Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1400/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 73
journal: Dz.U. 2022 poz 1079
law: Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant starszy referent Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Brzeszcze na informację Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 16 sierpnia 2024 roku, znak MW-V.432.1.78.2024.ŁC w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gmina Brzeszcze (dalej: "skarżąca") 27 czerwca 2024 r. wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027, tytuł projektu: Zagospodarowanie terenów i obiektów zdegradowanych w nieczynnej Kopalni Węgla Kamiennego Brzeszcze-Wschód, numer naboru FEMP.08.13-IZ.00-015/24, priorytet: Fundusze Europejskie dla sprawiedliwej transformacji Małopolski Zachodniej, działanie: Zagospodarowanie terenów i obiektów zdegradowanych, fundusz: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.

Pismem z 16 lipca 2024 r. skarżąca została poinformowana, że w wyniku oceny formalnej projekt skarżącej został oceniony negatywnie. Projekt został oceniony negatywnie pod względem kryteriów: Kwalifikowalność projektu, Wstępna kwalifikowalność wydatków, Poprawność przyjętych wskaźników, Dokumenty dotyczące stanu przygotowania projektu do realizacji, Wymagane załączniki.

W proteście skarżąca nie zgodziła się z negatywną oceną projektu. Podniosła, że projekt zawiera wymagane rozwiązania związane z rekultywacją terenów zdegradowanych, a działania projektowe wskazane we wniosku dotyczą obszaru zdegradowanego i zdewastowanego wskutek działalności górniczej, co potwierdzają analizy i dokumentacja dołączona do wniosku. Celem głównym projektu jest zagospodarowanie, rekultywacja i rewitalizacja terenu pogórniczego w funkcjonalny i produktywny obszar, który przyczyni się do rozwoju gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz poprawy jakości życia lokalnej społeczności. Zadania projektowe, przedstawione we wniosku o dofinansowanie, obejmują m.in.: przygotowanie szczegółowej dokumentacji projektowej (zadanie realizowane w formule "zaprojektuj i wybuduj"), zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych przebudowy wewnętrznej drogi, wykonanie odwodnienia terenu (budowę kolektora deszczowego, wpustów ulicznych i studni rewizyjnych wraz z rozbiórką elementów kanalizacji oraz wykonaniem wykopów i zasypek z gruntów niewysadzonych), budowę oświetlenia ulicznego. Ze względu na niejasne i nieprecyzyjne zapisy Regulaminu (m. in. brak doprecyzowania definicji zdewastowanego i zdegradowanego terenu/obszaru/gruntu), Gmina Brzeszcze przygotowując dokumentację aplikacyjną posługiwała się pojęciem gruntów zdegradowanych, wskazanym w ustawie z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz.U.2024.82 ze zm.). Zgodnie z ustawą za grunty zdegradowane uznaje się grunty, których rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej. Zgodnie z przywołaną ustawą, rekultywacja terenu oznacza nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym lub zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp, zbudowanie niezbędnych dróg. Ponadto, kierowano się definicją terenu zdewastowanego, który można rozumieć jako obszar, który został znacznie uszkodzony lub zniszczony w wyniku intensywnej działalności człowieka, prowadzącej do całkowitej utraty jego wartości użytkowej i estetycznej. Przykłady dewastacji obszarów i terenów obejmują: infrastrukturę porzuconą (ruiny budynków, opuszczone fabryki, kopalnie, infrastruktura przemysłowa, która została opuszczona i nie jest już używana); zniszczone powierzchnie (obszary ze zniszczoną nawierzchnią, kraterami, niekontrolowanymi wysypiskami śmieci, które utrudniają lub uniemożliwiają użytkowanie terenu), brak roślinności (obszary pozbawione roślinności z powodu zanieczyszczeń, intensywnej eksploatacji lub innych działań, które uniemożliwiają naturalną regenerację środowiska).

W punkcie B.1.4 Opis projektu wskazano, iż "Teren objęty projektem jest zdewastowanym terenem pogórniczym, który utracił całkowicie wartość użytkową w wyniku działalności górniczej". Teren ten, wskutek intensywnej eksploatacji górniczej, został znacznie uszkodzony, a jego struktura i powierzchnia zniszczona. Działalność górnicza doprowadziła do znacznego zdewastowania obszaru, w tym zniszczenia infrastruktury oraz powierzchni terenu. Infrastruktura przemysłowa, która kiedyś funkcjonowała na tym obszarze, została porzucona, pozostawiając ruiny budowli i nieużywane instalacje. Tereny te obecnie są pokryte kraterami, pozbawione roślinności i występują na nich niekontrolowane wysypiska śmieci, co uniemożliwia ich jakiekolwiek użytkowanie bez przeprowadzenia kompleksowych działań umożliwiających ponowne wykorzystanie.

W ocenie skarżącej projekt Gminy Brzeszcze w pełni wpisuje się w ten cel, co wynika z informacji przedstawionych we wniosku. W opisie projektu wskazano, że przedmiotem realizacji projektu jest "zagospodarowanie i rewitalizacja terenu pogórniczego w funkcjonalny i produktywny obszar, który przyczyni się do rozwoju gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz poprawy jakości życia lokalnej społeczności. W projekcie przewidziano nadanie nowych funkcji terenom po KWK Brzeszcze, które obecnie nie są w pełni wykorzystane i przez to niefunkcjonalne".

W ocenie skarżącej, analizując przedłożone informacje, można jednoznacznie stwierdzić, że działania zaplanowane w projekcie są związane z rekultywacją, mającą na celu nadanie lub przywrócenie terenom wartości użytkowych i przyrodniczych. Rekultywacja terenu w ramach przedmiotowego projektu obejmuje: właściwe ukształtowanie rzeźby terenu poprzez roboty budowlane (polegające m.in. na usunięciu ewentualnych komór i kanałów technologicznych, które były wykorzystywane podczas działalności górniczej); zaplanowano rozbiórkę starej "trelinki" i innych warstw, które zalegają pod nawierzchnią drogi wewnętrznej; poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych gruntu poprzez budowę kolektora deszczowego i systemu odwodnienia (z ewentualną wymianą gruntu); odtworzenie funkcji użytkowych terenu poprzez przygotowanie dokumentacji projektowej i przebudowę, czyli zmianę parametrów użytkowych - poprawę infrastruktury drogowej i oświetleniowej.

W punkcie B.1.4 wniosku wskazano również, że realizacja projektu nastąpi poprzez zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych przebudowy wewnętrznej drogi gminnej, która pozwoli na "uwolnienie" terenów pod nowe działalności gospodarcze. Zadanie obejmuje również odwodnienie i budowę oświetlenia LED. Realizacja projektu przyczyni się do podniesienia atrakcyjności inwestowania i lokowania nowych firm w Gminie Brzeszcze, a przez to zmniejszenie bezrobocia i aktywizację zawodową mieszkańców. Przebudowa wewnętrznej drogi gminnej wraz z oświetleniem LED jest kluczowym elementem projektu, który nadaje nowe funkcje gospodarcze zdegradowanemu terenowi.

Skarżąca powtórzyła powyższe zarzuty kwestionując kryterium wstępnej kwalifikowalności wydatków. Skarżąca podniosła, że negatywna ocena wskaźników wynika z błędnej interpretacji zapisów wniosku. Wskaźniki zostały dobrane adekwatnie do rodzaju i zakresu projektu oraz zgodnie z wymaganiami konkursu. Ponadto - procedura oceny wniosków - weryfikacja formalna ma na celu sprawdzenie poprawności, ujednolicenie zapisów i wyeliminowanie niejasnych lub sprzecznych oświadczeń, wynikających np. z omyłek pisarskich lub technicznych (błędne oznaczenie w danym punkcie generatora aplikacyjnego). Procedura dopuszcza jednokrotne wezwanie beneficjenta do złożenia wyjaśnień i korekty, popełnienia błędów i omyłek, tymczasem skarżąca nie została wezwana do przysługującego jej prawa skorygowania i uzupełnienia wniosku i załączników. Projekt skarżącej spełnia założenia programu FEM2021-2027 oraz Szczegółowego Opisu Priorytetów (SZOP). Projekt skarżącej obejmuje bowiem rekultywację zdewastowanego terenu pogórniczego poprzez budowę infrastruktury drogowej i oświetleniowej, co przyczynia się do nadania terenowi nowych funkcji gospodarczych.

Zarzucając wadliwą ocenę projektu z punktu widzenia kryterium dokumentów dotyczących stanu przygotowania projektu do realizacji, skarżąca podniosła, że wszystkie niezbędne dokumenty dotyczące stanu przygotowania projektu zostały załączone do wniosku. Zdaniem skarżącej oceniający dokonał błędnej analizy i nie uwzględnił pełnej dokumentacji.

Odnosząc do negatywnej oceny w zakresie wymaganych załączników, skarżąca wskazała, że wynika ona z niedoprecyzowania informacji w ocenie formalnej. W oceni skarżącej wszystkie wymagane załączniki zostały dostarczone przez skarżącą i są zgodne z regulaminem wyboru projektów. Wyjaśniono, że zgodnie z opisami zamieszczonymi we wniosku o dofinansowanie zadanie będzie realizowane w formule "zaprojektuj - buduj", a skarżąca będzie posiadała wszystkie wymagane zgody i pozwolenia - stąd też w pkt. H.6 wniosku wskazano TAK. Skarżąca podkreśliła, że prowadzona przez oceniającego weryfikacja formalna wniosku ma na celu sprawdzenie poprawności, ujednolicenie zapisów i wyeliminowanie niejasnych lub sprzecznych oświadczeń, wynikających np. z omyłek pisarskich lub technicznych (błędne oznaczenie w danym punkcie generatora aplikacyjnego). Procedura dopuszcza jednokrotne wezwanie beneficjenta do złożenia wyjaśnień i korekty, popełnienia błędów i omyłek, w tym np. wyjaśnienia do zarzutów jak wskazane przez oceniającego rozbieżne informacje dot. Pozwoleń, tymczasem skarżąca nie została wezwana o skorygowanie zapisów wniosku.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2024 r. skarżąca została zawiadomiona o nieuwzględnieniu protestu z 30 lipca 2024 r. W uzasadnieniu Zarząd Województwa Małopolskiego (dalej: "Instytucja Zarządzająca", "IZ") wskazał, że projekt skarżącej uzyskał negatywną ocenę w zakresie kryteriów formalnych: "Kwalifikowalność projektu; Wstępna kwalifikowalność wydatków; Poprawność przyjętych wskaźników, Dokumenty dotyczące stanu przygotowania projektu do realizacji oraz Wymagane załączniki". IZ w ramach rozpatrzenia protestu sprawdziła złożony wniosek w zakresie spełnienia kryteriów będących przedmiotem protestu.

Odnosząc się do kryterium Kwalifikowalności wnioskodawcy wskazano, że projekt złożony przez skarżącą odnosi się do działań związanych z zagospodarowaniem terenu, a nie rekultywacją, tym samym nie jest zgodny z programem FEM 2021-2027 i nie wpisuje się w typy projektów wskazanych dla działania 8.13 zgodnie z SzOP (aktualnej na dzień ogłoszenia naboru). Wskazano również na brak informacji potwierdzających, że realizacja projektu będzie miała miejsce na terenie pogórniczym, poprzemysłowym, nie dołączono załącznika w postaci mapy lokalizującej projekt w najbliższym otoczeniu. IZ podkreśliła, że projekt aby uzyskać wsparcie z funduszy unijnych w ramach naboru musi spełniać łącznie dwie przesłanki: działań rekultywacyjnych oraz działań dotyczących zagospodarowania terenu. W ocenie IZ prawidłowe jest stanowisko, że przedłożony przez skarżącą projekt i działania przewidziane w ramach projektu nie są związane z rekultywacją mającą na celu nadanie lub przywrócenie terenom wartości użytkowych lub przyrodniczych m. in. poprzez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, odtworzenie gleb. Projekt przewiduje bowiem działania związane wyłącznie z zagospodarowaniem obszaru objętego projektem, zmierzające do nadania terenom dawnej KWK Brzeszcze funkcji gospodarczej. Tym samym, nie można przyjąć, że projekt realizuje założenia naboru wskazane w zapisach SzOP i Regulaminie wyboru dla Działania 8.13 typ projektu A. W ocenie IZ przewidziane projekcie prace nie mają związku z rekultywacją, lecz z pracami budowlanymi polegającymi na przebudowie drogi. Zdaniem IZ usunięcie komór, kanałów technologicznych, czy rozbiórka starej warstwy drogi, to typowe prace budowlane, a nie rekultywacyjne. Zdaniem IZ budowa kolektora deszczowego i systemu odwadniania nie wpłyną zasadniczo na poprawę właściwości fizycznych i chemicznych gruntów, tym bardziej, że w aplikacji nie przewidziano ewentualnej wymiany gruntu.

W proteście skarżąca podniosła, że teren, którego dotyczy wniosek o dofinansowanie wskutek intensywnej eksploatacji górniczej został uszkodzony, a jego struktura i powierzchnia zniszczona. Działalność górnicza doprowadziła do znacznego zdewastowania obszaru, w tym wyniszczenia infrastruktury, powierzchni terenu. Infrastruktura przemysłowa, która istniała została porzucona, pozostawiono ruiny budowli i nieużywane instalacje. Tereny te są obecnie pokryte kraterami, pozbawione roślinności, występują na nich niekontrolowane wysypiska śmieci, co uniemożliwia ich użytkowanie bez przeprowadzenia kompleksowych działań umożliwiających ponowne wykorzystanie. Instytucja Zarządzająca zwróciła uwagę, że twierdzenia te nie zostały zamieszczone we wniosku, ani w załącznikach do niego. Natomiast, zdaniem IZ protest nie służy uzupełnianiu treści wniosku, ani jego poprawieniu. Okoliczności, które zostały podniesione dopiero na etapie procedury odwoławczej nie mogą być zatem brane pod uwagę przy rozpoznawaniu protestu. Równocześnie, Instytucja Zarządzająca zwróciła uwagę, że stwierdzenia zawarte w proteście stoją w sprzeczności z zapisami wniosku, w którym wskazano, że deformacje terenu były znikome, a teren można uznać za przydatny do zabudowy. IZ wskazała, że skarżąca nie zawarła w projekcie żadnych działań mających na celu likwidację dewastacji.

Instytucja Zarządzająca wskazała, że brak jest podstaw do powołania się na zapisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, skoro w definicje rekultywacji i terenu zdewastowanego zostały określone zapisami dokumentacji dotyczącej wniosków Regulaminie wyboru oraz SzOP.

Za niezasadny uznała IZ zarzut nieprecyzyjnego określenia definicji zawartych w dokumentacji naborowej. W ocenie Zarządu Województwa Małopolskiego skarżąca zaakceptowała warunki konkursu przystępując do niego. Zdaniem IZ, nie jest kwestionowana możliwość osiągnięcia przez skarżącą rezultatów wskazanych we wniosku, jednakże podkreślono, że rezultaty te powinny być osiągnięte w wyniku działań rekultywacyjnych, a te nie zostały przewidziane we wniosku. W konsekwencji, nie zostało spełnione kryterium Kwalifikowalności projektu.

Odnosząc się do kryterium Wstępnej kwalifikowalności wydatków IZ wskazała, że oceniający jako przyczynę niespełnienia przez skarżącą subkryterium wskazał, że nie można potwierdzić kwalifikowalności wydatków z uwagi na fakt, że zakres rzeczowy projektu nie jest zgodny z zapisami Programu, SzOP, ani regulaminu. W opinii Instytucji Zarządzającej w związku z tym, że nie można potwierdzić kwalifikowalności projektu w ramach naboru, nie można potwierdzić kwalifikowalności wydatków. Dalej IZ wskazało, że przyczyną negatywnej oceny projektu było nieprawidłowe wskazanie kategorii dla kosztu 1.1. Przygotowanie dokumentacji. Wnioskodawca wybrał opcję "Roboty budowlane", tymczasem w ocenie IZ z treści Wademekum wiedzy o wniosku dla Programu "Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027" opisano zasady definiowania zadań i kosztów projektu, w rezultacie należało odróżnić koszty związane z opracowaniem niezbędnej dla projektu dokumentacji oraz osobno kosztami robót budowlanych. IZ podniosła, że negatywna ocena czy wskazane w projekcie koszty są zgodne z limitami ujętymi w SzOP dla danego działania typu projektu w wersji aktualnej na dzień ogłoszenia naboru, nie została zakwestionowana w proteście.

Odnosząc się do zarzuconej przez skarżącą oceny kryterium Poprawności przyjętych wskaźników Zarząd Województwa Małopolskiego wskazał, że we wniosku, w części w której identyfikuje się wskaźniki realizacji projektu wskazano jedynie jeden wskaźnik – liczbę opracowanych dokumentów dotyczących terenów poprzemysłowych, zdewastowanych, zdegradowanych. Tymczasem, skarżąca została pouczona, że wszystkie wskaźniki, które są równocześnie adekwatne dla realizowanego projektu, mają być ujęte we wniosku. Odnosząc się do oceny subkryterium – czy wnioskodawca przypisał wartość O dla adekwatnych wskaźników informacyjnych projektu. Oceniający wskazał, że niemożliwie jest potwierdzenie jego spełnienia, ze względu na brak wyboru obligatoryjnego wskaźnika informacyjnego, tj. "Liczby projektów, których sfinansowano koszty racjonalnych usprawnień dla osób z niepełnosprawnościami". Skarżąca zdaniem IZ nie wskazała w pozycji G2 obligatoryjnego wskaźnika informacyjnego, co wyklucza ocenę spełnienia subkryterium 5.2.

Zdaniem Instytucji Zarządzającej nie została w proteście zakwestionowana ocena subkryterium 5.4. Jednakże wskazano, że brak ujęcia we wniosku szeregu obligatoryjnych wskaźników powoduje, że niemożliwe jest potwierdzenie wymogu stawianego zapisami kryterium, zgodnie z którym wnioskodawca ma obowiązek przestawić założenia dotyczące szacowania wartości poszczególnych wskaźników. Skarżąca wskazała jedynie ogólnikowo, że w ramach projektu powstanie dokumentacja projektowa obejmująca teren pogórniczy.

Zdaniem IZ prawidłowa jest dokonana ocena wniosku w zakresie kryterium dokumentów dotyczących przygotowania projektu do realizacji, ponieważ wniosek zawiera nieścisłości polegające na zaznaczeniu przez skarżąca wykluczających się wariantów. Odnosząc się do oceny projektu z punktu widzenia wymaganych załączników IZ wskazała, że nie dołączono do projektu obligatoryjnego załącznika w postaci mapy poglądowej z zaznaczeniem obszaru i lokalizacji SAG.

Odnosząc się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów dotyczących naruszeń procedury, IZ wskazała, że wezwanie wnioskodawcy o dokonanie uzupełnień na etapie oceny formalnej jest dopuszczalne, a nie obligatoryjne, tymczasem w braku spełnienia przez skarżącą kryterium Kwalifikowalności projektu niezasadne było wzywanie o uzupełnienie projektu skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2021 r., poz. 1057) poprzez przyjęcie, na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że projekt należy ocenić negatywnie.

W oparciu o wskazane zarzuty wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu w części, w której rozpatrzono protest negatywnie, została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Departamentowi Monitorowania Wdrażania Funduszy Europejskich oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca nie zgodziła się z przyjętą oceną wniosku, a także ze stanowiskiem Instytucji Zarządzającej wyrażonym w proteście. Zarzuciła IZ wadliwą ocenę projektu pod względem kryterium Kwalifikowalności projektu, Wstępnej kwalifikowalności wydatków, Poprawności przyjętych wskaźników, Dokumentów dotyczących stanu przygotowania projektu do realizacji, Wymaganych załączników.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Małopolskiego wniósł o jej oddalenie. IZ zwróciła uwagę, że skarżąca nieprawidłowo wskazała jako podstawę wniesienia skargi na art. 30c ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2024 r. poz.324 z póżn. zm.). Ustawa ta nie ma bowiem zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż w przypadku oceny projektów oraz procedury odwoławczej w ramach naboru FEMP.08.13-IZ.00-015/24 dla Działania 8.13 Zagospodarowanie terenów i obiektów zdegradowanych, typ projektu A Nadanie terenom i obiektom zdegradowanym nowych funkcji społecznych, gospodarczych, przyrodniczych i mieszkaniowych właściwą podstawę prawną stanowi ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich. Odpowiednikiem błędnie powołanego przez skarżącą art. 30b ust. 1 u.z.p.p.r., w ustawie wdrożeniowej jest art. 63. Zdaniem Zarządu Województwa Małopolskiego skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a w uzasadnieniu złożonej skargi powielone zostały jedynie argumenty i twierdzenia przedstawione już w proteście. IZ podtrzymała stanowisko wyrażone w proteście.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

Skarga zasługiwała na oddalenie.

Zgodnie z art. 73 ust. 8 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079, dalej: "ustawa") w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji.

Jak stanowi art. 45 ust. 1 ustawy, właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (ust. 2). Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest: 1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz 2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom (ust. 2). Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (ust. 3). Ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu (ust. 4).

Zgodnie z § 3 ust. 1 Regulaminu wyboru projektów dla Priorytetu 8 Fundusze europejskie dla sprawiedliwej transformacji Małopolski Zachodniej Działanie 8.13 Zagospodarowanie terenów i obiektów zdegradowanych (dalej: "regulamin"): przystąpienie do naboru jest równoznaczne z akceptacją przez Wnioskodawcę postanowień regulaminu, w tym zgodą na doręczanie pism za pomocą Systemu IGA, zgodnie z dalszymi postanowieniami regulaminu. Jak stanowi pkt 4.3 ust. 4 regulaminu: "jeśli Państwa projekt jednoznacznie nie spełnia danego kryterium i nie jest zasadne, ze względu na wagę i/lub skalę uchybień skierowanie go do uzupełnienia lub poprawy w tym zakresie, zostanie oceniony negatywnie". Zgodnie z punktem 4.2 ust. 4 regulaminu na etapie oceny formalnej stosowane są kryteria zero-jedynkowe.

Zgodnie z § 21 ust. 4 regulaminu, negatywną oceną jest każda ocena w zakresie spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów, na skutek której projekt nie może być zakwalifikowany do kolejnego etapu oceny lub wybrany do dofinansowania. Jako negatywną ocenę należy również traktować sytuację wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w danym postępowaniu. Zgodnie z ust. 5 negatywny wynik oceny ma miejsce w przypadku: 1) na etapie oceny formalnej i finansowej – przyznania oceny NIE, w co najmniej jednym kryterium oceny formalnej lub oceny finansowej, dotyczącym projektu, po uprzednim wyczerpaniu możliwości uzupełnienia wniosku (o ile wymagają tego zapisy kryteriów wyboru).

Wnioskodawca może zostać wezwany przez IZ, w trakcie postępowania, do przedstawienia wyjaśnień/ uzupełnień lub poprawy w odniesieniu do ujętych we wniosku o dofinansowanie projektu informacji w zakresie spełnienia kryteriów wyboru projektów oraz do korekty drobnych błędów. Kryteria, których spełnienie przez projekt może podlegać wyjaśnieniom/ uzupełnieniom/ poprawie wskazane są w Załączniku nr 1 do regulaminu. Zgodnie ust. 2 zakres wyjaśnień, uzupełnień lub poprawy wniosku o dofinansowanie projektu, o którym mowa w ust. 1 określa wezwanie IZ i może obejmować: 1) uzupełnienie brakujących informacji; 2) uzupełnienie określonych pól we wniosku; 3) dostarczenie brakujących załączników/ dokumentów; 4) dostarczenie dokumentów potwierdzających prawdziwość informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie i złożonych oświadczeniach; 5) wyjaśnienie oraz/lub poprawę błędnych, niespójnych, niekompletnych lub sprzecznych informacji.

Należy wskazać, że projekt skarżącej został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej ze względu na fakt niespełnienia następujących kryteriów: Kwalifikowalności projektu, Wstępnej kwalifikowalności wydatków, Poprawności przyjętych wskaźników, Dokumentów dotyczących stanu przygotowania projektu do realizacji, Wymaganych załączników. Należy wskazać, że zgodnie z powołanymi postanowieniami regulaminu, uzyskanie oceny negatywnej w zakresie co najmniej jednego kryterium formalnego skutkuje negatywną oceną całego projektu.

W niniejszej sprawie sporne było, czy projekt skarżącej spełnia warunki określone w FEM 2021-2027 i wpisuje się w kryteria SzOP aktualne na dzień ogłoszenia naboru, a przede wszystkim, czy wskazane w projekcie działania skarżącej stanowią rekultywację. Sporną okolicznością była ocena – czy projekt skarżącej, obok działań obejmujących zagospodarowanie terenu, obejmuje również rekultywację, która została zdefiniowana w SzOP. Sporną okolicznością było również ustalenie, czy IZ miała obowiązek wezwać skarżącą o uzupełnienie, czy poprawienie wniosku, tak aby umożliwić skarżącej spełnienie kryteriów formalnych.

Mając na względzie powyższe, należy wskazać, że kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie sprowadza się do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza reguł określonych w ustawie oraz dokumentach regulujących nabór. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji. Nadto sąd administracyjny rozpoznając skargę na wydane rozstrzygnięcie, posiada jedynie kompetencję do badania, pod kątem legalności, tylko tego rozstrzygnięcia. Nie może odnosić się do generalnych założeń całego postępowania konkursowego, zasad jego przeprowadzania, a także sposobu sformułowania kryteriów oceny przedłożonych przez strony projektów. Ponadto sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby ocenić i podważyć wiedzę eksperta dokonującego oceny w sprawie. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu (por. wyrok WSA w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r., I SA/Ke 261/24).

W ocenie Sądu ocena projektu przedłożonego przez skarżącą została przeprowadzona zgodnie z przepisami ustawy oraz aktów regulujących postępowanie w sprawie wniosków o dofinansowanie projektów. Podkreślić należy, że skarżąca przystępując do konkursu zaakceptowała kryteria mające zastosowanie do oceny wniosków.

Zgodnie z postanowieniami Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027 Działanie FEMP.08.13 Zagospodarowanie terenów i obiektów zdegradowanych (dalej: "SzOP"): Obszar Małopolski Zachodniej (tj. teren powiatów: chrzanowskiego, olkuskiego, oświęcimskiego lub wadowickiego) wymaga inwestycji związanych z łagodzeniem negatywnych skutków działalności przemysłowej i górniczej. W związku z tym konieczne jest podjęcie działań związanych ze wsparciem rekultywacji, w tym remediacji, renaturyzacji i zagospodarowania terenów lub obiektów dotkniętych skutkami działalności przemysłowej lub górniczej (zdefiniowanymi poniżej), zmierzających do nadania w ramach projektu nowych funkcji gospodarczych, społecznych, środowiskowych lub mieszkaniowych. Zgodnie z zawartymi w SzOP definicjami: teren zdegradowany to teren zanieczyszczony lub teren, którego naturalne ukształtowanie zostało zmienione w sposób niekorzystny w wyniku działalności górniczej lub przemysłowej; teren zdewastowany to teren, który utracił całkowicie wartość użytkową w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej lub górniczej; teren pogórniczy – teren przekształcony wpływami działalności górniczej, stanowiącej przestrzeń w całości lub części zlikwidowanego zakładu górniczego po wygaśnięciu jego koncesji; teren poprzemysłowy – zdegradowany/zdewastowany nieużytkowany lub nie w pełni wykorzystany teren, który pierwotnie przeznaczony był pod działalność gospodarczą, która została zakończona. Pojęciem tym określa się również obszary zdegradowane/zdewastowane przez działalność przemysłową, np. ze względu na skażenie wód i gleb, czyli najbliższe otoczenie zakładów przemysłowych. Obiekty zlokalizowane na w/w terenach mogą być objęte wsparciem pod warunkiem nadania im funkcji, gospodarczych, środowiskowych, społecznych, mieszkaniowych.

Zgodnie z SzoP interwencja ma na celu przywrócenie wskazanych powyżej terenów do ponownego użytkowania, poprzez: rekultywacje, tj. nadanie lub przywrócenie ww. terenom wartości użytkowych lub przyrodniczych przez m.in. właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, odtworzenie gleb; remediacje, tj. poddanie gleby, ziemi i wód gruntowych działaniom mającym na celu usunięcie lub zmniejszenie ilości substancji powodujących zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu dla środowiska, ich kontrolowanie oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się, tak aby teren zanieczyszczony przestał stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, z uwzględnieniem obecnego i, o ile jest to możliwe, planowanego w przyszłości sposobu użytkowania terenu; renaturyzacje tj. likwidację zbędnych przekształceń cieków wodnych, przywrócenie rzece, uregulowanej uprzednio przez człowieka, stanu zbliżonego do naturalnego istniejącego przed regulacją lub występującego w naturze - wyłącznie jako element projektu dotyczącego rekultywacji lub remediacji.

Zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena IZ, że projekt skarżącej tylko w opisie wskazuje, że jego celem jest zagospodarowanie terenu i jego rewitalizacja. Z treści wniosku (k. 13) wynika, że celem głównym projektu jest zagospodarowanie i rewitalizacja terenu pogórniczego w funkcjonalny i produktywny obszar, który przyczyni się do rozwoju gospodarczego, tworzenia miejsc pracy, poprawy jakości życia lokalnej społeczności. (...) Nastąpi to przez zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych przebudowy wewnętrznej drogi, która pozwoli na "uwolnienie" terenów pod nowe działalności gospodarcze. Zadanie obejmuje również odwodnienie i budowę oświetlenia LED. Realizacja projektu przyczyni się do podniesienia atrakcyjności inwestowania, a nowa struktura drogowa pozwoli na dojście do obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Zasadnie zatem zwróciła uwagę IZ (a także oceniający), że celem projektu jest zagospodarowanie terenu, brak jest natomiast elementu w postaci rewitalizacji terenu – czyli jednego z elementów decydujących o spełnieniu kryterium Kwalifikowalności projektu. W żadnym miejscu wniosku nie wskazano bowiem, które elementy projektu wskazują na spełnienie kryterium Kwalifikowalności projektu.

Zgodnie z Załącznikiem do uchwały nr 75/23 KM FEM z dnia 7 grudnia 2023 r. ocenie w ramach kryterium Kwalifikowalność projektu podlega w szczególności, czy projekt jest zgodny z programem FEM 2021-2027 i wpisuje się w typy projektów wskazane dla danego działania, zgodnie z SzOP w wersji aktualnej na dzień ogłoszenia naboru. Kryterium jest oceniane w następujący sposób: tak / nie / nie dotyczy - w celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, jak również do uzupełnienia lub poprawy projektu. Niespełnienie kryterium skutkuje negatywną oceną projektu

W SzOP wskazano, że celem projektów powinno być nadanie lub przywrócenie zniszczonym terenom wartości użytkowych lub przyrodniczych przez m.in. właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, odtworzenie gleb; remediacje, tj. poddanie gleby, ziemi i wód gruntowych działaniom mającym na celu usunięcie lub zmniejszenie ilości substancji powodujących zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu dla środowiska, ich kontrolowanie oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się, tak aby teren zanieczyszczony przestał stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, z uwzględnieniem obecnego i, o ile jest to możliwe, planowanego w przyszłości sposobu użytkowania terenu; renaturyzacje tj. likwidację zbędnych przekształceń cieków wodnych, przywrócenie rzece, uregulowanej uprzednio przez człowieka, stanu zbliżonego do naturalnego istniejącego przed regulacją lub występującego w naturze - wyłącznie jako element projektu dotyczącego rekultywacji lub remediacji. Tymczasem, projekt skarżącej obejmować miał budowę drogi, odwodnienia i oświetlenia terenu, a zatem brak było możliwości uznania go za projekt spełniający kryterium Kwalifikowalności projektu. Zasadnie zatem, negatywnie oceniono projekt skarżącej pod względem kryterium Kwalifikowalności projektu, a tym samym zasadnie zgodnie z § 21 regulaminu negatywnie oceniono cały projekt.

Ocenie w ramach kryterium Kwalifikowalności wydatków podlega: 1. Czy planowane do poniesienia wydatki można uznać za potencjalnie kwalifikowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami zawartymi w wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027 obowiązującymi w dniu ogłoszenia naboru oraz regulaminem wyboru projektów. 2. Czy poprawnie przypisano wydatki we wniosku o dofinansowanie do właściwych kategorii wydatków kwalifikowalnych, 3. Czy wnioskodawca przedstawił informacje potwierdzające potencjalną kwalifikowalność podatku VAT. Weryfikacja kwalifikowalności podatku VAT dokonywana jest również na etapie oceny finansowej w ramach oceny poprawności założeń i obliczeń do projektu (jeśli występuje ten etap oceny). 4. Czy wskazane w projekcie koszty są zgodne z limitami ujętymi w SZOP dla danego działania/ typu projektu w wersji aktualnej na dzień ogłoszenia naboru. 5. Czy poprawnie zastosowano uproszczoną metodę rozliczania wydatków (jeśli dotyczy). Ocena w ramach kryterium odbywa się na podstawie informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie. Ocena zostaje dokonana w sposób następujący: tak / nie w celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, jak również do uzupełnienia lub poprawy projektu. Niespełnienie kryterium skutkuje negatywną oceną projektu. Negatywną ocenę projekt skarżącej uzyskał w zakresie punktu 1, 2 oraz 4. W negatywnej ocenie projektu wskazano, że nie jest możliwe potwierdzenie potencjalnej kwalifikowalności wydatków z uwagi na fakt, że projekt nie jest zgodny z zapisami Programu FEM, kartą SzOP oraz zapisami regulaminu.

Ocenie w ramach kryterium Poprawności przyjętych wskaźników podlega formalna poprawność przyjętych wskaźników: 1. Czy wnioskodawca dokonał wyboru adekwatnych obligatoryjnych wskaźników dla danego działania / typu projektu, 2. Czy wnioskodawca przypisał wartość 0 dla adekwatnych wskaźników informacyjnych dla projektu, 3. Czy wnioskodawca dokonał wyboru wskaźników własnych dla projektu i czy mogą zostać uznane za adekwatne dla projektu (jeśli dotyczy) 4. Czy wnioskodawca przedstawił założenia dotyczące szacowania wartości wskaźników. Ocena jest dokonywana w następujący sposób: tak / nie w celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, jak również do uzupełnienia lub poprawy projektu niespełnienie kryterium skutkuje negatywną oceną projektu. Projekt skarżącej został oceniony negatywnie w zakresie punktu 1, 2 i 4. Ocena negatywna była w szczególności konsekwencją braku spełnienia kryterium Kwalifikowalności projektu, z tej przyczyny również organ nie wzywał skarżącej o poprawienie projektu w tym zakresie.

W zakresie kryterium Wymaganych załączników wskazano, że skarżący nie przedstawił przedłożył wymaganego załącznika – mapy poglądowej, nie został wezwany o uzupełnienie braku z uwagi na brak spełnienia kryterium Kwalifikowalności projektu, które skutkowało negatywną oceną projektu.

Należy wskazać, że negatywna ocena kolejnych kryteriów formalnych była w szczególności konsekwencją braku spełnienia Kryterium kwalifikowalności projektu z uwagi na brak elementu rewitalizacji terenów nim objętych. Zdaniem Sądu ocena wynikająca z dokumentów sprawy została przeprowadzona przez IZ zgodnie z aktami prawnymi mającymi zastosowanie w sprawie. Co więcej, podkreślić należy, że okoliczność braku spełnienia przez skarżącą kryterium Kwalifikowalności projektu, uniemożliwiała IZ dokonanie jego pozytywnej oceny i przekazania do etapu oceny merytorycznej.

Zdaniem Sądu zasadne było stanowisko IZ, że w okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na brak spełnienia kryterium formalnego w postaci Kwalifikowalności projektu, niezasadne było wzywanie skarżącej o poprawienie projektu, ponieważ nie mogłoby to zmienić oceny formalnej wniosku. Wezwanie dotyczy bowiem informacji w zakresie spełnienia kryteriów wyboru projektów oraz do korekty drobnych błędów, kwestii formalnych, które nie dotyczą kluczowych merytorycznych założeń projektu.

Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu ocena projektu zgłoszonego przez skarżącego została dokonana zgodnie z ustawą i regulaminem, a zatem Sąd na podstawie art. 78 ust. 8 pkt 2 ustawy skargę oddalił.