Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 293/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: par. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 231
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na czynność Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 18 października 2022 r. w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B w dokumencie prawa jazdy nr [...]; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Gdańska na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 października 2022 r. M. K. wystąpił do Prezydenta Miasta Gdańska o wydanie wtórnika prawa jazdy wydanego w 2017 r. w Wielkiej Brytanii - z powodu utraty dokumentu.

Prezydent Miasta Gdańska wydał wnioskodawcy wtórnik prawa jazdy (nr [...]) ze wskazaniem daty ważności prawa jazdy oraz wynikających z niego uprawnień kategorii AM,B1 i B na dzień 18 października 2037 r.

W dniu 14 listopada 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wpłynęło "odwołanie" M. K. od "decyzji Prezydenta Miasta Gdańska" w sprawie wydanego prawa jazdy odebranego w dniu 3 listopada 2022 r. Strona kwestionowała wpisane w wydanym jej dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r. nr SKO Gd/6200/22, wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a" stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Organ wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierującymi pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W myśl art. 18 ust. 2 tej ustawy na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1:

1) wtórnik dokumentu pod warunkiem:

a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138,1726,1855, 2339 i 2600), zwanej dalej "Kodeksem karnym", albo

b) zwrotu zniszczonego dokumentu.

Treść wtórnika dokumentu prawa jazdy stanowi odtworzenie treści utraconego lub zniszczonego prawa jazdy. Nadto na gruncie cytowanych przepisów w orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, a jest to jedynie czynność materialno-techniczna. Istota tej czynności polega na tym, że starosta wydaje nowy dokument w miejsce zagubionego.

Czynność materialno-techniczna nie może być zaskarżona w drodze odwołania, natomiast podlega bezpośredniej kontroli sądowoadministracyjnej, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kolegium pouczyło skarżącego, że doręczenie postanowienia otwiera mu 30 – dniowy termin do wniesienia skargi do WSA w Gdańsku na czynność materialno – techniczną wydania mu wtórnika prawa jazdy.

M. K. zaskarżył powyższe postanowienie w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w związku z decyzją Prezydenta Miasta Gdańska w punkcie odnoszącym się do wpisania daty ważności uprawnień w kolumnie 11. dla kategorii "B" oraz zarzucił naruszenie:

art. 6 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wykonanie czynności materialno-technicznej wydania prawa jazdy z rażącym naruszeniem prawa,

art. 7, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz stwierdzenie, że uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "B" są ograniczone w czasie,

§ 10 ust. 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wadliwej czynności materialno-technicznej w postaci wpisania w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii "B", a tym samym ograniczenie uprawnienia wynikającego z bezterminowego prawa jazdy wydanego w dniu 18 lutego 2003 r. dla kategorii "B",

§ 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wadliwej czynności materialno-technicznej w postaci wpisania w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii "B",

art. 16 k.p.a. poprzez wykonanie czynności materialno-technicznej wydania prawa jazdy poprzez ponowną weryfikację uprawnień do prowadzenia pojazdów wynikającą z bezterminowego prawa jazdy wydanego z dnia 18 lutego 2003 r., co narusza zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Skarżący wnosił o stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B" w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy.

Skarżący wyjaśnił, że w 2017 r. wymienił polskie prawo jazdy z 2003 r. ważne bezterminowo i z uprawnieniami bezterminowymi dla kategorii "B" na brytyjskie - ograniczone ważnością przez brytyjskie prawo co do blankietu do 2027 r. (10 lat), zaś uprawnienia ograniczono do 70 roku życia. Skarżący nie rozszerzał prawa jazdy o nowe uprawnienia. Po powrocie do kraju okazało się, że nie może odnaleźć dokumentu prawa jazdy i wystąpił do Prezydenta Miasta Gdańska z wnioskiem o powtórne wydanie krajowego prawa jazdy kategorii "B", składając oświadczenie o utracie blankietu brytyjskiego.

Krajowe prawo jazdy zostało mu wydane, jednakże z uwzględnieniem ograniczeń przepisów do wymiany w oparciu o zagraniczne prawo jazdy jak dla osoby nie posiadającej nigdy wcześniej krajowego prawa jazdy i wynikających z niego nabytych uprawnień z 2003 r., których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, a także żadnym wyrokiem. Polskie przepisy nie przewidują utraty nabytych uprawnień i ich ograniczenia przy wymianie polskiego prawa jazdy na zagraniczne, tymczasem decyzja Prezydenta Miasta Gdańska odebrała mu nabyte uprawnienia.

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 722/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. K. na opisane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.

Zarządzeniem z dnia 14 maja 2024 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządził rozdzielenie skarg zawartych w piśmie z dnia 3 grudnia 2023 r. i wyłączenie do odrębnego rozpoznania skargi na czynność Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy nr [...] z dnia 18 października 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gdańska wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 18 listopada 2017 r. skarżącemu zostało wydane przez DVLA, tj. organ zajmujący się wydawaniem praw jazdy w Wielkiej Brytanii, zagraniczne prawo jazdy nr [...], potwierdzające poniższe uprawnienia Skarżącego w zakresie prowadzenia pojazdów.

1. Kat. A - data nabycia 19.01.2013 r., data ważności 21.11.2048 r., Ograniczenia: 79(3);

2. Kat. AM - data nabycia 18.11.2017 r., data ważności: 21.11.2048 r" Ograniczenia: 122;

3. Kat. B - data nabycia 18.02.2003 r" data ważności 21.11.2048 r., Ograniczenia: 70 PL;

4. Kat. BE - data nabycia 16.12.2021 r., data ważności: 21.11.2048 r.;

5. Kat. B1 - data nabycia 18.02.2003 r., data ważności: 21.11.2048 r.

W dniu 14 października 2022 r. M. K. złożył w Urzędzie Miejskim w Gdańsku wniosek o wydanie wtórnika brytyjskiego prawa jazdy, z uwagi na jego utratę. Wniosek złożył wraz ze wszystkimi wymaganymi dokumentami.

Po uzyskaniu wymaganych danych od organu brytyjskiego w dniu 18 października 2022 r. został skarżącemu wydany wtórnik prawa jazdy zgodnie ze złożonym wnioskiem, ważny do dnia 24 października 2037 r., tj. na okres 15 lat przy czym na wtórniku umieszczono kod 71.

Nowo wydany dokument prawa jazdy udostępniany osobie wnioskującej o jej wydanie z powodu zmiany danych w nim zawartych (analogicznie tym bardziej w przypadku utraty dokumentu) powinien poza wnioskowaną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim (...).

Organ podkreślił, że skarżący nie wystąpił z wnioskiem o wymianę zagranicznego prawa jazdy na krajowe, a wyraźnie zwrócił się o wydanie wtórnika utraconego zagranicznego dokumentu, co wyklucza możliwość weryfikacji posiadanych przez skarżącego uprawnień przez organ, który po otrzymaniu określonych wymaganych przepisami informacji, w drodze czynności materialno- technicznej dokonuje ich przeniesienia na krajowy blankiet prawa jazdy z uwzględnieniem przepisów szczególnych. Treść wtórnika dokumentu prawa jazdy stanowi odtworzenie treści utraconego lub zniszczonego prawa jazdy

Przedmiotowy dokument został wydany na podstawie obowiązujących w dacie wykonania tej czynności materialno-technicznej przepisów prawa, tj. ustawy oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231). Zgodnie z obowiązującymi w dniu 24 października 2022 r. przepisami, organ administracji wydał skarżącemu wtórnik zagranicznego prawa jazdy na okres 15 lat, wpisując ten termin również w rubryce 11 prawa jazdy. Zaskarżona czynność materialno-techniczna nie była spowodowana błędem, a wynikała z obowiązujących w dacie czynności przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 53§2 p.p.s.a. skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki by pomimo uchybienia terminu do zaskarżenia czynności wydania wtórnika prawa jazdy uznać, że nastąpiło to bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że przy wydaniu skarżącemu wtórnika prawa jazdy nie pouczono go o przysługującym mu prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

W konsekwencji, skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Nie mogło ono przynieść zamierzonego przez skarżącego rezultatu w postaci merytorycznej kontroli zgodności z prawem zakwestionowanej przez niego czynności. Dopiero w pouczeniu udzielonym skarżącemu przez SKO w Gdańsku wskazano mu właściwą, sądowoadministracyjną drogę prowadzącą do przeprowadzenia takiej kontroli.

Skarga do sądu administracyjnego, wniesiona w terminie wskazanym przez SKO nie została wprawdzie wniesiona za pośrednictwem Prezydenta Miasta Gdańska, lecz wpłynęła do sądu jeszcze przed upływem wskazanego przez Kolegium terminu, zaś zgodnie z art. 54§4 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego.

Wobec powyższych okoliczności, Sąd był uprawniony, by merytorycznie rozpoznać skargę M. K. na czynność wydania mu wtórnika prawa jazdy.

Sad w składzie rozpoznającym sprawę podziela w pełni ukształtowaną orzeczeniami NSA wydanymi w zbliżonych stanach faktycznych, dotychczasową linię orzecznictwa ( wyrok z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20; wyrok z dnia 10 listopada 2021r., sygn. akt II GSK 2030/21; wyrok z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 984/23,).

Istota sporu sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy Prezydent Miasta Gdańska był uprawniony do wpisania w rubryce 11 wydanego skarżącemu wtórnika prawa jazdy dat ważności uprawnień do kierowania pojazdami poszczególnych kategorii.

Stosownie do treści art.18 ust.1 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Natomiast przepis art.18 ust.2 u.k.p. stanowi, że na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej:

1) wtórnik dokumentu pod warunkiem:

a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny albo

b) zwrotu zniszczonego dokumentu;

2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

Skarżący wystąpił o wydanie wtórnika dokumentu prawa jazdy z powodu jego utraty (zgubienia), składając stosowne w tym względzie oświadczenie.

W wydanym skarżącemu dokumencie prawa jazdy (wtórniku brytyjskiego prawa jazdy wydanego skarżącemu w okresie członkostwa Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej) zostały zamieszczone kategorie B, B1 i AM, których ważność ograniczono w czasie poprzez wpisanie dat ważności uprawnień tych kategorii do dnia 18 października 2037 r. (termin ważności prawa jazdy jako dokumentu). Wskazane kategorie prawa jazdy były uwzględnione w brytyjskim dokumencie prawa jazdy, który został przez skarżącego utracony, z oznaczeniem jednak innej daty ważności uprawnień określonej na 21 listopada 2048 r.

Wtórnik dokumentu, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1 u.k.p., wydawany osobie wnioskującej, z powodu jego zaginięcia powinien, poza ewentualną zmianą wynikającą ze zmiany okoliczności faktycznych, jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą ingerować w zakres posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.

Przepis §29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". W przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.

Z kolei na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie - data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo lub z terminem dłuższym niż okres ważności prawa jazdy uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte w innym państwie, tracą ważność.

Skarżący nabył bezterminowe uprawnienia do prowadzenia pojazdów w określonych kategoriach wynikających z polskiego prawa jazdy, wydanego mu w 2003r. Zostały one jednak zastąpione ograniczeniami związanymi z wiekiem 70 lat kierowcy - zastosowanymi przez władze brytyjskie w wydanym przez nie prawie jazdy w 2017 r. Ograniczeń tych skarżący nie zakwestionował w żaden sposób i w tej sytuacji nie jest możliwy powrót do określenia bezterminowych uprawnień wynikających z prawa jazdy z 2003 r., które zostało w pełni zastąpione przez prawo jazdy brytyjskie. Zgodnie z ograniczeniami w nim zawartymi zaś uprawnienia skarżącego do prowadzenia pojazdów poszczególnych kategorii wygasają w 2048 r.

Skoro skarżący posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów, tracące ważność dopiero w 2048 r., to żaden przepis prawa nie pozwalał organom administracji, przy braku nowych okoliczności faktycznych, na jakiekolwiek skrócenie ważności tych uprawnień.

W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 146 §1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność czynności wydania wtórnika prawa jazdy w zakresie dotyczącym wpisu dotyczącego ważności uprawnień do kierowania pojazdami wynikających z dokumentu prawa jazdy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku wobec uwzględnienia skargi.

Rzeczą organu, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, będzie wydanie skarżącemu wtórnika brytyjskiego prawa jazdy, którego treść odzwierciedlać będzie terminy ważności uprawnień określone w utraconym przez skarżącego oryginale dokumentu.