Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 324/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 stycznia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3645/2022/21190/ w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 listopada 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z 29 listopada 2022 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił B.K. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu organ ten przedstawił wpierw przepisy normujące zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia, a następnie przywołał stan faktyczny w przedmiotowej sprawie i wskazał, że strona jest córką osoby wymagającej stałej opieki, a osoba wymagająca taj opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w 49 roku życia, tym samym brak jest podstaw dla przyznania przedmiotowego świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przedstawił zakres wykonywanych czynności opiekuńczych wobec osoby wymagającej opieki, a także podkreślił, że strona jest osobą bezrobotną, która nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniosła, że okoliczność związana z momentem powstania niepełnosprawności w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest brana pod uwagę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 23 stycznia 2023 r. Nr SKO.PSŚ/41.5/3645/2022/21190 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ ten przytoczył przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanego świadczenia i zamieścił stwierdzenie, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw dla jej uchylenia. Organ odwoławczy odniósł się do przesłanki przywołanej przez organ pierwszej instancji, a dotyczącej okresu powstania niepełnosprawności i podkreślił, że podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do braku wpływu tej okoliczności na prawo do otrzymania przedmiotowego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że osoba wymagająca opieki jest wdową, a obecny stopień niepełnosprawności orzeczony został w 2019 r. W konkluzji swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełnia wymogów wynikających z obowiązujących regulacji prawnych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem brak jest występowania związku przyczynowo-skutkowego między nie podejmowaniem zatrudnienia a niezbędnością sprawowania opieki. W szczególności organ odwoławczy podkreślił, że zakres sprawowanej opieki ustalony przez organ pierwszej instancji nie daje podstaw dla uwzględnienia wniosku strony o przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała w niej na naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 ust. 1b tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Nadto wskazała na sprzeczność ustaleń organu z treścią zgromadzonego materiału dowodowego i z tego powodu wniosła o zmianę orzeczeń organów administracji publicznej. W motywach skargi wyrażono niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia jak również podkreślono, że postepowanie wyjaśniające w sprawie przeprowadzone zostało w sposób mało wnikliwy i uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 259 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie został wyjaśniony w sposób umożliwiający podjęcie finalnego rozstrzygnięcia, a interpretacja norm prawnych mających zastosowanie w sprawie oraz zestawienie ich ze stanem faktycznym pozwala dostrzec, że organy administracji wydały rozstrzygnięcia bez uwzględnienia zgromadzonego materiału dowodowego.

Stan normatywny w zakresie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych został przez organy administracji publicznej obu instancji przedstawiony w sposób bardzo rozbudowany, tym samym zbędne jest powielanie tych rozważań. Podkreślenia jedynie wymaga to, że stan prawny został przez wskazane organy przedstawiony rzetelnie i w tym zakresie nie można zgłaszać do niego żadnych uwag.

Jak zostało to powyżej zasygnalizowane stan faktyczny w sprawie nie został ustalony w sposób rzetelny i pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca od 2015 roku nie pracuje, tak przynajmniej wynika z przedłożonych świadectw pracy i jak wynika to z jej oświadczenia nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia. Skarżąca oświadcza, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie to wystawione zostało [...] r., a stopień niepełnosprawności datuje się od lipca 2015 r. Sama niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w 1990 r., a zatem w 49 roku życia. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w którym zawarto stwierdzenia, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką i jest to opieka całodobowa. Podkreślić należy, że w części D wywiadu środowiskowego przeprowadzający go pracownik socjalny stwierdził, że "matka skarżącej ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność wymaga stałej opieki". Powyższe stwierdzenie pozostaje w opozycji do treści uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponadto przybliżono zakres sprawowanej opieki i zamieszczono stwierdzenie, że strona zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Z koli organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu uznał, że w przypadku skarżącej przesłanka przewidziana treścią art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania, z uwagi na powszechnie przyjmowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, jednakże organ ten uznał, że zakres sprawowanej opieki nie daje podstaw dla przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze do tutejszego Sądu skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwą jego interpretację. Przyjdzie zauważyć, że zarzut ten jest bezzasadny, albowiem przywołany przepis nie leży u podstaw wydania negatywnego rozstrzygnięcia, a organ odwoławczy wypowiedział się w tym zakresie.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w rozbudowanym uzasadnieniu odwołał się do zakresu sprawowanej opieki i w następstwie przeprowadzonej analizy doszedł do przekonania, że zakres tej opieki nie uprawnia skarżącej do ubiegania się o wnioskowane świadczenie. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że organ odwoławczy nie przeprowadzał we własnym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego i w tym zakresie opierał się na materiale zgromadzonym przez organ pierwszej instancji. W tym kontekście skład orzekający dostrzega przejaw niekonsekwentnej oceny sytuacji występującej w rozpoznawanej sprawie. Z jednej strony pracownik organu pierwszej instancji przeprowadzający wywiad środowiskowy stwierdza, że stan zdrowia i niepełnosprawność matki skarżącej uzasadniają stałą opiekę nad nią, a z drugiej strony stwierdza, że zakres sprawowanej opieki nie daje podstaw dla przyznania wnioskowanego świadczenia. W świetle powyższego dostrzec należy występowanie rozbieżności między stwierdzeniami zamieszczanymi w dokumentacji zgromadzonej w trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a argumentacją zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Treść uzasadnienia organu odwoławczego nie znajduje umocowania w zgromadzonym materiale dowodowym. Stwierdzenia zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego pozostają w opozycji do ustaleń zawartych w wywiadzie środowiskowym. W konsekwencji organ odwoławczy nie odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego i nie przedstawił argumentacji przemawiającej za odmiennym odczytaniem zamieszczonych w nim informacji o sytuacji osoby wymagającej opieki i skarżącej sprawującej tę opiekę.

W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia postanowień art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające stosownie do podniesionych powyżej wskazań co do dostrzeżonych uchybień. W szczególności organ ten w sposób pogłębiony ustali, czy matka skarżącej wymaga opieki w zakresie pozwalającym na skuteczne ubieganie się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący organ pierwszej instancji podejmie stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniające interpretację norm prawnych oraz występujący stan faktyczny.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji.

waniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.