Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SAB/Lu 187/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.3b, art. 2 ust. 3c
journal: Dz.U. 2023 poz 1630
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. D. na bezczynność Burmistrza Bełżyc w przedmiocie dodatku węglowego I. oddala skargę; II. przyznaje R. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

T. D. wniosła skargę na bezczynność Burmistrza Bełżyc polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej w przedmiocie wniosku z 15 listopada 2023 r. o przyznanie dodatku węglowego.

Wniesione przez nią uprzednio ponaglenie, w którym wiosła o stwierdzenie bezczynności organu polegającej na pozostawienie jej wniosku bez rozpoznania, nie zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (postanowienie z 27 kwietnia 2024 r.).

Skarżąca zarzuciła organowi, że w przedmiocie wniosku nie wydał decyzji (pozytywnej, bądź negatywnej), od której mogłaby wnieść odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie ewentualnie skargę do sądu administracyjnego, a jedynie pismem pozostawił wniosek bez rozpoznania. Według skarżącej odniesienie się przez organ do wniosku pismem o pozostawieniu go bez rozpoznania pozbawia ją prawa realizacji konstytucyjnego prawa do weryfikacji decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu zarzutu skargi skarżąca wyjaśniła, że pod adresem: C.-K. [...], [...] mieszka wraz z córką A. S.. Zarówno skarżąca, jak i jej córka mają wyodrębnione lokale w domu jednorodzinnym, w tym wyodrębnione wejścia i osobne źródła ogrzewania. Prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. W ocenie skarżącej uprawnia ją to do otrzymania dodatku węglowego.

W piśmie procesowym profesjonalny pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy zażądał uznania, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie wydania decyzji o przyznaniu dodatku węglowego, zobowiązania Burmistrza Bełżyc do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, dokonania kontroli przewlekłości postępowania, którego dotyczy skarga, a także przyznania na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz przyznania na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm prawem przepisanych, powiększonego o podatek od towarów i usług (VAT).

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał, że przyczyną pozostawienia wniosku skarżącej w aktach sprawy bez rozpoznania jest brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 2 ust. 3c oraz ust 3d ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1630), mimo że w wyniku wywiadu środowiskowego ustalono, że pod adresem wskazanym przez skarżącą prowadzone są dwa gospodarstwa domowe. Jedno gospodarstwo prowadzi A. S. - córka skarżącej, zaś drugie gospodarstwo - skarżąca. Pod wskazanym adresem znajdują się dwa lokale mieszkalne, które nie zostały formalnie wyodrębnione. Organ wskazał, że skarżąca nie podjęła kroków prawnych prowadzących do nadania odrębnego adresu, ponieważ uważa, że nowy numer powinna uzyskać córka. Jednocześnie organ stwierdził, że każdy lokal ma oddzielne źródło ogrzewania. Organ administracyjny podkreślił, że odwołująca nie poczyniła żadnych starań w celu ustalenia odrębnego adresu dla każdego z ewentualnych gospodarstw domowych przed 30 listopada 2022 r.

Zdaniem pełnomocnika organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o dodatku węglowym, co skutkowało również uchybieniem zasadom postępowania administracyjnego. Oceniając prowadzone postępowanie administracyjne w sposób wynikający z przedłożonych akt sprawy, należy uznać, że organ naruszył zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i informowania strony określone w art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a. W aktach administracyjnych brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że stronę wzywano do jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących możliwości ustalenia odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu. Z akt nie wynika, by organ informował stronę, że ewentualne niepodjęcie kroków celem ustalenia wspomnianego odrębnego adresu skutkować będzie odmową przyznania dodatku węglowego.

Z uwagi na takie działania organu I instancji skarżąca w istocie została pozbawiona możliwości podjęcia jakichkolwiek rzeczywistych i skutecznych działań zmierzających do ustalenia "odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Skarżąca nie była wzywana do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, zaś wywiad środowiskowy u wnioskodawczyni został przeprowadzony w dniu 10 stycznia 2023 r., a zatem po wskazanym w cytowanym wyżej przepisie terminie "do 30 listopada 2022 r.", wobec czego nie budzi wątpliwości, że strona pozbawiona została realnej możliwości zainicjowania stosownych działań w omawianym zakresie.

Pełnomocnik podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskującą o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o dodatku węglowym, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego).

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, należy podzielić stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r., II SA/G1 355/23, z dnia 8 maja 2023 r., II SAB/G1 24/23, z dnia 7 września 2023 r., II SA/G1 653/23, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2023 r., IV SA/Po 438/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r., II SA/Łd 481/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r., III SA/Kr 673/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2023 r., III SA/Kr 642/23).

Według pełnomocnika, za niezrozumiałe należy przy tym uznać stanowisko organu, zgodnie z którym art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym należy rozumieć w ten sposób, że proces zmierzający do nadania odrębnego adresu powinien być na tyle zaawansowany, że jego ustanowienie nie wzbudza istotnych wątpliwości, jest zasadniczo formalnością, której nie można było dopełnić przed datą zakreśloną w ustawie. Pomijając okoliczność, że pogląd ten w żaden sposób nie wynika z treści tego przepisu, to niejasne jest też, kto i w jaki sposób miałby decydować o tym, czy proces zmierzający do nadania odrębnego adresu jest dostatecznie zaawansowany, a także czy jego ustanowienie wzbudza czy też nie wzbudza istotnych wątpliwości. W ocenie pełnomocnika skarżącej, z przyczyn opisanych powyżej organ naruszył nie tylko wspomniane wcześniej przepisy postępowania, ale także błędnie zinterpretował przepisy art. 2 ust. 3d i ust. 3e ustawy o dodatku węglowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, opisując tok postępowania w sprawie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. Burmistrz Bełżyc nie dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego.

Przedmiotem sporu jest niewydanie przez organ decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Bezspornie organ nie wydał decyzji w tej sprawie, ale pismem z 11 stycznia 2023 r. pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania, podnosząc, że stosownie do treści art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Od powyższej reguły dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania kolejnych wniosków o wypłatę dodatku węglowego wprowadzono wyjątek w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Zastosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym - jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, jako wyjątek od zasady wypłacania dodatku węglowego temu z wnioskodawców mieszkających pod tym samym adresem, który złożył wniosek jako pierwszy, powinien być wykładany ściśle. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie kwestionuje przytoczonego przez pełnomocnika skarżącej i mającego oparcie w licznych orzeczeniach sądów poglądu, że spełnienie przesłanki z art. 2 ust. 3c powołanej ustawy może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Nie ma to jednak znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Jak wskazał sam pełnomocnik skarżącej, "spełnienie przesłanki z art. 2 ust. 3c powołanej ustawy może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony.

Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 5 stycznia 2023 r. skarżąca złożyła oświadczenie następującej treści: "Pod wskazanym adresem jest prowadzone dwa gospodarstwa domowe, jedno prowadzę ja, a drugie córka A. S.. Pod wskazanym adresem znajduje się jeden budynek z dwoma lokalami mieszkalnymi, które nie zostały formalnie wyodrębnione. Głównym źródłem ogrzewania mojego lokalu jest kuchnia węglowa (...). Nie podjęłam kroków odnośnie wyodrębnienia innego adresu, ponieważ uważam, że nowy numer powinna uzyskać córka. Jestem właścicielką przedmiotowej nieruchomości". Skarżąca opatrzyła oświadczenie datą i własnoręcznie podpisała (k. 13 akt adm.).

Również podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 10 stycznia 2023 r. ustalono: "Pani [...] nie podjęła kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu, ponieważ uważa, że nowy numer powinna uzyskać córka dla swojego lokalu. Właścicielem nieruchomości jest Pani T. D. (k. 14 akt adm.). Skarżąca podpisała się pod treścią wywiadu, potwierdzając tym samym, że zapoznała się z jego treścią i że dane w nim zawarte są prawdziwe, a także oświadczając, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 Kodeksu karnego.

Zatem w toku postępowania skarżąca dwukrotnie wprost wskazała, że ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego przez nią lokalu nie nastąpiło do dnia 30 listopada 2022 r., ponieważ uważała, że powinna była to zrobić jej córka, nie zaś dlatego, że nie było to możliwe.

Wobec tak jednoznacznego stanowiska skarżącej organ nie miał żadnych podstaw do wzywania skarżącej do składania jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących wykazania, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu. Takie wezwanie stanowiłoby wręcz nakłanianie do oświadczenia nieprawdy i narażenie skarżącą na odpowiedzialność karną za złożenie fałszywego oświadczenia.

Przywołane przez pełnomocnika skarżącej orzeczenia sądów były wydane w sprawach, w których wystąpiły inne okoliczności faktyczne, a mianowicie wnioskodawcy nie składali żadnych oświadczeń co do możliwości wyodrębnienia lokalu albo złożone przez nich oświadczenia były niejednoznaczne. W niniejszej sprawie oświadczenie skarżącej w kwestii nadania odrębnego adresu nie budzi żadnych wątpliwości, stąd nie było podstaw do wzywania skarżącej do wykazania braku możliwości wyodrębnienia adresu lokalu.

Skoro zatem, stosownie do treści art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym, wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres zamieszkania, to dodatek ten został prawidłowo przyznany i wypłacony córce skarżącej, która złożyła wniosek jako pierwsza. Wniosek skarżącej – jako kolejny – został natomiast prawidłowo pozostawiony bez rozpoznania. Organ zasadnie uznał, że w przypadku skarżącej wyjątek z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym nie zachodzi.

W sytuacji, gdy podanie zostało prawidłowo pozostawione przez organ bez rozpoznania, to organ administracji nie pozostaje w bezczynności w jego rozpoznaniu. Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania pozostawieniem wniosku bez rozpoznania czyni skargę niezasadną (por. zamiast wielu: wyrok NSA z 16 grudnia 2016 r., I OSK 213/16), co obligowało Sąd do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt I sentencji).

Ubocznie należy podnieść, że Sąd nie rozstrzygał w kwestii zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącej wniosku o skontrolowanie przewlekłości postępowania organu, ponieważ nie koresponduje on ani z treścią skargi, w której zarzucono organowi bezczynność polegającą na bezprawnym pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania, ani z zawartym w piśmie pełnomocnika uzasadnieniem zarzutów skargi. Również ponaglenie złożone przez skarżącą dotyczyło wyłącznie bezczynności polegającej na bezprawnym pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania. Nie wyklucza to wniesienia skargi na przewlekłość postępowania organu w tej sprawie. Skarga taka jest dopuszczalna jednak tylko wówczas, gdy skarżąca wyczerpie tok instancji administracyjnej, tj. uprzednio złoży ponaglenie do organu wyższej instancji nad organem, któremu zarzuca przewlekłość postępowania.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 590,40 zł brutto (stawka wynagrodzenia - 480 zł powiększona o 110,40 zł podatku od towarów i usług), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22 (Dz. U. poz. 842).

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.