Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 486/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50
journal: Dz.U. 2023 poz 1136
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), , Protokolant referent stażysta, Natalia Grzelak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. M. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia grupy oraz stawki uposażenia zasadniczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozkazem personalnym z [...] grudnia 2022 r. nr [...] Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej: "Szef ABW", "organ"), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 50 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1136 ze zm.; dalej: "ustawa o ABW oraz AW"), utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z [...] października 2022 r. nr [...] ustalający P.M. (dalej: "skarżący") - pozostającemu w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW, w 00 (zero zero) grupie uposażenia zasadniczego - 8.580 zł z dodatkiem służbowym w wysokości 60% otrzymywanego uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień - z dniem [...] września 2022 r. 01 (pierwszą) grupę uposażenia zasadniczego, ze stawką uposażenia zasadniczego w kwocie 9.900 zł, bez zmiany pozostałych składników uposażenia i warunków służby. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Do wydania zaskarżonego rozkazu personalnego doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Rozkazem personalnym z [...] listopada 2015 r. nr [...] Szef ABW, w oparciu o art. 50 ust. 1 i art. 54 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, odwołał skarżącego ze stanowiska [...] ABW i przeniósł do Grupy Dyspozycyjnej Szefa ABW w Biurze [...] ABW bez zmiany grupy zaszeregowania i składników uposażenia. Z dniem [...] stycznia 2016 r. skarżący został delegowany z urzędu z [...] do czasowego pełnienia służby w Delegaturze ABW w [...].

Pismem z 26 lutego 2016 r. organ, w trybie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, zaproponował skarżącemu przeniesienie z urzędu z [...] do [...] na stanowisko eksperta Wydziału [...] Delegatury ABW w [...] w 8 grupie uposażenia zasadniczego – 3.995 zł z dodatkiem służbowym 1.500 zł.

W dniu 7 marca 2016 r. skarżący na druku propozycji kadrowej dokonał skreślenia zdania "Nie wyrażam zgody na przeniesienie na wymienione wyżej stanowisko służbowe", pozostawiając nieskreślone zdanie "Wyrażam zgodę na przeniesienie na wymienione wyżej stanowisko służbowe" oraz umieścił adnotację o treści "W załączeniu przekazuję uzupełnienie mojego stanowiska". W uzupełnieniu stanowiska skarżący poinformował, iż wyraża zgodę jedynie na przeniesienie z urzędu z [...] do [...] na stanowisko eksperta. Wskazał, że z uwagi na aktualnie wykonywane obowiązki, uzasadnione jest przeniesienie go do Wydziału [...], a nie do Wydziału [...] Delegatury ABW w [...].

Rozkazem personalnym z [...] maja 2016 r. nr [...] Szef ABW zwolnił skarżącego z dniem [...] września 2016 r. ze służby w ABW, uznając, iż skarżący nie wyraził zgody na przedstawioną propozycję kadrową przeniesienia służbowego. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ rozkazem personalnym z [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Skarżący wywiódł skargę na powyższy rozkaz personalny z [...] lipca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1597/16, uchylił oba wydane w sprawie rozkazy personalne. Sąd pierwszej instancji uznał, że od czasu przeniesienia skarżącego do dyspozycji do momentu wyrażenia przez niego opinii o proponowanym stanowisku, a nawet do wyznaczonej daty zwolnienia ze służby, nie upłynęło 12 miesięcy. Dlatego w sytuacji, gdy organ przyjął, iż skarżący nie wyraził zgody na przyjęcie proponowanego stanowiska, powinien pozostawić skarżącego w dyspozycji do momentu upływu powyższego terminu i dopiero po jego upływie wszcząć procedurę zwolnienia skarżącego ze służby. Zatem wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby było przedwczesne i naruszało przepis art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW, co z kolei miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu od ww. orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny") wyrokiem z 8 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 856/17, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W ocenie NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał błędnej wykładni art. 54 ust. 2 i ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, niezasadnie dopatrując się w przepisie art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW uprawnienia o charakterze ochronnym w postaci przebywania w dyspozycji Szefa ABW przez okres co najmniej 12 miesięcy. Użyte w ww. przepisie sformułowanie "nie dłużej niż 12 miesięcy" oznacza jedynie maksymalny okres, przez który funkcjonariusz może przebywać w dyspozycji. Przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji interpretacja tego przepisu, przy uwzględnieniu treści art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, oznaczałaby, że przed upływem tego okresu składanie przez organ funkcjonariuszowi propozycji przeniesienia na inne stanowisko byłoby bezskuteczne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, tutejszy Sąd wyrokiem z 23 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1257/19, uchylił zaskarżony i poprzedzający go rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby w ABW. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Szef ABW nie dokonał prawidłowej oceny złożonego przez skarżącego oświadczenia woli w zakresie przedstawionej mu propozycji przeniesienia na stanowisko służbowe. Nawet gdyby przyjąć, że oświadczenie skarżącego o cofnięciu załącznika do zgody wyrażonej w dniu 7 marca 2016 r. (w ramach pisma organu z 26 lutego 2016 r.) nie doszło do adresata równocześnie z tą pierwotną zgodą, to Szef ABW przed wydaniem rozkazu z [...] maja 2016 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby był w posiadaniu dwóch oświadczeń, które winien był wziąć pod rozwagę w ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Natomiast jeżeli pomiędzy nimi organ doszukał się pewnych sprzeczności, to w takiej sytuacji powinien był podjąć działania zmierzające do wyeliminowana wątpliwości. To orzeczenie również organ zaskarżył skargą kasacyjną, która została oddalona wyrokiem NSA z [...] września 2022 r., sygn. akt III OSK 2451/21. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Szef ABW błędnie przyjął, iż skarżący nie wyraził zgody na przedstawioną mu propozycję przeniesienia służbowego. Odmiennie jednak ocenił charakter drugiego oświadczenia woli, kwalifikując je jako wniosek o zmianę jednostki wewnętrznej pełnienia służby. Wniosek ten, datowany na 7 marca 2016 r., został przed wydaniem zaskarżonych rozkazów skutecznie cofnięty przez skarżącego w piśmie z 6 kwietnia 2016 r.

Pismami Szefa ABW z [...] września 2022 r. nr [...] oraz z 3 października 2022 r. nr [...] skarżący został wezwany do wyrażenia woli w zakresie kontynuowania służby w ABW. Uczestniczył również w spotkaniu w Biurze Kadr ABW w dniu [...] października 2022 r., udokumentowanym protokołem nr [...]. Jednakże w piśmie z 14 października 2022 r. (data wpływu do ABW: 19 października 2022 r.) wniósł o zwolnienie go ze służby w ABW z ww. dniem (tj. [...] października 2022 r.). W ocenie organu, żądanie to było równoznaczne z brakiem woli podejmowania i kontynuowania służby w ABW. W konsekwencji tego wniosku Szef ABW rozkazem personalnym z [...] listopada 2022 r. nr [...] zwolnił skarżącego ze służby w ABW z dniem [...] grudnia 2022 r. na mocy art. 60 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW. Powyższemu rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a.

Motywując ww. rozkaz personalny z [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia grupy oraz stawki uposażenia zasadniczego, organ wskazał, że z dniem [...] września 2022 r. skarżący odzyskał status funkcjonariusza ABW. Na dzień przywrócenia do służby skarżący pozostaje w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW, zgodnie z rozkazem personalnym z [...] listopada 2015 r. nr [...]. W tej sytuacji niezbędne było dostosowanie jego uposażenia do obecnie obowiązujących grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW, na podstawie nowego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie grup zaszeregowania i stawek uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w tych grupach oraz wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat (Dz. U. z 2022 r., poz. 1052; dalej: "rozporządzenie z 2022 r.").

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem rozkazu personalnego z [...] października 2022 r. nr [...], skarżący wniósł o jego uchylenie i wydanie nowego rozkazu zawierającego następujące rozstrzygnięcie: "1. z dniem 26 kwietnia 2018 r. ustalam 00 (zero zero) grupę uposażenia zasadniczego, ze stawką uposażenia zasadniczego w kwocie 9.100 zł – bez zmiany pozostałych składników uposażenia i warunków służby, 2. z dniem [...] stycznia 2021 r. ustalam 00 (zero zero) grupę uposażenia zasadniczego, ze stawką uposażenia zasadniczego w kwocie 9.900 zł - bez zmiany pozostałych składników uposażenia i warunków służby, 3. z dniem [...] stycznia 2022 r. ustalam 01 (zero jeden) grupę uposażenia zasadniczego, ze stawką uposażenia zasadniczego w kwocie 12.000 zł - bez zmiany pozostałych składników uposażenia i warunków służby".

Według skarżącego, organ błędnie założył, że do służby w ABW stosuje się przepisy innych aktów prawnych, w tym ustawy o Policji, podczas gdy ustawa o ABW oraz AW nie zawiera takiego ogólnego odesłania. Kwestię skutków orzeczenia uchylającego rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby w ABW rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1564/18, akcentując, że "skutki przedmiotowego postępowania (...), które miały wymiar finansowy wynikający z zawieszenia w czynnościach służbowych, obniżenia dodatku służbowego, obniżenia wysokości nagrody jubileuszowej oraz odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby, zostały uchylone".

Na skutek zmian regulacji w zakresie grup zaszeregowania i stawek uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy ABW, miesięczna stawka uposażenia zasadniczego w grupie zaszeregowania 00 od 26 kwietnia 2018 r. wzrosła do kwoty 9.100 zł (z kwoty 8.580 zł), od 1 stycznia 2021 r. jej wysokość wynosi 9.900 zł. Z kolei w grupie zaszeregowania 01 od 1 stycznia 2022 r. miesięczna stawka uposażenia zasadniczego uległa zmianie z kwoty 9.900 zł do przedziału 9.900 zł-12.000 zł.

Skarżący stwierdził, że Szef ABW w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego przyjął kwotę uposażenia zasadniczego w wysokości 9.900 zł, a nie 12.000 zł w sytuacji, gdy w realiach przedmiotowej sprawy uzasadnione jest właśnie przyjęcie tej drugiej kwoty (tj. w górnej granicy).

Powołanym na wstępie rozkazem personalnym z [...] grudnia 2022 r. nr [...] organ utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia Szef ABW wyjaśnił, iż decyzje dotyczące funkcjonariuszy pełniących służbę w ABW mają charakter uznaniowy, co oznacza, że mianując funkcjonariusza w nowej grupie uposażenia, organ mógł, ale nie musiał podwyższyć kwotę uposażenia zasadniczego. Ustalając przysługującą skarżącemu kwotę uposażenia zasadniczego, Szef ABW wziął przede wszystkim pod uwagę przepisy rozporządzenia z 2022 r., którym od 1 stycznia 2022 r. wprowadzono nowe grupy uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy ABW (dla poszczególnych grup uposażenia zasadniczego określone zostały minimalne oraz maksymalne stawki uposażenia tzw. "widełki") oraz fakt, iż skarżący - pomimo reaktywacji stosunku służbowego z dniem [...] września 2022 r. - faktycznie nie zgłosił gotowości do wykonywania obowiązków służbowych. W związku z tym powrócił do Grupy Dyspozycyjnej Szefa ABW, z której uprzednio został zwolniony. W konsekwencji zasadnym było ustalenie mu stawki uposażenia w wysokości minimalnej przypisanej dla 01 grupy; nie wystąpiły bowiem żadne racjonalne podstawy do tego, aby ustalić tę stawkę w wyższej kwocie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef ABW zaznaczył, że rozkaz personalny z [...] października 2022 r. w żadnym miejscu nie odnosi się do przepisów ustawy o Policji. Powołanie się odpowiednio na wyrok NSA z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1968/12, dotyczący stosunku służbowego policjanta z całą pewnością nie może być utożsamiane z powołaniem się na przepisy normujące służbę w Policji. Ponadto przytoczenie fragmentu tego orzeczenia miało na celu wyłącznie wskazanie, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu kasacyjnego, skutkiem uchylenia przez sąd administracyjny decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby jest "reaktywowanie" stosunku służbowego z dniem prawomocności wyroku. Powyższa kwestia w niniejszej sprawie determinowała dzień [...] września 2022 r. jako datę ustalenia zmiany w stosunku służbowym skarżącego, wynikającą z rozporządzenia.

W związku z powyższym Szef ABW uznał za nieuzasadnione żądanie zmiany rozkazu personalnego poprzez ustalenie wskazanych przez skarżącego stawek uposażenia zasadniczego, wynikających z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 5 kwietnia 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie grup zaszeregowania i stawek uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w tych grupach oraz wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat (Dz. U. z 2018 r., poz. 713; dalej: "rozporządzenie z 2018 r.") oraz z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 marca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie grup zaszeregowania i stawek uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w tych grupach oraz wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat (Dz. U. z 2021 r., poz. 544; dalej: "rozporządzenie z 2021 r."). Także, w ocenie organu, nieuzasadniony jest wniosek, aby zmiany wprowadzone rozporządzeniem z 2022 r. wywoływały w przypadku skarżącego skutek od 1 stycznia 2022 r. W tym kontekście Szef ABW podkreślił, że wyrok dotyczący uchylenia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby wywołuje skutki na przyszłość (ex nunc), czyli licząc od daty uchylenia zaskarżonych decyzji administracyjnych, a nie wstecz (ex tunc). Jak podniósł NSA w wyroku z 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 583/08, okres między zwolnieniem ze służby a reaktywowaniem stosunku służbowego na skutek wyroku sądu administracyjnego, to okres pozostawania poza służbą. Zatem o istnieniu stosunku służbowego, z którym należy wiązać prawo do składników uposażenia, można mówić najwcześniej dopiero w dniu uprawomocnienia wyroku uchylającego rozkazy personalne o rozwiązaniu stosunku służbowego. Dlatego też pozbawione podstaw jest żądanie skarżącego o objęcie go regulacjami z okresu, gdy jego stosunek służbowy nie istniał.

Organ nie podzielił także stanowiska skarżącego co do zasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia objętego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1564/18, wskazując, iż został wydany w sprawie o innym stanie faktycznym.

Od opisanego wyżej rozkazu personalnego Szefa ABW z [...] grudnia 2022 r. nr [...] skarżący wywiódł skargę do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go rozkazu personalnego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. przepisów rozporządzenia z 2018 r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że należy dostosować jego uposażenie do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW, począwszy od [...] września 2022 r. (tj. od dnia wydania przez Sąd kasacyjny wyroku w sprawie o sygn. akt III OSK 2451/21) zamiast - ze względu na potwierdzenie na mocy tego wyroku, iż w obrocie prawnym nie występują ww. rozkazy personalne - począwszy od [...] października 2016 r., czyli od dnia zwolnienia skarżącego ze służby w ABW i tym samym dostosowania jego uposażenia do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW na mocy ww. rozporządzenia z 2018 r. ze skutkiem od [...] kwietnia 2018 r.;

2. przepisów rozporządzenia z 2021 r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że należy dostosować jego uposażenie do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW, począwszy od [...] września 2022 r. (tj. od dnia wydania ww. wyroku NSA) zamiast - ze względu na potwierdzenie na mocy tego orzeczenia, iż w obrocie prawnym nie występują ww. rozkazy personalne - począwszy od [...] października 2016 r., czyli od dnia zwolnienia skarżącego ze służby w ABW i tym samym dostosowania jego uposażenia do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW na mocy rozporządzenia z 2021 r. ze skutkiem od 1 stycznia 2021 r.;

3. przepisów rozporządzenia z 2022 r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że należy dostosować jego uposażenie do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW począwszy od [...] września 2022 r. (tj. od dnia wydania ww. wyroku NSA) zamiast - ze względu na potwierdzenie na mocy tego orzeczenia, iż w obrocie prawnym nie występują ww. rozkazy personalne - dostosowania jego uposażenia do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW, począwszy od [...] października 2016 r., tj. od dnia zwolnienia skarżącego ze służby w ABW i tym samym dostosowania jego uposażenia do grup zaszeregowania i stawek uposażenia funkcjonariuszy ABW na mocy rozporządzenia z 2022 r. ze skutkiem od 1 stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na wydane w jego sprawie [...] września 2022 r. orzeczenie Sądu kasacyjnego o sygn. akt III OSK 2451/21, zakwestionował prawidłowość ustalenia przez organ stawki jego uposażenia zasadniczego, zarówno w odniesieniu do daty, jak i do wartości (wysokości) tej stawki.

W odpowiedzi na skargę Szef ABW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozkazie personalnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje prawo do uposażenia za okres faktycznego pozostawania poza służbą, tj. za okres od [...] października 2016 r. do [...] września 2022 r., czyli od dnia jego zwolnienia ze służby w ABW do dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego rozkazy w przedmiocie zwolnienia go z tej służby.

Zgodnie z treścią przepisów art. 114 ustawy o ABW oraz AW, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe (ust. 1). Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie (ust. 2). W myśl art. 115 ustawy o ABW oraz AW uposażenie funkcjonariusza składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Natomiast stosownie do treści art. 117 ustawy o ABW oraz AW, funkcjonariusz przeniesiony na podstawie art. 54 ust. 1 do dyspozycji Szefa właściwej Agencji otrzymuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne świadczenia pieniężne należne na stanowisku zajmowanym bezpośrednio przed przeniesieniem do dyspozycji Szefa, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych lub na ich wysokość. Jak stanowi art. 121 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko odnośnie skutków wywoływanych przez prawomocne wyroki uchylające rozkazy personalne zwalniające funkcjonariuszy ze służby. Otóż tego rodzaju orzeczenia przywracają wprawdzie funkcjonariuszy do służby, ale inaczej niż ma to miejsce w przypadku stwierdzenia nieważności rozkazu o zwolnieniu ze służby - nie dzieje się to z mocą wsteczną, tylko na przyszłość. Tak więc w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby, osoba, w stosunku do której zapadł taki wyrok, staje się na powrót funkcjonariuszem, jednak następuje to dopiero z dniem uprawomocnienia się wydanego w tym przedmiocie orzeczenia sądowego. W konsekwencji wadliwe rozkazy personalne zwalniające funkcjonariusza ze służby pozostają w obrocie prawnym i wywołują określone w nich skutki prawne aż do dnia poprzedzającego dzień, w którym dojdzie do uprawomocnienia się wyroku uchylającego te rozkazy, co zwykle następuje wraz z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji, bądź - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - z dniem ogłoszenia przez NSA wyroku oddalającego skargę kasacyjną od wyroku tutejszego Sądu.

W prawomocnym wyroku z 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 819/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skutkiem uchylenia przez sąd administracyjny decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby jest "reaktywowanie" stosunku służbowego z dniem ogłoszenia wyroku. Taki wyrok wywołuje skutki ex nunc, czyli na przyszłość licząc od daty uchylenia, a nie wstecz (ex tunc). Oznacza to, iż od dnia wyroku decyzja o zwolnieniu ze służby przestaje obowiązywać, a strona znajduje się w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawała w dniu zwolnienia ze służby. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje konsekwencje ex tunc (wada istniejąca od samego początku, czyli od daty wydania nieważnej decyzji). O istnieniu stosunku służbowego można mówić najwcześniej dopiero w dniu ogłoszenia wyroku uchylającego rozkazy personalne o jego wypowiedzeniu. Okres między zwolnieniem ze służby a reaktywowaniem stosunku służbowego to okres pozostawania poza służbą i jako taki nie może zostać zaliczony do wysługi lat. Powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji zaakceptował Sąd kasacyjny w wyroku z 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 459/11. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 526/08, w którym wskazano, iż wyrok uchylający rozkazy zwalniające działa ex nunc, ponieważ powoduje przerwanie skutku prawnego tych rozkazów od dnia uprawomocnienia się wyroku, zaś do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się tego orzeczenia, rozkazy personalne Szefa ABW wywołują skutki prawne (zwolnieniowe). Powyższy wyrok uchylający rozkazy zwalniające nie skutkuje reaktywacją wstecz stosunku służbowego. Jedynie wyrok stwierdzający nieważność decyzji oznacza zniesienie jej skutków prawnych od momentu wejścia wadliwej decyzji do obrotu prawnego. Innymi słowy orzeczenie przez sąd administracyjny o uchyleniu rozkazów personalnych zwalniających ze służby wywołuje skutki na przyszłość, od dnia uprawomocnienia się wyroku (vide wyrok NSA z 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 583/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1674/10). W rezultacie takiego rozstrzygnięcia Sądu następuje reaktywowanie stosunku służbowego ex nunc, czyli na przyszłość. Istotne jest przy tym, że do czasu wzruszenia rozkazów o zwolnieniu ze służby, wywołują one skutki w postaci zwolnienia ze służby z wszelkimi tego konsekwencjami. Raz jeszcze zaakcentować należy, iż tylko wyrok stwierdzający nieważność rozkazu o zwolnieniu ze służby prowadzi do całkowitego zniesienia skutków prawnych takiego rozstrzygnięcia. Wówczas dochodzi do restytucji stosunku służbowego z mocą ex tunc, czyli od początku, co oznacza powrót funkcjonariusza do służby na tych samych warunkach, jakie mu przysługiwały w dniu zwolnienia, które w takiej sytuacji uznaje się za niebyłe.

Jednakże w ramach niniejszej sprawy nie zapadło prawomocne orzeczenie stwierdzające nieważność rozkazów personalnych zwalniających ze służby, zatem nie można mówić o oddziaływaniu wyroku ze skutkiem ex tunc (od początku). Skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] września 2016 r. Po tej dacie przestał być funkcjonariuszem ABW. Przywrócenie do służby nastąpiło dopiero w dniu uprawomocnienia się wyroku tutejszego Sądu z 23 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1257/19, tj. [...] września 2022 r., bo w tej dacie NSA ogłosił wyrok oddalający skargę kasacyjną organu wywiedzioną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji uchylającego rozkazy zwolnieniowe.

Z tych względów żądanie przez skarżącego wypłaty uposażenia i innych świadczeń pieniężnych za okres od [...] października 2016 r. do [...] września 2022 r., jest bezpodstawne, gdyż w tym okresie nie pozostawał on w stosunku służbowym w ABW. W konsekwencji Szef ABW prawidłowo ustalił skarżącemu grupę i stawkę uposażenia zasadniczego, stosując przepisy rozporządzenia z 2022 r., a nie - jak chciałby tego skarżący - rozporządzenia z 2018 r. i rozporządzenia z 2021 r., tj. unormowań z okresu, gdy stosunek służbowy skarżącego nie istniał. Ponadto organ nie miał obowiązku przyjęcia maksymalnej stawki uposażenia zasadniczego, zaś uznając za właściwą stawkę minimalną, umotywował to uznanie faktem, iż skarżący - pomimo reaktywacji stosunku służbowego od [...] września 2022 r. - faktycznie nie zgłosił gotowości do wykonywania obowiązków służbowych.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.