Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 379/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 51  ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi D. W. i J. W. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących D. W. i J. W. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim z dnia [...], nr [...], nakazującą D. i J. W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez zamurowanie pustakami szklanymi wszystkich otworów okiennych znajdujących się na elewacji południowej budynku mieszkalnego w O. przy ul. [...], w terminie do 30 czerwca 2010 r., w celu doprowadzenia elewacji tego budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno – budowlanymi.

Wydanie zaskarżonego aktu poprzedziło postępowanie w sprawie legalności wykonania otworów okiennych, w którym decyzją z dnia [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim, działając na podstawie art. 66 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 K.p.a., nałożył na D. i J. W. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez zamurowanie pustakami szklanymi wszystkich otworów okiennych znajdujących się na elewacji południowej budynku mieszkalnego w O., ulica [...], w terminie do 30 czerwca 2009 r. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...].

Na skutek skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. i D. W., wyrokiem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Op 251/09, Sąd uchylił decyzję organu I i II instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że postępowanie wyjaśniające w sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że strony pozbawione zostały w postępowaniu administracyjnym uprawnienia wynikającego z art. 79 K.p.a., będącego konsekwencją realizacji określonej w art. 10 §1 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a dotyczącego wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka w osobie J. J., który to dowód został dopuszczony przez organ pierwszej instancji. Sąd wskazał, że naruszenie przez organ pierwszej instancji tego obowiązku spowodowało w konsekwencji także niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a więc obrazę przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., której to wadliwości nie może sanować zapoznanie się strony z zebranym materiałem dowodowym. Ponadto organ drugiej instancji nie dostrzegając wad postępowania pierwszoinstancyjnego sam dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie wskazań co do dalszego postępowania Sąd zaakcentował konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego przy zapewnieniu stronom czynnego udziału w podejmowanych czynnościach i realizacji zasady wynikającej z art. 9 K.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 104 K.p.a., nakazał D. i J. W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez zamurowanie pustakami szklanymi wszystkich otworów okiennych znajdujących się na elewacji południowej budynku mieszkalnego w O. przy ul. [...], w terminie do 30 czerwca 2010 r., w celu doprowadzenia elewacji południowej tego budynku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w ponownym postępowaniu przeprowadzono w dniu 2 lutego 2010 r. oględziny z udziałem świadka J. J. oraz stron J. W. i J. D., przy czym strony wcześniej zostały powiadomione o terminie przeprowadzenia tej czynności. W trakcie oględzin ustalono, że w ścianie południowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego w odległości 1,50 m od granicy z posesją J. D. znajdują się otwory okienne. Na podstawie przedłożonego projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 28 marca 1992r. ustalono z kolei, że przewidywał on wypełnienie wszystkich otworów w ścianie południowej materiałem oznaczonym jako Lx, który wg wyjaśnień obecnego podczas oględzin J. J. - autora projektu, winny stanowić luksfery. Organ wskazał, że obecny podczas oględzin J. W., nie wnosząc uwag i zastrzeżeń do wyjaśnień świadka oświadczył, że otwory wypełnione zostały oknami na podstawie pisemnej zgody ówczesnego właściciela sąsiedniej posesji – F. D., która to zgoda dołączona została do projektu. Uwzględniając dokonane ustalenia organ stwierdził, że przewidziane w projekcie budowlanym otwory wypełnione luksferami traktowane są jako ściany pełne, a nie ściany z otworami okiennymi. Tym samym zastępując projektowane luksfery na okna, inwestor faktycznie doprowadził do "wykonania" otworów okiennych, co spowodowało zmianę parametrów użytkowych budynku oraz odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wskazując, że zgoda sąsiada w tym zakresie nie może zastępować zezwolenia organu na wykonanie określonych robót, organ w odniesieniu do wymogów technicznych stawianych przez przepisy prawa powołał przepis § 12 ust. 1 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz § 12 ust. 1 aktualnego rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołując z kolei art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przyjął, iż stanowi on podstawę wydania decyzji w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że użytkowany budynek nie odpowiada wymaganiom technicznym określonym w powszechnie obowiązujących przepisach prawa budowlanego. Uzasadniając zastosowanie tego przepisu wskazał, że sporne okna, stanowiące odstępstwo od projektu, powstały w trakcie budowy realizowanej na podstawie pozwolenia na budowę. Inwestor dopełnił przy tym obowiązku zgłoszenia rozpoczęcia budowy w marcu 1992 r. i jej zakończenia w sierpniu 1993 r. O ile jednak obiekt został oddany do użytkowania, to "jego obecny stan nie został zaakceptowany w pozwoleniu na budowę." Bliskość ściany z otworami okiennymi w stosunku do granicy działki budowlanej powoduje naruszenie obowiązujących norm prawnych, co uzasadnia nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Odnosząc się do kwestii związanych z geometrią dachu spornego budynku oraz sposobu odprowadzania wód deszczowych, jako zarzutów zgłoszonych przez J. D., organ uznał, że wprowadzone rozwiązania są zgodne z projektem budowlanym i nie naruszają zapisów planu zagospodarowania przestrzennego.

W odwołaniu od decyzji J. i D. W. podnieśli, że od początku realizacji prac budowlanych - na podstawie pozwolenia budowlanego - posiadali zgodę sąsiada na wykonanie okien w ścianie graniczącej z jego nieruchomością, a J. J. nadzorował budowę i nie miał do niej zastrzeżeń. Ponadto stwierdzili, że wydana decyzja jest dla nich krzywdząca i zarzucili organowi, że jej wydanie po wielu latach użytkowania obiektu stanowi nadużycie prawa.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odnosząc się do ustalonego przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego stwierdził, że dokonanie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego może być przedmiotem postępowania w trybie art. 50 – 51 Prawa budowlanego jednakże w przypadku, gdy inwestor zgłosi zakończenie robót, a właściwy organ nie wniesie wobec nich sprzeciwu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zalegalizowanie stanu niezgodnego z przepisami techniczno – budowlanymi następuje w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Wykonanie obiektu budowlanego z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego, stanowiącym również naruszenie warunków technicznych, należy bowiem zakwalifikować jako nieodpowiedni stan techniczny obiektu, stanowiący przesłankę do podjęcia decyzji na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. W odniesieniu do budynku będącego przedmiotem postępowania, organ odwoławczy uznał, że został on wykonany z naruszeniem obowiązującego w chwili oddania go do użytkowania § 12 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, z uwagi na niezachowanie odległości od granicy działki. Wskazując, że podobne regulacje w tym zakresie obecnie zawiera § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ stwierdził, że wypełnienie wykonanych otworów okiennych pustakami szklanymi doprowadzi obiekt do stanu zgodnego z prawem. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania podtrzymał stanowisko, że zgoda właściciela sąsiedniej nieruchomości nie zwalnia inwestora od uzyskania zgody właściwego organu na dokonanie odstępstwa w zakresie warunków technicznych, której to zgody inwestorzy w niniejszej sprawie nie uzyskali. Zaznaczył ponadto, że Sąd orzekając w sprawie nie zakwestionował dokonanej oceny stanu faktycznego, jak również podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. W ponownym postępowaniu, czynności wyjaśniające dokonane zgodnie ze wskazaniami Sądu potwierdziły natomiast wcześniejsze ustalenia, wobec czego nie ma podstaw do zmiany stanowiska odnośnie zgodności z prawem wykonanych otworów okiennych.

Zaskarżając powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, J. i D. W. wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania, bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podnieśli, że uchylając wcześniejsze decyzje wydane w sprawie, Sąd nie dokonał oceny prawno – materialnej. Ustosunkowując się do okoliczności faktycznych skarżący wskazali, że projekt budowlany spornego budynku sporządzony został przez J. J., który jednocześnie był kierownikiem budowy i wraz z Kierownikiem Wydziału Budownictwa w O. odebrał budowę. Do użytkowania obiekt został oddany bez zastrzeżeń oraz usterek i dlatego, jak wyjaśnili, przez prawie 20 lat sądzili, że wykonując w chwili projektowania i budowy wskazane zalecenia nie naruszyli prawa budowlanego. Jako niezrozumiałe dla nich określili dostrzeżenie usterek i naruszenia prawa budowlanego po kilkunastu latach. Zwrócili przy tym uwagę na okoliczność ewentualnego przedawnienia roszczeń związanych ze stwierdzonymi przez organy naruszeniami.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do podniesionych w skardze kwestii stwierdził, że przepisy Prawa budowlanego nie przewidują przedawnienia robót budowlanych wykonanych niezgodnie z prawem. Wobec tego, że stan faktyczny ustalony w poprzednim postępowaniu nie uległ zmianie, brak było podstaw do zmiany oceny prawnej stwierdzonego stanu faktycznego zwłaszcza, że nie została ona zakwestionowana przez Sąd uprzednio rozpoznający sprawę.

Podczas rozprawy, która odbyła się przed tut. Sądem w dnia 30 września 2010r., skarżący oświadczyli, że posiadają dokument zgody sąsiada, wydane pozwolenie na budowę nie zostało zmienione w drodze stosownej decyzji administracyjnej, a część obiektu budowlanego, którego dotyczy postępowanie stanowi klatkę schodową, która była przewidziana w projekcie budowlanym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Jednocześnie też, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie odpowiadają przepisom prawa i podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Na wstępie rozważań w zakresie dokonanej oceny podkreślić należy, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczyło legalności wykonania otworów okiennych w budynku mieszkalnym. W toku administracyjnego postępowania wyjaśniającego ustalono, że ściana, w której wykonano otwory okienne znajduje się w odległości 1,5 m od granicy sąsiedniej nieruchomości, a sporne okna wykonano w trakcie realizacji inwestycji polegającej na dobudowie budynku mieszkalnego, prowadzonej na podstawie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę z dnia 28 marca 1992 r., który to projekt w miejscu wykonanych spornych okien przewidywał wypełnienie otworów luksferami. Realizacja inwestycji objętej pozwoleniem na budowę zakończona został w 1993 r., przy czym właściwy organ nie wniósł sprzeciwu do dokonanego przez inwestora zgłoszenia zakończonych robót.

Mając na uwadze ustalenia stanu faktycznego jako bezsporny uznać zatem należało fakt, co zresztą przyjęte zostało przez organy, że wykonanie otworów okiennych stanowiących przedmiot niniejszej sprawy nastąpiło na etapie budowy budynku mieszkalnego w wyniku odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zauważyć przyjdzie, iż sam skarżący podczas rozprawy przyznał, że nie uzyskał odrębnej decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.

W świetle ujawnionej okoliczności uznając, że wykonanie spornych okien doprowadziło do wykonania budynku mieszkalnego z naruszeniem, obowiązującego w chwili oddania budynku do użytkowania, § 12 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), zaskarżoną decyzją nakazano skarżącym usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (w budynku stanowiącym ich własność), poprzez zamurowanie otworów okiennych pustakami szklanymi. Decyzja wydana została na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).

Odnosząc się do materialnej podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, że wydając decyzję w trybie art. 66 Prawa budowlanego organy nieprawidłowo ustaliły strony postępowania. Wskazany przepis stanowi bowiem podstawę podejmowania decyzji w celu zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis art. 61 Prawa budowlanego, nakładając z kolei określone w nim obowiązki, podobnie jak pozostałe przepisy rozdziału 6 Prawa budowlanego, w tym także art. 66, adresowany jest wyłącznie do właścicieli bądź zarządców obiektu budowlanego. Stosownie do tego skoro nakaz wydany na podstawie art. 66 Prawa budowlanego dotyczy obowiązków podmiotów określonych w art. 61 tej ustawy, do nich wyłącznie może być skierowany. Przymiotu strony postępowania w trybie art. 66 Prawa budowlanego nie posiadają natomiast właściciele nieruchomości sąsiednich. Z uwagi na to, wskazać należy, że nieprawidłowo wydając nakaz na podstawie art. 66 Prawa budowlanego za stronę postępowania w niniejszej sprawie organy uznały J. D. - właścicielkę nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżących.

Jakkolwiek jednak wskazana nieprawidłowość stanowi istotną wadliwość postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie art. 66, nie miała ona istotnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim stwierdzić należy, że w zaistniałym stanie faktycznym organy nieprawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie tryb z art. 66 Prawa budowlanego i podjęły rozstrzygnięcie w oparciu o art. 66 ust.1 pkt 3 tej ustawy.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji przepisem art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Wskazana regulacja, zobowiązuje zatem organy nadzoru budowlanego do działania jeżeli obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Uwzględniając utrwalone w orzecznictwie sądowym stanowisko, zaakcentować jednak należy, że pojęcia "nieodpowiedniego stanu technicznego" nie można utożsamiać z pojęciem "stanu niezgodnego z przepisami techniczno – budowlanymi". Przepis art. 66 Prawa budowlanego ma bowiem na celu utrzymanie substancji budowlanej w należytym stanie odpowiadającym jej funkcjom (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1721/07, LEX nr 537701). Za należyty stan techniczny należy uznać stan zapewniający sprawność techniczną obiektu jako całości oraz sprawność techniczną elementów instalacji obiektu i urządzeń, odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno – budowlanym, które dotyczą m.in. warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej, instalacji gazowej, instalacji centralnego ogrzewania, instalacji elektrycznej, instalacji i urządzeń wentylacyjnych, przepisy dotyczące kanałów i przewodów spalinowych oraz dymnych, jak też przepisy szczególne dotyczące użytkowania obiektów budowlanych przy zapewnieniu zasad bezpieczeństwa pożarowego. Nie sposób przy tym przyjmować, że hipoteza art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego obejmuje sytuacje, kiedy obiekt budowlany nie spełnia warunków techniczno – budowlanych, jakim powinny odpowiadać budynki także pod względem ich usytuowania. Nieodpowiedni stan techniczny budynku, o jakim mowa w tym przepisie, dotyczy wszak nie jego usytuowania czy parametrów technicznych, ale stanu technicznego w sensie ścisłym. Dlatego, normowana w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane sankcja jaką organy nadzoru budowlanego mogą nakładać na właścicieli i zarządców budynków, związana jest ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w zakresie utrzymania budynków pod względem ich zużycia tak w normalnym procesie eksploatacji jak i związanego z sytuacjami nadzwyczajnym, takimi jak uszkodzenia budynków na skutek działania przyrody (burze, powodzie) czy innych nagłych zdarzeń (pożar, osunięcie się ziemi itp.). Oznacza to, że przepis art. 66 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego dotyczy takich stanów faktycznych, kiedy to obiekt budowlany ze względu na jego niewłaściwe użytkowanie został doprowadzony do takiego stanu, iż znalazł się w nieodpowiednim stanie technicznym, który wymaga wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego nakazu usuwającego stwierdzone nieprawidłowości. W przepisie tym chodzi o skutki wynikające z użytkowania obiektu. Nie służy on natomiast usuwaniu nieprawidłowości powstałych w toku realizacji inwestycji budowlanej, na skutek odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Za taką wykładnią przemawia nie tylko samo brzmienie przepisu art. 66 ust 1 pkt 3, z którego trudno wywieść, iż odnosi się on do norm techniczno-budowlanych obowiązujących przy projektowaniu i budowaniu obiektów budowlanych, ale także jego zamieszczenie w rozdziale 6 ustawy zatytułowanym "utrzymanie obiektów budowlanych". Ponadto, wskazane rozumienie powołanej regulacji znajduje swoje umocowanie także w przepisach art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Na skutek nowelizacji art. 5 Prawa budowlanego, ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), ustawodawca dokonał bowiem wyraźnego rozróżnienia w zakresie warunków wymaganych do spełnienia na etapie projektowania i budowy obiektu budowlanego (ust. 1) oraz warunków jego użytkowania (ust. 2). Co istotne, w odniesieniu do projektowania i budowy przewidział przy tym konieczność respektowania przepisów techniczno – budowlanych w zakresie odpowiedniego sytuowania budynku na działce budowlanej (art. 5 ust. 1 pkt 8), podczas gdy nakazu takiego nie ustanowił na etapie użytkowania budynku. Wyłączenie takie wydaje się być uzasadnione tym, że jedynie na etapie projektowania i budowy może dojść do takiego naruszenia, a nie w wyniku użytkowania. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że powołane w zaskarżonej decyzji - przez organ orzekający - orzeczenie Sądu Najwyższego dnia 3 października 2003 r., sygn. akt III RN 101/02, uzasadniające w ocenie organu zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, dotyczyło stanu prawnego sprzed powołanej nowelizacji. Dlatego też, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, wyrażone w nim stanowisko nie mogło stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić przyjdzie, że będące przedmiotem postępowania administracyjnego wykonanie otworów okiennych niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, nie mogło podlegać hipotezie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Tym samym niedopuszczalne było nałożenie w tym trybie na właścicieli spornego obiektu budowlanego obowiązku, w celu dostosowania warunków technicznych budynku do obowiązującego w chwili oddania obiektu do użytkowania, przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), regulującego usytuowanie budynku na działce. Zastosowanie wskazanego przepisu byłoby możliwe jedynie w przypadku ustalenia, że wskutek użytkowania obiektu budowlanego został on doprowadzony do takiego stanu, który nie odpowiada warunkom technicznym budynku. Jak jednak wynika z ustalonych okoliczności faktycznych sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Mając na uwadze stan faktyczny wskazać należy, że uregulowania dotyczące kwestii doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym skutków istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, innych warunków pozwolenia na budowę, czy też warunków określonych w przepisach, zawiera art. 51 Prawa budowlanego. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w sposób bezpośredni stanowi o nałożeniu przez organ określonych w nim obowiązków, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W myśl art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, znajduje on przy tym zastosowanie również w stosunku do robót budowlanych wykonanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, tj. istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Stosownie do wskazanych regulacji, stwierdzając odstąpienie od warunków i ustaleń projektu budowlanego, bądź przepisów prawa organ winien jednak ustalić czy zaistniałe odstępstwo było istotne. Dokonanie ustaleń w tym zakresie jest wszak konieczne do dokonania oceny legalności robót na podstawie art. 51 Praw budowlanego i w związku z tym mieści się w zakresie obowiązków organu wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegających na dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i dokonania na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny w zakresie zaistnienia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie organy, stosując się do wskazań Sądu wynikających z wydanego w sprawie wyroku z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Op 251/09, przeprowadziły postępowanie dowodowe przy udziale stron postępowania. Niemniej jednak nie ustaliły, czy stwierdzone w toku postępowania wyjaśniającego wykonanie robót budowlanych w sposób odbiegający do warunków zatwierdzonego projektu budowlanego, jak również w sposób odbiegający od warunków określonych w § 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., miało znamiona istotnego odstąpienia. W ocenie Sądu brak ustaleń we wskazanym zakresie, jak również brak stosownej oceny w tej kwestii, z uwagi na ich istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, stanowiły naruszenie powołanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego.

Zauważyć należy, że wprawdzie wskazania takie nie wynikały z wcześniejszego wyroku, jednakże jak już wcześniej zasygnalizowano, w niniejszej sprawie dotyczącej legalności robót budowlanych organy nieprawidłowo rozpoznały sprawę w trybie art. 66 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu, winny prowadzić postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego, w którym rozpoznanie sprawy legalności robót wykonanych niezgodnie z projektem budowlanym wymaga ustalenia charakteru naruszenia. Dla takiej oceny bez znaczenia pozostaje to, że w poprzednim wyroku Sąd nie zakwestionował prawidłowości wydania w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dostrzec wszak należy, iż stwierdziwszy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego Sąd zaniechał oceny w zakresie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego. Dokonanie oceny w tym zakresie jest możliwe jedynie wtedy, gdy stan faktyczny sprawy w zakresie okoliczności mających znaczenie dla ustalenia właściwej podstawy prawnej, został ustalony, na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Uznając zatem, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego Sąd w wyroku z dnia 15 października

2009 r. nie dokonał oceny, co do właściwego trybu rozpoznania sprawy. Brak stanowiska Sądu w tym zakresie, w poprzednim wyroku nie oznaczał jednak, że Sąd uznał za właściwe wydanie w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Kwestia ta nie podlegała bowiem w poprzednim wyroku ocenie Sądu. Skoro jednak w ponownym postępowaniu wyjaśniającym przed organami administracji publicznej jednoznacznie ustalono, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, że sporne okna wykonane zostały na skutek odstępstwa od projektu budowlanego, Sąd w niniejszej sprawie w zakresie kontroli legalności dokonał oceny w odniesieniu do wskazanej kwestii uznając, że organy winny prowadzić postępowanie w sprawie legalności spornych okien na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. W przypadku natomiast ustalenia, że stwierdzone odstępstwo od projektu budowlanego, jak i przepisów prawa, jest istotne winny podjąć rozstrzygniecie mając na uwadze regulacje art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 Prawa budowlanego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego nie ma znaczenia kwestia zgłoszenia zakończenia robót budowlanych i oddanie obiektu budowlanego do użytkowania, wobec braku sprzeciwu właściwego organu. W szczególności, nie można zgodzić się z oceną organów, że okoliczność ta wyłącza zastosowanie wskazanego trybu. W ocenie składu orzekającego zgodzić się należy z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, w myśl którego przyjęcie bez sprzeciwu przez organ architektoniczno-budowlany zawiadomienia o zakończeniu budowy w trybie art. 54 Prawa budowlanego nie legalizuje dokonanych istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Tym samym zgłoszenie budynku mieszkalnego do użytkowania i brak sprzeciwu właściwego organu administracji publicznej nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu przez organy nadzoru budowlanego postępowania w sprawie zgodności inwestycji z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 432/08, LEX nr 529830; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1078/08, LEX nr 555716; wyrok NSA z dnia 13 maja 2003r. IV SA 2176/01 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku ustalenia w toku postępowania, że zaistniałe odstępstwa są istotne, nie wyłącza taka okoliczność nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązku stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Stanowisko organu architektoniczno – budowlanego, niezależnie od tego czy jest słuszne, czy też nieprawidłowe, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego.

Reasumując, podkreślić jeszcze raz należy, że w niniejszej sprawie, dotyczącej legalności wykonania otworów okiennych w budynku mieszkalnym, organy nadzoru budowlanego winny były przeprowadzić postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wyrażona na gruncie art. 66 i art. 51 Prawa budowlanego ocena Sądu, wywiedziona została w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 427/08, LEX nr 555778; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1424/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2010, sygn. akt II SA/Kr 100/10, wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1196/09 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do tej oceny, uznając, iż organy nieprawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, jak również, na potrzeby rozpoznania sprawy w trybie art. 51 Prawa budowlanego, nie dokonały ustaleń w zakresie tego, czy stwierdzone odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego było istotne, czy też nie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. i c oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono o uchyleniu decyzji. Orzeczenie o niewykonywaniu z pkt 2 sentencji wyroku wynika z art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do konieczności rozstrzygnięcia o legalności wykonania spornych okien we właściwym trybie.