Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1054/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 35 ust 3 pkt 7  , art 389 pkt 1 , art 75 a , arrt 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Skała na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak KR.ZUO.2.4701.1.576.OZ.2023.AD w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzenie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Kr 1054/23

UZASADNIENIE

Decyzją nr KR.ZUO.2.4701.1.576.OZ.2023.AD z dnia 16 czerwca 2023 r., wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 6, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej: "Prawo wodne"), § 10 ust. 2 pkt 2, § 10 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2438) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - po rozpatrzeniu reklamacji Gminy Skała – Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Gminie Skała za okres I kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości 133 PLN za wprowadzanie do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rzeki Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że Gmina Skała nie zgodziła się z wysokością opłaty (133 PLN) ustaloną na podstawie art. 272 ust. 17 Prawa wodnego w drodze Informacji ustalającej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr 576 ZZ Kraków, OZ/I kwartał/2023 z dnia 28 kwietnia 2023 r. (doręczona w dniu 28 kwietnia 2023 r.), a w złożonej reklamacji podniosła, że nie doszło do wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, natomiast miało miejsce wyłącznie otwarcie przelewu burzowego.

Organ nie zgodził się z argumentacją reklamacji i wskazał, że podstawą naliczenia opłaty zmiennej było oświadczenie z dnia 27 kwietnia 2023 r. Z danych pozyskanych w kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie wynika, iż zrzuty ścieków mają miejsce nie tylko w trakcie trwania opadów atmosferycznych. Istotą działania przelewu burzowego jest sprawne odprowadzenie nadmiaru wody z terenów zurbanizowanych w czasie intensywnych opadów deszczu lub roztopów, a ich prawidłowe działanie powinno chronić mieszkańców miast przed zagrożeniem sanitarnym i minimalizować ryzyko wystąpienia znacznych strat materialnych i szkód środowiskowych.

Pismem z dnia 21 września 2022 r. - w związku z zarządzeniem pokontrolnym z dnia 21 października 2021 r. nr 1/2021/KR wydanym przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie nakazującym uregulowanie stanu formalno-prawnego związanego z funkcjonowaniem przelewu burzowego przy ul. [...] w Skale do dnia 30 grudnia 2022 r. – wezwano do przedłożenia wyjaśnień dot. opracowywanego operatu wodnoprawnego. Poinformowano, że Prawo wodne wymaga uzyskania dwóch decyzji związanych z funkcjonowaniem przelewów burzowych (art. 80 i art. 35). Pismem z dnia 4 października 2022 r. Gmina poinformowała, że wyłoniła wykonawcę i zawarła umowę na opracowanie operatu wodnoprawnego, natomiast pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r., że operat wodnoprawny powinien być gotowy końcem maja 2023 r. Do chwili wydania niniejszej decyzji nie wpłynął jednak wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 80 Prawa wodnego), a zatem stan formalno-prawny ww. urządzenia nie został uregulowany.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. wezwano do przedłożenia oświadczeń w celu ustalenia opłaty (art. 552 Prawa wodnego).

Pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. Gmina przesłała wymagane oświadczenie, z którego wynika odprowadzenie ścieków komunalnych w ilości 144 m3 (bez wskazania rodzajów i ilości zanieczyszczeń).

Z kontroli WIOŚ w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wynika, że odpływ ścieków komunalnych wylotem przy ul. [...] miał charakter ciągły. Wskazują na to wyniki badań próbek: w dniu 9 marca stężenie BZT5 wynosiło 298,7 mgO2/l, a stężenie CHZTCr wynosiło 532 mgO2/l, w dniu 24 marca stężenie BZT5 wynosiło 144,7 mgO2/l, a stężenie CHZTCr wynosiło 318 mgO2/l, w dniu 27 marca stężenie BZT5 wynosiło 539,1 mgO2/l, a stężenie CHZTCr wynosiło 1082 mgO2/l. W kontrolowanym okresie nie występowało zjawisko opadów atmosferycznych.

Skoro Gmina nie wskazała zanieczyszczeń, a dołączyła jedynie wykazujące brak zanieczyszczeń badania Państwowej Straży Chemicznej z dnia 1 kwietnia 2023 r. próbek pobranych w chwili, gdy ścieków nie zrzucano, to do obliczeń przyjęto wynik z próbki WIOŚ z dnia 27 marca 2021 r. (1082 mgO2/l).

Opłatę wyliczono jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (1,71 zł za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu (ChZT) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5)) oraz ilości substancji (155,808 kg ChZT).

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina Skała, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że doszło do wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, podczas gdy do takiego wprowadzenia nie doszło, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego, który nie zawierał nieoczyszczonych ścieków komunalnych;

2) art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 2, i art. 395 ust. 7 Prawa wodnego przez ich błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że skarżąca korzystająca z usług wodnych ponosi opłatę zmienną bez uwzględnienia okoliczności, które wpływały na brak obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego;

3) art. 281 ust. 4 w związku z art. 283 ust. 1 Prawa wodnego przez brak ustalenia w sposób przewidziany ustawą ilości ścieków wprowadzonych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami i ustalenie opłaty zmiennej bez pomiarów ilości wprowadzonych ścieków,

4) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik spraw, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i uznanie, że wprowadzone kanałem burzowym wody są ściekami w ilościach powodujących obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich wprowadzanie, podczas gdy nie wprowadzano ścieków w rozumieniu ustawy, a jedynie wodę z kanału burzowego, a jakiekolwiek zanieczyszczenia tej wody nie pozwalają uznać je za ściek, a gdyby nawet uznać tę wodę za ściek, to nie został on wprowadzony w ilościach, które wymagają ustawowo uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ pobrał jedynie jedną próbkę w dniu 27 marca 2021 r. (nie ustalając przy tym, że pochodzi ona z kanału burzowego) i nie ustalił, że w przelewie burzowym znajdowały się jakiekolwiek nieoczyszczone ścieki komunalne.

Przelewy burzowe są urządzeniami, które w sposób samoczynny odprowadzają do odbiornika, np. rzeki, nadmiar wody deszczowej, częściowo zmieszanej ze ściekami. Zadaniem przelewów burzowych jest zabezpieczenie w czasie opadów nawalnych urządzenia oczyszczającego przed przeciążeniem hydraulicznym. W przeciwieństwie do oczyszczalni ścieków, gdzie parametry procesów technologicznych oraz jakość ścieków oczyszczonych są starannie rejestrowane, wciąż stosunkowo niewiele wiadomo o jakości ścieków odprowadzanych przez przelewy burzowe. Znaczna zmienność ładunku zanieczyszczeń kierowanych przez przelewy burzowe do odbiornika powoduje, że wpływ tych ścieków na jakość jego wód jest często bardzo znaczący. W Polsce przepisy dotyczące przelewów burzowych są znacznie mniej rygorystyczne niż w większości krajów Unii Europejskiej. Projektowanie przelewów burzowych opiera się jak dotychczas na przepływach maksymalnych, chwilowo ustalonych. Nie uwzględnia się więc zmienności strumienia ścieków w czasie. Na etapie wymiarowania takich obiektów nie można zatem odpowiedzieć na pytania, jaka jest krotność działania przelewu, czas działania czy objętość zrzutów burzowych w roku. Odpowiedzi na te pytania uzyskać można w modelowaniu hydrodynamicznym danego systemu kanalizacyjnego.

Skarżąca zwróciła też uwagę na art. 80 Prawa wodnego oraz § 14 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych i wskazała, że nawet gdyby uznać, że doszło do zrzutu nieoczyszczonych ścieków komunalnych przez przelew burzowy, to organ winien przeprowadzić postępowanie administracyjne, ustalić ile zrzutów z kanału burzowego w roku nastąpiło i wydać odpowiednią decyzję.

Na koniec skarżąca przypomniała, że obowiązek stosowania przyrządów lub systemów pomiarowych do pomiaru ilości wprowadzonych ścieków wprowadzony zostanie od 31 grudnia 2026 r. (art. 552 Prawa wodnego), a zasada zanieczyszczający płaci wymaga, aby organ przy ustalaniu opłaty zmiennej uwzględnił brak negatywnego oddziaływania zrzutów z przelewu burzowego, a także to, że zrzucane są nie ścieki, a wymieszane opady deszczowe ze ściekami (art. 278 ust. 4 Prawa wodnego).

W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniósł na wstępie, że skarżąca zarzuca naruszenie art. 281 ust. 1 pkt 2, art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 4 i art. 283 ust. 1 Prawa wodnego, a są to przepisy dotyczące opłaty podwyższonej, a nie opłaty zmiennej. Dalej wskazał, że decyzja na podstawie art. 80 Prawa wodnego – którą skarżąca się nie legitymuje - nie jest wydawana z urzędu, ale na wniosek podmiotu, który zamierza wprowadzać do wód ścieki. Skarżąca nie ma pozwolenia wodnoprawnego ani pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do cieku wodnego Dopływ do Skały wylotem burzowym zlokalizowanym przy ul. [...] w miejscowości Skała, ani decyzji, o której mowa w art. 80 ustawy Prawo wodne. Przedmiotowe urządzenie nie posiada uregulowanego stanu prawnego. Nie sposób twierdzić, że nie doszło do wprowadzenia ścieków komunalnych, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego, który nie zawierał nieoczyszczonych ścieków komunalnych, skoro ze zgromadzonego materiału dowodowego (kontrole WIOŚ i RZGW) wynika, że zrzuty ścieków wylotem burzowym występują w sposób ciągły i mają miejsce nie tylko w trakcie trwania opadów atmosferycznych. Jest to szczególnie naganne, bo chodzi o teren Ojcowskiego Parku Narodowego. Podstawą ustalenia wysokości opłaty zmiennej było oświadczenie skarżącej (ilość ścieków) i wyniki badań WIOŚ (jakość ścieków). Skarżąca w ww. oświadczeniu sama przyznała, że wprowadza do wód ścieki komunalne, oznaczając je symbolem "B" (s. 2 i 5).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023.259 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest legalność decyzji ustalającej opłatę zmienną za wprowadzanie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych. Wobec tego, że w skardze podnoszone są zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, Sąd za zasadne uznał rozważenie w pierwszej kolejności zarzutów proceduralnych. Wynika to z ogólnie przyjętych wskazań w orzecznictwie, a także z tego, że – sporne w przedmiotowej sprawie – ustalenie faktyczne, stanowi punkt wyjścia do nałożenia opłaty zmiennej.

Kluczowy punkt sporny pomiędzy stronami stanowi ustalenie, czy gmina wprowadza do cieku nieoczyszczone ścieki komunalne, co pociąga za sobą obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego oraz uiszczania opłaty zmiennej, czy też rację miała gmina twierdząc, że w jej sytuacji dochodziło wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego, bez wprowadzania nieoczyszczonych ścieków.

Powyższych ustaleń organ był zobowiązany dokonać w oparciu o ogólne przepisy regulujące postępowanie administracyjne, tj. art. 7 kpa, statuujący zasadę prawdy obiektywnej, art. 8 kpa regulującego zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej, art. 77 § 1 kpa, nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który następnie winien być zanalizowany w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Wbrew zarzutom skargi, w opinii Sądu powyższe normy nie zostały przez organ naruszone.

Po pierwsze należy wskazać, że – jak wynika z treści decyzji oraz z akt sprawy – podstawą ustalenia, że gmina dopuszcza się zrzutów nieoczyszczonych ścieków komunalnych, nie jest jednorazowa obserwacja poczyniona przez organ, czy też dowolna interpretacja. Fakt ten wynika jednoznacznie z zarządzenia pokontrolnego nr 1/2021/KR z dnia 21 października 2021 r. sporządzonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki w Krakowie i stał się on podstawą nałożonego na gminę obowiązku uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z odprowadzaniem wód opadowych i funkcjonowaniem przelewu burzowego wylotem przy ul. [...] oraz przedłożenia harmonogramu działań mających na celu skuteczne wyeliminowanie niekontrolowanych zrzutów ścieków sanitarnych z przelewu burzowego, których ślady były dla kontrolerów ewidentnie widoczne.

Po drugie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 6 kwietnia 2023 r. do przedłożenia oświadczeń dotyczącego zrzutu ścieków wylotem przy ul. [...] , o których mowa w art. 552 Prawa wodnego, gmina nie zaprzeczyła, że ścieki są zrzucane. W kolejnych pismach prosiła wyłącznie o przedłużenie terminu, a w końcu przesłała żądane oświadczenie, wskazując wyraźnie, że dotyczy ono wprowadzania ścieków komunalnych do wód lub do ziemi. Co więcej, gmina wskazała ilość wprowadzanych ścieków oraz określiła ich kod.

Po trzecie, z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wynika, że pomimo braku opadów atmosferycznych, odpływ ścieków komunalnych przedmiotowym wylotem miał charakter ciągły. Świadczą o tym obiektywnie pobrane do badań próbki, wykazujące opisane w decyzji stężenia wskaźników zanieczyszczeń. W tym miejscu należy odeprzeć zarzut strony skarżącej, jakoby próbka pobrana była jednokrotnie, w dniu 27 marca 2021 r. Organ wyraźnie wskazał, że kanał kontrolowany był trzykrotnie – w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r., natomiast próbka z ostatniego pobrania posłużyła do wymiaru spornej opłaty.

W kontekście powyższego, zawarte w skardze twierdzenia, jakoby gmina nie wprowadzała ścieków komunalnych do badanego cieku, są gołosłowną polemiką z ustaleniami organu, popartymi przeprowadzonymi badaniami, jednoznacznie wykazującymi istnienie opisanych powyżej zanieczyszczeń, a także z wcześniejszymi oświadczeniami samej gminy. Zupełnie oderwane od stanu faktycznego niniejszej sprawy jest stwierdzenie autora skargi, że "organ jednak nie ustalił, że w przelewie burzowym znajdowały się jakiekolwiek nieoczyszczone ścieki komunalne".

Przechodząc do kwestii merytorycznych należy na wstępie podkreślić, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, w tym także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych stanowi usługę wodną, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2022.2625 t.j.), wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, stosownie do art. 389 pkt 1 tej ustawy.

Stosownie do art. 75a ustawy zakazuje się wprowadzania wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych bezpośrednio do wód podziemnych oraz do urządzeń wodnych, o ile wody te zawierają substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 4.

W myśl art. 80 Prawa wodnego wprowadzanie do wód lub do ziemi wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej jest dopuszczalne, o ile właściwy organ Wód Polskich ustali, w drodze decyzji, że takie dopuszczenie nie koliduje z celami środowiskowymi dla wód lub wymaganiami jakościowymi dla wód.

Nie oznacza to, że działanie takie może być prowadzone bez pozwolenia wodnoprawnego – wymaga ono uzyskania obydwu wymienionych decyzji, przy czym udzielenie pozwolenia wodnoprawnego powinno być poprzedzone uzyskaniem decyzji, o której mowa w art. 80 ustawy.

Nie miała wobec powyższego racji strona skarżąca twierdząc, że na wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku wodnego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Powyższy argument znalazł się zresztą wyłącznie w skardze. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że gmina miała świadomość, że dokonywanie zrzutu ścieków musi zostać prawnie uregulowane. W następstwie ww. zarządzenia pokontrolnego została wezwana przez Zarząd Zlewni w Krakowie do wyjaśnień w sprawie – deklarowanego w czasie kontroli – opracowywania operatu wodnoprawnego. Gmina w kolejnych pismach informowała o etapach prac w zakresie operatu, finalnie jednak nie złożyła wymaganego wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego – z którego koniecznością przed złożeniem skargi nie polemizowała.

Z przepisów Prawa wodnego wynika, że wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi wiąże się z konsekwencjami finansowymi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2809/21 wskazał, że "wykładnia przepisów prawa wodnego musi uwzględniać cel ich ustanowienia i zasady przyjęte w tej ustawie. Wprowadzone przez ustawodawcę regulacje Prawa wodnego miały z kolei na celu implementację przepisów dotyczących gospodarki wodnej do wymagań dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327, s. 1 - dalej: Ramowa Dyrektywa Wodna). W świetle tej dyrektywy polityka opłat za wodę powinna być tak prowadzona przez państwa członkowskie, żeby użytkownikom wody opłacało się efektywne wykorzystywanie zasobów wodnych, co w konsekwencji powinno przedkładać się na osiągnięcie celów środowiskowych wskazanych w art. 4 Ramowej Dyrektywy Wodnej. Zgodnie z art. 5 tej Dyrektywy oraz jej załącznikiem II i III, kraje członkowskie zobowiązane są do opracowania analiz korzystania z wody, na którą składa się między innymi analiza ekonomiczna. Ponadto zgodnie z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej, analiza ekonomiczna powinna uwzględniać zwrot kosztów usług wodnych opierający się na zasadzie "użytkownik płaci". W celu pełnego wdrożenia zasady zwrotu kosztów usług wodnych ustawodawca zdecydował się w Prawie wodnym wprowadzić opłatę dwojakiego rodzaju: opłatę stałą i opłatę zmienną. Opłata zmienna jest kontynuacją rozwiązań obowiązujących przed wejściem w życie Prawa wodnego, a jej wysokość jest co do zasady powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Opłata ta co do zasady stanowi iloczyn jednostkowej stawki za określony sposób korzystania z wód oraz wymiaru tego korzystania przez oznaczony podmiot (np. ilość pobranych wód, ilość odprowadzonych wód).

Podkreślenia wymaga, że celem Ramowej Dyrektywy Wodnej jest zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska poprzez rozsądne i racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, oparte na zasadzie ostrożności oraz na zasadach, na jakich mają być podejmowane działania zapobiegawcze; priorytetem powinno być, aby szkody wyrządzone w środowisku były naprawiane u źródła, a zanieczyszczający powinien płacić. Celem jest utrzymanie i poprawa środowiska wodnego."

Przechodząc do regulacji krajowych wskazać należy na art. 270 pkt 8 Prawa wodnego, zgodnie z którym opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. O ile opłata stała należna jest za dopuszczalny zrzut maksymalny, o tyle wysokość opłaty zmiennej zależy od zrzutu rzeczywistego obliczonego jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kilogramach ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 22.05.2019 r., II SA/Wr 18/19, LEX nr 2682121).

Art. 272 pkt 6 tej ustawy wprowadza algorytm służący do obliczenia wysokości opłaty zmiennej. Zgodnie z tym przepisem, wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:

1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);

2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;

3) zawiesiny ogólnej;

4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).

Z art. 278 ust. 1 Prawa wodnego wynika z kolei, że wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagą substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą. W myśl § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2438) jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu wynosi 1,71 zł.

Analiza dokonanych przez organ obliczeń nie budzi zastrzeżeń Sądu, wynika z niej bowiem jasno, że opłata nie była ustalona w dowolny sposób, lecz jest wynikiem zastosowania regulacji prawnej zawartej w cyt. art. 272 pkt 6 Prawa wodnego. Zasadnie przy tym organ wziął pod uwagę wyniki badań próbki pobranej w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie.

Jednocześnie organ nie był dodatkowo zobowiązany, jak domagał się tego autor skargi, do przeprowadzenia wcześniejszej analizy, czy odprowadzanie ścieków oddziałuje negatywnie na środowisko. Jak wynika z cyt. powyżej art. 272 ust. 6 Prawa wodnego opłata ustalana jest jako prosty iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi i nie wymaga przeprowadzania żadnych dodatkowych badań dotyczącej szkodliwości ujawnionych substancji.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.