Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1263/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 6h, art. 6o ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Rotter (spr.), Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. K., W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 lipca 2023 r. nr SKO.F/41.4/728/2023/13896 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 lipca 2023 r. nr SKO.F/41.4/728/2023/13896 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ drugiej instancji), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: o.p.), oraz art. 6q ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399., dalej: u.c.p.g.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej także: organ pierwszej instancji) z 17 maja 2023 r. nr [...], wydaną w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent Miasta R. decyzją z 10 października 2022 r. nr [...] określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi współwłaścicielom nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] w miesięcznych kwotach: 243 zł za okres od lutego 2020 r. do kwietnia 2020 r., 265 zł w okresie od maja 2020 r. do sierpnia 2020 r., 271,20 zł w okresie od września 2020 r. do grudnia 2020 r., 289,20 zł w okresie od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r., 423 zł od stycznia 2022 r. Decyzją z 13 marca 2023 r. nr SKO.F/41.4/1166/2022/18145 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Z dniem 1 stycznia 2023 r. zmianie uległa stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nowa stawka wynika z uchwały nr 1007/LVII/2022 z 24 listopada 2022 r. w sprawie zmiany uchwały nr 755/XLV/2021 z 18 listopada 2021 r. w sprawie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wynosi na jednego mieszkańca zamieszkującego nieruchomość 33 zł miesięcznie.

W piśmie z 15 marca 2023 r. Prezydent Miasta R. wezwał współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w R. do złożenia deklaracji o wysokości opłaty obowiązującej od 2 stycznia 2023 r.

W piśmie z 11 kwietnia 2023 r. J.M. oświadczył, że w jego części nieruchomości mieszka 7 osób. B.S., prowadząca pod adresem ul. [...] w R. działalność gospodarczą pod firmą "B", 25 kwietnia 2023 r. złożyła deklarację w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] w części niezamieszkałej, wskazując, że odpady gromadzone są w workach/pojemnikach: 1 pojemnik o pojemności 240 litrów dla odpadów zmieszanych, 4 worki o pojemności 120 litrów dla segregowanych odpadów komunalnych (tj. papier, metal, tworzywa sztuczne i odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz szkło) oraz 1 pojemnik o pojemności 120 litrów na bioodpady.

Z uwagi na niezłożenie przez współwłaścicieli deklaracji, postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r., organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia współwłaścicielom nieruchomości przy ul. [...] w R. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Na podstawie bazy PESEL organ pierwszej instancji ustalił, że w lokalu nr 4 w budynku przy ul. [...] zameldowani są na pobyt stały P.K. i W.K.. Wymienieni złożyli deklarację z 17 kwietnia 2020 r. o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odniesieniu do nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] lokal 4, w której wskazali, że tak opisaną nieruchomość zamieszkują 2 osoby. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], położona w R., stanowi współwłasność: D.L., W.K., P.K., P.S., J.M., B.S., M.Z..

Decyzją z 17 maja 2023 r. Prezydent Miasta R. określił wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] w kwocie 441 zł obowiązującej od 1 stycznia 2023 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Decyzja skierowana została do współwłaścicieli ww. nieruchomości, tj. D.L., W.K., P.K., P.S., J.M., B.S. oraz M.Z..

Prezydent Miasta R. wskazał w decyzji, że podstawę określenia wysokości opłaty ustalił w oparciu o zapisy księgi wieczystej, dane zawarte w rejestrze PESEL, pisemne wyjaśnienia współwłaścicieli nieruchomości w zakresie liczby osób zamieszkałych, czy wielkości pojemników służących do gromadzenia odpadów z tytułu prowadzonej na nieruchomości działalności gospodarczej (deklaracja B.S. z 25 kwietnia 2023 r.). Wysokość miesięcznej opłaty określono w kwocie 441 zł, przyjmując, że nieruchomość jest zamieszkała przez 9 osób oraz że z nieruchomości niezamieszkałej odpady są odbierane w następujących ilościach: 1 pojemnik o pojemności 240 litrów dla odpadów zmieszanych, 4 worki o pojemności 120 litrów dla segregowanych odpadów komunalnych (tj. papier, metal, tworzywa sztuczne i odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz szkło) oraz 1 pojemnik o pojemności 120 litrów na bioodpady.

P.K., w piśmie z 29 maja 2023 r., wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji i zarzucił, że decyzja wydana została z naruszeniem:

1. art. 120 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez:

a) wydanie decyzji z naruszeniem zasady oficjalności postępowania dowodowego, polegającym na braku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

b) dokonanie przez organy dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów;

c) nierówne traktowanie interesu podatników i Skarbu Państwa oraz rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na niekorzyść podatników;

d) wszczęcie postępowania bez podstawy prawnej;

e) brak w deklaracji odpowiednich rubryk dla prawidłowego jej wypełnienia

2. art. 6o u.c.p.g. poprzez jego zastosowanie.

W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżący zaznaczył, że w nieruchomości nie ma wydzielonych lokali mieszkalnych ani podziału quoad usum. Stąd niezrozumiałym jest, o jakie indywidualne rachunki podatnika chodzi, podane w decyzji. Skarżący wskazał, że nie może odpowiadać za to, iż nie został dokonany podział quoad usum, tylko z powodu złośliwości i niewiedzy o korzyściach z takiego podziału reszty współwłaścicieli. Zdaniem odwołujących się brak było podstaw do działania organu na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. Skarżący zakwestionował wszystkie wyliczenia zawarte w decyzji oraz wskazał na nienależyte uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

Pismem z 7 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta R. przekazał odwołanie i akta sprawy. Organ pierwszej instancji odniósł się do zarzutów odwołania zaznaczając, że zobowiązanymi do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są wszyscy współwłaściciele nieruchomości i że każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny w określeniu wysokości tej opłaty. Organ pierwszej instancji wyjaśnił ponadto, że z dniem 1 stycznia 2023 r. zmianie uległa stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nowa stawka wynika z uchwały nr 1007/LVII/2022 z 24 listopada 2022 r. w sprawie zmiany uchwały nr 755/XLV/2021 z 18 listopada 2021 r. w sprawie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wynosi na jednego mieszkańca zamieszkującego nieruchomość 33 zł miesięcznie. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 6o ust. 4 u.c.p.g., w przypadku zmiany stawki opłaty zobowiązanymi do złożenia deklaracji są właściciele nieruchomości, wobec których została wydana decyzja określająca wysokość opłaty.

SKO, decyzją z 12 lipca 2023 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił regulacje dotyczące opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, relewantne dla niniejszej sprawy. W szczególności omówił definicję pojęcia "właściciel nieruchomości" zawartą w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazując, iż ma ona znaczenie zdecydowanie szersze znaczenie, niż wynikałoby to z rozumienia tego pojęcia ukształtowanego w prawie cywilnym. Jednocześnie zaznaczył, że o ile w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. zamieszczono autonomiczną, stworzoną wyłącznie na potrzeby tego aktu prawnego, definicję właściciela nieruchomości, to brak jest swoistej definicji nieruchomości. Tymczasem pojęcie to ma zasadnicze znaczenie dla wyznaczenia przedmiotowych i podmiotowych granic stosowania instrumentów prawnych funkcjonujących w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W konsekwencji pod pojęciem "nieruchomości" użytym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach rozumieć należy nieruchomość w znaczeniu nadawanym temu pojęciu w przepisach prawa cywilnego, a to art. 46 § 1 oraz art. 235 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), dalej: k.c.

Organ drugiej instancji wskazał, że doniosłe znacznie przy wykładni przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma to, że ustawodawca zakreślając krąg podmiotów, którym w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przysługuje status właściciela, konsekwentnie posługuje się terminem "nieruchomości", a nie "nieruchomości lub ich części". Przyjąć wobec tego należy, że zwrot "nieruchomość" odnosi się do całej nieruchomości w jej granicach wyznaczonych w przepisach prawa cywilnego. Uwzględniając to założenie, właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt u.c.p.g. będzie:

1. właściciel w znaczeniu cywilnoprawnym,

2. współwłaściciel w znaczeniu cywilnoprawnym,

3. użytkownik wieczysty,

4. uprawniony z tytułu zarządu bądź użytkowania,

5. faktycznie władający,

o ile przysługujący im tytuł prawny (posiadanie na podstawie umowy) albo zakres ich władztwa (posiadanie bezumowne) dotyczy całości nieruchomości w jej granicach wytyczonych przepisami prawa.

Organ drugiej instancji przywołał regulację, w myśl której jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy.

Następnie SKO zauważyło, że z materiału sprawy wynika, że nieruchomość zabudowano budynkiem wielolokalowym. Równocześnie jednak nie wyodrębniono własności poszczególnych lokali, wobec czego nie powstawała wspólnota mieszkaniowa w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048). Współwłaściciele nieruchomości korzystają z niej respektując niesformalizowany (niespisany), lecz przyjęty w praktyce podział rzeczy wspólnej do używania, polegający na zajmowaniu poszczególnych lokali znajdujących się w budynku. Wykluczyć należało zatem sytuację, w której cała nieruchomość znajdowałaby się we władaniu jednego podmiotu z wyłączeniem pozostałych współuprawnionych. W ocenie organu odwoławczego, zasadnym było wobec powyższego skierowanie decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, iż w tej sytuacji opłaty winni uiszczać wszyscy współwłaściciele, natomiast kwestia ich wzajemnego rozliczenia pomiędzy sobą, w sytuacji gdy jeden ze współwłaścicieli ponosi większe koszty w stosunku do ilości wytwarzanych odpadów, lub ponosi je mimo iż nie wytwarza odpadów, albowiem nie zamieszkuje na danej nieruchomości – pozostaje ich wewnętrzną sprawą.

SKO wskazało również na obowiązek dotyczący składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz konsekwencje jego niedopełnienia. Organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. i określenie w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Współwłaściciele nieruchomości nie złożyli deklaracji w związku ze zmianą stawki opłaty. Jedynie B.S. złożyła "deklarację cząstkową", w której nie podała pełnych danych dotyczących podstawy naliczenia opłaty. Prezydent Miasta R. był więc uprawniony do dokonania wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji. Obowiązek zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spoczywał łącznie na wszystkich współuprawnionych do korzystania z nieruchomości współwłaścicielach, a nie na każdym z nich osobna w wymiarze odpowiadającym udziałowi w prawie własności nieruchomości. Skoro zatem wspólnej deklaracji nie złożyli wszyscy współwłaściciele nieruchomości, to wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 6o ust. 1 u.c.p.g. Stosownie do art. 6o ust. 2 u.c.p.g. opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, obowiązuje bowiem do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty.

Nawiązując do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji uznał, iż okazały się one nietrafne. Decyzja spełnia wymogi przewidziane w art. 210 § 1 i § 4 o.p. Wbrew zastrzeżeniom formułowanym w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta R. jasno wynika w związku z jaką nieruchomością określono zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jakiego okresu ono dotyczy, oraz kto odpowiada za uiszczenie tej należności. W sentencji decyzji wskazano wprost, że opłata w kwocie 441 zł nałożona została na wskazany w decyzji krąg osób począwszy od stycznia 2023 r. Organ pierwszej instancji nie dzielił kwoty opłaty między współwłaścicieli, a podany numer rachunku bankowego dotyczy wszystkich współwłaścicieli. Decyzja zawiera wszystkie elementy pozwalające na ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Jak wynika z art. 6j ust. 3 u.c.p.g., w przypadku nieruchomości niezamieszkałych na których powstają odpady komunalne, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2. Ilość powstających odpadów z nieruchomości mierzona jest zatem poprzez wielkość pojemnika oraz częstotliwość jego odbioru.

Po myśli art. 6j ust. 5 u.c.p.g. w przypadku tzw. nieruchomości mieszanej, która w części stanowi nieruchomość zamieszkałą, a w części nieruchomość niezamieszkałą, na której powstają odpady komunalne, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych zgodnie z art. 6j ust. 1-3 tej ustawy. Na obszarze Miasta R., na mocy uchwały nr 349/XXVI/2012 z 12 września 2012 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjęto, że podstawą wymiaru opłaty będzie liczba mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość.

Organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji ustalił i utrwalił w aktach sprawy wszystkie istotne elementy stanu faktycznego sprawy. Prezydent Miasta R. wydał decyzję zawierającą przewidziane prawem elementy, a określając wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi prawidłowo zastosował obowiązujące w tym zakresie przepisy.

Końcowo SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 264 o.p. co do zasady koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Zwrotowi przez organ podatkowy, mogą podlegać koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1-2b o.p., tj.: 1) koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1125); 2) koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się; 2a) koszty związane z osobistym stawiennictwem strony poza obszar województwa, w którym zamieszkuje lub przebywa, oraz koszty stawiennictwa związane ze skorzystaniem przez stronę z prawa wglądu do akt sprawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu przez organ podatkowy niewłaściwy miejscowo lub wyznaczony na podstawie art. 18c, ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; 2b) koszty związane z osobistym stawiennictwem strony poza obszar województwa, w którym zamieszkuje lub przebywa, oraz koszty stawiennictwa związane ze skorzystaniem przez stronę z prawa wglądu do akt sprawy, jeżeli postępowanie jest prowadzone w sprawie, o której mowa w art. 119g § 1, ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przy czym żądanie zwrotu kosztów należy złożyć przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia (art. 266 § 2 o.p.). W postępowaniu przed SKO nie wystąpiły koszty mogące podlegać zwrotowi na rzecz strony.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli P.K. oraz W.K. (dalej: skarżący, strona skarżąca), zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1. obrazy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;

2. naruszenia art. 120 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez:

a) wydanie decyzji z naruszeniem zasady oficjalności postępowania dowodowego, polegającym na braku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

b) przez dokonanie przez organy dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów;

c) nierówne traktowanie interesu podatników i Skarbu Państwa oraz rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na niekorzyść podatników;

3. wszczęcie postępowania bez podstawy prawnej;

4. brak w deklaracji odpowiednich rubryk dla prawidłowego jej wypełnienia;

a nadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6o u.c.p.g. poprzez jego zastosowanie.

Mając na względzie powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto skarżący wnieśli o:

1. dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącego;

2. zwolnienie skarżących z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości;

3. przyznanie skarżącym pomocy prawnej w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu;

4. wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości albowiem natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia płynności finansowej skarżącego i popadniecie w spiralę długów.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że nieruchomość nie jest wspólnotą mieszkaniową. Nie został wyodrębniony żaden lokal. Nieruchomość stanowi współwłasność i brak jest sporządzonej tzw. umowy quoad usum. Umowa taka pozwala na wyodrębnienie współwłaścicielowi części nieruchomości, która będzie tylko do jego użytku. W praktyce wiąże się to z tym, że wszyscy lub tylko niektórzy współwłaściciele uprawnieni zostają do korzystania z uzgodnionej części wspólnej nieruchomości, z wyłączeniem innych współwłaścicieli. Współwłaściciel może wówczas, zgodnie z postanowieniami umowy, samodzielnie posiadać, użytkować oraz czerpać pożytki z konkretnej, fizycznie wydzielonej części nieruchomości. Korzystanie to niesie za sobą również obowiązek ponoszenia wydatków związanych z eksploatacją danej części nieruchomości. W przypadku konieczności remontu pomieszczenia, które zostało przyznane do wyłącznego korzystania konkretnemu współwłaścicielowi nieruchomości, to właśnie on zostaje obciążony kosztami związanymi z jego remontem.

W ocenie skarżących nie było jakichkolwiek podstaw do zastosowania ww. artykułu, a tym samym wydania decyzji z 17 maja 2023 r. Organ nie wyjaśnił jakie uzasadnione wątpliwości posiada, a ciąży to na nim z mocy samego prawa. Deklaracja została złożona przez skarżącego, i jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia SKO, także przez innych współwłaścicieli. Organ dysponuje księgą wieczystą, a także licznymi dokumentami z których wynika kto jest współwłaścicielem nieruchomości. Skarżący nie może odpowiadać za to, iż nie został dokonany podział quoad usum tylko z powodu złośliwości i niewiedzy o korzyściach z takiego podziału reszty współwłaścicieli. Skarżący wskazuje, iż wszczynanie postępowania w sytuacji, gdy organ posiada wiedzę o ilości współwłaścicieli, było i jest bezzasadne i nie oparte na prawie innych osób zamieszkujących. Występuje brak jakichkolwiek wątpliwości i zostały złożone deklaracje. Brak zatem podstaw do działania organu na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g.

Skarżący podnieśli, że współwłaściciele nieruchomości mogą złożyć "zbiorczą deklarację" dotyczącą nieruchomości, której są współwłaścicielami (przy zachowaniu wymogów Kodeksu cywilnego dot. zarządu rzeczą wspólną). Gmina, określając na podstawie art. 6n ust. 1 u.c.p.g. wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, składanej przez właścicieli nieruchomości, powinna przewidzieć ww. sytuację i dostosować do niej formularz deklaracji.

Powyższe pozwoliłoby na określenie, ile konkretnie płaciłby skarżący za śmieci. Z decyzji Prezydenta Miasta R. wynika, iż kwota za śmieci w całości może obciążać tylko i wyłącznie skarżącego, z czym nie może się on zgodzić. Zwłaszcza, iż na nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza, z której powstają znaczne ilości śmieci, za co skarżący nie odpowiada. Skarżący jest zdania, iż nie powinno być zbiorczej decyzji i powinien on opłacać opłatę za śmieci według liczby osób, tj. za 2 zadeklarowane osoby.

Zdaniem skarżących postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 o.p.). W toku postępowania organy podejmują bowiem wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 o.p.). Organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.) i ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 o.p.), przy czym, w przypadku konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin, strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przynajmniej na 7 dni przed terminem oraz ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia (art. 190 o.p.). Dowody powinny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Cała argumentacja organu powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, a mianowicie w jej uzasadnieniu faktycznym i prawnym, stosownie do art. 210 § 1 pkt 4-6 o.p. Skoro organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do skarżącego, to tym samym winien kierować się wskazanymi zasadami w prowadzeniu tego postępowania, a zatem na każde swoje twierdzenie powinien powołać dowód, który potwierdza jego prawdziwość.

Skarżący wskazali, iż na nieruchomości, w okresach wskazywanych w decyzji, zamieszkiwało więcej osób, a to z uwagi na fakt, iż M.Z., P.S. czy J.M. wynajmowali mieszkania, które zajmowali. Organ nie ustalił, czy były zawarte umowy najmu, chociażby kierując zapytania do US, czy osoby te rozliczają się z urzędem skarbowym w związku z zawartymi umowami najmu mieszkania. Skarżący wskazał, że jest osobą starszą i schorowaną. Choruje m.in. na cukrzycę i ma liczne choroby współistniejące. Ponadto jego sytuacja finansowa jest trudna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Jak ustalono na podstawie księgi wieczystej nr [...] nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] położona w R., stanowi współwłasność: D.L., W.K., P.K., P.S., J.M., B.S., M.Z.. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym nie wyodrębniono własności poszczególnych lokali, czyli nie powstałą wspólnota mieszkaniowa w rozumieniu ustawy o własności lokali.

Istotną okolicznością jest również, że Prezydent Miasta R. decyzją z 10 października 2022 r. nr [...] określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi współwłaścicielom nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] w miesięcznych kwotach: 243 zł za okres od lutego 2020 r. do kwietnia 2020 r., 265 zł w okresie od maja 2020 r. do sierpnia 2020 r., 271,20 zł w okresie od września 2020 r. do grudnia 2020 r., 289,20 zł w okresie od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r., 423 zł od stycznia 2022 r. Decyzją z 13 marca 2023 r. nr SKO.F/41.4/1166/2022/18145 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2023 r. zmianie uległa stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nowa stawka wynika z uchwały nr 1007/LVII/2022 z 24 listopada 2022 r. w sprawie zmiany uchwały nr 755/XLV/2021 z 18 listopada 2021 r. w sprawie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wynosi na jednego mieszkańca zamieszkującego nieruchomość 33 zł miesięcznie.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji wezwał współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w R. do złożenia deklaracji o wysokości opłaty obowiązującej od 2 stycznia 2023 r.

W piśmie z 11 kwietnia 2023 r. J.M. oświadczył, że w jego części nieruchomości mieszka 7 osób. B.S., prowadząca pod adresem ul. [...] w R. działalność gospodarczą pod firmą "B", 25 kwietnia 2023 r. złożyła deklarację w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] w części niezamieszkałej, wskazując, że odpady gromadzone są w workach/pojemnikach: 1 pojemnik o pojemności 240 litrów dla odpadów zmieszanych, 4 worki o pojemności 120 litrów dla segregowanych odpadów komunalnych (tj. papier, metal, tworzywa sztuczne i odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz szkło) oraz 1 pojemnik o pojemności 120 litrów na bioodpady.

Wobec niezłożenia przez współwłaścicieli deklaracji, postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r., organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia współwłaścicielom nieruchomości przy ul. [...] w R. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dodatkowo na podstawie bazy PESEL ustalono, że w lokalu nr 4 w budynku przy ul. [...] zameldowani są na pobyt stały P.K. i W.K., którzy złożyli deklarację z 17 kwietnia 2020 r. o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odniesieniu do nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] lokal 4, w której wskazali, że tak opisaną nieruchomość zamieszkują 2 osoby.

W skardze zarzucono, iż organ nieprawidłowo zastosował w sprawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g., w konsekwencji zdaniem skarżącego nie było podstaw do wydania decyzji z dnia 17 maja 2023r.

Sąd zwraca uwagę , że na podstawie ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.). W związku z powyższym, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.).

Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. stanowi z kolei, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Ponadto obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika wprost z art. 6h u.c.p.g. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12), nakładanej w drodze ustawy.

W rezultacie nie budzi wątpliwości Sądu, że każdy kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie (zrealizuje daninowy stan faktyczny), zobowiązany jest do zapłaty opłaty na takich samych zasadach. Podmiot objęty tą daniną wstępuje w stosunki prawne ustalone przez ustawodawcę. Dlatego nie jest możliwe modyfikowanie treści ustawy w drodze umów, czy porozumień zawieranych przez podmiot obowiązany z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiotem obowiązanym z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami jest właściciel nieruchomości.

Przywołane przepisy interpretować należy w powiązaniu z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. nakładającym na właściciela nieruchomości obowiązek zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie i przepisach wydanych na podstawie art. 4a oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2, zgodnie z którym utrzymanie czystości i porządku w gminach stanowi zadanie gminy, które realizują one m.in. poprzez objęcie wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie danej gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi i nadzór nad gospodarowaniem odpadami komunalnymi.

Pojęcie właściciela nieruchomości dla potrzeb u.c.p.g. zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Powyższa definicja ma charakter zakresowy, zostały w niej wymienione poszczególne kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu ustawowym, przy czym zamieszczona w u.c.p.g. definicja "właścicieli nieruchomości" i "nieruchomości" jest odmienna od tych stosowanych w prawie cywilnym i odbiega od ścisłego znaczenia tych pojęć w tej gałęzi prawa. A zatem, sformułowana w u.c.p.g. definicja "właścicieli nieruchomości" odnosi się jedynie do regulacji tej ustawy (i aktów wykonawczych do niej) i nie może być skutecznie podnoszona w postępowaniach opartych na przepisach innych ustaw. Jest to definicja stricte przypisana do jednej regulacji (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., II FSK 3847/18, dostępny podobnie jak pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis zatem formułuje zatem zasadę, że współwłaściciel nieruchomości dla potrzeb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach traktowany jest jak właściciel. Wymaga zaakcentowania, że ustawa w tym zakresie nie zawiera żadnych wyjątków różniących obowiązki współwłaścicieli w zależności od wielkości posiadanego udziału. Nie zawiera też uregulowań, które wyłączałyby obowiązki jednego ze współwłaścicieli z uwagi na szczególne ukształtowane wzajemnych relacji majątkowych. Takie normatywne rozwiązanie przesądza o tym, że w każdej sytuacji bycia współwłaścicielem nieruchomości zamieszkałej współwłaściciel obciążony jest obowiązkiem złożenia deklaracji i ponoszenia opłat z tytułu wytwarzanych na tej nieruchomości odpadów.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd WSA w Gliwicach zawarty w wyroku z 23 listopada 2020 r., I SA/Gl 1385/19, zgodnie z którym takie ukształtowanie przez ustawodawcę zasady współodpowiedzialności wszystkich współwłaścicieli za publiczne obciążenia nieruchomości wspólnej ma w zamierzeniu ustawodawcy chronić organy i budżety podmiotów na rzecz których opłaty są pobierane. Opłaty winni w myśl u.c.p.g. uiszczać wszyscy współwłaściciele, natomiast kwestia ich wzajemnego rozliczenia pomiędzy sobą, w sytuacji gdy jeden ze współwłaścicieli ponosi większe koszty w stosunku do ilości wytwarzanych odpadów, lub ponosi je mimo iż nie wytwarza odpadów, albowiem nie zamieszkuje na danej nieruchomości - pozostaje ich wewnętrzną sprawą.

W rozpoznanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż współwłaściciele spornej nieruchomości nie złożyli deklaracji w związku ze zmianą stawki opłaty. Jedynie B.S. złożyła deklarację "cząstkową", w której brak było pełnych danych dotyczących w/w nieruchomości.

Tym samym, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, wystąpiły okoliczności objęte dyspozycją art. 6o ust. 1 u.c.p.g., czego konsekwencją było określenie w decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w decyzji.

Sąd stwierdza, iż organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które pozwoliło na ustalenie liczby osób faktycznie zamieszkujących nieruchomość. Natomiast nowa stawka została prawidłowo ustalona na podstawie uchwały nr 1007/LVII/2022 z 24 listopada 2022 r. w sprawie zmiany uchwały nr 755/XLV/2021 z 18 listopada 2021 r. w sprawie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 441 zł obowiązującej od 1 stycznia 2023 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Jednocześnie decyzji w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami prawidłowo skierowana została do współwłaścicieli rzeczonej nieruchomości, tj. D.L., W.K., P.K., P.S., J.M., B.S. oraz M.Z..

W ocenie Sądu organy obu instancji, na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego, dokonały właściwych ustaleń określając wysokość należnej opłaty, obciążając nią wszystkich współwłaścicieli nieruchomości.

Ocena zaskarżonej decyzji nie dała Sądowi podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego w sposób mogący odnieść wpływ na istotę rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.