Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1756/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska Urbaniak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] ; L.dz. [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu refundacji składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz M. C. kwotę 2000 zł (słownie: dwa tysiące złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. C. (dalej: Wnioskodawca, Skarżący, Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON, dalej: organ) z dnia (...) sierpnia 2019 r. Nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) maja 2019 r., znak: (...), nakazującą zwrot środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń- czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 14 lipca 2018 r. wnioskodawca sporządził korektę wniosku o wypłatę miesięcznej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r.

W dniu 16 lipca 2018 r. na rachunku bankowym Funduszu zaksięgowana została dokonała przez stronę wpłata w wysokości 8.828,70 zł, która pozwoliła na rozliczenie m.in. kwot głównych zobowiązania za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń- czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r., natomiast była niewystarczająca do rozliczenia kwoty odsetek naliczonych od nienależnie pobranych refundacji składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ww. okresy sprawozdawcze.

W związku z powyższym pismem z dnia 7 lutego 2019 r. strona została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zapłaty odsetek naliczonych od nienależnie pobranych refundacji składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wypłaconej stronie za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r.

Decyzją z dnia (...) maja 2019 r., znak: (...), Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zapłatę środków Funduszu, przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W przedmiotowym wniosku strona przedstawiła stanowisko, że naliczenie odsetek od nienależnie pobranej refundacji jest dla strony krzywdzące z uwagi na fakt, iż bezpośrednio po otrzymaniu wyroku sądu II instancji dotyczącym nabycia prawa do emerytury, nienależnie pobrana refundacja została zwrócona. Ponadto przewlekłość postępowania sądowego spowodowała, że decyzja została wydana po upływie czterech lat od złożenia stosownego wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odsetki od nienależnie pobranych środków zostały przez Fundusz naliczone, podczas gdy ZUS wypłacając zaległą emeryturę nie doliczył odsetek z tytułu zaległości w jej wypłacie. Tytułem uzupełnienia odwołania wpłynęło pismo strony z dnia 14 lipca 2019 r. wraz z kopią wyroku Sądu Apelacyjnego w L., dotyczącego ustalenia prawa do emerytury przez M. C. od dnia 19 lutego 2014 r. oraz kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wykonująca wyrok Sądu Apelacyjnego w L. przyznająca emeryturę M. C. od dnia 19 lutego 2014 r.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2019 r. Nr (...) Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy swoją decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczna refundacja składek na ubezpieczenia społeczne ze środków PFRON przysługuje po spełnieniu warunków określonych w art. 25a-25c ustawy o rehabilitacji.

Jak wskazał organ, zgodnie z treścią art. 25a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, Fundusz refunduje:

1) osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), z zastrzeżeniem ust. 1a,

2) niepełnosprawnemu rolnikowi lub rolnikowi zobowiązanemu do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika, składki na ubezpieczenia społeczne rolników - wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe,

- pod warunkiem opłacenia tych składek w całości najpóźniej w dniu złożenia wniosku.

Wskazano nadto, że strona składając wnioski o wypłatę refundacji własnoręcznym podpisem oświadcza, że terminowo i w całości opłaciła obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne wskazane we wniosku, że dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznymi prawnym oraz, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy, a PFRON jako organ przyjmując każdorazowe oświadczenie o terminowym opłacaniu składek, działa o zasadę zaufania organu do obywatela.

Organ I instancji, na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalił, że M. C., zostało ustalone prawo do emerytury od dnia 19 lutego 2014 r., podczas gdy osoby prowadzące działalność gospodarczą, mające ustalone prawo do emerytury podlegają ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowemu dobrowolnie.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości organu, że w stosunku do strony za okresy sprawozdawcze w PFRON: luty-grudzień 2014 r., styczeń- czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r. zachodzi przesłanka wynikająca z art. 25a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, według którego Fundusz refunduje:

1) osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a u.s.u.s z zastrzeżeniem ust. 1a (...), która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania.

Po uzyskaniu informacji, iż w dniu 14 lipca 2018 r. wnioskodawca sporządził korekty wniosków o wypłatę miesięcznej refundacji za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń- listopad 2017 r. wskutek czego w dniu 15 lipca 2018 r. zostały naliczone salda z kwotami do zwrotu w łącznej wysokości 8.828,70 zł, Prezes Zarządu PFRON był zobligowany przepisami ustawy o rehabilitacji do wydania decyzji nakazującej zapłatę odsetek od środków pobranych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.

Wobec wyjaśnień strony, iż bezpośrednio po otrzymaniu wyroku sądu II instancji dotyczącym nabycia prawa do emerytury, nienależnie pobrana refundacja została zwrócona, a ponadto przewlekłość postępowania sądowego spowodowała, że decyzja została wydana po upływie czterech lat od złożenia stosownego wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ wyjaśnił, iż w dniu 16 lipca 2018 r. na rachunku bankowym Funduszu zaksięgowana została dokonana przez stronę wpłata w wysokości 8.828,70 zł, która pozwoliła na rozliczenie m.in. kwot głównych zobowiązania za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń- listopad 2017 r.

Powyższa kwota nie była jednakże wystarczająca do rozliczenia kwoty odsetek naliczonych od nienależnie pobranych refundacji składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ww. okresy sprawozdawcze, podczas gdy zgodnie z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Organ wskazał, że zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu. Powołany przepis zawiera uregulowanie o charakterze procesowym, umożliwiające Prezesowi PFRON wydanie decyzji administracyjnej nakazującej zwrot nienależnie pobranych środków, zatem organ był zobowiązany do wydania decyzji o wskazanej treści.

M. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 12 września 2019 r. skargę na powyższą decyzję Prezesa Zarządu PFRON.

Strona zarzuciła , iż decyzja wydana została z naruszeniem:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 kpa, poprzez brak należytego zgromadzenia materiału dowodowego, niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, przez co organ naruszył słuszny interes strony,

- art. 49e ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niezastosowanie i uznanie, ze skarżący zobowiązany jest zwrócić do PFRON środki wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) maja 2019 r. nakazującej Skarżącemu zapłatę odsetek naliczonych od nienależnie pobranych refundacji składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a nadto o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w dniu 19.02.2014 r. skarżący złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie emerytury. ZUS odmówił skarżącemu przyznania prawa do emerytury decyzją z dnia (...).04.2014 r. znak: (...). Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w L. VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia [...].07.2017 r. oddalił odwołanie skarżącego w sprawie sygn. akt: [...] . Na skutek wniesionej przez skarżącego apelacji Sąd Apelacyjny w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...].05.2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt: [...] zmienił wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję ZUS w ten sposób, że przyznał skarżącemu M. C. prawo do emerytury od dnia 19.02.2014 r.

Niezwłocznie po otrzymaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w L. skarżący w dniu 14.07.2018 r. sporządził korektę wniosku o wypłatę miesięcznej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r., wskutek czego naliczone zostały do zwrotu środki Funduszu w łącznej kwocie 8.828,70 zł, których zwrotu należało dokonać wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych.

W dniu 16.07.2018 r. na rachunku bankowym Funduszu zaksięgowana została dokonana przez skarżącego wpłata w wysokości 8.828,70 zł, która przeznaczona została na rozliczenie m. in. kwot głównych zobowiązania za w/w okresy sprawozdawcze, natomiast była niewystarczająca do rozliczenia kwoty odsetek naliczonych od nienależnie pobranych refundacji składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Skarżący nie zgadza się z żądaniem zapłaty odsetek od przekazanych refundacji składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi treść art. 49e ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27.08.1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 49e ust. 1 tej ustawy środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Natomiast ust. 4 cytowanego przepisu wskazano, że odsetek nie nalicza się w przypadku gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), niniejsza sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, w myśl art. 120 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy do rozpoznania w przywołanym trybie zostało poprzedzone wyrażeniem zgody przez strony w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia prawidłowości zastosowania przepisów - w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie - ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji" w świetle przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300), zwanej dalej u.s.u.s.

W ocenie Skarżącego organ dokonuje błędnego zastosowania przepisu art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji, albowiem mimo iż środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (art. 49e ust. 1 tej ustawy), jednakże z ust. 4 wynika, że odsetek nie nalicza się w przypadku gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty.

W ocenie Sądu zasadne są podnoszone przez Stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Bezsporne w sprawie jest, że w dniu 14 lipca 2018 r. Skarżący sporządził korekty wniosków o wypłatę miesięcznej refundacji za okresy sprawozdawcze: luty-grudzień 2014 r., styczeń-czerwiec, sierpień-wrzesień, grudzień 2015 r., styczeń-grudzień 2016 r., styczeń-listopad 2017 r., wskutek czego w dniu 15 lipca 2018 r. zostały przez PFRON naliczone salda z kwotami do zwrotu w łącznej wysokości 8.828,70 zł.

Prezes Zarządu PFRON był zatem zobligowany przepisami ustawy o rehabilitacji do wydania decyzji nakazującej zapłatę odsetek od środków pobranych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zostałyby spełnione wskazane przesłanki wymienione w przepisie art. 49e ust. 1 i 2 tej ustawy.

Należy jednakże podkreślić, że korekta była następstwem wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia [...] lipca 2018 r., wydanej w następstwie złożonego w dniu 19.02.2014 r. wniosku o przyznanie emerytury. Jak na to wskazuje Skarżący, a organ nie twierdzi odmiennie, ZUS odmówił Skarżącemu przyznania prawa do emerytury decyzją z dnia (...).04.2014 r. znak: (...), która następnie została wyeliminowana wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt: [...] , który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w L. VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2017 r. sygn. akt: [...] . oraz poprzedzającą go decyzję ZUS w ten sposób, że przyznał skarżącemu M. C. prawo do emerytury od dnia 19 lutego 2014 r.

Z treści cyt. przepisów jednoznacznie wynika, że zgodnie z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Natomiast z art. 49e ust. 4 ustawy wynika, że odsetek nie nalicza się w przypadku gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty.

W ocenie Sądu organ nieprawidłowo zastosował cyt. przepis art. 49e ust. 4 ustawy do okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie, albowiem wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu nastąpiło poprzez wydanie wyroku przez sąd powszechny (wyrok Sądu Apelacyjnego w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt: [...] ) odnośnie ustalenia prawa do emerytury dla Skarżącego, co zostało potwierdzone wydaniem przez ZUS stosownej decyzji z dnia [...] lipca 2018 r.

Trzeba zatem zgodzić się ze Skarżącym, że przyznanie mu emerytury dopiero w następstwie wyroku sądu powszechnego po ponad czterech latach od złożenia wniosku (tj. od dnia 19 lutego 2014 r.) nie może być okolicznością obciążającą go dodatkowo obowiązkiem zapłacenia odsetek od kwot zwróconych po korekcie w terminie zakreślonym art. 49e ust. 2 ustawy.

W ocenie Sądu istotnym jest również to, iż - jak na to wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne - organ winien oceniać sytuację przedsiębiorcy odnośnie spełniania wymogów do otrzymania dofinasowania ze środków PFRON na dzień składania wniosku o dofinansowanie. Kwestia ta była rozpatrywana odnośnie dokonywania oceny, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, jak na to wskazuje cyt. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (patrz: wyrok WSA z dnia 1 lutego 2018 r. , sygn. akt V SA/Wa 227/17; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r. , sygn. akt II GSK 464/14; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).

Jeżeli zatem konstrukcja przepisów cyt. ustawy o rehabilitacji wskazuje na nakaz odnoszenia się do sytuacji przedsiębiorcy w chwili składania wniosku, to organ winien oceniać wniosek na dzień jego złożenia także i w kwestii spełniania przesłanek do jej otrzymania odnośnie opłacenia składek.

Trzeba też wskazać na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r. (sygn. akt II GSK 1064/13; dostępny tamże), na który również wskazywała Strona skarżąca w treści skargi.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w tym względzie w pełni podziela pogląd wyrażony we wspomnianym wyroku NSA, z którego wynika, iż dopiero ustalenie przez organ, że nie zachodzi przesłanka wykluczająca obowiązek naliczenia odsetek (wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty), pozwala na zastosowanie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Inaczej mówiąc, decyzja nakazuje zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami jedynie wówczas, kiedy organ administracji publicznej najpierw wykluczy istnienie przesłanki negatywnej z art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji.

Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie Sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Prezes Zarządu PFRON uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną i w zależności od dokonanej ponownej oceny wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Powyższe wskazuje, że organ nie dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy, przez co naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49e ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511. ze zm.) w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy.

W ocenie Sądu organ nadto naruszył swoim działaniem art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, albowiem uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów zawartych w tym przepisie.

Wskazane powyżej okoliczności świadczą o zasadności stwierdzenia naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., lecz również art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, jak również art. 11 k.p.a., który zawiera zasadę przekonywania. Jest bowiem niezbędne, aby organy wyjaśniały w takich sytuacjach stronom zasadność przesłanek, którymi się kierują, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Ponownie orzekając w sprawie Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozważy zasadność wszystkich argumentów i zastrzeżeń podniesionych przez Skarżącą na etapie odwołania (powtórzonych także w skardze), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu przyszłej decyzji, spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych rozpatrując sprawę dostosuje się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku.

Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Strony skarżącej kwotę 2.000,00 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.