Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 122/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 95 ust.1; art. 23; art. 24; art. 27;
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 3 pkt 16 i pkt 17a; aty. 11a ust.1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzje oraz decyzję Burmistrza Łukowa z 23 sierpnia 2019 r. znak: S.8250.000380.2019 w części odmawiającej przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 7 września 2022 r. M. S. zwróciła się do Burmistrza Łukowa o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: Ł., M. i A. siostry S., a także dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - na córki Ł. i M., z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na trzecie dziecko - córkę A. oraz z tytułu samotnego wychowywania dzieci – na córki Ł. i M..

Po rozpatrzeniu wniosku Burmistrz Łukowa decyzją z dnia 19 października 2022 r. znak: S.8250.000542.2022 orzekł w następujący sposób:

- w punkcie I, przyznał skarżącej świadczenia:

1. zasiłek rodzinny na córkę A. (w wieku do 5 lat) w kwocie 95,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.,

2. zasiłek rodzinny na córkę M. (w wieku 5-18 lat) w kwocie 124,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.,

3. zasiłek rodzinny na dziecko na córkę Ł. (w wieku 18-24 lat) w kwocie 135,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r.,

4. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024 na córkę M. w kwocie 100,00 zł jednorazowo;

5. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A. w kwocie 95,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r.,

- w punkcie II, odmówił przyznania świadczeń:

1. zasiłku rodzinnego na córkę Ł. na okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.,

2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024 na córkę Ł.,

3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A. S. na okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.,

4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę Ł. S. na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.,

5. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę M. na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że córka skarżącej Ł. S. w maju 2023 r. skończy 21 lat, a więc zasiłek rodzinny należało jej przyznać do maja 2023 r. Jako, że od czerwca 2023 r. nie będzie ona uprawniona do zasiłku rodzinnego, należało odmówić przyznania na tę córkę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024. Ponadto, skoro od czerwca 2023 r. do zasiłku rodzinnego będzie uprawnionych dwoje dzieci skarżącej, od tego miesiąca nie przysługuje jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A. S..

Argumentując odmowę przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., organ I instancji wyjaśnił, że z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, iż ojciec Ł. i M. S. – K. G., zmarł w dniu 8 sierpnia 2015 r. Skarżąca jest jednak osobą zamężną i we wniosku o przyznanie świadczeń uwzględniła obecnego małżonka w składzie rodziny. Wobec tego organ I instancji uznał, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

M. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia w zakresie punktów 4. i 5. części II., orzekających o odmowie przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M.. Kwestionując tę część rozstrzygnięcia organu I instancji skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 673/19, na podstawie którego przyznano jej dodatki z tytułu samotnego wychowywania dziecka w latach ubiegłych. Skarżąca podkreśliła, że jej sytuacja rodzinna nie uległa zmianie, obie córki z poprzedniego związku są stanu wolnego i kontynuują naukę.

Decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 (zaskarżoną do Sądu) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że kryteria uprawniające do zasiłku rodzinnego (wiek dzieci, wysokość dochodów) zostały należycie ustalone. Nie ma też wątpliwości co do składu osobowego i struktury wiekowej członków rodziny skarżącej, którą tworzy wraz z mężem i trzema córkami. Ł. S. (ur. [...] 2002 r.) oraz M. S. (ur[...] 2009 r.) są córkami skarżącej i K. G., który zmarł w dniu [...] r. Obecnie skarżąca jest w związku małżeńskim z M. S., z którym ma córkę A. (ur. [...] 2018 r.).

Kolegium wskazało, że na dochód pięcioosobowej rodziny w 2021 r. składał się jedynie dochód skarżącej i jej córki Ł.. Dochód ten wyniósł 1.995,77zł, miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daję kwotę 399,15 zł, a więc nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na kwotę 674 zł.

Organ odwoławczy jako prawidłowe ocenił rozstrzygnięcie organu I instancji, w tym jego część odmowną. Podniósł, że konsekwencją ukończenia 21. roku życia przez Ł. S. jest odmowa przyznania na nią zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024 od dnia 1 czerwca 2023 r., a tym samym - w związku z utratą statusu rodziny wielodzietnej - odmowa przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A..

Zasadna, w ocenie Kolegium, jest także odmowa przyznania skarżącej, na cały okres zasiłkowy 2022/2023, prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci - córek Ł. i M.. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Burmistrza Łukowa, iż z literalnego brzmienia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że osoba zamężna nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a tym samym nie jest osobą uprawnioną do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Skoro skarżąca jest mężatką, to nie mieści się w definicji "osoby samotnie wychowującej dziecko" zawartej w ww. przepisie.

Kolegium podniosło, że dla prawidłowej wykładni pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" konieczne jest odwołanie się do pojęcia "rodziny" zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W świetle tej definicji małżonkowie, a także rodzice dzieci (również ci niepozostający w formalnym związku) oraz pozostające na ich utrzymaniu dzieci tworzą rodzinę, niezależnie od tego, czy dzieci te są wspólnymi dziećmi obojga małżonków (partnerów). W skład rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych mogą więc wchodzić dzieci, które nie są wyłącznie dziećmi biologicznymi wnioskodawcy, bo mogą to być dzieci tylko jednej z osób tworzących aktualny związek, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli nie jest to związek małżeński, to partnerów musi łączyć co najmniej jedno wspólne dziecko.

Rodzina, w której jedno z rodziców dziecka pozostaje w związku małżeńskim z osobą niebędącą drugim rodzicem dziecka, jest uznawana przez ustawę za taką samą rodzinę, jak potoczne rozumienie tego pojęcia. W konsekwencji - obowiązki współmałżonków względem siebie i względem dzieci, w tym względem pasierbów, zawarte w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, są takie same. Małżonek ma prawną możliwość żądania od współmałżonka pomocy w wychowaniu swojego dziecka. W myśl art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są obowiązani między innymi do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Rozstrzygają też wspólnie o istotnych sprawach rodziny (art. 24 k.r.o.). Oboje małżonkowie obowiązani są również, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 27 k.r.o.). Ponadto dziecko ma wobec swojego ojczyma lub macochy pewne roszczenia alimentacyjne, odpowiadające zasadom współżycia społecznego (art. 144 § 1 k.r.o.), co oznacza, że może się skutecznie domagać od ojczyma także opieki.

W ocenie Kolegium, za powyższym stanowiskiem przemawia również cel, jakiemu ma służyć dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a którym jest wsparcie finansowe osoby, która samotnie, tj. bez udziału małżonka lub ojca dziecka, wychowuje swoje dziecko, w samodzielnym wysiłku wychowawczym takiej osoby. Sytuacja takiej osoby jest niewątpliwie trudniejsza niż osoby, która wychowuje dzieci z mężem, tak jak skarżąca, lub z osobą, którą tworzy nieformalny związek, w którym jest wspólne dziecko lub dzieci.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że przyjęcie, iż M. S. jest osobą samotnie wychowującą dziecko tylko w stosunku do dwójki swoich dzieci, stałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Byłoby też sprzeczne z wykładnią celowościową tego przepisu, bowiem nie ma wątpliwości co do tego, że córki Ł. i M. wychowują się w rodzinie, w rozumieniu art. 3 pkt 16 ww. ustawy, którą tworzą wraz z matką, jej mężem oraz siostrą A..

Odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że znane jest mu odmienne stanowisko od zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, a funkcjonujące w orzecznictwie sądów administracyjnych. Aktualnie, zdaniem organu, w orzecznictwie ma jednak miejsce powrót do pierwotnej i prawidłowej wykładni powyższego przepisu, czego wyrazem jest aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 760/19, które organ odwoławczy podzielił.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. S. zakwestionowała opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego w zakresie utrzymującym w mocy decyzję Burmistrza Łukowa o odmowie przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M.. Skarżąca podniosła, że w okresach zasiłkowych 2019/2020 i 2020/2021 miała ustalone prawo do świadczeń rodzinnych z uwzględnieniem powyższych dodatków. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, skarżąca podkreśliła, że pomimo zawarcia związku małżeńskiego nadal pozostaje jedynym opiekunem prawnym córek Ł. i M.. Ich biologiczny ojciec nie żyje, zaś mąż skarżącej nigdy nie będzie w stanie go zastąpić. W ocenie M. S., w sprawie powinno być brane pod uwagę wyłącznie dobro dzieci. Jej status małżeński nie zmienia bowiem faktu, że jest jedynym rodzicem Ł. i M..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji w częściach zakwestionowanych przez skarżącą, tj. w zakresie orzekającym o odmowie przyznania skarżącej w okresie zasiłkowym 2022/2023 prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie tych rozstrzygnięć.

Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które stanowi wykładnia pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" zawartego w art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej jako "u.ś.r.")

Dla porządku przypomnieć należy, że w świetle art. 11a ust. 1 u.ś.r. dodatek (do zasiłku rodzinnego) z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: (1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; (2) ojciec dziecka jest nieznany; (3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Z kolei zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 17a u.ś.r., pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje ustalenie, że biologiczny ojciec córek skarżącej Ł. i M. nie żyje, zaś skarżąca pozostaje aktualnie w związku małżeńskim z M. S., z którym ma najmłodszą córkę A.. W tym stanie faktycznym organy zakwestionowały zasadność uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą córki Ł. i M., przyjmując, że status ten nie przysługuje osobie zamężnej (a także osobie pozostającej w związku nieformalnym, z którego również pochodzi przynajmniej jedno dziecko), nawet jeżeli wychowuje ona dziecko bez udziału drugiego rodzica biologicznego. Stanowisko to organy oparły na ścisłej, literalnej wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. W ocenie Sądu, taka wykładania omawianego przepisu nie może jednak zostać uznana za prawidłową.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie już wskazywano na konieczność korygowania wyników wykładni językowej art. 3 pkt 17a u.ś.r., przy zastosowaniu wykładni systemowej uwzględniającej m.in. aksjologię prawa pomocy społecznej oraz wartości wyrażone w Konstytucji. W szeregu orzeczeń na taką konieczność wskazywał również tutejszy Sąd, zaś jedno z tych orzeczeń, tj. powoływany przez skarżącą wyrok z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 673/19, zapadł w sprawie samej skarżącej, o niemal tożsamym stanie faktycznym i prawnym, a różniącej się od sprawy niniejszej jedynie tym, że przedmiotem zaskarżonej w tej sprawie decyzji Kolegium była odmowa przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M. na inny okres zasiłkowy (tj. na okres 2019/2020).

Wprawdzie powyższy wyrok zapadł w odrębnej sprawie, a przez to wyrażona w nim ocena prawna nie była dla organów wiążąca w aktualnie prowadzonym postępowaniu, ani też nie jest wiążąca dla Sądu kontrolującego obecnie zaskarżoną decyzję. Niemniej jednak skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w tym wyroku, uznając tym samym, że argumenty przedstawione w jego uzasadnieniu pozostają aktualne.

Ponownie więc podkreślić należy, że prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności z wyroku z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt K 16/04; OTK-A 2005, nr 5, poz. 51) oraz wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06; OTK-A 2008, nr 5, poz. 83), prowadzi do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego też dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica.

Do odmiennego wniosku, wbrew twierdzeniu Kolegium, nie mogą prowadzić wynikające z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. 1359 ze zm., dalej jako k.r.o.) obowiązki współmałżonka względem rodziny, w skład której wchodzi dziecko drugiego współmałżonka z poprzedniego związku (art. 23, art. 24 i art. 27 k.r.o.), a także przewidziane w art. 144 § 1 k.p.a. pewne roszczenie alimentacyjne takiego dziecka wobec ojczyma (macochy). Relacje i obowiązki uregulowane tymi przepisami pozostają bez wpływu na sferę władzy rodzicielskiej, która z mocy art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 k.r.o. przysługuje rodzicom, zaś jeżeli jedno z rodziców nie żyje, przysługuje drugiemu z rodziców. Zawarcie związku małżeńskiego przez jedynego żyjącego rodzica dziecka nie przekłada sią na nabycie przez nowego współmałżonka władzy rodzicielskiej nad tym dzieckiem Do tego mogłoby prowadzić dopiero przysposobienie przez niego tego dziecka. Skoro zaś współmałżonek niebędący rodzicem dziecka drugiego współmałżonka, nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej, nie sposób uznać że wychowuje to dziecko wraz z współmałżonkiem będącym jedynym rodzicem dziecka. W myśl bowiem do art. 95 ust. 1 k.r.o. obowiązek i prawo do wychowania dziecka jest elementem władzy rodzicielskiej. Dlatego też prawidłowa interpretacja art. 3 pkt 17a u.ś.r., dokonana przy zastosowaniu wykładni systemowej uwzględniającej również przywołane regulacje k.r.o., prowadzi do wniosku, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest każdy rodzic, który wychowuje swoje dziecko bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. Okoliczność zawarcia przez takiego rodzica związku małżeńskiego, a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym, nie pozbawia go tego statusu. Jedyny rodzic dziecka jest osobą samotnie wychowującą dziecka, albowiem jako jedyna osoba sprawuje nad nim władzę rodzicielską. Dla zachowania tego statusu nie musi więc pozostawać osobą samotną, tzn. niezamężną ani niepozostającą w związku nieformalnym.

Zatem wbrew stanowisku Kolegium wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, fakt zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego nie pozbawia jej statusu osoby samotnie wychowującej córki Ł. i M., a tym samym nie pozbawia jej prawa do przewidzianego w art. 11a u.ś.r. prawa do dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na te córki.

Powyższej oceny nie zmienia również fakt, że skarżąca ze związku małżeńskiego z M. S. posiada kolejne dziecko – córkę A.. Skoro bowiem w świetle art. 3 pkt.17a u.ś.r. negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest okoliczność, że jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka.

Podkreślić należy, że powyższe stanowisko pozostaje zgodne nie tylko z oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 673/19, zapadłym na skutek skargi M. S. na decyzję odmawiającą jej przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka we wcześniejszym okresie zasiłkowym, lecz wpisuje się również ugruntowaną linię orzeczniczą dotyczącą interpretacji art. 3 pkt 17a u.s.r. (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2162/12; z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 345/15; z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 26/17; z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1876/16; z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1083/18; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 3418/18; z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1877/20; wyroki WSA w Lublinie: z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 353/10; z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 588/19, z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 268/20; z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 711/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 653/17; wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 304/17; z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 209/19 – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażany w ramach tej linii orzeczniczej. Nie podziela natomiast odmiennego stanowiska zawartego w powołanym w uzasadnieniu z zaskarżonej decyzji wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 760/19, które na tle powyższej linii orzeczniczej uznać należy za odosobnione.

W ocenie Sądu, za odmową uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą córki Ł. i M., nie przemawia również okoliczność, iż w świetle definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r., do rodziny skarżącej tworzonej wraz z córkami z poprzedniego związku, należy również jej obecnego męża oraz ich wspólna córka A.. Inny jest bowiem cel definicji "rodzica samotnie wychowującego dziecko", zaś inny definicji "rodziny". W konsekwencji brak jest sprzeczności pomiędzy traktowaniem skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście wykładni i zastosowania art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.ś.r. z jednej strony, zaś z drugiej uwzględnianiem jej obecnego męża w kręgu członków jej rodziny, a w konsekwencji również zaliczaniem jego ewentualnego dochodu do dochodu rodziny. Nie budzi wątpliwości, że mąż skarżącej jest członkiem jej rodziny w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r., bez względu na to, czy jest ojcem biologicznym wszystkich dzieci wchodzących w skład rodziny. W przypadku interpretacji ustawowej definicji rodziny nie zachodzi konieczność korekty wyników wykładni językowej, gdyż nie pojawiają się zastrzeżenia systemowe, takie jak w przypadku pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Co więcej, skoro jedną z kluczowych przesłanek determinujących przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym dodatku do zasiłku, jest sytuacja materialna rodziny, to na kształt tej sytuacji wpływają dochody wszystkich członków rodziny wskazanych w definicji ustawowej. Nieracjonalne byłoby wręcz wykluczanie z tego grona małżonka, tylko i wyłącznie dlatego, że nie jest rodzicem biologicznym jednego z dzieci. Na gruncie przepisów u.ś.r. nie ma więc przeszkód, aby uznać za samotnie wychowującą dziecko osobę pozostającą w kolejnym związku (małżeńskim bądź nieformalnym), jednak taki status świadczeniobiorcy nie oznacza automatycznie, że do rodziny nie wlicza się kolejnego partnera (małżonka, bądź przy spełnieniu określonych warunków, również konkubenta) osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, niebędącego rodzicem jej dzieci, a w konsekwencji, że do dochodów rodziny nie wlicza się dochodów tegoż partnera (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 133/18, dostępny w CBOSA).

Podsumowując, zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji w częściach objętych skargą, tj. dotyczących odmowy przyznania skarżącej prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., naruszają art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Konieczne jest zatem uchylenie tych rozstrzygnięć i ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2022/2023 w części dotyczącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., co też organy zobowiązane będą uczynić z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej powyżej.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.