Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 94/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, ust. 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: par. 2 ust. 1 pkt 3, par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 68 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 24 marca 2017 r. orzekającą o ustaleniu B. P. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 777.784,71 zł.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 24 marca 2017 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a."), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. – dalej zwanej: "ustawą o Agencji") w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. – dalej zwanej także: "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") oraz § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. – dalej zwanego: "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.") i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173) oraz art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm. – dalej zwanego: "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004") i art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 – dalej zwanego: "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009"), a także art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 r. ze zm. – dalej zwanego: "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011") - ustalił B. P. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 777.784,71 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Organ wskazał, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. poz. 1312), zwanego dalej "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.", z tym że § 45 tego rozporządzenia stosuje się w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 12 marca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 324).

Stosownie zaś do § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Zgodnie z Programem Rolnośrodowiskowym, strona deklarując Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne i Pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, podjęła się zobowiązania rolnośrodowiskowego, czyli prowadzenia działalności zgodnie z warunkami przez okres 5 lat.

Z akt sprawy wynika, że środki przyznane na mocy decyzji z dnia 17 stycznia 2011 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010 i z dnia 4 stycznia 2012 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011, wydanych przez Kierownika [...] Biura Powiatowego ARiMR z/s w S., zostały przekazane na rachunek bankowy strony wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów płatności rolnośrodowiskowe na lata 2010 i 2011.

Organ wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia 4 maja 2015 r. odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, natomiast decyzją Nr [...] z dnia 15 kwietnia 2016 r. odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 - ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią wnioskowaną a stwierdzoną, gdyż łączna powierzchnia wnioskowana do płatności z deklaracją RS wyniosła:

- Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 - 384,78 ha;

- Wariant 2.3 Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - 125,65 ha, podczas gdy łączna powierzchnia stwierdzona wyniosła natomiast:

- Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 - 10,21 ha;

- Wariant 2.3 Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - 0,00 ha.

Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2014 organ pozostawił bez rozpoznania w całości.

W konsekwencji organ stwierdził, że z uwagi na stwierdzone w przedmiotowej sprawie uchybienia, tj. zmniejszenie obszaru, na którym powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 i 5, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości w wysokości 777.784,71 zł, na którą składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości:

1. kwota płatności w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2010 r. + kwota płatności w Wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2010 r. - 176.154,20 zł + 37.234,31 zł = 213.388,51 zł – wypłacona w dniu 8 lutego 2011 r.;

2. kwota płatności w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2011 r. + kwota płatności w Wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2011 r. - 527.162,30 zł + 37.233,90 zł = 564.396,20 zł – wypłacona w dniu 3 lutego 2012 r.

Każda z tych kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014, tym samym nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W podsumowaniu organ zaznaczył, że powyższe kwoty płatności stanowią płatność nienależną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

W niniejszej sprawie płatności, wypłacone w dniu 8 lutego 2011 r., na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z/s w S. Nr [...] z dnia 17-01-2011 r. oraz wypłacone w dniu 3 lutego 2012 r., na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zls w S. Nr [...] z dnia 04-01-2012 r. - nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z/s w S. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż strona zmniejszy powierzchnię objętą zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

W niniejszej sprawie wypłata płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 08-02-2011 r. i 03-02-2012 r., natomiast stwierdzenie zaniechania realizacji podjętego zobowiązania na całości gruntów miało miejsce w dniu 18-12-2014 r. więc przed upływem czterech lat od daty płatności.

W zakresie przedawnienia terminu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności zastosowanie mają art. 3 ust. 1 w rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., nr 312, str. 1 ze zm.), w przypadku nienależnie pobranych płatności, natomiast w przypadku nadmiernie pobranych płatności art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 201 – dalej jako: "o.p.").

W myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W przedmiotowej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest data złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, tj. dzień 18 grudnia 2014 r., w którym organ stwierdził, iż na skutek nieuzupełnienia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 pozostawia wniosek bez rozpoznania w całości, natomiast kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona w dniu 24 marca 2017 r. W rezultacie czteroletni okres przedawnienia wynikający z powyższego przepisu, nie upłynął.

Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że w niniejszej sprawie zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zaistniały przesłanki przedawnienia. Ponadto podkreśliła, że działała w dobrej wierze i nie miała możliwości realizacji programu ze względu na czynniki niezależne od niej (pogodowe), co nałożyło się na spór z wydzierżawiającym, o czym strona informowała ARiMR. W ocenie skarżącej przysługuje jej prawo skorzystania z czteroletniego okresu przedawnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w decyzją z dnia 16 listopada 2017 r. (nr [...]) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 oraz 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 24 marca 2017 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan sprawy, począwszy od przyznania na wniosek strony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z/s w S. decyzjami: z dnia 17 stycznia 2011 r. (nr [...]) i z dnia 4 stycznia 2012 r. (nr [...]) – płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 i 2011 w zakresie pakietu: 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni oraz 2 - Rolnictwo ekologiczne wariant 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), wskazując, że strona zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dalej wskazano, że w dniu 14 września 2012 r. Kierownik [...] Biura Powiatowego ARiMR z/s w B. przekazał kolejny wniosek strony do rozpatrzenia zgodnie z właściwością dla Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. Stronie odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowych na lata 2012 i 2013 oraz pozostawiono bez rozpoznania wniosek o przyznanie płatności na 2014 r.

W dniu 7 marca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych ww. decyzjami.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi (...), jeżeli realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1 ze zm. - zwanym dalej: "rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005"). Stosownie do art. 39 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe. W przypadkach należycie uzasadnionych do osiągnięcia celów związanych ze środowiskiem naturalnym, płatności rolnośrodowiskowe mogą być udzielane innym osobom gospodarującym gruntami. Płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie. Zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat. W przypadkach koniecznych i uzasadnionych ustala się dłuższy okres dla poszczególnych rodzajów zobowiązań zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2.

Stosownie do treści § 39 ust. 1 i ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r.:

Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, gdy rolnik:

pkt 2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Zgodnie z programem rolnośrodowiskowym strona deklarując Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne i Pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, podjęła się zobowiązania rolnośrodowiskowego, czyli prowadzenia działalności zgodnie z wymogami przez okres 5 lat.

W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy przyjął, iż zmniejszenie obszaru, na którym powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 i 5, jak również ze względu na brak złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych.

Kwota ta została ustalona w następujący sposób:

Pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków

kwota płatności przyznana w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2010 r. – 176.154,20 zł do powierzchni 125,66 ha;

kwota płatności przyznana w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2011 r. – 527.162,30 zł do powierzchni 384,79 ha;

powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2012 r.- 10,21 ha;

powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2013 r.-10,22 ha;

powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2014 r.- 0,00 ha;

procent zmniejszenia płatności w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 dla 2010 r. - 100 %;

procent zmniejszenia płatności w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 dla 2011 r. – 100 %.

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2010 r. - 100 % z płatności z 2010 r. = 176.154,20 zł.

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2011 r. - 100 % z płatności z 2011 r. = 527.162,30 zł.

Natomiast dla Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 trwałe użytki zielone w okresie przestawiania oraz wariant 2.3 trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania:

kwota płatności przyznana w ramach Wariantu 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2010 r. – 37.234,31 zł do powierzchni 125,66 ha;

kwota płatności przyznana w ramach Wariantu 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2011 r. – 37.233.90 zł do powierzchni 125,66 ha;

powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) w 2012 r. - 0,00 ha;

powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) w 2013 r. - 0,00 ha;

powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) w 2014 r. - 0,00 ha;

procent zmniejszenia płatności w ramach Wariantu 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) dla 2010 r. – 100 %;

procent zmniejszenia płatności w ramach Wariantu 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) dla 2011 r. – 100 %.

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w wariancie 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2010 r. - 100 % z płatności z 2010 r. = 37.234,31 zł.

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w ramach Wariantu 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2011 r. - 100 % z płatności z 2011 r. = 37.233,90 zł.

Łącznie zwrotowi podlega kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2010 r. + kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w 2011 r. + kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w Wariantu 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2010 r. + kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot w Wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w 2011 r., tj. 176.154,20 zł + 527.162,30 zł + 37.234,31 zł + 37.233,90 zł. = 777.784,71 zł.

Odnosząc się do przesłanek przedawnienia organ odwoławczy wskazał, że wskazane w odwołaniu przepisy nie mają zastosowania w sprawie (bowiem te przepisy mają zastosowanie do spraw za lata 2004 oraz 2005-2009).

W niniejszej sprawie w omawianym zakresie zastosowanie mają: art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji 1122/2009 w odniesieniu do roku 2010 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/201 w odniesieniu do roku 2011. Stosownie do tych przepisów obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Podkreślenia wymaga, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.

W niniejszej sprawie płatności wypłacone na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z/s w S. nie wynikały z pomyłki organu ARiMR, który przyznawał stronie płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010, 2011 zgodnie z wnioskami strony, każdorazowo poddając je obowiązkowym kontrolom przewidzianym w prawodawstwie unijnym, jak i krajowym. Wydając przedmiotowe decyzje organ nie mógł przewidzieć, że strona nie dotrzyma podjętego w 2010 roku 5-letniego zobowiązania.

W tej sytuacji wobec braku przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu, o których mowa w ww. artykułach oraz braku przesłanek uzasadniających odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, kwota w wysokości 777.784,71 zł jest kwotą nienależną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011.

W kwestii przedawnienia terminu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności zastosowanie mają art. 3 ust. 1 w rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich w przypadku nienależnie pobranych płatności, natomiast w przypadku nadmiernie pobranych płatności art. 68 § 1 o.p.

Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 stanowi, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. (...) Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Z kolei zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Jak wskazano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 czerwca 2015 r. (C-52/14) ZOTSiS 2015/6-/I-, www. eur-lex. europą, eu: termin przedawnienia ustanowiony w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ma zastosowanie zarówno do nieprawidłowości pociągających za sobą nałożenie kary administracyjnej w rozumieniu art. 5 tego rozporządzenia, jak i do nieprawidłowości pociągających za sobą zastosowanie, zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia, środka administracyjnego polegającego na cofnięciu bezprawnie uzyskanej korzyści.

W niniejszej sprawie uznano, że dopuszczeniem się nieprawidłowości było niedotrzymanie podjętego w 2010 r. zobowiązania, które strona powinna kontynuować w latach 2011, 2012, 2013, 2014 i które nastąpiło w dniu 15 maja 2012 r., tj. w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 r., kiedy to strona zażądała płatności do gruntów nieuprawnionych. W dniu 3 sierpnia 2013 r. została doręczona stronie decyzja organu I instancji nr [...] o odmowie przyznania płatność rolnośrodowiskowej na rok 2012. Tym samym w tym dniu, przed upływem czterech lat od dopuszczenia się nieprawidłowości, został przerwany bieg terminu okresu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 i termin ten zaczął biec na nowo. Następnie organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia 4 maja 2015 r. (nr [...]), doręczoną w dniu 13 maja 2015 r., organ ponownie odmówił stronie przyznania płatności na rok 2012, a zatem w tym dniu ponownie przerwany został czteroletni okres przedawnienia, który biegł ponownie od dnia 3.08.2013 r. i który zaczął biec na nowo od dnia 13.05.2015. Strona złożyła odwołanie i decyzją z dnia 15.12.2015 r. (nr [...]) doręczoną w dniu 12.01.2016 r. organ odwoławczy ostatecznie utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności na rok 2012. W rezultacie w niniejszej sprawie, przed upływem czterech lat od ostatniego przerwania biegu terminu przedawnienia, ponownie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo od dnia 12.01.2016 r.

Należy także podkreślić, iż w powyższych decyzjach strona była wyraźnie informowana o stwierdzonych nieprawidłowościach, np. w wydanej przed zakończeniem okresu przedawnienia decyzji za rok 2012 z dnia 4.05.2015 r. organ stwierdził brak prowadzenia działalności rolniczej na wykluczonych z płatności działkach, stwierdzając przy tym, że działki położone są głównie na terenach podmokłych i bagiennych. Ponadto w sprawie płatności na rok 2013 także odmówiono jej przyznania z tych samych powodów co w roku 2012.

W rezultacie decyzja z dnia 24 marca 2017 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2010 i 2011 w łącznej wysokości 777.784,71 zł i doręczona w dniu 18 kwietnia 2017 r. została wydana przed upływem 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości (15.05.2012 r.) i przed upływem 4 lat od dnia ostatniego przerwania biegu terminu przedawnienia (12.01.2016 r.), a zatem nie nastąpiło przedawnienie terminu do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W kwestii odsetek organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 53 § 1 o.p., od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Z art. 53 § 4 o.p. wynika natomiast, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku. Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 o.p. stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych na dzień wydania niniejszej decyzji wynosi 8 % kwoty zaległości w stosunku rocznym i może ulec zmianie. Organ przedstawił również wzór naliczania odsetek za zwłokę.

B. P. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy;

2. obrazę prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 68 § 1 o.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, polegającą na niezastosowaniu przepisu wskazującego na przedawnienie żądania zwrotu płatności;

3. obrazę art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94 (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, polegające na jego nie zastosowaniu w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, a tym samym organ był zobowiązany do odstąpienia od strony o zwrot z upływem 18 miesięcy od dnia wydania decyzji z dnia 26 lipca 2013 r., gdy wszczęcie postępowania windykacyjnego nastąpiło w dniu 7 marca 2016 r.

W uzasadnieniu wskazała, że organ II instancji był zobowiązany uwzględnić okoliczności, które wskazują na przedawnienie żądania objętego zaskarżoną decyzją. Tymczasem organ odwoławczy wybiórczo odniósł się do przepisów odnoszących się do przedawnienia ograniczając się jedynie do tych, których zastosowanie pozwalało organowi na wydanie zaskarżonej decyzji, gdy zgodnie z poniższym wywodem żądanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest przedawnione.

Przepis art. 68 § 1 o.p. określa, iż termin przedawnienia od ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności finansowanych upływa po 3 latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. płatność została realizowana na rzecz rolnika. Skarżąca otrzymała ostatnią płatność na mocy decyzji z dnia 4 stycznia 2012 r. w wyniku przelewu w dniu 3 lutego 2012 r., co oznacza, iż termin przedawnienia upływa z dniem 31 grudnia 2015 r. Tymczasem samo wszczęcie postępowania w sprawie nastąpiło później, bo w dniu 7 marca 2016 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nastąpiło już przedawnienie żądania.

Nadto zgodnie z art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94 (WK) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość.

Jak stwierdził sam organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu w dniu 17 lipca 2013 r. została wydana decyzja na mocy której właściwy organ odmówił skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej stwierdzając tym samym, iż w zakresie płatności rolnośrodowiskowych objętych zobowiązaniem wystąpiły nieprawidłowości, zaś postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych zostało wszczęte przez organ w dniu 7 marca 2016 r., a wiec po upływie 18 miesięcy od daty stwierdzenia nieprawidłowości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu była zasadność ustalenia przez organy administracyjne kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z treści tego przepisu wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organami jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Wskazać w tym miejscu należy, że z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres (zob. wyrok NSA z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3718/15, LEX nr 2431321).

Z brzmienia art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. 2005.277.1) wynika m.in., że płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe (ust. 2), przy czym zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat (ust. 3). Stosownie natomiast do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi (...), jeżeli realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Z kolei w myśl § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. W przepisie § 39 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. użyto sformułowania "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi" i brak jest w nim zastrzeżenia, że dotyczy on tylko roku w którym stwierdzono uchybienie. W przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zobowiązania w określonym roku to do wypłaty za ten rok albo w ogóle nie dochodzi albo płatność jest zmniejszona. Zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie pięciu lat (zob. wyroki NSA z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2710/14 i z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 2115/16; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 673/16; wyrok WSA z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 686/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1403/16 – publ.: CBOSA).

W sprawie bezsporne pozostawało, że skarżąca - zgodnie z programem rolnośrodowiskowym deklarując Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne i Pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - podjęła się zobowiązania rolnośrodowiskowego, czyli prowadzenia działalności zgodnie z wymogami prawnymi we wskazanych przez organy przepisach przez okres 5 lat, czemu nie sprostała, gdyż powierzchnia gruntów deklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych nie pokrywała się (był mniejsza) z powierzchnią, na której stwierdzono realizację przez skarżącą zobowiązań rolnośrodowiskowych. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy w tym zakresie oraz ich ocena prawna – czego skarżąca zresztą nie kwestionowała w toku postępowania – zostały w ocenie Sądu dokonane przez organy w sposób prawidłowy.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawała w istocie ocena zaistnienia przesłanek warunkujących zwrot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, a ściślej mówiąc kwestii związanych z przedawnieniem realizacji tego obowiązku przez skarżącą.

Należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek zwrotu wynikał z art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 – w odniesieniu do płatności za 2010 r., oraz z art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011- w odniesieniu do płatności za 2011 r., przy czym – na co należy zwrócić uwagę – obowiązek ten podlegał wyłączeniu w przypadku stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Stosownie bowiem do tych przepisów obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać przez beneficjenta (rolnika) wykryty w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Jak wynika z materiału dowodowego płatności wypłacone na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z/s w S. z dnia 17 stycznia 2011 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010 i z dnia 4 stycznia 2012 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011, nie wynikały z pomyłki tego organu, który przyznał skarżącej płatności rolnośrodowiskowe za ww. lata zgodnie z wnioskami strony, a przyznając te płatności organ nie mógł przewidzieć, że skarżąca nie dotrzyma podjętego w 2010 roku 5-letniego zobowiązania. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności jest sformalizowane, a oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu. Organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku i nie ma obowiązku, ani też uprawnienia do zastępowania skarżącego. Beneficjent pomocy ma obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne, bądź nadmierne przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności, gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2103/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 3697/15 - publ.: CBOSA). W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że - w ocenie Sądu - nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania.

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także naruszenia art. 68 § 1 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, w zakresie w jakim organy nie podjęły się wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia go z uwzględnieniem podnoszonego przez skarżącą zarzutu przedawnienia żądania objętego zaskarżoną decyzją.

W szczególności należy zwrócić uwagę, że nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż w niniejszej sprawie w zakresie obowiązku zwrotu należności kwestię przedawnienia regulują przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 68 § 1 tej ustawy), a organy administracji nie rozważyły tej kwestii w świetle przepisów Ordynacji podatkowej.

W myśl art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z wyjątkami wymienionymi w punkcie 1 i 2 tego przepisu.

W myśl zaś art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L nr 312 poz.1 ze zm. – zwanego dalej: "rozporządzeniem Rady nr 2988/95") okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo uznały, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie regulują przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Podnosi się, że nie jest słuszne stanowisko, iż do płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, których warunki przyznania i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 582/16 oraz z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 10/16; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 172/18 – publ.: CBOSA). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95 są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych (Ordynacji podatkowej) i mają zastosowanie w zakresie terminu przedawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Termin ten wynosi cztery lata od dopuszczenia się nieprawidłowości, przez którą należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95).

W rozpoznawanej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącą należy uznać dzień złożenia przez nią wniosku o przyznanie płatności na 2012 r., tzn. dzień 15 maja 2012 r., gdyż w tym bowiem dniu skarżąca – wobec niedotrzymania podjętego w 2010 zobowiązania rolnośrodowiskowego (które winna była kontynuować przez 5 lat) – zażądała w istocie płatności od gruntów nieuprawnionych. Przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu 3 sierpnia 2013 r. czyli w dniu doręczenia skarżącej decyzji z dnia 26 lipca 2013 r. o odmowie przyznania płatności na 2012 r. W tym dniu po raz pierwszy - przed upływem 4 lat - został przerwany bieg przedawnienia. Następnie, na skutek wniesienia odwołania organ II instancji decyzją z dnia 17 września 2014 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji w dniu 4 maja 2015 r. po raz kolejny wydał decyzję odmawiającą płatności na 2012 r., która została skarżącej doręczona w dniu 13 maja 2015 r., co oznaczało po raz kolejny przerwanie biegu przedawnienia i rozpoczęcie jego biegu na nowo. Decyzja ta została zaskarżona złożonym przez skarżącą odwołaniem, w wyniku rozpoznania którego organ II instancji w dniu 15 grudnia 2015 r. wydał decyzję (nr [...]) utrzymującą w mocy pierwszoinstancyją decyzję o odmowie przyznania płatności za 2012 r. Decyzja ta została doręczona skarżącej 12 stycznia 2016 r., co stanowiło o ponownym przerwaniu biegu przedawnienia przed upływem 4 lat od ostatniego przerwania biegu przedawnienia. W dniu 7 marca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wszczął postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności środowiskowych za lata 2010 i 2011, a następnie w dniu 24 marca 2017 r. wydał decyzję (nr [...]), którą orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2010 i 2011 w łącznej wysokości 777.784,71 zł, a która została doręczona skarżącej w dniu 18 kwietnia 2017 r. W konsekwencji należy przyjąć, że przedstawiona powyżej sekwencja zdarzeń prawnych wskazuje na to, że ww. decyzja została wydana przed upływem 4 lat od dnia ostatniego przerwania biegu terminu przedawnienia (tj. od dnia 12.01.2016 r.), a jednocześnie została wydana przed upływem 8 lat od momentu dopuszczenia się nieprawidłowości (tj. w dniu 15.05.2012 r.), czyli przed dniem 15 maja 2020 r. Z tego powodu przyjąć należy, że organy prawidłowo skonstatowały, iż w niniejszej sprawie – stosownie do regulacji prawnej wynikającej z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 - nie nastąpiło przedawnienie terminu do ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94 (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L 2013.347.549 ze zm. – dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013") stwierdzić należy, że – w ocenie Sądu – zarzut ten w okolicznościach niniejszej sprawy nie mógł odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku. Stosownie bowiem do art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot. W ocenie Sądu należy zgodzić się jednak z zaprezentowanym w tym zakresie w odpowiedzi na skargę stanowiskiem organu odwoławczego, z którego wynika, że opisana powyżej sekwencja podejmowanych przez organy czynności i wydawanych aktów w sprawie wskazuje na to, iż nie można mówić o przekroczeniu 18-miesięcznego terminu po zatwierdzeniu (a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności) sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Skoro bowiem za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącą należało uznać dzień złożenia przez nią wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. (15 maja 2012 r.), to w istocie dopiero zakończenie postępowania administracyjnego wydaniem ostatecznej decyzji orzekającej o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych płatności na 2012 r. (decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 15 grudnia 2015 r., nr [...]), stanowiło potwierdzenie ("po zatwierdzeniu") faktu nieprawidłowości, tj. niedotrzymania podjętego w 2010 przez skarżącą na lata 2010-2014 zobowiązania rolnośrodowiskowego, z uwagi na stwierdzenie, że powierzchnia gruntów deklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych nie pokrywała się z powierzchnią, na której stwierdzono realizację przez skarżącą zobowiązań rolnośrodowiskowych. Stanowisko przeciwne prowadziłoby bowiem do wniosku, że wystąpienie przez organy o zwrot mogłoby być przedwczesne, gdyż w przypadku toczącego się postępowania, mogłoby ono w istocie nastąpić wbrew jego (późniejszym) rezultatom co do stwierdzonych nieprawidłowości lub zaniedbań beneficjenta (rolnika). Zauważyć należy również, że z brzmienia tego przepisu wynika, iż posługuje się on w swej treści alternatywnie pojęciem: "sprawozdanie z kontroli" lub "inny dokument stwierdzający, że miała miejsce nieprawidłowość", przez który to właśnie – w ocenie Sądu - można rozumieć także decyzję administracyjną, na podstawie której można stwierdzić określoną nieprawidłowość u beneficjenta. Przyjąć zatem należy, że termin z art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 został zachowany, gdyż pomiędzy datą wydania ww. ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 15 grudnia 2015 r. (nr [...]) a datą doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 24 marca 2017 r. (nr [...]), którą orzeczono wobec skarżącej (beneficjenta) o zwrocie odnośnej kwoty (data doręczenia decyzji - 18.04.2017 r.), upłynęło nie więcej niż 18 miesięcy.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organy zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. W sprawie podjęto wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Należy też dodać, że zebrane dowody zostały poddane wszechstronnej ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wnioski organów odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości.

Wszystkie okoliczności niniejszej sprawy istotne w świetle powołanych przepisów prawa materialnego, w tym również okoliczności podnoszone przez skarżącą, zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonej decyzji, przy czym - jak wykazano w powyższej części rozważań, nie mogły one prowadzić do odstąpienia od ustalenia skarżącej przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

Sąd niezwiązany granicami skargi nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.