Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1186/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-09-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Oddalono wniosek o ustanowienie pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Skarga zawiera wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie tak zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata.

Wniosek złożony następnie na urzędowym formularzu (PPPr) podtrzymuje wskazane żądanie. W jego uzasadnieniu podniesiono, że działania organów celnych w postaci bezzasadnego wszczynania postępowań w przedmiocie takim jak w niniejszej sprawie doprowadziły do konieczności zawieszenia prowadzonej przez Spółkę działalności. Skutkiem tych postępowań jest bowiem obowiązek zapłaty przez nią łącznie kwoty 264 000 zł z tytułu wymierzonych wobec niej kar pieniężnych, która to kwota w całości jest wymagalna. Spółka nie jest w stanie wygenerować powyższej kwoty z własnych dochodów. W ocenie strony wnioskującej, brak możliwości opłacenia przez nią skargi nie powinien skutkować niemożnością dochodzenia swoich praw przed sądem. Złożone oświadczenie o majątku i dochodach wskazuje na następujące dane: wysokość kapitału zakładowego – 5000 zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok – 10 608 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 188 204,98 zł, przychody na dzień 31 sierpnia 2016 r. – 131 746 zł, koszty działalności operacyjnej na dzień 31 sierpnia 2016 r. - 148 726,80 zł, strata na dzień 31 sierpnia 2016 r. – 16 980,80 zł. Należące do Spółki konto bankowe zostało zablokowane przez komornika celem windykacji wymagalnych kar pieniężnych. Podano także, że reprezentujący Spółkę pełnomocnik realizuje zawartą umowę obsługi prawnej do sierpnia 2016 r.

Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:

Obowiązkiem stron postępowania jest poniesienie związanych z nim kosztów łączących się z ich udziałem w sprawie. Zasadę tę wyraża treść art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jednocześnie ustawodawca przewidział sytuacje, gdy uiszczenie tych kosztów przez stronę jest niemożliwe, a zatem zasadne jest jej dofinansowanie ze środków publicznych. Jest to jednak wyjątek od wspomnianej reguły, a zatem przesłanek takiego wsparcia nie można interpretować w sposób rozszerzający. Przy czym, to wnoszący o pomoc winien wykazać, że dotyczące go okoliczności przemawiają za przychyleniem się do jego żądania. Ponadto, w przypadku osób prawnych samo udowodnienie, że spełniona została przesłanka prawa pomocy nie jest jeszcze wystarczająca podstawą przyznania żądanego wsparcia. Prawodawca posłużył się bowiem w art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., w którym ustanowił przesłanki przyznania pomocy, sformułowaniem "może" w odniesieniu do powyższego. Należy to odczytywać w ten sposób, że oprócz zaistnienia wskazanych w powołanym przepisie sytuacji, konieczne jest jeszcze występowanie jakichś dodatkowych okoliczności, które dopiero przesądzają o potrzebie wsparcia przez Skarb Państwa. I tak, w świetle art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe prawo pomocy adresowane jest do osób prawnych, które zdołają wykazać, iż nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).

W tym miejscu należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe [tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 18.01.2008 r., I OZ 809/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Innymi słowy, przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Dodatkowo, w przypadku osób prawnych zwraca się także uwagę, iż powinny one wykazać nie tylko, że nie mają adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie mają ich, mimo, że podjęły wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1114/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie bowiem z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., ,poz. 1030 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Mogą być one wnoszone w związku np. z czasowymi trudnościami finansowymi spółki. Nie ma więc przeszkód, by mogły być one wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w prowadzonych przez Spółkę sprawach.

Motywując swoje żądanie Spółka powołuje się na ujemny wynik finansowy w postaci wskazywanej straty wynoszącej 188 204,98 zł za ostatni rok obrotowy i 16 980,80 zł na dzień 31 sierpnia 2016 r. Argument ten jednak nie jest miarodajny dla faktycznej oceny kondycji finansowej przedsiębiorcy. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania, czyli brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Nie stanowi więc automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i tym bardziej groźby wszczęcia postępowania upadłościowego. Natomiast okolicznością, na podstawie której można ocenić kondycję materialną spółki jest wartość przychodu. Przedsiębiorca posiada bowiem przewidziane prawem podatkowym instrumenty, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, by regulować wynik finansowy i obciążenia podatkowe. Przychód ten w przypadku Spółki na dzień 31 sierpnia 2016 r. wyniósł 131 746 zł. Z powyższego wynika, że Spółka wbrew twierdzeniom o zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej, pozostaje w tym obrocie. Zresztą wpisu o takiej treści brak zarówno w przedłożonej przez Spółkę, a odnoszącej się do niej Informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 5 września 2016 r., jak też tego rodzaju informacji na dzień wydawania niniejszego postanowienia.

Należy jeszcze mieć na względzie, że Spółka w niniejszym postępowaniu, jak też zresztą w poprzedzającym go postępowaniu przed organem administracji II instancji reprezentowana jest (była) przez adwokata. Tymczasem w świetle art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z takim właśnie podmiotem. Nie dotyczy to tylko adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wprawdzie we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazane zostało, że obsługa prawna realizowana jest do sierpnia 2016 r., jednak wniosek ten składany jest już po tej dacie, a to dnia 5 września 2016 r. Ponadto, do wniosku tego dołączone jest pismo pełnomocnik informujące o zmianie siedziby prowadzonej przez nią kancelarii i prośbie o kierowanie korespondencji sądowej na ten nowy adres. Nadto, do wniosku dołączone jest pełnomocnictwo datowane 1 września 2016 r.

Skoro więc Spółka w niniejszym postępowaniu działa za pośrednictwem zawodowego zastępcy prawnego, to ustanowieniu dla niej takiego pełnomocnika sprzeciwia się brzmienie cytowanego art. 246 § 3 P.p.s.a. Byłoby to zresztą zupełnie niecelowe i stałoby w ewidentnej sprzeczności z przeznaczeniem instytucji prawa pomocy, jako skierowanej do podmiotów nie mogących we własnym zakresie zapewnić sobie prawa do sądu. Niezależnie więc od tego, czy Spółka na ustanowienie adwokata już wygospodarowała określone środki finansowe czy też liczy się z taką koniecznością na przyszłość, to okoliczność ta sama w sobie przeczy dopuszczalności uznania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym nie można uznać, że spełniona jest przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.

Z kolei za nieuwzględnieniem wniosku w pozostałym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych przemawiały okoliczności w postaci tego, że wysokość wpisu zarówno w niniejszej sprawie (400 zł), jak i w piętnastu pozostałych zainicjowanych przez Spółkę przed tut. Sądem (6000 zł) znajduje pełne pokrycie w wartości posiadanych przez ten podmiot środków trwałych (10 608 zł). Także porównanie wysokości tych wszystkich wpisów z przychodem Spółki (131 746 zł) oraz poniesionymi wysokimi kosztami działalności operacyjnej (148 726,80 zł) nie przemawia za potrzebą uwzględnienia żądania strony. Także sam fakt zablokowania konta bankowego Spółki przez komornika nie stanowi sam w sobie okoliczności wskazującej na zasadność udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych (np. postanowienie NSA z 12.02.2014 r., II FZ 15/14,publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W opisanej wyżej sytuacji, w której znajduje się Spółka nie można więc przerzucać na innych obywateli ciężaru ponoszenia kosztów niniejszego postępowania. Dlatego orzeczono o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Uznano bowiem, że przedstawione przez stronę skarżącą dane nie świadczą ani o niemożności poniesienia jakichkolwiek tych kosztów, ani nawet kosztów częściowych. Z kolei dużą część uzasadnienia wniosku tj. odnoszącą się do związanych ze sprawą kwestii merytorycznych pominięto przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy, bowiem jego przesłanki mają charakter jedynie ekonomiczny i kwestia ewentualnej zasadności skargi nie ma w tym względzie żadnego znaczenia. Podstawą rozstrzygnięcia jest art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a.