Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 285/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2024 r., nr SKO Gd/4005/23 w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 14 lipca 2022 r. Prezydent Miasta Gdyni (dalej Prezydent Miasta) wystosował do skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt Z. F. w Domu Pomocy Społecznej. Jednocześnie pismem z 14 lipca 2022 r. poinformował o konieczności przeprowadzenia ze skarżącą wywiadu środowiskowego. Pisma zostały doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i odebrane przez dorosłego domownika K. S.

W dniu 22 lipca 2022 r. organ otrzymał informację Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A., że nie jest możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdyż skarżąca przebywa w Niemczech i brak jest informacji, kiedy wróci.

Pismo z 16 sierpnia 2022 r. o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., zostało doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i odebrane przez dorosłego domownika K. S.

Decyzją z 21 września 2022 r. Prezydent Miasta ustalił skarżącej wysokość miesięcznej opłaty za pobyt babki skarżącej – Z. F. w domu pomocy społecznej w kwocie 1105,02 zł za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r., 1062,63 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz 1032,25 zł za okres od 1 kwietnia 2022 r. Przesyłka zawierająca tak wydaną decyzję, po dwukrotnym awizowaniu i przechowaniu w placówce pocztowej przez okres 14 dni, została zwrócona do organu.

Następnie, organ zmienił ww. decyzję, ustalając decyzją z 10 marca 2023 r. odpłatność za okres od 1 grudnia 2022 r. do 3 lutego 2022 r. w kwocie 889,23 zł. Przesyłka zawierająca decyzję, po dwukrotnym awizowaniu i przechowaniu w placówce pocztowej przez okres 14 dni, została zwrócona do organu.

W dniu 18 kwietnia 2023 r. organ wystosował zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu ustalonych opłat, doręczając je skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Decyzją z 18 maja 2023 r. Kierownik Centrum Wsparcia Seniorów Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, ustalił skarżącej kwotę 13 362,01 zł jako należność z tytułu opłat zastępczo wniesionych przez gminę Gdynia w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 3 lutego 2023 r. za pobyt w domu pomocy społecznej babki skarżącej – Z. F. Zobowiązał także skarżącą do zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni. Decyzja została doręczona skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z 31 stycznia 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji skutecznie nałożył na skarżącą obowiązek partycypowania w ponoszeniu kosztów pobytu Z. F. w drodze decyzji, których strona nie kwestionowała. Kolegium podkreśliło, że gdy osoba umieszczona w Domu Pomocy Społecznej nie jest w stanie ponosić pełnych kosztów pobytu, obowiązek ponoszenia takiej opłaty, zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. 2023, poz. 901), dalej u.p.s. spoczywa na małżonku, dzieciach i wnukach. Kolegium wskazało, że organ I instancji nie dokonał oceny, czy w przypadku skarżącej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, stanowiący podstawę do odstąpienia w całości lub w części od żądania zwrotu należności, jednakże to strona nie brała czynnego udziału w postępowaniu, nie przedkładając przy tym żadnych dokumentów i nie odbierając korespondencji. W rezultacie organ nie miał możliwości dokonania takich ustaleń.

W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 59 ust. 1 u.p.s., wobec niedoręczenia skarżącej decyzji ustalającej opłatę za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej. Zarzucono także naruszenie art. 61 ust. 3 u.p.s., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie wywiązywała się z obowiązku ponoszenia tej opłaty, podczas gdy obowiązek opłaty nie został ustalony, ani w umowie z art. 103 ust. 2 u.p.s., ani w decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca podniosła, że nie została skutecznie zobowiązana do ponoszenia opłat, nie miała także możliwości zaskarżenia decyzji nakładających na nią obowiązek ponoszenia opłat za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej. Skarżąca zwróciła uwagę, że nie obciążono takimi opłatami jej ojca, beneficjenta majątku babki, posiadającego swój znaczny majątek, ani też nie egzekwowano obowiązku partycypowania w tych kosztach od rodzeństwa skarżącej, co stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 u.p.s.

Skarżąca przyznała, że otrzymała zawiadomienie z 14 lipca 2022 r. a następnie otrzymała kolejno trzy pisma z 16 sierpnia 2022 r., z 9 stycznia 2023 r. i 9 lutego 2023 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie nie zostały jednak spełnione wymogi art. 44 k.p.a. W ocenie skarżącej błędnie też zarzucono uniemożliwienie jej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jej sytuacja była ustalona i udokumentowana w poprzednim postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej, zakończonym decyzją z 14 lipca 2022 r. o umorzeniu postępowania, nadto po otrzymaniu przez nią pism z 14 lipca 2022 r. i 16 sierpnia 2022 r. taki wywiad został ze skarżącą przeprowadzony.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Kontroli legalności w niniejszej sprawie została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 31 stycznia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 18 maja 2023 r. ustalającą kwotę należności obciążającej skarżącą z tytułu opłat zastępczo wniesionych przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej babki skarżącej.

Orzekającym organom strona zarzuca niedoręczenie jej decyzji ustalającej opłatę za pobyt babki w domu pomocy społecznej, wskazując jednocześnie na ograniczenie usiłowań obciążenia kosztami pobytu babki w domu pomocy społecznej tylko do jej osoby, z wyłączeniem jej ojca, a następnie rodzeństwa skarżącej, co stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 u.p.s.

Analizując wydane decyzje i podnoszone wobec nich zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty te nie mogą stanowić podstawy do uchylenia kontrolowanych rozstrzygnięć przede wszystkim z tego powodu, że de facto nie odnoszą się one do aktów, objętych niniejszą kontrolą sądową, lecz do wcześniejszego etapu postępowania związanego z opłatami za pobyt w domu pomocy społecznej Z. F., zakończonego wydaniem przez Prezydenta Miasta (niepodlegającej kontroli w tej sprawie) ostatecznych decyzji:

- z 21 września 2022 r. którą organ ustalił skarżącej wysokość miesięcznej opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej w kwocie 1105,02 zł za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r., 1062,63 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz 1032,25 zł za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 listopada 2022 r.

- z 10 marca 2023 r. którą organ ustalił skarżącej wysokość miesięcznej opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej w kwocie 889,23 zł za okres od 1 grudnia 2022 r. do 3 lutego 2023 r.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", która w art. 36 u.p.s. przewiduje, że jednym ze świadczeń niepieniężnych pomocy społecznej jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej. W art. 54 ust. 1 u.p.s. zostały zaś wskazane kryteria, które decydują o prawie do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, że pobyt w domu pomocy społecznej nie jest bezpłatny, a art. 60 ust. 1 u.p.s. wprost przewiduje, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3 art. 60 u.p.s. Z kolei przepis art. 59 ust. 1 u.p.s. stanowi, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Ustawa reguluje też kwestię podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, ustalając w art. 61 ust. 1 następującą kolejność:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Z kolei ust. 2 art. 61 u.p.s. przewiduje, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Natomiast art. 103 u.p.s. przewiduje, że kierownik ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - dyrektor centrum usług społecznych, oraz kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie może, w drodze umowy, ustalić z małżonkiem, zstępnymi lub wstępnymi wysokość świadczonej przez nich pomocy na rzecz osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. W tym przypadku nie stosuje się art. 96 ust. 1 pkt 3 (ust. 1). Kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości (ust. 2). Przy czym, z art. 61 ust. 2d u.p.s. wynika, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala się w drodze decyzji. Natomiast art. 61 ust. 2e u.p.s. przewiduje, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s., ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

Z powołanych regulacji wynika więc, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej w stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych może zostać ustalona albo w drodze umowy, albo decyzji administracyjnej. Przy czym należy mieć na uwadze, że zarówno umowa, jak i decyzja, służą jedynie określeniu wysokości opłaty, natomiast sam obowiązek uiszczania przedmiotowej opłaty wynika z mocy samej ustawy (por. wyrok NSA z 26 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1587/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak już wskazano w tej sprawie wysokość opłaty, jaką miała uiszczać skarżąca za pobyt jej babki w domu pomocy, została ustalona w ostatecznych decyzjach Prezydenta Miasta z 21 września 2022 r. i z 10 marca 2023 r.

Natomiast zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s., w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Na mocy art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Gminie przysługuje więc prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 62/14, dostępny jw.). Przy czym, uchwałą składu siedmiu sędziów z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 (publ. ONSAiwsa z 2018 r., nr 5, poz. 77), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że obowiązek wnoszenia - przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.s. w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s., wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 u.p.s.

Niewątpliwie zatem etap dochodzenia przez gminę zwrotu kosztów opłat wnoszonych przez nią zastępczo musi być poprzedzony etapem ustalania osób zobowiązanych do ponoszenia takich opłat i ich wysokości – w drodze umowy bądź decyzji administracyjnej. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, że w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., a takie zostało poddane kontroli sądowej, oceniane są wyłączenie okoliczności dotyczące istnienia obowiązku konkretnej osoby, wywiązania się z jego realizacji i zakresu opłat zastępczo poniesionych przez właściwą gminę. Nie weryfikuje się ani zasadności ponoszonych opłat, ani podmiotu zobowiązanego, ani wysokości tych opłat (zob. wyroki WSA we Wrocławiu z 7 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 343/23 i IV SA/Wr 344/23, dostępne w CBOSA).

Natomiast w rozpoznawanej skardze, jak już to wskazano powyżej, strona kwestionuje nie samą decyzję ustalającą skarżącej kwotę zwrotu opłat ponoszonych zastępczo przez gminę za pobyt babki w domu opieki społecznej, lecz właśnie decyzje ustalające skarżącej kwotę opłaty, jaką była zobowiązana uiszczać za pobyt babki w domu pomocy społecznej. Kontrola tej decyzji jest zaś poza zakresem niniejszego postępowania.

Natomiast okoliczności istotne z punktu widzenia legalności decyzji Prezydenta Miasta z 18 maja 2023 r. i Kolegium z 31 stycznia 2024 r. de facto nie są przez stronę kwestionowane, jak również Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłat za pobyt swojej babki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 stycznia 2022 do 3 lutego 2023 r. Decyzje w tym zakresie nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane, zatem - wbrew jej twierdzeniom – opartym na subiektywnym przekonaniu o wadliwości – pozostają one w obrocie prawnym i wiążą organy orzekające w niniejszym postępowaniu, prowadzonym w trybie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s.

Zarzuty strony dotyczące tego, że decyzja ustalająca opłatę za pobyt babki w domu pomocy społecznej została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ nie zbadano możliwości obciążenia kosztami pobytu babki w domu pomocy społecznej - w pierwszej kolejności ojca, a w następnej kolejności rodzeństwa skarżącej, nie stanowiły zarzutów dotyczących tej sprawy i ewentualnie mogły zostać podniesione, przynajmniej niektóre z nich, jako podstawa np. wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 21 września 2022 r., zmienioną decyzją z 10 marca 2023 r. na podstawie art. 145 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżąca o taką weryfikację wystąpiła, wobec czego jeszcze raz podkreślić należy moc obowiązującą powyższych decyzji - wskazujących skarżącą jako podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat, o których stanowi art. 60 u.p.s. i ustalającej wysokość tej opłaty, a także datę początkową, od której skarżący winien ją uiszczać. Jedynie na marginesie zauważyć wypada, że z uzasadnienia decyzji z 21 września 2022 r. r. ustalającej miesięczna opłatę za pobyt babki skarżącej w domu pomocy społecznej wynika, że opłata ta została podzielona na 3 osoby zobowiązane z mocy ustawy do jej poniesienia, a więc na skarżącą, Z. F. i S. F. (tj. synów babki skarżącej). Jako chybiona więc jawi się argumentacja skargi, że opłatą tą została obciążona wyłącznie skarżąca, z pominięciem innych osób zobowiązanych, w tym jej ojca.

Nie budzi też wątpliwości Sądu, że skarżąca nie wywiązywała się z nałożonego nań obowiązku, jak również prawidłowość ustalenia zakresu opłat zastępczo ponoszonych przez gminę. Z decyzji ustalającej opłatę wynika bowiem obowiązek jej ponoszenia od 1 stycznia 2022 r. do 3 lutego 2023 r. Taki też zakres dat ustalono w kwestionowanej decyzji, co należy uznać za działanie prawidłowe, gdyż właśnie w tym okresie gmina zastępczo ponosiła opłaty związane z pobytem babki skarżącej w domu pomocy społecznej. W tej sytuacji organ był uprawniony do wydania decyzji w oparciu o przepisy art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s., co też prawidłowo uczynił.

Także wysokość kwoty, którą skarżąca jest zobowiązana zwrócić, została ustalona prawidłowo. Konieczność ponoszenia opłaty została ustalona od 1 stycznia 2022 r. do 3 lutego 2023 r. Przez ten okres, miesięczną opłatę, jaką ponosić miała skarżąca, uiszczała gmina. Dlatego też za wskazany okres pobytu babki w domu pomocy należało zwrócić gminie kwotę 13 362,01 zł, na którą składa się 1105,02 zł za styczeń 2022 r., 2125,26 zł (2 x 1062,63 zł) za okres od lutego do marca 2022 r., 8258 zł (8 x1032,25 zł) za okres od kwietnia do listopada 2022 r. oraz 1873,73 zł (tj. 889,23 zł miesięcznie za okres od 1 grudnia 2022 r. do 3 lutego 2023 r. – 2 miesiące i 3 dni).

Należy też zauważyć, że Prezydent Miasta prawidłowo zawiadomił skarżącą pismem z 18 kwietnia 2023 r. (k. 24 akt administracyjnych) o wszczęciu niniejszego postępowania i o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Jednocześnie poinformował o możliwości wnioskowania o odstąpienie od żądania zwrotu opłaty zastępczo wniesionej przez gminę. Korespondencja ta została doręczona skarżącej, co potwierdza własnoręczny podpis skarżącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Adres skarżącej ustalony przez organ był więc prawidłowy. Z powyższego wynika bowiem, że pod adresem: ul. [...], A., skarżąca odbiera korespondencję. Brak jest przy tym podstaw do podważenia prawidłowości kierowania na ten adres pism w kontrolowanym postępowaniu. Na marginesie wskazania wymaga, że adres powyższy strona podała także w skardze. Strona nie zawiadamiała przy tym w toku postępowania administracyjnego o zmianie adresu, do czego zobligowana jest na podstawie art. 41 § 1 k.p.a., stanowiącego, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaś zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Wobec tego brak jest podstaw do zakwestionowania doręczeń dokonywanych w niniejszym postępowaniu, zaś argumentacja odnosząca się do prawidłowości doręczenia decyzji o wysokości opłaty, jaką skarżąca jest zobowiązana ponosić za pobyt babki w domu pomocy społecznej, pozostaje poza zakresem kontrolowanego postępowania.

Odnosząc się zaś do kwestii zaniechania zbadania przesłanek zwolnienia z opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. należy wskazać, że na etapie postępowania w zakresie zwrotu świadczeń (art. 104 u.p.s.), które jest przedmiotem rozpoznania sądu, ustawa przewiduje odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Przy czym przesłanki i zakres obu ulg w zapłacie należnych zobowiązań są odmienne. W piśmie z 18 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącą o możliwości wnioskowania o odstąpienie od żądania zwrotu opłaty, jednocześnie pouczając skarżącą o treści art. 104 ust. 4 u.p.s. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że postępowanie w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu czy też odroczenia terminu płatności lub rozłożenia jej na raty, nie jest prowadzone z urzędu, lecz na wniosek. Jak zaś wynika z akt sprawy, skarżąca takiego wniosku nie sformułowała, mimo iż została o takiej możliwości pouczona w piśmie z 18 kwietnia 2024 r.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że decyzje wydane w sprawie zwrotu przez skarżącej kosztów opłaty zastępczo ponoszonej przez gminę z tytułu pobytu babki skarżącej w domu pomocy społecznej nie naruszają prawa, tak materialnego, jak i procesowego, a zarzuty podnoszone w skardze nie mogą odnieść skutku. Przed wszczęciem postępowania organy zbadały czy zostały spełnione przesłanki do procedowania w tej sprawie, tj. czy ustalone zostały osoby zobowiązane do ponoszenia opłat za pobyt Z.F. w domu pomocy społecznej i wysokość tych opłat, a także, czy podmioty zobowiązane swój obowiązek wypełniły oraz za jaki okres gmina zastępczo ponosiła opłaty. W tym zakresie postępowanie organów nie narusza przepisów prawa procesowego, w tym wskazanych w skardze art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., gdyż decyzje zostały wydane w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a przed wydaniem rozstrzygnięcia stronie umożliwiono zapoznanie się z tymi dowodami i złożenie wyjaśnień. Należy przy tym zauważyć, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) - w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a której naruszenie zarzuca strona, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej w tym zakresie postawy. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalniało więc strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. W konsekwencji tak przeprowadzonego postępowania prawidłowo zastosowano art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1623 ze zm.), skargę jako niezasadną oddalił.