Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1638/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 24 lipca 2023 r. nr SKO.4115.461.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1638/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi K.O. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 24 lipca 2023 r. nr SKO.4115.461.2023 dotycząca odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, K.O. wnioskiem z 10 marca 2023 r. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babką M.K..

Decyzją z 13 kwietnia 2023 r. nr ŚR.524.780.2023 Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Wskazał na art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 370 ze zm., dalej: u.ś.r.), wg którego warunkiem przyznania tego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki przed 18 rokiem życia lub w trakcie trwania nauki w szkole lub szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Niepełnosprawność M.K. nie powstała przed 18 (lub 25) rokiem życia, co wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji K.O. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. bez uwzględniania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Wywiodła, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność wskazanym wyrokiem stwierdził TK.

SKO przywołaną na wstępie decyzją z 24 lipca 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1, 1 a i 1 b u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję Wójta z 13 kwietnia 2023 r.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobom o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. przewiduje z kolei, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia, lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W ocenie Kolegium odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o argument o braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie jest prawidłowa. Jest to następstwo wyroku TK z 21 października 2014 r. K 38/13, którym orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stosując więc właściwy sposób wykładni u.ś.r. należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później niż we wskazanym wyżej przepisie, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Tak samo będzie w przypadku, kiedy nie jest możliwe precyzyjne ustalenie daty powstania niepełnosprawności.

Decyzję organu I instancji należało jednak utrzymać w mocy, bowiem obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności obciąża córkę osoby wymagającej opieki, a dopiero następnie wnioskodawczynię jako jej wnuczkę. W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1. Jak wynika z akt sprawy, osoba wymagająca opieki ma córkę – E.L., która oświadczyła, że nie może sprawować opieki nad swoją matka, gdyż pracuje zawodowo i jest w wieku przedemerytalnym ochronnym. Nie ulega wątpliwości, że córka osoby wymagającej opieki zobowiązana jest do alimentacji w pierwszej kolejności przed stroną odwołującą. Oznacza to, że istniałyby przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jedynie wówczas, gdyby córka nie była w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki. Taką okolicznością, która mogłaby uzasadniać niemożność spełnienia obowiązku alimentacyjnego jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 i pkt 3 u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Zatem mimo tego, że K.O. sprawuje nad babcią opiekę faktyczną, to w okolicznościach wynikających z akt sprawy nie może skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad nią.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z 24 lipca 2023 r. K.O. (działając za pośrednictwem pełnomocnika – adwokata) zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na:

- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

- przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawna M.K. ma córkę, na której - jako spokrewnionej w pierwszym stopniu - spoczywa obowiązek opieki nad matką,

- uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny córki względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w sytuacji skarżącej nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm., dalej K.r.o.) obowiązek alimentacyjny względem babci, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego,

2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

a) art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą i realnych możliwości sprawowania przez E.L. opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia M.K., a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej,

b) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w nie wyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżoną decyzję SKO

z 24 lipca 2023 r. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wynikające z tej decyzji rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z 13 kwietnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią jest prawidłowe (z uwagi na datę orzekania przez Sąd w przedmiotowej sprawie, w związku ze zmianą od 1 stycznia 2024 r. przepisów u.ś.r. regulujących przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd ubocznie zwraca uwagę, że ocena legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji dokonywana jest wg stanu prawnego obowiązującego w dacie ich wydawania).

1. Niewątpliwie prawidłowe jest wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium co do tego, że wbrew uznaniu organu I instancji, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić przesłanki odmownego załatwienia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego; wg orzeczenia z [...] marca 2016 r. o zaliczeniu jej babki do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie da się ustalić, od kiedy ta niepełnosprawność u niej istnieje).

Wyrażone w powyższym zakresie stanowisko Kolegium odzwierciedla utrwaloną i jednolitą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, którą Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i aprobuje. Została ona wypracowana na kanwie wyroku TK z 21 października 2014 r. K 38/13, którym TK orzekł, iż w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje wprost skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Powoduje jednak konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa które pozostają zgodne z Konstytucją RP - przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa - tak, aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Stosując taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy więc przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten – jako zgodny z Konstytucją – powinien znaleźć zastosowanie.

Natomiast w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W rezultacie nie było dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mimo zatem, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie został uchylony lub zmieniony i zachował dotychczasowe brzmienie, powoływanie się na literalne brzmienie tego przepisu jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – jak uczynił to organ I instancji - nie znajdowało uzasadnienia.

W tej sytuacji - mimo wskazanego wyroku TK oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP na mocy którego orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne – Wójt w sposób prawnie niedopuszczalny wywiódł z literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. przeszkodę do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że wg orzeczenia o zaliczeniu jej babci do znacznego stopnia niepełnosprawności nie da się ustalić, od kiedy ta niepełnosprawność u niej istnieje.

2. Sąd w pełni podziela także stanowisko Kolegium co do zaistnienia drugiej ze wskazanych przez ten organ przyczyn odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że na skarżącej K.O. - jako wnuczce - ciążył w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązek alimentacyjny wobec babki M.K. oraz że sprawowała ona nad nią opiekę jako osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wraz ze wskazaniem m.in. na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji). Skarżąca spełniała więc wymóg o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Stosownie jednak do powołanego już art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne skonstruowane jest na zasadzie obowiązku alimentacyjnego. Ma za zadanie zrekompensować osobie która podjęła się opieki brak pobierania wynagrodzenia w związku z rezygnacją z pracy bądź w związku z jej niepodejmowaniem, osobie zaś wymagającej opieki realną pomoc w codziennym życiu w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością.

Konsekwencją alimentacyjnego charakteru świadczenia jest wprowadzenie grup osób uprawnionych do jego pobierania, które odpowiadają kolejności obowiązków alimentacyjnych, od najbliższych krewnych poprzez kolejne grupy pokrewieństwa. Skorzystanie z tego świadczenia przez osobę z kolejnej grupy podmiotów uzależnione jest od stwierdzenia braku osób, których obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek wnioskodawcy, bądź orzeczono względem tych osób znaczną niepełnosprawność, która z oczywistych względów wyklucza niesienie niezbędnej pomocy.

Zgodnie z art. 128 K.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. K.r.o. ustala w przepisie art. 132 kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Świadczenie pielęgnacyjne pełni zatem rolę pewnego rodzaju wynagrodzenia, wprowadzając jednocześnie zakaz podwójnego wynagradzania. Jeżeli osoba zobowiązana do opieki w pierwszej kolejności pracuje bądź korzysta z wymienionych w przepisie świadczeń, nie może ubiegać się o to świadczenie. Taka sytuacja powoduje również zakaz uruchomienia prawa do uzyskania tego świadczenia przez kolejne grupy ewentualnych świadczeniobiorców. Należy przyjąć, że osoba należąca do kolejnej grupy świadczeniobiorców nie znajduje się w sytuacji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym uruchomienia środków socjalnych z budżetu państwa.

Ustawodawca nie przewidział również możliwości wyboru osoby, która będzie uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Wprowadził ściśle określone reguły kolejności osób uprawnionych. Nie jest możliwe dowolne wybranie spośród wszystkich osób uprawnionych do tego świadczenia osoby, która będzie je pobierać. Kolejność ustalona przez ustawodawcę jest bezwzględna. Kolejna grupa uruchamiana jest wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma osób w pierwszej grupie, bądź gdy z określonych przyczyn nie mogą tej opieki sprawować. Zatem osoby uprawnione nie mogą dokonywać samodzielnie wyboru osoby która będzie świadczyć pomoc w ramach świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez np. wybranie spośród siebie osoby która nie pracuje, z pominięciem osoby z pierwszej grupy zobowiązanych. Świadczenie pielęgnacyjne nie ma na celu zagwarantowania, że wszystkie osoby z rodziny osoby niepełnosprawnej będą miały zapewnione wynagrodzenie, ale ma służyć temu, że osoby najbliższe świadczące tą opiekę nie zostaną wyeliminowane społecznie ze względu na brak środków finansowych, z drugiej zaś strony zagwarantują, że osoba wymagająca opieki zostanie zaopiekowania przez najbliższych członków rodziny.

Odmiennego stanowiska nie mogą więc uzasadniać takie okoliczności jakie przywołała skarżąca w stosunku do swojej matki jako osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności z tytułu obowiązku alimentacyjnego, a więc jej praca zawodowa, czy niepotwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jej zły stan zdrowia (odzwierciedlony w dołączonej do skargi dokumentacji).

Na potwierdzenie powyższej argumentacji – wobec występującej w tym zakresie uprzednio rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - należy dodatkowo przywołać uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, w której pkt 1 orzeczono, że "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.)".

Oznacza to, że jedynie legitymowanie się przez osobę z pierwszej grupy osób obowiązanych alimentacyjnie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności daje możliwość ubiegania się przez osobę z kolejnej grupy osób obowiązanych alimentacyjnie o świadczenie pielęgnacyjne.

Podkreślić przy tym należy moc prawną uchwał NSA. Zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., "Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio".

Treść tego przepisu nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale NSA. Sąd orzekający w sprawie nie dostrzegł w sprawie przesłanek o jakich mowa w art. 269 § 1 P.p.s.a. do wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że babka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga w związku z tym stałej opieki. Bezsporne jest także, że opiekę tą sprawuje skarżąca. Jednak zobowiązana w pierwszej kolejności do opieki nad M.K. jest jej córka E.L. Z uwagi na to, że nie legitymuje się ona jednak orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub równoważnym zgodnie z art. 3 pkt 21 u.ś.r.), organ II instancji prawidłowo stwierdził brak podstaw do przyznania skarżącej jako wnuczce wnioskowanego świadczenia.

Z uwagi na wskazaną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przyczynę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, zakwestionowaną w całości przez organ odwoławczy, prawidłowe pod względem proceduralnym powinno być zastosowanie przez SKO art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenie w całości decyzji Wójta i orzeczenie co do istoty sprawy, zamiast art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Ponieważ naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego uprawniają sąd administracyjny tylko naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec jednoczesnego prawidłowego zastosowania przez Kolegium przepisów prawa materialnego, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Stosownie do powyższego - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - Sąd skargę oddalił.