Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 7448/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 94 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 106/21 w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z dnia 30 listopada 2020 r., nr 149 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 27 sierpnia 2021 r., III SA/Po 106/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z 30 listopada 2020 r., nr 149, w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 19 października 2020 r., nr 1195.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z 19 października 2020 roku, nr 1195 Dyrektor Zakładu Karnego [...] (dalej: "Dyrektor ZK" lub "organ pierwszej instancji") zawiesił starszego chorążego K.C. – starszego oddziałowego działu ochrony Zakładu Karnego [...] (dalej: "skarżący") w czynnościach służbowych na okres od 24 października 2020 r. do 23 stycznia 2021 r. oraz zawiesił wypłatę 50% należnego uposażenia od najbliższego terminu płatności.

W uzasadnieniu Dyrektor ZK stwierdził, że postanowieniem z 24 kwietnia 2020 r. nr 1/20 wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu. 21 maja 2020 r. zawieszono postępowanie dyscyplinarne z powodu zaistnienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie postępowania, bowiem skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, co znacznie utrudniało prowadzenie postępowania. Organ pierwszej instancji nie wykluczył, że postawione skarżącemu zarzuty są prawdziwe i uznał, że zachowanie skarżącego było niezgodne z etyką zawodową funkcjonariuszy Służby Więziennej, w szczególności: z zasadami uczciwości, honoru i szacunku dla innych osób oraz uznane jako naganne i niewłaściwe, wynikające z niskich pobudek działania. W rezultacie organ pierwszej instancji uznał, że z uwagi na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i treść postawionych zarzutów skarżącemu, zachodziła konieczność jego dalszego odsunięcia od wykonywania obowiązków służbowych wskazując, że decyzją nr D/K.111.643.2020.ZZ z 24 kwietnia 2020 r. został on zawieszony w czynnościach służbowych na okres od 24 kwietnia 2020 r. do 23 lipca 2020 r., a decyzją nr D/K.lll.1014.2020.ŁD z 21 lipca 2020 r. przedłużono jego zawieszenie do 23 października 2020 r. Z uwagi na brak jakiejkolwiek aktywności obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym organ pierwszej instancji uznał, że był zmuszony przedłużyć zawieszenie o kolejne 3 miesiące. Oprócz powyższego za takim rozstrzygnięciem przemawiać miał rozmiar, waga oraz poważne skutki zarzucanych przewinień. Biorąc pod uwagę, iż skarżący jest funkcjonariuszem publicznym organ stwierdził, iż ciężar gatunkowy postawionych zarzutów był wysoki i świadczył o rażącym naruszeniu dyscypliny służbowej.

Decyzją z 30 listopada 2020 r., nr 149, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor OSW" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych. W jego ocenie zarówno względy formalne - wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, jaki i względy faktyczne - poważne zarzuty dyscyplinarne oraz zarzut karny - przemawiały za pozytywną oceną decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych.

Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Dyrektor OSW w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wskazując, że przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, gdyż przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik tej sprawy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że 24 kwietnia 2020 r. postanowieniem nr 1/20 Dyrektor ZK wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu. Decyzją z 24 kwietnia 2020 r., nr D/K.111.643.2020.ZZ Dyrektor ZK zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres od 24 kwietnia 2020r. do 23 lipca 2020 r., a kolejną decyzją z 21 lipca 2020 r., nr D/K.lll.1014.2020.ŁD przedłużył zawieszenie do 23 października 2020 r. Następnie decyzją z 19 października 2020 r., nr 1195 zawiesił w czynnościach służbowych skarżącego na okres od 24 października 2020 r. do 23 stycznia 2021 r. W niniejszej sprawie decyzja w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych była konsekwencją uprzedniego zawieszenia skarżącego funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że doszło do naruszenia art. 94 ust. 3. Ustawy o Służbie Więziennej oraz art. 110 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że doszło do przedłużenia terminu zawieszenia w czynnościach służbowych na okres dalszych trzech miesięcy, w sytuacji gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana 19 października 2020 r., a następnie doręczona stronie 27 października 2020 r., czyli już po upływie terminu wskazanego w pierwotnej decyzji Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 21 lipca 2020 r., nr D/K.lll.1014.2020.ŁD jako końcowy termin zawieszania funkcjonariusza w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy to jest do 23 października 2020 r.

Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy podzieliły taki sam stan faktyczny, ale w żaden sposób nie wskazały z jakich względów zakwalifikowały przedmiotową sytuację jako "szczególnie uzasadniony przypadek", który uzasadniał przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego. W tym względzie organy powinny wyjaśnić z jakich konkretnie powodów zakwalifikowały okoliczności niniejszej sprawy jako "szczególnie uzasadniony przypadek". W istocie odróżnia ona podstawy przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych od zawieszenia w czynnościach służbowych. Brak takiego jednoznacznego stwierdzenia w stanie faktycznym niniejszej dodatkowo sprawia, że organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego, co z kolei przełożyło się na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Organ, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) w trybie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- poprzez błędną wykładnię art. 94 ust. 3 ustawy Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie, że do przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych konieczne jest doręczenie decyzji przed upływem terminu zawieszenia określonego w poprzedniej decyzji a także poprzez przyjęcie, że nie dochodzi do przedłużenia zawieszenia w przypadku, gdy decyzja w tym przedmiocie została wydana przed upływem okresu zawieszenia;

- poprzez błędną wykładnię przepisu art. 218 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie, że dla zaistnienia waloru natychmiastowej wykonalności decyzji konieczne jest jej doręczenie z pominięciem zasady związania decyzją od momentu jej wydania.

2) w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisu art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez uznanie, że organ naruszył art. 6 i art. 110 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 218 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez:

- błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem okoliczności mającej istotny wpływ na wynik sprawy, tj. niepodważalnego faktu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszowi,

- przyjęcie, że organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej poprzez zaniechanie rozważenia wszelkich okoliczności przemawiających za zawieszeniem funkcjonariusza lub jego niezawieszaniem, podczas gdy okoliczność uzasadniająca zawieszenie, tj. wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest oczywista, wyraźnie wskazana w decyzji i nie była kwestionowana przez stronę a okoliczności przemawiające za zawieszeniem funkcjonariusza zostały wprost wskazane w uzasadnieniach decyzji obu organów (art. 7 k.p.a.),

- przyjęcie; że organ nie rozważył okoliczności przemawiających za zawieszeniem funkcjonariusza, podczas gdy zostały one wprost i wyraźnie wskazane w decyzjach obu organów (art. 77 § 1 k.p.a.),

- uznanie, że organy nie zawarły w zaskarżonych decyzjach uzasadnienia faktycznego i prawnego, podczas gdy w decyzjach tych wyraźnie wskazały podstawy zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, a także zaistnienie szczególnego przypadku uzasadniającego przedłużenie zawieszenia i działały w granicach uznania administracyjnego a nie dowolnie (art. 107 § 3 k.p.a.),

- pominięcie zasady związania decyzją administracyjną, która rozciąga się na okres między wydaniem decyzji a jej doręczeniem, bowiem również w tym czasie organ administracji publicznej nie może zmieniać wydanej decyzji, która istnieje już w momencie wydania oraz błędne przyjęcie, że decyzja nie wywołała skutków prawnych z dniem w niej określonym jako początek biegu zawieszenia (art. 110 k.p.a.),

- przyjęcie, że dla zaistnienia natychmiastowej wykonalności decyzji konieczne jest jej wydanie i doręczenie z pominięciem zasady związania decyzją (art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 218 ustawy o SW), które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik postępowania.

Z uwagi na powyższe, organ wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji w trybie art. 185 p.p.s.a,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Jednocześnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o tym, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone zaskarżonym wyrokiem dotknięte było nieważnością w rozumieniu § 2 powołanego artykułu. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem.

Analizując środek odwoławczy w tym zakresie, uznać należy, że zasługuje on na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie postawione w nim zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Jako chybiony należy ocenić zarzut drugi ujęty w podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zauważając, że przepis art. 218 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej jest przepisem procesowym, a nie materialnym. Przepis ten określa formę rozstrzygnięcia w sprawach w nim wymienionych, środki odwoławcze w trybie instancyjnym i w formie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 218 ust. 3 ustawy wniesienie odwołania do wyższego przełożonego nie wstrzymuje wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Do przepisu tego Sąd pierwszej instancji nie odnosił się, albowiem materia w nim uregulowana nie była istotna w uchybieniu jakiego dopatrzył się Sąd pierwszej instancji w procedowaniu przez organ w przedmiotowej sprawie. W sprawie nie było bowiem ważne, czy wniesienie przez skarżącego odwołania wstrzymało wykonanie decyzji z 19 października 2020 r. w przedmiocie przedłużenia jego zawieszenia w czynnościach służbowych, lecz czy decyzja ta została wydana i doręczona skarżącemu przed upływem terminu zakończenia poprzedniego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Z tych też względów niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a. wyłączający wpływ odwołania na wykonanie decyzji w sytuacji gdy decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.

Naruszony został natomiast przepis art. 94 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, stosownie do którego zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. W przepisie tym unormowano zatem kwestię czasu trwania zawieszenia i możliwości jego przedłużania, lecz jedynie w granicach 12 miesięcy. Upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych może stanowić zaś – zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej przesłankę do zwolnienia ze służby.

W ocenie Sądu pierwszej instancji z przepisu tego należy wyprowadzić wniosek, że decyzja o przedłużeniu zawieszenia powinna zostać wydana oraz doręczona przed upływem dnia wskazanego jako ostatni dzień okresu zawieszenia.

Stanowisko to jest błędne. Zgodzić się wprawdzie należy z Sądem pierwszej instancji, że decyzja o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych winna być wydana w dacie, w jakiej stan zawieszenia trwał. Tylko bowiem w ten sposób dochodzi do przedłużenia okresu zawieszenia, okres ten trwa nieprzerwanie, co jest istotne np. dla zastosowania podstawy zwolnienia ze służby przewidzianej w art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej. Nie jest jednak bezwzględnie wymagane, aby akt ten został w tym okresie doręczony, w sytuacji gdy organ podjął działania zmierzające do jej doręczenia. Jego dotrzymanie w pewnych przypadkach, gdy np. organ korzysta z usług operatora pocztowego, pozostaje poza możliwościami organu.

Skład orzekający w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 25 września 2009 r., I OSK 81/09, stosownie do którego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością wywołującą oznaczone skutki prawne. Wydanie aktu administracyjnego, zaopatrzonego we wszystkie niezbędne składniki formalne powoduje, że zostaje w ten sposób załatwiona sprawa administracyjna. Od tego momentu decyzja rozpoczyna swój byt prawny, a doręczenie oznacza zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia. Przyjęcie innego stanowiska oznaczałoby, że decyzja wydana nie kończy sprawy, a więc, że w okresie po wydaniu decyzji sprawa dalej pozostaje niezakończoną. Jest to istotne także z punktu widzenia ustalenia poprawności podstawy prawnej. Data wydania decyzji jest bowiem miarodajna dla określenia momentu, dla którego przyjmuje się obowiązywanie i stosowalność przepisów prawnych, stanowiących podstawę decyzji, a przyjęcie daty doręczenia decyzji jako podstawy tego określenia mogłoby prowadzić do osłabienia wartości pewności stosowania prawa z punktu widzenia jednolitości ustaleń dotyczących wyboru przepisu obowiązującego jako podstawy prawnej decyzji wydanej oraz decyzji doręczonej (w terminie późniejszym w stosunku do daty jej wydania). Ponadto uzależniałoby skutki "materialnoprawne" wydanej decyzji w dużej mierze od sprawnego działania podmiotu doręczającego decyzję. Doręczenie decyzji, powodując jej wejście do obrotu prawnego, a więc wywołując "skutki proceduralne", wpływa natomiast na bieg terminów związanych z jej zaskarżaniem w różnych formach czy też na inne konsekwencje (np. wykonawcze).

Przyjęcie, że decyzja wywołuje skutki z datą jej wydania, jeśli została ona doręczona, nie może budzić wątpliwości zwłaszcza w występującej w niniejszej sprawie sytuacji, w której okoliczności zawieszenia w stosunku do decyzji poprzedzającej decyzję o przedłużeniu zawieszenia nie uległy jakiejkolwiek zmianie, a więc gdy toczyło się postępowanie dyscyplinarne i funkcjonariusz – w ocenie organu -nie mógł sprawować funkcji, w pełnieniu której został zawieszony, a zawieszenie na gruncie przywołanych w decyzji przepisów prawnych było dopuszczalne. Decyzja o przedłużeniu zawieszenia, wydana w okresie zawieszenia, następnie doręczona stronie już w trakcie trwania przedłużonego okresu zawieszenia, powoduje skutki procesowe dla strony od momentu jej doręczenia, natomiast wywołuje skutki "materialne", określające sytuację prawną jej adresata, od momentu jej wydania. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 110 § 1 k.p.a.

Usprawiedliwione są także zarzuty naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § i 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji zarzucił organom obu instancji przekroczenie granic uznania administracyjnego, poprzez nie rozważenie wszelkich okoliczności sprawy i nie wskazanie z jakich względów zakwalifikowały przedmiotową sytuację jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Z taką oceną nie można się zgodzić.

W myśl art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony i ustalenie właściwych proporcji pomiędzy tymi interesami. Zarówno pojęcie interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, a taką jest decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, ma ograniczony zakres i sprowadza się jedynie do zbadania, czy zaskarżony akt nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy też wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10). Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji oznacza to, że w sprawach dotyczących fakultatywnego zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych, sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja w tym przedmiocie nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.

Powołany art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej stanowi o możliwości zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala organom Służby Więziennej na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości zawieszenia w czynnościach służbowych. Z pewnością ustawodawca, wskazując na przesłankę wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych powinien zostać uwzględniony zarówno interes Służby Więziennej, jak i charakter oraz rodzaj zarzucanego funkcjonariuszowi czynu (zwłaszcza gdy może on świadczyć o braku przydatności funkcjonariusza do służby w Służbie Więziennej), a także dobro toczącego się postępowania dyscyplinarnego.

Zauważyć należy, iż z uwagi na cele i zadania Służby Więziennej oraz status funkcjonariuszy tej służby, osoby realizujące tę służbę nie mogą szkodzić zaufaniu publicznemu i podważać autorytetu państwa. Już zatem samo istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych dolegliwości przewidzianych w obowiązujących przepisach, w tym przypadku określonych w art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Wynikające z prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego wątpliwości co do postawy moralnej funkcjonariusza i respektowania zasad etyki zawodowej oraz zagrożenie, że wykonując w obowiązki służbowe funkcjonariusz będzie szkodził dobremu imieniu służby, mogą stanowić podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie ww. przepisu. Podkreślenia wymaga, że okoliczności brane pod uwagę przy ocenie zasadności zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie ograniczają się do przypadków naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych, ale mogą one wynikać z innych zachowań funkcjonariusza w służbie lub poza nią, jeżeli takie zachowania kolidują z dobrem macierzystej formacji. Na podkreślenie zasługuje, że stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, do zadań Służby Więziennej należy prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno-oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych. Realizacji takich celów z przyczyn oczywistych musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję prawidłowego wykonywania obowiązków. Wskazać należy, że pełnienie służby publicznej przez funkcjonariusza Służby Więziennej wymaga - jak stanowi art. 27 ustawy o Służbie Więziennej - wysokiego poziomu moralnego oraz nieposzlakowanej opinii, i takiemu wizerunkowi społecznemu funkcjonariusza ma służyć możliwość skorzystania przez organ z instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych w razie wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu niezasadnie podważył przedstawioną przez organy Służby Więziennej analizę powodów przedłużenia zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, przyjmujących, że w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na podjęcie decyzji o dalszym odsunięciu skarżącego od wykonywania obowiązków służbowych.

Wyjaśnić należy, iż w postępowaniu dyscyplinarnym rezultatem, do jakiego ma ono doprowadzić, jest udowodnienie obwinionemu winy w popełnieniu zarzucanego czynu. Natomiast odmienne kryteria są brane pod uwagę przy ocenie tego, czy dany funkcjonariusz spełnia przesłanki do zawieszenia w czynnościach służbowych. W takim przypadku znaczenie mają nie tylko dowody świadczące o winie funkcjonariusza, lecz nawet okoliczności sytuacji, w jakiej się on znalazł. Jeśli z tych okoliczności wynikają wątpliwości co do tego, czy funkcjonariusz nie naruszył prawa, to w odbiorze społecznym, postrzeganym przez pryzmat dobra służby, osoba taka nie daje już gwarancji, że w sposób poprawny będzie egzekwować prawo od innych osób. Dla prawidłowego zastosowania w sprawie art. 94 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej istotna była zatem wyłącznie analiza ogółu okoliczności dotyczących przedstawionego zachowania skarżącego 18 kwietnia 2020 r. w kontekście postawienia mu w postępowaniu dyscyplinarnym trzech zarzutów (określonych w postanowieniu z 21 maja 2020 r.) oraz wyciągnięte z niej przez organy wnioski. Przedstawiona przez organ ocena tych wniosków, podważa wiarygodność skarżącego jako funkcjonariusza Służby Więziennej, niezbędną do wykonywania czynności służbowych. Jego zachowanie miało bowiem niekorzystny wpływ na wizerunek Służby Więziennej, działania innych służb oraz godziło w dobre formacji, w której pełnił służbę. Specyfika służby organów Służby Więziennej oraz cele, jakie te organy mają realizować, sprawiają, że funkcjonariusze muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o zachowania, które mogą godzić w dobre imię służby. Z postawionych skarżącemu zarzutów wynika, że będąc pod wpływem alkoholu, znajdując się w miejscu publicznym, zachowywał się agresywnie i wulgarnie w stosunku do interweniujących funkcjonariuszy Policji i personelu medycznego. Natomiast składając nieprawdziwe oświadczenie dotyczące jego stanu zdrowia doprowadził do konieczności objęcia nadzorem epidemiologicznym grupy policjantów, strażaków, funkcjonariuszy Służby Więziennej i personelu medycznego, wpływając tym samym na ograniczenie możliwości wykonywania przez nich przypisanych im zadań.

Przepis art. 94 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. W kontrolowanym postępowaniu okres zawieszenia w czynnościach służbowych został określony w granicach zakreślonych tym przepisem, tzn. na kolejne 3 miesiące, mieszczące się w 12 miesiącach podczas których funkcjonariusz może pozostawać w zawieszeniu. W sprawie zostały rozważone szczególne okoliczności, które są wymagane aby można było zastosować instytucję zawieszenia w czynnościach służbowych. To, że pokrywają się one z tymi, które doprowadziły do podjęcia decyzji o odsunięciu skarżącego od czynności służbowych, nie oznacza ich niezasadności. Świadczą one niewątpliwie o tym, że skarżący z uwagi na charakter zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, pełnić służby w tym czasie nie mógł. Organ podkreślił, że za przedłużeniem zawieszenia w czynnościach służbowych o kolejne trzy miesiące przemawia rozmiar, waga oraz poważne skutki zarzucanych przewinień dyscyplinarnych. Z oceną tą należy się zgodzić. Nadto organ uwzględnił brak aktywności skarżącego w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym, co uniemożliwiało jego zakończenie i tym samym skutkowało potrzebą przedłużenia okresu odsunięcia skarżącego od wykonywania zadań służbowych. Skoro bowiem skarżący nie został uwolniony od zarzutów, które zostały mu postawione, a które w dalszym ciągu wpływały na ocenę jego postawy jako funkcjonariusza publicznego, to dopuszczenie go do służby nie pozostawało w zgodzie z interesem służby. Zwrócić także należy uwagę na stanowisko organu, który zdecydował o przedłużeniu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych o 3 miesiące, a nie na okres wyczerpujący 12 miesięczny limit zawieszenia, zakładając, że skarżący poprzez swój udział w postępowaniu dyscyplinarnym przyczyni się do jego zakończenia. Organ rozważył zatem także interes strony.

Powyższe prowadzi do wniosku, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, organ wykazał dlaczego zakwalifikował przedmiotową sytuację jako "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przedłużenie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, a motywacja organu nie uzasadnia tezy o przekroczeniu granic uznania administracyjnego.

Mając te wszystkie względy na uwadze i uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu na rzecz organu. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2008 r., I FSK 140/07 i z 21 lutego 2012 r., II GSK 51/11, że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.