Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 234/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 pkt. 1 lit a ib, art. 86 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 100 ust. 2, art. 100 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Okręgowgo Służby Więziennej w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wysługi lat, uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] r. nr [...]Dyrektora Zakładu Karnego w G. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz - Frymus


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak [...] Dyrektor Zakładu Karnego w G. odmówił R. P. zaliczenia do wysługi lat w Służbie Więziennej okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej w dniach od [...] r. do [...] r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż z treści art. 59 pkt. 1 lit a i b oraz art. 86 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) można wyprowadzić twierdzenie, że ustawodawca rozróżnił zasadniczą służbę wojskową i służbę nadterminową, chociaż obie służby traktuje jako "czynną służbę wojskową". Organ podniósł, iż przepis art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002, Nr 207, poz.1761 ze zm.) ani przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137) nie wyjaśniają pojęcia "zasadnicza służba wojskowa" należy odwołać się do pojęcia określonego w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem organu w art. 100 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej chodzi wyłącznie o zasadniczą służbę wojskową i nie obejmuje on "nadterminowej służby wojskowej".

Organ podał ponadto, iż nadterminowa służba wojskowa w przeciwieństwie do zasadniczej służby wojskowej nie ma charakteru obowiązkowego, gdyż jej pełnienie odbywa się na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do jej pełnienia.

Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] r. skarżący złożył odwołanie wnosząc o pozytywne jego rozpatrzenie.

Decyzją nr [...], znak [...] z dnia [...] r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, przy ustalaniu dodatku za wysługę lat, funkcjonariuszowi Służby Więziennej uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie art. 100 ust. 4 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r., które w §2 ust. 2 wymienia dokumenty, na podstawie których zalicza się okresy służby lub zatrudnienia do okresu Służby Więziennej, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat. Dokument tam wskazany to między innymi wyciąg z książeczki wojskowej. Organ wskazał, iż żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą ją pełnić nadterminowo na podstawie dobrowolnego zgłoszenia (art. 86 ust 1). Zdaniem organu z treści art. 59 pkt. 1 lit. a i b oraz art. 86 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wynika, że ustawodawca rozróżnia zasadniczą służbę wojskową i służbę nadterminową, chociaż obie służby traktuje jako "czynną służbę wojskową". Stąd sformułowania zawarte we wskazanej ustawie nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że w rozumieniu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej chodzi wyłącznie o zasadniczą służbę wojskową i nie obejmuje on "nadterminowej służby wojskowej".

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. P. wskazując, iż zgodnie z art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okresy zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast na podstawie art. 100 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej wydane zostało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r., które § 2 ust. 2 pkt. 5 wskazuje, że zaliczenie okresu służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej następuje między innymi na podstawie wyciągu z książeczki wojskowej.

W ocenie skarżącego pod pojęciem "zasadnicza służba wojskowa" mieści się także "nadterminowa zasadnicza służba wojskowa". Zdaniem skarżącego jedyna różnica tych pojęć polega na tym, że jedną służbę pełni się z obowiązku a drugą na zasadzie dobrowolności. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 roku - sygn. akt: OSK 283/06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

W myśl art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszom przysługują do uposażenia zasadniczego dodatki o charakterze stałym, tj. dodatek za wysługę lat, dodatek za stopień i dodatek służbowy. Zgodnie z art. 100 ust. 2 tej ustawy przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie art. 100 ust. 3 tej ustawy zostało wydane wspomniane rozporządzenie w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, które określa tryb i warunki przyznawania funkcjonariuszom tych dodatków. Z treści § 2 ust. 2 pkt 5 tego rozporządzenia wynika, że zaliczenie okresów służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej następuje m.in. na podstawie wyciągu z książeczki wojskowej.

Między stronami istnieje spór, co do rozumowania pojęcia "zasadniczej służby wojskowej". Trafne jest stanowisko organu, iż skoro sama ustawa o Służbie Więziennej nie wyjaśnia pojęcia "zasadnicza służba wojskowa", a instytucja ta znalazła się w ustawie o powszechnym obowiązku obrony, to przepisy tej ustawy stają się pomocne przy ustalaniu znaczenia tego pojęcia.

W przepisie art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP mowa jest o żołnierzach w czynnej służbie wojskowej jako osobach odbywających m.in. zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe, okresową służbę wojskową.

Z powyższego organ administracji wywnioskował, iż ustawa rozróżnia zasadniczą służbę wojskową od nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.

Z stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. I OSK 283/06 zgodnie z którym "nie ma bowiem żadnych istotnych, racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Oceny tej nie może zmienić i to, że jedna z tych służb wynika z określonego obowiązku, druga natomiast zasadza się na dobrowolnym jej pełnieniu. Taka też była intencja ustawodawcy, który obydwie te służby objął wspólnym mianem zasadnicza służba wojskowa (rozdział 3 dział III). W ich rozdzieleniu i nadaniu im z punktu widzenia przepisu art. 100 ust. 2 odmiennego znaczenia należałoby upatrywać nierównego traktowania wobec prawa (art. 32 Konstytucji)."

Organ przy dokonywaniu wykładni art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie wziął pod uwagę systematyki tego aktu. Zaznaczyć należy, iż zasadniczej służbie wojskowej ustawodawca poświęcił cały rozdział 3 w dziale III traktującym ogólnie o służbie wojskowej. Przepis art. 82, otwierający ten rozdział dotyczy zasadniczej służby wojskowej. Natomiast przepis art. 86 normuje zaś nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Art. 86 ustawy stanowi, iż żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia (ust. 1). Powyższa regulacja jak również systematyka aktu wyraźnie wskazuje, iż mamy do czynienia z utrzymywaniem się bytu tej samej instytucji prawnej.

Ponadto Sąd po analizie unormowań prawnych dotyczących zarówno Policji jak i Straży Granicznej, zauważa, iż regulacje dotyczące tych formacji przewidują, zaliczenie okresu zasadniczej nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat.

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz.1732) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin jako równorzędne ze służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i w Służbie Więziennej traktuje się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm.) do wysługi emerytalnej zalicza się okresy służby wojskowej w Wojsku Polskim i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16.

Zgodnie z art. 59 pkt 1 lit. a i b o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które odbywają zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową.

Podsumowując należy zauważyć, iż przy ustalaniu wysługi lat w Policji zalicza się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej, a zatem jak wskazano wyżej zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową.

Podobne unormowania zawarte są w regulacjach prawnych dotyczących funkcjonariuszy Straży Granicznej.

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 24, poz. 148) funkcjonariusze otrzymują do uposażenia dodatek za wysługę lat. Stosownie do treści § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia zasady i tryb zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat, określają przepisy wydane na podstawie art. 106 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005, Nr 234, poz. 1997 ze zm.). Na podstawie tego przepisu wydano rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 99, poz. 902). W § 2 pkt 3 rozporządzenia wskazano, iż do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej zalicza się okresy służby w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej. Zatem również i tutaj do wysługi lat zaliczana będzie zasadnicza służba wojskowa jak i nadterminowa służba wojskowa.

Wskazać również należy, iż w razie przyjęcia toku rozumowania organu okres służby uprawniający do otrzymania dodatku będzie się różnił od okresu służby uprawniający do przejścia na emeryturę. W tym miejscu powtórzyć należy, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin jako równorzędne ze służbą m.in. w Służbie Więziennej traktuje się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, o czym wspomniano już wyżej, do wysługi emerytalnej zalicza się okresy służby wojskowej w Wojsku Polskim i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16.

Wobec powyższego przy obliczaniu wysługi la zalicza się zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową

Reasumując powyższe, stanowisko organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie nie znajduje argumentów, które zdaniem Sądu mogłyby doprowadzić do wykładni przeciwnej niż wskazana przez Sąd. Skoro więc u podstaw dokonanej przez organy interpretacji legła wykładnia art. 100 ust. 2 o Służbie Więziennej, którą Sąd, z przyczyn wyżej wywiedzionych, uznaje za nieprawidłową, to obowiązkiem Sądu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji.

Art. 152 ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter uchylonego przez Sąd rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu.

/-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska

za nieobecnego sędziego

/-/ P. Miładowski

JH