Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 685/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1, ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P. (dalej jako Wójt lub organ I instancji) decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej K.p.a. ), art. 17 ust. 1- 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, pkt 2, lit a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. dalej u.ś.r.), § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1466), Obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (M.P z 2019 r. poz. 1067) obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M.P z 2020 r. poz. 1031) oraz Zarządzenia Wójta Gminy P. Nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych oraz do wydawania w tych sprawach decyzji, odmówił przyznania K. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem: T. M., ur. [...] stycznia 1949 r.

Z uzasadnienia wynika, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. K. M., reprezentowana przez adw. M. Ż., złożyła w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem Panem T. M., ur. [...] stycznia 1949r.

Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. Nr [...] z dnia [...] października 2016 r. Z orzeczenia tego nie wynika od kiedy istnieje niepełnosprawność, jednakże wskazano w nim, iż ustalony stoppien niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2012 r. (pkt IV i V orzeczenia). Orzeczenie to zostało wydane na stałe.

W dniu [...] września 2020 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że K. M. wraz z mężem T. M. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, oboje są emerytami, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych pobieranych z ZUS. K. M. sprawuje opiekę nad mężem T. M.. Mąż wnioskującej choruje na cukrzycę, nadciśnienie, raka. T. M. ma problemy z poruszaniem się - porusza się za pomocą kuli łokciowej. K. M. prowadzi gospodarstwo domowe, pomaga mężowi przy codziennej toalecie, ubieraniu się, zawozi męża do lekarza oraz na zabiegi rehabilitacyjne. Na podstawie złożonej dokumentacji ustalono, że K. M. sprawuje należytą opiekę nad mężem T. M..

W dniu [...] września 2020 r. Wójt Gminy P. wydał decyzję Nr [...] odmawiającą K. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze stałą opieką nad mężem.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. M., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następnie w dniu [...] stycznia 2021 r. Wójt Gminy P. wydał ponownie decyzję Nr [...] w przedmiocie odmowy K. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze stałą opieką nad mężem T. M.. Decyzja ta również została uchylona rozstrzygnięciem SKO Nr [...] z [...] marca 2021 r.

SKO wskazało, że brak jest podstaw do wskazywania art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako podstawy odmowy przyznania świadczenia z uwagi na wyrok zakresowy Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r. sygn. K [...]. Po drugie Kolegium wskazało, ze organ musi zbadać kwestię niepodejmowania zatrudnienia przez K. M. w kontekście jej stanu zdrowia (gotowości i możliwości pracy) i w tym celu ma zaktualizować wywiad środowiskowy. Dopiero później zaś może być rozważania ewentualna kwestia rezygnacji przez skarżącą z emerytury i otrzymania zamiast niej świadczenia pielęgnacyjnego.

Wójt Gminy P., biorąc pod uwagę wytyczne wskazane w w/w decyzji SKO w L. uzupełnił dokumentację w sprawie z wniosku K. M. i w dniu [...] kwietnia 2021 r. przeprowadził wywiad środowiskowy.

Wójt ustalił, że K. M. jest osobą, która zakończyła zatrudnienie ze względu na zły stan zdrowia i przebytą operację kręgosłupa. Po zakończeniu zatrudnienia [...] listopada 2001 r. pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy. Aktualnie nie pracuje ponieważ opiekuje się mężem. Wskazała, że hipotetycznie mogłaby się podjąć lekkiej pracy ponieważ sama choruje na serce i jest po operacji kręgosłupa. Ma 68 lat. Strona oświadczyła, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. jej mąż miał udar. Po tym czasie został ustalony mu znaczny stopień niepełnosprawności. Strona nie podejmuje zatrudnienia od kwietnia 2012 r.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej K. M. została poinformowana, że jako strona postępowania ma możliwość dokonania wyboru pomiędzy emeryturą, którą aktualnie pobiera a świadczeniem pielęgnacyjnym, o które wnioskuje w GOPS w P..

Ponadto ustalono, że K. M.:

1) nie ma ustalonego prawa do renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

2) nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

3) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

Organ wskazał, że osoba wymagająca opieki - T. M. pozostaje w związku małżeńskim, nie został umieszczony w placówce zapewniającej całodobową opiekę, na jego rzecz inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, ani nie pobiera z tytułu opieki innych świadczeń.

Mając te ustalenia na uwadze organ ustalił, że K. M. nie spełnia warunków ustawowych do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; głównym powodem odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, iż strona jest uprawniona do emerytury. Wójt Gminy P. podał, że nie kwestionuje faktu sprawowania opieki nad mężem przez jego żonę, jednakże zapis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. wyklucza ją z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

K. M. reprezentowana przez adwokata odwołała się od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Uzasadniając decyzję Kolegium stwierdziło, że przysługujące prawo do emerytury nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, że dla opiekunów pobierających emerytury złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia bądź z obawą czy świadczenie pielęgnacyjne w ogóle zostanie przyznane, na organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia, czy w realiach danej sprawy wezwanie jest celowe. Organ musi więc w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia z art. 17 u.ś.r.

Kwestia ta nie mogła mieć wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, ponieważ w przypadku skarżącej, zdaniem Kolegium nie zostały spełnione zasadnicze przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a więc nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, spowodowanej rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku osób zobowiązanych do alimentacji, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Kolegium wskazało, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że K. M. jest osobą bierną zawodowo, zakończyła zatrudnienie w roku 2001 ze względu na zły stan zdrowia i przebytą operację kręgosłupa. Po zakończeniu zatrudnienia [...] listopada 2001 r. pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy, po osiągnięciu wieku emerytalnego uzyskała prawo do emerytury, którą nadal pobiera. Tak więc nie można o niej powiedzieć, że nie podejmowała lub nie zrezygnowała z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na konieczność sprawowania opieki i udzielania pomocy osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym - mężowi.

W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej co przy tym istotne - w celu sprawowania opieki. Świadczy o tym sekwencja zdarzeń: Skarżąca zakończyła zatrudnienie ze względu na zły stan zdrowia i przebytą operację kręgosłupa, po zakończeniu zatrudnienia [...] listopada 2001 r. pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy, natomiast ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności T. M. nastąpiło dopiero dnia [...] października 2016 r. Z całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wynika, aby przesłanka niepodejmowania zatrudnienia została spełniona. Faktem jest, że od 2001 roku pozostaje osobą bierną zawodowo oraz, że opiekę nad mężem rozpoczęła w znacznie późniejszym terminie. Z treści złożonego oświadczenia przez K. M. wynika, że zaprzestanie pracy i jej niepodejmowanie miało związek z utratą zdolności do pracy na tle zdrowotnym - zły stan zdrowia i przebyta operacja kręgosłupa.

SKO zwróciło również uwagę, że po zakończeniu pracy zawodowej K. M. nie podejmowała prac dorywczych, na umowę o dzieło, umowę zlecenia, od roku 2001 nie podejmowała żadnej pracy. W oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. wskazała, że jej stan zdrowia jest zły, jest osobą po operacji kręgosłupa, choruje na serce, ma poszerzoną aortę, choruje na żołądek. Mimo jednak tego stanu stwierdziła, że hipotetycznie byłaby w stanie podjąć pracę wyłącznie lekką nieobciążającą kręgosłupa i serca.

Zdaniem Kolegium trudno jednak uznać za wiarygodne stwierdzenie strony, iż w wieku 68 lat, zaprzestając zatrudnienia wiele lat wcześniej w roku 2001 ze względu na zły stan zdrowia i przebytą operacje kręgosłupa i nie podejmująca żadnego nawet dorywczego zatrudnienia przez całe lata, a przynajmniej do 2016r. gdy mąż uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, byłaby w stanie podjąć obecnie tj. w roku 2021 prace lekką, ale nie czyni tego z uwagi na sprawowanie opieki nad mężem. Kolegium zauważyło, że ostatnie zatrudnienie strony datuje się na rok 2001, natomiast Strona wyraziła swoją wole podjęcia lekkiej pracy dopiero [...] kwietnia 2021r. czyli po 20 latach. Stąd więc brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia i podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przesądza o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na męża.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. M. reprezentowana przez adw. M. Ż. podała, że zaskarża w całości decyzję Kolegium i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P., wnosi o ich uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę SKO w L. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej K. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Zdaniem Sądu decyzje obu organów odpowiadają prawu, chociaż nie podzielono w pełni argumentacji stanowiącej motywy zapadłych rozstrzygnięć.

Z akt sprawy wynika, że K. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. We wniosku wskazała, że aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza możliwość wyboru świadczenia tj. rezygnacji z emerytury i uzyskania prawa do korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego (zob. pismo przewodnie do wniosku- w aktach I instancji). Organy I wskazał, że przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez skarżącą emerytury - przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Organ II instancji stwierdził, że zasadniczym powodem odmowy przyznania świadczenia jest brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki- z czym Sąd wydając niniejszy wyrok się zgadza.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi poprzedzać szczegółowa analiza warunków, jakie muszą zostać spełnione łącznie. Przede wszystkim, należy zwrócić uwagę na część wspólną art. 17 ust. 1 u.ś.r., w którym ustawodawca precyzyjnie określa komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Wyraźnie wskazano na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1 - 4 celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "rezygnacja", oznacza ono: "zrzeczenie się czegoś, odstąpienie od czegoś [rzeczownik]; zrzekać się czegoś dobrowolnie, odstępować od czegoś, dawać za wygraną [czasownik]" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 846.) Zgodnie z powołaną definicją rezygnacji, wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z którego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, przy czym wynagrodzenie należy wykładać szeroko. Z kolei, jako znaczenie słowa "podjąć" rozumie się: "przedsięwziąć, postanowić wykonywanie czegoś, zdecydowanie się na coś, wziąć coś na siebie, rozpocząć np. obowiązki, pracę, zadanie" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 692). Oznacza to, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi świadomie zdecydować o niepodejmowaniu zatrudnienia.

Pomimo tego, że przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r., niespełnienie okoliczności, o których mowa powyżej, a więc brak związku między rezygnacją z pracy tudzież jej niepodjęciem, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stanowi także przesłankę odmowy udzielenia świadczenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga" (wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2792/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Z kolei w innym wyroku, ten sam Sąd stwierdził: "Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej" (wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, zob. także wyrok NSA z 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 695/17, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem się sprawowania opieki. Tylko w sytuacji, gdy przyczyną zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej jest podjęcie się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ustawodawca przyznaje prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. "Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki jest zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia; rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy" (wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 940/19, CBOSA).

Wobec tego, odnosząc się do realiów rozpoznawanej sprawy, ocenić należało, czy w przypadku skarżącej zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/ niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca obecnie nie pracuje, zakończyła zatrudnienie w roku 2001 ze względu na zły stan zdrowia i przebytą operację kręgosłupa. Po zakończeniu zatrudnienia [...] listopada 2001 r. pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy, po osiągnięciu wieku emerytalnego uzyskała prawo do emerytury, którą nadal pobiera. Niepełnosprawność jej męża w stopniu znacznym datuje się od 2012 r. i od przebytego przez niego udaru mózgu, a więc powstała wiele lat po tym jak skarżąca zakończyła już – co należy podkreślić z innych przyczyn - wykonywanie pracy.

Zgodzić się należało z Kolegium, że twierdzenia strony o możliwości podjęcia zatrudnienia po kilkunastu latach absencji na rynku pracy, dla osoby aktualnie mającej skończone 68 lat i wiele problemów ze zdrowiem (np. z kręgosłupem) są niewiarygodne.

Podsumowując stwierdzić należy, że opieka nad mężem nie była powodem rezygnacji z zatrudnienia. Był nim najpierw stan zdrowia skarżącej (przejście na rentę), a następnie osiągnięcie wieku emerytalnego. W tej sytuacji stwierdzić należało, że nie została spełniona zasadnicza przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Nie kwestionując stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności jego wsparcia przez skarżącą (do czego jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), Sąd podkreśla, że sama (wynikająca wyłącznie z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie stanowi - w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - samodzielnej i wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo- skutkowy. W sprawie zaś zasadnie uznano, biorąc pod uwagę okoliczności ustalone w dacie wydania zaskarżonych decyzji, że taki związek nie zachodzi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł o oddaleniu skargi.