Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 155/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 187 par. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 255 ust. 4, art. 89[1] ust. 5, art. 33 ust. 1, art. 97 ust. 2, art. 63 ust. 1.
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2776/21 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2022 r. oddalił skargę G. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 marca 2020 r., w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w dniu 7 listopada 2019 r. D. T. S. A. sp. k. zażądała unieważnienia przysługującego skarżącemu prawa ochronnego na wzór użytkowy: "Kratka ściekowa odpływowa, zwłaszcza prysznicowa", nr [...]. Wnioskodawca wskazał, że jest konkurentem skarżącego w handlu armaturą hydrauliczną, w tym kratek ściekowych i uprawniony skierował do niego pisma ostrzegawcze z zarzutami naruszania praw do spornego wzoru. Podniósł zarzuty braku użyteczności, charakteru technicznego wzoru oraz nieprzedstawienie go w sposób na tyle jasny i wyczerpujący, aby znawca mógł ten wzór urzeczywistnić.

Objętą skargą decyzją Urząd Patentowy RP unieważnił objęte powołanym wnioskiem prawo ochronne na wzór użytkowy. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 100 i art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm., dalej: p.w.p.). Organ wskazał na wstępie, że wnioskodawca posiadała interes prawny, gdyż pomiędzy nim a skarżącym zachodził stosunek realnej konkurencji. W odniesieniu do spornego wzoru organ ocenił, że nie zaprezentowano go w sposób jasny i wyczerpujący w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Przede wszystkim dlatego, że na rysunku ilustrującym wzór nie przedstawiono następującej, istotnej cechy: "rynny (10) posiadają na swojej poziomo usytuowanej części przelotowe ażurowe otwory (17)". Organ uznał, że rysunek pozostawała w sprzeczności z zastrzeżeniem, a ponadto zastrzeżenie było niekompletne, bo nie zawierało cechy technicznej określającej to, jak woda przedostaje się do rynien ściekowych. Zdaniem organu sporne rozwiązanie pozbawione było również użyteczności. Organ wskazał, że wzór nie spełniał funkcji wynikającej z jego tytułu, bo gdyby odtworzyć wspomnianą cechę, to woda wypływałaby przez ażurowe otwory w rynnach nie dochodząc do syfonu odpływowego, a więc nie zapewniałaby odpływu ścieków.

W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1315/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postepowania sądowego. Sąd wskazał, że termin odroczenia ogłoszenia decyzji, o którym mowa w art. 2559 ust. 2 p.w.p. należy do procesowych, objętych hipotezą wstecznie w tym przypadku działającego art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o COVID-19. Dlatego bieg tego terminu z dniem 14 marca 2020 r. został z mocy bezpośrednio działającej normy prawnej wstrzymany. Nie mógł upłynąć 25 marca 2020 r., a zatem do ogłoszenia decyzji dojść wówczas nie mogło.

W następstwie skargi kasacyjnej organu (UP RP) Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 293/21 uchylił powołany wyrok i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. NSA stwierdził, że należało poddać pełnej kontroli zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, nie tylko procesowym i to w nie najistotniejszym zarzucie naruszenia art. 2559 ust. 3 p.w.p. w zw. z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 568), ale dokonać kontroli zgodności tej decyzji z przepisami postępowania, jak i przepisami prawa materialnego i stwierdzić, czy decyzja ta odpowiada prawu.

Sąd I instancji rozpoznając sprawę ponownie, w pierwszej kolejności wskazał, że odroczenie ogłoszenia zaskarżonej decyzji, a następnie faktyczne jej ogłoszenie w czasie pandemii wprawdzie mogło budzić wątpliwości z powodu późniejszego wejścia w życie przepisu art. 15 zzzs ust.1 pkt 6 ustawy o COVID-19, ale na skutek jej doręczenia i rozpoczęcia terminów procesowych od daty doręczenia nie miało to wpływu na wynik sprawy. Sąd zauważył, że rozprawa administracyjna, po której została wydana zaskarżona decyzja, została zamknięta 11 marca 2020 r. oznajmieniem o odroczeniu ogłoszenia decyzji na dwa tygodnie, zgodnie z przepisem art. 2559 ust. 1 p.w.p., i to ogłoszenie odbyło się 25 marca 2020 r., czyli w czasie formalnego obowiązywania przepisu art. 15 zzzs ust. 1 pkt 6 ustawy o COVID-19. (retroaktywnym). Ogłoszenie decyzji w spornym terminie objętym literalną wykładnią treści omawianego przepisu ustawy o COVID-19 nie było bezskuteczne.

Odnosząc się do kwestii interesu prawnego wnioskodawcy do wystąpienia o unieważnienia prawa ochronnego, nie budziło wątpliwości Sądu I instancji, że strony są konkurentami w zakresie wprowadzania do obrotu armatury hydraulicznej, w tym kratek ściekowych o cechach według spornego wzoru. Ponadto, uprawniony skierował do wnioskodawcy oraz do jego odbiorców pisma ostrzegawcze z zarzutami naruszania spornego wzoru. Wobec tego, zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że wnioskodawca miał interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Odnosząc się do podstaw unieważnienia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy Sąd I instancji za słuszne uznał stwierdzenie przez organ, że sporne prawo zostało udzielone z naruszeniem art. 89 ust. 1 pkt 2 p.w.p. oraz art. 94 p.w.p. Sąd podzielił stanowisko organu, że sporny wzór nie został przedstawiony na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wzór urzeczywistnić. Przesądzał o tym w szczególności fakt, że na rysunku ilustrującym sporny wzór nie przedstawiono cechy zastrzeganej w ten sposób, że: "rynny (10) posiadają na swojej poziomo usytuowanej części przelotowe ażurowe otwory (17)", która to cecha została wskazana jako istotna zarówno w zastrzeżeniu, w opisie istoty wzoru oraz w opisie przykładu wykonania. W szczególności, Fig.4 ujawniała obwodową szczelinę 18 utworzoną pomiędzy górnymi krawędziami rynny 10 i górnymi krawędziami pokrywy 12, którą woda może spływać do syfonu kratki ściekowej. Natomiast Fig.8 ujawniała przelotowe ażurowe otwory 17 wykonane w pokrywie 12 (o kształcie odwróconej litery U), którymi woda może spływać do syfonu kratki ściekowej. Wobec tego rysunek był sprzeczny z zastrzeżeniem. Sąd podzielił również stanowisko organu odnośnie kompletności spornego wzoru, gdzie organ wskazał, że nie zawierał cechy technicznej określającej jak woda przedostaje się do rynien ściekowych. Cech tych nie obejmowało zastrzeżenie.

Sąd I instancji, na kanwie zarzutu naruszenia art. 94 p.w.p., zgodził się również z organem, że sporne rozwiązanie było pozbawione użyteczności. Próba odtworzenia cechy zastrzeganej w ten sposób, że: "rynny (10) posiadają na swojej poziomo usytuowanej części przelotowe ażurowe otwory (17)", powodowałoby, że wzór ten nie spełniałby funkcji wynikającej z jego tytułu "Kratka ściekowa odpływowa, zwłaszcza prysznicowa", gdyż woda wypływałaby przez ażurowe otwory w rynnach nie dochodząc do syfonu odpływowego, a więc nie zapewniałaby odpływu do ścieków.

Zasadnie, zdaniem Sądu, organ nie podzielił stanowiska uprawnionego, że wadliwe sformułowanie zastrzeganych cech stanowiło jedynie lapsus. Wskazał, że zawarte w zastrzeżeniu sformułowanie "rynny posiadają na swojej poziomo usytuowanej części przelotowe ażurowe otwory" było zawarte także w opisie istoty spornego wzoru oraz w opisie jego wykonanie. Takie sformułowanie zastrzeganych cech nie mogło być traktowane w kategorii zwykłej omyłki pisarskiej, zaś sugerowana przez uprawnionego modyfikacja w tym zakresie była istotna i sięgała istoty rozwiązania.

Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone orzeczenie Urzędu Patentowego było prawidłowe.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

G. K., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- niedokonanie faktycznej kontroli decyzji z naruszeniem art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 p.p.s.a., skutkujące wadliwym oddaleniem skargi z naruszeniem art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, a także

- art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż nie można uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zrealizował obowiązek właściwego uzasadnienia wyroku oraz że wyrok ten zawiera wymagane przez ten przepis "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie", skoro

- błędnie przedstawiono stan sprawy i usprawiedliwienia przez WSA Urzędu Patentowego RP stwierdzeniem, że dokonywanie przez Urząd ustaleń sprzecznych z obowiązującym prawem (a przecież dopuszcza ono możliwość złożenia samoistnego wniosku o ograniczenie prawa udzielonego przez Urząd) było uzasadnione, ponieważ "Zgodnie bowiem z ort. 891 ust. 5 p.w.p. uprawniony może wnieść o ograniczenie patentu (prawa ochronnego na wzór użytkowy) przed rozprawą. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Przed rozprawą, która odbyła się w dniu 11 marca 2020 r. wniosek o ograniczenie ochrony nie został zgłoszony." (uzasadnienie zaskarżonego wyroku str. 12);

2) naruszenie prawa materialnego przez zaakceptowanie przez WSA błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa przez Urząd Patentowy RP:

- w tym ww. art. 891 ust. 5 p.w.p. w wyniku nieuwzględnienia faktu przez Urząd (dalej nazywany UP RP), że uprawniony złożył samoistny wniosek o ograniczenie ochrony przedmiotowego wzoru użytkowego i bez znaczenia dla konieczności uwzględnienia tego wniosku pozostawała okoliczność, czy wniosek ten został złożony "Przed rozprawą, która odbyło się w dniu 11 marca 2020 r.", a także

- naruszenie art. 33 ust. 1 p.w.p., w wyniku zaakceptowania niewłaściwego wskazania przez UP RP miejsca, w którym miał zostać opisany przedmiotowy wzór użytkowy,

- w wyniku których to wadliwych ustaleń doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735 z poźn. zm.):

• art. 8 k.p.a. w związku z wydaniem przez Organ decyzji sprzecznej z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym i niewskazaniu uzasadnionej przyczyny wydania odmiennego rozstrzygnięcia,

• art. 77 k.p.a. w związku z niewyczerpującym rozpatrzeniem przez organ całości materiału dowodowego poprzez nie odniesienie się do argumentów przedstawionych przez uprawnionego (tu skarżącego),

• art. 80 k.p.a. w związku z przekroczeniem przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i nienależytym uzasadnieniem nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez uprawnionego.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu ze wskazaniem, aby ten zastosował się do wykładni prawa oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GSK 293/21. Wniósł również o przyznanie mu zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto kasator wniósł o rozważenie celowości przedstawienia budzących poważne wątpliwości zagadnień prawnych wyłaniających się w toku rozpoznawania skargi kasacyjnej do rozstrzygnięcia - zgodnie z art. 187 § 1 p.p.s.a. - Składowi Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. zwrócenie się prośbą o wyjaśnienie: "Czy istniejący (do dnia 27 lutego 2020 r., tj. do dnia wejścia w życie znowelizowanej wersji art. 89 ustawy Prawo własności przemysłowej) obowiązek wykazania interesu prawnego wnoszącego o unieważnienie prawa wyłącznego udzielonego przez Urząd Patentowy RP mógł ograniczać się do wykazania zaistnienia jego interesu faktycznego, gdyż?" sytuacji, gdy odpowiedzi twierdzącej na postawione pytanie udzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny na str. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

D. T. S. A. sp. k., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie, jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Całkowicie niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. "skutkujące wadliwym oddaleniem skargi z naruszeniem art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie".

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów podkreślenia wymaga, że powołane przepisy prawa należą do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów postępowania. Naruszenie tych przepisów nie może w związku z tym stanowić samoistnej podstawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, bez wskazania konkretnej normy procesowej, która została naruszona. O naruszeniu przepisów art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję administracyjną Urzędu Patentowego RP. WSA w Warszawie przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej, Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 3 §1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13). To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z oceną ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego, dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do ich naruszenia.

Chybiony jest również wskazany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organem administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Dodać trzeba, iż zarzut, pod adresem Sądu I instancji błędnego przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy "i usprawiedliwienia przez WSA Urzędu Patentowego RP stwierdzeniem, że dokonywanie przez Urząd ustaleń sprzecznych z obowiązującym prawem (a przecież dopuszcza ono możliwość złożenia samoistnego wniosku o ograniczenie prawa udzielonego przez Urząd) było uzasadnione", jest całkowicie niezasadny. Wskazać trzeba, iż art. 891 pkt 1 p.w.p., który wszedł w życie 27 lutego 2020 r., stanowi, że: "Na wniosek uprawnionego z patentu, patent może być ograniczony przez zmianę zastrzeżeń patentowych". Jednak, zgodnie z treścią pkt 5 tegoż artykułu: "Uprawniony z patentu może wnieść o ograniczenie patentu w trakcie postępowania w sprawie sprzeciwu do czasu ustosunkowania się do sprzeciwu albo w trakcie postępowania w sprawie o unieważnienie patentu przed rozprawą." (podkr. – NSA). Zatem rację ma UP RP, co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji i pomieścił w uzasadnieniu wyroku, iż: "Organ zasadnie stwierdził, że w toku postępowania wnioskodawca popierał wniosek o unieważnienie prawa ochronnego w całości (w postaci w jakiej zostało ono udzielone) i wnioskiem tym Kolegium było związane, w myśl art. 255 ust. 4 pwp. Jednocześnie w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 891 pwp, przewidujący możliwość ograniczenia patentu/wzoru użytkowego, bowiem przepis ten wszedł w życie w dniu 27 lutego 2020 r. , a więc już po wszczęciu niniejszego postępowania spornego (7 listopada 2019 r.). Nawet gdyby jednak przyjąć, że przepis ten może być formalnie brany pod uwagę w niniejszej sprawie to należy wyjaśnić, że nie zostały spełnione jego przesłanki. Zgodne bowiem z art. 891 ust. 5 pwp uprawniony może wnieść o ograniczenie patentu (prawa ochronnego na wzór użytkowy) przed rozprawą. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Przed rozprawą, która odbyła się w dniu 11 marca 2020 r. wniosek o ograniczenie ochrony nie został zgłoszony." (s. 12 uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA). Zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art.89 1 p.w.p. przez zaakceptowanie przez WSA błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu przez Urząd Patentowy RP, jest niezasadny

Za nie znajdujące oparcia w stanie sprawy należy uznać także sformułowane w pkt 2 petitum skargi zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji "w wyniku wadliwych ustaleń" przepisów K.p.a., tj.: "art. 8 k.p.a. w związku z wydaniem przez Organ decyzji sprzecznej z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym i niewskazaniu uzasadnionej przyczyny wydania odmiennego rozstrzygnięcia", "art. 77 k.p.a. w związku z niewyczerpującym rozpatrzeniem przez organ całości materiału dowodowego poprzez nie odniesienie się do argumentów przedstawionych przez uprawnionego (tu skarżącego)", "art. 80 k.p.a. w związku z przekroczeniem przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i nienależytym uzasadnieniem nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez uprawnionego." Zarzuty te są w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne, a przy tym gołosłowne. Sąd I instancji nie mógł naruszyć tych przepisów k.p.a., ponieważ ich nie stosował. Nadto uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera argumentacji dotyczącej tych zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewadliwie Sąd I instancji analizując przebieg postępowania przed UP RP w niniejszej sprawie, zgromadzone w aktach sprawy dowody oraz ich omówienie i ocenę zaprezentowaną przez organ patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznał, iż zaskarżone orzeczenie UP RP jest prawidłowe. "Nie można skutecznie postawić organowi zarzutu naruszenia prawa materialnego. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie także uchybień procesowych. Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokładnie wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu nie można organowi przypisać naruszenia art. 7, 77 § 1, 11 i 80 k.p.a.". (s. 13-14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 33 ust. 1 p.w.p. "w wyniku zaakceptowania niewłaściwego wskazania przez UP RP miejsca, w którym miał zostać opisany przedmiotowy wzór użytkowy". Podkreślić trzeba, iż zarówno w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się, iż stosownie do treści art. 97 ust. 2 p.w.p. (w zw. z art. 33 ust. 1 p.w.p.) zgłoszenie wzoru użytkowego zawiera rysunki, które są obowiązkowym i nieodłącznym elementem każdego zgłoszenia wzoru użytkowego i powinny one, na równi z opisem wzoru użytkowego ujawniać jego istotę (tak NSA w wyroku z 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 354/06). Zatem nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że częścią dokumentacji zgłoszeniowej, w której ma być prawidłowo opisany wzór użytkowy, miał być tylko opis. W konsekwencji niewadliwie Sąd I instancji za organem patentowym przyjął, iż o zasadności zarzutu z art. 89 ust. 1 p.w.p., czyli zarzutu braku dostateczności ujawnienia "przesadza w szczególności fakt, że na rysunku ilustrującym sporny wzór nie przedstawiono cechy zastrzeganej w ten sposób, że "rynny (10) posiadają na swojej poziomo usytuowanej części przelotowe ażurowe otwory (17)", która to cecha została wskazana jako istotna zarówno w zastrzeżeniu, w opisie istoty wzoru oraz w opisie przykładu wykonania." (s. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku kasatora o rozważenie przez NSA celowości: "przedstawienia budzących poważne wątpliwości zagadnień prawnych wyłaniających się w toku rozpoznawania skargi kasacyjnej do rozstrzygnięcia – zgodnie z art. 187 § 1 p.p.s.a. – Składowi Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. zwrócenie się (...) o wyjaśnienie: "Czy istniejący (do dnia 27 lutego 2020 r., tj. do dnia wejścia w życie znowelizowanej wersji art. 89 Prawa własności przemysłowej) obowiązek wykazania interesu prawnego wnoszącego o unieważnienie prawa wyłącznego udzielonego przez Urząd Patentowy RP mógł ograniczać się do wykazania zaistnienia jego interesu faktycznego, gdyż?", Naczelny Sąd Administracyjny wniosku tego nie uwzględnił. Wskazać trzeba, iż zgodnie z treścią art. 187 § 1 p.p.s.a.: "Jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu." Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze zawarta w tym przepisie instytucja ma służyć wyjaśnianiu zagadnień prawnych wywołujących wątpliwości o kwalifikowanym charakterze (budzących "poważne wątpliwości"), jakie mogą się pojawić w toku postępowania przed sądem kasacyjnym. W ocenie składu orzekającego NSA w tej sprawie nie mamy do czynienia z takim zagadnieniem prawnym. Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, iż Naczelny Sąd Administracyjny tym zagadnieniem zajmował się już wielokrotnie. Przywołać trzeba np. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2007 r. (sygn. akt II GSK 92/07), w którym wskazano, że: "Przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej (a poprzednio – ustawy o wynalazczości) nie definiują pojęcia interesu prawnego. W postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia patentu ma zatem zastosowanie przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu swój interes prawny lub obowiązek. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do szeroko rozumianego prawa materialnego. Wykazanie się interesem prawnym polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224). Interes prawny ma jednak nie zawsze tylko taka osoba, której praw i obowiązków bezpośrednio będzie dotyczyła decyzja administracyjna. O interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. można mówić także wtedy, gdy istnieje związek pomiędzy sferą indywidualnych praw lub obowiązków danej osoby, a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych praw i obowiązków. Interes prawny ma zatem m. in. podmiot żądający unieważnienia prawa z patentu, gdyż jego prawa osobiste lub majątkowe są lub mogą być naruszone wykonywaniem prawa z rejestracji. Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (tu: wnioskodawcy) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia żądania unieważnienia patentu, wymaga dokonania szczegółowej analizy okoliczności faktycznych sprawy. Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu przepisów nie obowiązującej już ustawy o wynalazczości oraz ustawy Prawo własności przemysłowej było wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi doktryny. W kontekście zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji, warto w szczególności zwrócić uwagę na te z nich, które odnoszą się do podmiotów prowadzących konkurencyjną działalność, w ramach której zamierzają korzystać z wynalazku objętego patentem. W doktrynie już pod rządem ustawy o wynalazczości z 1972 r. przyjmowano, że interes prawny w unieważnieniu patentu mają konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym. W komentarzu do prawa wynalazczego (S. Sołtysiński, A. Szajkowski, T. Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego, Warszawa 1990, str. 315), powołując się na wcześniejszą pracę A. Kopffa (A. Kopff, Prawo wynalazcze. Zagadnienia wybrane, Warszawa 1978, str. 159), podzielony został pogląd, że interes prawny ma "...konkurent uprawnionego z patentu, który chce wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym...". Także J. Błeszyński i M. Staszków w monografii Prawo autorskie i wynalazcze (Warszawa 1983, str. 363) wskazują, że interes prawny w unieważnieniu patentu ma między innymi "...osoba, która jest zainteresowana przemysłowym stosowaniem wynalazku, o którym sądzi, że nie powinien zostać opatentowany...". Takie stanowisko prezentował również J. Szwaja (System prawa własności intelektualnej, Prawo wynalazcze, red. J. Szwaja i A. Szajkowski, Wydawnictwo PAN 1990, t. III, str. 412), który powołując się na wcześniejszą literaturę uważa, że interes prawny ma także "...konkurent uprawnionego z patentu, który już stosuje lub zamierza korzystać z wynalazku chronionego danym patentem". Podobne stanowisko prezentowane jest również w doktrynie pod rządem ustawy - Prawo własności przemysłowej (por. w szczególności: A. Szewc, G. Jyż, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2003, str. 200-201). W kontekście prezentowanych wyżej, utrwalonych poglądów doktryny, nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że brak jest podstaw do zastosowania tak szerokiego uzasadnienia interesu prawnego wnioskodawcy, jak w powołanym przez Sąd wyroku WSA w Warszawie z 13 czerwca 2005 r., LEX 167150 (str. 17 uzasadnienia). W świetle przedstawionych powyżej jednomyślnych poglądów doktryny należało stwierdzić, że interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu ma również "realny" konkurent uprawnionego z patentu. Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy. Interes prawny takiego podmiotu znajduje oparcie w prawie materialnym - w art. 63 ust. 1 p.w.p., z którego wynika prawo uprawnionego z patentu do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy i zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (tzw. "monopol patentowy"). W przypadku opatentowania metody produkcji korzystanie to polega na stosowaniu sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio tym sposobem (art. 66 ust. 1 p.w.p.). Prawo z patentu jest skuteczne erga omnes, a zatem ogranicza prawa konkurentów do korzystania z wynalazku w zakresie wyznaczonym zastrzeżeniami patentowymi i powoduje, że nabycie uprawnień do korzystania z rozwiązań technicznych objętych prawami ochronnymi danego patentu może nastąpić jedynie poprzez zawarcie umowy licencyjnej z właścicielem patentu. Reasumując, konkurent uprawnionego z patentu, zainteresowany przemysłowym stosowaniem wynalazku o którym sądzi, że nie powinien zostać opatentowany z uwagi na to, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania, posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. uprawniający go do wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia patentu."

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż za własne uznaje poglądy na tą kwestię, zaprezentowane w cytowanym wyżej wyroku NSA, które to poglądy były później wielokrotnie powtarzane i akceptowane w orzecznictwie NSA i doktrynie.

Końcowo odnosząc się do wniosku skarżącego kasacyjnie, zawartego w piśmie z 19 maja 2023 r. o wyznaczenie rozprawy w trybie zdalnym, zaś obecnie o zawieszenie postępowania – Naczelny Sąd Administracyjny go nie uwzględnił, ponieważ zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA sprawa ta została skierowana na rozprawę w trybie stacjonarnym i nie ma możliwości uczestniczenia w niej za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjna oddalił.