Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 291/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i 2 pkt 2, art. 186
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wa 340/22 w sprawie ze skargi J. P., M. W., G. W., J. W., E. K., M. W., P. W., M. W., N. G. i W. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji", "WSA") wyrokiem z 26 października 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wa 340/22, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P., M. W., G. W., J. W., E. K., M. W., P. W., M. W., N. G. i W. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii (dalej w skrócie: "organ" lub "Minister") przedmiocie stwierdzenia nieważności:

I. zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do rozpatrzenia wniosku J. P., M. W., G. W., J. W., E. K., M. W., P. W., M. W., N. G. i W. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w B. z dnia 24 października 1972 r., nr GKM.IV-60/73/72 w części dotyczącej odszkodowania za działkę o nr [...] o pow. 533 m2 - w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy;

II. stwierdził, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpatrywaniu wniosku, o którym mowa w pkt I.;

III. stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

IV. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżących J. P., M. W., G. W., J. W., E. K., M. W., P. W., M. W., N. G. i W. W. solidarnie kwotę 1.500,- złotych tytułem sumy pieniężnej;

V. oddalił skargę w pozostałej części;

VI. zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz J. P., M. W., G. W., J. W., E. K., M. W., P. W., M. W., N. G. i W. W. solidarnie kwotę 750 (siedemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wyjaśniono, iż pismem z 24 marca 2021 r., skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności wyżej opisanego orzeczenia. Minister pismem z 1 marca 2022 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w B. w celu pozyskania akt sprawy zakończonej orzeczeniem z 1972 r. W odpowiedzi, Archiwum Państwowe w B. do pisma z 7 marca 2022 r. (wpływ do organu 11 marca 2022 r.) przesłało w załączeniu uwierzytelnione reprodukcje akt sprawy związanej z orzeczeniem z 1972 r. (23 uwierzytelnione reprodukcje). Wnioskodawcy w piśmie z 8 marca 2022 r. (wpływ do organu 14 marca 2022 r.) wnieśli ponaglenie na bezczynność i przewlekłość Ministra w prowadzonym postępowaniu, wzywając jednocześnie organ do niezwłocznego załatwienia sprawy administracyjnej. Pismem z 25 marca 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii poinformował wnioskodawców o umorzeniu postępowania z mocy prawa z dniem 16 września 2021r. i tym samym o zakończeniu postępowania nieważnościowego – na podstawie art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) – dalej jako: "nowelizacja k.p.a.".

Sąd wyjaśnił, iż w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1972 r. zażądano zobowiązania Ministra do rozpatrzenia wniosku z 24 marca 2021 r. – w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; ustalenie, że bezczynność oraz przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie solidarnie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 25.000 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o należną opłatę skarbową w kwocie 170 zł. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 k.p.a.

Następnie wskazano, iż Minister Rozwoju i Technologii – w odpowiedzi na skargę – wniósł o odrzucenie, względnie o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, iż od dnia doręczenia i ogłoszenia ww. orzeczenia z 1972 r. do dnia złożenia wniosku inicjującego postępowanie nadzorcze upłynęło ponad 48 lat. W związku z zaistnieniem przesłanki z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone, o czym Ministerstwo poinformowało wnioskodawców pismem z 25 marca 2022 r. zgodnie z ogólną zasadą informowania, tj. na podstawie art. 9 k.p.a. Zdaniem organu powołany art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. wprowadza zupełnie nową przesłankę umorzenia postępowania, tj. upływ okresu ponad 30 lat od doręczenia decyzji do wszczęcia postępowania nadzorczego, przewidując jednocześnie, że w tych przypadkach umorzenie następuje z mocy prawa. W ocenie organu, jeżeli wystąpiły okoliczności faktyczne skutkujące umorzeniem postępowania z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r., określone w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., to brak jest możliwości ponownego umorzenia tego samego postępowania w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 105 k.p.a. Wobec braku możliwości wydania przez organ nadzorczy decyzji stwierdzającej fakt umorzenia z mocy prawa postępowania, postępowanie zostało zakończone, o czym skarżący zostali poinformowani pismem Departamentu Orzecznictwa z 25 marca 2022 r. Organ stwierdził też, że brak jest dowodów wskazujących na zachodzący związek pomiędzy opisaną przez skarżących bezczynnością organu a doznanym uszczerbkiem w majątku skarżących, co ewentualnie uzasadniałoby przyznanie wnioskowanej sumy pieniężnej. Minister ustosunkował się tez do zarzutu celowego oczekiwania na nowelizację Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując na ilość spraw prowadzonych przez ten organ w czasie pomiędzy procedowaniem nad projektem ustawy nowelizującej w uchwalonym brzmieniu (od czerwca 2021 r.), a dniem wejścia w życie ustawy.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wyjaśnił, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a.. Wskazano na kodeksowe terminy załatwienia sprawy oraz obowiązek zawiadomienia strony o każdej przyczyny zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy.

Analizując podejmowane przez Ministra w sprawie czynności WSA stwierdził, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., nie zawiadomił w tym terminie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyny zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Sąd nie podzielił przy tym twierdzenia organu, że postępowanie w sprawie zostało zakończone w związku ze skierowaniem do skarżących informacji zawartej w piśmie z 25 marca 2022 r. i dlatego skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przedmiotowego postępowania powinna podlegać odrzuceniu. Zaznaczono, że w orzecznictwie i doktrynie obowiązuje zasada domniemania załatwiania spraw w formie decyzji administracyjnej. Nie jest zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów wykonujących administrację publiczną, w którym wnioski jednostki załatwiane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym. Sprawa administracyjna, która powinna być zakończona wydaniem decyzji administracyjnej nie może być załatwiona poprzez przesłanie wnioskodawcy pisma informującego o tym, że nie istnieje podstawa do prowadzenia postępowania. Takie działanie pozbawia wnioskodawcę uprawnień procesowych wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, uniemożliwia wnioskodawcy zakwestionowanie stanowiska organu przez skorzystanie z przewidzianych prawem środków odwoławczych. Takiego obowiązku nie uchyla przepis prawa stanowiący, że postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa. Istnienie takiej normy prawa oznacza, że wydana na jej podstawie decyzja będzie miała jedynie charakter deklaratoryjny. Przesłanki do umorzenia postępowania mogą wymagać przeprowadzenia postępowania dowodowego i być przedmiotem sporu.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że w dacie wyrokowania Minister nie rozpoznał sprawy, tym samym jego działanie nosiło znamiona bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżących z 24 marca 2022 r. Z tych też przyczyn Sąd zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z 24 marca 2021 r. Uznał jednocześnie termin jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy za wystarczający do oceny całokształtu materiału dowodowego, jednocześnie rozsądny dla zaprzestania naruszenia prawa skarżących do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. WSA zauważył, iż Minister działał przewlekle przez okres około roku i trudno znaleźć argumenty przemawiające za usprawiedliwieniem wykazanego okresu przewlekłości. Po wpłynięciu do organu wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia do czasu podjęcia pierwszej czynności w sprawie organ milczał przez okres około roku, nie podając przez ten czas przyczyn zwłoki, ani przewidywanego terminu załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu orzeczona bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważono, że organ właściwy do rozpoznania sprawy prowadził postępowanie przez wyżej wskazany okres, niemający uzasadnienia w stopniu skomplikowania sprawy, nie zastosował się do obowiązków określonych w art. 36 k.p.a., a na końcu doszło do sytuacji niewłaściwie ocenionej przez organ jako zakończenie sprawy. Ponadto okoliczności podnoszone w odpowiedzi na skargę (duża liczba spraw) nie mogły usprawiedliwić zwłoki w załatwieniu sprawy skarżących, ani zmienić oceny charakteru stwierdzonej bezczynności i przewlekłości, ponieważ brak odpowiedniej liczby pracowników do bieżącego rozpatrywania spraw, nie stanowi normatywnej przesłanki wyłączającej odpowiedzialność organu w terminowym załatwieniu sprawy. Efektem postępowania winno być wydanie aktu administracyjnego. Wszystko to oznacza, że przewlekłe działanie Ministra w postępowaniu miało cechy rażącego naruszenia prawa.

Z uwagi na stan rażącej przewlekłości Sąd co do zasady uwzględnił żądanie skarżących o przyznanie sumy pieniężnej, lecz zweryfikował je co do żądanej wysokości - zasądził sumę pieniężną w kwocie 1.500 złotych. W pozostałym zakresie, skargę oddalił .

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rozwoju i Technologii zaskarżając go w części tj. w zakresie punktów I, II, III, IV i VI.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego tj.:

a) błędną wykładnię art. 2 ust. 2 ustawy dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) polegającą na uznaniu, iż:

- przepis prawa stanowiący, że postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa (art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.), nie uchyla obowiązku zakończenia sprawy administracyjnej wydaniem decyzji administracyjnej, podczas gdy z treści art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. wynika jednoznacznie, że umorzenie postępowania następuje z mocy prawa po zaistnieniu obiektywnych, wskazanych w tym przepisie przesłanek, a zarazem brak jest podstawy prawnej w nowelizacji k.p.a., jak i samym k.p.a. do wydania decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej ten skutek;

- wystarczającą podstawę do wydania przez organ decyzji administracyjnej potwierdzającej umorzenie postępowania z mocy prawa stanowi potrzeba zapewnienia stronom postępowania możliwości skorzystania z przewidzianych prawem środków odwoławczych, tj. domagania się kontroli instancyjnej oraz sądowoadministracyjnej działalności organu, podczas gdy brak jest przepisu mogącego stanowić podstawę wydania takiej decyzji, co jest wynikiem celowego działania ustawodawcy, natomiast organy administracji zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa, a ponadto strony posiadają możliwość domagania się kontroli działalności administracji publicznej poprzez składanie skarg na bezczynność organu.

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które

to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez sformułowanie lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia (kluczowej dla sprawy) oceny o konieczności wydania deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, potwierdzającej umorzenie postępowania na mocy art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.

b) art. 3 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez:

- wadliwą kontrolę działania Ministra Rozwoju i Technologii dokonaną z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy, z których wynikało, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w B. z dnia 24 października 1972 r., nr GKM.IN/-60/73/72 zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., z dniem 16 września 2021 r., a więc z tym dniem zostało zakończone, o czym organ poinformował w piśmie z dnia 25 marca 2022 r.,

- uchylenie się przez Sąd od rozpoznania istoty sprawy, tj. od oceny, na podstawie akt sprawy i stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie z dnia 25 marca 2022 r., czy zaistniały okoliczności wskazane w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., powodujące skutek w postaci umorzenia postępowania nadzorczego z mocy prawa;

c) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust 2 nowelizacji k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi na bezczynność i niezasadne zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie objętej skargą na bezczynność uległo umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r., a więc w dacie orzekania przez Sąd było już zakończone;

d) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wiążącej organ oceny prawnej o konieczności wydania decyzji administracyjnej w sprawie, która uległa umorzeniu z mocy prawa na skutek ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., która to ocena spowoduje wydanie przez organ decyzji administracyjnej bez istniejącej w obowiązujących przepisach podstawy prawnej;

e) art. 149 § 1a w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 35 § 3 i § 5 k.p.a. poprzez uznanie, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, która to ocena dokonana została z pominięciem całości okoliczności indywidualnych sprawy oraz występujących w sprawie przyczyn usprawiedliwiających bezczynność i przewlekłość organu, a które miały wpływ na długość postępowania,

f) art. 149 § 2 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 1500 zł, która jest środkiem dyscyplinująco-represyjnym o charakterze dodatkowym, stosowanym w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy jednocześnie istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal nie załatwi sprawy w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ rozpoznał wniosek skarżących i dokonał ustaleń, że przedmiotowe postępowanie nieważnościowe uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r., na skutek ziszczenia się przesłanek o których mowa w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., zaś nie wydanie przez organ deklaratoryjnej decyzji administracyjnej potwierdzającej umorzenie postępowania z mocy prawa wynika wyłącznie z przyjęcia odmiennego od Sądu stanowiska, że w przepisach prawa brak jest podstawy prawnej do wydania takiej decyzji.

Z uwagi na powyższe Minister Rozwoju i Technologii, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi J. P., M. W., G. W., J. W., E. K., M. W., P. W., M. W., N. G. i W. W., reprezentowanych przez r. pr. J.R., na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w całości

ewentualnie

b) uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (w razie nieuwzględnienia żądania określonego w pkt 1).

Ponadto Minister na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy oraz na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był w pierwszej kolejności zbadać, czy w niniejszej sprawie nie nastąpiła nieważność postępowania.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest z urzędu - na podstawie informacji zawartych w aktach sprawy o sygn. akt I OSK 2432/22 - iż zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 2022 r. ( IV SAB/Wa 340/22) zapadł po śmierci dwojga skarżących tj. J.P. (zmarłej w dniu [...] kwietnia 2022 r., a wiec już o wniesieniu skargi) oraz M.W. (zmarłego [...] lutego 2022 r.). Tym samym powyższy wyrok Sądu I instancji został skierowany do osób nieposiadających zdolności sądowej. Zaskarżony wyrok podlega zatem uchyleniu z uwagi na zaistnienie okoliczności skutkującej nieważnością postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Fakt, iż okoliczność śmierci skarżącej nie była znana Sądowi pierwszej instancji w dniu wydania zaskarżonego wyroku, nie może mieć przy tym znaczenia, bowiem skierowane rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 11 marca 2020 r. sygn. akt II FSK 892/18, z 15 lipca 2021 r. o sygn. III OSK 921/21, z 17 listopada 2021 r. o sygn. akt II OSK 1821/21 – dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w sprawie doszło do nieważności postępowania, którą to okoliczność Sąd bierze pod uwagę z urzędu i na podstawie art. 183 § 1 i § 2 pkt 2 w zw. z art. 185 § 1 oraz art. 186 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wyjaśnić należy, iż skierowanie wyroku do osoby pozbawionej zdolności sądowej powoduje, że bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutów skargi kasacyjnej skoro postępowanie sądowe musi zostać przeprowadzone ponownie (zob. ponownie wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. o sygn. akt II OSK 1821/17). Zaskarżony wyrok podlega bowiem uchyleniu niezależnie od trafności podstaw kasacyjnych.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni udział w postępowaniu następców prawnych zmarłej J.P. ( k. 89 i 97 akt sądowych) oraz rozważy dopuszczalność skargi złożonej w imieniu M.W. ze względu na jego śmierć przed datą jej wniesienia .

Z uwagi na uchylenie wyroku z powodu nieważności postępowania sądowego, zasadnym było orzeczenie o odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 207 p.p.s.a.