Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 531/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 7 czerwca 2023 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oraz gruntów innych niż rolne oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia 19 kwietnia 2023 r. ustalającą dla Fundacji [...] (dalej: Fundacja, skarżąca) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz innych niż rolne (PROW 2007-2013).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wynikało, że w 2009 roku O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz innych niż rolne (PROW 2007-2013). Spółce przyznano na 2009 r. jednorazowe wsparcie na zalesianie w wysokości [...] zł, a przez kolejne pięć lat (do roku 2015 włącznie) przyznawano: premię pielęgnacyjną (przysługującą corocznie przez 5 lat) oraz premię zalesieniową (przysługującą corocznie przez 15 lat). Płatności przyznano do deklarowanej powierzchni zalesienia wynoszącej [...] ha.

Następnie spółka zbyła te grunty na rzecz Fundacji, która objęła je w posiadanie i dnia 17 grudnia 2015 r. zgłosiła w ARiMR przejęcie gruntów objętych wnioskiem od spółki O. Sp. z o.o. Fundacja oświadczyła jednocześnie o przejęciu zobowiązania spółki wynikające z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzenia MRiRW w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 153 ze zm.; dalej: rozporządzenie MRiRW). Od daty przejęcia Fundacja zgłaszała działkę o powierzchni [...] ha w celu uzyskania premii pielęgnacyjnej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] [...] uwzględniał wnioski skarżącej i wypłacał premię zalesieniową do całej deklarowanej powierzchni ([...] ha) za lata 2015 – 2020. W tym czasie, w 2018 roku, ARiMR przeprowadziła na działce kontrolę, w wyniku której ustalono, że zalesienie występuje na obszarze [...] ha, czyli mniejszym od deklarowanego o [...] ha. Pomimo wiedzy o wynikach kontroli i treści raportu z czynności kontrolnych, Fundacja w latach 2018 – 2020 deklarowała zalesienie na powierzchni [...] ha i do takiej powierzchni otrzymywała premię zalesieniową.

Następnie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] przeprowadził postępowanie, w wyniku którego wydał decyzje o stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie płatności za lata 2018 – 2020. Po ich wydaniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., jako organ miejscowo właściwy (nastąpiła zmiana właściwości miejscowej organu) przyznał skarżącej premie zalesieniowe w kwocie przysługującej do powierzchni 3,66 ha. Fundacja wniosła odwołanie od tych decyzji, lecz Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań i stwierdził jego uchybienie.

Za lata 2021 i 2022 Fundacja również składała wnioski o przyznanie premii zalesieniowej do powierzchni [...] ha. Rozpoznając te wnioski, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał skarżącej zaliczki na płatności, lecz ostatecznie w decyzjach dotyczących płatności przyznał premię zalesieniową za te lata do powierzchni 3,66 ha.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, zaś wymienioną na wstępie decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r. ustalił Fundacji kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości [...] zł, na którą złożyły się kwoty wypłaconych premii pielęgnacyjnych (za lata 2009 – 2014) oraz premia zalesieniowa (za lata 2009 – 2021). Organ jako podstawę prawną zwrotu przywołał § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW. Organ wskazał, że za nienależnie pobrane uznał płatności przysługujące do [...] ha, czyli powierzchni, na która – jak ustalono w czasie kontroli – nie była zalesiona.

Po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania Fundacji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wymienioną na wstępie decyzją z 7 czerwca 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone doń rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że podstawą prawną ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności za cały okres jej pobierania był § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW. Organ podzielił ustalenia faktyczne sformułowane w decyzji organu I instancji i powołał się na ustalenia poczynione podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej na gruntach skarżącej w 2018 roku. Stwierdził jednocześnie, że spółka – pomimo świadomości stwierdzonych uchybień – w dalszym ciągu we wnioskach o płatności za lata 2018 – 2020 deklarowała zawyżony areał zalesienia. Organ odwoławczy uznał też, że dla wydania określającej kwoty nienależnie pobranych płatności (na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR) nie jest konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznających płatności za lata objęte postępowaniem. Jednak odnosząc się do sytuacji jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, tzn. wydania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięć przyznających wsparcie za lata 2018 – 2020, ocenił, że nie ma podstaw do podważania treści ostatecznych decyzji administracyjnych tego organu. Organ ocenił wreszcie, że do dnia orzekania nie doszło do przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr [...], ponieważ ustalona nieprawidłowość miała charakter ciągły.

Fundacja nie zgodziła się z decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i pismem z dnia 14 lipca 2023 r. wniosła od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi:

I. Naruszenie prawa materialnego: art. 29 ust. 1 i 1c ustawy o ARiMR. art. 28 ust. 2 i 3 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich 2007-2013 oraz par. 18 ust. 2 pkt 2 i 3 Rozporządzenia MRiRW w sprawie pomocy na zalesianie - wszystkie w związku z art. 16 i art. 156 par. 1 pkt 2 i 3 k.p.a. - przez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów prawa materialnego, a przez to niedopuszczalne zastosowanie wykładni rozszerzającej podstaw prawnych dla faktycznej zmiany pozostających w obrocie prawnym decyzji ostatecznych i w następstwie wydanie decyzji w zakresie już poprzednio rozstrzygniętym ostatecznymi prawomocnymi Decyzjami ustalającymi pomoc na zalesianie na lata 2009 - 2017, w wyniku czego zostały ograniczone prawa Fundacji do premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej na lata 2009 - 2017.

II. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu:

1) art. 6 i art. 8 k.p.a. - przez to, że Zaskarżoną Decyzją Organ II instancji pominął przepisy prawa, które osłabiałyby jego pozycję procesową (art.6 k.p.a.) oraz podważył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie Fundacji do władzy publicznej (art. 8), gdyż:

a) w uzasadnieniu Zaskarżonej Decyzji podkreślił, że odwołanie Fundacji od Decyzji organu I instancji zasługuje na uwzględnienie (str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), a mimo to utrzymał tę wadliwą decyzję w mocy (sic!) bez podania przyczyn takiego stanowiska,

b) nie zastosował i nie przeprowadził analizy przepisów prawa, która usunęłaby kolizję prawną między prawnymi skutkami ostatecznych Decyzji ustalających pomoc na zalesianie na lata 2009 - 2017 a skutkami prawnymi zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

c) przerzucił na Fundację skutki błędów organów ARiMR popełnionych przy wydawaniu, począwszy od 2019 r.. decyzji administracyjnych ustalających wysokość premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej, co ma istotny wpływ na prawa Fundacji do premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej na lata 2009 - 2017;

2) art. 16 k.p.a. w zw. z art. 10 a ust 1a pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR - przez to że zaskarżoną decyzją organ II instancji pogwałcił zasady praworządności - zaskarżona decyzja narusza zasadę trwałości pozostających w obrocie prawnym ostatecznych decyzji administracyjnych w zakresie ich skutków prawnych za lata 2009 2017,

3) art. 107 par. 3 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich 2007-2013 - przez to, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego, tj. nie podał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodu w postaci zdjęcia działki nr [...] (AA), na której jest posadowiony las objęty pomocą zalesieniową.

Podnosząc tej treści zarzuty, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie, decyzji wydanych w obu instancjach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w myśl którego: ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b. finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Płatnością nienależnie pobraną jest płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności.

Sąd podziela stanowisko organu, wg którego ustalenie, czy przyznane uprzednio płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku odrębnego postępowania wyjaśniającego toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, bez konieczności wzruszenia decyzji przyznającej płatność. Stanowisko takie jest zaakceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu można wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 1518/11, w którym stwierdzono, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Pogląd ten powtórzony został m.in. w wyroku NSA z 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11; wyroku NSA z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11, wyroku WSA w Lublinie z 24 września 2013 r., a z nowszych orzeczeń w wyroku NSA z 17 czerwca 2020 r., I GSK 9/20 czy wyroku WSA w Olsztynie z 11 lutego 2021 r., I SA/Ol 719/20, w wyroku WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 789/21 tekst wszystkich orzeczenia sądów administracyjnych przywołanych w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przypadku funkcjonowania ostatecznych decyzji przyznających płatności za poszczególne lata, warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków na podstawie tych decyzji, jest dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dowody przeprowadzone w toku postępowania toczącego się w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Skoro ustalenie, o którym mowa w tym przepisie, następuje w drodze decyzji administracyjnej, to należy przyjąć, że postępowanie toczy się w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11).

Z drugiej jednak strony – co trafnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji – jeśli decyzja o przyznaniu rolnikowi płatności została wyeliminowana z obrotu prawnego, ma to niewątpliwy wpływ również na wynik postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Ostateczna decyzja przyznająca rolnikowi płatność w kwocie niższej aniżeli wypłacona bądź też odmawiająca przyznania płatności, będzie dla organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wiążąca. W takiej sytuacji, czyli wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających płatność w trybie nadzwyczajnym, zadaniem właściwego organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (zob. wyżej powołany wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 822/11).

Podsumowując, brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność nie jest przeszkodą do prowadzenia postępowania na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR i ustalenia w jego wyniku przez organ właściwy kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, jednakże w razie wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego w jednym z nadzwyczajnych trybów organ prowadzący postępowanie na podstawie wskazanego przepisu będzie tą decyzją związany i będzie musiał uwzględnić ją w rozstrzygnięciu.

Nietrafne w tym kontekście są zarzuty skargi dotyczące wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji, gdy brak jest uprzedniego prawomocnego ustalenia płatności na lata 2009-2017.

Zdaniem Sądu organy ARiMR prawidłowo ustalił stan faktyczny. Zasadnie przyjęły, że ustalenia poczynione w trakcie kontroli na miejscu stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że na zakwestionowanym obszarze uprawa leśna została zlikwidowana. Sąd ocenił, że raport z czynności kontrolnych opisuje metodę i wskazuje urządzenia badawcze, którymi dokonano pomiarów powierzchni zalesionej na obszarach zgłoszonych do płatności. Należy zresztą zauważyć, że sama skarżąca ani w dacie doręczenia jej raportu z czynności kontrolnych, ani w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwot nadmiernie pobranych płatności nie kwestionowała przebiegu oględzin ani również pełnowartościowości dowodu przyjętego za podstawę ustaleń. W orzecznictwie zresztą zwraca się uwagę na szczególne znaczenie dowodowe raportu z czynności kontrolnych w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. O wadze tego dokumentu świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Wskazuje się, że dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (v. wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, wyrok WSA w Warszawie z 5 stycznia 2012 r., VIII SA/Wa 929/11). Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone, czego w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uczyniła.

W ocenie Sądu w sprawie nie można mówić o uzyskaniu nienależnych płatności (za lata 2018-2020) wyłącznie w wyniku pomyłki błędu organu w rozumieniu art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, czyli okoliczności stanowiącej ujemną przesłankę dla żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, które to uwagi odnieść należy wyłącznie do płatności za lata 2018-2020.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Jak wynika natomiast z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

W ocenie WSA w Poznaniu, w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji nr 809/2014, a tym samym brak jest podstaw do odstąpienia od ciążącego na Fundacji obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności we wskazanej kwocie. Jakkolwiek wypłata płatności za lata 2018 – 2020 na rzecz skarżącej w nadmiernej wysokości nastąpiła na skutek omyłki organów administracji (co stwierdził Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w zaskarżonej decyzji), to jednak zdaniem Sądu, błąd w tym zakresie mógł zostać wykryty przez Fundację w zwykłych okolicznościach, ponieważ, występując o płatności za te lata, złożyła ona nieprawidłowe deklaracje w zakresie powierzchni uprawnionych do płatności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym celem określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent zna rzeczywisty stan faktyczny w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. np. wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10).

Zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż wypłata nienależnej płatności na rzecz strony skarżącej spowodowana została błędem organu, polegającym na wydaniu decyzji zgodnie z wnioskiem strony, który to wniosek zawierał nieprawidłową deklarację w zakresie powierzchni zalesienia. Tym niemniej Sąd podziela ocenę organu, że skarżącej, przynajmniej od momentu doręczenia jej raportu z czynności kontrolnych należy przypisać świadomość stwierdzonych nieprawidłowości w deklaracjach powierzchni. Tym samym zasadnie uznano, że miała możliwość wykrycia błędu.

Zasadnie uznano, że nie doszło do przedawnienia możliwości ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Nieprawidłowość natomiast oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

W wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15 TSUE wskazał, iż nieprawidłowość należy uznać za ciągłą, jeżeli zaniedbanie będące podstawą naruszenia przepisów prawa Unii trwa. Trybunał przywołał przy tym wyrok z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie C-226/03. Wskazał jednocześnie, iż nieprawidłowość ma charakter powtarzający się w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji naruszających ten sam przepis prawa Unii. W tej mierze Trybunał przywołał wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-52/14.

Organ zasadnie wskazał na cechy płatności i naruszenia i jego ciągły charakter, które zgodnie z art. 3 rozp. nr 2988/95, stanowiły przesłanki do uznania, że nie doszło do przedawnienia. Bliższą wykładnię przepisów tam zawartych zawarto w wyroku TSUE C-52/14. Odczytując to orzeczenie należy dostrzec szerszą wykładnię wyrażenia "akt" przerywający bieg terminu przedawnienia; zdaniem WSA w Poznaniu należy w jego pojęciu rozumieć nie tyle ściśle władczy akt administracyjny ile każdą czynność dającą stronie urzędową informację o istnieniu naruszenia.

Nieprawidłowością w niniejszej sprawie było deklarowanie powierzchni zalesienia wyższej od rzeczywistej, która prowadziła do uzyskania wsparcia finansowego niezgodnego z celami sektorowego prawodawstwa rolnego należy uznać za ciągłą.

W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia bieg terminu przedawnienia w okolicznościach niniejszej sprawy nie upłynął.

Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania zgodności § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, ponieważ – zdaniem Sądu – szeroki zakres delegacji zawierającej upoważnienie do uregulowania "warunków zwrotu" pomocy dawało ministrowi właściwemu do spraw wsi, czyli Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uprawnienie do zawarcia w nim regulacji o zwrocie pomocy na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres pobierania, w sytuacji stwierdzenia naruszenia polegającego na zmniejszeniu powierzchni zalesienia. Nadto, zważywszy na cel jakiemu miały służyć premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa, czyli utrzymaniu zalesienia przez okres 15 lat, wskazana przesłanka zwrotu, jaką jest niezrealizowanie tego celu poprzez likwidację uprawy leśnej, przepis nakazujący stosunkowy zwrot płatności za cały okres ich pobierania, nie może być również uznany za sprzeczny z celem wsparcia.

Sąd nie dopatrzył się przesłanki do zawieszenia postępowania sądowego z uwagi na zaskarżenie przez Fundację do WSA w Warszawie postanowienia Prezesa ARiMR z 30 sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie sprostowania omyłki pisarskiej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd uznał bowiem, że zakres sprostowania nie powodował istotnej zmiany treści decyzji. Uznał jednocześnie, zawarcie w uzasadnieniu tej decyzji jednego ogólnego zdania stwierdzającego, że odwołanie Fundacji zasługiwało na uwzględnienie, nie wypacza treści decyzji rozstrzygającej o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji wobec zawarcia w tym samym uzasadnieniu obszernych – i jak wcześniej oceniono: prawidłowych – motywów wspierających rozstrzygnięcie niekorzystne dla strony.

Nie mógł być jednocześnie skuteczny zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez nieuwzględnienie zdjęcia działki znajdującego się w systemie ARiMR nieodzwierciedlającego obszaru na którym nie stwierdzono uprawy leśnej w czasie kontroli na miejscu. Przepis, z którego skarżąca wywodziła twierdzenie o nieuwzględnieniu fotografii znajdował się ustawie z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. poz. 449 ze zm.), a nie wskazanej w skardze ustawie dotyczącej płatności w latach 2007 – 2013, która nie zawierała tożsamej regulacji nadającej fotografiom moc dokumentu urzędowego. Nadto, w ocenie Sądu zastrzeżenia skarżącej nie mogły być skuteczne w postępowaniu dotyczącym określenia kwot nienależnie pobranych płatności. Winny były być podnoszone w postępowaniu dotyczącym płatności po roku 2018. Jak jednak wynika z akt sprawy, skarżąca decyzji za te lata skutecznie nie zaskarżyła, w związku z czym decyzje stały się ostateczne.

Powyższe uwagi bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.

Ostatecznie Sąd, z podanych tu przyczyn, oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).