Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 675/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 2, par. 2 ust. 1, par. 16
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 39
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26, art. 32, art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 sprawy ze skargi H.S. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Agencja lub ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania H. S., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. z/s w P., Nr [...], z dnia [...].04.2011 o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

W dniu 17 maja 2010 r. H. S. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (PROW 2004-2006) na rok 2010 – wniosek kontynuacyjny. Strona wnioskowała o przyznanie płatności do Pakietu K 01 Ochrona gleb i wód, Wariant K01c – Międzyplon ścierniskowy – pow. 21,09 ha, (wskazała działki rolne: B, C, D, E, K, L, Ł, R, S, T, U, W, Y, AP, AM, AT).

W dniu 26 listopada 2010 r. w gospodarstwie wnioskującego została przeprowadzona kontrola na miejscu, która stwierdziła nieprawidłowości mające wpływ na przyznanie płatności:

• nieprawidłowość oznaczoną kodem W 26 [("Nie stwierdzono deklarowanej rośliny (mieszanki roślin). Stwierdzona roślina (mieszanka roślin) należy do innej (niższej) grupy płatności"] dla działek rolnych:

- B, E, K, L, Ł, Y, AM (położonych w woj. l., powiat ś., gmina M.) – deklarowana roślina w międzyplonie gorczyca, stwierdzono ściernisko;

- C, D, R, S, T, U, W, AD, AT (położonych w woj. l., powiat ś., gmina M.) – deklarowana roślina w międzyplonie gorczyca, stwierdzono pole zaorane;

• nieprawidłowość oznaczoną kodem W 32 ("Braku siewu do dnia 10 października") dla działek rolnych: B, C, D, E, K, L, Ł, R, S, T, U, W, Y, AD, AM, AT (położonych w woj. l., powiat ś., gmina M.);

• nieprawidłowość oznaczoną kodem DR 13+ ("Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej") na działce rolnej Y (położonej na działce ewidencyjnej o numerze 437 – woj. l., powiat ś., gmina M.) – zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej 0,54 ha jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej 0,44 ha;

• Nieprawidłowość oznaczoną kodem W 20 (sumaryczna stwierdzona wielkość powierzchni w ramach pakietu K01 nie wynosi co najmniej 1 ha);

• Nieprawidłowość oznaczoną kodem W 14 (producent rolny nie pozostawił co najmniej 33 % gruntów ornych pokrytych roślinnością w okresie zimowym).

Biorąc powyższe pod uwagę wykluczono z pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zgłoszone przez H. S. działki.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy, powołując się na przepisy stanowiące podstawę przyznania spornej płatności, wywiódł, iż w świetle tych przepisów stwierdzenie uchybienia w postaci braku siewu do dnia 10 października skutkuje zastosowaniem sankcji w postaci zmniejszenia płatności o 100 % w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowości. W związku z powyższym, w wyniku zastosowania ww. sankcji działki rolne oznaczone identyfikatorami B, C, D, E, K, L, Ł, R, S, T, U, W, Y, AD, AM, AT zostały wykluczone z powierzchni kwalifikującej się do uzyskania płatności z tytułu realizacji Pakietu Ochrona gleb i wód, Wariant Międzyplon ścierniskowy (K01c). Uchybienie w postaci brak siewu gorczycy zostało stwierdzone na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do Pakietu Ochrona gleb i wód, Wariant Międzyplon ścierniskowy (K01c).

Tym samym odmówiono przyznania panu H. S. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010, mając na uwadze treść § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybów udzielenia pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów miejskich (Dz.U.Nr 174 poz. 1809 ze zm.).

Odnosząc się do treści odwołania organ stwierdził, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na wynikach przeprowadzonej kontroli na miejscu. Szczegółowa analiza zapisów protokołu z czynności kontrolnych, szkicu pomiarów działek (dane wektorowe, dane powierzchniowe), fotografii wykonanych podczas kontroli wskazuje, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Kontrola na miejscu w niniejszej sprawie została przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane – tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę.

Kontrola gospodarstwa na miejscu polega na zrealizowaniu czynności kontrolnych w odniesieniu do działek rolnych w terenie, a więc stwierdzenie stanu uprawy poszczególnych działek rolnych następuje przede wszystkim w drodze oględzin dokonywanych przez inspektorów terenowych. Podkreślić należy, iż oględziny są środkiem dowodowym bezpośrednim, tj. umożliwiającym bezpośrednie zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym danej sprawy. Inspektorzy terenowi, weryfikując zadeklarowaną na danej działce uprawę, nie opierają się na zdjęciach, tylko są obecni w gospodarstwie i bezpośrednio na miejscu oceniają całość uprawy. Celem sporządzenia dokumentacji fotograficznej jest zaś udokumentowanie stwierdzonych na obszarze kontrolowanych działek nieprawidłowości lub faktu obecności inspektora na działce.

Podnoszona przez H. S. okoliczność, iż nie podpisał protokołu z kontroli, gdyż się z jej ustaleniami nie zgadzał nie ma znaczenia dla oceny ważności przeprowadzonych czynności kontrolnych. Stosownie do art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. " z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej na mocy przepisów niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli". Ponadto ww. artykuł (w ust. 2) stanowi, iż rolnik może podpisać sprawozdanie w celu potwierdzenia swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje uwagi. Sporządzony przez organ raport ma umożliwić zapoznanie się ze szczegółami przeprowadzonej kontroli. Rolnik zatem może w raporcie z kontroli zaznaczyć swoją obecność podczas kontroli poprzez złożenie podpisu na raporcie, ale jest to jego uprawnienie, a nie obowiązek. Podpis osoby obecnej przy kontroli świadczy także o tym, że strona miała możliwość w dniu przeprowadzenia kontroli zapoznania się z wynikami kontroli i wniesienia ewentualnych uwag do protokołu. Zastrzeżenia do przedmiotowego protokołu z czynności kontrolnych odwołujący się wniósł pismem z dnia 24 stycznia 2011 r.

Zarówno w odwołaniu z dnia 12 maja 2011 r., jak i w uwagach wniesionych do protokołu kontroli pismem z dnia 24 stycznia 2011 r., H. S. powołał się na wystąpienie siły wyższej tj. nawalne opady deszczu (w m-cu maju i lipcu 2010 r.), huragan i gradobicie w dniu 6 sierpnia 2010 r., nawalne deszcze druga połowa sierpnia i pierwsza połowa września 2010 r., przygruntowe przymrozki do minus ośmiu stopni Celsjusza, 6-8 października. Ponadto do akt sprawy w dniu 29 września 2010 r. strona dołączyła protokół nr 4 z dnia 9 sierpnia 2010 r. dotyczący szacowania strat w swoim gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci: deszcz nawalny, które wystąpiły w okresie maj-lipiec. Powyższe wskazuje, iż szkody wyrządzone w gospodarstwie rolnym odwołującego się dotyczą okresu maj-lipiec, a więc okresu, który nie obejmuje uprawy poplonu na deklarowanych działkach rolnych (jak sama strona wskazywała w odwołaniu gorczycę zasiała do końca września 2010 r.). W przypadku siły wyższej, która miała wystąpić w gospodarstwie rolnym w miesiącach: sierpień, wrzesień, październik, organ odwoławczy zauważył, że sytuacja faktyczna i prawna odwołującego kształtowałaby się inaczej, gdyby zgłosił on do organów Agencji, iż wysiana przez niego gorczyca nie wzeszła, czego jednak odwołujący nie uczynił. Ustawodawstwo unijne, w art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 str. 30 z 29.04.2004 r.), przewiduje możliwość uwzględnienia, w indywidualnych przypadkach, pewnych okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienie pozwala m.in. na odstąpienie od stosowania sankcji wynikających z niewywiązywania się z ciążących na rolniku zobowiązań. Strona nigdy nie informowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. z/s w P. o zaistnieniu zdarzeń, które mogłyby spowodować lub przynajmniej uprawdopodobnić wystąpienie opisywanej przez nią sytuacji. Dopiero po dokonaniu kontroli na miejscu w dniu 26 listopada 2010 r., H. S.(w piśmie z dnia 24 stycznia 2011 r. do Biura Kontroli na Miejscu) informuje o sytuacji jaka już zaistniała w jego gospodarstwie rolnym. Według organu rolnik, aby ustrzec się przed negatywnymi konsekwencjami, jakie może ponieść w momencie gdy przeprowadzane byłyby czynności kontrolne przez pracowników Agencji, a z uwagi na czynniki niezależne od niego, stan faktyczny na działce odbiegałby od deklarowanego we wniosku, powinien niezwłocznie poinformować o tym fakcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Aczkolwiek – co wymaga wyraźnego zaakcentowania – obowiązku tego należy dokonać w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać czynności tego zawiadomienia (art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.).

W ocenie organu odwoławczego nie ma też podstaw do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. tym bardziej, iż H. S. w odwołaniu nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć dane zawarte w protokole kontroli.

Wynik przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniu 26 listopada 2010 r. zaprzecza również twierdzeniom strony, iż na wszystkich deklarowanych działkach zasiana była gorczyca. Organ kontrolujący nie stwierdził gorczycy. Zdaniem Dyrektora Agencji samo wysianie gorczycy w sytuacji, gdy ziarna tej rośliny nie ukorzeniły się i nie rozwinęły, nie może stanowić o zakwalifikowaniu takiej czynności do działalności rolnośrodowiskowej. W niniejszej sprawie, w oczywisty sposób, z powodu braku rośliny stanowiącej poplon (gorczycy) nie można mówić o prowadzeniu działalności rolnośrodowiskowej w opisanym zakresie.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR zwracał uwagę, że organ rozpatrując merytorycznie powyższą sprawę jest związany przepisami prawa. Wskazane normy nakazują w określonym stanie faktycznym wydanie określonej decyzji. Organ nie może w tej sytuacji odstąpić od przestrzegania przepisów powołując się na słuszny interes strony. Zastosowanie zasady uwzględniania przy wydaniu decyzji słusznego interesu strony możliwe jest w sytuacji, kiedy organ rozpatrujący sprawę ma możliwość pewnego luzu decyzyjnego. Przepisy prawa w tej sytuacji nie przewidziały tego.

W skardze do sądu administracyjnego H. S. wnosił o przyznanie mu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zgodnie ze złożonym wnioskiem. Dążąc do wykazania, że zrealizował zadeklarowany we wniosku pakiet K 01 – Ochrona gleb i wód, wariant K 0J – Międzyplon ścierniskowy, załączył do skargi oświadczenia rolników którzy mu pomagali siać gorczycę w jego gospodarstwie rolnym. Skarżący ponadto podniósł argumenty powoływane przez niego w odwołaniu, a mianowicie iż kontrola z dnia 26 listopada 2010 r. przeprowadzona była wadliwie oraz, iż panujące warunki atmosferyczne miały wpływ na wzrost wysianej gorczycy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się szczegółowo do argumentów skargi i dołączonych do niej oświadczeń rolników, organ stwierdził, iż mając na uwadze treść protokołu z przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniu 26 listopada 2010 r., a także zdjęcia spornych działek rolnych oraz fakt, iż kontrola została przeprowadzona przez wykwalifikowanych pracowników, oświadczenia te nie mają mocy dowodowej wobec zgromadzonego materiału dowodowego. Protokół z kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie stanowi dokument urzędowy, co powoduje, iż organ jest zobligowany przyjąć za udowodnione to, co stwierdzono w treści dokumentu. Ponadto analiza wykonanych fotografii wykonanych podczas wywiadu terenowego, wskazuje że była ona przeprowadzona w sposób prawidłowy i nie stwierdzono żadnych uchybień, tym samym brak było podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni prawa materialnego, przy czym nie przejmują sprawy do merytorycznego rozpoznania. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa skutkujących, w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a., koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi. W szczególności, w ocenie Sądu organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny czy skarżący zrealizował zgłoszony we wniosku o dopłaty z dnia 17 maja 2010 r. pakiet rolnośrodowiskowy K01 Ochrona gleb i wód, wariant K 01c – międzyplon ścierniskowy na działkach o powierzchni 21,09 ha oznaczonych jako działki A, B, C, D, E, K, L, Ł, R, S, T, U, W, Y, AD, AM, AT.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.; dalej jako rozporządzenie Rady Ministrów), płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni minimum 1 ha, który zobowiązał się do przestrzegania określonych wymagań oraz zrealizowania wskazanych pakietów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Płatność rolnośrodowiskowa jest udzielona producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu stosownych przepisów, użytkowanych jako grunty orne, łąki oraz pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów).

Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., zadania jakie winny być realizowane w ramach Wariantu K01 c to:

a) niestosowanie ścieków i osadów ściekowych, nawozów mineralnych, organicznych i wapniowych, z wyjątkiem obornika – w uzasadnionych przypadkach,

b) w okresie zimy co najmniej 33 % gruntów ornych jest pokrytych roślinnością,

c) w zależności od uprawianych gatunków roślin w plonie głównym – obsiew pola w terminie do dnia 30 września bobikiem, kapustą pastewną, rzepą ścierniskową, łubinem żółtym i wąskolistnym, peluszką, słonecznikiem, wyką siewną, rzepakiem jarym, rzodkwią oleistą, gorczycą, seradelą lub facelią - w wariancie K01 c,

d) zabiegi agrotechniczne można wznowić w terminie od dnia 1 marca,

e) międzyplony muszą być przeorane przemiennie, z wyjątkiem uprawy gleby w systemie bezorkowym,

f) międzyplony można stosować przemiennie na różnych działkach rolnych w ciągu 5 lat,

g) po roślinie uprawianej w międzyplonie, a w następnym roku w plonie głównym, nie może być uprawiana ta sama roślina lub jej forma jara.

Istotą wprowadzenia terminu "dnia 30 września" w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. jest to, aby roślinom uprawianym w ramach międzyplonu dać możliwie długi okres rozwoju w sprzyjających warunkach klimatycznych. Powodzenie uprawy międzyplonów ścierniskowych w dużej mierze jest uzależnione bowiem od długości okresu jaki upłynie od zbioru rośliny przedplonowej i zasiania międzyplonu, a wystąpieniem pierwszych jesiennych przymrozków. Dochowanie tego terminu eliminuje ryzyko niedostatecznego ukorzenienia się rośliny oraz jej niewystarczającej odporności na czynniki zewnętrzne.

Dokonana w dniu 26 listopada 2010 r. z udziałem H. S. kontrola na miejscu w jego gospodarstwie wykazała nieprawidłowości szczegółowo omówione w protokole z tej kontroli. W szczególności na działkach rolnych B, E, K, L, Ż, Y, AM zamiast deklarowanej rośliny w międzyplonie gorczycy stwierdzono nieobsiane ściernisko. Natomiast na działkach rolnych C, D, R, S, T, U, W, AD, AT zamiast deklarowanej rośliny w międzyplonie – gorczycy stwierdzono tylko nieobsiane, zaorane pole. Ponadto producent nie pozostawił co najmniej 33 % gruntów ornych pokrytych roślinnością w okresie zimowym.

Z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli skarżący nie zgadza się i twierdzi w piśmie z dnia 24 stycznia 2011 r, odwołaniu z dnia 12 maja 2011 r. oraz w skardze do sądu, że na jego działkach nigdy nie rosło żyto. Ponadto, iż międzyplon gorczycę wysiał na wszystkich działkach do końca września 2010 r. Jednakże z uwagi na występujące w gospodarstwie i bezpośredniej okolicy niekorzystne warunki atmosferyczne: nawalne opady deszczu, powódź, podtopienia, przygruntowe przymrozki ok.-8° C w październiku, rośliny gorczycy były małe i słabe. Dowodem potwierdzającym konsekwentne stanowisko skarżącego co do wystąpienia w gospodarstwie siły wyższej są oświadczenia rolników dołączone do skargi.

Zasady przeprowadzenia kontroli zostały określone w mającym zastosowanie do sprawy niniejszej rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Według zasad ogólnych zawartych w art. 26 ust. 1 "(...) kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności".

Zdaniem Sądu sporządzony protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 26 listopada 2010 r. ma moc prawną dokumentu urzędowego. Art. 76 k.p.a. stanowi, iż dokumenty urzędowe sporządzane w przepisowej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół z kontroli został sporządzony przez uprawniony do tego organ w przepisanej formie, w zakresie powierzonych jemu z mocy prawa zadań, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Nie przewiduje natomiast wyraźnie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, co jednakże nie przeszkadza doktrynie w formułowaniu trafnego podglądu, że takie domniemanie służy dokumentom urzędowym (np. B. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s.362). Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (zob. wyrok SN z dnia 5 października 1995 r., III ARN 38/95, OSNAPiUS 1996, nr 8, poz. 109).

Skarżący w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie podważył skutecznie zawartej w protokole z kontroli treści. Jedynie na skutek jego pisma z dnia 24 stycznia 2011 r. zmieniono w protokole kontroli nazwę zasianego na gruncie zboża - z żyta wpisano pszenicę jarą. Innych dowodów na poparcie swoich twierdzeń co do występowania siły wyższej, pomimo iż organ stosował zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 § 1 k.p.a.), strona nie zgłaszała.

Dopiero w skardze do Sądu powołuje się skarżący na oświadczenia rolników świadczące o obsadzeniu przez niego gruntów rolnych gryką i te oświadczenia składa jako dowód.

Przypomnieć należy, iż sąd nie może zastępować organów administracyjnych w uzupełnianiu postępowania dowodowego i w ocenie materiału dowodowego. Uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów Sąd może przeprowadzić z urzędu lub na wniosek stron jedynie jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości dla rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania (art. 106 § 3 p.p.s.a).

Zgłoszony przez skarżącego dowód z dokumentu prywatnego zmierza w istocie do zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organ i służy ich zwalczeniu na etapie postępowania sądowego. Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia tego wniosku dowodowego, gdyż brak było spełnienia przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a. Dowód ten nie miał charakteru dowodu dodatkowego, a także Sąd nie powziął stotnych wątpliwości co do rozstrzygnięcia sprawy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego, że przeprowadzona kontrola stwierdzała zastany stan faktyczny utrwalony w formie protokołu oraz materiałem fotograficznym.

Skarżący zresztą nie kwestionował okazanego mu na rozprawie dnia 19 stycznia 2012 r. dowodu z fotografii. Potwierdzając, iż na okazanych zdjęciach są jego działki gruntu podnosił, iż akurat na sfotografowanej działce gorczyca była za mała, by była widoczna.

Zdaniem Sądu ustosunkowując się do tego argumentu podnoszonego na rozprawie przez skarżącego to należy stwierdzić, iż będąc obecny przy czynnościach dokonywanych przez kontrolujących mógł on wskazać, te miejsca na gruncie, gdzie gryka wzeszła i była większa, tak by można było utrwalić tę okoliczność fotografiami. Tego jednak nie uczynił.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy tak I jak i II instancji zasadnie stwierdziły konieczność odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej, albowiem kontrola na miejscu została przeprowadzona prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Pozostała jedynie do rozważenia podnoszona przez stronę okoliczność wystąpienia "siły wyższej" (nawalne opady deszczu, przymrozki, podtopienia) uregulowanej szczegółowo w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów miejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

Rozporządzenie to wprawdzie zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzeni Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), jednak stosownie do treści art. 64 ma ono nadal zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999.

W świetle unormowania przewidzianego w art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 rodziło się natomiast pytanie czy powołane przez stronę skarżącą okoliczności (niekorzystne warunki atmosferyczne) stanowią przypadek siły wyższej, podlegający uwzględnieniu "bez uszczerbku dla rzeczywistych okoliczności" i ewentualnie czy skarżący zachował termin do ich notyfikacji właściwemu organowi. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 pkt 9 powołanego rozporządzenia do kategorii siły wyższej, skutecznie ekskulpującej rolnika, należą śmierć rolnika, długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania, klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Prawodawca kategoryzując w cytowanym przepisie pojęcie siły wyższej nakazuje zatem zaliczyć do niej zdarzenia o dużym stopniu nieprzewidywalności. W tym kontekście, nawet gdyby uznać, że wskazywane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym niekorzystne warunki klimatyczne można zaliczyć do siły wyższej, to należy podzielić stanowisko organu, iż H. S. uchybił terminom do poinformowania o tym fakcie organu. Zgodnie bowiem z treścią art. 39 ust. 2 powołanego powyżej rozporządzenia Komisji o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ wraz z odpowiednimi dokumentami zadawalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Termin ten może być przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość jest przewidziana w dokumencie programowym. Trzeba wskazać, że żaden z aktów prawnych określających zasady przyznawania wsparcia rolnośrodowiskowego, które mogłyby zostać uznane za "dokumenty programowe" (ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków, trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich), jak również żaden z aktów prawa wspólnotowego nie przewiduje wydłużenia terminu do zgłoszenia przypadku siły wyższej odpowiedniemu organowi.

Zwrócić również należy uwagę na sekcję IX wniosku o płatności z dnia 17 maja 2010 r., w której to strona zobowiązała się do informowania na piśmie organu o wszystkich okolicznościach faktycznych mogących mieć istotny wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Art. 73 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. stanowi iż zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz, że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

Zgodzić się należy z organem drugiej instancji, iż H. S. nie poinformował organu pierwszoinstancyjnego o występujących w gospodarstwie niekorzystnych warunkach atmosferycznych w terminie określonym w art. 39 ust. 2 powyżej wymienionego rozporządzenia, jak również przed przeprowadzoną kontrolą na miejscu. Podkreślić należy przy tym, iż w postępowaniu wszczynanym wyłącznie na wniosek producenta rolnego dążącego do otrzymania określonych płatności jest on zobowiązany do uzyskania pełnej informacji o warunkach ich przyznania oraz do ich wszechstronnego przestrzegania, a wszelkie zaniechania w tym zakresie obciążają negatywnie samego producenta rolnego. Z tego też względu, zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały brak podstaw do odstąpienia od odmowy przyznania płatności z powodu wystąpienia tzw. siły wyższej. Rację miały też oba organy wskazując na możliwość dokonania zmiany we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej lub cofnięcia jego części w zakresie dotyczącym podtopionych, przemrożonych gruntów, czego strona skarżąca w stosownym czasie jednak nie uczyniła.

Ostatecznie organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że mając na uwadze § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w związku z brakiem siewu poplonu do 10 października dokonały zmniejszenia płatności w 100 % w stosunku do działek, na których stwierdzono to uchybienie. Również z uwagi na stwierdzenie, że producent rolny pozostawił mniej niż 33 % gruntów rolnych pokrytych roślinnością w okresie zimowym – wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu wynosi 50 % - organy obu instancji prawidłowo odmówiły płatności rolnośrodowiskowych za 2010 r.

Badając sprawę w pozostałym zakresie, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, Sąd nie dopatrzył się uchybień mogących stanowić podstawę uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.