Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 302/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2e
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz - Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2023 r., nr SKO 4310/137/22 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania P. B. (dalej: Strona, Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia (dalej: organ I instancji) z dnia 21 października 2022 r. ustalającą Stronie opłatę za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej we Wrocławia (dalej: DPS) w okresie od dnia 25 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. w wysokości 874,09 zł, od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r. w wysokości 3851,96 zł, od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r. w wysokości 3854,06 zł miesięcznie, od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 września 2021r. w wysokości 3895,82 zł miesięcznie oraz od dnia 1 października 2021 r. do dnia 6 października 2021 r. w wysokości 754,03 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Matka Skarżącego L. B. w DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych we Wrocławiu przebywała od dnia 25.03.2020 r. (data przyjęcia ww. do DPS) do dnia 6.10.2021 r. (data zgonu).

Pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. organ I instancji zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty za pobyt jego matki w DPS.

Decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. organ I instancji ustalił Stronie opłatę za pobyt matki w DPS. Na skutek odwołania, decyzja ta została uchylona decyzją SKO z dnia 22 marca 2022 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ I instancji pismem z dnia 18 maja 2022 r. poinformował Stronę o potrzebie i zasadach przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, oraz wskazał, że w razie braku kontaktu, wywiad zostanie przeprowadzony w dniu 7 czerwca 2022 r. między godz. 13:30 - 14:30 w miejscu zamieszkania Strony, pouczając Stronę, że niepoddanie się wywiadowi środowiskowemu w wyznaczonym terminie i brak kontaktu w celu ustalenia innego terminu, będą uznane za niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy, co może skutkować wydaniem decyzji administracyjnej w trybie art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej. Przedmiotowe pismo zostało doręczone Stronie 31 maja 2022 r. W dniu 7 czerwca 2022 r. pracownik socjalny nie zastał Strony w miejscu zamieszkania. Pomimo prób nie dostał się do klatki schodowej celem zostawienia pisemnej prośby o kontakt (adnotacja urzędowa z dnia 8 czerwca 2022 r.).

Pismem z dnia 1 lipca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie organu I instancji z dnia 2 czerwca 2022 r., Strona poinformowała organ o niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Następnie pismami z dnia 31 sierpnia 2022 r. organ I instancji: 1) wskazał, że ze względu na próbę zawarcia umowy w sprawie odpłatności za pobyt T. B. termin załatwienia sprawy wyznaczono na 31 października 2022 r. oraz 2) przedstawił Stronie umowę nr 97/N/DPIN/2020 z dnia 31 sierpnia 2022 r., którą sporządzono z uwagi na brak współpracy Strony z pracownikiem organu, pouczając Stronę, że w przypadku odmowy zawarcia umowy, organ wyda decyzję administracyjną ustalającą odpłatność Strony za pobyt matki w DPS. Na podpisanie umowy i odesłanie jednego jej egzemplarza organ wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin liczony od dnia otrzymania pisma organu. Wskazane wyżej pisma zostały doręczone Stronie odpowiednio w dniach 8 i 22 września 2022 r. Strona nie podpisała ww. umowy.

Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji ustalił Skarżącemu opłatę za pobyt krewnego w opisanej placówce. W uzasadnieniu powołał regulacje art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 61 ust. 2e ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej u.p.s.). W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że w odrębnym postępowaniu negatywnie rozpatrzył wniosek Strony o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS. Następnie opisał czynności podjęte w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego zarówno w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie opłaty Strony za pobyt matki w DPS, jak również zwolnienie Strony z ponoszenia tej odpłatności. Wskazał, że w związku z brakiem współpracy oraz brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego została sporządzona w dniu 31 sierpnia 2022 r. umowa nr [...], która została wysłana wraz z pismem przewodnim. Pomimo odebrania ww. korespondencji Strona nadal nie nawiązała kontaktu z pracownikiem organu. W dalszej części uzasadnienia organ Iinstancji wskazał na średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, w którym przebywała matka Strony w okresie od dnia 25 marca 2020 r. do dnia 6 października 2021 r. a wynikający z odpowiednich (wskazanych w decyzji) zarządzeń Prezydenta Miasta Wrocławia, wysokość opłaty wnoszonej przez matę Skarżącego oraz wysokość opłaty, jaką powinna uiszczać Strona, określając ją jako różnicę między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w placówce a opłatą wnoszoną przez matkę. Organ ustalił, że Skarżący jest jedną z czterech osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Po zbadaniu sytuacji innych osób obowiązanych na podstawie wywiadów środowiskowych, ustalił, iż ich dochody nie przekraczają 300% ustawowego kryterium.

Poza tym organ I instancji przywołał uchwałę NSA z dnia 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17, wedle której wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

W toku postępowania odwoławczego organ I instancji przekazał zgromadzony materiał dowodowy dotyczący pozostałych osób zobowiązanych – A. B., P. B. i K. B., wskazując, że po zbadaniu ich sytuacji na podstawie wywiadów środowiskowych, ustalono, że ich dochody nie przekraczają 300% ustawowego kryterium dochodowego w związku z powyższym nie ustalono opłat za pobyt L. B. w domu pomocy społecznej.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO, po przywołaniu regulacji stanowiących podstawę przyznania mieszkańcowi prawa pobytu w DPS, zasad ponoszenia odpłatności z tego tytułu oraz trybu postępowania w tych sprawach, wskazało, że w przypadku odmowy zawarcia z osobami zobowiązanymi umowy ustalającej wysokość opłat jest ona ustalana w drodze decyzji. W sytuacji zaś, gdy podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat nie wyraża zgody na zawarcie umowy oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wysokość opłaty za pobyt – ustalana w drodze decyzji – stanowi średni koszt utrzymania mieszkańca w DPS pomniejszony o opłaty wniesione przez samego mieszkańca i inne osoby zobowiązane. W przypadku kilku osób zobowiązanych opłatę ustala się proporcjonalnie do liczby zobowiązanych. Organ wyjaśnił zasady i kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, wyjaśnił znaczenie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. oraz skutki odmowy jej zawarcia, podobne wyjaśnienia dotyczyły odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy SKO wskazało, że organ I instancji podjął wszelkie czynności mające na celu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie istotnym dla prawidłowego zastosowania art. 61 u.p.s. oraz umożliwienia Stronie wzięcia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, w tym wypowiedzenia się w kwestiach mających wpływ na skonkretyzowanie jej obowiązku partycypowania w kosztach pobytu matki w DPS, na zasadach określonych w tym przepisie, tj. w formie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Strona została prawidłowo powiadomiona o konieczności przeprowadzenia z nią rodzinnego wywiadu środowiskowego, terminie, w którym zostanie on przeprowadzony w razie braku kontaktu ze Stroną oraz celu i zasadach przeprowadzenia tego dowodu, jak również o skutkach prawnych niepoddania się wywiadowi (pismo z dnia 18 maja 2022 r.), finalnie wskazując za pośrednictwem swojego pełnomocnika, że nie wyraża zgody na jego przeprowadzenie (pismo z dnia 1 lipca 2022 r.). Analogiczną postawę wobec podejmowanych przez organ I instancji czynności procesowych Strona prezentowała w toku wszczętego na jej wniosek postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS, zakończonego odmowną decyzją organu I instancji z dnia 18 lipca 2022 r., utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia 15 września 2022 r.

W ocenie SKO, organ I instancji dopełnił ciążących na nim powinności procesowych, a Strona świadomie swoim postępowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, jak również ukształtowanie jej obowiązku odpłatności w formie umowy z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust, 2 pkt 2 u.p.s. oraz w art. 103 ust. 2 u.p.s., tj. z uwzględnieniem, odpowiednio, sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej, dla której probierzem jest trzykrotność kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej, jak również wysokości dochodów i możliwości, a więc np. wydatków, jakie Strona ponosi na zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Uniemożliwienie przez Stronę ustalenia jej sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej w sposób określony w przepisach ustawy, tj. za pośrednictwem rodzinnego wywiadu środowiskowego - wpłynęło na treść przesłanej Stronie umowy nr [...] ustalającej opłatę Strony za pobyt matki w DPS ustalającej ją w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej a opłatą, do której wnoszenia zobowiązana była matka Strony (pismo z dnia 31 sierpnia 2022 r.).

SKO podkreśliło, że również po otrzymaniu umowy wraz z pismem przewodnim wyjaśniającym sposób ukształtowanego w niej obowiązku odpłatności, Strona nie wyraziła woli poddania się rodzinnemu wywiadowi środowiskowemu celem ukształtowania tego obowiązku w sposób, uwzględniający jej sytuację dochodową i możliwości. Na brak woli Strony poddania się wywiadowi wskazuje również treść odwołania Strony. W odwołaniu Strona nie odniosła się w żaden sposób do powodów niepoddania się rodzinnemu wywiadowi środowiskowemu, w tym powodów, dla których nie mogła uczestniczyć w nim w terminie zaproponowanym przez organ pierwszej instancji, tj. w dniu 7 czerwca 2022 r. Nie zadeklarowała również wprost woli udziału w nim. Wskazując zaś na miesięczne wydatki związane ze stanem zdrowia (600 zł), wysokie koszty utrzymania we Wrocławiu i wynagrodzenie, które miesięcznie "kształtuje się w okolicach kilkuset złotych", wniosła nie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, lecz o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt matki w DPS. Tym samym, w ocenie SKO, z odwołania Strony nie wynika nawet pośrednio wola poddania się przez Stronę rodzinnemu wywiadowi środowiskowemu. Stąd choć ww. okoliczności można byłoby uznać za nowe, nieznane organowi przed wydaniem zaskarżonej decyzji, to jednak w świetle całokształtu okoliczności sprawy, zwłaszcza dotychczasowej postawy Strony w toku przedmiotowego postępowania, jak również postępowania w przedmiocie zwolnienia Strony z obowiązku odpłatności oraz sformułowanego w odwołaniu żądania i zarzutów, które mają je uzasadniać, SKO uznało, że nie uzasadniają one uchylenia zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Działanie takie byłoby niecelowe zważywszy, że dowód z rodzinnego wywiadu środowiskowego ma charakter obligatoryjny, i nie może zostać zastąpiony innymi dowodami, a jego przeprowadzenie wymaga zaangażowania Strony - jej dobrej woli.

Wobec powyższego, choć w aktach sprawy nie ma dowodu potwierdzającego umożliwienie Stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, tj. dopełnienia przez organ I instancji powinności, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a., to jednak nie sposób przyjąć, że gdyby organ dopełnił tej powinności wynik sprawy byłby odmienny.

W okolicznościach faktycznych sprawy SKO za chybiony uznało również zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 81a § 1 k.p.a. nakazującego niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygać na korzyść strony. Zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony nie może mieć zastosowana w sytuacji, w której Strona bezpodstawnie, konsekwentnie uchyla się od poddania się rodzinnemu wywiadowi środowiskowemu, stanowiącemu obligatoryjny dowód w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej.

Za bezzasadny uznano również zarzut Strony błędnego obliczenia przez organ wysokości opłaty - jej zawyżenia, poprzez nierozdzielenie opłaty na wszystkich zobowiązanych, lecz obciążenie każdego z nich pełną wysokością opłaty. Przekazane SKO akta sprawy nie potwierdzają tego zarzutu. Z uwagi na sytuację dochodową pozostałych osób zobowiązanych organ nie ustalił im opłaty za pobyt matki w DPS (pismo z dnia 13 stycznia 2023 r.).

Końcowo SKO za prawidłowe uznało ustalenie Stronie opłaty za pobyt matki w DPS z datą wsteczną. W tej mierze wskazało na uchwałę NSA z dnia 11 czerwca 2018r., I OPS 7/17 oraz wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 października 2019 r., II SA/Ke 486/19).

W skardze Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, które to naruszenia miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.

poprzez wybiórcze zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz brak kompleksowego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na niepoczynieniu kompletnych i wszechstronnych ustaleń faktycznych w sprawie poprzez wybiórcze zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz brak kompleksowego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik postępowania, z pominięciem słusznego interesu Strony przy jednoczesnym przekroczeniu przez SKO zakresu uznaniowości - w szczególności w zakresie ustalenia możliwości finansowych partycypowania w opłacaniu przez Skarżącego pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna uwzględniać wszechstronną i kompletną ocenę sytuacji materialnej zobowiązanej Strony oraz fakt, że Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, utrzymuje się z jednego wynagrodzenia, jest osobą schorowaną, ponoszącą znaczne koszty leczenia schorzenia prostaty, mieszka w dużym ośrodku miejskim - Wrocławiu, gdzie koszty utrzymania i życia, w szczególności najmu mieszkania są znacząco wyższe niż w mniejszych miejscowościach, a konieczność uiszczenia opłaty znacząco pogorszy jego sytuację egzystencjalno- bytową, bowiem nie jest on w stanie jej ponieść bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, a ponadto od wielu lat Skarżący nie utrzymywał kontaktu z matką;

b) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie przez organ wątpliwości na korzyść Skarżącego;

c) 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niewyjaśniający Stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydający decyzję oraz w sposób niebudzący zaufania, przez obciążenie Strony opłatą za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej mimo zaktualizowania się przesłanek zwolnienia Skarżącego z ponoszenia przedmiotowej opłaty;

2. przepisu prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2f u.p.s. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, iż Skarżący jest jedyną osobą zobowiązaną do dokonania opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy należało przyjąć, iż w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie istnieją również inne osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty za pobyt matki za pobyt w DPS.

Mając na względzie powyższe Strona wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w celu przeprowadzenia dowodu z rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 w związku z art.120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącego z urzędu oraz organu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.

Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, zaś ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie Skarżącemu wysokości opłaty za pobyt matki DPS we wskazanych w orzeczeniu kwotach.

W ocenie Sądu zasadnie i prawidłowo organy uznały obowiązek Skarżącego do ponoszenia opłat z pobyt matki w DPS. Organ administracji wskazał na właściwe w sprawie regulacje prawne, wywodząc z nich poprawiane wnioski. Decyzja jest w tym zakresie czytelna, a przedstawiona wykładnia zastosowanych norm prawidłowa. Właściwie organ administracji wskazał na zasady ponoszenia opłat przez Skarżącego i konieczność wydania tym zakresie decyzji. Prawidłowo także wywiódł, że odpowiedzialność istnieje od momentu umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Przy wyliczeniu należnej od Strony opłaty uwzględniono fakt ponoszenia zapłaty przez matkę Strony. Przeprowadzona weryfikacja i kalkulacja istotnych dla sprawy wartości (opłaty należnej, opłaty ponoszonej przez mieszkańca, w tym sposób jej ustalenia) nie wykazały nieprawidłowości. Nie ma także podstaw do negowania treści uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, odpowiada ono wymogom art. 107 § 3 k.p.a., podana argumentacja pozwala na weryfikację poprawności ustaleń faktycznych, wykładni przepisów i ich zastosowania.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (ust. 2). Dalsze regulacje art. 61 u.p.s. stanowią, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (ust. 2d u.p.s.). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (ust. 2e).

Z zapisów tych wynika krąg osób uprawnionych do ponoszenia opłat oraz zasady ich odpowiedzialności za opłaty, co organ wskazał w treści rozstrzygnięcia. Właściwie także wywiódł z tych regulacji powinność Skarżącego do ponoszenia rzeczonych opłat. Skarżący jest zstępnym zobowiązanym z mocy ww. przepisów do ponoszenia opłat. Jednocześnie dochody pozostałych zobowiązanych nie przekraczają 300% ustawowego kryterium dochodowego. Zatem ustalenia w zakresie kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat są prawidłowe.

Nie budzi zastrzeżeń również przyjęty tryb postępowania i wnioski wynikające z ustaleń faktycznych. Akta dowodzą, że Strona została prawidłowo powiadomiona o konieczności przeprowadzenia z nią rodzinnego wywiadu środowiskowego, terminie, w którym zostanie on przeprowadzony w razie braku kontaktu ze Stroną oraz celu i zasadach przeprowadzenia tego dowodu, jak również o skutkach prawnych niepoddania się wywiadowi (pismo z dnia 18 maja 2022 r.), finalnie wskazując za pośrednictwem swojego pełnomocnika, że nie wyraża zgody na jego przeprowadzenie (pismo z dnia 1 lipca 2022 r.). Skarżący nie reagując na propozycje przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie zareagował również na propozycję zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Organ w treści ekspediowanych pismach pouczał o konsekwencjach odmowy zawarcia umowy oraz przeprowadzenia wywiadu. Pisma pozostały bez odpowiedzi. W takich okolicznościach zasadnie organ uznał, że w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Jednoznacznie stanowi on konieczności ustalenia opłaty za pobyt w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. (podkreślenie Sądu). Przesłanki tego zastosowania trybu są jednoznaczne – odmowa zawarcia przez osoby zobowiązane zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Brak reakcji Skarżącego na kierowane do niego wezwania oraz brak podpisania przesłanej poprzez umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. dowodzi braku woli do dokonania tych czynności. W tym kontekście jako niezasadny jawi się zgłoszony w skardze zarzut braku ustaleń odnoszących się do dochodu Skarżącego, otóż tryb ustalenia opłaty jaki z woli Strony stał się jej udziałem uzasadniał pominięcie jej sytuacji majątkowej, tj. wysokości dochodów i możliwościach finansowych. Dowodzi tego jednoznaczne brzmienie art. 61 ust. 2e u.p.s. wykluczające czynienie takich ustaleń.

Kierowane do Strony pisma zawierały informację o skutkach zaniechania współpracy z organem administracji, nadto w imieniu Strony działał profesjonalny pełnomocnik, tym samym Skarżący winien posiadać wiedzę o podstawie zobowiązania do ponoszenia opłat za pobyt uprawnionej w DPS, jak i o skutku odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego i podpisania umowy. Zatem do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, jak i II instancji Strona miała możliwość odmiennego ułożenia swych spraw i podjęcia współpracy z organem administracji celem dostosowania opłat do swoich możliwości dochodowych i majątkowych, czego nie uczyniła. W sprawie nie doszło również do uchybienia zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a. Stronie znany był zgromadzony w aktach materiał dowodowy na podstawie którego orzekał zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, a w postępowaniu odwoławczym nie włączono do akt sprawy nowych dowodów. Zatem uchybienie proceduralne przez niezastosowanie art. 10 § 1 k.p.a. przez organ I instancji nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W kontekście wskazanych okoliczności i brzmienia powołanych przepisów działanie organów administracji ocenić trzeba jako prawidłowe, a podnoszę zarzuty jako niezasadne.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.