Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 415/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 305/20 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 14 grudnia 2019 r. nr NSP.906.1.10.2019 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w S. na rzecz Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 305/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę P. Sp. z o.o. w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 14 grudnia 2019 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła P. Sp. z o.o. w S., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o orzeczenie o obowiązku zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. prawa procesowego, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w zw. z § 6 ust. 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia, poprzez nieuprawnione uznanie przez WSA, że organ II instancji prawidłowo ocenił orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej i uznał je za rzetelne w sytuacji, w której zostało ono wydane po zapoznaniu się przez lekarzy orzeczników jedynie z nierzetelnie sporządzoną kartą oceny narażenia zawodowego sporządzoną na podstawie niewielkiej części materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w konsekwencji czego WSA w sposób nieuzasadniony nie zastosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i błędnie oddalił skargę;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez nieuprawnione uznanie, ze organ II instancji prawidłowo ocenił orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] i uznał je za rzetelne w sytuacji, w której w treści tego orzeczenia brak jest odniesienia do udokumentowanych przed dniem 25 listopada 2016 r. objawów mogących zostać uznane za symptom zespołu cieśni nadgarstka, a więc w okresie uprawniającym do uznania schorzenia Uczestniczki za chorobę zawodową, w wyniku czego WSA w sposób nieuzasadniony nie zastosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i błędnie oddalił skargę;

3. art 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez nieuprawnione uznanie, ze organ II instancji prawidłowo ocenił dowód w postaci karty oceny narażenia zawodowego i uznał ją za rzetelnie sporządzoną, choć nie uwzględniono w niej chronometrażu czynności obciążających układ ruchu i nie określono stopnia obciążenia Uczestniczki wysiłkiem fizycznym, w wyniku czego WSA w sposób nieuzasadniony nie zastosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i błędnie oddalił skargę;

4. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 248 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.c.) poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku Skarżącej o zobowiązanie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. do nadesłania dokumentu, na który powołała się jednostka orzecznicza podtrzymując orzeczenie o uznaniu schorzenia Uczestniczki za chorobę zawodową, co uniemożliwiło ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, będących podstawą dla wydania zaskarżonego wyroku;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia poprzez nieuprawnione uznanie, że organ II instancji prawidłowo nie uwzględnił okoliczności przemawiających za stwierdzeniem pozazawodowego charakteru choroby Uczestniczki i pominął wnioski dowodowe zgłaszane przez stronę w tym zakresie.

II. przepisów prawa materialnego:

1. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1320; powoływanej dalej jako: k.p.) w zw. z art. 2352 k.p. w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z Ip. 20 pkt 1 kolumna 2 załącznika do rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji utrzymującej w mocy decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej w sytuacji, w której z orzeczenia lekarskiego będącego podstawą tej decyzji wynika, że objawy choroby Uczestniczki po raz pierwszy zostały udokumentowane po upływie roku od dnia zakończenia pracy w rzekomym narażeniu zawodowym;

2. art. 2351 k.p. poprzez nieuprawnione w okolicznościach niniejszej sprawy uznanie, że w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki dla uznania schorzenia za chorobę zawodową, a w konsekwencji brak uchylenia błędnej decyzji organu II instancji i organu I instancji.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że większość zarzutów skargi kasacyjnej pozostaje w związku funkcjonalnym, co wymaga ich łącznego rozpoznania.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach w przedmiocie stwierdzenia u D. C. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych uznał, że decyzja ta, jak i poprzedzającą ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nie jest niezgodna z prawem.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na zarzutach naruszenia prawa materialnego i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie podkreślić, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Tak więc w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną winna powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym w jej ocenie uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym należy podkreślić, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania zostały sformułowane i uzasadnione w taki sposób, że ich wspólny mianownik stanowi zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 151 p.p.s.a.

W omawianym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do wskazania na przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji granic swobodnej oceny dowodów poprzez naruszenie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, błędną ocenę materiału dowodowego, dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem części dokumentów.

W ocenie NSA brak jest usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wymienionych przepisów prawa w sposób, w jaki przedstawia to strona skarżąca.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że biorąc pod uwagę konsekwencje wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a., które najprościej rzecz ujmując wyrażają się w tym, że sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania (przedmiotem kontroli legalności) innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, należy podnieść, że wymieniony przepis może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyroki NSA z dnia: 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2352/17; 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 284/18).

W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceniając czy organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy, musi mieć na względzie, że konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na wynik sprawy; zatem chodzi o ustalenie czy rzeczywisty stan faktyczny sprawy odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu wyrażonemu w normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie.

W tym stanie rzeczy, przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów kwestionujących prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej, ani sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy, pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Należy zauważyć, że w podstawie kasacyjnej nie wyjaśniono na czym konkretnie miało polegać naruszenie powołanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jedynie w sposób bardzo ogólny nawiązano do podniesionego zarzutu. Lakoniczne stanowisko skarżącej w omawianej kwestii prowadzi do wniosku, że w istocie zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został uzasadniony. Ponadto skarżąca, podnosząc uchybienia w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie wskazała na czym polegał wpływ tych uchybień na wynik sprawy.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Spółki, Sąd I instancji słusznie przyjął, że nie doszło także do naruszenia § 6 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Natomiast stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz może wystąpić o ich uzupełnienie do: pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika - w zależności do zakresu wymaganych informacji (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Dodatkowo w świetle § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej, jednostkami, które mają prawo i obowiązek orzekania w przedmiocie chorób zawodowych (tj. czy dane warunki pracy mogły spowodować chorobę zawodową), są wyłącznie jednostki szczegółowo określone w § 5 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Organy inspekcji sanitarnej nie są natomiast uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA z dnia: 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13, 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97, 23 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 108/03, 2 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 225/98, 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18).

W przedmiotowej sprawie posiadająca stosowne uprawnienia jednostka orzecznicza II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy w Ł. 10 października 2018 r., wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u strony choroby zawodowej: przewlekłych chorób układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W orzeczeniu tym podkreślono, że praca na stanowisku montera wiązek elektrycznych w latach 2006 - 2007 oraz 2007 - 2016 związana była z czynnikiem narażenia zawodowego stanowiącym potencjalną przyczynę choroby zawodowej, tj. ze sposobem wykonywania pracy. Jednostka orzecznicza II stopnia w uzasadnieniu orzeczenia stwierdziła, że wykonywanie czynności zawodowych mogło przyczynić się do wzrostu ciśnienia w kanałach nadgarstków oraz do powtarzalnego ucisku pni nerwów pośrodkowych w ich obrębie. IMP w Ł. odniósł się również do danych z wywiadu i dokumentacji medycznej D. C., z których wynika, że pierwsze dolegliwości bólowe ze strony układu ruchu dotyczące lędźwiowego odcinka kręgosłupa ww. odczuwała od ok. 2006/2007 r. Ponadto od ok. 2015 r. badana odczuwała bóle i drętwienie rąk, zwłaszcza w godzinach nocnych, a dolegliwości te wiązano ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa. W dniu 25 listopada 2016 r. badanie elektroneurologiczne nerwów pośrodkowych wykazało obustronne minimalne zmiany demielinizacyjne włókien czuciowych nerwów pośrodkowych na poziomie nadgarstków, a badaniem USG z dnia 6 marca 2017 r. potwierdzono cechy obustronnego zespołu cieśni kanału nadgarstka. Po przebytym zabiegu chirurgicznym uwolnienia zespołu cieśni kanału nadgarstka prawego, w dniu 20 listopada 2017 r. uzyskano poprawę kliniczną. Podczas hospitalizacji w IMP w Ł. pacjentka zgłaszała drętwienie palców I-II ręki lewej, zwłaszcza w nocy, natomiast dolegliwości w kończynie prawej górnej od czasu zabiegu uległy znacznemu zmniejszeniu. Na podstawie wyników badań przeprowadzonych w IMP w Ł., u D. C. rozpoznano stan po przebytym leczeniu operacyjnym zespołu cieśni nadgarstka prawego oraz zespół cieśni kanału nadgarstka lewego. Ponadto, jednostka orzecznicza odniosła się do pozazawodowych czynników ryzyka zawodowego związanych z zespołem cieśni nadgarstka i wyjaśniła, że choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa oraz nieczynne hormonalnie wole guzkowe tarczycy nie są czynnikami ryzyka rozwoju tego schorzenia (jak wskazał WOMP w orzeczeniu z dnia 18 lipca 2018 r.), a do czynników ryzyka rozwoju tej choroby należą m.in. płeć żeńska, wiek okołomenopauzalny, zaburzenia gospodarki hormonalnej, lipidowej i węglowodanowej. Niemniej jednak IMP w Ł. orzekł, że przeprowadzona analiza sposobu wykonywania pracy D. C. pozwala z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć zawodową etiologię schorzenia, pomimo faktu, że badana jest kobietą, otyłości I stopnia, a także pomimo dyslipidemii, czy też ewentualnych zaburzeń gospodarki hormonalnej estrogenowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia lekarskie, którymi dysponowały organy obu instancji, zawierają elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazują, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że były podstawy do stwierdzenia, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) - tak jak tego wymaga art. 2351 Kodeksu pracy. Podkreślenia wymaga przy tym, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego decyduje zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.

Za chybione uznać więc należy zarzuty naruszenia z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zarzuty te sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W k.p.a. obowiązuje tzw. swobodna ocena dowodów w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w rozumieniu art. 7 k.p.a. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że właściwy w sprawie organ administracji publicznej powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały dostępny materiał dowodowy.

Odnosząc się zatem do wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego.

Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, zwłaszcza, że organy zebrały w całości materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy.

Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut naruszenia art. 78 § 1 i 2 k.p.a. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela przy tym pogląd, że choć strona - zgodnie z art. 78 k.p.a. - posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., II OSK 2191/12 oraz wyrok NSA z dnia 6 października 2015 r., II OSK 314/14- publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 k.p.a., wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się uchybienia ze strony organów w kwestii nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącą. Okoliczności sprawy wskazują, że odstąpienie od przeprowadzenia tego dowodu było zasadne, albowiem z zebranego w materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że jak to trafnie zauważył WSA – wnioski dowodowe zgłaszane przez skarżącą Spółkę, dotyczyły zwrócenia się do jednostki orzeczniczej o przeprowadzenie dodatkowych konsultacji z udziałem lekarza reumatologa, ortopedy oraz lekarza medycyny przemysłowej, przeprowadzenie dowodu "z opinii z zakresu medycyny pracy" oraz specjalisty w zakresie technicznego normowania pracy oraz oceny ryzyka zawodowego – na okoliczność nieistnienia monotypii oraz ustalenia chronometrażu pracy, przeprowadzenia dowodu z opinii z zakresu reumatologii, ortopedii i medycyny pracy na okoliczność pozazawodowych przyczyn schorzenia zespołu cieśni nadgarstka, a także zobowiązania Uczestniczki do złożenia całości posiadanej dokumentacji medycznej, która została przedstawiona Instytutowi Medycyny Pracy w Ł., w szczególności za rok 2013 (sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji).

Rację ma także Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, że w realiach tej sprawy słusznie organ wniosków tych nie uwzględnił.

Jak już podkreślano wyżej według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Słuszna jest konstatacja WSA, iż z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego powyżej orzeczenia – w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1056/15). Oznacza to, że w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym brak było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii lekarzy niebędących lekarzami zatrudnionymi w jednostce orzeczniczej, która wydała orzeczenie, na okoliczność nieistnienia u uczestniczki choroby zawodowej, a w szczególności przyczyn stwierdzonego u niej zespołu cieśni nadgarstka.

Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że to samo dotyczy domagania się złożenia przez Uczestniczkę do akt sprawy dokumentacji lekarskiej, którą dysponował Instytut Medycyny Pracy, a której to dokumentacji organ i tak nie mógłby oceniać i czynić na jej podstawie ustaleń innych niż ustalenia Instytutu. Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 6 rozporządzenia stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Za prawidłowy należy wobec tego uznać pogląd, że podejmowanie dodatkowych czynności dowodowych nie miałoby wpływu na treść decyzji, a prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 248 § 1 k.p.c. poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku Skarżącej o zobowiązanie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. do nadesłania dokumentu, na który powołała się jednostka orzecznicza podtrzymując orzeczenie o uznaniu schorzenia Uczestniczki za chorobę zawodową.

Otóż w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., powoływanie się na przepisy k.p.c. dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe. Możliwość zastosowania przepisów procedury cywilnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ograniczona została bowiem ustawowo do sytuacji procesowej określonej w art. 106 § 3, to jest do przeprowadzania w ramach postępowania sądowego uzupełniającego dowodu z dokumentu. Tym samym zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej jedynie wtedy, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. W sytuacji, gdy Sąd I instancji sam nie uzupełniał postępowania dowodowego, nie mógł naruszyć art. 106 § 5 p.p.s.a. Przepis ten zawiera odesłanie nie tylko do przepisów k.p.c., ale i do art. 106 § 3 p.p.s.a. ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, iż odpowiednie przepisy k.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., powoływanie się na przepisy k.p.c. dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1568/17- publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 982/06, niepublikowany, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 354691; zob. też np.: wyrok NSA z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2754/18; wyrok NSA z 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3138/19 i przywołane tam wcześniejsze orzeczenia).

Kwestionowanie w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, do czego sprowadzała się omawiana podstawa kasacji, nie może być dokonywane w oparciu o zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06, niepublikowanego, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 322261; Bogusław Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Kantor Zakamycze 2006, s. 244-245).

Konkludując NSA nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej akcentujących niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd I instancji nie został przez skarżącą kasacyjnie skutecznie podważony, ponieważ ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego. Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania.

Ponadto, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z przywołanym powyżej art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania.

Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić należało, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy, organ był zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie poddały w wątpliwość dokonanych w sprawie ustaleń.

W związku z powyższym niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s,a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę. Dodatkowo w tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższe przepisy mają charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, czy art. 149 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionych przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 638/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).