Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 645/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 23 i art. 27
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 4 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 100
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20.07.2023 roku, nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 20 lipca 2023 r. [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. [...] z 5.06.2023 r. odmawiającą R. M. (dalej: skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką K. M..

Podstawą decyzji były następujące ustalenia:

Decyzją z 5.06.2023 r. odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K. M.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy jest fakt, iż osoba wymagająca opieki K. M. jest osobą częściowo samodzielną, a czynności wykonywane przez Skarżącego nie wskazują na brak możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia.

W odwołaniu skarżący wskazał w szczególności, że matka została zaliczona do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na podstawie orzeczenia z 22.02.2022 r. Podniósł, że we wskazaniach dotyczących stopnia niepełnosprawności podano, iż wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący obawia się częstych zawrotów głowy u matki, skoków insuliny. Wskazał, że nie może podjąć żadnej pracy zawodowej ze względu na stan matki, która wymaga praktycznie całodobowej opieki: mycia, zaprowadzenia do toalety, podania posiłków, leków itp. Podniósł też, że brak jakichkolwiek ustawowych przeciwskazań do przyznania świadczenia ze względu na tak osobę sprawująca opiekę jak i osobę tej opieki wymagającej. Wniósł o wydanie pozytywnej decyzji.

Utrzymując w mocy w/w decyzję Prezydenta SKO w Radomiu wskazało, że w dniu 28 kwietnia 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez niego osobistej opieki nad niepełnosprawną matką K. M., która została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stale, nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 grudnia 2021 r., co potwierdza orzeczenie z 29 marca 2023 r. wydane przez Miejski Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R.. K. M. jest rozwiedziona, urodziła się [...].03.1954 r.

Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej

pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

SKO wskazało, że z wywiadu z 22.05.2023 r. i złożonych przez Skarżącego oświadczeń wynika, że Skarżący ma lat 37, jest kawalerem. Skarżący w 2014 r. odbył staż zawodowy w sklepie wielobranżowym "[...[", a w 2022 r. podjął pracę w "[...]", którą rozwiązał po miesiącu za porozumieniem stron, z uwagi na chorobę matki, z powodu której często się spóźniał, zwalniał z pracy ponieważ matka nie odbierała telefonu. Stan zdrowia matki pogorszył się w 2018 r., po operacji biodra. Matka Skarżącego leczy się na osteoporozę, cukrzycę insulinozależną, astmę oskrzelową, zwyrodnienie kręgosłupa, porusza się o kulach. Samodzielnie spożywa posiłki, sama utrzymuje higienę osobistą z niewielką pomocą korzysta z toalety, panuje nad utrzymaniem stolca i moczu. Zakres opieki Skarżącego nad matką, zgodnie z ustaleniami wywiadu środowiskowego, polega na pomocy w czynnościach domowych tj.: przygotowywaniu posiłków, zakupy, umawianie wizyt lekarskich, pomoc w poruszaniu się po mieszkaniu, pomocy przy kąpieli, ubieraniu się.

Zdaniem Kolegium by uzyskać świadczenie pielęgnacyjne osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, na osobie sprawującej opiekę ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, co nie jest kwestionowane, a opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy kluczowa jest ocena, czy zakres (charakter) sprawowanej przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO podniosło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. W ocenie Kolegium, organ I instancji trafnie uznał, że zakres sprawowanej przez Skarżącego opieki nad matką i jednocześnie niezbędnej dla niej w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez Skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia. Charakter i zakres opieki oraz pomocy jakiej wymaga matka Skarżącego, został potwierdzony w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz w dokumencie "Ocena samodzielności osoby w skali Barthel". Matka Skarżącego, pomimo orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest częściowo samodzielna w funkcjonowaniu w domu. Nie jest osobą leżącą, porusza się sama o kulach, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne (potrzebuje trochę pomocy), jak również jest w stanie spożyć samodzielnie posiłki. Natomiast konieczność wykonywania takich czynności jak sprzątanie, pranie czy robienie zakupów - nie są czynnościami uniemożliwiającymi Skarżącemu podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zauważyło, że czynności te mogą być wykonane w dowolnym czasie, a nadto są to czynności związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową. Wskazało, że

nie zachodzi codzienna potrzeba wizyt lekarskich, a pomoc przy kąpieli może odbywać się w dowolnych godzinach dnia, pomoc przy ubieraniu dotyczy godzin porannych, a ubieranie nie jest tak absorbujące czasowo, aby stało to na przeszkodzie w podjęciu przez Skarżącego zatrudnienia. W ocenie Kolegium, sytuacja zdrowotna K.M. w chwili obecnej nie powoduje, aby nie była ona w stanie wykonać niezbędnych czynności koniecznych dla niej w codziennym funkcjonowaniu, przy niewielkiej pomocy Skarżącego zorganizowanej w sposób wskazany wyżej. SKO stwierdziło, że zakres opieki i pomocy jakiej wymaga matka Skarżącego i jednocześnie sprawowanej przez Skarżącego, nie wskazuje na wystąpienie przesłanki z art. 17 ust. 1

ustawy, a mianowicie konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania tej opieki. Zdaniem Kolegium, przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło), a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie i dlatego Kolegium uznało, że Skarżący nie spełnia warunków do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego mającą istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych: zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad matką, podczas gdy taki związek przyczynowo – skutkowy istnieje; zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczonej przez Skarżącego nie wypełnia w/w dyspozycji podczas gdy w rozumieniu w/w przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia i aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej lecz niekoniecznie całodobowej.

Zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy wskazał na art. 6, 8, 9, 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwolniło organy z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wniósł o uchylenie obu decyzji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu rozwinął stawiane zarzuty

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, który przyjął, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie spełnił przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie nie budzi sporu, że skarżący należy do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, którym w przypadku niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży bowiem na nim, jako synu osoby wymagającej opieki, obowiązek alimentacyjny (art. 23 i 27 Kodeksu). Organ nie kwestionuje także okoliczności legitymowania się przez matkę skarżącego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika z kolei konieczność zapewnienia jej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wreszcie w niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący w istocie sprawuje opiekę nad matką.

Koniecznym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie rezygnującej z zatrudnienia (lub niepodejmującej zatrudnienia) jest to, aby rezygnacja ta miała na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie, art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być rozumiana jako opieka całodobowa. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają uznać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Zasadnicze znaczenie w tym zakresie ma zatem element stałości opieki nad niepełnosprawną osobą bliską, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Przy tym sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (por. B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz wyrok NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21, Lex nr 3309547).

Jak już wskazano wyżej w sprawie nie jest kwestionowane, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z powołanej regulacji wynika, że osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 st. 4 ustawy). Treść powołanych regulacji koresponduje z przesłankami przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które, jak wskazano wyżej, uzależniają jego przyznanie od rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skoro zatem ustawodawca określił, że dla pełnienia ról społecznych osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym, to oczywiste jest, że uznał, że zakres sprawowanej nad tą osobą opieki wymaga od osoby sprawującej takiego rodzaju opiekę rezygnacji z podejmowania zatrudnienia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zaś częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której opieka dotyczy (por. wyroki NSA 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18, Lex nr 2676836 i 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19, Lex nr 3047011).

W niniejszej sprawie organ nie kwestionował, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad matką. Uznał jednak, że zakres sprawowanej opieki nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy. Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2021 r., I OSK 643/21, Lex nr 3309985). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o świadczenie pielęgnacyjne, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy 28 listopada 2003 r. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy, że osoba legitymująca się opisanym wyżej rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. To bowiem należy do kompetencji innych organów - właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Taki właśnie kontekst prawny wyłaniający się z przywołanych regulacji powinny mieć na uwadze organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zaliczenie danej osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. wyroki NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1854/19, Lex nr 3300984, z 12 lutego 2020 r., I OSK 516/19, Lex nr 3047011 oraz 13 października 2016 r., I OSK 448/15, Lex nr 2168110).

Organy orzekające o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają kompetencji do dokonywania oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka, w tym również do badania, czy osoba ta wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym. Okoliczności te są bowiem przedmiotem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane zgodnie ze standardami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857). Zarówno organ, jak i sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalnych pozwalających na dokonywanie oceny, czy stan zdrowia badanego wymaga sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki. W tym zakresie konieczne jest zatem oparcie się na prawomocnym orzeczeniu o niepełnosprawności. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ w istocie zignorował wskazania zawarte w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności i podjął samodzielną próbę ustalenia, w jakim zakresie matka skarżącej wymaga stałej opieki, do czego w świetle powyższych rozważań nie był uprawniony. Konstatacja organu dotycząca możliwości podjęcia przez skarżącego pracy (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy czy na podstawie umów zlecenia, o dzieło) a także zakresu koniecznych czynności opiekuńczych, w istocie zmierzają do zakwestionowania wynikającego z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności stopnia koniecznej opieki. To zaś nie może mieć miejsca na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko zmiana takiego orzeczenia w odpowiednim trybie i przez właściwe organy mogłaby uprawniać do odmiennej oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka.

W ocenie Sądu, przyjęta przez organ ocena zakresu koniecznej opieki świadczonej przez skarżącego pozostaje w sprzeczności nie tylko z treścią orzeczenia o niepełnosprawności, ale również z ustalonym w toku postępowania stanem zdrowia i stopniem samodzielności jego matki. Jak m. in. ustalił pracownik socjalny w trakcie przeprowadzonego w dniu 22 maja 2023 r. wywiadu środowiskowego, matka skarżącego w domu porusza się przy pomocy dwóch kul, lub jednej kuli i pomocy skarżącego, wymaga pomocy przy korzystaniu z toalety, czynnościach codziennej higieny, a skarżący taką opiekę zapewnia. Powyższe świadczy o tym, że sprawowana przez skarżącego opieka ma charakter stały i długotrwały i nie może być sprawowana jedynie okazjonalnie, co wynika m.in. z konieczności zapewnienia matce pomocy przy wykonywaniu podstawowych czynności fizjologicznych. Nie sposób więc zgodzić się z organem, że podejmowane przez skarżącego czynności, opisywane w toku postępowania administracyjnego, dałyby się pogodzić z podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy czy zatrudnieniem w innej formie. Organ nie uwzględnił, że jego matka posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem ma znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji.

Również to, że skarżący podejmował próbę dzielenia obowiązków związanych z opieką nad matką z podjęciem zatrudnienia, nie oznacza, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Potwierdzona okoliczność, że skarżący zrezygnował z wykonywania pracy rozwiązując umowę o pracę w celu sprawowania opieki świadczy o tym, że w istocie nie było możliwe pogodzenie obowiązków opiekuńczych z zatrudnieniem.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200, 205 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu, a badając spełnienie przez skarżącego przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przede wszystkim uwzględni w omawianym zakresie konsekwencje wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącego.