Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 908/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 i 3.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 179a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 527/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 527/17 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 2016 r. nr Sp. 371.2015 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 2016 r. nr Sp. 371.2015.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r., w sprawie ze skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 527/17 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 2016 r. nr Sp.371.2015 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2019 r., oddalił skargę, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

D. P. sp. z o.o. w G. M., pismem z dnia 21 września 2015 r. wniosła o unieważnienie patentu [...] pt. "Zawór z głowicą", udzielonego na rzecz T. K. z pierwszeństwem od dnia 1 czerwca 2007 r. Spółka interes prawny w domaganiu się unieważnienia wskazanego patentu wywiodła z okoliczności wystosowania przez skarżącego pism z 7 i 13 kwietnia 2015 r., a następnie złożenia pozwu do Sądu Okręgowego w Warszawie (pozew z 20 kwietnia 2015 r., sprawa sygn. akt: IV C 410/15), w których zarzucał naruszanie przysługujących mu praw z patentu. Wnioskodawczyni w podstawie prawnej żądania wskazała art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm., dalej: p.w.p.).

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy orzekł o unieważnieniu patentu [...] pt. "Zawór z głowicą". Organ stwierdził, że sporny patent nie spełniał kryterium nowości w świetle patentu pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw", nr [...] chronionego z pierwszeństwem z dnia 25 maja 2007 r. , które jest wcześniejsze od daty zgłoszenia spornego wynalazku.

Organ wskazał, że powyższy patent na Fig. 1 ujawnia, zamknięty tym przyrządem, zawór identyczny do zaworu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu i przedstawionego na Fig.3 spornego patentu, tj. zaworu z połączeniem gwintowym. Urząd stwierdził, że test to zawór z głowicą składający się z korpusu wyposażonego w kołnierz mocujący i uszczelniający z gwintem połączonych szczelnie, w którym kołnierz korpusu głowicy jest gabarytowo mniejszy od kołnierza korpusu tego zaworu wyposażonego w połączenia gwintowe. Z porównania Fig.3 spornego patentu i zaworu ujawnionego na Fig.1 patentu [...], wynikało w ocenie organu, że zawór ujawniony na Fig. 1 patentu [...] posiada wszystkie cechy zaworu z połączeniem gwintowym zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu. Na Fig. 2 patent ten ujawnia, zamknięty tym przyrządem, zawór identyczny do zaworu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu i przedstawionego na Fig.1 spornego patentu, tj. zaworu z połączeniem kołnierzowym. Jest to bowiem zawór z głowicą składający się z korpusu wyposażonego w kołnierz mocujący i uszczelniający oraz korpusu głowicy z kołnierzem połączonych szczelnie, w którym kołnierz korpusu głowicy jest gabarytowo mniejszy od kołnierza korpusu zaworu wyposażonego w połączenia kołnierzowe z otworami przelotowymi rozmieszczonymi obwodowo tak, że pokrywają się z otworami korzystnie gwintowanymi rozmieszczonymi obwodowo na kołnierzu korpusu zaworu. Konkludując organ uznał, że zawór ujawniony na Fig.2 patentu [...] posiadał wszystkie cechy zaworu z połączeniem kołnierzowym zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu.

Uznając, brak nowości spornego wynalazku w stosunku do zaworów ujawnionych w patencie nr [...], jako przesłanki wystarczającej do unieważnienia spornego patentu, organ odstąpił od zbadania zasadności zarzutu braku poziomu wynalazczego w stosunku do pozostałych materiałów przeciwstawionych.

W wyniku wniesionej przez T. K. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r., uchylił decyzję Urzędu Patentowego. Sąd wskazując na treść art. 25 ust. 2 i 3 p.w.p. stwierdził, że w celu wykazania przesłanki braku nowości należy wykazać, ponad ustalenia poczynione przez organ, iż dane rozwiązanie stanowiło w dacie zgłoszenia ocenianego patentu część stanu techniki, a więc było udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, bądź stanowiło informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, jednakże pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. W ocenie Sądu, organ nie wykazał, aby sporny patent poprzez publiczne udostępnienie wszedł w zakres istniejącego w dacie zgłoszenia stanu techniki, czym naruszył zasady wymienione w art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a..

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Urząd Patentowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę kasacyjną w trybie art. 179a ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), we wskazanym na wstępie wyroku, za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 25 ust. 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie.

Odnosząc się do oceny zawartej w powołanym orzeczeniu z dnia 7 czerwca 2019 r., że dla zaprzeczenia cechy nowości spornego patentu [...], zgodnie z art. 25 ust. 2 p.w.p., koniecznym było ustalenie okoliczności publicznego ujawnienia przeciwstawionego wynalazku, Sąd I instancji stwierdził, że przeciwstawione rozwiązanie chronione patentem [...] z pierwszeństwem od dnia 25 maja 2007 r. stanowiło z mocy przepisu art. 25 ust. 3 p.w.p. część stanu techniki. Sąd wskazał, że powołany przepis zawiera domniemanie prawne wyłączające konieczność udowodnienia okoliczności publicznego ujawnienia rozwiązania, czyli wynalazku przeciwstawionego. Stwierdził, że domniemanie to było przesądzające dla przyjęcia braku nowości rozwiązania chronionego spornym patentem [...] z pierwszeństwem od dnia 1 czerwca 2007 r. Wobec tego Sąd I instancji za zbędne uznał przeprowadzanie postępowania dowodowego w tym zakresie.

W pozostałym zakresie Sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu organ przy ocenie cechy nowości spornego patentu wziął pod uwagę wcześniejsze zgłoszenie skarżącego pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw" [...], gdzie na rysunkach widnieje, w ramach ilustracji obejmującej zgłaszane urządzenie, głowica - umieszczona tam, jak wskazywał skarżący - w celu lepszego zrozumienia przedstawionego zagadnienia technicznego. Jest ona przedstawiona przy pomocy cienkiej linii.

W ocenie Sądu brak było podstaw do zanegowania możliwości dokonywania ustaleń w przedmiocie braku nowości zgłoszenia w oparciu o zgłoszenie wcześniejsze, nawet jeżeli pochodziło ono od skarżącego, także w sytuacji, gdy miałaby stanowić wyłącznie element niejako poglądowy, wskazany w celu zobrazowania mechanizmu działania innego, wcześniejszego wynalazku. Wobec tego Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 179a i art. 151 oraz art. 207 p.p.s.a.

T. K., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 25 ust. 1 – 3 p.w.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na niedozwolonym i bezpodstawnym uznaniu i przyjęciu jakoby w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiło rzekome zgłoszenie przez skarżącego podobnych rozwiązań w różnych patentach, co można uznać za "udostępnione do powszechnych wiadomości";

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie, wyrażające się w zaaprobowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchybień organu, który wydał zaskarżoną decyzję, polegających na niedokonaniu w trakcie przeprowadzonego postępowania dokładnego i rzetelnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy w zakresie oceny przesłanek "nowości" unieważnionego patentu (patent nr [...] pt. "Zawór z głowicą") i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie, że patent należało unieważnić, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie dawała podstaw do uwzględnienia wniosku o unieważnienie patentu;

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 179a § 1 p.p.s.a. i zastosowanie tzw. trybu autokontroli nieuzasadnione, wobec oczywistego braku podstaw, gdyż podstawy skargi kasacyjnej nie były uzasadnione bynajmniej w stopniu oczywistym, niezależnie już od faktu, iż stanowiło to nieuzasadnione powielenie nieprawidłowej praktyki, pobieżnego badania sprawy, czego dopuścił się zdaniem skarżącego Urząd Patentowy RP.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie skargi na decyzję organu i jej uchylenie w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów udzielonej jej pomocy prawnej z urzędu, podnosząc, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, albowiem zasadny jest zarzut naruszenia art. 179a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") p.p.s.a. Przypomnieć trzeba, iż przepis art. 179a p.p.s.a. stanowi, że jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę, a od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe wówczas, gdy sąd wojewódzki uwzględnia skargę kasacyjną, wówczas nie podlega ona przekazaniu do sądu II instancji.

Zdanie ostatnie art. 179a p.p.s.a. stanowi, że od wydanego przez sąd I instancji orzeczenia autokontrolnego przysługuje wszystkim stronom postępowania skarga kasacyjna.

Z treści art. 179a p.p.s.a. jednoznacznie wynika, iż przesłankami do zastosowania tego szczególnego przepisu jest fakt, iż: 1) w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo 2) podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Sąd I instancji nie stwierdził w wyroku autokontrolnym z 18 grudnia 2019 r., iż w sprawie zachodzi nieważność postępowania. Zatem jedyną podstawą wydania przez Sąd I instancji z urzędu (bo bez wniosku strony) wyroku autokontrolnego może być w tej sprawie uznanie przez Sąd I instancji, iż: "podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione". Zgodnie z stanowiskiem doktryny i judykatury podstawy skargi kasacyjne są oczywiście usprawiedliwione, w szczególności jeżeli sąd "od razu", "na pierwszy rzut oka" ocenia jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej (por. uzasadnienie projektu zmian z 10.07.2013 r., VII kadencja, druk sejm. nr 1633). "Przy interpretacji zwrotu "podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione" można się posiłkować dorobkiem orzeczniczym Sądu Najwyższego na kanwie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przykładowo w wyroku z 3.12.2014 r., III PK 75/14, LEX nr 162619, Sąd Najwyższy stwierdził, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność wymagałoby wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego kwalifikowanej postaci (oczywistości), widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej i bez wnikania w szczegóły sprawy. Spełnienie tej przesłanki jest możliwe wyłącznie przy tak ewidentnym naruszeniu prawa, którego stwierdzenie nie wymaga dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub prawniczej. W innym orzeczeniu Sąd Najwyższy podniósł, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie (postanowienie SN z 15.07.2015 r., IV CSK 17/15, LEX nr 1770910). Usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (wyrok WSA w Warszawie z 5.04.2017 r., VIII SA/Wa 269/16, LEX nr 2279271).Pojęcie oczywistości mieści się w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia." (por.: Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M.: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. II Lex 2021). Przez pojęcie oczywiście usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej należy zatem rozumieć sytuację, w której brak jest jakichkolwiek wątpliwości przy ocenie szans uwzględnienia skargi kasacyjnej. Takie przypadki mogą wystąpić np.: w razie podjęcia przez NSA po wydaniu zaskarżonego orzeczenia uchwały zawierającej odmienną wykładnię przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia, w razie wydania w takich warunkach przez TK wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę prawna zaskarżonego orzeczenia czy też w razie wydania przez ETPCz czy TSUE orzeczeń mających wpływ na zaskarżony wyrok czy postanowienia (por. Krawczak A.: [w:] Z. Kmieciak (red.) Polskie sądownictwo administracyjne – zarys systemu, Warszawa 2015, s.224).

W skardze kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika T. K. zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, "w postaci art. 179a § 1 p.p.s.a. i zastosowanie tzw. trybu autokontroli nieuzasadnione, wobec oczywistego braku podstaw, gdyż podstawy skargi kasacyjnej nie były uzasadnione bynajmniej w stopniu oczywistym, niezależnie już od faktu, iż stanowiło to nieuzasadnione powielenie nieprawidłowej praktyki, pobieżnego badania sprawy, czego dopuścił się zdaniem skarżącego Urząd Patentowy RP." (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej). Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie było podstaw do uznania, że zasadnym był zarzut naruszenia przez Sąd I instancji w pierwotnym wyroku przepisu prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 3 p.w.p., a tym samym nie było wystarczających przesłanek do uchylenia tegoż wyroku w ramach szczególnej procedury z art. 179a p.p.s.a., tj. w ramach autokontroli. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym, podzielił ten zarzut. W oparciu o uzasadnienie wyroku autokontrolnego Sądu I instancji nie można uznać, iż Sąd ten prawidłowo uzasadnił zastosowanie z urzędu w tej sprawie trybu autokontroli z art. 179a p.p.s.a. Faktem jest natomiast, iż w wyroku pierwotnym z dnia 7 czerwca 2019 r. WSA w Warszawie prawidłowo przytoczył treść zarówno art. 25 ust. 2 jak i art. 25 ust. 3 p.w.p. (s. 5 -6 uzasadnienia wyroku WSA z 7 czerwca 2019 r.) oraz dokonał niewadliwej wykładni tych przepisów, stwierdzając, iż: " "stan techniki" został zdefiniowany ust. 2 i 3 w art. 25 ustawy Prawo własności przemysłowej w sposób następujący: 2) przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób; 3) za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. (...). W myśl wyżej wymienionych przepisów, zastosowanych w sprawie przez organ, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania muszą być spełnione łącznie trzy następujące przesłanki: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Wyjątkiem jest przypadek określony w art. 25 ust.3 p.w.p., w którym informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie uznaje się również za stanowiące część stanu techniki.

W ocenie Sądu z analizy stanowiska Urzędu Patentowego przedstawionego w zaskarżonej decyzji wynika, iż organ wziął pod uwagę wcześniejsze zgłoszenie skarżącego pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw" [...], gdzie na ww. rysunkach widnieje, w ramach ilustracji obejmującej zgłaszane urządzenie, głowica - umieszczona tam, jak wskazuje skarżący w piśmie z dnia 16 lutego 2017 r. stanowiącym uzupełnienie skargi - w celu lepszego zrozumienia przedstawionego zagadnienia technicznego. Jest ona zresztą, co podnosi skarżący, przedstawiona przy pomocy cienkiej linii. Sąd nie neguje co do zasady możliwości dokonywania ustaleń w przedmiocie braku nowości zgłoszenia w oparciu o zgłoszenie wcześniejsze, nawet jeżeli pochodzi ono od skarżącego, także w sytuacji, jaka ma miejsce w sprawie niniejszej, gdzie stanowić by miała wyłącznie element niejako poglądowy, wskazany w celu zobrazowania mechanizmu działania innego (wcześniejszego) wynalazku. Niemniej jednak mając na uwadze przepis art. 25 ust. 2 i 3 Pwp należy stwierdzić, iż samo udowodnienie skarżącemu, że znał przed zgłoszeniem do Up własne rozwiązanie jest działaniem tak bezcelowym, co niewystarczającym. Po pierwsze, jest rzeczą oczywistą, że było mu ono znane. Celem wykazania przesłanki braku nowości należy jednak wykazać dodatkowo, iż dane rozwiązanie (w tym wypadku odpowiadające zgłoszonemu w dniu 1 czerwca 2007 r. "Zaworowi z głowicą" i przeczące jego nowości) stanowiło w dacie zgłoszenia ocenianego patentu część stanu techniki, a więc - było udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, bądź stanowiło informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, jednakże - co wymaga podkreślenia - pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. Wykazania wymagało więc nie tylko wskazanie rysunków (figur), na których widnieje m.in. rozwiązanie techniczne objęte spornym patentem, ale także faktu ogłoszenia w sposób określony w ustawie patentu do publicznej wiadomości, w dacie zgłoszenia spornego patentu, czyli w dniu 1 czerwca 2007 r. Odmienna interpretacja prowadziłaby bowiem do absurdalnego wręcz wniosku, iż wystarczającym do zaprzeczenia nowości patentu jest jego znajomość przez samego zgłaszającego - czyli wynalazcę. Organ powyższego wymogu wykazania, by sporny patent poprzez publiczne udostępnienie wszedł w zakres istniejącego w dacie zgłoszenia stanu techniki nie spełnił, czym naruszył zasady wymienione w art. 7, 77 oraz 107 § 3 kpa. Nie podjął nawet próby wykazania przesłanki publicznego udostępnienia ww. rozwiązania technicznego, uznając za wystarczające wskazanie uprzednio zgłoszonego przez skarżącego rozwiązania. Brak jest stosownego wywodu w tym zakresie w skarżonej decyzji. Urząd Patentowy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy weźmie pod uwagę poglądy zaprezentowane w niniejszym wyroku i oceni, czy materiały sprawy pozwalają na ponowne wydanie decyzji o unieważnieniu spornego patentu. Po pierwsze rozważy, czy została spełniona, niezasadnie dotychczas pominięta, przesłanka udostępnienia spornego patentu do publicznej wiadomości w rozumieniu art. 25 ust. 3 Pwp w ramach zgłoszonego z wcześniejszym pierwszeństwem. W przypadku odpowiedzi negatywnej, podda ocenie pozostałe zarzuty stawiane przez wnioskodawcę, pominięte, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, z uwagi na uznanie za uzasadniony wyłącznie zarzut braku nowości na podstawie stwierdzenia ujawnienia go na rysunkach wcześniejszego zgłoszenia skarżącego pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw" [...]." (s. 6-7 uzasadnienia wyroku WSA z dnia 7 czerwca 2019 r.).

W świetle przytoczonej wyżej treści uzasadnienia pierwotnego wyroku WSA z dnia 7 czerwca 2019 r. niezasadne są zarzuty sformułowane zarówno w punkcie 1 jak i 2 petitum skargi kasacyjnej organu – UP RP – w stosunku do tegoż wyroku, a w konsekwencji niezasadne było uchylenie – w ramach autokontroli (art. 179a p.p.s.a) - przez Sąd I instancji swojego wcześniejszego wyroku. Wprawdzie można zarzucić Sądowi I instancji, iż w uzasadnieniu swojego pierwotnego wyroku z 7 czerwca 2019 r. niezbyt jasno i klarownie odniósł się do kwestii ustalania w tej konkretnej sprawie możliwości zastosowania art. 25 ust. 2 i art. 25 ust. 3 p.w.p. przez organ patentowy, zwłaszcza, że w treści uchylonej tymże wyrokiem decyzji organu z dnia 30 listopada 2016 r. (np. Sp. 371.2015), zabrakło wyraźnego i nie budzącego wątpliwości odniesienia się do tych kwestii przez UP RP. Zauważyć trzeba, iż Urząd Patentowy w swojej decyzji ograniczył się jedynie do przytoczenia treści art. 25 ust. 2 i art. 25 ust. 3 p.w.p. (s. 8-9 decyzji) oraz do stwierdzenia, iż: "W związku z powyższym, mając na względzie treść art. 25 ust. 3 p.w.p., Kolegium Orzekające uznało, że sporny wynalazek nie spełniał wymogu nowości w świetle patentu pt: "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw" nr [...] chronionego z pierwszeństwem z dnia 25 maja 2007 r., które jest wcześniejsze od daty zgłoszenia spornego wynalazku (dnia 1 czerwca 2007 r.).". Z uzasadnienia decyzji UP RP nie wynika, oprócz wskazanych dat zgłoszenia wymienionych wynalazków do organu, czy i kiedy zostały opublikowane zgłoszenia tych wynalazków w "Biuletynie Urzędu Patentowego", kiedy zostały udzielone patenty na te wynalazki i dlaczego w dacie udzielenia patentu na sporny wynalazek ([...])), jeśli w stanie techniki istniało opublikowane zgłoszenie wcześniejszego wynalazku ([...]), a nawet został już udzielony patent na tenże wynalazek, jak twierdzi organ patentowy (ale dopiero w skardze kasacyjnej od pierwotnego wyroku Sądu I instancji, a nie w uzasadnieniu decyzji), udzielono spornego patentu ([...]), mimo iż, jak twierdzi UP RP, nie był on nowy w świetle stanu techniki, który przecież musi być zbadany i ustalony przez organ patentowy przed udzieleniem patentu, w świetle wymogów wynikających z art. 25 ust. 1-3 p.w.p. Podkreślić przy tym należy, że w polskim systemie prawnym obowiązuje pełne badanie zgłoszenia patentowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane mankamenty uzasadnienia decyzji UP RP z dnia 30 listopada 2016 r. (np. Sp. 371.2015), powodują, że nie stanowi ono prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji administracyjnej, stosownie do wymogów wynikających z treści art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że: "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa." Jak wskazuje się w doktrynie i judykaturze kształt uzasadnienia decyzji administracyjnej wiąże się silnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania. W świetle tej zasady organ administracji publicznej obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, lecz także wszystkie dowody łącznie. Nadto to na organie administracji spoczywa obowiązek należytego uzasadnienia (faktycznego i prawnego) decyzji administracyjnej. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nie należy mylić podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego decyzji administracyjnej, gdyż są to dwa różne elementy strony formalnej tego rozstrzygnięcia. W podstawie prawnej decyzji chodzi o wskazanie przepisu prawa, na mocy którego wydano decyzję, a więc przepisu upoważniającego organ do działania w tym zakresie. Uzasadnienie prawne natomiast polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. W tej ostatniej sytuacji chodzi więc zatem o wytłumaczenie, dlaczego organ administracji publicznej zastosował dany przepis. Uzasadnienie prawne decyzji powinno więc być wywodem prawniczym mającym na celu wykazanie, ze wydane rozstrzygnięcie jest wynikiem stosowania normy prawa materialnego w danej sytuacji faktycznej. Nadto trzeba podkreślić jaki zachodzi związek pomiędzy uzasadnieniem prawnym a uzasadnieniem faktycznym decyzji administracyjnej. Uzasadnienie prawne powinno odnosić się do ustaleń stanu faktycznego sprawy w postępowaniu dowodowym. Z tego względu samo przywołanie treści przepisu w uzasadnieniu decyzji, bez jakiegokolwiek odniesienia się do stanu faktycznego sprawy, nie spełnia warunków uzasadnienia prawnego decyzji. (tak: Dyl M.: [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawn. C. H. Beck, Warszawa 2028, s. 858 i powołana tam literatura i orzecznictwo).

Uznanie zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 179a p.p.s.a. , pomieszczonego w skardze kasacyjnej T. K. od wyroku autokontrolnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, rodzi konieczność uchylenia tegoż wyroku. Jednocześnie na skutek skargi kasacyjnej organu rozstrzygnięcie pierwotne (wadliwe) zostało skonsumowane przez orzeczenie autokontrolne. W konsekwencji w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, po uchyleniu wyroku autokontrolnego, wydanego przez Sąd I instancji, musi odnieść się do zasadności skargi poprzedzającej wydanie wyroku pierwotnego przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne było uchylenie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r. przez WSA w Warszawie decyzji UP RP z dnia 30 listopada 2016 r. (np. Sp. 371.2015), ze wskazanych w nim powodów. Podkreślić należy, że wykazanie, iż dany wynalazek nie posiada przymiotu nowości (art. 25 ust. 1-3 p.w.p.) wymaga precyzyjnego ustalenia stanu techniki, stanowiącego punkt odniesienia dla oceny nowości (światowej) wynalazku patentowalnego w oparciu o dowody zgromadzone w sprawie oraz odzwierciedlenia tego postępowania i jego wyników w treści decyzji, czego w analizowanej sprawie zabrakło w uzasadnieniu decyzji organu patentowego. Jak podnosi się w doktrynie i judykaturze dla wykazania braku nowości konieczne jest w zasadzie przeciwstawienie zgłoszeniu konkretnego rozwiązania o identycznych w istocie cechach. Nie wystarczy dowieść, że istotne elementy wynalazku są znane kilku odrębnym rozwiązaniom zaliczanym do stanu techniki. Zarzut braku nowości rozwiązania wymaga udowodnienia, ze opatentowany wynalazek jest tożsamy z rozwiązaniem wcześniej zgłoszonym do ochrony, na który udzielono patentu. Dla skuteczności zarzutu braku nowości nie wystarcza więc podobieństwo później zgłoszonego rozwiązania do opatentowanego wynalazku z wcześniejszym pierwszeństwem, zwłaszcza w sytuacji, gdyby wykazano, że doszło do uzyskania nieoczywistego efektu wynalazku w świetle wcześniejszego stanu techniki. Rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem, o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy i nieoczywisty element. Badając nowość, należy porównać nie tyle sama ideę (pomysł) urzeczywistnianą przez wynalazek zgłoszony i przeciwstawione mu rozwiązanie należące do stanu techniki, ile raczej tożsamość zastosowanych w obu wypadkach środków technicznych, sposób ich zestawienia oraz ocenę rozwiązań jako całość. O nowości wynalazku stanowią te jego cechy, które ujawniono w części znamiennej zastrzeżeń patentowych. Brak nowości musi dotyczyć całego zgłoszonego rozwiązania. Nie jest wystarczające wskazanie, że niektóre spośród elementów rozwiązania są znane w stanie techniki. Fakt, że poszczególne środki techniczne użyte do realizacji danego rozwiązania są znane, nie przesadza jeszcze o braku zdolności patentowej, ponieważ wzajemne połączenie tych znanych środków może stanowić rozwiązanie techniczne nowe i nieoczywiste. Nadto identyczność funkcji dwóch rozwiązań sama w sobie nie przesadza identyczności tych rozwiązań, określone funkcje mogą bowiem być realizowane różnymi środkami lub sposobami, dla potwierdzenia identyczności dwóch rozwiązań UP RP musi wykazać tożsamość wszystkich elementów rozwiązania. Urząd Patentowy odmawiając wynalazkowi cechy nowości powinien szczegółowo wskazać identyczność rozwiązania zgłoszonego z rozwiązaniem przeciwstawionym.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji organu patentowego zabrakło wnikliwego i jasnego wskazania identyczności obu rozwiązań (spornego i przeciwstawionego). Organ patentowy nie odniósł się także do większości twierdzeń i argumentów zgłaszanych przez uprawnionego (T. K.), tj. do jego twierdzeń, iż: "żaden z przedstawionych przez wnioskodawcę w/w materiałów – opisów patentowych nie podważa w całości i w części zdolności patentowej spornego patentu [...] pod tytułem "Zawór z głowica". (...) celem rozwiązania według patentu nr [...] (...) jest umożliwienie wymiany (demontażu i montażu) zużytych elementów głowicy lub kompletnej głowicy za pomocą odpowiedniego przyrządu bez konieczności opróżniania instalacji i zamykania dopływu głównego, a więc podczas przepływu medium – pod ciśnieniem (co był i jest niedogodnością). Dlatego ta niedogodność została wyeliminowana przez zastosowanie takiego kołnierza 4 głowicy 1, który ma odpowiednio mniejsza średnicę od kołnierza 3 korpusu 2 zaworu z głowicą a otwory 5 przelotowe w kształcie fasolki utworzonej w wyniku połączenia dwóch otworów o odpowiednio różnych średnicach, które są rozmieszczone obwodowo tak, ze pokrywają się z otworami 6 gwintowanymi rozmieszczonymi obwodowo na kołnierzu 3 korpusu 2. Kołnierz 3 korpusu 2 ma dodatkowo otwory 7 montażowe gwintowane do połączenia go z odpowiednim przyrządem do demontażu i montażu głowic zaworów. "Sposób" połączenia zaworu z głowicą z przyrządem do demontażu i montażu głowic oraz wymontowania uszkodzonej głowicy i powrotnego zamontowania naprawionej lub wymienionej głowicy jest opisany w ‘punkcie" działania urządzenia. (...). Jak zostało wykazane powyżej przedstawione rozwiązanie techniczne zaworu z głowicą nie wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki zarówno w części jak i w całości, zatem art. 25 ust. 3 nie ma w tym przypadku zastosowania. "Przyrząd do demontażu montażu głowic zaworów i zasuw" chroniony z pierwszeństwem z dnia 25.05.2007 r. jest osobnym rozwiązaniem technicznym według patentu nr [...], którego zastrzeżenia patentowe (zastrzeżenia niezależne) nie naruszają w części i całości rozwiązań technicznych w zastrzeżeniach patentowych według patentu nr [...]. Należy zauważyć, ze na rysunkach Fig 1 i Fig 2 według patentu [...] zawory z głowicą są zaznaczone cienką linią i nie dotyczą patentu nr [...] a tylko pozwalają lepiej zrozumieć przedstawione zagadnienia techniczne. Nie mogę zgodzić się z zarzutem Urzędu Patentowego RP, że zastrzeżenia niezależne według patentu nr [...] przedstawia wariant wynalazku. Cechy określone w zastrzeżeniu patentowym niezależnym spornego patentu jako korzystne nie muszą a w tym przypadku absolutnie nie przedstawiają jakiegoś wariantu wynalazku. Połączenie dwóch otworów o różnych średnicach może mieć kształt trójkąta o zaokrąglonych wierzchołkach lub kształt fasolki co jest korzystniejsze, lecz nie może być mowy o innym wariancie rozwiązania technicznego. Wyżej wymieniony zarzut Urzędu (...) stanowczo odrzucam jako bezsensowny i nie może być jako taki podstawa do unieważnienia patentu, zwłaszcza że gdyby tak było – Urząd (...) w stosownym czasie zobowiązany był wezwać uprawnionego w trybie art. 46 ust. 1 do wprowadzenia drobnych poprawek, Urząd (...) nie dopatrzył się podczas rozpatrywania zgłoszenia żadnych uchybień w opisie i zastrzeżeniach, udzielił patent nr [...]." (pismo T. K. z 16 lutego 2017 r.).

Zważywszy na wskazane wyżej mankamenty decyzji organu i brak nie budzącej wątpliwości oceny co do nowości spornego wynalazku oraz przedłużający się spor między stronami tego postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny uważa, iż organ ponownie rozpatrując sprawę winien dodatkowo rozważyć zgłaszany przez T. K. wniosek o dopuszczenie w sprawie dowodu z opinii biegłego, na okoliczność ustalenia, opisania oraz porównania elementów obu wynalazków. Z tych wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za częściowo zasadny zarzut pomieszczony w punkcie 2 skargi kasacyjnej T. K. wniesionej od wyroku autokontrolnego WSA z dnia 18 grudnia 2019 r., tj. zarzut naruszenia "przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie, wyrażające się w zaaprobowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchybień organu, który wydał zaskarżoną decyzję, polegających na niedokonaniu w trakcie przeprowadzonego postępowania dokładnego i rzetelnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy w zakresie oceny przesłanek "nowości" unieważnionego patentu (patent nr [...] pt. "Zawór z głowicą")."

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art.188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.