Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 823/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 30 § 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.128  ust.1, art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 233
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 10 ust. 5, art 55 ust.1
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 509
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w X. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 504/21 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w X. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 11 czerwca 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.40.2021.IK w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 504/21 oddalił skargę A. spółki z o.o. z siedzibą w X., powoływanej dalej również jako "Spółka", na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 11 czerwca 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.40.2021.IK w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. sp. z o.o. z siedzibą w X., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", polegające na nieprawidłowym zastosowaniu i uznaniu, że Spółka nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [1], które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania – i oddaleniem skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.;

2. art. 30 § 4 K.p.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 oraz art. 233 u.g.n., polegające na ich nieprawidłowym zastosowaniu i uznaniu, że Spółka nie jest następcą prawnym A. A., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania – i oddaleniem skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. art. 10 ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.g.w.", przez ich niezastosowanie, czego wyrazem jest brak prawnej analizy tego, czy prawo do odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę ulic na podstawie art. 10 ust. 5 u.g.n. może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego;

2. art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", przez jego niezastosowanie, czego wyrazem jest uznanie, że mimo skutecznie zawartej umowy cesji wierzytelności, przysługujące A. A. uprawnienie do odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [1] nie przeszło na Spółkę;

3. art. 128 ust. 1 u.g.n. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przepis ten ogranicza krąg osób uprawnionych do żądania odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [1] wyłącznie do podmiotów tam wymienionych.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym opłat sądowych, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że uprawnienie przysługujące A. A. z tytułu wywłaszczenia działki [1] wynika z ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ do wywłaszczenia doszło w dacie jej obowiązywania. W przepisie art. 10 ust. 5 u.g.g.w. nie wskazano na rzecz kogo powinno być ustalone przewidziane tam odszkodowanie, nie zastrzeżono również, aby uprawnienie to nie mogło być cedowane na rzecz innego podmiotu. Także w przepisach Rozdziału 6 cyt. ustawy, do którego odsyła art. 10 ust. 5 brak przepisu, który wykluczałby możliwość cedowania tych roszczeń. Przepis art. 55 ust. 1 tylko potwierdza, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, nie precyzując na rzecz kogo miałoby zostać ustalone, a przepis art. 53 ust. 1 pkt 5 u.g.g.w. nakazuje w decyzji o wywłaszczeniu wskazać dane personalne osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania, a nie wywłaszczonych właścicieli. Z tego względu, nie można uznać, że krąg osób uprawnionych do odszkodowania musi być ograniczony do wywłaszczonych właścicieli danej nieruchomości. Tymczasem, Sąd I instancji nie odniósł się do przepisów ustawy o gospodarce gruntami.

Następnie, jak zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną Spółka, błędny jest pogląd, zgodnie z którym art. 128 ust. 1 u.g.n. wyklucza prawo do wystąpienia z roszczeniem o ustalenie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w trybie art. 10 ust. 5 u.g.g. przez inny podmiot niż "osoba wywłaszczona". Przepis art. 128 ust. 1 u.g.n. potwierdza wyłącznie, że wskazane tam uprawnienia przysługują właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości, a nie wyklucza cedowania ich na inne podmioty. Przywołane przez Sąd I instancji orzeczenia nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ żadne z nich nie dotyczy cedowania uprawnień przysługujących na mocy art. 10 ust. 5 u.g.g.w.

Wnosząca skargę kasacyjną przywołała orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące, że roszczenia byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości stanowią wierzytelność, która może zostać w każdej chwili przeniesiona na inną osobę i to bez zgody dłużnika (art. 509 § 1 K.c.) – wyrok NSA z 14 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1485/06 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Po 1/08.

Wnosząca skargę kasacyjną powołując się na wyrok WSA w Łodzi z 16 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 177/15 wskazała, że "dopuszcza się możliwość wstąpienia w miejsce pierwotnego właściciela nieruchomości, którego prawo własności zostało ograniczone/ujęte na rzecz innych podmiotów". Podstawą zmian podmiotowych nie musi być wyłącznie następstwo pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna), ale także "dodatkowe porozumienie w sprawie przeniesienia uprawnienia do żądania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość". Zdaniem Spółki, takim dodatkowym porozumieniem będzie w szczególności umowa cesji wierzytelności, zawarta między uprawnionym cedentem a nabywającym prawo cesjonariuszem. Odmienne stanowisko organów, zaakceptowane przez Sąd I instancji jest więc sprzeczne z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

W przedmiotowej sprawie została zawarta umowa cesji wierzytelności, której żadna ze stron nie kwestionowała. Treść tej umowy w sposób jednoznaczny obejmuje swoim zakresem roszczenie o odszkodowanie z tytułu przejęcia własności działki przeznaczonej pod drogę. Zatem, prowadzi do wstąpienia Spółki w miejsce poprzedniego właściciela nieruchomości i czyni ją uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania oraz jego wypłatę.

W odpowiedzi, Gmina Wejherowo wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, podzielając stanowisko Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie strona zrzekła się rozprawy, a żadna ze stron, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, 10 grudnia 2020 r. do Starosty Wejherowskiego wpłynął wniosek A. sp. z o.o. "o ustalenie odszkodowania w łącznej kwocie 190 800,00 zł należnego wnioskodawczyni w związku z przejęciem przez Gminę Wejherowo własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości Y., gmina Wejherowo, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [1] o powierzchni 1908 m2, która w związku z prawomocną decyzją Wójta Gminy Wejherowo z dnia 23 października 1992 roku nr B.G. 8414/149/92, została wydzielona z przeznaczeniem pod drogę dostępną dla nieograniczonego kręgu osób i z mocy prawa przeszła na własność Gminy Wejherowo".

Starosta Wejherowski postanowieniem z 12 lutego 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę. Jak ustalił organ, w dacie wydania decyzji z 23 października 1992 r., właścicielem nieruchomości był A. A. W dniu 18 maja 2017 r. A. A. i B. sp. z o.o. zawarli umowę cesji wierzytelności, na mocy której A. A. dokonał przelewu wierzytelności w postaci roszczeń o odszkodowanie z tytułu przejęcia przez Gminę Wejherowo własności m. in. działki nr [1], na rzecz B. sp. z o.o. Jak wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, spółka B. zmieniła firmę na A. sp. z o.o.

Starosta uznał zatem, że brak jest podstawy do przyznania wnioskującej Spółce przymiotu strony postępowania administracyjnego.

Wojewoda Pomorski, po rozpoznaniu odwołania A. sp. z o.o., postanowieniem z 11 czerwca 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.40.2021.IK utrzymał w mocy postanowienie Starosty Wejherowskiego z 12 lutego 2021 r. Organ II instancji podkreślił, że Spółka nie jest ani podmiotem który wywłaszczono, ani nie wykazała się właściwym dowodem, że jest spadkobiercą byłego właściciela, a umowa przelewu wierzytelności z 18 maja 2017 r. nie mogła przenieść na nią roszczenia odszkodowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. spółki z o.o. z siedzibą w X. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 11 czerwca 2021 r. wskazując, że skarżąca Spółka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia odszkodowania za przejęcie przez Gminę Wejherowo działki nr [1] w 1992 r. Brak interesu prawnego, tj. brak istnienia przepisu prawa materialnego, który kwalifikowałby interes Spółki jako interes prawny oznacza, że Spółka nie może być stroną, a zatem nie jest uprawniona do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do art. 61 K.p.a.

W skardze kasacyjnej wskazano, że zarzuty w niej wymienione dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Wypada więc dostrzec, że zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. został zaklasyfikowany w skardze kasacyjnej jako naruszenie przepisów postępowania, podczas gdy normy te są normami prawa materialnego. Przy czym konieczne jest tez wskazanie, że art. 28 K.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu (wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 2531/22, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie przepis art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania. Materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych (wyrok NSA z 24 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 820/21). Uwagi te należy odnieść również do zarzutu naruszenia art. 30 § 4 K.p.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 i art. 233 u.g.n., którym strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje stanowisko Sądu I instancji o nieuznaniu Spółki A. następcą prawnym A. A., a więc w istocie również zagadnień materialnoprawnych.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie wydania decyzji podziałowej skarżąca Spółka nie była właścicielem działki, zaś prawa do odszkodowania wywodzi z zawartej z byłym właścicielem działki nr [1] umowy cesji wierzytelności.

Wobec podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy wskazać, że w dniu 1 lipca 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął następującą uchwałę (sygn. akt I OSK 1/22):

"1. Z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.);

2. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego."

W cytowanej wyżej uchwale skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął, że sama umowa przelewu wierzytelności ujęta w art. 509 K.c., nie stanowi źródła interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Źródłem takiego interesu jest bowiem norma prawa powszechnie obowiązującego.

W rozpatrywanej sprawie normatywnym źródłem roszczenia odszkodowawczego jest art. 10 ust. 5 u.g.g.w. który stanowił, że: "Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.". Przepis ten został uchylony z dniem 1 stycznia 1997 r., z mocy art. 241 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie natomiast z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Również z art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 u.g.n. wynika, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu m.in. w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 powołanej ustawy, a także gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W aktualnym stanie prawnym jurydycznym odpowiednikiem uprzedniego art. 10 ust. 5 u.g.g.w. jest art. 98 ust. 3 u.g.n., który stanowi, że: "Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.". Zasady i tryb ustalania i wypłaty odszkodowania obowiązujący przy wywłaszczaniu nieruchomości uregulowany został w Dziale III, Rozdziale 5 pt. Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Z art. 128 ust. 1 – 3 u.g.n., zawartym we wskazanym wyżej Rozdziale 5 powołanej ustawy, wynika, że odszkodowanie za wywłaszczenie należne jest właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu oraz podmiotom innych praw rzeczowych. Z powołanych podstaw prawnych nie wynika, aby odszkodowanie mogło przysługiwać także nabywcy wierzytelności obejmującej to odszkodowanie. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżąca Spółka była podmiotem jakichkolwiek praw rzeczowych, wymienionych w art. 128 ust. 1-3 u.g.n., uprawniających do uzyskania odszkodowania. Adresatem decyzji z 23 października 1992 r. był ówczesny właściciel działki, A. A., natomiast wniosek o ustalenie odszkodowania 10 grudnia 2020 r. złożyła A. sp. z o.o. z siedzibą w X.

W związku z powyższym, rozpatrując skargę kasacyjną Spółki A. z uwzględnieniem cytowanej wyżej uchwały, należało uznać, że Sąd I instancji prawidłowo powołał tę uchwałę i przyjął, że pogląd zawarty w jej uzasadnieniu może znaleźć odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie.

Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 128 ust. 1 u.g.n. wykluczając z kręgu podmiotów uprawnionych do wszczęcia postępowania odszkodowawczego i ustalenia odszkodowania nabywcę wierzytelności na podstawie umowy ujętej w art. 509 K.c. - w niniejszej sprawie skarżącą do Sądu I instancji. Sąd I instancji zasadnie uznał, że do stosunków zaistniałych pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. należy stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności, art. 10 ust. 5 u.g.g.w. odpowiada w swej treści przepisowi art. 98 ust. 1 zdanie pierwsze oraz ust. 3 u.g.n. Dlatego też, w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę w trybie ustawy z 1985 r., zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., co nie zostało zakwestionowane przez strony. Trafnie też wskazał Sąd I instancji, że zawarta umowa cesji przenosząca roszczenie odszkodowawcze o charakterze administracyjnym nie może odmiennie od obowiązujących przepisów administracyjnego prawa materialnego kształtować stosunków administracyjnych. Tylko wyraźny przepis administracyjnego prawa materialnego, w tym przypadku u.g.n., może przewidywać możliwość cesji roszczeń w postępowaniu administracyjnym.

Z tego względu za niezasadne należało uznać zarzuty kasacyjne naruszenia przez Sąd I instancji art. 28, art. 30 § 4 K.p.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 128 i art. 233 u.g.n., a także art. 10 ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 u.g.g.w. oraz art. 509 K.c. i w konsekwencji także zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a.

Należy w tym miejscu wskazać, że ogólna moc wiążąca uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego może zostać podważona wskutek uruchomienia procedury, o której mowa w art. 269 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Odpowiednie zastosowanie znajduje wtedy przepis art. 187 § 1 i 2 tej ustawy. Tym samym, alternatywą dla zastosowania się do uchwały przez rozpoznający skargę kasacyjną skład orzekający, jest uruchomienie procedury uregulowanej w art. 269 § 1 P.p.s.a., w celu przełamania wyrażonego w niej stanowiska. W rozpatrywanym przypadku procedura taka nie została zainicjowana. Rozpatrujący sprawę skład orzekający nie dopatrzył się powodów do kwestionowania uchwały NSA z 1 lipca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22.

W konsekwencji powyższego zaskarżone do Sądu I instancji postanowienie Wojewody Pomorskiego z 11 czerwca 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.40.2021.IK należało uznać za prawidłowe, skoro skarżącej nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 61a § 1 w związku z art. 28 K.p.a. do skutecznego żądania wszczęcia postępowania odszkodowawczego na podstawie art. 128 ust. 1-3 u.g.n.

W związku z tym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.