Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1497/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a. i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.  33, art. 59 §  1 pkt 2, art. 59 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. R. i M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 27 czerwca 2023 r. nr SKO.418.3.1453.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w przedmiocie postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr PGŚ.6331.2.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżących A. R. i M. R. solidarnie kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ") z 27 czerwca 2023 r. nr SKO.418.3.1453.2023 w sprawie oddalenia zarzutów w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), a także art. 33 § 1 i § 2 pkt 2 lit. a, 3 oraz 5, art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.").

Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz", "Organ I instancji") w dniu [...] sierpnia 2022 r. wystawił dwa tytuły wykonawcze: pierwszy przeciwko M. R., drugi przeciwko A. R. Celem wystawienia obu tytułów wykonawczych była egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza [...] z [...] września 2020 r., nr [...], zatwierdzającej ugodę z [...] grudnia 2019 r. zawartą przez A. R., M. R., Z. B., T. B., B. Ś., T. Ś., M. G. oraz T. G. w sprawie zmiany stosunków wodnych. W ugodzie tej A. i M. R. (dalej: "Skarżący") zobowiązali się do umożliwienia odpływu wód z rowu znajdującego się na działkach sąsiednich nr [...] oraz [...] w H., poprzez wykopanie na swojej działce o nr [...] rowu. Skarżący zobowiązali się również do utrzymania na swojej działce drożności rowu i usuwania przeszkód w odpływie wody. Odpisy tytułów wykonawczych zostały odebrane przez Skarżących w dniu 23 września 2022 r.

W dniu 19 września 2022r. Skarżący wnieśli zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej przez Burmistrza [...] w celu wykonania obowiązku wynikającego z ugody z [...] grudnia 2019 r., podnosząc zarzuty naruszenia: art. 33 § 2 pkt 2 lit. a k.p.a., polegający na określeniu egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z zawartej przez strony ugody; art. 33 § 2 pkt 3 k.p.a., polegający na błędzie co do osoby zobowiązanego; art. 33 § 2 pkt 5 k.p.a., polegający na wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku w całości w związku z jego wykonaniem.

W uzasadnieniu Skarżący podnieśli, że ich zdaniem wykonali oni swoje zobowiązania wynikające z uprzednio zawartej ugody, poprzez wykonanie odcinka rowu otwartego wzdłuż granic z działkami sąsiednimi, który spełniał swoją funkcję wymaganą treścią porozumienia. Ponadto Skarżący wyjaśnili, że brak jest aktualnie, jak i uprzednio, jakichkolwiek zastoin na przedmiotowym terenie, jak również brak jest przeszkód na nieruchomości Państwa R., które uniemożliwiłyby odpływ wody.

Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów, Burmistrz [...], postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r. nr PGŚ.6331.2.2021 oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia, Organ I instancji wyjaśnił, że ugodą zawartą w dniu [...] grudnia 2019r. Skarżący sami dobrowolnie zobowiązali się do utrzymania drożności rowu na swojej działce i usuwania przeszkód w odpływie wody. W zaistniałej sytuacji całkowitego zamknięcia odpływu wody z rowu przez Rejon Dróg Wojewódzkich w [...] nie można mówić o drożności rowu oraz o swobodnym spływie wód z rowu. Tym samym nie może być mowy o wykonaniu w całości obowiązków ciążących na Skarżących lub wygaśnięciu zobowiązania, gdyż ich obowiązki są procesem ciągłym, mającym zapewnić stałe prawidłowe funkcjonowanie rowu.

Od powyższego postanowienia, A. i M. R. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli zażalenie, zarzucając naruszenie:

1. art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a., poprzez błędne określenie egzekwowanego obowiązku, to jest niezgodnie z ugodą zawartą przez strony w dniu [...] grudnia 2019 r., gdyż obowiązek ten miał polegać na umożliwieniu swobodnego odpływu wody bez szkód dla działek sąsiednich;

2. art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że zobowiązanymi w niniejszym postępowaniu są A. i M. R., podczas gdy obowiązek wynikający z ugody został w całości wykonany, wobec czego Skarżący nie są zobowiązanymi;

3. art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek wynikający z uprzednio zawartej ugody jest w dalszym ciągu wymagalny, podczas gdy został on wykonany w całości, co w konsekwencji doprowadziło do jego wygaśnięcia;

4. art. 6 w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej;

5. art. 6 w związku z art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich wadliwe zastosowanie i brak zawarcia w ramach zaskarżonego postanowienia uzasadnienia prawnego odnoszącego się zarówno do przedmiotu sprawy, jak i do sentencji wydanego postanowienia oraz co do każdego podniesionego zarzutu.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, opisanym na wstępie postanowieniem z czerwca 2023 r. nr SKO.418.3.1453.2023 utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 26 § 3a pkt 2 u.p.e.a.), co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie Organ I instancji nadał obu tytułom wykonawczym (zarówno wystawionym przeciwko M. R., jak i A. R.) klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej w dniu [...] sierpnia 2022 r. Natomiast tytuły wykonawcze zostały doręczone Skarżącym w dniu 23 września 2022 r. Zatem nastąpiło zarówno wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jak również egzekucji administracyjnej, przeciwko Skarżącym.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, które postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...], uchyliło postanowienie Burmistrza [...] z [...] października 2022 r. nr [...], dotyczące oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium sformułowało wytyczne dla Organu I instancji dotyczące ustalenia, czy tytuły wykonawcze z [...] sierpnia 2022 r. są pierwszymi tytułami wykonawczymi wystawionymi w celu egzekucji obowiązków z zawartej przez Skarżących ugody z [...] grudnia 2019 r., gdyż Skarżący wnosili już zarzuty w dniu 9 marca 2022 r. Nie jest bowiem dopuszczalne ponowne wystawienie tytułu wykonawczego w tej samej sprawie. Organ I instancji ustalił, że tytuły wykonawcze z [...] sierpnia 2022 r. są pierwszymi tytułami wykonawcze i w związku z tym Organ I instancji mógł rozpoznać merytorycznie zarzuty Skarżących z 19 września 2022 r., dotyczące postępowania egzekucyjnego wszczętego w oparciu o tytuły wykonawcze z [...] sierpnia 2022 r.

SKO wyjaśniło, że postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia zarzutu może odbywać się wyłącznie w odniesieniu do złożonego przez zobowiązanego zarzutu, to znaczy w zakresie złożonego zarzutu i w jego granicach, a nie w granicach całej sprawy. Powyższe oznacza, że złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., upoważnia Organ do rozpatrzenia zarzutu, aczkolwiek Organ czyni to wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która określona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia.

Kolegium podało, że art. 33 § 2 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog zarzutów. Podstawą zarzutów może być m.in.: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., tj. m.in. z decyzji administracyjnej (art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.), błąd co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.), wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).

W przedmiotowej sprawie w obu tytułach wykonawczych z [...] sierpnia 2022 r. obowiązek Skarżących opisano w następujący sposób:

1. A. i M. R. umożliwili odpływ wód z rowu znajdującego się na działkach sąsiednich nr [...], w H., poprzez wykopanie na swojej działce nr [...] rowu,

2. A. i M. R. zobowiązują się do utrzymania na swojej działce drożności rowu i usuwania przeszkód w odpływie wody,

3. Wszystkie strony zobowiązują się, że do rowu nie będą odprowadzane ścieki sanitarne, wody opadowe z dachów budynków mieszkalnych i gospodarczych znajdujących się na posesji,

4. Wykonany rów przebiega przy granicy z działkami sąsiednimi, ale nie zagraża stabilności ogrodzeń, nie narusza własności sąsiedzkich,

5. Państwo Z. i T B., B. i T. Ś. oraz M. i T. G. na dzień ugody nie wnoszą zastrzeżeń do miejsca usytuowania wykopanego rowu, jednakże żądają pogłębienia rowu, tak aby uzyskać ten sam poziom rowu co na działce sąsiedniej Państwa M. i T. G.,

6. W przypadku powstania zastoin wody w rowie, zalewania nieruchomości ww. będą wnosić do Państwa R. za pośrednictwem Urzędu w [...] o usunięcie przeszkód w odpływie wody.

Tak opisany w tytułach wykonawczych z [...] sierpnia 2022 r. obowiązek Skarżących stanowi dosłowne przytoczenie treści zawartej przez nich ugody z [...] grudnia 2019 r., następnie zatwierdzonej przez Burmistrza [...] decyzją z [...] września 2020 r. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie zachodzi rozbieżność pomiędzy określeniem obowiązku Skarżących w tytułach wykonawczych, a zawartą przez nich ugodą. Zatem zarzut polegający na określeniu obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego orzeczenia, mający podstawę w art. 33 § 2 pkt 2 lit a u.p.e.a., jest bezzasadny.

Z kolei błąd co do osoby zobowiązanego ma swoją podstawę prawną w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. i dotyczy on sytuacji, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego. W związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek.

W niniejszej sprawie osoby wskazane w tytułach wykonawczych to A. R. oraz M. R. i są to te same osoby, które są stronami ugody zawartej w dniu [...] grudnia 2019 r. Wobec powyższego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przeciwko tym samym osobom, których obowiązek wynika z zawartej ugody z [...] grudnia 2019 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu ustalenia, czy Skarżący realizują ciążący na nich obowiązek Burmistrz [...] przeprowadził w dniu 16 stycznia 2023 r. oględziny z udziałem zainteresowanych (w tym Skarżących). Jak wynika z protokołu oględzin woda na działce M. G. wypełniała cały rów i rozlewała się na boki. Również na działce Z. B. woda wypełniała cały rów i podchodziła pod jego brzegi. Woda zalała kanał samochodowy znajdujący się w garażu. Zbierała się także w piwnicy. Państwo B. byli zmuszeni do ciągłego wypompowywania wody zarówno z garażu, jak i piwnicy. Obecny na oględzinach M. R. wprost oświadczył, że odpływ wykonanego przez niego rowu został zasypany przez Rejon Dróg pod jego nieobecność, które to oświadczenie znajduje się w sporządzonym protokole.

W ocenie Organu II instancji okoliczności te jednoznacznie wskazują, że ciążący na Skarżących obowiązek utrzymania drożności znajdującego się na ich działce rowu oraz usuwania przeszkód w odpływie wody nie został wykonany. Zatem zarzut wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku Skarżących jest również chybiony.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli A. i M. R. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ww. postanowienie Kolegium w całości.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym uznanie, że zarzut wykonania zobowiązania przez Skarżących jest bezpodstawny;

2. art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez uznanie za bezzasadny zarzut polegający na błędzie co do zobowiązanego;

3. art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., poprzez uznanie za bezzasadny zarzut polegający na wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku w całości w związku z jego wykonaniem;

4. art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego przyjętego za podstawę wydanego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji zastosowanie w niniejszej sprawie dalece dowolnego uznania administracyjnego skutkującego brakiem przeprowadzenie pełnego postępowania w przedmiotowej sprawie;

5. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpanie przysługującej organowi administracji inicjatywy dowodowej, skutkującej brakiem uzasadnienia dla przyjętych w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięć;

6. art. 8 - 9 i art. 11 k.p.a., poprzez nieuzasadnienie decyzji w sposób przekonywający, niewyjaśnienie okoliczności sprawy, nieustosunkowanie się do żądań i twierdzeń strony wnioskującej, nieuwzględnienie w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli oraz oparcie decyzji w dużej mierze na niezweryfikowanych przekonaniach prowadzącego postępowanie I. Instancyjne;

7. art. 6 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej;

8. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazali, że zawarte porozumienie w żadnym zakresie nie precyzuje na jaką głębokość pogłębienie miałoby być wykonane. Użyte określenie "ten sam poziom rowu" jest dalece nieprecyzyjne i nieostre. Po zawarciu opisywanej ugody wielokrotnie dochodziło do pogłębiania rowów na terenach innych nieruchomości niż ich własność, co w żadnej mierze nie może skutkować zaistnieniem jakiegokolwiek obowiązku po stronie Skarżących. Właściciele poszczególnych nieruchomości mogą swobodnie modyfikować parametry własnych odpływów, co w rzeczywistości powoduje niewykonalność zawartej ugody w przedmiotowym zakresie.

Skarżący wyjaśnili również, że aktualne czynności związane z częściowym zasypaniem wylotu rowu dokonane zostały prawdopodobnie przez Rejon Dróg Wojewódzkich, jako zarządcę opisywanego terenu, a także co ma zasadnicze znaczenie zrealizowane zostały na nieruchomości niestanowiącej własności Skarżących.

Odnosząc się z kolei do argumentacji Organu egzekucyjnego prawdą jest, że ugoda zawarta przez strony nie odnosiła się do kwestii lokalizacji wylotu rowu oraz nie zawierała postanowień o jakimkolwiek zobowiązaniu się Skarżących do uzyskania odpowiednich zezwoleń/pozwoleń itp.

W ocenie Skarżących aktualne czynności i inicjatywa Państwa B. o rzekomych zastojach wody w rowie nie została w żadnej mierze sprowokowana zachowaniem Skarżących a jedynie działaniami zarządu dróg. Koniecznym jest zatem wskazanie, że działania Skarżących doprowadziły do wykonania ugody a obowiązek z niej wynikający wygasł w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem postępowania jest postanowienie oddalające zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a.:

§ 1. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

§ 2. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Skarżący zarzucają błędne określenia w tytule egzekucyjnym podlegającego egzekucji obowiązku, nieprawidłowe określenie zobowiązanego i wreszcie wygaśnięcie obowiązku.

Jako oczywiście bezzasadny ocenić należy zarzut nieprawidłowego określenia zobowiązanego i obowiązku.

Jak wynika z akt Organ wystawił dwa tytuły wykonawcze. Jeden na A. R. drugi na M. R. W każdym z tytułów wskazał, że treść obowiązku wynika z decyzji Burmistrza [...] z [...] września 2020 r., Nr [...], którą zatwierdzono treść ugody zawartej w dniu [...] grudnia 2019 r. pomiędzy A. i M. R., Z. i T. B., B. i T. Ś., M. i T. G., powtarzając in extenso jej treść.

Przy ocenie treści nałożonego obowiązku bada się, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 291/23, wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).

Treść obowiązku stanowi powielenie zatwierdzonej decyzją ugody, w związku z powyższym nie może być mowy o zniekształceniu treści nałożonego obowiązku.

Całkowicie chybiony jest również zarzut dotyczący błędu zobowiązanego skoro oboje Skarżący zostali w decyzji wymienieni jako zobowiązani i do każdego z nich został skierowany tytuł wykonawczy.

Wątpliwości Sądu budzi natomiast ocenia ostatniego zarzutu tj. wygaśnięcia obowiązku egzekucyjnego w aspekcie oceny jego wykonalności.

Mianowicie Skarżący w pismach kierowanych do Organów, jak również w skardze podnoszą, że zrealizowali nałożony na nich zatwierdzoną decyzją ugodą obowiązek wykonania rowu i zapewnienia jego drożności i nie ponoszą odpowiedzialności za zasypanie odpływu i wylotu rowu najprawdopodobniej przez zarządcę tego terenu Rejon Dróg Wojewódzkich, dodatkowo na nieruchomości niestanowiącej ich własności.

Jak wynika z treści ugody, ta nie odnosiła się do kwestii lokalizacji wylotu rowu. Nie zawierała również postanowień dotyczących zobowiązania Skarżących do uzyskania odpowiednich zezwoleń/pozwoleń.

Z treści zatwierdzającej ugodę decyzji wynika, że na dzień jej zatwierdzenia rów funkcjonował: "ustalone zmiany stanu wody na gruncie gwarantują swobodny odpływ wód opadowych odprowadzanych rowem z nieruchomości przyległych, nie powodują szkód".

Z treści ugody z [...] grudnia 2019 r. wynika, że Skarżący zobowiązali się do wykopania na swojej działce nr [...] rowu i utrzymania go w stanie zapewniającym drożność i usuwania wszelkich przeszkód w odpływie wody z rowu znajdującego się na działach sąsiednich [...] w H. Z kolei w uzasadnieniu decyzji zatwierdzającej ugodę czytamy, że ustalone ugodą zmiany stanu wody na gruncie gwarantują swobodny odpływ wód opadowych odprowadzanych rowem z nieruchomości przyległych, nie powodują szkód na nieruchomościach sąsiednich, przeciwnie przeciwdziałają ich powstaniu.

Pismem z dnia 4 maja 2021 r. Z. B. właścicielka działki nr [...] zwróciła się do Urzędu w [...] z informacją, że P. R. nie dotrzymują warunków ugody. Kopiąc rów na swojej działce nie zachowali odpowiednio spadku i woda nie spływa swobodnie. Powoduje to przesączanie się wody do garażu i piwnicy na jej działce, w związku z czym zwróciła się o interwencję.

Przeprowadzone w toku postępowania oględziny wykazały, że w istocie w przedmiotowym rowie stagnuje woda, jedynie w czerwcu w okresie suszy rów był suchy.

W protokole z oględzin z 16 grudnia 2019 r. wskazano, że woda nie spływa, tworzą się zastoiny, a odpływ wody z rowu jest utrudniony. Przed wpływem wody na działkę P. R. znajduje się wypłycanie rowu co utrudnia swobodny odpływ wody.

Z kolei w protokole z oględzin z 30 czerwca 2021 r. stwierdzone zostało, że biegnący przy granicy z działką M. i T. G. rów ma zasypany odpływ przy wlocie do rowu dróg wojewódzkich. Z informacji uzyskanych od Z. B. ustalono, że około tygodnia, dwóch, drogi wojewódzkie wykaszały trawę i zasypały wylot rowu. Powodem była zmiana lokalizacji wylotu. W miejscu przejścia pomiędzy działkami Państwa R. a Państwa G. zostało wylane "betonowe dno" na powierzchni około 1,5 do 2 m², które również podnosi poziom rowu.

Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych 9 września 2021 r. ustalono, że "odpływ wody wykonany w nowym miejscu przy granicy z działką nr [...] własności M. G. jest zakopany przez Rejon Dróg Wojewódzkich. Potwierdzono, że powodem była nielegalna zmiana odpływu wody z rowu z działki Państwa R. do rowu przydrożnego w pasie drogi wojewódzkiej. W konsekwencji rów na działce Skarżących nie posiada odpływu i kończy się ogrodzeniem na ich posesji. Obecni podczas oględzin Państwo B., G. i Ś. zgłosili, że zamknięcie odpływu będzie powodować zalewanie działek.

Do protokołu oględzin z 16 grudnia 2021 r. Skarżący podali, że rów zakopany został przez Rejon Dróg Wojewódzkich pod ich nieobecność, i nie mieli oni możliwości odnieść się do tych działań. Pomimo zsypania wylotu, rów jest drożny, nie ma podtopień, ewentualne podtopienia powodują działania sąsiadów podwyższających poziom gruntu, przez co następuje pogłębianie rowu.

Z protokołu oględzin z 28 grudnia 2022 r. i dołączonych do niego zdjęć wynika, że rów jest w pełni wypełniony wodą po same brzegi, a miejscami tworzą się rozlewiska. Sytuacja ta nie zmieniła się także podczas oględzin przeprowadzonych 16 stycznia 2023 r.

Dołączone do akt dokumenty w tym fotografie potwierdzają, że rów znajdujący się poza granicą działki Skarżących odprowadzający wody do rowu znajdującego się przy drodze, został zasypany przez zarządcę nieruchomości, co może mieć znaczenie dla oceny wykonalności nałożonego obowiązku.

Jak stanowi art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.: postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zatem o ile ustawodawca wśród zarzutów przeciw egzekucyjnych nie wymienił niewykonalności decyzji, o tyle organ egzekucyjny przy ich ocenie nie jest zwolniony z obowiązku badania wykonalności decyzji.

Okoliczności wskazane jako podstawy umorzenia egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki negatywne dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Mają one charakter bezwzględny, to jest w przypadku ich wystąpienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne. Są one uwzględniane zarówno z urzędu, jak również na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego – art. 59 § 4 u.p.e.a.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone również w przypadku uznania zarzutu zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej wniesionego na podstawie art. 33 p 2 pkt 1-5 oraz na podstawie art. 33 §2 pkt 6 jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi wówczas art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a. Oznacza to, że pomimo braku wymieniania wśród zarzutów przeciwegzekucyjnych zarzuty niewykonalności obowiązku, zarzut ten powinien być wzięty pod uwagę w kontekście ewentualnych podstaw do umorzenia postępiania egzekucyjnego.

Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego oraz trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przeszkody mogą mieć charakter faktyczny lub prawny. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Z przyczyn prawnych z kolei, decyzja jest niewykonalna jeżeli jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym, także gdy nakłada na stronę obowiązek, który jest zgodny z prawem, ale którego strona nie może wykonać z powodu przeszkód prawnych, np. zostaje zobligowana do podjęcia działań w stosunku do rzeczy, której nie jest właścicielem i których nie może dokonać bez zgody właściciela. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 59.

Do tych okoliczności Organy w zasadzie w ogóle się nie odniosły.

W pierwszej kolejności nie odniesiono się do tego, czy obowiązek drożności rowu na działce Skarżących wiązał się obowiązkiem uzyskania odpowiedniego pozwolenia na odprowadzania wód do rowów przydrożnych, a jeśli tak, to czy jego brak, jest możliwy do usunięcia na obecnym etapie postępowania.

Z treści ugody a następnie uzasadnienia zatwierdzającej ją decyzji wydaje się, że dla zapewnienia drożności rowu konieczne było zapewnienie jego wylotu do przydrożnego rowu.

Z dokumentów tych, a zwłaszcza uzasadnienia decyzji Organu II instancji wynika, że w trakcie jej wydania wylot ten funkcjonował. Powstaje zatem pytanie czy na obecnym etapie, w sytuacji zasypania wylotu przez zarządcę nieruchomości, istnieje możliwość uzyskania koniecznego pozwolenia wodnoprawnego, przy uwzględnieniu podnoszonych przez Skarżących okoliczności, że wylot przebiega przez nienależącą do nich działkę, co ma zasadnicze znaczenia dla oceny trwałości niewykonalności decyzji, ocenianej w aspekcie podnoszonego zarzutu wygaśnięcia obowiązku egzekucyjnego.

W tym aspekcie pomocne może być zwrócenie się do Burmistrza [...] zatwierdzającego ugodę o wyjaśnienie zakresu nałożonego obowiązku ( kwestie ewentualnych zgód) i wreszcie do zarządcy nieruchomości o wskazanie czy możliwe jest uzyskanie zezwolenia na odprowadzanie wód urządzeniem przebiegającym przez działkę tego zarządcy.

Uzyskanie informacji w tym zakresie da odpowiedź na kwestię wykonalności decyzji.

Mając na uwadze stwierdzone braki w postępowaniu Sąd stwierdził, że uzasadnione będzie uchylenie zarówno postanowienia Organu II, jak i I instancji, działając przy tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a. i c. p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. 2023 r., poz. 1964 ).