Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 6204/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. C. (dalej także: "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2023 r. nr [...], stwierdzająca, że Strona nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 31 stycznia 2022 r. do 5 grudnia 2022 r.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 102 ust. 7 oraz art. 109 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach", oraz w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej: "k.p.a.".

Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:

Pismem z dnia 23 czerwca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ") o zajęcie stanowiska odnośnie obowiązku/braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu Skarżącej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie do 31 stycznia 2022 r. do 5 grudnia 2022 r.

O wszczęciu postępowania Skarżąca została powiadomiona.

W toku postępowania, organ ustalił, że Skarżąca zarejestrowała prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2013 r., pod firmą: R. Przedmiot działalności: "Pozostała działalność w zakresie opieki zdrowotnej, gdzie indziej niesklasyfikowana". Z historii wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "CEIDG") wynika, iż Strona w dniu 31 stycznia 2022 r. zgłosiła zawieszenie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 31 stycznia 2022 r. W dniu 5 grudnia 2022 r. Skarżąca zgłosiła wznowienie z dniem 6 grudnia 2022 r. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Kolejno, w dniu 13 kwietnia 2023 r. Strona dokonała zmiany w zakresie daty wznowienia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej z dnia 6 grudnia 2022 r. (pierwotna data) na dzień 31 stycznia 2022 r. (nowa data).

Następnie organ wskazał, że od 1 stycznia 2013 r. Strona uzyskała status przedsiębiorcy jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. O tego dnia podlegała zatem ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dalej organ wyjaśnił, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje, iż podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej. Z tego względu sam wpis do CEIDG ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga istoty problemu, bowiem stanowi jedynie domniemanie - podlegające obaleniu - że działalność gospodarcza była rzeczywiście podjęta i prowadzona w okresie nim wskazanym.

Zdaniem organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Strona faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej w spornym okresie od dnia 31 stycznia do dnia 5 grudnia 2022 r. W ramach zarejestrowanej działalności Skarżąca wykonywała usługi na rzecz Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego.

Z dniem 31 stycznia 2022 r. Strona zgłosiła zawieszenie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W grudniu 2022 r. Skarżąca urodziła dziecko i rozwiązała umowę z Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w T. Zaś z dniem 31 stycznia 2022 r. zgłosiła zawieszenie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a z dniem 6 grudnia 2022 r. wznowiła prowadzenie tej działalności. Kolejno w dniu 13 kwietnia 2023 r. została dokonana w CEIDG zmiana daty wznowienia wykonywania pozarolniczej działalności z dnia 6 grudnia 2022 r. na dzień 31 stycznia 2022r. Dalej organ wskazał, że z przedłożonej przez Stronę podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 2022-01-01 do 2022-12-31 wynika, że strona w roku 2022 wykazała w styczniu wydatki (koszty) oraz w lipcu pozostały przychód, który wynikał ze sprzedaży środka trwałego. W ocenie organu Strona w okresie od dnia 31 stycznia 2022 r. do dnia 5 grudnia 2022 r. nie podejmowała działań, które miały na celu (czy świadczyłyby) o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej rozumianej jako działalność nastawiona na zysk, o charakterze zorganizowanym i ciągłym.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. C., zaskarżając ją w całości i domagając się jej uchylenia w całości i zasądzenia na jej rzecz kosztów postepowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:

1) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do organów administracji publicznej polegając w szczególności na prowadzeniu postępowania dowodowego w sposób ograniczony,

2) art. 80 k.p.a. przez wywiedzenie z materiału dowodowego błędnych wniosków i dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia z pominięciem okoliczności uzasadniających uznanie prawa Skarżącej do świadczenia,

3) art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez uznanie przez organ, że okoliczności sprawy nie wskazywały na okoliczności uzasadniające objęciem Skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie 31 styczeń 2022 – 5 grudzień 2022 r.,

4) błędne uznanie, że z aktywności zawodowej podmiotu prowadzącego działalność musi wynikać obowiązek uzyskania systematycznego dochodu.

W uzasadnieniu Strona podniosła, że jednym z tytułów objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jest prowadzenie działalności gospodarczej, co wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Przepis ten wyraźnie mówi, że obowiązek opłacania składek jest niezależny od wyniku finansowego, tj. czy przedsiębiorca uzyskiwał dochód z działalności. Na mocy art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przedsiębiorcy podlegają ubezpieczeniu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu na który wykonywanie tej działalności zawieszono. Dalej Skarżąca podniosła, że zgodnie z definicją nr F1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącą wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych, osoba aktywna zawodowo to także osoba w trakcie jakiegokolwiek okresu zawieszenia wykonywania pracy na własny rachunek. Zdaniem Strony, argumentacja decyzji jest niezwykle krzywdząca, albowiem pomimo dopełnienia obowiązku złożenia korekt i opłacenia składek Strona pozbawiona została prawa do świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Pełnomocnik Strony skarżącej powiadomiony o złożonym przez organ wniosku, w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy (k. 25, k. 26).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powyższego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to przepis sprawy niniejszej nie dotyczy.

Na skutek skargi Strony, kontroli sądu w sprawie została poddana decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] września 2023 r. stwierdzająca, że w okresie od 31 stycznia do 5 grudnia 2022 r. Skarżąca nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Podstawę prawną decyzji zaskarżonej stanowił art. 109 i art. 69 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez Prezesa NFZ prawidłowo, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym wynikających z treści art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Realizację zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.", uzupełnia norma art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.". Przy czym organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Natomiast przepis art. 107 § 3 k.p.a. zobowiązuje organ do sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób uwzględniający zarówno dziedzinę faktów (wyjaśnienie okoliczności wskazujących na konieczność wydania decyzji o określonej treści) jak i sferę prawa (wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia). Natomiast z treści art. 80 k.p.a., zgodnie z którym "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.", wypływa nakaz swobodnej oceny przez organ dowodów, zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Reguły te obejmują: oparcie się na materiale dowodowym zebranym przez organ, dokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz dokonanie oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy i rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne okoliczności faktyczne (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2019, str. 509-510).

W sprawie, nie ma sporu co do tego, że J. C. z dniem 1 stycznia 2013 r. podjęła prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą R. obejmującą "Pozostałą działalność w zakresie opieki zdrowotnej, gdzie indziej niesklasyfikowaną". Stosowny wpis znajduje się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. W grudniu 2021 r. Strona urodziła dziecko i rozwiązała umowę z Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w T., gdzie świadczyła usługi w ramach prowadzonej działalności, jako elektroradiolog. Bezspornie działalność prowadzona przez Stronę została zawieszona od dnia 31 stycznia 2022 r., a z dniem 6 grudnia 2022 r. została wznowiona (zob. wydruki z CEIDG). Z akt wynika także, że w dniu 13 kwietnia 2023 r., na wniosek Strony, dokonano zmiany w zakresie daty wznowienia wykonywania działalności pozarolniczej z dnia 6 grudnia 2022 r. na dzień 31 stycznia 2022 r. Jak ustalił organ w spornym okresie Strona faktycznie nie prowadziła działalności pozarolniczej. Skarżąca w styczniu 2022 r. wykazała wydatki (koszty), a w lipcu 2022 r. – przychód, który wynikał ze sprzedaży środka trwałego (zob. kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2022 w aktach sprawy). W spornym okresie Strona przebywała na urlopie macierzyńskim, pobierając zasiłek macierzyński, a od 6 grudnia 2022 r. do 22 czerwca 2023 r. – zasiłek chorobowy (zob. pismo ZUS z dnia 23.06.2023 r.). Powyższy stan faktyczny znajduje także potwierdzenie w wyjaśnieniach samej Strony, zawartych w piśmie Skarżącej z dnia 16 czerwca 2023 r., którego kopia została przedłożona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Prezesowi NFZ.

Skarżąca w treści skargi sformułowała zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1 i 80 k.p.a., wskazując że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób ograniczony, a z materiału dowodowego zostały wywiedzione błędne wnioski. Jednakże wskazując na ograniczony zakres dowodowy nie wskazała jakie to dowody organ winien jeszcze przeprowadzić. Zaś okoliczność, że Strona nie zgadza się z rozumowaniem organu, nie oznacza, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie organ wyciągnął mylne wnioski.

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten w przytoczonym brzmieniu obowiązuje od 30 kwietnia 2018 r. Został zmieniony ustawą z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 650).

Z powyższego wynika zatem, że do osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ustawodawca zaliczył także osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Stosownie do art. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach, osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wedle tego ostatniego przepisu, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych. Skutek prowadzenia pozarolniczej działalności w postaci podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (podobnie jak ubezpieczeniom społecznym objętym ustawą systemową) powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas spełniania warunków objętych dyspozycją tej normy prawnej. Moment zarówno powstania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia został bowiem określony w sposób ścisły w przepisach prawa i jest on niezależny od woli lub świadomości stron. Stosownie do treści art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1834), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Z powyższego wynika zatem, że ubezpieczeniu społecznemu, a w konsekwencji również ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów Prawa przedsiębiorców. Oznacza to, że przedsiębiorca, który zgodnie z przepisami zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, w okresie tego zawieszenia nie podlega m.in. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. W konsekwencji w okresie zawieszenia działalności gospodarczej nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia tej działalności.

Z treści art. 23 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r., poz. 162), wynika, że przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na czas nieokreślony albo określony, nie krótszy jednak niż 30 dni. Stosownie do art. 24 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następują na wniosek przedsiębiorcy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. W przypadku przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia wskazanego w tym wniosku albo we wniosku o wznowienie wykonywania działalności gospodarczej albo do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego (ust. 2 art. 24 Prawa przedsiębiorców). Z treści art. 25 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców wynika zaś, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. W okresie zawieszenia wykonywanej działalności gospodarczej przedsiębiorca może m.in. zbywać własne środki trwałe i wyposażenie (art. 25 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy).

W sprawie bezsprzecznie okres od 31 stycznia 2022 r. do 5 grudnia 2022 r. to okres przerwy w prowadzonej przez Stronę działalności pozarolniczej. Działalność ta była zawieszona, zgodnie z przepisami ustawy Prawo przedsiębiorców, co znalazło swój wyraz w CEIDG i co nie jest w sprawie sporne. W tym okresie Strona, stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, nie wykonywała działalności gospodarczej i nie osiągała bieżących przychodów. Zaś osiągnięcie dochodu w lipcu 2022 r. ze sprzedaży środka trwałego nie świadczy o braku przerwy w prowadzonej działalności. W tej sytuacji dokonanie w dniu 13 kwietnia 2023 r., na wniosek Strony, zmian w CEIDG nie ma znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie. Również i argument skargi, że na gruncie art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 za osobę aktywną zawodowo uważa się także osobę w trakcie jakiegokolwiek zawieszenia wykonywania pracy na własny rachunek, nie zmienia faktu, iż w spornym okresie prowadzona przez Stronę pozarolnicza działalność gospodarcza była zawieszona. Zaś ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie miała w sprawie zastosowania, gdyż w spornym okresie już nie obowiązywała. Od dnia 30 kwietnia 2018 r. obowiązuje ustawa Prawo przedsiębiorców.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił stanowiska skargi, że stan faktyczny sprawy został ustalony nieprawidłowo, a zaskarżona decyzja narusza prawo. W sprawie, w ocenie Sądu, organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, wobec uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w oparciu o przepis art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.