Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 810/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 2 pkt 2, art. 25 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28, art. 105 § 1, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1091/22 w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 18 lipca 2022 r., znak SKO.ZP/415/263/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1091/22, oddalił skargę S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 18 lipca 2022 r., znak SKO.ZP/415/263/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, po rozpatrzeniu odwołania S.S. od wydanej na wniosek A.P. decyzji Burmistrza W. z 16 maja 2022 r., znak: GPN.6730.88.2021 ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji określonej jako: "Budowa czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolnostojących na działce nr [...] w miejscowości B.", umorzyło postępowanie odwoławcze.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.

Wyrokowi zarzucono, w trybie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez brak stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza W. o warunkach zabudowy z 16 maja 2022 r., znak: GPN.6730.88.2021 oraz decyzji SKO w Tarnowie z 18 lipca 2022 r., wydanej w sprawie o sygn. SKO.ZP/415/263/2022, które zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa albowiem skierowane zostały do osoby zmarłej – Pani M.W.,

2. art. 183 § 2 pkt 2 w zw. z art. 25 § 1 p.p.s.a., co doprowadziło do nieważności postępowania przez wydanie orzeczenia pomimo braku zdolności sądowej po stronie uczestniczki Pani M.W., wskutek jej śmierci,

3. art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy, czego konsekwencją było oddalenie skargi na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, podczas gdy skarżący posiada interes prawny w przedmiotowej sprawie.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także na podstawie art. 179a p.p.s.a. o stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania i uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, jak również dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku ze strony internetowej https://debicakomunalny.artlookgallery.com/ na okoliczność treści oraz wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do właściwego USC (ewentualnie zobowiązanie do tego skarżącego) o wydanie odpisu skróconego aktu zgonu uczestniczki postępowania Pani M.W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, który wniósł skargę kasacyjną, zrzekł się rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Według art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza W. o warunkach zabudowy z 16 maja 2022 r. oraz decyzji SKO w Tarnowie z 18 lipca 2022 r., które – zdaniem skarżącego kasacyjnie – zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa albowiem skierowane zostały do osoby zmarłej – Pani M.W.

Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznaje się między innymi prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie wobec takiej osoby decyzji. Jest to uzasadnione ustaniem zdolności prawnej osoby fizycznej z chwilą śmierci, co w konsekwencji powoduje, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego, a następnie wydać decyzji (por. wyroki NSA z: 27.04.1983 r., II SA 261/83, OSP 1984, nr 5, poz. 108; 14.11.2001 r., I SA 2462/99, LEX nr 82653; 20.09.2002 r., I SA 428/01, OSP 2004, nr 3, poz. 33; 11.03.2008 r., I OSK 1959/06, LEX nr 505429; 30.09.2009 r., I OSK 1429/08, LEX nr 595138; 27.04.2010 r., I OSK 901/09, LEX nr 595601; 27.10.2011 r., I OSK 1876/10, LEX nr 1069629; 22.01.2014 r., I OSK 708/12, LEX nr 1452172; 22.01.2014 r., I OSK 708/12, LEX nr 1452172; 26.10.2018 r., I OSK 238/17, LEX nr 2583503).

Trzeba jednak zauważyć, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy zostało uruchomione z wniosku inwestora – A.P. Należy zatem przyjąć, że to inwestor jest adresatem decyzji o warunkach zabudowy. To do niego bowiem jest kierowane rozstrzygnięcie w sprawie. Błędne jest więc twierdzenie, że decyzje Burmistrza, a następnie Kolegium były kierowane do M.W. Skierowania decyzji do określonego podmiotu nie można utożsamiać z doręczeniem decyzji (które to doręczenie również nie miało miejsca w niniejsze sprawie). Decyzja jest bowiem kierowana do jej adresata, będącego podmiotem wynikających z niej praw i obowiązków. Doręczenie decyzji, a więc wprowadzenie jej do obrotu prawnego ma natomiast charakter wyłącznie procesowy. Rażącym naruszeniem prawa będzie więc nałożenie decyzją administracyjną obowiązków lub przyznanie uprawnień osobie zmarłej, nie zaś doręczenie decyzji osobie zmarłej, która nie jest jej adresatem (które jak już wyżej wspomniano nie miało miejsca w niniejszej sprawie).

Zatem gdyby nawet doszło do próby doręczenia wyżej wskazanych decyzji osobie nieżyjącej, nie stanowiłoby to określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki, skutkującej stwierdzeniem nieważności tych decyzji przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 18.05.2020 r., II OSK 2341/19, LEX nr 3052256).

Nie zasługuje na uwzględnienie także i zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 183 § 2 pkt 2 w zw. z art. 25 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Przepis ten w pierwszej jego części odnosi się do strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, natomiast jak wynika z akt sprawy M.W. nie była uznana za stronę tego postępowania ani też za jego uczestnika.

Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy.

Sąd I Instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji trafnie przyjął, że skarżący będący posiadaczem nieruchomości graniczącej z terenem, którego dotyczy decyzja o warunkach zabudowy, nie był stroną postępowania w sprawie ustalenia tychże warunków. Posiadanie nieruchomości bez uregulowanego w tym względzie tytułu prawnego nie uzasadnia przyznania statusu strony. Przymiot strony wynika bowiem z faktu oddziaływania treści decyzji o warunkach zabudowy na prawa przysługujące do nieruchomości, a posiadaczowi nie przysługują prawa do nieruchomości (por. wyrok NSA z 2.02.2023 r., I OSK 8/20, LEX nr 3502745). Zasadne było więc oddalenie przez Sąd I instancji skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.