Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 687/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 3, art. 33 § 2 pkt 6 lit.c, art. 33 § 1 pkt 4, art. 33 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 września 2023 r., nr SKO.418/39/2022 w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. H. (dalej: strona/zobowiązany) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO lub Kolegium) z 29 września 2023 r. nr SKO.418/39/2022 , którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...]. (dalej: wierzyciel) z dnia 29 sierpnia 2022 r., nr WN.504.101.2020.1.Tw o oddaleniu zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Strzyżowie na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 lipca 2022 roku.

Powyższa decyzja zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W toku w/w postępowania egzekucyjnego dotyczącego egzekucji należności pieniężnej z tytułu zwrotu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej (DPS), zobowiązany wniósł zarzut, w którym podniósł, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przez organ egzekucyjny prowadzone jest z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 33 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). w związku z art. 33 §2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegających na uznaniu, iż jest on osobą zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania pieniężnego oraz wystąpieniu innej przyczyny tj. braku ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu z dnia 15 marca 2018 r. oraz wniosku z tego samego dnia o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt jego ojca w DPS.

Wierzyciel odnosząc w postanowieniu do zarzutu błędu co do osoby Zobowiązanego, opartego na podstawie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. stwierdził, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie ostatecznych decyzji zwrotowych wydanych w oparciu o art. 104 ust. 1,3 i 4 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021, poz. 1876 ze zm.) to jest z dnia 3 lipca 2017 nr PI/DPS-5026-8/17/8 oraz z dnia 16 sierpnia 2018 PI/DPS-5026-1/18/7.

Odwołując się do sposobu rozumienia przesłanki błędu co do zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wskazał, że rozumie się pod nią dwie sytuacje. Pierwsza zachodzi, gdy organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Druga zaś ma miejsce, gdy w tytule wykonawczym wskazano osoby, na których nie ciąży obowiązek. Zdaniem wierzyciela żadna z tych sytuacji nie zachodzi wobec zobowiązanego, zatem jego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego uznał za niezasadny. W ostatecznych decyzjach M. H. wskazany został jako osoba zobowiązana.

Odnosząc się do drugiego zarzutu tj. wystąpienia innej przesłanki powodującej brak wymagalności tytułu wykonawczego, wierzyciel wskazał, że zobowiązany oparł go o okoliczności, że w dniu 15 marca 2018 r. wniósł do Dyrektora MOPS w R. o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS w G. Wyjaśnił, że Dyrektor MOPS decyzją z dnia 22 stycznia 2021r., PI/DPS-5026-210-2/18/16 odmówił zobowiązanemu całkowitego zwolnienia z ponoszenia przedmiotowych opłat, zastosował natomiast ulgę w naliczeniu odpłatności w wymiarze 50% naliczonej odpłatności począwszy od 1 marca 2018 r.

Wierzyciel podkreślił, że wymienione wyżej decyzje określające obowiązki zobowiązanego stanowiące podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego są ostateczne w administracyjnym toku instancyjnym, i w stosunku do żadnej z nich nie został wydany akt prawny, który skutkowałby wstrzymaniem ich wykonania.

W ocenie wierzyciela nie może być podstawą do utraty wymagalności fakt prowadzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia od opłaty za pobyt osoby w DPS. Nawet wydanie decyzji w przedmiocie takiego zwolnienia samo w sobie nie wpływa bezpośrednio na wymagalność tytułu egzekucyjnego, jako że rozstrzygnięcie w przedmiocie takiego zwolnienia nie odnosi się bezpośrednio do decyzji zwrotowych w rozumieniu art. 104 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, lecz co najwyżej może w przypadku wydania takich decyzji stanowić podstawę do ich wzruszenia. Zatem nawet wydanie decyzji o zwolnieniu nie stanowiłoby o wygaśnięciu, ograniczeniu, czy też wstrzymaniu wykonania decyzji stanowiących podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego, lecz co najwyżej mogłoby wpłynąć na uprawnienia do podjęcia czynności w kierunku ich uchylenia bądź zmiany, co mogłoby w konsekwencji wpłynąć na wymagalność obowiązku administracyjnego.

Wierzyciel wyjaśnił, że postępowanie to dotyczy zwolnienia z opłat ustalonych w decyzjach naliczających opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej (w danym przypadku ustalonych decyzją z dnia 22 września 2014r., nr PI/DPS-5026-4.40/12), a nie zwolnienia z obowiązku uiszczenia należności określonych w decyzjach zwrotowych na podstawie których dochodzona jest taka nieuiszczona opłata (których wymagalność stanowi podstawę zarzutu).

Przedstawiając tok postępowania wierzyciel wskazał, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 22 stycznia 2021r., nr PI/DPS-5026-210-2/18/16 odmówił M. H. całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w G. i jednocześnie zwolnił go z ponoszenia tej opłaty częściowo tj. w wymiarze 50% naliczonej odpłatności, począwszy od 1 marca 2018r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO decyzją z dnia 12 kwietnia 2021r., a WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 września 2021r.sygn. II SA/Rz 1002/21 oddalił skargę zobowiązanego, a według zobowiązanego złożył on skargę kasacyjną od w/w wyroku.

Wierzyciel stwierdził, że zwolnienie jakie zostało udzielone zobowiązanemu nie ma żadnego wpływu i związku z dochodzonymi należnościami, gdyż zwolnienie to dotyczy należności (opłat) za okres po dniu 1 marca 2018 roku, a decyzje administracyjne określające obowiązek stanowiący podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczą należności pieniężnych z tytułu nieuiszczonych opłat za DPS za okres od 22 września 2014 do dnia 31 grudnia 2016 r. Oczywistym jest według wierzyciela, że sprawa mająca według zobowiązanego stanowić podstawę do uznania braku wymagalności obowiązku jest zakończona ostatecznymi decyzjami, które nie zwalniają w jakiejkolwiek części z obowiązku uiszczenia należności pieniężnych określonych decyzjami z dnia 3 lipca 2017, oraz z dnia 16 sierpnia 2018.

Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanego, że w dniu 15 marca 2018 roku złożył wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu należności, wierzyciel wskazał, że wniosek ten został rozpatrzony decyzją z dnia 16 sierpnia 2018 roku nr PI/DPS-5026-1/18/7 odmawiającą mu odstąpienia od żądania zwrotu, oraz rozkładającą ten należności na 24 raty. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w Rzeszowie decyzją z dnia 22 września 2018 roku nr SK0.4110/130/2018, a WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 roku sygn. akt II SA/Rz 1375/18 odrzucił skargę, jako wniesiona po terminie.

Zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela o oddaleniu zarzutów, po rozpatrzeniu którego SKO w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela.

Kolegium stwierdziło, że zarzuty zostały słusznie oddalone, bowiem nie znajdują one uzasadnienia w ustawowych podstawach, ograniczonych do zdarzeń i okoliczności, zaistniałych i powstałych na gruncie postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy zauważył, że poza sporem pozostaje, że wierzyciel i organ egzekucyjny dysponuje tytułem egzekucyjnym - ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 stycznia 2021 roku i tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 21 lipca 2022 roku. W powołanej decyzji i tytule wykonawczym widnieje osoba M. H. - zatem nie można przyjąć, iż w postępowaniu zaistniał błąd co do osoby zobowiązanego.

Organ odwoławczy podkreślił, że klucz zarzutów zobowiązanego, skupia się na niewyjaśnieniu okoliczności powstania zobowiązania, zaniechaniu uwzględnienia przesłanek szczególnych w zakresie braku relacji zobowiązanego z ojcem i sytuacji przemocowej, nieuwzględnieniu sytuacji majątkowej zobowiązanego, zaniechaniu przerzucenia kosztów na jednostkę samorządu terytorialnego – podczas gdy tego rodzaju zarzuty nie są domeną rozpoznawaną w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne zmierza bowiem do przymusowej realizacji obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, nie zaś do powtórnego i kolejnego badania podstaw do nałożenia na stronę praw i obowiązków, które pozostaje w kompetencji normatywnej zasadniczego postępowania administracyjnego, zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem.

W skardze do tut. na opisana wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 września 2023 r. skarżący, za pośrednictwem fachowego pełnomocnika – adwokata, zarzucił naruszenie:

1. art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej polegającym na niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do przesłanek wynikających z podanego przepisu prawa materialnego, poprzez zawężenia ich jedynie do aspektu wyłącznie majątkowego, podczas gdy okolicznościami wymagającymi rozważenia w kontekście normy przywołanego przepisu mogą być również trudna sytuacja życiowa lub rodzinna zobowiązanego, w tym relacje rodzinne. Wobec zaniechania powyższego, organ nie dokonał wszechstronnego oraz zindywidualizowanego, w odniesieniu do niniejszej sprawy, uzasadnienia decyzji, w szczególności poprzez:

- nieuwzględnienie przesłanek szczególnych, na podstawie których skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia należności za pobyt swojego biologicznego ojca w DPS w G. Do powyższych przesłanek zaliczyć należy rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, poprzez brak jakiegokolwiek kontaktu ojca z dzieckiem, brak udziału w jego wychowaniu, kompletne zerwanie więzi, niełożenie na utrzymanie swojego syna, niewywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Niewątpliwie wskazania wymaga, że powyższe okoliczności winny zostać uwzględnione przez organ przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, gdyż stanowią one przesłanki do zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej,

- błędne ustalenie stanu faktycznego, co z kolei doprowadziło organ do uznania, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły sytuacje z zastosowaniem przemocy ze strony pensjonariusza, podczas gdy zgromadzony w toku sprawy materiał dowodowy oraz dokumenty zalegające w aktach sprawy rozwodowej w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie pod sygn. akt [...], w szczególności protokoły przesłuchań świadków wskazują, że podczas trwania małżeństwa rodziców skarżącego, wielokrotnie - zarówno skarżący jak i jego matka - doświadczyli przemocy psychicznej i fizycznej ze strony ojca,

- brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, w efekcie czego skarżący został zobowiązany do zwrotu należności za pobyt ojca, na podstawie tytułu wykonawczego [...], w sytuacji w której wobec istnienia szczególnych okoliczności (wyżej wymienionych) przemawiają za zwolnieniem skarżącego od ponoszenia kosztów za pobyt w DPS i obciążeniem nimi jednostkę samorządu, co byłoby zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej.

2. Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, niezebranie i brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w postaci uznania, że skarżący zobligowany jest do uiszczenia opłat za pobyt swojego biologicznego ojca za pobyt w DPS, podczas gdy w sprawie istnieją szczególne okoliczności pozwalające na zwolnienie Skarżącego z tego obowiązku. Organ całkowicie pomija fakty takie jak brak jakiegokolwiek kontaktu Skarżącego z ojcem, fakt porzucenia przez pensjonariusza rodziny oraz istnienia znacznych zaległości alimentacyjnych ojca w stosunku do Skarżącego. Organ opiera się wyłącznie na literalnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej, poprzez kierowanie się wyłącznie kryterium więzów krwi łączącej Skarżącego z jego ojcem, dopuszcza się tym samym naruszenia powyższych przepisów postępowania poprzez bierność w gromadzeniu materiału dowodowego oraz brak jego wszechstronnej analizy;

3. Art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów i w konsekwencji przyjęcie, że Skarżący zobowiązany jest do uiszczenia zobowiązania pieniężnego, podczas gdy przeprowadzenie postępowania, zgodnie z przepisami prawa, a w sposób wskazanych w zarzutach powyżej i uwzględnienie zasad swobodnej oceny dowodów wszystkich zaistniałych w sprawie okoliczności, pozwoliłoby na przyjęcie, iż koszty powstałe w związku z pobytem ojca skarżącego w DPS, winny zostać pokryte przez jednostkę samorządu;

4. Art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący jest osobą zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania pieniężnego, podczas gdy w sprawie brak jest prawomocnej decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek uregulowania należności za pobyt ojca w DPS. Toczące się postępowania w sprawie całkowitego zwolnienia skarżącego nie zostały jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, co ma kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy, w przypadku ich uwzględnienia niniejsze postępowanie stanie się bezprzedmiotowe. Strony nie zawarły również umowy na mocy której ustalona miałaby zostać opłata za pobyt ojca w DPS, która to, w postępowaniach jak to objęte niniejszą skargą, jest istotna dla możliwości egzekwowania należności.

Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2022 r. i umorzenie kwoty przypisanej skarżącemu do zapłaty, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazały się niezasadna.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skargi są pozbawione uzasadnionych podstaw.

Powyższej kontroli podlegało postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie wierzyciela uznające za nieuzasadnione zarzuty skarżącej na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 25 czerwca 2021 r.

Przystępując do merytorycznej analizy niniejszej sprawy wskazać należy, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. – wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.

Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1); uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości (pkt 2a); w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut (pkt 2b); stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (pkt 3a); zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (pkt 3b).

Podkreślenia wymaga, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie.

Zgodnie zaś z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Treść zarzutu wnoszonego przez zobowiązanego reguluje art. 33 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

W niniejszej sprawie skarżący jako podstawę wniesionych zarzutów wskazał przepis art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. - błąd co do osoby zobowiązanej oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit c) u.p.e.a. – brak wymagalności obowiązku wskutek innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

Uporządkowując dość chaotycznie przedstawiony tok dotychczasowego postępowania w zakresie dochodzonego w badanym postępowaniu egzekucyjnym obowiązku zapłaty należności wskazać należy, że źródłem dochodzonej należności jest ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 lipca 2017 r. nr PI/DPS-5026-8/17/8 określająca obowiązek zapłaty przez skarżącego kwoty [...] zł z tytułu opłat za pobyt jego ojca w DPS w G. za okres od 22 września 2014 r. do 31 grudnia 2016 r. Co ważne dla sposobu wykonania tej decyzji przez skarżącego ostateczną decyzją z dnia 16 sierpnia nr PI/DPS-5026-1/18/7 Prezydent Miasta [...] (pkt. 2 osnowy decyzji) należność wynikającą z w/w decyzji z dnia 3 lipca 2017 r. rozłożył na 24 raty miesięczne począwszy od dnia, gdy decyzja w przedmiocie ulgi stanie się ostateczna (SKO w Rzeszowie decyzja z dnia 22 października 2018 r. nr SKO.4110/130/2018 utrzymało ją w mocy).

Zatem dochodzona należność w postępowaniu egzekucyjnym, w którym skarżący podniósł przedmiotowe zarzuty, wynika z ostatecznych decyzji administracyjnych i jest wymagalna. Skarżący wprawdzie podjął wprawdzie próbę uwolnienia się od obowiązku zapłaty należności zapłaty za pobyt jego ojca w DPS w okresie od 22 września 2014 r. do 31 grudnia 2016 r. składając wniosek do organu o odstąpienie od żądania zwrotu dochodzonej należności, jednakowoż Prezydent Miasta [...] ostateczną decyzją z dnia 16 sierpnia nr PI/DPS-5026-1/18/7 odmówił zobowiązanemu odstąpienia od żądania zwrotu tej należności na podstawie art. 104 ust 4 ustawy o pomocy społecznej.

Biorąc pod uwagę te okoliczności stwierdzić należy, że organy w niniejszej sprawie słusznie uznały, że podniesione przez skarżącego zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym okazały się bezzasadne.

W postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartego na podstawie wskazanej w art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., wierzyciel ani organ egzekucyjny nie ma obowiązku wyjaśnienia, czy obowiązek nałożony tytułem egzekucyjnym został nałożony prawidłowo, w szczególności czy odpowiada on zasadom współżycia społecznego. Może jedynie w świetle okoliczności naprowadzonych przez zobowiązanego i [przedłożonych przez niego okoliczności badać, czy obowiązek został nałożony na właściwą osobę.

Podkreślenia wymaga, co wyjaśniały już skarżącemu organy w niniejszej sprawie, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Żadna z powyższych okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzi. Nie budzi zatem zastrzeżeń Sądu stanowisko wierzyciela, że egzekwowana należność wynikająca z będącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji a obowiązek jej zapłaty spoczywa na skarżącym, na którego osobę wystawiono tytuł egzekucyjny i przeciwko któremu skierowano egzekucję.

Brak jest podstaw do uwzględnienia kolejnego zarzutu egzekucyjnego opartego na niezbadaniu przez wierzyciela zasadności dochodzenia od skarżącego należności za pobyt ojca w DPS to jest nieuwzględnienia przesłanek do odstąpienia od żądania zwrotu kosztów pobytu jego ojca wpisujących się w szczególnie uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 104 ust 4 ustawy o pomocy społecznej a wynikających ze skomplikowanych relacji między zobowiązanym a jego ojcem. Tego rodzaju zarzut w gruncie rzeczy godzi w istnienie obowiązku, a tymczasem, jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie - weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji i wyraźne ograniczenie możliwości ich weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji mogą wprawdzie mieć na celu wykazanie nieistnienia obowiązku, ale nie podważenie aktu administracyjnego, nakładającego ten obowiązek. Wynika to stąd, że postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. jest postępowaniem wykonawczym wobec postępowania rozpoznawczego (jurysdykcyjnego), zmierza do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Zatem rozpatrywanie na etapie postępowania egzekucyjnego prawidłowości wydanych decyzji w istocie rzeczy zmierzałoby do naruszenia art. 29 u.p.e.a., zgodnie z którym "organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym." Dlatego też w toku postępowania egzekucyjnego nie bada się sprawy od strony merytorycznej, ponieważ powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję (tak m.in. WSA w Krakowie w wyroku z 29 czerwca 2021 r., II SA/Kr 682/20). Jak zaś już wyżej wskazano, postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może prowadzić do podważania ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (por. wyrok WSA w Szczecinie z 26 marca 2020 r., II SA/Sz 13/20).

Z przedstawionych powyżej przyczyn powoływane w skardze zarzuty stanowiące próbę zwalczania stanowiska wierzyciela o bezzasadności zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, nie mogły w rozpatrywanej sprawie odnieść zamierzonego skutku. Podniesiona przez stronę na poparcie tego zarzutu argumentacja dążyła w istocie do weryfikacji ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę prawną egzekucji, co na etapie postępowania egzekucyjnego było niedopuszczalne. Jak już bowiem wcześniej wskazano, zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji ostatecznych orzeczeń stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Tym samym na etapie postępowania egzekucyjnego nie ma już możliwości dokonywania ustaleń, które zmierzałyby do badania istoty sprawy i podważenia ostatecznego rozstrzygnięcia organu, ustalającego obowiązek poniesienia kosztów opieki zdrowotnej. Do tego celu służą stronie przewidziane ustawowo środki zaskarżenia, które w realiach tej sprawy ograniczone są wyłącznie do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego i jak wynika z twierdzeń stron tego rodzaju środki prawne były wykorzystywane, lecz nie doprowadziły do uchylenia tych decyzji.

Nieuzasadniony jest zatem - jak słusznie stwierdził wierzyciel –zarzut oparty na przesłance z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a, tj. brak wymagalności egzekwowanego obowiązku. Należy zauważyć, że ustawodawca w przepisie tym określił przyczyny braku wymagalności obowiązku, do których zaliczył - po pierwsze - odroczenie terminu wykonania obowiązku, po drugie - rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, i po trzecie - wystąpienie innej przyczyny powodujące brak wymagalności obowiązku. Do tej ostatniej grupy zaliczyć można np. sytuacje, w których egzekwowany obowiązek wynika z aktu, który nie jest jeszcze wykonalny, np. nieostateczna decyzja administracyjna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności ani niepodlegająca natychmiastowej wykonalności z mocy prawa.

Skarżący nie wykazał natomiast w żaden sposób, by w sprawie miały miejsce zdarzenia, o których wyżej mowa, nie godząc się z przeniesieniem na niego należności jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego i przepisami prawa (art. 104 ust. 4 o pomocy społecznej). Wprawdzie z okoliczności sprawy wynika, że skarżący podjął kolejną próbę uwolnienia się od obowiązku ponoszenia kosztów pobytu ojca w DPS, częściowo skuteczną, bo wierzyciel zastosował ulgę w naliczeniu odpłatności w wymiarze 50% naliczonej odpłatności, ale dotyczy to innego okresu aniżeli objęty niniejszym postępowaniem (począwszy od 1 marca 2028 r.) i nie ma związku z kontrolowaną sprawą (obejmującą okres od 22 września 2014 r. do 31 grudnia 2016 r.).

Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel prawidłowo orzekł o oddaleniu zarzutów skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne, słusznie stwierdzając, że dochodzony obowiązek istnieje i jest wymagalny. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani też naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania to jest art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.