Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1751/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183, art. 141, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 11 ust. 1, par. 13 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 3 ust. 2 i ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant Kamil Lissowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 30/14 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję D. P. O. R. A. R.i M. R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesianie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 12 marca 2014r. I SA/Gd 30/14 oddalił skargę K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesienie.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Dnia [...] lipca 2005 r. skarżący złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z siedzibą w T. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005 wraz z załącznikami. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. organ przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu wsparcia na zalesianie w wysokości 10.344 zł, płatnej jednorazowo po wykonaniu zalesienia, a także premii pielęgnacyjnej w wysokości 1.472,80 zł, płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesia oraz premii zalesieniowej w wysokości 3.080 zł, płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. W dniu [...] czerwca 2011r. skarżący złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2011, do którego dołączył decyzje starosty B. zatwierdzające zaktualizowaną gleboznawczą kwalifikację gruntów na działkach ewidencyjnych nr 261, 239 i 246 położonych w gminie L.. Z przedłożonych decyzji wynika, że właścicielami tych gruntów są M. i R. K.. Powyższe potwierdził przedłożony przez stronę akt notarialny z dnia [...] lipca 2006 r. Rep. A nr [...], którym to B. i K. K. przekazali działki ewidencyjne nr 239 i 246 na rzecz M. K., oraz akt notarialny z [...] lipca 2006 r. Rep. A nr [...], którym to przekazali działkę ewidencyjną nr 261 na rzecz R. K. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2011 r. przedłożono umowy dzierżawy z dnia [...] lipca 2006 r., w których M. i R. K. oddali ww. działki w dzierżawę K. K.

Po przeprowadzonym ponownie postępowaniu (decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2011 r. została uchylona przez organ odwoławczy), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2012 r. wstrzymał skarżącemu płatność na zalesianie gruntów rolnych, uzasadniając, że przejmujący działki, dla których przysługiwała pomoc, w terminie 35 dni od daty przeniesienia własności nie wystąpili do ARiMR z wnioskiem o przejęcie płatności zalesieniowych przyznanych stronie, co stanowi naruszenie § 13 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 187, poz. 1929 ze zm.).

Po rozpatrzeniu odwołania od ww. rozstrzygnięcia Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G., decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał § 13 ust. 3 i § 11 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., stwierdzając kolejno, że w niniejszej sprawie własność działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie została przez stronę przeniesiona na rzecz M. i R. K., którzy w terminie określonym w ww. przepisach nie złożyli do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosku o przyznanie płatności oraz nie zobowiązali się do kontynuowania realizacji zobowiązań przyjętych przez stronę. W związku z powyższym organ I instancji zasadnie wstrzymał płatność zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 ww. rozporządzenia. Odnośnie zarzutów pominięcia w postępowaniu pełnomocnika, Dyrektor wskazał, że organ I instancji o udzielonym pełnomocnictwie dowiedział się po przeprowadzeniu czynności procesowych i po wydaniu decyzji (za właściwą datę doręczenia decyzji uznano [...] maja 2013 r. – data doręczenia decyzji pełnomocnikowi). W ocenie organu pominięcie w postępowaniu pełnomocnika pozostało jednak bez wpływu na wynik sprawy.

W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

- art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia danych personalnych pracownika ARiMR, który w lipcu 2006 r. udzielił skarżącemu mylnych informacji/pouczeń co do stanu prawnego dotyczącego dopłat na zalesianie;

- art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie, że ww. błędne pouczenie stanowić może okoliczność wyłączającą stosowanie sankcji finansowych (wstrzymania płatności);

- art. 9 k.p.a. poprzez udzielenie skarżącemu przez pracownika ARiMR mylnych informacji/pouczeń co do stanu prawnego dotyczącego dopłat na zalesianie, nie poinformowanie, czy organ I instancji podjął jakieś wewnętrzne działania w celu ustalenia ww. pracownika i ewentualnego skonfrontowania zeznań ww. osoby z zeznaniami skarżącego i jego żony;

- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. i art. 32 k.p.a. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżących brania udziału w przeprowadzeniu dowodu z wysłuchania skarżącego i jego żony, pozbawienie go wpływu na treść wyjaśnień udzielonych przez ww. osoby, uniemożliwienie mu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;

- art. 54 k.p.a. poprzez nieprawidłowe określenie treści wezwania;

- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i świadka;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy;

- art. 78 § 1 k.p.c. (prawdopodobnie autor skargi miał na myśl przepis k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i zeznań świadka;

- art. 79 k.p.a. poprzez niedoinformowanie pełnomocnika strony o miejscu i terminie przeprowadzenia ww. dowodów;

- art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony;

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji zaleceń organu II instancji zawartych w poprzedniej decyzji organu II instancji i zaaprobowanie tego stanu przez ten organ.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego Sąd wskazał, że w myśl art. 3 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – w miejsce wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wskazuje to, że zadania organu prowadzącego postępowanie w sprawach dotyczących płatności zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł, zaś od strony wymagana jest większa aktywność w zakresie przedstawiania dowodów. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy organ zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W świetle powyższego Sąd uznał zarzuty skargi sprowadzające się do kwestionowania nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i świadków, udziału w tych czynnościach i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, za pozostające bez wpływu na wynik sprawy. Pełnomocnik strony skarżącej w dniu [...] grudnia 2011 r. zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i to na jego wniosek, który skutkował uchyleniem pierwotnej decyzji, na wezwanie organu I instancji, B. i K. K. złożyli oświadczenia co do rzekomego błędnego pouczenia przez pracownika ARiMR. W ocenie Sądu przyjęcie pisemnych wyjaśnień w trybie art. 50 § 1 k.p.a. zamiast przesłuchania świadka i strony na tę okoliczność, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Z decyzji organu nie wynika, żeby negował czy odmawiał wiary oświadczeniom skarżącego i jego żony, co więcej stwierdził, że wyjaśnienia te stanowią "wiarygodny materiał dowodowy". W konsekwencji przesłuchanie ww. osób na okoliczność, którą organy przyjęły za udowodnioną zgodnie z wyjaśnieniami samej strony, było bezcelowe.

Sąd wskazał, że zasadniczą, bezpośrednią podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 187, poz.1929 ze zm.; zwane dalej rozporządzeniem zalesieniowym), zgodnie z którym płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11. Według zaś § 11 ust. 1

rozporządzenia zalesieniowego w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli: 1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji; 2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek. Cytowane przepisy ust. 1-2 stosuje się również, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie (§ 11 ust. 4). W dniu [...] lipca 2006 roku doszło do przeniesienia w wyniku zawartej umowy darowizny prawa własności działek (objętych wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r., na zalesianie których przyznano mu płatność na mocy decyzji organu pierwszej instancji) na rzecz synów skarżącego, którzy nie dotrzymali wskazanego wyżej 35-dniowego terminu prawa materialnego do złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz nie zobowiązali się do kontynuowania realizacji zobowiązań uprzednio złożonych przez stronę skarżącą. Kwestia przyznania bądź nie, płatności obdarowanym synom skarżącego pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania, którego stroną jest K. K..

Zdaniem Sądu trafnie organ przyjął, że przejęcie omawianego zobowiązania strony skarżącej przez nowych właścicieli nie było skuteczne i wobec tego doszło do spełnienia przesłanek opisanych w cytowanym wyżej § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego do wydania decyzji wstrzymującej przyznaną płatność. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów.

Odnośnie naruszenia art. 9 k.p.a. polegającego na udzieleniu skarżącemu przez pracownika organu błędnej informacji dotyczącej wpływu przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na możliwość uzyskania płatności, Sąd stwierdził, że we wniosku o przyznanie płatności skarżący zawarł oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a także zobowiązał się do niezwłocznego poinformowania na piśmie organu o przeniesieniu własności działek rolnych na rzecz innego producenta rolnego. Jedną z powyższych zasad jest przyznawanie płatności producentowi rolnemu. Stosownie do art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z kolei zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, albo posiadaczem zwierzęcia.

Z akt sprawy wprost wynika natomiast, czego strona też nie kwestionuje, że skarżący zbył gospodarstwo rolne, co oznacza, że przestał być producentem rolnym, w rozumieniu powołanych przepisów w zakresie działek objętych wnioskiem. Zdaniem Sądu, ta okoliczność stanowiła zasadniczą przesłankę wstrzymania płatności i to niezależnie od tego, czy zbywając gospodarstwo rolne skarżący działał pod wpływem błędu wywołanego niewłaściwym pouczeniem go przez pracownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nawet zakładając, że do błędnego pouczenia skarżącego doszło, to nie mogło to wywołać skutku w postaci przyznania płatności, gdyż skarżący nie spełniał wymaganych warunków. Powyższej konkluzji w żaden sposób nie zmieniłoby przesłuchanie świadka, czy strony, a także udział w tych czynnościach pełnomocnika, nawet zakładając, że "mógłby (on) wpłynąć na treść ich wyjaśnień".

W ocenie Sądu, jeżeli rzeczywiście został naruszony art. 9 k.p.a. i w wyniku nienależytego pouczenia skarżący poniósł szkodę w postaci nieuzyskania płatności, to nie jest on pozbawiony ochrony prawnej, z tym, że roszczeń odszkodowawczych powinien dochodzić przed sądem powszechnym. Naruszenie art. 9 k.p.a. może być bowiem uznane za obiektywny element winy (bezprawność) stanowiący jedną z przesłanek odpowiedzialności deliktowej. Ocena ewentualnych żądań w tym zakresie należy do sądu powszechnego orzekającego w sprawach cywilnych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną w imieniu skarżącego złożył radca prawny G. P. zarzucając wyrokowi naruszenie:

1.naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 11 ust. 1 i § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 797/2004 oraz w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w związku z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że okoliczność ewentualnego udzielenia skarżącemu błędnej informacji przez pracownika Agencji w zakresie wpływu zbycia nieruchomości na zachowanie uprawnień do płatności na zalesienie, powstaje bez znaczenia dla powstania obowiązku wstrzymania skarżącemu wypłat płatności i ich zwrotu przez skarżącego,

2.naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym i bez jego właściwej oceny, tj. poprzez przyjęcie że organy administracji nie reagowały i nie odmawiały wiary oświadczeniom skarżącego i jego żony i przyjęły okoliczności objęte ich zeznaniami za udowodnione (str. 5 uzasadnienia),

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a tej ustawy przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, opisanego w pkt. I niniejszej skargi,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy przez oddalenie skargi mimo naruszenia przepisów postępowania. które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 2 pkt 1,3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia danych personalnych pracownika ARiMR, który w lipcu 2006 r. udzielił skarżącemu mylnych informacji co do stanu prawnego dotyczącego dopłat na zalesianie, art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie że w/w błędne pouczenie skarżącego przez pracownika ARiMR stanowić może okoliczność wyłączającą stosowanie sankcji finansowych (wstrzymania płatności) wobec skarżącego, art. 9 k.p.a. poprzez udzielenie skarżącemu przez pracownika ARiMR mylnych informacji ( pouczeń ) co do stanu prawnego dotyczącego dopłat na zalesianie, nie poinformowanie skarżącego, czy organ I instancji podjął jakieś wewnętrzne działania w celu ustalenia w/w pracownika i ewentualnego skonfrontowania zeznań w/w osoby z zeznaniami skarżącego i jego żony, art. 10 k.p.a. w związku z art. 40 § 2 k.p.a. i art. 32 k.p.a. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżących brania udziału w przeprowadzeniu dowodu z wysłuchania skarżącego i jego żony, pozbawienie go wpływu na treść wyjaśnień udzielonych przez w/w osoby, uniemożlwienie mu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, art. 54 k.p.a. poprzez nieprawidłowe określenie treści wezwania, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i zeznań świadka, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy poprzez rezygnację z przesłuchania strony i z zeznań świadka, art. 78 § 1 k.p.a.. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i zeznań świadka, art. 79 k.p.a. poprzez niepoinformowanie pełnomocnika strony o miejscu i terminie przeprowadzenia w/w dowodów, art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji zaleceń organu II instancji zawartych w poprzedniej decyzji organu II instancji i zaaprobowanie tego stanu przez organ II Instancji.

Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości w/w decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Należy również wskazać, że sposób sformułowania zarzutu prawa materialnego i jego uzasadnienie budzi istotne zastrzeżenia w świetle art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i powoduje trudności w merytorycznym ustosunkowaniu się do tegoż zarzutu. Zważyć bowiem trzeba, że uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie nie wskazał, czy zarzut naruszenia prawa materialnego polega na błędnej wykładni, czy na niewłaściwym zastosowaniu przepisów § 11 ust. 1 i § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz.1929 ze zm. – zwane dalej rozporządzeniem) w zw. z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 797/2004 oraz w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 1164 ze zm.) oraz w związku z art. 8 k.p.a.

W pierwszej kolejności należy omówić zarzuty naruszenia prawa procesowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przywołany przepis określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

W tej mierze wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wszystkie powołane orzeczenie dostępne na stronie:www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). Wyjaśnić również należy, że poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia podważać bowiem można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zaś ustalenia stanu faktycznego, poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., I GSK 249/09). Przy tym, sama wadliwość koncepcji prawnej przedstawionej w uzasadnieniu wyroku nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tylko naruszenie tych przepisów prawa, których błąd dotyczy (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I GSK 515/09).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., warunki, którym czynić powinno zadość uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego I instancji i konfrontując je z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku, brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia wymogów konstrukcyjnej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej oraz funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji prawidłowo realizując obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących sfery faktów, zajmując wyraźne stanowisko, co do stanu faktycznego i prawnego przyjętego za podstawę wyrokowania.

Autor skargi kasacyjnej twierdzi, że decyzje kontrolowane przez Sąd I instancji wydane zostały z naruszeniem między innymi art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a., w szczególności dlatego, że wskutek błędnego pouczenia organu zostały naruszone prawa skarżącego. K. K. został bowiem błędnie pouczony przez pracownika organu I instancji w zakresie wpływu zbycia nieruchomości na zachowanie uprawnień do płatności na zalesianie. Zdaniem pełnomocnika, gdyby skarżący otrzymał prawidłową poradę, to z pewnością poinstruowałby synów, aby w terminie 35 dni złożyli w Agencji właściwe wnioski, co pozwoliłoby na dalsze wypłacenie im płatności i nie narażało skarżącego na ryzyko zwrotu już otrzymanych płatności.

§ 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania w przypadku: 3) przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11.

Według zaś § 11 ust. 1 rozporządzenia w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli: 1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji; 2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.

Cytowane przepisy ust. 1-2 stosuje się również, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie (§ 11 ust. 4).

Analiza akt sprawy potwierdza, że w dniu [...] lipca 2006 r. doszło do przeniesienia - w wyniku zawartej umowy darowizny - prawa własności działek (objętych wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r., na zalesianie których przyznano mu płatność na mocy decyzji organu pierwszej instancji) na rzecz synów skarżącego, którzy nie dotrzymali wskazanego wyżej 35-dniowego terminu prawa materialnego do złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz nie zobowiązali się do kontynuowania realizacji zobowiązań uprzednio złożonych przez stronę skarżącą.

Co do zasady więc, uznanie przez organy, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, spełnione zostały, określone w § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, przesłanki do wydania decyzji o wstrzymaniu płatności na zalesianie przyznanej K. K. było uzasadnione.

Należy zauważyć, że z punktu widzenia normy prawnej wyrażonej w przepisie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia okoliczności podnoszone przez pełnomocnika skarżącego są irrelewantne. W orzecznictwie wskazuje się, że "skarżący nie może skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach przeniesienia własności działki, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności i zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych przez 20 lat. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem" (zob. wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 99/14, dostępny na stronie www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).

Nie powinno budzić również wątpliwości, że organy administracji publicznej mają prowadzić postępowanie z zachowaniem zasad określonych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., jednak nie oznacza to, że są zobowiązane w tym postępowaniu do uwzględnienia stanu wiedzy na temat prawa podmiotów. Nieznajomość prawa w odniesieniu do sankcji związanych ze zbyciem nieruchomości objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie nie może być okolicznością usprawiedliwiającą, bowiem taka reguła nie istnieje w prawie administracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2015 r., II GSK 737/14, dostępny na stronie www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Dla oceny poprawności prowadzenia postępowania w sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej istotne jest to, czy organy naruszyły przepisy procesowe, bo tylko wtedy można byłoby postawić im zarzut działania niezgodnego z prawem. Naruszenie zasad wynikających z przepisów k.p.a. wskazanych w zarzucie miałoby miejsce tylko wtedy, gdy organy naruszyłyby przepisy prawa regulujące postępowanie w sprawie wstrzymania płatności na zalesianie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie można mówić jedynie o niestarannym działaniu skarżącego, a nie o wadliwym działaniu organów. Wymaga bowiem podkreślenia, że K. K. występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych jednocześnie nałożył na siebie obowiązki, których niezachowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Nawet zaistnienie błędnego pouczenia organu nie może uchylać konsekwencji wynikających z cytowanego przepisów prawa, których znajomość obciąża skarżącego.

Jedynie na marginesie rozważań należy wskazać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że takie błędne pouczenie

w ogóle miało miejsce. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji trafnie zwrócił uwagę, że wyjaśnienia K. K. są sprzeczne i w czasie jego wizyty w Biurze Powiatowym ARiMR w B. mogło dojść do nieporozumienia i błędnego zrozumienia przez skarżącego przekazanych informacji, które prawdopodobnie dotyczyły innej kwestii, tj. przesłanek nabycia prawa do renty strukturalnej. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zarzut pełnomocnika, że organy zaniechały ustalenia danych personalnych pracownika organu I instancji, który miał udzielić mylnych informacji skarżącemu jest chybiony. Nie może budzić również wątpliwości, że pozbawienie pełnomocnika możliwości brania udziału w wysłuchaniu skarżącego i jego żony nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.