Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 776/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 18 października Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.), Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi H. J. i R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Łd 776/05

UZASADNIENIE

W dniu 21 czerwca 2005 r. H. J. i R. J. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r.

W postępowaniu administracyjnym ustalono następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy Al. A 3 B na 2004 rok w kwocie 46.024,70 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli H. J. i R. J., wskazując, że właścicielem i użytkownikiem wskazanej nieruchomości jest S. J.. W wyniku zawartej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży udziałów w tej nieruchomości ( to jest w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu i w prawie własności znajdujących się na działce budynków) H. J. i R. J. stali się współwłaścicielem nieruchomości w częściach ułamkowych po 1/5, a S. J. w 3/5. Podkreślili, że ułamkowej części nieruchomości nie użytkują ze względu na jej niepodzielność, nie władają częścią nieruchomości ani nie prowadzą w tej nieruchomości żadnej działalności gospodarczej. Ponadto nie są w stanie zapłacić podatku za S. J., który całą nieruchomość posiada we własnym władaniu, ze względu na straty jakie ponieśli z tytułu prowadzonej w 2003 r. działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., rozpatrując odwołanie, uznało, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 roku, Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty i budynki lub ich części. A zatem przymiot bycia podatnikiem podatku od nieruchomości, a także powstanie obowiązku podatkowego, uzależnia ustawa od nabycia przez osobę określonych praw rzeczowych lub obligacyjnych, odnoszących się do gruntów lub budynków. Podatek od nieruchomości jest bowiem podatkiem od posiadania majątku. Jednakże jego charakter i zadania są zróżnicowane w zależności od sposobu wykorzystywania majątku. Posiadacze majątku podlegającego opodatkowaniu podatkami majątkowymi, uzyskują szczególnego rodzaju dochody, a mianowicie dochody w naturze polegające na zaspakajaniu potrzeb bytowych, socjalnych czy ekonomicznych na wyższym poziomie, niż osoby nie posiadające takiego majątku. Z tej przyczyny w literaturze (np. H. Litwińczuk, Podatki majątkowe) można spotkać pogląd uznający podatek obciążający majątek za uzupełnienie podatku dochodowego w zakresie obciążenia szeroko rozumianego dochodu podatnika, obejmującego również dochody w naturze.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatkiem od nieruchomości obciąża się właścicieli nieruchomości lub obiektów budowlanych. Z kolei art. 3 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy obciąża podatkiem od nieruchomości użytkowników wieczystych gruntów.

Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. podkreśliło, że H. J. i R. J. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 30 lipca 2001 r. nabyli udziały wynoszące po 1/5 części w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oznaczonej nr 64/77 przy Al. A 3B o obszarze 8.258 m2 oraz w stanowiących odrębną nieruchomość - znajdujących się na tej działce opisanych budynkach.

Pojęcie nieruchomości nie zostało określone w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, lecz wynika z przepisów kodeksu cywilnego. W przepisach prawa cywilnego budynki oraz części budynków trwale z gruntem związane, tylko wyjątkowo uznawane są za odrębne, samodzielne nieruchomości (tzw. nieruchomości budynkowe), wówczas gdy na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W razie wyodrębnienia własności lokali, grunt oraz wszelkie części budynku i inne urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, stanowią ich współwłasność w częściach ułamkowych, odpowiadających stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej budynku. Powierzchnię tę liczy się wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych.

Podatnikami są właściciele lokali proporcjonalnie do swoich udziałów w nieruchomości wspólnej. W przedmiotowej sprawie opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają:

- budynki związane z działalnością gospodarczą - 2.203,64 m

- grunty związane z działalnością gospodarczą - 8.258,00 m

- budowle - podstawa opodatkowania - 300.230,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że organ podatkowy pierwszej instancji ustalił powierzchnię do opodatkowania zgodnie z Informacją w sprawie podatku od nieruchomości złożoną 3 lutego 2004 roku przez S. J.. Podkreślenia wymaga również fakt, iż odwołujący się nie kwestionują powyższych powierzchni, lecz uważają, iż fakt niekorzystania z ułamkowej części przedmiotowej nieruchomości powinien stanowić podstawę do cyt. "anulowania podatku od tej nieruchomości".

Przepisy prawa podatkowego nie przewidują odstąpienia od ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z uwagi na czasowe niekorzystanie z przedmiotu opodatkowania, nawet ze względów technicznych, nawet gdyby okres niekorzystania był znaczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. J. i R. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wskazując ogólnie na naruszenie przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżący podnieśli zarzuty tożsame z zarzutami odwołania koncentrując się przede wszystkim na okoliczności, że po dokonaniu podziału działki nie doszło do fizycznego przekazania im przypadających części działki, co z kolei powoduje, że nie mogą oni prowadzić na swojej części działki działalności gospodarczej, a więc nie czerpią z niej korzyści majątkowych. To w konsekwencji powoduje, że nie powinni być obciążeni podatkiem od przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W swoim stanowisku wyrażonym w piśmie z dnia 24 sierpnia 2006 r. pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł.. Zarzucił naruszenie art. 210 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak określenia w decyzji SKO stron postępowania, naruszenie art. 210 w związku z art. 233 ustawy poprzez brak określenia przedmiotu postępowania to jest brak jednoznacznego i identyfikowalnego oznaczenia nieruchomości w postaci wskazania numerów księgi wieczystej lub numerów ewidencyjnych działek. Ponadto pełnomocnik zarzucił enigmatyczność uzasadnienia decyzji I instancji sprowadzającej się do tabelki. W ocenie pełnomocnika, żaden z elementów uzasadnienia zarówno organu odwoławczego jak i organu I instancji nie zawiera odniesienia się do zarzutów strony skarżącej sprowadzających się do wyłączności władania działką przez S. J.. Ponadto pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego – art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji i ustalonym w postępowaniu administracyjnym stanie faktycznym sprawy stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów materialnego prawa podatkowego ani przepisów postępowania podatkowego.

Na wstępie rozważań zauważyć należy, że istotą sporu do jakiego doszło między podatnikami a organami podatkowymi nie jest ustalony w sprawie stan faktyczny. W toku postępowania strony nie kwestionowały, że pozostają współużytkownikami wieczystymi gruntu i współwłaścicielami budynków na nieruchomości objętej opodatkowaniem, wyjaśniając dodatkowo okoliczności prawne i faktyczne związane z własnością i władaniem nieruchomością położoną w Ł. przy ul. A 3B. Sąd nie dopatrzył się w przeprowadzonym przed organami podatkowymi postępowaniu uchybień proceduralnych, których wpływ na wynik postępowania skutkowałby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., jak i poprzedzającego go rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Ł.. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i wystarczający dla wydania decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, w szczególności nie zostały naruszone zasady postępowania podatkowego w tym zakresie wynikające z uregulowań art. 122, 187, 191 i 192 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Stronie zagwarantowano czynny udział w każdym stadium postępowania, czego efektem są wyczerpujące informację dotyczące okoliczności faktycznych sprawy.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania postawił w zasadzie dopiero ustanowiony z urzędu w toku postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnik strony skarżącej. Nie zasługują one w ocenie Sądu na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie sposób zarzucić braku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a więc naruszenia art. 210 § 1 pkt.6 ustawy Ordynacja podatkowa, decyzji organu I instancji. Decyzja ta została wydana na specjalnie przygotowanym do tego celu druku i wszystkie w niej zawarte dane dotyczące między innymi stron postępowania, położenia i powierzchni nieruchomości oraz powołane przepisy prawa winny zostać uznane za spełnienie przesłanek z wyżej wymienionego przepisu. Szersze uzasadnienie faktyczne i prawne znalazło się natomiast w decyzji organu odwoławczego.

Nie sposób uznać zarzutu nieprawidłowego oznaczenia nieruchomości przez brak wskazania numeru księgi wieczystej, czy też numeru ewidencyjnego działki. Wbrew stanowisku strony w decyzji organu I instancji wskazano nr ewidencyjny. Zgodnie z art. 20. ust. 1. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz.2027), ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące między innym gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Wskazanie nr ewidencyjnego jest zatem wystarczające dla prawidłowego oznaczenia nieruchomości. Brak wskazania numeru ewidencyjnego w decyzji organu II instancji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nadto z akt nie wynika by skarżący kwestionowali zgodność ustaleń organu z danymi z ewidencji gruntów, mającymi wpływ na określanie podstawy opodatkowania.

Brak oznaczenia w nagłówku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. stron postępowania, nie oznacza naruszenia art. 210 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno z sentencji jak i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno i precyzyjnie wynika, kto jest stroną prowadzonego postępowania. Nie ma więc wątpliwości o czyich obowiązkach organ podatkowy orzekał i do kogo decyzję skierował. Należy tu przypomnieć, że zgodnie z art.145 § 1 pkt.1 c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny uchyla decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania tylko wtedy, gdy naruszenia to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do wpływu niespornej okoliczności faktycznej, w postaci braku władania przez podatników przedmiotową nieruchomością, na ich sytuację prawną, a więc na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego regulujących przesłanki obciążenia podatnika daniną publiczną jaką niewątpliwie jest podatek od nieruchomości. Należy bowiem przyjąć, że w ocenie skarżących okoliczność ta przesądza, że nie powinni oni w ogóle być uznani za podatników podatku od nieruchomości.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 roku, Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty i budynki lub ich części.

Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatkiem od nieruchomości obciąża się właścicieli nieruchomości lub obiektów budowlanych. Z kolei art. 3 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy obciąża podatkiem od nieruchomości użytkowników wieczystych gruntów. Słusznie zatem organ odwoławczy zauważył, że przymiot bycia podatnikiem podatku od nieruchomości, a także powstanie obowiązku podatkowego, uzależnia ustawa od nabycia przez osobę określonych praw rzeczowych lub obligacyjnych, odnoszących się do gruntów lub budynków. Podatek od nieruchomości jest bowiem podatkiem od posiadania majątku. Jak już wyżej wskazano skarżący – matka i syn – są współużytkownikami wieczystymi gruntu (po 1/5). Trzecim współużytkownikiem jest mąż skarżącej. Wszyscy troje są współwłaścicielami budynków naniesionych na tym gruncie. Zasadne jest stanowisko organu, zgodnie z którym, to nie rzeczywiste władanie gruntem stanowi podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości, lecz określone prawa rzeczowe stanowiące więź między podatnikiem a nieruchomością. Wbrew zatem twierdzeniom pełnomocnika skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odniosło się do zarzutów skarżących podnoszonych w toku postępowania dotyczących rzeczywistego władania gruntem przez S. J..

W zasługującym na pełną aprobatę wyroku z dnia 4 marca 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1328/93 (publ. Wspólnota z 1994 r., Nr 40, poz. 14), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "dopóki podatnikowi przysługuje prawo własności danej nieruchomości, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości [...]. Obowiązek podatkowy w tym podatku nie jest zależny od dochodu, który ewentualnie właściciel nieruchomości uzyskuje. Przy wymiarze podatku od nieruchomości nie jest brana pod uwagę jakość gruntu stanowiącego przedmiot opodatkowania." Również w niniejszej sprawie uznać należy, że okoliczność, iż nie doszło do faktycznego przekazania gruntu skarżącym, nie może stanowić podstawy wyłączenia ich z grona podatników podatku od nieruchomości. Kwestia fizycznego władania nieruchomością i ewentualnego prowadzenia na niej działalności gospodarczej pozostaje w tej sytuacji poza sferą zainteresowania organu podatkowego i nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Może natomiast pozostawać w sferze uregulowań cywilnoprawnych.

Zauważyć przy tym należy, że tak długo, jak istnieje współwłasność (czy też zrównane w skutkach współużytkowanie wieczyste) nieruchomości, obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na jej współwłaścicielach, a zatem adresatami decyzji są wszyscy współwłaściciele, bez względu na to, czy i w jaki sposób wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r. I SA/Gd 399/00, LEX nr 46439). A zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby zobowiązane podatkowe zostało uiszczone w całości przez S. J., stosownie do faktycznego użytkowania gruntu. Z istoty solidarności zobowiązania wynika bowiem, że wywiązania się z ciążącego obowiązku przez jednego z podatników, zwalnia z niego pozostałych. Jednakże również ta okoliczność może być jedynie kwestią wewnętrznych, prywatnych ustaleń między podatnikami, ale nie ma wpływu na zasadność zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.