Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 39/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6o ust. 1 i ust. 1a, art. 6j ust. 1 pkt 1, art. 6h
journal: Dz.U. 2022 poz 1297
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2023 r. sprawy ze skargi Ł. Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia[...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec - grudzień 2020 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł. decyzją z 29 listopada 2021 r., nr [...], określił Ł. Spółdzielni Mieszkaniowej, dalej jako: "Spółdzielnia", wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi:

a) za lipiec 2020 r. w kwocie 247 452,80 zł;

b) za sierpień 2020 r. w kwocie 246 521,60 zł;

c) za wrzesień 2020 r. w kwocie 245 929,60 zł;

d) za październik 2020 r. w kwocie 245 348,80 zł;

e) za listopad 2020 r. w kwocie 245 027,20 zł;

f) za grudzień 2020 r. w kwocie 244 646,40 zł.

W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł, decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...], uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Rozpoznając sprawę ponownie, Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] października 2022 r., nr [...], określił Spółdzielni wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi:

a) za lipiec 2020 r. w kwocie 247 388,80 zł;

b) za sierpień 2020 r. w kwocie 246 460,80 zł;

c) za wrzesień 2020 r. w kwocie 245868,80 zł;

d) za październik 2020 r. w kwocie 245 307,20 zł;

e) za listopad 2020 r. w kwocie 244 921,60 zł;

f) za grudzień 2020 r. w kwocie 244 476,80 zł.

W uzasadnieniu organ podał, że po analizie danych z rejestru PESEL ustalił, że w lokalach mieszkalnych zarządzanych przez Spółdzielnię w miesiącach lipiec-grudzień 2020 r. zostały zameldowane nowonarodzone dzieci. Podał, że wezwał Spółdzielnię do złożenia wyjaśnień dotyczących deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, celem ustalenia, czy zameldowane dzieci zamieszkują w lokalach mieszkalnych i zostały uwzględnione w złożonej deklaracji. W przypadku nieuwzględnienia nowonarodzonych dzieci w oświadczeniach o ilości osób zamieszkałych w lokalu mieszkalnym, zobowiązano Spółdzielnię do wyjaśnienia, czy dziecko mieszka pod wskazanym adresem, a jeśli tak, to należało to uwzględnić w nowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od miesiąca, w którym dziecko zamieszkało; jeśli zaś nie mieszkało - należało złożyć stosowne wyjaśnienia.

Prezydent podał, że znaczna większość mieszkańców nie zareagowała na pisma Spółdzielni i nie złożyła żadnych oświadczeń, nie wyjaśniając tym samym czy nowonarodzone dziecko mieszka pod adresem zameldowania. Organ wyjaśnił, iż lokalom, które nie złożyły stosownych oświadczeń, została naliczona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie danych meldunkowych oraz zbioru danych osobowych świadczenia wychowawczego "500+", a także rejestru ZUS, informacji od Komendanta Straży Miejskiej w Ł.

Organ pierwszej instancji wskazał także, że wezwaniem z 28 lutego 2022 r. zwrócił się do Spółdzielni o dostarczenie dokumentów, na podstawie których naliczona była opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w złożonych deklaracjach w okresie lipiec-grudzień 2020 r. Wskazał, że 8 marca 2022 r. Spółdzielnia zwróciła się o sprecyzowanie, jakich dokumentów organ podatkowy potrzebuje i z jakich lokali mieszkalnych, aby określić na jakiej podstawie została naliczona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wydłużenie terminu do 30 dni. W odpowiedzi z 10 marca 2022 r. przedłużono termin dostarczenia dokumentów, dodatkowo wyjaśniono, że należy dostarczyć wszystkie dokumenty, na podstawie których naliczona została opłata. W odpowiedzi z 17 marca 2022 r. Spółdzielnia poinformowała, że przekazanie pełnej dokumentacji, w tym oświadczeń lokatorów ze wszystkich zasobów lokalowych Spółdzielni, nie jest możliwe z uwagi na ograniczenia wynikające z przepisów o ochronie danych osobowych, w szczególności rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. RODO. Organ zauważył, że Spółdzielnia przekazywała oświadczenia mieszkańców, przy czym pomimo ponownego wezwania, nie dostarczono dokumentów, o które wnioskowano.

Dalej organ wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania dokonano szeregu działań mających na celu ustalenie czy nowonarodzone dzieci mieszkają pod adresami zameldowania: ul. S. 30/26, ul. W. 3/6, ul. S. 3/22, ul. B. 1a/39, ul. SI. 4/21, ul. P. 33/6, ul. B. 3/56, ul. PI. 4/33, ul. PI. 10/43, ul. O. 1/80, ul. N. 6/38, ul. Ł. SII. 16/23, ul. N. 10/33, ul. SI. 9/78, ul. P. 37/4, ul. N. 10/13, ul. M. 6/38, ul. SI. 8/51, ul. SI. 1/17, ul. SII. 2/29, ul. PII. 13/2, ul. B. PI. 10/66, ul. N. 6/23, ul. K. 3/7, ul. P. 37/53, ul. PI. 8/51, ul. SI. 5/20, ul. O. 1/73, ul. Ż. 10/19, ul. M. 9/33, ul. N. 12/58, ul. PI. 10/69, ul. J. SI. 10/34, ul. B. PI. 1/15, ul. F. 3/15, ul. PIII. 1/25, ul. WI. 6/21, ul. Ł. SII. 16/16, ul. KI. 6/9, ul. KI. 8/8, ul. M. 11/20, ul. PII. 15/63, ul. M. 3/4, ul. P. 31/15, ul. J. SI. 7/26, ul. R. 5a/64, ul. J. Ś. 6/15, ul. B. PI. 18/13, ul. N. 12/30, ul. R. 3/67, ul. PI. 8/20, ul. B. 2/3, ul. F. 2/64, ul. R. 7/24, ul. L. SII. 10/35, ul. KI. 3/26, ul. PIII. 8/14, ul. O. 3/86, ul. P. 23/3, ul. PIII. 14/21, ul. R. 6/35, ul. H. K. 11/22, ul. K. 5/7, ul. H. K. 7/2, ul. B. PI. 9/18, ul. J. SI. 8/22, ul. F. 2/90, ul. S. 32/42. Organ szczegółowo opisał każdy z analizowanych przypadków. Zaznaczył, że w ramach prowadzonego postępowania nie była badana kwestia zgonów w zasobach Spółdzielni, a w lokalach mieszkalnych, których dotyczy postępowanie, nie odnotowano zgonu osoby zameldowanej (z wyjątkiem pozycji ul. PIII. 1/25).

Po rozpoznaniu odwołania Spółdzielni, SKO w Ł. decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że spółdzielnia mieszkaniowa jest podmiotem, który uważa się za właściciela w rozumieniu ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297 ze zm.), dalej jako: "u.c.p.g.". Spółdzielnia jest przy tym zobowiązana do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Kolegium powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2022 r., III FSK 5051/21 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którym NSA uwzględnił skargę kasacyjną SKO i uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 6 października 2021 r., I SA/Bk 349/21, oraz oddalił skargę Spółdzielni na decyzję SKO w Ł. z [...] czerwca 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] maja 2021 r., nr [...], określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec 2020 r. w kwocie 249.240 zł. NSA nie podzielił zarzutu Spółdzielni, dotyczącego niewyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego i niezbadania sytuacji odwrotnej, tj. czy w badanym okresie w przedmiotowych lokalach liczba dotychczasowych mieszkańców nie zmniejszyła się.

SKO wskazało zatem, że na gruncie niniejszego postępowania organ pierwszej instancji nie miał obowiązku badania kwestii zgonów mieszkańców bądź też innych zdarzeń skutkujących zmniejszeniem wysokości opłaty, bowiem oparł się w tej mierze na złożonej przez Spółdzielnię deklaracji. Skoro Spółdzielnia nie dokonała korekty deklaracji w związku ze zgonami w terminie 6 miesięcy bądź w terminie 10 dni w przypadku innych zdarzeń od zajścia tych zdarzeń, to niemożliwym jest uwzględnienie zmian z nich wynikających w stosunku do wymiaru wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami płatnej za okres wsteczny.

Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że we wskazanym wyżej wyroku NSA rozstrzygnął, iż organy prawidłowo oparły się na danych z rejestru PESEL, a także danych ze zbioru świadczenia wychowawczego, przy ocenie przesłanki zamieszkiwania nowonarodzonych dzieci wraz z rodzicami w mieszkaniach należących do zasobu Spółdzielni w Ł.

Kolegium przyjęło za własne ustalenia faktyczne zawarte w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej, dotyczące kwestii zamieszkiwania 68 nowonarodzonych dzieci w mieszkaniach wchodzących do zasobu Spółdzielni; w toku postępowania zebrano materiały, które jednoznacznie wskazują, że w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji dzieci mieszkały w poszczególnych lokalach mieszkalnych: ul. S. 30/26, ul. B. 1a/39, ul. SI. 4/21, ul. P. 33/6, ul. PI. 10/43, ul. N. 6/38, ul. SI. 5/20, ul. Ż. 10/19, ul. J. SI. 10/34, ul. B. PI. 1/15, ul. PIII. 1/25, ul. KI. 6/9, ul. M. 11/20, ul. PII. 15/63, ul. P. 31/15, ul. R. 5a/64, ul. B. PI. 18/13, ul. R. 3/67, ul. B. 2/3, ul. P. 23/3, ul. J. SI. 8/22, ul W. 3/6, ul. M. 6/38, ul. K. 3/7, ul P. 37/53, ul. O. 1/73, ul. M. 9/33, ul. WI. 6/21, ul. O. 3/86.

Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, iż zebrane dokumenty dotyczące naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w lokalach mieszkalnych nie stanowią wystarczającego dowodu do naliczenia opłaty, wobec czego w następującym zakresie opłata pozostaje bez zmian: ul. S. 3/22, ul. B. 3/56, ul. B. PI. 4/33, ul. O. 1/80, ul. L. SII. 16/23, ul. SI. 9/78, ul. N. 10/13, ul. SI. 8/51, ul. SI. 1/17, ul. B. PI. 10/66, ul, PI. 8/51, ul. SI. 1/17, ul. B. PI. 10/66, ul. PI. 8/51, ul. N. 12/58, ul. PI. 10/69, ul. F. 3/15, ul. L. SII. 16/16, ul. KI. 8/8, ul. M. 3/ 4, ul J. SI. 7/26, ul. N. 12/30, ul. PI. 8/20, ul. R. 7/24, ul. KI. 3/26, ul. PIII. 8/14, ul. PIII. 14/21, ul. R. 6/35, ul. K. 11/22,, ul K. 5/7, ul. K. 7/2, ul PI. 9/18, ul. F. 2/90, ul. S. 32/42, ul. J. Ś. 6/15, ul F. 2/64, ul. L. SII. 10/35. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalono, że w analizowanych pozycjach nie zachodzą inne okoliczności mające wpływ na wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W ocenie SKO, w związku powzięciem informacji o narodzinach dzieci, organ po wezwaniu do złożenia wyjaśnień w tej kwestii miał prawo i obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wydać w tej sprawie decyzję określającą na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. (zmiany, jakie zaszły w poszczególnych lokalach w okresie od lipca 2020 do grudnia 2020 r. obrazuje tabela na str. 12-13 decyzji organu drugiej instancji).

Zdaniem SKO brak jest jakichkolwiek podstaw, aby kwestionować prawidłowość ustalonego stanu faktycznego sprawy w zakresie ilości osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych wchodzących do Spółdzielni. Wystarczającymi dowodami były w tej mierze dane ze zbioru danych świadczenia wychowawczego "500+", z rejestru PESEL oraz dane meldunkowe, pisemne wyjaśnienia, ustalenia poczynione przez Straż Miejską. Wbrew twierdzeniom autora odwołania, organ nie musiał w toku postępowania badać sytuacji odwrotnej. Organ zakwestionował złożoną przez stronę deklarację tylko w zakresie niewykazania nowonarodzonych dzieci, w pozostałym przyjmując za wiarygodne dane w niej wyrażone.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółdzielnia reprezentowana przez pełnomocnika złożyła do WSA w Białymstoku skargę. Zaskarżając decyzję w całości, autor skargi zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:

1. art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej jako: "o.p.", poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i dokonanie jego dowolnej oceny, zwłaszcza niepodjęcie niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z ustaleniem liczby osób faktycznie zamieszkujących w zasobach Spółdzielni, w których znajdowały się lokale przy: ul. S. 30/26, ul. W. 3/6, ul. S. 3/22, ul. B. 1a/39, ul. SI. 4/21, ul. P. 33/6, ul. B. 3/56, ul. PI. 4/33, ul. PI. 10/43, ul. O. 1/80, ul. N. 6/38, ul. L. SII. 16/23, ul. N. 10/33, ul. SI. 9/78, ul. P. 37/4, ul. N. 10/13, ul. M. 6/38, ul. SI. 8/51, ul. SI. 1/17, ul. SII. 2/29, ul. PII. 13/2, ul. B. PI. 10/66, ul. N. 6/23, ul. K. 3/7, ul. P. 37/53, ul. PI. 8/51, ul. SI. 5/20, ul. O. 1/73, ul. Ż. 10/19, ul. M. 9/33, ul. N. 12/58, ul. PI. 10/69, ul. J. SI. 10/34, ul. B. PI. 1/15, ul. F. 3/15, ul. PIII. 1/25, ul. WI. 6/21, ul. L. SII. 16/16, ul. KI. 6/9, ul. KI. 8/8, ul. M. 11/20, ul. PII. 15/63, ul. M. 3/4, ul. P. 31/15, ul. J. SI. 7/26, ul. R. 5a/64, ul. J. Ś. 6/15, ul. B. PI. 18/13, ul. N. 12/30, ul. R. 3/67, ul. PI. 8/20, ul. B. 2/3, ul. F. 2/64, ul. R. 7/24, ul. L. SII. 10/35, ul. KI. 3/26, ul. PIII. 8/14, ul. O. 3/86, ul. P. 23/3, ul. PIII. 14/21, ul. Wł. R. 6/35, ul. H. K. 11/22, ul. H. K. 5/7, ul. H. K. 7/2, ul. B. PI. 9/18, ul. J. SI. 8/22, ul. F. 2/90, ul. S. 32/42 w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

2. art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., poprzez:

a) niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego, polegające na pominięciu przy rozpatrywaniu odwołania Spółdzielni posiadanych przez organ podatkowy z urzędu danych z rejestru PESEL o zgonach osób zamieszkujących zasoby Spółdzielni, co miało znaczenie przy ustalaniu rzeczywistej liczby osób faktycznie zamieszkujących zasoby Spółdzielni w okresie lipiec-grudzień 2020 r. i decydowało o tym czy opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została za ten okres przez Spółdzielnię określona prawidłowo;

b) błędne uznanie, że przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Prezydenta Miasta jedynie w kierunku okoliczności zwiększających opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi i niezbadanie czy w badanym okresie w zasobach Spółdzielni liczba dotychczasowych mieszkańców nie zmniejszyła się, w konsekwencji narodziny dziecka i jego zamieszkanie w jednym z lokali wskazanych w decyzji nie wpłynęłoby na zmianę całkowitej liczby mieszkańców zasobów Spółdzielni, jest prawidłowe, a organ nie miał w tym przypadku obowiązku badania całego stanu faktycznego;

c) dowolną i sprzeczną z logiką ocenę danych zawartych w deklaracji śmieciowej i przyjęcie, że nie ma konieczności badania, czy w przedmiotowych lokalach bądź całych zasobach spółdzielni stan mieszkańców zmniejszył się, gdyż nie wynika to z zakresu przedmiotu postępowania, natomiast organ nie widzi przeszkód, by kwestionować tą samą deklarację w przypadku ewentualnego zwiększenia się liczby mieszkańców w tych lokalach bądź zasobach;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 21 § 3 o.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej nieprawidłowo ustaloną wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wydanej w oparciu o dane, które nie są kompletne, wobec braku udowodnienia przez organ pierwszej instancji, że liczba osób zamieszkująca zasoby Spółdzielni jest inna, niż wskazana w deklaracji śmieciowej za okres lipiec-grudzień 2020 r.;

2. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. oraz § 1 uchwały Rady Miejskiej w Ł. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że metoda ustalenia nowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjęta przez organ pierwszej instancji była prawidłowa, gdzie w rzeczywistości organ nie ustalił jaka była faktyczna liczba mieszkańców nieruchomości wskazanych w deklaracji śmieciowej, przez co ustalenie wysokości opłaty nie opierało się na metodzie wskazanej w ustawie i uchwale Rady Miejskiej w Ł;

3. art. 6o ust. 1 i 1a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 21 § 3 o.p., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie za prawidłowe wykorzystanie informacji i danych znajdujących się w posiadaniu organu pierwszej instancji oraz posiadaniu jego gminnych jednostek organizacyjnych wyłącznie w zakresie, w jakim miało by to służyć zwiększeniu opłaty za odpady komunalne, pomijając dane zawarte w odpowiednich rejestrach w tym rejestrze PESEL (informacja o zgonach), które wpływałyby na zmniejszenie opłaty bądź pozostawienie jej w niezmienionej wysokości, w konsekwencji jej prawidłowe ustalenie w oparciu o metodę ustaloną uchwałą Rady Miejskiej.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SKO w Ł. oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Tytułem wstępu wskazać trzeba, że spółdzielnia mieszkaniowa jest podmiotem, który uważa się za właściciela w rozumieniu przepisów u.c.p.g. Pojęcie "właściciela nieruchomości" zostało uregulowane w art. 2 u.c.p.g., a zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tego aktu prawnego, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu nieruchomości, rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. W myśl art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. W przypadku, gdy w budynku wielolokalowym, którego właścicielem jest spółdzielnia mieszkaniowa, nie ustanowiono odrębnej własności lokali, zastosowanie znajduje wprost art. 6h u.c.p.g. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Obowiązki właściciela nieruchomości obciążają zatem spółdzielnię mieszkaniową, a nie mieszkańców, niezależnie od tego, czy przysługuje im spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, czy spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.

Tym samym ustawodawca obciążył powyższe kategorie podmiotów obowiązkami właściciela nieruchomości, o których mowa w rozdziale 3 oraz 3a u.c.p.g., w tym obowiązkiem składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ponoszenia tej opłaty. Powyższe "przerzucenie" obowiązków z współwłaścicieli części wspólnych i właścicieli odrębnych lokali na podmioty zarządzające nieruchomościami (wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe) służyć ma uproszczeniu zarządzania systemem odpadów komunalnych poprzez uniknięcie sytuacji, gdy wiele osób będzie odpowiedzialnych za wykonanie obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co powodować może wątpliwości dotyczące zakresu obowiązków poszczególnych podmiotów (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 18 stycznia 2017 r., III SA/Wa 1684/16; NSA z 17 października 2019 r., II FSK 3271/17; por. M. Budziarek, art. 2 [w:] M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, WKP 2021).

Co szczególnie jednak istotne, spółdzielnia jest zobowiązana, w myśl art. 6h u.c.p.g., do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek ten realizuje się nie tylko poprzez składanie deklaracji i uiszczanie należnej opłaty za odpady komunalne generowane w obszarze tzw. części wspólnych, ale dotyczy analogicznych obowiązków w odniesieniu do wszystkich nieruchomości będących pod zarządem skarżącej. Taki zakres obowiązku wynika z treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g, który nawiązuje do nieruchomości zabudowanej budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali oraz do zarządu nieruchomością wspólną.

Zasadniczo w realiach niniejszej sprawy skarżąca nie kwestionuje swojego obowiązku wynikającego z u.p.c.g., na co wskazuje choćby fakt złożenia przez nią deklaracji.

Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 1 u.p.c.g., obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.

Zagadnienia związane z deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tzw. deklaracją śmieciową, reguluje art. 6m u.c.p.g. Zgodnie z ust. 1, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a). Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o (art. 6m ust. 1d).

W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2). Co ważne, deklaracja ta ma charakter obligatoryjny, tzn. na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek jej złożenia w określonym ustawowo terminie, jeśli zaistnieje co najmniej jedna z okoliczności wskazanych przez ustawodawcę (zob. M. Budziarek, tamże).

Po myśli art. 6m ust. 4 u.c.p.g. właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Zgodnie z ust. 5 tego artykułu, przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli właściciel nieruchomości złoży nową deklarację zmniejszającą wysokość: 1) zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku ze śmiercią mieszkańca w terminie do 6 miesięcy od dnia tego zdarzenia; 2) opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym w związku z informacją lub korektą faktur, uzyskaną z przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego

Zgodnie z art. 6o ust. 1 u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W myśl ust. 1a powołanego wyżej przepisu wójt, burmistrz lub prezydent miasta w celu weryfikacji złożonych deklaracji może wykorzystać informacje i dane znajdujące się w jego posiadaniu oraz posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych.

Ustawodawca wyposażył zatem organy gminne w instrumenty, które pozwalają im weryfikować poprawność i prawdziwość składanych deklaracji, przy czym w takie instrumenty nie zostali wyposażeni właściciele nieruchomości, w tym spółdzielnie. W związku z tym należy oddzielić obowiązki właściciela nieruchomości od obowiązków organów gminnych, a w szczególności: obowiązek właściciela nieruchomości złożenia korekty deklaracji od obowiązków gminy w przypadku podjęcia przez nią uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji.

Dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera powoływany już wcześniej wyrok NSA z 21 czerwca 2022 r., II FSK 5051/21, którym to NSA m.in. oddalił skargę Spółdzielni na decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec 2020 r. W powyższym judykacie skład orzekający zauważył, że określając przesłankę zamieszkiwania w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., ustawodawca nie wprowadził jej doprecyzowania, wykorzystując przykładowo definicję legalną, czy też inne środki legislacyjne, poprzez które należałoby ustalić jej zakres znaczeniowy. W konkretnym przypadku oznacza to zatem konieczność takiego sposobu rozumienia przesłanki, aby nie wprowadzać dodatkowych wymogów modyfikujących jej zakres znaczeniowy. Według NSA przesłankę tę należy rozumieć poprzez odniesienie do danej nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec, a zatem z uwzględnieniem specyfiki konkretnej sytuacji. Dlatego też, dokonując oceny czynności podejmowanych przez organy, należy ustalić, czy skutkiem tych czynności było potwierdzenie przesłanki zamieszkiwania na danej nieruchomości przez konkretnego mieszkańca, a zatem z uwzględnieniem specyfiki konkretnej sytuacji.

Zgodnie z art. 122 o.p., wyrażającym zasadę prawdy materialnej, organy podatkowe w toku postępowania podatkowego podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do tego unormowania ustawodawca podatkowy nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania szerokiego zakresu działań poprzez wyrażenie ,,wszelkie działania’’, przy czym należy jednocześnie zastrzec, iż zakres tych działań został doprecyzowany. Chodzi bowiem o takie działania, które: po pierwsze są niezbędne, po drugie zaś niezbędność ta jest wyznaczona ich celowością, a zatem dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego oraz załatwieniem sprawy w postępowaniu podatkowym. Trzeba przy tym podkreślić, że ocena zakresu podejmowanych działań z punktu widzenia wskazanej celowości powinna uwzględniać oba jej obszary połączone spójnikiem oraz, a zatem wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym.

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, to na Spółdzielni spoczywa obowiązek złożenia korekty deklaracji w terminie 10 dni od dnia zajścia zmiany, a do czasu korekty deklaracji obowiązuje wysokość zobowiązania określonego w deklaracji. SKO zwróciło przy tym uwagę na zakaz korekty deklaracji za okres wsteczny oraz możliwości skorygowania deklaracji w przypadku śmierci mieszkańca jedynie w terminie 6 miesięcy od tego zdarzenia. Stanowisko strony skarżącej, jakoby organ pierwszej instancji obowiązany był do zbadania kwestii zgonów mieszkańców czy innych zdarzeń skutkujących zmniejszeniem wysokości opłaty, należy uznać za nieprawidłowe. Organ bowiem opierał się na deklaracji złożonej przez Spółdzielnię, która nota bene nie dokonała jej korekty w przewidzianych do tego terminach. Wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia ewentualnych zmian za okresy wsteczne.

Skoro więc to na stronie ciążył obowiązek złożenia deklaracji zawierających dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi czy też złożenia ewentualnych korekt w przewidzianym do tego terminie, a skarżąca tego nie dokonała, nieuprawnione byłoby oczekiwanie od organu podjęcia samodzielnych działań zmierzających do zweryfikowania kwestii zgonów. Jak celnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter "przerzucalny", co oznacza, że finansowy ciężar opłaty jest ponoszony przez właścicieli mieszkań i w ich interesie leży, aby poinformować we właściwym czasie o wszelkich zmianach mających wpływ na wysokość opłaty. Konsekwencje zaniechania udzielenia takich informacji zostały wprost usankcjonowane przez ustawodawcę ograniczeniem możliwości korekty wymiaru w przypadku śmierci mieszkańców jedynie do 6 miesięcy od tego zdarzenia.

Podkreślić przy tym raz jeszcze trzeba, że organ zakwestionował złożoną przez Spółdzielnię deklarację śmieciową wyłącznie w zakresie niewykazania nowonarodzonych dzieci, w pozostałym zakresie uznał dane za wiarygodne.

Biorąc pod uwagę stanowisko NSA wyrażone w orzeczeniu z 21 czerwca 2022 r., II FSK 5051/21, po przeanalizowaniu akt administracyjnych oraz rozstrzygnięć organów obu instancji, skład orzekający stwierdza, że organy te prawidłowo oparły się na danych z rejestru PESEL oraz danych ze zbioru świadczenia wychowawczego, przy ocenie przesłanki zamieszkiwania nowonarodzonych dzieci wraz z rodzicami w mieszkaniach należących do zasobu skarżącej Spółdzielni.

W decyzji organu pierwszej instancji znajdują się szczegółowe ustalenia faktyczne dotyczące kwestii zamieszkiwania 68 nowonarodzonych dzieci w mieszkaniach wchodzących do zasobu Spółdzielni. Burmistrz Miasta Ł. m.in. dokonał analizy danych z rejestru PESEL, na podstawie czego stwierdził, że w lokalach mieszkalnych zarządzanych przez Spółdzielnię w okresie lipiec-grudzień 2020 r. zostały zameldowane nowonarodzone dzieci. Stosownie do art. 274a § 2 o.p. organ podatkowy wzywał Spółdzielnię do udzielania wyjaśnień dotyczących złożonych deklaracji w celu ustalenia, czy zameldowane dzieci zamieszkują w lokalach mieszkalnych i czy zostały uwzględnione w złożonych deklaracjach. Znaczna większość mieszkańców nie zareagowała jednak na pisma Spółdzielni i nie złożyła oświadczeń, co było przyczyną wszczęcia postępowania podatkowego. W toku postępowania organ podjął szereg czynności, m.in.: zwrócił się do Spółdzielni o informację na ile osób została naliczona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w lokalach mieszkalnych, dla których nie dostarczono oświadczeń o ilości zamieszkałych osób; zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. Działu Świadczeń Rodzinnych o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych, świadczenia wychowawczego "500+" o informację, czy świadczenie dla dzieci zostało przyznane; zwrócił się z wnioskiem do ZUS Inspektorat w Ł. o udzielenie informacji dotyczącej miejsca zamieszkania osób w rejestrach ZUS; w kilku przypadkach organ zwrócił się także do Komendanta Straży Miejskiej w Ł.z wnioskiem o wykonanie czynności kontrolnych dotyczących ustalenia, czy nowonarodzone dzieci mieszkają pod adresami zameldowania.

Na podstawie uzyskanych informacji organ był w stanie stwierdzić (ew. wykluczyć) zameldowanie w poszczególnych lokalach nowonarodzonych dzieci i uwzględnić to w postępowaniu wymiarowym (w stosunku do kilku lokali organ uznał, ze zebrane dokumenty dotyczące naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie stanowią wystarczającego dowodu do zakwestionowania złożonych oświadczeń, wobec czego opłata pozostała bez zmian).

Należy zauważyć, że choć dane meldunkowe nie były jedynym dowodem branym pod uwagę przez organ, a samo zameldowanie służy wyłącznie danym ewidencyjnym, to nie sposób pominąć, że z art. 29 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.) wynika obowiązek meldunkowy w związku z urodzeniem dziecka, tj. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje z dniem sporządzenia aktu urodzenia, w miejscu stałego albo czasowego pobytu rodziców albo tego z rodziców, u którego dziecko faktyczne przebywa (por. też art. 25 ust. 1 i art. 28 ustawy). Skoro więc rodzic dziecka złożył oświadczenie o zameldowaniu dziecka pod adresem swojego meldunku, to jednocześnie pośrednio oświadczył, że pod tym adresem znajduje się miejsce stałego pobytu dziecka. Co więcej, z art. 26 Kodeksu cywilnego wynika jednoznacznie, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania jego rodziców. To w końcu rodzice, szczególnie w przypadku dzieci nowonarodzonych, odpowiedzialni są za kreowanie jego losu, także w sferze formalnoprawnej. Jak najbardziej uprawnione było więc przy tym sięgnięcie przez organ także do danych związanych ze świadczeniem "500+", gdyż rodzice składają wniosek o jego przyznanie na dzieci zamieszkujące z wnioskodawcą i pozostające na jego utrzymaniu, a we wniosku zobowiązani są do podania adresu zamieszkania, a nie zameldowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. Organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy pozwalający na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Podważając złożoną deklarację w zakresie liczby nowonarodzonych dzieci zamieszkałych w zasobach Spółdzielni, prawidłowo oparł się na danych z rejestru PESEL, dodatkowo wspierając się m.in. danymi związanymi ze świadczeniem "500+". W pozostałej części organ nie kwestionował deklaracji; w sytuacji więc, kiedy to w gestii Spółdzielni leżało złożenie ewentualnej korekty związanej z liczbą zgonów mieszkańców, organ nie miał obowiązku podejmowania się ustaleń w tym zakresie, w szczególności za okres już ubiegły. W konsekwencji za pozbawione podstaw należało uznać powołane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 6o ust. 1 i 1a wiązane z art. 21 § 3 o.p. oraz art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. i § 1 uchwały Rady Miejskiej w Ł. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r.). Organ dokonał wymiaru opłaty w sposób uprawniony, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny mający odzwierciedlenie w zgromadzonych w aktach dowodach. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa materialnego i procesowego, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.).