Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 412/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. W. i W. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku B. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z [...] lipca 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyli B. W. i W. P.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Orzeczeniem z [...] września 1948 r., nr [...], Urząd Wojewódzki [...], uznał, że nieruchomość ziemska pn. [...] o powierzchni [...] ha, położona w gm. [...] powiatu [...], stanowiąca własność E. P., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Orzeczeniem z [...] listopada 1948 r., nr [...], [...] Minister Rolnictwa i Reform Rolnych utrzymał w mocy orzeczenie z [...] września 1948 r. z tym uzupełnieniem, że przedmiotowa nieruchomość posiada ponad [...] ha użytków rolnych.

Wnioskiem z [...] lutego 1998 r. J. P. (poprzedniczka prawna B. W.) wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia.

Decyzją z [...] lipca 2004 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] listopada 1948 r.

Postanowieniem z [...] marca 201l r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywrócił B. W. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lipca 2004 r.

Decyzją z [...] marca 2012 r., nr: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2004 r.

Wyrokiem z 19 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 786/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012 r. i postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2011 r.

Postanowieniem z [...] października 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywrócił termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2004 r.

Decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2004 r.

Wyrokiem z 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1209/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2014 r.

Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] listopada 1948 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ nadzoru przywołał treść § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 2 ust. 1 lit. e i art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Minister wskazał następnie, że wydający kwestionowane orzeczenie organ stanął na stanowisku, że w dniu [...] września 1939 r. E. P. był właścicielem nieruchomości "[...]" o powierzchni [...] ha (w tym użytków rolnych ponad [...] ha). Ówczesny organ powołał się na następujące czynności cywilnoprawne z udziałem E. P: spadkobranie działu gruntu z [...] po matce W. P. ([...] ha), nabycie gruntu od współspadkobierców I. S. i B. P. ([...] ha) oraz sprzedaż gruntu na rzecz W. H., małżonków C. i małżonków P. (ogółem [...] ha). Wydający kwestionowane orzeczenie organ odmówił natomiast uwzględnienia aktu notarialnego z [...] czerwca 1946 r., mocą którego E. P. sprzedał swojej żonie A. P. działkę o powierzchni [...] ha.

Badając prawidłowość orzeczeń z 1948 r. w zakresie dokonanej wówczas oceny spełniania przez przejętą nieruchomość norm obszarowych organ nadzoru zauważył, że działy I i II tomu I księgi wieczystej "[...]" nie zachowały się (pismo Archiwum Państwowego W. Oddział w G. z [...] lutego 1997 r., zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w G. z [...] października 1968 r.). W ocenie Ministra, czynności cywilnoprawne sprzed 1939 roku, na które powołały się organy w kwestionowanych orzeczeniach z 1948 r., znajdują potwierdzenie w odpisach treści zaprojektowanych do działu II księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" powiatu [...], sporządzonych przez Wydział Hipoteczny Sądu Okręgowego w W. Ponadto, zestawienie tych czynności znalazło się w sprawozdaniu z [...] sierpnia 1948 r. stanowiącym podstawę ustaleń zawartych w kwestionowanym orzeczeniu [...] września 1948 r. Minister wskazał, że z ww. zaprojektowanych treści wpisów do księgi wieczystej oraz sprawozdania z [...] sierpnia 1948 r. wynika, że w 1919 r. E. P. odziedziczył [...] mórg [...] prętów ([...] ha) gruntu. W kolejnych latach nabył od I. S. działkę o powierzchni [...] mórg [...] prętów ([...] ha), sprzedał S. W. H. działkę o powierzchni [...] mórg [...] prętów ([...] ha), nabył od B. P. działkę o powierzchni [...] mórg [...] prętów ([...] ha), sprzedał J. i J. C. działkę o powierzchni [...] ha oraz J. i A. P. działkę o powierzchni również [...] ha. Na powyższe transakcje otrzymał on odpowiednie zezwolenia, co potwierdza dokumentacja geodezyjno-prawna sporządzona na potrzeby niniejszej sprawy przez W. K.

W dalszej kolejności organ nadzoru podniósł, że wskazana w kwestionowanych orzeczeniach z 1948 r. powierzchnia nieruchomości E. P. wynosi [...] ha, w tym użytków rolnych ponad [...] ha. Organ wskazał następnie, że tak określona ogólna powierzchnia majątku E. P. odpowiadała areałowi wskazanemu w protokole zabezpieczającym majątek Z. z [...] października 1948 r. (podpisanym przez byłego właściciela nieruchomości), a także w sprawozdaniu z [...] sierpnia 1948 r. opracowanym na podstawie przywołanego wyżej wyciągu odpisów treści zaprojektowanych do działu II księgi hipotecznej pod nazwą "[...]". Natomiast protokół w sprawie opisu inwentaryzacji oraz przejęcia nieruchomości pod zarząd państwowy z [...] maja 1948 r. określał obszar ogólny nieruchomości na [...] ha. W ocenie organu nadzoru, pomimo tych niewielkich różnic organy wydające kwestionowane orzeczenia z 1948 r. trafnie określiły wielkość majątku E. P. i tym samym nie naruszyły prawa, stwierdzając, że nieruchomość ta podpada pod działanie dekretu. W ww. orzeczeniach nie wskazano wprawdzie dokładnego areału zajmowanego przez użytki rolne, jednak w świetle przywołanych wyżej protokołów i ustaleń zawartych w dokumentacji geodezyjno-prawnej bezsprzeczne jest, że powierzchnia użytków rolnych przekraczała [...] ha.

Następnie organ nadzoru poddał ocenie przedłożoną przez stronę postępowania przy piśmie z [...] sierpnia 2004 r. opinię geodety J. N. Wskazał, że dokument ten nie uwzględnia nabycia przez E. P. działki o powierzchni [...] mórg [...] prętów ([...]ha) od B. P., a czynność ta znajduje potwierdzenie w zebranej dokumentacji archiwalnej. Ponadto, ww. opinia nie została oparta na archiwalnych mapach, których biegłemu nie udało się odnaleźć, a zebrane dowody, co wskazano w końcowej części opinii, nie pozwoliły biegłemu jednoznacznie określić granic przedmiotowej nieruchomości. Z podanych przyczyn, organ odmówił mocy dowodowej ww. opracowaniu, które jest jedynie dokumentem prywatnym. Oparł się natomiast na dokumentacji geodezyjno-prawnej sporządzonej we wrześniu 2011 r. przez geodetę W. K. Minister wskazał, że geodeta bazował na zebranych przez organ uwierzytelnionych kopiach aktualizowanych map ewidencyjnych gruntów, uwierzytelnionych komputerowych wypisach z ewidencji gruntów oraz kopii dokumentów prawnych i opracowań mapowych odnalezionych w wyniku kwerend archiwalnych.

Odnosząc się natomiast do sprzedaży przez E. P. żonie A. P. działki o powierzchni [...] ha organ podniósł, że sprzedaży tej dokonano w 1946 roku. W konsekwencji, czynność ta, jako dział dokonany po wybuchu II wojny światowej, była nieważna w rozumieniu art. 2 ust. 2 dekretu z 6 września 1944 r. Słusznie zatem, oceniając w 1948 roku podpadanie przedmiotowej nieruchomości pod przepisy dekretu o reformie rolnej, ówcześnie orzekające organy odmówiły uwzględnienia tej transakcji.

Organ nadzoru wskazał również na wynikającą z akt sprawy okoliczność, że orzeczeniem z [...] grudnia 1947 r. Starostwo Powiatowe [...] zezwoliło E. P. na sprzedaż A. H. [...] mórg [...] prętów (czyli około [...] ha). Transakcji tej dokonano aktem notarialnym z [...] sierpnia 1948 r. (Rep Nr [...]). W ocenie organu nadzoru, również ta czynność, jako dokonana po 1 września 1939 r., nie mogła mieć wpływu na ocenę spełniania przez przedmiotową nieruchomość przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ podniósł również, że okoliczność zwrotu części nieruchomości objętej ww. orzeczeniem spadkobiercom A. H. pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości przejęcia nieruchomości, a w szczególności nie daje podstaw do odjęcia obszaru tej działki od ogółu powierzchni majątku "[...]". Wydając bowiem kwestionowane orzeczenia z 1948 r. ówcześnie orzekające organy, zgodnie z art. 2 dekretu, brały pod uwagę wyłącznie stan prawny na dzień [...] września 1939 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyli B. W. i W. P. zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

a) § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z art. 2 ust. 1 lit. e i art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że sporna nieruchomość podpadała pod działanie dekretu i przeszła na własność Skarbu Państwa, pomimo że przed przekazaniem nieruchomości pod zarząd państwowy właściciel sprzedał dwie działki i jedna z tych umów została uznana za ważną;

2) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zespół pałacowo-parkowy stanowiący część majątku Z. podpadał pod działanie ww. dekretu, pomimo że nie był on funkcjonalnie związany z pozostałą częścią nieruchomości;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 156 § 1 kpa przez jego niezastosowanie i nieuznanie, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, pomimo że w kwestionowanym orzeczeniu błędnie oznaczono powierzchnię przejętej nieruchomości oraz błędnie przyjęto, że jej całość podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej;

b) art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niepoczynienie ustaleń w przedmiocie tego czy cała nieruchomość miała charakter rolniczy i czy pomiędzy częścią pałacowo-parkową a gospodarstwem rolnym zachodził związek funkcjonalny.

Powołując się na powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że za prawnie ważne powinny być uznane obie umowy sprzedaży zawarte przez E. P. w latach 40-tych XX wieku. Skoro bowiem umowa z 1948 r. z A. H. została uznana za ważną i skuteczną, co przyznaje sam organ nadzoru, a E. P. działał przy niej jako właściciel nieruchomości, to podobne ustalenia powinny dotyczyć umowy z jego żoną, na podstawie której w 1946 r. sprzedał jej działkę o powierzchni [...] ha. Tym samym, w ocenie skarżących, powierzchnie obu działek powinny odliczać się od ogólnego areału majątku Z.

Skarżący wskazali również, że obie transakcje dokonane po II wojnie światowej powinny być ocenione według prawa w ten sam sposób. Organy państwa nie mogą uznawać jednej z nich za ważną, odbierając moc prawną drugiej. Jak wynika z orzeczenia Starostwa Powiatowego [...] z [...] grudnia 1947 r. zezwalającego na sprzedaż gruntów A. H., ówczesne organy państwa uznawały sprzedaż gruntów na rzecz żony za dokonaną skutecznie, gdyż w treści zezwolenia majątek E. P. określono na "[...] ha [...] metr. kw." Dopiero w późniejszym okresie nastąpiła zmiana stanowiska co do tej transakcji, co z kolei skutkowało zmianą powierzchni nieruchomości. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wiele dokumentów odmiennie określających powierzchnię majątku Z. Ma to znaczenie o tyle, że przy uwzględnieniu sprzedaży części gospodarstwa i przy dokonaniu aktualnych pomiarów gruntów może okazać się, że rzeczywista powierzchnia majątku "[...]" nie przekraczała [...] ha i nie powinien on zostać objęty działaniem dekretu o reformie rolnej.

Skarżący zarzucili również, że organ prowadzący postępowanie (zarówno przy pierwszym jak i przy ponownym rozpoznaniu sprawy) nie poczynił ustaleń co do charakteru wszystkich części składowych przejętego majątku, a przede wszystkim nie ustalił czy cała nieruchomość miała charakter rolniczy. W ocenie skarżących, przy rozpatrywaniu sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1948 r. organ powinien był przeprowadzić postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie, czy pomiędzy pałacem i parkiem a pozostałą częścią nieruchomości zachodził związek funkcjonalny.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z [...] lipca 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] listopada 1948 r.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Celem tego postępowania jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest zatem instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 kpa. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest ocena tej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Ocena ta dotyczy zatem tego czy decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 kpa. W konsekwencji, postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane w taki sposób jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego (por. orzeczenie SN z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). W wyroku z 2 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który sąd w składzie orzekającym w całości podziela, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań. Przy tym, należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania aktu kwestionowanego w trybie nieważnościowym.

W niniejszej sprawie organ kontrolował legalność orzeczenia stwierdzającego, że nieruchomość ziemska "[...]" o powierzchni [...] ha, położona w gm. [...] powiatu [...], stanowiąca własność E. P., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), zwanego dalej "dekretem".

Postawę materialnoprawną kwestionowanego orzeczenia stanowił § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który umożliwiał orzekanie czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Stosownie do tego ostatniego przepisu, w wersji obowiązującej w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Powyższe nieruchomości przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga. Przy tym, stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, nieważne były wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po dniu [...] września 1939 roku.

W ocenie organu nadzoru, w toku postępowania zwykłego zakończonego kwestionowanym orzeczeniem organy orzekające prawidłowo ustaliły powierzchnię stanowiącej własność E. P. nieruchomości jako spełniającą normy obszarowe wskazane w powołanym wyżej art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji Sąd stanowisko organu w całości podziela.

Poczynione w kwestionowanym orzeczeniu ustalenia dotyczące czynności cywilnoprawnych dokonanych przed [...] września 1939 r. znajdują bowiem potwierdzenie w zebranych w aktach sprawy dokumentach (odpisy treści zaprojektowanych do działu II księgi hipotecznej "[...]" powiatu [...] sporządzone przez Wydział Hipoteczny Sądu Okręgowego w W., sprawozdanie z [...] sierpnia 1948 r.). Zebrany materiał dowodowy potwierdza również, że wskazana w kwestionowanym orzeczeniu powierzchnia majątku Z. wynosi [...] ha, w tym użytków rolnych ponad [...] ha (protokół zabezpieczający majątek Z. z [...] października 1948 r. podpisany przez E. P., sprawozdanie z [...] sierpnia 1948 r. opracowane na podstawie wyciągu odpisów treści zaprojektowanych do działu II księgi hipotecznej "[...]"). W aktach sprawy znajduje się również protokół w sprawie opisu inwentaryzacji oraz przejęcia nieruchomości pod zarząd państwowy z [...] maja 1948 r., w którym określono obszar ogólny majątku na [...] ha. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że pomimo niewielkich różnic w powierzchni ogólnej majątku Z., organy wydające kwestionowane orzeczenia trafnie określiły powierzchnię tego majątku. Prawidłowa jest również ocena organu nadzoru, że choć w kwestionowanym orzeczeniu nie wskazano dokładnej powierzchni użytków rolnych, to jednak w świetle zebranej w sprawie dokumentacji nie ulega wątpliwości, że powierzchnia użytków rolnych w majątku Z. przekraczała 50 ha.

Podzielić należy również ocenę organu nadzoru, że od ogólnej powierzchni majątku Z. nie można odjąć obszaru działki sprzedanej w 1946 r. przez E. P. jego żonie A. P. ([...] ha) oraz obszaru działki sprzedanej w 1948 r. przez E. P. A. H. ([...] ha). Jak trafnie wskazał organ, obie te czynności, jako dokonane po dniu [...] września 1939 r., nie mogły mieć żadnego wpływu na ocenę spełnienia przez przedmiotową nieruchomość przesłanek obszarowych określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wydając bowiem w 1948 r. kwestionowane orzeczenia organy mogły brać pod uwagę wyłącznie stan prawny nieruchomości na dzień [...] września 1939 r., co nakazywał art. 2 ust. 2 dekretu z 6 września 1944 r. Tym samym, Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że przy wydaniu kwestionowanych orzeczeń doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez uznanie, że przedmiotowa nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Tym samym, niezasadny okazał się zarzut naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz art. 156 § 1 kpa.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Naruszenia powołanych przepisów skarżący upatrują w nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego co do charakteru wszystkich części składowych przejętego majątku, a przede wszystkim nieustalenia czy cała nieruchomość miała charakter rolniczy. Odnośnie tego zarzutu podnieść trzeba, że w postępowaniu toczącym się w trybie nieważnościowym organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Działanie organu nadzoru ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji ostatecznej w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Organ w tym postępowaniu działa więc jako organ kasacyjny i orzeka w oparciu o materiał dowodowy, który posłużył do wydania badanego w trybie nadzorczym ostatecznego orzeczenia. Charakter postępowania nieważnosciowego, co do zasady, uniemożliwia gromadzenie nowych dowodów i czynienie nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Stąd też organ orzekający w tym trybie dokonuje oceny legalności decyzji na podstawie akt postępowania zwykłego. Nie może prowadzić postępowania w takim zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, lecz obowiązany jest skoncentrować się na materiale zgromadzonym w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją i ustaleniach poczynionych na jego podstawie. Przy tym, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości, nie zaś z rozbieżności w wykładni przepisu prawa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1506/00, LEX nr 81968). Odmienność wykładni nie jest bowiem tożsama ze sprzecznością decyzji administracyjnej z przepisem prawa. Przyjęta obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcja związku funkcjonalnego, na którą powołują się skarżący, nie wynika zaś wprost z przepisu prawa, lecz stanowi rezultat określonej wykładni prawa. Zatem, organy orzekające w latach 40-tych XX wieku na podstawie przepisów dekretu z 6 września 1944 r. mogły się posiłkować tylko linią orzeczniczą zdecydowanie dominującą w tamtym okresie. Wtedy w orzecznictwie sądów nie ukształtowała się jeszcze koncepcja związku funkcjonalnego. Przesłanka ukształtowania się kilkadziesiąt lat później odmiennej linii orzeczniczej nie może być natomiast podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1948 roku. Nie stanowi to bowiem wady rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.