Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1186/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58  par. 1 i 2,  art. 129  par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, 119  pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 10 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. A. - pełnomocnika S. F. i K. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...] (dawnej [...]), oznaczonej jako działka nr [...]-[...]. (część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]), będącej własnością [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...] (dawnej [...]) oznaczonej jako działka nr [...]-[...]. (część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]), będącej własnością [...].

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. J. A. jako pełnomocnik S. F. i K. K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja została wysłana na nazwisko J. A., adres: ul. [...][...], [...]-[...] [...]. Przesyłka wróciła do nadawcy - Starostwa [...] jako podwójnie awizowana. Organ II instancji wyjaśnił, że kodeksowy termin wniesienia odwołania wynosi czternaście dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - czternaście dni od dnia jej ogłoszenia stronie. Czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia ogłoszenia lub od dnia doręczenia decyzji stronie w postaci i w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawowym. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania zostanie zachowany, jeżeli odwołanie wpłynie w tym terminie do organu, który wydał decyzję w I instancji.

Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wojewoda przywołał treść art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 kpa i wyjaśnił, że wykładnia wskazuje cztery przesłanki, które muszą być kumulatywnie spełnione, ażeby organ przywrócił termin. Brak spełnienia choćby jednej z nich obliguje organ do odmowy przywrócenia terminu. Są to:

1 - wniesienie przez stronę prośby o przywrócenie terminu,

2 - dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia prośby, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,

3 - jednoczesne dopełnienie wraz z wnioskiem restytucyjnym tej czynności, dla której przewidziany był termin podlegający prośbie o przywrócenie,

4 - uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu przez uwiarygodnienie przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminie pomimo starań strony.

Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego.

Odnosząc powyższe okoliczności do przedmiotowej sprawy Wojewoda wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] listopada 2019 r. J. A. - pełnomocnik S. F. i K. K. wskazała, że o decyzji dowiedziała się w dniu [...] listopada 2019 r. podczas spotkania w Biurze Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] w [...] w sprawie działki sąsiedniej. Decyzja Starosty z dnia [...] czerwca 2019 r. wobec braku od niej odwołania pozostałych stron stała się prawomocna. Poinformowała, że ta decyzja nigdy do niej nie dotarła. Nie otrzymała zawiadomienia z poczty oraz jakiejkolwiek korespondencji ze Starostwa. Jednocześnie podkreśliła, że po powzięciu informacji o wydaniu decyzji natychmiast podjęła działania wyjaśniające zaniedbania urzędu pocztowego w kwestii braku doręczenia jej urzędowej korespondencji. Z uwagi na powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, mające wykazać zasadność przywrócenia terminu, Wojewoda zwrócił uwagę, że o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a jeśli decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Aby uznać, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo, muszą zostać spełnione przesłanki określone w przepisach normujących określoną formę doręczeń. W przeciwnym razie brak jest podstaw do łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie.

Uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy, Wojewoda stwierdził, że strony niewątpliwie uchybiły określonemu w art. 129 § 2 kpa, 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [... czerwca 2019 r. Decyzja ta została skutecznie doręczona pełnomocnikowi w dniu [...] czerwca 2019 r. w tzw. trybie zastępczym, określonym w art. 44 kpa. Stosownie do tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 (doręczenie właściwe - do rąk adresata) i w art. 43 (doręczenie zastępcze - do rąk osoby wymienionej w tym przepisie) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1), zaś zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). Z kolei, po myśli art. 44 § 3 kpa, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2 art. 44 kpa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 44, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 art. 44 kpa). Przytoczony przepis reguluje doręczenie nazywane zastępczym i powoduje możliwość przyjęcia fikcji doręczenia. W ocenie organu nie można przyjąć inaczej, niż to, że doręczenie decyzji było zgodne ze wskazanymi wyżej wymogami ustawowymi. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, placówka pocztowa przechowywała przesyłkę przez czternaście dni i była ona dwukrotnie awizowana. Natomiast zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym i możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Wobec nieodebrania przez adresata przesyłki w ww. terminie, została ona zwrócona do organu. Domniemanie prawne doręczenia pisma z zastosowaniem omawianej fikcji prawnej doręczenia jest niewzruszalne w tym sensie, że nie można skutecznie wykazywać, że treść pisma nie dotarła do wiadomości adresata. Jest to bowiem przewidywany i dopuszczalny skutek zastosowania tej instytucji. W przekonaniu organu prawidłowości oceny w zakresie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji nie mógł również podważyć podejmowany przez pełnomocnika stron zarzut błędów i uchybień dokonanych przez Urząd Pocztowy, dotyczących prawidłowej pracy tego urzędu. Wyjaśnienie poczty załączone do pisma w sprawie odwołania z dnia [...] stycznia 2020 r. wskazuje na uchybienia we wskazaniu pełnego adresu do korespondencji, nie zaś na błędną procedurę doręczenia korespondencji. Jednak adres, na który została wysłana przesyłka, posiadał w aktach sprawy Starosta jako adres wskazany przez pełnomocnika stron do korespondencji. Stąd trudno przyjąć, zdaniem Wojewody, że organ wpisał niepełny czy niewłaściwy adres bez podania nazwy firmy. Przesyłka, którą zwrócono Staroście, jest bowiem oznakowana prawidłowo jako dwukrotnie awizowana z adnotacją, że adresat nie podjął przesyłki w terminie. Przesyłka zawierająca decyzję była skierowana na właściwy adres, ponieważ organ oznaczył prawidłowo nazwę miejscowości i ulicy oraz numer budynku zgodnie ze wskazaniem zainteresowanego w sprawie. W dniu następnym po doręczeniu rozstrzygnięcia, tj. po dniu [...] czerwca 2019 r. rozpoczął bieg czternastodniowy termin na wniesienie odwołania. Termin do wniesienia odwołania, liczony od dnia następującego po dniu doręczenia skarżącemu decyzji, rozpoczął bieg w dniu [...] czerwca 2019 r. i upłynął z końcem dnia [...] lipca 2019 r. Tymczasem odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia pełnomocnik skarżących złożył dopiero w dniu [...] listopada 2019 r. (data stempla pocztowego). Z uwagi na powyższe, organ nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż brak jest podstaw prawnych do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do niedoręczenia pisma zawierającego decyzję pod wskazany w aktach sprawy adres.

Przesłanki określone w art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - znajdujące zastosowanie w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez stronę - nie zostały tym samym spełnione, co wyklucza możliwość przywrócenia wnioskowanego terminu.

Na postanowienie Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. K. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2019 r. Decyzja ta dotyczyła odmowy zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka [...] część. Następnie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, że pełnomocnikiem skarżących w postępowaniach związanych z roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest J. A. i na jej nazwisko i wskazany przez nią adres doręczana była dotychczasowa korespondencja. Pełnomocnik będąc w Urzędzie, przypadkowo dowiedziała się, że w sprawie zwrotu wydana została decyzja i wobec jej niezaskarżenia stała się ona prawomocna. Pełnomocnik skarżących nic nie wiedział o próbach doręczania tej decyzji, albowiem nie dotarło do niego żadne z dwóch obowiązkowych awiz. Pomimo tego decyzja została uprawomocniona z dniem [...] czerwca 2019 r. przez Starostę, albowiem uznano, że doszło do doręczenia w trybie zastępczym pełnomocnikowi skarżących J. A.

W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest przyjęcia doręczenia w trybie zastępczym przesyłki z decyzją administracyjną od Starosty. J. A. wskazała jako adres dla doręczeń – [...] [...]-[...], ul. [...][...]. Pod tym adresem mieszczą się biura, ale również adresaci będący osobami fizycznymi, tak jak J. A. - pełnomocnik w sprawie administracyjnej. Po uzyskaniu informacji o niedoręczonej przesyłce z decyzją administracyjną J. A. udała się do Urzędu Pocztowego Nr [...] w [...] przy ul. [...][...] i tam dowiedziała się, że jej dyspozycja przesyłania awizo sms-em nigdy nie trafiła do Urzędu Pocztowego oraz że listonosz, który w czerwcu obsługiwał rejon ul. [...], już nie pracuje, a awizo zostało prawdopodobnie wrzucone do innej skrzynki pocztowej. W związku z bałaganem na poczcie, który doprowadził do poważnych skutków w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego, skarżąca złożyła w dniu [...] listopada 2019 r. skargę/reklamacje do Urzędu Pocztowego nr [...] na brak awizowania 2 przesyłek, obu w sprawie dotyczącej postępowania administracyjnego, w tym jednej z decyzją administracyjną. Zdaniem skarżącego, ponieważ odległość pomiędzy siedzibą Urzędu Starostwa i miejscem zamieszkania skarżących i ich pełnomocników dzieli odległość ok. [...] km, mają oni prawo polegać na państwowym operatorze pocztowym, jakim jest [...] S.A. W ocenie skarżącego w tej sprawie odpowiedzialność za niedoręczenie przesyłki spoczywa na operatorze pocztowym. Wyjaśnił, że ponieważ wcześniej wielokrotnie już zdarzały się przypadki niedoręczania przesyłek pocztowych o czasie, tj. zarówno tych rejestrowanych, tzw. poleconych, jak i zwykłych listów, skarżący złożyli listonoszowi zlecenie przysyłania awiz sms-em. Jednak i ta usługa nie była świadczona.

Na złożoną skargę została udzielona odpowiedź od [...]. Poczta twierdzi w swoich pismach, że listonosz, który obsługiwał rejon ulicy [...] nie pracuje już na poczcie, a doręczanie awiz jest trudne i wydłuża doręczanie korespondencji. Natomiast awizowanie sms-em przesyłek poleconych, tzw. rejestrowanych nie jest stosowane. Skarżący nie może zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, że okoliczności niedoręczenia przesyłki a raczej awizo nie zostały uprawdopodobnione. Dlatego też podjęte zostały dodatkowe czynności potwierdzające okoliczności występujące po stronie operatora pocztowego, które doprowadziły do uznania zastępczego doręczenia. Skarżący przedstawił negatywną opinię swoją i innych osób co do sposobu funkcjonowania Urzędu Pocztowego nr [...] i sposobu doręczania przez ten urząd przesyłek. Wyjaśnił, jakie były podejmowane działania, w celu zmiany tego stanu rzeczy.

Pełnomocnik skarżących dysponuje odpowiednimi zamykanymi skrzynkami pocztowymi na listy, które są one czytelnie oznaczone. Dlatego nie było przeszkód do wrzucenia awizo do skrzynki pocztowej adresata również w przypadku przedmiotowej korespondencji. Jak jednak zostało to wyjaśnione wielokrotnie, awiza były wkładane do niewłaściwych skrzynek listowych i nie było to odosobnione zdarzenie. Zatem zbyt surowe potraktowanie w tym przypadku przez Wojewodę wniosku o przywrócenie terminu jest krzywdzące i stanowi nadmiernie surowe potraktowanie strony. Fakt złego funkcjonowania Urzędu Pocztowego, co potwierdzają złożone oświadczenia, potwierdza brak winy strony w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji administracyjnej z dnia [...] czerwca 2019 r. Skarżący posiada pełnomocnika, który w sposób profesjonalny prowadzi biuro i zorganizowany ma należycie sposób odbierania przesyłek listowych, w tym awiz, a stanowią go skrzynki na listy zamykane, zlokalizowane w widocznym miejscu z oznaczeniem każdego adresata, tak jak pokazują to zdjęcia załączone do skargi. Strona nie ma wpływu na prawidłowe działania poczty, a problemy wielu adresatów powinny w sposób wystarczający uprawdopodobnić brak winy w odbiorze przesyłki i złożenie przez to odwołania z przekroczeniem terminu.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę oraz uchylenie decyzji Starosty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest prawna niemożność jego rozpatrzenia i uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji.

Artykuł 58 § 1 i 2 kpa zawiera przesłanki, których łączne spełnienie obliguje organ do przywrócenia uchybionego przez stronę terminu. Są to: uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz złożenie wniosku o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.

Termin do wniesienia środka zaskarżenia (w rozpatrywanej sprawie odwołania) jest terminem ustawowym, a więc nie może on być przedłużany lub skracany przez organ administracji publicznej, jest terminem procesowym obliczanym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz terminem zawitym, którego upływ organ uwzględnia z urzędu. Wniesienie środka zaskarżenia po terminie, jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (art. 58 § 2 kpa), powoduje, że organ orzekający jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, ponieważ w tej sytuacji dotyczy on orzeczenia, które uzyskało już przymiot ostateczności. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia.

Podkreślić przy tym należy, że rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości wynikającej z art. 16 § 1 kpa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 1999 r. sygn. akt I SA 330/99, niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy z dnia 18 października 1995 r. sygn. akt SA/Gd 2865/94, niepubl.).

Ze znajdującej się w aktach sprawy niedoręczonej przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że była ona dwukrotnie awizowana w dniach [...] i [...] czerwca 2019 r. i została zwrócona do nadawcy w dniu [...] czerwca 2019 r. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji została doręczona w trybie art. 44 § 4 kpa w dniu [...] czerwca 2019 r. Termin do złożenia odwołania minął zatem bezskutecznie dnia [...] lipca 2019 r. W rozpatrywanej sprawie okolicznością niesporną jest także fakt, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dopełniona została czynność, której nie dokonano w terminie - właściwe odwołanie zostało załączone do wniosku. Sporna jednak pozostaje kwestia prawidłowego uprawdopodobnienia braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, argumenty podniesione w złożonej skardze nie mogą odnieść oczekiwanego skutku. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik strony skarżącej nie złożył w ustawowym terminie odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2019 r. o odmowie zwrotu nieruchomości i jest to fakt niesporny. Z treści złożonego wniosku oraz skargi wynika, że pełnomocnik uważa, że to z powodu złego funkcjonowania poczty nie powzięła ona wiadomości o wydaniu przez organ I instancji decyzji. Powyższe okoliczności nie zostały jednak poparte odpowiednimi dowodami. Samo twierdzenie strony o ich wystąpieniu jest natomiast niewystarczające dla obalenia domniemania doręczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1512/15, Lex nr 2097082). Do podważenia domniemania związanego z dokumentem urzędowym koniecznym jest przeprowadzenie przeciwdowodu, o czym stanowi art. 76 § 3 kpa. Ustawodawca wymaga bowiem udowodnienia, a więc wykazania w sposób niebudzący wątpliwości, iż informacje zawarte w dokumencie urzędowym są niegodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Oznacza to, że nawet uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności, które zostały wskazane jako potencjalna przyczyna nieotrzymania awiz, nie mogłoby uzasadniać twierdzenia, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia w tzw. trybie zastępczym. Dodać należy, że ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym, ponieważ ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1042/16, Lex nr 2302542).

Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Trzeba przy tym brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy katastrofa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11).

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W rozpatrywanej sprawie braku winy w uchybieniu terminu strona skarżąca upatruje w tym, że nie wiedziała o doręczeniu decyzji organu I instancji. Ponadto zwraca uwagę, że to z powodu złego funkcjonowania poczty nie powzięła ona wiadomości o próbie doręczenia decyzji przez organ I instancji. Ponadto, jak podniosła strona skarżąca, sytuacja, że korespondencja, której pełnomocnik strony była adresatem, do niej nie dotarła wystąpiła także w innych sprawach.

W ocenie Sądu takie wyjaśnienie jest niewystarczające, by w analizowanym przypadku uznać, że strona skarżąca prawidłowo uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Nie negując prawdziwości powołanych przez nią twierdzeń, strona skarżąca nie wykazała, by należycie dbając o swój interes, podjęła dostateczne próby zmierzające do zabezpieczenia się przed ewentualnością powtórzenia się sygnalizowanych problemów z odbiorem przesyłek. Tymczasem powinna była to uczynić, gdyż miała świadomość tego zagrożenia, zwłaszcza wobec faktu toczącego się w sprawie o zwrot nieruchomości postępowania. Powinna zatem liczyć się z możliwością wystąpienia, szczególnie w okresie wakacyjnym, problemu z otrzymaniem korespondencji. Mimo to, z akt sprawy nie wynika, by strona skarżąca podejmowała jakiekolwiek próby zmierzające do zmiany tego stanu rzeczy lub uniknięcia wynikających z niego konsekwencji, np. by wskazała inny adres do korespondencji albo by wcześniej zgłaszała jakiekolwiek zastrzeżenia czy reklamacje co do sposobu doręczania przesyłek operatorowi pocztowemu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 754/14). Wprawdzie z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika obowiązek podania adresu do doręczeń, pod którym strona skarżąca mogłaby bezpiecznie odbierać korespondencję, ale w takiej sytuacji jak występująca w niniejszej sprawie, jeśli korespondencja organu prawidłowo wysłana na podany przez pełnomocnika adres nie jest pełnomocnikowi doręczna, to właśnie staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, o której mowa powyżej, nakazywałyby to uczynić. Bierność w tym zakresie pełnomocnika strony skarżącej świadczy o świadomym tolerowaniu tego stanu rzeczy, co uzasadnienia stwierdzenie, że takie zachowanie pełnomocnika przesądza o braku dołożenia należytej staranności. Powyższe okoliczności stanowią wystarczający powód odmownego załatwienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że w sytuacji, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, zwłaszcza profesjonalnego, ryzyko negatywnych działań podejmowanych przez niego obciąża również mocodawcę. W szczególności dotyczy to niezachowania przez pełnomocnika terminu do dokonania określonej czynności procesowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 795/19).

Zdaniem Sądu Wojewoda dokonał prawidłowych ustaleń, prowadził postępowanie w zgodzie z przepisami procedury administracyjnej oraz prawidłowo powołał i zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczności przytoczone przez stronę skarżącą były niewystarczające, by mogły zostać uwzględnione. W tej sytuacji Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 powołanej ustawy.