Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 66/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 823/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi K.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 września 2023 r. nr KO.492.17.2023 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 823/23 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi K.N. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 września 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. odrzucił skargę, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w postaci podania jej numeru PESEL. Zarządzeniem z 10 listopada 2023 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 20 listopada 2023 r. Skarżąca nie wskazała swojego numeru PESEL.

Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie została spełniona główna przesłanka przywrócenia terminu – skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesu. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Pojęcie winy strony obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, zaś jej zaniedbanie nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej nie pozwala przyjąć, że uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez jej winy, na skutek nadzwyczajnej okoliczności. Nieuwagi lub zaniedbania nie można, w ocenie Sądu I instancji, kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.

Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.:

• art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634, dalej: p.p.s.a.), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż w sprawie zaszły nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącej uzupełnienie braków, o które wzywał Sąd, podczas gdy skarżąca w sposób dostateczny wykazała, iż "uchybienie terminowi nie nastąpiło jej winy" bowiem wynikało, z zawinionego zaniedbania pracownika skarżącej, który umyślnie zaniechał wykonania ciążących na nim obowiązków służbowych, za co został ukarany karą nagany.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pracownik odpowiedzialny za wysłanie przygotowanego przez skarżącą pisma procesowego zawierającego jej nr PESEL, zgodnie z obowiązującą organizacją pracy, nie dopełnił swoich obowiązków zawodowych. skarżąca wskazała, że nie miała świadomości braku realizacji polecenia służbowego, zaś o nieprzekazaniu korespondencji dowiedziała się dopiero z postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. Skarżąca do wniosku dołączyła oświadczenie pracownika o nieprzekazaniu przesyłki do WSA oraz wskazała, że odpowiedzialnemu za to zadanie pracownikowi została wymierzona kara porządkowa nagany. Dlatego też w ocenie skarżącej, wbrew stanowisku WSA w Łodzi, do uchybienia terminu doszło bez jej winy, dopełniła ona bowiem wskazanego obowiązku, niezwłocznie przygotowała pismo uzupełniające braki formalne skargi, zaś to pracownik nie dopełnił swoich obowiązków oraz zataił ten fakt przed skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Kryterium braku winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi bowiem konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (vide postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757; Tadeusz Woś, Hanna Knysiak - Molczyk, Marta Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005 r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis s. 333). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, str. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011 s. 409).

W orzecznictwie przyjmuje się, co słusznie zauważa Sąd I instancji, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się w szczególności przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 1 grudnia 2015 r., o sygn. akt II OZ 1223/15 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strony dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. "Co istotne, wina w uchybieniu terminu to również wina osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu." (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1198/17, LEX nr 2426616). Przywrócenie terminu może mieć również miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie można usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez skarżącą okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu, jak i we wniesionym zażaleniu nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego w skargi w zakresie nadesłania jej numeru PESEL.

Właściwa organizacja wewnętrznej pracy w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Za taką też uznać należy sposób obiegu pism oraz ich wysyłki. To na skarżącej spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy zarówno własnej, jak i podległych jej pracowników, żeby uniknąć omyłek, które powodują szkody związane z uchybieniem terminów procesowych. Właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym, obejmuje też winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Wszelkie zaniedbania w obiegu korespondencji, należy postrzegać w kategoriach niewłaściwej organizacji pracy, zaś zaniedbania i nieuwagi pracownika zatrudnionego przez Skarżącą nie mogą zostać zakwalifikowane jako przesłanka umożliwiająca przywrócenie terminu. Nie zmienia tego zarówno złożone przez pracownika oświadczenie, jak i ukaranie go karą porządkową na podstawie art. 108 Kodeksu pracy.

Z tych względów za prawidłowe uznać zatem należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.