Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 343/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71a § 9, art. 89 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 513/22 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 lutego 2022 r. nr 1201-IEE.711.1.204.2021.2.JM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 czerwca 2022 r., I SA/Kr 513/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 10 lutego 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

1) art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że: a) organ dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności przysługujących B. sp. z o.o. wobec skarżącej spółki, b) spółka uchylała się od przekazania zajętych kwot organowi egzekucyjnemu,

2) art. 60 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że wystawienie przez spółkę B. sp. z o.o. faktury pro forma zawierającej "sprecyzowany przedmiot, tzn. wykonanie mebli według konkretnego projektu" stanowiło zawarcie umowy ze skarżącą spółką per facta concludentia,

3) art. 69 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie w sytuacji, gdzie przyjęcie oferty złożonej przez spółkę B. sp. z o.o. na wykonanie określonych prac za określoną w fakturach pro forma cenę, następowało poprzez uiszczenie przez skarżącą zapłaty,

4) art. 70 Kodeksu cywilnego poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że umowy na wykonanie przez spółkę B. sp. z o.o. prac określonych w fakturach pro forma za określoną tam cenę, następowało w chwili doręczenia skarżącej spółce dokumentu faktury pro forma,

oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na ustaleniu, iż: 1) spółka pomimo istniejących zajęć przekazywała zobowiązanej w formie przedpłat należności za dokonane transakcje, 2) spółka przekazywała zobowiązanej środki pieniężne za wykonane usługi.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 10 lutego 2022 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z 12 listopada 2021 r. określającego wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Oparta jest wyłącznie na zarzutach materialnoprawnych (podstawa z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a w związku z tym nie jest możliwe skuteczne odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do wywodów zawartych w punkcie III skargi kasacyjnej zatytułowanym "błędnie ustalony stan faktyczny sprawy".

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Przywołany przepis określa dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, które są podstawą do wystawienia przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności tytułu wykonawczego tj. (1) przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności; (2) stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności. Okoliczność, że zajęta wierzytelność została uznana i jest wymagalna może zostać ustalona m.in. w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, do której przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności organy egzekucyjne uprawnione są na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a. właśnie (zob. wyrok NSA z 7 września 2023 r., III FSK 2664/21). W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że po dokonaniu zajęcia pomiędzy dłużnikiem, a zobowiązanym dochodziło do zawierania umów cywilnoprawnych, w wyniku których powstawały wierzytelności objęte zajęciem. Nie ma przy tym znaczenia, że wierzytelności te były regulowane przed wykonaniem usługi na podstawie faktur pro forma. Zawarcie umowy cywilnoprawnej może nastąpić bowiem nie tylko w formie umowy pisemnej, ale także dorozumianej poprzez odpowiednie zachowanie się kontrahentów per facta concludentia. Na takie zawieranie umów w niniejszej sprawie wskazuje fakt, że usługi były świadczone cyklicznie, a faktury pro forma zwierały sprecyzowany przedmiot, tzn. wykonanie mebli według konkretnego projektu. Zatem wbrew twierdzeniom strony skarżącej istniały wierzytelności (wskazane na fakturach pro forma), które podlegały zajęciu. Okoliczność ta została ustalona na podstawie całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie, w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 o.p., której to oceny strona skarżąca skutecznie nie zakwestionowała. Co również istotne jak wynika z akt sprawy, w okresie od 28 lutego 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności sukcesywnie przekazywał środki pieniężne w łącznej kwocie 141 123 zł 13 gr na podstawie faktur pro forma, co świadczy o obrocie gotówkowym pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązaną pomimo prawnego zakazu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozporządzenie wierzytelnością po jej zajęciu nie jest możliwe. Skuteczność zawiadomień o zajęciu wierzytelności, zgodnie z przepisem art. 89 § 2 u.p.e.a., następuje z datą ich odbioru przez dłużnika zajętej wierzytelności. Zajęcie egzekucyjne to czynność organu egzekucyjnego w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podmiot do którego zajęcie jest kierowane staje się dłużnikiem zajętej wierzytelności pieniężnej, o której mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a., z chwilą doręczenia mu stosownego zawiadomienia, w przypadku gdy wierzytelność, tj. uprawnienie do świadczenia pieniężnego istnieje i przysługuje dłużnikowi na podstawie określonego stosunku prawnego (zob. wyrok NSA z 21 kwietnia 2023 r., III FSK 1975/21).

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 60 k.c. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że wystawienie przez spółkę B. sp. z o.o. faktury pro forma zwierającej "sprecyzowany przedmiot, tzn. wykonanie mebli według konkretnego projektu" stanowiło zawarcie umowy ze skarżącą spółką per facta concludentia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja popierająca ten zarzut, wskazuje jedynie na okoliczności natury procesowej. Tymczasem ewentualna niewłaściwa ocena prawna zaistniałego stanu faktycznego nie stanowi naruszenia prawa materialnego i jako taka nie może stanowić podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie prawa polega bowiem na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Zatem zastosowanie prawa materialnego to prawidłowe odniesienie normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, czyli właściwe skonfrontowanie okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy. Stąd też podnoszone przez autora skargi kasacyjnej wadliwości mogą być kwestionowane tylko w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej – art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Na marginesie należy tylko podnieść, że w świetle art. 60 k.c., przy uwzględnieniu treści art. 56 k.c., oświadczenie woli można również określić jako zachowanie podmiotu prawa cywilnego, z którego wynika - w kontekście towarzyszących mu okoliczności, zasad współżycia społecznego oraz ustalonych zwyczajów - wola (zamiar) dokonania określonej czynności prawnej (zob. wyrok SA w Szczecinie z 27 października 2023 r., I ACa 151/23, Lex nr 3761515).

Z przyczyn formalnych podniesionych powyżej nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 69 k.c. i art. 70 k.c. W przypadku zarzutu naruszenia art. 70 k.c. należy zauważyć, że przepis ten posiada dwie zakresowo różne jednostki redakcyjne: w razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane - w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy (§ 1). W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci elektronicznej - w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy (§ 2). Nie wskazanie w związku z tym, o która jednostkę redakcyjną chodzi również nie daje podstaw do merytorycznego odniesienia się do niej.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Krzysztof Winiarski sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski