Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 211/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 5, art. 2 ust. 15a, art. 2 ust. 15f, art. 2 ust. 15g
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 maja 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 15 grudnia 2022 roku znak: KO.4111.467.2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Kutno z dnia 20 października 2022 roku znak: MOPS.RA.5414.1.007850.2022. ał


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. nr KO.4111.467.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 20 października 2022 r. znak: MOPS.RA.5414.1.007850.2022 Prezydent Miasta Kutno, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 23 sierpnia 2022 r., na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 z późn. zm.), odmówił M.K. przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił ustalenia stanu faktycznego sprawy, zacytował treść art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym i wskazał, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Następnie wskazał, że przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Dalej organ wskazał, że weryfikując główne źródło ogrzewania wskazane we wniosku o dodatek węglowy z danymi uzyskanymi z rejestrów publicznych (baza CEEB - źródło ogrzewania wpisane 4 lutego 2022 r., a więc do 11 sierpnia 2022 r.) ustalił, że źródło ogrzewania, które jest zainstalowane oraz eksploatowane w budynku to kocioł gazowy/ bojler gazowy/ podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy. Kolejne źródło ogrzewania, tj. kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/ z podajnikiem do CEEB zgłoszone zostało 30 września 2022 r. W dniu 14 października 2022 r. złożona została korekta deklaracji z uwagi błąd w nazwisku. W dniu 13 października 2022 r. M.K. złożyła oświadczenie oraz dołączyła kopię dwóch faktur zakupu węgla kamiennego. Z treści oświadczenia wynika, że składając deklarację błędnie zaznaczyła źródło ciepła. Wskazany został piec gazowy zamiast kotła na paliwo stałe. Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, ponieważ źródło ogrzewania zostało zgłoszone w dniu 14 października 2022 r., a więc po 11 sierpnia 2022 r. i wobec tego dodatek węglowy nie przysługuje.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M.K., wskazując, że przy podejmowaniu decyzji nie zostały uwzględnione wszystkie dokumenty, które złożyła podczas weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Wskazała, że nie była świadoma, że w dniu składania deklaracji w bazie CEEB w dniu 4 lutego 2022 r. popełniła błąd i źle wskazała źródło ogrzewania, tj. kocioł gazowy. W dniu 30 września 2022 r. zalogowała się do CEEB w celu zmiany nazwiska, ponieważ wyszła za mąż i zauważyła ten błąd. Wyjaśniła, że nie mogła go poprawić, ponieważ system nie jest przystosowany do edycji źródła ogrzewania więc musiała złożyć kolejną deklarację z poprawnym źródłem ogrzewania, tj. kocioł na paliwo stałe. W dniu 13 października 2022 r. złożyła oświadczenie w organie o źródle ogrzewania oraz załączyła kserokopie faktur za węgiel kamienny ekogroszek. Nadmieniła, iż do jej budynku nie jest podłączony gaz, a jej źródło ogrzewania to kocioł na paliwo stałe. Do odwołania załączyła dwie faktury na zakup węgla.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. nr KO.4111.467.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, że M.K. wnioskiem z dnia 23.08.2022 r. zwróciła się o wypłatę dodatku węglowego w którym wskazała, że jest osobą fizyczną, prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe (4 osoby), a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. We wniosku o dodatek węglowy M.K. oświadczyła, że nie korzystała i nie korzysta z paliwa stałego zakupionego po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw. W dniu 4 lutego 2022 r. na powyższy adres została złożona do centralnej ewidencji emisyjności budynków, dalej CEEB, deklaracja dotycząca źródeł ciepła. W deklaracji wskazano, że dotyczy budynku jednorodzinnego, jako rodzaj i liczbę źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku wskazano kocioł gazowy, bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy w liczbie 1 (jeden) i podane źródło ciepła jest eksploatowane, z zaznaczeniem, że pełni funkcję co. W dniu 30 września 2022 r. M.K. złożyła korektę deklaracji w CEEB, jako rodzaj i liczbę źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku wskazano kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem w liczbie 1 (jeden) i podane źródło ciepła jest eksploatowane. Jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych wskazano węgiel i paliwa węglopochodne. W dniu 13 października 2022 r. M.K. pod odpowiedzialnością karną oświadczyła, że składając deklarację popełniła błąd i zaznaczyła piec gazowy, natomiast jej faktycznym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe - węgiel. Organ stwierdził, że skoro wnioskodawczym w deklaracji złożonej w CEEB do 11 sierpnia 2022 r. wskazała główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego - kocioł gazowy/ bojler gazowy (...), a więc inne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego niż wskazane w art. 2 ust. 1 u.d.w., to wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane, bowiem nie zostało spełnione kryterium ustawowe. Ponadto, mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 u.d.w., który wskazuje termin 11 sierpnia 2022 r. jako termin nieprzekraczalny do złożenia deklaracji do CEEB, albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB, to w przypadku gdy po 11 sierpnia 2022 r. zostanie zgłoszona zmiana w już złożonej deklaracji, dotycząca tego samego domu/budynku/lokalu i jego głównego źródła ogrzewania lub rodzaju paliwa w taki sposób, że osoba, która według tej pierwotnej deklaracji nie miałby prawa do dodatku, w wyniku zgłoszonej zmiany uzyskałaby do niego prawo, świadczenie to nie może być przyznane. W sprawie zastosowanie ma więc art. 2 ust. 1 u.d.w., który wskazuje termin 11 sierpnia 2022 r. jako termin nieprzekraczalny do złożenia deklaracji do CEEB, albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB. Jednocześnie dodany do u.d.w. art. 2 ust. 15g u.d.w. przez art. 26 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 27 października 2022 r. zmieniającej ustawę z dniem 3 listopada 2022 r., stanowi wyjątek od powyższej zasady, który jednakże uzależniony jest od faktu niezłożenia deklaracji do dnia 11 sierpnia, nie jej korekty, tj. nie obejmuje sytuacji zmiany głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego z kotła gazowego na kocioł na paliwo stałe. W tym stanie rzeczy, Kolegium uznało decyzję organu pierwszej instancji za nienaruszającą obowiązujących przepisów prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M.K. Zaskarżając decyzję w całości, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym poprzez niezasadne niezastosowanie i odmowę przyznania dodatku węglowego będące konsekwencją uznania, iż korekta omyłkowo błędnie złożonej deklaracji o źródle ciepła pozbawia prawa do dodatku węglowego. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Kutno. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że interpretacja przedstawiona przez organ nie wynika wprost z treści przepisu prawa. Ponadto, w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła zmiana deklaracji spowodowana zmianą źródła ciepła, ale wykryciem omyłki w złożonej już deklaracji. Skarżąca podniosła, że w okresie od daty złożenia pierwotnej deklaracji tj. od dnia 4 lutego 2022 r. do dnia wykrycia błędu i podjęcia próby korekty tj. do dnia 30 września 2022 r. nie nastąpiła jakakolwiek zmiana w zakresie źródła ciepła na dowód czego przedłożyła dokumenty potwierdzające zakup węgla w latach wcześniejszych. Skarżąca zarzuciła, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto, przedstawiona przez organ interpretacja art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym powoduje, że w gorszej sytuacji znajdują się osoby, które dopełniły ustawowego obowiązku zgłoszenia źródła ciepła do CEEB niż te, które w ogóle takiej deklaracji nie zgłosiły. Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ nie przeprowadził też wywiadu środowiskowego, nie zbadał czy nastąpiła zmiana źródła ciepła w okresie od daty złożenia pierwotnej deklaracji do daty jej korekty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), cytowanej dalej także w skrócie jako "P.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ, o czym skarżąca została zawiadomiona, ale nie zajęła w tym względzie stanowiska.

Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi strona uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 15 grudnia 2022 r. nr KO.4111.467.2022, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z dnia 20 października 2022 r. znak: MOPS.RA.5414.1.007850.2022, którą odmówiono skarżącej przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej także jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że we wniosku z dnia 23 sierpnia 2022 r. skarżąca oświadczyła, iż gospodarstwo domowe wnioskodawczyni jest gospodarstwem wieloosobowym, a głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Co istotne, w złożonej dnia 4 lutego 2022 r. do CEEB deklaracji wnioskodawczyni wskazała, że zainstalowane źródło ciepła to kocioł gazowy / bojler gazowy / podgrzewacz gazowy przepływowy / kominek gazowy. Kolejne źródło ogrzewania, tj. kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa / z podajnikiem do CEEB zgłoszone zostało 30 września 2022 r. W dniu 13 października 2022 r. M.K. złożyła oświadczenie, iż składając deklarację błędnie zaznaczyła źródło ciepła. Do oświadczenia dołączono kopię dwóch faktur zakupu węgla kamiennego - ekogroszku.

W przedmiotowej sprawie organy administracji uznały, że skarżącej nie przysługuje dodatek węglowy, bowiem nie zgłosiła do CEEB właściwego źródła ogrzewania (kocioł na paliwo stałe) do dnia 11 sierpnia 2022 r., zatem skarżąca nie spełniła przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym. Skarżąca stanęła natomiast na stanowisku, że w pierwszej deklaracji z dnia 4 lutego 2022 r. doszło do oczywistej omyłki we wskazaniu źródła ogrzewania.

W ocenie Sądu stanowisko organów, a zwłaszcza Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach nie jest jednak prawidłowe. Kolegium winno bowiem uwzględnić brzmienie przepisów ustawy o dodatku węglowym z dnia obowiązującego w dacie wydawania decyzji, czyli 15 grudnia 2022 r., tj. m.in. art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także wowczas, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Należy też zaznaczyć, że stosownie do art. 2 ust. 15a ustawy o dodatku węglowym dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Co istotne, zgodnie z art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy. Celem przeprowadzenia wywiadu jest ustalenie, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy o dodatku węglowym).

Mając na uwadze zwłaszcza powyższe normy informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego. W ocenie Sądu W niniejszej sprawie organy administracji nie uczyniły zadość wskazanym wyżej obowiązkom.

Należy też podkreślić, że regulacja przewidziana w przytoczonym wyżej art. 2 ust. 15a ustawy została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r. na mocy powołanej wyżej ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967), zaś art. 52 cyt. wyżej ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zwrócić należy także uwagę na art. 2 ust. 15f ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Należy mieć na uwadze, że przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 15f i 15g ustawy o dodatku węglowym zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 nakazuje również do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosować przepisy w nowym brzmieniu. Wszystkie powyższe przepisy obowiązywały już w dacie orzekania przez organ odwoławczy, czego organ ten najwyraźniej nie zauważył.

Całokształt powołanych wyżej regulacji pozwala zaś dojść do wniosku, że zmierzają one – przy odformalizowaniu procedury – do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych. Tym samym przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Przepisy ustawy o dodatku węglowym wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (por. wyrok WSA w Kielcach z 22.02.2023 r., sygn. akt II SA/Ke 73/23; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15 f i ust. 15g ustawy o dodatku węglowym).

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym za błędną należy uznać wykładnię art. 2 ust. 1 u.d.w., jaką jest uznanie wskazanej w przepisie daty 11 sierpnia 2022 r. za jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Go 747/22, Wyrok WSA w Gdańsku z 26.01.2023 r., III SA/Gd 750/22). Taka wykładnia prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanych wyżej regulacji, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Wskazana w powołanym przepisie data stanowi jedynie wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 750/22).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega tylko na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 949/22). Na szeroką możliwość weryfikacji wniosku pozwala bowiem znowelizowana treść art. 2 u.d.w., w tym ust. 15, 15a i 15b, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Zgodnie z art. 64 cyt. wyżej ustawy weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy) jednoznacznie doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy z 2022 r. o dodatku węglowym może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty.

Tym samym pominięcie przez organ w toku postępowania dowodów świadczących o tym, że złożona do dnia 11 sierpnia 2022 r. deklaracja została błędnie wypełniona, jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a jak i następnych przepisów u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postepowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie natomiast z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, jak uczyniły to organy, że złożenie korekty deklaracji przez skarżącą po 11 sierpnia 2022 r. mogło stanowić wystarczającą podstawę do odmowy wypłaty dodatku węglowego. Wniosek taki musiałby zostać poparty dowodami na to, że skarżąca zarówno przed 11 sierpnia 2022 r. jak i po tej dacie nie stosowała paliwa stałego, o którym mowa w art. 2 ust. 5 ustawy. Należy dodatkowo zauważyć, że przepisy art. 27g ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), przewidują możliwość złożenia nowej deklaracji, w tym deklaracji korygującej uprzednio podane informacje dotyczące uruchomienia źródła ciepła lub źródła spalania paliw.

W świetle treści przywołanych przepisów ustawy o dodatku węglowym, niewyjaśnienie wątpliwości organów administracji co do stanu faktycznego, wynikających ze zgromadzonej dokumentacji, uznać należy za równoznaczne z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, 80 K.p.a., a w konsekwencji również naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 - 15g ustawy o dodatku węglowym. Wobec powyższego odmowa przyznania dodatku węglowego skarżącej bez ustalenia rzeczywistego rodzaju stosowanego paliwa stałego – z odwołaniem się wyłącznie do faktu złożenia korekty deklaracji po dniu 11 sierpnia 2022 r. – stanowi naruszenie ww. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Ze względu na ww. zignorowanie przez organy administracji orzekające w tej sprawie ww. norm ustawy o dodatku węglowym obowiązujących w dacie orzekania i nieustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa używanego przez skarżącą do ogrzewania jej budynku powoduje, że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji nie mogły pozostać w obrocie prawnym. Nie sposób bowiem w okolicznościach faktycznych tej sprawy, w kontekście obowiązujących organy przepisów prawa, w szczególności ustawy o dodatku węglowym, uznać, aby organy podjęły wszelką możliwą inicjatywę procesową w celu ustalenia istotnej dla wyniku sprawy okoliczności, czy skarżąca faktycznie używa do zgłoszonego kotła paliwa stałego, o którym mowa w art. 2 ust. 5 ustawy o dodatku węglowym (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 631/22).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, powinno nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 15-15g ustawy o dodatku węglowym oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania mieszkania zajmowanego przez skarżącą na podstawie już posiadanych informacji, ewentualnie rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

is