Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2552/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2, art. 108 par. 2 pkt 2 lit. b i  par. 3, art. 107
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 5 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od lipca do grudnia 2008 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W.(dalej zwany: "NUS") decyzją z [...] grudnia 2013r. orzekł o solidarnej ze Sp. z o.o. D. w upadłości z siedzibą w W. (dalej zwana: "Spółką") odpowiedzialności podatkowej członka jej zarządu R. C. W. (dalej zwany: "Skarżącym") za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej zwany: "p.d.f.") od czerwca do grudnia 2008r. z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W podstawie prawnej wskazano art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108, art. 109, art. 116 i art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.; dalej zwana: "O.p.").

NUS wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w okresie powstania ww. zobowiązań zarząd Spółki był jednoosobowy, a Skarżący pełnił w nim funkcję członka zarządu, od powołania uchwałą z 4 lipca 2008r., co potwierdza wpis w KRS z 31 października 2008r. do dnia dzisiejszego. Wobec Spółki, jako płatnika zaliczek na p.d.f. od stycznia do grudnia 2008r., wydano decyzję z [...] lutego 2011r. określającą wysokość pobranego a niewpłaconego przez płatnika p.d.f. za ww. okresy, doręczając ją 10 marca 2011r. Spółka nie zaskarżyła ww. decyzji, więc stała się ostateczna. Wypełniona została dyspozycja art. 108 § 1 pkt 2 lit. b) O.p.

NUS podniósł też, że Spółka nie uregulowała ww. zaległości, a NUS nie mając wiedzy o ogłoszeniu upadłości Spółki, 2 kwietnia 2009r. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...],[...]oraz [...], w związku z zaległościami w p.d.f. za ww. okres. NUS postanowieniem z [...] kwietnia 2009r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych wskazując, iż wszystkie czynności egzekucyjne dokonane od dnia ogłoszenia upadłości Spółki należy uznać za bezskuteczne (niebyłe). Dalsze działania ukierunkowane na zaspokojenie zaległości z majątku Spółki mogły toczyć się wyłącznie trybie postępowania upadłościowego. NUS dochodził zaspokojenia ww. zaległości w postępowaniu upadłościowym, ale ustalono, iż fundusze masy upadłości stanowiły kwotę kilkuset złotych i brak szans na zaspokojenie wierzytelności zgłoszonej przez NUS. Jedynym majątkiem Spółki jest jej wierzytelność wobec byłego członka zarządu. Z prowadzonego postępowania upadłościowego wynika, że brak jest

informacji o będących w posiadaniu Spółki składnikach majątkowych, które umożliwiłyby zaspokojenie zaległości. Jedynym majątkiem Spółki jest jej wierzytelność dochodzona wobec byłego członka zarządu, która znajduję się na etapie postępowania apelacyjnego. Zgodnie z pismem syndyka masy upadłości Spółki z 8 maja 2012r. wierzytelności NUS najprawdopodobniej nie zostaną zaspokojone.

NUS uznał zatem, że wypełniono przesłankę z art. 108 § 1 pkt 3 O.p. (postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich wszczęto po ogłoszeniu postępowania upadłościowego (27 marca 2009r.) – postępowania egzekucyjnego o charakterze uniwersalnym. Spełniona też okoliczność bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki. Postanowienie wobec Skarżącego w sprawie odpowiedzialności za zaległości Spółki wszczęto [...] października 2013r., doręczając postanowienie 5 listopada 2013r.

NUS stwierdził zatem spełnienie przesłanek z art. 116 § 1 i 2 O.p. i wskazał, że Skarżący powinien wykazać okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność, do których zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 116 § 1 O.p. zaliczamy: wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowanie zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez winy Skarżącego, bądź wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

NUS, realizując zasadę prawdy materialnej (art. 122 O.p.), pismem z 30 października 2013r. wezwał Skarżącego do wskazania majątku Spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Skarżący nie wskazał jednak takiego majątku. NUS stwierdził więc, że nie zaszła okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego, na podstawie art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

NUS wyjaśnił, że właściwy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenia upadłości podlega ustaleniu na podstawie sytuacji finansowej spółki. Z analizy bilansu Spółki na 31 grudnia 2006r. wynika, że aktywa wynosiły 119.540,88 zł, zaś zobowiązania - 197.798,60 zł, zatem kapitał (fundusz) własny Spółki osiągną wartość ujemną: -78.257,72 zł, co świadczy, iż jej zobowiązania przekroczyły wartość majątku. Spółka ww. dniu była już niewypłacalności zgodnie z art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012r. poz. 1112 ze zm.; dalej zwana: "u.P.u.n."). W następnym roku nastąpiło dalsze pogorszenie sytuacji finansowej Spółki,

przewyższenie zobowiązań nad majątkiem Spółki osiągnęło na 31 grudnia 2007r. wysokość -496.177,65 zł. Skuteczny wniosek o ogłoszeniu upadłości złożono dopiero 12 lutego 2009r. - ponad dwa lata po wypełnieniu przez Spółkę przesłanek z art. 11 u.P.u.n. Spełniono też drugą przesłankę do ogłoszenia upadłości, bo Spółka nie regulowała zobowiązań, jej najstarsze nieuiszczone zobowiązanie dotyczy zaległości w p.d.f. za luty 2007r. (termin płatności: 20 marca 2007r.). Spółka posiada także zaległości za kolejne okresy w tym p.d.f. i w podatku od towarów i usług (dalej zwany: "VAT"). Nie regulowała też zobowiązań względem ZUS Inspektorat [...], które mimo prowadzonej egzekucji, na dzień ogłoszenia upadłości Spółki (27 marca 2009r.) wynosiło 900.095,53 zł należności głównej.

Zdaniem NUS z ustaleń tych wynika, iż w momencie pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu, Spółka wypełniła obie okoliczności przemawiające za uznaniem jej za niewypłacalną, ale nie zachowała 14-dniowego terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

NUS w zakresie wykazania braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości - wyłączenia zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej - wezwał 30 października 2013r. Skarżącego do przedstawienia dowodów świadczących o istnieniu ww. okoliczności, ale stosownych dokumentów nie przedłożono. Biorąc pod uwagę rozpoczęcie przez Skarżącego pełnienia funkcji członka zarządu Spółki od 4 lipca 2008r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki powinien być złożony do 18 lipca 2008r. Skuteczny wniosek złożono dopiero 12 lutego 2009r. O tym, że kondycja finansowa Spółki była znana Skarżącemu świadczy m.in. składanie sprawozdań finansowych Spółki do akt KRS. Skoro ww. wniosku o ogłoszenie upadłości nie zgłoszono niezwłocznie, po stwierdzeniu, iż Spółka znalazła się w stanie niewypłacalności, NUS uznał, że nie spełniono art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p.

2. Skarżący w odwołaniu wniósł o uchylenie ww. decyzji NUS i umorzenie postępowania ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie: a) art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 116 § 1 O.p. przez zastosowanie norm nieobowiązujących w okresie sprawowania przez niego funkcji, b) art. 118 O.p. przez doręczenie decyzji po upływie okresu przedawnienia, c) art. 187 § 1 w związku z art. 122, art.191, art. 193, art. 180 § 1 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. przez brak zebrania materiału dowodowego, ustalenia stanu faktycznego, analizy stanu faktycznego i prawnego w kontekście przesłanek egzoneracyjnych

członków zarządu - skoro organ zarzuca złożenie wniosku o upadłość w czasie niewłaściwym, winien wskazać, jaki czas był właściwym i dlaczego, d) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwie zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżący nie złożył wniosku o upadłość we właściwym czasie z własnej winy.

NUS dokonał ustaleń w zakresie art. 116 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009r., a należało zastosować ww. przepis w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008r. stanowiącym, że odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, ponoszą członkowie zarządu, którzy sprawowali funkcje w czasie ich powstania, co wyłącza odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki za czerwiec 2008r.

Skarżący, powołując się na wyrok NSA z 6 stycznia 2006r. sygn. akt II FSK 135/05 wskazał, iż pojęcie wydania decyzji użyte w art. 118 § 1 O.p. obejmuje też jej doręczenie osobie trzeciej przed upływem terminu pięcioletniego. Skoro decyzję NUS doręczono 3 stycznia 2014r., przekroczono pięcioletni termin przedawnienia. Skarżący wyjaśnił też, iż wniosek o ogłoszenie upadłości złożył 18 lipca 2008r. – w terminie 14 dni od powołania go na członka zarządu Spółki, które nastąpiło 4 lipca 2008r. NUS nie ustalił, kto złożył ten wniosek i nie ustalił dlaczego go wycofano, co wpływa na brak ustaleń w zakresie określenia winy Skarżącego. Istnienie przesłanek do ogłoszenia upadłości, gdy członek zarządu nie miał jeszcze wpływu na działalność Spółki, nie powoduje istnienia przesłanki odpowiedzialności z art. 116 O.p. Skarżący podjął zaś działania na podstawie nakazu wspólników i zarządził przeprowadzenie audytu, którego kopię przesłał do NUS.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") decyzją z [...] czerwca 2014r. uchylił decyzję NUS z [...] grudnia 2013r. w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w p.d.f. za czerwiec 2008r. wraz z odsetkami za zwłokę i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję NUS, podtrzymując jej podstawę faktyczną i prawną.

DIS wskazał, że jakkolwiek NUS przeniósł na Skarżącego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki z tytułu p.d.f. za czerwiec 2008r., było to nieprawidłowe. Należało w tym zakresie zastosować art. 116 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008r. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki od 4 lipca 2008r., a ww. zobowiązanie ukształtowało się 30.06.2008r., czyli w okresie, w którym nie pełnił on jeszcze funkcji członka zarządu. DIS w tym zakresie uchylił ww. decyzję NUS w tej części umorzył postępowanie w sprawie, podzielając w tym zakresie zasadność jednego z zarzutów odwalania.

DIS w odniesieniu do pozostałych miesięcy od 07-12/2008r. zauważył, że pomimo, iż NUS przywołał brzmienie art. 116 O.p. obowiązujące od 01.01.2009r., mając na uwadze treść ww. przepisu przed i po zmianie od 1.01.2009r., należało uznać, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący zarówno czasie powstania zobowiązań Spółki w p.d.f. za 07-12/2008r., jak i w czasie upływu terminów płatności ww. zobowiązań pełnił funkcję członka zarządu Spółki (wyrok NSA z 6 sierpnia 2013r. sygn. akt I FSK 1274/12). Skarżący był też jedynym członkiem zarządu Spółki i do dnia dzisiejszego pełni tą funkcję. Spełniono została więc przesłanka z art. 116 § 2 O.p. Zdaniem DIS prawidłowe było też uznanie przez NUS, że wypełniono przesłanki z art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) i § 3 O.p., gdyż przed wszczęciem postępowania wobec Skarżącego wydano wobec Spółki jako płatnika zaliczek na p.d.f. decyzję z [...] lutego 2011r., która stała się ostateczna. Również prowadzona wobec Spółki egzekucja ww. zaległości okazała się bezskuteczna. W świetle uchwały NSA z 8 grudnia 2008r. sygn. akt II FPS 6/08 bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Ogłoszenie w odniesieniu do Spółki upadłości spowodowało, że wstrzymano prowadzenie egzekucji administracyjnej, na podstawie ww. tytułów wykonawczych oraz umorzenie tej egzekucji postanowieniem z [...] kwietnia 2009r. Dalsze działania ukierunkowane na zaspokojenie zaległości z majątku Spółki mogły toczyć się wyłącznie w trybie postępowania upadłościowego, stosownie do art. 146 ust. 4 u.P.u.n. Postępowanie o przeniesienie odpowiedzialności wobec Skarżącego wszczęto [...].10.2013r., a o jego odpowiedzialności za ww. zaległości orzeczono 31 grudnia 2013r

DIS stwierdził też, że z informacji Syndyka masy upadłości Spółki z 8 maja 2012r. i z 15 kwietnia 2014r. sygn. akt [...] (poprzednia sygn. akt [...]) wynika, że jedynym majątkiem Spółki, z którego mogą zostać zaspokojone zgłoszone wierzytelności są należności Spółki od byłego członka zarządu Spółki I. P. (96.850.88 zł roszczenie główne), co do których toczy się postępowanie apelacyjne. Nawet w przypadku odzyskania ww. należności, kwota ta pozwoli jedynie na częściowe zaspokojenie wierzycieli I i II kategorii (w tym Skarbu Państwa – NUS), a dalsze najprawdopodobniej nie zostaną zaspokojone. Zdaniem

DIS, wobec tego wymieniono więc drugą z pozytywnych przesłanek z art. 116 § 1 O.p. - bezskuteczność egzekucji z majątku podatnika.

DIS wyjaśnił też zobowiązania Spółki są nadal wymagalne, gdyż postępowanie upadłościowe Spółki jest w toku. Termin przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych z tytułu p.d.f. od lipca do listopada 2008r. rozpoczął bieg na nowo od 28 marca 2009r., a do pozostałych zobowiązań tj. grudnia 2008r. termin przedawnienia określony w art. 70 § 1 O.p. upłynie 31 grudnia 2014r.

DIS uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne - wyłączające możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej. Na podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych "czas właściwy" w rozumieniu art. 116 O.p. należy interpretować przez odwołanie się do art. 21 i art. 10 i art. 11 u.P.u.n. Biorąc pod uwagę istnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007r. sygn. akt III SA/Wa 96/07), jak i cel postępowania upadłościowego, należy wskazać, iż wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Z ustaleń dokonanych przez NUS wynika, że w okresie sprawowania przez Skarżącego funkcji w zarządzie Spółki wystąpiły obie przesłanki do ogłoszenia upadłości, określone w art. 11 u.P.u.n. Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań, jak i jej majątek nie wystarczał na pokrycie tych zobowiązań. Stan niewypłacalności Spółki w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.u.n. wystąpił już marcu 2008r. (po upływie terminu zapłaty p.d.f. za luty 2008r.) i utrzymywał się także w okresie późniejszym, aż do 2009r. Poza zaległościami podatkowymi Spółka nie regulowała także należności ZUS (za lata 2006-2009 zadłużenie z tytułu składek, liczone na dzień ogłoszenia upadłości wynosiło 900.095,53 zł). Dane finansowe przedstawione w bilansach Spółki za lata 2007-2008 potwierdzają, iż podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w postaci nadmiernego zadłużenia (art. 11 ust. 2 u.P.u.n.) zaszła już pod koniec 2007r. i utrzymywała się również w okresie sprawowania przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki. Stan niewypłacalności - kiedy zobowiązania Spółki przewyższyły wartość jej majątku, ujawniono w bilansie sporządzonym na 31 grudnia 2006r. (aktywa - 119.540,88 zł, zobowiązania -197.798,60 zł) Już za 2006r. zobowiązania Spółki przekraczały wartość jej majątku o 78.257,72 zł, tym samym kapitał własny Spółki osiągnął wartość ujemną. W 2007r. nastąpiło dalsze pogorszenie sytuacji finansowej. Zobowiązania Spółki na 31 grudnia

2007r. przewyższały majątek Spółki o 496.177,65 zł. Spółka nie posiadała więc w ww. latach pokrycia zobowiązań w majątku. Słusznie zatem uznał NUS, że do 18 lipca 2008r. Skarżący winien zgłosić wniosek o upadłość Spółki, czyli w terminie 14 dni od objęcia funkcji członka zarządu Spółki - 4 lipca 2008r., zgodnie z przesłanką z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Skarżący wniosek o upadłość złożył za późno - dopiero 12 lutego 2009r. Nie wszyscy wierzyciele zostaną więc zaspokojeni, nawet jeżeli należność od byłego członka zarządu I. P. zostanie odzyskana.

W związku z tym, DIS za niezasadny uznał zarzut dotyczący nie wskazania momentu powstania obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, jak również niewskazania "właściwego" czasu, bowiem NUS przedstawił konkretny termin ustalony w oparciu o dowody. Zdaniem DIS złożony 12 lutego 2009r. wniosek o upadłość Spółki nie wypełnia normy z art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p., bo stan niewypłacalności Spółki w rozumieniu u.P.u.n. istniał na długo przed złożeniem ww. wniosku.

DIS odnosząc się do kwestii złożonego 18 lipca 2008r. wniosku o ogłoszenie upadłości, a następnie wycofanego przez Skarżącego, wskazał, że zgodnie z linią orzecznictwa sądowego, jednym z warunków zwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe osoby prawnej jest złożenie prawidłowego i prawnie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości (por. wyrok WSA w Kielcach z 12 listopada 2009r. sygn. akt I SA/Ke 404/09). Taki wniosek Skarżący złożył dopiero 12 lutego 2009r. - ponad 6 miesięcy po wypełnieniu przez Spółkę dyspozycji art. 11 u.P.u.n. Poznanie więc powodu wycofania ww. wniosku nie wpłynęłoby na rozstrzygniecie sprawy. Także działania Skarżącego podejmowane w ramach pełnionej funkcji (zarządzenie przeprowadzenia audytu w Spółce) nie stanowią przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność za zaległości Spółki, gdyż w momencie objęcia przez niego funkcji członka zarządu, Spółka była już trwałe niewypłacalna. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie zgłoszenie go we właściwym terminie może zachodzić, gdy istnieją obiektywne i niezależne od członka zarządu okoliczności uniemożliwiające zgłoszenie tego wniosku. Nawet wobec przyjęcia, iż Skarżący nie został poinformowany przez poprzedniego członka zarządu o nieuregulowanych zobowiązaniach Spółki, uzyskanie wiedzy o zaległościach podatkowych, czy wobec ZUS, nie jest związane z podjęciem przez organ reprezentujący spółkę nadzwyczajnych kroków, lecz wynika z normalnych czynności związanych z prowadzeniem spraw Spółki. Informacje

o stanie zaległości Spółki, mimo konfliktu z poprzednim członkiem zarządu, były łatwe do zweryfikowania przez kontakt z organem podatkowym, czy organem rentowym. Świadczy to jedynie o nienależytej staranności w prowadzeniu spraw Spółki, stosownie do art. 201 i art. 204 § 1 ustawy z 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r. poz. 1030; dalej zwana: "K.s.h."). DIS zwrócił też uwagę, iż przesłanki uwolnienia się od odpowiedzialności, jako członka zarządu za zobowiązania Spółki powinny być znane Skarżącemu, bowiem będąc członkiem zarządu innej spółki "S." Sp. z o.o., odpowiadał za jej zaległości orzeczone decyzją NUS z [...] lipca 2011r. solidarne ze Spółką z tytułu VAT. Również w tym postępowaniu wniosek o ogłoszenie upadłości złożył poprzedni zarząd, a wycofał go Skarżący. Późniejsze złożenie ww. wniosku przez Skarżącego nie spełniło wymogów z art. 116 § 1 O.p. Sąd Rejonowy [...] dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z [...] czerwca 2009r., sygn. akt [...] oddalił ww. wniosek na podstawie art. 13 ust. 1 u.P.u.n., zaś WSA w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z 10 października 2012r. sygn. akt III SA/Wa 29/12 potwierdził stanowisko organów podatkowych w tym zakresie. DIS, podsumowując stwierdził, że niezależnie od tego kto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, z jakich przyczyn nastąpiło jego wycofanie i kto go wycofał, okoliczności te nie stanowią przesłanki uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki, gdyż w związku z wycofaniem ww. wniosku z 18 lipca 2008r. nie mógł zostać zrealizowany główny cel postępowania upadłościowego - ochrona interesów wszystkich wierzycieli. Tylko złożenie wniosku we właściwym czasie i rozpatrzenie go przez sąd daje możliwość ich równomiernego ich zaspokojenia. W przypadku, gdy wniosek zostaje wycofany (nawet jeśli złożony został we właściwym czasie z punktu widzenia wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.) nie pozwała zrealizować wskazanego powyżej celu.

DIS wyjaśnił ponadto, iż o wyłączeniu odpowiedzialności Skarżącego nie mogłyby przesądzać wskazane przez niego działania zmierzające do poprawy sytuacji finansowej Spółki. Nie można utożsamiać powodu znalezienia się Spółki w stanie niewypłacalności z odpowiedzialnością za zaległości podatkowe na gruncie przepisów O.p., bowiem odpowiedzialność w trybie tej ustawy nie jest odpowiedzialnością za "powstanie" zaległości, ale jej nieuregulowanie. W sprawie badaniu nie podlegały okoliczności kształtujące sytuację finansową Spółki, działania

zmierzające do poprawy sytuacji finansowej oraz powód, dla którego znalazła się ona w stanie niewypłacalności (por. wyrok WSA w Białymstoku z 16 lutego 2011r., sygn. akt I SA/Bk 646/10).

DIS oceniając zgromadzony materiał dowodowy, pod kątem ziszczenia przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., stwierdził, iż w toku postępowania przez organem pierwszej instancji, jak również przed organem odwoławczym Skarżący nie wskazał majątku, z którego można byłoby wyegzekwować należności w znacznej części.

DIS stwierdził, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 118 O.p., przez doręczenie decyzji NUS po upływie okresu przedawnienia. NUS wydał decyzję [...] grudnia 2013r. i doręczył ją 3 stycznia 2014r. oraz odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z 3 lutego 2012r. sygn. akt II UK 263/11 (LEX 1215441) stwierdził, że nie można już mówić o rozbieżności w orzecznictwie i braku utrwalonej wykładni art. 118 § 1 O.p. (...), a ostatnie orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza wskazane w nim poprzednie wyroki tego Sądu (z 7.04.2010r. I UK 340/09, z 16.11.2009r. II UK 111/09, z 4.08.2009r. I UK 85/09), przyjmujące, że określone w tym przepisie przedawnienie wiąże się tylko z wydaniem, a nie z doręczeniem decyzji" (por. też wyroki NSA z: 3 marca 2011r. sygn. akt I FSK 350/10, POP 2011/5/450 i z 16 kwietnia 2010r., sygn. akt I FSK 484/09, LEX nr 594005).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji DIS w części oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji DIS w części utrzymującej decyzję NUS z [...] grudnia 2013r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie: a) art. 118 O.p. przez doręczenie decyzji po upływie okresu przedawnienia, a powołując się na wyrok NSA z 6 stycznia 2006r. sygn. akt II FSK 135/05 wskazał, iż pojęcie "wydania decyzji" użyte w art. 118 § 1 O.p. obejmuje też doręczenie decyzji osobie trzeciej przed upływem pięcioletniego terminu. Skoro decyzję NUS doręczono 3 stycznia 2014r., przekroczono termin przedawnienia, więc zasadne jest umorzenie postępowania, b) art. 187 § 1 w zw. z art. 122, art. 191, art. 193, art. 180 § 1 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. przez brak zebrania materiału dowodowego, ustalenia stanu faktycznego, analizy stanu faktycznego i prawnego w kontekście przesłanek egzoneracyjnych członków zarządu - skoro organy obu instancji zarzucają złożenie wniosku o upadłość w niewłaściwym czasie, c) art. 116 §

1 pkt 1 lit. b) O.p. przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwie zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżący nie złożył wniosku o upadłość we właściwym czasie z własnej winy, d) art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. przez brak wyczerpującego zebrania i niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego, pomimo istotnych wątpliwości i rozstrzygnięcie tych wątpliwości na niekorzyść podatnika, e) art. 122, art. 121 § 1 O.p.

Zdaniem Skarżącego organ podatkowy stwierdzając, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w niewłaściwym czasie winien wskazać, jaki czas był właściwym i dlaczego. W tym zakresie pominięto istotne fakty i dowody świadczące, że Skarżący we właściwym terminie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie określono kto złożył ww. wniosek. Skarżącego powołany na członka zarządu Spółki 4 lipca 2008r., a wniosek o ogłoszenie upadłości złożono 18 lipca 2008r.- w terminie 14 dni - co spełnia przesłankę niezwłoczności. Nie ustalono też, na jakiej podstawie wniosek wycofano. W ocenie Skarżącego przesłanki do ogłoszenia upadłości zaszły, gdy członek zarządu nie miał jeszcze wpływu na działania Spółki, co nie powoduje jego odpowiedzialności a art. 116 O.p., co więcej podjął on działania - zarządził przeprowadzenie audytu, który przesłał do NUS. Brak możliwości określenia stanu finansowego Spółki, konflikt wspólników z poprzednim zarządem i zatrzymanie dokumentów przez biuro księgowe uniemożliwiło skuteczne złożenie wniosku o upadłość. Skoro pierwotny wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszono 18 lipca 2008r., nie było potrzeby rozważania przesłanki winy Skarżącego, bo przesłanka z art. 116 § 1 pkt 1 lit b) O.p. nie została wypełniona. Również postępowania w zakresie określenia winy Skarżącego nie przeprowadzono.

5. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne w toku postępowania podatkowego nie naruszyły prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w przypadku naruszenia przepisów postępowania), bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub podstaw do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, stwierdza, że nie narusza ona prawa.

W sprawie zaskarżono decyzję w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej Spółki w p.d.f. za lipiec-grudzień 2008r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Skarżący kwestionował zaskarżoną decyzję jedynie w części w jakiej utrzymywała ona w mocy decyzję NUS. Zgodził się natomiast ze stanowiskiem organu odwoławczego, że prawidłowe było nieobciążanie go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w p.d.f. za czerwiec 2008r. - wówczas, gdy nie sprawował jeszcze funkcji członka zarządu Spółki.

Sąd w zakresie braku ponoszenia odpowiedzialności przez Skarżącego za zaległości podatkowe w p.d.f. za czerwiec 2008r. również nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska DIS, uznając za w pełni prawidłową interpretację przepisu art. 116 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008r.

Sąd wskazuje ponadto, odnosząc się do pozostałych zarzutów dotyczących przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w p.d.f. za lipiec-grudzień 2008r, że istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu, po wcześniejszym wszczęciu postępowania i wypełnieniu przesłanek z art. 108 O.p.

Zdaniem Sądu w świetle akt sprawy w rozpoznawanej sprawie prawidłowe było tż uznanie przez DIS, że wypełniono przesłanki z art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) i § 3 O.p. Przed wszczęciem bowiem postępowania wobec Skarżącego o przeniesieniu na

niego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki wydano wobec ww. Spółki jako płatnika zaliczek na p.d.f. decyzję z 17 lutego 2011r., która stała się ostateczna. Postępowanie o przeniesienie odpowiedzialności wobec Skarżącego wszczęto 30.10.2013r., a o jego odpowiedzialności za ww. zaległości orzeczono 31 grudnia 2013r

Sąd zauważa ponadto, że przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa, tak jak prawidłowo przyjął DIS, przepis art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zakres odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określa art. 116 § 2 O.p.

Sąd, oceniając czy organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie w sposób należyty zastosowały treść art. 116 O.p., stwierdza, że należało rozważyć wystąpienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

DIS swoje rozstrzygnięcie oparł o treść przepisu art. 116 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009r., zwracając przy tym uwagę na treść ww. przepisu przed tą datą i po tej dacie oraz prawidłowo wyjaśnił, że uchybienie organu podatkowego pierwszej instancji, który odwoływał się wyłącznie do treści przepisu art. 116 O.p. obowiązującego od 1 stycznia 2009r. nie miało wpływu na wynik sprawy.

Sąd zgadza się z organem odwoławczym, że Skarżący zarówno czasie powstania zobowiązań Spółki w p.d.f. w okresie od lipca do grudnia 2008r., jak również w czasie upływu terminów płatności ww. zobowiązań pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Analogiczne stanowisko w tym zakresie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 sierpnia 2013r. sygn. akt I FSK 1274/12 (dostępny na www.nsa.gov.pl). Skarżący był też jedynym członkiem zarządu Spółki i do dnia dzisiejszego pełni tą funkcję.

W związku z tym należało uznać za prawidłowe przyjęcie przez organy podatkowe, że Skarżący spełniał pierwszą z przesłanek z art. 116 § 2 O.p., uprawniających organy podatkowe do przeniesienia odpowiedzialności za ww. zaległości Spółki – pozostawał, jak wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, od 4 lipca 2008r. do dnia rozpatrywania sprawy przez DIS członkiem zarządu Spółki w czasie powstania u niej zobowiązań w p.d.f. od lipca do grudnia 2008r., jak i wówczas, gdy upływał terminów płatności ww. zobowiązań.

Zachowano też solidarny charakter odpowiedzialności osób trzecich, wynikającego z art. 107 i art. 116 O.p., ponieważ orzeczono o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego oraz Spółki.

W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji w sposób uprawniony przyjęły też, że egzekucja z majątku Spółki była bezskuteczna.

Celem wyjaśnienia wskazać należy, egzekucja jest bezskuteczna wówczas, gdy na skutek jej prowadzenia wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia swojej wierzytelności.

W świetle materiałów znajdujących się w aktach sprawy, jak również stosownie do treści zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji egzekucja ww. zaległości prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna. W świetle uchwały NSA z 8 grudnia 2008r. sygn. akt II FPS 6/08 bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Ogłoszenie w odniesieniu do Spółki upadłości spowodowało, że trafne było wstrzymanie przez organ administracyjny prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych oraz umorzenie tej egzekucji – na mocy postanowienia z [...] kwietnia 2009r.

Postępowanie upadłościowe prowadzone wobec Spółki określane jest w nauce prawa jako egzekucja uniwersalna, w odróżnieniu od egzekucji singularnej (prowadzonej przez poszczególnych wierzycieli na podstawie przepisów Kodeksu

postępowania cywilnego albo ustawy z 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) ma na celu równomierne, choćby częściowe zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku niewypłacalnego dłużnika, w trybie i na zasadach określonych w Prawie upadłościowym. Niemożliwość realizacji tego celu z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wystarczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania, jest równoznaczny z bezskutecznością egzekucji uniwersalnej, co odnosi się do wszystkich zobowiązań niewypłacalnego dłużnika i wszystkich jego wierzycieli (LEX nr 1171345). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w cytowanym wyroku.

Tym samym po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w trybie ww. ustawy z 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oznaczało, że dalsze działania ukierunkowane na zaspokojenie zaległości z majątku Spółki – tak jak prawidłowo wskazał DIS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - mogły toczyć się wyłącznie w trybie postępowania upadłościowego, stosownie do art. 146 ust. 4 u.P.u.n. Z ustaleń poczynionych natomiast w toku postępowania podatkowego prowadzonego wobec Skarżącego wynikało, że jedynym majątkiem Spółki jest jej sporna wierzytelność (roszczenie główne: 96.850.88 zł) wobec byłego członka zarządu Spółki (sprawa znajduję się na etapie postępowania apelacyjnego). Z postępowania upadłościowego wynika ponadto, że brak jest informacji o będących w posiadaniu Spółki składnikach majątkowych, które umożliwiłyby zaspokojenie ww. zaległości. Zgodnie z pismami syndyka masy upadłości Spółki z 8 maja 2012r. i z 15 kwietnia 2014r. sygn. akt [...] (poprzednia sygn. akt [...]) wierzytelności NUS najprawdopodobniej nie zostaną zaspokojone, a nawet w przypadku odzyskania ww. należności, kwota ta pozwoli jedynie na częściowe zaspokojenie wierzycieli I i II kategorii (w tym Skarbu Państwa – NUS), a dalsze najprawdopodobniej nie zostaną zaspokojone.

Mając na uwadze przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p. - egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Zdaniem Sądu prawidłowe było więc przyjęcie przez DIS, że również druga z pozytywnych przesłanek do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności za ww. zaległości podatkowe w p.d.f., o której mowa w art. 116 § 1 O.p. - bezskuteczność egzekucji z majątku podatnika - została spełniona.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Zdaniem Sądu słusznie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż nie wystąpiły inne przesłanki określone w art. 116 § 1 O.p. uwalniające Skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.

Sąd wskazuje ponadto, że rację ma także DIS, twierdząc, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został przez Skarżącego złożony we właściwym czasie.

Trafnie organ odwoławczy wskazał też, że sposób rozumienia znaczenia pojęcia "właściwego czasu" zgłoszenia przez członków zarządu spółki wniosku o ogłoszenie upadłości, użyty w art. 116 § 1 O.p., został już wyjaśniony w orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych. W judykaturze przyjmuje się więc, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które obecnie unormowane jest w przepisach u.P.u.n., a poprzednio było regulowane przepisami rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934r. - Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. R.P. Nr 93, poz. 836 ze zm.) oraz z 24 października 1934r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.).

Sąd Najwyższy w wyroku z 18 października 2000r. sygn. akt V CKN 109/00 (LEX nr 52742) wyraził pogląd, że do wykładni art. 298 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 czerwca 1934r. - Kodeks handlowy (Dz. U. R.P. Nr 57, poz. 502 ze zm.) nie należy mechanicznie przenosić sformułowania art. 5 § 2 Prawa upadłościowego, lecz - uwzględniając konkretne okoliczności sprawy - ustalać "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku, jak również oceniać przesłanki wymienione w art. 5 § 1 i 2 ("zaprzestanie płacenia długów" oraz "ujawnienie, że majątek spółki lub osoby prawnej nie wystarcza na zaspokojenie długów").

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 sierpnia 2009r. sygn. akt II FPS 3/09 (ONSAiWSA 2009/6/103, ZNSA 2009/5/113, PP 2009/10/53) wskazał, że "zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący

w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując tego terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że rygor zawarty w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady tego rozporządzenia (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej."

Sąd w związku z tym stwierdza, że przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się wobec tego do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nieznajomość stanu finansowego Spółki, na którą to okoliczność wskazuje Skarżący - jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie - z pewnością nie świadczy – tak jak trafnie wskazał DIS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - o dochowaniu przez Skarżącego należytej staranności w prowadzeniu spraw Spółki. Bez znaczenia przy tym pozostaje powód, dla którego Skarżący nie mógł wejść w posiadanie wiedzy odnośnie do sytuacji finansowej Spółki.

Zasady ponoszenia przez członków zarządów spółek kapitałowych odpowiedzialności określone w art. 116 O.p. były wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w wyroku z 19 lutego 2008r. sygn. akt II UK 100/07 stwierdził, że brak po stronie członka zarządu spółki z o.o. wiedzy o jej kondycji finansowej nie jest okolicznością świadczącą o tym, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. Skoro według art. 201 § 1 k.s.h. zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje, to wynika stąd obowiązek posiadania przez każdego członka zarządu elementarnej wiedzy o najważniejszych sprawach spółki. Nieznajomość kondycji finansowej spółki stanowi

zatem zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków i nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy w rozumieniu art. 116 O.p. (OSNP 2009 nr 9-10, poz. 127). Podobny pogląd wyrażono w wyroku z 15 września 2009 r., II UK 406/08 (LEX nr 553693).

Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08 przyjął zaś, że winę (lub jej brak) członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego należy oceniać w odniesieniu do chwili, w której powstał obowiązek zgłoszenia takiego wniosku, a nie do okresu późniejszego. Sama zaś wina członka zarządu spółki prawa handlowego powinna być oceniana według kryteriów prawa handlowego, czyli według miary podwyższonej staranności oczekiwanej od osoby pełniącej funkcję organu osoby prawnej prowadzącej działalność gospodarczą, przy czym członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania upadłościowego nastąpiło nie z jego winy (OSNP 2010 nr 7-8, poz. 97).

W innym wyroku z 13 grudnia 2007r. sygn. akt I CSK 313/07 Sąd Najwyższy wskazał, że właściwy czas na zgłoszenie wniosku o upadłość to moment, gdy członek zarządu wie albo przy dołożeniu należytej staranności powinien wiedzieć, że spółka nie jest już w stanie zaspokoić w całości wszystkich wierzycieli, ale w części ma jeszcze takie możliwości, a zatem nie jest jeszcze bankrutem niezdolnym do poniesienia nawet kosztów postępowania upadłościowego. Dla oceny "właściwego momentu" na zgłoszenie wniosku o upadłość nie ma zatem decydującego znaczenia sporządzenie bilansu rocznego spółki, jeżeli członek zarządu przy dołożeniu należytej staranności mógł i powinien już wcześniej uzyskać świadomość stanu finansowego spółki, wykonując prawidłowo bieżący zarząd(LEX nr 479340).

Dlatego subiektywne przekonanie członka zarządu, że mimo niepłacenia długów spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności, jeżeli nie jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniającymi ocenę, że spółka rzeczywiście miała szanse, w możliwym do przewidzenia, krótkim

czasie, uzyskać środki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość.

Należy mieć na uwadze również to, że "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości według art. 116 § 1 O.p. nie może być wcześniejszy niż upływ dwutygodniowego terminu liczonego od dnia zaprzestania płacenia długów lub od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2010r. sygn. akt II UK 258/09, LEX nr 599776). Skoro początek biegu terminu przewidzianego na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest wyznaczony przez typowe zwroty niedookreślone takie, jak "trwałe" (nie zaś krótkotrwałe) "zaprzestanie płacenia długów" trudno formułować jednolite kryteria oceny w tym przedmiocie, a więc data trwałego zaprzestania płacenia długów może być ustalona jedynie w kontekście konkretnych okoliczności sprawy. To samo dotyczy pojęcia "właściwego czasu" zawartego w art. 116 § 1 O.p. Trwałe zaprzestanie płacenia długów oznacza, że dłużnik nie tylko obecnie nie płaci długów, ale także nie będzie tego czynił w przyszłości z powodu braku niezbędnych środków. Zaprzestanie płacenia długów zachodzi wtedy, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich wymagalnych długów. Sytuacja taka będzie mieć miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspokaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 października 2006r. sygn. akt II UK 85/06 stwierdził, że przewidziana w art. 116 O.p. odpowiedzialność członka zarządu jest niezależna od tego, czy niewypłacalność spółki, spowodowana zaciąganiem zobowiązań przekraczających jej możliwości płatnicze, była zawiniona przez zarząd czy też powstała z przyczyn leżących po stronie innych organów spółki, jej wspólników lub z przyczyn obiektywnych. Fakt, że zaległości z tytułu składek, których z powodu braku majątku Spółki nie można było wyegzekwować, powstały z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy, nie zwalnia go od odpowiedzialności określonej w powołanym przepisie. Od odpowiedzialności tej członek zarządu może się uwolnić tylko w przypadku wykazania jednej z następujących okoliczności: 1) wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie, 2) niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy, 3) wskazał mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Wnioskodawca powołuje się na drugą z tych okoliczności twierdząc, że nie miał możliwości zgłoszenia wniosku o upadłość, gdyż nie znał kondycji finansowej Spółki. Jednakże powoływanie się przez prezesa zarządu spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością na nieznajomość stanu finansów spółki jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość, nie jest okolicznością uzasadniającą zwolnienie go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe na podstawie art. 116 O.p. (OSNP 2007/21-22/328).

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 24 kwietnia 2012r. sygn. akt III AUa 55/12 wskazał, że z celu wynikającego z art. 116 O.p., jakim jest ochrona wierzycieli, wynika, że członkowie zarządu są bezwarunkowo uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, co z kolei wiąże się z obowiązkiem posiadania przez każdego z członków zarządu elementarnej wiedzy o najważniejszych sprawach spółki, nieznajomość kondycji finansowej spółki i brak zainteresowania członka zarządu tą kwestią stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych (LEX nr 1165747). Sąd Najwyższy natomiast w wyroku z 6 lipca 2011r. sygn. akt II UK 352/10 stwierdził, że powoływanie się przez członka zarządu spółki z o.o. na nieznajomość stanu finansów spółki jako na przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość, nie uzasadnia zwolnienia go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe na podstawie art. 116 O.p. (LEX nr 989129). Natomiast w wyroku z 28 marca 2012r. sygn. akt II UK 172/11 stanął na stanowisku, że przyczyny powstania zadłużenia spółki nie mają wpływu na odpowiedzialność jej wspólników; mogą być uwzględnione tylko w osobnym postępowaniu o umorzenie należności (LEX nr 1171005).

Z powołanego orzecznictwa wynika więc – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, iż ani brak wiedzy na temat kondycji finansowej spółki, ani przyczyny braku tej wiedzy, ani też przyczyny powstania zadłużenia spółki nie są przesłankami uwalniającymi członka zarządu spółki od określonej w art. 116 O.p. odpowiedzialności za jej zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach i podnosi, że wskazane przez Skarżącego okoliczności, tj. problematyczne "przejęcie" zarządu Spółką, konflikt z poprzednim członkiem zarządu, problem z dodarciem do dokumentacji finansowej Spółki, wprowadzenie w błąd przez poprzedniego członka zarządu co do stanu finansowego Spółki, brak środków na pokrycie zobowiązań Spółki zanim Skarżący został członkiem zarządu, nie zaświadczają o braku winy Skarżącego w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w niewłaściwym czasie. Członek zarządu, który napotyka na przeszkody w sprawnym zarządzaniu spółką ma zawsze narzędzie, które może zdjąć z niego obowiązki, których z różnych przyczyn

nie może w pełni realizować - może złożyć rezygnację z tej funkcji. W sytuacji, gdy decyduje się na pełnienie funkcji członka zarządu, mimo jak sam twierdzi, braku znajomości kondycji finansowej Spółki, wówczas musi mieć świadomość ryzyka, jakie niesie w sobie taka sytuacja i jego konsekwencji.

Sąd, mając powyższe na względzie, jak również treść uzasadnień wydanych w sprawie decyzji, a w szczególności decyzji DIS, stwierdza, że organy podatkowe niewątpliwie wykazały, iż właściwym czasem do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki był termin dwóch tygodni od dnia objęcia przez Skarżącego funkcji członka zarządu (dwa tygodnie od 4 lipca 2008r.) i tego stanowiska Skarżący nie podważa. Wskazuje wyłącznie na brak winy w niedochowaniu tego terminu, co w świetle powyższych rozważań nie mogło być uznane za prawidłowe.

W tym miejscu trzeba podkreślić, iż okolicznością, która już sama w sobie wyklucza możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki, jest wycofanie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, który to wniosek został zgłoszony przez poprzedni zarząd Spółki, pomimo, że jak sam Skarżący twierdzi nie była mu znana sytuacja finansowa Spółki. Słusznie organ odwoławczy wskazał, że takie działalnie Skarżącego nie świadczy o wypełnianiu powierzonych mu obowiązków z należytą starannością. Wycofanie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w sytuacji, gdy Skarżący nie miał rozeznania – jak sam twierdzi - co do kondycji finansowej Spółki, choć podpisywał jej sprawozdania, a więc również, co do zasadności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, było - co najmniej - nierozważne i nie może być postrzegane, jak chce tego Skarżący, jako potwierdzenie braku jego winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie.

Sąd reasumując stwierdza, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) lub b) O.p. Zgłoszony 12 lutego 2009r. przez Skarżącego wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie był złożony we właściwym czasie, z uwagi na brak majątku, który pozwala na choćby częściowe zaspokojenie wierzycieli, a nie zgłoszenie tego wniosku we właściwym czasie – jak prawidłowo wskazał DIS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - nastąpiło z winy Skarżącego (wskazane przez Skarżącego okoliczności nie stanowią o braku jego winy). Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, do uwolnienia się od przewidzianej w art. 116 O.p. odpowiedzialności nie wystarcza samo zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, konieczne jest jeszcze zgłoszenie tego wniosku we właściwym

czasie. Tylko kumulatywne spełnienie tych dwóch przesłanek, w świetle postanowień art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., może uwolnić członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki.

4. Z powyżej wskazanych przyczyn Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne, zaś zaskarżone decyzje za prawidłowe. Sąd, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.