Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 787/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2e i ust. 2f w zw. z art. 60 ust. 1 i ust. 2, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 104 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Dnia 24 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Dominika Jaśkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 5 lipca 2023 roku znak: KO.4111.363.2023 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 787/23

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 5 lipca 2023 r. (znak: KO.4111.363.2023) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z 9 maja 2023 r. (znak: MOPS.PS.5020.154.2018.12) ustalającą opłatę za pobyt J.K. w domu pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika, że sprawa była już wcześniej rozstrzygana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji - działając na podstawie art. 61 ust. 2e i ust. 2f w zw. z art. 60 ust. 1 i ust. 2, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] - postanowił wobec P.K. :

1. ustalić odpłatność za pobyt J.K. w Domu Pomocy Społecznej w. K. prowadzonym przez Zgromadzenie S., ul [...] nr 49 przyznany decyzją z 6 maja 2019 r., zmienioną decyzjami z 28 kwietnia 2020 r., z 6 maja 2020 r., z 18 maja 2021 r., z 17 marca 2022 r., z 20 lipca 2022 r. na kwotę 357,72 zł miesięcznie począwszy od 1 czerwca 2022 r.;

2. kwotę opłaty, o której mowa w pkt 1, przekazywać należy z dołu do 25-go dnia każdego miesiąca na adres Urzędu Miasta Kutno na wskazany numer konta bankowego lub wpłacać do kasy Urzędu Miasta Kutno;

3. za datę zapłaty uznaje się datę wpływu środków pieniężnych na wyżej wskazane konto;

4. kwotę opłaty, za okres od 01.06.2022 r. do 31.12.2022 r. należy przekazać:

- za okres od 01.06.2022 r. do 30.06.2022 r. w terminie do 31.05.2023 r.

- za okres od 01.07.2022 r. do 31.07.2022 r. w terminie do 30.06.2023 r.

- za okres od 01.08.2022 r. do 31.08.2022 r. w terminie do 31.07.2023 r.

- za okres od 01.09.2022 r. do 30.09.2022 r. w terminie do 31.08.2023 r.

- za okres od 01.10.2022 r. do 31.10.2022 r. w terminie do 30.09.2023 r.

- za okres od 01.11.2022 r. do 30.11.2022 r. w terminie do 31.10.2023 r.

- za okres od 01.12.2022 r. do 31.12.2022 r. w terminie do 30.11.2023 r.

- za okres od 01.01.2023 r. do 31.01.2023 r. w terminie do 31.12.2023 r.

- za okres od 01.02.2023 r. do 28.02.2023 r. w terminie do 31.01.2024 r.

- za okres od 01.03.2023 r. do 31.03.2023 r. w terminie do 29.02.2024 r.

- za okres od 01.04.2023 r. do 30.04.2023 r. w terminie do 31.03.2024 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że J.K. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w K., w którym od kwietnia 2022 r. średni miesięczny koszt utrzymania wynosi 4.378,98 zł, natomiast od kwietnia 2023 r. wynosi 4.876,03 zł. Aktualna odpłatność ponoszona przez pensjonariuszkę wynosi 1.517,22 zł i nie pokrywa w całości kosztów jej pobytu. Skarżący P. K. jest wnukiem J.K., która ma również córkę D.O., córkę B. Z., syna D. K. oraz wnuki: E.C., W.K., P.C., M.C. Dzieci J.K. oraz dwoje wnucząt W.K. i P.C. nie kwalifikują się do ponoszenia odpłatności, gdyż ich dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego. Wobec pozostałych wnucząt E.C. oraz M.C. prowadzone jest postępowanie zmierzające do ustalenia opłaty. Organ wskazał, że skarżący złożył oświadczenie, w którym nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu i nie zgodził się na jakąkolwiek odpłatność.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. K. , który podniósł, że nie zgadza się z decyzją, ponieważ MOPS w. K. nie poczynił żadnych kroków, aby odnaleźć pozostałe dzieci i wnuki J.K. , nie interesował się kto jest w posiadaniu jej domu. Podkreślił, że nic nie otrzymał od babki, ani od ojca D. K., z którym nie ma kontaktu i który uchylał się od alimentów. Wychowywała go mama, która jest obecnie schorowana i pozostaje pod stałą opieką lekarzy specjalistów i jego obowiązkiem jest pomoc matce, a nie babce, która nigdy się nim i bratem nie interesowała. W ocenie strony osobom, które nie są w stanie pokrywać kosztów pobytu Prezydent Miasta jak i MOPS mogą zlecić prace interwencyjne. Odwołujący podkreślił, że jest jedynym żywicielem rodziny, mającym kredyty w banku i nie wyraża zgody na pokrywanie jakichkolwiek kosztów utrzymania babki.

Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach utrzymano w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że J.K. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Zgromadzenie S. w. K. (dalej: DPS). Zgodnie z zarządzeniem Starosty Kutnowskiego nr 11/2022 z 18 marca 2022 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca DPS w. K. od 1 kwietnia 2022 r. wynosi 4.378,98 zł. Zarządzeniem Starosty Kutnowskiego nr 7/2023 z 15 marca 2023 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca od 1 kwietnia 2023 r. wynosi 4.876,03 zł. Aktualna odpłatność ponoszona przez pensjonariuszkę wynosi 1.517,22 zł. Wnoszona opłata nie pokrywa pełnego kosztu utrzymania mieszkańca, do pełnej odpłatności brakuje kwota 2.861,76 zł (4.378,98 zł - 1.517,22 zł). Zasada kolejności odpłatności przyjęta w art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o pomocy społecznej oznacza, że w sytuacji, gdy pensjonariusz nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na osobach wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ ustalił, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty są dwie córki i syn: D.O., B.Z., D.K. oraz wnuki: E.C., W. K., P.C., M.C. oraz P. K. Organ pomocy społecznej ma prawny obowiązek wszcząć i prowadzić postępowanie administracyjne w stosunku do wszystkich osób zobowiązanych, w tym także wobec P.K. , który jako wnuczek, jest osobą obowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt swojej babci w domu pomocy społecznej.

Dalej Kolegium zauważyło, że pismem z 21 marca 2022 r. organ zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego. Skarżący stawił się 28 marca 2023 r. w siedzibie organu i podczas rozmowy odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz spisania w tym zakresie oświadczenia. W związku z brakiem zgody na przeprowadzenie wywiadu organ pismem z 7 kwietnia 2023 r. przesłał stronie propozycję umowy ustalającą wysokość ponoszonej opłaty za pobyt babki w DPS. Oświadczeniem z 21 kwietnia 2023 r. P. K. odmówił wyrażenia zgody na ponoszenie opłaty za pobyt babki w DPS powołując się na brak kontaktów, stwierdził ponadto, że opłaty winna ponosić osoba która przejęła dom. Kolejnym pismem z 19 maja 2022 r. organ zlecił ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Oświadczeniem z 6 czerwca 2022 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia P. K. odmówił przeprowadzenia wywiadu wskazując, że nie poczuwa się do świadczenia żadnej pomocy babce, z którą nigdy nie utrzymywał kontaktów, nie zna jej, nie pomagała mu nigdy, podobnie jak jej syn, który jest jego ojcem.

Powołując się na treść art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej organ podniósł, że argumenty skarżącego związane z brakiem więzi z babką mogłyby być uwzględnione o ile ustalenie opłaty poprzedzone zostałoby wywiadem środowiskowym. Wówczas organ może wziąć pod uwagę ograniczenia wynikające z sytuacji dochodowej, osobistej i rodzinnej osoby, bowiem sposób ustalenia opłaty w przypadku odmowy zawarcia umowy ustala w drodze decyzji zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej). Jeżeli jednak P. K. nie wyraził zgody na zawarcie umowy oraz nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu wysokość opłaty została ustalona w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie zostało wykazane, że jest 8 osób obowiązanych do ponoszenia opłaty, co oznacza, że opłata dla P.K. wynosi 357,72 (2861,76 zł : 8 osób).

Odnosząc się do zarzutu związanego z brakiem ustalenia wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J.K. w DPS, Kolegium wskazało, że w wyniku ponownej weryfikacji wyjaśniono z organem pierwszej instancji, że nie ma więcej osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty, co zostało ustalone na podstawie rejestrów publicznych, zaś pozostałe osoby wskazane przez stronę nie żyją. Zdaniem Kolegium zatem organ w prawidłowy sposób ukształtował również stosunek administracyjnoprawny zobowiązując P.K. do ponoszenia opłat z tytułu pobytu babki w DPS za okres wsteczny, bowiem na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w celu ustalenia opłaty za pobyt w DPS może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że aktualnie prowadzone jest postępowanie zmierzające do ustalenia opłaty pozostałym osobom obowiązanym jak również zmiany wysokości opłaty ustalonej J.K. w związku ze zmianą wysokości emerytury. Ponoszona przez pensjonariusza wysokość opłaty oddziałuje na wysokość opłat osób zobowiązanych.

Odnosząc się do poruszonej w odwołaniu kwestii posiadania przez innych obowiązanych nieruchomości w postaci domu babki Kolegium wyjaśniło , że podstawą ustalenia opłaty jest przede wszystkim posiadany dochód w rodzinie osoby zobowiązanej oraz możliwości. Natomiast kwestia naruszenia obowiązków rodzinnych przez mieszkańca domu pomocy społecznej względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty może stanowić podstawę do ubiegania się o zastosowanie art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę. Zaskarżając przedmiotową decyzję wskazał, że nie zna J.K. . nie będzie płacił za DPS osoby trzeciej, wychowywała go mama bez pomocy syna J.K. , mama nie otrzymywała alimentów od D. K. ani z Funduszu Alimentacyjnego, obecnie ma na utrzymaniu roczne dziecko oraz partnerkę, mieszka w 9 metrowym pokoju z partnerką i 13 miesięcznym synem u mamy, nie ma własnego mieszkania, spłaca kredyt. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o nieobciążanie go kosztami pobytu w DPS za J.K. i powołanie na świadka jego mamy B.L.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z 9 maja 2023 r. ustalającą skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt J.K. w Domu Pomocy Społecznej.

Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych na wstępie aspektach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W opinii Sądu zaskarżony akt jak i poprzedzające go postępowanie odpowiadają wymogom prawa, organy administracji działając w granicach wyznaczonych prawem zebrały niezbędny i kompletny materiał dowodowy, właściwie go oceniły, poprawnie wyłożyły i zastosowały przepisy prawa materialnego.

Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności i prawidłowości obciążenia strony skarżącej opłatą za pobyt jej wstępnej (babki) w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem Sądu organy prawidłowo wskazały na treść art. 61 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] określający osoby zobowiązane do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Dla porządku zasadne jest przywołanie brzmienia ww. przepisu. Stanowi on, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 2, ust, 2a, ust. 2b, ust. 2d ustawy o pomocy społecznej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

2). W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, gmina wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a (ust. 2b). W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 2c). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (ust. 2d).

Prawidłowo z okoliczności faktycznych sprawy i przywołanych norm prawnych organy administracji wywiodły, że skarżący oraz E.C. (wnuczka) i M.C. (wnuczek) są osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłat za pobyt uprawnionej w DPS. Są oni zstępnymi uprawnionej, jej wnuczkami, zaś syn i dwie córki uprawnionej oraz wnuczęta – W.K. i P.C. nie są zobligowani do ponoszenia opłat z tytułu pobytu J.K. w DPS z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego, wykluczającego ich z tego obowiązku. W sprawie nie jest sporne, że uprawniona J.K. przebywa w DPS na podstawie decyzji właściwych organów administracji, które także ustaliły wysokość ponoszonych przez nią opłat, odpowiadających wymogom wynikającym z przywołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Wysokość tych opłat - stanowiących 70% dochodu uprawnionej - ustalona została odrębną decyzją skierowaną do pensjonariuszki, nie podlega ona kontroli Sądu obecnie rozpoznającego sprawę. Opłata ta wynosi ona 1.517,22 zł.

Niewątpliwie tak ustalona opłata obciążająca uprawnioną nie pokrywa całej kwoty jej pobytu w DPS ustalonej na poziomie 4.378,98 zł miesięcznie od kwietnia 2022 r i 4.876,03 od kwietnia 2023 r. Okoliczność ta uzasadniała, stosownie do powołanego art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, obciążenie opłatą dalszych osób wskazanych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Zasadnie zatem organy administracji wszczęły właściwe procedury wobec skarżącego i innych zstępnych pensjonariuszki J.K. , tj. córki D. O., córki B.Z., syna D. K. oraz wnucząt: E.C., W.K., P.C., M.C. zmierzające do ustalenia wysokości ponoszonych przez te osoby opłat. Z akt sprawy wynika przy tym, że w stosunku do dzieci pensjonariuszki ustalono w trakcie wywiadów środowiskowych, że nie przekraczają one kryterium dochodowego z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Podobnie w przypadku wnucząt W.K. i P.C. również stwierdzono, iż nie przekraczają oni kryterium dochodowego. W stosunku natomiast do E.C., M.C. – osoby te zostały obciążone stosowną opłatą za pobyt w DPS babki z uwagi na odmowę lub brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a co za tym idzie niemożność zweryfikowania ich dochodów. Zatem w tym względzie postępowanie organów administracji odpowiadało prawu, w szczególności wskazywanemu uprzednio przepisowi art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Wskazać dalej należy, iż na mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej do wniesienia pozostałej części opłaty (ponad to co uiszcza pensjonariuszka) zobowiązani są zstępni pensjonariuszki DPS – J.K. , którymi w okolicznościach sprawy są: skarżący w niniejszej sprawie oraz córki D.O. i B.Z., syn D.K. oraz wnuczęta: E. C., W.K., P.C., M.C.. Wysokość opłaty ustalana jest co do zasady w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zawieranej z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej albo dyrektorem centrum usług społecznych. W przypadku zaś odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 powoływanej ustawy zawarcia takiej umowy, wysokość opłaty ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej przez organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Podstawą prawną ww. decyzji administracyjnej jest natomiast albo art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, albo art. 61 ust. 2e tej ustawy, w zależności od umożliwienia przez osoby obowiązane do uiszczenia opłaty, ustalenia przez organ sytuacji majątkowej jej rodziny, w celu określenia spełnienia przez nie kryterium dochodowego z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Jak stanowi bowiem art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej wysokość opłaty ustalana jest m.in. z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej - uzależniającym możliwość obciążania osoby zobowiązanej opłatą, w przypadku gdy posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (vide: art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z art. 107 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy. Sposób i terminy przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego określa zaś rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 893), którego § 4 ust. 1 wskazuje, że: przeprowadzając wywiad, pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (ust. 1) oraz, że w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (ust. 2). Przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jest zatem co do zasady niezbędne i konieczne, aby organ miał możliwość ustalenia dochodu na osobę w rodzinie zobowiązanego do uiszczania opłaty, a tym samym weryfikacji, czy przekracza ona 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i finalnie wydania decyzji, o której mowa w art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej.

W przypadku zaś, gdy osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty nie wyrażą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego organ nie ma możliwości weryfikacji ograniczenia, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wówczas wysokość opłaty ustalana jest na podstawie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, przy czym wysokość opłaty ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia, o czym stanowi art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej.

W sprawie niniejszej opłata obciążająca skarżącego została słusznie ustalona na podstawie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący odmówił zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - w aktach znajduje się wzór umowy NR _/2023 przesłanej do skarżącego wraz z pismem organu z 7 kwietnia 2023 r., w którym zawarto prośbę podpisania umowy i odesłanie jej w terminie 7 dni. Skarżący, któremu doręczono ww. umowę 14 kwietnia 2023 r. nie odesłał jej podpisanego egzemplarza organowi, a w piśmie z 21 kwietnia wprost oświadczył, że nie wyraża zgody na ponoszenie kosztów utrzymania J.K. w DPS i nie podpisze umowy dotyczącej opłat za jej pobyt w DPS. Tym samym, jak słusznie stwierdziły organy, odmówił zawarcia przedmiotowej umowy. Nie jest również kwestionowane, że skarżący jednocześnie nie wyraził zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego - co potwierdza jego pisemne oświadczenie z 6 czerwca 2022 r. oraz późniejsza odmowa nawiązania kontaktu z organem celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (pismo organu I instancji z 23 marca 2023 r. wysłane w związku z ponownie prowadzonym postepowaniem po uchyleniu pierwotnej decyzji organu I instancji i odebrane przez skarżącego 24 marca 2023 r.). W takiej sytuacji organy nie mogły skorzystać z dyspozycji art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, a tym samym uwzględnić ograniczeń zawartych m.in. w art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Skoro zatem sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny nie podlegała analizie (w kontekście spełnienia kryterium dochodowego), to wywiedzione przez skarżącego twierdzenie (w pkt 9 skargi), że organ został poinformowany w wywiadzie o sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej nie polega na prawdzie. Raz jeszcze należy podkreślić, że organy okoliczności tej nie badały i nie były do jej badania zobligowane, wobec niewyrażenia przez skarżącego zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego przecież na celu ustalenie m.in. sytuacji dochodowej i majątkowej jego rodziny. Wszystkie wywiedzione zatem w tym względzie przez skarżącego zarzuty insynuujące tezę przeciwną, nie zasługują na uwzględnienie.

W ramach zapadłego rozstrzygnięcia, po przeprowadzeniu postępowania i dokonaniu ustaleń co do sytuacji finansowej poszczególnych osób zobowiązanych w regulowania opłat za pobyt w DPS J.K. organy ustaliły w konsekwencji różnicę między średnim kosztem utrzymania J.K. w DPS a wnoszoną przez nią opłatą z tego tytułu, w wyszczególnionych w decyzji Prezydenta Miasta Kutna okresach miesięcznych, uwzględniając tym samym okoliczności wpływające na zmianę wartości tej różnicy, tj. zmianę średniego kosztu utrzymania w DPS. Następnie tak otrzymaną różnicę organy podzieliły proporcjonalnie na osiem osób obowiązanych do uiszczenia pozostałej części opłaty (czemu organ dał wyraz w sentencji wydanej decyzji).

Zauważyć przy tym należy, że stosując art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej organy były zobligowane do uwzględnienia dyspozycji art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej, który statuuje zasadę proporcjonalności w ponoszeniu opłaty przez kilka osób obowiązanych do jej wnoszenia. W tym względzie organy słusznie uwzględniły okoliczność, że oprócz skarżącego, obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty obciąża również: córki D.O. i B. Z. , syna D. K. oraz wnuczęta: E.C., W.K., P. C., M.C., dzieląc pozostałą do zapłaty opłatę przez osiem. Raz jeszcze należy przy tym wskazać, iż z uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji wynika przy tym, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy ustaliły, że względem córek pensjonariuszki – D.O. i B.Z. oraz syna D. K., jak również w stosunku do wnucząt – W.K. i P.C. organy – w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego – ustaliły, że nie spełniają kryterium dochodowego pozwalającego na ich obciążenie opłatami. W stosunku natomiast do wnucząt – E.C. i M.C. – osoby te odmówiły przeprowadzenia wywiadu.

W konsekwencji formułowane przez skarżącego zarzuty odnoszące się do braku zweryfikowania przez organ sytuacji majątkowej ww. osób, a tym samym oceny spełnienia przez ich rodziny warunku z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit.a ustawy o pomocy społecznej nie znajdują racji bytu i nie mogły wywrzeć zamierzonego przez skarżącego skutku procesowego, ze względu na zastosowanie przez organy zasady proporcjonalnego ustalenia wysokości opłaty do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

Również bez wpływu na zasadność wydanej decyzji pozostają argumenty wskazywane w skardze a odnoszące się do relacji osobistych skarżącego i jego matki z osobą uprawnioną (pensjonariuszką DPS). Wniosek ten wynika z charakteru nakładanego w trybie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zobowiązania, nie stanowi on bowiem zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, ale jest zobowiązaniem publicznoprawnym. Obowiązek ten, jakkolwiek pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie alimentacji nie ma takiego charakteru, stanowi ciężar publicznoprawny, który wiąże się z przyjęciem osoby uprawnionej do DPS. Jego celem jest pokrycie określonych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania takiej osoby w DPS.

Wskazywane natomiast przez stronę okoliczności (relacje rodzinne) są natomiast brane pod uwagę przy stosowaniu środków w ramach instytucji zwolnienia od opłat (art. 64 i art. 64a ustawy o pomocy społecznej). Ustawodawca na gruncie tych instytucji za uzasadnione uznał badanie także i tych okoliczności, ściśle przez ustawę dookreślonych, wspartych na więziach rodzinnych. Fakty te jednak nie mogą być rozważane w ramach obecnie prowadzonego sporu.

Wobec tego w pełni trzeba zaaprobować stanowisko organów administracji zawarte w zaskarżonej decyzji, a wskazujące na istnienie podstaw do obciążenia strony opłatą za pobyt jej wstępnej w DPS. Także kolejny ważki w tej sprawie element jakim jest wysokość ponoszonej przez stronę opłaty nie budzi zastrzeżeń, co do prawidłowości przyjętych ustaleń i stosowanych przepisów.

W wyniku dokonanej kontroli Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w skardze zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Reasumując powyższe rozważania sąd uznał, że przeprowadzone postępowanie nie naruszało przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy bowiem właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, w tym zgodnie zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Organy zastosowały właściwe podstawy prawne, które prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach obu zapadłych rozstrzygnięć, które spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organ II instancji dochował zasady z art. 15 k.p.a., dokonując ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego. Powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze, sprowadzająca się w istocie do polemiki z ustaleniami organów. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.

IB