Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 811/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par 13zt
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art.10a ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2157
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi-Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Anna Dębowska, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2024 roku sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 12 października 2023 r. nr 497/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Koluszkach z dnia 5 września 2023 roku Nr 0084-2023-000008; 2. zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na rzecz K. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 października 2023 r., nr 497/2023 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. z 2023 r., poz. 762), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Koluszkach z dnia 5 czerwca 2023 r., nr 0084-2023-000008 w przedmiocie odmowy K. Z. pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.

Jak wynika z akt, w dniu 19 czerwca 2023 r. K. Z. złożył w systemie ARiMR wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku załączył fakturę VAT [...] z dnia 3 stycznia 2023 r. dokumentującą sprzedaż 52,54 ton kukurydzy.

Decyzją z dnia 5 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w Koluszkach odmówił przyznania K. Z. pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy wskazując, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 2 lit. b cyt. rozporządzenia.

Od powyższej decyzji K. Z. złożył odwołanie, w którym podniósł, że w wyniku błędu, wniosek o wsparcie dla rolników, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy, został złożony w formie elektronicznej do programu sprzedaży kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r., podczas gdy powinien być złożony w formie pisemnej do AMiR do programu, który obowiązywał dla rolników, którzy sprzedali kukurydzę w okresie od 1 grudnia 2023 r. do 14 kwietnia 2023 r. Błąd został popełniony przy składaniu wniosku, w wyniku licznych programów i braku systemowego rozwiązania, które by zablokowało możliwość złożenia wniosku z fakturą, która nie odpowiada dacie naboru.

Ponadto podkreślił, że aby uniknąć błędu przy składaniu wniosku korzystał z pomocy pracownika A. w B. – Ł. K., który może poświadczyć, że w wyniku jego błędu wniosek o przyznanie pomocy dla rolników został złożony w błędnej formie. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie odwołania, ponieważ środki przyznane w ramach programu wsparcia dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy planował przeznaczyć na dalszy rozwój produkcji roślinnej oraz zakup paliwa na sezon 2023/2024.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 12 października 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z § 3 rozporządzenia, pomoc przyznaje się rolnikowi:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

2) który dokonał sprzedaży:

a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;

4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku;

2. Warunki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, uznaje się za spełnione również, jeżeli spełnił je małżonek rolnika, który prowadzi łub prowadził działalność rolniczą wspólnie z tym rolnikiem.

3. Pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot.

Stosownie do treści § 4 rozporządzenia, pomoc przyznaje się:

1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6;

3) danemu rolnikowi tylko raz.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, zawiera:

1) imię i nazwisko albo nazwę rolnika;

2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2a) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy wymienionej w pkt 2, małżonka rolnika, jeżeli małżonek ten złożył wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, lub została mu przyznana pomoc, o której mowa w £ 13zt ust. 1 łub § 13zw ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, zpóźn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR", i ten numer jest odrębny od numeru identyfikacyjnego rolnika;

2b) numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku, gdy rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy jest jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, jeżeli posiada taki numer;

3) oświadczenie rolnika, że:

a)poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343,

b) ten rolnik lub jego małżonek dokonał sprzedaży:

- żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych tub nasion rzepaku tub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

- kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

2a. Jeżeli małżonek rolnika złożył wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, lub została mu przyznana pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1 lub § 13zw ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR, rolnik w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, oświadcza, że jego małżonek złożył taki wniosek lub otrzymał taką pomoc.

3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:

1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

4. Warunek, o którym mowa w ust. 3, uznaje się za spełniony również, jeżeli dołączone do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, faktury VAT potwierdzają sprzedaż kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku przez małżonka rolnika, o ile małżonek tego rolnika nie ubiega się jednocześnie o tę pomoc.

5. Rolnik może dokonywać zmian we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, polegających jedynie na złożeniu dokumentów, o których mowa w ust. 3 lub 4, przy czym zmian tych rolnik może dokonać w terminie, o którym mowa w § 5 ust. 1.

W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia, wniosek, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, rolnik składa w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 19 czerwca 2023 r. skarżący złożył w systemie ARiMR wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. We wniosku producent oświadczył, że dokonał sprzedaży podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych: żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Do wniosku załączył fakturę VAT RR [...] dokumentują sprzedaż w dniu 3 stycznia 2023 r. 52,54 ton kukurydzy. Strona nie załączyła innych faktur dokumentujących sprzedaż zbóż lub nasion oleistych ww. okresach.

Wobec powyższego organ uznał, że żądanie określone przez stronę we wniosku obejmowało przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy, którzy dokonali sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1320) termin sprzedaży przedłużono do dnia 15 lipca 2023 r., a organy ARiMR są związane określonym zakresem żądania strony.

Wobec zatem niespełnienia przez stronę warunku określonego w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. niezłożenia wraz z wnioskiem faktur sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. organ I instancji zasadnie odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, że strona nie kwestionuje odmowy przyznania pomocy na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, jest świadoma, że złożony wniosek dotyczy innego rodzaju pomocy, niż ten, o który faktycznie zamierzała się ubiegać. Bez wpływu jednak na rozstrzygnięcie sprawy pozostają wyjaśnienia strony, że jej intencją było złożenie wniosku o inną formę pomocy, obejmującą sprzedaż kukurydzy w okresie udokumentowanym ww. fakturą z dnia 3 stycznia 2023 r., tj. w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r., zgodnie z § 13zt rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187), zaś w wyniku błędu pracownika został złożony wniosek o pomoc obejmującą sprzedaż kukurydzy w okresie 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r., zgodnie z cyt. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. Rozpatrując sprawę organ nie może bowiem wykraczać poza żądanie strony określone we wniosku. Zgodnie z art. 10a ust. 1a pkt 1 ustawy o ARiMR, w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako organ administracji publicznej, zobowiązana jest stać na straży praworządności. Z zasady praworządności wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego i są tymi przepisami związane. Ubieganie się o pomoc jest dobrowolne. Producenci rolni mogą, ale nie muszą korzystać z pomocy. Od producentów, którzy zdecydują się ubiegać o pomoc, wymaga się profesjonalnej wiedzy, w tym dotyczącej zasad jej przyznawania. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa.

W części III wniosku "Oświadczenia i zobowiązania" skarżący oświadczył, że "znane są mu zasady przyznawania wnioskowanej pomocy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2023 r. (...)" Wobec powyższego składając wniosek, przed jego wysłaniem w systemie ARiMR, strona powinna zapoznać się z jego treścią, zwłaszcza w przypadku, gdy przy wypełnianiu wniosku brała udział osoba trzecia. Dokonując oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie pomocy organy ARiMR nie mają żadnego "luzu decyzyjnego". Przyznanie stronie pomocy, wbrew zapisom omawianego przepisu prowadziłoby do nierównego traktowania producentów, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami.

Organ podkreślił również, że termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy do sprzedaży kukurydzy w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r., tj. w okresie udokumentowanym fakturą z dnia 3 stycznia 2023 r., upłynął w dniu 30 czerwca 2023 r. Materialny charakter tego terminu powoduje, że po jego upływie, wygasa prawo do żądania przyznania pomocy i wniosek złożony z uchybieniem terminu nie może skutkować wszczęciem postępowania w sprawie przyznania pomocy (§ 13zt rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżając w całości decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z dnia 12 października 2023 r. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 10a ust. 1a pkt 1, 3 i 4 ustawy o ARIMR. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi odwołując się do treści art. 10a ust. 1a pkt 1, 3 i 4 ustawy o ARIMR podkreślił, że organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżący wskazał, że poprzez konieczność wypełnienia wniosku przez Platformę Usług Elektronicznych oraz brak mechanizmu "blokowania" błędnych danych wprowadzonych do wniosku naruszone zostały cytowane przepisy. Podał, że nie zgadza się też z tezą organu odwoławczego, że pojęcie praworządności należy interpretować bardzo wąsko, gdyż w takim przypadku cała idea "praworządności" nie miała by żadnego sensu. Praworządność to bowiem przede wszystkim działanie organu zgodne z szerszym systemem aksjologicznym i celami danego społeczeństwa, a w szczególności winna spełniać wymogi sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz.259 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art.8 § 1 K.p.a. i art.10 a ust.1a pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2022r. poz.2157 ze zm.) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą K. Z. przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. z 2023r., poz. 762).

Zgodnie z treścią § 3 ust.1 wymienionego rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

2) który dokonał sprzedaży:

a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub

b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739;

4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku;

W myśl § 4 ust.1 wymienionego rozporządzenia pomoc przyznaje się:

1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6;

3) danemu rolnikowi tylko raz.

Zgodnie z treścią § 4 ust.3 cytowanego rozporządzenia do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:

1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub

2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

W myśl § 5 ust.1 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, rolnik składa w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 14 lipca 2023 r.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 19 czerwca 2023r. K. Z. złożył wniosek o przyznanie pomocy rolnikom działającym w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku dołączył fakturę VAT z 3 stycznia 2023r. dokumentującą sprzedaż 52,54 ton kukurydzy. Organy administracji odmówiły natomiast przyznania pomocy gdyż skarżący nie złożył faktur sprzedaży, o których mowa w § 4 ust.3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023r. Dołączona do wniosku faktura VAT dokumentuje sprzedaż kukurydzy w dniu 3 stycznia 2023r. a nie w wymaganym w rozporządzeniu okresie od 15 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r.

Należy zaznaczyć, że dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy przewidziano pomoc finansową określoną w dwóch różnych aktach prawnych.

Pierwsze uregulowanie to § 13zt rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2015r. poz.187 ze zm.) W przepisie tym przewidziano pomoc producentom rolnym, którzy w okresie od 1 grudnia 2022r. do 14 kwietnia 2023r. dokonali sprzedaży kukurydzy między innymi podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż jak również podmiotom skupującym zboże w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Wniosek o przyznanie takiej pomoc winien być złożony na formularzu opracowanym przez Agencję w terminie do 30 czerwca 2023r. (termin ten później został przedłużony do 15 lipca 2023r.). Do wniosku należało dołączyć fakturę VAT potwierdzającą sprzedaż kukurydzy w okresie od 1 grudnia 2022r. do 14 kwietnia 2023r.

Drugie uregulowanie to przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023r., które przewidywały pomoc rolnikom, którzy między innymi dokonali sprzedaży kukurydzy w okresie od 15 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Wniosek o przyznanie tej pomocy winien być złożony za pomocą systemu teleinformatycznego agencji w terminie od 1 czerwca 2023r. do 14 lipca 2023r. Do wniosku należało dołączyć faktury VAT potwierdzające sprzedaż kukurydzy w okresie do 15 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r.

W rozpoznawanej sprawie K. Z. ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej w ramach programu określonego przepisami rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023r. (tzn. dla sprzedających kukurydzę w okresie od 15 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r.) zaś do wniosku o przyznanie pomocy dołączył fakturę sprzedaży 52,54 ton kukurydzy w dniu 3 stycznia 2023r. czyli w okresie objętym programem pomocy określonym, w § 13 zt rozporządzenia z 27 stycznia 2015r. (tzn. dla sprzedających kukurydzę w okresie od 1 grudnia 2022r. do 14 kwietnia 2023r.). Jak wynika z treści pism skarżącego oraz jego wyjaśnień złożonych na rozprawie nastąpił z jego strony błąd w treści złożonego wniosku. Wniosek winien dotyczyć pomocy finansowej określonej w przepisach rozporządzenia z 27 stycznia 2015r., winien być złożony w formie papierowej a nie w formie elektronicznej i dotyczyć pomocy określonej w przepisach rozporządzenia z 21 kwietnia 2023r. Nastąpił zatem błąd w formie i treści wniosku.

Należy zaznaczyć, że wniosek skarżącego został sporządzony przez pracownika A w B. – Ł. K. Jak wyjaśnił to K.Z. na rozprawie ciągle ukazywały się nowe przepisy dotyczące pomocy finansowej dla rolników określające nowe przesłanki pomocy oraz formy składania wniosków (papierowa lub elektroniczna) i nie "panował" on już nad tymi regulacjami. W związku z czym w dniu 19 czerwca 2023r. zwrócił się do Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w B. o sporządzenie wniosku o przyznanie pomocy w związku ze sprzedażą 52,54 ton kukurydzy w dniu 3 stycznia 2023r. W tym dniu w A. w B. dyżurował pracownik, który sporządził skarżącemu wniosek o przyznanie pomocy dołączając fakturę z 3 stycznia 2023r. K.Z. jak przyznał to na rozprawie podpisał wniosek będąc przekonany o prawidłowym jego sporządzeniu gdyż miał pełne zaufanie do pracownika P.Z.D.R. będącego profesjonalistą w sporządzaniu wniosków dla rolników o przyznanie różnych płatności unijnych.

W ocenie sądu w sytuacji gdy istniała oczywista rozbieżność między treścią wniosku a treścią jego załącznika (wniosek dotyczył pomocy dla sprzedających kukurydzę w okresie od 15 kwietnia do 30 czerwca 2023r. a dołączono fakturę sprzedaży kukurydzy z 3 stycznia 2023r. objętej programem pomocowym dla sprzedających kukurydzę w okresie do 1 grudnia 2022r. do 14 kwietnia 20223r.) to organ winien niezwłocznie wezwać skarżącego do wyjaśnienia tej rozbieżności poprzez wskazanie czy chodzi mu o przyznanie pomocy, o której mowa w rozporządzeniu z 21 kwietnia 2023r. a jeżeli tak to należy złożyć fakturę sprzedaży kukurydzy w okresie od 15 kwietnia do 30 czerwca 2023r. czy też chodzi mu o przyznanie pomocy określonej w § 13 zt rozporządzenia z 27 stycznia 2015r. a jeżeli tak to należy złożyć osobny wniosek na formularzu udostępnionym przez agencję w formie papierowej. Obowiązek organu administracji wyjaśnienia oczywistej sprzeczności treści wniosku z treścią załącznika wynika nie tylko z art.10a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. (organ administracji publicznej stoi na straży praworządności) ale także z treści art.8 K.p.a., którego stosowanie nie zostało wyłączone przez art.10a ust.1 ustawy o Agencji. Przepis art.8 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W sytuacji gdy treść wniosku skarżącego oraz treść załącznika do wniosku są w sposób oczywisty ze sobą sprzeczne to zasada pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej, o której mowa w art. 8 § 1 K.p.a. nakazuje aby organ wezwał stronę do wyjaśnienia tej sprzeczności. W niniejszej sprawie organ jednak tego nie uczynił lecz odmówił przyznania pomocy opierając się wyłącznie na przesłankach formalnych.

Jak wyjaśnił to skarżący na rozprawie gdyby pracownik agencji poinformował go telefonicznie o rozbieżności treści wniosku z treścią załącznika to niezwłocznie złożyłby on prawidłowy wniosek o przyznanie pomocy w formie papierowej. Dodać należy, iż K.Z. w poprzednich latach wiele razy otrzymywał różne płatności obszarowe i gdy zdarzały się jakieś błędy lub braki w złożonym wniosku pracownik biura powiatowego agencji zawsze informował go o tym telefonicznie. K. Z. wówczas niezwłocznie dokonywał odpowiednich poprawek lub uzupełnień. W niniejszej sprawie tak się jednak nie stało gdyż żaden z pracowników organu nie poinformował skarżącego o oczywistej rozbieżności miedzy treścią wniosku a treścią jego załącznika. Podkreślić należy, iż biuro powiatowe agencji miało wystarczająco dużo czasu aby powiadomić o tym K.Z. Wniosek został złożony w dniu 19 czerwca 2023r. zaś termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w § 13 zt rozporządzenia z 27 stycznia 2015r. upływał 30 czerwca 2023r. a później przedłużono go do 15 lipca 2023r. Było zatem 26 dni do upływu wymaganego terminu na powiadomienie skarżącego o rozbieżności pomiędzy złożonym wnioskiem a jego załącznikiem. K. Z. nie został jednak powiadomiony o tej rozbieżności i prawidłowy wniosek nie został złożony w zakreślonym terminie.

Należy zgodzić się z okolicznością podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organy administracji są związane treścią wniosku rolnika i nie mogą domyślać się o jaką pomoc finansową chodzi wnioskodawcy. Dodać również należy, iż producent rolny ubiegający się o przyznanie pomocy jest zobowiązany dochować należytej staranności w wypełnieniu wniosku. Rolnik ponosi zatem odpowiedzialność za prawidłowość i rzetelność złożonego wniosku i obciążają go wszystkie skutki błędów i zaniedbań w sporządzeniu wniosku.

Podnieść jednak należy, iż w rozpoznawanej sprawie błędu w sporządzeniu wniosku pomocowego dopuścił się w istocie pracownik A w B, który na prośbę K. Z. sporządził wniosek. Kwestię funkcjonowania jednostek doradztwa rolniczego reguluje ustawa z dnia 22 października 2004r. o jednostkach doradztwa rolniczego (Dz.U. z 2024r. poz.76). Z jej przepisów wynika, że istnieje Centrum Doradztwa Rolniczego, 16 wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego oraz 312 zespołów powiatowych. Jednostki te utrzymują się głównie z dotacji budżetowych ale także z przychodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz jeszcze z innych źródeł. Wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego są samorządowymi wojewódzkimi osobami prawnymi i podlegają sejmikom województwa. Jednym z wielu zadań ośrodków doradztwa rolniczego jest między innymi udzielanie pomocy rolnikom w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub innych instytucji krajowych i zagranicznych. Można zatem uznać, że ośrodki doradztwa rolniczego są niejako profesjonalistami w udzielaniu pomocy rolnikom chcącym uzyskać środki finansowe w ramach różnych programów pomocowych.

Taką profesjonalną jednostką jest także A w B. do którego w dniu 19 czerwca 2023r. zgłosił się skarżący wraz z fakturą sprzedaży kukurydzy z 3 stycznia 2023r. chcąc uzyskać pomoc w związku z tą sprzedażą. Tego dnia na dyżurze był pracownik A (Ł. K.) który na prośbę K.Z. sporządził wniosek o przyznanie pomocy tyle, że z błędem bo winien od dotyczyć programu, o którym mowa w § 13zt rozporządzenia z 27 stycznia 2015r. a nie programu uregulowanego rozporządzeniem z 21 kwietnia 2023r. Można zrozumieć tłumaczenia skarżącego złożone na rozprawie, że nie czytał on wniosku przed jego podpisaniem bo miał pełne zaufanie do kompetencji pracownika P.Z.D.R., będącego profesjonalistą w sporządzaniu wniosków pomocowych dla rolników ubiegających się o różne płatności. Okoliczność tę należy także uwzględnić przy ocenie zasadności skargi.

Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W sytuacji gdy wystąpiła oczywista rozbieżność pomiędzy treścią wniosku skarżącego a treścią załącznika do wniosku to, w ocenie sądu, organ winien niezwłocznie powiadomić o tym K.Z., który z pewnością złożyłby wówczas prawidłowy wniosek w wymaganym terminie i w wymaganej formie. Zaniechanie organu w tym zakresie stanowi naruszenie art.10a ust.1a pkt 1 ustawy z 9 maja 2008r. i art.8 § 1 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 5 września 2023r.

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Skoro organ I instancji niezwłocznie nie wezwał skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy treścią wniosku a treścią jego załącznika winien uczynić to obecnie gdyż zaniechania organu w tym zakresie nie mogą szkodzić stronie. Należy zakreślić skarżącemu termin do wyjaśnienia tej rozbieżności oraz ewentualnego uzupełnienia braku przez złożenie prawidłowego wniosku w prawidłowej formie. W zależności od wyników uzupełniającego postępowania w tym zakresie należy podjąć dalsze czynności procesowe a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

ak