Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 852/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 33
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi P. L. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 marca 2024 r. nr 180400.71.8248.2024.RED.MStr w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie oddalił zarzuty P. L. ( dalej jako Skarżący lub Zobowiązany) w sprawie postępowania egzekucyjnego oparte na art.33 § 2 pkt. 1 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej jako u.o.p.e.a.) tj.: nieistnienia obowiązku i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c tej ustawy tj.: braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określone w lit. a i b.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego , organ ustalił, że 25 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie wystawił przeciwko P. L. tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], które zostały doręczone Zobowiązanemu 9 lutego 2024r. Tytuły zostały wystawione na podstawie decyzji określającej należności Zobowiązanego nr 180471DZPWU23/001210 z dnia 13 października 2023r.

Tytułami objęto należności z tytułu niezapłaconych składek za miesiące od lipca 2015r. do październik 2017 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych , Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i FGŚP .

W dniu 26 stycznia 2024 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wystawił i doręczył za pomocą środków komunikacji elektronicznej zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych w [...] Bank S.A. o nr od [...] do nr [...].

Powyższe tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu 9 lutego 2024 r.

Następnie organ przytoczył treść art. 33 i 34 u.o.p.e.a. i stwierdził, że bezpodstawny jest zarzut nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 ustalono bowiem, że w dniu 13 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił zawiadomienie nr 180471DZPWU23/001210 o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za okres lipiec 2015r do października 2017r., które zostało doręczone 11 września 2023r. na adres Zobowiązanego: ul. S. [...] [...] M. w trybie art.44 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Następnie w dniu 9 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego, które zostało doręczone 23 października 2023 r. na adres Zobowiązanego : ul. N. [...] [...] K. w trybie art.44 Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

W dalszej kolejności dnia 17 listopada 2023 r. Zakład wydał decyzję nr 180471DZPDU23/001470 określającą wysokość zadłużenia Zobowiązanego za okres od lipca 2015 r. do październik 2017 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i FGŚP, która została doręczona 5 grudnia 2023r. na adres : ul. F. [...], [...] L. w trybie art.44 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Decyzja ta stała się prawomocna i ostateczna z dniem 12 stycznia 2024r.

Na dzień wystawienia tytułów wykonawczych należności wynikające z powyższej decyzji nie zostały uregulowane. Zobowiązany nie przedstawił również, żadnych dowodów na nieistnienie obowiązku na dzień wystawienia tytułów wykonawczych.

Za bezpodstawny uznano także zarzut braku wymagalności obowiązku podlegającego egzekucji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał bowiem w dniu 27 czerwca 2016 r. decyzję o zastosowaniu wobec Zobowiązanego polskiego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych od 1 lipca 2015 r. do 31 października 2017 r. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r. decyzja ta stała się prawomocna i ostateczna. Konsekwencją tej decyzji było wydanie 17 listopada 2023 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji nr 180471DZPDU23/001470 określającej zadłużenie Zobowiązanego, którą omówiono wcześniej odnosząc się do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Dlatego też uznano, że brak jest podstaw do uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na wystąpienie innej przyczyny, ponieważ istnieje zarówno prawomocna decyzja o zastosowaniu wobec Zobowiązanego polskiego ustawodawstwa jak i decyzja określająca zadłużenie Zobowiązanego.

W skardze wniesiono o uchylenie powyższego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie wydał w stosunku do mnie decyzji nakładającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym na terytorium Polski (a nie jest to i decyzja tożsama z decyzją ustalającą ustawodawstwo właściwe).

Ponadto podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ust. 1 pkt 5, art 12 ust 1 i art 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na błędnym uznaniu, iż mam obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności, gospodarczej w Polsce w spornym okresie mimo, iż kwestia objęcia mnie obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nie została rozstrzygnięta. A także podniesiono zarzut naruszenia art. 46 ust 1 w zw. z art 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, polegający na błędnym przyjęciu, iż w okresie zbiegu tytułów do ubezpieczenia podlegam obowiązkowi uiszczenia składek w Polsce, w sytuacji, gdy obowiązek ten nie został jeszcze ustalony prawomocną decyzją. Podniesiono ponadto zarzut naruszenia art. 83 ust 1 w zw. z art 68 ust 1 pkt 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego oraz niemieckiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, podlegam wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona

Zgodnie z art. 33 § 1 u.o.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W § 2 tego przepisu wymieniono podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § l,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Ponad to zgodnie z § 4 tego przepisu zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Jak wynika zatem z powyższej regulacji zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie ani w postępowaniu odwoławczym, ani w skardze do sądu administracyjnego, nie można organowi egzekucyjnemu skutecznie zarzucić, że nie uwzględnił on okoliczności będącej przeszkodą w prowadzeniu egzekucji administracyjnej, jeżeli wcześniej nie wniesiono zarzutu w sprawie prowadzenia tej egzekucji, obejmującego tę okoliczność. Zobowiązany nie jest zatem uprawniony do podnoszenia dopiero na etapie skargi złożonej do sądu administracyjnego zupełnie nowych podstaw zarzutów odnoszących się do prowadzonej egzekucji administracyjnej, skoro nie są one związane z zarzutem będącym przedmiotem badania i wypowiedzi organu egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący oparł zarzuty na art.33 § 2 pkt. 1 u.o.p.e.a. tj.: nieistnieniu obowiązku oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c tej ustawy tj.: braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określone w lit. a i b.

Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych.

Natomiast przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie.

W rozpoznawanej sprawie oba z tych zarzutów sprowadzają się do twierdzenia, że w stosunku do skarżącego wydano jedynie decyzję ustalającą zastosowanie polskiego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych, a nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym na terytorium Polski. Zarzut taki nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach administracyjnych. Znajdują się w nich bowiem zarówno zawiadomienie nr 180471DZPWU23/001210 o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za okres lipiec 2015r do października 2017r. (k. 9 akt administracyjnych), jak i zawiadomienie z dnia 9 października 2023 r o zakończeniu postępowania dowodowego (k.18 akt administracyjnych), jak i decyzja z dnia 17 listopada 2023 r. nr 180471DZPDU23/001470 określającą wysokość zadłużenia Zobowiązanego za okres od lipca 2015 r. do październik 2017 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i FGŚP ( k. 21 akt administracyjnych).

Powyższa korespondencja została doręczona w trybie art. 44 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, który dopuszcza możliwość awizowania przesyłek i uznawania je za skutecznie doręczone po upływie 14 dni przeznaczonych na odbiór awizowanej przesyłki. W szczególności decyzja z dnia 17 listopada 2023 r określająca wysokość zadłużenia została doręczona w dniu 5 grudnia 2023r. na adres : ul. F. [...], [...] L. ( k. 20 akt administracyjnych). Adres ten jest prawidłowym adresem skarżącego, co potwierdza jego pismo z dnia 16 lutego 2024 r zawierające zarzuty, w którym podkreślono, że korespondencję należy kierować na ten adres. Bezpodstawne są zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i norm prawa materialnego.

Ponadto należy podkreślić, że podnoszone w ramach postępowania egzekucyjnego zarzuty nie mogą prowadzić do badania prawidłowości postępowania administracyjnego w ramach którego wydano akty będące podstawą wystawienia tytułów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego mogą być bowiem oceniane tylko takie okoliczności które wiążą się wygaśnięciem zobowiązania, a nie z jego powstaniem.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.