachowania a nie ściągnięcie odpowiedniej kwoty pieniężnej. Zrealizowanie obowiązku niepieniężnego, wskazanego przez Państwową Inspekcję Pracy powoduje umorzenie grzywny (art. 125 omawianej ustawy)".

- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 3 sierpnia 2015 r. sygn. akt: VII SA/Wa 1314/15, "W razie wykonania obowiązku określonego w ww. decyzji nałożone, a nieziszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.)".

Skarżąca spółka podkreśliła, że także przedstawiciele doktryny prawniczej jak i literatury w swoich komentarzach wskazują, że "Celem egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do realizacji ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Nie jest nim zaś wyrządzenie dolegliwości zobowiązanemu. W związku z tym art. 125 u.p.e.a. stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (a więc osiągnięcia zamierzonego celu) nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu" (tak: Joanna Radwanowicz - Wanczewska, Komentarz do art.125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 2014 r.). Autorka komentarza odnosi się w wyrażonym przez siebie stanowisku, również do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2012 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: II OSK 2343/10. Ponadto w komentarzu do art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Piotr Marek Przybysz, podnosi "Celem nałożenia grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, dlatego w razie osiągnięcia tego celu odpada potrzeba ściągnięcia nałożonej grzywny. Zasada celowości nakazuje zatem umorzenie nieuiszczonych i nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia. Umorzenie nie następuje jednak z mocy prawa, ale na podstawie postanowienia organu egzekucyjnego, wydanego na wniosek zobowiązanego".

Skarżąca spółka stwierdziła - dalsze istnienie w obrocie prawnym postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r., w sytuacji gdy obowiązek określony decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nie istnieje, powoduje, że prowadzenie egzekucji w celu wyegzekwowania od zobowiązanej nałożonej grzywny w celu przymuszenia, na tej podstawie, nie powinien być egzekwowany, bowiem wszczęcie postępowania narusza następujące przepisy prawa w tym: art. 7 § 3; art. 33 § 1 pkt 1) i ewentualnie art. 59 § 1 pkt. 1) i 2) u.p.e.a. i winno zostać umorzone. Ponadto, odpadła podstawa nałożenia na zobowiązaną postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. grzywny w celu przymuszenia, bowiem dnia [...] listopada 2015 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, w wyniku wniosku zobowiązanej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. uwzględniając wniosek strony stwierdził jej nieważność.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa.

Sąd stwierdza, że organ w okolicznościach zaistniałych w sprawie niniejszej zastosował prawidłową wykładnię przepisu art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi - w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu.

Kluczowa jest ocena pojęcia "wykonania obowiązku" w kontekście nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Celem nałożenia grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku. W razie osiągnięcia tego celu - zatem wykonania obowiązku przez zobowiązanego, podkreślmy przez zobowiązanego odpada potrzeba ściągnięcia nałożonej grzywny. Zasada celowości nakazuje zatem umorzenie nieuiszczonych i nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia. I o tym stanowi przepis art. 125 § 1 wyżej wymienionej ustawy.

W świetle ww. wskazania - procedura umorzenia grzywny przewidziana w ww. trybie dotyczy li tylko sytuacji, w której to zobowiązany, chcąc uniknąć ciężaru - grzywny nałożonej w celu przymuszenia, decyduje się na dobrowolne wykonanie obowiązku na tym etapie postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca spółka nie przystąpiła jednak do wykonania ciążącego na niej obowiązku rozbiórki objętej tytułem wykonawczym - ani przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego ani też na żadnym jego etapie. Doprowadziła do wykonania zastępczego, ponieważ nawet po nałożeniu na nią grzywny w celu przymuszenia nie przystąpiła do wykonania obowiązku.

Spółka nie może skutecznie dochodzić umorzenia ww. grzywny w trybie art. 125 § 1 ww. ustawy li tylko z tego tytułu, że nie uiściła grzywny w celu przymuszenia -jednocześnie nie przystępując do wykonania obowiązku, a ponadto ta nie została od niej wyegzekwowana przed zastępczym wykonaniem obowiązku - podkreślmy wykonaniem zastępczym.

Argumentacja skarżącej spółki prezentowana w toku niniejszego postępowania zarówno administracyjnego jak i sądowego jest nie do zaakceptowania. Jej uwzględnienie prowadziłoby do uwolnienia od grzywny podmiotu, który nawet przymuszany nie chce podporządkować się obowiązkowi wynikającemu z tytułu wykonawczego. Podkreślmy jeszcze raz - tylko dobrowolne wykonanie obowiązku, po tym jak orzeczono o grzywnie w celu przymuszenia może w przypadku jej nieuiszczenia lub ściągnięcia skutkować jej umorzenie, o który mowa w art. 125 § 1 wyżej wymienionej ustawy. Wykonanie obowiązku w trybie zastępczym nie może, jak oczekuje skarżąca spółka, uwolnić jej od konieczności uiszczenia grzywny poprzez zastosowanie ww. trybu umorzenia.

Stanowiska Sądu nie mogły zmienić powoływane cytaty z orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny. Zgodzić się bowiem należy, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nigdy nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów, to od zobowiązanego zależy czy wykonany zostanie nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny. W razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego, na tym etapie postępowania egzekucyjnego, grzywna podlega albo zwrotowi albo - gdy nie została zapłacona lub ściągnięta - umorzeniu.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tj.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.