Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 525/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 34 § 2 pkt 1 i § 3, art. 15 § 1, § 1a, § 2, § 3e
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b , art. 17 ust. 1,2,10
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 24 lipca 2024 r. znak: NEP.906.13.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 lipca 2024 r. znak: NEP.906.13.2024 Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach (ŚPWIS), po rozpatrzeniu zażalenia J. M., na podstawie 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 416), utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sandomierzu (PPIS) z 6 czerwca 2024 r. znak: SE.IVa-4110/7/20 w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu ŚPWIS wyjaśnił, że PPIS wysłał J. M. tytuł wykonawczy z 5 marca 2024 r. stosowany do egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczący realizacji szczepień ochronnych u małoletniego A. M., ur. [...], zwanego dalej "małoletnim". Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, które zostały oddalone ww. postanowieniem. Rozpoznając zażalenie od tego postanowienia organ II instancji stwierdził, że:

- zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym; przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym, ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu i określają wszystkie istotne cechy tego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres; to na stronie, jako rodzicu małoletniego, spoczywa obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza, sprawującego nad nim opiekę zdrowotną, w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych i wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych;

- Minister Zdrowia w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 27 września 2023 r. określił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych oraz schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;

- wspomniany przez zobowiązanego komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest jedynie dokumentem technicznym, precyzującym obowiązki wynikające z ww. ustawy, który stanowi jedynie uzupełnienie regulacji prawnych dotyczących szczepień obowiązkowych i nie został on również wskazany jako podstawa prawna w treści tytułu wykonawczego z 5 marca 2024 r., zatem zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym oraz braku jego wymagalności uznano za bezzasadny;

- obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym aktualizuje się dopiero w wyniku określonych czynności podejmowanych przez lekarza posiadającego określone obowiązki, uprawnienia i wiedzę medyczną, a o istnieniu przeciwskazań do obowiązkowego szczepienia orzeka posiadający wiadomości specjalne w tym zakresie lekarz – a nie rodzic, czy też urzędnik, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym; w aktach sprawy widnieje karta szczepień ww. małoletniego, w której brak jest informacji o istniejących przeciwskazaniach do szczepień obowiązkowych; ponadto, w przedmiotowej sprawie brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która mogłaby stanowić podstawę do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego, wystawionej przez lekarza zgodnie z ww. rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r.; zgodnie z orzecznictwem odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta, wobec czego zarzut dotyczący niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym również uznano za bezzasadny;

- zarówno podstawa prawna obowiązku, jak i jego treść zostały wskazane w tytule wykonawczym precyzyjnie, w sposób umożliwiający stronie wywiązanie się z niego bez konieczności sięgania do innych przepisów czy dokumentów, a właściwym organom sprawne przeprowadzenie egzekucji – a zatem zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. także nie zasługuje na uwzględnienie;

- w demokratycznym państwie, konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczane w ustawie, m.in. gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia – wobec czego za niezasadny uznano zarzut strony, dotyczącego naruszenia art. 31 Konstytucji RP;

- rozważania strony dotyczące braku uwzględnienia zaleceń WHO, wad treści uzasadnienia ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, zasady proporcjonalności w stanowieniu prawa lub braku systemu odszkodowawczego za NOP-y w Polsce nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a., albowiem katalog podstaw zarzutów jest zamknięty.

Reasumując ŚPWIS stwierdził, że organ I instancji nie uchybił żadnym przepisom postępowania, zaś analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, skonfrontowana z treścią zarzutów, ich uzasadnieniem oraz podniesione przez wierzyciela argumenty motywujące wyrażone przez niego stanowisko, jak również treść przepisów obowiązującego prawa oraz odnoszące się do nich ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, pozwalają uznać podniesione zarzuty za bezzasadne. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa, zaś zgromadzony w nim materiał dowodowy pozwala na wyjaśnienie wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia postępowania okoliczności. Ponadto, zgłoszone zarzuty nie stanowią o błędach formalnoprawnych toczącego się postępowania, dotyczącego braku realizacji obowiązku szczepień wobec małoletniego i przez to nie mogą one zostać uznane przez organ.

Skargę na powyższe postanowienie ŚPWIS skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. M., podnosząc zarzuty:

I. naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności:

1. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (zwanej dalej "ustawą") poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że szczepienia o których mowa w powołanym przepisie są wymagane w stosunku do małoletniego, podczas gdy małoletni powinien mieć ustalony indywidualny harmonogram szczepień, z uwagi na stan zdrowia, który wymaga tego by szczepienia były konsultowane ze specjalistą i konieczności wykonania specjalistycznych badań mających na celu wykluczenie możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych, których wystąpienie w przypadku małoletniego, biorąc pod uwagę stan jego zdrowia, jest bardzo realne; powyższe stanowiło zatem niemożność zakwalifikowania go w tym momencie do szczepień ochronnych;

2. art. 17 ust. 4 ustawy poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie w znacznej części zarzutów zobowiązanego, podczas gdy aktualnie dziecko nie zostało zakwalifikowane do szczepień, bowiem wydano skierowanie do poradni szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka w Wojewódzkim Szpitalu Dziecięcym w[...], gdyż istnieje potrzeba przeprowadzenia specjalistycznych badań, których wyniki będą istotne dla podjęcia decyzji w zakresie kolejnych szczepień;

3. art. 17 ust. 5 ustawy poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie tego, iż wobec małoletniego zostało wystawione skierowanie do poradni szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka, kierujące go na dalszą konsultację oraz badania genetyczne, celem rozstrzygnięcia kwestii kolejnych szczepień, co mimo wszystko nie stanowiło przeszkody dla organu do oddalenia zarzutów we wskazanym zakresie;

4. art. 17 ust. 10 ustawy w zw. z art. 87 Konstytucji RP poprzez podjęcie prób wyegzekwowania obowiązku, który nie wynika z konkretnego przepisu prawa, a co za tym idzie, organ niezasadnie stwierdza, że przekroczono terminy zaszczepienia małoletniego, podczas gdy obowiązujące obecnie przepisy określają jedynie grupy wiekowe podlegające obowiązkowi szczepień, nie zaś konkretne daty czy okresy kiedy dziecko ma być zaszczepione;

5. art. 10 Europejskiej Konwencji Bioetycznej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji brak udzielenia pacjentowi przed przymuszeniem do wykonania szczepień wyczerpującego pouczenia o jego zdrowiu, skutkach leczenia i zabiegu lekarskiego (którym niewątpliwie jest szczepienie);

II. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w taki sposób, że organy administracji publicznej nie dokonały wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w związku z czym organ wydał decyzję rażąco naruszającą słuszny interes obywateli, ponieważ istnieje uzasadniona konieczność przeprowadzenia badań małoletniego i w odniesieniu do nich ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień małoletniego;

2. art. 75 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z pominięciem zebrania oraz analizy szerokiego materiału dowodowego, który ukazuje prawdziwy powód dlaczego szczepienia należało odroczyć;

3. art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a. poprzez oddalenie w znacznym zakresie zarzutów zobowiązanego, podczas gdy w żadnym zakresie nie zostały one rozpoznane i nie odniesiono się do podstaw wniesienia zarzutów, a co za tym idzie zdrowia małoletniego, które uniemożliwia w obecnej chwili jego zaszczepienie.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.) wydanego w przedmiocie oddalenia w zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczących realizacji szczepień ochronnych u małoletniego syna skarżącego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2024 r., poz. 924 ze zm.), zwanej również dalej "ustawą", osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

W orzecznictwie przyjmuje się, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 października 2022 r., III SA/Łd 484/22, wyrok WSA w Kielcach z 21 czerwca 2021 r., II SA/Ke 287/23, dostępne, jak wszystkie powołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do treści art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 11 ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa się wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych (por. wyroki NSA: z 27 kwietnia 2023 r., II OSK 1433/20, z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., II OSK 459/19), poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się zaś badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, czyli w istocie jest odmową poddania się temu obowiązkowi.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że syn skarżącego takiemu badaniu nie został poddany. W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że małoletni syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince i różyczce, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077), zwanego dalej "rozporządzeniem z 27 września 2023 r.", wydanego na podstawie delegacji ustawowej, o jakiej mowa w art. 17 ust. 10 ustawy. Powyższe rozważania jednoznacznie wskazują, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu ma wyraźne podstawy w przepisach prawa powszechnie obowiązującego i jest egzekwowalny w trybie administracyjnym. W sytuacji gdy, jak wyżej wspomniano, wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, to obowiązek poddania go szczepieniom stał się wymagalny.

Jak wynika z akt postępowania, w części "Przeciwwskazania do szczepień" karty uodpornienia małoletniego brak jest informacji o istniejących przeciwwskazaniach do szczepień obowiązkowych (k. 23). Z informacji ZOZ Gminny Ośrodek Zdrowia w Łopusznie wynika, że ojciec małoletniego nie zgłosił się z dzieckiem do szczepienia – co przesądziło o wydaniu w dniu 3 listopada 2023 r. – na podstawie art. 15 § 1, § 1a, § 2, § 3e u.p.e.a. – skierowanego do skarżącego upomnienia (k. 41), wzywającego do niezwłocznego wykonania tego obowiązku. Wobec dalszego uchylania się od obowiązku szczepień wystawiono 5 marca 2024 r. tytuł wykonawczy stosowany do egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczący realizacji szczepień ochronnych u małoletniego (k. 48), załączony do wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego – przy czym do tej pory zarówno w aktach administracyjnych, jak i sądowych brak jest dokumentacji medycznej mogącej stanowić podstawę do skutecznego odroczenia szczepień. Okoliczność, że wydano skierowanie do Poradni Szczepień dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w [...] nie zmienia powyższej oceny, skoro także z tej poradni skarżący nie przedstawił zaświadczenia o odroczeniu obowiązku wykonania szczepień. Tymczasem to po stronie ojca małoletniego leży obowiązek poddania dziecka badaniu – na podstawie wystawionego skierowania – które potwierdzi lub wykluczy istnienie przeciwwskazań do szczepienia. Póki co zaś w sprawie nie została przedstawiona dokumentacja medyczna, o której mowa w § 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r., która dawałaby podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzaju stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W związku z tym artykułowane przez skarżącego obawy, nie dość że nie są oparte na aktualnej i wymaganej przez prawo dokumentacji medycznej, to jeszcze nie uwzględniają tej przewidzianej przez prawo obowiązkowej procedury medycznej dodatkowo zabezpieczającej przed ewentualnymi negatywnymi skutkami szczepienia dla zdrowia osób obowiązanych do poddawania się tym szczepieniom.

Podkreślenia wymaga, że chronione Konstytucją prawo do wolności rozumiane jako prawo do decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń, m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.

W treści pisma z 7 maja 2024 r. (k. 61-65) sformułowano trzy zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Pierwszy z nich dotyczył nieistnienia i braku wymagalności obowiązku. Przedstawione wyżej rozważania jednoznacznie wskazują, że organy rozstrzygające sprawę zasadnie oceniły, że zarzutu tego nie można uznać za zasadny, albowiem kwestionowany przez skarżącego obowiązek ma wyraźne podstawy w przepisach prawa powszechnie obowiązującego i jest egzekwowalny w trybie administracyjnym.

Drugi z zarzutów wskazywał na niewykonalność obowiązku z uwagi na brak wykonania badania kwalifikacyjnego. Wykonanie badania jest jednak nierozerwalnie związane ze szczepieniem i obciążało skarżącego, który powinien wraz z dzieckiem stawić się do właściwej placówki medycznej w celu podania małoletniemu szczepionki. Cytowany art. 17 ust. 2 ustawy wskazuje, że warunkiem zaszczepienia dziecka jest uprzednie wykonanie badania lekarskiego kwalifikacyjnego, aby wykluczyć przeciwskazania do wykonania szczepienia. Jak wynika z akt sprawy, badanie takie nie zostało wykonane, gdyż skarżący, mimo kilkukrotnych wezwań, nie stawił się wraz z małoletnim do przychodni w celu jego zaszczepienia, sam w konsekwencji uniemożliwiając wykonanie badania kwalifikacyjnego.

Podkreślenia wymaga, że ww. tytuł wykonawczy z 5 marca 2024 r. został wydany przez właściwy, tj. będący wierzycielem, organ posiadający kompetencje w zakresie sprawowania nadzoru nad ustalaniem zakresu i terminu szczepień. Tytuł ten – wbrew trzeciemu z wywiedzionych zarzutów – wskazuje właściwą podstawę prawną obowiązku, podana w nim treść obowiązku jest precyzyjna i nie budzi wątpliwości – cyt. "poddanie małoletniego A. M. ur. [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, wzw B, błonicy, tężcowi, krzuścciowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z przepisów prawa", odwołując się w tym zakresie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy oraz ww. rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. Ponadto, skoro sam obowiązek szczepień wynika z treści przepisów obowiązującego prawa, nie jest ani koniecznym, ani zasadnym orzekanie o nim aktem administracyjnym.

Kwestie stanowiące podstawy zarzutów podniesionych w pkt I.1 - I.3 skargi zostały już omówione i wyjaśnione. Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że w sprawie nie zaszły przesłanki długotrwałego odroczenia szczepienia, a dziecko nie zostało poddane badaniu kwalifikacyjnemu. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że uprawniony lekarz stwierdził u dziecka skarżącego konieczność długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, o którym mowa w art. 17 ust. 5 ustawy. Dokumentacji takiej ojciec małoletniego nie przedstawił, pomimo że w uzasadnieniu skargi, uzasadniając odroczenie szczepień u syna wskazał, że cyt.: "podyktowane jest wyłącznie jego sytuacją zdrowotną oraz realnym zagrożeniem wystąpienia poważnych powikłań, w sytuacji podjęcia decyzji o szczepieniu bez koniecznych badań i nadzoru lek specjalisty, co miało miejsce u brata małoletniego – I. M. Aktualnie dziecko cierpi bardzo poważne schorzenia będące skutkiem ww. zabiegów. I. ma aktualnie 13 lat. Przed zaszczepieniem był zdrowym, prawidłowo rozwijającym się dzieckiem. Aktualnie natomiast zmaga się z padaczką, niepełnosprawnością intelektualną, niedoczynnością przysadki mózgowej, niedowidzeniem (wzrok jest sprawny tylko w 30%) oraz oczopląsem, małoletni A. również cierpi na poważne schorzenia kardiologiczne i alergologiczne o nieznanym póki co podłożu. Aktualnie lekarze monitorujący stan zdrowia A. również dostrzegli zagrożenia wynikające z jego podwyższonego ryzyka".

Nie sposób podzielić zarzutu naruszenia art. 17 ust. 10 ustawy z pkt I.4 skargi, dotyczącego niezasadnego stwierdzenia przez organ przekroczenia terminów do zaszczepienia małoletniego, podczas gdy obowiązujące przepisy określają jedynie grupy wiekowe podlegające obowiązkowi szczepień, nie zaś konkretne daty czy okresy kiedy dziecko ma być zaszczepione. Wskazany w programie szczepień ochronnych graniczny wiek, do którego należy zaszczepić daną osobę nie oznacza, że strona może zwlekać z zaszczepieniem dziecka do upływu tego wieku. Nie świadczy o niewykonalności czy niedopuszczalności egzekucji wskazanie przez prawodawcę zakresowo okresów, w których mogą być prowadzone szczepienia ochronne. Z regulacji nie wynika, że strona może zaszczepić dziecko ostatniego dnia tego terminu. Ma to wykonać według kalendarza szczepień, a nie w dowolnym momencie. Przedziałowe określenie możliwości zastosowania szczepienia odnosi się m.in. do właściwości stosowanych szczepionek, aktualnej wiedzy medycznej i potrzeby, ale i zbędności szczepień po przekroczeniu pewnej granicy wiekowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 lutego 2020 r., VII SA/Wa 2064/19).

W sprawie nie doszło również do zarzucanego w pkt I.5 skargi naruszenia art. 10 Europejskiej Konwencji Bioetycznej tj. Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Godności Istoty Ludzkiej Wobec Zastosowania Biologii i Medycyny, podpisanej w Oviedo 4 kwietnia 1997 r. Zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo do poszanowania jego życia prywatnego w odniesieniu do informacji dotyczących jego zdrowia (ust. 1). Każdy ma prawo zapoznania się z wszelkimi informacjami zebranymi o jego zdrowiu. Należy jednak respektować życzenia osób, które nie chcą zapoznać się z tymi informacjami (ust. 2). W wyjątkowych przypadkach prawo wewnętrzne może wprowadzić, w interesie osoby zainteresowanej, ograniczenia w wykonywaniu praw określonych w ust. 2 (ust. 3). Sygnatariuszami tej Konwencji były "państwa członkowskie Rady Europy, inne Państwa i Wspólnota Europejska" (tak w preambule Konwencji). Konwencja zawiera szereg ogólnych zasad, do przestrzegania których zobowiązali się jej sygnatariusze. Uszczegółowienie tych zasad następuje w wewnętrznych regulacjach krajowych. W świetle dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że art. 10 Konwencji został naruszony poprzez "brak udzielenia pacjentowi przed przymuszeniem do wykonania szczepień wyczerpującego pouczenia o jego zdrowiu (...)". PPIS należycie i w sposób wyczerpujący informował o podejmowanych działaniach, przysługujących stronie prawach i obowiązkach oraz konsekwencjach prawnych i zdrowotnych wynikających z braku realizacji obowiązku szczepień ochronnych u dziecka – na co wskazują pisma z 23 czerwca 2023 r. (k. 36), 4 lipca 2022 r. (k. 26), z 2 czerwca 2021 r. (k. 12-14).

Podkreślenia wymaga, że na mocy ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1938) do art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi dodano ust. 9a, zgodnie z którym szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. Na podstawie tego przepisu w dniu 27 września 2023 r., a więc przed utratą mocy przez ww. przepisy na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego Minister Zdrowia wydał wspomniane wyżej rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które określa w sposób szczegółowy schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży tj. wykaz chorób objętych obowiązkiem szczepień i rodzaj stosownego szczepienia, liczbę dawek, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia i termin wykonania szczepienia. Została zatem zachowana ciągłość w omawianym zakresie.

Organy nie dopuściły się również zarzucanego w pkt II.1 i 2 skargi naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75, art. 80). W postępowaniu egzekucyjnym przepisy te mają zastosowanie "odpowiednio", jak stanowi art. 18 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie prowadzi postępowania dowodowego (do którego mają zastosowanie przywołane wyżej przepisy), gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem rozpoznawczym i nie kończy się załatwieniem sprawy co do jej istoty. Ma natomiast na celu wyegzekwowanie obowiązku o charakterze administracyjnym, w tym przypadku wynikającym z przepisów prawa. W stanie sprawy organ egzekucyjny zobowiązany był ustalić, czy ustawowy obowiązek poddania małoletniego szczepieniom ochronnym stał się wymagalny na podstawie Programu Szczepień Ochronnych, czy został wykonany, a jeżeli nie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 5 ustawy do odroczenia szczepienia. Wszystkie te okoliczności organ ustalił w sposób prawidłowy i dający podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia.

ŚPWIS nie naruszył także art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a. i (pkt II.3 skargi). Fakt, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie podzielił w zdecydowanej większości stanowiska skarżącego w zakresie wniesionych zarzutów nie oznacza, że nie odniósł się do podstaw ich wniesienia, jak zarzuca skarga.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.