Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 98/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 10 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 645
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 21 listopada 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Łódzkiego a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia: wskazać Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ właściwy do załatwienia sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 listopada 2022 r. Zarząd Województwa Łódzkiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie ustalenia organu właściwego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 6 marca 2021 r. zezwalającej na umieszczenie w pasie drogowym drogi krajowej Nr 71 w miejscowości Pabianice urządzenia infrastruktury technicznej - przyłącza gazu do działki nr [...].

W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że zawiadomieniem z 26 października 2022 r., podpisanym przez Kierownika Rejonu w S. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, na mocy art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; dalej: k.p.a.) został przekazany do Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi, jako organu właściwego, wniosek Inwestora robót – A S.A. w P. Zakład w P., podpisany przez Członka Zarządu oraz Prokurenta, z 2 czerwca 2022 r. o wygaśnięcie decyzji

nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 6 marca 2021 r. zezwalającej na zajęcie pasa drogowego drogi krajowej Nr 71 w celu umieszczenia przyłącza gazu do działki nr [...] w miejscowości Pabianice przy ul. [...].

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad swoje stanowisko o przekazaniu powyższego wniosku według właściwości do Zarządu Województwa Łódzkiego uzasadnił tym, że z dniem oddania do użytkowania odcinka drogi ekspresowej S14 pomiędzy węzłami Łódź Lublinek i Aleksandrów Łódzki kategorię drogi krajowej utracił nie odcinek drogi krajowej Nr 14, ale innej drogi oznaczonej jako droga krajowa Nr 71 na odcinku Rzgów – łącznik węzła Aleksandrów Łódzki, co nastąpiło na mocy art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 z późn. zm.; dalej: u.d.p.). W obecnym stanie prawnym powołana decyzja dotyczy lokalizacji infrastruktury technicznej w pasie drogowym drogi wojewódzkiej, której zarządcą na mocy art. 19 ust. 2 pkt 2 u.d.p. jest zarząd województwa.

Wnioskodawca nie podzielił stanowiska Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Zdaniem Zarządu Województwa Łódzkiego odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, na drodze ekspresowej S14, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów nie został zastąpiony nowo oddanym do użytkowania odcinkiem drogi ekspresowej. Zatem oddanie do użytkowania drogi ekspresowej S14, nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej Nr 71 na drogę wojewódzką.

Wnioskodawca stwierdził, że oddany do użytkowania z dniem 25 czerwca 2022 r. odcinek drogi ekspresowej S14 ma swój początek na węźle Łódź Lublinek i biegnie dalej w kierunku północnym do węzła Aleksandrów Łódzki. Oddana do użytkowania droga ma na całym swoim przebiegu układ południkowy oraz długość ok. 12 km. Zbliżony przebieg względem drogi ekspresowej S14 na odcinku węzeł Pabianice Północ (węzeł Pabianice Północ jest węzłem łączącym drogę krajową Nr 71 z drogą ekspresową S14 poprzedzającym węzeł Łódź Lublinek) - węzeł Aleksandrów Łódzki, ma odcinek drogi krajowej Nr 71 (DK71) pomiędzy węzłami Pabianice Północ - łącznik węzła Aleksandrów Łódzki. Zatem zasadne jest uznanie, że oddany do użytkowania odcinek drogi ekspresowej S14 zastąpił odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłami Pabianice Północ i Aleksandrów Łódzki. Tak jak odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłami Pabianice Północ, a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki ma układ południkowy i przebiega równolegle i w niewielkiej odległości od odcinka drogi S14 oddanego do użytkowania, tak odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 (DK91) w Rzgowie ma przebieg równoleżnikowy (w rejonie węzła Pabianice Północ DK71 zmienia kierunek swojego biegu), dla którego droga ekspresowa S14 oddana do użytkowania 25 czerwca 2022 r. nie stanowi żadnej alternatywy. Tym samym nie można mówić o zastąpieniu tego odcinka drogi krajowej Nr 71 oddanym do użytkowania w dniu 25 czerwca 2022 r. odcinkiem drogi ekspresowej S14.

W odpowiedzi na wniosek Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o wskazanie Zarządu Województwa Łódzkiego jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wygaśnięcie wyżej opisanej decyzji z 6 marca 2021 r. Podniósł, że sporna droga, gdy zezwolono na lokalizację w niej przyłącza była drogą krajową, ale obecnie stała się drogą kategorii wojewódzkiej. Uważał, że nowowybudowana droga S14 uzyskała taki przebieg, aby stać się między innymi zachodnią obwodnicą miasta Pabianice oraz miasta Łódź, natomiast DK71 na jej odcinku od węzła Pabianice Północ (skrzyżowania S14 z DK71) do miasta Rzgów (skrzyżowanie DK71 z DK91) w swym przebiegu od strony zachodniej prowadzi przez centrum miasta Pabianice. Ponadto dla ruchu tranzytowego z DK91 zarówno z kierunku północnego, jak i południowego do drogi S14, zasadnym jest wskazanie drogi S8 jako południowej obwodnicy miasta Pabianice, a nie DK71. W tej sytuacji Zarząd Województwa Łódzkiego co do odcinka drogi DK71 od węzła Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów (skrzyżowanie DK71 z DK91), w tym od węzła Pabianice Północ (skrzyżowanie S14 z DK71) do miasta Rzgów (skrzyżowanie DK71 z DK91), jako zarządca dróg wojewódzkich, posiada kompetencje do rozpatrzenia wniosku o wygaśnięcie ww. decyzji, która zezwoliła na umieszczenie w pasie drogowym DK71 nitki gazociągu, gdyż droga ta z dniem 25 czerwca 2022 r. stała się drogą kategorii drogi wojewódzkiej na mocy art. 10 ust. 5 u.d.p.

II

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. oraz do rozpoznania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczył ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 6 marca 2021 r. zezwalającej na umieszczenie w pasie drogowym drogi krajowej Nr 71 urządzenia infrastruktury technicznej - przyłącza gazu do działki nr [...] w miejscowości Pabianice przy ul. [...].

Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.d.p. (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 z późn. zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast z art. 19 ust. 2 u.d.p. wynika, że zarządcami dróg są: dla dróg krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (pkt 1), zaś dla dróg wojewódzkich – zarząd województwa (pkt 2).

Między stronami sporu kompetencyjnego sporne jest, czy z dniem oddania do użytkowania drogi ekspresowej S14 na odcinku od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek (25 czerwca 2022 r.) odcinek dotychczasowej drogi krajowej Nr 71, pomiędzy węzłem Pabianice Północ na drodze ekspresowej S14, a skrzyżowaniem z DK91 w mieście Rzgów z mocy prawa utracił kategorię drogi krajowej i uzyskał kategorię drogi wojewódzkiej.

Kwestię tę reguluje przepis art. 10 ust. 5 u.d.p., stanowiący, że odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w wyżej cytowanym przepisie. Analiza przedstawionych przez organy map nie potwierdza stanowiska Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, że odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów, został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek). Wymaga podkreślenia, że odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki ma układ południkowy i przebiega równolegle i w niewielkiej odległości od odcinka drogi ekspresowej S14 oddanego do użytkowania. Natomiast sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów, ma przebieg równoleżnikowy (w rejonie węzła Pabianice Północ DK71 zmienia kierunek swojego biegu). Zatem nie ulega wątpliwości, że sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 nie przebiega równolegle z nowowybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek). Natomiast, jak zaznacza się w orzecznictwie NSA, wprowadzenie przepisu art. 10 ust. 5 u.d.p. wiązało się z dążeniem, by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice, nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg (por. postanowienia NSA z: 8 października 2020 r., sygn. akt

II GW 54/20; 20 maja 2014 r., sygn. akt II GW 8/14). W rozpoznawanej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia, gdyż o czym była już mowa – sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 nie przebiega równolegle z nowowybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14.

Tym samym nie można mówić o zastąpieniu drogi krajowej Nr 71 na odcinku pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów oddanym do użytkowania w dniu 25 czerwca 2022 r. odcinkiem drogi ekspresowej S14.

Skoro oddanie do użytkowania nowopowstałego odcinka drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek) nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej Nr 71 na drogę wojewódzką (odcinek pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów), to w związku z powyższym należy uznać, że zarządcą tego odcinka drogi jest nadal Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, który z tej przyczyny w związku z art. 162 § 1 k.p.a. jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 6 marca 2021 r. zezwalającej na umieszczenie w pasie drogowym drogi krajowej Nr 71 urządzenia infrastruktury technicznej - przyłącza gazu do działki nr [...] w miejscowości Pabianice przy ul. [...].

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.