Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 120/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3, art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 558 art. 326, art. 330. art. 333, art. 335
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych  przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny
article: art. 191
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 16, art. 174, art. 267, art. 269
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 roku sprawy ze skargi "S" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 stycznia 2023 roku nr 1001-IOC.4401.15.2022.3.SZ w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 9.01.2023 r. nr 1001-IOC.4401.15.2022.3.SZ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651) w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1856 ze zm.) i w zw. z art. 248 ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28.07.2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. L 343/1 z 29.12.2015 r. ze zm.), dalej: RD, po rozpatrzeniu odwołania S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. (dalej: strona, skarżąca, spółka) utrzymał w mocy decyzję z 27.10.2022 r. nr 368000-COC-l.4401.30.2021.PM Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi.

W uzasadnieniu organ wskazał następujące ustalenia faktyczne i prawne:

22.01.2019 r. Agencja Celna F., działając z upoważnienia spółki, przedstawiła celem wyprowadzenia poza obszar celny Wspólnoty towary w postaci: skarpetki, spodnie, sukienki oraz bluzki damskie o łącznej wartości 74 330 zł, wynikającej z faktur [...],[...],[...],[...] i [...]. Jako odbiorcę towarów wskazano A. ul. [...] 21, Astana [...], Kazachstan. Łotewska administracja celna pismem z 2.09.2021 r. poinformowała polską administrację celno-skarbową, że ww. towary objęte zgłoszeniem MRN [...] z 22.01.2019 r. nie opuściły terytorium Unii Europejskiej. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi decyzją z 27.10.2022 r. unieważnił ww. zgłoszenie wywozowe.

Deklarowanym urzędem wywozu był OC I w Łodzi [...], natomiast urzędem wyprowadzenia OC w Hrebennem [...]. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w elektronicznym systemie kontroli wywozu AES. 19.02.2019 r. w systemie AES pojawił się komunikat [...], przesłany przez łotewski urząd celny o kodzie [...] Terehova, tj. łotewski oddział celny na granicy z Federacją Rosyjską, zawierający wyniki kontroli, towarów objętych ww. zgłoszeniem. Tym samym dokonano zmiany urzędu wyprowadzenia towarów z urzędu [...] na [...]. Na podstawie wspomnianego komunikatu [...] został wygenerowany w systemie komunikat [...], potwierdzający wywóz towarów poza obszar Unii Europejskiej. Przy piśmie Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 14.09.2021 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wpłynęło pismo Działu Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 10.09.2021 r. wraz z informacją administracji celnej Łotwy z 2.09.2021 r. Z przesłanej informacji wynikało, że 578 deklaracji wywozowych zostało zamkniętych w elektronicznym systemie przetwarzania danych celnych w celnym punkcie kontrolnym Terehova ([...]). Ponadto z informacji tych wynikało, że przeprowadzono kontrole, dotyczące rzeczywistego wyprowadzenia towarów, w wyniku których stwierdzono, że administracja celna Federacji Rosyjskiej nie potwierdziła wprowadzenia na obszar celny Federacji Rosyjskiej towarów zgłoszonych na podstawie 34 deklaracji, w tym będącej przedmiotem tego postępowania.

W odwołaniu z 16.11.2022 r. spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę unieważnienia zgłoszenia celnego, zarzucając naruszenie:

1. art. 174 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 r. z dnia 9.10.2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE nr L 269 z 10.10.2013 r.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż zgłoszenie celne MRN [...] z 22.01.2019 r. należy unieważnić, mimo iż procedura wywozu rzekomo przez pomyłkę została potwierdzona oraz całkowite pominięcie, że towar został zwolniony, a następnie na skutek potwierdzenia wywozu ([...]) wyprowadzony (opuścił teren celny UE), co potwierdził łotewski urząd celny i takie potwierdzenie nie może następczo zostać uznane za "omyłkowe", a co jednoznacznie wskazuje na to, że towar rzeczywiście opuścił obszar celny Unii Europejskiej;

2. art. 148 ust. 4 lit. a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28.07.2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. L 343/1 z dnia 29.12.2015 r. ze zm.) poprzez zastosowanie, mimo iż upoważniony funkcjonariusz, generując potwierdzenie wywozu ([...]), potwierdził (dokumentem urzędowym, objętym domniemaniem prawdziwości danych w nim zawartych), iż towar opuścił teren UE.

Organ odwoławczy stwierdził, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie potwierdzenia wywozu towaru poza granice celne Wspólnoty wyznaczają przepisy regulujące procedurę wywozu oraz określające także zasady dokumentowania oraz potwierdzenia faktycznego wyprowadzenia towaru poza teren Unii, tj. art. 263-277 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE. L 2013 Nr 261, str. 1, zwany dalej UKC) oraz art. 326-335 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UL. L 2015 Nr 343, str. 558, zwany dalej RW).

Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 267 ust. 1 i 4, art. 269 ust. 1 UKC, art. 329–335 RW oraz art. 248 ust. 3 RD, stwierdził, że dokonanie wywozu towaru powinno być dokonane zgodnie z procedurą, pozwalającą na wyprowadzenie poza obszar Unii towarów unijnych, która wymaga zastosowania wobec towarów nią objętych określonych środków polityki handlowej i spełnienia formalności wywozowych. Towar przyjęty do procedury wywozu od chwili przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego pozostaje pod dozorem celnym do momentu opuszczenia obszaru celnego Unii. Ostatecznej weryfikacji ilości i rodzaju wywożonego towaru dokonać może urząd celny wyprowadzenia, a w konsekwencji może zezwolić na opuszczenie przez towar terytorium Unii, ale ma również prawo odmówić wyprowadzenia towaru, jeżeli wykryje nieprawidłowości. Zwolnienie do wywozu, które jednoznaczne jest zezwoleniem właściwego urzędu celnego na opuszczenie przez ten towar obszaru celnego Unii, udzielane jest pod warunkiem, że towar opuszczając obszar celny Unii jest w tym samym stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu.

Jak podniósł organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane z wykorzystaniem Systemu Kontroli Eksportu ECS. System ten jest systemem unijnym, umożliwiającym wymianę zgłoszenia wywozowego i wymianę informacji w formie elektronicznej między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Umożliwia, m.in. awizowanie wysyłki towarów do urzędu celnego granicznego i zwrotne informowanie urzędu celnego wywozu o wyprowadzeniu towarów z obszaru celnego Unii. W systemie tym dowodem potwierdzającym wywóz towarów poza obszar Unii jest komunikat [...] podpisany przez system ECS przy użyciu klucza do bezpiecznej transmisji danych. Komunikat [...] zawiera dane zgłoszenia z momentu zwolnienia zgłoszenia do procedury wywozu oraz informacje o potwierdzeniu wywozu lub zatrzymaniu towaru. Komunikat [...] jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu.

W ocenie organu II instancji procedura wywozu otwarta w Polsce według dokumentu z 22.01.2019 r. nie została prawidłowo zakończona i towary nie opuściły obszaru Unii Europejskiej, co dało podstawy prawne zgodnie z art. 248 ust. 3 RD do unieważnienia zgłoszenia celnego, mimo wygenerowanego w systemie ECS komunikatu [...], potwierdzającego systemowo wywóz towarów poza terytorium UE.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, co do przedłożonych dokumentów, mających zdaniem spółki potwierdzić wyprowadzenie towarów poza obszar celny Wspólnoty. Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów przewozowych ani urzędowych, świadczących o wywiezieniu towaru z obszaru celnego Unii Europejskiej albo poświadczających ich wprowadzenie do obrotu na obszarze celnym importera. Znajdujące się w aktach kopie faktur sprzedaży ww. towarów, przedłożone przez spółkę jako alternatywne dowody wywozu poza granice Unii, poświadczają jedynie dokonanie transakcji handlowej, a nie dokumentują dotarcia przedmiotowego towaru do odbiorcy i opuszczenia obszaru Unii Europejskiej i jako takie nie mogą być uznane za alternatywne dowody, poświadczające wywóz towaru z obszaru Unii Europejskiej. W aktach sprawy znajdują się zaś urzędowe dokumenty (art. 194 Ordynacji podatkowej i art. 86 Prawa celnego), z których wynika, że towar nie został wywieziony poza obszar Unii, na co wskazują ustalenia łotewskiej administracji celnej. Do spółki należało wykazanie, iż towar, który został objęty zgłoszeniem celnym, został wyprowadzony poza obszar celny UE. Wobec ustaleń łotewskiej administracji celnej dla uprawdopodobnienia faktu wywozu towaru wystarczy przedstawić wiarygodne dokumenty, wynikające z art. 335 ust. 4 RW. Dokumenty te powinny mieć postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, by można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, co zgłoszony do procedury wywozu. Komunikat [...], na który powołuje się spółka, wysyłany do eksportera towarów za pośrednictwem systemu kontroli eksportu ECS, jest komunikatem systemowym. W przedmiotowej sprawie nadawcą tego komunikatu był urząd celny wywozu, czyli Oddział Celny I w Łodzi ([...]). Komunikat ten był wygenerowany przez system w związku z komunikatem [...], również wygenerowanym przez system. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzona przez organy celne obcego państwa kontrola procedur wywozowych jest wiążąca dla organów celnych drugiego państwa i nie podlega postępowaniu sprawdzającemu.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

1) art. 174 ust. 2 UKC poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż zgłoszenie celne z 22 stycznia 2019 r. należy unieważnić, gdyż towar rzekomo nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej;

2) art. 148 ust. 4 lit. a RD poprzez zastosowanie, mimo iż upoważniony funkcjonariusz, generując potwierdzenie wywozu ([...]), potwierdził (dokumentem urzędowym, objętym domniemaniem prawdziwości danych w nim zawartych), iż towar opuścił teren UE, a w sprawie brak jest dowodu potwierdzającego, kiedy rzekoma rzeczywista kontrola w Rosji miała miejsce i z jakich względów podważono wywóz towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym MRN.

Mając na uwadze ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji, a także decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że potwierdzenie wywozu ([...]) potwierdza, iż towar przed wydaniem decyzji w sprawie opuścił teren UE i jego wygenerowanie nie może następczo zostać obalone przez niczym nieusprawiedliwione cofnięcie tego potwierdzenia. W sprawie nie ma zatem żadnych podstaw prawnych do zastosowania art. 148 ust. 4 lit. a RD (na dzień wydania decyzji nie są spełnione wszystkie przesłanki w nim przewidziane). Potwierdzenie wywozu ([...]) jest objęte domniemaniem prawdziwości danych w nim zawartych. Procedura wywozu została potwierdzona, towar objęty zgłoszeniem celnym został zwolniony, a następnie na skutek potwierdzenia wywozu ([...]) wyprowadzony (opuścił teren celny UE). Obecnie zaś po ponad 4 latach od dnia wywozu nie sposób oczekiwać, aby skarżąca dysponowała innymi dowodami poza fakturą oraz CMR, które okazała organowi. Organ nie wskazał, na jakie dowody powołuje się organ celny, który nie potwierdził wywozu, a ponadto nie wiadomo, kiedy ta kontrola miała mieć miejsce. W obecnej zaś sytuacji geopolitycznej związanej z wojną w Ukrainie, nie sposób oczekiwać, aby strona poszukiwała dodatkowych dowodów na terenie Rosji, względnie w Kazachstanie, gdzie towar był dostarczany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), dalej: p.u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publiczne. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując w tak zakreślonej kognicji sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji, sąd uznał, iż zarówno objęta wniesioną skargą decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 stycznia 2023 r., jak i poprzedzającą ją decyzja Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 27 października 2022 r., odpowiadają obowiązującemu prawu.

Zgodnie z art. 174 ust. 1 UKC na wniosek zgłaszającego organy celne unieważniają przyjęte zgłoszenie celne w przypadkach, jeżeli mają pewność, że:

a) towary zostaną niezwłocznie objęte inną procedurą celną;

b) ze względu na szczególne okoliczności objęcie towarów procedurą celną, do której zostały zgłoszone, nie jest już uzasadnione.

Jeżeli jednak organy celne poinformowały zgłaszającego o zamiarze przeprowadzenia rewizji towarów, wniosek o unieważnienie zgłoszenia celnego nie zostaje przyjęty przed przeprowadzeniem takiej rewizji. Ponadto w myśl art. 174 ust. 2 UKC jeżeli nie przewidziano inaczej zgłoszenia celnego nie unieważnia się po zwolnieniu towarów.

Stosownie zaś do art. 269 ust. 1 UKC towary, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii, zostają objęte procedurą wywozu. Z kolei w myśl art. 267 ust. 4 UKC zwolnienie do wyprowadzenia udzielane jest przez organy celne pod warunkiem, że dane towary zostaną wyprowadzone poza obszar celny Unii w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w momencie:

a) przyjęcia zgłoszenia lub zgłoszenia do powrotnego wywozu;

b) złożenia wywozowej deklaracji skróconej.

Podkreślić przy tym należy, że szczegółowy tryb wymiany informacji pomiędzy organami celnymi w przypadku objęcia towaru procedurą wywozu poza obszar celny Unii uregulowano w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 952/2013 ustawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015 ze zm.).

Jak stanowi bowiem art. 326 RW do przetwarzania i wymiany informacji dotyczących wyprowadzania towarów z obszaru celnego Unii wykorzystuje się systemy teleinformatyczne, zgodnie z art. 16 ust. 1 UKC. Z chwilą zwolnienia towarów urząd celny wywozu przekazuje dane zawarte w zgłoszeniu wywozowym zadeklarowanemu urzędowi celnemu wyprowadzenia. Dane te są oparte na danych pochodzących ze zgłoszenia wywozowego, z uwzględnieniem jego ewentualnych sprostowań (art. 330 RW). Przy czym jeżeli urząd celny wyprowadzenia jest inny niż urząd celny wywozu, urząd celny wyprowadzenia informuje urząd celny wywozu o wyprowadzeniu towarów najpóźniej w dniu roboczym następującym po dniu, w którym towary opuściły obszar celny Unii (art. 333 ust. 2 RW).

W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane z wykorzystaniem Automatycznego Systemu Eksportu (AES). System ten jest systemem unijnym umożliwiającym wymianę zgłoszenia wywozowego i wymianę informacji w formie elektronicznej między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Dokumentem potwierdzającym wywóz towarów poza terytorium Unii jest w tym systemie komunikat [...], podpisany przez system AES przy użyciu klucza do bezpiecznej transmisji danych. Komunikat ten ([...]) zawiera dane zgłoszenia z momentu zwolnienia zgłoszenia do procedury wywozu oraz informacje o potwierdzeniu wywozu lub zatrzymaniu towaru na granicy. Komunikat [...] jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu. System ten umożliwia, m.in. awizowanie wysyłki towarów do urzędu celnego granicznego i zwrotne informowanie urzędu celnego wywozu o wyprowadzeniu towarów z obszaru celnego Wspólnoty. Otrzymanie przez zgłaszającego komunikatu [...], który zawiera informację o potwierdzeniu wywozu, stanowi dowód dokonania eksportu (zastępuje kartę 3 SAD) – wywozu towarów dla celów podatku VAT.

Podkreślić jednak należy, że w przypadku gdy ustalono, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona i towar nie opuścił obszaru Unii Europejskiej, w pełni uzasadnione było, zdaniem sądu, przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu zebrania dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenia danego towaru.

Jest poza sporem w niniejszej sprawie, że strona skarżąca zgłosiła do procedury wywozu, w formie elektronicznej, 22 stycznia 2019 r. w Oddziale Celnym I w Łodzi towar unijny. Zgłoszeniem celnym MRN [...] objęty został towar określony jako: skarpetki, spodnie, sukienki oraz bluzki damskie o łącznej wartości 74 330 zł. Jako odbiorcę towarów wskazano: A. ul. [...] 21, Astana [...], Kazachstan. Deklarowanym urzędem wywozu był zatem OC I w Łodzi – [...], natomiast urzędem wyprowadzenia polski oddział celny – [...] na granicy z Łotwą. Bezsprzeczny jest również fakt, że faktycznym urzędem wyprowadzenia okazał się łotewski oddział celny – [...] na granicy z Federacją Rosyjską.

Bezsporne jest również i to, że urząd celny wywozu (Oddział Celny I w Łodzi) otrzymał 19 lutego 2019 r. od łotewskiego urzędu celnego komunikat [...], w konsekwencji czego system AES wygenerował komunikat [...], wskazujący, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny UE.

Niemniej jednak 14 września 2021 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wpłynęło pismo Działu Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 10 września 2021 r. wraz z informacją administracji celnej Łotwy z 2 września 2021 r. Z przesłanej informacji wynikało, że 578 deklaracji wywozowych zostało zamkniętych w elektronicznym systemie przetwarzania danych celnych w celnym punkcie kontrolnym Terehova ([...]). Ponadto z informacji tych wynikało, że przeprowadzono kontrole, dotyczące rzeczywistego wyprowadzenia towarów, w wyniku których stwierdzono, że administracja celna Federacji Rosyjskiej nie potwierdziła wprowadzenia na obszar celny Federacji Rosyjskiej towarów zgłoszonych na podstawie 34 deklaracji, w tym będącej przedmiotem tego postępowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, podkreślić należy, że jak słusznie wskazały organy obydwu instancji został wprawdzie przekazany komunikat [...] (wynik kontroli w urzędzie celnym wyprowadzenia) i został wygenerowany komunikat [...], ale dokumenty, które zostały formalnie wygenerowane, nie odzwierciedlają rzeczywistości. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika bowiem, co prawidłowo ustaliły organy celne, iż wskazany w zgłoszeniu celnym towar nie opuścił obszaru celnego UE. Przesądzające znaczenie ma bowiem to, jak trafnie podkreśliły organy, czy nastąpił wywóz towarów poza obszar UE, tj. materialne opuszczenie przez towar granic UE. Zasadna jest zatem argumentacja orzekających w sprawie organów, że mają one obowiązek honorować dokumenty generowane przez system AES, jako potwierdzające wywóz towarów poza terytorium UE (m.in. dla stosowania obniżonej - zerowej stawki podatku od towarów i usług przy eksporcie), ale nie jest to dowód wyłączny i niepodważalny, jeżeli istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny UE nie doszło (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 994/17).

W sytuacji gdy brak jest jednoznacznych dowodów na okoliczność faktycznego wywozu towarów, obowiązkiem eksportera (strony) jest wykazanie tych okoliczności. Może ona wykazać fakt wywozu towaru, przedstawiając jeden z dokumentów, o którym mowa w przepisie art. 335 ust. 4 RW, może też przedstawić zupełnie inny dokument, niewymieniony w tym przepisie. Istotne jest jednak to, żeby pozwalał on na identyfikację zgłoszonego do procedury wywozu towaru i potwierdzał wywiezienie tego samego towaru poza granice UE. Dokument ten powinien być wiarygodny, mieć postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność kopii. Ocena zaś, czy przedłożone przez stronę dokumenty są dostateczne dla potwierdzenia wyprowadzenia towaru poza obszar celny UE należy do organu celnego (art. 334 ust. 1 lit. c RD). Raz jeszcze podkreślić więc należy, że wobec pozyskania informacji wskazujących na to, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona i towar nie opuścił obszar UE, a w konsekwencji podważenia treści komunikatu [...], uzasadnione było przeprowadzenie postępowania w celu wyjaśnienia tej kwestii, tj. zebrania dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenie danego towaru poza obszar celny Unii. Podkreślić bowiem należy, że zgłoszenie wywozu, nawet potwierdzone w formie elektronicznej odpowiednimi elektronicznymi komunikatami wymaganymi w systemie, nie stanowi o zwolnieniu towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeśli nie został spełniony materialnie podstawowy wymóg zwolnienia, czyli wywóz tego towaru poza teren Unii Europejskiej. Z kolei, aby obalić moc dowodową dokumentu urzędowego, konieczne byłoby przeprowadzenie przeciwdowodu, czyli w tym przypadku przedłożenie innego dokumentu urzędowego (dokumentu potwierdzonego przez instytucje państwowe kraju, do którego towar został wprowadzony).

Zwrócić należy uwagę, że dokonana przez organy ocena przedłożonych przez eksportera dowodów, w tym faktur [...],[...],[...],[...] i [...], jest prawidłowa, spójna, logiczna i jasna. Zgodzić się należało ze stanowiskiem organów, że są to jedynie dowody, potwierdzające przeprowadzenie transakcji handlowej pomiędzy eksporterem a podmiotem, mającym siedzibę poza terytorium UE. Co jednak kluczowe w niniejszej sprawie nie dowodzą one natomiast fizycznego, faktycznego wyprowadzenia towaru poza obszar celny Unii Europejskiej. Faktura eksportowa potwierdza, jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, jedynie fakt przeznaczenia towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem na eksport.

Przekonywująca jest więc ocena orzekających w sprawie organów, że całokształt okoliczności i dowodów wskazuje, iż przedmiotowy towar nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej, a komunikat [...] wygenerowany przez służby celne Łotwy nie odpowiadał rzeczywistości, skutkiem czego wygenerowany przez system komunikat [...] nie mógł być uznany za dowód potwierdzający wywóz towaru. Dodatkowo przedłożone przez eksportera dowody alternatywne nie są ani wiarygodne, ani też wystarczające. W sytuacji tej konieczne było unieważnienie przedmiotowego zgłoszenia celnego. Dokumenty przedłożone przez eksportera, wskazują bowiem jedynie na fakt przeprowadzenia przez niego transakcji handlowej, nie stanowią natomiast dowodu na okoliczność wywiezienia towaru z terytorium UE, co wyraźnie zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W okolicznościach niniejszej sprawy zarzut uchybienia zasadzie rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, nie jest więc w ocenie sądu zasadny. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i wyczerpujący, cały zebrany w sprawie materiał dowodowy został poddany wnikliwej i poprawnej ocenie. W konsekwencji sąd uznał, że ustalenia dokonane przez organy celne w tym zakresie są prawidłowe.

Konkludując, sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organy celne dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów. Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki organy celne podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ocena dokonanych ustaleń odpowiada prawu, nie narusza bowiem granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 o.p. Organy celne według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania oceniły wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, rozpatrzyły przy tym poszczególne dowody nie tylko odrębnie, ale także we wzajemnej łączności. To spójność i kompatybilność zebranych informacji nadała im przymiot wiarygodności. Sąd zauważa również, że organy celne nie wartościowały poszczególnych dowodów i każdy z nich poddały ocenie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Wobec niestwierdzenia wywozu i nieudokumentowania dokonania tego wywozu przez stronę skarżącą organy celno-skarbowe zobligowane były do unieważnienia zgłoszenia celnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej ustalony w sprawie stan faktyczny niewątpliwie dał podstawy do unieważnienia zgłoszenia celnego. Skarga z powyższych przyczyn nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń prawa. Organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, zastosowały również właściwe przepisy prawa. Ponadto zgromadzone w skatach sprawy dokumenty wskazują, iż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób poprawny, a strona miała zapewnioną możliwość zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (w aktach sprawy stosowne pismo z 14 czerwca 2022 r.). Wydane w sprawie rozstrzygnięcia zostały w sposób należyty uzasadnione.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

d.cz.