Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1445/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 39
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SKO.PS/4110/247/2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji z 12 czerwca 2023 r., nr SKO.PS/4110/247/2023 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia 14 lutego 2023 r. o odmowie przyznania K. G. świadczenia w formie zasiłku celowego na edukację (czyli bilety do szkoły, pomoce dydaktyczne, internet, obuwie zamienne i in.)

W podstawie prawnej decyzji podano art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2023 r. poz. 901), oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Organ I instancji w ww. decyzji orzekł o odmowie przyznania K. G. pomocy w formie zasiłku celowego na edukację.

W uzasadnieniu tej decyzji na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że K. G. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córkami: A. i A.1, a jej dochód wynosi 975,77 zł (alimenty - 400,00 zł, dodatek mieszkaniowy - 451,77 zł oraz zasiłek rodzinny - 124,00 zł), przy czym dochód na osobę w rodzinie wyniósł 325,26 zł.

W dniu 30 listopada 2022r. wezwano K. G. do złożenie oświadczenia o aktualnej sytuacji życiowej, niemniej nie przedstawiła żadnych dokumentów poświadczających jej stan zdrowia, natomiast ustalono, że K. G. jest osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy od dnia 1 września 2022r. do chwili obecnej, ale nie oświadczyła, czy wyraża chęć aktywizacji zawodowej, czy może stan zdrowia uniemożliwia podjęcie zatrudnienia i w związku z tym podejmuje działania zmierzające do ustalenie stopnia niepełnosprawności. Organ I instancji zaznaczył w dalszym ciągu, że nie została wyjaśniona przez ww. sprawa możliwości odpracowania czynszu w Bibliotece Publicznej w C. i na Krytej Pływalni także w C. Zdaniem Burmistrza Miasta C., K. G. nie wykorzystuje własnych uprawnień, możliwości i zasobów, przy czym jest ona osobą wykształconą znającą przepisy prawa, w tym przepisy o pomocy społecznej, a zatem ma możliwość wyjścia z systemu pomocy społecznej poprzez podjęcie zatrudnienia. Osoba pozostająca w trudnej sytuacji życiowej i bez środków do życia dąży do podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, by polepszyć byt swojej rodziny. Ponadto, K. G. w piśmie z dnia 3 stycznia 2023r. wskazała, że wydatki jakie poniosła w październiku 2022r. wyniosły łączne 2.263,80 zł, co wskazuje, że dysponuje większym dochodem niż wykazany, a zgodnie z art. 12 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku stwierdzenia dysproporcji miedzy udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, można odmówić przyznania świadczenia. Organ I instancji podniósł też, że K. G. spełnia przesłanki dochodowe (325,26 zł na osobę w rodzinie), ustalone w trakcie wywiadu środowiskowego, niemniej nawet spełnienie kryteriów przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, przewidzianych w art. 39 ustawy nie obliguje organu do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, ponieważ - jakkolwiek K. G. jest osobą regularnie korzystającą z pomocy społecznej z racji trudnej sytuacji -jednak, w ocenie organu I instancji, nie przejawia chęci wyjścia z systemu pomocy społecznej, oczekując rozwiązania wszystkich problemów życiowych, bez jakiekolwiek inicjatywy własnej. W związku faktem, że K. G. nie podjęła współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz nie podejmuje własnych starań w celu poprawy sytuacji finansowej swojej rodziny, wykorzystując własne uprawnienia i możliwości, Burmistrz Miasta C. podjął decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła K. G. zwracając się o ponowne rozpatrzenie prośby o pomoc finansową. Odwołująca się podniosła, że odmowa przyznania pomocy nie ma żadnych podstaw prawnych, jest osobą chorą nieuleczalnie, a ośrodek pomocy społecznej ma wiedzę ojej chorobie oraz podkreśliła, że zwraca się o zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb, a nie wszystkich. K. G. powołała się również, między innymi, na ustawę o pomocy społecznej, Konstytucję RP oraz Powszechną Deklarację Praw Człowieka i Europejską Konwencję Praw Człowieka. Odnośnie kwestii odpracowania zaległości czynszowych wskazała m.in. na art. 4 EKPC – zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej. Podała też, że nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co nie stoi na przeszkodzie żeby otrzymać ww. zasiłek.

W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji SKO wyjaśniono, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 przewiduje, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

W przedmiotowej sprawie ustalono, że wysokość dochodu w październiku 2022r. wynosi 975,77 zł. Niemniej, odwołująca się odmówiła udzielenia precyzyjnej informacji oraz przedłożenia stosownej dokumentacji na temat jej stanu zdrowia oraz potwierdzającej, że odwołująca się jest osobą przewlekle chorą. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w trudnej sytuacji życiowej, a materiały sprawy wskazują na to, że odwołującej się takiego współdziałania nie podejmuje. Dlatego też, organ odwoławczy postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Dalej Kolegium wskazało, że z przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z oczekiwaniami.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją, zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca podniosła zarzuty tj. m.in. łamanie praw człowieka i dziecka, Konstytucji, ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała min., że odmówiono jej przyznania zasiłku celowego, pomimo spełnienia kryterium dochodowego. Uważa, że organy naruszyły art. 11 ust. 2 u.p.s., gdyż niczego jej proponowano, nie podpisała żadnych kontraktów i nie rozumie postawionego jej przez organy zarzutu braku współpracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Jako powód odmowy podano nie podjęcie przez skarżącą współdziałania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej w skrócie u.p.s.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Przy tym art. 8 ust. 3 u.p.s. nakazuje badać sytuację dochodową wnioskodawcy na podstawie dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku.

Norma wynikająca z art. 39 ust. 1 u.p.s. została oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za właściwy.

Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona, gdyż sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jako podstawę odmowy przyznania zasiłku celowego na środki lecznicze organ II instancji wskazał na fakt odmowy "udzielenia precyzyjnej informacji oraz przedłożenia stosownej dokumentacji na temat stanu zdrowia oraz potwierdzającej, że odwołująca się jest osobą przewlekle chorą".

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie podstawy odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy z uwagi na brak współdziałania skarżącej w tej sprawie z organami.

Przede wszystkim organ nie odniósł się do merytorycznych zarzutów wskazanych w odwołaniu tj. np. kryterium dochodowe w rodzinie skarżącej wynoszące 325, 26 zł na osobę w rodzinie oraz wskazanie przez skarżącą, że w "jej aktach" znajdują się kopie orzeczeń o niepełnosprawności i organ I instancji ma wiedzę na temat choroby skarżącej. Kolegium zbagatelizowało też zarzuty skarżącej odnośnie niepodejmowania przez nią pracy czy braku odpracowania zaległości czynszowych (co w ocenie skarżącej składa się na postawiony jej zarzut braku współdziałania w sprawie). Skarżąca wskazała bowiem, że podejmie zatrudnienie jak je znajdzie. Wyjaśniła przy tym, że zatrudnienie to wyrażenie woli najmniej dwóch osób; żeby mogła pracować to ktoś musi ją zatrudnić, skarżąca przywołała też art. 4 EKPC o zakazie niewolnictwa i pracy przymusowej.

Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w ogóle nie odniosło się do kwestii podnoszonej przez organ I instancji w przedmiocie "możliwości odpracowania czynszu w Bibliotece Publicznej w C. i na Krytej Pływalni także w C.". W aktach administracyjnych brak jest informacji czy dowodu wskazującego na fakt przedłożenia skarżącej takiej oferty pracy.

W ocenie Sądu, zarzut z tytułu braku współdziałania z art. 11 ust. 2 ustawy, stanowiący podstawę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy, jest w realiach niniejszej sprawy co najmniej przedwczesny.

Jeżeli bowiem jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia w tej sprawie był brak podejmowania współpracy przez skarżącą - co do przedłożenia dokumentacji na temat stanu zdrowia oraz potwierdzenia, że jest osobą przewlekle chorą, to tak lakoniczne uzasadnienie decyzji jest daleko niewystarczające i przesądza o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.

Kolegium nie odniosło się do żadnego merytorycznego i związanego ze sprawą zarzutu zawartego w odwołaniu, w szczególności też do tego, że jak podnosi skarżąca – w jej aktach znajdują się kopie orzeczeń o niepełnosprawności oraz organ ma wiedze na temat jej długotrwałej choroby.

SKO nie ustosunkowało się do skierowanego do skarżącej wezwania organu I instancji, zawartego w piśmie z dnia 30 listopada 2022 r. (26 a.a.) o treści: "Prosimy także o skorzystanie z możliwości odpracowania czynszu w związku z Pani zaległościami w opłatach mieszkaniowych. Prosimy o przedstawienie działań jakie Pani w tym kierunku podjęła. Ponadto prosimy o przedstawienie działań, jakie Pani podejmuje w związku z poszukiwaniem pracy" w kontekście zaistnienia przesłanki nieuzasadnionej odmowy podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych (art. 11 ust. 2 u.p.s.). W aktach sprawy brak jest informacji oraz dowodów na fakt odrzucenia przez skarżącą składanych jej propozycji pracy, czy to w zakresie "odpracowania zaległości czynszowych" czy innych składanych jej propozycji pracy. Tym samym należy uznać, iż organy administracji w sposób wadliwy zastosowały przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. omawiając przyznania skarżącej świadczeń z pomocy społecznej.

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że nie można odmówić też racji skarżącej, co do konieczności wykazania przez organy administracyjne faktu przedstawienia wnioskującej o pomoc społeczną propozycji pracy czy propozycji wykonywania prac społecznie użytecznych i dopiero w sytuacji jednoznacznej odmowy podjęcia takich prac uznania, że zachodzą przesłanki z art. 11 ust. 1 omawianej ustawy. W przeciwnym razie twierdzenia organów istotnie mają charakter pomówień, czy "plotki", tj. są informacjami bez pokrycia. Zdaniem Sądu, organy w żaden sposób nie wykazały, aby zaszły jakiekolwiek przesłanki określone w tym przepisie, a w szczególności w aktach sprawy brak jest wykazania przez organy działania w tym zakresie, w szczególności brak jest dowodu odnośnie propozycji pracy skierowanej do skarżącej czy propozycji wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a te propozycja mogłyby być uznane za brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa art. 11 ust. 2 ustawy (tak WSA w Krakowie w wyroku z 6 marca 2008r. sygn. akt II SA/Kr 148/07, LEX nr 501505).

Nadto trzeba też pamiętać, że organ odwoławczy, wydając decyzję na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia I instancyjnego, powinien ustosunkować się w jej uzasadnieniu do całości rozstrzygnięcia przyjętego w I instancji oraz zarzutów odwołania.

Uzasadnienie decyzji powinno być przy tym elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa. Należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji służy także realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Odesłanie do uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie zastępuje oceny, którą winien dokonać ponownie organ odwoławczy. Zasada dwuinstancyjnego postępowania tworzy obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1561/09 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Innymi słowy, wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma zatem charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ I instancji. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Podstawowym celem zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. jest bowiem wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie nie pozwala stwierdzić, iż organ odwoławczy po raz drugi rozpatrzył sprawę merytorycznie. Zdaniem Sądu, Kolegium rozpatrując odwołanie nie wywiązało się z obowiązków orzeczniczych wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady przekonywania, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a. nie jest bowiem zrealizowana, gdy organ pomija milczeniem twierdzenia strony (takie jak np. to, że w aktach organu I instancji znajdują się kopie orzeczeń o niepełnosprawności skarżącej o tym, że organ ma wiedzę o chorobie skarżącej) lub nie odnosi się do kluczowych aspektów sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Końcowo Sąd wskazuje, iż faktem notoryjnym jest, że organy pomocy społecznej nie dysponują nieograniczonym budżetem i muszą gospodarować posiadanymi środkami w sposób celowy i oszczędny. Nie zwalnia ich to jednak od obowiązku szczegółowego uzasadnienia odmowy przyznania pomocy, w sposób wskazany wyżej. Wskazać również należy, że Sąd na obecnym etapie nie wypowiada się w przedmiocie zasadności przyznania bądź odmowy przyznania wnioskowanej pomocy, przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie ww. przepisów prawa procesowego.

W ponownym postępowaniu, przeprowadzonym zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, organ rozważy czy w sprawie zostały zrealizowane przesłanki z art. 39 u.p.s. W razie uznania, że wspomniana kwestia nie została należycie wyjaśniona przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy weźmie pod uwagę również wydanie decyzji kasacyjnej.

Odpowiadając na zarzuty skargi, zaakcentowania wymaga, że eksponowane przez skarżącą w skardze kryterium dochodowe nie jest wyłączną przesłanką, jaką organ udzielający świadczeń z pomocy społecznej zobowiązany jest ustalić. Ustawodawca wielką wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorców z pracownikami pomocy społecznej, ponieważ pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się bowiem ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Należy pamiętać, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej określonej osoby. Przepis art. 3 u.p.s. nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały lub też realizowania tylko takiej formy pomocy jakiej strona subiektywnie oczekuje. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie.

Zatem to w interesie skarżącej leży powinność współdziałania z organem administracyjnym w kwestii ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności.

Z uwagi na podnoszone w skardze zarzuty, podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA).

Z uwagi na wielokrotnie podkreślany przez skarżącą fakt bycia matką, przytoczenia wymaga teza orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarta w wyroku z 28 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1247/22, LEX nr 3514825: "Potrzeby materialne rodziny, mającej małe dziecko, zobowiązują rodziców do podejmowania usilnych starań w celu zapewnienia bytu rodzinie własną zapobiegliwością i zarobkowaniem. Jest to okoliczność, która podnosi poziom oczekiwań względem osób dorosłych, odpowiedzialnych za osobę małoletnią. W takiej sytuacji rodzic, nawet z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności, powinien usilnie zabiegać o każdą możliwą formę zatrudnienia i zarobkowania. Brak taki starań, a nawet rezygnacja z oferowanych form aktywizacji, świadczą o bierności skarżącego i braku zainteresowania w samodzielnym poprawieniu sytuacji rodziny".

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.