Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 261/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 a
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 261/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 9 listopada 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Sędziowie:, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r., sprawy ze skargi I. H., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, zarobkowej, , oddala skargę w całości., , ,


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, którą po rozpatrzeniu odwołania I. H. (dalej skarżąca), utrzymano w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działającego z upoważnienia Burmistrza P. z dnia [...] marca 2016r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 1 grudnia 2015r. skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad N. H..

Zastępca Dyrektora OPS decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...], odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że N. H. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami. Skarżąca jest w związku małżeńskim z ojcem dziecka, G. H., i jak wynika z oświadczenia dostarczonego dnia 1 grudnia 2015r., na co dzień sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustalono jednak, że skarżąca nie jest opiekunem prawnym dziecka, ponieważ nie została ustanowiona przez sąd opiekuńczy opiekunem faktycznym dziecka, gdyż nie złożyła w sądzie wniosku o jej przysposobienie.

Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2016r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że istotny wpływ na wynik sprawy będzie miało wyjaśnienie przez organ I instancji przesłanek z art. 17 ust. 1a ustawy. W myśl tego przepisu, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na N. H.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, ze ojciec dziecka niepełnosprawnego żyje, nie jest osobą małoletnią i nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. W ocenie organu, nie ma więc żadnych przeszkód do sprawowania opieki przez niego nad dzieckiem. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika że, jest on osobą pracującą w systemie czterozmianowym, jednak sam fakt, iż pracuje zawodowo nie może stanowić przesłanki do uznania, iż nie może opieki tej sprawować. Okoliczność pozostawania w zatrudnieniu nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem osoby uprawnionej. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie obowiązek ten wykonuje inny członek rodziny - macocha. Ponadto z oświadczeń złożonych przez ojca dziecka, G. H. oraz I. H., biologiczna matka dziecka również nie jest niepełnosprawna i nie jest osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, obecnie przebywa za granicą. W ocenie organu w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które wyłączają możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem, o których mowa w art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, w którym podniosła, że pozostaje w związku małżeńskim z biologicznym ojcem dziecka od 12 lutego 2014 r. wspólnie z ojcem dziecka sprawuje opiekę nad małoletnią. Dnia 16 listopada 2015 r. utraciła pracę, a zakres nowych ofert dla obojga wyklucza opiekę nad dzieckiem (dotychczas pracowała wyłącznie w godzinach od 7.00 do 16.00), a córka wymaga stałej opieki. Wyjaśniła, że biologiczna matka nie angażuje się w życie dziecka, jego leczenie, naukę i wychowanie. Nie utrzymuje kontaktu telefonicznego, ani mailowego. W momencie, gdy nie ma pracy dla niej, mogą zaspakajać tylko podstawowe potrzeby dziecka. Na rehabilitację pozostają znikome środki. Dalej wskazała, że na obecną chwilę bezzasadne jest wniesienie wniosku do sądu o przysposobienie dzieci, gdyż sytuacja prawna dzieci nadal jest uregulowana sądownie, co niestety wymaga dużo czasu. Od dwóch lat sprawuje opiekę nad dzieckiem - rehabilituje, bawi się z nią, karmi, ubiera, kupuje zabawki, co jej zdaniem, nie może być niezauważone. W jej odczuciu, ustawa o świadczeniach rodzinnych nie reguluje kwestii opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz pozbawia dziecko pieniędzy na rehabilitację, gdyż nie uznaje kochającej osoby, która przez niekompetencję biologicznej matki nie może przysposobić dziecka i mimo chęci, nie jest w stanie podjąć pracy zawodowej. Jeżeli zaś chodzi o ojca dziecka, nie wyobraża sobie, aby zrezygnował z pracy by pobierać świadczenie pielęgnacyjne na dziecko, a ona sama nie jest w stanie utrzymać rodziny z pracy zarobkowej.

Kolegium Odwoławcze, po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r., poz. 114, ze. zm. zwanej dalej ustawą).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -

Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpatrywanej spraw osoba wymagająca opieki –N.H. ur. [...] r. - od urodzenia jest osobą niepełnosprawną (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...]). Z włączonego do akt sprawy odpisu zupełnego aktu urodzenia z dnia 20 lutego 2012r. wynika, że rodzicami N.H. są: G. H. i K. H.. Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w L., Wydział I Cywilny rozwiązał małżeństwo G. H. z K. H.. Wykonywanie władzy rodzicielskiej m.in. nad małoletnią N. H., Sąd powierzył skarżącej. Postanowieniem Sądu Rejonowego w L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 lutego 2015r. sygn. akt III [...] zmieniono pkt III wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 1 czerwca 2012r., sygn. akt IRC [...] w ten sposób, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem powierzono ojcu, ograniczając władzę rodzicielską matki do ogólnego wglądu w wychowanie i wykształcenie małoletniej. Z odpisu skróconego aktu małżeństwa dnia 11 sierpnia 2015 r. wynika, że ojciec dziecka w dniu 8 sierpnia 2015r. zawarł związek małżeński ze skarżącą.

W stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że skarżąca może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Skoro nie jest ona osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności pasierbicą – N. H., to aby mogła być uznana za osobę uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego spełnione być muszą ponadto łącznie warunki, o jakich mowa w art. 17 ust. 1a ustawy. Zatem rozważenia wymaga jedynie sytuacja objęta dyspozycją tego artykułu. I tak, stosownie do cytowanego przepisu osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z akt sprawy wynika, że oboje rodzice dziecka żyją, nie zostali pozbawienie praw rodzicielskich. W przypadku matki dziecka Sąd jedynie ograniczył władzę rodzicielską, rodzice dziecka, nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taki stan sprawy wyklucza możliwość uznania że spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 17 ust. la pkt 1, bowiem nie zaistniała żadna ze wskazanych tam alternatywnie przesłanek. Słusznie więc przyjęto, że warunki zawarte w art. 17 ust. la pkt 1-3 ustawy nie zostały w sprawie spełnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca powtórzyła argumentację którą zawarła w odwołaniu co do sytuacji rodzinnej i dochodowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując motywację zawartą z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż stoi ono na straży podmiotowych praw strony, zapewniając stronie w procesie stosowania prawa pozycję gwarantującą skuteczną obronę jej praw. Zasadność tych zarzutów należy ocenić w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko bowiem w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b), lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c") - sąd uwzględnia skargę.

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, która wnioskowała o nie z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności.

Podstawę materialno-prawną do orzekania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r., poz. 114, ze. zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przedmiotowej sprawie dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 29 kwietnia 2015r. nr [...]). Z włączonego do akt sprawy odpisu zupełnego aktu urodzenia z dnia 20 lutego 2012r. wynika, że rodzicami dziecka są: G. H. i K. H.. Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w L., Wydział I Cywilny rozwiązał małżeństwo G. H. z K. H.. Wykonywanie władzy rodzicielskiej m.in. nad małoletnią N. H., Sąd powierzył skarżącej. Postanowieniem Sądu Rejonowego w L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 lutego 2015r. sygn. akt III Nsm [...] zmieniono pkt III wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 1 czerwca 2012r., sygn. akt IRC [...] w ten sposób, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem powierzono ojcu, ograniczając władzę rodzicielską matki do ogólnego wglądu w wychowanie i wykształcenie małoletniej. Z odpisu skróconego aktu małżeństwa dnia 11 sierpnia 2015 r. wynika, że ojciec dziecka w dniu 8 sierpnia 2015r. zawarł związek małżeński ze skarżącą.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt sprawy niniejszej należało uznać, że organy prawidłowo ustaliły, że przepis art. 17 ust. 1a ustawy, w sytuacji, gdy oboje rodzice dziecka żyją, nie zostali pozbawienie praw rodzicielskich nie ma zastosowania. Odnośnie matki dziecka Sąd jedynie ograniczył władzę rodzicielską. Rodzice dziecka, nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taki stan sprawy wyklucza możliwość uznania że spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1a pkt 1, bowiem nie zaistniała żadna ze wskazanych tam alternatywnie przesłanek. Słusznie więc przyjęto, że warunki zawarte w art. 17 ust. 1a pkt 1-3 ustawy nie zostały w sprawie spełnione.

Dlatego zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającej skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie narusza prawa.

Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a