Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1009/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 58-60, art. 126, art. 105
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 18 ust. 2 i ust. 3, art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zmiany do wniosku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2009r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: OR ARiMR), po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa "S" spółka z o.o., , powołując się na przepis art. 123, 126 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: Kpa), utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] września 2009r. odmawiające przywrócenia spółce terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2004.

Stan faktyczny niniejszej sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu [...] kwietnia 2009r. Przedsiębiorstwo "S" spółka z o.o. złożyła w BP ARiMR dwa wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 z zaznaczeniem w ich treści, że celem złożenia ich jest - w jednym z nich - "zmiana do wniosku", a w drugim "korekta wniosku". Wraz z tak oznaczonymi wnioskami spółka złożyła pismo "przewodnie" z dnia [...] kwietnia 2009r., w którym wniosła o przyjęcie tego z nich, który jest "stosowny do sytuacji" i o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. w sprawie przyznania płatnościbezpośrednich za rok 2004 poprzez uwzględnienie dodatkowej powierzchni posiadanych przez spółkę gruntów rolnych tj. 631,0745 ha, na które w roku 2004 zostały zawarte umowy użyczenia (zamienione następnie na umowy dzierżawy) z Ł.B. (209,28 ha), A.B. (243,1045 ha) i z R.C. (178,69 ha), a które w rzeczywistości, zgodnie ze stanowiskiem sądów, pozostawały w posiadaniu spółki, uprawnionej w zw. z tym do dopłat bezpośrednich. Zaś na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku wniosła o :

1. zmianę wskazanej decyzji na podstawie art. 155 Kpa lub

2) wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i uchylenie decyzji dotychczasowej oraz wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy,

3) przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W uzasadnieniu powyższego pisma spółka podnosiła, że w 2004r. złożyła wniosek o przyznanie dopłat bezpośrednich do areału gruntów rolnych liczącego 332,6870 ha. Wskazaną decyzją spółce przyznana została płatność bezpośrednia zgodnie z wnioskiem. W dniu [...] kwietnia 2009r. pełnomocnik Ł.B. adw. A.G., z uzyskanego odpisu wyroku NSA z dnia 12 lutego 2009r., powzięła informację, iż organy administracji i sądy administracyjne uznały, że wydzierżawione przez Ł.B. i innych grunty rolne pozostawały w posiadaniu spółki, która prowadziła na nich działalność rolniczą. Spółka podnosiła, iż z tych przyczyn zasadne jest złożenie korekty do wniosku. Wywodziła, że w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku zasadna jest zmiana wskazanej decyzji w trybie art. 155 Kpa lub wznowienie postępowania nią zakończonego, wskazując na okoliczności, które - jej zdaniem - uzasadniają te żądania. Natomiast uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 roku w oparciu o przepis art. 58 Kpa, wywodziła, iż uchybienie obowiązującego terminu (ustalonego na okres od [...] marca do [...] maja 2004 roku) nastąpiło bez jej winy, albowiem do czasu zapoznania się z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostawała w przekonaniu o prawidłowości i skuteczności zawartych umów dzierżawy. Wskazywała, iż dopiero uzasadnienie wyroku NSA wyprowadziło ją z błędnego przekonania co do osób będących faktycznymi posiadaczami i użytkownikami gruntów rolnych objętych wskazanymi umowami. Tym samym uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich na dodatkowy areał nastąpiło bez winy spółki. Jej zdaniem w sprawie nie może mieć zastosowania aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051), która w art. 19 ust. 3 wyłącza możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich albowiem wniosek dotyczy płatności za 2004r. i zgodnie z ogólnymi regułami temporalnymi należy stosować prawo obowiązujące w tamtym okresie. W "piśmie uzupełniającym" z [...] lipca 2009r. dotyczącym żądania wznowienia postępowania strona doprecyzowała okoliczności, jej zdaniem, uzasadniające wszczęcie postępowania wznowieniowego oraz podnosiła, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2004r., wskazujący zaniżony areał, został złożony przez nią w terminie, zaś "obecnie następuje tylko jego korekta w zakresie deklarowanej powierzchni".

Pismem z dnia [...] września 2009r. Kierownik BP ARiMR poinformował stronę, że wnioski w przedmiocie zmiany decyzji oraz wznowienia postępowania zostaną rozpoznane w do [...] października 2009r.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2009r. organ ten, po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zmiany wniosku o przyznanie płatności, powołując się na przepis art. 59 § 1 i 2 Kpa, odmówił przywrócenia spółce terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2004.

W uzasadnieniu Kierownik BP ARiMR podniósł, iż w dniu [...] czerwca 2004r. spółka, składając w Biurze wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oświadczyła m.in., że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdej zmianie dotyczącej wykorzystywanych gruntów, powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, tym samym posiadała ona wiedzę odnośnie faktu, iż płatności bezpośrednie przyznawane są na wniosek beneficjenta wyłącznie do areału przez nią zgłoszonego, w tym, że to wnioskodawca decyduje jaka powierzchnia uprawianych działek zostanie do dopłat zadeklarowana. Kierownik BP ARiMR, analizując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zmiany do wniosku podkreślił, iż przywrócenie terminu jest instytucją prawa procesowego, mającą na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. Na podstawie tychże przepisów organ administracji jest uprawniony do przywracania terminów przewidzianych wyłącznie przepisami prawa procesowego, a nie materialnego. Organ podniósł, iż zarówno termin złożenia wniosku, jak i wszelkich zmian do wniosku jest terminem materialnoprawnym, określonym w przepisach prawa krajowego i unijnego obowiązujących w 2004 roku tj. ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej płatności obszarowej dla republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, jak również aktualnie obowiązujących przepisów ustawy 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008r., Nr 35, poz. 217 ze zm.) i Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Organ I instancji wskazał, iż w 2004r. termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności został wyznaczony na okres od [...] kwietnia do [...] czerwca 2004r., przy czym wnioski złożone po dniu 15 czerwca, lecz nie później niż do 30 czerwca 2004r., uznawane były za złożone z zachowaniem terminu. W przypadku zmian do wniosku, polegających na dodaniu działek rolnych, ostatnim dniem do złożenia zmiany deklaracji był - stosownie do dyspozycji art. 4 ust. 2 ww. rozporządzenia 2199/2003 - dzień 15 lipca 2004r. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku, organ I instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok.

W zażaleniu z dnia [...] września 2009r. spółka zarzuciła, iż ubiegała się wyłącznie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich, a nie o przyznanie dopłat ONW. Wywodziła, że wniosek o dopłaty bezpośrednie na dodatkowy areał został złożony dopiero, gdy spółka z uzasadnienia wyroku NSA ostatecznie powzięła informację, że to nie poddzierżawcy, ale ona była w posiadaniu areału wskazanego w korekcie wniosku. Zarzucała, ze nie sposób zgodzić się z argumentacją organu, że na przeszkodzie przywrócenia terminu stoją przepisy prawa materialnego, w tym ustawa o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Wywodziła, że dopiero ustawa z dnia 27 stycznia 2007 roku wyłączyła możliwość przywrócenia terminu. Analogicznego zapisu nie było w ustawie o płatnościach obowiązującej w 2004 roku, co może oznaczać, że w stosunku do wniosków za rok 2004 termin do złożenia wniosku za ten rok może podlegać przywróceniu. Zarzucała, iż do jej argumentacji w tym przedmiocie organ I instancji się nie odniósł. Zdaniem strony, organ dopuścił się też naruszenia przepisów prawa materialnego zawartych w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku bowiem nie wynika z nich by terminu do złożenia wniosku nie można przywrócić. W ocenie strony, przepisy wspólnotowe przewidują bowiem możliwość złożenia zmiany do wniosku po upływie ustalonego terminu w sytuacji, gdy przyczyną opóźnienia jest siła wyższa lub inne nadzwyczajne okoliczności. Za takie nadzwyczajne okoliczności zaistniałe w sprawie uznać należy stanowisko Agencji, zbieżne ze stanowiskiem spółki i stanowiskiem poddzierżawców, z którego Agencja wycofała się, ale już po upływie ustawowych terminów oraz ostateczny wyrok NSA zamykający drogę dalszego postępowania sądowego.

Powołanym na wstępie postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2009r. Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zastosował w sposób właściwy obowiązujące przepisy prawa, tj. przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. Dyrektor OR ARiMR podniósł, iż w 2004r. (tj. w pierwszym roku, w którym przyznawane były płatności) wyznaczony został dodatkowy termin na składanie wniosków. Zgodnie bowiem z art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w 2004r. wnioski o płatność w 2004r. producent rolny składał w terminie od dnia [...] kwietnia do dnia [...] czerwca. Ustawą z dnia 18 czerwca 2004r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych termin ten został przesunięty. Stosownie do dyspozycji art. 12 tej ustawy wnioski złożone po dniu 15 czerwca 2004r., lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2004r., uznawane były za złożone z zachowaniem terminu. Natomiast dzień [...] lipca 2004r. to termin uwzględniający dodatkowe 25 dni na składanie wniosków z sankcjami w wysokości 1% za każdy dzień roboczy, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że ostatecznym terminem do wprowadzania przez producentów rolnych zmian do wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zgodnie z art. 1 i art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1111/2004 z dnia 14 czerwca 2004r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2199/2003 ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji był dzień 15 lipca 2004r. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r., za wyjątkiem przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48, złożenie wniosku z opóźnieniem ponad 25-dniowym było niedopuszczalne. Wskazał, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami podlegały zgłoszeniu właściwej władzy na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Za wyjątkowe okoliczności mogły być w szczególności uznane takie wydarzenia jak śmierć rolnika, długotrwała niezdolność rolnika do pracy, groźna klęskę żywiołowa powodującą poważne skutki dla gruntów rolnych gospodarstwa. Wskazał, iż strona nie zgłaszała Kierownikowi BP ARiMR żadnego z działań siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych. Organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu I instancji, wskazał również, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu. Przywracanie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej przez uczestników postępowania, przy czym instytucji tej nie można zastosować do terminów materialnoprawnych dokonania czynności procesowych. Terminy prawa materialnego podlegają przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Ponieważ terminy do składania wniosków i zmian do wniosków są terminami wynikającym z prawa materialnego, nie mają do nich zastosowania zasady przywracania terminów ustanowione w art. 58-60 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto organ II instancji wskazał, iż regulacje prawne zawarte w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. mają zastosowanie w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów pomocowych rozpoczynających się po dniu 1 stycznia 2005r. Wyjaśnił, również, że organ I instancji nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminy do złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW, lecz dokonując rozstrzygnięcia w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie za rok 2004 jedynie prawidłowo przytoczył nazwę druku wniosku i zmiany do wniosku obowiązującego w roku 2004, wspólnego dla tych dwóch rodzajów platności. W ocenie Dyrektora OR ARiMR "sytuacja przedmiotowej zmiany do wniosku na rok 2004 z dnia [...] kwietnia 2009 r. pozostaje niezmienna", bowiem zarówno przepisy prawa zawarte w ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2199/2003, jak i w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004, poza przypadkami siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie przewidują przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Mając zatem na względzie, że zmiana do wniosku została przez stronę złożona po upływie terminu wskazanego w przepisach prawa materialnego, prawidłowym rozstrzygnięciem była odmowa przywrócenia terminu. Na marginesie organ odwoławczy wywiódł , iż – nawet przy założeniu, że termin do złożenia zmiany do wniosku miałby charakter terminu procesowego – nie zaistniały w sprawie przesłanki do jego przywrócenia bowiem spółka nie zachowała 7-dniwego terminu oraz jego uchybienie nastąpiło z jej winy. Stan posiadania gruntów znany był bowiem spółce jeszcze przed orzeczeniem NSA, a wiedzę o posiadaniu stosownych działek miała ona już od chwili złożenia wniosku o płatności.

Pismem z dnia [...] października 2009r. Przedsiębiorstwo "S" spółka z o.o., reprezentowane przez radcę prawnego K.G., wniosło skargę w której zarzuciło zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego tj. art. 77 § 1, 80 w zw. z art. 140 Kpa poprzez ustalenie, że spółka nie zachowała 7 - dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz, że jego uchybienie nastąpiło z winy skarżącej podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. przepisów prawa materialnego zawartych m.in. w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., a w szczególności art. 48 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. poprzez ich niezastosowanie.

3. art. 58 Kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania do przywrócenia terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2008r., Nr 170, poz. 1051 ) w związku z ustawą z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. z 2004r., Nr 6 , poz. 40 ) wskazuje, iż termin ten może być przywrócony.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz poniesionych kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżąca wywodziła, iż istota problemu sprowadza się do odmowy przywrócenia terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności. Zwróciła uwagę na regulację art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wyłączającą możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak również podkreśliła, że we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru nie było analogicznej regulacji. W ocenie strony skarżącej oznaczać to może, iż dopuszczalne było przywracanie tego terminu.

Ponadto w skardze wskazano, że przepisy wspólnotowe przewidują możliwość złożenia zmiany do wniosku po upływie ustalonego terminu w przypadku, gdy jest to usprawiedliwione siłą wyższą lub innymi nadzwyczajnymi okolicznościami, o czym stanowi art. 48 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. Zdaniem spółki, przepisy te pełnią podobną funkcję, co instytucja przywrócenia terminu z Kodeksu postępowania administracyjnego i winny znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Tak jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, ponownie podnosiła w skardze, iż złożenie zmiany do wniosku po terminie było usprawiedliwione, a za wyjątkową okoliczność można uznać działanie w zaufaniu do organów administracji, które akceptowały sposób uzyskiwania dopłat funkcjonujący w spółce. Zakwestionowanie tej praktyki dopiero po upływie ustawowych terminów uniemożliwiło jej złożenie zmian do wniosku w obowiązującym terminie. Strona skarżąca zaznaczyła, że zakwestionowanie tej praktyki po upływie ustawowych terminów uniemożliwiło złożenie zmiany do wniosku we właściwym terminie. Za wyjątkową okoliczność można również potraktować błąd skarżącego co do podmiotu posiadającego i uprawiającego grunty rolne. Skarżąca była przekonana, że grunty te są w posiadaniu poddzierżawców i im się należą, jako osobom utrzymującym grunty we właściwej kulturze rolnej. Ostatecznie okazało się jednak, że to strona skarżąca (jako posiadacz) winna otrzymać dopłaty do gruntów rolnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 roku pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe. Jednocześnie oświadczył, iż "wyjątkowe okoliczności" o których mowa w skardze ustąpiły z dniem zapoznania się pełnomocnika A.G. z uzasadnieniem wyroku NSA i przekazaniem tej wiedzy prezesowi skarżącej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem (legalności), uznać należało, że badany akt nie narusza prawa materialnego, zaś w toku postępowania poprzedzającego jego wydanie nie doszło do uchybień przepisów proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co warunkuje wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. W ocenie Sądu bowiem ani zarzuty skargi, ani kontrola sprawowana przez sąd administracyjny w granicach wyznaczonych przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r., Nr 153, Nr 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako: ppsa) nie dostarczyła podstaw do zastosowania przepisu art. 145 ppsa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowo- administracyjnej pozostawało wyłącznie zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych pozostałe wnioski skarżącej zgłoszone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 roku są przedmiotem odrębnego postępowania i będą przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć.

Poddając kontroli legalności wskazane akty należy na wstępie stwierdzić, iż w powołanym piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 roku skarżąca nie zawarła wprost żądania przywrócenia terminu do złożenia zmiany (korekty) wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich za rok 2004. Jego lektura pozwala stwierdzić, iż wyartykułowany w nim został jedynie – jako ewentualny - wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie. Jednakże wnikliwa analiza treści powołanego pisma – ocenie Sądu – uprawniała organy do uznania, iż, ze względu na konstrukcję żądania strony i przywołaną w nim argumentację, w istocie zasadniczym żądaniem strony (prócz zgłoszonych ewentualnie) było nieuwzględnienie przez organ – przy rozpatrywaniu wniesionej [...] kwietnia 2009r. zmiany do wniosku za 2004r. - faktu upływu terminów do dokonania takiej zmiany, czyli w konsekwencji żądanie przywrócenia terminu do dokonania takiej czynności jak zmiana do wniosku polegająca na zgłoszeniu dodatkowego areału działek pozostających w posiadaniu wnioskodawcy i przez niego użytkowanych. Tak więc należało uznać, iż organy prawidłowo za przedmiot postępowania uznały przywrócenie terminu do złożenia zmiany do wniosku o dopłaty bezpośrednie za 2004 r. i podjęły rozstrzygnięcie w tym właśnie przedmiocie. Należy bowiem mieć na uwadze, iż skarżąca wniosek o takie dopłaty złożyła w dniu [...] czerwca 2004 r. i w wyniku jego rozpoznania zapadła - zgodna z żądaniem strony - ostateczna decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych. Istotnym pozostaje również i to, że sama skarżąca w toku dalszego postępowania nie zanegowała takiego "odczytania przez organ" jej żądania. Mając na uwadze tak określony przedmiot postępowania administracyjnego rolą organów rozpoznających tenże wniosek było więc przede wszystkim ustalenie czy i jaki termin został przewidziany dla możliwości dokonania zmiany wniosku o płatności bezpośrednie, polegającej na zgłoszeniu do dopłat dodatkowych działek rolnych, w dalszej zaś kolejności rozważenie, w kontekście uprzedniego ustalenia, charakteru prawnego takiego terminu.

Ustalając przepisy prawa krajowego mające w sprawie zastosowanie, wskazać należy na dyspozycję art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zgodnie z którym do postępowań w sprawach przyznania płatności, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Biorąc pod uwagę treść tak sformułowanego przepisu intertemporalnego oraz ostateczny charakter decyzji Kierownika BP ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r., wskazać należy, iż zastosowanie w sprawie znajduje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie, co podnosi strona skarżąca, uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Odnosząc się do zapisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podnieść trzeba, że nie przewiduje ona możliwości dokonania zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, z tego też względu nie zawiera ona również przepisów, które dawałyby możliwość przywrócenia terminu do dokonania takiej zmiany. Ustawodawca na gruncie art. 18 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy zakreślił wyłącznie termin na dokonanie czynności polegającej na złożeniu wniosku o przyznanie płatności oraz wskazał, iż termin dla jej dokonania nie podlega przywróceniu. Podobnie w obowiązującej uprzednio ustawie z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm. ) wynikały jedynie terminy do złożenia wnisków o płatności. Z art. 12 tej ostatniej ustawy wynika, iż w 2004 roku wnioski o dopłaty bezpośrednie w 2004r. mogły być składane w terminie od [...] kwietnia do [...] czerwca 2004 roku. Za złożone z zachowaniem terminu uważane były też wnioski złożone po 15 czerwca lecz nie później niż do 30 czerwca 2004r. Ustawa ta nie zawierała unormowań dotyczących możliwości składania zmian do wniosków jak i kwestii przywracalności wynikających z niej terminów.

Ustalając termin do złożenia zmiany wniosku w oparciu o mające bezpośrednie zastosowanie akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej, zwrócić należy uwagę, iż przywołane w skardze - jako naruszone - rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniach Rady (WE) nr 479/2008 ( Dz.Urz.UE L nr 141, str. 18 ), dopuszczające m.in. możliwość dodania działek do pojedynczego wniosku ( art. 15), nie znajduje zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, bowiem obowiązuje ono wyłącznie w odniesieniu do wniosków pomocowych dotyczących okresów po 1 stycznia 2005r. Stosownie bowiem do treści art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w kwestii wniosków pomocowych dotyczących okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r. obowiązuje nadal rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy, ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 ( Dz.Urz.UE L nr 327, str. 11 ). Z tego względu, mając na uwadze, iż złożona przez spółkę zmiana wniosku dotyczy roku 2004 stwierdzić należy, iż w sprawie tej zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. oraz skorelowanego z nim rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 26 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji ( DZ.Urz.UE L nr 328, str. 21).

Zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003, ustanawiającego zasady przejściowe dla nowych Państw Członkowskich, dla zmian wniosków w ramach systemu Jednolitej Płatności Obszarowej w rozumieniu art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (tj. polegających na dodaniu do wniosku indywidualnych działek rolnych dotychczas niewskazanych, jak również wprowadzeniu zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy) terminem, o którym mowa w art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 2419/2001 (tj. w którym powiadamia się pisemnie właściwe władze o dodaniu działek rolnych bądź zmianach) jest dzień 15 lipca 2004r. W myśl art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z wyjątkiem siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48, złożenie wniosku o pomoc obszarową po terminie ustanowionym w odpowiednich przepisach sektorowych prowadzi do obniżenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot do otrzymania których rolnik byłby uprawniony, jeśli wniosek o pomoc zostałby wniesiony w terminie. Jeśli opóźnienie wynosi 25 dni kalendarzowych wniosek uznawany jest za niedopuszczalny. W myśl ustępu 2 dokonanie zmiany do wniosku o pomoc obszarową po ostatecznym terminie zasiewu określonym w art. 8 ust 2 prowadzi do obniżki za każdy dzień roboczy kwot odnoszących się do rzeczywistego użytkowania danych działek rolnych. Zmiany do wniosku o pomoc obszarową są przyjmowane jedynie do ostatniego dnia składania wniosków o pomoc obszarową, określonego w ustępie 1. Jednakże gdy termin ten jest wcześniejszy lub taki sam jak ostateczny termin zasiewu określony w art. 8 ust. 2 to zmiany do wniosku o pomoc obszarową uznaje się za niedopuszczalne po ostatecznym możliwym terminie.

Na tle przywołanych regulacji krajowych i wspólnotowych rozważenia wymagał charakter przewidzianych w nich terminów do złożenia wniosku lub zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Charakter terminu determinował bowiem w zasadniczy sposób ocenę legalności kontrolowanego aktu. Przyjęcie procesowego charakteru rozważanych terminów skutkowałoby bowiem uznaniem możliwości zastosowania w sytuacji ich upływu instytucji przywracania terminu regulowanej przepisami art. 58- 60 Kpa. Z kolei uznanie, że są one terminami prawa materialnego ( przedawnienia ) prowadzić musi do uznania, iż ich upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności i możliwość ich przywracania jest co do zasady wyłączona. Termin materialnoprawny nie podlega bowiem przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny, iż tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, s. 333). Termin materialny może być "przywrócony" jednakże tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996r., sygn. akt OPK 19/96)

Analiza przedstawionych uregulowań wskazuje, że w przepisach prawa krajowego (tj. ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uregulowana została jedynie ramowo materia dotycząca terminów składania wniosków. Przy czym w tej pierwszej ustawie zawarto unormowania dotyczące wyłącznie roku 2004. Natomiast kwestia możliwości składania wniosków po terminach wynikającym z ustaw krajowych, a nadto zmian do wniosków i terminów dla dokonania tych czynności oraz skutków przekroczenia terminów znalazła swe uregulowania w przywołanych przepisach wspólnotowych. Odnosząc się do wynikających z obu ustaw krajowych terminów składania wniosków o dopłaty bezpośrednie należało uznać, iż mają one charakter terminów materialnoprawnych . Na przeszkodzie uznaniu ich za terminy prawa procesowego ( przywracalnego ) stoi bowiem fakt, iż nie odnoszą się one do czynności podejmowanych w toku postępowania administracyjnego, ale dopiero skutkują jego wszczęciem. Mimo, iż ustawodawca nie przewidział tego wyraźnie, to należało uznać – i to na gruncie ustawy z 18 grudnia 2003r. jak i aktualnie obowiązującej ustawy z 26 stycznia 2007r. - iż upływ terminów do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie prowadzi do wygaśnięcia uprawnienia do przyznania takiej płatności. Po upływie tych terminów możliwe było jeszcze złożenie wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich za 2004 rok po terminie lub jego zmiana wniosku, jednakże na warunkach wynikających z powołanych przepisów wspólnotowych i nie później jednak niż do dnia 15 lipca 2004r. (z konsekwencjami w postaci obniżek płatności za maksymalnie 25 dni opóźnienia). Po upływie wskazanej daty uprawnienie do żądania przyznania płatności wygasło. Za poglądem, iż upływ terminu wywołuje skutki w zakresie bytu uprawnienia do uzyskania płatności, a nie jedynie możności dokonania czynności o charakterze procesowym przemawia fakt, iż złożenie wniosku po 30 czerwca lub później zmiany do wniosku po terminie ale nie później niż do 15 lipca 2004 roku powoduje obniżenie płatności (art. 13 rozporządzenia nr 2419/2001). Tym samym upływ czasu, którego dotyczy regulacja określająca termin składania czy zmiany wniosku wywołuje skutki co do zakresu uprawnienia aż do całkowitego wygaśnięcia. Przekroczenie ostatecznego terminu (15 lipca 2004r.) powoduje wygaśnięcie możności żądania przyznania płatności. Materialnoprawny charakter omawianych terminów stanowi o niemożności stosowania wobec nich przepisów art. 58-60 Kpa o przywracaniu terminów. Dodać przy tym należy, że nie ma żadnych racjonalnych przesłanek przemawiających za możnością odmiennego charakteru terminu do złożenia i do zmiany wniosku. W związku z tym należało podzielić stanowisko organów, prawidłowo kwalifikujących terminy do złożenia zmiany wniosku jako termin prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że ograniczał on w czasie realizację prawa do otrzymania dopłat do dodatkowo zadeklarowanych gruntów, a jego uchybienie wywołało określone skutki w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W rozpoznawanej sprawie będzie to brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku spółki, uwzględniającego zwiększenie deklarowanych do dopłat bezpośrednich działek rolnych, a w konsekwencji przyznania dopłat do tych gruntów. Zwrócić należy uwagę, co podnosi orzecznictwo, że ustanowienie określonego terminu jako materialnoprawnego ma na celu ukształtowanie w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie można zmienić, tym samym jego ustanowienie ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2008r., sygn. akt II SA/Bk 126/08). W ocenie tutejszego Sądu, oceniając charakter terminu do złożenia zmiany do wniosku, należy mieć również na względzie, iż ustalenie w sposób kategoryczny terminów do dokonania zmiany do wniosku podyktowane jest przede wszystkim koniecznością zapewnienia organowi możliwości zweryfikowania wniosku m.in. poprzez dokonanie kontroli (w tym także kontroli na miejscu) obejmującej zadeklarowane we wniosku działki, w dalszej zaś kolejności rozdysponowania (przyznania i przekazania wnioskodawcy) płatności na dany rok. Podkreślenia wymaga również i to, że postępowanie w sprawie przyznawania płatności prowadzone jest co roku i corocznie, a ARiMR ma obowiązek rozliczać się ze środków finansowych przeznaczonych na wypłaty dla rolników.

W związku z uznaniem materialnoprawnego charakteru terminów do złożenia i zmiany wniosku uznać należało za nieuzasadnione zarzuty skargi zawarte w pkt 1 i 3 skargi, a sprowadzające się do twierdzeń o niezastosowaniu instytucji przywrócenia terminu z art. 58 Kpa i wadliwej ocenie materiału dowodowego w kontekście istnienia przesłanek do uznania, iż w okolicznościach sprawy zaszły podstawy do uznania, iż uchybienie terminu nastąpiło w wyniku okoliczności przez stronę niezawinionych, co dawało podstawy do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia zmiany do wniosku polegającej na zadeklarowaniu do dopłat dodatkowych działek rolnych.

Odnośnie zarzutu z pkt 2 to zdaniem skarżącej, możliwe było – wbrew odmiennemu stanowisku organu – skuteczne złożenie przez nią zmiany do wniosku po obowiązującym dla tej czynności terminie, a to zważywszy na wyjątkowe okoliczności zaistniałe w sprawie. To stanowisko skarżąca wywodziła z regulacji przepisu art. 48 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 . Zgodne z powołanym przepisem przypadki siły wyższej i wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami podlegają zgłoszeniu właściwej władzy na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty uznania tych okoliczności (ust. 1). W ust. 2 art. 48 wskazany został przykładowy katalog okoliczności, które mogą być uznane za wyjątkowe (np. śmierć rolnika, długotrwała niezdolność do pracy, groźna klęska żywiołowa, zniszczenie budynków gospodarskich, epizootia atakująca inwentarz). Skarżąca, w kontekście tej regulacji zarzucała, iż organ bezpodstawnie nie uznał takich okoliczności jak zakwestionowanie przez organy i sądy umów dzierżawy po upływie ustawowych terminów do złożenia zmiany do wniosku we właściwym terminie i błąd skarżącej co do podmiotu posiadającego i uprawiającego grunty rolne uwagę za wyjątkowe okoliczności umożliwiające skuteczne złożenie zmiany do wniosku po terminie, co powodowałoby jego swoiste "przywrócenie". W związku z tym wskazania wymaga, że organ odwoławczy nie poddawał ocenie podnoszonych przez spółkę – jako wyjątkowe – okoliczności. Przytaczając regulacje art. 48 stwierdził jedynie, że skarżąca nie dokonała ich zgłoszenia na zasadach i w terminie wynikającym z cytowanego przepisu. Z kolei analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że powoływane przez spółkę okoliczności wskazała ona jako "wyjątkowe" w rozumieniu przepisu art. 48 ust. 1 rozporządzenia 2419/2001 dopiero na etapie zażalenia z dnia [...] września 2009 r. Wcześniej były one podnoszone jedynie jako uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zmiany wniosku. Nawet gdyby zażalenie to traktować jako zgłoszenie o którym mowa w art. 48 ust. 1, to dla jego dokonania przekroczony został wymagany prawem termin. Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż momentem ustania tych wyjątkowych okoliczności było zapoznanie się adw. A.G. z uzasadnieniem wyroku NSA przeciwko Ł.B. ( jak ustalił Sąd chodzi w istocie o dwie sprawy II GSK 728/08 i II GSK 727/08 w których wyrok wydany został w dniu 12 lutego 2009r.) i przekazanie informacji o jego treści prezesowi skarżącej – jak wynika z pisma z dnia [...] kwietnia 2009 roku - co miało miejsce [...] kwietnia 2009 r. A zatem 10 - dniowy termin o jakim mowa w art. 48 ust. 1 upłynął z dniem 4 maja 2009 r. W ocenie Sądu nie można przy tym formułować pod adresem organu I instancji zarzutu, iż odnosząc się do pisma strony z dnia [...] kwietnia 2009 roku, z urzędu nie rozważał przyczyn podnoszonych przez skarżącą jako "wyjątkowych okoliczności" w rozumieniu art. 48 ust. 2 rozporządzenia 2419/2001. Już bowiem pobieżna lektura wskazanych w tym przepisie przykładów okoliczności wyjątkowych wskazuje, iż te podnoszone przez stronę odbiegały dalece od wskazówek prawotwórcy co do charakteru tych przypadków. Zresztą konieczność ich zgłoszenia na piśmie i w określonym terminie prowadzi do wniosku, iż w zakresie kwalifikacji okoliczności wskazywanych przez rolnika jako "wyjątkowe" organ działa na wniosek, a nie z urzędu. Należy również zwrócić uwagę, iż stronie skarżącej zdaje się umykać z pola widzenia fakt, iż jej działanie polegające na złożeniu wniosku o dopłaty na areał wskazany we wniosku z dnia [...] czerwca 2004 roku było wynikiem świadomego zamiaru i zorganizowanego działania. Lektura – znanych stronie i organowi - uzasadnień wyroków sądów obu instancji w sprawach przeciwko Ł.B. (II GSK 728/08 i II SA/Go 14/08 oraz II GSK 727/08 i II SA/Go 13/08) pozwala na jednoznaczny wniosek, że w wyniku świadomego działania spółka zawarła pozorne umowy użyczenia (dzierżawy) z zamiarem posłużenia się nimi w celu uzyskania takiego fikcyjnego podziału posiadanego areału działek rolnych by płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (przysługujące do ograniczonej powierzchni gruntów) uzyskać na cały areał. Konsekwencją takiego działania w zakresie płatności ONW było złożenie wniosku o płatności bezpośrednie na tak samo "podzielony" areał. Strona skarżąca posiadała najlepszą wiedzę co do tego, kto w roku 2004 faktycznie posiadał i uprawiał grunty rolne nieujęte we wniosku z dnia [...] czerwca 2004r. Przywołać w tym miejscu należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. Wniosek o przyznanie dopłat do gruntów rolnych zawiera oświadczenie wnioskodawcy co do wielkości posiadanych gruntów rolnych, a zatem co do zasady to on, a nie Agencja ponosi za nie odpowiedzialność (wyrok z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt II GSK 1115/08).

W ocenie Sądu nie jest także uzasadnione przekonanie strony skarżącej, iż wystąpienie (rzeczywiste) wyjątkowych okoliczności w rozumieniu przepisu art. 48 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) skutkuje możliwością złożenia wniosku w każdym czasie. Analiza przepisu art. 13 tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, iż fakt wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności ma znaczenie dla złożenia wniosku (ust. 1), a nie zmiany wniosku (ust. 2). Nadto fakt, iż opóźnienie w złożeniu wniosku o płatności spowodowane siłą wyższą lub wyjątkowymi okolicznościami ma tylko ten skutek, iż nie stosuje się w takim przypadku sankcji s postaci pomniejszeń płatności o jakich mowa w ust. 1 art. 13 rozporządzenia.

Z tych wszystkich względów przyjąć należało, że zarówno Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - wobec uznania, iż niedopuszczalne jest przywrócenie spółce terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2004 - zasadnie orzekły o odmowie jego przywrócenia. Wprawdzie bowiem w rozpoznawanej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania to jednak brak było podstaw prawnych do umorzenia postępowania. Wobec niedopuszczalności przywrócenia terminu rozpoznawanie wniosku było bezprzedmiotowe, z tym że organ administracji wobec treści art. 126 Kpa niewątpliwie nie mógł wydać incydentalnego postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie rozpoznania tego rodzaju wniosku z tego względu iż art. 105 Kpa nie ma odpowiedniego zastosowania. Racjonalne działanie organu w takim przypadku winno prowadzić do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego żądania strony i rozstrzygać je negatywnie z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem. Powołać się w tym zakresie należy na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który za prawidłowe w takim przypadku uznał orzeczenie przez organ o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku ( por. wyrok z dnia 16 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 95/09).

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.