Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 465/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 11 maja 2023 roku nr 36/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi S. A., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi S. A. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 maja 2023 r., nr 36/2023 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi po rozpatrzeniu zażalenia M.W. na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 21 marca 2023 r., nr 0095-00000015997/23 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 11 stycznia 2017 r., nr 0095-2016-000012642 o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 8 marca 2005 r., nr 0095-2004-000012111 o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2004 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Jak wynika z akt, 15 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek M.W. z 14 czerwca 2022 r. o wznowienie postępowań za lata 2004-2011 w sprawach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wnioskodawca podał, że nową okolicznością w sprawie jest nieprzesłuchanie przez organy w charakterze świadka R.W. z powodu braku miejsca zamieszkania, miejsca pobytu stałego i braku możliwości jego ustalenia, podczas gdy w trakcie postępowania, tj. w lutym 2016 r. R.W. zamieszkiwał wspólnie z matką W.W. Do wniosku strona załączyła; kopię protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich 16 maja 2022 r., kopię protokołu przesłuchania świadka – R.W. z 9 lutego 2016 r. oraz kopie notatki służbowej z 9 lutego 2016 r. sporządzonej na okoliczność przesłuchania dwóch świadków – W.W. i R.W. przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w W.

Postanowieniem z 21 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego wskazując, że strona nie zachowała miesięcznego terminu od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Na powyższe postanowienie M.W. złożył zażalenie, w którym podniósł, że nie uchybił terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, zarzucił, że organ w sposób niewystarczający rozpatrzył materiał dowodowy, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. Podał, że jego syn – R.W. do 2012 r. zamieszkiwał w D. i posiada wiedzę dotyczącą użytkowania i zarządzania wspólnymi gruntami w latach 2004-2011. Świadek powinien zostać ponownie wezwany i przesłuchany. Na rozprawie 16 maja 2022 r. przed Sądem Rejonowym w W. W.W. przyznała, że zamieszkuje z nią najstarszy syn R.W., a notatka służbowa została sporządzona w oparciu o twierdzenia skonfliktowanej ze skarżącym byłej żony. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 11 maja 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony, a jednym z warunków formalnych jest zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przesłanki wznowienia postępowania zostały natomiast w sposób enumeratywny uregulowane w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.

Z informacji znanych organowi z urzędu wynika, że postępowanie w sprawie, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania zostało zakończone decyzją ostateczną z 8 marca 2005 r., nr 0095-2004-000012111 o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2004, która została doręczona stronie 25 marca 2005 r. Strona nie złożyła odwołania od ww. decyzji i po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzja stała się ostateczna. Postępowanie zakończone ww. ostateczną decyzją zostało wznowione z urzędu 23 października 2015 r. W wyniku wznowienia postępowania, decyzją z 11 stycznia 2017 r., nr 0095-2016-000012642 na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. stwierdzono, że dotychczasowa decyzja z 8 marca 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja została doręczona stronie 30 stycznia 2017 r. Strona nie złożyła odwołania od powyższej decyzji i po upływie 14 dni od dnia doręczenia stała się ostateczna.

Strona we wniosku o wznowienie postępowania podała, że nową okolicznością, nieznaną w chwili wydania decyzji za lata 2004-2011, tj. 11 stycznia 2017 r. jest nieprzesłuchanie przez organ w charakterze świadka R.W. ze względu na to, że świadek nie posiadał miejsca zamieszkania, ani stałego miejsca pobytu i nie było możliwości jego ustalenia.

Przedstawione okoliczności zostały już wskazane przez M.W. w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. sam skarżący wskazał, że syn R.W. cały czas mieszka razem z W.W., a zatem strona o tej okoliczności powzięła wiedzę już w tej dacie, nie zaś jak wskazuje 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W.

Z akt sprawy wynika również, że postanowieniem z 13 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 8 marca 2005 r. z naruszeniem prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka – R.W., ponieważ podczas rozprawy przeprowadzonej 13 marca 2018 r. świadek skorzystał z prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. i odmówił składania zeznań. Decyzją z 20 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi decyzją z 29 października 2020 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy wskazując w uzasadnieniu m.in. że "okoliczność noszenia przez R.W. paliwa była znana organowi już na etapie wznowionego postępowania z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę, przesłuchani w 2016 r., a organ dokonał oceny tej okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z 11 stycznia 2017 r.

We wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu 15 czerwca 2022 r. M.W. po raz kolejny powołuje się na okoliczność nieprzesłuchania przez organ R.W., która nie stanowi nowej okoliczności w sprawie, ponieważ 21 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o odmowie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, a także 28 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego w W. z 20 kwietnia 2020 r. i 3 listopada 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 29 października 2020 r. został pisemnie poinformowany, że wzywanie R.W. w charakterze świadka jest bezzasadne i nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, a co za tym idzie, strona od tamtej pory dysponuje wiedzą, że wskazane przez nią okoliczności i dowody zaprezentowane we wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. oraz w pisemnych wyjaśnieniach sporządzonych 16 stycznia 2020 r. nie są nowe i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowych.

W ocenie organu odwoławczego załączone do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty również nie wskazują na ujawnienie żadnych nowych okoliczności, nieznanych w chwili wydania decyzji, mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że adres wykorzystany przez organ I instancji do wezwania R.W. na rozprawę 9 lutego 2016 r. (tj. [...] W., Os. S.S. 60/35,), został ustalony na podstawie zeznań świadka - S.S., przesłuchanej 5 stycznia 2016 r. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej na gruntach stanowiących działki ewidencyjne o nr 200, 954, 955, 1027/2, 1028 położonych w obrębie D., gmina [...], powiat [...], województwo [...] oraz działek ewidencyjnych o numerach 207, 208/1, 208/2 położonych w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] w latach 2004-2012, w związku ze wznowionym z urzędu postępowaniem w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności przyznawanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004-2012, M.W. był obecny. Organ wezwał również R.W. oraz W.W. na przesłuchanie w charakterze świadka. R.W. nie stawił się, a koperta zwierająca wezwanie została zwrócona z adnotacją nie podjęto w terminie. W.W. stawiła się jednak korzystając z przysługującego jej prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. odmówiła składania zeznań.

Strona wskazuje, że datą, od której powinien być liczony termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. jest 16 maja 2022 r., czyli dzień rozprawy przeprowadzonej w Sądzie Rejonowym w W., podczas której żona – W.W. zeznała, że jej najstarszy syn R.W. mieszka razem z nią. Zdaniem organu odwoławczego strona posiadała wiedzę o powyższej okoliczności 27 listopada 2019 r. tj. od dnia sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania. Za początek terminu uznaje datę faktycznego dowiedzenia się o okoliczności, a nie fakt jej ujawnienia, tj. w dniu przeprowadzenia rozprawy przed Sądem Rejonowym w W.

Wobec powyższego strona wnosząc podanie o wznowienie postępowania 15 czerwca 2022 r. uchybiła terminowi z art. 148 § 1 k.p.a., a zatem słusznie organ I instancji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności, na które powołuje się strona były jej znane już w okresie wcześniejszym.

Organ odwoławczy nadmienił również, że 30 grudnia 2020 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 8 marca 2005 r. Do wniosku strona załączyła m.in. oświadczenia K.J. i R.K. z 30 listopada 2020 r. wskazując, że są to nowe dokumenty nieznane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, wskazujące na okoliczności istotne dla płatności przyznanych w latach 2004-2011. Wyrokiem z 28 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 571/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 30 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego wskazując, że strona błędnie interpretuje treść art. 148 § 1 k.p.a., zakładając, że taką okolicznością będzie dzień, w którym K.J. i R.K. na piśmie wypowiedzieli się co do danych okoliczności, tj. że K.J. w latach 2004-2012 wykonywał prace polowe na działkach M.W. oraz że R.K., zeznając co do roku 2012 i lat wcześniejszych, mówiła o latach 2004-2012. Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego Zdaniem sądu wszystkie przedstawiane przez skarżącego okoliczności, powoływane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w złożonych oświadczeniach K.J. i R.K., zmierzały właśnie do przedstawienia odmiennej oceny dowodów, które organy obszernie i wyczerpująco zebrały w trakcie wznowionego postępowania, zakończonego w 2017 r. wydaniem decyzji o uznaniu decyzji przyznającej płatności za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący konsekwentnie bowiem kwestionuje ustalenia organów, że to nie on użytkował rolniczo grunty, do których otrzymał płatności, powołując się przy tym wciąż na te same okoliczności (w tym tych samych świadków i te same argumenty). Tym samym nie ulega wątpliwości, że o okolicznościach, o których mowa w oświadczeniach z 30 listopada 2020 r., skarżący wiedział już wcześniej, najpóźniej od daty rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 28 października 2019 r.

Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 181/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M.W. od powyższego wyroku. W związku z powyższym z uwagi na tożsamość sprawy, tj. wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego tej samej decyzji złożonego przez stronę z powołaniem takie same przyczyny i uzasadnienie, na podstawie art. 153 p.p.s.a., przedstawiona ocena prawna wiąże organy i sądy administracyjne także w niniejszej sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, zamiast jej uchylenie,

- art. 145 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek do wznowienia postępowania,

- art. 148 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżący nie uchybił terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania.

W oparciu o postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że jego była żona – W.W. zataiła okoliczność, że posiada wiedzę gdzie mieszka syn – R.W. i z tego powodu nie został przesłuchany w trakcie prowadzonego postępowania. W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w W. 16 maja 2022 r. W.W. potwierdziła, że syn mieszkał z nią cały czas i jest to, w ocenie skarżącego nowa okoliczność stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał także, że skarżący składał już wielokrotnie wnioski o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 11 stycznia 2017 r.

Pismem z 15 listopada 2023 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podtrzymał stanowisko skarżącego, że dochował on terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, a organ – stwierdzając niedochowanie tego terminu – naruszył przepisy postępowania ujęte w k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 11 maja 2023 r., jak i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 21 marca 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r., stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 8 marca 2005 r. przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2004 r., wydane zostały z naruszeniem prawa.

Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a albo art. 145b k.p.a. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Pierwszy etap ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast, gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie wniosku jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.

W ocenie sądu w kontrolowanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że wniosek z 15 czerwca 2022 r. o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.

W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie skarżącego nową okolicznością w sprawie jest nieprzesłuchanie przez organy w charakterze świadka jego syna R.W. z powodu braku możliwości ustalenia jego miejsca zamieszkania, podczas gdy w trakcie postępowania, tj. w lutym 2016 r., R.W. zamieszkiwał wspólnie z matką W.W. Do wniosku strona załączyła kopię protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 maja 2022 r., kopię protokołu przesłuchania świadka – R.W. z 9 lutego 2016 r. (z adnotacją, że świadek nie stawił się) oraz kopię notatki służbowej z 9 lutego 2016 r. sporządzonej przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w W. na okoliczność przesłuchania dwóch świadków – W.W. i R.W. (który nie stawił się mimo prawidłowego powiadomienia). W ocenie skarżącego treść protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 maja 2022 r., z którego wynika, że W.W. potwierdziła, że jej syn R.W. mieszka razem z nią, oznacza, że znany był jednak adres zamieszkania R.W. i powinien on zostać przesłuchany przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r. w celu ustalenia, że to skarżący użytkował rolniczo wskazane we wniosku o dopłaty grunty w latach 2004-2011. W związku z tym decyzja z 11 stycznia 2017 r. powinna zostać, po wznowieniu postępowania, uchylona.

Jak to zostało wskazane powyżej przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania organ jest zobowiązany do zbadania terminowości wniesienia podania. Tylko bowiem prawidłowo wniesione podanie może być przedmiotem rozpoznania przez organ. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania terminem tym jest miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że termin ten liczony jest od dnia uzyskania przez stronę informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1135/20 LEX nr 3082219, wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1670/20 LEX nr 3243765). Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. adresie zamieszkania R.W. i możliwości jego przesłuchania w celu dokonania dodatkowych ustaleń dotyczących prac polowych prowadzonych na gruntach skarżącego, tj. czy informacje te uzyskał z protokołu rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r., czy też posiadał je wcześniej.

Zdaniem sądu nie ulega wątpliwości, że miesięczny termin, o którym wyżej mowa, nie może być w niniejszej sprawie liczony, jak tego domaga się skarżący, od dnia rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W., czyli od 16 maja 2022 r., kiedy to jak twierdzi strona dowiedziała się o nowej okoliczności w sprawie, nieznanej organowi 11 stycznia 2017 r., a mianowicie o tym, że R.W. mieszkał w 2016 r. z W.W., więc powinien zostać przesłuchany w charakterze świadka przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r. Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że okoliczności zawarte w protokole z rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r. były już skarżącemu znane znacznie wcześniej i podnoszone w trakcie uprzednich postępowań wszczynanych na żądania skarżącego w celu wzruszenia ostatecznej decyzji z 11 stycznia 2017 r. Organ obszernie przedstawił w zaskarżonym postanowieniu, kiedy i w jakich okolicznościach skarżący powoływał się na konieczność (jego zdaniem) przesłuchania R.W., a także okoliczność dotyczącą miejsca zamieszkania R.W.

Organy wykazały, że przedstawione okoliczności zostały już wskazane przez stronę w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r., sam skarżący wskazał, że jego syn R.W. cały czas mieszka z matką W.W., a zatem strona o tej okoliczności posiadała wiedzę już na pewno w tej dacie, nie zaś jak wskazuje 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W.

Z akt sprawy wynika również, że postanowieniem z 13 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 8 marca 2005 r. z naruszeniem prawa. Wydanym w tej sprawie postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R.W., ponieważ podczas rozprawy przeprowadzonej 13 marca 2018 r. świadek skorzystał z prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. i odmówił składania zeznań. Decyzją z 20 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, decyzją z 29 października 2020 r., utrzymał powyższą decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu m.in., że okoliczność noszenia przez R.W. paliwa dla skarżącego była znana organowi już na etapie wznowionego z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę, przesłuchani w 2016 r., a organ dokonał oceny tej okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z 11 stycznia 2017 r.

We wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu 15 czerwca 2022 r., M.W. po raz kolejny powołał się na okoliczność nieprzesłuchania przez organ R.W., która nie stanowi nowej okoliczności w sprawie.

W ocenie sądu organy prawidłowo przyjęły, że treść protokołu z rozprawy przed sądem rejonowym z 16 maja 2022 r., który skarżący dołączył do wniosku o wznowienie postępowania z 15 czerwca 2022 r., pokrywa się z wcześniejszymi ustaleniami, dokonanymi w postępowaniach wszczynanych na wnioski skarżącego w celu wzruszenia decyzji z 11 stycznia 2017 r. Sprowadzały się one do kolejnych prób udowodnienia tezy, że w latach 2004-2011 to skarżący użytkował rolniczo grunty zgłoszone do płatności i nie było podstaw do przyjęcia, że pierwotne decyzje przyznające mu dopłaty za te lata wydane zostały z naruszeniem prawa.

W okolicznościach rozstrzyganej sprawy nie ulega wątpliwości, że o okolicznościach, o których mowa protokole z rozprawy przed Sądem Rejonowym w W. z 16 maja 2022 r., skarżący wiedział ponad dwa lata wcześniej, co wprost wynika z chronologicznie przytoczonych powyżej faktów.

Na marginesie należy również zauważyć, że z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 145 § 1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne). W ocenie sądu zaś wszystkie przedstawiane przez skarżącego okoliczności, powoływane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak konieczność przesłuchania R.W., zmierzały właśnie do przedstawienia odmiennej oceny dowodów, które organy obszernie i wyczerpująco zebrały w trakcie wznowionego postępowania, zakończonego w 2017 r. wydaniem decyzji o uznaniu decyzji przyznającej płatności za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący konsekwentnie bowiem kwestionuje ustalenia organów, że to nie on użytkował rolniczo grunty, do których otrzymał płatności, powołując się przy tym wciąż na te same okoliczności (w tym, tych samych świadków i te same argumenty).

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (zob. wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 735/17). Ponieważ organ bada spełnienie tej przesłanki z urzędu, stwierdzenie, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, ponieważ musi skutkować odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby więc rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (zob. wyrok NSA z 25 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2813/16 LEX nr 2582224).

Skoro za początek terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. uznaje się datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej potwierdzenia na piśmie, zaś skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 15 czerwca 2022 r., choć o okolicznościach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia postępowania wiedział znacznie wcześniej (przedstawione zostały one bowiem już w piśmie skarżącego do organu I instancji z 16 stycznia 2020 r.), to prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2631).

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

d.cz.