Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 172/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 maja 2023 roku POSTANOWIENIE Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji dot. skierowania I. C. do domu pomocy społecznej i ustalenia opłaty za pobyt postanawia: wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] (Prezydent) na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. zwrócił się z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy K. (Wójt) poprzez wskazanie Wójta Gminy K. jako organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu I.C.(Zainteresowana) do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wskazał, że do [...] Centrum Pomocy Rodzinie [...] września 2022 r. wpłynęła dokumentacja przekazana przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej I.C., ostatnio zameldowanej w K. przy ul. M. [...], obecnie przebywającej na zasadach komercyjnych w Domu Pomocy Społecznej przy ul. H. [...] w W. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie są spełnione przesłanki do uznania, że miejscem zamieszkania Zainteresowanej jest W., ponieważ jak wynika z akt sprawy posiada ona działkę z domem w K.i to tam nadal skoncentrowana jest jej sytuacja życiowa. Zdaniem Prezydenta przyjechała ona do siostry, do W. tylko tymczasowo z powodu pogarszającego się stanu zdrowia, a następnie [...] marca 2022 r. zamieszkała na zasadach komercyjnych w Domu Pomocy Społecznej przy ul. H. [...] w W., co nie uzasadnia uznania jej za mieszkańca W.

W odpowiedzi na wniosek Wójt wskazał, że Zainteresowana podczas pobytu w placówce w dniu [...] maja 2022 r. złożyła wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej, w którym jako adres zamieszkania oraz zameldowania na pobyt stały podała W. (ul. P.[...]).

Podkreślił, że I. C. od lutego 2022 r. mieszka w W., a na podstawie złożonego przez nią w dniu [...] października 2022 r. oświadczenia można stwierdzić, iż nie wiąże ona przyszłości z gminą K., ponieważ z pełną świadomością wskazuje ona Dom Pomocy Społecznej dla Kobiet im. [...] przy ul. H. jako miejsce, w którym pragnie przebywać do końca swoich dni. W związku z powyższym, zdaniem Wójta należy stwierdzić, iż to W. stała się nowym miejscem pobytu Zainteresowanej oraz ośrodkiem jej spraw osobistych.

Podkreślenia wymaga również fakt, iż w dniu [...] kwietnia 2022 r. Zainteresowana dokonała czynności administracyjnych polegających na zameldowaniu na pobyt stały w W. przy ul. P. [...] w mieszkaniu należącym do jej siostrzeńca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 K.p.a.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Zaistniały w niniejszej sprawie spór jest sporem negatywnym, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy Zainteresowanej w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest dopuszczalny, bowiem organy pozostające w sporze nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652) Miasto [...] jest miastem na [...] Na podstawie § 1 pkt 7 lit. f rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925 ze zm.) obszar właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. obejmuje powiaty: [...] znajduje się w powiecie [...] ([...]załącznika do rozporządzenia). Właściwość miejscowa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. obejmuje powiaty: [...]. Przystępując do rozpoznania sporu zwrócić należy uwagę, że stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.s.", osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 tej ustawy w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, a stosownie do postanowień art. 101 ust. 2a u.p.s. w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Regulacja art. 101 ust. 2a u.p.s. ma charakter szczególny, co oznacza, że wystąpienie przesłanek zastosowania wskazanego przepisu wyprzedza określenie organu właściwego w sprawie na podstawie art. 101 ust. 1 i 2 u.p.s.

Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że I. C. przed wystąpieniem z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej przebywała, na podstawie zawartej umowy cywilnej, w Domu Pomocy Społecznej dla Kobiet im. [...] przy ul. [...] w W., a zatem właściwość organu powinna zostać określona na podstawie art. 101 ust. 2a u.p.s.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 101 ust. 2a u.p.s., jednakże w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 2a u.p.s. w zw. z art. 25 K.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu, przy czym czynniki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania konkretnej osoby polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w określonej miejscowości. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby. Podkreślić także trzeba, że samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt I OW 231/05 oraz z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OW 257/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe zauważyć trzeba, że w sprawie bezsporne jest, że centrum życiowe Zainteresowanej do lutego 2022 r., zanim przyjechała do siostry do W. z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, koncentrowało się na terenie gminy K.

W konsekwencji, uznać należało, że zgodnie z art. 101 ust. 2a u.p.s. w niniejszej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Wójt Gminy K.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.