Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 598/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3c i 3d
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr SKO 4103/823/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich z dnia 5 lipca 2023 r. Nr IGP.8250.658.2022.KSZ.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 sierpnia 2023 r. (nr: SKO 4103/823/2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Wydziału Infrastruktury i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego w Ząbkowicach Śląskich z upoważnienia Burmistrza Ząbkowic Śląskich (dalej: organ I instancji) z 5 lipca 2023 r. (nr IGP.8250.658.2022.KSZ) w przedmiocie odmowy przyznania K. C. (dalej: skarżąca) dodatku węglowego. Powyższa decyzja SKO zapadła w następującym stanie sprawy.

We wniosku z 23 sierpnia 2022 r. złożonym przez J. B. (córkę skarżącej) na dres zamieszkania: [...], [...]-[...] Z. jako członków gospodarstwa domowego wskazano 7 osób: J. i P. B., trójkę dzieci oraz skarżącą wraz z mężem. Wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony, a jego realizacja nastąpiła 29 września 2022 r. W dniu 29 listopada 2022 r. na ten sam adres zamieszkania wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożyła skarżąca, która w składzie swojego gospodarstwa domowego wskazała dwie osoby (siebie i męża). Z wnioskiem skarżącej zostało również złożone pismo J. i P. B. zawierające oświadczenie, że w złożonym przez nią wniosku z 23 sierpnia 2022 r. "omyłkowo wpisano 2 osoby rodziców (K. i C. C.)".

Decyzją 17 stycznia 2023 r. (Nr IGP.8250.658.2022.KSZ) organ I instancji odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego, gdyż zgodnie z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego z 23 sierpnia 2022 r. skarżąca wraz z mężem (C. C.) zostali już wskazani jako członkowie gospodarstwa domowego córki: J. B., która oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe liczące 7 osób, w tym skarżącą i jej męża. Dodatek węglowy w wysokości 3.000 zł został wypłacony 29 września 2022 r. J. B. i nie został zwrócony.

Od decyzji tej odwołała się skarżąca wyjaśniając, że jej córka uwzględniła ją i jej męża w swoim gospodarstwie domowym zasugerowana tym, że wspólnie korzystają z jednego źródła ogrzewania, którym jest kocioł na paliwo stałe. Córka podała we wniosku wszystkie osoby zamieszkałe w budynku, ale skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe z mężem, ponadto wskazała, że możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, celem ustalenia zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych wykorzystujących odrębne lub współdzielone źródła ogrzewania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu, decyzją z 10 marca 2023 r. (nr 4103/258/2023), uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność ustalenia, czy do dnia 30 listopada 2022 r. skarżąca podjęła działania w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu pod adresem: [...], [...]-[...] Z. i czy dla zajmowanego przez nią lokalu nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu (art. 2 ust. 9 i ust. 10 u.d.w.).

Dokonując ponownej weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego skarżącej organ I instancji wystąpił do skarżącej z wezwaniem (pismo z 21 marca 2023 r.) o złożenie wyjaśnień w zakresie podjętych kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu zamieszkania dla zajmowanego lokalu pod adresem: [...]. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że (...) "według projektu jest to jeden budynek z odrębnymi lokalami mieszkalnymi których właścicielem jest wyłącznie J. i P. B. Budynek ten jest obciążony hipoteką banku. Na taką czynność bank może nie wyrazić zgody (...)".

Dalej, organ pismem z 3 kwietnia 2023 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Ząbkowicach Śląskich o udzielenie informacji, czy skarżąca podjęła jakiekolwiek działania związane z wyodrębnieniem lokalu mieszkalnego w nieruchomości [...]. Z uzyskanej informacji telefonicznej (notatka służbowa z 17 kwietnia 2023 r.) ustalono, że skarżąca nie złożyła wniosku o samodzielność lokalu, zaś z odpowiedzi Starostwa Powiatowego w Ząbkowicach Śląskich wynika, że skarżąca nie otrzymała zaświadczenia o odrębności lokalu mieszkalnego.

Na podstawie wywiadu środowiskowego, który odbył się dnia 11 maja 2023 r., organ I instancji ustalił, że budynek mieszkalny, pod którym wnioskodawczyni prowadzi dwuosobowe gospodarstwo zamieszkują również inni domownicy. Budynek mieszkalny posiada dwa odrębne wejścia. Wejście znajduje się z lewej strony budynku prowadzi do lokalu mieszkalnego, w którym mieszka wnioskodawczyni wraz z mężem. Lokal mieszkalny składa się z 5 pomieszczeń: łazienki z wc, sypialni, salonu połączonego z kuchnią, pokoju i garderoby. Przedmiotowy lokal mieszkalny nie posiada części wspólnych z lokalem sąsiednim. Liczniki na prąd, wodę są wspólne. Umowy na ww. media zawarte na współwłaściciela budynku mieszkalnego jednorodzinnego J. B. Deklaracja za odpady komunalne jest jedna, zbiorcza na 7 osób. Podatek od nieruchomości naliczany na współwłaścicieli J. B. i P. B. Budynek mieszkalny posiada jedną księgę wieczystą. W budynku mieszkalnym znajduje się jeden kocioł na paliwo stałe, wspólny na cały budynek mieszkalny. Wywiad środowiskowy potwierdził, że lokal mieszkalny wnioskodawczyni jest lokalem o takim samym adresie zamieszkania co pierwszy złożony wniosek o wypłatę dodatku węglowego J. B.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, organ I instancji decyzją z 5 lipca 2023 r. (nr: IGP.8250.658.2022.KSZ) ponownie odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3d, ust. 3c, ust. 16, art. 3 ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141 ze. zm.; dalej: u.d.w.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze. zm.; dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powodem odmowy wypłaty dodatku jest fakt, że skarżąca wraz z mężem (C. C.) zostali już wskazani jako członkowie gospodarstwa domowego J. B. we wniosku o wypłatę dodatku węglowego z 23 sierpnia 2022 r. J. B. wykazała wówczas, że prowadzi gospodarstwo domowe liczące 7 osób, w skład którego wchodzą także: K. C. i C. C. Dodatek węglowy został wypłacony 29 września 2022 r. J. B. Ponadto organ I instancji podniósł, że skarżąca nie wykazała się podjęciem w terminie do 30 listopada 2022 r., żadnych kroków formalnych mających na celu ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla swojego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod tym adresem w odrębnych lokalach, ani też nie wykazała się brakiem takiej możliwości tj. nie przedstawiła braku zgód na taką możliwość przez współwłaścicieli budynku mieszkalnego lub zaświadczenia o samodzielności lokalu lub kopii złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu lub braku zgody banku lub kopii wniosku o zmianę zabezpieczenia hipotecznego itp.

Od decyzji tej odwołała się skarżąca podnosząc, że wielokrotnie oświadczała, że nie ma możliwości ustalenia odrębnego adresu do dnia 30 listopada 2022 r. ponieważ wymaga to sprawy sądowej poprzez podział fizyczny nieruchomości i nie ma możliwości fizycznej aby to uczynić do dnia 30 listopada 2022 r. Z tego względu, zdaniem skarżącej, nie było sensu i logiki składania wniosku o ustalenie odrębnego numeru.

Zaskarżoną obecnie decyzją z 21 sierpnia 2023 r. (nr: SKO 4103/823/2023) SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z 5 lipca 2023 r., uznając zarzuty odwołania za bezzasadne. SKO podzieliło stanowisko organu, że skarżąca chcąc uzyskać dodatek węglowy, powinna wykazać się inicjatywą i wskazać organowi, że niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r. i że jej przypadek powinien być rozpatrywany zgodnie z nowymi przepisami i powinien zostać przeprowadzony wywiad środowiskowy. SKO zaznaczyło, że w takiej sytuacji możliwość przyznania dodatku węglowego powinna być rozpatrywana dopiero jeżeli podjęte zostały kroki formalne prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i przedstawiono np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego uzyskanych lub złożonych w okresie do 30 listopada 2022 r. w celu urzędowego potwierdzenia złożonego oświadczenia o niemożności nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstwa domowego wnioskodawcy zamieszkującego pod tym adresem w odrębnym lokalu. SKO podkreśliło, że do skarżącej należy inicjatywa wykazania, że jej przypadek powinien być rozpatrywany zgodnie z nowymi przepisami i powinien być wobec niej przeprowadzony wywiad środowiskowy w tym zakresie. Tymczasem z dokumentacji w sprawie, a także z odwołania skarżącej wynika, że skarżąca nie wykazała, że nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu w terminie do 30 listopada 2022 r. Skarżąca nie podjęła w tym celu żadnych kroków formalnych i nie wykazała, że nie było możliwości wykonania takich czynności.

W skardze na decyzję SKO skarżąca wniosła o jej zmianę i przyznanie jej dodatku węglowego. Zarzuciła decyzji SKO naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 2 ust. 3c u.d.w. wskazując w szczególności, iż z przepisu tego nie wynika, aby petent miał obowiązek złożyć wniosek do Urzędu Miasta o nadanie odrębnego adresu. Podniosła, że inne twierdzenia stanowią nadinterpretację przepisu. Nie zgodziła się z organem, że nie przedstawiła dowodów na brak możliwości wyodrębnienia adresu. Ustalono bowiem właściciela nieruchomości (J. i P. B.) i urzędnik powinien posiadać, zdaniem skarżącej, wiedzę, że w tym przypadku wymagana jest procedura sądowa, a nie wniosek do Urzędu Miasta. Skarżąca podniosła, że organy o powyższych okolicznościach były wielokrotnie informowane. Podkreśliła, że Urząd potwierdził istnienie dwóch odrębnych gospodarstw domowych w budynku lokalnym pod wskazanym we wniosku adresem. Organy winny zatem rozpoznać wniosek z uwzględnieniem treści art. 2 ust. 3d u.d.w.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zakres kontroli Sądu wyznacza treść art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze. zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowiąca, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że są one dotknięte uchybieniami w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności przywołać należy regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141), dalej: u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Stosownie do art. 2 ust. 3b u.d.w. w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Przy czym przez gospodarstwo domowe w myśl art. 2 ust. 2 u.d.w. należy rozumieć osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Wyjątki od zasady wynikającej z art. 2 ust. 3a i 3b przewidują obowiązujące od 3 listopada 2022 r. (na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236) przepisy art. 2 ust. 3c-3e u.d.w.

Przepisów art. 2 ust. 3a i 3b u.d.w. nie stosuje się do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W takiej sytuacji gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.).

Dalej, odnosząc powyższe regulacje do okoliczności faktycznych sprawy wskazać należy, że na adres nieruchomości przy "ul. [...]" w Z. zostały złożone odpowiednio dwa wnioski o przyznanie dodatku węglowego. Pierwszy z wniosków został złożony przez córkę skarżącej (J. B.) w dniu 23 sierpnia 2022 r., drugi zaś został złożony przez skarżącą w dniu 29 listopada 2022 r. Skarżąca podniosła, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe składające się z dwóch osób. Wraz z drugim wnioskiem J. i P. B. złożyli również pismo zawierające oświadczenie, że we wniosku z 23 sierpnia 2022 r. "omyłkowo wpisano 2 osoby rodziców (K. i C. C.)". Dodatek węglowy został wypłacony J. B., która złożyła wniosek jako pierwsza dla gospodarstwa domowego mającego taki sam adres zamieszkania jak adres podany we wniosku skarżącej. Skarżącej natomiast odmówiono wypłaty dodatku węglowego.

Z notatki służbowej z wywiadu środowiskowego (przeprowadzonego 11 maja 2022 r.) wynika jednak, że budynek znajdujący się po adresem wskazanym we wniosku o dodatek węglowy składa się z dwóch lokali mieszkalnych, z czego jeden lokal użytkuje na wyłączność skarżącej wraz z mężem. Ponadto budynek mieszkalny, pod którym skarżąca prowadzi gospodarstwo dwuosobowe zamieszkują również inni domownicy (córka z rodziną). Budynek mieszkalny posiada dwa odrębne wejścia. Wejście znajduje się z lewej strony budynku prowadzi do lokalu mieszkalnego, w którym mieszka wnioskodawczyni wraz z mężem. Lokal mieszkalny składa się z 5 pomieszczeń: łazienki z wc, sypialni, salonu połączonego z kuchnią, pokoju i garderoby. Przedmiotowy lokal mieszkalny nie posiada części wspólnych z lokalem sąsiednim. Liczniki na prąd, wodę są wspólne. Umowy na ww. media zawarte na współwłaściciela budynku mieszkalnego jednorodzinnego – J. B. Deklaracja za odpady komunalne - jedna, zbiorcza na 7 osób. Podatek od nieruchomości naliczany na współwłaścicieli nieruchomości J. i P. B. Budynek mieszkalny posiada jedną księgę wieczystą. W budynku mieszkalnym znajduje się jeden kocioł na paliwo stałe, wspólny na cały budynek mieszkalny.

Niemniej jednak pomimo okoliczności, że z ww. wywiadu środowiskowego wynika, że w nieruchomości przy ul. przy "ul. [...]" w Z. prowadzone są tak de facto dwa odrębne gospodarstwa domowe: gospodarstwo domowe córki skarżącej wraz z mężem i dziećmi (gospodarstwo pięcioosobowe, a nie siedmioosobowe jak to zostało przez nią pierwotnie wskazane, a następnie wyprostowane oświadczeniem złożonym wraz z wnioskiem skarżącej) oraz dwuosobowe gospodarstwo domowe skarżącej wraz z mężem, organy odmówiły przyznania skarżącej dodatku węglowego podnosząc, że skarżąca winna wykazać się inicjatywą i wskazać, że niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu dla jej gospodarstwa domowego. Zdaniem organów możliwość przyznania dodatku węglowego powinna być rozpatrywana bowiem, dopiero gdy zostały podjęte – kroki formalne – prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i przedstawiono np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego uzyskanych lub złożonych w okresie do 30 listopada 2022 r. w celu urzędowego potwierdzenia złożonego oświadczenia o niemożności nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstwa domowego wnioskodawcy zamieszkującego pod tym adresem w odrębnym lokalu. Do skarżącej należała zatem, zdaniem organów, inicjatywa wykazania, że jej przypadek "powinien być rozpatrywany zgodnie z nowymi przepisami i powinien być wobec niej przeprowadzony wywiad środowiskowy w tym zakresie". Tymczasem, jak podniosły organy, skarżąca nie wykazała, że nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu w terminie do 30 listopada 2022 r., i nie podjęła w tym celu żadnych kroków formalnych i nie wykazała, że nie było możliwości wykonania takich czynności. I z takim rozstrzygnięciem organów nie sposób jednak – zdaniem Sądu – się zgodzić.

W ocenie Sądu, organy obu instancji błędnie bowiem zinterpretowały przepis art. 2 ust. 3c u.d.w. uznając, że brak podjęcia przez skarżącą kroków formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. poprzez nieprzedstawienie "zaświadczenia o samodzielności lokalu złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopii wniosku o nadanie numeru porządkowego uzyskanych lub złożonych w okresie do 30 listopada 2022 r." skutkuje odmową przyznania dodatku węglowego. Zauważyć należy, że w odniesieniu do przesłanki "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych" ustawodawca nie wprowadził bowiem wymogu podjęcia przez stronę – kroków formalnych – prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, a tym samym wymogu udokumentowania przez stronę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego). Ten sposób wykładni art. 2 ust. 3c u.d.w. potwierdzają także wyniki wykładni celowościowej. Wskazuje się, że kolejne nowelizacje u.d.w. świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r., II SA/Gl 210/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do dodatku węglowego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Nie bez znaczenia dla interpretacji art. 2 ust. 3c u.d.w. pozostaje również okoliczność, że przepisy art. 2 ust. 3c-3e u.d.w. obowiązują od 3 listopada 2022 r., a brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach dotyczy maksymalnie terminu 30 listopada 2022 r. Uwzględniając konieczność przygotowania niezbędnej dokumentacji dla zainicjowania odpowiedniej procedury prowadzącej do ustalenia odrębnego adresu, poważne wątpliwości budzi obowiązek dokonania powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., o czym zresztą skarżąca wspomniała wskazując w odwołaniu, że "wielokrotnie oświadczała, że nie ma możliwości ustalenia odrębnego adresu do dnia 30 listopada 2022 r. ponieważ wymaga to sprawy sądowej poprzez podział fizyczny nieruchomości i nie ma możliwości fizycznej aby to uczynić do dnia 30 listopada 2022 r.".

Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania może wynikać z obiektywnych przyczyn, niezależnych od strony. Wobec tego brak złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego numeru porządkowego dla nieruchomości pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Ponadto fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona – wbrew twierdzeniom organów – składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego, wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., II SA/Łd 299/23; wyrok WSA w Gdańsku z 11 maja 2023 r., III SAB/Gd 69/23 ).

Dlatego też, zdaniem Sądu, zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie, które Sąd podziela, spełnienie przesłanki "braku możliwości ustalenia odrębnego zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych", o której mowa w art. 2 pkt 3c u.d.w. może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23).

I choć skarżąca wykazywała, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania, to jednak organy (poza rozważaniami zawartymi w decyzji organu I instancji) nie odniosły się do wskazywanej przez nią argumentacji i (co ważniejsze) nie dokonały jej oceny w kontekście zaistnienia w jej sprawie warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. W tym miejscu wskazania Sądu wymaga, że w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest mowa o "zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych". Skoro ustawodawca nie posłużył się ani pojęciem samodzielności lokali mieszkalnych ani pojęciem odrębnej własności lokali mieszkalnych to przez odrębność lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23; wyrok WSA w Lublinie z 1 czerwca 2023 r., II SA/Lu 158/23; wyrok WSA w Szczecinie z 22 czerwca 2023 r., II SAB/Sz 45/23).

W ocenie Sądu rzeczą organów będzie zatem – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – uzupełnienie braków w powyższym zakresie. Niemniej jednak winno to nastąpić z uwzględnieniem ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego z którego wynika, że lokal skarżącej jest lokalem odrębnym funkcjonalnie, co zostało zresztą potwierdzone przez organ I instancji, który w uzasadnieniu decyzji z 5 lipca 2023 r. stwierdził że "ustalił odrębność lokalu zamieszkiwanego przez wnioskodawczynię", a co zostało kompletnie pominięte przez organ II instancji.

Dokonanie przez organy błędnej wykładni przepisu prawa materialnego (art. 2 ust. 3c u.d.w.) stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, należy zdaniem Sądu zakwalifikować jako naruszenie wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności. Doprowadziła ona bowiem do usankcjonowania nałożenia na skarżącą obowiązku, który nie wynika z przepisów u.d.w. (przedstawienia "zaświadczenia o samodzielności lokalu złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopii wniosku o nadanie numeru porządkowego uzyskanych lub złożonych w okresie do 30 listopada 2022 r.). Pozbawione podstaw prawnych pozostaje bowiem uzależnienie przyznania skarżącej prawa do dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę.

W rozpoznawanej sprawie doszło także do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej winny kierować się zasadą prawdy obiektywnej co oznacza, że z urzędu powinny podejmować wszelkie działania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organy na przekonujących podstawach wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, tak by nie przekształciła się w ocenę dowolną, nie dającą się logicznie uzasadnić w świetle całości materiałów zebranych w sprawie.

Końcowo podnieść należy, że organy na żadnym etapie postępowania nie informowały również skarżącej o możliwości wykazania spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3c u.d.w. poprzez złożenie oświadczenia o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wzywały jedynie do wykazania podjętych przez skarżącą kroków formalnych w sprawie i przedłożenia potwierdzających to dowodów (pismo z 21 marca 2023 r.). Organy tym samym naruszyły wynikającą z art. 9 k.p.a. zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie dodatku węglowego uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w., zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).