Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1035/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92, art. 92b, art. 92c
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Orzeczenie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz.22.20 na wyjeździe z [...] na drogę krajową 29 został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy celnych pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], prowadzony przez pana J.G.. W toku kontroli ustalono, że zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony firma: H.W. M, realizowała międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, przewożąc towar z Niemiec do Rosji.

Kierowca do kontroli okazał m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie przez w/w podmiot międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy (k.12), międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR (k.14), karnet TIR (k.13), opisany wydruk z karty kierowcy (k.15) oraz kartę kierowcy z tachografu cyfrowego. W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe - magnes, wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu. Podczas, gdy pojazd się poruszał, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis odpoczynku.

Kierowca przesłuchany w charakterze świadka (k. 19-20) przyznał się do zamontowania magnesu na impulsatorze znajdującym się na skrzyni biegów kontrolowanego pojazdu, wskazując, że "zaczepił go dnia [...] kwietnia 2013 r. o godz. 21.00., do czego nakłonił go szef".

Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. (k.22-25), z treści którego wynika, że kierowca w tym dniu o godz. 22.20 wykonywał przewóz drogowy pojazdem o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie.

Protokół kontroli wraz z załącznikami w dniu 29 kwietnia 2013r. został przekazany Naczelnikowi Urzędu Celnego, celem wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie (k.26).

W toku postępowania prowadzący działalność H.W. złożył wniosek o ponowne przesłuchanie pana J.G.. Do wniosku załączył poświadczone przez siebie za zgodność z oryginałem: zaświadczenie z dnia [...] listopada 2011 r., decyzję w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej, zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, zasady obowiązujące w firmie, oświadczenie z dnia [...] lutego 2013 r., zobowiązanie z dnia [...] lutego 2013 r.

W dniu [...] kwietnia 2014r. pan J.G. został przesłuchany w charakterze świadka, w obecności strony.

2. Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] czerwca 2014r. decyzję nr [...], którą nałożył na przedsiębiorcę, pana H.W. karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł za wykonywanie w dniu [...] kwietnia 2013 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu (1 szt.), wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Na skutek odwołania strony Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014r. Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ dopuścił się naruszenia art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez niepoinformowanie strony o okolicznościach i dowodach, których wskazanie może uwolnić przedsiębiorcę od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.

Ponadto organ I instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadka, pana V.C. - pracownika firmy oraz naruszył zasadę lex retro non agit poprzez oparcie decyzji na przepisach Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) nieobowiązujących w dniu kontroli.

3. W toku ponownie prowadzonego postępowania przez organ I instancji strona przedstawiła harmonogram zadania przewozowego wykonywanego w dniu kontroli, informacje o wynagradzaniu kierowców, rozliczanie i analizę czasu pracy kierowców oraz informacje o firmie TW. Do pisma przedsiębiorca dołączył umowę zlecenie z dnia [...] kwietnia 2013r., pouczenie o obowiązkach kierowcy, oświadczenie o przeszkoleniu kierowcy, oświadczenie o przestrzeganiu norm rozporządzenia 561/2006, oświadczenie o niezatrudnieniu u innego przedsiębiorcy, zobowiązanie o poinformowaniu pracodawcy o utracie uprawnień kierowcy, oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2013r. o niewykonywaniu pracy kierowcy, zlecenie transportowe nr [...], zlecenie transportowe nr [...], dokumentu z [...], potwierdzenie zdania dokumentów w UC, zaświadczenie o ukończeniu kursu przewozu rzeczy, zaświadczenie lekarskie pana G., orzeczenie psychologiczne pana G., zaświadczenie o niekaralności pana G., Certyfikat Kompetencji Zawodowych Przewoźnika Międzynarodowego.

Pismem nr [...] z dnia [...] lutego 2015r. Naczelnik Urzędu Celnego poinformował, że pan V.C. nie stawił się w wyznaczonym dniu na przesłuchanie w charakterze świadka przekazując jednocześnie zebrane w sprawie dokumenty, tj. wezwanie do stawiennictwa w charakterze świadka oraz zawiadomienie Strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka.

4. Na podstawie materiału dowodowego sprawy Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] kwietnia 2015 r. decyzję nr [...], którą nałożył na przedsiębiorcę, pana H.W. karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł za wykonywanie w dniu [...] kwietnia 2013r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu (1 szt), wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Naczelnik Urzędu Celnego wydając decyzję oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 10 ust. 1 lit.a) i lit.e), art.11 Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 1999 r., Nr 94, poz. 1086 i 1087, ze zm.), art. 10 Rozdziału III Załącznika do tej Umowy, ust.1 i ust.2 Rozdział III A Załącznika - Suplement 1 tej Umowy, bowiem kontrola drogowa przeprowadzona dnia [...] kwietnia 2013 r. i postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostały wszczęte pod rządami Umowy AETR, w brzmieniu nieobejmującym zmian wprowadzonych dnia 28 marca 2014 r.

5. W odwołaniu H.W. wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., z uwagi na okoliczność, ze wraz z dniem 26 kwietnia 2015 r. upłynął wskazany w tym przepisie termin dwóch lat liczony od dnia ujawnienia naruszenia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2015 r.

W uzasadnieniu organ opisał dokładnie przebieg postępowania, w tym przebieg postępowania wyjaśniającego, kierowane do strony wezwania oraz pisma strony. Odnosząc się zaś merytorycznie do tak ustalonego stanu faktycznego, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 lit.a) Umowy AETR (Dz.U z 1999 r. nr 94, poz.1087), przyrząd kontrolny instalowany i używany w pojazdach zarejestrowanych na terytorium stron Umowy w zakresie konstrukcji, instalacji, działania i kontroli powinien odpowiadać wymaganiom Umowy AETR i załącznika do niej. Za zapewnienie prawidłowego włączenia i obsługi przyrządu kontrolnego odpowiadają członkowie załogi (art. 10 ust. 1 lit. e) Umowy AETR). Stosownie do ust. 2 Rozdziału IIIA Załącznika - Suplement 1, ewentualne istnienie w przyrządzie kontrolnym innych przyrządów niż wymienione w ust. 1 nie może powodować zakłóceń we właściwym funkcjonowaniu lub w odczytywaniu przyrządów obowiązkowych.

Zgodnie natomiast z art. 10 Rozdziału III Załącznika do niniejszej Umowy pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za prawidłowe funkcjonowanie i właściwe użytkowanie przyrządu kontrolnego. Stosownie do postanowień art. 11 Umowy AETR, przedsiębiorca prowadzący firmę, powinien organizować przewozy drogowe w taki sposób, aby członkowie załogi mogli przestrzegać postanowień niniejszej umowy. Przedsiębiorca powinien regularnie kontrolować okresy prowadzenia pojazdu, czas trwania innej pracy oraz okresy odpoczynku, posługując się wszystkimi dokumentami, będącymi w jego dyspozycji, takimi jak indywidualna książeczka kontrolna. W przypadku stwierdzenia naruszeń postanowień niniejszej umowy przedsiębiorca powinien bezzwłocznie je usunąć oraz podjąć kroki w celu wyeliminowania ich w przyszłości, na przykład w drodze zmiany godzin pracy oraz tras przejazdu.

Organ wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. 22.20 na wjeździe na [...] z drogi krajowej nr 29 uprawnieni funkcjonariusze celni zatrzymali do kontroli zespół pojazdów o nr rej. [...], którym kierowca J.G. wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Niemiec do Rosji w imieniu firmy H.W. "M".

W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca realizował przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do impulsatora którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie w postaci magnesu, które zakłócało pracę tachografu. Podczas, gdy pojazd się poruszał, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis odpoczynku.

Zabezpieczono materiał dowodowy w postaci magnesu, dokumentacji fotograficznej, wydruku z karty kierowcy z dnia [...] kwietnia 2013 r. godz. 20.24 UTC. J.G. przesłuchany podczas kontroli w charakterze świadka przyznał się do zamontowania magnesu na impulsatorze znajdującym się na skrzyni biegów kontrolowanego pojazdu, wskazując, że czynność ta miała miejsce na parkingu [...] w dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. 21.00. Jak zeznał, na magnesie tym podjechał do plombowania, a następnie wyjeżdżał z [...] na drogę krajową nr [...]. Odprawy celnej karnetu dokonał w momencie odbierania 9-godzinnego odpoczynku. Podczas, gdy kierowca dokonywał czynności ściśle związanych z wykonywanym przewozem na rzecz strony, tj. odprawy celnej przewożonego towaru i zaplombowania naczepy tachograf rejestrował odpoczynek, a nie jak powinien inną pracę i kolejną jazdę.

Zdaniem organu z powyższego wynikało, że podłączenie przez kierowcę magnesu miało związek z wykonywanym zadaniem przewozowym - dokonywaniem odprawy celnej towaru. Nielegalne podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia fałszuje dokumenty określające czas pracy kierowcy. W konsekwencji kierowca może przekraczać dozwolony czas pracy, a to ma bezpośredni wpływ na jego możliwości prawidłowego prowadzenia pojazdu, co niewątpliwie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Kierowca wyraził zgodę na ukaranie go za zarzucany czyn bez przeprowadzenia rozprawy karą grzywny w wysokości 2000,00 zł - art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., dalej również jako u.t.d.).

Organ zaznaczył, że odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1, 2 ustawy o transporcie drogowym, a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art.92b) ust. 1 w związku z ust.2) odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust.1 i 5) i jest odpowiedzialnością odrębną (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Ukaranie kierowcy dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 92 b) ust. 2, art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, bądź też zakończenie takiego postępowania w jakikolwiek inny sposób, nie prowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorca zostaje zwolniony z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej, ponieważ przebieg postępowania wykroczeniowego prowadzonego wobec kierowcy nie ma wpływu na ewentualne wszczęcie i przebieg postępowania administracyjnego względem przedsiębiorcy, na rzecz którego wykonywał on czynności prowadzenia pojazdu.

W Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ustawodawca określił dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - 5000,00 zł.

Zatem za wykonywanie w dniu [...] kwietnia 2013 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi organ I instancji nałożył na Przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł, określoną w Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Odnosząc się do okoliczności zwalniających wymienionych w art. 92 b) ust.1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

- właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) 561/2006, rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20.12,1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r.;

- prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii, zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt.1 lit. a), lub działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego, oraz wymienionych w art. 92c ust.1 pkt.1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć,

6. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w ramach art. 92b ust.1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Przedsiębiorca w takich przypadkach mógłby się zwolnić od odpowiedzialności, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (art.92c ust.1 pkt.1 u.t.d.).

Przepis art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczy sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Udowodnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa art. 92b) ust.1 lub 92c) ust.1 i 2 ustawy o transporcie drogowym obciąża przedsiębiorcę, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ I instancji, biorąc pod uwagę przepisy art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. zawiadomieniami z dnia [...] listopada 2014 r. wezwał stronę do przedstawienia dokumentów dotyczących planowania i wykonywania w okresie od [...] kwietnia 2013r. do dnia [...] kwietnia 2013r. usługi transportowej, zleceń, przedłożenia dokumentów świadczących o prawidłowej organizacji, dyscyplinie pracy i zasadach wynagradzania kierowców w przedsiębiorstwie (art.92b) ustawy o transporcie drogowym) oraz do przesłania dowodów wskazujących na istnienie w sprawie okoliczności określonych w art.92c) tej ustawy. Ponadto pismem z dnia [...] listopada 2014 r. wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów dotyczących planowania w okresie od dnia [...] kwietnia 2013r. do dnia [...] kwietnia 2013r. przewozu drogowego (wskazania trasy przejazdu, jazdy, zaplanowanych odpoczynków, przerw, załadunku, rozładunku), zlecenia na wykonanie usługi transportowej oraz wytycznych, jakie otrzymał kierowca przed realizacją tego zadania przewozowego.

W odpowiedzi strona przedłożyła pisemną informację o organizowaniu przez zewnętrzna firmę TE, w ramach podpisanej umowy, cyklicznych szkoleń kierowców z norm czasu pracy kierowcy oraz o przynależności firmy do Zrzeszenia Przewoźników Międzynarodowych i Regionalnego Stowarzyszenia Przewoźników Międzynarodowych, które to organizacje również przeprowadzają cykliczne szkolenia. Nadto Strona przedłożyła oświadczenia z dnia [...] lutego 2013 r. podpisane przez kierowcę skarżącego o odbytym szkoleniu z zakresu czasu pracy kierowców oraz z odbytego przeszkolenia z użytkowania tachografu. Nadto kierowca zeznał natomiast, że uczestniczył w szkoleniach dotyczących regulacji prawnych odnośnie czasu pracy kierowców w 2008 r.

Organ ustalił natomiast, że skarżący nie wyznaczał miejsc postojowych, kierowca miał sam o nich decydować, biorąc pod uwagę przepisy dotyczące czasu pracy kierowców, nadto nie przedstawił i nie udokumentował żadnych konkretnych rozwiązań organizacyjnych wprowadzonych w firmie, wskazujących na regularne kontrole, których wyniki wpływają na dyscyplinę pracy.

Analizując złożone dokumenty organ wskazał, że nie można uznać za wystarczające zaopatrzenie kierowców w instrukcje, regulaminy i inne materiały dotyczące zasad organizacji i dyscypliny pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej i krajowymi. Dla wykazania profesjonalnej staranności w przestrzeganiu zasad o jakich mowa w art. 92b, przedsiębiorca musi udowodnić, że pracownicy przyswoili potrzebną wiedzę. Podpis pracownika zawierający oświadczenie o znajomości omawianych zasad i zobowiązanie do ich przestrzegania nie może zastąpić dowodu o faktycznym szkoleniu kierowców w omawianym zakresie. Nadto fakt przeniesienia na kierowcę decyzji w sprawie planowania trasy przejazdu, dziennych okresów prowadzenia pojazdu i planowania przerw w jeździe świadczą o nieprawidłowościach w organizacji pracy w przedsiębiorstwie.

Organ wskazał także, że strona w toku postępowania administracyjnego podnosiła, że w firmie pojazdy przed wyjazdem w trasę są sprawdzane pod kątem zabezpieczeń na impulsatorze oraz dodatkowej instalacji elektrycznej do tachografu lub urządzeń umożliwiających zakłócenie pracy urządzenia rejestrującego. Powyższych twierdzeń nie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również nie znajdują one odzwierciedlenia w zeznaniach kierowcy. Zamontowanie magnesu nie może skutkować przyjęciem automatycznie niewiedzy przedsiębiorcy o fałszowaniu zapisów tachografu, nie tyle na jego polecenie, co w związku z niewłaściwą organizacją pracy i brakiem regularnych kontroli.

Organ stwierdził ponadto, że okoliczności towarzyszące zdarzeniu z dnia [...] kwietnia 2013r. tj. posiadanie przez kierowcę w samochodzie magnesu i celowe podłączenie go do impulsatora skrzyni biegów aby oszukać pracę impulsatora, jak i zdobywanie wiedzy o fałszowaniu zapisów tachografu, świadczą o planowanym, z góry powziętym zamiarem naruszenia przez kierowcę przepisów prawa i dowodzi niewłaściwego doboru pracowników przez zleceniodawcę oraz pewnych nieprawidłowościach w sprawowanej kontroli czasu pracy kierowców, w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa.

Zdaniem Dyrektora strona w toku postępowania administracyjnego nie wykazała, aby w sposób właściwy organizowała pracę kierowców, planowała ich zadania przewozowe i przeprowadzała kontrole czasu pracy z uwzględnieniem czasu potrzebnego na realizację danego przewozu drogowego zgodnie z ustalonymi normami dotyczącymi okresu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, dlatego też nie można ocenić jej działań kontrolnych za prawidłowe.

Mając na uwadze, że ryzyko osobowe działania kierowcy obciąża przewoźnika, a także uwzględniając zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego jakie wiązało się z podłączeniem do tachografu magnesu (kierowca miał do pokonania odległą trasę z Niemiec do Rosji), jak również fakt, iż braku wiedzy przedsiębiorcy o samowolnej ingerencji kierowcy w pracę urządzenia rejestrującego nie można kwalifikować ani w kategorii tzw. braku wpływu przedsiębiorcy, jak i okoliczności których nie można przewidzieć i zasadnym było wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej za stwierdzone w dniu kontroli naruszenie.

7. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia kary organ wskazał, że z zgodnie z art. 92c ust.1 pkt 2 i ust.2 u.t.d. postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej umarza się w sytuacji, gdy na podmiot wykonujący przewozy za stwierdzone naruszenie została nałożona kara pieniężna przez inny podmiot lub uprawniony zagraniczny organ. Z akt sprawy nie wynika, aby w niniejszym przypadku wystąpiła w/w przesłanka do umorzenia postępowania w sprawie wymiaru kary pieniężnej. To samo dotyczy sytuacji, kiedy od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (art.92c ust. 1 pkt.3 u.t.d.). W rozpoznawanej sprawie naruszenie zostało ujawnione dnia [...] kwietnia 2013 r., natomiast decyzja poprzedzająca decyzję zaskarżoną, doręczona została przed upływem dwóch lat, tj. dnia 20 kwietnia 2015r., zatem uprawnione jest stwierdzenie, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do wysokości kary organ wskazał, że zgodnie z art.92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przez podmiot przewozów drogowych lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50,00 złotych do 10000,00 złotych za każde naruszenie, określonej w załączniku nr 3 do tej ustawy (ust.6). Zatem za wykonywanie w dniu [...] kwietnia 2013r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, należało nałożyć na Stronę karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł (Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

8. Pismem nadanym dnia 12 listopada 2015 r. H.W. wniósł skargę na decyzję administracyjną Dyrektora Izby Celnej, nr: [...] z dnia [...] października 2015r, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr: [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, a także zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów opłaty sądowej wniesionej według norm odrębnych,

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 92c ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym poprzez niezastosowanie w sprawie, podczas gdy organ odwoławczy orzekał w sprawie z przekroczeniem wskazanego w tym przepisie okresu dwóch lat od ujawnienia zdarzenia stanowiącego podstawę do wymierzenia spornej kary, oraz naruszenie przepisu sankcyjnego lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, poprzez błędne jego zastosowanie wynikające z niewłaściwej wykładni przejawiające się na gruncie niniejszej sprawy nałożeniem kary administracyjnej za stan faktyczny: nieobjęty dyspozycją wskazanego przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 p.p.s.a. i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanych aktów może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu przeprowadzona kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej, w odniesieniu do zarzutów skargi, jak też w granicach rozpoznawanej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z kwalifikowanym uchybieniem przepisom proceduralnym czy też prawa materialnego, o jakich mowa w przywołanym art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego, wydane zostały w stanie prawnym ustalonym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. W myśl znowelizowanego art. 92a u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określony został w załączniku nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Przepisy art. 92a omawianego aktu prawnego regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym.

10. Rozważane sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest zatem zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku – zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d., wynika wprost z art. 92a i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika (przedsiębiorcy) zastosowanie znajdują zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. W sprawach mających za przedmiot wymierzenie kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną. Celowi, który ma – w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować organ w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej, służy przewidziana w art. 89 u.t.d. możliwość kontroli m.in. przez funkcjonariuszy celnych (art. 89 ust. 1 pkt 3) dokumentów o których mowa w art. 87 ust. 1 i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.

11. W nawiązaniu do tej kwestii podkreślić należy charakter i znaczenie protokołu kontroli. Jego sporządzenie znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d., który zobowiązuje podmiot przeprowadzający kontrolę do sporządzenia protokołu z dokonanych czynności. Podpisuje go podmiot przeprowadzający kontrolę (np. funkcjonariusz celny) i kontrolowany, który ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli (art. 74 ust. 2 i 4). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu (art. 74 ust. 3). Wysoki walor dowodowy protokołu przejawia się w tym, że jego treść stosownie do art. 75 u.t.d. wykorzystywana jest do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania.

Natomiast same ustalenia z protokołu kontroli drogowej wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Ma on cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Protokół kontroli drogowej korzysta jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony został z udziałem podmiotu kontrolowanego. Odpowiadający wymaganiom art. 68 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy, w ich zakresie działania, protokół z kontroli drogowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia (wyroki NSA z dnia 7 września 2011 r., II GSK 841/10, z dnia 5 marca 2013 r., II GSK 2301/11; dostępne na stronie internetowej orzeczenia. nsa.gov.pl).

12. W rozpatrywanej sprawie przedmiot sporu koncentrował się wokół prawidłowości ustaleń faktycznych organu w zakresie dopuszczenia się przez kierowcę J.G. w dniu [...] kwietnia 2013 r. naruszenia przepisów prawa z zakresu transportu drogowego, a także materialnoprawnej kwalifikacji stwierdzonego zdarzenia, w szczególności w zakresie możliwości zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., wyłączającego administracyjnoprawną odpowiedzialność przewoźnika i w konsekwencji możliwość nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W ocenie Sądu dowody zgromadzone w dniu kontroli, tzn. wydruki z tachografu, protokół oględzin protokoły przesłuchania kierowcy, jak i w charakterze świadka w postępowaniu, a także dowody zgromadzone w dalszym toku postępowania, w tym na skutek jego ponowienia w wyniku decyzji kasacyjnej z dnia [...] września 2014 r. potwierdzają prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Treść wyjaśnień kierowcy jest jednoznaczna. Przyznał się on do zastosowania w pojeździe magnesu, wskazał moment i miejsce jego użycia oraz przedstawił motyw swego działania. Te zeznania pozostają w zgodzie z zapisami urządzenia rejestrującego.

Analiza zasadności zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego również nie dostarczyła podstaw do ich uwzględnienia. Po pierwsze zastosowane przepisy materialnoprawne są właściwe pod względem czasowym i przestrzennym.

Brak jest również wątpliwości co do zastosowania kary wymienionej w pozycji 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie, polegające na wykonywaniu we wskazanym dniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi stanowi bowiem naruszenie, o jakim mowa w lp. 6.2.1. zał. nr 3 do u.t.d. Pod tą pozycją opisane zostało naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Naruszenie to wymienione jest w kategorii 6 załącznika nr 3, tzn. w wykazie naruszeń przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju. Bogate i przeważające w linii orzecznictwo dotyczące takich przypadków usuwa jakiekolwiek wątpliwości w kwestii kwalifikacji materialnoprawnej deliktu. Taką też linię orzeczniczą prezentuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w innych sprawach.

Zaznaczyć też należy, że wskazany przez skarżącego wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2014 r. został uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 30 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1581/14, w którym stwierdzono, że art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie może mieć zastosowania przy wymierzaniu kary za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Wspomniany przepis ma bowiem zastosowanie do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, a nie do ingerencji w działanie urządzeń rejestrujących. Nawet jeżeli celem tej ingerencji było lub miało być w konsekwencji naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, gdyż ich naruszenie nie stanowi przecież warunku ukarania za ingerencję w urządzenia rejestrujące.

13. Jeśli chodzi o pozostałe kwestie i zarazem zarzuty skargi, stosownie do treści art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W myśl ust. 2 cytowanego artykułu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń. Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W myśl ust. 2 przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.

W przytoczonych przepisach zawarte zostały przesłanki egzoneracyjne. Wykazanie ich zaistnienia zwalnia przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenia dokonane przez kierowcę, którym posługuje się on przy wykonywaniu transportu drogowego. Właściwe rozumienie tych przepisów determinuje, a tym samym wyznacza zakres niezbędnego postępowania dowodowego służącego wykazaniu ich zaistnienia w konkretnej sprawie administracyjnej.

Analiza treści art. 92b ust. 1 u.t.d., prowadzi do wniosku, że obejmuje on swoim zakresem przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców obowiązujących regulacji prawnych o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów wypoczynku, wskazanych w tym przepisie. Ustawodawca w tych przypadkach wskazał na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, zapewniający osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nieprzypadkowo ograniczono możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną do przypadków naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku, warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców.

Przepisy art. 92b ust. 1 u.t.d. nie obejmują jednak przypadków związanych z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tzn. w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., II GSK 1027/13).

W kontekście rozważań dotyczących wykładni przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d., należy uznać, że właśnie ze względu na charakter zaistniałego naruszenia, które nie wiązało się z regulacjami dotyczącymi przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku, ale stanowiło naruszenie przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, zabraniających używania niedozwolonych urządzeń zakłócających właściwe działanie tachografu.

14. W ocenie Sądu za trafne należy uznać stanowisko organów orzekających co do tego, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy reguluje bowiem sytuacje, w których doszło do naruszenia przepisów, jednakże nastąpiło ono wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot realizujący przewóz nie mógł przewidzieć ani nie miał na nie wpływu.

W powołanym wyżej wyroku z dnia 25 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2012 r. zwrócił uwagę, że przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy przez osoby wykonujące transport na rzecz i w imieniu tego przedsiębiorcy były uregulowane w art. 92a ust. 4 i 5 oraz w art. 93 ust. 7 u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 4 przedsiębiorca nie odpowiadał za stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia określone w art. 92a ust. 1 (dotyczące posiadania wymaganych dokumentów, czasu pracy kierowców używania urządzeń rejestrujących), jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 określał ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w razie spełnienia przesłanki braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisu.

Odnosząc się zaś do obecnego stanu prawnego NSA stwierdził, że artykuł 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi pochodną tych dwóch regulacji. Wywiódł, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA, na gruncie art. 93 ust. 7 u.t.d., w brzmieniu przed 1 stycznia 2012 r., wypracowany został pogląd, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tzn. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców (wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., SK 75/06, OTK-A 2008/2/30).

Również w sprawie dotyczącej podłączenia niedozwolonego urządzenia do tachografu, w której kierowca zeznał, że uczynił to samodzielnie, bez wiedzy pracodawcy, NSA stwierdził, że przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby – przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru – nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2014 r. zauważył jednocześnie, że obecnie uwolnienie się przez przedsiębiorcę transportowego od odpowiedzialności za skutki działań na gruncie tego przepisu jest jeszcze trudniejsze, niż miało to miejsce przed nowelizacją u.t.d., dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r. Aktualnie bowiem warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia.

Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest skutkiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby, to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Przyjęcie zatem za prawidłową takiej wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., która uznaje, że dotyczy on okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy, prowadzi do wniosku, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy.

Podzielając przytoczoną argumentację przyjąć należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu (niezależnie od formy prawnej takiej relacji – umowa o pracę czy tzw. samozatrudnienie) dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz w jego imieniu i na jego rzecz, kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach czy odbieraniu od nich oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowca, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary.

Przypomnieć należy, że stosownie do przepisu art. 13 rozporządzenia 3821/85 (w zw. z art. 47 rozporządzenia (UE) 165/2014 to pracodawca i kierowca odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie i właściwe użytkowanie urządzeń kontrolnych (rejestrujących). Oznacza to, że obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przez kierowcę zasad używania urządzeń rejestrujących nie jest ograniczony do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wspomnianego obowiązku w istocie powodowałoby, że podmiot wykonujący przewozy mógłby powołać się na okoliczność "braku wpływu", czy "okoliczności których nie mógł przewidzieć" w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę. To zaś czyniłoby całą regulację dotyczącą odpowiedzialności przedsiębiorcy martwą.

Mając na uwadze obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca (art. 13), wbrew wywodom skarżącego należy uznać, że przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega m.in. na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Skoro możliwość wpływania przedsiębiorcy – wskazanymi środkami i metodami – na postępowanie kierowcy istnieje, to okoliczności akcentowane przez skarżącego jako mające uwalniać go od odpowiedzialności za samowolne zainstalowanie magnesu przez kierowcę (systematyczna kontrola wewnętrzna pojazdów i kierowców, szkolenia kierowców, pouczanie ich o obowiązkach, korzystanie z programu komputerowego, systemu GPS, brak wcześniejszych postępowań skutkujących nałożeniem sankcji) nie mogą być oceniane w kategoriach braku wpływu w rozumieniu tego pojęcia wynikającym z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d.

Podstawę faktyczną nałożenia kary w niniejszej sprawie stanowiło stwierdzone podczas kontroli w dniu [...] kwietnia 2013 r. naruszenie art. 10 Rozdziału III Załącznika do Umowy AETR, poprzez zamontowanie przyrządu zakłócającego prawidłową pracę urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy. Przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, dla którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu (1 szt.), wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

15. W zakresie przesłanki wyłączającej odpowiedzialność, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. organ ustalił, że J.G. na podstawie umowy zlecenia z dnia 21 kwietnia 2013 r. wykonywał na rzecz skarżącego przewozy drogowe. Strona wezwana przez organ I instancji do dostarczenia dokumentów dotyczących przeprowadzonych szkoleń w zakresie transportu drogowego zatrudnionego kierowcy, przedłożyła pisemną informację o organizowaniu przez zewnętrzna firmę TE, w ramach podpisanej umowy, cyklicznych szkoleń kierowców z norm czasu pracy kierowcy oraz o przynależności firmy do Zrzeszenia Przewoźników Międzynarodowych i Regionalnego Stowarzyszenia Przewoźników Międzynarodowych, które to organizacje również przeprowadzają cykliczne szkolenia. Nadto Strona przedłożyła oświadczenia z dnia [...] lutego 2013r. podpisane przez pana G. o odbytym szkoleniu z zakresu czasu pracy kierowców oraz z odbytego przeszkolenia z użytkowania tachografu (k. 111). Kierowca zeznał jedynie, że uczestniczył w szkoleniach dotyczących regulacji prawnych odnośnie czasu pracy kierowców w 2008 r.

Trafnie zatem organ uznał, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest weryfikować wiedzę i przestrzeganie warunków prowadzenia transportu drogowego. Gdyby bowiem kierowca przyswoił potrzebną wiedzę, to wówczas zdawałby sobie sprawę, że podłączenie magnesu jest bardzo poważnym naruszeniem, za które odpowiedzialność ponosi nie tylko on, ale i przedsiębiorca przewozowy, w imieniu którego wykonuje transport drogowy. Trafnie też stwierdził, że fakt zabezpieczenia się Strony karą umowną przed skutkami niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez kierowcę z powodu dochowania nienależytej staranności lub w wyniku rażącego działania na szkodę przedsiębiorstwa nie może skutkować uznaniem skutecznego wykazania zaistnienia przesłanki zwalniającej stronę z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Oznaczałoby to przerzucenie ryzyka działalności gospodarczej obciążającego przedsiębiorcę na kierowców, którymi się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego.

Skarżący nie wykazał również wystąpienia okoliczności ujętych tych przepisem – nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W analizowanym przepisie chodzi bowiem w istocie o okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc o sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Skoro więc wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie wykazano w niniejszej sprawie, stąd też na skarżącym spoczywają konsekwencje materialnoprawne zaistniałego z winy kierowcy naruszenia.

16. Jeśli chodzi o zarzut przedawnienia również nie jest on zasadny. Zauważyć należy, że do dnia 15 sierpnia 2013 r. u.t.d. nie zawierała expressis verbis przepisów dotyczących przedawnienia. Z tym dniem, ustawą z dnia 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym, oraz ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2013 r. poz. 567) został do art. 92c ust. 1 u.t.d. dodany został pkt 3, zgodnie z którym: "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat".

W kontrolowanej sprawie bieg tego terminu rozpoczął się w dniu ujawnienia deliktu czyli w dniu kontroli - [...] kwietnia 2016 r. Jeśli chodzi zaś o datę końcową należy przyjąć, że jest nim moment wydania decyzji przez organ I instancji, przy czym chodzi o taką decyzję, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Taką decyzją jest decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. (wydana na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy), doręczona skarżącemu 15 kwietnia 2015 r. czyli przed upływem dwóch lat od ujawnienia deliktu.

Pogląd przyznający decyzji organu I instancji skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia jest przyjmowany w prawie materialnym podatkowym i administracyjnym. Jest on mianowicie konsekwencją uznania, że choć istota postępowania odwoławczego sprowadza się do powtórnego merytorycznego zbadania sprawy, to jednak orzeczenie organu I instancji, jakkolwiek nieostateczne pozostało wskutek utrzymania w mocy w obrocie prawnym, i zgodnie z art. 110 k.p.a. wiąże organ i strony.

W odniesieniu do zobowiązań podatkowych przyjmuje się na przykład, że gdy podatnikowi doręczono decyzję organu I instancji w terminie, a następnie w trakcie postępowania odwoławczego upłynął termin przedawnienia, organ odwoławczy może nie tylko utrzymać w mocy taką decyzję, ale także ją uchylić i orzec merytorycznie. Decyzja organu odwoławczego nie może być jednak mniej korzystna dla podatnika niż uchylona. Skorygowanie przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej nie jest ustaleniem zobowiązania podatkowego - ono już istnieje po doręczeniu decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji, ale jest przejawem kontroli poprawności tego ustalenia i w razie stwierdzenia uchybień, ich wyeliminowania. Korekta decyzji organu pierwszej instancji wymaga jej uchylenia w całości lub w części i orzeczenia co do meritum przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie może jednak po upływie terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania uchylić w całości decyzji wymiarowej i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W takiej sytuacji upływ terminu przedawnienia uniemożliwia organowi pierwszej instancji wydanie i doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie (por. L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex, objaśnienia do art. 68, podobnie S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, teza 1 do art. 68; por także wyrok SN z 27 czerwca 1983 r., III ARN 8/83, OSNCP 194/1, poz. 16).

Wskazać należy, że dwuletni okres przewidziany przepisem art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. jest stosunkowo krótki. Przyjęte rozwiązanie zabezpiecza wykonanie decyzji istotnej dla bezpieczeństwa transportu drogowego i zapobiega możliwości nadużywania przez strony gwarancji procesowych w celu przedłużania postępowania.

17. Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku przeprowadzonego przez organy postępowania administracyjnego Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób stronniczy, przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, czy też prowadziły postępowanie mając na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści. W sprawie zostały zastosowane prawidłowe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić