Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 300/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wójcik Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu12 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 10 stycznia 2023 r. nr 276991/II w przedmiocie przyznania stypendium rektora oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] października 2022 r. M. S. (dalej: Strona, Skarżący) wystąpił o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023. Żądanie to było przedmiotem decyzji Komisji Stypendialnej [...], która odmówiła przyznania Skarżącemu stypendium decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Skarżący wykorzystał okres przysługiwania stypendium określony przepisami prawa.

W odwołaniu Strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023. Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji błędnie wskazano, że skarżący wykorzystał przysługujący mu okres korzystania ze stypendium socjalnego. Wskazał jednak, że ma świadomość, iż uzasadnienia decyzji są kopiowane i przytoczona przez Stronę część uzasadnienia dotyczy stypendium rektora.

Niezależnie od powyższego wskazał, że wobec braku definicji ustawowej pojęcia "świadczenie przysługuje", o którym mowa m.in. "w art. 93 ust. 1, 3, 4, 5 pkt ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce" należy je odczytywać zgodnie ze znaczeniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, musi mieć znaczenie to czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przez uczelniany organ stypendialny przyznane. Zwrócić należy uwagę zdaniem Skarżącego, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 3 i §16 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu M. K. w T., student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego stypendium. Wobec powyższego, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki: 1) ubiegający się musi mieć status studenta; 2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o stypendium rektora; 3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Skarżący podał, że liczba semestrów do dnia [...].09.2022 r., w których ubiegał się, spełnił warunki oraz otrzymywał stypendium wynosi 8. Ponadto podał, że łączna liczba rozpoczętych przez stronę semestrów podczas całej edukacji wynosi 11. Skarżący powołał się na liczne wyroki sądowe dotyczące spraw stypendialnych.

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna, po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z [...] grudnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej: "u.p.s.w.n."), § 4 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] października 2022 r. Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (opublikowane Biuletyn Prawny [...], dalej: "Regulamin") i art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przyznanie Stronie stypendium rektora nie jest możliwe, ponieważ Skarżący wykorzystał okres przysługiwania stypendium wyznaczony przepisami art. 93 ust. 4 i 5 u.p.s.w.n. Organ przytoczył treść ww. przepisów, jak również wskazał, że na podstawie danych ze zintegrowanego systemu informacji o nauce polskiej i szkolnictwie wyższym POLON, Skarżący przekroczył określoną ustawą liczbę semestrów:

- od [...].10.2015 r. do [...].03.2016 r. studia na kierunku ochrona środowiska, studia stacjonarne pierwszego stopnia,

- od [...].10.2016 r. do [...].11.2017 r. kierunek chemia, studia stacjonarne pierwszego stopnia,

- od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r., kierunek lekarski, studia niestacjonarne jednolite magisterskie,

- od. [...].10.2017 r. do [...].10.2017 r., kierunek farmacja, studia stacjonarne jednolite magisterskie,

- od [...].10.2018 r. do chwili obecnej kierunek lekarski, studia stacjonarne jednolite magisterskie.

Odpowiadając na twierdzenie strony, że nie zawsze oczywisty jest sposób przekazywania przez uczelnie danych dotyczących statusu studenta do systemu POLON, ponieważ w roku akademickim 2016/2017 na kierunku chemia Skarżący nie złożył stosownego ślubowania, w związku z czym nie nabył praw studenta, Organ stwierdził, że Odwoławcza Komisja Stypendialna nie jest tutaj stroną sprawy, jak również nie jest uprawniona do wybiórczego czy uznaniowego odczytywania danych z dostępnego ogólnopolskiego systemu. Doprecyzowanie faktu, którego dotyczy twierdzenie Skarżącego, mogłoby nastąpić jedynie pomiędzy stronami, czyli Skarżącym i uczelnią w P.. Podobnie w przypadku kierunku ochrona środowiska.

Odnosząc się do powołania się przez Stronę na liczne wyroki sądowe dotyczące spraw stypendialnych, jednak wszystkie z nich zostały ogłoszone przed nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która zmodyfikowała i doprecyzowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w powiązaniu z okresem studiowania. Zauważyć należy, że w nowelizacji ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 2232), wskazano w art. 93 ustawy, iż łączny okres, przez który przysługują świadczenia wynosi określoną liczbę semestrów, ale dodano, że świadczenia te przysługują bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

A) art. 93 ust. 1,4 i 5 u.p.s.w.n. poprzez:

- jego niewłaściwą wykładnię i utożsamienie pojęcia "przysługiwania świadczenia'' z samym faktem posiadania studenta podczas, gdy pojęcie to oznacza świadczenie, które rzeczywiście studentowi przysługiwało;

- bezzasadne przyjęcie zmiany znaczenia ww. pojęcia na skutek nowelizacji ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, podczas, gdy takowa nie nastąpiła;

- naruszenie zasady "lex retro non agit" poprzez zastosowanie nowej ustawy do świadczeń uzyskanych przed wejściem w życie nowelizacji, podczas, gdy przepisy te odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu tego terminu (niezależnie od tego jak go rozumieć) nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, to jest z dniem 1 października 2019 r.;

C) art. 70 ust. 4 Konstytucji poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji naruszenie prawa Skarżącego do równego dostępu do pomocy finansowej organizowanej dla studentów.

II Naruszenie przepisów postępowania, a to:

A) art. 7 k.p.a, w zw. z art. 7b k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie faktycznego czasookresu przysługiwania Skarżącemu statusu studenta i oparciu się jedynie na danych z systemu POLON pomimo, iż te nie były zgodne ze stanem faktycznym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia liczby semestrów, w których to Skarżący faktycznie pobierał naukę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie zarówno Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (k. 33 akt sądowych). Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 23 akt sądowych). Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił Stronie wypowiedzenie się w sprawie, z czego Skarżący skorzystał (k. 33 akt sądowych).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stwierdzenie przez sąd administracyjny, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych powyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na wstępie wskazać należy, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Stronie przyznania wnioskowanego [...] października 2022r. stypendium rektora.

Podstawy i tryb przyznawania stypendium rektora studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej także: "u.p.s.w.n."). Zaznaczyć należy na wstępie, że ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232, dalej: "Ustawa nowelizująca", "Nowelizacja") dokonano istotnej dla niniejszej sprawy zmiany ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. W art. 1 pkt 3 Ustawy nowelizującej zmieniono wcześniejsze regulacje art. 93 i art. 94 dotyczące ograniczenia możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich. Uprzedni art. 93, który stanowił w ust. 2, że "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat" zmienił brzmienie na: "Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Natomiast w wyniku Nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, że "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów".

Ze względu na to, że Skarżący jest studentem kierunku studiów jednolitych to wskazać należy również na treść art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n. po Nowelizacji, który stanowi, że łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

Tym samym Ustawa nowelizująca dokonała radykalnej zmiany okresu istnienia uprawnienia studenta do pobierania świadczeń z art. 86 i art. 359. Stosownie do art. 16 Ustawy nowelizującej – tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Powyższe oznacza, że odnośnie semestru 2022/2023 - którego dotyczy wniosek Skarżącego z [...] października 2022 r. – należy stosować przepisy u.p.s.w.n. w brzmieniu nadanym przez Ustawę nowelizującą. Tak też przyjęły komisje stypendialne rozpoznające wniosek Skarżącego bowiem w podstawie prawnej decyzji podały odpowiednie przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2022 r. pod poz. 574 z późn. zm.

W związku z powyższym podać należy, że art. 86 ust. 1 pkt 4 u.p.s.w.n. stanowi, że student może ubiegać się o stypendium rektora, zaś w art. 91 u.p.s.w.n., że stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym.

Ograniczenie możliwości przyznania stypendium ustawodawca uregulował w art. 93 u.p.s.w.n. Przepis ten w dacie składania wniosku przez Stronę stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust.1). W ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n. tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku.

Skarżący powołując się na orzecznictwo wskazuje, że czas, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (w brzmieniu sprzed nowelizacji) należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. W przypadku Skarżącego taki okres czasu nie upłynął, zatem zaskarżona decyzja jest niezasadna. Natomiast organ wskazuje na nowelizację cytowanej normy z 17 listopada 2021 r. (która weszła w życie 18 grudnia 2021 r.) podkreślając, że zmodyfikowała ona regulacje ustalania okresu przysługiwania świadczeń stanowiąc, że wynosi on określoną ilość semestrów, bez względu na pobieranie świadczenia przez studenta.

Wobec tak zarysowanego sporu rację należy przyznać organowi.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. regulującymi zasadę praworządności - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa tj. norm prawa procesowego obowiązującego w dacie orzekania oraz prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia prawnego – w niniejszej sprawie złożenia wniosku. Powyższe obowiązuje także organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 86 ust. 2 u.p.s.w.n., który stanowi, że przyznanie tego stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym organy uczelni przy procedowaniu w przedmiocie przyznania stypendium są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a decyzje w tym zakresie zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem.

Skarżący będąc studentem Wydziału Lekarskiego, kierunek lekarski, studia stacjonarne jednolite magisterskie, złożył wniosek z [...] października 2022 r., żądając przyznania stypendium na semestr 2022/2023. We wniosku wskazał semestry studiów, które zostały wliczone do okresu studiów. W aktach znajduje się również wydruk z systemu POLON (k. 1 - 11 akt administracyjnych). Zgodnie z informacjami ujawnionymi we wniosku i na wydruku z systemu POLON Skarżący był studentem:

- od [...].10.2015 r. do [...].03.2016 r., kierunek ochrona środowiska, pierwszy stopień, 2 semestry,

- od [...].10.2016 r. do [...].11.2017 r. kierunek chemia, pierwszy stopień, 2 semestry,

- od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r., kierunek lekarski, jednolite magisterskie, 2 semestry

- od. [...].10.2017 r. do [...].10.2017 r., kierunek farmacja, jednolite magisterskie, 1 semestr

- od [...].10.2018 r. do chwili obecnej, kierunek lekarski, jednolite magisterskie, 8 semestrów ukończonych.

Skarżący przekroczył zarówno 12 – semestralny okres studiowania określony w art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., jak i 14 – semestralny okres studiowania określony w art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n.

Skład tut. Sądu rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że pojęciu "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Jednakże dokonana, wyżej cytowana, Nowelizacja jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który to prawo przysługuje (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać. Powyższe twierdzenie potwierdza analiza uzasadnienia do Ustawy nowelizującej, opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP (https://www.sejm.gov.pl, druk nr 1569, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw). Na stronie 4 tego uzasadnienia wskazano, że: "Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia – do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia – do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów – w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry". Następnie dalej na tej samej stronie uzasadnienia wyjaśniono: "Ponadto – w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń – proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej (...)".

Zauważyć także należy, że z mocy art. 18 Ustawy nowelizującej wchodziła ona w życie co do zasady (z pewnymi wyjątkami) po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia - czyli począwszy od 18 grudnia 2021r.

Odnośnie przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., art. 16 Ustawy nowelizującej przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Zatem wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa.

W związku z powyższym przyznawanie świadczeń w pierwszym semestrze roku akademickiego 2022/2023 (którego dotyczył wniosek Skarżącego) podlega reżimowi ustawy w wersji zmienionej Nowelizacją. W związku z tym jakakolwiek inna interpretacja jej przepisów - niż zaprezentowana powyżej i sprowadzająca się do stwierdzenia, że prawo do stypendium jest uzależnione od okresu samego studiowania (12 lub 14 semestrów) bez względu na pobieranie go przez studenta - byłaby wykładnią contra legem. Brzmienie art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. jest jednoznaczne i konkretne. Treść tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybiony jest zarzut Skarżącego, że analiza omawianego ustępu prowadzić musi do wniosku, iż - podobnie jak miało to miejsce przed wspomnianą nowelizacją - określony maksymalny okres przysługiwania świadczeń rozumieć należy jako okres, w którym student świadczenia te pobierał, zostały mu przyznane, był ich beneficjentem. Ustawodawca jednoznacznie bowiem zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń - bez względu na ich pobieranie przez studenta - wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na 1 i 2 stopnień studiów), zaś w przypadku jednolitych studiów magisterskich 14 semestrów. Skoro więc – jak wynika z k. 1-8 akt postępowania administracyjnego - Skarżący przekroczył już 14-ty semestr studiowania, to zasadnie organ odmówił przyznania wnioskowanego stypendium rektora. Wprawdzie organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że Skarżący przekroczył 12 – miesięczny okres studiowania, jednak powyższe stwierdzenie nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje na to, że okres studiowania przez Skarżącego przekroczył 14 semestrów. Organ w odpowiedzi na skargę potwierdził powyższe wskazując, że Skarżący w chwili składania wniosku o stypendium rektora z dnia [...] października 2022 r. był w trakcie odbywania 15 semestru studiów (k. 13 akt sądowych).

Podobnie ze względu na przytoczone powyżej wyjaśnienia na temat zmian jakie zaszły w przepisach ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów przejściowych regulujących kwestię rozpoczęcia okresu obowiązywania zmian, w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty i argumenty Strony dotyczące naruszenia Konstytucji RP, naruszenia zasady lex retro non agit, nieuzasadnionego skrócenia okresu przysługiwania Skarżącemu stypendium.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również argument Skarżącego dotyczący bezzasadnego uwzględnienia przez organy informacji wynikających z POLON, zamiast informacji pochodzących od Strony.

Stosownie do art. 342 u.p.s.w.n. ust. 1. Minister prowadzi Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (w u.p.s.w.n. nazwany "Systemem POL-on"). Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, POLON jest systemem teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2020 r. poz. 346, 568, 695, 1517 i 2320) i stosownie do ust. 3 pkt 3 przepisu obejmuje bazy danych - wykaz studentów. Jak stanowi art. 342 ust. 4 u.p.s.w.n. dane w Systemie POLON są przetwarzane w celu wykonywania zadań związanych z ustalaniem i realizacją polityki naukowej państwa, przeprowadzaniem ewaluacji jakości kształcenia, ewaluacji szkół doktorskich i ewaluacji jakości działalności naukowej, prowadzeniem postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora, ustalaniem wysokości subwencji i dotacji, nadzorem nad systemem szkolnictwa wyższego i nauki, realizacją zadań przez NAWA, NCBiR oraz NCN. Na potrzeby niniejszej sprawy wskazać należy, że art. 344 ust. 1 u.p.s.w.n. zawiera wyliczenie danych znajdujących się w wykazie studentów (m.in. datę rozpoczęcia studiów, datę ich ukończenia i nazwę uzyskanego tytułu zawodowego albo datę skreślenia z listy studentów), natomiast art. 344 ust. 2 u.p.s.w.n. stanowi, że dane, o których mowa w ust. 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 353 w tym zakresie, wprowadzają do Systemu POLON rektorzy oraz rektorzy uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe otrzymujących subwencje, dotacje i inne środki z budżetu państwa. Art. 354 ust. 1 u.p.s.w.n. stanowi natomiast, że dane w systemie POLON są aktualizowane, archiwizowane i usuwane przez podmiot, który je wprowadził. Sąd zauważa przy tym, że zgodnie z art. 365 pkt 3 u.p.s.w.n. środki finansowe na szkolnictwo wyższe i naukę przeznacza się na świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, tj. m.in. na stypendia rektora. Zgodnie natomiast z art. 371 ust. 2 u.p.s.w.n. środki finansowe, o których mowa m.in. w art. 365 pkt 3 u.p.s.w.n. przyznaje się w formie dotacji podmiotowej.

Powyższe regulacje prawne oznaczają, że środki finansowe na wypłatę stypendium rektora pochodzą z budżetu państwa i są przekazywane uczelni jako subwencja podmiotowa. W związku z faktem, że z przytoczonego powyżej art. 342 ust. 4 u.p.s.w.n. wynika, że dane zgromadzone w systemie POLON są wykorzystywane do realizacji polityki naukowej państwa oraz ustalania wysokości dotacji to w ocenie Sądu uzasadnione jest posługiwanie się nimi przez komisje stypendialne przy ustalaniu uprawnienia do przyznania stypendium. Zdaniem Sądu słusznie również organ odwoławczy przyjął, że komisje stypendialne nie są uprawnione do podważania danych dostępnych w systemie POLON na podstawie dokumentów i oświadczeń dostarczonych przez Skarżącego. Wyłącznie podmiot, który dane do systemu POLON wprowadził jest bowiem uprawniony do ich zmiany.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.

Sąd nie uwzględnił wniosku organu o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym ustawodawca nie przewidział możliwości zasądzenia kosztów na rzecz organu w przypadku gdy skarga wniesiona do sądu podlegała oddaleniu.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

J. Ziołek J. Szulc T. Wójcik