Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 93/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wyznaczono organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 2.
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 21 § 1 i § 2 .
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 25.
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 30 lipca 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Kalisza a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oraz poinformowania o badaniu psychologicznym postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Wrocławia jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30 lipca 2024 r., Prezydent Miasta Kalisza (dalej: "wnioskodawca"), wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Wrocławia dotyczącego wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków z 16 grudnia 2023 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oraz o poinformowanie o badaniu psychologicznym (dalej: "wnioski Komendanta Policji") Pana V. N. (dalej: "kierowca").

W ocenie wnioskodawcy, Prezydent Miasta Wrocławia przekazał mu wnioski Komendanta Policji w sposób wadliwy i z naruszeniem przepisów o właściwości. Zdaniem wnioskodawcy, w przedmiotowej sprawie o właściwości organu nie decyduje kryterium miejsca zamieszkania kierowcy, ponieważ zgodnie z ustaleniami Komendanta Policji, nie posiada on miejsca zamieszkania na terytorium RP. Wnioskodawca podkreślił, że pomimo podjętych czynności, nie zdołał ustalić miejsca zamieszkania kierowcy na terenie miasta K. W związku z powyższym, w opinii wnioskodawcy, właściwość organu powinna zostać ustalona na podstawie § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2023r. poz. 1897), który stanowi, że w przypadku kierowców niemających miejsca stałego zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów przypisanych za naruszenia, kieruje komendant wojewódzki Policji właściwy dla miejsca popełnienia ostatniego z naruszeń skutkujących przekroczeniem 24 punktów przypisanych za naruszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

W myśl natomiast art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Spory te - stosownie do art. 15 § 2 p.p.s.a. - rozstrzygane są na wniosek, postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie wystąpił negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Kalisza a Prezydentem Miasta Wrocławia.

Zgodnie z art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 z późn. zm.) kierowca lub osoba posiadająca pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana poddać się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Na podstawie ust. 4 powołanego przepisu starosta wysyła takim osobom informację o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym. Starosta wysyła informację, o której mowa w ust. 4, z urzędu na podstawie między innymi wniosku organu kontroli ruchu drogowego.

Natomiast na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 z późn. zm.) do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Powołane przepisy nie wskazują sposobu ustalenia właściwości miejscowej starosty właściwego do wydania decyzji o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jak również wysłania informację o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym. Tym samym zastosowanie winny znaleźć zasady ogólne przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Jak więc wynika z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, a jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.

Zgodnie natomiast z art. 21 § 2 k.p.a., jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie.

Z kolei kodeks postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "miejsca zamieszkania", zatem przyjmuje się, w orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że należy posiłkować się art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują więc dwa czynniki. Zewnętrzny - fakt przebywania oraz wewnętrzny (wolicjonalny) - zamiar stałego pobytu w danej miejscowości (zazwyczaj kojarzony z konkretnym adresem, choć nie jest to warunek konieczny). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga przy tym złożenia jakiegokolwiek oświadczenia woli. Wystarczy, aby zamiar tego rodzaju wynikał z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.

Stosownie do art. 25 k.c., co do zasady miejscem zamieszkania osoby fizycznej nie sprowadza i nie zamyka się w fakcie samego zameldowania. Jednakowoż, w praktyce nie można faktu meldunku na pobyt stały ignorować, gdyż stanowić on może i w tej sprawie właśnie tak jest, dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa lub co najmniej przybywała poprzednio w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu.

W niniejszej sprawie nie sposób wskazać miejsca zamieszkania, czy pobytu kierowcy na terenie Polski. Nie posiada on bowiem, ani miejsca stałego, ani czasowego zameldowania na terytorium Polski. Wskazany w zawiadomieniu 10 kwietnia 2024r. (11 akt admin.) adres zamieszkania w K., a wynikający z danych Centralnej Ewidencji Kierowców okazał się nieprawidłowy. Organ administracyjny - Prezydent Miasta Kalisz przeprowadził stosowne postępowanie celem weryfikacji, czy kierowca przebywa lub przebywał pod wskazanym adresem. Okazało się, że wskazane miejsce zamieszkania jest nieprawidłowa, gdyż kierowca w nim nie przebywa.

W tej sytuacji właściwość Prezydentem Miasta Wrocławia należało wywieść z treści art. 21 § 2 k.p.a. Za zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w rozumieniu tego przepisu uznać należy bowiem miejsca popełnienia ostatniego z naruszeń skutkujących przekroczeniem 24 punktów przypisanych za naruszenia, a takim miejscem jest Wrocław, co wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.