Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 803/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 709
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SOC-OP.6231.15.2022.MR w przedmiocie odmowy wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem skanów dokumentów oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ odwoławczy, Wojewoda) z dnia 16 sierpnia 2022 r. (nr SOC-OP.6231.15.2022.MR) utrzymująca w mocy decyzję Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w W. z dnia 30 czerwca 2022 r. (nr USC.5364.394.2022) w przedmiocie odmowy wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem skanów dokumentów z akt zbiorowych do aktu małżeństwa sporządzonego na nazwisko L. S. i P. W.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 5 czerwca 2022 r. G. L. (dalej: skarżący, wnioskodawca) zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. (dalej: Kierownik USC, organ pierwszej instancji) z wnioskiem o wydane dokumentów z akt zbiorowych stanu cywilnego aktu małżeństwa jego dziadków. Do wniosku załączył dokumenty poświadczające pokrewieństwo, a jako podstawę prawną podania wskazał art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz.1740 z późn. zm.; dalej: k.c.).

Organ pierwszej instancji pismem z dnia 17 czerwca 2022 r. wyjaśnił wnioskodawcy, że dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego mogą być wydawane w formie dokumentu elektronicznego, kopii lub wydruku dokumentu elektronicznego na żądanie sądu, prokuratora, osoby, która wykaże interes prawny w ich otrzymaniu i wezwał do wykazania w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma interesu prawnego.

W odpowiedzi datowanej na 22 czerwca 2022 r. wnioskodawca wskazał, że swój interes prawny wywodzi z art. 47 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz z art. 23 w zw. z art. 24 k.c.

Kierownik USC, w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.,) a także art. 26 ust. 4 oraz art. 2 ust. 6 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 709 ze zm.; dalej: p.a.s.c.), odmówił wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem skanów dokumentów z akt zbiorowych do aktu małżeństwa, uzasadniając odmowę faktem niewykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego umożliwiającego wydanie wskazanych dokumentów z uwagi na to, że bliskie stosunki wnioskodawcy ze zmarłą babcią uzasadniają posiadanie przez niego interesu faktycznego, a nie prawnego.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego środka zaskarżenia, Wojewoda, decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika USC. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 26 ust. 4 p.a.s.c. krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania kopii z dokumentów aktu stanu cywilnego poświadczonej za zgodność z oryginałem obejmuje sąd, prokuratora, osobę, której akt dotyczy lub osobę mającą interes prawny. Organ odwoławczy zauważył, że dla wykazania interesu prawnego wnioskodawca winien był udowodnić, iż bez żądanej dokumentacji pamięć o zmarłych dziadkach jest zafałszowana lub też zakłócone jest kultywowanie pamięci o tychże bliskich. Do powyższego wnioskodawca w ogóle się nie odniósł. Jako wstępny ma on prawo uzyskać zarówno odpisy z aktu stanu cywilnego, jak i stosowne zaświadczenia z rejestrów, co powinno być wystarczające do badań genealogicznych, jeżeli takie wnioskodawca prowadzi. Organ przypomniał, że ustawodawca zupełnie inaczej określił krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania odpisów aktów stanu cywilnego oraz zaświadczeń o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących konkretnej osoby, gdzie wskazał m.in. zstępnych tej osoby (art. 45 ust. 1 p.a.s.c.), niż krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego (art. 26 ust. 4 p.a.s.c.). W tym drugim przypadku nie wystarczy być zstępnym, ale trzeba wykazać posiadanie interesu prawnego, zatem prawo dostępu do dokumentów z akt zbiorowych do aktów stanu cywilnego podlega większym ograniczeniom niż prawo uzyskania odpisów samych aktów.

Po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na decyzję organu odwoławczego, w której zarzucił on naruszenie art. 23 k.c., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 16 lutego 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 716/22), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz decyzję Kierownika USC z dnia 30 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zostały one wydane w warunkach nieuwzględnienia, iż sprawy ze skarg skarżącego na odmowy wydania mu dokumentów z akt zbiorowych stanu cywilnego dotyczących jego dziadków były już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. (sygn. akt II SA/Wr 358/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika USC, nakazując organom przy ponownym rozpoznaniu wniosku ustalenie charakteru i zakresu żądania skarżącego. Następnie, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r. (II SA/Wr 293/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika USC w przedmiocie odmowy umożliwienia wykonania fotokopii z aktu małżeństwa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że wbrew stanowisku organów orzekających w sprawie skarżący posiada interes prawny w żądaniu uzyskania kopii dokumentów znajdujących się w aktach. Sąd zauważył, że w kontrolowanej sprawie, pomimo że dotyczy ona kolejnego wniosku skarżącego, a zatem innej sprawy w rozumieniu formalnym, nie może pominąć okoliczności znanej mu z urzędu, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 293/21 prawomocnie rozstrzygnięto, iż skarżący jest uprawniony do dokonywania fotokopii z akt zbiorowych aktu stanu cywilnego. Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe. Co prawda w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r., jak wskazał Sąd, rozstrzygnięto o uprawnieniu do wykonania fotokopii, podczas gdy wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie skarżący domaga się skanów (odwzorowań cyfrowych) poświadczonych za zgodność z oryginałem, jednakże nie zmienia to zasadniczego przesłania ujętego w wyroku o sygn. akt II SA/Wr 293/21, że skarżący posiada uprawnienie do pozyskiwania informacji z akt zbiorowych dotyczących małżeństwa jego dziadków.

Na skutek skargi kasacyjnej Wojewody, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r. (sygn. akt II OSK 1536/23), uchylił zaskarżony wyrok z dnia 16 lutego 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

W uzasadnieniu NSA wskazał, że wbrew przyjętej przez Sąd I instancji ocenie prawnej w prawomocnym wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wr 293/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie rozstrzygnął, iż skarżący jest uprawniony do dokonywania fotokopii z akt zbiorowych aktu stanu cywilnego. Jakkolwiek w swoich wyjaśnieniach Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedmiotem swojej analizy uczynił szeroko rozumiane zagadnienie "dostępu jednostki do informacji zawartych w rejestrze stanu cywilnego", tym niemniej w treści uzasadnienia wyroku zastrzegł, że żądanie skarżącego, które doprowadziło do zainicjowania postępowania sądowego, nie dotyczy uprawnienia skarżącego do otrzymania odpisu i zaświadczenia dotyczącego aktu małżeństwa jego dziadków, co obejmuje przepis art. 45 ust. 1 p.a.s.c., ani uprawnienia do otrzymania dokumentu z akt zbiorowych (art. 26 ust. 4 p.a.s.c.), do czego skarżący byłby uprawniony, gdyby, jak to zostało ujęte w wyroku, "wykazał interes prawny". Uwarunkowania rozpatrywanej sprawy nie odnosiły się do tych dwóch sytuacji, ponieważ, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jego kontroli podlegała decyzja Wojewody z dnia 4 maja 2021 r. (nr SOC-OP.6231.3.2021.MR), którą tenże organ odmówił umożliwienia skarżącemu wykonania fotokopii aktu małżeństwa jego dziadków. Tym samym – jak dalej wskazał NSA – spór prawny, jaki wynikł w postępowaniu zakończonym ww. decyzją, sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy skarżący należąc do kręgu osób, które uprawnione są do uzyskania odpisu aktu małżeństwa swoich wstępnych (dziadków), jest również uprawniony do otrzymania jego fotokopii, którą to formę udostępnienia aktu stanu cywilnego przewiduje art. 130 ust. 5 p.a.s.c.

W tej sytuacji, wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji, kontekst rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zamieszczonych w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. w żaden sposób nie pozwala wypowiedzi prawnej tego Sądu łączyć z zagadnieniem rozstrzygniętym w zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 16 sierpnia 2022 r. dotyczącym warunków wydawania na piśmie utrwalonym w postaci odwzorowania cyfrowego poświadczonego za zgodność z oryginałem dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego (art. 26 ust. 4 p.s.a.c.), a tym bardziej odnajdywać w tejże wypowiedzi treść przesądzającą to, czy pokrewieństwo pomiędzy skarżącym a S. L. i W. P. jest okolicznością równoważną wykazaniu przez stronę interesu prawnego w zgłoszeniu tego rodzaju żądania kierownikowi urzędu stanu cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd, przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji Wojewody, działał w niniejszej sprawie w warunkach związania, którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt III FSK 920/21; z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając, że sprawa niniejsza była rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny, wynikająca z uzasadnienia wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wr 293/21) ocena prawa, jak i wskazania co do dalszego postępowania, stanowią punkt wyjścia dla tutejszego Sądu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy jednak podkreślić, że dostrzeżona przez NSA wada dokonanej uprzednio kontroli legalności decyzji Wojewody z dnia 16 sierpnia 2022 r. polegała na błędnej analizie uwarunkowań faktycznych i prawnych sprawy, skutkującej uznaniem za wiążącą ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wr 293/21). Sąd kasacyjny nie sformułował więc wiążącej tutejszy Sąd oceny prawnej odnośnych przepisów prawa materialnego. Przystępując zatem do ponownego rozpatrzenia sprawy, Sąd zobowiązany był do oceny legalności wskazanej decyzji Wojewody z uwzględnieniem zastosowanej przez orzekające w sprawie organy podstawy materialnoprawnej zawartej w art. 26 ust. 4 p.a.s.c.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 26 ust. 1 p.a.s.c. akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego stanowią dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego, stanowiące podstawę do dołączenia wzmianki dodatkowej do aktu stanu cywilnego lub stanowiące podstawę zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego. Zgodnie natomiast z ust. 4 wskazanego artykułu, dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane: 1) na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej albo odwzorowania cyfrowego poświadczonego za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo; 2) w postaci kopii albo wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego podpisem własnoręcznym.

Jak trafnie w przedmiotowej sprawie ustaliły organy, skarżący wystąpił z wnioskiem o wydane dokumentów z akt zbiorowych stanu cywilnego aktu małżeństwa jego dziadków, a zatem jako krewny, stosownie do powołanych regulacji, zobligowany był do wykazania się interesem prawnym.

W wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r. (sygn. akt II OSK 1983/22) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym. Jedną z podstawowych cech interesu prawnego, w odróżnieniu do interesu faktycznego, jest oparcie go na obowiązującej normie prawa materialnego. Może to być norma należąca do jakiejkolwiek gałęzi prawa (nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym podmiot w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji swoich uprawnień lub obowiązków. W orzecznictwie sądowym wskazuje się jednolicie, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, aktualny, a także rzeczywisty, a nie tylko hipotetyczny (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3263/20; z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 10/17; z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 9/17; z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16 oraz z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2644/14). Indywidualny i skonkretyzowany charakter interesu prawnego oznacza, że treść przepisu prawa materialnego, z którego dany podmiot wywodzi swój interes prawny, musi przyznawać mu konkretne i indywidualne uprawnienia, bądź nakładać obowiązki o takim samym charakterze. Interes prawny musi być też aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie ma znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (M. Romańska [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019 r., str. 244). Interes faktyczny występuje natomiast wówczas, gdy dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Czynnikiem odróżniającym interes prawny i interes faktyczny jest zatem istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi uprawnienie do ubiegania się o udzielenie mu ochrony. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku między powszechnie obowiązującą normą prawa o charakterze materialnoprawnym, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Pojęcie interesu prawnego jest powszechnie wiązane z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny (M. Romańska [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019 r., str. 242).

W przedmiotowej sprawie skarżący wskazał, że jego interes prawny wynika z art. 23 w zw. z art. 24 k.c. oraz art. 47 Konstytucji RP. Zgodnie z powołanymi przepisami k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Artykuł 23 k.c. zawiera otwarty katalog dóbr osobistych, o czym świadczy zwrot "jak w szczególności". Z kolei stanowiący dopełnienie podanej przez wnioskodawcę podstawy prawnej, z której wywodzi on swój interes prawny, art. 24 k.c. reguluje przesłanki ochrony dóbr osobistych i środki ich sądowej ochrony. Skarżący, na podstawie podanych przepisów, jako dobro osobiste wskazał kult pamięci i czci po zmarłym dziadkach oraz konieczność ich ochrony.

Nie budzi wątpliwości, że prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej, chociaż niewymienione w art. 23 k.c., stanowi samoistne dobro osobiste (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt V CSK 256/10, LEX nr 794581).

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanym już wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r. (sygn. akt II OSK 1983/22), że kult pamięci osoby zmarłej jest chroniony na gruncie prawa cywilnego w sytuacji, gdy powstaje jego zagrożenie lub naruszenie (art. 24 k.c.). Dopiero wówczas można wystąpić o jego ochronę. W sytuacji braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego, brak jest interesu prawnego w domaganiu się jego ochrony. Istnienie dobra osobistego jest kwestią faktu. Interes prawny ma natomiast wynikać z prawa, a nie z faktu. Podkreślić należy, że dopiero z potrzeby ochrony dobra osobistego może wynikać cudzy interes prawny.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że samo posiadanie tego dobra, które jest chronione na gruncie art. 23 i art. 24 k.c. przed zachowaniem mu zagrażającym lub je naruszającym, nie skutkuje jeszcze istnieniem interesu prawnego. Odwołanie się jedynie do art. 23 k.c. nie jest wystarczające do wykazania interesu prawnego, ponieważ przepis ten wiązać należy z określonymi działaniami, które zmierzałyby do ochrony określonego dobra w przypadku jego naruszania lub też w wykazaniu określonej sytuacji w związku z toczącym się przed sądem lub innym organem administracji publicznej postępowaniem.

Jak dalej stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, z prawa do kultu pamięci osoby zmarłej nie można wywieść konkretnego obowiązku lub uprawnienia, którego realizacji można dochodzić w postępowaniu administracyjnym. Artykuł 23 k.c. sam w sobie nie kreuje prawa, ale wskazuje na określone dobra osobiste, których istnienie wiąże się z człowieczeństwem i które są dopiero podstawą wszelkich praw i obowiązków. Dobra te podlegają ochronie, ale w sytuacji wystąpienia zagrożenia bądź naruszenia. Posiadanie dobra osobistego w postaci kultu pamięci zmarłego nie determinuje więc interesu prawnego co do udostępnienia dokumentów. Wnioskodawca musi mieć interes prawny w posiadaniu tychże dokumentów, które mają mu służyć do realizacji jego konkretnych praw. Strona musi zatem wykazać, że posiadanie wnioskowanych dokumentów służy ochronie jej prawa do kultu pamięci zmarłego krewnego. W przypadku jednak, gdy kult pamięci po zmarłym krewnym nie jest ani zagrożony, ani naruszony, uznać należy, że skarżący nie wykazał się interesem prawnym w posiadaniu wnioskowanych dokumentów. Badanie dziejów rodziny nie stanowi interesu prawnego, a zatem nie uzasadnia dostępu do dokumentów związanych z dowodami osobistymi. Jest to jedynie realizacja interesu faktycznego skarżącego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący, choć powołał się na art. 23 w zw. z art. 24 k.c., nie odwołał się do żadnych okoliczności związanych z potrzebą ochrony przysługującego jemu dobra osobistego. W tej sytuacji organy prawidłowo przyjęły, że zasadna jest odmowa wydania skarżącemu potwierdzonych za zgodność z oryginałem skanów dokumentów z akt zbiorowych do aktu małżeństwa sporządzonego na nazwisko L. S. i P. W. Warunkiem wydania dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego jest legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym, który powinien mieć swoje oparcie w konkretnej normie prawa materialnego. Samo odwołanie się przez skarżącego do art. 23 k.c. nie było wystarczające do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu żądanej dokumentacji. Podobnie zresztą powołany art. 47 Konstytucji RP dotyczący ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego nie mógł stanowić samodzielnie, bądź łącznie z art. 23 i 24 k.c. podstawy wywodzonego interesu prawnego skarżącego.

Skoro więc warunkiem uzyskania wskazanej dokumentacji jest legitymowanie się interesem prawnym, sam fakt istnienia pokrewieństwa pomiędzy skarżącym a S. L. i W. P. tym bardziej nie sposób uznać za okoliczność równoważną wykazaniu przez stronę interesu prawnego w zgłoszeniu tego rodzaju żądania kierownikowi urzędu stanu cywilnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, co doprowadziło do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.