Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1617/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 30 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 939/09 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej WSA) wyrokiem

z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 939/09, uwzględnił skargę W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie

(zwanego dalej SKO) z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...] z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] o sprzedaży D. B. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w Warszawie wraz z urządzeniami służącymi do wspólnego użytku oraz prawem użytkowania wieczystego 0,002 części działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]; jednocześnie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącej kwotę 460 zł tytułem kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. po rozpatrzeniu wniosku W. G. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...] z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] orzekającej o sprzedaży D. B. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ulicy [...] w Warszawie wraz z urządzeniami służącymi do wspólnego użytku oraz z prawem użytkowania wieczystego 0,002 części działki nr [...] w obrębie [...]. Organ w uzasadnieniu podał, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...] odmówiono dawnemu właścicielowi T. Ś. przyznania prawa własności czasowej do gruntu warszawskiego położonego przy ulicy [...] oraz stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1952 r. Decyzją z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy Warszawa-[...] orzekł o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 8 i aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1978 r. D. B. nabyła od Skarbu Państwa prawo własności tego lokalu wraz z udziałem do części wspólnej budynku oraz udziałem w prawie użytkowania wieczystego działki. Kolejną umową notarialną nieruchomość nabył P. T. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1952 r. w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej sprzedaży lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] w budynku przy ulicy [...] oraz udziałów w częściach wspólnych budynku i w użytkowaniu wieczystym gruntu została wydana z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części stwierdził jej nieważność. Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 1997 r. uchylił orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1952 r. i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W wyniku tego Burmistrz Gminy Warszawa-[...] decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] ustanowił na rzecz W. G., następcy prawnego dawnego właściciela, użytkowanie wieczyste do udziału wynoszącego 0,295 części gruntu o powierzchni 435 m2 oznaczonego jako działka nr [...] oraz do analogicznej części budynku, w którym sprzedanych zostało 10 spośród 17 lokali mieszkalnych. W dniu [...] lipca 2006 r. W. G. złożyła wniosek o stwierdzenie, że decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...] z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] orzekająca o sprzedaży D. B. lokalu nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. SKO decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji, po czym decyzją z dnia [...] października 2007 r. utrzymało w mocy poprzednie rozstrzygnięcie. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. I SA/Wa 2005/07, WSA uchylił obie decyzje SKO z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku W. G. SKO decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...] z dnia [...] lutego 1978 r. Rozpoznając tę sprawę ponownie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2009 r. uznając, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 158 § 2 k.p.a. przemawiająca za odmową stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. Organ naprowadził, że stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1952 r. ze skutkiem ex tunc nie objęło części budynku m. in. dotyczącej sprzedanego lokalu nr [...]. Właścicielem tegoż lokalu w dniu sprzedaży był Skarb Państwa, który był władny rozporządzać przedmiotowym lokalem.

W skardze W. G. domagając się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] lutego 2009 r. sformułowała zarzuty naruszenia zasad ogólnych k.p.a. a także art. 156 § 1 pkt 2, art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a. oraz przepisów prawa lokalowego i Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA skargę uwzględnił stwierdzając, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., gdyż strony postępowania nie zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Strony zostały zatem pozbawione możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zaniedbań tych dopuszczono się wbrew wskazaniom określonym w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), jakie zawarto w wyroku WSA

w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 2005/07. Nadto w decyzjach brak jest analizy czy w sprawie nie zachodziły pozytywne przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., a kwestia ta została również wskazana w wyroku z dnia 20 marca 2008 r. Ponieważ z uzasadnienia decyzji nie wynika aby organ rozważał wszystkie okoliczności sprawy w kontekście wad decyzji o sprzedaży lokalu określonych w tym przepisie, dlatego naruszenia te uzasadniają uchylenie decyzji SKO obu instancji. Natomiast WSA nie podzielił zarzutu dotyczącego oceny prawnej sformułowanej w poprzednim wyroku, bowiem ocena taka nie została wyrażona. Cytując fragment uzasadnienia skonstatował, że rozważaniom tym nie można przypisać oceny prawnej. Jednocześnie WSA zaaprobował stanowisko SKO dotyczące przepisu art. 158 § 2 k.p.a. Stwierdzenie bowiem, że decyzja o odmowie przyznania własności czasowej została wydana z naruszeniem prawa nie oznacza zniesienia jej skutków. Skarb Państwa pozostawał właścicielem gruntu i przedmiotowego lokalu do czasu jego sprzedaży. Także za niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż wynika to ze skutków decyzji o stwierdzeniu nieważności oraz skutków decyzji stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji dekretowej z dnia [...] sierpnia 1952 r. w odniesieniu do przedmiotowego lokalu nie oznaczało, że sprzedaż lokalu stanowiła rozporządzenie cudzą rzeczą oraz, że decyzja z dnia [...] lutego 1978 r. z tego powodu rażąco narusza prawo. WSA nie podzielił przy tym poglądu wyrażonego w wyroku tegoż Sądu z dnia 23 lipca 2008 r. I SA/Wa 361/08, w którym zostały pominięte różnice między skutkami prawnymi decyzji o stwierdzeniu nieważności i decyzji orzekającej jej wydanie z naruszeniem prawa. Wskazano natomiast i zacytowano fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. I OSK 177/07, w którym zaprezentowano inny pogląd.

W skardze kasacyjnej W. G. reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższy wyrok w całości; faktycznie zaskarżono uzasadnienie wyroku, a nie samo rozstrzygnięcie, bowiem w jego uzasadnieniu zamieszczono błędne wytyczne dla organu. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w postaci:

1) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt c (powinno być: "pkt 1 lit. c") p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie wyroku i błędne wskazanie wytycznych dla organu co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, polegające na uwzględnieniu skargi w oparciu o zarzuty inne niż zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. oraz stwierdzeniu, że zarzut ten nie jest zasadny i nie uzasadnia on uchylenia decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co oznacza, że pod tym kątem organ nie będzie badał ponownie zaskarżonych decyzji. Stanowisko WSA jest sprzeczne z orzecznictwem NSA wyrażonym

w wyrokach: z dnia 18 września 2009 r., I OSK 1309/08, z dnia 23 września 2009 r, I OSK 1324/08, z dnia 9 października 2009 r., I OSK 1520/00, z dnia 21 października 2009 r., I OSK 47/09, z dnia 21 października 2009 r., I OSK 40/09 oraz w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 7/96. Decyzja lokalowa Naczelnika Dzielnicy Warszawa [...] z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż organ ten zezwalając osobom fizycznym na nabycie lokalu nr [...] dopuścił się rozporządzenia cudzą własnością, bowiem Skarb Państwa nie był właścicielem; brak było podstaw prawnych do wystawienia lokalu na sprzedaż dotychczasowym najemcom. Nieodwracalnymi skutkami prawnymi zaistniałymi później nie można uzdrowić zaistniałej wcześniej nieważności decyzji. Stanowisko to potwierdził NSA w wyrokach z dnia 18 września 2009r., I OSK 1309/08, z dnia 23 września 2009 r., I OSK 1324/08, z dnia

9 października 2009 r., I OSK 1520/00, z dnia 21 października 2009 r., I OSK 47/09 i z dnia 21 października 2009 r., I OSK 40/09. Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a., w sytuacji, gdy zostało stwierdzone, że decyzja o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej, w odniesieniu do sprzedanych lokali, wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałym zakresie stwierdzono jej nieważność – możliwe jest stwierdzenie, iż decyzja o sprzedaży lokalu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, lecz z uwagi na chroniącą działających w dobrej wierze nabywców rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, wywołała nieodwracalne skutki prawne, co jest zgodne z uchwałą NSA z dnia 9 listopada 1998 r., OPK 4/98 oraz z wyrokami NSA z dnia 18 września 2009 r., I OSK 1309/08, z dnia 23 września 2009 r., I OSK 1324/08, z dnia 21 października 2009 r., I OSK 47/09 i z dnia 21 października 2009 r.,

I OSK 40/09;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 14, poz. 84) i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek

w użytkowanie wieczyste (Dz.U. z 1975 r., poz. 9).

Na tej podstawie sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w części obejmującej uzasadnienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, przy zasądzeniu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że sposób skonstruowania wskazówek dla organu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powoduje, że ponownie rozpatrując sprawę Kolegium będzie zwolnione z obowiązku badania, czy decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa [...] z dnia [...] lutego 1978 r. jest nieważna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W chwili jej wydawania Skarbowi Państwa nie przysługiwała własność lokalu, więc decyzję tę wydano bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja nacjonalizacyjna Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1952 r., nr [...] w całości rażąco naruszała prawo, a więc nabycie przez państwo własności lokalu nie było prawidłowe. Ponadto, nawet decyzja wydana na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., wbrew poglądowi WSA, wywołuje skutek ex tunc. Faktem uniemożliwiającym stwierdzenie nieważności decyzji było dopiero zawarcie w dniu [...] sierpnia 1978 r. umowy sprzedaży lokalu, tj. po wydaniu decyzji lokalowej. W uzasadnieniu wyroku nie ustosunkowano się do wszystkich zarzutów skargi, przez co naruszono również art. 141 § 4 p.p.s.a. Uniemożliwiono tym samym sądowi II instancji kontrolę prawidłowości wyroku w kwestionowanym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zaskarżonym wyrokiem WSA uwzględnił skargę W. G. i uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję SKO, dopatrując się naruszenia przepisów postępowania /art. 10 § 1 i art.81 k.p.a./, jak również braku rozważań odnoszących się do przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 k.p.a., mimo uprzednich wskazań zawartych w wyroku z dnia 20 marca 2008 r. sygn. I SA/Wa 2005/07, które z mocy art. 153 p.p.s.a były dla organu wiążące. Jednocześnie odnosząc się do głównych zarzutów skargi wskazujących na błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. WSA wyraził pogląd prawny aprobujący stanowisko SKO sprowadzające się do konstatacji, że w dacie decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1978 r. orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] znajdującego w budynku przy ul. [...] w Warszawie, Skarb Państwa pozostawał właścicielem nieruchomości i był uprawniony do rozporządzania tym lokalem. Ta właśnie część uzasadnienia trafnie jest skargą kasacyjną podważana, gdyż w realiach sprawy wyrażony pogląd prawny dotyczący art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. w odniesieniu do decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1978 r., jest wadliwy.

W konkretnym przypadku stan sprawy zdeterminowała wcześniej wydana decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] listopada 1996 r., która to decyzja nie uwzględniła orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w sprawach dotyczących stosowania dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Decyzją tą stwierdzono, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1952 r. o odmownie przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej, w części sprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] w budynku przy ul. [...] w Warszawie, została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzono jej nieważność. Podkreślić należy, że Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1952 roku ograniczył swoje rozstrzygnięcie jedynie do decyzji organu II instancji, pozostawiając w obrocie prawnym orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...] odmawiające dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu warszawskiego położonego przy ulicy [...]. Wobec tej treści decyzji "odżyło" odwołanie wniesione przez dawnego właściciela od powyższego orzeczenia.

W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że jeżeli rażące naruszenie prawa tkwiło w decyzji organu pierwszej instancji, a organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy, to należy stwierdzić nieważność decyzji organów obu instancji. Ponieważ w postępowaniu odwoławczym nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji (w tym przypadku orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1952 r.), dlatego organ odwoławczy - Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] października 1997 r. uchylił orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1952 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu w trybie zwykłym wniosku dekretowego o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, Burmistrz Gminy Warszawa [...] decyzją z dnia [...] marca 2001 r. ustanowił na rzecz W. G. - następczyni prawnej dawnego właściciela - użytkowanie wieczyste do udziału wynoszącego 0,295 części gruntu o powierzchni 435 m2 oraz budynku w części 10 spośród 17 lokali niesprzedanych lokali mieszkalnych. Pośród sprzedanych lokali znalazł się lokal mieszkalny oznaczony numerem [...], który aktem notarialnym sprzedany został D. B., gdzie sporządzenie tego aktu poprzedziła decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa-[...] z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] orzekająca o sprzedaży D. B. lokalu nr [...]. Decyzja ta objęta została wnioskiem W. G. o stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] lutego 1978 r. wydana została z naruszeniem prawa, lecz nie można stwierdzić jej nieważności, gdyż wywołała nieodwracalne skutki prawne.

W tym miejscu wskazać należy, że w takim samym stanie faktycznym, jedynie w odniesieniu do innego lokalu mieszkalnego (numer 1), Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2009 r. sygn. I OSK 1324/08 orzekł w odmienny sposób, niż do uczynił WSA. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela stanowisko wyrażone w sprawie I OSK 1324/08 zgodnie z którym, gdyby w niniejszej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej dotyczyło decyzji obu instancji, a zatem kończyło postępowanie w sprawie, to W. G. mogłaby dochodzić odszkodowania z art. 160 k.p.a., obecnie art. 417(1) k.c., w tym również z tytułu szkody wyrządzonej przez sprzedaż lokali. Właściciele wykupionych mieszkań mieliby natomiast ochronę prawną powołując się w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu na nieodwracalne skutki prawne sporządzonych aktów notarialnych sprzedaży, które to skutki nie mogą być odwrócone w trybie rozstrzygnięcia administracyjnego (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 7/96: ONSA z 1997 r. Nr 2, poz. 49). W niniejszej sprawie jednak uznano, że nieodwracalne skutki prawne wystąpiły już na etapie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania własności czasowej. Zaszłości te spowodowały, że mimo uznania decyzji organu drugiej instancji o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu za nieważną, następca prawny byłego właściciela nie może skutecznie dochodzić odszkodowania za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co zasadnie podniesiono uzasadniając zarzuty kasacyjne.

Podkreślić w tym miejscu należy, że orzeczenie oparte na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. może być wydane tylko w przypadku, gdy nastąpiła jedna z przesłanek, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Taka ocena legła u podstaw rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nadzorczym oceniającym orzeczenie administracyjne o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ulicy [...] w Warszawie. Zarówno organ administracji, jak i sądy administracyjne są tą oceną związane.

Trafny jest pogląd, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, w przeciwieństwie do stwierdzenia nieważności decyzji, nie restytuuje pierwotnego stanu prawnego. Fakt nieprzywrócenia stanu pierwotnego ma oczywiście znaczenie, gdyż prawo do gruntu mogło być przyznane tylko w części, w której stwierdzono nieważność orzeczenia o odmowie przyznania własności czasowej. Nie przesądza to jednak, że decyzje, które wiążą się z decyzją nieważną, wydane w jej następstwie, nie są dotknięte wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

Nabycie przez Skarb Państwa prawa do całej nieruchomości, to jest użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku dokonało się z rażącym naruszeniem prawa, a wobec tego każde następne dysponowanie tymi prawami w taki sam sposób prawo naruszało. Jednakże ochrona praw osób, które nabyły te prawa od Skarbu Państwa uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji o nabyciu tych praw. Stwierdzenie, że decyzja o odmowie przyznania byłemu właścicielowi, lub jego następcy prawnemu, prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej została wydana z naruszeniem prawa powoduje, że Skarb Państwa dokonując obrotu wadliwie nabytym prawem uczynił to skutecznie, jednak wcale nie oznacza to, że obrót tym prawem był niewadliwy w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a., chociaż był skuteczny (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1309/08). Zatem stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania własności czasowej winno dotyczyć całej decyzji, gdyż zgodnie ze wskazaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., na nieodwracalne skutki prawne w postaci sprzedanych lokali należy powoływać się w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, a nie decyzji o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu, co umożliwiłoby byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym dochodzenie odszkodowania.

Odmowa przez organ stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży lokalu wydana została z naruszeniem prawa powoduje, że byli właściciele nieruchomości warszawskich lub ich następcy prawni nie nabyli prawa do odszkodowania z art. 160 k.p.a., lub art. 417(1) k.c. Oznacza to, że w zależności od sposobu procedowania organów jedne strony nabyły prawo do odszkodowania, a inne nie, chociaż są w takiej samej sytuacji faktycznej. Co więcej – w tej samej szeroko rozumianej sprawie – W. G. co do lokalu nr [...] miałaby możliwość dochodzenia odszkodowania z uwagi na wyrok w sprawie sygn. I OSK 1324/08, natomiast przy akceptacji poglądu WSA zawartego w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku możliwości takiej byłaby pozbawiona. W tej sytuacji uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie wyroku i błędne wskazanie wytycznych dla organu co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, polegające na uwzględnieniu skargi w oparciu o zarzuty inne, niż zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., okazały się usprawiedliwione. Powtórzyć jednak należy, że z uwagi na uwzględnienie skargi W. G. i uchylenie przez WSA decyzji SKO obu instancji, nie zachodziła podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż ten, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.