Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 688/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a,  ust. 2b i  ust. 2c
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Asesor WSA Anna Pośpiech – Kłak (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B. W.i J. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia 20 stycznia 2023 r. nr 8/2023 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r., nr 8/2023, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 22 września 2022 r., nr 415/2022, odmawiającą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez przywrócenie wpisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących granicy działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] położonej w dzielnicy [...] przy ul. [...] z działkami ewidencyjnymi nr [...] z obrębu [...] do stanu zgodnego z opracowaniem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] Plan sytuacyjny nieruchomości hipotecznej KW Nr [...] z projektowanym podziałem.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 26 lutego 2019 r. do Prezydenta m.st. Warszawy wpłynęło pismo podpisane przez B. W., w którym wskazuje na rozbieżność dokumentacji określającej granice władania nieruchomością. Podała, ze jest współwłaścicielką działki nr [...] z obrębu [...] położonej w dzielnicy [...].

W piśmie z dnia 17 maja 2019 r. organ zwrócił się o doprecyzowanie - czy pismo należy traktować jako wniosek o ustalenie przebiegu granicy w trybie rozgraniczenia, czy jako wniosek o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych określających granicę.

Dnia 10 czerwca 2019 r. do Prezydent m.st. Warszawy wpłynęła odpowiedz B. W. pt. "Wniosek o dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków" w której zażądano Wnioskodawczyni zażądała "przywrócenia na mapie ewidencyjnej i w terenie punktów granicznych w oparciu o Plan Sytuacyjny 1968 r.". Zgodnie z treścią podania studnia betonowa wykazana na Planie sytuacyjnym nieruchomości hipotecznej KW nr [...] z projektowanym podziałem - operat [...] stanowi punkt graniczny i jest własnością właścicieli działek nr [...] i nr [...] (oznaczenia według Planu z 1968 r.) po połowie. Ponadto, ściana pomiędzy budynkami mieszkalnymi (zabudowa bliźniacza) na ww. działkach jest ścianą wspólną. W ścianie jest komin z kanałami, które obsługiwały oba budynki mieszkalne. Pismami z 2 lipca 2019 r. i 29 lipca 2019 r. wnioskodawczyni uzupełniła wniosek z 10 czerwca 2019 r., ponownie opisując jej stanowisko w zakresie przebiegu granic jej działki nr [...] z działkami sąsiednimi, zabudowań usytuowanych na działkach nr [...] i nr [...] oraz położenia studni betonowej. Wskazała, że dane z opracowań geodezyjnych przyjętych do PZGIK: [...] oraz [...] są sprzeczne z danymi wykazanymi na Planie sytuacyjnym [...]. Przyjęcie ww. opracowań narusza art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zw. dalej "P.p.s.a.".

Zawiadomieniem z dnia 6 maja 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie przywrócenia wpisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących granicy działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] położonej w dzielnicy [...] przy ul. [...] z działkami sąsiednimi, tj. [...] i [...] z obrębu [...] do stanu zgodnego z opracowaniem przyjętym do PZGIK pod numerem [...] Plan sytuacyjny nieruchomości hipotecznej KW Nr [...] z projektowanym podziałem.

Pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, i zgodnie z art. 79a ustawy K.p.a. Prezydent m.st. Warszawy poinformował, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na wydanie decyzji zgodnej z żądaniem wnioskodawcy.

Dnia 22 września 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy decyzją nr 415/2022 odmówił aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez przywrócenie wpisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących granicy działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] położonej w dzielnicy [...] przy ul. [...] z działkami ewidencyjnymi nr [...] z obrębu [...] do stanu zgodnego z opracowaniem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] Plan sytuacyjny nieruchomości hipotecznej KW Nr [...] z projektowanym podziałem.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się B. W. i J. W. (współwłaściciele działki nr [...]). W odwołaniu podnieśli, że nieprawdą jest, że decyzja Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] września 2001 r. nie wywołała skutków zmiany przebiegu granic zewnętrznych, ponieważ została wykonana w oparciu o operat [...] z pominięciem Planu sytuacyjnego 1968 r.; chybione jest stwierdzenie, że przebieg granicy działki [...] z działką [...] należy uznać za obowiązujący w oparciu o rozgraniczenie nieruchomości zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2008 r. (sygn. akt [...]), ponieważ postanowienie to rozpatrywało sprawę osądzoną przez Powiatowy Sąd w P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1969 r.; przywrócenie wpisu powierzchni działki [...] na 1069 m2 podważa zapis z mapy sądowej w sprawie o sygn. akt [...]; w ramach odnowienia ewidencji gruntów i budynków wyeliminowano dokumenty służące do założenia Księgi Wieczystej i zmieniono przebieg granic odmiennie od Planu 1968 r. oraz żądają przywrócenia granicy na gruncie i zabudowie w oparciu o Plan sytuacyjny z 1968 r.

Tutejszy Organ zwrócił się Prezydenta m.st. Warszawy o uzupełnienie przekazanej dokumentacji o dane umożliwiające dokonanie analizy przebiegu granic działki nr [...].

W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżący zwrócili się do tutejszego organu z pytaniem, na podstawie jakich przepisów odstąpiono od uzupełnienia dokumentacji w zakresie od uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie operatu odnowienia ewidencji gruntów i budynków nr [...] oraz wskazanej w niniejszym piśmie mapy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r.

W odpowiedzi na powyższe organ poinformował, że kopie tych dokumentów stanowią akta przedmiotowej sprawy, zgromadzone przez organ I instancji które zostały przekazane do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wraz z odwołaniem.

Organ II instancji wskazał, że z analizy dokumentacji znajdującej się w PZGIK wynika, że działka nr [...] w operacie nr [...] "Pomiary sytuacyjne" wykazana została jako działka nr [...] o powierzchni 0,1069 m2 przy wskazaniu na zapisy Planu sytuacyjnego z 1968 r. pochodzącego z operatu nr [...]. Na kopii mapy zasadniczej wschodnia miara czołowa działki nr [...] była równa 15,24 m a miarę zachodnią określa wartość 15,30 m. Natomiast na Planie sytuacyjnym miary te przyjmują wartości odpowiednio 15,74 m i 15,85 m. Organ nadmienił, ze z dniem [...] sierpnia 1977 r. dawne miasto U. zostało przyłączone do granic administracyjnych [...]. W ślad za przyłączeniem miasta U. do [...] w latach 1978 -1983 dawny operat ewidencji gruntów prowadzony dla m. U. podlegał odnowieniu. W nowym operacie ewidencji gruntów powstałym dla obrębu [...], przyjętym do PZGIK [...] lutego 1983 r. pod nr [...], ww. działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0.1069 ha została oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0.1069 ha. Przy odnawianiu ewidencji wykonawca określił współrzędne punktów załamania działek bez wskazania źródła pozyskania tych danych do ewidencji. Współrzędne określono w układzie lokalnym [...]. Granice działki ewidencyjnej nr [...] określały punkty o numerach: 6,28,477,478 i 7 a powierzchnia obliczona ze współrzędnych dla tych punktów wynosiła 0.1069 ha. Operat ten zawiera również protokół ustalenia granic oraz właścicieli lub osób władających nieruchomościami. W protokole tym widnienie podpis ówczesnej współwłaścicielki działki potwierdzający, że granice nieruchomości (władania) ustalone zostały w jej obecności i według jej wskazań. Miary czołowe obliczone na podstawie współrzędnych określono w sposób następujący: granica wschodnia (od punktu 6 do punktu 7) -15,69 m, granica południowa (od punku 7 do punktu 478) - 67,66 m, granica zachodnia (od punktu 478 do punktu 477) -15,67 m, granica północna - 67,58 m (od punktu 6 do punktu do punktu 28 - 51,67 m, od punktu 28 do punktu 477-15,91 m). Współrzędnych tych nie można odnieść bezpośrednio do współrzędnych z opracowania Planu z podziałem nieruchomości KW Nr [...], przyjętego do PZGIK w 1968 roku. Obliczenia w tym opracowaniu wykonano wówczas w innym układzie lokalnym przyjętym dawniej tylko dla obszaru m. U., dla którego nie powstały współczynniki niezbędne do przeliczenia na układ współrzędnych obowiązujący dla [...], tj. na układ [...]. Na potrzeby niniejszej sprawy tutejszy organ dokonał transformacji tych współrzędnych w oparciu o punkty dostosowania. Błąd transformacji to 0,0312. Następnie dokonano obliczenia współrzędnych punktów f2 i pl pochodzących z opracowania [...] w układzie [...] i porównano ze współrzędnymi odpowiadających im punktów 6 i 477. Różnica współrzędnych to 0,09 m dla punktu f2 i 0,17 m dla punktu pl. Ustalenia te wskazują przyczynę różnić w miarach czołowych działki nr [...] pomiędzy tymi opracowaniami. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na obowiązujące wówczas zapisy Instrukcji technicznej G5, gdzie uregulowane były wówczas kwestie dokładności pomiaru. Zgodnie z § 67 ust. 7 tej instrukcji różnice między miarami czołowymi uzyskanymi w wyniku obliczeń kontrolnych a wielkościami tych miar wynikającymi z dokumentów dla granic nieutrwalonych na gruncie nie powinny przekraczać 0,30 m. Tym samym różnice w miarach czołowych należy uznać za dopuszczalne.

W 2001 roku w wyniku podziału sąsiedniej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wykazanego na mapie nr [...] zmianą nr [...] na granicy z działką nr [...] pomiędzy punktami nr 6 i 28 dodano punkt nr 788. W ramach prowadzonych prac został sporządzony protokół przyjęcia przebiegu granic nieruchomości na podstawie operatu z odnowienia ewidencji nr [...] w powyższym zakresie oraz w odniesieniu do granicy z działką nr [...] i ówczesną działką nr [...]. W oparciu o tę dokumentację oraz decyzję Burmistrza Gminy W. z [...] września 2001 r. wykazano działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] z obrębu [...], aktualnie graniczące z działka nr [...]. Procedura przyjęcia granic jest nieodzownym elementem podziału nieruchomości. Z przepisów dotyczący sposoby i trybu dokonywania podziałów działek w brzmieniu § 6 ust. 1 wówczas obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. z 1998 r., Nr 25, poz. 130) do opracowania projektu podziału granice nieruchomości podlegającej podziałowi przyjmuje się według istniejącego stanu prawnego, a jeżeli stanu prawnego nie można stwierdzić - według stanu uwidocznionego w katastrze nieruchomości. O tych czynnościach zawiadomiona była zarówno skarżąca jak i ówczesna współwłaścicielka – Z. W. Jednak żadna ze współwłaścicielek nie stawiła się na gruncie.

Podczas prac związanych z modernizacją operatu ewidencyjnego dla obrębu [...] ([...]) nie uległy zmianie w ewidencji zarówno współrzędne punktów granicznych jak i wpis powierzchni działki ewidencyjnej nr [...].

Następnie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2008 r. o sygn. akt [...] utrzymanym postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. (sygn. akt [...]) oddalającym apelację, dokonano rozgraniczenia przedmiotowej działki nr [...] z działką nr [...]. Na podstawie przekazanego przez Sąd prawomocnego postanowienia wraz z dokumentacją geodezyjną sporządzoną do celów sądowych nr [...] dokonano zmian w ewidencji gruntów i budynków i taki stan jest aktualnie wykazany w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działką [...] i [...]. Sąd w postanowieniu z [...] września 2008 r. ustalił, że granica pomiędzy nieruchomością położoną przy ul. [...], oznaczoną w ewidencji jako działka nr [...], a nieruchomością położoną przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...], przebiega według linii określonej punktami 0788-28(2004)- 36-11-B-C-9-6-0477, zgodnie z mapą sporządzoną przez biegłego sądowego przyjętą do PZGIK [...] kwietnia 2008 r. pod nr [...], stanowiącą integralną część postanowienia sądu. Linia ta biegnie przez ściany działowe budynków jednorodzinnych, studnię oraz ściany działowe budynków gospodarczych. Położenie punktu 0788 wynika z operatu podziałowego [...], punkt 28(2004) i 36 przyjęto zgodnie z opracowaniem [...], sporządzonym na potrzeby postępowania administracyjnego w sprawie niniejszego rozgraniczenia, natomiast punkt 477 zgodnie z opracowaniem [...]. Punty 11, B, C, 9, 6 to punkty których położenie zostało określone na podstawie wskazań Sądu. Zgodnie z dokumentacją [...] zmieniona została również powierzchnia działek w taki sposób, że działka ewidencyjna nr [...] została pomniejszona o 9 m2 i jej powierzchnia wynosi 0.0951 ha, a nie 0.0960 ha, natomiast działka ewidencyjna nr [...] została powiększona o 9 m2 i jej powierzchnia wynosiła 0.1078 ha, a nie 0.1069 ha.

Następnie Prezydent m.st Warszawy decyzją z 18 lutego 2015 r., nr 53/2015, orzekł o przywróceniu w EGIB wpisu powierzchni 0.1069 ha dla dziatki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Prezydent m.st. Warszawy ustalił wówczas, że 4 punkty graniczne działki nr [...], które zostały przyjęte do EGIB na podstawie opracowania [...], nie spełniały obowiązujących wymogów dokładnościowych. Dlatego do czasu sporządzenia dokumentacji geodezyjnej określającej dane ewidencyjne na podstawie pomiaru na gruncie Prezydent m.st. Warszawy przywrócił dla działki nr [...] zapis powierzchni figurujący przed wprowadzoną zmianą. Decyzja został utrzymana w mocy decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr 55 z 16 kwietnia 2015 r. Natomiast Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1797/2015, oddalił skargę złożoną na decyzję MWINGiK.

Dnia [...] września 2017 r. do PZGIK przyjęto opracowanie [...] dotyczące sporządzenia mapy do celów projektowych z wyznaczeniem punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków stanowiącej działkę nr [...], na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy Pgik. Jak wynika z dokumentów w nim zawartych położenie punktów granicznych zostało określone zgodnie z opracowaniem [...]. Podczas tych czynności B. W. odmówiła podpisania protokołu granicznego twierdząc, że występują różne dokumenty na przebieg granicy pomiędzy działka nr [...] i [...]. Granicy żadnej nie wskazała. Dodatkowo niniejszy operat z wniosku skarżącej był przedmiotem wszczętych przez MWINIi Kartograficznego czynności nadzorczo - kontrolnych prowadzonych zgodnie z umocowaniem wynikającym z zapisów art. 7b ust. 1 pkt 1 ustawy Pgik. W ramach kontroli tutejszy organ, w oparciu o uzyskane niezbędne materiały, dokonał analizy prac geodezyjnych jakie zostały udokumentowane opracowaniem [...] przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] września 2017 r. i stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie dane obrazujące położenie punktów granicznych wskazujących przebieg granicy między działką nr [...] a działka nr [...] są zgodne z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków na podstawie opracowania sporządzonego przez biegłego sądowego pana L., tj. Planem sytuacyjnym z 1968 r. opracowaniem [...]. Jedyną zmianą jest obowiązujący układ odniesienia w jakim te dane są obecnie odwzorowane. W związku z czym prowadzone działania nadzorczo - kontrolne nie wykazały nieprawidłowości a kontrolowana dokumentacja została sporządzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W świetle powyższego przebieg granic działki nr [...] został wykazany na podstawie dokumentacji, o której mowa w przytoczonym na wstępie § 30 rozporządzenia w sprawie EGIB oraz jak wynika z przeprowadzonych analiz i porównań w zakresie granic działki nr [...] z działka nr [...] i [...] również zgodnie z Planem sytuacyjnym z 1968 r. pochodzącym z operatu nr [...], co jest zgodne z żądaniem strony. Stąd też zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące nieuwzględniania danych zawartych w opracowaniu [...] w tym zakresie są niezasadne. Natomiast w kwestii granicy działki nr [...] i działki nr [...] przebieg jest wykazany zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2008 r. o sygn. akt [...] w sprawie rozgraniczenia, co jest również zgodne z przepisami § 30 rozporządzenia w sprawie EGIB oraz z zasadą utrzymywania bazy danych ewidencji gruntów i budynków w aktualności z najświeższymi dokumentami wskazującymi na przebieg granic. Jednocześnie należy podkreślić, że zarówno organ I instancji jak i lI instancji nie posiada kompetencji do podważania dokumentacji oraz ustaleń poczynionych w ramach sądowego postępowania rozgraniczenia. Odnosząc się natomiast do kwestii postanowienia Sądu Powiatowego w P. z dnia [...] kwietnia 1969 r. (sygn. akt [...]) w sprawie zniesienia współwłasności nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] w granicach Planu sytuacyjnego z 1968 r. wskazano, że nie jest to dokument określający przebieg granic działki nr [...] a jedynie ustala prawo własności do wydzielonego gruntu, do którego podziału doszło zgodnie z Planem sytuacyjnym z 1968 r. Wyjaśniono, że mapa [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r. jest mapą sytuacyjną stanowiącą załącznik do decyzji z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...], w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - nadbudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego na działce nr [...], tym samym w oparciu o przepisy ustawy PGIK oraz aktów wykonawczych w szczególności rozporządzenia w sprawie EGIB nie stanowi podstawy wykazywania zmian w zakresie przedmiotowej sprawy, tj. nie określa przebiegu granic działek ewidencyjnych. W odniesieniu do żądania przywrócenia powierzchni działki nr [...] do wartości 0.1078 ha, wskazano, że powierzchnia jest wielkością wtórną w stosunku do przebiegu granic działki i obliczana jest w oparciu o położenie punktów granicznych określających ich przebieg. Żądanie to staje w sprzeczności do żądania o zmianę przebiegu granic działki, gdyż powyższa wielkość jest wynikiem postępowania rozgraniczeniowego i ustalonych w ramach tego postępowania przebiegiem granicy pomiędzy działką nr [...] i [...]. Aby organ mógł dokonać aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie powierzchni działki konieczna jest dokumentacja geodezyjna, zawierającą aktualny wykaz zmian danych ewidencyjnych (§ 34 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków), która zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit h ustawy może stanowić podstawę prawną takiej zmiany.

Skarga na postanowienie MWINB wniesiona została przez B. W. i J. W. w której zarzucono "rozbieżności w opisie przebiegu granicy z sąsiadującymi działkami na mapach które wykonano po Planie 1968 r. jest to efekt odnowienia ewidencji gruntów i budynków nr [...] i zmienionym numerze działki na numer [...] przy ul. [...]. Brak wymiarów, brak powierzchni, brak wykazu punktów granicznych, brak danych autora mapy. Jest oparciem dla wykonanych następnych map wydanych orzeczeń przez sąd karny, sąd administracyjny, sąd cywilny. Jest skutkiem rozbieżnych orzeczeń sądu w oparciu o rozbieżną dokumentację dotyczącą posiadania: własności gruntu, własności budynku mieszkalnego, własności połowy studni kręgowej betonowej i własności murowanego garażu, który powstał z rozbudowanej murowanej komórki stojącej na działce nr [...] Plan 1968 r. ul. [...] z jedną wspólną ścianą nośną murowaną z murowaną komórką stojącą na działce nr [...] Plan 1968 r. ul. [...]. Te dwie murowane komórki stoją w granicy dwóch działek nr [...] i nr [...]. Plan 1968 r. posiadają jedną wspólną murowaną ścianę nośną. Odnowienie gruntów i budynków spowodowało niekończący się dramat dla właścicieli działki nr [...] Plan 1968 r. Po zmienionym przebiegu granic działki i zmianie na numer [...] ul, [...] właściciele stracili część gruntu, część budynku mieszkalnego, połowę studni kręgowej i dostęp do wody oraz możliwość korzystania z murowanego budynku garażowo-gospodarczego, pieniądze, dobre imię, czas (...) Urząd wyeliminował z obiegu prawnego mapę prawną Planu Sytuacyjnego 1968 r. bez podania zastosowanej podstawy prawnej. Urząd wprowadził do obiegu prawnego operat dnia [...] lutego 1983 r. nr [...]. Działka nr [...] ul. [...] bez wskazania źródła pozyskania danych współrzędnych punktów załamania przebiegu granicy i nie można odnieść bezpośrednio do opracowania do współrzędnych z Planu Sytuacyjnego podziału nieruchomości KW [...] przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1968 r.(...) urząd wykonał transformację. Zmienił przebieg granicy działki i przepisał powierzchnię z Planu 1968 r. Porównanie miar czołowych działki nie dało efektu. Problemem jest punkt graniczny studnia kręgowa betonowa w granicy działki nr [...] i nr [...] Plan 1968 r. Przywołana przez Urząd Instrukcja techniczna G5 dopuszcza rozbieżność 30 cm – zawiodła. Urząd nie podał daty, nazwy aktu prawnego i danych organu, którą zatwierdził i wprowadził do obrotu prawnego Instrukcję techniczną G5.

Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o przywrócenie wpisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących granicy działki nr [...] przy ul. [...] w W. z działkami sąsiednimi do stanu zgodnego z opracowaniem przyjętym do PZGIK pod nr [...] Plan sytuacyjny nieruchomości (KW [...]) z projektowanym podziałem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.). zw. dalej "P.p.s.a.", polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 P.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odmawiającej dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.), zw. dalej "p.g.k.".

Przepis art. 2 pkt 8 p.g.k. definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.).

Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).

Stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Przytoczone przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1728/98 i z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 862/00).

Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1444/20).

Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. I OSK 1377/14). Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą tego rodzaju postępowania jak: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Natomiast organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Przy tym dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

Wymaga jednocześnie podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści przywołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k. Weryfikowaniu danych już wprowadzonych do ewidencji w zakresie ich zgodności z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji, czy zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, służy prowadzone z urzędu postępowanie weryfikacyjne, o którym mowa w § 54 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych nie jest zaś możliwa w postępowaniu wszczynanym na wniosek podmiotu ewidencyjnego (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 768/21 oraz z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1541/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 689/17).

Jednocześnie objęte wnioskiem zainteresowanego podmiotu zmiany nieaktualnych danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.

Kontrolowane przez Sąd postępowanie, zakończone decyzją odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez "przywrócenie na mapie ewidencyjnej i w terenie punktów granicznych w oparciu Plan Sytuacyjny z 1968 r." należy uznać za zgodne z prawem.

Jak wyjaśniono już wyżej, w postępowaniu aktualizacyjnym prowadzonym na wniosek, a takie postępowanie zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie, aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów mogła nastąpić wyłącznie po przedłożeniu przez zainteresowany podmiot dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji w związku z nowym zdarzeniem prawnym. Nie jest natomiast możliwe dokonywanie zmiany danych w ewidencji gruntów na podstawie ponownej oceny materiałów archiwalnych.

Natomiast nie budzi wątpliwości, że skarżący w toku prowadzonego na ich wniosek postępowania w sprawie aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków nie przedstawili dokumentów uzasadniających dokonanie w ewidencji zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych wpisów. Skarżący nie uzasadniali konieczności zmiany wpisów w ewidencji nowymi danymi, lecz danymi archiwalnymi z 1968 r. Zupełnie nie dostrzegając, że granica działki nr [...]: z działką nr [...] jest wykazana w ewidencji zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2008 r. o sygn. akt [...] w sprawie rozgraniczenia; z działką nr [...] i nr [...] jest wykazana w ewidencji zgodnie z decyzją Burmistrza Gminy W. z [...] września 2001 r., znak: [...], i mapy przyjętej do PZGIK pod nr [...]; z działką nr [...] i nr [...] jest wykazana na podstawie operatu ewidencji gruntów [...].

W świetle powyższego właściwa jest ocena organu odwoławczego, że żądanie skarżących nie dotyczy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o nowe dokumenty, ale dokonanie – w oparciu o ponowną analizę dokumentów archiwalnych – korekty wpisów już dokonanych w przeszłości, które skarżący uważają za błędne.

Natomiast, jak wyjaśniono już wyżej, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych wynikających z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest zaś dopuszczalne w postępowaniu prowadzonym na wniosek dokonywanie korekty wcześniejszych wpisów na podstawie powtórnej oceny dokumentów archiwalnych. Przeciwne stanowisko skarżących zaprezentowane w skardze i wyprowadzone z niego zarzuty nie znajdują podstaw.

Nie budzi wątpliwości, że skarżący składając wniosek nie przedstawili powstałych po ostatnio dokonanych wpisach dokumentów, które odnosiłyby się do nowych zdarzeń prawnych i uzasadniałyby wprowadzenie zmian we wpisach figurujących już w ewidencji gruntów. Takiego charakteru nie mają również dokumenty opisane w skardze. Nie można odmówić słuszności argumentowi organu, iż dokonując aktualizacji ewidencji nie można cofać się do określonych wcześniejszych dokumentów zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieje nowsza dokumentacja, na podstawie której dokonano już zmian.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a.

W związku z tym, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.