Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 786/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości położonych przy ul. [...] [...], [...], [...], [...], [...] w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr 409.63/AH/2/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr 409.63/AH/2/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości położonych przy ul. [...], [...], [...], [...], [...] w B. (dalej powoływana jako: "Skarżąca" lub "Wspólnota") zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021r. nr URB-VIII.6730.23.2021 w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku nr 580/2016 z dnia 29 grudnia 2016 r.

Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 29 grudnia 2016r. nr 580/2016 ustalił na rzecz: P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "Inwestor") warunki zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażami, usługami i handlem w parterze na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...] w rejonie ul. [...] w B., wraz z zagospodarowaniem terenu, murami oporowymi, infrastrukturą techniczną i projektowanym zjazdem w pasie drogowym ul. [...] (działka nr [...]).

Stroną postępowania zakończonego wydaniem powyższej decyzji była m.in. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości zlokalizowanych na sąsiedniej nieruchomości, reprezentowana przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], [...], [...], [...], [...] z adresem do korespondencji: [...]. Na ten też adres została doręczona Wspólnocie - ww. decyzja.

Decyzją z dnia 4 sierpnia 2020 r. nr 686/2020 Prezydent Miasta Białegostoku zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorowi pozwolenia na budowę opisanej na wstępie - inwestycji.

W odpowiedzi na wniosek Inwestora, Prezydent Miasta Białegostoku, działając na podstawie art. 113 §2 k.p.a., postanowieniem z dnia 17 lutego 2021r. znak URB-VIII.6730.23.2021 wyjaśnił wątpliwości co do treści decyzji o warunkach zabudowy z 29 grudnia 2016r. Postanowienie to zostało doręczone stronom postępowania, w tym Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], [...], [...], [...], [...] na adres do korespondencji: [...].

Pismem z dnia 1 kwietnia 2023r. Wspólnota, reprezentowana przez pełnomocnika adw. E. S., wystąpiła do organu z wnioskiem o doręczenie jej postanowienia z dnia 17 lutego 2021 r. wskazując, że przedmiotowe postanowienie zostało skierowane do członków Zarządu Wspólnoty przy ul. [...], [...], [...], [...], [...] tj. B. U., A. D., K. P. oraz A. M. na adres: ul. [...], i odebrane pod tym adresem przez B. s.c. Zarządzanie Nieruchomościami. Jak podkreśliła pełnomocnik przedmiotowa korespondencja nigdy nie dotarła do adresata, gdyż została wysłana do niewłaściwych osób (niebędących na datę wydania postanowienia – członkami Wspólnoty) oraz na niewłaściwy adres.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, Prezydenta Miasta Białegostoku w dniu 17 kwietnia 2023 r. doręczył przedmiotowe postanowienie - pełnomocnikowi Wspólnoty.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnik Wspólnoty wniosła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021r. w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku nr 580/2016 z dnia 29 grudnia 2016 r. o warunkach zabudowy. W treści postanowienia wyjaśniono, że nie zostało ono doręczone Wspólnocie, zaś organ I instancji zaniechał ustalenia adresu Wspólnoty, na który należało doręczyć postanowienie. Zdaniem Wspólnoty, Prezydent Miasta Białegostoku wszczynając na żądanie Inwestora postępowanie na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. miał obowiązek z urzędu ustalić strony postępowania i ich adresy. Jednocześnie Skarżąca wskazała prawidłowy adres do doręczeń na datę wydania postanowienia, wyjaśniając, że pełnomocnikiem Wspólnoty na ww. datę była K. O. - Kancelaria Radców Prawnych [...], ul. [...]. Jak dodatkowo podkreślono w zażaleniu doręczenie Wspólnocie zaskarżonego postanowienia na adres wskazany w rozdzielniku postanowienia nie było skuteczne, a tym samym skoro doręczenie nastąpiło skutecznie dopiero w dniu 17 kwietnia 2023 r., to zażalenie złożone przez pełnomocnika Wspólnoty jest w terminie. Pełnomocnik Wspólnoty wskazała ponadto, że w sprawie nie ma zastosowania art. 41 § 1 k.p.a., bowiem pierwsze postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, natomiast postępowanie zakończone wydaniem postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji jest postępowaniem odrębnym, dlatego też organ miało obowiązek odrębnego ustalenia kręgu stron postepowania. Strona nie miała więc obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu do doręczeń.

W zażaleniu zawarto też zarzuty dotyczące prawidłowości zaskarżonego postanowienia, w tym naruszenia art. 113 § 2 k.p.a. poprzez wydanie przez organ postanowienia wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji ustalającej warunki zabudowy, podczas gdy decyzja ta nie jest ani niejednoznaczna, ani zawiła, by nie można było ustalić sensu rozstrzygnięcia sprawy, zaś faktycznym celem działania organu było niedopuszczalne prawem uzupełnienie decyzji oraz jej zmiana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2023 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021r. w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku nr 580/2016 z dnia 29 grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności przywołało treść art. 141 § 2 k.p.a. wskazując, że w niniejszej sprawie okolicznością sporną jest prawidłowość doręczenia Wspólnocie postanowienia z dnia 17 lutego 2021 r.

Rozważania w tym zakresie Kolegium poprzedziło wyjaśnieniem, że wydanie postanowienie w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji jest niejako "kontynuacją" postępowania głównego (zakończonego wydaniem decyzji, której treść miałaby zostać wyjaśniona), a stronami tego postępowania są strony postępowania głównego. Jak podkreślono, skoro postanowienie z art. 113 § 2 k.p.a. nie ma samodzielnego bytu, lecz jest integralną częścią decyzji administracyjnej, to organ nie miał obowiązku powtórnego ustalania kręgu stron postępowania oraz ich adresów. W konsekwencji to Wspólnota miała obowiązek powiadomienia organu o zmianie adresu, a w aktach sprawy brak jest takiej informacji. Dalej, powołując się na akta sprawy Kolegium wyjaśniło, że stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy była Wspólnota reprezentowana przez zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], [...], [...], [...], [...], z adresem do doręczeń przy ul. [...]. Decyzja ustalająca warunki zabudowy została doręczona skarżącej Wspólnocie właśnie na ten adres. Stronami postępowania byli członkowie zarządu Wspólnoty: A. D., K. P. i A. M. Powyższa okoliczność nie była kwestionowana w toku postępowania, nie jest również kwestionowane w obecnie rozpatrywanym zażaleniu. Na ten sam adres (ul. [...]) zostało skierowane postanowienie wyjaśniające wątpliwości co do treści ww. decyzji i doręczone w dniu 19 lutego 2021 r., co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. W rozdzielniku postanowienia jako strony wskazano zaś członków zarządu Wspólnoty: A. D., K. P. i A. M., z adresem do korespondencji ul. [...]. Mając powyższe okoliczności na uwadze Kolegium uznało, że zaskarżone postanowienie zostało Wspólnocie skutecznie doręczone w dniu 19 lutego 2021 r. Tym samym termin do wniesienia zażalenia upłynął bezskutecznie w dniu 26 lutego 2021 r. Natomiast doręczenie pełnomocnikowi Wspólnoty na jego wniosek egzemplarza przedmiotowego postanowienia nie jest jego powtórnym doręczeniem i nie rozpoczyna biegu terminu do wniesienia zażalenia. Zażalenie wpłynęło do organu I instancji w dniu 26 kwietnia 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia

Odnosząc się z kolei do załączonej do zażalenia kopii niepodpisanego pisma zarządcy nieruchomości B. Zarządzanie Nieruchomościami s.c. z dnia 30 listopada 2018 r., skierowanego do Prezydenta Miasta Białegostoku w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę (a więc postępowania odrębnego niż to, którego dotyczy zażalenie), Kolegium wyjaśniło, że zaskarżonego postanowienia nie doręczono ww. spółce, lecz członkom Zarządu Wspólnoty będącymi stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy, a następnie także w sprawie wyjaśnienia treści decyzji, choć pod tożsamym adresem (ul. [...]). Z rozdzielnika zaskarżonego postanowienia wyraźnie bowiem wynika, że stronami postępowania są wymienieni z imienia i nazwiska członkowie zarządu Wspólnoty, a nie spółka B. Zarządzanie Nieruchomościami. Ponadto adres, na który w toku postępowania doręczano pisma i rozstrzygnięcia członkom Wspólnoty: [...] - nie był przez stronę kwestionowany. Natomiast nowy adres do korespondencji wynika dopiero z pisma pełnomocnika Wspólnoty z dnia 1 kwietnia 2023 r., a przed tą datą Wspólnota o zmianie adresu nie informowała organu. W ocenie Kolegium za poinformowanie organu o zmianie adresu z całą pewnością nie można uznać wzmianki w piśmie zarządcy nieruchomości (B. Zarządzanie Nieruchomościami s.c.), iż "adres zamieszkania członków Wspólnoty jest Prezydentowi Miasta Białegostoku doskonale znany".

Końcowo Kolegium zasygnalizowało, iż nawet w przypadku, gdyby zarządca nieruchomości (B. s.c.) doszedł do wniosku, że postanowienie błędnie skierowano właśnie do zarządcy, a nie do członków zarządu Wspólnoty, to zachowaniem należytej staranności byłoby przekazanie korespondencji właściwemu odbiorcy pod tym samym adresem lub poinformowanie organu I instancji o zmianie adresu zarządu Wspólnoty. Istotne jest również, że w dniu 30 października 2018r., a więc już po wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy K. P. - członek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...], [...], [...], [...], [...], wystąpiła do organu I instancji o przekazanie całości akt postępowania (które to kopie otrzymała w dniu 8 listopada 2018 r.), nie podając jednak żadnego adresu do korespondencji. Słusznie więc przyjął organ I instancji, że adres, na który kierowano pisma w toku postępowania, jest adresem aktualnym.

Podsumowując Kolegium uznało, że do skutecznego doręczenia Stronie postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji doszło w dniu 19 lutego 2021 r., stąd też aktualnie procedowane zażalenie zostało wniesiono z uchybieniem terminu, co uzasadniało w świetle art. 134 k.p.a. wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jednocześnie, jak podkreśliło SKO, strona reprezentowana przez profesjonalnego nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Z uwagi na powyższe Kolegium nie mogło odnieść się do merytorycznych zarzutów zażalenia.

Skargę na powyższe postanowienie do tut. sądu administracyjnego złożyła pełnomocnik Wspólnoty zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali wobec ich niezastosowania skutkującego błędnym przyjęciem, że organ I instancji prawidłowo i skutecznie doręczył skarżącej Wspólnocie postanowienie z dnia 17 lutego 2021r., przesyłając je administratorowi nieruchomości wspólnej – B. Zarządzanie Nieruchomościami s.c. na adres jego siedziby tj. ul. [...], która nie posiadała umocowania do odbioru korespondencji, a co w konsekwencji skutkowało stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, podczas gdy pisma kierowane do strony - Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonych w Białymstoku przy ul. [...], [...], [...], [...], [...] powinny być kierowane na adres członków zarządu, co jednak nie miało miejsca;

2. art. 42 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niedopuszczalnym przyjęciem, że doręczenie postanowienia z dnia 17 lutego 2021 r. - stronie, którą jest wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez członków zarządu jest skuteczne w przypadku przesłanie go na adres administratora nieruchomości wspólnej, w sytuacji gdy z ugruntowanego i niekwestionowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu wynika, że wspólnocie mieszkaniowej pisma należy doręczać na adres jej członków zarządu.

3. art. 41 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek informowania organu przez stronę o zmianie adresu dotyczy nie tylko toku danego postępowania administracyjnego, ale rozciąga się również na wszystkie przyszłe potencjalne postępowania, mające charakter akcesoryjny wobec postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, co należy uznać za niedopuszczalne;

4. art. 61 § 1 k.pa. w zw. z art. 113 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą nieuprawnionym przyjęciem, że wniosek Inwestora o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku nr 580/2016 z dnia 29 grudnia 2016 r. o warunkach zabudowy nie prowadził do wszczęcia postępowania incydentalnego, które zostało zakończone postanowieniem Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021 r. (a więc akcesoryjnego wobec postępowania pierwotnego zakończonego decyzją z dn. 29 grudnia 2016 r.), co zaś miałoby zwolnić organ z obowiązku ustalenia prawidłowych adresów członków zarządu celem skutecznego doręczenia im postanowienia z dnia 17 lutego 2021 r.;

5. art. 129 § 2 k.p.a. wobec stwierdzenia, że zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z 17 lutego 2021 r. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z 29 grudnia 2016 r. nie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia, podczas gdy bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczyna się od dnia doręczenia decyzji, która to została wraz z uzasadnieniem prawidłowo doręczona stronie w dniu 17 kwietnia 2023 r. na wniosek jej pełnomocnika;

6. art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z zasadami prawa, w szczególności poprzez nierespektowanie zasad doręczania korespondencji przedstawicielowi strony, a w konsekwencji niezapewnienie stronie czynnego udziału w stadium postępowania administracyjnego obejmującym postępowanie incydentalne w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 29 grudnia 2016 r. o warunkach zabudowy, wszczętym na wniosek Inwestora, w sytuacji gdy organ zobligowany jest do działania zgodnie z przepisami prawa i stania na straży praworządności.

Wskazując na powyższe Wspólnota wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Wspólnoty rozwinęła ww. zarzuty podkreślając, że w postępowaniu administracyjnym, w którym stroną jest wspólnota mieszkaniowa, korespondencja kierowana przez organy administracji powinna być doręczana na adresy zamieszkania członków zarządu, jeżeli nie wskazali oni innego adresu do doręczeń. W niniejszej sprawie organ nie dokonywał doręczeń w sposób prawidłowy tj. na adresy zamieszkania członków Zarządu Wspólnoty, ale dokonywał ich administratorowi nieruchomości wspólnej B. Zarządzanie Nieruchomościami s.c. na adres siedziby zarządcy przy ul. [...] w B. Pełnomocnik Wspólnoty zakwestionowała też twierdzenie organu, jakoby postępowanie w sprawie wyjaśnienia wątpliwości do treści decyzji o warunkach zabudowy stanowiło "kontynuację" postępowania głównego, wskazując, że postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji, a ponadto procedura administracyjna nie przewiduje takiego trybu postępowania jak "kontynuacja postępowania głównego". Zdaniem Wspólnoty postępowanie w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku nr 580/2016 z dnia 29 grudnia 2016 r. o warunkach zabudowy było niewątpliwie nowym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do ustalenia istnienia uprawnienia określonej treści. Dlatego też organ I instancji wszczynając postępowanie, o którym mowa w art. 113 § 2 k.p.a., powinien był na nowo ustalić strony postępowania administracyjnego i ich adresy, a następnie zapewnić im czynny udział w czynnościach postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie oznaczało to zbadanie prawidłowości i aktualności danych zawartych w decyzji z dn. 29 grudnia 2016 r. nr 580/2016, a których aktualność była wątpliwa z uwagi choćby na upływ ponad 4 lat od daty wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy.

Końcowo pełnomocnik Wspólnoty stwierdziła, że wobec braku skutecznego doręczenia stronie postanowienia Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021 r. w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 29 grudnia 2016 r. o warunkach zabudowy stanowisko SKO o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia od tego postanowienia, jest chybione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Uczestnik postępowania P. Sp. z o.o. w piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2023r. wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że kwestionowane postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z 17 lutego 2021r. zostało doręczone zarządowi Wspólnoty na adres: [...] w dniu 19 lutego 2021 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji). Wspólnotę reprezentowali wówczas: A. D., K. P. i A. M. - co zostało odnotowane w wykazie stron postępowania. Zwrotne potwierdzenie odbioru zostało pod ww. adresem podpisane przez ustanowionego zarządcę nieruchomości. Wskazany adres do doręczeń - nie był na żadnym etapie postępowania kwestionowany, co wynika również z akt sprawy sądowej prowadzonej pod sygn. akt II SA/Bk 635/21. Stanowisko Wspólnoty, prezentowane w tym postepowaniu sądowym bezsprzecznie potwierdza, że Wspólnota wiedziała o wydanym postanowieniu przynajmniej 2,5 roku przed wniesieniem zażalenia. Mimo posiadanej wiedzy o wydanym postanowieniu, nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń, że ww. rozstrzygnięcie nie zostało jej skutecznie doręczone, a wręcz przeciwnie w znacznej większości pism składanych do organów i sądów, posługiwała się wydanym postanowieniem, w wielu miejscach cytując nawet jego treść. Co istotne, nikt nie kwestionował również samego podmiotu, który funkcjonował pod ww. adresem i w imieniu Wspólnoty - odbierał korespondencję. Sam podmiot, zajmujący się profesjonalnie zarządzaniem nieruchomościami korespondencji, że nie jest uprawniony do jej odbioru. Bezpodstawne, zdaniem pełnomocnika uczestnika postępowania, są również podnoszone przez Skarżącą zarzuty dot. naruszenia art. 61 § 2 k.p.a. w zw. z art. 113 k.p.a. albowiem przedmiotowe postępowanie ma charakter wpadkowy i zależny od postępowania "głównego" , w konsekwencji także kręgu stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2365 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny nie dopatrzył się w działaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego - nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie przypomnieć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 7 sierpnia 2023r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości położonych przy ul. [...], [...], [...], [...] i [...] zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021r. w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 29 grudnia 2016 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla opisanej szczegółowo w części historycznej niniejszego uzasadnienia - inwestycji.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., który to stanowi, że organ administracji stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie zaś z treścią art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie

W orzecznictwie sądów administracyjny utrwalony jest pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., co wynika wprost z treści przytoczonego przepisu. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie może zatem przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Rozpatrując zażalenie zobowiązany jest bowiem w pierwszej kolejności ustalić, czy zażalenie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego.

Na gruncie niniejszej sprawy zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest prawidłowość doręczenia skarżącej Wspólnocie postanowienia Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021 r. wyjaśniającego wątpliwości co do treści decyzji o warunkach zabudowy dla opisanej na wstępie inwestycji.

Pełnomocnik Wspólnoty stoi na stanowisku, że doręczenie ww. postanowienia w dniu 19 lutego 2021r. nie było skuteczne, albowiem organ I instancji przesyłał je administratorowi nieruchomości: "B. Zarządzanie Nieruchomościami s.c. na adres jego siedziby tj. ul. [...]", który nie posiadał umocowania do odbioru korespondencji w imieniu Wspólnoty. Ponadto, postępowanie zakończone wydaniem postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest postępowaniem odrębnym od postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy stąd też, strona nie miała więc obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu do doręczeń. Kolegium stanęło z kolei na stanowisku, że postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021 r. w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 29 grudnia 2016 r. zostało doręczone skutecznie skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej na adres korespondencji wskazany przez tą Wspólnotę: przy ul. [...] (tj. na adres zarządcy nieruchomości).

Przy tak zarysowanym sporze, konfrontując przedstawione stanowiska z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, rację należy przyznać Kolegium, które słusznie uznało, że bieg terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z 17 lutego 2021r. powinien liczyć się od dnia 19 lutego 2021r., tj. od dnia doręczenia tego postanowienia na adres: "B. s.c. Zarządzanie Nieruchomościami, ul. [...]", albowiem jest to adres korespondencyjny wskazany przez samą Wspólnotę w piśmie z dnia 9 listopada 2016r., złożonym w toku postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Zgodnie zatem z wyraźną wolą Wspólnoty wyrażoną we wspomnianym piśmie wszelką korespondencję skierowaną do tej Wspólnoty należało kierować na adres korespondencyjny: "B. s.c. Zarządzanie Nieruchomościami, ul. [...]". Mając taką informację organ administracji nie miał innej możliwości, jak zastosować do powyższego oświadczenia i wszelką korespondencję doręczać Wspólnocie na ww. adres, co też w niniejszej sprawie prawidłowo uczyniono.

Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru, kwestionowane postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku wydane w dniu 17 lutego 2021 r., doręczone zostało Zarządowi Wspólnoty na adres: ul. [...] w dniu 19 lutego 2021 r. Skarżącą Wspólnotę reprezentowali wówczas: A. D., K. P. i A. M., te też osoby zostały odnotowane w wykazie stron prowadzonego postępowania jako Zarząd Wspólnoty. Zwrotne potwierdzenie odbioru zostało pod ww. adresem podpisane przez ustanowionego zarządcę nieruchomości B. Zarządzenie Nieruchomościami. Organ, który otrzymał zwrotnie poświadczenie odbioru przesyłki, zawierające informacje doręczyciela (a więc Poczty Polskiej), że została ona skutecznie doręczona, nie miał żadnych podstaw do dokonania odmiennych ustaleń. Ponadto, to obowiązkiem doręczyciela jest, aby przesyłka została prawidłowo doręczona, o ile nadawca wskazał zarówno adresata, jak i jego adres poprawnie – jak było w niniejszym wypadku.

Przypomnieć w tym miejscu należy, co też prawidłowo zasygnalizowała pełnomocnik Wspólnoty, że w postępowaniu administracyjnym przymiot strony posiada Wspólnota Mieszkaniowa, a nie zarząd Wspólnoty. Jednakże zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 1 stycznia 1995 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 737 ze zm.), to zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Oczywiście zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie ma ustawowego obowiązku posiadania siedziby (adresu), co - w przypadku braku lokalu siedziby - nie wyklucza stosowania przez organ doręczeń w trybie art. 45 k.p.a. Doręczenie, o którym mowa w tym przepisie, powinno być zatem dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Zatem w przypadku wspólnoty mieszkaniowej zasadą jest, że to zarząd - jego członkowie w ramach kompetencji do reprezentacji są uprawnieni do odbioru przesyłek kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej (zob. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II OZ 681/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Tym niemniej, co mogło już umknąć pełnomocnik Wspólnoty, powyższa zasada ulega modyfikacji w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, Zarząd Wspólnoty wprost wskazuje adres do korespondencji, na jaki należy doręczać kierowaną do niej – korespondencję. W przedmiotowej sprawie, co zostało już omówione wyżej, Zarząd skarżącej Wspólnoty wprost wskazał, że wszelkie pisma w ramach prowadzonego postępowania należy kierować na adres zarządcy nieruchomości: B. s.c. Zarządzanie Nieruchomościami, ul. [...].

Należy zgodzić się zaś z poglądami judykatury, że uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., II FSK 1704/06, CBOSA). Natomiast powinnością każdej jednostki organizacyjnej powinno być zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do danego podmiotu jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu prawnego. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. postanowienie NSA z 10 maja 1995 r., sygn. akt V SA 1692/94, publ. Lex Polonica nr 328918; wyrok NSA z 6 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98, publ. Lex nr 37900). Zauważyć ponadto trzeba, że art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez dany podmiot do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyroki NSA: z 9 września 2015 r., II GSK 1684/14; z 6 maja 2010 r., II GSK 594/09; z 4 listopada 2010 r., I OSK 910/10). Niewątpliwie w niniejszej sprawie za taką osobę można poczytywać "zarządcę nieruchomości" – B. s.c. Zarządzanie Nieruchomościami, ul. [...], B., który przecież zawodowo zajmuje się obsługą takich podmiotów jak wspólnoty mieszkaniowe.

Jeżeli zatem skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa wyprowadza z zaistniałych okoliczności odmienne wnioski, to powinna wykazać, że złożone przez nią oświadczenie z 9 listopada 2016r. nie było skuteczne. Tymczasem, na żadnym etapie prowadzonego postępowania wskazany adres do korespondencji nie był kwestionowany. Co istotne i na co zasadnie zwrócił też uwagę pełnomocnik uczestnika postępowanie w piśmie procesowym z 30 listopada 2023r., nikt nie kwestionował również samego podmiotu, który funkcjonował pod ww. adresem i w imieniu Wspólnoty - odbierał korespondencję. Sam podmiot, zajmujący się profesjonalnie zarządzaniem nieruchomościami korespondencji, nie poinformował przy doręczaniu przedmiotowej korespondencji, że nie jest uprawniony do jej odbioru. Tymczasem, w sytuacji braku właściwego umocowania ww. podmiot powinien odmówić przyjęcia korespondencji i ewentualnie wskazać inny właściwy adres. Skoro tego nie uczynił to należy uznać, że umocowanie takie na chwilę doręczenia korespondencji posiadał i jednocześnie zobowiązał się do jej przekazania stronie. Jak wskazuje się w orzecznictwie, uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (post. NSA z 17 marca 2021 r., III OZ 159/21, CBOSA). Upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenie takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań takich jak np. wcześniejsze lub późniejsze wielokrotne odbieranie przez daną osobę pism i niekwestionowanie (w innych wypadkach) skuteczności takich doręczeń przez stronę (tak też WSA we Wrocławiu w wyroku z 11 marca 2021 r., II SA/Wr 215/20, NSA w postanowieniach z 21 kwietnia 2022r., I GZ 109/22, z 29 kwietnia 2021 r., II GZ 133/21, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę przedmiotowej sprawy, nie można podzielić argumentacji skarżącej Wspólnoty, że skoro sporne postanowienie zostało skierowane na adres zarządcy nieruchomości i doręczone (nota bene zgodnie z wolą Wspólnoty zawartą w piśmie z 9 listopada 2016r.) na adres: ul. [...], B., a nie na adres członków Zarządu Wspólnoty, to jest ono bezskuteczne. Co istotne, a co sąd ustalił z urzędu, skarżąca Wspólnota w innej toczącej się przed tut. sądem sprawie ze jej skargi na decyzję Wojewody Podlaskiego w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę opisanej na wstępie inwestycji (sygn. akt II SA/Bk 635/21), wprost powołała się na treść postanowienia Prezydenta Miasta Białegostoku z 17 lutego 2021r. Skoro treść wydanego postanowienia była cytowana w skardze Wspólnoty złożonej w dniu 30 lipca 2021r., to nie ulega wątpliwości, że Wspólnota wiedziała o wydanym postanowieniu co najmniej od tej daty. Mimo zatem posiadanej wiedzy o treści ww. postanowienia, Wspólnota nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń, że ww. rozstrzygnięcie nie zostało jej skutecznie doręczone.

W tych okolicznościach, argumentacja skargi i podniesiony w niej zarzut braku skutecznego doręczenia Wspólnocie postanowienia Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 lutego 2021 r., stanowi w istocie próbę uniknięcia negatywnych skutków zarówno uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, jak również złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego zażalenia. Dokonując analizy sekwencji czynności podejmowanych przez skarżąca Wspólnotę można bowiem odnieść wrażenie, że Wspólnota celowo nie korzysta z instytucji przywrócenia terminu mając świadomość, że w sposób znaczący przekroczyła termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 k.p.a.).

Podsumowując należy jeszcze raz zaznaczyć, że Zarząd Wspólnoty w piśmie z dnia 9 listopada 2016r. skierowanym do Urzędu Miasta w Białymstoku (k. 136 akt administracyjnych) w ramach postępowania o ustalenie warunków zabudowy jednoznacznie wskazał adres do korespondencji: B. s.c. Zarządzanie Nieruchomościami, ul. [...]. Na powyższy adres skierowana została zaadresowana do Zarządu Wspólnoty decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z 29 grudnia 2016r. o ustaleniu warunków zabudowy, jak też postanowienie Prezydenta Białegostoku z 17 lutego 2021 r. wyjaśniającego wątpliwości co do treści ww. decyzji o warunkach zabudowy. Wprawdzie powyższe oświadczenie Zarządu Wspólnoty zostało sformułowane w ramach postępowania o ustalenie warunków zabudowy, tym niemniej, w ocenie Sądu pozostawało ono skuteczne również na etapie zainicjowanego wnioskiem Inwestora postępowania w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści tejże decyzji.

Wbrew przekonaniu pełnomocnika Wspólnoty, Prezydent Miasta Białegostoku, po otrzymaniu wniosku Inwestora z 2 lutego 2021r. o wyjaśnienie treści decyzji z 29 grudnia 2016r. nie miał obowiązku ustalania na nowo kręgu stron postępowania administracyjnego i ich adresów. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, w sposób jednoznaczny przyjmuje się, że postępowanie w ramach którego wydawane jest postanowienie wyjaśniające wątpliwości co do treści decyzji, o jakim mowa w art. 113 § 2 k.p.a., ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", w ramach którego doszło do wydania takiej decyzji. W konsekwencji także kręgu stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego" (vide: K. Klonowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak Sudyka, Warszawa 2023, art. 113 oraz WSA w Warszawie w wyroku z 12 maja 2020r., I SA/Wa 116/20, Lex nr 3047215). Przy podejmowaniu postanowienia na gruncie art. 113 § 2 k.p.a. krąg adresatów do których jest ono kierowane (stron) pozostaje tożsamy z tym jaki ukształtowany został w sprawie zakończonej decyzją podlegającej sprostowaniu (zob. wyroki NSA z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1093/19, oraz z 19 listopada 2019 r., II OSK 2718/18, CBOSA). W konsekwencji, wbrew przekonaniu pełnomocnika Wspólnoty, organ nie miał więc obowiązku powtórnego ustalania kręgu stron postępowania oraz ich adresów. W ocenie Sądu to Wspólnota jako strona, miała obowiązek zawiadomić organ w trybie art. 41 § 1 k.p.a. o zmianie swojego adresu, czego w aktach prowadzonej sprawy próżno szukać. Z podanych względów wyartykułowany w skardze zarzut naruszenia art. 61 § 2 k.p.a. w zw. z art. 113 k.p.a. jest bezpodstawny. W niniejszej sprawie nie ma też mowy, o jakichkolwiek uchybieniach zasad prawdy obiektywnej, czy też zasady czynnego udziału w postępowaniu – art. 10 k.p.a.

W tym miejscu należy raz jeszcze podkreślić, że wbrew argumentacji Wspólnoty, zarówno decyzja o warunkach zabudowy z dnia 29 grudnia 2016 r., jak i postanowienie z 17 lutego 2021 r. wyjaśniające treść ww. decyzji o warunkach zabudowy - zostały doręczone prawidłowo na adres podany przez skarżącą Wspólnotę: "B. s.c. Zarzadzanie Nieruchomościami, ul. [...], B. W konsekwencji zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 17 lutego 2021r. wydane zostało w warunkach prawidłowo ocenionej skuteczności doręczenia skarżącej Wspólnocie powyższego postanowienia w dniu 19 lutego 2021r. Skoro zaś zażalenie na to postanowienie Wspólnota wywiodła dopiero w dniu 24 kwietnia 2023r. to istniały uzasadnione podstawy do zastosowania przez Kolegium art. 134 k.p.a. i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie.

Końcowo należy zwrócić też uwagę, że pismo organu z dnia 13 kwietnia 2023r. oraz dołączony do niego uwierzytelniony odpis postanowienia Prezydenta Miasta Białegostoku z 17 lutego 2021r., zostało wysłane Skarżącej w trybie art. 73 § 2 k.p.a. w odpowiedzi na złożony przez nią wniosek o doręczenie. Zgodnie z tym przepisem strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony Powyższy przepis reguluje udostępnianie stronom postępowania akt sprawy w postępowaniu administracyjnym. W żadnym jednak wypadku, udostępnienie dokumentów z akt sprawy - nie może być traktowane jako doręczenie rozstrzygnięcia, od którego należy liczyć termin do wniesienia przez stronę środka zaskarżenia.

W tych okolicznościach skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a, który to przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.