Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 644/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 58 par. 1 pkt 2, art. 232 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
article: art. 22 ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Dnia 15 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi K.O. na czynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego K. O. łącznie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi, zaksięgowaną w dniach: 29 lipca 2024 roku, pod pozycją [...] oraz w dniu 3 października 2024 roku, pod pozycją [...].


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. Prezydent Miasta Łodzi, działając na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055, Nr 116, poz. 1203 i Nr 167, poz. 1759, z 2005 r. Nr 172, poz. 1441 i Nr 175, poz. 1457, z 2006 r. Nr 17, poz. 128 i Nr 181, poz. 1337, z 2007 r. Nr 48, poz. 327, Nr 138, poz. 974 i Nr 173, poz. 1218, z 2008 r. Nr 180, poz. 1111 i Nr 223, poz. 1458, z 2009 r. Nr 52, poz. 420 i Nr 157, poz. 1241, z 2010 r. Nr 28, poz. 142 i 146, Nr 40, poz. 230 i Nr 106, poz. 675, z 2011 r. Nr 21, poz. 113, Nr 117 poz. 679, Nr 134, poz. 777, Nr 149, poz. 887 i Nr 217, poz. 1281, z 2012 r. poz. 567 oraz z 2013 r. poz. 153) w związku z art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, i Nr 238, poz. 2390, z 2006 r. Nr 50, poz. 362 i Nr 126, poz. 875, z 2007 r. Nr 192, poz. 1394, z 2009 r. Nr 31, poz. 206 i Nr 97, poz. 804, z 2010 r. Nr 75, poz. 474 i Nr 130, poz. 871), zarządził w § 2 włączenie do gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. kart adresowych wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do tego zarządzenia.

Skargę na powyższe zarządzenie w dniu 27 lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył K. O., zaskarżające je w części dotyczącej włączenia do ww. ewidencji budynku położonego w Ł. przy ul.[...], pod pozycją numer [...] (nr ewidencyjny działki [...],[...]).

Jednocześnie skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji statusu ww. budynku i ustalenie, że powyższy obiekt budowlany posiada wartość zabytkową;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 22 ust. 4 ww. ustawy poprzez włączenie do gminnej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej założonej dla ww. obiektu, który nie stanowi zabytku;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności i niecelowe włączenie do gminnej ewidencji budynku przy ul. [...] w Ł., w sytuacji gdy nieruchomość skarżącego nie ma walorów zabytku, a wpis do gminnej ewidencji zabytków w sposób istotny wpływa na ograniczenie prawa własności nieruchomości oraz możliwość swobodnego gospodarowania nieruchomością, co w sposób nadmierny (nieproporcjonalny) narusza konstytucyjne gwarancje poszanowania i ochrony własności, a zastosowane przez ustawodawcę rozwiązania proceduralne, w szczególności niejawność postępowania i brak należytego przedstawienia (udokumentowania) racji (dowodów) uzasadniających wprowadzenie ograniczeń, pozostają również w sprzeczności z zasadą lojalności i zaufania obywateli do demokratycznego państwa i tworzonego przez nie prawa,

4. naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10, art. 75 § 1, art.77 § 1, art. 80 i art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym:

a) nieprzeprowadzenie faktycznej oceny stanu technicznego budynku, oględzin wnętrza budynku,

b) przesłuchania w charakterze strony właściciela nieruchomości,

- co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że przedmiotowy budynek ma status zabytku, w sytuacji gdy obiekt nie ma ani wartości historyczno-architektonicznej, ani wartości artystycznej wyższej niż przeciętna, a uwzględnienie zabytku w ewidencji zabytków nastąpiło z naruszeniem zasad praworządności;

5. wydanie zaskarżonego zarządzenia na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który utracił moc prawną na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie P 12/18.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie, że zaskarżone zarządzenie wraz z załącznikiem w części dotyczącej włączenia budynku położonego w Ł. przy ul. [...] do gminnej ewidencji zabytków pod pozycją numer [...] wydane zostało z naruszeniem prawa - w przypadku uznania przez Sąd zarządzenia jako aktu organów jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

2. ewentualnie o stwierdzenie bezskuteczności czynności włączenia budynku położonego w Ł. przy ul. [...] do gminnej ewidencji zabytków pod pozycją numer [...] na mocy zaskarżonego zarządzenia - w przypadku zakwalifikowania tej czynności przez Sąd jako czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

3. obciążenie Prezydenta Miasta Łodzi w całości kosztami postępowania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu poniesionych kosztów według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. [...] jest zabudowana budynkiem wzniesionym w początkach wieku XX, w którym wyodrębniona została jedna nieruchomość lokalowa. W dniu 29 kwietnia 2013 r. stan prawny nieruchomości był uregulowany, właścicielami budynku pozostawali bowiem D.P. i T.P. - według wpisu do KW nr [...]. Z informacji przekazanych przez Urząd Miasta Łodzi właściciel budynku nie został powiadomiony o zamiarze włączenia karty budynku przy ul.[...] w Ł. do gminnej ewidencji zabytków, a zatem nie mógł przedstawić swojego stanowiska i sprzeciwić się takim planom, a także nie został zawiadomiony o wydaniu przedmiotowego zarządzenia, co uniemożliwiło mu jego zaskarżenie.

Skarżący wskazał, że jako obecny właściciel nieruchomości, którą nabył w drodze postanowienia o przysądzeniu własności, zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Ł. o wykreślenia budynku przy ul. [...] z gminnej ewidencji zabytków, w celu uregulowania stanu prawnego nabytej nieruchomości, który został naruszony poprzez dokonanie czynności - wpisu, niezgodnego z Konstytucją RP. Wniosek nie został uwzględniony. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, koniecznym stało się zaskarżenie przedmiotowego zarządzenia Prezydenta Miasta, ponieważ jest to jedyna droga do uzyskania przez skarżącego ochrony prawa własności, które zostało w sposób rażący naruszone i co bezpośrednio wpływa na jego sytuację prawną, ograniczając możliwość rozporządzenia nieruchomością.

Zdaniem skarżącego, przedmiot zaskarżenia należy zakwalifikować jako akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż określone w pkt 5, podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Akt ten, zapewniając warunki prawno-organizacyjne umożliwiające zachowanie zabytków znajdujących się na terenie gminy, władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku objętego wpisem do gminnej ewidencji. Niemniej z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, skarżący stwierdził, że kwestionuje również dokonaną przez Prezydenta Miasta Łodzi czynność włączenia budynku położonego w Ł. przy ul. [...] do gminnej ewidencji zabytków pod pozycją numer [...] na mocy zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 kwietnia 2013 r. Skarżący wskazał przy tym, że założenie karty adresowej zabytku dla nieruchomości przy ul. [...] w Ł. i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków było bezpodstawne z uwagi na brak cech zabytku w rozumieniu ww. przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Prezydent Miasta Łodzi przed sporządzeniem karty zabytku nie przeprowadził oględzin budynku, jak również nie dokonał właściwej analizy jego walorów historycznych, artystycznych i naukowych. Wpis został oparty na jednym zdjęciu wykonanym z ulicy w 2007 r. Następstwem ujęcia przedmiotowej nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest ograniczenie praw właściciela w zakresie korzystania z prawa własności.

W dalszej kolejności skarżący podniósł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, z uwagi na niezgodność z Konstytucją RP, utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 maja 2023 r., sygn. akt P 12/18. Skoro powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jak wskazał skarżący, usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków, w zakresie w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, to należy rozumieć, że nie jest dopuszczalne stosowanie art. 22 ust. 5 pkt 3 ww. ustawy bez zapewnienia właścicielom obiektu umieszczanego w gminnej ewidencji zabytków gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia.

Ponadto skarżący wyjaśnił, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Mając powyższe na uwadze skarżący podniósł, iż niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jego winy, albowiem pozostawał w przekonaniu, iż w przypadku zaskarżenia zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] wraz z załącznikiem w części dotyczącej włączenia budynku położonego w Ł. przy ul. [...] do gminnej ewidencji zabytków, zastosowanie znajdzie art. 53 § 2a p.p.s.a., zgodne z którym w przypadku innych aktów (w tym aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.) jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.

W odpowiedzi na tę skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta Łodzi wniosła o odrzucenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie, wniosła o oddalenie skargi w całości jako niezasadnej.

W uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazała, że zaskarżone zarządzenie utraciło moc w dniu [...] sierpnia 2016 r. na mocy zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Następnie, mając na względzie przepisy obowiązujące w dniu wydania zaskarżonego zarządzenia, pełnomocnik organu wniosła o odrzucenie skargi, jako wniesionej po terminie. Zaznaczyła, że organ nie został wezwany do usunięcia naruszenia prawa. W szczególności, w ocenie organu, wniosku z dnia 15 maja 2023 r. o wykreślenie przedmiotowej nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków nie można zakwalifikować jako wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a nawet hipotetycznie zakładając, że spełnia on wymogi takiego wezwania, to skarga została złożona z uchybieniem ustawowego terminu i powinna zostać odrzucona. Odnosząc się do zarzutów stawianych w skardze pełnomocnik organu zwróciła natomiast uwagę, że skarżący nie wykazał jakiegokolwiek uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym, na które to uprawnienie mogłoby w jakikolwiek sposób oddziaływać zaskarżone zarządzenie, w tym przede wszystkim nie wykazał, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a w sytuacji wniesienia skargi przez osobę nieposiadającą interesu prawnego, powinna zostać ona odrzucona.

Z kolei odnosząc się do kwestii wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt P 12/18, pełnomocnik organu podniosła, że Trybunał nie derogował przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (wyroki NSA z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1765/17, II OSK 2781/17, II OSK 2326/18 oraz II OSK 3029/18), a zatem materialnoprawna podstawa wpisu do gminnej ewidencji zabytków pozostała w mocy. Okoliczność uznania przepisu za niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie, nie przekłada się zatem w sposób bezpośredni na ujęcie zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków (wyrok Trybunału nie "uchyla", nie stwierdza nieważności wpisów w gminnej ewidencji zabytków), a tym samym wpis do gminnej ewidencji zabytków jest prawnie skuteczny.

Jednocześnie pełnomocnik organu podkreśliła, że zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków, karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera następujące rubryki: nazwa; czas powstania; miejscowość; adres; przynależność administracyjna; formy ochrony; opracowanie karty adresowej; fotografia z opisem wskazującym orientację albo mapa z zaznaczonym stanowiskiem archeologicznym, a zatem karta adresowa sporządzona dla przedmiotowego zabytku nieruchomego spełnia ww. wymogi. Zgodnie natomiast z § 18 ww. rozporządzenia wójta (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym.

Zdaniem pełnomocnik organu, uczyniono zadość obowiązkowi określonemu w § 18 ww. rozporządzenia i wyjaśniła, że ujęcie zabytku w gminnej ewidencji zabytków, o których mowa w art. 22 ust. 5 pkt. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, posiada charakter uznaniowy. Wojewódzki Konserwator Zabytków jest organem posiadającym specjalistyczną wiedzę i z mocy ustawy posiada kompetencje do samodzielnej oceny wartości zabytku, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Taką samą wiedzę posiadają również pracownicy ówczesnego Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków. W gminnej ewidencji zabytków powinny (muszą) być ujęte inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Dokumentem potwierdzającym wyznaczenie przez Prezydenta Miasta Łodzi do ujęcia przedmiotowej nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków jest przekazana przez Prezydenta Miasta Łodzi przy piśmie z dnia 6 grudnia 2012 r. Gminna Ewidencja Zabytków miasta Ł., w której pod pozycją [...] ujęto nieruchomość przy ul. [...] ([...]). Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. wskazał, że konserwator nie przedstawił zastrzeżeń co do kształtu i zawartości przedstawionej do zaopiniowania przy piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. gminnej ewidencji zabytków miasta Ł.. Ponadto kwestia prawidłowości zaopiniowania projektu gminnej ewidencji zabytków została przesądzona w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 19 kwietnia 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 66/17.

Pełnomocnik organu wyjaśniła również, że ujęcie obiektu budowlanego w gminnej ewidencji zabytków musi być poprzedzone analizą merytoryczną spełniania przez obiekt wymagań uznania go za zabytek. Ze swej istoty wymaga ustalenia istnienia wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, której zachowanie leży w interesie społecznym. Zbadanie tych kwestii jest obligatoryjnym wymogiem poprzedzającym ujęcie obiektu budowlanego w gminnej ewidencji zabytków i stanowi podstawę uznania obiektu za zabytek zgodnie z treścią art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków.

W toku dalszych wyjaśnień pełnomocnik organu podkreśliła, że względami decydującymi o ujęciu nieruchomości, ich części lub zespołu w gminnej ewidencji zabytków, jest zachowanie w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową nieruchomości będącej dziełem człowieka lub związanej z jego działalnością i stanowiącej świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia. O tym zatem, czy dana nieruchomość jest zabytkiem, nie decyduje li tylko jej przedmiotowy, materialny substrat (to co postrzegamy wzrokiem), ale również historyczne aspekty niematerialne. Jednocześnie pełnomocnik organu zaakcentowała, że historyczne budynki [...] mają wartość szczególną z uwagi na ich nieliczne zachowanie na obszarze Ł., bowiem stanowią o tożsamości kulturowej miasta i jako takie wymagają zachowania dla przyszłych pokoleń.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi pełnomocnik organu wyjaśniła, że nawet zniszczenie zabytku, czy zły stan obiektu, nie pozbawia go wartości historycznej, a tym samym zabytkowej. Okoliczność, że właściciel nie był przez organ informowany o zamiarze dokonania wpisu do ewidencji zabytków, nie ma wpływu na ocenę jego zgodności z prawem i nie świadczy także o naruszeniu jego uprawnień właścicielskich.

Na wezwanie Sądu skarżący w dniu 2 października 2024 r. przesłał, jako wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, pismo z dnia 15 maja 2023 r., zatytułowane: "Wniosek o wykreślenie nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków", wyjaśniając, że pismo to pozostało bez odpowiedzi ze strony organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargę należało odrzucić.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., kontrola sądowa obejmuje również akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w powołanych sprawach sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie, jak wynika z analizy treści skargi, skarżący pomimo wskazania na wstępie, że złożył skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], w dalszej jej części zakwestionował czynność Prezydenta Miasta Łodzi polegającą na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej budynku położonego w Ł. przy ul. [...] (pod pozycją numer [...]).

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest akt organu administracji, tj. zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków, lecz czynność Prezydenta Miasta Łodzi polegająca na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej budynku położonego w Ł. przy ul. [...], pod pozycją numer [...]. Włączenie karty adresowej zabytku następuje w oparciu o czynność materialno-techniczną organu, a wydanie zarządzenia potwierdza jedynie dokonanie takiej czynności. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności, w postanowieniu z dnia 18 października 2022r., sygn. II OZ 610/22 NSA wskazał, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z., jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma charakter zewnętrzny i jest działaniem jednostronnym będącym elementem władczych działań administracji publicznej (zob. postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2022 r., II OZ 335/22; z dnia 18 maja 2021 r., II OZ 218/21; z dnia 20 maja 2020 r., II OSK 753/20). Następnie pogląd taki zaprezentował NSA między innymi w wyrokach z dnia 18 października 2023 r., sygn. II OSK 2326/18 i sygn. II OSK 3029/18 oraz w wyroku z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. II OSK 1952/22. Ponadto w wyroku z dnia 18 października 2023 r., sygn. II OSK 1765/17, NSA stwierdził, że "ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest jednak aktem organu samorządowego w rozumieniu art.3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a." (powołane orzeczenia dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konsekwencją ustalenia, że przedmiotem skargi jest ww. czynność Prezydenta Miasta Łodzi polegająca na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej budynku położonego w Ł. przy ul. [...], o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest określenie warunków dopuszczalności skargi z uwzględnieniem art. 52 § 3 p.p.s.a. i określenie terminu do jej wniesienia na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. Przy czym z uwagi na datę zarządzenia potwierdzającego dokonanie tej czynności (przy uwzględnieniu także daty kolejnego zarządzenia potwierdzającego dokonanie pierwotnie dokonanej czynności, tj. zarządzenia z dnia [...] sierpnia 2016 r.) z uwzględnieniem brzmienia tych przepisów sprzed 1 czerwca 2017 r. Jak wynika bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), przepisy art. 52 i art. 53 przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym tą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, tj. aktów i czynności dokonanych po dniu 1 czerwca 2017 r. Zaskarżona czynność Prezydenta Miasta Łodzi została zaś potwierdzona zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. (podlegającym aktualizacji w drodze kolejnych zarządzeń).

Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017r.), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Stosownie zaś do art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu do 31 maja 2017r.) w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.

Dokonując analizy akt sprawy z perspektywy powołanych regulacji w pierwszej kolejności należy zauważyć, że na wezwanie Sądu dotyczące wykazania, że przed wniesieniem skargi skarżący wystosował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżący przedłożył pismo z dnia 15 maja 2023 r. zatytułowane: "Wniosek o wykreślenie nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków", wskazując, że pismo to stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazała, że ww. pismo skarżącego z dnia 15 maja 2023 r. nie może być uznane za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co oznacza, że skarżący nie wystąpił z takim wezwaniem do organu.

Sąd nie podziela tego stanowiska organu, albowiem z treści pisma skarżącego z dnia 15 maja 2023 r. bezspornie wynika, że wniósł o wykreślenie przedmiotowego wpisu do gminnej ewidencji zabytków jako dokonanego z naruszeniem prawa. Stąd też w ocenie Sądu, w tej sytuacji uznać należało, że powyższe pismo skarżącego z dnia 15 maja 2023 r. wypełnia warunki wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Jednocześnie mając na uwadze art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed dnia 1 czerwca 2017 r.), w którym określony został czternastodniowy termin na wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa liczony od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, Sąd uznał, że wobec wyjaśnień skarżącego wskazujących na występowanie rozbieżności w orzecznictwie sądowym w przedmiotowym zakresie uchybienie tego terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący został właścicielem przedmiotowej nieruchomości się w 2020 r. Jak wyjaśnił na rozprawie, o zarządzeniu z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], dowiedział się w marcu lub w kwietniu 2023 roku. Tymczasem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarżący wystosował do organu dopiero w dniu 15 maja 2023 r., a zatem niewątpliwie z uchybieniem ww. czternastodniowego terminu.

Mając jednak na uwadze brak jednolitości poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii charakteru działań organu podjętych na podstawie art.22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodzić się należy ze skarżącym, że ten stan rzeczy mógł wprowadzić go w błąd co do terminu wystąpienia z tego rodzaju wezwaniem. Okoliczność ta, w ocenie Sądu, uzasadnienia przyjęcie, że uchybienie wskazanego w art. 52 § 3 p.p.s.a. czternastodniowego terminu nastąpiło bez winy skarżącego.

W kwestii zaś terminu na wniesienie przedmiotowej skargi należy odwołać się do treści powołanego wyżej art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed dnia 1 czerwca 2017 r.). Mając na uwadze treść tego przepisu należy stwierdzić, że termin na wniesienie skargi K. O. rozpoczął swój bieg w dniu 16 maja 2023r., a zakończył (wobec nieudzielenia odpowiedzi przez organ na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa) z upływem sześćdziesiątego dnia, tj. w dniu 14 lipca 2023 r. Przedmiotowa skarga została zaś złożona w dniu 27 lipca 2024r., a zatem po terminie przewidzianym na jej wniesienie (po ponad roku od tego wezwania organu).

W tym kontekście należy podkreślić, że o ile przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. pozwala na uznanie, że uchybienie terminu na wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącego, to jednak przepis art. 53 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, nie daje Sądowi takiego uprawnienia w stosunku do wniesienia skargi.

Z powyższy względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzucił skargę, o czym orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

O zwrocie wpisu Sąd orzekł, jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.