Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1171/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P., L. S. i E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 491 (czterysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] stwierdzającą, że decyzja Naczelnika [...] W. z dnia [...] października 1982 r., nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z powodu wywołania przez nią nieodwracalnych skutków prawnych.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W., w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...].

Decyzją z dnia [...] października 1982 r. Naczelnik [...] W. orzekł o sprzedaży na rzecz Z. H. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości wraz z ustanowieniem użytkowania wieczystego na 99 lat części [...] gruntu, natomiast aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1982 r. zawarta została umowa sprzedaży ww. lokalu na rzecz najemcy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] czerwca 1955 r.

Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2008 r., następcy prawni byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości – J. P., L. S., E. S. i E. Z. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] października 1982 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekło, że decyzja z dnia [...] października 1982 r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] czerwca 1955 r., które doprowadziło do przejęcia tytułu własności budynku mieszkalnego na Skarb Państwa, spowodowało, że nie było podstaw prawnych do wyodrębnienia własności poszczególnych lokali mieszkalnych, ani też wystawienia ich przez Skarb Państwa na sprzedaż najemcom. Decyzja administracyjna o sprzedaży najemcy lokalu mieszkalnego jako przedmiotu odrębnej własności wraz z ustanowieniem użytkowania wieczystego do ułamkowej części gruntu pod budynkiem, należy do kategorii aktów administracyjnych powodujących pośrednie skutki cywilnoprawne. Kompetencja organu administracyjnego obejmuje ustalenie przedmiotu umowy sprzedaży i jej warunki, natomiast dalsze skutki powstają na podstawie prawa cywilnego. Organ, działając w ramach swojej właściwości i kompetencji nie ma żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych na skutek zawarcia umowy sprzedaży jaka miała miejsce w dniu [...] grudnia 1982 r., a jest jedynie władny wykazać jej wadliwość. Powyższe wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji i daje podstawy do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa.

Na skutek wniosku J. P., L. S., E. S. i E. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu wskazało, że wykładnia przepisu art. 15a ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 22, poz. 159 ze zm.), który stanowił podstawę kwestionowanej w trybie nadzorczym decyzji, nie pozostawia wątpliwości co do faktu, iż sprzedaż wyodrębnionych na jego podstawie lokali mieszkalnych możliwa była jedynie w budynkach stanowiących własność Skarbu Państwa. Stwierdzenie zatem nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1955 r. odmawiającego poprzednim właścicielom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, spowodowało, że Skarb Państwa nie miał podstaw do wyodrębnienia w budynku przy ul. [...] własności poszczególnych lokali i dokonania ich sprzedaży najemcom. Tym samym uznać należało, że decyzja Naczelnika [...] W. z dnia [...] października 1982 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 15 a powołanej wyżej ustawy. Skoro jednak konsekwencją wydania tej decyzji była sprzedaż lokalu nr [...] (umowa w formie aktu notarialnego), to należało uznać, że zaszły nieodwracalne skutki prawne. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły J. P., L. S. i E. S. wnosząc o uchylenie decyzji I i II instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pozostawienie w obrocie zaskarżonych decyzji sankcjonowałoby bezprawne przejęcie nieruchomości w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. i pozbawienie następców prawnych byłych właścicieli prawa własności lokalu nr [...] w budynku położonym w W., przy ul. [...]. Ponadto stwierdzenie przez organy, że kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, obligowało je do stwierdzenia jej nieważności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych względów niż w niej wskazano.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Ponadto zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.

W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Przepis art. 10 § 1 kpa ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Należy stwierdzić, że stroną postępowania administracyjnego jest stosownie do art. 28 kpa każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku posadowionym na nieruchomości objętej uprzednio dekretem o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, w sytuacji gdy stwierdzono nieważność orzeczenia o odmowie ustanowienia na rzecz byłych właścicieli użytkowania wieczystego, jest niewątpliwie właściciel nieruchomości, bądź jego następcy prawni oraz właściciel wykupionego lokalu. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości, obowiązkiem organu jest zatem ustalenie kręgu osób, które są jego spadkobiercami.

W tym miejscu wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wynika, że spadkobierca byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości, a jednocześnie osoba, na wniosek której wszczęto niniejsze postępowanie – E. Z. zmarła w dniu [...] listopada 2010 r., a więc przed wydaniem w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organ II instancji oraz wydana w tym postępowaniu decyzja skierowana została do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 (LEX nr 82653): "Wskazana wada postępowania jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa ze śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (zobacz Małgorzata Stahl – glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 –OSPIKA 1984, z. 5,poz. 108). Z powyższego względu należało uznać, że decyzje organów orzekających w sprawie naruszyły przepis postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji w stosunku do osoby zmarłej, a więc osoby nie będącej stroną, przyjąć należało, że rozstrzygnięcie to obarczone jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przy czym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji bez znaczenia jest fakt czy organ o śmierci ww. osoby w dacie rozstrzygania sprawy wiedział, czy też nie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjętą w sprawie decyzję.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.