Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2615/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Wolska Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st. ref. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].05.2001 r. Nr [...] 2/ zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. Z. kwotę 10 zł /sł. dziesięć zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

S.A./Rz 2615/01

UZASADNIENIE

Decyzją z [...].05.2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) o pozbawieniu S. Z. uprawnień kombatanckich uzyskanych na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "Charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, S. Z. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i potwierdzenie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził, że wydając decyzję organ naruszył przepis art. 6-9 i 77 § 1 k.p.a. z uwagi na brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy związanych z okresem poprzedzającym rozpoczęcie pracy w organach MO. Postępowanie weryfikacyjne zostało wszczęte po 31.12.1997r. to jest po dacie, kiedy nie można już było dokumentować dodatkowych tytułów do przyznawania uprawnień kombatanckich. We wniosku S. Z. stwierdził, że do pracy w organach MO został skierowany przez AK, w której działał w okresie okupacji niemieckiej i z powodu braku żyjących świadków nie ma możliwości przedłożenia oświadczeń świadków, a zwłaszcza dowódcy. Skarżący podniósł też, że organ błędnie w jego przypadku zastosował przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, gdyż podczas pracy w MO walczył z UPA w ramach jednostki wojskowej i pod bezpośrednim jej dowództwem, co powinno wystarczyć do potwierdzenia uprawnień kombatanckich. Natomiast zakwestionował jako dowód w sprawie zaświadczenie KWP w R., która posłużyła się dawnym żargonem o udziale w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem, zamiast dokonać potwierdzenia bezpośredniego udziału w walkach z UPA.

Decyzją z [...].10.2001r. Kierownik do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie zostały przyznane na podstawie zaświadczenia KW MO R. z 1.10.1982r., w którym zostało stwierdzone, że jako członek ORMO od lutego 1946 do października 1947 brał udział w walce z bandami, a zatem uprawnienia kombatanckie zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.

Natomiast podniesione okoliczności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące działalności w AK oraz udziału w walkach z UPA podczas służby w MO nie mają wpływu na wynik sprawy. W myśl bowiem przepisu art. 22 ust. 3 cyt. ustawy termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień określonych w art. 1-4 cyt. ustawy upłynął 31.12.1998r. W uchwale z 12.06.2000r. sygn. akt OPS 5/00 NSA stwierdził, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach, w związku z powyższym jakiekolwiek zadania wykonywane podczas służby w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący S. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze S. Z. zarzucił, że organ wydając decyzję naruszył przepis art. 6-9 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a przede wszystkim tego, że był członkiem ruchu oporu, a w walkach z UPA brał udział w ramach jednostki wojskowej i pod bezpośrednim dowództwem wojskowym razem z żołnierzami służby czynnej. Organ niesłusznie powołał się na upływ czasu, co do składania dokumentów dotyczący działalności w AK, albowiem zostały złożone w czasie wstępowania do organizacji kombatanckiej , lecz zostały wyłączone, aby skarżący nie został zwolniony z MO, a o wyjaśnienie tej sprawy nie zwrócono się do organizacji kombatanckiej.

Skarżący powołał się również na naruszenie art. 30-32 Konstytucji RP w zakresie ochrony praw nabytych i końcowo wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi z przyczyn jak podanych w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę można uwzględnić tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 P.p.s.a.

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania.

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm., zwana dalej ustawą o kombatantach) w art. 25 ust. 1 ustanowiła zasadę, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2, w którym wymieniono przesłanki ich pozbawienia. W myśl tego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze walk o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 1, art. 2 oraz art. 4 tej ustawy.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933 -1939 lub, które uprawnienia uzyskały na podstawie tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od dnia 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu z [...] października 2001r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Urzędu z [...].05 2001r. o pozbawieniu S. Z. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przyznanych wyłącznie z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej".

Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. nr 116, poz. 745) wynika, że przed wydaniem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień Urząd przeprowadza postępowanie weryfikacyjne (§ 2 ust. 1). Stosownie zaś do przepisu § 4 tego rozporządzenia po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Urząd wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie do przedłożenia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. W wypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, wyjaśnienia te i dowody mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie.

W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 28.12.2000r. skarżący S. Z. został poinformowany o możliwości złożenia wszelkich posiadanych dokumentów mających wpływ na uzyskane uprawnienia. Skarżący okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy przedstawił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do okoliczności, które mogły mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a nie zostały wyjaśnione w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy zaliczyć udział skarżącego w Armii Krajowej w okresie okupacji, a także walkę z bandami UPA, którą jak twierdzi skarżący prowadził pod bezpośrednim dowództwem Wojska Polskiego.

Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w tych sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem postępowanie w indywidualnej sprawie należy prowadzić zgodnie z zasadami wynikającymi z tego Kodeksu.

Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnieniu wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ rozpatrujący materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, i wykazać z jakiej robi to przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych poprzez ich wadliwą ocenę.

Dlatego też organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokładnie przeanalizować każdy dowód w sprawie.

Otóż tym elementarnym zasadom nie czyni zadość zaskarżona decyzja, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Z istoty administracyjnego postępowania odwoławczego, w tym przypadku postępowania na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a nie sprowadza się wyłącznie do oceny zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku decyzji organu pierwszej instancji, tak jak to uczynił Kierownik Urzędu w zaskarżonej decyzji.

Na organie ciążył bowiem obowiązek dokonania wnikliwej analizy wszystkich zebranych materiałów w sprawie, a jeżeli istniały luki w materiale dowodowym należało podjąć działania przewidziane Kodeksem postępowania administracyjnego i wyżej cytowanym rozporządzeniem do ich usunięcia i ustalenia stanu faktycznego. Jest to o tyle istotne, gdyż dotyczy pozbawienia uprawnień kombatanckich, bądź ich zachowania.

Właściwe przeprowadzone postępowanie dowodowe może mieć istotny wpływ na treść ponownie wydanej decyzji wobec uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej właśnie art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (OPS 13/01 ONSA 2002/4/132). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach można zrekonstruować normę prawną, że uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli zachowałby te uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie. W rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności związane z ewentualnym posiadaniem uprawnień z innych tytułów w tym przypadku działalności w AK i walkach z UPA w ramach Wojska Polskiego, z którymi ustawa o kombatantach wiąże zachowanie tych uprawnień. Postępowanie wyjaśniające, które organ będzie zobowiązany przeprowadzić w ponownie prowadzonym postępowaniu może mieć istotny wpływ na treść przyszłego rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy w wyroku z 29.08.2001r. sygn. akt IIRN 132/00, wyraził pogląd, że funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach (OSNP 2002/5/101).

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt. SK 4/02 (D. U. nr 72, poz. 658) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP , a zatem stanowisko Kierownika Urzędu o upływie terminu do składania wniosków o nowy tytuł do uprawnień kombatanckich nie jest już aktualne.

Innymi słowy składanie wniosków na podstawie nowego tytułu nie jest obecnie ograniczone żadnym ustawowym terminem.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 jak i w art. 145 a K.p.a.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz określił, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Koszty postępowania sądowego, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej po myśli art. 200 P.p.s.a. z tym, że wysokość wpisu od skargi stosownie do art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z § 3 ust. 2 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 października 1995r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. nr 117, poz. 563 ze zm.)