Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 889/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztofa Kaszubowskiego Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Sekretarz sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2024 r. nr WOP.7721.79.2024.KK w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 1 września 2022 r. nr PINB-7141/253/2002/A/PO Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB) nakazał P.M. rozbiórkę budynku trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych) o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem o wymiarach 3,15m x 7,15m + 3,15m x 5,30m + taras o wymiarach 6,30m x 2,00m + 2,60m x 3,20m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w obr. ewidencyjny K. gmina K.

W dniu 20 października 2022 r. do PINB wpłynęło pismo, w którym P. M. złożył wniosek z dnia 18 października 2022 r. o zmianę ostatecznej decyzji z dnia 1 września 2022 r. W ocenie PINB wniosek był nieprecyzyjny, więc pismem z dnia 21 października 2022 r. organ wezwał wnioskodawcę do jednoznacznego określenia charakteru przedmiotowego pisma poprzez wskazanie podstawy prawnej, na podstawie której PINB ma wniosek procedować W odpowiedzi P. M. pismem z dnia 7 listopada 2022 r. poinformował, że oczekuje zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w ten sposób, że zostanie uchylona decyzja rozbiórkowa i organ orzeknie, jakie czynności winien wykonać wnioskodawca by doprowadzić obiekt do zgodności z przepisami Prawa budowlanego.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2024 r. nr PINB-7141/253/2002/A/PO PINB odmówił zmiany ostatecznej decyzji z dnia 1 września 2022 r. Organ wyjaśnił, że nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 154 § 1 k.p.a., a zatem nie można pozytywnie ustosunkować się do wniosku.

Po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawcy decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. nr WOP.7721.79.2024.KK Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) uchylił zaskarżone postanowienie (które powinno mieć formę decyzji) i odmówił zmiany ostatecznej decyzji PINB z dnia 1 września 2022 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał stan sprawy wskazując m.in., że decyzją z dnia 30 marca 2007 r., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane PINB nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 8 grudnia 2008 r. WINB utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 62/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zarówno decyzję WINB z dnia 8 grudnia 2008 r., jak i decyzję PINB z dnia 30 marca 2007 r. W kolejnych latach (2011-2020), w toku dalszego postępowania organu I instancji były prowadzone działania w celu wyjaśnienia kwestii wydania bądź odmowy wydania w przedmiotowej sprawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (wobec braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).

Przechodząc do wniosku P. M. z dnia 18 października 2022 r. o zmianę decyzji ostatecznej z dnia 1 września 2022 r. WINB zauważył, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie (na etapie rozpatrzenia wniosku doprecyzowanego przez P. M. co do podstawy prawnej, tj. art. 154 § 1 k.p.a.) PINB wydał w formie zaskarżalnego postanowienia, zamiast w formie decyzji. WINB przywołał treść art. 104, 123 § 2, 154 § 1 i 126 k.p.a. i doszedł do wniosku, że skoro wniosek dotyczył ostatecznej decyzji z dnia 1 września 2022 r. a nie postanowienia, od którego przysługuje zażalenie, to wobec tego rozstrzygnięcie wniosku powinno mieć formę decyzji, zaś regulacje art. 123 i art. 126 k.p.a. nie znajdują zastosowania. Natomiast zgodnie z art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Tym samym "zażalenie" P. M. podlegało rozpatrzeniu faktycznie jako odwołanie od ww. "postanowienia", które powinno mieć formę decyzji.

Następnie WINB powołał się na orzecznictwo i wyjaśnił, że podstawową przesłanką uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. - i analogicznie w trybie przepisu art. 155 - jest to, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiemu rozstrzygnięciu. Zastosowanie tego przepisu nie może naruszać innych przepisów. Dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania kwestii interesu społecznego lub słusznego interesu strony, przy czym słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym. Przepisy art. 154 i 155 k.p.a. mogą mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, wydawanych przez organ korzystający z pewnego marginesu swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może samodzielnie oceniać istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przepisu tego nie można zatem stosować w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Taka regulacja prawna nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Inna wykładnia przepisów art. 154 i 155 k.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Powyższe stoi w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. Pojęcie "nabycie praw" jest interpretowane w orzecznictwie szeroko, tzn. do decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, zaliczono m.in. decyzje o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. W sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji w trybie nadzwyczajnym (art. 154 i/lub 155 k.p.a.) także jest niemożliwe. Powyższe dotyczy zarówno uchylenia, jak i zmiany decyzji.

Organ odwoławczy przypomniał, że powodem wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. był fakt, że obecnie działka nr [...] znajduje się na obszarze objętym uchwałą nr XLVII/478/2022 Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. - miejscowy pian zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa. Działka ta znajduje się na obszarze oznaczonym 1.28.R - tereny rolnicze, dla których ustala się zakaz wszelkiej zabudowy. Jest to zatem decyzja związana ww. przepisem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., czyli nie ma ona charakteru uznaniowego. W konsekwencji nie została spełniona przesłanka umożliwiająca właściwemu organowi zastosowanie instytucji zmiany decyzji w oparciu o art. 154 k.p.a. Co do zasady, w związku z niespełnieniem przesłanki uznaniowości decyzji, która ma być zmieniona, nie ma potrzeby badania, czy za uchyleniem tej decyzji przemawia interes społeczny czy słuszny interes strony.

Ponadto WINB zauważył, że przywołany we wniosku art. 35 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie skoro w uzasadnieniu wiążącego prawomocnego wyroku z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 62/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że "nietrafne są zarzuty skargi odwołujące się do naruszenia przepisów ustawy o planowaniu przestrzennym z 1985 r. (prawdopodobnie skarżący ma na myśli ustawę z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, Dz. U. z 1989 r., Nr 17, poz. 99, ze zm.). Przepis art. 35 tej ustawy, nieobowiązującej w dacie orzekania przez organy, nie mógłby stanowić podstawy rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadą praworządności, którą kierować się muszą organy administracji. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy, w dacie samowoli dokonanej przez skarżącego obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Tym samym, gdyby Sąd orzekający w niniejszej sprawie zaaprobował stanowisko organu, poparte również orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że przepisy o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oznaczają przepisy z daty budowy, to treść obowiązującego wówczas miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Krokowa dotyczącego obrębu geodezyjnego K. (uchwała Rady Gminy Krokowa Nr 162/XXXVII/93 z dnia 30 lipca 1993 r.) na terenie obejmującym działkę skarżącego niewątpliwie wykluczała zabudowę, jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy".

WINB odniósł się do argumentów "zażalenia" i stwierdził, że w świetle przedstawionych okoliczności sprawy i poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które organ podziela, argumenty te nie mogły mieć wpływu na istotę rozstrzygnięcia sprawy w trybie art 154 k.p.a. Nadzwyczajny tryb postępowania, o którym mowa w art. 154 k.p.a. (analogicznie do art. 155) nie może być traktowany jako tryb "konkurencyjny" wobec trybu "zwykłego" - odwoławczego. W świetle zasad postępowania administracyjnego oraz całości regulacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zarzuty dotyczące naruszenia przez skarżony organ w toku postępowania przepisów (według treści ww. "zażalenia") art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. są rozpatrywane w trybie odwoławczym (odpowiednio zażaleniowym) na etapie, gdy decyzja (odpowiednio postanowienie) nie ma jeszcze waloru ostateczności. Z akt sprawy, w tym z treści pisma z dnia 7 listopada 2022 r. (karta nr 38 w aktach I instancji), jednoznacznie wynika, że P. M. po otrzymaniu decyzji z dnia 1 września 2022 r. nie wniósł od niej odwołania. Tym samym WINB nie miał możliwości dokonania oceny zasadności tej decyzji w trybie odwoławczym.

Odnosząc się do argumentacji "zażalenia" w przedmiocie zagadnienia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art 49f ustawy Prawo budowlane), WINB zauważył, że w przedmiotowej sprawie, na etapie postępowania w oparciu o art. 154 k.p.a., argumentacja ta nie może mieć wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. W myśl przepisu art. 49f ustawy Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5). Jednocześnie, w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4).

WINB wskazał, że uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało uregulowane jako postępowanie administracyjne nowe, szczególne i odrębne. Postępowanie to jest przedmiotem odrębnej sprawy, która wymaga wszczęcia. Jest ono konkurencyjne do innych według przepisów ustawy Prawo budowlane, a przesłanką decydującą o pierwszeństwie postępowania uproszczonego jest upływ czasu od zakończenia budowy obiektu, którego postępowanie ma dotyczyć. Tym samym, procedury legalizacyjne zwykłe i legalizacyjne uproszczone to dwie różne "sprawy" administracyjne. Odrębnym przepisem międzyczasowym, który blokuje uproszczoną procedurę legalizacyjną jest art. 32 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Jest to jedyny przepis intertemporalny w ustawie nowelizującej, który odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Art. 32 ustawy nowelizującej potwierdza tylko, że wolą ustawodawcy było wyłączenie prawa do procedury uproszczonej tylko w odniesieniu do obiektów budowlanych, co do których wydano już nakaz rozbiórki, przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, a więc przed 19 września 2020 r. Treść tego przepisu wskazuje, że a contrario ustawodawca zakładał, że wszczęcie i prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest dopuszczalne wobec obiektów nie objętych jeszcze nakazem rozbiórki (oczywiście z zastrzeżeniem art. 49f ust. 5 ustawy Prawo budowlane). Z powyższego wynika, że wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, jest uzależnione od inicjatywy i aktywności właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego poprzez wystąpienie ze stosownym żądaniem do właściwego w sprawie organu nadzoru budowlanego. Z akt sprawy nie wynika, aby w ww. zakresie P. M. wystąpił z żądaniem do właściwego w przedmiotowej sprawie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim lub aby przed wydaniem ww. decyzji w 2022 r. występował do tego organu o udzielenie informacji w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Według stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które tutejszy organ podziela jak stanowi art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podkreślić jednak należy, że przywołany przepis nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku udzielania stronom porad prawnych czy też prowadzenia dla nich doradztwa. Z treści powyższego przepisu nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego wskazówek co do zasadności czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. O tym, czy określone czynności procesowe zostaną przez stronę podjęte decyduje sama strona, zaś zasady ogólne kpa, w tym wyrażona w art. 9 kpa zasada informowania stron, choć mają na celu ochronę praw strony w postępowaniu administracyjnym, nie mogą jednak być odczytywane w taki sposób, który zwalniał by stronę postępowania od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania.

WINB wyjaśnił także, iż niezależnie do powyższego, zgłoszony wraz z "zażaleniem" wniosek P. M. w zakresie wykazanego rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu w/w decyzji (...) - dotyczy decyzji nr PINB-7141/253/2002/A/PO z dnia 01 września 2022 r. - oraz "wyeliminowanie z obiegu prawnego" zostanie rozpatrzony przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w odrębnym trybie postępowania i w odrębnym rozstrzygnięciu.

Ponadto, z uwagi na fakt, że właściwym do rozpatrzenia zgłoszonego wraz z ww. "zażaleniem" wniosku P. M. "o wszczęcie procedury uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku rekreacji indywidulanej pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w K. gmina K. w 1994 r." jest Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (jako organ I instancji), wniosek ten został przekazany temu organowi wraz z niniejszym rozstrzygnięciem.

W skardze na powyższą decyzję P. M. zarzucił jej wydanie bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie, z naruszeniem przepisów art 6, 7, 8, 9, 10 k.p.a., art. 77 i 81 k.p.a. w związku z art. 104 k.p.a. i art. 154 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w postępowaniu odwoławczym zapadła decyzja rozstrzygająca sprawę, która winna mieć formę postanowienia uchylającego wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie i orzekająca umorzenie postępowania nim objętego. W wyniku niewłaściwego, obarczonego wadami postępowania decyzja posiada uzasadnienie nie spełniające wskazań uzasadnienia faktycznego i prawnego w zgodzie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Sprawa zabudowy skarżącego trwa od lat. Uznana za samowolę budowlaną została przez prokuraturę umorzona i nie podlegała karze. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obowiązek rozbiórki. W ocenie skarżącego jego budowa nie powinna podlegać rygorom Prawa budowlanego z 1994 r., bowiem dokonał jej przed 1 stycznia 1995 r. Skarżący dodał, że mimo niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego organ w trybie art 39 Prawa budowlanego z 1974 r. mógł pozostawić ją, gdy wnioskodawca o to prosił, aż do czasu zmiany planu miejscowego. Skarżący wniósł o zmianę decyzji rozbiórkowej w trybie art. 154 k.p.a., gdyż uważał, iż jego samowola powstała pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i może zostać uchylona. Obecnie plany miejscowe dopiero będą uchwalane w myśl nowych przepisów i w tej procedurze skarżący będzie brał udział. Skarżący wskazał również, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odnosi się do stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest dla niego niezrozumiałe i krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2024 r uchylająca postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim i odmawiająca zmiany ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 1 września 2022 r. nakazującej P. M. rozbiórkę budynku trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych) o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem o wymiarach 3,15m x 7,15m + 3,15m x 5,30m + taras o wymiarach 6,30m x 2,00m + 2,60m x 3,20m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w obr. ewidencyjny K. gmina K.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako K.p.a.)., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (§ 1). W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2).

Na samym wstępie wyjaśnić należy, że z cytowanego wyżej art. 154 § 2 K.p.a. wyraźnie wynika, że zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie następuje w formie decyzji. Dlatego prawidłowo organ odwoławczy sanował rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim nazwane "postanowieniem", orzekając w formie decyzji.

W świetle art. 154 K.p.a. ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 K.p.a.. Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.02.2007 r., sygn. akt I OSK 553/06, LEX nr 348253). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem.

Słuszny interes strony w rozumieniu tego przepisu musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154, należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.10.2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06, LEX nr 427601). "Uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28.02.2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1196/17, LEX nr 2459931). Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jak z tego wynika, postępowanie administracyjne prowadzone w ramach przepisu art. 154 § 1 powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.09.2010 r., sygn. akt I OSK 428/10, LEX nr 745237; zob. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.02.2014 r., sygn. akt II OSK 930/13, LEX nr 1495303, zgodnie z którym "Użycie w art. 154 K.p.a. słowa "może" nie oznacza uznaniowości organu w ocenie wystąpienia w sprawie przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a jedynie możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy, która ma miejsce na ostatnim etapie procesu stosowania prawa").

Odnosząc powyższe rozważania do oceny przedmiotowej sprawy zauważyć należy, iż będąca przedmiotem wniosku skarżącego decyzja ostateczna wydana została na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.), zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W świetle przywołanego przepisu spełnienie określonych tam przesłanek obliguje organ do nakazania przymusowej rozbiórki albo przejęcia na własność Państwa obiektów budowlanych lub ich części, będących w budowie lub wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy.

W ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 1 września 2022 r. wskazano, że należący do skarżącego budynek wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w obr. ewidencyjny K. gmina K. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę.

W świetle powyższego zmiana tej decyzji ostatecznej w sposób oczekiwany przez skarżącego, której skutkiem byłoby pozostawienie nielegalnej zabudowy, byłaby sprzeczna z prawem naruszając w ten sposób art. 6 i art. 7 K.p.a.

Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Natomiast art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Niezasadne są także zawarte w skardze zarzuty dotyczące niezastosowania przez organy art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Zgodnie z tym przepisem jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji.

Zauważyć należy, że decyzja wydana w trybie przywołanego przepisu jest decyzja odrębną od decyzji wydanej w trybie art. 37 tej ustawy. Dlatego zawarte tam przesłanki odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolenia na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.