Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 875/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...] z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021r.; I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...]) na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ([...]) decyzją z dnia 28 maja 2021r., nr [...], odmówił J. M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych — dalej należności - za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z § 10 ust 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19, płatnika składek prowadzącego na dzień 31 marca 2021r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32,Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90:04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13’Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy, co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020r. lub we wrześniu 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

ZUS podał, iż skarżąca nie spełnia ww. warunków zwolnienia, ponieważ kod. PKD przeważającej działalności podany na wniosku oznaczony kodem 55.20.Z. nie jest zgodny z rejestrem REGON. Kod PKD przeważającej działalności podany w rejestrze REGON w miesiącu wrześniu 2020r. w porównaniu, do którego zachodzi spadek przychodów oznaczony kodem 70.22.Z. nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek

Wnioskodawczyni złożyła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie:

- art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) - dałej uCOVID-19 - w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ust. 2a pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713), poprzez przyjęcie przez organ rentowy, iż do zwolnienia skarżącej z opłacania składek koniecznym było, aby we wrześniu 2020 r., jako rodzaj przeważającej pozarolniczej działalności gospodarczej w rejestrze REGON wskazany był kod PKD 55.20.Z, podczas gdy z literalnego brzmienia powyższych przepisów rozporządzenia, wynika, iż do przyznania zwolnienia z obowiązku opłacania należności, ten kod PKD miał być wskazany w rejestrze REGON, jako przeważający rodzaj pozarolniczej działalności gospodarczej, na dzień 31 marca 2021 r.,

- art. 2a ust. 1 uosus poprzez odmowę przyznania skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia, w sytuacji gdy innym ubezpieczonym ZUS w takich samych stanach faktycznych przyznawał prawo do zwolnienia z opłacania należności na podstawie wskazanych powyżej przepisów

W uzasadnieniu podkreślono, iż skarżąca prowadziła we wrześniu 2020 r., a właściwie od 2017 r. nieprzerwanie do dnia datowania niniejszej skargi pozarolniczą działalność gospodarczą, nadto skarżąca od 2019 r. do dnia skargi uzyskuje przychód jedynie z pozarolniczej działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 55.20.Z. Skarżąca wykazała, iż przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy, co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r. Ubezpieczona złożyła w terminie poprawnie wypełniony i podpisany wniosek o przyznanie zwolnienia z obowiązku opłacania należności. Zapisy § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ust. 2a pkt 1 i ust. 3 wskazanego powyżej rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 31zy ust. 1 uCOVID-19 wyraźnie wskazują, iż warunkiem do wypłaty świadczenia - biorąc pod uwagę, iż pozostałe warunki, których spełnienie jest między stronami bezsporne - jest wskazanie oznaczonej kodem PKD 55.20.Z, jako przeważającej działalności gospodarczej na dzień 31 marca 2021 r. i ustaleń tych dokonuje się na podstawie rejestru REGON w brzmieniu z dnia 31 marca 2021 r. To, czy we wrześniu 2020 r. ten rodzaj działalności był wskazany w rejestrze REGON, jako przeważający, czy też w ogóle nie był ujawniony w tym rejestrze, nie ma żądnego znaczenia dla zasadności przyznania zwolnienia z obowiązku opłacania należności. Analizując portal https: //prod.ceidg.goy.pl/CEIDG/CEIDG.Public.UI/Search.aspx, w zakresie historii prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności gospodarczej - w dniu 4.02.2021 r. dokonano jedynie zmiany przeważającej pozarolniczej działalności gospodarczej z oznaczonej kodem PKD na 55.20.Z, a dodano kod PKD 55.10.Z. Zmiany te były w pełni zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym, albowiem od 2019 r. skarżąca nieprzerwanie uzyskuje przychód jedynie z działalności oznaczonej właśnie kodem PKD 55.20.Z. Rozstrzygnięcie organu rentowego stoi również w jaskrawej sprzeczności z ciążącym na nim obowiązkiem równego traktowania wszystkich ubezpieczonych wyrażonym w art. 2 uosus. Wynika to z faktu, iż z informacji uzyskanych przez skarżącą od zgłaszanego świadka A. S. — osobę, która w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzi księgowość firmy skarżącej – wynika iż innym ubezpieczonym przedsiębiorcom, których księgowość również prowadzi świadek, przyznano zwolnienia z obowiązku opłacania należności, pomimo iż dopiero w tym roku wprowadzili do rejestru REGON, albo ustawili, jako przeważającą pozarolniczą działalność gospodarczą taką, która była oznaczona kodem PKD opisanym w § 4 ust. 1 pkt 3 wskazanego powyżej rozporządzenia.

Wniesiono o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2021 r. odmawiająca wnioskodawczyni zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). w zw. z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję wskazać należy na uchybienie proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego – musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.

W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, decyzja zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję.

W uzasadnieniu zacytowano pełną treść § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a następnie § 11 pkt 2-4 tego rozporządzenia, aby potem sformułować dwie kluczowe dla sprawy oceny, że kod PKD przeważającej działalności podany na wniosku oznaczony kodem 55.20.Z. nie jest zgodny z rejestrem REGON. Kod PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON w miesiącu wrześniu 2020r. w porównaniu, do którego zachodzi wskazany spadek przychodów oznaczony kodem 70.22.Z. nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek.

Taki sposób uzasadnienia nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Aby rozstrzygnąć sprawę sąd musiałby najpierw opisać jej stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentów i wniosku strony skarżącej, a następnie dokonać jego subsumpcji pod mający zastosowanie w sprawie przepis art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1, którego treść nie jest oczywista i jednoznaczna. W szczególności organ w żaden sposób nie odniósł się do sposobu ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzając go jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce rejestru REGON, co może prowadzić w skutkach do nierównego dostępu do pomocy (naruszenie zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP). Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją, odnoszącą się do treści konkretnego przepisu i zastosowania w oparciu o takowy wykładni popartej stosowną argumentacją. To jednak – jak wyżej wskazano – nie jest rolą sądu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 2 ustawy o p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.