Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1861/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 października 2023 r., nr SKO.Śr/4111/552/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji z dnia 4 października 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/552/2023 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr SO-04.8252.234.2022-2/23 o odmowie przyznania G. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) oraz 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącej powstała w wieku 86 lat.

W odwołaniu od tej decyzji, G. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adw. M. Ż., wniosła o jej uchylenie w całości i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie po uchyleniu przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołująca zarzuciła organowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy z art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności tej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Nadto wskazano na naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego zastosowanie - pomimo, że strona pobiera rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka i nie zostało wykazane, że pozostaje ona w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno - rentowym bądź bez takiego zbiegu.

W uzasadnieniu odwołania odwołująca podkreśliła, że zakres sprawowanej opieki uniemożliwia jej podejmowanie jakiegokolwiek zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej nawet w częściowym wymiarze czasu pracy i taka sytuacja występowania też w momencie złożenia wniosku. Wskazano, że fakt pobierania renty rodzinnej nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś organ winien umożliwić stronie zawieszenie prawa do renty celem wyboru świadczenia korzystniejszego, zapewniając ją jednocześnie, że wszystkie pozostałe przesłanki zostały spełnione. Organ I instancji w niewystarczającym stopniu wyjaśnił stan faktyczny, co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, co skutkowało niezasadnym odmówieniem stronie prawa do wnioskowanego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie pismem z dnia 3 lipca 2023 r. wezwało pełnomocnika skarżącej do wyjaśnień w sprawie odnośnie okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy wraz z potwierdzającymi je dowodami.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca wskazała, że ostatnie zatrudnienie zakończyła dnia 30.04.2022 r. ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad matką. Wcześniej prowadziła działalność gospodarczą. Skarżąca wskazała, że zamieszkuje razem z matką i sprawuje długotrwałą i całodobową opiekę nad nią co najmniej od 5 lat. Chora jest po operacji wszczepienia sztucznego stawu kolanowego, z tego powodu ma problem z chodzeniem, nie jest osobą leżącą, lecz porusza się za pomocą balkonika wraz z asekuracją córki. Dodatkowo chora ma: nadciśnienie tętnicze kontrolowane za pomocą leków, silny ból kręgosłupa ze względu na otyłość, całkowitą głuchotę (jest konieczność stosowania aparatu słuchowego), a jej stan zdrowia sukcesywnie się pogarsza. Strona wskazała, że do czynności wykonywanych podczas sprawowanej opieki nad matką należą: codzienna pobudka oraz pomoc przy wstawaniu z łóżka, pomoc w wykonywaniu czynności higienicznych, przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu oraz codzienna kąpiel, do 4 razy dziennie przygotowywania i podanie posiłków, które matka spożywa samodzielnie. Kilka razy dziennie skarżąca prowadzi matkę do toalety, mierzy ciśnienie, podaje leki, asekuruje matkę na spacerze, robi masaże i czynności higieniczno-pielęgnacyjne.

Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie SKO zawarte w piśmie z dnia z 31 sierpnia 2023 r.

W dodatkowym terminie pełnomocnik odwołującej złożył pismo datowane na dzień 12 września 2023 r. wyjaśniając, że G. K. zaprzestała wykonywania pracy w firmie B. Sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenia z dniem 30.04.2022 r. ze względu na sukcesywnie pogarszający się stan zdrowia matki. Odwołująca sprawuje całodobową i długotrwałą opiekę nad mamą co najmniej od 5 lat. Pełnomocnik oświadczył, że "Istnieje konieczność asekuracji mojej mocodawczym przy prowadzeniu mamy do toalety, pomocy przy wstawaniu oraz pomocy w poruszaniu się po mieszkaniu". Dodał, że chora jest po wszczepieniu sztucznego stawu kolanowego, ma zakrzepicę, nadciśnienie tętnicze, które jest kontrolowane lekami, jest całkowicie głucha i korzysta z aparatu słuchowego, a jeśli on wypadnie nie jest w stanie sama schylić się po niego. W trakcie ostatniego badania u chorej wykryto również nowotwór skórny o nieokreślonym charakterze, oczekuje na wizytę do poradni dermatologicznej. Wskazano, że M. Ć. odczuwa silny ból kręgosłupa, który przyczynia się do problemów z chodzeniem. Ważna jest całodobowa opieka G. K. nad matką, która nie może pozostać w domu sama bez opieki osoby drugiej. Do codziennych obowiązków odwołującej podczas opieki nad matką należą: codzienna pobudka, pomoc w przygotowaniu ubrań i ubieraniu, pomoc w wykonywaniu czynności higienicznych, kilka razy dziennie prowadzenie matki do toalety, pomoc przy obcinaniu paznokci, codziennej kąpieli w myciu i czesaniu włosów, trzy razy dziennie podanie leków na zakrzepicę oraz nadciśnienie, do czterech razy dziennie pomiar ciśnienia, do czterech razy dziennie gotowanie i podanie posiłków chorej, owoców, przekąsek, picia. Chora wymaga krojenia posiłków na mniejsze kawałki oraz pomocy przy spożywaniu posiłków płynnych, a także sprzątaniu po spożytych posiłkach. Ze względu na nietrzymanie moczu, odwołująca często wymienia matce wkładki higieniczne oraz przybiera ją kilka razy dziennie. Chora samodzielnie potrafi przejść z jednego pokoju do drugiego (trwa to około 10 min). Na spacery strona wychodzi z matką w zależności od pogody. Nadto odwołująca wykonuje ćwiczenia fizyczne z matką celem wzmocnienia mięśni nóg oraz rozruszania stawów, wykonuje masaże z wykorzystaniem maści przeciwbólowej, pierze, sprząta, prasuje, robi codzienne zakupy, realizuje recepty w zależności od potrzeby, opłaca rachunki na bieżąco, umawia wizyty lekarskie, układa chorą do snu oraz czuwa nad nią podczas snu. Wyjaśniono, że odwołująca posiadała do dnia 31.10.2022 r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co w żaden sposób nie przeszkadzało w sprawowaniu opieki nad chorą matką. Siostra odwołującej się – A. K. została wydziedziczona przez swoją matkę, co zostało zawarte w testamencie u notariusza i nie utrzymuje kontaktu ani z siostrą, ani ze swoją matką. Dodano, że obecnie skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasu, ze względu na konieczność sprawowania długotrwałej i całodobowej opieki nad matką.

W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji SKO w Krakowie z dnia 4 października 2023 r. wskazało, że M. Ć. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 16.02.2022 r. o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wydanym na stałe ustalono, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 16.02.2022 r. i nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności.

Pomimo tego, że organ I instancji wadliwie nie uwzględnił skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. K 38/13), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało, że zachodzi inny uzasadniony powód uniemożliwiający przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Prezydent Miasta Krakowa podał, że kolejną przyczyną odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że G. K. nie wykazała, że zrezygnowała z zatrudnienia lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W toku rozpatrzenia sprawy organ I instancji pozyskał do akt sprawy dwa kwestionariusze rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 07.07.2022 r. i w dniu 15.03.2023 r., w których pracownik socjalny ustalił, na czym polega pomoc i opieka G. K. sprawowana nad chorą matką. W pierwszym kwestionariuszu ustalono na podstawie wyjaśnień strony, że G. K. gospodaruje z matką i sprawuje nad nią opiekę od 2018 r. W ramach opieki strona podejmuje przy matce czynności gospodarcze: robi zakupy, przygotowuje posiłki - które chora samodzielnie spożywa, sprząta mieszkanie, reguluje opłaty mieszkaniowe, umawia wizyty lekarskie i uczestniczy w nich z chorą, wykupuje leki, załatwia sprawy urzędowe. Odwołująca sporadycznie wychodzi z matką na spacery, ponieważ chora porusza się o lasce. G. K. wykonuje też czynności pielęgnacyjne przy matce: zmienia pieluchomajtki, myje ją, obcina paznokcie, podaje leki. Z kolei u kwestionariuszu wywiadu z dnia 15.03.2023 r. pracownik socjalny ustalił, że matka i córka mieszkają razem, a G. K. opiekuje się matką całodobowo, w dzień i w nocy. Odmiennie od wcześniejszych ustaleń wskazano, że chora używa podkładów - nie pieluchomajtek z uwagi na nietrzymanie moczu. Dodano, że z uwagi na protezę prawego kolana ma trudności w poruszaniu się i wymaga wsparcia osób drugich, chora nosi aparat słuchowy i nie wykonuje samodzielnie żadnych czynności, a opiekę nad nią sprawuje córka.

Natomiast skarżąca w załączonym do wniosku wykazie czynności wykonywanych podczas opieki nad matką podała, że codziennie budzi chorą, pomaga w porannej i wieczornej toalecie, wymienia pieluchomajtki, smaruje kremami przeciw odparzeniom i masuje, przygotowuje ubrania i ubiera, mierzy ciśnienie tętnicze, mierzy poziom cukru, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki. Ponadto systematycznie (codziennie) odwołująca wykonuje pranie i prasowanie, sprzątanie, w razie potrzeby umawia wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, realizuje recepty, czyta chorej książki, układa ją do snu. Ponadto towarzyszy matce w spacerach w razie możliwości.

W piśmie z dnia 13.07.2022 r. odwołująca zaś podała, że budzi matkę, pomaga jej przy czynnościach higienicznych, kilka razy dziennie prowadzi chorą do toalety i wymienia wkładki higieniczne, codziennie balsamuje matkę i masuje jej plecy, nogi i ręce, przygotowuje jej ubrania i pomaga w ubieraniu, kontroluje ciśnienie, dwa razy dziennie przygotowuje i podaje lekarstwa, 3-4 razy dziennie przygotowuje i podaje posiłki i przekąski (owoce, napoje), zabiera chorą na spacery. Do tego strona wykonuje też wymienione podczas wywiadu czynności gospodarcze w domu.

W oświadczeniu z dnia 07.07.2022 r. G. K. podtrzymała wcześniejsze informacje o zakresie opieki nad matką dodając, że robi chorej zastrzyki ze względu na zakrzepicę, a z racji nietrzymania moczu często przebiera matkę. Podaje też chorej czopki, gdy występują u niej zaparcia i podtrzymuje ją podczas spacerów, kupuje baterie do aparatu słuchowego głuchej matki. Opiekę nad matką sprawuje od 2018 r. 24 godziny na dobę. Z kolei w oświadczeniu z dnia 15.03.2023 r. G. K. opisała podobny zakres wykonywanych czynności przy chorej - z tym, że obecnie chora zamiast zastrzyków ma leki na zakrzepicę. Zdaniem strony, matka jest zdana na jej opiekę, ma problemy z pamięcią.

W toku obecnego postępowania odwoławczego strona i jej pełnomocnik na wezwanie tut. Kolegium wskazali analogiczny zakres opieki, co wcześniej - przy czym wskazano, że obecnie chora porusza się przy chodziku i w asekuracji strony, a chora oprócz zakrzepicy, nadciśnienia, głuchoty, bólu kręgosłupa utrudniającego chodzenie ma zdiagnozowany też nowotwór skóry o nieokreślonym charakterze.

Jednocześnie w aktach sprawy zalega wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że G. K. prowadziła działalność gospodarczą od 30.08.2004 r. do 27.10.2019 r., a od dnia 28.03.2022 r. przez 1 miesiąc pracowała na podstawie umowy zlecenia z firmy B. sp. z o.o., roznosząc w miejscowości zamieszkania plakaty reklamowe i dozorowała ich ekspozycję. Strona oświadczyła, że zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Gdyby G. K. nie zajmowała się niepełnosprawną matką, byłaby skłonna podjąć jakąkolwiek pracę.

Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, Kolegium uznało, że wyczerpująco został ustalony w sprawie stan faktyczny, który daje podstawę do uznania, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą lub niepodejmowaniem pracy a sprawowaniem opieki nad matką, co słusznie podniósł organ I instancji.

Odnosząc powyższe ustalenia do realiów przedmiotowej, organ odwoławczy wskazał, że z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że skarżąca nie pracuje od 27.10.2019 r., kiedy to zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec zaś faktu, że znaczny stopień niepełnosprawności M. Ć. datuje się od 16.02.2022 r., to niewątpliwie ustanie ww. zatrudnienia odwołującej nie miało związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Co zaś się tyczy wykonywanej przez odwołującą przez 1 miesiąc pracy zleconej przy kolportowaniu plakatów reklamowych w 2022 r., to Kolegium zauważyło, że jej podjęcie i wykonywanie miało miejsce już po uzyskaniu przez osobę niepełnosprawną znacznego stopnia niepełnosprawności. Odwołująca mogła wiec godzić pracę zleconą z opieką nad osobą chorą. Nadto sama strona wskazała, że opiekuje się matką od 2018 r., więc mogła i prowadziła działalność gospodarczą przez prawie dwa lata, opiekując się jednocześnie matką. Nie sposób więc przyjąć, że rezygnacja z ww. prac bądź zaniechanie podjęcia aktywności zawodowej przez odwołującą w dacie złożenia wniosku wynikało wyłącznie z konieczności opiekowała się chorą matką.

Organ odwoławczy zauważył też, że strona wskazała na pogarszający się stan zdrowia matki, jednak stan zdrowia chorej i związana z tym opieka nie są tego rodzaju, że uniemożliwiają odwołującej podjęcie jakiejkolwiek pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że M. Ć. przebywała w szpitalu na Oddziale Neurologii i Udarów Mózgu od 07.11.2013 r. do 19.11.2013 r. i od 21.02.2013 r. do 26.02.2013 r. z powodu choroby krążków między kręgowych lędźwiowych i innych z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych oraz wielopoziomowej dyskopatii lędźwiowej, nadciśnienia tętniczego i hipercholesterolemii. Najpierw chora została zakwalifikowana do zabiegu operacyjnego, a następnie wypisana do domu z zaleceniem leczenia w poradni rehabilitacyjnej i neurologicznej. Następnie chora przebywała na Oddziale Dermatologii od 20.01.2015 r. do 22.01.2015 r. z powodu nowotworu skóry zlokalizowanego w okolicy krzyżowej. Guz został wycięty, a pacjentkę wypisano do domu z zaleceniami kontroli celem usunięcia szwów i odebrania wyniku badania histopatologicznego. Od 03.10.2016 r. do 10.10.2016 r. chora była na Oddziale Urazowo - Ortopedycznym z powodu choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego prawego. Po zabiegu została spionizowana, wypisana do domu w stanie ogólnym dobrym, chodząca z pomocą kul łokciowych. M. Ć. przeszła również usunięcie guza na lewej skroni (rak skóry) w 06.2021 r., a w dniu 23.05.2023 r. została przewieziona na SOR z powodu osłabienia i złego samopoczucia. Została wypisana tego samego dnia ze skierowaniem do leczenia w poradni chirurgii naczyniowej z powodu zakrzepowego zapalenia żył. Chora otrzymała w dniu 02.06.2023 r. zlecenie zaopatrzenia w wyroby medyczne - grupa materiałów chłonnych obejmując pieluchomajtki lub zamienniki.

Powyższa dokumentacja medyczna dowodzi, że M. Ć. niewątpliwie jest osobą chorą, cierpiącą na nadciśnienie tętnicze, otyłość, chorobę zwyrodnieniową stawu kolanowego prawnego, zakrzepowe zapalenie żył, nietrzymanie moczu, nowotwór skóry (w przeszłości) i obecnie w trakcie diagnozy niegojącej się na skórze twarzy zmiany. Tym niemniej, skoro w okresie leczenia operacyjnego M. Ć. i po nim, odwołująca pracowała i godziła pracę z opieką nad matką, to brak jest podstaw do przyjęcia, że zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej czy pracy zleconej i ich nadal nie podejmuje wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Z dokumentów medycznych M. Ć. zalegających w aktach sprawy nie wynika bowiem, aby w maju 2022 r. bądź później nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia chorej i to takie, które wymagałoby stałej, ciągłej wielogodzinnej opieki nad chorą. Nadto z akt sprawy - w tym dokumentów medycznych - nie wynika, by M. Ć. miała takie problemy psychofizyczne, które wymagałyby stałego nadzoru drugiej osoby, nie ma też dowodów na problemy z pamięcią chorej, o których wzmiankowała odwołująca w jednym z pism.

Niewiarygodne są też twierdzenia odwołującej, że w ramach opieki nad matką mierzy jej często poziom cukru, ponieważ z dokumentacji medycznej M. Ć. nie wynika, by chorowała na cukrzycę, zaś nadciśnienie jest kontrolowane za pomocą leków - jak sama przyznała strona w pismach. Zdaniem Kolegium, nie sposób też przyjąć, że M. Ć. nie może samodzielnie zmierzyć sobie ciśnienia - jeśli zachodzi taka potrzeba, zażyć leków, ubrać się, wymienić wkładek higienicznych czy pieluchomajtek i wykonać czynności higienicznych, skoro jest osobą chodzącą z pomocą kul lub chodzika/balkonika. Przy pomocy tych sprzętów wolno przemieszcza się po mieszkaniu - jak podał pełnomocnik strony przechodzi z pokoju do pokoju, może więc dotrzeć w ten sposób również do toalety.

Zatem Kolegium, choć nie kwestionuje orzeczonego ww. znacznego stopnia niepełnosprawności uznało, że chora jest na tyle samodzielna, że może funkcjonować bez pomocy odwołującej się przez znaczną część doby. Nie kwestionując tego, że strona może pomagać matce w niektórych czynnościach, SKO uważa, że pomoc ta nie ma charakteru opieki ciągłej i absorbującej stronę w takim zakresie, że uniemożliwia to stronie podjęcie pracy. Z tego powodu Kolegium uznało, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź jego podejmowaniem przez odwołującą a koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką.

Poza powyższym z dokonanych w toku postępowania ustaleń (w ramach wywiadów środowiskowych, oświadczeń strony i jej pełnomocnika) nie wynika, by rozmiar i zakres opieki sprawowanej nad M. Ć. wymuszał na odwołującej niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika ze zgormadzonych dowodów, M. Ć. nie jest osobą leżącą, samodzielnie spożywa posiłki i przy pomocy zaspokaja własne potrzeby fizjologiczne. Z powyższego nie wynika, by chora wymagała permanentnej opieki i zastępowania lub stałej pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego oraz czynnościach opiekuńczych. Takiego wniosku nie sformułował też pracownik socjalny w wywiadzie środowiskowym i nie wynika on z aktualnej dokumentacji medycznej chorej. Ponadto, z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, by M. Ć. była niesamodzielna w załatwianiu potrzeb fizjologicznych i higienicznych, porusza się przy pomocy kul lub balkonika/chodzika, a podanej przez odwołującą dodatkowej potrzeby asekuracji osoby drugiej przy chodzeniu chorej nie potwierdza dokumentacja medyczna.

Co zaś się tyczy zakresu czynności pomocniczych opisanych w oświadczeniach i pismach przez odwołującą, które wykonuje w ramach opieki nad matką, a do których organ nie odniósł się powyżej, Kolegium uznało, że rozmiar obowiązków odwołującej związanych z opieką nad matką nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Pomoc strony w zasadzie ogranicza się do przygotowania chorej posiłków i sprzątnięciu po jedzeniu, pomocy przy myciu i kąpieli, ubieraniu oraz przebieraniu. Strona podała też, że asekuruje matkę przy chodzeniu, wykonuje też masaże i oklepywanie, czuwa w trakcie jej snu, pomaga matce spożywać posiłki płynne. Pomimo wezwania SKO, odwołująca nie podała jednak, ile godzin dziennie zajmują jej te poszczególne czynności. Nie wiadomo też dlaczego odwołująca miałaby prowadzić matkę do toalety, skoro z wywiadu środowiskowego i dokumentacji medycznej chorej nie wynika, by chora przy chodziku/ balkoniku czy kulach nie mogła samodzielnie zaspokajać potrzeb fizjologicznych łącznie z dojściem do łazienki. Chora nie cierpi też na schorzenia rąk, które miałaby uniemożliwiać jej przebranie się, umycie, zmianę wkładek czy pieluchomajtek, czesanie bądź zjedzenie posiłków płynnych. Zatem twierdzenia strony o niemożności samodzielnego wykonania tych czynności przez chorą uznano za niewiarygodne.

Nadto Kolegium zauważyło, że takie jednak czynności, jak: przygotowywanie i podanie posiłków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności strony. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym. Z kolei takie czynności, jak załatwianie spraw urzędowych czy też czynności gospodarcze: pranie, prasowanie, gotowanie, sprzątanie, opłacanie rachunków stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej nie może usprawiedliwiać powstrzymywania się odwołującej przed wykonywaniem przez nią (niepodejmowaniem) pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Podkreślenia wymaga, że z akt sprawy nie wynika, by matka wnioskodawczyni wymagała ciągłej (całodziennej) obecności czy też nadzoru z jej strony. W związku z tym czynności odnoszące się do opieki nad matką wykonywane przez odwołującą nie zajmują stale jej czasu; są realizowane w pewnych odstępach czasowych, jak np. podawanie posiłków, przygotowanie leków i nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu wnioskodawczyni, a przede wszystkim mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym zakresie czasu pracy. Zresztą, na co Kolegium zwróciło uwagę, odwołująca godziła już pracę z opieką nad chorą i nie wykazała, dlaczego nie jest to możliwe obecnie. Zatem brak przeszkód, aby strona podjęła pracę przynajmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem organu II instancji, aktualny stan zdrowia M. Ć., zakres deklarowanych przez odwołującą czynności opiekuńczych, obiektywny czas i sposób ich wykonywania wskazują na to, że nie tyle G. K. sprawuje stałą i ciągłą opiekę nad matką, uniemożliwiającą jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, co w istocie świadczy jej określoną i czasową pomoc, która nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium, podejmowane przez wnioskodawczynię rzeczywiste czynności związane z opieką nad matką nie są czynnościami tak zintensyfikowanymi i absorbującymi czasowo, by mogły uniemożliwiać jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Powyższej oceny nie zmieniają dodatkowe dowody złożone w związku z wezwaniem Kolegium z dnia 03.07.2023 r. Odwołująca nie podała, ile czasu w ciągu doby zajmują poszczególne czynności opiekuńczo - pielęgnacyjne i w jaki sposób wpływa to na możliwość podjęcia przez odwołującą aktywności zawodowej w pełnym bądź częściowym zakresie, w tym zgodnej z dotychczas wykonywaną pracą, odwołująca nie odpowiedziała na pytanie, od jakiej daty mieszka wraz z matką. Według twierdzeń G. K., stan zdrowia chorej matki sukcesywnie się pogarsza, jednak nie wiadomo, od kiedy i na czym te zmiany polegają i jak wpłynęły na zakres samoobsługi chorej oraz udzielanej jej przez odwołującą pomocy. Nie zostało też wykazane żadnym dowodem, że po ostatnim zatrudnieniu odwołująca poszukiwała pracy i kiedy konkretnie oraz jakie działania w tym celu strona podejmowała. Nie wiadomo też, gdzie mieszka druga córka chorej A. K. i jaka jest jej sytuacja rodzinna, zdrowotna i dochodowa, a na której również spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec chorej matki. Wprawdzie w piśmie z dnia 12.09.2023 r. pełnomocnik strony podał, że A. K. została wydziedziczona przez matkę w testamencie, a córka nie utrzymuje kontaktu z matką i swoją siostrą, jednak nie przedstawił na wykazanie tych twierdzeń żadnych dowodów. Dowodów na ww. okoliczności odwołująca nie złożyła również po otrzymaniu zawiadomienia z dnia 31.08.2023 r. na podstawie art. 79a k.p.a. i art. 10 k.p.a. o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz istnieniu przesłanek negatywnych zależnych od strony, które nie zostały spełnione w sprawie.

Mając to na uwadze, w ocenie Kolegium, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie można było uznać istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez odwołującą pracy zarobkowej a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Na wyżej opisaną decyzję Kolegium, skargę złożyła G. K. reprezentowana przez adw. M. Ż., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U.2022 r. poz. 615 -dalej jako " u.ś.r.") - poprzez uznanie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nic wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi jej autor zreferował przebieg postępowania w tej sprawie oraz przywołał zastosowane przez organy przepisy prawa i poglądy sądów administracyjnych na temat rozumienia pojęcia stałej lub długotrwałej opieki. Zdaniem skarżącej, podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Powołując fragmenty wyroków sądów administracyjnych skarżąca podkreśliła, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Bezsporne w tej sprawie było, że matka skarżącej – M. Ć. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 16 lutego 2022 r. (k. 6 a.a.) W orzeczeniu stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje jej niepełnosprawność. Orzeczony stopień niepełnosprawności istnieje od 16 lutego 2022 r.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania takiego świadczenia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego każdej osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost by tak stanowił. Ze wskazanego przepisu wynika, że posiadanie takiego orzeczenia to tylko jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest ponadto wykazanie, że po pierwsze istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie, że jednocześnie ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność", to jest rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia (por. wyrok NSA z 6 maja 2022 r., I OSK 1472/21 i powołane tam orzecznictwo).

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazać należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. (por. m.in. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, czy wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r. I OSK 275/21).

Osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie wnioskowanej pomocy (wyr. NSA z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1447/23).

Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Dlatego też z okoliczności sprawy musi wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Opieka ta nie może być zatem fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia bądź z problemem braku środków do życia spowodowanym brakiem chęci podjęcia zatrudnienia. Świadczenie nie może być, zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 29/24).

Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w żaden sposób nie precyzuje pojęcia opieki, ani jakich konkretnie czynności ona dotyczy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje, iż chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną, a punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie zawsze jednak ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka, rozumiana przez pryzmat art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób oczywisty winna jednak stanowić przeszkodę do wykonywania pracy. Powyższe oznacza, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia bądź pracy lub ich niepodejmowaniem przez opiekuna a sprawowaną opieką (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 33/24).

Powyższe stanowisko sądów administracyjnych koresponduje z wykładnią art. 17 ust. 1 u.ś. r. dokonaną przez SKO w zaskarżonej decyzji jak i ze stanowiskiem zawartym w skardze. Autor skargi powołując się na 3 stronie skargi na m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 września 2021 r, sygn. akt. III SA/Gd 577/21 wskazał, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. SKO w Krakowie dokonując wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. na s. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji powołało się na ten sam pogląd co wyżej przytoczony, zawarty w innym wyroku WSA w Gdańsku, tj. z dnia 2 lipca 2020 r, sygn. akt. III SA/Gd 482/20.

W kontekście rozważań SKO dotyczących wykładni art. 17 u.ś.r. zawartych na s. 7-9 uzasadnienia zaskrzonej decyzji jedyny zawarty w skardze zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. ocenić należy za zupełnie nietrafny. Przytoczone boiwem w skardze poglądy sądów administracyjnych są tożsame z tymi przytoczonymi przez SKO w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzona zgodnie z art. 80 k.p.a. doprowadziła Kolegium do prawidłowych wniosków o braku związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

SKO w Krakowie prawidłowo wypunktowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że:

- skarżąca po dacie uzyskania przez matkę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (16 luty 2022 r.) pracowała, ostatnie zatrudnianie zakończyła 30 kwietnia 2022 r.;

- skarżąca oświadczyła, że opiekuje się matką od 2018 roku; do 27 października 2019 r. była w stanie godzić opiekę z prowadzeniem działalności gospodarczej;

- analiza dokumentacji medycznej (s. 9 zaskarżonej decyzji) doprowadziła SKO do słusznego wniosku, że skoro w okresie leczenia operacyjnego matki skarżącej i po nim, skarżąca pracowała i godziła pracę z opieką nad matką, to brak jest podstaw do przyjęcia, że zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej czy pracy zleconej i ich nadal nie podejmuje wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką;

- przedłożona przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej dokumentacja medyczna niepełnosprawnej nie wskazuje, aby w okresie po rezygnacji skarżącej z pracy tj. 30 kwietnia 2022 r. bądź później nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia niepełnosprawnej i to takie, które wymagałoby stałej, wielogodzinnej opieki nad matką;

- brak wykazania przez profesjonalnego pełnomocnika, poprzez np. przedłożenie dokumentacji medycznej, występowania u niepełnosprawnej problemów psychofizycznych, czy problemów z pamięcią, które wymagałyby stałego nadzoru opiekuna jak wskazywała w toku postępowania skarżąca;

- brak dokumentacji medycznej, z której by wynikało, że M. Ć. choruje na cukrzycę, a skarżąca w ramach opieki często mierzy jej poziom cukru;

- naciśniecie, na które cierpi M. Ć. jest regulowane lekami (jak wynika z pism skarżącej);

- M. Ć. w razie potrzeby jest w stanie samodzielnie zmierzyć sobie ciśnienia, zażyć leki, spożyć posiłki (wywiad środowiskowy k. 41 a.a.), ubrać się, wymienić wkładki higieniczne czy pieluchomajtki i wykonać czynności higienicznych, skoro jest osobą chodzącą z pomocą kul lub chodzika/balkonika. Skoro (jak wskazał profesjonalny pełnomocnik w piśmie z dnia 12 września 2023 r. k. 115 v.a.a.) przy pomocy tych sprzętów niepełnosprawna wolno przemieszcza się po mieszkaniu (przechodzi z pokoju do pokoju - k. 115 v. a.a.), to może też dotrzeć w ten sposób również do toalety.

- z dokumentacji medycznej zalegającej w aktach sprawy nie wynika, aby niepełnosprawna wymagała asekuracji osoby drugiej podczas przemieszczania się czy cierpiała na schorzenia kończyn górnych, które by jej uniemożliwiały spożywanie posiłków, picie, czy zmianę wkładek higienicznych;

- pomoc skarżącej ogranicza się do przygotowania niepełnosprawnej posiłków i sprzątnięciu po jedzeniu, pomocy przy myciu i kąpieli, ubieraniu oraz przebieraniu, wykonywania masaży i oklepywania, czuwania w trakcie snu M. Ć.

Pomimo wezwania Kolegium z dnia 3 lipca 2023 r. doręczonego profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej (k. 81 a.a.), w piśmie z dnia 14 lipca 2023 r.(k. 104 a.a.) nie udzielono odpowiedzi na pytanie ile godzin dziennie zajmują skarżącej poszczególne czynności opiekuńcze.

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym. W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, tym bardziej, że w tej sprawie skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem skarżąca powinna była przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA).

Podsumowując, Sąd podziela zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnioski organu odwoławczego, że skarżąca była wstanie godzić pracę z opieką nad niepełnosprawną matką, bowiem podjęcie i wykonywanie przez nią pracy miało miejsce już po uzyskaniu przez osobę niepełnosprawną znacznego stopnia niepełnosprawności. Zatem nie sposób więc przyjąć, że rezygnacja z pracy bądź zaniechanie podjęcia aktywności zawodowej przez skarżącą w dacie złożenia wniosku wynikały wyłącznie z konieczności opiekowała się chorą matką.

Nadto podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że czynności, takie jak: przygotowywanie i podanie posiłków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej. Słusznie Kolegium zwróciło uwagę, że czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym. Z kolei takie czynności jak załatwianie spraw urzędowych czy też czynności gospodarcze: pranie, prasowanie, gotowanie, sprzątanie, opłacanie rachunków stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, gotowanie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, realizacja recept – tj. na k. 31 a.a.), które są przecież wykonywane w każdym gospodarstwie domowym. Pozwala to z jednej strony przyjmować, że czynności te nie angażują specjalnie dodatkowego czasu skarżącej, skoro także jej dotyczą, z racji wspólnego zamieszkiwania z matką (por. wyroki WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2021 r. sygn. III SA/Gd 71/21, WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 39/21, WSA w Krakowie z 14 marca 2023r., sygn. III SA/Kr 1531/22), a z drugiej stwierdzić, że są one wykonywane także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mogą być realizowane tak przed rozpoczęciem pracy, jak też po jej zakończeniu albo w dni wolne od pracy (np. w weekendy).

Podsumowując ten wątek, zgodnie powszechnym rozumieniem na prowadzenie gospodarstwa domowego składają się zazwyczaj czynności takie jak robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, sprzątanie mieszkania, pranie, zamawianie wizyt lekarskich oraz zakupy lekarstw. Są to czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia.

Zatem, w ocenie Sądu, zakres wykonywanych przez skarżącą czynności nie pozwala na przyjęcie, że są to ekstraordynaryjne czynności typowo opiekuńcze. Nie można zatem przyjąć, by sprawowana przez skarżącą nad matką opieka miała charakter stały lub długoterminowy. Jest to opieka, którą mogłaby wykonywać osoba czynna zawodowo, w ramach czasu wolnego od pracy zawodowej (tak WSA w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 562/22).

Zdaniem WSA w Krakowie, zarzut skargi uznać należy za nieuzasadniony. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawidłowo zinterpretował i zastosował ww. przepisy prawa materialnego (w tym art. 17 ust. 1 ustawy) oraz dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uwagi na powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.