Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 646/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy S. decyzją z 30.01.2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r.") odmówił przyznania Panu P. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad żoną Panią E. W..

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że z uwagi na niespełnienie warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności u E. W. nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ I instancji wskazał na okoliczność braku spełnienia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ponadto organ wyraził stanowisko, że ma wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, jednak wyrok ten nie obliguje go do wydania pozytywnej decyzji w tej sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. W., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r. i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11.06.2024 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że rację ma odwołujący powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym to wyroku TK orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z uwagi na powyższe, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Organ wskazał, że w myśl treści art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. (obowiązujący do 31.12.2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

W sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący od 15.08.2005r. ma przyznane prawo do renty. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 14.01.2022 r. uznano go za osobę częściowo niezdolną do pracy do 31.12.2024 r.

Jednakże, niezależnie od powyższego zwrócono uwagę na to, że w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w cyt. przepisie. W ocenie Kolegium w odniesieniu do strony nie zachodzi przesłanka rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ podkreślił, że w okresie pobierania renty skarżący nie pracował, ani nie wykonywał żadnej innej pracy zarobkowej. W latach 2005 – 2023, kiedy Pani E. W. nie była osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, P. W. pobierał rentę i nie pracował. Wynikało to z przyjętego modelu życia i nie wynikało z konieczności sprawowania opieki nad żoną.

Skarżący w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzje wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej u.ś.r.) poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad żoną;

2. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nie uwzględniając w procesie wykładni derogacyjnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019 r. sygn. akt SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo tego, że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Kolegium w całości podtrzymało stanowisko, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący zrezygnował z aktywności zawodowej w związku z jego niezdolnością do pracy i uzyskaniem prawa do renty. Do daty powstania niepełnosprawności żony, skarżący przez okres 18 lat był osobą bierną zawodowo i nie podejmował prób podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, pomimo tego, że w tym okresie był osobą młodą i częściowo zdolną do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm., dalej: "u.ś.r.") w brzmieniu do 31.12.2023 r.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11.06.2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy S. z 30.01.2024 r. nr [...], odmawiającą przyznania Panu P. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad żoną Panią E. W..

Należy wskazać, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy są prawidłowe. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Należy zauważyć, że również skarżąca nie sformułowała żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy.

E. W., czyli osoba wymagająca stałej opieki, spełnia przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e) u.ś.r., a data powstania tej niepełnosprawności nie ma znaczenia dla możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki NSA z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16, z 2 marca 2017 r., I OSK 2407/16 i z 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19). Bezsporne jest również, że skarżący P. W., będąc osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem swojej żony, sprawuje nad nią stałą i faktyczną opiekę, przez co nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Wszystkie pozytywne przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały więc w sprawie spełnione. Wątpliwość prawna i spór dotyczył natomiast dwóch przesłanek negatywnych wyłączających przysługiwanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. konsekwencji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym prawem do renty, (w czym mieści się również prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), które niespornie przysługuje skarżącemu, a także braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy sprawowaną opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Odmawiając przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego organ II instancji powołał się na okoliczność pobierania przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i brak rezygnacji przez nią z pobierania tego świadczenia, o czym organ odwoławczy orzekł na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Według stanowiska skarżącego, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r., prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza przyznania osobie uprawnionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez żadnych warunków i ograniczeń.

Odnosząc się do takiego poglądu przypomnieć należy, że w przywołanym wyroku SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I); Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku uczestnika postępowania. Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Jak więc wynika z treści wyroku, za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.

Oceniając więc kwestię zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, Sąd orzekający w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez WSA w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 958/20. Jak wskazał WSA w Szczecinie w tym wyroku, w tego typu sprawach należy sięgnąć do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2). Zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

W orzecznictwie wskazuje się, że w ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., stosownie do którego, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zbieg uprawnień do świadczeń reguluje także art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 ust. 1, natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 ust. 2. Przepisy każdej z wymienionych ustaw regulują więc zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie na podstawie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 33 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).

Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Uwzględniając powyższe okoliczności oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że skarżący błędnie odczytuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz jego skutki o ile uważa, że wyrok ten wyeliminował z obrotu prawnego przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez co nie ma przeszkód, aby osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogła równocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu bowiem, która jest zgodna z przeważającymi poglądami orzecznictwa sądów administracyjnych, warunkiem niezbędnym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania renty w niższej wysokości, w tym renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (lub innego świadczenia emerytalno-rentowego), jest dokonanie wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie przez niego prawa do renty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020, sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 oraz z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20; z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, a także z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 2631/20). Innymi słowy, wnioskodawca ma prawo dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę między innymi w art. 27 ust. 5 ustawy. Przy czym prawo wyboru wiąże się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując należy wskazać, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko w sytuacji, gdy nie jest ono realizowane (wypłacanie renty jest zawieszone na wniosek beneficjenta). Nie jest dozwolone pobieranie ww. świadczeń jednocześnie.

W odniesieniu do drugiej przesłanki wskazanej przez organ odwoławczy należy wskazać, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania. Państwo wspiera w ten sposób tych, którzy obejmując opieką osoby niepełnosprawne, przyjmują na siebie realizację obowiązków spoczywających na państwie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r., przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: (1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; (2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; (3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając na względzie zawartą w art. 3 pkt 22 u.ś.r. definicję pojęcia "zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej" stwierdzić można, że chodzi o rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi więc o to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por.m.in. wyrok NSA z 28 marca 2014 r., I OSK 64/14; wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 2950/17, CBOSA).

Zgodzić się trzeba także z poglądem, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki jest zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia; rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19, CBOSA).

Skarżący kwestionuje zasadność odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad żoną, z tej przyczyny, że nie istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad żoną.

Nie jest sporne, że skarżący od 15.08.2005r. ma przyznane prawo do renty, a zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 14.01.2022 r. uznano go za osobę częściowo niezdolną do pracy do 31.12.2024 r. Z akt sprawy wynika, że w okresie pobierania renty skarżący nie pracował, ani nie wykonywał żadnej innej pracy zarobkowej. W latach 2005 – 2023, kiedy Pani E. W. nie była osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, P. W. pobierał rentę i nie pracował.

Nie przedstawiono w sprawie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających okoliczności zatrudnienia skarżącego w tym okresie. Brak jest umów o pracę, czy też umów cywilnoprawnych. Brak jest również jakiejkolwiek dokumentacji wskazującej, że skarżący poszukiwał pracy (brak korespondencji z potencjalnymi pracodawcami, potwierdzeń złożenia podania o pracę).

Jak wskazał NSA w wyroku z 24 kwietnia 2022 r., I OSK 1333/21, Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym - przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przesłanek wynikających z przepisów prawa. Jeżeli nie ma bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną przez taką osobę opieką to w konsekwencji nie zostaje spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa doświadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.