Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1237/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 513
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Miasta N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1439/18 w sprawie ze skargi Miasta N. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Miasta N. na rzecz Ministra Finansów kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej powoływany także jako sąd pierwszej instancji, WSA) wyrokiem z 27 lutego 2019 r., V SA/WA 1439/18 oddalił skargę Miasta N. (dalej powoływane także jako miasto, strona skarżąca) na decyzję Ministra Finansów (dalej powoływany także jako minister, organ) z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że Miasto N. otrzymało część oświatową subwencji ogólnej na rok 2014 zawyżoną wskutek nieprawidłowości popełnionych przy wprowadzaniu danych do Systemu Informacji Oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., przez: Gimnazjum Nr [...] im. [...], Szkołę Podstawową Nr [...] im. [...] oraz Szkołę Podstawową Nr [...] im. [...] w N.. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły zawyżenia liczby uczniów w klasach sportowych, uczniów wymagających kształcenia specjalnego oraz uczniów pochodzenia [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Minister Finansów decyzją z [...] czerwca 2018 r. zobowiązał Miasto N. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości [...] zł. Organ podkreślił, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) na dzień 30 września 2013 r. zostało wykazanych 43 uczniów jako uczniowie oddziałów sportowych (25 uczniów - Gimnazjum Nr [...], 18 uczniów - Szkoła Podstawowa Nr [...]), pomimo niespełniania przez te oddziały warunków w zakresie liczebności uczniów określonych przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego. Ponadto ustalono, że 2 uczniów niepełnosprawnych zostało wykazanych w SIO jako uczniowie oddziałów integracyjnych (Gimnazjum Nr [...]), pomimo utworzenia przez szkołę oddziału integracyjnego niezgodnie z warunkami w zakresie liczebności uczniów niepełnosprawnych określonymi w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy również ustalono, że wobec 11 uczniów pochodzenia [...] nie prowadzono dodatkowych zajęć edukacyjnych (3 uczniów - Gimnazjum Nr [...], 1 uczeń – Szkoła Podstawowa Nr [...], 7 uczniów - Szkoła Podstawowa Nr [...]) wynikających z regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym. Ponadto w tym zakresie szkoły te nie podjęły innych działań edukacyjnych na rzecz uczniów pochodzenia [...] wynikających z ww. rozporządzenia, tj. nie zatrudniały w roku szkolnym 2013/2014 asystentów edukacji [...].

W wyniku rozpoznania skargi Miasta N. na ww. decyzję, WSA w Warszawie, wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2015 r., poz. 513 ze zm., dalej powoływana jako u.d.j.s.t.) w pełni podzielił stanowisko ministra, że stwierdzone nieprawidłowości związane z naliczeniem części oświatowej subwencji ogólnej stanowiły wystarczającą podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wskazując na § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego (Dz.U. Nr 126, poz. 1078) klasa sportowa musi liczyć co najmniej 20 uczniów. Brak spełnienia tego warunku przy tworzeniu oddziału sportowego nie uprawniał szkoły do wykazania w SIO według stanu na dzień 30 września 2013 r., tego oddziału jako oddziału sportowego i naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z wagą P13. Sąd zaznaczył, że strona skarżąca nie kwestionowała w trakcie postępowania ustaleń organu, jak również ustaleń Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] zawartych w wyniku kontroli z dnia [...] sierpnia 2016 r., a dotyczących nieprawidłowego wykazania w SIO na dzień 30 września 2013 r. 43 uczniów jako uczniowie oddziałów sportowych (25 uczniów - Gimnazjum Nr [...], 18 uczniów - Szkoła Podstawowa Nr [...]), pomimo niespełniania przez te oddziały warunków w zakresie liczebności uczniów określonych przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego.

Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko organu w zakresie ustaleń dotyczących uznania za nienależną cześć oświatową subwencji ogólnej za rok 2014 dla Miasta N. naliczoną zgodnie z opisem wagi P10 na 11 uczniów pochodzenia [...]. Wskazał, że w szkołach były co prawda prowadzone zajęcia wyrównawcze, w których brały udział uczniowie pochodzenia [...], jednakże uczestniczyli w nich także inni uczniowie szkoły. Tym samym, zajęć tych nie można uznać, za zajęcia wyrównawcze w rozumieniu § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. Ponadto szkoły te nie zatrudniały asystenta [...].

Zdaniem sądu pierwszej instancji, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7a k.p.a., gdyż w niniejszej sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek wątpliwości co do treści § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. Przepis ten - jak słusznie zauważyła to skarżąca - nie zawiera obligatoryjnego nakazu tworzenia zajęć wyrównawczych dla uczniów pochodzenia [...], bowiem poprzez użycie słowa "może" ustawodawca dał możliwość podjęcia indywidualnej decyzji w tym przedmiocie przez szkołę. Sąd podobnie jak organ nie ma jednak wątpliwości, że przepis ten dotyczy podejmowania przez szkołę zajęć wyrównawczych tylko w odniesieniu do uczniów pochodzenia [...], a nie do wszystkich uczniów szkoły. Prawidłowo zatem minister uznał, że nienależnie naliczona została część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2014 na 11 uczniów pochodzenia [...], dla których szkoła nie podejmowała dodatkowych zadań edukacyjnych, bowiem - jak wskazano powyżej - udział uczniów pochodzenia [...] w ogólnodostępnych zajęciach wyrównawczych szkoły nie uzasadniał korzystania ze zwiększonego dofinansowania w formie części oświatowej subwencji ogólnej tylko z powodu ich przynależności etnicznej.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. Minister prowadził postępowanie w sprawie w sposób staranny i wnikliwy. Żaden z argumentów skargi nie wskazuje na wadliwość ustaleń stanu faktycznego czy błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodło Miasto N., zaskarżając wyrok w całości.

W trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię:

- art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez błędne przyjęcie, że jest zasadny zwrot nienależnie pobranej subwencji;

- art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w zw. z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz.U. z 2013 r., poz. 1687) poprzez zakwestionowanie wag P mających wpływ na wysokość dodatkowych środków na każdego z uczniów, w szczególności w klasach sportowych i na dzieci [...];

- § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego, poprzez cofnięcie dotacji na klasy sportowe;

2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, ze sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd pierwszej instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej. Ministerstwo Finansów a w ślad za ministerstwem także WSA, nie podjęło wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. tj. zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, poprzez brak należytego uzasadnienia wyroku, w którym powielono jedynie twierdzenia z uzasadnienia decyzji Ministerstwa Finansów;

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. tj. zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji gdy zapisy rozporządzenia na podstawie którego organ kwestionuje, iż zostały wykonane zajęcia wyrównawcze czy dodatkowe dla dzieci [...], nie mają charakteru stanowczego, tylko używa się słowa "może";

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 14a k.p.a. tj. zasady umożliwiania dokonywania oceny działania urzędów kierowanych przez organy administracji publicznej, gdy Ministerstwo Finansów oparło się jedynie na dwóch dokumentach bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżące miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania i rozpatrzenie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ uznając skargę za niezasadną, wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od skarżącego miasta na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Również organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11).

Pierwszeństwo w rozpoznaniu mają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu. W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08).

Wskazać przede wszystkim należy, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty kasacyjne naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z poszczególnymi przepisami k.p.a. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjnej sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zakres takiej kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. O naruszeniu tego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Żadna z takich sytuacji w sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję Ministra Finansów z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Sąd pierwszej instancji przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, czyli zastosował jeden ze środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanego przepisu w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jednocześnie podkreśla się w orzecznictwie, że art. 3 § 1 p.p.s.a. nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., albowiem jest to przepis ustrojowy, który nie reguluje bezpośrednio postępowania przed sądami administracyjnymi.

Natomiast, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten określa kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez sąd pierwszej instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję ostateczną, ponieważ nie stwierdził naruszenia prawa materialnego tj. naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2) u.d.j.s.t. ani naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi kasacyjnej wskazywał na naruszenie art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., podkreślając że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, a zatem nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

W tym zakresie wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że organ oparł swoje ustalenia na wyniku kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z zakresu prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi w 2014 r. przez gminę Miasto N. Przeprowadzona kontrola wykazała m.in. nieprawidłowości w rozliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej dla tejże gminy, w zakresie trzech szkół prowadzonych przez skarżące miasto. Na etapie postępowania administracyjnego, skarżące miasto brało czynny udział w postępowaniu, składając pismo z [...] kwietnia 2018 r., w którym złożyło wyjaśnienia odnośnie dzieci pochodzenia [...], w tym wskazywało na zatrudnienie asystenta nauczyciela edukacji [...] przez inną ze szkół, prowadzonych przez miasto. Jednakże na etapie postępowania administracyjnego, skarżące miasto nie kwestionowało ustaleń wyników kontroli co do liczebności uczniów klas sportowych i uczęszczania dzieci na zajęcia sportowe. W związku z powyższym, zarzucanie dopiero na etapie postępowania sądowego niepodjęcia wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego – w szczególności przyczyn, dla których część uczniów nie uczęszczała na zajęcia sportowe, bez przedłożenia na tę okoliczność żadnych dokumentów, nie może być uznane za skuteczne. Skarżące miasto miało możliwość przedłożenia na etapie postępowania administracyjnego dokumentów, z których wynikałoby dlaczego część uczniów nie uczęszczała na zajęcia sportowe, a mimo to ich nie przedłożyła. Również w skardze kasacyjnej zabrakło jakichkolwiek dokumentów, podważających przyjęty przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] a w konsekwencji również przez Ministra Finansów stan faktyczny – liczby uczniów rzeczywiście uczęszczających na zajęcia sportowe w poszczególnych klasach na podstawie dzienników lekcyjnych. Przyjąć zatem należało, że podnoszone w skardze kasacyjnej argumenty dotyczące braku wyjaśnień dyrektorów poszczególnych placówek co do przyczyn nieuczęszczania dzieci do klasy sportowej, nie mogły stanowić skutecznego zarzutu nieustalenia przez organ a w konsekwencji również przez sąd pierwszej instancji, prawidłowego stanu faktycznego.

Za nieprawidłowo sformułowany a zatem i nieskuteczny należało uznać zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia wyroku, w którym powielono jedynie twierdzenia z uzasadnienia decyzji Ministerstwa Finansów. Sądy administracyjne nie stosują art. 8 k.p.a., zaś autor skargi kasacyjnej, kwestionując prawidłowość sporządzonego przez sąd pierwszej instancji uzasadnienia, powinien zarzucić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., którego to zarzutu w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło.

Zupełnie niezrozumiały, szerzej nie uzasadniony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jest także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 14a k.p.a. Przepis art. 14a k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej umożliwiają stronom ocenę działania urzędów kierowanych przez te organy, w tym pracowników tych urzędów. Celem powyższego przepisu jest oddziaływanie na postawę urzędników, który prowadzą konkretną sprawę administracyjną, aby wyzwalać poczucie odpowiedzialności za wynik postępowania. Przepis ten dotyczy pracy urzędów i urzędników, co oznacza, że w jego ramach nie można dokonywać oceny wydanych przez tychże urzędników decyzji administracyjnych.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, w ramach których Naczelny Sąd Administracyjny rozważy również zarzut naruszenia art. 7a k.p.a., który w istocie sprowadzał się do dokonania przez organ jak i sąd pierwszej instancji nieprawidłowej wykładni § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, stwierdzić należało, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie można dostrzec naruszenia przez organ art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w powiązaniu ze wskazanymi przepisami rozporządzeń wykonawczych. Stosownie do tegoż przepisu, w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że przepis ten mógł stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem przeprowadzone postępowaniu wykazało, że skarżące miasto otrzymało część oświatową subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej.

Wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego (Dz.U. z 2002 r., poz. 1078 ze zm.), klasami sportowymi są oddziały, w których prowadzone jest szkolenie sportowe w jednej lub kilku dyscyplinach sportu, w kolejnych co najmniej trzech klasach danego typu szkoły, dla co najmniej 20 uczniów w oddziale. Z powyższej regulacji niewątpliwie wynika, że szkolenie sportowe (zajęcia sportowe) powinny być prowadzone dla co najmniej 20 uczniów danej klasy, w przeciwnym wypadku, klasa nie spełnia definicji klasy sportowej. Z akt sprawy wynika, czego skutecznie nie zakwestionowało skarżące miasto, że warunek powyższy nie był spełniony w Gimnazjum nr [...] i Szkole Podstawowej nr [...] w N., w zakresie 43 uczniów. Oznacza to, że uczniowie ci nie mogli być wykazywani w SIO jako uczniowie oddziałów sportowych, a zatem nie mogła być względem nich stosowana waga P-13 wynikająca z załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz.U. z 2013 r., poz. 1687).

W tym zakresie zaznaczyć jedynie należy, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jak i skardze kasacyjnej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego zostało uchylone z dniem 17 października 2012 r., a w jego miejsce weszło w życie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 października 2012 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania oddziałów sportowych, szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1129). Odpowiednikiem starego § 1 ust. 1 rozporządzenia jest obecnie § 1 ust. 2 rozporządzenia, który zawiera zbliżoną regulację prawną – również wymaga się, aby w oddziale sportowym było prowadzone szkolenie sportowe dla co najmniej 20 uczniów w oddziale. Zważywszy, że w niniejszej sprawie weryfikacja systemu informacji oświatowej odbywała się według stanu na dzień 30 września 2013 r., zastosowanie powinno w sprawie znaleźć nowe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej, jednakże powyższy błąd organu, miasta jak i sądu pierwszej instancji, nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy.

Także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnego zakwestionowania wagi P-10 – przysługującej dzieciom pochodzenia [...], nie zasługiwały na uwzględnienie. Wskazać przede wszystkim należy, że stosownie do § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, przedszkola, szkoły i placówki publiczne umożliwiają uczniom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. Nr 17, poz. 141 i Nr 62, poz. 550), podtrzymywanie i rozwijanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej przez prowadzenie: 1) nauki języka mniejszości narodowej lub etnicznej, zwanego dalej "językiem mniejszości", oraz języka regionalnego; 2) nauki własnej historii i kultury. W celu umożliwienia uczniom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym podtrzymywania i rozwijania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej, w tym znajomości własnej historii i kultury, przedszkola, szkoły i placówki publiczne mogą prowadzić naukę geografii państwa, z którego obszarem kulturowym utożsamia się mniejszość narodowa, zajęcia artystyczne lub inne dodatkowe zajęcia. Jednocześnie w myśl § 11 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, przedszkola i szkoły podejmują, w razie takiej potrzeby, dodatkowe działania mające na celu podtrzymywanie i rozwijanie poczucia tożsamości etnicznej dzieci i młodzieży pochodzenia [...] oraz wspomagające edukację tych dzieci i młodzieży, w szczególności szkoły mogą prowadzić zajęcia wyrównawcze. W przedszkolu i szkole można zatrudnić w charakterze pomocy nauczyciela asystenta edukacji [...]. Asystent edukacji [...] udziela dzieciom i młodzieży pochodzenia [...] pomocy w kontaktach ze środowiskiem przedszkolnym lub szkolnym, a także współdziała z ich rodzicami oraz z przedszkolem lub szkołą.

W świetle powyższej regulacji zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że szkoły mogą ale nie muszą prowadzić zajęcia wyrównawcze dla dzieci pochodzenia [...]. Z powyższych przepisów nie wynika również obowiązek zatrudnienia w charakterze pomocy nauczyciela – asystenta edukacji [...]. Jednakże szkoła rezygnująca z ww. form wsparcia dzieci pochodzenia [...] nie może oczekiwać, że wobec tych dzieci będzie przysługiwała jej wyższa kwota części oświatowej subwencji ogólnej. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, przy wadze P-10 wprost zapisano, że wyższy przelicznik jest m.in. dla uczniów pochodzenia [...], dla których szkoła podejmuje dodatkowe zadania edukacyjne. Skoro skarżące miasto, takich dodatkowych zadań nie przewidziało w trzech prowadzonych przez siebie szkołach – zajęcia wyrównawcze były prowadzone dla wszystkich uczniów na tych samych zasadach a nie dla uczniów pochodzenia [...] - przyjąć należało, że szkoły te nieprawidłowo zadeklarowały dzieci pochodzenia [...] do wyższej wagi P-10. Szkoły, a w konsekwencji jako organ prowadzący – skarżące miasto, nie mogą oczekiwać wyższej części oświatowej subwencji ogólnej na dzieci pochodzenia [...], jeżeli nie podejmują względem tych dzieci dodatkowych zadań edukacyjnych, skierowanych jedynie od tej grupy dzieci. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że sama przynależność dziecka do mniejszości etnicznej czy narodowej nie uzasadnia przypisania względem tego dziecka wyższej wagi przy wyliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej. Konieczne są w tym zakresie dodatkowe zajęcia edukacyjne, skierowane do tej grupy mniejszości etnicznej czy też narodowej.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu w kwocie 4050 zł., który nie prowadził sprawy przed sądem pierwszej instancji.