Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 349/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, ust. 2,  ust. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi A. J., A. J. i A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 19 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 czerwca 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...], o nakazaniu A Sp. z o.o. w [...] rozbiórki węzła betoniarskiego, usytuowanego na działce nr a (powstałej w wyniku podziału działki nr b), k.m.7, obręb [...], położonej przy ul. [...] w [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu przeprowadził w dniu 19 maja 2008 r. kontrolę inwestycji prowadzonej przez B polegającej na budowie wytwórni mas betonowych przy ul. [...] w [...].

W trakcie kontroli organ ustalił, że A. J. legitymuje się: 1) dokumentacją techniczną mobilnego węzła betoniarskiego sporządzoną przez C z 6 grudnia 2007 r.; 2) decyzją Prezydenta Miasta Opola z 14 kwietnia 2008 r. nr [...], ustalającą dla inwestora B warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie mobilnego węzła betoniarskiego wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacją wewnętrzną oraz budowy obiektu administracyjnego z częścią warsztatową; 3) zgłoszeniem zamiaru wykonania utwardzenia działki z 26 marca 2008 r.; 4) zgłoszeniem zamiaru wykonania przyłącza kablowego niskiego zasilania; 5) zgłoszeniem zamiaru wykonania przyłącza wody, kanalizacji sanitarnej i deszczowej do projektowanego węzła betoniarskiego z 14 kwietnia 2012 r.

W trakcie kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu stwierdził, że na działce przy ul. [...] w [...] zlokalizowano zespół urządzeń stanowiący mobilny węzeł betoniarski. Organ wskazał, że obiekt nie jest połączony trwale z gruntem, stopy urządzenia zamocowane są do elementów betonowych, które są swobodnie ułożone na utwardzeniu z płyt betonowych. Węzeł betoniarski składa się z 2 silosów na cement, zasobnika kruszywa wraz z mieszalnikiem, skib kruszywa wraz z podajnikiem taśmowym. W trakcie realizacji są przyłącza wodno-kanalizacyjne i elektryczne. Zakończono roboty budowlane polegające na utwardzeniu placu.

Pismem z 2 czerwca 2008 r. B poinformował organ pierwszej instancji, że mobilny węzeł betoniarski jest zabudowany na naczepie specjalnej, która zostanie zarejestrowana w wydziale komunikacji.

PINB nadmienił, że istnieje zgłoszenie robót budowlanych złożone przez B, polegających na instalacji urządzeń mobilnego węzła betoniarskiego na działce nr c, k.m. 7 obręb [...], przy ul. [...] w [...] z 30 kwietnia 2008 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta Opola 6 maja 2008 r. Jako termin rozpoczęcia robót wskazano 30 maja 2008 r. W odpowiedzi na powyższe zgłoszenie, Urząd Miasta Opola pismem z 2 czerwca 2008 r. poinformował A. J., że zgłoszenie instalacji urządzeń mobilnego węzła betoniarskiego nie podlega przepisom Prawa budowlanego i nie jest wymagane zgłoszenie ani pozwolenie na budowę.

Interwencję dotyczącą przedmiotowej inwestycji wniosła firma "D". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu pismem z 26 listopada 2008 r., a następnie pismem z 15 listopada 2010 r., nr [...], zawiadomił A. J. reprezentującego już "A" Sp. z o.o. o wszczęciu postępowania w sprawie budowy węzła betoniarskiego usytuowanego w [...] przy ul. [...] i planowanych oględzinach.

W trakcie przeprowadzonych w dniu 14 grudnia 2010 r. oględzin, organ ustalił, że węzeł betoniarski składa się z: 1) taśmociągu do transportu kruszywa wraz z wysypem o łącznej długości mierzonej w poziomie ok. 19 m, maksymalnej wysokości ok. 8 m i maksymalnej szerokości ok. 2.5 m; 2) zasobnika kruszyw wraz z wagą połączonego taśmociągiem z mieszalnikiem betonu; 3) mieszalnika betonu. Organ stwierdził, że zasobnik kruszyw oraz mieszalnik betonu obudowane są wspólnie panelami z blachy trapezowej podwójnej, bez ocieplenia. Obudowa wykonana jest w poziomie, a mieszalnik betonu dodatkowo posiada również obudowę od góry. Obudowa do urządzeń zamocowana jest za pomocą śrub i blachowkrętów. Oba urządzenia posiadają oś jezdną wraz z układem hamulcowym i dwoma kołami. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu ustalił też, że konstrukcja obu urządzeń posadowiona jest na prefabrykowanych elementach betonowych pod pionowymi elementami wsporczymi tych urządzeń. Organ podał, że elementy betonowe położone są swobodnie na utwardzeniu z prefabrykowanych płyt betonowych. Konstrukcja wsporcza urządzeń do elementów betonowych umocowana jest za pomocą śrub kotwiących. Organ wskazał, że w odległości ok. 9 m od obudowy mieszalnika betonu znajdują się dwa silosy na cement o średnicy ok. 2,5 m, ustawione na płytach żelbetowych, prefabrykowanych, o grubości 25 cm ułożonych na wykonanym utwardzeniu działki. Do węzła betoniarskiego doprowadzone są: instalacja elektryczna i wodociągowa, które zostały wykonane na podstawie odrębnego zgłoszenia. A. J. przedłożył schemat techniczny węzła betoniarskiego, pismo Urzędu Miasta Opola z 2 czerwca 2008 roku, pismo B z 6 maja 2008 r. kierowane do Prezydenta Miasta Opola o wydanie opinii na temat budowy mobilnego węzła betoniarskiego w kontekście uzyskania pozwolenia na budowę, zgłoszenia lub też braku wymogu ww. wymienionych. Inwestor oświadczył, że uruchomienie instalacji węzła betoniarskiego nastąpiło 18 czerwca 2008 r., a obudowy urządzenia dokonano w

2010 r. Podkreślił, że węzeł betoniarski jest mobilny, można go zdemontować i przewieść w inne miejsce oraz poinformował organ pierwszej instancji, że legitymuje się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy wydaną przez Prezydenta Miasta Opola z 14 kwietnia 2008 r ., nr [...].

Postanowieniem z 19 września 2011 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nałożył na A Sp. z o.o. w [...] obowiązek przedstawienia w terminie do 31 marca 2012 roku ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego, wraz opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu i oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Natomiast, pismem z 30 marca 2012 r. pełnomocnik firmy A Sp. z o.o. w [...] poinformował organ pierwszej instancji, że Spółka nie zamierza skorzystać z instytucji legalizacji samowoli budowlanej.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu ponownie przeprowadził 19 lipca 2012 r. oględziny, w trakcie których ustalił, że zasobnik kruszywa i mieszalnik betonu wspólnie tworzą obiekt kubaturowy, posiadający ściany i dach z blachy trapezowej.

W ścianach zamontowane są okna i drzwi. Organ stwierdził, że wewnątrz obiektu znajdują się pomieszczenie główne, sterownia i pomieszczenie na pierwszym piętrze, do którego dostęp zapewniony jest stalowymi schodami wewnętrznymi. Organ stwierdził, że w pomieszczeniu głównym, na wysokości ok. 1,5 m nad ziemią zawieszona jest oś z dwoma kołami samochodowymi.

Decyzją z dnia 11 października 2012 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu nakazał A Sp. z o.o. w [...] rozbiórkę węzła betoniarskiego usytuowanego na działce nr a (powstałej w wyniku podziału działki nr c) k.m. 7, obręb [...], położonej przy ul. [...] w [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji organ odwoławczy decyzją z 29 listopada 2013 r., nr [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i poprzedzające je postanowienie z 19 września 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ze zgromadzonych akt administracyjnych nie wynika w sposób jednoznaczny kto i w jakich okolicznościach nabył przedmiotowy węzeł betoniarski, postawił go w obecnym miejscu oraz go użytkuje. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powyższą decyzję wniósł A Sp. z o.o. w [...]. Wyrokiem z 14 marca 2013 roku, sygn. akt II SA/Op 61/13 Sąd oddalił skargę.

Kolejny raz prowadząc postępowanie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu pismem z 7 grudnia 2013 r. wezwał A Sp. z o.o. o złożenie pisemnych wyjaśnień poprzez wskazanie: 1) osoby (podmiotu), która przeznaczyła środki finansowe na realizację inwestycji w postaci węzła betoniarskiego, 2) osoby (podmiotu), która organizowała (zakup, sprowadzenie, montaż, rozruch) realizację inwestycji, 3) osoby (podmiotu), która formalno-prawnie jest właścicielem węzła betoniarskiego, 4) tytułu prawnego w oparciu o który A Sp. z o.o. korzysta z węzła betoniarskiego. Pomimo prawidłowego wezwania Spółka nie udzieliła żądanych informacji. Wezwanie ponowiono 2 stycznia 2013 r. i pomimo prawidłowego doręczenia, brak było odpowiedzi strony. Pismem z 2 stycznia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wezwał A. S. do stawiennictwa w charakterze świadka i zawiadomił o powyższym strony postępowania. Organ zwrócił się też do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o informację, który z wymienionych podmiotów (A Sp. z o.o., Zakład Budownictwa Ogólnego B, Zakład Budownictwa Ogólnego E) finansował i dokonywał związanych z tym obowiązków podatkowych dotyczących nabycia w latach 2007-2008 mobilnego węzła betoniarskiego składającego się, m.in. z naczepy specjalnej [...] i z lokalizowanego w [...] przy ul. [...]. Pismo powyższe pozostało bez odpowiedzi, natomiast A. S. zawiadomiła organ pierwszej instancji, że we wskazanym terminie przesłuchania ma zaplanowany urlop. Dodała, że w sprawie ustawionego mobilnego węzła betoniarskiego nie ma nic do powiedzenia.

Następnie, pismem z 18 stycznia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wezwał A. J., prezesa zarządu A Sp. z o.o. w celu przesłuchania w charakterze strony. Pomimo prawidłowego doręczenia zawiadomienia A. J. nie stawił się w organie pierwszej instancji.

Organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego zwrócił się również do Prokuratora Rejonowego w Opolu o udzielenie informacji polegającej na wskazaniu podmiotu uznanego przez Prokuraturę Rejonową w Opolu za inwestora budowy spornego węzła betoniarskiego. W odpowiedzi, prokurator Prokuratury Rejonowej w Opolu pismem z 21 lutego 2013 r. sygn. akt: [...], poinformował, że w postępowaniu, o podanej sygnaturze za inwestora robót przy budowie węzła betoniarskiego uznano A Sp. z o.o. w [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wystąpił także do Prezydenta Miasta Opola o wskazanie, które podmioty obowiązane były do uiszczania należności podatkowych z tytułu opłat lokalnych nieruchomości przy ul. [...] w [...] i czy tego rodzaju należności wpływały na konto Gminy Opole. Naczelnik Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych Urzędu Miasta Opola poinformował, że A Sp. z o.o., A. S. i A. J. zobowiązani byli do uiszczania należności podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Dodał, że nieruchomość ta o powierzchni gruntowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, będącej własnością A. S. i A. J. korzysta ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, zgodnie z Opolskim Programem Pomocy Publicznej, w okresie od 15 września 2010 r. do 15 września 2013 r.

Postanowieniem z 28 marca 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nałożył na A Sp. z o.o. obowiązek przedstawienia w terminie do 6 maja 2013 r. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego, na prawach oryginału, wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W uzasadnieniu organ przywołał stwierdzony stan faktyczny i wskazał, że przedmiotowy węzeł betoniarski stanowi obiekt budowlany – budowlę, której wzniesienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Organ zaznaczył, że inwestor nigdy nie występował z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę i decyzją taką się nie legitymuje. Organ wywiódł, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 48 Prawa budowlanego, przy czym możliwa jest legalizacja obiektu.

W tak ustalonym stanie faktycznym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z 11 czerwca 2013 r., nr [...], nakazał A Sp. z o.o. w [...] rozbiórkę węzła betoniarskiego usytuowanego na działce nr a (powstałej w wyniku podziału działki nr c) k.m. 7 obręb [...], położonej przy ul. [...] w [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki decyzją z 9 października

2014 r., nr [...], OWINB uchylił zaskarżona decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że organ ten winien ustalić, kto jest odpowiedzialny za sporną inwestycję.

Ponownie prowadząc postępowanie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu ustalił, że na stronie internetowej A Sp. z o.o. znajdują się informacje o prowadzonej przez tę firmę sprzedaży mieszanki betonowej dla budownictwa i przemysłu drogowego sygnowanej marką [...].

Organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego uzyskał także wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z 9 grudnia 2013 roku, gdzie wskazano, że urząd ten nie posiada informacji na temat nabycia przedmiotowego węzła betoniarskiego.

Postanowieniem z 2 stycznia 2014 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nałożył na A Sp. z o.o. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. Następnie, decyzją z 14 marca 2014 r., nr [...], nakazał A Sp. z o.o. w [...] rozbiórkę węzła betoniarskiego usytuowanego na działce nr a (powstałej w wyniku podziału działki nr c) k.m. 7, obręb [...], położonej przy ul. [...] w [...].

OWINB decyzją z 21 listopada 2014 r. uchylił ww. decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na fakt ujawnienia nowych stron postępowania: w osobie A. S. i A. J.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 5 maja 2015 roku, sygn. akt II SA/Op 27/15, oddalił skargę A Sp. z o.o. na decyzję OWINB z dnia 21 listopada 2014 r.

Prowadząc postępowanie w dalszym ciągu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu pismem z 16 grudnia 2015 r. zawiadomił strony o tyczącym się postępowaniu i możliwością zapoznania się z aktami sprawy, a także wezwał A. S. i A. J. do złożenie wyjaśnień, wraz ze wskazaniem czy przysługuje im prawo własności bądź inny tytuł do korzystania z węzła betoniarskiego umiejscowionego na działce nr a k.m. 7, obręb [...], przy ul. [...] w [...], względnie o wskazanie osób lub podmiotów, które umiejscowiły węzeł na ww. działce, lub które czerpią pożytki z przedmiotowego węzła betoniarskiego.

Postanowieniem z 14 stycznia 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu nałożył na A Sp. z o.o. obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego, na prawach oryginału, wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Po czym działając na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, wydał decyzję z dnia 19 maja 2015 r. o nakazie rozbiórki przedmiotowego węzła betoniarskiego.

W uzasadnieniu ponownie przedstawił stan faktyczny i dodał, że mieszalnik betonu posiada oś z kołami samochodowymi, jednak oś ta jest zawieszona ok. 1,5 m nad ziemią. Organ dodał, że obecnie przedmiotowy obiekt nie jest obiektem mobilnym, a zmiana jego położenia wymagałaby przeprowadzenia rozbiórki (demontażu). Organ wskazał, że w okolicznościach sprawy nie można doszukać się przesłanek wskazujących na zamiar przemieszczania węzła, gdyż jego lokalizacja nie uległa zmianie od 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu podkreślił, że inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę, jednak był on świadomy konieczności posiadania takiego dokumentu, gdyż A. J. wystąpił o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i uzyskał decyzję w dniu 14 kwietnia 2008 r.

PINB dodał, że ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że inwestorem obiektu jest A Sp. z o.o. Zapisy w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Opolu dla działki nr a w [...] przy ul. [...] wskazują, że do lipca 2014 r. wyłącznym właścicielem działki, na której posadowiony jest węzeł betoniarski, była A Sp. z o.o. Organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego podkreślił, że sporna inwestycja stanowi budowlę, na wybudowanie, której konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Podał, że A. J., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Budownictwa Ogólnego B w [...] nie uzyskał pozwolenia na budowę, a jedynie pismem z 6 maja 2008 r. zgłosił zamiar instalacji mobilnego węzła betoniarskiego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wykazywał, że samo zgłoszenie nie było wystarczające dla legalnego wzniesienia obiektu, a ponadto zostało ono złożone po wzniesieniu budowli. Organ argumentował, że w sprawie zastosowanie miały przepisy art. 48 Prawa budowlanego, a z uwagi na fakt, że inwestor legitymował się decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, możliwe było przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Strona nie spełniła jednak nałożonych obowiązków, konsekwencją czego był nakaz rozbiórki.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A Sp. z o.o., a także A. S. i A. J.

Decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 52 Prawa budowlanego, poprzez nieustalenie, kto jest właścicielem mobilnego węzła betoniarskiego, oraz wadliwe przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie legalizacji zostało skierowane względem inwestora. Podniesiono też zarzut naruszenie art. 53 Prawa budowlanego, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przez współwłaścicieli nieruchomości, jak i inwestora w zakresie chęci skorzystania z legalizacji samowoli budowlanej, a także naruszenie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w ramach sprawy mamy do czynienia z obiektem budowlanym. Zarzucono również naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a., art. 9 K.p.a. Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postanowienia, a następnie o umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Spółki wskazał, że OWINB w decyzji z 29 listopada 2012 r. wyraźnie wskazał na konieczność ustalenia inwestora spornej inwestycji.

Organ odwoławczy, opisaną na wstępie decyzją z dnia 19 czerwca 2015 r., podzielił zaprezentowane przez organ pierwszej instancji stanowisko zarówno co do kwalifikacji prawnej spornego obiektu, jak i do wskazania podmiotu, względem którego skierowano decyzję rozbiórkową.

W pierwszej kolejności swoich wywodów wskazał, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepisy te zawierają katalog obiektów i robót budowlanych, których budowa zwolniona jest z uzyskania pozwolenia na budowę, a dla legalnego ich wykonania wymagane jest jedynie zgłoszenie. Analiza treści tych artykułów, w przekonaniu OWINB prowadziła do wniosku, że obiekt – mobilny węzeł betoniarski – wymagał dla swej legalności uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ przedsięwzięcie to zakwalifikować należało do kategorii budowli, o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy dowodził, że zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, obiekty budowlane i ich budowa winna być poprzedzona decyzją o pozwoleniu na budowę oraz podkreślił, że z obowiązku takiego nie jest także zwolniony tymczasowy obiekt budowlany, którym, w rzeczywistości, w jego ocenie, jest sporny obiekt. Stosownie do art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, tymczasowy obiekt budowlany definiowany jest jako obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem.

Okoliczność, że sporne urządzenie posiada w nazwie oznaczenie "mobilny" a więc jest możliwe do zdemontowania i przemieszczenia w inne miejsce nie oznacza, w przekonaniu OWINB, że jest to urządzenie tymczasowe, skoro sporny obiekt jest użytkowany w tym samym miejscu od 2008 r., czyli przez czas dłuższy niż przewidziane w powyższym przepisie dla obiektów tymczasowych 120 dni.

Zaakcentował organ, że dokonane zgłoszenie z 30 kwietnia 2008 r. nie mogło wywołać skutków prawnych, ponieważ inwestor przystąpił do budowy przed upływem trzydziestodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (kontrola Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 19 maja 2008 r. ujawniła, że obiekt już istnieje). Ponadto zrealizowana inwestycja jest użytkowana powyżej 120 dni, a właśnie ten fakt przesądził o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.

Wobec powyższego organ dowodził, że brak pozwolenia na budowę skutkować musiał wszczęciem i prowadzeniem postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po myśli ustępu 2 przywołanego przepisu jeżeli budowa: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Powyższe zapisy wskazują zatem, że legalizacja samowoli budowlanej może nastąpić wyłącznie wówczas, jeżeli inwestycja spełnia ww. warunki. Dla terenu, na którym znajduje się obiekt odwołujących brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla celów, jednakże, postępowania legalizacyjnego inwestor może dostarczyć ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która będzie stanowiła podstawę dla doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zauważył, że zobowiązanie inwestora do przedłożenia takiej decyzji byłoby uprawnione jedynie wówczas, jeśli inwestycja spełniałaby drugi z określonych warunków, tj. nie byłaby sprzeczna z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

OWINB wyjaśnił, że z powyższych uprawnień Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego skorzystał, bowiem postanowieniem z 14 stycznia 2015 r. nałożył na A Sp. z o.o. obowiązek przedłożenia w terminie do 31 marca 2015 r. określonych dokumentów. Jednakże Spółka obowiązku tego nie spełniła, zatem za uzasadnione, zdaniem organu odwoławczego, uznać należało zobowiązanie Spółki do rozbiórki mobilnego węzła betoniarskiego. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (czyli przedłożenia dokumentów), stosuje się przepis ust. 1, który stanowi o obowiązku rozbiórki. W ocenie organu odwoławczego, także kwestia ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za rozbiórkę mobilnego węzła betoniarskiego nie budziła dalszych wątpliwości. Zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Podmiotem, który czerpie korzyści z tytułu eksploatowania mobilnego węzła betoniarskiego jest A Sp. z o.o. w [...]. Spółka ta do lipca 2015 r. była bowiem wyłącznym właścicielem działki, na której węzeł został zlokalizowany. Ponadto z istniejącej i czynnej strony internetowej A Sp. z o.o. wynika, że pod adresem inwestycji znajduje się mobilny węzeł betoniarski, a sama Spółka prowadzi sprzedaż mieszanki betonowej dla budownictwa i przemysłu drogowego sygnowanej marką [...], przy czym w dacie realizacji inwestycji to właśnie A Sp. z o.o. dysponowała nieruchomością, a obecni właściciele działki nr a nie udzielili w sprawie żadnych wyjaśnień. Stąd podjęta przez organ pierwszej instancji decyzja zapadła, po wyczerpaniu realnych możliwości związanych z uzyskaniem informacji co do inwestora, gdyż każdy z organów, do którego się zwrócono nie dysponował innymi dokumentami, co do spornej inwestycji. Jednocześnie zważono, że przywołany wcześniej przepis art. 52 Prawa budowlanego dopuszcza nałożenie obowiązku rozbiórki także na właściciela obiektu, co w tej sprawie uczyniono.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 19 czerwca 2015 r., nr [...], A. S., A. J. oraz A Sp. z o.o. w [...] wnieśli o uchylenie ww. decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżący przestawili zarzut naruszenia prawa procesowego: w tym art. 7 K.p.a. w związku z art. 9, 80 i 140 K.p.a., poprzez nierozpoznanie przez organ II instancji wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu i w wyniku tego pominięcie faktów i twierdzeń strony w trakcie rozpoznania środka odwoławczego; art. 6 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania dowodowego z rażącym naruszeniem prawa; art. 9 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie postępowania uzyskania od organu należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które są podstawą wydania decyzji; art. 105 § K.p.a., w ten sposób, że organ nie znalazł podstawy do umorzenia postępowania.

Zgłaszając zarzut naruszenia prawa materialnego skarżący podnieśli, że organ dopuścił się naruszenia art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie, że w ramach sprawy mamy do czynienia z obiektem budowlanym; art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez pominięcie faktu dokonania przez stronę skutecznego zgłoszenia robót budowlanych; art. 52 Prawa budowlanego, poprzez błędne przyjęcie, że inwestorem była firma A Sp. z o.o. i w konsekwencji nakazanie temu podmiotowi wykonanie czynności rozbiórki węzła betoniarskiego.

Uzasadniając swoje stanowisko, skarżący ponowili argumentację przedstawioną w odwołaniu oraz całkowicie zakwestionowali tezę o możliwości zakwalifikowania mieszalnika, który umieszczony jest na na ramie wraz z osią jezdną jako budowli. Zdaniem strony, mobilny węzeł betoniarski zaopatrzony w oś jezdną wraz z zamontowanymi kołami samochodowymi nie może być zakwalifikowany jako budowla, a w szczególności wolno stojąca instalacja przemysłowa lub urządzenie techniczne. Mieszalnik betonu jest pojazdem o specjalistycznym przeznaczeniu, względem którego nie stosuje się przepisów Prawa budowlanego. Nadmieniono, że urządzenie to zostało wyprodukowane na terytorium Portugalii, a następnie dzięki zamontowanej osi jezdnej przetransportowane do Polski. Z tej przyczyny skarżący nie godzą się, że przedmiotowe urządzenie posiada cechy wolno stojącej instalacji przemysłowej.

Nadto dowodzono, że postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego powinno zostać umorzone, bowiem strona, działając na zasadzie art. 30 Prawa budowlanego, zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych. Zamiar ten został rozstrzygnięty ostatecznie w dniu 2 czerwca 2008 r., to jest w chwili otrzymania informacji o braku sprzeciwu do zamiaru wykonania prac budowlanych, a także odstąpienia od nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Skarżący nie zaaprobowali stanowiska organu, że inwestorem spornego węzła była Spółka A, która obecnie nie jest właścicielem działki położonej w [...] przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę OWINB w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Podkreślił, że w realiach badanej sprawy nie można uznać, że mobilny węzeł betoniarski, pozostający od 2008 r. w tym samym miejscu, nie stanowi obiektu budowlanego. W przekonaniu organu, za uznaniem przedmiotu postępowania za obiekt wymagający pozwolenia na budowę przemawia jego stałe i niezmienione od 2008 r. użytkowanie oraz podłączenie do instalacji i urządzeń. W przekonaniu organu, z faktu, że obiekt w samej nazwie ma przymiotnik "mobilny" nie oznacza, że stanowi on pojazd, gdyż zawiera szereg cech charakterystycznych dla budowli, co zostało udowodnione w toku postępowania.

W ocenie organu, nie ulega również wątpliwości, że obowiązek może zostać nałożony na A S. z o.o., jako inwestora i podmiot czerpiący bezpośrednie korzyści z użytkowania węzła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi okazały się niezasadne, co spowodowało konieczność jej oddalenia.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Co do zasady sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowił art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie zaś do przepisu art. 48 ust. 2, w sytuacji gdy budowa, o której mowa powyżej:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem wówczas właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

Zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego).

Analiza powyższych uregulowań prowadzi do wniosku, iż obowiązkiem właściwego organu nadzoru budowlanego jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę. Przy czym orzeczenie nakazu rozbiórki dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy nie nastąpi legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej. Legalizacja ta możliwa jest w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w powyższych przepisach dokumentacji.

Dla oceny prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji powyższej regulacji kluczowe znaczenie ma odniesienie się do zagadnień gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Dla każdego bowiem postępowania istotne znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, gdyż tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., w sprawie sygn. akt II FSK 521/07, CBOSA).

Obowiązująca na gruncie postępowania administracyjnego zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 K.p.a., nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. Powyższe uregulowania wiążą się ściśle z zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), której istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Zasada swobodnej oceny dowodów jest zatem ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej. Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ opiera swoje rozstrzygnięcie sprawy. Elementem owej oceny dowodów jest ustalenie znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Ważne jest aby określony środek dowodowy miał w ocenie organu znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny i dają temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści (vide: wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1984 r., w sprawie sygn. akt III SA 113/84, ONSA 1984/1/42)

W realiach niniejszej sprawy spornym elementem jest ustalenie charakteru robót budowlanych wykonanych przez skarżącą Spółkę. Powyższe ustalenie ma kapitalne znaczenie dla możliwości dokonania prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy pod określone normy prawa pozytywnego. Z okoliczności sprawy wynika jasno, iż organy obu instancji miały świadomość wagi dokonywanej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z punktu widzenia konieczności stosowania właściwej - zależnie od dokonanych ustaleń - regulacji prawnych. Z tego też powodu należy docenić wszechstronność dokonanej oceny kompletnie zgromadzonego materiału dowodowego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja wydana przez organ nadzoru budowlanego o nakazaniu A Spółka z o.o. w [...] rozbiórki węzła betoniarskiego usytuowanego na działce nr d, k.m. 7, obręb [...], położonej przy ul. [...] w [...].

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów obu instancji co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu.

Poza sporem pozostawała okoliczność, że postępowanie inspekcji budowlanej było prowadzone celem zbadania legalnego (a więc w zgodzie z prawem) wykonania węzła betoniarskiego.

W ocenie Sądu, węzeł betoniarski jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit.b Prawa budowlanego. Budowlę taką należy zakwalifikować, jako "wolno stojącą instalację przemysłową", o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. W konsekwencji sugestia skarżących, że realizacja tego obiektu nie wymaga pozwolenia na budowę nie znajduje żadnego uzasadnienia. Powiedzieć również przyjdzie, że nie można przychylić się do stanowiska, iż realizacja mobilnego węzła betoniarskiego jest montażem, który nie podlega w ogóle przepisom Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 przywołanej ustawy. Przepisy te z kolei zawierają katalog obiektów i robót budowlanych, których budowa zwolniona jest z uzyskania pozwolenia na budowę, a dla legalnej ich realizacji wymagane jest jedynie zgłoszenie organom administracji architektoniczno-budowlanej.

Jak już wyżej powiedziano, analiza tych przepisów, jak trafnie wywiódł, organ prowadzi do przekonania, że obiekt – mobilny węzeł betoniarski – wymaga dla swej legalności uzyskania pozwolenia na budowę (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 53/13, Lex nr 1579512).

Również nie jest kontestowana w sprawie okoliczność, że żaden ze skarżących nie legitymował się decyzją o pozwoleniu na budowę w odniesieniu do przedmiotowego węzła betoniarskiego oraz fakt, że obiekt ten jest użytkowany w tym samym miejscu od 2008 r.

Wprawdzie, mając na uwadze regulację zawartą w art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego, A. J. dokonał zgłoszenia w dniu 30 kwietnia 2008 r. robót budowlanych polegających na instalacji urządzeń mobilnego węzła betoniarskiego, zabudowanego na specjalnej naczepie, to jednak nie można uznać, że inwestor wykonał sporny obiekt legalnie. Twierdzenia tego nie zmienia nawet treść pisma sygnowanego przez Urząd Miasta Opola z dnia 2 czerwca 2008 r., w którym poinformowano zgłaszającego A. J., że zgłoszenie instalacji mobilnego węzła betoniarskiego nie podlega przepisom Prawa budowlanego.

Z akt administracyjnych – w tym protokołu kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 19 maja 2008 r. wynika wszak, że obiekt już funkcjonował w tej dacie. Zgodzić zatem się przyjdzie z organami, że dokonane zgłoszenie (z dnia 30 kwietnia 2008 r.) nie mogło wywołać skutków prawnych, skoro inwestor przystąpił do budowy przed upływem trzydziestodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu przez organ administracji techniczno-budowlanej.

Wobec powyższego, uprawnione jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę bądź (choćby mylnego) zgłoszenia właściwemu organowi przez rozpoczęciem realizacji inwestycji, polegającej na wykonaniu mobilnego węzła betoniarskiego.

Stosownie do regulacji przepisów ust. 1 art. 48 Prawa budowlanego samowola budowlana polegająca na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, co do zasady skutkuje nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest już orzekany bezwzględnie. Jak wyżej powiedziano, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jeśli tak, to organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego. Podkreślić przyjdzie, że w istocie to co ustawodawca statuuje jako zasadę (nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wznoszonego bez pozwolenia) staje się wyjątkiem. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej szczegółowo określają przywołane wyżej przepisy art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, zaś legalizacja samowoli budowlanej może nastąpić wyłącznie wówczas, jeżeli inwestycja spełnia warunki określone w tym przepisie. Legalizacja ta możliwa jest w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w powyższych przepisach dokumentacji.

Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że z uprawnień wynikających z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego skorzystał, bowiem postanowieniem z 14 stycznia 2015 r. nałożył na A Sp. z o.o. w [...] obowiązek przedłożenia w terminie do 31 marca 2015 r. określonych dokumentów. Jednakże Spółka obowiązku tego nie spełniła. Oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem a uprawnieniem inwestora (identycznie: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2005 r., OSK 1602/04, Legalis).

Jednakże, w sytuacji, gdy nie było możliwe doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, organy zobligowane były do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. W ocenie Sądu, za niemożność doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem należy uznać nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów, co miało miejsce w rozpatrywanym stanie faktycznym.

Równocześnie Sąd uznał, że argumentacja zawarta w skardze, jakoby wzniesiony obiekt miał charakter pojazdu, nie znajduje oparcia w materiałach sprawy, a w szczególności w protokołach kontroli i oględzin z dnia 6 maja 2008 r. oraz z dnia 14 grudnia 2010 r., z których, między innymi, jednoznacznie wynika, że węzeł betoniarski jest znacznych rozmiarów, składa się z taśmociągu o łącznej długości mierzonej w poziomie ok. 19 m, maksymalnej wysokości ok. 8 m, zasobnik kruszyw oraz mieszalnik betonu obudowane są wspólnie panelami z blachy trapezowej podwójnej. Oba urządzenia posiadają wprawdzie oś jezdną wraz z układem hamulcowym i dwoma kołami, jednak PINB ustalił, że konstrukcja obu urządzeń posadowiona jest na prefabrykowanych elementach betonowych pod pionowymi elementami wsporczymi tych urządzeń, zaś elementy betonowe położone są na utwardzeniu z prefabrykowanych płyt betonowych, a do węzła betoniarskiego doprowadzona jest instalacja elektryczna i wodociągowa. Przedstawione okoliczności nie pozwoliły Sądowi na przyjęcie, że przedmiotowy obiekt jest pojazdem. Jednocześnie nie ma znaczenia fakt, z jakich materiałów zbudowano obiekt ani sposób jego połączenie z gruntem. Także nie ma znaczenia okoliczność, że węzeł betoniarski został w całości przeniesiony z innego terenu, bowiem również ustawienie gotowego obiektu na nieruchomości stanowią w rozumieniu Prawa budowlanego roboty budowlane (art. 3 pkt 7).

Sąd zgodził się także z oceną organu odwoławczego, że kwestia ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za rozbiórkę mobilnego węzła betoniarskiego nie budziła wątpliwości. Zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

Przepis ten wskazuje wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami. Materiał dokumentacyjny sprawy potwierdza, że podmiotem, który czerpie korzyści z tytułu eksploatowania mobilnego węzła betoniarskiego jest A Sp. z o.o. w [...]. Spółka ta do lipca 2015 r. była wyłącznym właścicielem działki, na której węzeł został zlokalizowany. Spółka wskazuje jako swój adres (na czynnej stronie internetowej) adres inwestycji, a więc miejsce gdzie znajduje się mobilny węzeł betoniarski, a sama Spółka prowadzi sprzedaż mieszanki betonowej dla budownictwa i przemysłu drogowego sygnowanej marką [...], przy czym w dacie realizacji inwestycji to właśnie A Sp. z o.o. dysponowała nieruchomością, a obecni właściciele działki nr a nie udzielili w sprawie żadnych wyjaśnień. Stąd podjęta przez organ pierwszej instancji decyzja (zaakceptowana decyzją odwoławczą) zapadła, po wyczerpaniu realnych możliwości związanych z uzyskaniem informacji co do inwestora, gdyż każdy z organów, do którego się zwrócono nie dysponował żadnymi dokumentami, co do spornej inwestycji. Jednocześnie organy obu instancji trafnie wywodziły, że przepis art. 52 Prawa budowlanego dopuszcza nałożenie obowiązku rozbiórki także na właściciela obiektu.

W konsekwencji powiedzieć przyjdzie, że organy obu instancji właściwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego.

Tytułem podsumowania przyjdzie przypomnieć, iż według art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis

ust. 1. W przekonaniu Sądu, zostało wykazane w postępowaniu wyjaśniającym, że Spółka A, będąca w dacie realizacji właścicielem działki a, na której znajduje się przedmiotowy węzeł betoniarski nie wywiązała się z obowiązków nałożonych na nią przez PINB na mocy art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Tym samym, zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego - wydanie nakazu rozbiórki - z uwagi na dyspozycję art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, stanowiło dla organów obu instancji prawny obowiązek. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, okazał się nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny działając z urzędu, nie dopatrzył się w działaniach organów takich naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności przedmiotu rozpoznanej skargi. Zaskarżony do Sądu akt okazał się legalny zarówno na płaszczyźnie materialnoprawnej oraz procesowej.

Przedstawione powyżej argumenty zadecydowały o oddaleniu rozpoznanej skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.