Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1504/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 220 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 marca 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.25.2021/LL UNP: 2401-22-074102 w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2016 r. p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną na poczet wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 29 kwietnia 2022 r. V. Sp. z o.o. w C. (dalej: skarżąca, strona skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2022 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 3 186 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

Odpowiadając na wezwanie skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, uiszczając jednocześnie kwotę 100 zł tytułem opłaty inicjującej postępowanie sądowe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany pod sygn. akt I SPP/GI 282/22. Postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2022 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2023 r.

Z uwagi na powyższe skarżąca została wezwana, do rąk pełnomocnika, do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczeniu wpisu sądowego od skargi w części, tj. w kwocie 3 086 złotych, a to w związku z faktem, iż w dniu 24 sierpnia 2022 r. uiszczono tytułem wpisu kwotę w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka pocztowa adresowana do pełnomocnika skarżącej, zawierająca powyższe wezwanie, została doręczona w dniu 8 maja 2023 r. Należny wpis od skargi nie został uiszczony. W piśmie z dnia 12 maja 2023 r. strona skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż podziela pogląd prawny prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje powstanie obowiązku uiszczenia przez stronę wymaganego wpisu sądowego. Obowiązku tego nie uchyla wystąpienie przez stronę z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Sądu, złożenie w terminie przewidzianym na uiszczenie wpisu sądowego kolejnego wniosku o prawo mocy nie przerywa biegu tego terminu, a jego upływ powoduje przewidziane prawem konsekwencje proceduralne.

W piśmie z dnia 14 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenia na powyższe postanowienie, któremu zarzucił naruszenie art. 220 § 3a w związku z art. 243 § 1 i art. 165 p.p.s.a., przez bezzasadne odrzucenie skargi bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka zwróciła uwagę, że kwestia rozstrzygnięcia pierwszego wniosku w zakresie prawa pomocy trwała od lipca 2022 r. do maja 2023 r., czyli 10 miesięcy, w przeciągu których sytuacja finansowa Spółki pogorszyła się, co nie zostało uwzględnione przy drugim wniosku o pomoc prawną. Sąd powinien zatem dokonać oceny stanu faktycznego obydwu wniosków przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi.

Orzeczeniem z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt I FZ 228/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2023 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wyjaśniono, iż przed dokonaniem w sprawie wpadkowej oceny w ramach trybu zmiany prawomocnego postanowienia odmownego – Sąd nie mógł odrzucić skargi z powołaniem się na brak uiszczenia wpisu. Rzeczywista bowiem i istotna dla prawa pomocy zmiana okoliczności (czego nie dało się stwierdzić poza trybem właściwym dla postępowania w tym przedmiocie), prowadzić może do wydania postanowienia o zmianie postanowienia na korzystne dla strony (całkowicie lub częściowo). Dopiero zatem procesowe przesądzenie i uznanie, że ta kondycja nie odbiegała od tej stanowiącej podstawę prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych (lub była inna, ale w stopniu niepowodującym konieczności zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia), uprawniałoby do odrzucenia skargi z powodu nieuiszczenia wpisu i to bez kolejnego wzywania strony do uiszczenia wpisu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpienie przez stronę z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, czyli w istocie o zmianę uprzedniego negatywnego postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a., sprawia, że do czasu jego definitywnego załatwienia skarga nie może zostać odrzucona. Po tym jednak załatwieniu, gdy strona nadal nie uzyska zwolnienia od wpisu, nie zachodzi konieczność kolejnego wezwania do jego uiszczenia, lecz dopuszczalne staje się już odrzucenie skargi jako nieopłaconej na czas. Negatywne załatwienie wniosku oznacza bowiem, że nie istniały obiektywne przeszkody do uiszczania wpisu, czego strona jednak nie dopełniła we właściwym do tego czasie.

W konsekwencji wnioskowi strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, złożonemu po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, nadano bieg. Zarządzeniem z 3 stycznia 2024 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania, bowiem strona nie usunęła braku formalnego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu.

Stosownie do treści art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast zgodnie z art. 230 § 2 p.p.s.a. pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Jednocześnie na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

W niniejszej sprawie skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, uiszczając jednocześnie kwotę 100 zł tytułem opłaty inicjującej postępowanie sądowe. Postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2022 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2023 r. W następstwie zaistniałych okoliczności koniecznym stało się zatem wystosowanie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczeniu wpisu sądowego od skargi w części, w której nie zostało ono uprzednio wykonane. Przesyłka pocztowa zawierająca stosowne wezwanie została doręczona w dniu 8 maja 2023 r. Siedmiodniowy termin przewidziany na uiszczenie wpisu od skargi upłynął bezskutecznie z dniem 15 maja 2023 r.

W terminie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczeniu wpisu sądowego od skargi strona skarżąca złożyła kolejny wniosek o prawo pomocy. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt I FZ 228/23, wystąpienie przez stronę z takim wnioskiem, czyli w istocie wnioskiem o zmianę uprzedniego negatywnego postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a., sprawia, że do czasu jego definitywnego załatwienia skarga nie może zostać odrzucona. Jednocześnie, po tym załatwieniu, gdy strona nadal nie uzyska zwolnienia od wpisu, nie zachodzi konieczność kolejnego wezwania do jego uiszczenia, lecz dopuszczalne staje się już odrzucenie skargi jako nieopłaconej na czas.

Tutejszy Sąd jest powyższym stanowiskiem bezwzględnie związany na mocy art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I FSK 1260/18).

Ponownemu wnioskowi strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy został nadany zatem dalszy bieg, a następnie pozostawiono go bez rozpoznania, bowiem strona nie usunęła braku formalnego wniosku. Oznacza to, że nie istniały obiektywne przeszkody do uiszczania wpisu, czego strona nie dopełniła we właściwym do tego czasie. Tym samym, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu, bez konieczności kolejnego wzywania do uiszczenia wpisu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.