Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1912/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.141 § 4 art 145 § 1 pkt 1 lit. a art 174 pkyt 1 i 2 art 184 art 193
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.7 art 77 § 1 at 8 art 9 art 10 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 140 ust 1 pkt 4 lit a art 114 ust 1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: art. 125 pkt 16 art 125 pkt 10 lit g art 139 pkt 3 art 103 ust 1 pkt 1 lit d art 49 ust 1 i 2 lit b
journal: Dz.U. 2019 poz 341
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
article: art 14 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 957
law: Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: Starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt II SA/Go 50/20 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA) wyrokiem z 14 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 50/20, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę W. W. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. (dalej: SKO) z [...] listopada 2019 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA wskazał, że decyzją Starosty [...] (dalej: Starosta) z [...] września 2017 r., nr [...], skarżący został skierowany, w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm., dalej jako p.r.d.), na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie kat. A,B,C,T prawa jazdy, po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z [...] stycznia 2017 r., w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] października 2015 r. do [...] lipca 2016 r. Decyzja powyższa stała się ostateczna [...] października 2017 r.

Następnie Starosta, działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) w zw. z art. 114 p.r.d. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 5 stycznia 2017 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 341, dalej jako u.k.p.), decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], orzekł wobec skarżącego o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, T, dokument nr [...], druk nr [...]. Starosta podkreślił, że skarżący nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji ani nie podjął żadnych czynności zmierzających do osiągnięcia tego celu. Nie wskazał też by istniały jakiekolwiek przyczyny uniemożliwiające niezwłoczne przystąpienie do egzaminu. Powyższa decyzja Starosty została utrzymana w mocy przez SKO decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...], którą to decyzję WSA uznał za prawidłową i wyrokiem z 14 maja 2020 r. oddalił złożoną na nią skargę. Sąd stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy organy orzekające nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani uchybień prawa procesowego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną wywiódł W. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonemu wyrokowi, "na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy", tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) w zw. z art. 114 p.r.d., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, którą wydano na podstawie ww. przepisów, w sytuacji gdy zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 957) do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq p.r.d., w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 9 maja 2018 r., przepisów art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 140, w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 czerwca 2018 r., nie stosuje się;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) u.k.p., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, którą orzeczono o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, w sytuacji gdy skarżącemu nie zatrzymano prawa jazdy na okres przekraczający rok, jak również organ nie wskazał aby zachodziły zastrzeżenia co do jego kwalifikacji, a zatem nie została spełniona żadna z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami określonych w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) u.k.p., który to przepis został wskazany w treści zaskarżonej decyzji jako podstawa jej wydania;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, którą orzeczono o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami przyjmując błędne założenie, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] września 2017 r. w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie kat. A, B, C, T prawa jazdy, podczas gdy decyzja taka nigdy nie została doręczona skarżącemu;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, którą orzeczono o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji gdy skarżący nie został poinformowany o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji.

Na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Należy wyjaśnić, że NSA odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a. Oznacza to, że NSA ma swobodę co do zakresu przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została sformułowana, dość nieporadnie, gdyż powołuje w podstawie prawnej art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a zarzuca naruszenie przepisów postępowania, wskazując przy tym zarówno na przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania, w obu przypadkach przywołując art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., który to przepis ma zastosowanie, gdy Sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a taka sytuacja nie miała miejsca w kontrolowanej sprawie.

Mimo stwierdzonych mankamentów w formułowaniu zarzutów kasacyjnych, powołane zostały przepisy, których naruszenie zarzucono Sądowi pierwszej instancji, a to pozwala na odniesienie się do nich. Z tym, że zarzuty skargi kasacyjnej, poza powołanym przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a są powtórzeniem zarzutów skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim ocenę legalności zaskarżonej decyzji i sposób argumentacji.

Odnosząc się więc do zarzutu zawartego w pkt 1 wskazać należy, że art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.r.d. w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. zostały uchylone na mocy odpowiednio art. 125 pkt 16 i art. 125 pkt 10 lit. g) u.k.p. Stosownie do art. 139 pkt 3 u.k.p. uchylenie tych przepisów nastąpiło z dniem 4 czerwca 2018 r. Jednocześnie z tym dniem weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957). W art. 14 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej przewidziano, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc p.r.d.), w brzmieniu nadanym tą ustawą, przepisów m.in. art. 125 pkt 10 lit. g) i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w ust. 2 (tj. u.k.p.) nie stosuje się. Jednocześnie w art. 14 ust. 2 nowelizacji przewidziano, że minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1 wskazanej nowelizacji. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. A więc do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 nowelizacji, nie stosuje się przepisów art. 125 pkt 16 i art. 125 pkt 10 lit. g) u.k.p., uchylających m.in. przepisy art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a) oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) p.r.d. Zatem do czasu wdrożenia wspomnianych rozwiązań technicznych ww. przepisy mogły mieć zastosowanie i mogły stanowić podstawę prawną orzeczeń organów administracji publicznej. Wyłączenie bowiem stosowania przepisów art. 125 pkt 16 i art. 125 pkt 10 lit. g) u.k.p. nastąpiło z dniem 4 czerwca 2018 r., czyli z dniem, z którym miały one zacząć obowiązywać, a zatem przepisy te nie mogły wywrzeć przewidzianego w nich skutku w postaci utraty mocy wskazanych uprzednio artykułów p.r.d., stanowiących materialnoprawną podstawę kwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji organów orzekających. Utrata mocy obowiązującej wspomnianych przepisów p.r.d została więc przesunięta w czasie (zob. wyroki NSA z: 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 16/20; 24 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 119/20), bowiem nie wdrożono wskazanych w art. 14 ust. 1 nowelizacji rozwiązań technicznych. Komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 nowelizacji na dzień orzekania przez organ odwoławczy nie został ogłoszony.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej zawartego w pkt 2 wskazać należy, że art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) u.k.p. stanowi, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku niezgłoszenia się we wskazanym terminie na egzamin państwowy, który miał być przeprowadzony w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 lit. b) u.k.p. Przy czym, decyzja wydana w oparciu o przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) u.k.p. stanowi akt o charakterze związanym i nie zależy od uznania organu. Konsekwencją niezgłoszenia się skarżącego na egzamin państwowy we wskazanym terminie oznaczającym najkrótszy czas, w którym możliwe jest wykonanie ww. obowiązku było ziszczenie się przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie prawidłowo zastosowanych w tej sprawie przepisów art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) u.k.p.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej zawartego w pkt 3 podkreślić trzeba, że z akt administracyjnych wynika, iż decyzja Starosty z [...] września 2017 r., nr [...], o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii A, B, C, T prawa jazdy została doręczona pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi R. B. dnia [...] września 2017 r. (potwierdzenie odbioru z imienną pieczątką, podpisem i datą). Stąd, właściwa jest konkluzja, że stała się ona ostateczną w dniu [...] października 2017 r.

Chybiony jest więc zarzut naruszenia przepisów postępowania, błędnie powiązanych z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. a także powołany w pkt 4 zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...] Starosta [...] przesłał na adres pełnomocnika strony adw. Ł. K. zawiadomienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Jednak, z powodu nieodebrania przez adresata awizowanej przesyłki w terminie, została ona zwrócona do nadawcy ze skutkiem doręczenia dnia [...] sierpnia 2019 r. Wobec tego, nie ma podstaw do uwzględnienia podniesionych w tym zakresie zarzutów.

Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, zatem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.