Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3227/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 96 poz 591
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
article: § 32 ust. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 1998 nr 151 poz 987
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Dnia 2 marca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S., K. Z., E.S. i M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 204/19 w sprawie ze skargi M. S., K. Z., E. S. i M. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M. S., Z.Z., E. S. i M. B. solidarnie kwotę 1.200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2019 r., akt I SA/Wa 204/19 oddalił skargę M. S., K.Z., E. S. i M. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2003 r. prawa do nieruchomości.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Wojewoda M. potwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2003 r. prawa własności gruntu stanowiącego część linii kolejowej, położonego w W., Dzielnica B., oznaczonego jako działka nr [...]o powierzchni 0.0161 ha z obrębu [...], objętego księgą wieczystą nr [...] oraz potwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2003 r. przez P. S.A. w W. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności znajdujących się na nim budowli i urządzeń, na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.2000.84.948 ze zm.), dalej jako "u.PKP", w zw. z art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U.2007.16.94 ze zm.), dalej jako "u.t.k.". Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, w następstwie rozpoznania odwołania M. S., K. Z., E. S. i M. B., utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2017 r. W motywach tej decyzji Minister wskazał, że wg danych z księgi wieczystej nr [...] przedmiotowy grunt w dniu [...] lutego 2003 r. stanowił własność K. B., H. Z. oraz M. S. Dalej, przywołując regulacje prawne dotyczące pojęć "linia kolejowa" i "bocznica kolejowa", Minister zaznaczył, że przepisy u.PKP nie definiują tych pojęć, zatem jako wyznacznik przyjął definicje legalne zawarte w przepisach u.t.k. Zgodnie z art. 4 ust. 2 i 3 u.t.k. drogi szynowe mogą stanowić linię kolejową lub bocznicę kolejową. Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty, zaś bocznica kolejowa stanowi boczną drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, która ma połączenie z linią kolejową i służy celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych. Na gruncie ww. regulacji prawnych pomiędzy tymi pojęciami zachodzi stosunek przeciwieństwa, ponieważ nie ma takich bocznic, które byłyby liniami kolejowymi i nie ma takich linii, które byłyby bocznicami. Dalej organ przywołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2000 r. w sprawie wykazu linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe (Dz.U.2000.13.156), wg których oznaczenie linii kolejowej następuje przez wskazanie stacji początkowej i końcowej (w niektórych przypadkach także stacji pośrednich), pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa. Analiza definicji linii kolejowej i bocznicy wskazuje na to, że ustawodawca dokonał rozróżnienia "ruchu kolejowego" od "ruchu", bowiem ruch kolejowy był rozumiany jako ogół czynności umożliwiających przemieszczanie się pojazdu kolejowego i zapewniających wykonanie przewozu kolejowego po ogólnodostępnej infrastrukturze kolejowej, zaś na bocznicy kolejowej ruch kolejowy nie jest prowadzony z uwagi na to, że nie jest ona udostępniana publicznie i przeważnie jest eksploatowana do wyłącznych potrzeb ładunkowych przedsiębiorcy, który nią włada (zakłady przemysłowe, elektrownie). Organ wyjaśnił, że desygnaty określenia budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego znajdują się w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz.U.2001.66.676). Zgodnie z § 1 pkt 2 lit. a) tegoż rozporządzenia, desygnatami określenia budowle przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego są drogi szynowe wraz z podtorzem na liniach i stacjach kolejowych, w tym również na stacjach rozrządowych i postojowych, z wyłączeniem bocznic kolejowych. Przy czym w literaturze przedmiotu przyjmuje się powszechnie, że tory kolejowe znajdujące się w obrębie stacji kolejowej (tory stacyjne) dzieli się na: główne i boczne, choć większość autorów wyodrębnia dodatkowo w ramach stacji tory specjalnego przeznaczenia (vide: P.Zalewski, P.Siedlecki, A.Drewnowski, Technologia transportu kolejowego, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 2004, s. 57; K.Towpik, Infrastruktura transportu kolejowego, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2009, s. 29; S.J,Cieślakowski, Stacje kolejowe, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 1992, s. 69). Do torów bocznych zalicza się m.in. tory rozrządowe, ładunkowe, postojowe oraz warsztatowe zaś torami (stacyjnymi) specjalnego przeznaczenia są m.in. tory dojazdowe do bocznic kolejowych. Wskazuje to na wyraźny podział pomiędzy torami stacyjnymi prowadzącymi do bocznicy, a bocznicami kolejowymi. Na potwierdzenie powyższego organ wskazał na treść § 32 ust 2 pkt. 6 i 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U.1998.151.987) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz.U.2000.34.400), gdzie dokonano wyraźnego rozróżnienia pomiędzy stacyjnymi torami bocznymi, a torami bocznicy kolejowej w zakresie standardów technicznych jakim powinny one odpowiadać. Odnosząc się natomiast do realiów niniejszej sprawy Minister podał, iż nie budzi wątpliwości, że działka nr [...] znajdowała się w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu P.. Fakt zajęcia ww. nieruchomości pod linię kolejową, w rozumieniu art. 37a u.PKP potwierdzają m.in. oświadczenia P. S.A. zawarte w kolejnych pismach: z dnia [...] kwietnia 2011 r., z dnia [...] maja 2012 r., z dnia [...] maja 2012 r., z dnia [...] października 2012 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2016 r. Na ich podstawie organ ustalił, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi linię kolejową nr [...] W.– W., w brzmieniu przepisu art. 4 pkt 2 u.t.k., przy czym jest to linia o znaczeniu państwowym oraz, że ani w dniu [...] lutego 2003 r., ani obecnie na przedmiotowej nieruchomości nie została zlokalizowana bocznica kolejowa. W sprecyzowanym oświadczeniu P. z dnia [...] maja 2012 r. wskazano, że na przedmiotowym gruncie znajdują się tory kierunkowe oraz tory odejściowe stacji rozrządowej W. – O., które zarządzane są przez P. S.A. Zakład Linii Kolejowych w W. Ponadto dostrzeżono, że w aktach sprawy znajduje się pismo P.S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r., wg. którego działka nr [...], tak jak i nr [...] oraz nr [...], zabudowane są linią kolejową w postaci torów głównych zasadniczych linii Nr [...] W.– W.. W zakresie tych oświadczeń P.S.A., Minister przyjął, że korzystają one z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami, okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Na ich prawdziwość wskazują wykazy inwentarzowe urządzeń znajdujących się na ww. działkach. Wynika z nich, że znajdują się na nich tory główne zasadnicze linii nr [...] W.– W. wybudowane w 1951 r., ponadto sieć trakcyjna oraz urządzenia srk i asr. Jako rok budowy ww. obiektów został wskazany odpowiednio 1955 r. oraz 1990 r. Zdaniem organu pozwala to na stwierdzenie, że ww. elementy linii kolejowej znajdowały się na przedmiotowym gruncie także w dniu [...] lutego 2003 r. Z kolei z pisma Urzędu [...] z dnia [...] marca 2016 r. wynika, iż w zasobach archiwalnych urzędu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, iż na tych działkach w dniu [...] lutego 2003 r. lub przed tym dniem zlokalizowana była bocznica kolejowa.

W skardze na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, M. S., K.Z., E. S. i M. B. zarzucili naruszenie prawa materialnego tj. art. 37a ust. 1 i 2 u.PKP w zw. z art. 4 pkt 2 u.t.k. przez zastosowanie tego przepisu do gruntów niewchodzących w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej oraz art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 u.t.k. § 1 pkt 2 litera a) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz.U.2001.66.676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U.1998.151.987 ze zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz.U.2000.34.400) przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, pomimo że przepisy te nie uzasadniają przyjęcia takiego wniosku. Skarżący zarzucili również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 7, art. 140 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez dokonanie ustalenia, że ww. nieruchomość w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej; art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3, art. 11 i art. 140 k.p.a. przez nierozpatrzenie dowodów, które prowadzą do wniosku, że przedmiotowa nieruchomość nie wchodziła w skład linii kolejowej w dniu [...] lutego 2003 r.; art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 140 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. N.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że sprawy dotyczące szeregu działek zlokalizowanych pod torami na stacji O. prowadzone są od dekady, w tym co do sąsiadujących bezpośrednio ze sobą i leżących w pasie tych samych torów co działka [...]. Wszystkie te działki powstałe z podziału działki nr [...], usytuowane są pod torami i urządzeniami im towarzyszącymi. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie sporne jest, czy na przedmiotowym gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. znajdowały się elementy linii kolejowej w rozumieniu art. 37a u.PKP, czy też – jak wskazują skarżący – elementy bocznicy kolejowej. Sąd I instancji wskazał dalej, że niniejsza sprawa, tak jak i inne sprawy dotyczące nieruchomości sąsiednich, była rozpoznawana przez kilka lat. Jak wynika z analizy wielu skarg rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, całokształt okoliczności sprawy sprowadza się do tego, że skarżący i właściciele sąsiednich nieruchomości reprezentowani przez tego samego pełnomocnika nie kwestionują, iż obecnie na ww. działkach, w zależności od ich usytuowania, znajdują się tory określonej linii kolejowej, co do zasady nie kwestionują też, że tory na tym terenie zostały wybudowane w latach 50-tych ubiegłego wieku (linia nr [...]) a nawet w II połowie XIX wieku (linia nr [...]), kwestionują natomiast, że tory i towarzyszące im obiekty w dniu [...] lutego 2003 r. stanowiły część linii kolejowej w rozumieniu przepisów u.PKP. Nade wszystko skarżący zarzucają, iż organy oparły się na twierdzeniach P. S.A. oraz na dowodach nie pochodzących z 2003 r., a zatem na dowodach niemiarodajnych z punktu widzenia mającego nastąpić z mocy samego prawa skutku z art. 37a u.PKP (vide: I SA/Wa 1934/17, I SA/Wa 1935/17, I SA/Wa 1936/17, I SA/Wa 1891/17, I SA/Wa 1709/17; I SA/Wa 1711/17, I SA/Wa 1644/17, I SA/Wa 373/19, I SA/Wa413/19, I SA/Wa 205/19, I SA/Wa 204/19, I SA/Wa 414/19). Zarówno skarżący, czy też inni właściciele tych działek każdorazowo składali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciwy od kasatoryjnych rozstrzygnięć Ministra, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (vide: I SA/Wa 1709/17, I SA/Wa 1711/17, I SA/Wa 1644/17). Oznacza to, iż – co do zasady – obie strony uznają, że sprawy dotyczące gruntów pod torami linii nr [...] i nr [...] nie wymagają uzupełnienia materiału dowodowego w istotnym zakresie. W kilku ww. sprawach przesądzono to, uwzględniając sprzeciwy skarżących i wskazując, iż materiał dowodowy w znacznej mierze został już zgromadzony i należy jedynie dokonać jego oceny, ewentualnie uzupełnić w oparciu o art. 136 k.p.a. Sąd I instancji podkreślił, że sprawy te pozostają zbieżne przedmiotowo, jako że dotyczą kompleksu bezpośrednio ze sobą sąsiadujących działek pod torami jednej stacji O. Stąd i stanowisko Sądu wyrażane w tych sprawach, w różnych składach, można przez analogię stosować w pozostałych sprawach. Nie sposób przyjąć, że w jednej sprawie ten sam tor jednej linii każdorazowo będzie inaczej oceniany, zwłaszcza że argumentacja stron w ww. sprawach pozostaje niemalże identyczna.

Dalej Sąd I instancji wskazał, iż terminy "linia kolejowa" i "bocznica kolejowa" nie mogą być utożsamiane. Wspólny element ww. odrębnych definicji odnosi się do drogi szynowej, w przypadku bocznicy kolejowej do drogi szynowej bocznej. Droga szynowa składa się m.in. z budowli – toru do ruchu pojazdów kolejowych. W przypadku drogi szynowej normalnotorowej stacyjny układ torowy obejmuje m.in. tor główny zasadniczy, co najmniej jeden tor główny dodatkowy. Po torach głównych odbywają się jazdy pociągowe. Stacyjny układ torowy może też obejmować tory boczne lub tory specjalnego przeznaczenia. Przy czym urządzeniami technicznego wyposażenia stacji mogą być m.in. bocznice. Do prowadzenia ruchu kolejowego przeznaczone są m.in. budowle, którymi są drogi szynowe wraz z podtorzem na liniach i stacjach kolejowych, w tym również na stacjach rozrządowych i postojowych, z wyłączeniem bocznic kolejowych, umocnienia skarp, pasy i drogi pożarowe, elementy ochrony akustycznej oraz stałe zasłony odśnieżne. W literaturze przedmiotu tory kolejowe dzieli się m.in. na tory główne i tory boczne oraz rozróżnia się tory boczne od bocznicy kolejowej, a przy tym stacyjne tory boczne (gdy chodzi o ich standardy techniczne i parametry) odróżnia się od torów bocznicy. Skoro zatem do prowadzenia ruchu kolejowego służą wszystkie drogi szynowe na liniach i stacjach kolejowych, za wyjątkiem bocznic kolejowych, a bocznica jest traktowana jako urządzenie techniczne tj. tor odgałęziający się od torów stacyjnych lub szlakowych, nie będący własnością kolei, to nie można przyjąć, iż tor określonej linii kolejowej oznaczonej konkretnym numerem, ze wskazaniem relacji, łączący dwie konkretne stacje kolejowe – jest jednocześnie torem bocznicy kolejowej. Pojęcie tor stacyjny boczny nie może być utożsamiane z pojęciem bocznicy kolejowej, bowiem nie znajduje uzasadnienia ani w definicji linii kolejowej, która w żaden sposób nie różnicuje statusu torów kolejowych znajdujących się na stacji kolejowej, ani też w konkretyzujących zapisy ustawowe postanowieniach rozporządzeń wydanych na ich podstawie. Dopuszczalność wykorzystania toru stacyjnego, jak i toru bocznicy kolejowej do wykonywania tych samych funkcji technologicznych (przeładunek towaru) nie może być argumentem przesądzającym o możliwości utożsamiania tych dwóch pojęć. Tor stacyjny stanowi integralną część stacji kolejowej, a w konsekwencji linii kolejowej, bowiem umożliwia wykonywanie na stacji kolejowej szeregu czynności eksploatacyjnych, niezbędnych z punktu widzenia prawidłowej realizacji procesu przewozowego o charakterze publicznym.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że konstrukcja art. 37a u.PKP zbliżona jest do konstrukcji art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.1998.133.872 ze zm.), przewidującej uwłaszczenie Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego na gruntach zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne. Decyzje zapadające w tego typu sprawach również mają charakter deklaratoryjny, a wojewoda ustalając stan faktyczny bada jedynie zakres pasa drogowego określonej kategorii drogi publicznej w sprecyzowanej ustawą dacie. W szeregu tego typu postępowań organy administracji ustalają stan faktyczny na podstawie wszelkich dowodów nawet dwie dekady po wejściu ww. regulacji w życie, a przy tym w orzecznictwie nie wymaga się aby dowody na okoliczność zajętości pasa drogi pochodziły wyłącznie z 1998 r. W tego typu postępowaniach nie zdarza się także aby ktokolwiek skutecznie kwestionował przedstawianą przez zarząd dróg metrykę danej drogi, a także by oparcie się na tego rodzaju dokumencie stanowiło o stronniczości organu administracji. Wobec tego Sąd I instancji uznał, że ustalenie czy dana nieruchomość znajdowała się w dniu [...] lutego 2003 r. pod torami linii kolejowej może nastąpić na podstawie wszystkich możliwych, ale jednocześnie miarodajnych, źródeł dowodowych. Za niezasadny uznano zatem zarzut naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. przez to, że za dowody w sprawie uznano wykazy inwentarzowe nieopatrzone datą z 2003 r. Przy czym również skarżący nie przedstawili żadnego dowodu pochodzącego z 2003 r. Sąd I instancji wskazał dalej, że mapa geodety J. B.i zawarte na niej oświadczenie pochodzą z 2013 r. a nie z 2003 r., nie zawierają zresztą danych odnośnie źródeł wiedzy geodety. Mapa ta zawiera jedynie w ramach legendy oświadczenie J. B., że jest to teren bocznicy. Dowód ten, wbrew zarzutom skargi, został przyjęty przez organ i negatywnie oceniony w dotychczasowym postępowaniu jako "oświadczenie nie wskazujące jakichkolwiek okoliczności, które przesądzałyby o tym, iż znajdująca się na ww. mapie infrastruktura kolejowa stanowi element bocznicy kolejowej". Oceny odnoszącej się do tego dowodu, nie zanegował Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie I SA/Wa 1557/14, a także w sprawie I SA/Wa 1556/14. W każdej sprawie dotyczącej stacji O. każdorazowi właściciele poszczególnych nieruchomości powołują się na ww. oświadczenie geodety, podkreślając, iż organ nie rozpatrzył mapy przy ustalaniu stanu faktycznego i w żaden sposób nie uzasadnił takiego rozstrzygnięcia. Takie stanowisko – w ocenie Sądu I instancji – jest swoistym rodzajem manipulacji. Postępowanie w tych sprawach toczy się bowiem od wielu lat, a decyzję organu I instancji uchylono do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego. Skoro przedłożony przez strony dowód (jeden i ten sam powielany we wszystkich tych sprawach) oceniony został w decyzji z 2014 r. i uznany za niemiarodajne źródło dowodowe, jako oświadczenie osoby prywatnej w tej sprawie, a przy tym przez kolejne kilka lat postępowania dowodowego profesjonalny pełnomocnik stron nie wykazał podstawy złożenia przez ww. osobę prywatną powyższego oświadczenia, to – zdaniem Sądu I instancji – nie można przyjąć, że organ nie odniósł się od tego dowodu i pominął go w swoich rozważaniach.

W motywach zaskarżonego wyroku wskazano nadto, że materia sprawy związana z ruchem kolejowym i uwłaszczeniem Skarbu Państwa na gruntach pod liniami kolejowymi i przyznaniem użytkowania wieczystego, nieodzownie wiąże się z funkcjonowaniem P. Zarzucając oparcie się o oświadczenia czy o dokumenty przedstawione przez P., w tym w szczególności np. na wykazy inwentarzowe, skarżący nie wskazali do jakiego organu, do jakiej instytucji czy też do jakiego urzędu bądź jakiego archiwum organy rozpoznające niniejszą sprawę winny się zwrócić aby otrzymać wiarygodne i miarodajne informacje w tym zakresie, tym bardziej, że nie zarzucili jakiegokolwiek "przekłamania" czy fałszerstwa dokumentów, a i sami nie złożyli wiarygodnych dowodów na wykazanie swoich twierdzeń. Tym samym, zarzut oparcia się na danych co do oznaczenia linii kolejowej, jej numeru czy też numeru toru tej linii Sąd uznał za niezrozumiały. Zdaniem Sądu I instancji, materia kontrolowanej sprawy jest specyficzna i ściśle branżowa, zaś P. jest monopolistą. Jednocześnie powszechnie wiadomo, iż ruch kolejowy, choćby z uwagi na wymogi bezpieczeństwa, jest ściśle reglamentowany, a każdy skład pociągu (ruch pociągu) podlega tak ewidencji jak i kontroli ze strony P. Samo proste zanegowanie danych przedstawionych przez P., w sytuacji gdy każdy tor, każda linia, każdy maszt i każda zwrotnica są ewidencjonowane, bez wskazania realnego kontrdowodu, musi być negatywnie ocenione.

Odnosząc się do zarzutów skargi tyczących przeprowadzonych oględzin, Sąd I instancji wskazał, iż skarżący zanegowali informacje zawarte w wykazie inwentarzowym co do ilości zaewidencjonowanych zwrotnic. W tym zakresie Sąd wskazał, iż strony bądź ich przedstawiciele obecni podczas oględzin nie kwestionowali, iż na ww. nieruchomościach znajdują się tory kolejowe czy też tory kolejowe konkretnej linii kolejowej łączącej dwie stacje, nie składali też jakichkolwiek innych zastrzeżeń do sposobu i trybu przeprowadzenia tych czynności, nie żądali ich powtórzenia czy wyjaśnienia rozbieżności bądź wątpliwości; a dopiero w skardze zwrócili uwagę na zapisy w tej pozycji inwentarzowej. Sąd zauważył, iż oczywiste jest, że spisy inwentarzowe nie dotyczą działek objętych spornymi sprawami lecz pozycji inwentarzowych danego rodzaju zaewidencjonowanych pod konkretnym numerem. Argumenty skargi w tym zakresie nie mogą być zatem uwzględnione, zwłaszcza że kwestionowana pozycja inwentarzowa powołana jest zarówno w przedmiotowej sprawie, a także w innych sprawach. Sąd wskazał nadto, że reprezentujący skarżących profesjonalny pełnomocnik nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń do protokołu, nie domagał się okazania konkretnych elementów ze spisu inwentarzowego, choć dysponował nim co najmniej od kilku lat i kwestionował go już w 2014 r. Zastrzeżeń tych skarżący nie zgłaszali także po przeprowadzeniu oględzin. Z owego protokołu nie wynika też aby podczas oględzin ww. działek stwierdzono na gruncie oznaczenia właściwe dla bocznicy kolejowej bądź też aby nie stwierdzono, iż znajduje się tam tor linii kolejowej.

Jeśli zaś chodzi o zarzut braku przeprowadzenia przez organ dowodu z zeznań świadka A. N. na okoliczność tego, że w dniu [...] lutego 2003 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się bocznica kolejowa a nie linia kolejowa, to – w ocenie Sądu I instancji – zasadnie organ przyjął, iż skarżący nie wykazali, że osoba ta ma właściwe przygotowanie zawodowe, by ocenić opisane wyżej zagadnienie, nie była też pracownikiem P. związanym z tym obszarem. Stanowisko takie odnośnie zeznań tegoż świadka Wojewódki Sąd Administracyjny w Warszawie zajął w sprawach I SA/Wa 1934/17, I SA/Wa 1935/17 i I SA/Wa 1936/17.

W tej sprawie Sąd I instancji przyjął, że postępowanie dowodowe nie wymaga uzupełnienia. Wszystkie dowody, na jakie powołują się skarżący zostały rzeczowo omówione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W aktach są protokoły dokumentujące oględziny ww. działek, jest też mapa J.B., która została oceniona przez organ już w 2014 r. Forsowany natomiast przez skarżących dowód z zeznań świadka został zanegowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w kilku sprawach (I SA/Wa 1934/17, I SA/Wa 1935/17, I SA/Wa 1936/17, a w sprawach I SA/Wa 1709/17; I SA/Wa 1711/17, I SA/Wa 1644/17 nie wskazano na zasadność jego przeprowadzenia).

Odnosząc się zaś do pisma Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., Sąd I instancji uznał, że kwestię tę organ wyjaśnił w toku postępowania, zwracając się do tego organu o przedstawienie wszelkich posiadanych dokumentów. Stanowisko Urzędu [...] zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2016 r wskazuje, iż w zasobach archiwalnych urzędu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, że na tych działkach w dniu [...] lutego 2003 r. lub przed tym dniem bądź w jakimkolwiek innym czasie zlokalizowana była bocznica kolejowa.

Wreszcie gdy chodzi o wykazy inwentarzowe Sąd I instancji wskazał, że poprzednio (w 2014 r) skarżący zarzucali, że wykazy inwentarzowe nie zawierają podpisu; obecnie zaś podnoszą, że wykazy te nie są wiarygodne i nie zostały opatrzone datą. Zawarte w aktach karty, dla każdej indywidualnej działki z tego kompleksu działek, każdorazowo wskazują na obecność na nich torów konkretnej linii kolejowej i innych urządzeń kolejowych, a przy tym nie budzi żadnych wątpliwości, iż cały kompleks torów i urządzeń na tej stacji powstał co najmniej kilkadziesiąt lat temu, a część z nich nawet w XIX wieku. Kwestionowanie określonej na 2009 r. daty remontu jednego z urządzeń posadowionych na ww. działce tj. sieci trakcyjnej czy nawet torów, w sytuacji gdy budowa tych torów miała miejsce najpóźniej w latach 50-tych ubiegłego wieku, w całokształcie okoliczności sprawy, stanowi – w ocenie Sądu I instancji – nadużycie uprawnień procesowych skarżących.

Uwzględniając to wszystko, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli M. S., K. Z., E.S. i M. B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego tj.:

- art. 37a ust. 1 i 2 u.PKP w zw. z art. 4 pkt 2 u.t.k. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd I instancji zaaprobował zastosowanie art. 37a ust. 1 i 2 u.PKP do gruntu niewchodzącego w dniu [...] lutego 2003 r. w skład linii kolejowej;

- art. 4 pkt 2 u.t.k., § 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz.U.2001.66.676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U.1998.151.987 ze zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz.U.2000.34.400) przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej.

II. przepisów postępowania tj.:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 7, art. 140 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji zaaprobował ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej;

- art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w wyniku rozpoznania skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej powyższy zarzut szerzej uzasadniono.

Wobec śmierci w dniu [...] stycznia 2020 r. skarżącego kasacyjnie K. Z., w uprawniania procesowe zmarłego wstąpiła jego wyłączna spadkobierczyni – Z.Z.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych wypada zauważyć, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznanie zarzutów kasacyjnych należy rozpocząć od zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając jednak na uwadze, iż to norma prawa materialnego wskazuje na fakty istotne w sprawie (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, s. 456-457), na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 37a ust. 1 i 2 u.PKP, grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające [...] lutego 2003 r. we władaniu P. S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 i przedmiotem użytkowania wieczystego P.S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach – własnością P. S.A. Nabycie praw w powyższym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji i nie może ono naruszać praw osób trzecich (art. 37a ust. 4 i 5 u.PKP.). Z punktu widzenia dyspozycji powyższego przepisu, na gruncie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, istotne pozostaje udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy infrastruktura kolejowa, która niewątpliwie znajdowała się w dniu [...] lutego 2003 r. na działce nr [...], stanowiła linię kolejową, co wypełniało dyspozycję art. 37a u.PKP, czy też stanowiła bocznicę kolejową, co dyspozycji tej nie wypełniało. W niniejszej sprawie konieczne było wyjaśnienie, czy tory znajdujące się na przedmiotowej działce były w dniu [...] lutego 2003 r. drogami szynowymi linii kolejowej, czy drogami szynowymi bocznymi, tj. torami bocznicowymi stanowiącymi połączenie z linią kolejową lub stanowiącymi tory bocznicy, o których mowa w (§ 32 ust. 1 pkt 5 i 6 ww. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie). Ustalenie bowiem, że nie były to tory bocznicowe (tory bocznicy) świadczyłoby o tym, że sporne działki nie zostały zajęte pod bocznicę kolejową lecz służyły do prowadzenia ruchu kolejowego, gdyż do prowadzenia ruchu kolejowego służą wszystkie drogi szynowe na liniach i stacjach kolejowych, za wyjątkiem bocznic kolejowych. Bocznica jest bowiem traktowana jako tor odgałęziający się od torów stacyjnych lub szlakowych, niebędący własnością kolei (§ 1 pkt 2 lit. a, § 3 ust. 11 pkt 3 ww. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego).

Odnosząc się do charakteru prawnego art. 37a u.PKP należy także mieć na uwadze, iż przepis ten stanowi w istocie podstawę wywłaszczenia dotychczasowych właścicieli nieruchomości, co determinuje sposób jego interpretacji, a jednocześnie umożliwia jego zastosowanie wyłącznie do przypadków niewątpliwych (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., I OSK 1548/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wypada wskazać, iż zgromadzone i ocenione dotychczas okoliczności sprawy nie pozwalają uznać w sposób nie budzący wątpliwości, iż w okolicznościach badanej sprawy ziściła się przesłanka art. 37a ust. 1 i 2 u.PKP, bowiem na działce [...]w dniu [...] lutego 2003 r. znajdowała się linia kolejowa. Nie można także zgodzić się z Sądem I instancji, iż w badanej sprawie nie istniej potrzeba przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego. W powyższym zakresie należy zauważyć, iż obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nałożony na organy administracji publicznej, stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7 k.p.a. Organ jest zatem zobowiązany do podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia tegoż zgromadzonego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Z tego też powodu organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a następnie organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a swoje stanowisko powinien przekonująco uzasadnić (art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.) (vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2012 r., II GSK 1548/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wymogu dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego nie spełnia zabieg polegający na wybiórczym odwołaniu się wyłącznie do jednej z ustalonych w sprawie okoliczności i pominięcie innych okoliczności pozostających z nią w sprzeczności, bez dokonania oceny wzajemnych relacji pomiędzy przeprowadzonymi dowodami, oceny ich wiarygodności, czy skonfrontowania ich z zasadami doświadczenia życiowego i zasadami logiki.

W badanej sprawy doszło do ustalenia, iż działka nr [...]zajęta jest pod linię kolejową na podstawie oświadczeń P. S.A. z dnia [...] kwietnia 2011 r., [...] maja 2012 r., [...] maja 2012 r., [...] października 2012 r. oraz [...] kwietnia 2016 r. Trafnie wskazują skarżący kasacyjnie, iż oświadczenia te zostały złożone na długo po wskazanej w art. 37a u.PKP dacie [...] lutego 2003 r., a prowadzone dotychczas postępowanie wyjaśniające nie dostarczyło informacji, na czym P. S.A. oparła powyższe oświadczenia w kwestii istnienia w owej dacie na przedmiotowej działce linii kolejowej. Przyjęcie za wiarygodne przedłożonych P. S.A. oświadczeń możliwe byłoby jedynie w sytuacji gdyby właściciele przedmiotowej nieruchomości nie kwestionowali powyższej okoliczności albo też gdyby dowody przeciwne zgłoszone dla wykazania, że na terenie ww. nieruchomości znajdowała się bocznica kolejowa, okazały się nieskuteczne w podważeniu tychże oświadczeń. W okolicznościach badanej sprawy tak się jednak nie stało, bowiem skarżący konsekwentnie podważają fakt istnienia linii kolejowej na przedmiotowej działce w dniu [...] lutego 2003 r., a nadto zaoferowali organowi dowody na okoliczność, iż w ww. dacie na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się bocznica kolejowa. Dowody te natomiast nie zostały w ogóle przeprowadzone (dowód z zeznań świadka) bądź też zostały zmarginalizowane z przyczyn formalnych i nie były konfrontowane z oświadczeniami P. S.A. (dowód z oświadczenia geodety). Wypada natomiast przypomnieć, iż w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.).

Trafnie także dostrzegają skarżący kasacyjnie, że aktualny sposób zagospodarowania działki nr [...] może być odmienny od tego istniejącego w dniu [...] lutego 2003 r., skoro P. S.A., we wniosku z dnia [...] lutego 2001 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], z której wyodrębniona został działka nr [...], wskazywała, iż grunt ten nie stanowi linii kolejowej. Wątpliwości te potęguje pismo Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wskazujące na istnienie m.in. na przedmiotowej działce bocznicy kolejowej. Jakkolwiek z pisma Urzędu [...] z dnia [...] marca 2016 r wynika, iż w zasobach archiwalnych urzędu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, że m.in. na przedmiotowej działce w dniu [...] lutego 2003 r. była bocznica kolejowa, to jednak z okoliczności innych spraw o zbliżonym, a nawet tożsamym przedmiotowo charakterze wynika, iż działka nr [...], z której podziału powstała m.in. działka nr [...], zajmowała duży teren kolejowy (19,6551 ha), który mógł mieć zróżnicowany charakter pod względem stanu zagospodarowania i stanu techniczno-użytkowego. Nie można więc wykluczyć, że część tego terenu w dniu [...] lutego 2003 r. była zajęta pod bocznice kolejowe. Tym bardziej, że z powszechnie dostępnych źródeł wynika, że dużą część O. zajmują m.in. bocznice, a stacja jest wykorzystywana głównie do transportu do W. kruszyw i materiałów budowlanych ([...]). Ponadto, z załączników nr 1 i 7 do regulaminu dostępu do infrastruktury usługowej P.S.A., zatwierdzonego uchwałą nr[...] Zarządu P.S.A. z dnia [...] listopada 2017 r. wynika, że Punkt Utrzymania Taboru w W. O. jest bocznicą P. S.A. ([...]). Podobnie, dane posiadane przez Urząd Transportu Kolejowego wskazują, że od stacji W. odgałęziają się bocznice (lp. [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykazu świadectw bezpieczeństwa), w tym bocznice na O. (lp. [...], [...] ww. wykazu) ([...] (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., I OSK 1548/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Podobne zastrzeżenia związane z niewyjaśnieniem istotnych dla sprawy okoliczności wypada zgłosić wobec przedłożonego przez P. S.A. wykazu inwentarzowego urządzeń i budowli, skoro nie wiadomo w oparciu o jakie materiały źródłowe opracowano ów wykaz, a nadto wykaz ten nie odnosi się do stanu torów, aktualnego na dzień [...] lutego 2003 r., lecz uwzględnia prace wykonane m.in. na torowisku w 2009 r., których zakres i charakter także nie został jednoznacznie wyjaśniony. Z punktu widzenia dyspozycji art. 37a u.PKP wątpliwą wagę dowodową ma także dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości, skoro posłużył on jedynie do odwzorowania stanu tej nieruchomości na dzień owej czynności, nie zaś na dzień 28 lutego 2003 r.

Należy także zgodzić się z autorem kasacji, iż na gruncie spraw, w których podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 37a u.PKP, z uwagi m.in. na specyfikę dowodzonych okoliczności, to P. S.A. obciąża powinność wykazania korzystnych dla siebie okoliczności, a zatem co najmniej przedstawienia dowodów wskazujących, iż na przedmiotowym gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. istniała linia kolejowa. Właściciele gruntu objętego tego rodzaju postępowaniem nie są natomiast obowiązani do wykazania okoliczności przeciwnych. Przy czym dyrektywy gromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) nie dają podstaw do wyższego wartościowania oświadczeń przedłożonych przez P. S.A., niż przez właścicieli nieruchomości. W tym kontekście wypada zgodzić się z Sądem I instancji, iż materia kontrolowanej sprawy jest specyficzna i ściśle branżowa, zaś P. S.A. jest monopolistą, który m.in. z uwagi na wymogi bezpieczeństwa ściśle reglamentuje ruch kolejowy i związaną z tym infrastrukturę techniczną. Niezrozumiałe jest w takiej sytuacji wieloletnie zaniechanie ze strony kolejowego monopolisty przedstawienia wystarczających dowodów, wskazujących na stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w dniu wymaganym przez art. 37a u.PKP. Powyższe zaniechanie wnioskodawcy nie zwalnia jednak organów administracji od rzetelnego wypełnienia dyrektyw w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wobec dużego stopnia technicznego skomplikowania sprawy, o czym świadczy chociażby mnogość definicji legalnych, dotyczących różnych elementów infrastruktury kolejowej, w tym zwłaszcza podziału torów na: tory bocznicowe, tory bocznicy, tory boczne stacyjne, tory zdawczo-odbiorcze, tory boczne i tory specjalnego przeznaczenia (§ 32 ust. 2 pkt 5-7 i § 109 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, oraz 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych), konieczne w sprawie pozostaje przeprowadzenie dowodów z map kolejowych i zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, obrazujących sposób jego zagospodarowania w dniu [...] lutego 2003 r., a także dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu kolejnictwa celem wykazania powyższej okoliczności, w tym także ewentualne przeprowadzenie na gruncie oględzin z udziałem biegłego, na warunkach określonych w art. 58 u.t.k.

W tej sytuacji za trafny uznać należy zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 140 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez zaaprobowanie zaskarżonym wyrokiem podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy wskazujące, iż działka nr [...] w dniu [...] lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej.

Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo, w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jakkolwiek w skardze kasacyjnej odwołano się do tej okoliczności, to jednak nie wskazano na tego rodzaju konkretne okoliczności, które uniemożliwiałyby ocenę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Wypada natomiast zauważyć, iż Sąd I instancji odniósł się do zarzutów skargi. Sposób w jaki dokonał ich oceny nie stanowi natomiast naruszenia dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. Wypada nadto zauważyć, iż kwestie te doczekały się podniesienia w odrębnym zarzucie kasacyjny, zgłoszonym na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i były przedmiotem wyrażonej powyżej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wadliwość ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy prowadzi do zasadności zarzutu kasacyjnego niewłaściwego zastosowania art. 37a ust. 1 i 2 u.PKP. Przedwczesny natomiast okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni prawa. Jakkolwiek proces stosowania prawa rozpoczyna się od poznania normy prawa materialnego, która m.in. wyznaczy zakres okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia zgłoszonego żądania, to jednak ocena wykładni prawa, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winna zostać dokonana na gruncie ustabilizowanych okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu także tych okoliczności. Stan taki aktualnie nie ma miejsca w badanej sprawie, wobec podważenia podstawy faktycznej jej rozstrzygnięcia. Brak specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, z których jednoznacznie wynikałby zakres torów stacyjnych i torów bocznicy na gruncie przedmiotowej nieruchomości, przedwczesną czyni wypowiedź w kwestii prawnej relacji pomiędzy torem stacyjnym a torem bocznicy kolejowej.

Uznając zatem, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchylenie zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania co do konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy na przedmiotowej działce w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowała się linia kolejowa (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.