Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 742/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.29
journal: Dz.U. 2022 poz 1473
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 lipca 2023 r., nr BP.500.285.2021.1181.SZ16.430393 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu 10 lipca 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej "K.p.a."), art. 4 pkt 22, art. 5b, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U.

z 2022 r., poz. 2201; dalej "u.t.d."), lp. 1.1, lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 32, art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym

i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (Dz. UE L60 z 28.02.2014 r.; dalej "rozporządzenie nr 165/2014"), art. 1, art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. Urz. UE L Nr 249, str. 1; dalej "rozporządzenie 2020/1054"), art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UEL 102 z 11.04.2006; dalej "rozporządzenie nr 561/2006"), art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 1473; dalej "u.c.p.k.") decyzję nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "P. " (dalej "skarżąca"), w której utrzymał w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 września 2021 r. o nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że podstawą faktyczną nałożenia na skarżącą kary przez organ I instancji były naruszenia, opisane w załączniku nr 3 do u.t.d.: - lp. 6.3.16 - nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy;

- lp. 1.1 - wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa.

Ww. naruszenia zostały ujawnione w trakcie kontroli w firmie skarżącej, której zakres dotyczył okresu od 15.06.2020 r. do 15.06.2021 r. i obejmował przestrzeganie warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d., w tym warunków dostępu do zawodu przewoźnika drogowego w zakresie dysponowania bazą eksploatacyjną. Zgodnie z okazanymi dokumentami skarżąca w okresie 6 miesięcy przed wszczęciem kontroli zatrudniała średnio do 6 kierowców. Ustalenia kontroli zawarte zostały w protokole kontroli z dnia 12.07.2021 r. W dniu 6 września 2021 r. organ I instancji wydał decyzję, w której nałożył na skarżącą karę w wysokości [...] zł.

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podniosła, że wykonywanie transportu drogowego stanowiło dodatkowy przedmiot jej działalności gospodarczej w zakresie prowadzonego gospodarstwa rolnego. Według skarżącej, spełniła ona przesłanki wykonywania przewozów drogowych na potrzeby własne, określone w art. 4 pkt 3 u.t.d. Wykonywane przewozy były elementem wykonywania działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej uprawy (pozyskiwania) topoli energetycznej (rośliny uprawnej). Zdaniem skarżącej, okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej wpisanej do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz objęcie ubezpieczeniem społecznym ZUS nie wpływa na posiadanie przez skarżącą statusu rolnika, co wynika wprost z art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r. poz. 266; dalej "u.u.s.r."). Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów postępowania przy gromadzeniu i ocenie zebranego materiału dowodowego, w tym brak tłumaczenia na język polski wiadomości w jęz. niemieckim.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy przywołał treść art. 92a ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 9, art. 92c ust. 1, art. 4 pkt 22 u.t.d. oraz wyjaśnił brak podstaw do stosowania art. 189a § 2 K.p.a.

Odnośnie naruszenia polegającego na nieudostępnieniu podczas kontroli

w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy- Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d., organ odwoławczy przywołał treść art. 10 ust. 5 rozporządzenia nr 561/2006, art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 4 rozporządzenia nr 165/14, art. 25 u.c.p.k. Organ odwoławczy wskazał, że lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy - karą pieniężną w wysokości 500 zł.

Organ odwoławczy podał, że skarżąca nie udostępniła do kontroli danych cyfrowych/wykresówek z kart kierowców oraz tachografu cyfrowego, w okresach:

- 1 - 2.10.2020 r., 5.10.2020 r., 8 - 9.10.2020 r., 12 -1 3.10.2020 r., 15 -16.10.2020 r., 23.10.2020 r., 26.10.2020 r., 30.10.2020 r., 3.11.2020 r., 6.11.2020 r., 13.11.2020 r., 16.11.2020 r., 18 - 27.11.2020 r., 30.11.2020 r., 1 - 13.12.2020 r., 17 - 18.12.2020 r., 22.12.2020 r., 8.01.2021 r., 11.01.2021 r., 14.01.2021 r., 18 - 20.01.2021 r., 28 - 31.01.2021 r., 1 - 3.02.2021 r., 8 - 12.02.2021 r., 15 - 17.02.2021 r., 22 - 24.02.2021 r, 1 - 3.03.2021 r., 6.03.2021 r., 8 - 10.03.2021 r., 15 - 17.03.2021 r., 22 - 24.03.2021 r. odnośnie pojazdu o nr rej. [...];

- 15 - 16.10.2020 r., 22.10.2020 r., 26.10.2020 r., 03.11.2020 r., 13.11.2020 r., 16.11.2020 r., 19.11.2020 r., 22.11.2020 r., 1 - 4.12.2020 r., 7.12.2020 r., 9 -10.12.2020 r., 12 - 13.12.2020 r., 21 - 22.12.2020 r., 4 - 5.01.2021 r., 7.01.2021 r., 11.01.2021 r., 18.01.2021 r., 20.01.2021 r, 28-29.01.2021 r., 31.01.2021 r., 1 -3.02.2021 r., 8 - 9.02.2021 r., 15 - 17.02.2021 r., 22 - 24.02.2021 r., 1 - 3.03.2021r.,

15 - 16.03.2021 r. odnośnie pojazdu o nr rej. [...]

- razem skarżąca nie okazała wykresówek/danych cyfrowych za 125 dni.

Organ odwoławczy ustalił dni wykonywanych przez skarżącą przewozów na podstawie zestawień dobowych dostaw biomasy oraz zestawień dziennych dostaw biomasy zawierających, m.in. daty transakcji, dane kontrahenta (tj. dane kontrolowanego przedsiębiorcy), nazwy umów, sygnatury umów, nazwy dostawcy ([...] B. K.), rodzaj biomasy, asortyment, nr rej. pojazdów, szczegółowe zestawienie ważeń wraz z numerami kwitów wagowych poszczególnych aut z dostawą za okres od dnia 1.09.2020 r. do dnia 30.03.2021 r. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy nałożył na skarżącą łączną karę pieniężną w wysokości [...] zł za stwierdzone naruszenia przepisu lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d.

Odnośnie naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa, tj. lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., organ odwoławczy przywołał treść art. 4 pkt 3, pkt 4, pkt 22, art. 5 , art. 5b ust. 1 , art. 7 ust. 2 pkt 1 u.t.d. Organ odwoławczy wskazał, że lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje karą pieniężną w wysokości [...] zł wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.

Organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, że kierowca M. E. wykonywał w imieniu i na rzecz skarżącej przewozy,

w dniach: 17.12.2020 r.- od godz. 07:31 do godz. 13:51 (nr rej. pojazdu [...]); 18.02.2021 r.- od godz. 08:12 do godz. 19:07 (nr rej. pojazdu [...]).

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca wykonywała przewozy [...] do P. S. A. [...]. Dostawy wskazanego towaru wykonywane były pojazdami, będącymi

w prawnym użytkowaniu skarżącej oraz innych podmiotów przez kierowcę M. E.. Kontrolowany kierowca nie został wskazany na liście pracowników skarżącej. Z wyjaśnień osoby upoważnianej do reprezentowania skarżącej podczas kontroli wynikało, że kierowca ten we wskazanych okresach okazjonalnie wykonywał przewozy na rzecz strony. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie nie spełnienia przez skarżącą przesłanek wykonywania przewozów na potrzeby własne, określonych w art. 4 pkt 4 lit.a u.t.d. Skarżąca wprawdzie posiada zaświadczenie nr [...] na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne udzielone przez Starostę C. , lecz ww. przejazdów nie wykonywała bezpośrednio ona ani jej pracownik. Według organu odwoławczego,

w takim przypadku strona powinna posiadać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Z tego tytułu organ odwoławczy nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł w zw. z naruszeniem lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że łączna kara za ww. naruszenia określone

w załączniku nr 3 do u.t.d. wyniosła [...] zł, lecz na podstawie art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d. nie mogła ona przekroczyć 15.000 zł. Zatem organ odwoławczy nałożył na stronę łączną karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy podał, że strona posiada zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane przez Starostę C. (nr [...]). Według skarżącej, przewozy drogowe wykonywane są przez nią w zakresie prowadzonego gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w CEIDG (przeważająca działalność gospodarcza kod PKD: [...]), która była przedmiotem niniejszej kontroli, w związku z przewozami drogowymi wykonywanymi na potrzeby własne w imieniu i na rzecz swojego przedsiębiorstwa. Dodatkowo prowadzona przez stronę działalność rolnicza (prowadzenie gospodarstwa rolnego) nie stanowiła przedmiotu kontroli organu w siedzibie przedsiębiorcy, zatem nie miał w sprawie zastosowania art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d.

Organ odwoławczy odniósł się do zarzutu skarżącej o wydaniu decyzji, mimo trwającego w sprawie postępowania zażaleniowego, wszczętego na skutek odmowy wglądu w akta S. L. i wskazał, że postanowieniem z dnia 15.03.2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 2 sierpnia

2021 r. w przedmiocie odmowy zapoznania się z aktami sprawy. Powyższa okoliczność nie skutkuje umorzeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę, zwłaszcza gdy strona wielokrotnie była informowana o możliwości przeglądania akt sprawy, m.in. zawiadomieniem z dnia 28.07.2021 r. o zakończeniu postępowania.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji, wbrew twierdzeniom strony, w toku prowadzonego postępowania nie naruszył przepisów procesowych.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca jako przedsiębiorca zobowiązana jest odpowiednio uregulować pracę kierowców, wydawać im polecenia i przeprowadzać regularne kontrole przestrzegania przepisów. Z tych względów w sprawie nie ma zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odnosząc się do zarzutu strony w zakresie niewłaściwego doręczenia przedsiębiorcy upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2023 r., poz. 221 ze zm.; dalej "u.p.p.") czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organu kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że odrębne przepisy przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli. W niniejszej sprawie upoważnienie do przeprowadzenia kontroli z dnia 14.06.2021 r. zostało doręczone osobie upoważnionej przez przedsiębiorcę w dniu 3.09.2021 r. Przedmiotowa kontrola rozpoczęła się 15.06.2021 r., zatem organ odwoławczy nie stwierdził uchybień proceduralnych.

Organ odwoławczy podał, że przedmiotowa kontrola została przeprowadzona

w oparciu o przekazane przez Ministerstwo Finansów, Departament Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej pismo z dnia 25.03.2021 r., brak było zatem uchybień proceduralnych, w tym naruszenia art. 47 u.p.p. Organ I instancji dopełnił wszelkich obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów dotyczących przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczności uzasadniające zastosowanie

w sprawie art. 92c u.t.d. winien wykazać sam przedsiębiorca, zaś organ nie stwierdził okoliczności uzasadniających ich zastosowanie. Powoływanie się przez stronę na okoliczności przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wymaga od przedsiębiorcy wykazania szczególnych okoliczności, czego nie uczyniono.

Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. przepisów postępowania, przez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, a co za tym idzie naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 6 pkt 1 u.u.s.r., skutkujące odmową przyznania skarżącej przymiotu rolnika, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji;

3. przepisów postępowania, przez błędną wykładnię art. 6 K.p.a., w wyniku czego podtrzymano błędną decyzję organu I instancji, co skutkowało nałożeniem na skarżącą kary w sytuacji gdy była ona całkowicie nieuzasadniona.

W uzasadnieniu skargi zawarto jej uszczegółowienie.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Spór dotyczy nałożenia na skarżącą kary za naruszenie przepisów u.t.d.

Według skarżącej, wobec faktu, że jest rolnikiem nie ma ona obowiązku przestrzegać przepisów u.t.d., tj. posiadać zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika, udostępniać podczas kontroli wykresówek oraz pobierać

i przechowywać danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego.

W pierwszej kolejności należy ustalić status skarżącej na tle przepisów u.t.d.

w świetle przepisów, w tym przepisów u.p.p.

Z akt wynikało, że skarżąca razem z mężem B. K. prowadzi gospodarstwo rolne na terenie Gminy B. o pow. 92 ha.

W polskim porządku prawnym nie ma jednej wspólnej definicji "rolnika", ani "działalności rolniczej" dla wszystkich stosunków prawnych. Obowiązujące definicje funkcjonują na użytek konkretnych sytuacji prawnych, które są przedmiotem regulacji poszczególnych ustaw. Ww. pojęcia przeciwstawia się często pojęciu przedsiębiorcy

i działalności gospodarczej

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2569; dalej "u.k.u.r."), ilekroć w ustawie jest mowa o m.in.:

- nieruchomości rolnej - należy przez to rozumieć nieruchomość rolną

w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne (pkt 1 );

- gospodarstwie rolnym - należy przez to rozumieć gospodarstwo rolne

w rozumieniu Kodeksu cywilnego, w którym powierzchnia nieruchomości rolnej albo łączna powierzchnia nieruchomości rolnych jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2);

- prowadzeniu działalności rolniczej - należy przez to rozumieć prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej,

w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej (pkt 3);

- właścicielu nieruchomości rolnej - należy przez to rozumieć również współwłaściciela nieruchomości rolnej (pkt 8).

Stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 u.k.u.r., za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne: prowadzone przez rolnika indywidualnego oraz w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha.

Na podstawie art. 6 ust. 1 u.k.u.r., za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Kwalifikacje osoby prowadzącej gospodarstwo rolne określa art. 6 ust. 2 u.k.u.r.

Na potrzeby ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2023 r. poz. 208), "rolnik" rozumiany jest jako pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Polski, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia (art. 6 pkt 1). Organem realizującym ubezpieczenia jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS - art. 2 ust. 1).

W ustawie Prawo przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (art.3 u.p.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 u.p.p., przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu

i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz działalności rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.; dalej "u.p.d.o.f.").

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochody osób fizycznych (art.1). Przepisów tej ustawy nie stosuje się do m.in. przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów

z działów specjalnych produkcji rolnej (art.2 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f.). Co do zasady opodatkowaniu podlegają wszelkie dochody (art. 9 u.p.d.o.f.), zaś źródła przychodów wymieniono w art. 10 u.p.d.o.f., w tym w pkt 3 - pozarolniczą działalność gospodarczą i w pkt 4 - działy specjalne produkcji rolnej. Podatkiem dochodowym objęte są przychody ze sprzedaży przetworzonych w sposób przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, jeżeli ich sprzedaż odbywa się przy zatrudnieniu osób na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze jako przychody z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Przychody ze sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych z zachowaniem warunków wynikających z art. 20 ust. 1c u.p.d.o.f. traktuje się jako przychód z innych źródeł.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.d.o.f., działalnością rolniczą, w rozumieniu ust. 1 pkt 1, jest działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowo-fermowego oraz hodowla ryb, a także działalność, w której minimalne okresy przetrzymywania zakupionych zwierząt i roślin, w trakcie których następuje ich biologiczny wzrost, wynoszą co najmniej: 1) miesiąc – w przypadku roślin, 2) 16 dni – w przypadku wysokointensywnego tuczu specjalizowanego gęsi lub kaczek, 3) 6 tygodni – w przypadku pozostałego drobiu rzeźnego, 4) 2 miesiące – w przypadku pozostałych zwierząt – licząc od dnia nabycia.

Podstawową cechą działalności rolniczej jest wytwarzanie produktów roślinnych

i zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym). Przez wytwarzanie należy rozumieć działalność, która skutkuje powstaniem produktów roślinnych lub zwierzęcych. Ustawa wymaga, aby produkty te były w stanie nieprzetworzonym. Produkt przetworzony to taki, który na skutek zastosowania względem niego określonych procesów technologicznych nabrał nowych cech, właściwości. Stan nieprzetworzony to taki stan produktu, który nie różni się zasadniczo od stanu, w jakim produkt znajdował się bezpośrednio po jego wytworzeniu. Produkt zwierzęcy lub roślinny ma pochodzić z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Przez "własną" należy rozumieć w tym wypadku samodzielną i na swój rachunek prowadzoną uprawę, hodowlę lub chów. Uprawa to cykl zabiegów od zasiewu czy zasadzenia do czasu zbiorów, planowa opieka nad wzrostem i rozwojem roślin. Przez hodowlę należy rozumieć działalność polegającą na planowej opiece nad wzrostem i rozwojem zwierząt lub roślin, ze szczególną dbałością o osobniki przeznaczone do rozmnażania. Natomiast chów to racjonalne utrzymanie zwierząt lub roślin wraz z opieką nad nimi. Przepis art. 2 u.p.d.o.f., wskazuje następnie, jakie w szczególności rodzaje uprawy, chowu lub hodowli uznaje za działalność rolniczą. Wszelkie inne niż wymienione wyżej rodzaje działalności - choćby nawet związane były ściśle z rolnictwem - nie będą stanowić działalności rolniczej. Wyliczenie dokonane w tym przepisie ma bowiem charakter wyczerpujący, w związku z czym działalność związana z rolnictwem, ale tam niewymieniona, nie ma charakteru działalności rolniczej w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f. (Bartosiewicz Adam, Kubacki Ryszard, Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, PIT komentarz, wyd. V, wydawnictwo Lex, Warszawa do art. 2).

W zakresie pojęcia gospodarstwa rolnego ustawa u.p.d.o.f. odsyła do ustawy

o podatku rolnym (art. 2 ust. 4 u.p.d.o.f.).

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333; dalej "u.p.r.") w art. 2 ust. 1 – za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów,

o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej, zaś w ust. 2 tego przepisu - za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb.

Przepis art. 1a ust. 1 pkt 6 z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70; dalej "u.p.o.l.") określa działalność rolniczą jako produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Działalność gospodarcza z pkt 4 tego przepisu to - działalność, o której mowa w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów u.p.o.l. nie uważa się działalności rolniczej lub leśnej (art. 1a ust. 2 pkt 1 u.p.o.l.).

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 157); dalej "u.p.t.u."), podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników,

a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art.15 ust. 2 u.p.t.u.). Przez działalność rolniczą (art. 2pkt 15 u.p.t.u.) rozumie się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, gruntową, szklarniową

i pod folią, produkcję roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadowniczą, chów, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb

i innych organizmów żyjących w wodzie, a także uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin "in vitro", fermową hodowlę i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, chów i hodowlę dżdżownic, entomofagów

i jedwabników, prowadzenie pasiek oraz chów i hodowlę innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym oraz sprzedaż produktów gospodarki leśnej i łowieckiej,

z wyjątkiem drewna okrągłego z drzew tropikalnych (CN 4403 41 00 i 4403 49) oraz bambusa (CN 1401 10 00), a także świadczenie usług rolniczych.

Co do zasady rolnik (ustawa używa pojęcia rolnik ryczałtowy – art. 2 pkt 19 u.p.t.u.) korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów usług w zakresie dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze (art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.). Może on jednak zrezygnować z tego zwolnienia pod warunkiem dokonania zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 96 ust. 1 i 2. (art. 43 ust. 3 u.p.t.u.). Produkty rolne na podstawie art. 2 pkt 20 u.p.t.u. to towary pochodzące z własnej działalności rolniczej rolnika ryczałtowego oraz towary, o których mowa w art. 20 ust. 1c i 1d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z powyższego wynika, że rolnik zajmujący się działalnością rolniczą nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz może podjąć się jej prowadzenia. Wówczas powinien dokonać na podstawie art. 17 ust. 1 u.p.p. wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) jako przedsiębiorca w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, co oznacza poddanie się rygorom obowiązujących przedsiębiorców przepisów (art. 9 u.p.p.). Identyfikacja przedsiębiorcy w urzędowych rejestrach następuje na podstawie numeru identyfikacji podatkowej (NIP) (art. 20 ust.1 u.p.p.).

Rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, co do zasady nawet gdy jest zarejestrowany jako przedsiębiorca. Jednakże w sytuacji gdy jego dochody

z pozarolniczej działalności przekroczą określony limit (w 2022 r. wynosił on [...] zł) powstaje obowiązek po stronie rolnika do zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Bezspornie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Jest zarejestrowana

w CEiDG, płaci podatek dochodowy od osób fizycznych, jest zarejestrowana jako podatnik podatku od towarów i usługi podlega ubezpieczeniu społecznemu ZUS. Zgodzić należy się ze skarżącą, że podleganie obowiązki ubezpieczenia społecznego ZUS nie powoduje, że dana osoba traci status rolnika. Jednakże sytuacja prawna osoby rolnika i osoby przedsiębiorcy jest różna. Należy zatem rozdzielić obie działalności prowadzone przez skarżącą. W ramach działalności rolniczej skarżąca uprawia wierzbę energetyczną, co nie było kwestionowane. Na potrzeby sprzedaży tej wierzby skarżąca nie musiałaby rejestrować się jako przedsiębiorca. Sprzedaży takiej nie traktuje się wówczas jako źródła dochodu z działalności gospodarczej. Skarżąca, oprócz gospodarstwa rolnego prowadzi równolegle działalność gospodarczą pod firmą "P. ". W ramach tej firmy dokonuje przerobu ww. rośliny na biomasę (produkt przetworzony), którą następnie sprzedaje elektrowni.

Z uwagi na znaczną ilość dokonanych dostaw biomasy do elektrowni należy przyjąć, że przerób drewna ma charakter przemysłowy.

Skarżąca w ramach tej firmy była podmiotem kontroli, a następnie podmiotem postępowania administracyjnego.

Co do zasady kontrole u przedsiębiorcy przeprowadza się po uprzednim dokonaniu analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej, jednakże w niektórych przypadkach wymienionych w art. 47 ust. 2 u.p.p. takiej analizy się nie przeprowadza. Tego typu sytuacja zachodzi

w m.in. w wypadku kontroli dokonanej z uwagi na uzasadnione podejrzenie innego naruszenia prawnego zakazu lub niedopełnienia prawnego obowiązku (art. 47 ust. 2 pkt 1 lit.d u.p.p.). Organ I instancji wyjaśnił to w piśmie z 1 września 2021 r. (k.322). Podjęcie kontroli w niniejszej sprawie poprzedzone było otrzymaniem z niemieckiej firmy transportowej mejla dotyczącego zatrudnionego tam kierowcy M. E., który w czasie wolnym dokonywał przewozów określonymi pojazdami dla innych osób. Okoliczność, że ww. mejl nie został przetłumaczony na język polski, w ocenie Sądu, nie miała istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Na tle zgromadzonego materiału dowodowego, treść ww. mejla w sposób bezpośredni nie była związana z żadnym naruszeniem przepisów w u.t.d., zarzuconych skarżącej przez organy. Mejl ten został potraktowany przez organ jako informacja, która wymagała sprawdzenia w związku z pojazdami skarżącej, którymi poruszał się M. E.. Powyższe zostało potwierdzone w toku kontroli przez pełnomocnika skarżącej S. L. w piśmie z 6 lipca 2021 r.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że skoro skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i w ramach jej dokonuje przewozów drogowych winna przestrzegać przepisów u.t.d.

Skarżąca jako przedsiębiorca zatrudnia kierowców, którzy przewozili biomasę do elektrowni. W trakcie kontroli zażądano od przedsiębiorcy okazania kart pracy kierowców i danych z tachografu, których skarżąca nie okazała, gdyż jej zdaniem nie ma takiego obowiązku.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 1473; dalej "u.c.p.k.") określa czas pracy kierowców wykonujących przewóz drogowy.

Transport drogowy na tle tej ustawy to transport drogowy w rozumieniu u.t.d., zaś przewóz drogowy to przewóz drogowy w rozumieniu rozporządzenie nr 561/2006.

Przepisy u.c.p.k. mają za zadanie chronić kierowców, ograniczając ich czas pracy, zapewniając czas na odpoczynek i obowiązkowe przerwy. Kontrolę czasu pracy kierowcy umożliwia tachograf, zamontowany w pojeździe. Przepis art. 27 u.c.p.k. określa zasady stosowania m.in. rozporządzenia nr 561/2006. Wyłączenie stosowania przepisów rozporządzenia nr 561/2006 zawiera art. 29 u.c.p.k.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 lit.c rozporządzenia nr 561/2006, o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium, mające zastosowanie do następujących przewozów wykonywanych ciągnikami rolniczymi i leśnymi używanymi w działalności rolniczej lub leśnej, w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa, które jest właścicielem lub użytkownikiem takiego pojazdu.

Polski ustawodawca zdecydował się na takie wyłączenie właśnie w art. 29 u.c.p.k. jednakże wyłączenie to należy odnieść w warunkach polskich do rolnika (producenta rolnego) w ramach działalności rolniczej. Ponadto wyłączenie to, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie należy interpretować rozszerzająco. Wyłączenie stosowania przepisów rozporządzenia nr 561/2006 winno stanowić wyjątek, uzasadniony szczególnym charakterem niektórych przejazdów, nie zaś wyłączenie przedmiotowe dotyczące pewnych kategorii pojazdów, bez względu na charakter odbywanego przez nie przejazdu. Wyłączenie stosowania ww. przepisów powoduje bowiem stosowanie mniej korzystnych zasad pracy dla kierowców oraz obniżenie wymagań mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego (por. Ustawa o czasie pracy kierowców. Komentarz pod red. K. Barana, WKP 2023 do art. 29; Komentarz do rozporządzenia nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego; LEX/el.2015, do art. 13).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie w zakresie w jakim działała skarżąca, tj. prowadzenia działalności gospodarczej, ww. przepisy nie miały zastosowania. Podzielenie stanowiska skarżącej, doprowadziłoby w istocie do obejścia przepisów

o czasie pracy kierowców, naruszając jednocześnie zasady uczciwej konkurencji.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że brak udostępnienia podczas kontroli wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy

i tachografu, skarżąca naruszyła art. 10 ust. 5 lit.a pkt ii, lit.b rozporządzenia nr 561/2006; art. 2 ust. 2 lit.n rozporządzenia nr 165/2014, co skutkowało nałożeniem na nią kary pieniężnej na podstawie lp.6.3.16 załącznika nr 3 do ustawy u.t.d.

Jak wynikało, z akt przewozem biomasy do elektrowni zajmował się również

M. E. , który nie był zatrudniony przez skarżącą. Z wyjaśnień S. L. wynikało, że M. E. dokonywał przewozu grzecznościowego dla skarżącej.

Stosownie do art. 4 pkt 5 u.t.d., niezarobkowy krajowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie

z art. 4 pkt 4 u.t.d., niezarobkowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne- każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

w zakresie usług turystycznych.

Przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 561/2006 (art. 4 pkt 6a u.t.d.).

Jak wynika z ww. przepisów, dokonywanie przewozu na potrzeby własne, wymaga żeby pojazd prowadził przedsiębiorca lub zatrudniony przez niego kierowca. Skoro przewozów dokonywała inna osoba niż wyżej wymienione, to przewóz ten nie mógł być traktowany jako przewóz na potrzeby własne w rozumieniu przepisów u.t.d., zatem przedsiębiorca winien posiadać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Transportem drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit.a u.t.d., jest bowiem krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, obejmujący również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków,

o których mowa w pkt 4.

Takiego zezwolenia skarżąca nie okazała organowi, czym naruszyła art. 4 pkt 3-6, art. 5 ust. 1, art. 5a u.t.d., co skutkowało nałożeniem na nią kary pieniężnej na podstawie lp.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Organ I instancji na podstawie art. 92a ust. 5 u.t.d. dokonał ograniczenia wysokości nałożonej na skarżąca kary pieniężnej. Postępowanie organu w tym zakresie Sąd uznał za prawidłowe.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi, że decyzja kończąca postępowanie została wydana, pomimo trwającego w sprawie postępowania zażaleniowego, wszczętego na skutek odmowy wglądu w akta S. L. akt sprawy, wskazać należy, że wydane przez organ odwoławczy postanowienie w tym zakresie było przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. II SA/Sz 435/22, w którym WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 1 września 2022 r. oddalił skargę E. K.. Sąd, orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko WSA zawarte w ww. wyroku. Jak wynikało z akt, S. L. dysponował pełnomocnictwem skarżącej do jej reprezentowania w czynnościach kontrolnych, które kończą się wydaniem protokołu

z przeprowadzonej kontroli, co do którego strona może złożyć zastrzeżenia. Jeżeli organ uzna, że nie doszło do żadnych naruszeń przepisów, postępowanie kontrolne kończy się. Jeżeli zaś organ dojdzie do przekonania, że strona dopuściła się naruszeń przepisów zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne w tym zakresie. Tak stało się w niniejszej sprawie. Postępowanie administracyjne toczy się wówczas na podstawie przepisów K.p.a., zaś strona może być reprezentowana przez pełnomocnika pod warunkiem przedłożenia pełnomocnictwa do akt sprawy (art. 33 K.p.a.). W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, żeby nieudostępnienie do wglądu akt sprawy S. L. spowodowało naruszenie jej praw, które miałoby wpływ na rozpoznanie sprawy. Skarżąca w toku postępowania była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika.

Niezrozumiały jest podnoszony przez stronę zarzut dokonania czynności kontrolnych w oparciu o upoważnienie, które zostało doręczone stronie dopiero pismem z 1 września 2021 r. Jak wynikało z adnotacji na załączonym do akt upoważnieniu do kontroli z dnia 14 czerwca 2021 r. zostało ono doręczone upoważnionej przez skarżącą osobie – S. L. w dniu 15 czerwca 2023 r. (k.78).

W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego

i procesowego w stopniu, uzasadniającym uchylenie wydanych przez nie decyzji. Organy zebrały materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że z zebranego materiału dowodowego skarżąca wywodzi inne wnioski niż organy nie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postępowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.