Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 611/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 61 par. 3, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 roku sprawy D. W. i R. W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2023 roku nr 80/2023 znak: WOP.7721.512.2022.KD w przedmiocie nakazu doprowadzenia robót budowlanych w lokalu mieszkalnym do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2022 roku nr 211/2022 znak: PINB/7355/2089-20/S-54/2022/S/AWo; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących D. W. i R. W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr 80/2023 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi Nr 211/2022 z dnia 29.04.2022 r. w części dotyczącej nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, jednocześnie uchylając ww. decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku.

1. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 29 lipca 2020 r. Wydział Zarządzania Projektami Urzędu Miasta Ł. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia nielegalnie wykonanych i usytuowanych w bezpośredniej granicy działki otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej zewnętrznej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] (znajdującego się w granicy z nieruchomością położoną w Ł. przy ul. [...], działka nr ewid. [...] obr. [...]).

2. Następnie pismem z dnia 9 września 2020 r. organ I instancji zwrócił się do Archiwum Państwowego w Ł. o przesłanie wraz z załącznikami odpisów dokumentacji budowlanej przedmiotowego budynku w szczególności: decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z projektem pierwotnym, w tym wydanych na podstawie dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz. U. z 1950 r. Nr 36 poz. 343); projektów budowlanych w których wyrysowano przedmiotowe okna i inwentaryzacji dokumentacji związanej z odbiorem budynku; inwentaryzacji; dokumentacji związanej z odbiorem budynku.

3. Ponadto, pismem z dnia 9 września 2020 r. organ I instancji wystąpił do [...] Ośrodka Geodezji o udzielenie informacji czy działka o nr ewid. [...] w obr. [...] (na której położona jest nieruchomości zlokalizowana przy ul. [...]), a także działka o nr ewid. [...] (ul. [...]) stanowiły w przeszłości jedną nieruchomość gruntową.

4. Organ szczebla podstawowego wystąpił także do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z prośbą o udzielenie informacji czy roboty budowlane związane z wybiciem okien w przedmiotowym budynku mieszkalnym przy ulicy [...] w Ł. zostały zgłoszone do konserwatora zabytków, a jeżeli wystąpiło zgłoszenie, o przesłanie odpisów wszelkiej dokumentacji wraz z załącznikami.

5. Pismem z dnia 22 września 2020 r. [...] Ośrodek Geodezji poinformował organ I instancji, że z analizy materiałów archiwalnych wynika, że działki o nr ewid. [...] i [...] w obrębie [...] od założenia ewidencji gruntów w latach 70-tych XX wieku w rejestrze figurowały jako odrębne działki ewidencyjne.

6. W dniu 1 października 2020 r. organ szczebla podstawowego przeprowadził oględziny budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Ł.

W protokole z oględzin odnotowano: "w ścianie granicznej południowej granicy usytuowane są okna i otwory okienne:

1) na [...] piętrze w lokalu [...] dwa okna (1 szt. - o wym. ok. 1,06 m x 1,33 m - pokój; 1 szt. o wym. ok. 0,9m x 0,9m - kuchnia);

2) na [...] piętrze w lokalu nr [...] trzy okna (1 szt. - o wym. 1,1 m x 1,33m; 1 szt. o wym. 1,06 m x 1,2 m; 1 szt. o wym. 1,10 m x 1,2 m). Otwory te zostały zamurowane blankiem gorotermalnym od wewnątrz przez Zarząd Lokali Miejskich;

3) na [...] piętrze w lokalu nr [...] - 4 sztuki (1 szt. - o wym. 0,9 m x 1,2 m; 1 szt. - o wym. 1,5 m x 1,5 m; 1 szt. - o wym. 0,5 m x 0,5 m; 1 szt. - o wym. 0,4 m x 0,4 m - zamurowane od wewnątrz;

4) na [...] piętrze - o wym. 0,8 m x 0,8 m - zamurowane od wewnątrz. Obecni w dniu oględzin właściciele nie są w posiadaniu dokumentacji dotyczącej wykonania otworów.

Z informacji K. B. wynika, że dokumenty dotyczące wykonania otworów okiennych posiadają użytkownicy lokali. Właścicielem lokalu nr [...] jest R.W., a lokalu [...] Państwo W.". Do protokołu z oględzin załączono dokumentację fotograficzną i szkic elewacji południowej.

7. Pismem z dnia 7 października 2020 r. Archiwum Państwowe w Ł. poinformowało organ I instancji, że w zasobach archiwalnych odnaleziono następującą dokumentację: 1) Akta Miasta Ł., Wydział Podatkowy, sygn. [...], s. 241-251, księgę inwentarzową nieruchomości położonej przy ul. [...] (nr hip. [...]) i [...] (nr hip. [...] ) oraz ul. [...] ([...] ) [...] (nr hip. [...] ). sygn. [...], s. 372-378. Znajdują się w nich m. in. plany sytuacyjne ww. nieruchomości ,2) Rząd Gubernialny [...] , Wydział Budowlany, sygn. [...], s. 1-6, 3) Rząd Gubernialny [...] , Wydział Administracyjny, sygn. [...], s. 77, projekt budowy dwupiętrowego skrzydła budynku położonego przy ul. [...] nr [...]) Towarzystwo Kredytowe m. Ł., sygn. [...], jednostkę zatytułowaną: Akta nieruchomości [...] - [...], która zawiera m.in. opis budowli, plany sytuacyjne wspomnianej nieruchomości, 5) Prezydium Rady Narodowej m. Ł., Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, sygn. [...], karty inwentaryzacyjne nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] ([...]) typ budynku miejski. Odnalezione dokumenty mogą zostać udostępnionego upoważnionemu pracownikowi organu I instancji w czytelni Archiwum. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie poinformowano, że w zasobach Archiwum nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z projektem pierwotnym budowlanym, w tym takim, w którym wyrysowano przedmiotowe okna, inwentaryzacji oraz dokumentacji związanej z odbiorem budynku zlokalizowanego na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oraz dokumentów dotyczących realizacji robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych w ścianie południowej budynku.

8. Pismami z dnia 13 października 2020 r. organ I instancji wystąpił do Urzędu Miasta Ł., Wydziału Urbanistyki i Architektury z prośbą o rozważenie wydania wobec decyzji: 1) Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] z dnia 17 listopada 1962 r. znak: [...] - pozwolenie na wykonanie na nieruchomości w Ł., ul. [...], następujących robót budowlanych: wykonanie otworu okiennego w lokalu nr 2, pod warunkami: "projektowany otwór okienny traktuje się jako prowizorium na okres 5 lat", 2) Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] z dnia 28 sierpnia 1962 r. znak: [...] - pozwolenie na wykonanie na nieruchomości w Ł., ul. [...], następujących robót budowlanych: wykonanie trzech otworów okiennych w ścianie tylnej, pod warunkami: "projektowane otwory będą przesklepione, otwory okienne będą zamurowane na każde żądanie władzy budowlanej", pod warunkami: "projektowany otwór okienny traktuje się jako prowizorium na okres 5 lat": a) stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji na podstawie art. 162 § 1 K.p.a.; b) uchylenia ww. decyzji na podstawie art. 162 § 2 K.p.a.; c) uchylenia lub zmiany ww. decyzji na podstawie art. 163 K.p.a. W braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany przedmiotowej decyzji, organ zwrócił się z wnioskiem o przekazanie według właściwości pisma do Wojewody [...], aby Wojewoda jako organ właściwy rozważył możliwość: a) stwierdzenia nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 157 § 1 K.p.a.; b) uchylenia lub zmiany w niezbędnym zakresie na podstawie art. 161 § 2 ww. decyzji.

9. Pismem z dnia 27 listopada 2020 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przedstawił swoje stanowisko w sprawie wskazując, że: "budynek przy ul. [...] w Ł. wraz oficynami wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. oraz znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego oraz krajobrazu kulturowego "[...]" wpisanej do gminnej ewidencji zabytków. Ponadto, znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków układu urbanistycznego tj. historycznego układu urbanistycznego ulicy [...] na odcinku od [...] do [...] /[...] wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod nr rej. [...] decyzją z dnia 20 stycznia 1971 r. Dla tego terenu obowiązują zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwała nr XXIX/756/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 maja 2016 r. W związku z faktem, że budynek znajduje się w układzie urbanistycznym wpisanym do rejestru zabytków nieruchomych, prace przy bryle zewnętrznej obiektu wymagają uzyskania decyzji-pozwolenia, które udzielane jest na wniosek inwestora, zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.). Ponadto, organ konserwatorski poinformował, że nie wydawał decyzji obejmującej swym zakresem wykonania otworów okiennych w ścianie południowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Ł..

10. Do akt sprawy załączono m.in.:

1) wydruk zeskanowanej dokumentacji pozyskanej z Archiwum Państwowego w Ł. dotyczącej zespołu Rządu Gubernialnego [...] Nr [...] (sygn. [...] i [...]),

2) wniosek "[...] " z dnia 25 października 1962 r. skierowany do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej – Ł. [...] o zezwolenie na wykucie otworu okiennego zgodnie z załączonym projektem z adnotacją organu na wniosku "wykucie okna na posesję przy ul. [...] jest możliwe pod warunkiem, że okno będzie traktowane jako prowizorium na 5 lat",

3) decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] z dnia 17 listopada 1962 r. znak: [...], pozwolenie na wykonanie na nieruchomości w Ł., ul. [...], następujących robót budowlanych: wykonanie otworu okiennego w lokalu nr [...], pod warunkami: "projektowany otwór okienny traktuje się jako prowizorium na okres 5 lat" wraz z pouczeniem,

4) decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] z dnia 28 sierpnia 1962 r. znak: [...], pozwolenie na wykonanie na nieruchomości w Ł., ul. [...], następujących robót budowlanych: wykonanie trzech otworów okiennych w ścianie tylnej pod warunkami: "projektowane otwory będą przesklepione, otwory okienne będą zamurowane na każde żądanie władzy budowlanej", pod warunkami: "projektowany otwór okienny traktuje się jako prowizorium na okres 5 lat" wraz z pouczeniem,

5) 2 zeskanowane dokumenty: rzut poziomy [...] piętra budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Ł. oraz rzut elewacji południowej ww. budynku.

11. Pismem z dnia 4 grudnia 2020 r. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta Ł. poinformował organ I instancji, że nie stwierdza podstawy do wygaszenia, uchylenia albo zmiany decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] z dnia: 17 listopada 1962 r. oraz z dnia 28 sierpnia 1962 r. na podstawie art. 162 i 163 K.p.a. Organ nie zauważa również celowości wystąpienia do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, ponieważ zgodnie z art. 37b ustawy Prawo budowlane, nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia, upłynęło 5 lat.

12. W dniu 29 grudnia 2020 r. organ szczebla podstawowego zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu otworu okiennego w pomieszczeniu kuchennym lokalu [...], w ścianie południowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, czterokondygnacyjnego usytuowanego na nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] w Ł.

13. Pismem z dnia 21 stycznia 2021 r. r.pr. J. S. - pełnomocnik D. i R.W. poinformowała, że lokal mieszkalny [...] położony w Ł. przy ul. [...] został zakupiony przez jej mocodawców od Miasta Ł. w dniu [...] października 2012 r. na mocy umowy sprzedaży lokalu i oddania części gruntu w użytkowanie wieczyste. Lokal mieszkalny położony jest na [...] piętrze w budynku [...] oficyny i składa się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju o łącznej powierzchni [...] m2. Wszystkie pomieszczenia położone są w [...]. Okno w kuchni i okno w przyległym do niej pokoju stanowią jedyne źródło światła dziennego we wskazanych pomieszczeniach. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, a w szczególności z dokumentów znajdujących się w archiwum Urzędu Miasta Ł. wynika, iż poprzedni najemca na podstawie decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. - [...] otrzymał pozwolenie na wykonanie robót budowlanych - vide decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. - [...] z dnia 17 listopada 1962 r. oraz decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. - [...] z dnia 28 sierpnia 1962 r. Otwory okienne zostały zatem wykonane na podstawie projektu zgodnie ze sztuką budowlaną. Brak jest również podstaw do wygaszenia, uchylenia albo zmiany przedmiotowych decyzji na podstawie art. 162 i 163 K.p.a., jak również nie jest celowym stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Ponadto, zamurowanie okien w lokalu mieszkalnym państwa W. spowoduje, że taki lokal nie będzie spełniał warunków koniecznych dla lokali przeznaczonych na stały pobyt ludzi.

14. W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wydał w dniu 26 lutego 2021 r. decyzję nr 102/2021, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nakazał D. W. i R.W. doprowadzenie robót budowlanych w lokalu [...] związanych z wykonaniem otworu okiennego o wym. 90 cm x 90 cm znajdującego się w kuchni przy ścianie południowej ww. budynku będącej w granicy z nieruchomością położoną w Ł. przy ul. [...] (dz. nr ewid. [...], obr. [...]) do stanu zgodnego z prawem - polegających na zamurowaniu wyżej wymienionego otworu okiennego materiałem budowlanym zapewniającym klasę odporności ogniowej R El 60 w terminie do 30 kwietnia 2021 r.

15. W wyniku rozpatrzenia odwołania D.W. i R. W. - reprezentowanych przez radcę prawną J.S., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wydał w dniu 18 czerwca 2021 r. decyzję nr 149/2021, którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

16. Pismem z dnia 9 lipca 2021 r. organ stopnia powiatowego wystąpił do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zajęcie stanowiska w prowadzonym postępowaniu w sprawie spornego otworu okiennego w ścianie granicznej południowej lokalu mieszkalnego [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w Ł. przy ul. [...], w szczególności: 1) czy występują przeciwskazania do nakazania robót budowlanych polegających na zamurowaniu takiego otworu okiennego; 2) jaki materiał winien być zastosowany do wypełnienia takiego otworu okiennego.

17. Pismem z dnia 9 lipca 2021 r. organ powiatowy zwrócił się do Zarządu Lokali Miejskich o podanie informacji jaki obecnie numer nosi lokal mieszkalny w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Ł., który w 1962 r. posiadał nr [...] i czy jest on zlokalizowany obecnie na [...] piętrze.

18. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2021 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że "kamienica została objęta ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. Ponadto, usytuowana jest na terenie historycznego układu urbanistycznego ulicy [...] wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych pod numerem [...]. Dodatkowo, dla kamienicy obowiązują zapisy uchwały Nr XXIX/756/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru Ł. położonego w rejonie [...] i ulic: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Otwór okienny w ścianie szczytowej południowej, na [...] piętrze, w lokalu [...], w budynku przy ul. [...] jest wtórny i nie ma pozytywnego wpływu na estetykę budynku. W związku z tym ŁWKZ dopuszcza zamurowanie otworu okiennego. Materiałem wykorzystanym do zamurowania powinna być cegła, całość należy otynkować. Prace przy bryle zewnętrznej budynku mają wpływ na zabytkowy układ urbanistyczny wpisany do rejestru zabytków i zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wymagają uzyskania pozwolenia.

19. Pismem z dnia 8 września 2021 r. Zarząd Lokali Miejskich poinformował, że lokal nr [...] usytuowany jest na [...] piętrze budynku przy ul. [...] w Ł., i lokal ten nie znajduje się w zasobie mieszkaniowym gminy.

20. W dniu 26 października 2021 r. organ stopnia powiatowego przeprowadził oględziny w [...] przy ul. [...] w Ł. Zgodnie z protokołem z oględzin: "mieszkanie [...] składa się ze ślepego korytarza biegnącego wzdłuż ściany tylnej [...] oficyny budynku przechodzącego w kuchnię i dalej w pokój i następny pokój. W pomieszczeniu kuchennym, w ścianie tylnej oficyny od strony południowej znajduje się okno o wymiarach 115 x 74 cm (jednoskrzydłowe, uchylne). W [...] pokoju (małym) jest okno w ścianie tylnej oficyny od strony południowej o wymiarach 134 cm x 170 cm. Natomiast w drugim (dużym) pokoju znajdują się dwa okna, w tym jedno balkonowe wychodzące na ul. [...], usytuowane w ścianie frontowej. Obecni przy oględzinach właściciele oświadczyli, że zajmują to mieszkanie od roku 1993 w wyniku zamiany z L.P.. Okazali protokół zamiany z dnia [...] października 1993 r. Wówczas okno w tym pomieszczeniu już istniało. Od 2012 r. mieszkanie stanowi ich własność i jest objęte księgą wieczystą KW [...]. Do protokołu z oględzin dołączono dokumentację zdjęciową, a także protokół zamiany lokalu mieszkalnego z dnia [...] października 1993 r.

21. Pismem z dnia 8 listopada 2021 r. pełnomocnik właścicieli – r.pr. J. S. zwróciła się do PINB w Łodzi o dopuszczenie w postępowaniu dowodu z przesłuchania świadka: A. P.

W dniu 10 grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wydał postanowienie Nr 929/2021, którym na podstawie art. 52 K.p.a., zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. w związku z przedmiotowym postępowaniem o wezwanie A.P. do złożenia zeznań w charakterze świadka oraz przedstawienia oryginałów wszelkich posiadanych dokumentów służących ich poparciu na okoliczność: 1) wskazania okresu w jakim świadek mieszkał pod adresem, Ł., ul. [...] i w którym lokalu; 2) czy w okresie zamieszkania pod ww. adresem był jeden czy też więcej otworów okiennych w ścianie granicznej (południowej) od strony nieruchomości przy ul. [...] w Ł., a jeżeli tak, to kiedy, w jakich pomieszczeniach i przez kogo zostały wykonane; 3) czy numeracja lokalu, w którym świadek mieszkał ulegała zmianie, a jeżeli tak - to poproszono o wskazanie zmienionej numeracji; 4) uwarunkowań dokonania zamiany lokali mieszkalnych pomiędzy Państwem W. a Panią L.P.; 5) w jakim czasie mieszkali pod adresem [...] m. [...] w Ł. Pani L. P. i Pan J.P.; 6) pozyskania zgody przez Pana J. P. na wykonanie okna w pomieszczeniu kuchennym w lokalu [...] położonym w Ł. przy ul. [...] (jaki organ ją wydał i kiedy jej udzielił); 7) czy w dacie pozyskania zgody kuchnia przylegała bezpośrednio do pokoju, którego okna wychodzą na ul. [...].

22. W dniu 9 marca 2022 r. do organu stopnia powiatowego wpłynęło pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. informujące o podjętych krokach. Zgodnie z jego konkluzją: "Pan A.P. zamieszkiwał przedmiotową nieruchomość jako dziecko, nie dysponuje żadną dokumentacją odnośnie ww. nieruchomości, ani przydatną wiedzą na jej temat, a także nie był on najemcą przedmiotowej nieruchomości. Pan P. podczas rozmowy telefonicznej (jak i w pismach) poinformował, iż nie jest w posiadaniu jakichkolwiek dokumentów odnośnie przedmiotowej sprawy" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. uznał te wyjaśnienia jako końcowe.

23. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi w dniu 29 kwietnia 2022 r. wydał decyzję nr 211/2022, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakazał D.W. i i R. W. doprowadzenie robót budowlanych w lokalu [...] usytuowanym na [...] piętrze w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym w Ł. przy ul. [...] (dz. nr ewid. [...], obr. [...]) związanych z wykonaniem otworu okiennego o wym. 115 cm x 74 cm znajdującego się w kuchni w ścianie południowej ww. budynku będącej 7 w granicy z nieruchomością położoną w Ł. przy ul. [...] (dz. nr ewid. [...], obr. [...]) do stanu zgodnego z prawem - polegających na zamurowaniu wyżej wymienionego otworu okiennego cegłą pełną zapewniającą klasę odporności ogniowej R El 60 w terminie do 30 września 2022 r.

24. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. W. i R.W. - reprezentowani przez radcę prawną J.S. Odwołujący zarzucili inkryminowanej decyzji naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.:

1) Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez:

a) brak przeprowadzenia bezpośredniego dowodu z przesłuchania A. P. i oparciu decyzji jedynie na rozmowie telefonicznej z zawnioskowanym świadkiem, co w sposób rażący narusza prawa strony do uczestniczenia w czynnościach dokonywanych przez organ w tym w przesłuchaniu świadków - art. 79 K.p.a.,

b) brak wyjaśnienia przez organ w jaki sposób wybity otwór okienny powoduje naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie, w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób zagrażający życiu ludzkiemu, co uzasadniałoby zastosowanie przepisów Rozporządzenia do użytkowanego i istniejącego budynku stosownie do § 207 ust. 2 Rozporządzenia,

c) brak wyczerpującego ustalenia przez organ daty wykonania przedmiotowego otworu okiennego w ścianie południowej nieruchomości, ograniczając się jedynie do wskazania przedziału 1962 - 1993 r., jak również brak analizy podziału lokalu mieszkalnego położonego na [...] piętrze budynku od strony południowej (obecnie zajmowanego przez małżonków W.), który to pierwotnie był oznaczony nr [...] i zajmowany przez 3 rodziny: ob. P., ob. W., ob. J., a przez to pochopne wykluczenie możliwości zastosowania § 76 Rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r.,

d) brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz brak należytej koncentracji materiału dowodowego niezbędnego dla prawidłowego rozpoznania sprawy, a tym samym pominięcie faktu, iż w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku istnieje okno wybite na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem zmienia się możliwość posadowienia budynku w granicy na nieruchomości położonej przy ul. [...], a zamurowanie okna kuchennego w lokalu [...] spowoduje naruszenie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie, w szczególności § 57 Rozporządzenia w zakresie zapewnienia należytego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi;

2) art. 8 K.p.a. - poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej w sytuacji, w której organ prowadzący postępowanie pomija istotne dla skarżących aspekty, chociażby fakt, iż zamurowanie okna kuchennego spowoduje dla właścicieli znaczny brak dostępu do światła dziennego.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, bądź wskutek uchylenia przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji bądź alternatywnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie zamurowania otworu okiennego bez konieczności jego otynkowania w nowo ustalonym terminie.

25. W toku postępowania odwoławczego, organ II instancji wydał w dniu 13 stycznia 2023 r. postanowienie nr 9/1/2023, którym na podstawie art. 136 K.p.a. zlecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Łodzi uzupełnienie materiału dowodowego poprzez:

- przeprowadzenie dodatkowych oględzin w lokalu [...] usytuowanym, załącznik do protokołu z oględzin winien stanowić szkic sytuacyjny obrazujący aktualny układ pomieszczeń w lokalu mieszkalnym [...], ze szczególnym uwzględnieniem znajdujących się w nim otworów okiennych;

- pozyskanie od właścicieli lokalu mieszkalnego [...] oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o niewykonywaniu po 1993 r. robót budowlanych o charakterze przebudowy w pomieszczeniach lokalu mieszkalnego [...], w których zlokalizowany jest sporny otwór okienny o wym. 115 cm x 74 cm.

26. W dniu 1 marca 2023 r. do ŁWINB wpłynęło pismo PINB w Łodzi z dnia 27 lutego 2023 r., przy którym przekazano dokumentację uzupełniającą materiał dowodowy:

1) protokół z oględzin z dnia 24 lutego 2023 r., zgodnie z którego treścią: "wykonano naniesienia obecnych otworów okiennych w lokalu [...] na rzut poziomy I piętra dokumentacji archiwalnej znajdującej się w aktach sprawy. Otwory okienne zaznaczono i zwymiarowano na załączniku Nr 1 i 2";

2) szkic sytuacyjny na rzucie poziomym 1-go pietra z zaznaczonymi otworami okiennymi;

3) dokumentacja zdjęciowa wszystkich otworów okiennych w lokalu [...] przy ul. [...] w Ł. oraz pomieszczeń samego lokalu;

4) aktualny szkic sytuacyjny na kserokopii protokołu wzajemnej zamiany lokalu mieszkalnego z dnia [...] października 1993 r;

5) oświadczenia D. W. oraz R. W. złożone przed inspektorem PINB w Łodzi pod rygorem odpowiedzialności karnej.

2. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr 80/2023 [...] WojeW.ki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru w Łodzi nr 211/2022 w części dotyczącej terminu i określił nowy termin wykonania obowiązku na dzień 30 lipca 2023 r., a ponadto utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części merytorycznej dotyczącej nałożenia na D. W. i R. W. obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

1. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) zmieniona została ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Norma art. 25 powyższej ustawy przewiduje, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym w ocenie organu w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji, ponieważ postępowanie wszczęto pisemnymi wystąpieniami organu I instancji do Archiwum Państwowego w Ł., [...] Ośrodka Geodezji oraz [...] Konserwatora Zabytków w dniu [...] września 2020 r.

2. Organ stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż sporny otwór okienny o wymiarach 115 cm x 94 cm powstał w warunkach samowoli budowlanej, zaś jedyna decyzja administracyjna Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. - [...] z dnia 17 listopada 1962 r. - znak [...] o pozwoleniu na wykucie otworu okiennego dotyczy okna w przedmiotowym lokalu [...] na [...] piętrze budynku przy ul. [...] w Ł., ale znajdującego się obecnie w pokoju mieszkalnym. Powyższe potwierdza zgromadzona przez organ stopnia powiatowego dokumentacja umożliwiająca przeprowadzenie badania porównawczego w oparciu o rozmiary istniejących otworów okiennych w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, w tym także dokumentacja zgromadzona w toku postępowania odwoławczego po zleceniu dodatkowych czynności.

3. Wobec pierwszego otworu okiennego organ wydał w dniu 26 lutego 2021 r. decyzję nr 103/2021 umarzającą postępowanie, uznając, że został on wykuty na podstawie wydanego w dniu [...] listopada 1962 r. pozwolenia na budowę.

4. Brak jest jednak analogicznej dokumentacji wobec drugiego z otworów okiennych.

5. Jednocześnie w toku postępowania przyjęto, że sporny otwór okienny w lokalu [...] powstał między rokiem 1962 (złożenie wniosku przez ob. P. w dniu 25 października 1962 r. do Wydziału Urbanistyki, Budownictwa i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. [...] o wydanie zezwolenia na wykucie pierwszego otworu okiennego), a 1993 r. (wprowadzenie się do lokalu mieszkalnego z oknem znajdującym się w pomieszczeniu kuchni przez obecnych właścicieli R. i D. W.). Wobec braku możliwości ustalenia dokładnej daty wykucia otworu okiennego, przyjęcie takiego przedziału czasowego przez organ I instancji organ uznał za dopuszczalny i prawidłowy.

6. W ocenie organu Wojewódzkiego nie ulega wątpliwości, że skoro w toku postępowania uzyskano dokumentację taką jak decyzja administracyjna Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-[...] z dnia 17 listopada 1962 r. udzielającą pozwolenia na wykucie jednego otworu okiennego w lokalu, to drugi z otworów okiennych został wykuty przez pierwotnego inwestora samowolnie w okresie późniejszym. Obecnie jest on zlokalizowany w kuchni lokalu mieszkalnego [...], co potwierdza dokumentacja zdjęciowa. Bezspornie zatem w świetle zebranego materiału dowodowego nie wydano w tamtym okresie zgody na wykucie większej liczby otworów okiennych.

7. W toku postępowania odwoławczego zostały uzyskane oświadczenia właścicieli lokalu pod rygorem odpowiedzialności karnej o niewykonywaniu po 1993 r. (tj. dacie zamieszkania w ww. lokalu mieszkalnym) robót budowlanych o charakterze przebudowy w pomieszczeniach tego lokalu mieszkalnego. Stanowi to ważny dowód z zeznań, który dodatkowo umacnia przeświadczenie, że sporny otwór okienny powstał w zakreślonych ramach czasowych, był zastanym elementem lokalu mieszkalnego, nie był zaś efektem prowadzonej przebudowy po 1993 r.

8. W ocenie organu II instancji kolejnym dowodem dotyczącym tej okoliczności jest aktualny szkic sytuacyjny lokalu mieszkalnego, pokazujący, że szkic sytuacyjny w protokole wzajemnej zamiany lokalu mieszkalnego z [...] października 1993 r. był z dużym prawdopodobieństwem wykonany w sposób uproszczony i podglądowy, a przez to nieprecyzyjnie obrazował rozkład lokalu mieszkalnego. Począwszy od przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, poprzez kolejne akty, aż do chwili obecnej - ustawy z dnia 4 lipca 1994 r. Prawo budowlane i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, żaden z aktów prawnych, przede wszystkim ze względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, nie zezwalał na wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki, a zatem w ścianie oddzielenia pożarowego. Zgodnie z art. 278 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli - w wypadkach gdy szczupłe rozmiary poszczególnych działek stoją na przeszkodzie zachowaniu odległości, budynki mogą być wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jeżeli budynki nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek, wznoszony przy granicy, powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni o grubości równej co najmniej długości jednej cegły, wyprowadzony 30 centymetrów ponad dach. Również zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961r, Nr 7, poz. 46 ze zm.), obiekty budowlane powinny być zaprojektowane i wybudowane w taki sposób, aby zapewnione było bezpieczeństwo dla ludzi i mienia i aby zapewnione były: właściwy układ funkcjonalny obiektu, odpowiednia jego trwałość, ekonomiczność budowy ze szczególnym uwzględnieniem oszczędnego i racjonalnego stosowania materiałów, ekonomiczność użytkowania oraz potrzeby użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej (...). W art. 4 ust. 2 tego przepisu wskazano, że w celu zachowania warunków, o których mowa w ust. 1, należy stosować obowiązujące normy państwowe, normatywy techniczne projektowania i inne obowiązujące przepisy techniczno-budowlane oraz przestrzegać zasad współczesnej wiedzy technicznej. Natomiast zgodnie z § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, warunkom technicznym określonym w § 76 i § 77 powinny odpowiadać ściany zewnętrzne, położone przy granicy nieruchomości w zabudowie zwartej lub od strony przeciwległego budynku albo od granicy nieruchomości w odległości mniejszej, niż określono w § 20 ust. 1 i 2. Zgodnie z § 76 ust. 3 powołanego rozporządzenia, ściana przeciwpożarowa powinna być wyprowadzona od fundamentów przez całą wysokość budynku. Natomiast w ust. 5 przywołanego przepisu wskazano, że otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu następujących warunków: ilość i wielkość otworów powinna być ograniczona do zaspokojenia niezbędnych potrzeb ewakuacyjnych i użytkowych, otwory powinny znajdować się w miejscach najmniejszego zagrożenia pożarowego, otwory powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się, o odporności ogniowej co najmniej klasy C lub wypełnione cegłą szklaną albo szkłem zbrojonym w niepalnej oprawie.

Z kolei zgodnie z zarządzeniem Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej nie obowiązuje stawianie na granicy nieruchomości ścian przeciwpożarowych w obrębie dopuszczalnych maksymalnych wymiarów stref pożarowych dla danego rodzaju budynków, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 80 ust. 2 pkt 3 analizowanego zarządzenia - jeżeli nie stawia większych wymagań wielkość obciążenia ogniowego pomieszczeń przyległych do granicy nieruchomości dla oddzielenia budynków sąsiadów (...) przy zachowaniu przepisu ust. 1 wystarczy na granicy nieruchomości ściana o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych, a na poddaszach i w piwnicach, jeżeli ściana jest murowana - ponadto obustronnie otynkowana lub z wyrugowanymi spoinami.

W myśl natomiast § 203 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, otwory w ścianach oddzieleń przeciwpożarowych powinny mieć zamknięcia zapewniające spełnienie wymagań określonych w § 202.

W ocenie organu również obecnie obowiązujące uregulowania prawne nie uprawniają do wykonania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanego w granicy, które obniżają odporność pożarową budynku, co wynika z treści § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.). Regulacja taka uzasadniona jest koniecznością ustanowienia tzw. strefy oddzielenia pożarowego, ograniczającej rozprzestrzenianie się ognia poza teren działki.

Jednocześnie w ocenie organu stopnia Wojewódzkiego nie można tracić z pola widzenia kwestii, że każde proponowane rozwiązanie doprowadzające samowolnie wykonany otwór okienny do stanu zgodnego z prawem, powinno zapewniać zgodność z przepisami, w tym przede wszystkim z obecnie obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie tj. z regulacją obowiązującą w dacie wydanie decyzji administracyjnej.

Organ stwierdził, że zarówno przepisy obowiązujące w czasie powstawania obiektu, jak i obowiązujące obecnie, nie pozwalają zatem na utrzymywanie otworów okiennych w ścianie granicznej budynku.

9. W takiej sytuacji w ocenie organu jedyną możliwością jest ich likwidacja jako wybudowanych niezgodnie z przepisami prawa budowlanego, albowiem w żadnym z przytoczonym stanów prawnych obowiązujących na przestrzeni wielu dekad, nie istniało zezwolenie na sytuowanie ścian z otworami okiennymi w granicach nieruchomości.

Dlatego też za zasadne organ uznał nałożenie obowiązku zamurowania spornego otworu okiennego w lokalu mieszkalnym [...] przy ul. [...] w Ł., uwzględniającego wskazania [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

10. Ponadto organ II instancji wskazał, że z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, iż prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego Wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wprawdzie postępowanie naprawcze służące doprowadzeniu obiektu do stanu zgodnego z prawem ma inny charakter niż postępowanie o pozwolenie na budowę, lecz wskazane wyżej zasady uzyskiwania zgody organu konserwatorskiego mają również zastosowanie w tym postępowaniu.

11. W ocenie organu II instancji, Zobowiązani nie mogą się przy tym powoływać na określone regulacje techniczno-budowlane, skutkujące w efekcie swego rodzaju łagodniejszym potraktowaniem wobec stwierdzonej samowoli budowlanej, bowiem jest to sprzeczne z samą istotą podejścia do samowoli budowlanej. Jako działanie sprzeczne z szeroko rozumianym prawem, każda samowola budowlana wymaga wymierzenia sankcji. Dlatego też w rozpatrywanej sprawie nie mają zastosowanie przepisy § 57 ust. 1 i § 58 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie, gdyż nie dotyczą skutków likwidacji samowoli budowlanej, a robót budowlanych wykonanych legalnie. Jak wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne: wymagania wynikające z tych przepisów, dotyczące zapewnienia odpowiedniego dopływu światła do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi stosuje się wyłącznie do robót budowlanych zgodnych z prawem (II OSK 1445/17). Ponadto, obowiązek określony w decyzji powinien być skierowany zgodnie z dyspozycją art. 52 ustawy Prawo budowlane - do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, przy czym zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że alternatywne wymienienie w art. 52 ustawy inwestora, właściciela lub zarządcy nie oznacza dowolności w wyborze jednego z nich jako zobowiązanego do dokonania rozbiórki. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie obowiązku (por. II OSK 158/07). Niemniej w przedmiotowej sprawie doszło w toku postępowania odwoławczego do upływu terminu wykonania obowiązku, zatem organ postanowił zmienić termin na dokonanie wskazanych czynności, ustalając jego koniec na dzień 30 lipca 2023 r.

3. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli D. W. i R. W. - reprezentowani przez radcę prawną J.S.

1. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie:

a) art. 7, 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pomięcie faktu, iż w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku istnieje okno wybite na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem zmienia się możliwość posadowienia budynku w granicy na nieruchomości położonej przy ul. [...], a zamurowanie okna kuchennego w lokalu [...] spowoduje naruszenie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności § 57 w zakresie zapewnienia należytego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały ludzi;

b) art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w hipotetycznym ustaleniu czasookresu wykonania przedmiotowego otworu okiennego w ścianie południowej nieruchomości ograniczając się jedynie do wskazania przedziału czasowego 1962 r. - 1993 r., a tym samym przyjęcie, że przedmiotowe okno stanowiło samowolę budowlaną, pomijając zupełnie fakt, iż pierwotne lokale znajdujące się w posesji przy ul. [...] podlegały sztucznym podziałom w myśl przepisów dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343), a otwór okienny mógł powstać przed 1962 r.;

c) art. 8 i 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności pominięcie faktu, iż Miasto [...] sprzedało skrzącym lokal mieszkalny z wykonanym otworem okiennym znajdującym się w kuchni w ścianie południowej budynku, czyli obarczony wadą prawną;

d) art. 7 K.p.a. poprzez niezachowanie zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego obywateli przejawiającym się w nieuzasadnionym pominięciu interesów właścicieli lokalu tj. małżonków D. i R. W. przez pozbawienie ich możliwości korzystania z lokalu z zapewnieniem odpowiedniego jego nasłonecznienia - zamurowanie okna spowoduje, iż brak doświetlenia będzie miała nie tylko kuchnia o długości 5 metrów, ale również korytarz o długości 12 metrów (łącznie 20 metrów), co wynika z rzutu lokalu załączonego do akt sprawy;

e) art. 8 K.p.a. poprzez niezachowanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (organów państwa) w ten sposób, że w sytuacji, w której występują sprzeczne interesy stron - uwzględnienie tylko jednego z interesów w zakresie, o którym mowa powyżej tj. nakazanie zamurowania otworu okiennego bez analizy jak sytuacja ta wpłynie na możliwość korzystania z lokalu przez Skarżących.

2. Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie przepisu prawa materialnego tj.:

a) art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszym stanie faktycznym powinny mieć zastosowanie wskazane przepisy, podczas gdy w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy: § 57 ust. 1 i § 58 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 650, poz. 690), stanowiące, iż pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, a dopuszczenie oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym jest możliwe jedynie wtedy, jeżeli oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych, bądź jeżeli jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego poprzez zamurowanie otworów okiennych w pomieszczeniach zajmowanych przez lokatorów;

b) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż istniejący otwór okienny winien być zamurowany, skoro w toku postępowania wyjaśniającego nie wykazano, iż stanowi on zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia i istnieje w niezmienionej formie przynajmniej od 1962 r.;

c) zastosowanie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) w sytuacji, w której w toku postępowania wyjaśniającego nie wykazano zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a nakaz zamurowania otworu okiennego spowoduje niepowetowane szkody dla skarżących w postaci braku doświetlenia pomieszczenia kuchennego światłem dziennym.

3. W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o:

a) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

b) nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

4. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

5. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

1. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

2. Zaskarżone do tutejszego Sądu decyzje dotyczą nałożenia na skarżących obowiązku doprowadzenia robót budowlanych w lokalu [...] usytuowanym na [...] piętrze w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym w Ł. przy ul. [...] związanych w wykonaniem otworu okiennego o wym. 115x74 cm, znajdującego się w kuchni w ścianie południowej budynku będącej w granicy z nieruchomością położoną przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem – polegającego na zamurowaniu otworu okiennego cegłą pełną zapewniającą klasę odporności ogniowej REI60. Na marginesie należy zauważyć, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że okno w tymże lokalu [...], które usytuowane jest w pokoju, jest legalne, bowiem zostało wybudowane na podstawie decyzji z dnia 17 listopada 1962 r. W stosunku do tego okna organ umorzył postępowanie w sprawie legalności wykonania tego otworu okiennego.

3. Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji były przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.). Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Stosownie zaś do art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Co do stanu prawnego, który winien mieć w sprawie zastosowanie, Sąd odnosi się w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

4. Warto zaznaczyć, że istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, polega na tym, że na inwestora/właściciela nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Stan zgodny z prawem w rozumieniu cyt. wyżej przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Mówiąc w tym przypadku o zgodności z prawem, jako że pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego oraz zgłoszenie wykonywania robót budowlanych są instytucjami prawa budowlanego, należy mieć na uwadze doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w znaczeniu przepisów prawa administracyjnego materialnego, a nie innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego. Takie zawężenie rozumienia zwrotu "do stanu zgodnego z prawem" użytego w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. co prawda nie wynika z jego literalnego brzmienia, jednak nie można przyjąć, aby w drodze decyzji administracyjnej nakładać na stronę postępowania administracyjnego obowiązki dotyczące innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego, czy też wynikające z nich.

Dla prawidłowego zastosowania unormowania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wystarczające jest ustalenie jedynie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych do wykonania celem doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a więc prac koniecznych, aby stan ten osiągnąć. Stan zgodny z prawem w rozumieniu tego przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. W przypadku wykonania robót bez pozwolenia na budowę owa zgodność musi dotyczyć przepisów Prawa budowlanego, przepisów technicznych, polskich norm, a także zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Do przepisów tych zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślenia wymaga, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie zakończonej inwestycji do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie podejmowania rozstrzygnięć naprawczych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3.03.2021 r., sygn. akt II SA/Gd 281/20; wyrok NSA z 14.05.2021 r., sygn. akt II OSK 2301/18; wyrok WSA w Łodzi z 8.12.2022 r., sygn. akt II SA/Łd 594/22; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

5. W ocenie składu orzekającego, mając na uwadze powyższe rozważania, zaskarżone do tutejszego sądu rozstrzygnięcia organów administracji są jednak przedwczesne, bowiem w sprawie nie zostało przede wszystkim bezsprzecznie ustalone, że sporne okno powstało w sposób nielegalny tj. bez pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że w postępowaniu administracyjnym doszło bezsprzecznie do naruszenia przepisów postępowania skutkującego niewyjaśnieniem istotnych w sprawie okoliczności. Organy nie podjęły bowiem wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności prawnych i faktycznych dotyczących legalności spornego otworu okiennego, co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80, a w dalszej kolejności art. 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem Sądu niejasne są w sprawie ustalenia dotyczące spornego okna w zakresie jego opisu tzn. wielkości. Organ początkowo ustalił wymiary spornego okna na 90x90 cm, później na 115x74 cm, przy czym z załączników do ostatnich oględzin z dnia 24 lutego 2023 r. wskazuje się, że sporne okno ma wielkość 118x75 cm. Tych wątpliwości nie rozwiały organy administracji, nie wyjaśniły bowiem ww. różnic. Tymczasem przedmiot postępowania winien zostać bezspornie określony w decyzji.

W dalszej kolejności należy zauważyć, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika przede wszystkim w sposób bezsprzeczny, że otwór okienny, którego dotyczy niniejsze postępowanie tj. wykonany w pomieszczeniu kuchennym, jest nielegalny.

Organ nie wykazał w żaden sposób, że decyzja, na którą powołuje się pełnomocnik skarżących tj. decyzja z dnia 28 sierpnia 1962 r. tj. pozwolenie na budowę robót budowlanych w postaci wykucia 3 otworów okiennych w ścianie tylnej budynku, nie dotyczy spornego okna. Mimo, iż załącznik w postaci szkicu sytuacyjnego do decyzji dotyczącej pozwolenia na wykucie pierwszego okna tj. decyzji z 17 listopada 1962 r., nie wskazuje na istnienie spornego okna, to nie można w sposób nie budzący wątpliwości wykluczyć, że okno to powstało legalnie w okresie późniejszym w oparciu o decyzję z dnia 28 sierpnia 1962 r. Nie wiadomo też na podstawie jakich materiałów/dokumentów organ przyjął, że decyzja z dnia 28 sierpnia 1962 r. dotyczy okien usytuowanych na drugim piętrze. Z decyzji tej wynika bowiem, że obejmuje ona wykucie trzech otworów okiennych wg załączonego szkicu. O ile zaś w materiale aktowym znajduje się załącznik do pozwolenia na budowę z dnia [...] listopada 1962 r. - karta 11/3, to można już tylko domniemywać, że szkice na kartach 11/1 i 11/2 stanowią załączniki do ww. decyzji z dnia [...] listopada 1962 r. Co zaś istotne, w aktach postępowania administracyjnego brak jest załącznika do decyzji z dnia 28 sierpnia 1962 r., który pozwoliłby na jednoznaczne ustalenie, co - jaki otwór okienny - był przedmiotem ww. decyzji.

6. Warto też zaznaczyć, że organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutu odwołania dotyczącego podziału w latach 60-tych lokalu nr [...] i przydzielenia go trzem rodzinom, wskutek czego lokal (ówcześnie) ob. P. nie spełniał norm użytkowych z powodu niedoświetlenia. Dokonanie tego podziału sugeruje załączone do akt administracyjnych zezwolenie na podział mieszkania udzielone przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych Ł.- [...] w dniu [...] listopada 1962 r. Okoliczność ta winna być wzięta pod uwagę przy rozpatrywaniu przez organy niniejszej sprawy.

7. Jednocześnie organ pominął wskazywaną przez pełnomocnika skarżących ewentualną możliwość realizacji spornego okna przewidzianą przez przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1961 r., nr 38, poz. 196 ze zm.) tj. § 78 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 76 ust. 5 pkt 1. Z uwagi na ustalony szeroki zakres czasowy powstania spornego okna (lata 1962 – 1993) organ winien też ewentualnie przeanalizować powoływane przez stronę skarżącą przepisy rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1966 r., nr 26, poz. 157) tj. § 79 ust. 1 pkt 1.

8. Odnosząc się do kwestii przyjętego przez organy przedziału czasowego powstania spornego okna, czyli lat 1962 - 1993, to zdaniem Sądu organy w sposób niewystarczająco dokładny poczyniły ustalenia w powyższym zakresie. Zgodzić należy się z tezą, że po upływie długiego czasu mogą pojawić się trudności dowodowe w zakresie ustalenia konkretnych dat podjętych działań. Jednakże nie można nie zauważyć, że w niniejszej sprawie działania organów w powyższym zakresie były co najmniej niepełne. Organy nie skorzystały bowiem w pełnym zakresie z przewidzianych przez prawo środków dowodowych.

W ramach przesłuchania świadków poprzestały bowiem jedynie na ustaleniach PINB w W. opartych na rozmowie telefonicznej z A.P., przy czym ustalenia te w zasadzie niczego do sprawy nie wniosły. Organy nie wykorzystały wszystkich możliwości w zakresie środków dowodowych. Pomocnym mogłoby okazać się np. dokonanie dalszych ustaleń faktycznych z udziałem świadków, przy czym - o ile to możliwe - ustalenie, kto wykonywał prace związane z wykuciem okna w spornym lokalu, czy zachowały się jakieś dokumenty z tymi pracami związane. Zasadnym byłoby także przesłuchanie innych świadków - przykładowo osób mieszkających w spornej nieruchomości, administratora nieruchomości oraz ewentualnie poprzednich administratorów. W powyższym zakresie bowiem organy w praktyce nie przeprowadziły należytych, wystarczających działań zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego i na jego bazie ustalenia stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Łodzi z 28.02.2023 r., sygn. akt II SA/Łd 917/22).

Należy przypomnieć o ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądzie, zgodnie z którym organ odwoławczy ma nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1140/19). Co istotne, organ II instancji nie rozważył szeregu kwestii, co do których istniały wątpliwości, a które w części podnoszone były już w odwołaniu.

Konsekwencją takiego ustalenia przedziału czasowego powstania spornego okna (lata 1962-1993) było to, że organy w zasadzie nie wskazały wprost jakie przepisy, obowiązujące w dacie ewentualnego wykucia otworów okiennych tę problematykę regulowały. Wymienienie wielu aktów prawnych i przytoczenie przepisów regulujących kwestię sytuowania ścian z otworami okiennymi względem granic z działką sąsiednią wydaje się stanowić swego rodzaju wybieg mający zatuszować brak precyzyjnych ustaleń faktycznych, a tym samym nie może zostać uznane za prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że braki w zakresie ustaleń dotyczących wskazanych wyżej okoliczności oraz koniecznych w tym zakresie rozważań w uzasadnieniu wydanej decyzji stanowi o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia decyzji organu II instancji nie wskazuje bowiem na ponowne rozpatrzenie w pełnym zakresie sprawy i nie uzasadnia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, co skutkuje jednocześnie naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. Takie postępowanie świadczy równocześnie o naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 § K.p.a., jak również zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a.

9. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) zmieniona została ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Norma art. 25 powyższej ustawy przewiduje, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym w ocenie organu w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji, ponieważ postępowanie wszczęto pisemnymi wystąpieniami organu I instancji do Archiwum Państwowego w Ł., [...] Ośrodka Geodezji oraz [...] Konserwatora Zabytków w dniu 9 września 2020 r.

Z powyższym stanowiskiem organu nie można się zgodzić.

Otóż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Uwzględniając policyjny charakter czynności organów nadzoru budowlanego, podejmowanych dla ochrony interesu publicznego, niewątpliwie postępowanie tych organów wszczynane jest wyłącznie z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. II OSK 1257/05 oraz wyroki WSA: w Opolu z dnia 8 maja 2012 r., sygn. II SA/Op 64/12; we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. II SA/Wr 477/10). Stosownie do treści art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa natomiast daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu.

Zgodnie z powszechnie przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem (tak np. wyrok WSA w Łodzi z 19 września 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 589/19 i powoływane tam orzecznictwo), datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień podjęcia pierwszej czynności w sprawie, której postępowanie dotyczy przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. W niniejszej sprawie stronę zawiadomiono dopiero pismem z dnia 29 grudnia 2020 r., odebranym przez stronę dnia 7 stycznia 2021 r., co wynika z pisma pełnomocnika skarżących z dnia 21 stycznia 2021 r. W aktach administracyjnych Sąd nie znalazł potwierdzenia doręczenia ww. zawiadomienia. Powyższe determinuje zastosowanie przez organy właściwego w sprawie stanu prawnego.

10. Z powyższych powodów zaskarżone do sądu rozstrzygnięcia uznać należy za przedwczesne i jako takie wymagające wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, nie przesądzając o ostatecznym wyniku sprawy, Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

11. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu. Przede wszystkim uwzględniając wskazane uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego, organy zobowiązane będą do podjęcia niezbędnych czynności dowodowych, przy czym inicjatywa w tym zakresie należy do organów. Organy winny też mieć na uwadze konieczność zapewnienia stronom postępowania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, w tym w przesłuchaniu świadków (art. 79 K.p.a.). Prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego warunkuje bowiem właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona organ wydaje decyzję zawierającą elementy składowe wskazane w art. 107 K.p.a., z uwzględnieniem wymogów dotyczących uzasadnienia faktycznego i prawnego określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

12. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w tym zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składają się: 500 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi, 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - wynagrodzenia reprezentującego skarżącego radcy prawnego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).