Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 112/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/514/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącej E. B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. B. (dalej: strona, strona skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 21 grudnia 2023 r., nr SKO/RŚ-423/514/2023 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Chocianów (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia 13 listopada 2023, nr DR.433.24.2022 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem Z. B.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że strona 28 grudnia 2022 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem Z. B., ur. [...] r.

Kolejnymi dwoma decyzjami z 20 marca 2023 r. oraz z 21 lipca 2023 r. Burmistrz odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Rozstrzygnięcia te były następnie uchylane w wyniku odwołań strony decyzjami SKO z 22 maja 2023 r. oraz z 11 września 2023 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 13 listopada 2023 r. organ pierwszej instancji po raz trzeci odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Burmistrz stwierdził - po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego - że strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Natomiast brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż z orzeczenia o niepełnosprawności Z. B. nie wynika, by niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia, ani w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym kontekście organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 21 października 2014 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 konstytucji. Dalej jednak argumentował, że wspomniany wyrok nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy. Trybunał stwierdził bowiem, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art, 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Burmistrz uznał zatem, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został dotychczas wykonany, a tym samym nie dokonano żadnych zmian w zasadach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych. Ustawodawca nie zmienił tego przepisu, to oznacza, że jego zamierzoną wolą jest w istocie wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy niepełno-sprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, później niż do ukończenia 25. roku życia. W związku z powyższym, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje obowiązującym przepisem prawa.

Zaskarżoną decyzją z 21 grudnia 2023 r. SKO utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło uwarunkowania prawne rozstrzygnięcia wynikające z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.) z uwzględnieniem skutków opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. Przede wszystkim jednak – odmiennie niż organ pierwszej instancji - przyjęło, że nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją. SKO uznało zatem za niezasadną odmowę przyznania wnioskodawczym świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności u męża strony, a oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Dalej, odnosząc się do merytorycznych przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia SKO wskazało, że mąż wnioskodawczyni – Z. B. legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, ustalonej w orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 21 sierpnia 2023 r. Orzeczono w nim, że jest trwale całkowicie niezdolny do pracy i trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Organ odwoławczy wskazał, że z kart informacyjnych leczenia szpitalnego wynika, że w kwietniu 2017 r. przeszedł on zawał serca (wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym), w październiku 2019 r. doznał udaru niedokrwiennego mózgu z niedowładem połowiczym prawostronnym (przy przyjęciu w stanie ogólnym ciężkim, przy wypisie w stanie optymalnej poprawy, wydolny oddechowo i krążeniowo, był w stanie stać z pomocą przy łóżku, został przekazany do Oddziału R. w K. celem dalszego usprawniania ruchowego). Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego na Oddziale R. w D. Sp. z o.o. w K., na którym przebywał w okresie od 31 października 2019 r. do 21 listopada 2019 r. wynika, że przy przyjęciu występowała u niego m.in. dyzartria (zaburzenia mowy - wyjaśn. Kolegium), niedowidzenie, zaniedbywanie poza wzrokowych bodźców prawostronnych, pacjent w utrudnionym kontakcie słownym z powodów realizacyjnych mowy, zachowana zdolność posługiwania się bardzo prostymi zdaniami, ale im dłuższa fraza, tym większe zniekształcenia artykulacyjne, rozumienie poleceń prostych i dwuczłonowych prawidłowe, słuch prawidłowy, połykanie płynów bez krztuszenia, ograniczenie funkcji chwytno-manipulacyjnych ręki prawej, kontrola zwieraczy zaburzona, używany pampers, pacjent siedzi z podparciem, jest zależny od innych w czynnościach dnia codziennego - w skali Barthel ADL 0/20 pkt. Po zastosowaniu neurorehabilitacji uzyskano poprawę sprawności ruchowej, częściowe wycofanie niedowładu, poprawiła się kontrola zwieraczy - pacjent zgłasza potrzeby fizjologiczne, utrzymuje się niedowidzenie, zaburzenia koordynacji i równowagi, co aktualnie uniemożliwia reedukację chodu. Z kolei z zaświadczenia lekarskiego z 24 stycznia 2023 r. wynika, że Z. B. jest po udarze mózgowym i po zawale mięśnia sercowego, choruje na cukrzycę - ma objawy związane ze schorzeniami, zawroty głowy, upośledzenie znaczne widzenia, wymaga pomocy w codziennych czynnościach życiowych i opieki osoby drugiej przez całą dobę. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 czerwca 2023 r. wynika, że mąż strony choruje na cukrzycę, jest po zawale mięśnia sercowego i ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki osób trzecich. Dalej, organ odwoławczy kontynuował, że z "Testu oceny stanu pacjenta wg skali Barthel", sporządzonego w dniu 3 października 2023 r. przez pielęgniarkę środowiskową rodzinną wynika, że Z. B.:

- potrzebuje pomocy w krojeniu, smarowaniu masłem itp. - 5 pkt,

- przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem / w siadaniu potrzebuje mniejszej pomocy (słownej lub fizycznej) - 10 - pkt,

- potrzebuje pomocy przy wykonywaniu czynności osobistych - 0 pkt,

- przy korzystaniu z toalety częściowo potrzebuje pomocy - 5 pkt, -jest zależy od drugiej osoby w myciu, kąpieli całego ciała - 0 pkt,

- w zakresie poruszania się po powierzchniach płaskich jest w stanie pójść na spacer z jedną osobą na odległość większą niż 50 m - 10 pkt,

- przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach nie jest samodzielny - 0 pkt,

- potrzebuje pomocy przy ubieraniu i rozbieraniu się, ale część czynności może wykonać bez pomocy - 5 pkt,

- zdarza mu się przypadkowe bezwiedne oddawanie stolca - 5 pkt,

- zdarza mu się przypadkowe bezwiedne oddawanie moczu - 5 pkt.

Kolegium w tym kontekście dostrzegło, że łączna liczba punktów, którą uzyskał Z. B. w skali Barthel, to 45 pkt. Natomiast z ogólnodostępnych informacji wynika, że taki wynik oceny oznacza, iż stan pacjenta jest średnio ciężki, tj. osoba jest częściowo samodzielna, a przy niewielkiej pomocy chory może funkcjonować samodzielnie (np. https://wylecz.to/badania- diagnostyczne/skala-barthel/).

W załączonych do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczeniach z 7 grudnia 2022 r. E. B. podała, że ze względu na stan zdrowia męża zrezygnowała z zatrudnienia od dnia 26 listopada 2022 r. i od tego dnia sprawuje opiekę nad mężem, czyli od momentu gdy stan zdrowia męża pogorszył się i zaczął wymagać całodobowej opieki. Wskazała, ze mąż przebył udar, zawał serca oraz ma duże problemy ze wzrokiem. Wyjaśniła, że przygotowuje i podaje mężowi wszystkie posiłki, mąż nie ubiera się samodzielnie, ona przygotowuje ubrania, pomaga w zmianie bielizny osobistej i ubiera męża. Dokonuje pomiaru podstawowych funkcji życiowych (ciśnienie tętnicze krwi) oraz mierzy poziom cukru (glukometrem). Podaje mężowi wszystkie leki przepisane przez lekarza, robi zakupy, realizuje recepty, umawia wizyty lekarskie, kontaktuje się z lekarzem, balsamuje ciało męża kremami nawilżającymi, ćwiczy z nim mowę, wykonuje ćwiczenia fizyczne mające na celu usprawnienie rąk, wykonuje masaże nóg. Mąż wymaga także pomocy w czynnościach higienicznych (kąpiel, obcinanie paznokci). Organ odwoławczy wskazał dalej, że 31 stycznia 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Strona wyjaśniła w nim, że sprawuje opiekę nad mężem od 3 lat. Mąż doznał urazu mózgu i móżdżku, w wyniku czego ma problem ze wzrokiem (widzi bardzo słabo) i ze słuchem. Porażeniu uległ też aparat mowy. W wyniku udaru mąż nie poruszał się samodzielnie, ale na skutek rehabilitacji uległa poprawie funkcja ruchowa, jednak mąż porusza się o balkoniku. Prawa część ciała została sparaliżowana. Mąż jest praworęczny, dlatego musi pomagać mu przy toalecie (kąpanie i mycie), przygotować i podać posiłek, kupować i dozować lekarstwa, załatwiać sprawy urzędowe, u lekarzy, zrobić zakupy. Mąż wymaga czasem jej natychmiastowej pomocy (nie ma reguły czy jest do dzień czy noc). Zdarza się, że musi wstać w nocy do męża i pomóc mu pójść do toalety, gdyż mąż nie chce nosić pampersów. Toaleta przy mężu polega na rozebraniu go, pomocy przy wejściu i wyjściu z prysznica, umyciu go, osuszeniu i ubraniu w odzież. Stan męża jest na tyle poważny, że musiała zrezygnować z pracy na 1/2 etatu i nie ma możliwości podjęcia pracy. W kolejnym oświadczeniu z 13 czerwca 2023 r., wnioskodawczyni podała, że jej mąż wymaga całodobowej opieki, gdyż w 2019 r. przeszedł udar. Mąż nie był w stanie samodzielnie się poruszać, pogorszył mu się wzrok (na jedno oko nie widzi od dzieciństwa, na drugie po udarze też słabo widzi), ale nie korzysta z okularów korekcyjnych. Ma także problemy z mówieniem oraz duże problemy z poruszaniem się. Mąż w okresie od 31 października 2019 r. do 21 listopada 2019 r. przebywał na rehabilitacji w K. Podczas opieki nad mężem starała się w domu, z pomocą balkonika, usprawniać mężowi nogi. Mąż aktualnie nie porusza się bez asekuracji opiekuna, gdyż gdy chce przejść samodzielnie, to "zatacza się" i grozi mu upadek. Mąż aktualnie nie korzysta z rehabilitacji prywatnej. Pomaga mu w domowej rehabilitacji - ćwiczenia z piłeczką. Oświadczyła, że "natychmiastowa pomoc" mężowi dotyczy skoków poziomu cukru. Musi wtedy zmierzyć poziom cukru i podać mężowi napój, zazwyczaj są to dwie szklanki wody. Mąż nie może zostać sam w domu na dłużej niż jedną godzinę. Podała, że mogłaby podjąć zatrudnienie, ale ze względu na chorobę męża i konieczność sprawowania nad nim całodobowej opieki nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Powyższe okoliczności zostały powtórzone w oświadczeniu z 13 czerwca 2023 r.

W związku z anonimową informacją, że strona pracuje "na czarno" przeprowadzono kolejny wywiad środowiskowy w dniu 2 października 2023 r., w trakcie którego strona wyjaśniła, że informacje podane na jej temat w anonimowym piśmie są niezgodne z prawdą. Strona podała, że ostatnią pracę zarobkową wykonywała do grudnia 2022 r. w wymiarze 1/2 etatu. Stosunek pracy ustał z powodu konieczności sprawowania długoterminowej opieki nad mężem. Wskazała, że wykonuje przy mężu wszelkie codziennie czynności życiowe, gdyż mąż nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Wymaga pomocy przy dokonywaniu zakupów, realizacji recept, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, załatwianiu spraw urzędowych. Nadto, w oświadczeniu z dnia 2 października 2023 r. strona ponownie podała, że nie podejmuje żadnego rodzaju pracy zarobkowej, ani na umowę, ani dorywczo.

Analizując przywołany stan faktyczny SKO stwierdziło, że – w jego ocenie - w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad mężem. Organ odwoławczy nie zakwestionował faktu, iż przebyty w październiku 2019 r. przez Z. B. udar oraz jego następstwa, a także choroby współistniejące utrudniają mu codzienne funkcjonowanie, to zakres sprawowanej opieki nad mężem nie stoi na przeszkodzie do podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawczynię. SKO argumentowało także, że Z. B. nie jest osobą leżącą, jest w stanie poruszać się przy pomocy sprzętu wspomagającego (balkonik), a w obrębie mieszkania jest w stanie samodzielnie przejść z jednego pokoju do drugiego i skorzystać z toalety, przy pomocy drugiej osoby jest w stanie przejść się na odległość większą niż 50 m, nie wymaga karmienia, nie wymaga pielęgnacji przetok/stomii/rurki tracheostomijnej, nie używa cewnika. Potrzebuje pomocy żony przy przygotowaniu i podaniu posiłków, ubieraniu i rozbieraniu (przy czym część czynności może wykonać samodzielnie), mierzeniu ciśnienia i poziomu cukru, podaniu leków, robieniu zakupów, realizacji recept, umawianiu wizyt lekarskich, kontaktach z lekarzem, balsamowaniu ciała kremami oraz w czynnościach higienicznych. Oznacza to, że opieka świadczona przez wnioskodawczynię może być wykonywana o różnych porach dnia, bowiem nie wykonuje ona przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych.

Organ odwoławczy zauważył, że postępowanie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter wnioskowy, tak więc to strona powinna wykazać, że spełnia przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Tymczasem podnoszone przez stronę w toku postępowania niektóre okoliczności związane z zakresem opieki nad Z. B. nie zostały poparte dokumentacją medyczną, która potwierdziłaby złożone oświadczenia na temat realiów sprawowanej opieki nad mężem. SKO przyznało, że E. B. wykonuje szereg czynności na rzecz swojego męża, jednak zakres tych czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Wyjaśnił przy tym, że w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy nie znajduje również potwierdzenia okoliczność, że musi ona pilnować męża przy przyjmowaniu posiłków, aby nie zakrztusił się. Co więcej - w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego na Oddziale R. w D. Sp. z o.o. w K. z dnia 21 listopada 2019 r. zawarto informację, że Z. B. połyka płyny bez krztuszenia. Jak zauważyło SKO, te same uwagi dotyczą podawanych przez stronę informacji, że z powodu silnych zawrotów głowy jej mąż wymaga niemalże nieustannego nadzoru i wzmożonej opieki. Informacja o tym, że Z. B. cierpi na zawroty głowy została zawarta w zaświadczeniu lekarskim z 24 stycznia 2023 r. Jednakże, zaświadczenie to zostało sporządzone w sposób bardzo ogólny i nie daje pełnej informacji o zakresie opieki, jakiej wymaga mąż wnioskodawczym. Dlatego też strona została w poprzedniej decyzji SKO zobowiązana do przedłożenia stosownej dokumentacji medycznej, która da odpowiedź na pytanie jak często i ewentualnie w jakich sytuacjach u Z. B. występują zawroty głowy, a także czy są to zaburzenia przemijające po chwili, czy też wymagają interwencji lekarskiej łub hospitalizacji. Ponieważ w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy wnioskodawczym nie złożyła stosownych dokumentów w tym zakresie, w kolejnej swojej decyzji SKO ponownie wskazało na potrzebę dokładnego udokumentowania w jaki sposób zawroty głowy uniemożliwiają Z. B. codzienne funkcjonowanie. Przy tym strona ponownie nie wykonała zaleceń organu odwoławczego. Zatem SKO przyjęło, że podnoszone przez stronę okoliczności, iż z powodu silnych zawrotów głowy jej mąż wymaga ciągłej asekuracji, nie zostały wystarczająco udowodnione, poprzez przedłożenie np. dokumentów medycznych z objęcia męża leczeniem specjalistycznym z tego powodu. Sama zaś lakoniczna informacja z zaświadczenia lekarskiego nie daje podstaw do przyjęcia, że z powodów zawrotów głowy mąż wnioskodawczym wymaga takiej opieki, która uniemożliwia jej pracowanie. Dlatego - w ocenie SKO - pomoc wnioskodawczyni zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki, robią zakupy, umawiają wizyty lekarskie, udają się do lekarzy, czy też załatwiają sprawy urzędowe. Czynności te nie mają nadzwyczajnego charakteru i dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych czy też przygotowanie posiłków. Organ odwoławczy zauważył także, że umawianie wizyt lekarskich czy też robienie zakupów nie odbywa się codziennie, a np. obiad może być ugotowany na dwa dni, tak aby osoba chora mogła go sobie odgrzać. Toaleta ciała osoby chorej, zasadniczo, również może być wykonywana o każdej porze dnia, a więc przed i po pracy opiekuna. Z kolei część czynności wykonywanych przez wnioskodawczynię przy mężu, mogłaby być realizowana w formie usług opiekuńczych świadczonych przez powołane do tego instytucje. SKO nie dało wiary twierdzeniom strony, że np. z powodu konieczności załatwiania spraw urzędowych nie może pogodzić opieki nad mężem i wykonywania pracy. Zdaniem SKO mąż wnioskodawczyni nie wymaga pielęgnacji, a opieki. Dlatego przy dobrej organizacji swojego czasu wnioskodawczyni mogłaby pogodzić pracę np. w formie umowy zlecenia czy też w niepełnym wymiarze czasu pracy ze sprawowaniem opieki nad Z. B.

Reasumując SKO stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy E. B. swojemu mężowi. Ponadto w niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, aby właśnie w celu sprawowania opieki nad mężem zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a obecnie jej nie podejmuje. Przywołane wyżej okoliczności sprawy zdaniem SKO dają podstawy do przyjęcia, że jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu, a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 108 k.p.a poprzez: brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; poprzez nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem nie stoi na przeszkodzie do podjęcia przez nią zatrudnienia, a sprawowana opieka może być wykonywana o różnych porach dnia, bowiem skarżąca nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, a tym samym opieka ta nie ma charakteru stałej, permanentnej i regularnej, a w sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Skarżąca obszernie argumentowała swoje stanowisko wywodząc, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jej mąż wymaga pomocy w codziennych czynnościach życiowych i opieki osoby drugiej przez całą dobę, nadto ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki osób trzecich. Zaakcentowała, że jej mąż ma problemy z poruszaniem się, wymaga stałej asekuracji, wymaga pomocy w czynnościach higienicznych, przygotowaniu posiłków, potrzebuje pomocy w ubieraniu, podawaniu teków, karmieniu. W zakresie czynności wykonywanych poza domem, tj. zakupach, realizacji recept, wyjazdach do lekarzy, załatwianiu spraw urzędowych potrzebuje pomocy, opieki lub wyręczenia przez żonę. Zupełnie niezrozumiałe są zatem – w jej ocenie - twierdzenia SKO, że nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą. Zarzuciła, że organ odwoławczy w sposób wybiórczy analizuje zebrany w sprawie materiał dowodowy. Konsekwentnie podtrzymywała stanowisko, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością opieki nad mężem.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Na wstępie Sąd dostrzega, że kontrola legalności w niniejszej sprawie dotyczy decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wedle organu odwoławczego w sprawie nie ma związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem skarżącej. Oznacza to, że sprawowana przez skarżącą opieka nad mężem nie wyklucza podjęcia pracy (np. w formie umowy zlecenia czy też w niepełnym wymiarze czasu pracy).

Oceniając takie stanowisko organu Sąd wpierw zauważa, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Należy przy tym zaakcentować, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyroki NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22 oraz z 19 maja 2021 r., I OSK 226/21).

Norma art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (wyrok NSA z 16 lutego 2024 r., I OSK 282/23).

Normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z 18 października 2023 r., I OSK 1875/22, wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., I OSK 1096/22, wyrok NSA z 23 października 2020 r., I OSK 1148/20).

W sprawie bezsporne jest, że skarżąca mieści się w kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Również bezsporne jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe.

Zanim Sąd przejdzie do oceny sposobu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wpierw wskazuje, że za w pełni prawidłową uznał jego ocenę w zakresie niezastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K38/13.

Niemniej kontrola legalności decyzji w pozostałym zakresie doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza ona art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. Należy zatem jeszcze raz powtórzyć, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał, aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę oraz samodzielnie, np. bez doraźnej pomocy osób trzecich. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., I OSK 1703/23).

Na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie (zob. wyrok NSA z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2131/22).

Niemniej nie można stracić z pola widzenia na szczególny charakter środka dowodowego w postaci wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 23 ust. 4 aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości.

Wywiad środowiskowy stanowi specyficzny, szczególny środek dowodowy, przy pomocy którego ustala się sytuację faktyczną osoby (rodziny) ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Jako instrument postępowania dowodowego z formalnego punktu widzenia, wywiad przeprowadzony na odpowiednim druku jest dokumentem urzędowym w formie protokołu, bowiem przeprowadzony jest przez uprawniony organ, w formie przewidzianej przez u.p.s. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 stycznia 2022 r., III SA/Gd 798/21).

Przy tym kluczowy jest cel przeprowadzenia omawianego środka dowodowego którym jest rozwianie wątpliwości organu dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Można zatem stwierdzić, że naczelnym celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w trybie art. 23 ust. 4 aa u.ś.r. jest ustalenie, czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, o ile organ zamierza odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. to może to uczynić tylko dysponując prawidłowo zrealizowanym i rzetelnym wywiadem środowiskowym.

Sąd dalej wskazuje, że przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz.893) zawierają wiążące czytelne wytyczne dla pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad. Otóż Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (§ 4 ust.1). Dalej, w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust.2).

Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że zakres okoliczności podlegających analizie w trakcie wywiadu uwarunkowany jest "rodzajem i zakresem pomocy", czyli zakresem świadczenia pielęgnacyjnego. Ten zaś powinien wynikać ze zlecenia przeprowadzenia wywiadu. Jak wynika z akt administracyjnych pierwszy z wywiadów przeprowadzonych w sprawie został zainicjowany pismem z 3 stycznia 2023 r. w którym szczegółowo opisano okoliczności, jakie powinny zostać ustalone. Wskazano tam w szczególności na potrzebę podania ile czasu zajmuje opieka nad mężem strony.

Sąd dostrzega, że tylko w oparciu o konkretne i precyzyjne dane pracownik socjalny może dokonać analizy i diagnozy sytuacji strony a następnie wysnuć z nich prawidłowe wnioski do czego obliguje go powołany wyżej § 4 ust.2 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Tymczasem wywiad przeprowadzony 31 stycznia 2023 zawiera w gruncie rzeczy lakoniczne oraz ogólne informacje, ponieważ ogranicza się do relacjonowania samych stwierdzeń strony (podobnie jak kolejny wywiad z 2 października 2023 r.). W szczególności, brakuje w nim własnej diagnozy i wniosków pracownika socjalnego, opartych na konkretnej kalkulacji czasu niezbędnego do sprawowania opieki nad mężem strony.

W tym stanie rzeczy trudno więc uznać, aby taki dokument mógł stanowić miarodajne źródło do prawidłowych ustaleń zarówno organu pierwszej instancji jak i SKO.

Nie można też pominąć, że - abstrahując od stwierdzonego deficytu materiału dowodowego – argumentacja decyzji SKO nie respektuje zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Nie można stracić z pola widzenia, że organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza przy całkiem odmiennym uzasadnieniu. Mianowicie uznał, że wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może stanowić negatywnej przesłanki świadczenia, tak jak przyjął organ I instancji. Z drugiej strony ustalił brak warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r., chociaż z decyzji Burmistrza wynikałby wniosek odmienny (organ konsekwentnie podtrzymuje, że strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem).

Dokonał przy tym wybiórczej analizy zebranego materiału dowodowego, uwzględniając dokumenty dotyczące stanu zdrowia męża skarżącej z listopada 2019 roku (karta informacyjna), czyli cztery lata przed orzekaniem, pomijając przy tym dowody aktualne w postaci wspomnianego zaświadczenia lekarskiego z 24 stycznia 2023 r. Jeżeli natomiast organ odwoławczy uznał, w ślad za poprzednimi decyzjami, że wątpliwości co do aktualnego wpływu schorzeń na zakres sprawowanej opieki powinien być wykazany stosownymi dokumentami, to powinien dać temu wyraz w sformalizowany sposób. Według art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W tym zakresie należy dostrzec, że skarżąca strona nie została formalnie wezwana do wykazania określonych (konkretnych) okoliczności w świetle konieczności spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r.

Niezależnie od tego, kategoryczne wnioski SKO nie tylko nie podlegają uznaniu z uwagi na braki postępowania dowodowego lecz również ze względu na zbyt rygorystyczną interpretację art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r.

Sąd akcentuje, że nawet jeśli skarżąca nie wykonuje w danym momencie bezpośrednio czynności opiekuńczych, bowiem nie wymaga tego stan i potrzeba ojca, to pozostaje w tym czasie w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, aby w każdej chwili służyć stosowną opieką i pomocą, co także, bez wątpienia, stanowi element sprawowanej opieki. Warto też odnotować, iż tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., I OSK 1703/23).

Wspomniane zestawienie poszczególnych czynności polegających na udzieleniu pomocy w codziennym funkcjonowaniu męża mogą świadczyć, że skarżąca jest w istotny sposób ograniczona czasowo i tym samym jest wyeliminowana z rynku pracy.

Sąd podkreśla, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego sprowadza się do konieczności sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać jednocześnie, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), rozróżnione i zdefiniowane zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021, poz. 573 ze zm. dalej : "u.r.z.s.").

Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.z.s. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W wypadku osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, konieczność sprawowania opieki, z uwagi na skutki naruszenia sprawności organizmu, oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U.2021.857).

W świetle powyższego "faktu instytucjonalnego" nie budzi wątpliwości, że stan zdrowia męża skarżącej może wskazywać na to (co naturalnie wymaga precyzyjnego ustalenia w trakcie wywiadu środowiskowego), że wymaga ona opieki w zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia.

Jeżeli zostanie ustalone na podstawie okoliczności sprawy, że mąż skarżącej ma znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji, a w celu pełnienia ról społecznych wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób, bowiem jest osobą całkowicie zależną od otoczenia, zaś skarżąca sprawuje nad nim opiekę codziennie, w sposób ustawiczny, w zakresie adekwatnym do stopnia stwierdzonej niepełnosprawności, pozostając przy tym nieprzerwanie w jego dyspozycji, to nietrafny okaże się wniosek organu odwoławczego o braku ścisłego związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką.

Ponadto oceniony przez organ odwoławczy stopień zależności musi uwzględniać konieczność zapewnienia mężowi skarżącej egzystencji z zachowaniem elementarnych względów godności człowieka.

Podsumowując, w przedmiotowej sprawie nie sposób bronić stanowiska o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia, ponieważ taka konkluzja okazała się co najmniej przedwczesna.

W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 11, art. 77, w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ocenę, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem oraz że opieka ta nie ma charakteru stałego lub długotrwałego.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą decyzję Prezydenta na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), w związku z art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.