Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 48/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 101 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant Andrzej Bienkowski po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Burmistrza Gminy i Miasta W. - Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta W. - Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. a Prezydentem Miasta S. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy i Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy i Miasta W. reprezentowany przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Sz. reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Sz. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podał, że M. K. w dniu [...] czerwca 2009 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Sz. wniosek o umieszczenie go w domu pomocy społecznej ze względu na wiek i stan zdrowia.

Prezydent Miasta Sz. reprezentowany przez Kierownika Działu Instytucji Pomocy Społecznej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Sz., postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] , przekazał dokumenty M. K. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., stwierdzając, iż MOPR w Sz. nie jest właściwy do rozpoznania sprawy, gdyż wyżej wymieniony jest osobą bezdomną a ostatnim miejscem jego zameldowania na pobyt stały jest miejscowość W.

W ocenie Burmistrza Gminy i Miasta W. reprezentowanego przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., Ośrodek ten nie jest właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy do rozpatrzenia sprawy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania M. K. z całą pewnością nie jest gmina W., gdyż fakt kilkudniowego zameldowania (od 30 lipca 2007 r. do 6 sierpnia 2007 r.) nie może być podstawą do przyjęcia takiego stanowiska. Z akt sprawy wynika, że przez całe życie mieszka on i był zameldowany w Sz. przy ul. Łososiowej 4 i z tym miastem jest związany więzami osobistymi, rodzinnymi czy zawodowymi, a także z ZUS Sz. pobiera świadczenie emerytalne.

Prezydent Miasta Sz. reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Sz. w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy i Miasta W. reprezentowanego przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. jako organu właściwego dla

rozpoznania wniosku M.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podał, że na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie ustalono, wbrew twierdzeniu MGOPS w W., że wnioskujący o umieszenie w placówce pomocy społecznej M.K. nie posiada miejsca zamieszkania w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, jest osobą bezdomną i w związku powyższym dla potrzeb określenia właściwej miejscowo gminy nie znajduje zastosowania przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, lecz szczególna regulacja wyrażona w ust. 2 przytoczonego przepisu. Wynika to w szczególności z treści oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę w dniu 24 czerwca 2009 r. Okoliczność ta została następnie potwierdzona w ramach przeprowadzonego postępowania i utrwalona w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego oraz sprawozdaniu pracownika socjalnego.

Stosownie do treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zgodnie z informacją z dnia 9 lipca 2009 r. udzieloną przez Urząd Gminy i Miasta W. z danych zgromadzonych w ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych - ostatnim adresem zameldowania M.K. na pobyt stały jest gmina W., ul. Tadeusza Kościuszki 18/III lokal 13.

W ocenie MOPR w Sz., wobec literalnego brzmienia przepisu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej fakt okresu zameldowania, na który powołuje się organ wnioskujący nie ma żadnej doniosłości prawnej i jest czynnikiem obojętnym z punktu widzenia określania właściwości miejscowej gminy dla rozpoznania sprawy o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby bezdomnej. Jeżeli zatem M. K.jest osobą bezdomną, to o właściwości miejscowej gminy przesądza nie miejsce zamieszkania osoby lecz jej ostatnie miejsce zameldowania -tym zaś jest Gmina W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej, a także spory o właściwość między organami jednostek samorządu

terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.

W przedmiotowej sprawie ubiegający się o umieszczenie w domu pomocy społecznej w chwili składania wniosku zamieszkiwał w Sz. w Hotelu Robotniczym "M." a od dnia 25 czerwca 2009 r. w Prywatnym Domu Emeryta i Rencisty "A." w O. w woj. dolnośląskim. Stwierdzić zatem należy, że M.K., któremu udostępniono miejsce w Hotelu Robotniczym pozostawał osobą bezdomną. A zatem błędne jest wnioskowanie o możliwości zastosowania do określenia właściwości miejscowej organów w tej sprawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Spór w rozpoznawanej sprawie ma charakter sporu negatywnego i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż umieszczenie osoby w takim domu jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) i w tej ustawie należy szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia tej sprawy. Zgodnie z art. 59 ust. 2 ww. ustawy decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, a w przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5.

Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich zameldowania na pobyt stały.

Na użytek ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej wskazując w art. 6 pkt 8 tej ustawy, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu

mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości

zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające

na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka

w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm., do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Użycie w przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tym przypadku właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, która była miejscowość W. Autor odpowiedzi na wniosek trafnie wskazał, iż bez znaczenia w tej sprawie jest czasokres zameldowania M. K. w tej miejscowości.

Z tych względów, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w postanowieniu.