Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4140/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej~Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 49 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 120, art. 122, art. 124 w zw. z art. 107 § 1, art 108 § 1, art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a i b), art. 180 § 1, art. 187 § 1 art. 188 oraz art. 191, art. 199  w zw. z art. 191 i art. 192, oraz art. 210 § 1 pkt 1, 4 i 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust, 1, i ust. 2 i art, 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.
article: art. 366, art. 369
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Anna Rybak, , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 756/20 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2020 r. nr BON.III.5220.362.3.2018.MRA/MW w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2012 r. do stycznia 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. G. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

|III FSK 4140/21 | |

| | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 756/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G. (dalej jako: skarżący) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2020 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2012 r. i styczeń 2013 r.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, dalej: "ustawa o PFRON") uprawnia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości z tytułu wpłat na PFRON na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, dalej jako: O.p.). Dodał, że jak wynika z ustaleń organów oraz akt sprawy postanowieniem z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt (...) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych ogłosił upadłość Spółki, obejmującą likwidację majątku i zarejestrował sprawę pod sygn. (...). Pismem z 10 maja 2013 r. Prezes PFRON zgłosił wierzytelność w stosunku do spółki z tytułu wpłat na PFRON za okresy rozliczeniowe od kwietnia 2012r. do stycznia 2013 r., należących do 3 kategorii w kwocie należności głównej: 20.268,00 zł oraz należne odsetki w kwocie 1.435,00 zł. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt (...) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych umorzył postępowanie upadłościowe Spółki na podstawie art. 361 pkt 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 poz. 233 ze, zm.; dalej: p.u.n."). W dalszej kolejności WSA w Warszawie zauważył, że w jego opinii organy wykazały, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie, gdy z uwagi na upływ terminu płatności wpłat na PFRON powstały zaległości. Terminy płatności wpłat na PFRON za grudzień 2012r. i styczeń 2013r. przypadały w okresie od 20 stycznia 2013 r. do 21 lutego 2013 r. (art. 49 ust. 2 ustawy o PFRON). Skarżący pełnił w tym okresie funkcje członka zarządu Spółki. Jak wynika z akt sprawy, w tym odpisów dokumentów z akt rejestrowych, zarząd Spółki w tym okresie był dwuosobowy. Funkcję prezesa zarządu Spółki pełnił w tym czasie A. M., a funkcję wiceprezesa jej zarządu pełnił skarżący. Do zarządu spółki skarżący i A. M. zostali powołani z chwilą jej zawiązania, co potwierdza odpis aktu założycielskiego spółki i pełnili te funkcje w zarządzie nieprzerwanie do czasu zgłoszenia upadłości Spółki w 2014 r. Powyższe potwierdzają również zapisy w KRS. Nadto WSA w Warszawie dodał, że odrębną decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r. Prezes PFRON orzekł o odpowiedzialności A. M. jako prezesa zarządu solidarnie ze Spółką oraz drugim członkiem zarządu D. G. za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2012 r. i styczeń 2013 r. Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji uznał za spełnioną przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p.

Sąd ten stanął na stanowisku, że organy wykazały również przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Postanowieniem z 21 grudnia 2017r. sygn. akt (...) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego Spółki. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 24 stycznia 2018 r. Z postanowienia tego wynika, że sędzia - komisarz postanowieniem z 11 sierpnia 2017 r. zatwierdził plan podziału funduszy masy upadłości. Dodał, że zgłoszona przez Prezesa PFRON wierzytelność została ujęta na liście wierzytelności V. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej jako wierzytelność kategorii lll. Natomiast w ostatecznym planie wierzytelność ta nie została ujęta, z uwagi na fakt, że planem tym objęto jedynie wierzytelności należące do ll kategorii. Oznacza to, że w wyniku złożenia wniosku o upadłość i przeprowadzenia postępowania upadłościowego nie zostali w ogóle zaspokojeni wierzyciele dalszych kategorii, w tym Skarb Państwa (kategoria lll). Zdaniem WSA w Warszawie powyższe uprawniało organy do uznania, że w sprawie zaszła przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p., tj. egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W dalszej kolejności, sąd ten stanął na stanowisku, że skarżący nie uwolnił się od odpowiedzialności przez wykazanie, że zaistniała jedna z okoliczności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawała kwestia, że wnioski o ogłoszenie upadłości Spółki zostały złożone. Analizując to, w jakim czasie zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o upadłość spółki, WSA w Warszawie podzielił stanowisko organu, że już w 2012 r. zachodziła przesłanka do zgłoszenia wniosku o upadłość wskazana w art. 11 ust. 1 p.u.n. przejawiająca się nieregulowaniem wymagalnych zobowiązań przez generowanie zaległości wobec Prezesa PFRON z tytułu wpłat na PFRON, a ilość tych zobowiązań oraz czas ich powstania wskazało, że zwłoka w spłacie zobowiązań nie miała charakteru krótkotrwałego i przejściowego. Sąd ten dodał, że skarżący niewątpliwie miał świadomość wystąpienia stanu niewypłacalności Spółki w okresie, kiedy pełnił funkcję członka zarządu, co wynikało z faktu zaprzestania płacenia należnych i wymagalnych zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON. W świetle powyższego, WSA w Warszawie stwierdził, że nie budziło wątpliwości, że spółka stała się niewypłacalna w okresie, gdy skarżący pełnił funkcje członka jej zarządu. Natomiast złożone przez Spółkę wnioski o ogłoszenie jej upadłości nie mogły zostać uznane jako złożone we właściwym czasie. Skoro zatem w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiło zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a nie miało ono miejsca "we właściwym czasie" to należało uznać, że nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p. WSA dodał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uznania braku winy skarżącego w niezłożeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, albowiem skarżący nie wykazał, aby w tym czasie wystąpiły przeszkody uniemożliwiające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Sąd pierwszej instancji stwierdził także, że skarżący nie wskazał także żadnego mienia spółki (istniejącego w momencie prowadzenia postępowania w sprawie jego odpowiedzialności jako członka zarządu spółki), z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości z tytułu wpłat na PFRON w znacznej części, a zatem nie wykazał przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność jako członka zarządu wynikającej z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną podstawie art. 173 § 1, art. 175 § 3 pkt 1, art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postpowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył go w całości. Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi na postawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił rażącą obrazę i naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 i art, 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a oraz art. 141 § 4, art. 134 § 1 p.p.s.a oraz w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, dalej jako: p.u.s.a.) przez oddalenie skargi na Decyzję Dyrektora IAS utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, która zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na niedopuszczalne akceptowanie przez WSA naruszenia wymienionych dalej przepisów prawa procesowego przez organy, co mogło wpłynąć na wynik sprawy:

a. naruszenie art. 120, art. 122, art. 124 w zw. z art. 107 § 1, art 108 § 1, art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a i b) w zw. z art. 191 i art. 192, oraz art. 210 § 1 pkt 4 i 6 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy PFRON oraz art. 11 ust, 1, i ust. 2 i art, 21 ust. 1 p.u.n. w związku z art. 366, art. 369 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, dalej jako: k.c.) przez niewskazanie w Decyzji wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

b. naruszenie art. 120, art. 122 w zw. z 180 § 1, art. 187 § 1 art. 188 oraz art. 191, art. 192 i art. 199 O.p. przez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak przesłuchania strony w toku postępowania podatkowego.

Natomiast na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił również obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt. I lit. a) p.p.s.a. oraz naruszenie art. 134 § 1 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a a także art. 1 § i 1 § 2 p.u.s.a. przez oddalenie skargi na Decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, która zasługiwała na uwzględnienie a zwłaszcza prawa materialnego tj.

art. 11 ust. 1, art. 12 ust, 1 i art. 21 ust. 1 p.u.n. przez nieuzasadnione uznanie, iż strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, w którym wystąpiła podstawa do złożenia tego rodzaju wniosku;

art. 116 i art. 210 § 1 pkt. 1 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 i ust. 4 ustawy PFRON w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez błędne uznanie, iż Prezes PFRON ma prawo wydać decyzję orzekającą o odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wraz ze spółką za zobowiązania spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Uzasadniając pierwszy zarzut skargi kasacyjnej, odnoszący się do naruszenia art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 i art, 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a oraz art. 141 § 4, art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 120, art. 122, art. 124 w zw. z art. 107 § 1, art 108 § 1, art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a i b) w zw. z art. 191 i art. 192, oraz art. 210 § 1 pkt 4 i 6 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy PFRON oraz art. 11 ust. 1, i ust. 2 i art, 21 ust. 1 p.u.n. w związku z art. 366, art. 369 k.c. Autor skargi kasacyjnej wskazał jako źródło uchybienia to, że w zaskarżonej do sądu decyzji nie wskazano "wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy". Autor skargi kasacyjnej nie wskazał jednak, jakie konkretnie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia zostały pominięte przez organ, przy niezasadnej akceptacji WSA dla tego pominięcia. Na s. 5 skargi kasacyjnej powtórzono, że "Sąd w ocenie sprawy winien oprzeć się na całym materiale dowodowym, czyli na podstawie zgromadzonych dokumentów", zarzucając że wyrok oparty został wyłącznie o "wybrane materiały dowodowe nie odnosząc się do zarzutów skarżącego". Tym ogólnikowym stwierdzeniom nie towarzyszą żadne konkretne wskazania dokumentów czy elementów stanu faktycznego, które miały zostać pomięte. Nie wskazano też, do którego zarzutu skargi do WSA sąd ten się nie odniósł. Obszerne cytaty z wyroku zamieszczone na s. 5 i 6 skargi kasacyjnej zwieńczone są stwierdzeniem o dopuszczeniu się przez WSA "obrazy i naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy", nadal jednak nie wyjaśniono co konkretnie w stanowisku sądu oraz uzasadnieniu wyroku takie stwierdzenie miałoby usprawiedliwiać.

Na s. 6 skargi kasacyjnej, w części oznaczonej jako uzasadnienie zarzutów procesowych, wskazano, że "uzasadnienie wyroku zawiera nieprecyzyjne określenia oraz niewłaściwe definicje legalne". Zdaniem autora skargi kasacyjnej sąd powinien oddzielić "argumentację przynależną do prawa cywilnego, prawa upadłościowego oraz prawa postępowania – w sprawach podatkowych". Za jaskrawy błąd uznano użycie przez WSA sformułowania "odpowiedzialność członka zarządu", nie wskazując jednak na czym polega niepoprawność samego sformułowania lub jego użycia w realiach rozpoznawanej sprawy. Zaś twierdzenie, że "błędne ustalenie przez Sąd stanu faktycznego dotyczy zastosowania przepisu art. 116 w związku z art. 118 § 1 (zdanie pierwsze) Ordynacji podatkowej", zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodzi niezrozumienia tego, co kryje się pod sformułowaniem "stan faktyczny". Otóż, zastosowanie określonych przepisów (116 i 118) nie jest elementem stanu faktycznego sprawy. Z regulacji art. 118 § 1 O.p. wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej nie wynika jakiekolwiek "ograniczenie (w tym zwłaszcza procesowe) oceny sprawy". Zdaniem Sadu kasacyjnego błędne jest stanowisko, że przepis art. 118 § 1 O.p. nie pozwalał organom orzekającym w sprawie oraz sądowi pierwszej instancji dostrzegać tego, że spółka miała zaległości już w roku 2012 r. - tylko dlatego, że był to okres wcześniejszy niż wynikające z art. 118 § 1 O.p. pięć lat. Przepis art. 118 § 1 O.p. nie pozwala obciążyć członka zarządu odpowiedzialnością za lata wcześniejsze niż wskazuje to wymieniony przepis, jednakże nie zakazuje ustalać całokształtu stanu faktycznego sprawy – np. stanu niewypłacalności spółki i czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o upadłość – z uwzględnieniem zobowiązań za okresy wcześniejsze, w szczególności za okres od kwietnia do listopada 2012 r. Zobowiązania za okres wcześniejszy niż to wynika z art. 118 § 1 O.p. nie mogą być i nie były objęte decyzją o odpowiedzialności w tym sensie, że nie obciążono nimi Skarżącego, lecz zasadnie zostały przez organy i sąd dostrzeżone i wskazane jako okoliczności uzasadniające twierdzenie o niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie.

Szeroki wywód o braku wystąpienia bezskuteczności egzekucji zaprezentowany na s. 6-7 skargi kasacyjnej, w ramach uzasadnienia zarzutów procesowych, jest niezrozumiały, zwłaszcza w kontekście rozpoznawanej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega w nim elementów, do których można byłoby merytorycznie się odnieść w nawiązaniu do zarzutów skargi kasacyjnej. Nie można się zgodzić z twierdzeniem wieńczącym te wywody, że złożenie wniosku o upadłość spółki nie pozwala na obciążenie członka zarządu odpowiedzialnością za jej zaległości, bez żadnych dodatkowych zastrzeżeń. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację mają organy orzekające w sprawie i WSA, że złożenie wniosku upadłość chroniłoby członka zarządu od odpowiedzialności tylko w sytuacji, gdyby wniosek ten został zgłoszony we właściwym czasie, co jednak nie nastąpiło. Na marginesie tylko można odnotować, że wywody odnoszące się do znaczenia zgłoszenia wniosku o upadłość w kontekście interpretacji art. 116 § 1 O.p. nie mogą być rozpatrywane w ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego, gdyż w oczywisty sposób odnoszą się do wykładni prawa materialnego.

W ramach zarzutów procesowych wskazano na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Jedynym uzasadnieniem dla postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia tego przepisu wydaje się być nawiązujące do jego treści stwierdzenie, że "Sąd nie ocenił, czy zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego" (s. 5, pierwszy akapit). Tak uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest całkowicie chybiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie, w szczególności pozwala odczytać motywy rozstrzygnięcia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mógłby być uzasadniony, gdyby sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się co do tego, czy stan faktyczny uznaje za prawidłowo ustalony przez organy – taka sytuacja jednak niewątpliwie nie wystąpiła. Uzasadnienie zaskarżonej do WSA decyzji, a następnie uzasadnienie wyroku WSA zaskarżonego skargą kasacyjną zawiera wskazanie, jakie fakty zostały ustalone w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz omówienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. WSA w ramach sprawowanej kontroli uznał ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji za wystarczające i przyjął je za podstawę rozstrzygnięcia. Odnosząc się do poszczególnych aspektów stanu faktycznego Sąd pierwszej instancji każdorazowo wskazywał wprost, że uznaje iż "organy wykazały", innym razem – prawidłowo stwierdziły, gdzie indziej, że "Sąd podziela stanowisko organów", jeszcze w kolejnym przypadku – że wszystko "uprawniało organy do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p., tj. egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna" itd., itp. Sąd skonkludował, że "W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że Spółka stała się niewypłacalna w okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka jej zarządu. Natomiast złożone przez Spółkę wnioski o ogłoszenie jej upadłości nie mogą być uznane jako złożone we właściwym czasie." Nie sposób zatem uznać za uzasadnione twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 141 § 4 O.p. nie wypowiedział się co do tego, czy ustalony przez organy stan faktyczny uznaje za prawidłowy. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika to, że sąd ten w całości zaakceptował ustalenia faktyczne organów (z jednym wyjątkiem, a mianowicie sprostował stanowisko co do powiązania czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o upadłość wyłącznie z powstaniem pierwszej zaległości z tytułu wpłat na PFRON, jednakże – jak wyraźnie wskazał WSA – "nie miało to i nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że już w pierwszej połowie 2012r. istniała przesłanka ogłoszenia upadłości przewidziana w art. 11 ust. 1 P.u.n., chociażby z uwagi na samo nieregulowanie wpłat na PFRON, a wnioski o ogłoszenie upadłości złożone zostały dopiero w 2013r."). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazły się m.in. takie stwierdzenia: "Konkludując, w ocenie Sądu, organ wydał zaskarżoną decyzję w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, które pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, którego ocena jest prawidłowa." oraz "Z powyższego wynika, że wszystkie przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania Spółki zostały spełnione, przy jednoczesnym braku okoliczności egzoneracyjnych, zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa." Wobec powyższego, podniesiony w skardze zarzut, że WSA nie wypowiedział się co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, jest całkowicie chybiony.

W drugim zarzucie procesowym wskazano na naruszenie art. 120, art. 122 w zw. z 180 § 1, art. 187 § 1 art. 188 oraz art. 191, art. 192 i art. 199 O.p., co miało nastąpić "przez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak przesłuchania strony w toku postępowania podatkowego." Zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony. Nie wskazano (z jednym wyjątkiem, o czym za chwilę), jakich okoliczności organy zaniechały ustalić i jakich pożądanych czynności procesowych nie przeprowadziły. Jedyne wskazane wprost zaniechanie to nieprzesłuchanie strony, jednakże autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzuty procesowe na s. 3-8 skargi kasacyjnej w żadnym miejscu nie wskazał, jaki wpływ na wynik sprawy miało lub mogło mieć nieprzeprowadzenie tego dowodu. Dlatego też zarzut ten Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za bezpodstawny.

Z omówionych wyżej powodów wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za pozbawione podstaw.

Zarzucając naruszenie prawa materialnego wskazano na art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 21 ust. 1 p.u.n. "przez nieuzasadnione uznanie, iż strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, w którym wystąpiła podstawa do złożenia tego rodzaju wniosku". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak sformułowany zarzut w oczywisty sposób nie odnosi się do wykładni prawa, lecz do jego zastosowania. W istocie jednak, kwestionowane jest ustalenie faktyczne, ocena zaistniałych w sprawie okoliczności – te zaś nie zostały podważone poprzez podniesienie odpowiedniego zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Sam zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego nie może odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku, o ile nie zostały podważone ustalenia faktyczne, które legły u podstaw jego zastosowania. Z tego powodu zarzut ten należało uznać za bezzasadny.

W ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazano też na art. 116 i art. 210 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 i ust. 4 ustawy PFRON w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, których naruszenie miało nastąpić "przez błędne uznanie, iż Prezes PFRON ma prawo wydać decyzję orzekającą o odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wraz ze spółką za zobowiązania spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych."

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska prezentowanego w tym względzie w skardze kasacyjnej. To, że – jak wskazano w skardze kasacyjnej na s. 8 - ustawa o PFRON nie przewiduje wprost takiej odpowiedzialności, nie oznacza, że reżim odpowiedzialności przewidziany w art. 108 – 118 O.p. nie ma zastosowania. Sąd pierwszej instancji poddał szerokiej i wnikliwej analizie to, czy przepisy Ordynacji podatkowej (w związku z przepisem art. 49 ust. 1 ustawy o PFRON) stanowić mogą podstawę orzekania o odpowiedzialności osób trzecich także za zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych. Stanowisko sądu pierwszej instancji co do możliwości zastosowania art. 116 O.p. do zaległości z tytułu składek na PFRON zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawidłowe. Sąd ten szczegółowo i przekonująco je uzasadnił wskazując na art. 49 ust. 1 ustawy o PFRON, który stanowi, że do określonych w nim wpłat na PFRON stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Słusznie też WSA odwołał się do argumentacji, jaką w orzecznictwie Sądu Najwyższego zaprezentowano na poparcie stanowiska, że art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowił podstawę do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości składkowe na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd pierwszej instancji trafnie opowiedział się za takim rozumieniem art. 49 ust. 1, który uprawnia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości z tytułu wpłat na PFRON na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Kwestia wpłat - w szerokim ujęciu - dotyczy także określenia podmiotu zobowiązanego do ich zapłacenia w razie niewypełnienia tego obowiązku przez podmiot bezpośrednio zobowiązany. Za cel wymienionego przepisu WSA zasadnie przyjął zabezpieczenie uzyskiwania wpłat na PFRON, na takim poziomie, jak to ma miejsce w przypadku podatków. Wpłaty te, podobnie jak i podatki, służą gromadzeniu dochodów, z których są następnie finansowane działania z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Wyłączenie bądź też ograniczenie zakresu ściągalności wpłat na PFRON wymagałoby w tej sytuacji wyraźnej szczególnej regulacji prawnej, której analizowane unormowania nie zawierają, co zasadnie stwierdził WSA. W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie prawidłowości stanowiska WSA co do ostatniej kwestii. Sformułowane w tym zakresie zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za bezzasadne.

Podsumowując, wobec niezasadności wszystkich podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, została ona oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Agnieszka Olesińska (spr.) Sławomir Presnarowicz Jolanta Sokołowska