Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3615/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art185-188
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2016 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. j. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej także "Prezes Zarządu"), po rozpatrzeniu odwołania [...] spółka jawna z siedzibą w B.(dalej także "skarżącej" albo "spółki"), reprezentowanego przez radcę prawnego J. S., od decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej także "Marszałka") nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za zajęcie przez rzekę B. w B. w obrębie [...] działek nr [...],[...],[...] i [...], utrzymał decyzję Marszałka w mocy.

II. Stan prawny, poprzedzający wydanie przez Prezesa Zarządu zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] października 2015 r., przedstawia się w następujący sposób:

1. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącej wniósł do Marszałka o ustalenie na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz.145) odszkodowania z tytułu:

1) zajęcia przez rzekę B. w B. w obrębie [...] działek nr [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha, będących w użytkowaniu wieczystym Pana J. S. i Pana T. S. - wspólników [...] w B.,

2) wniesienia opłat tytułem podatku od nieruchomości za nieruchomość zajętą przez rzekę B. za cały okres użytkowania gruntu i opłacania podatku, tj. od 1998 r. do 2014 r.

Jednocześnie skarżąca zwróciła się o:

- przeprowadzenie przez organ dowodu z opinii rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości zajętych przez rzekę B.,

- zwrócenie się do Urzędu Miasta B. o wydanie zaświadczenia co do wysokości wniesionych przez spółkę opłat tytułem podatku od nieruchomości za okres od 1998 r. do 2014 r. za grunt o powierzchni [...] ha, ze wskazaniem stawki podatku w zł za m2 za grunty związane z działalnością gospodarczą za ww. lata - na okoliczność ustalenia wysokości szkody poniesionej poprzez zapłatę podatku od nieruchomości za grunt zajęty przez wody rzeki B.,

- przyznanie kosztów postępowania.

2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Marszałek umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie, wskazując iż szkoda o której mowa w ww. wniosku nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego, nie jest szkodą wymienioną w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 Prawa wodnego (do zajęcia gruntów przez śródlądowe wody powierzchniowe płynące nie doszło w sposób naturalny tylko w wyniku regulacji koryta rzeki B.), ani żadną szkodą wymienioną w art. 185 ustawy Prawo wodne katalogu szkód, do którego zastosowanie miałyby przepisy art. 186 - 188 ustawy Prawo wodne. Organ stwierdził również, że dochodzenie roszczeń przez poszkodowanych jest możliwe jedynie w trybie cywilnoprawnym przed sądem powszechnym.

3. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. spółka wniosła do Prezesa Zarządu odwołanie od decyzji Marszałka z dnia [...] czerwca 2015 r. (za pośrednictwem Marszałka), zarzucając decyzji organu I instancji:

- naruszenie art. 186 ust 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że szkoda wyrządzona przez rzekę B. na terenie działek nr [...],[...],[...] i [...] nie należy do katalogu szkód ujętych w ustawie Prawo wodne oraz poprzez uznanie, że sprawa mimo nieistnienia pozwolenia wodnoprawnego nie może być rozpoznana przez Marszałka Województwa [...],

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie jakiego rodzaju jest szkoda powstała na działkach będących własnością skarżących, czy istniało pozwolenie wodnoprawne oraz jakie czynności podjęto w ramach regulacji rzeki B. na odcinku ww. działek i jakie urządzenia zbudowano,

- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez brak ustalenia jakie działania spowodowały powstanie szkody na ww. działkach, a poprzestanie tylko na "załatwieniu sprawy",

- naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wykazania związku pomiędzy uzasadnieniem faktycznym, a uzasadnieniem prawnym decyzji, brak wskazania konkretnej podstawy prawnej, która legła u podstaw negatywnie rozpatrzonego wniosku oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz poprzez zawarcie w uzasadnieniu decyzji zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonania kontroli zaskarżonej decyzji.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2015 r. Prezes Zarządu rozpatrzył odwołanie skarżącej od decyzji Marszałka z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Prezes Zarządu wskazał w szczególności, co następuje:

1. Przepis art. 186 ust. 3 ustawy Prawo wodne przewiduje, na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji; decyzja jest niezaskarżalna. W ocenie Marszałka, wyrażonej w decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2015 r., dochodzona przez spółkę szkoda nie jest następstwem wydania pozwolenia wodnoprawnego, albowiem żaden z organów właściwych do wydania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, pozwolenia takiego nie wydał.

2. W rzeczywistości istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy w świetle uregulowań ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zamieszczonych w jej Dziale VIII, istnieją podstawy do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej odszkodowania na rzecz spółki za straty poniesione z tytułu zajęcia przez rzekę B. w B. w obrębie [...] działek nr [...],[...],[...],[...].

3. Przepis art.185 ogranicza stosowanie przepisów art. 186-188 ww. ustawy do naprawy szkód, o których mowa w ustawie, z wyłączeniem art. 88l-88q oraz art. 88t (przepisy dotyczące ochrony przed powodzią i suszą). Art. 186 ust. 1 ww. ustawy dzieli szkody na: poniesione przez właścicieli gruntów zalanych w czasie powodzi w wyniku nieprzestrzegania przepisów przez właścicieli wody lub właściciela urządzenia wodnego oraz przypadki trwałego zajęcia w sposób naturalny gruntów przez płynące wody śródlądowe powierzchniowe lub wody morza terytorialnego wymienione w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 ustawy Prawo wodne oraz inne szkody. Przy czym z treści przepisów art. 186 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne wynika, że do dochodzenia roszczeń z tytułu szkód wymienionych w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 przysługuje poszkodowanym jedynie droga sądowa. Takie stanowisko wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia [...] czerwca 2004 r. [...].

4. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], wydaną na wniosek skarżącej na podstawie art.15 Prawa wodnego, Prezydent Miasta [...] ustalił linię prawego brzegu rzeki B. (km 13+488 + km 13+605) w B. na odcinku o długości [...] m wydłuż granic pomiędzy: działką nr [...] a działką nr [...], działką nr [...] a działką nr [...], działką nr [...] a działką nr [...], działką nr [...] a działką nr [...] obręb [...] w B.. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż podstawą do ustalenia linii brzegu był załączony do wniosku projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych.

5. Zajęcie przedmiotowych działek przez rzekę B. w B. nie nastąpiło w wyniku naturalnego zajęcia gruntów przez wody rzeki B. lecz w związku z regulacją koryta tej rzeki. Powyższe fakty potwierdzają pisma: RZGW w G. z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] i Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...].

6. Z uwagi na fakt, iż objęta wnioskiem szkoda nie dotyczy szkód o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust 1 ustawy Prawo wodne, należało przeanalizować, czy mieści się ona w katalogu szkód o których mowa w ww. ustawie.

Przepis art. 185 ust. 1 Prawa wodnego nie pozostawia zasadniczych wątpliwości, że ustawa ta posługuje się zamkniętym katalogiem szkód, do których mają zastosowanie przepisy art. 186-188 tej ustawy regulujące sposób ustalania i dochodzenia należnych z tego tytułu odszkodowań za szkody powstałe w wyniku:

- zalania w czasie powodzi gruntów leżących w granicach pofderu przeciwpowodziowego (art. 16 ust. 4 ustawy),

- umożliwienia dostępu do powierzchniowych wód publicznych na potrzeby wykonywania robót związanych z utrzymaniem wód, ustawiania znaków żeglugowych lub hydrologiczno-meteorologicznych urządzeń pomiarowych, czy umożliwienia dostępu do wód objętych powszechnym korzystaniem {art. 28 ust. 3 ustawy),

- wprowadzenia przez radę powiatu powszechnego korzystania z wód innych niż objętych takim korzystaniem z mocy ustawy (art. 35 ust. 2 ustawy),

-wprowadzenia zakazów, nakazów oraz ograniczeń w zakresie użytkowania gruntów lub korzystania z wód w strefie ochronnej ujęć wody (art. 61 ust. 1 ustawy),

- wprowadzenia zakazów i ograniczeń związanych z ochroną urządzeń wodnych, w tym zakazu wykonywania robót lub innych czynności w pobliżu tych urządzeń (art. 65 ust. 3 ustawy),

- wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 76 ust. 1 ustawy),

- udostępnienia gruntu na potrzeby budowy urządzeń pomiarowych oraz w związku z wprowadzeniem ograniczeń, zakazów i nakazów w strefie ochronnej urządzeń pomiarowych (art. 107 ust. 8).

- cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na interes społeczny albo ważne względy gospodarcze (art. 137 ustawy).

Z tego względu w odniesieniu do zdarzeń powodujących inne szkody, tj. nie wymienione w ww. katalogu szkód zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Dochodzona przez spółkę szkoda nie jest następstwem żadnej z okoliczności, o której mowa powyżej. Dla jej dochodzenia nie jest właściwy przedsądowy tryb postępowania administracyjnego, uregulowany w art. 185 i 186 ustawy Prawo wodne. Tym samym postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe, a w konsekwencji powyższego podlegające umorzeniu na podstawie art.105 k.p.a.

7. Wbrew zarzutom odwołania dochodzonej szkody nie można zakwalifikować jako szkody, o której mowa w art.76 Prawa wodnego albowiem powstała ona nie w związku z wykonaniem urządzeń melioracji wodnych, a w związku regulacją koryta rzeki.

IV. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. spółka wniosła do Sądu skargę na decyzję Prezesa Zarządu z dnia [...] października 2015 r., zarzucając tej decyzji:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie jakiego rodzaju szkoda powstała na działkach będących własnością skarżącego, czy istniało pozwolenie wodnoprawne oraz jakie czynności podjęto w ramach regulacji rzeki B. na odcinku działek nr [...],[...],[...] i [...] (aktualna numeracja), kto wykonał te czynności i ewentualnie jakie urządzenia zbudowano,

2) naruszenie art.8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez brak ustalenia, jakie działania spowodowały powstanie szkody na działkach nr [...],[...],[...] i [...] i poprzestanie wyłącznie na załatwieniu sprawy,

3) naruszenie art.8 i art.107 § 3 k.p.a. poprzez brak wykazania związku pomiędzy uzasadnieniem faktycznym a uzasadnieniem prawnym decyzji, brak wskazania konkretnej podstawy prawnej, która legła u podstaw negatywnie rozpatrzonego wniosku oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz poprzez zawarcie w uzasadnieniu decyzji zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.185 w związku z art.186 ust.3 Prawa wodnego poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że szkoda wyrządzona przez rzekę B. na terenie działek nr [...],[...],[...] i [...] (aktualna numeracja) nie należy do katalogu szkód ujętych w ustawie Prawo wodne pomimo tego, że nie zostało ustalone jakiego rodzaju, kto oraz kiedy szkoda została wyrządzona;

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, że orzekające w sprawie organy nie dopełniły obowiązków, ciążących na nich z mocy art. 7, 77 § 1 i art.80 k.p.a.

Skarga podnosi w tym kontekście, że:

- organy poprzestały jedynie na informacji zawartej w piśmie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] czerwca 2013 r. i Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r., wskazujących, że zajęcie działek będących w użytkowaniu wieczystym skarżącej nie nastąpiło w wyniku zajęcia gruntów w sposób naturalny,

- organy nie przeprowadziły dostatecznie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego na okoliczność tego, czy w sprawie zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, czy też nie – organ oparł się w tym zakresie wyłącznie na informacjach przekazanych przez skarżącą,

- organy miały obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie mogły zatem ograniczać się wyłącznie do poszukiwań dowodów świadczących o tym, że grunt został zajęty w sposób naturalny, a do tego jego działania się sprowadzały,

- nawet ustalenie przez organy, że w sprawie nie zostało wydane pozwolenie wodnoprawne nie wykluczało rozpoznania na drodze administracyjnej wniosku o ustalenie odszkodowania, skoro również i taką sytuację przewiduje przepis art. 186 ust. 3 Prawa wodnego,

- organy pominęły stanowisko Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r., informującym skarżącą, że powinna ona na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy Prawo wodne uregulować kwestię odszkodowania, w następstwie czego RZGW stanie się upoważniony do przejęcia przedmiotowych gruntów w zarząd,

- w świetle wskazanego wyżej stanowiska RZGW w G. ocena organów, że przedmiotowa szkoda nie jest szkodą z katalogu przewidzianego w ustawie Prawo wodne jest przedwczesna - organy nie ustaliły bowiem, jakiego rodzaju jest to szkoda i w jakich okolicznościach powstała.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] listopada 2015 r., Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł Prezes Zarządu, było rozstrzygnięcie, czy dopuszczalnym jest ustalenie na drodze administracyjnej, na zasadach i w trybie określonym w art.185 i nast. Prawa wodnego, odszkodowania na rzecz skarżącej spółki za szkodę wskazaną w jej wniosku zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., która to szkoda miałaby wynikać z zajęcia przez wodę płynącą (tj. rzekę B.) czterech działek gruntu znajdującego się w użytkowaniu wieczystym spółki. W ocenie organów obu instancji ustalenie odszkodowania za wskazaną wyżej szkodę pozostaje poza zakresem postępowania odszkodowawczego, uregulowanego w art.185 i nast. Prawa wodnego, co oznacza, że roszczenia odszkodowawcze spółki nie mogą być rozstrzygnięte w drodze decyzji administracyjnej, a właściwym w tym zakresie jest tryb przed sądem powszechnym. Postępowanie odszkodowawcze wszczęte na wniosek spółki jest zatem bezprzedmiotowe, co pociąga za sobą konieczność jego umorzenia na podstawie art.105 § 1 p.p.s.a. Ocenę tę Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela.

2. Dział VIII Prawa wodnego (przepisy art.185 – 188) reguluje zagadnienie odpowiedzialności za szkody. Z art.185 ust.1 tej ustawy wynika, że naprawianie szkód, o których w niej mowa, z wyłączeniem jednakże przepisów art.88l – 88q oraz art.88t, następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 186 – 188, a zatem w szczególności w trybie, który w pierwszej kolejności przewiduje rozstrzyganie w przedmiocie naprawienia szkody przez organ administracji, a dopiero w drugiej kolejności (tj. w razie kwestionowania przez stronę orzeczenia odszkodowawczego, wydanego przez organ) przez sąd powszechny. Stosownie bowiem do art.186 ust. 1 ustawy w sprawie naprawienia szkód innych niż określone w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 droga sądowa przysługuje po wyczerpaniu trybu, o którym mowa w ust.3. Stosownie do 186 ust.3 ustawy na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji; decyzja jest niezaskarżalna. Stosownie do art.186 ust.4 ustawy stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa; droga sądowa przysługuje również w przypadku niewydania decyzji przez właściwy organ w ciągu trzech miesięcy od zgłoszenia żądania przez poszkodowanego.

W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że badanie dopuszczalności i zakresu stosowania w odniesieniu do danej szkody przepisów Działu VIII Prawa wodnego wymaga ustalenia w pierwszej kolejności, czy szkoda ta jest szkodą "o której mowa w ustawie" (stosowanie do art.185 ust.1, jednakże z wyłączeniem szkód tam wymienionych), a następnie, czy do szkody tej ma zastosowanie tryb mieszany administracyjno – sądowy (opisany powyżej), czy też wyłącznie tryb sądowy (szkody, o których mowa w art.16 ust.3 i art.17 ust.1 ustawy).

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r., sygn. akt [...], publ. LEX, Sąd Najwyższy stwierdził, że: "podziela stanowisko zajęte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2005 r., [...] ("Biuletyn SN" [...]), stwierdzające, że art. 185 ust. 1 Pr.wod. wprowadza szczególny tryb postępowania odszkodowawczego przewidziany w art. 186-188 jedynie w odniesieniu do szkód, o których mowa w Prawie wodnym. Są to sytuacje i szkody przewidziane w art. 28 ust. 3, art. 35 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 107 ust. 8 i art. 137 ust. 1, poniesione przez właścicieli gruntów i wód w związku z prowadzoną przez uprawnione organy gospodarką wodną oraz związane z cofnięciem lub ograniczeniem pozwolenia wodnoprawnego. Do kategorii spraw, w których istnieje czasowa niedopuszczalność drogi sądowej należą zatem sprawy o odszkodowanie, inne niż określone w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1, ale tylko za takie szkody, o których mowa w Prawie wodnym (art. 186 ust. 1 w związku z art. 185 ust. 1). Przepisy art. 186-188 i zawarte w nich ograniczenia nie mają natomiast zastosowania do szkód wyrządzonych czynem niedozwolonym. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy także w wyroku z dnia [...] lutego 2008 r., [...] (nie publ.), stwierdzając, że jeżeli szkoda jest wynikiem bezprawnego działania polegającego na realizacji pozwolenia wodnoprawnego niezgodnie z jego treścią, nie ma zastosowania szczególny tryb dochodzenia roszczeń przewidziany w art. 185 i 186 Pr.wod. Należy podkreślić, że szkody opisane w wymienionych na wstępie przepisach wynikają z działań i sytuacji objętych przedmiotem regulacji Prawa wodnego oraz jej zakresem wskazanym w art. 1, zgodnie z którym ustawa reguluje gospodarowanie wodami, a w szczególności ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Jedynie zatem szkody wynikające z działań stanowiących przedmiot regulacji Prawa wodnego podlegają szczególnemu trybowi naprawienia oraz pozostałym ograniczeniom, uregulowanym w art. 186-188. (...) Ta swoista regulacja uzasadniona jest charakterem szkód związanych z prowadzoną przez państwo gospodarką wodną. Nie ma żadnych podstaw prawnych ani aksjologicznych do rozciągnięcia tych unormowań na wszystkie, mające związek ze stanem wód szkody wyrządzone także czynem niedozwolonym. Przepisy Prawa wodnego, jako przepisy szczególne, muszą być wykładane ściśle, a nawet zwężająco, zwłaszcza gdy przewidują ograniczenie dopuszczalności drogi sądowej, która jest zasadą dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z deliktu oraz gdy ograniczają zakres tej odpowiedzialności tylko do wyrównania części szkody. Trudno racjonalnie uzasadnić, dlaczego sprawca czynu niedozwolonego miałby ponosić odpowiedzialność w ograniczonym zakresie tylko dlatego, że szkoda ma związek ze stanem wód i dlaczego o takiej szkodzie wynikającej z czynu niedozwolonego miałyby w pierwszej kolejności orzekać organy administracyjne.".

Warto w tym miejscu odwołać się do pełnego brzmienia konkluzji z rozważań SN, dokonanych w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] lutego 2008 r., [...], przywołanym w cytowanym wyżej uzasadnieniu SN z dnia [...] czerwca 2014 r. Stwierdzono tam zatem, że "Odpowiedzialność podmiotu legitymującego się pozwoleniem wodnoprawnym za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej opiera się na przepisach Prawa wodnego, gdy szkoda jest wynikiem realizacji tego pozwolenia, a więc gdy do jej powstania dochodzi przy prowadzeniu działalności zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia. Natomiast w sytuacji, gdy szkoda jest natomiast wynikiem bezprawnego działania polegającego na realizacji pozwolenia niezgodnie z jego treścią, a więc niedotrzymania jego warunków a nie jego realizacji, dla jej dochodzenia nie jest właściwy przedsądowy tryb postępowania administracyjnego określony w art. 185 i 186 Prawa wodnego.".

3. Odnosząc powyższe uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dopuszczalność ustalenia na rzecz skarżącej w formie decyzji administracyjnej, na zasadach określonych w art.185 i nast. Prawa wodnego, odszkodowania za przedmiotową szkodę była bezwzględnie uzależniona od wykazania, że szkoda ta spełnia kryterium określone w art.185 ust.1, tj. jest szkodą, o której mowa w ustawie (sytuacje i szkody przewidziane w art.16 ust.4, art. 28 ust. 3, art. 35 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 107 ust. 8 i art. 137 ust. 1), ewentualnie, że doszło do niej w związku realizacją pozwolenia wodnoprawnego. Wyniki przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego upoważniają do przyjęcia, że dochodzona szkoda nie odpowiada wskazanym wyżej wymaganiom, co oznacza że zaspokojenie roszczeń odszkodowawczych spółki na drodze administracyjnej nie jest możliwe, w związku z czym spółka winna rozważyć dochodzenie swoich roszczeń na drodze przed sądem powszechnym. Stanowiska skarżącej spółki, kładącego nacisk na niedopełnienie przez orzekające w sprawie organy obowiązku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie można zatem podzielić.

4. Z akt sprawy wynika niespornie, że część gruntu stanowiącego przedmiot użytkowania wieczystego skarżącej spółki, a nabytego na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1998 r., została zajęta przez rzekę B. na odcinku 13+488 – 13+605. W następstwie tego zdarzenia Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] orzekł, na podstawie art.15 Prawa wodnego, o ustaleniu linii brzegowej prawego brzegu linii B. (na wskazanym wyżej kilometrażu) wzdłuż działek skarżącej. Na potrzeby wskazanego wyżej postępowania sporządzono stosowny projekt podziału wskazanych wyżej działek skarżącej, przewidujący wyodrębnienie m.in. działek nr [...],[...],[...] i [...], oznaczonych symbolem wp (wody płynące).

Z pisma Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], ustosunkowującego się do stosownego zapytania Marszałka, prowadzącego w niniejszej sprawie postępowanie w I instancji, wynika co następuje:

- przedmiotowe zajęcie nieruchomości gruntowych przez rzekę B. nastąpiło na skutek regulacji tej rzeki, a nie jest wynikiem naturalnego zajęcia terenu przez jej wody,

- pierwsze prace mające na celu uregulowanie koryta rzeki B. (w tym także na odcinku nieruchomości skarżącej) miały miejsce już w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, jednakże z uwagi na znaczny upływ czasu dokumentacja techniczna tych robót nie zachowała się do dnia dzisiejszego,

- ostatnia odbudowa regulacyjnych budowli rzeki B. m.in. dla odcinka rzeki, na którym zlokalizowane są nieruchomości objęte wnioskiem, miała miejsce w 2011 r.,

- w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa wykonanie budowli regulacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, niemniej ewentualne pozwolenie tego rodzaju, dotyczące uregulowania w przeszłości rzeki B. na branym pod uwagę odcinku (podobnie jak i jakakolwiek inna dokumentacja), nie zachowało się,

- RZGW nie posiada wiedzy ani na temat tego, jaki organ administracji wydał ewentualne pozwolenie wodnoprawne dla przedmiotowej regulacji, ani też jaki podmiot regulację tę wykonał.

Powyższe informacje korespondują z treścią pism urzędowych uzyskanych bezpośrednio przez skarżącą i przedłożonych do akt postępowania administracyjnego (pismo Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] oraz pismo RZGW z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]). Jednocześnie z pisma Archiwum Państwowego w K. Oddział w B. z dnia [...] maja 2015 r., ustosunkowującego się do pisma skarżącej spółki z dnia [...] marca 2015 r., wynika że wstępna kwerenda szeregu wymienionych w piśmie zespołów archiwalnych nie doprowadziła do odnalezienia pozwoleń wodnoprawnych na uregulowanie koryta rzeki B. ani pozwoleń na budowę urządzeń w korycie rzeki.

Wbrew zarzutom skargi, orzekającym w sprawie organom nie można zarzucić uchybień w zakresie gromadzenia materiału dowodowego w sprawie, czy też szerzej ujmując - w zakresie wyjaśniania jej stanu faktycznego. Za całkowicie uprawnione uznać bowiem należy oparcie się przez Marszałka i Prezesa Zarządu na informacjach przekazanych w pismach właściwego Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, czy też Prezydenta Miasta [...], uzyskanych przez organy czy to z urzędu, czy też przedłożonych organowi przez stronę. Podkreślić w tym kontekście należy, że w pismach tych wyspecjalizowane organy zrelacjonowały w wyczerpujący sposób posiadaną przez siebie wiedzę na temat przypuszczalnych okoliczności zajęcia przez rzekę części gruntów, należących obecnie do skarżącej spółki, wskazując przy tym na niezachowanie się stosownej dokumentacji. W oparciu o powyższe informacje należało zatem konsekwentnie przyjąć, jak to uczyniły organy, że: (-) w obecnym stanie sprawy dopuszczalnym jest formułowanie jedynie ogólnych wniosków na temat okoliczności zajęcia części gruntu skarżącej spółki przez wody rzeki B., (-) niespornym jest jedynie to, że zajęcie to nastąpiło w nieustalonym czasie w związku z regulacją rzeki B. (tj. w związku z niektórymi z szeregu robót regulacyjnych, przeprowadzonych m.in. na tym odcinku rzeki na przestrzeni kilkudziesięciu lat), (-) niezachowanie się do chwili obecnej jakiejkolwiek archiwalnej dokumentacji tych czynności uniemożliwia ustalenie takich jak to, czy regulacja ta nastąpiła legalnie, tj. w szczególności w oparciu o stosowne pozwolenie wodnoprawne, podobnie jak i nie jest możliwe ustalenie np. wykonawcy tychże robót.

Oceniając zebrany w ten sposób materiał dowodowy w kontekście przesłanek dopuszczalności zastosowania w niniejszej sprawie przepisów Działu VIII ustawy, zasadnie stwierdziły organy brak możliwości przyjęcia, że dopuszczalność taka ma miejsce, co wynika z następujących przyczyn:

- uzyskane w toku postępowania dane pozwalają na sformułowanie jednoznacznego wniosku co do okoliczności zajęcia nieruchomości spółki przez wody rzeki B. (rezultat przeprowadzenia na tej rzece robót regulacyjnych), co jest równoznaczne z brakiem możliwości zakwalifikowania tego zajęcia jako przewidzianej w Prawie wodnym szkody, wynikającej ze zdarzeń, o których mowa w jej art.16 ust.4, art. 28 ust. 3, art. 35 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 107 ust. 8 i art. 137 ust. 1,

- brak jest jakichkolwiek danych, pozwalających na przyjęcie, że przedmiotowa szkoda nastąpiła w związku z wykonywaniem przez uprawniony podmiot jakiegokolwiek pozwolenia wodnoprawnego, przy czym należy tu dodać, że brak jakichkolwiek, nawet pośrednich informacji o zrealizowaniu prac regulacyjnych na rzece B. na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, nie pozwala na formułowanie domniemania, że skoro regulacja wód wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego zarówno na gruncie obowiązującej poprzednio ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. (art.82 ust.1 pkt 1), jak i obecnie (art.122 ust.1 pkt 2 Prawa wodnego 2001 r.), to pozwolenie takie musiało zostać w stosownym czasie wydane, natomiast nie zachowało się do chwili obecnej.

5. Nie można podzielić stanowiska skarżącej spółki, że w świetle art.186 ust.3 Prawa wodnego brak możliwości wykazania w niniejszej sprawie, że dochodzona szkoda powstała w związku z wykonaniem pozwolenia wodnoprawnego, nie stanowił automatycznej przeszkody do orzeczenia przez organ o odszkodowaniu, albowiem z przepisu tego wynika, że o odszkodowaniu orzeka się również w przypadku szkód będących następstwem zdarzeń innych niż wykonywanie wskazanego wyżej pozwolenia. Odnosząc się do powyższego zarzutu, przyznać należy, iż przywołany przez skarżącą przepis istotnie przewiduje ustalanie wysokości odszkodowania w drodze niezaskarżalnej decyzji administracyjnej w dwóch wariantach, tj. w sytuacji, w której szkoda jest następstwem wydania pozwolenia wodnoprawnego oraz w sytuacji, w której szkoda nie jest takim następstwem, wskazując w zależności od tego organy właściwe do orzekania ("Na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji; decyzja jest niezaskarżalna"). Nie można jednakże tracić w tym kontekście z pola widzenia faktu, że szkoda, o której mowa w art.186 ust.3 ustawy, musi równocześnie spełniać kryteria z art.185 ust.1, tj. być szkodą, o której mowa w ustawie. Nie stanowi takiej szkody szkoda związana z regulacją rzeki, albowiem przepisy Prawa wodnego nie zawierają, w przeciwieństwie do szkód innych rodzajów, żadnych postanowień na jej temat. Stanowisko Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r., informującym skarżącą, że powinna ona na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy Prawo wodne uregulować kwestię odszkodowania, w następstwie czego RZGW stanie się upoważniony do przejęcia przedmiotowych gruntów w zarząd, nie jest dla oceny tej kwestii wiążące.

6. W sytuacji, w której dochodzona przez spółkę szkoda nie podlega zaspokojeniu w trybie i na zasadach określonych w przepisach Działu VIII ustawy Prawo wodne (właściwym trybem do jej dochodzenia jest natomiast tryb cywilny), postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, wszczęte wnioskiem spółki z dnia [...] lutego 2015 r., podlegało zatem obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zasadnie zatem organy obu instancji orzekły w sprawie na podstawie art.105 § 1 p.p.s.a.

W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu.

Z powyższych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.