Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 409/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7 ust 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi K.N. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 18 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.6038.2018 ŁD.SA.ZZ 09461737 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a., ustawa abonamentowa) postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej także: Dyrektor) z dnia 18 stycznia 2023r. nr COF.OUR.6375.6038.2018 ŁD.SA.ZZ 09461737 w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Z akt sprawy wynika, że w związku z brakiem realizacji przez K. N. (dalej: skarżąca, zobowiązana) należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy o nr 89305E1-64/PO/2022 z dnia 11 sierpnia 2022 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentu radiowo – telewizyjnego za okres od stycznia 2017 r. do kwietnia 2022 r.

W celu wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny w dniu 12 sierpnia 2022r. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej.

2.2. Skarżąca pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. złożyła do organu egzekucyjnego zarzut, podnosząc fakt nieistnienia obowiązku.

W zgłoszonym zarzucie zobowiązana podniosła, że co najmniej od 2008 r. nie używa odbiorników radiowo-telewizyjnych, ponadto dokonała wyrejestrowania odbiorników od 2009 r. Od tego też czasu zamieszkuje w cudzym domu. Zarzuciła również, że wierzyciel nie dopełnił w terminie wobec niej obowiązku informacyjnego w postaci zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Następnie zobowiązana wskazała, że wierzyciel prowadził już przeciwko niej egzekucję opłat abonamentowych za lata 2010-2015, która to egzekucja została umorzona w związku z prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Po 85/18. Zdaniem skarżącej, skoro w niniejszej sprawie wierzyciel pozostaje ten sam, to powinna być mu znana poprzednia nieskuteczna próba wyegzekwowania obowiązku, który nie istniał i nadal nie istnieje.

Z ostrożności, zobowiązana wskazała, iż część należności jest przedawniona (od 1 stycznia 2017 r. do sierpnia 2017 r.).

Organ egzekucyjny pismem z dnia 24 sierpnia 2022 r. przekazał wierzycielowi pismo skarżącej stanowiące zarzuty, celem zajęcia stanowiska.

2.3. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r. Dyrektor oddalił zarzuty zobowiązanej, dotyczące: nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części.

W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor odwołał się do przepisów prawnych, mających zastosowanie w sprawie i zaakcentował, że w bazie danych figuruje rejestracja odbiornika telewizyjnego zobowiązanej. Opłaty abonamentowe uiszczane były do listopada 2002 r., czego dowodem jest wydruk z bazy danych. Dyrektor podkreślił, że to abonenci powinni być zainteresowani zarówno podaniem prawidłowych danych, jak i ich aktualizacją. Organ podkreślił, że w momencie wejścia w życia rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) został nadany zobowiązanej – jako użytkownikowi odbiornika – indywidualny numer identyfikacyjny: [...]. Dyrektor zarazem podniósł, że zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, do abonentów posiadających tzw. imienne książeczki radiofoniczne, wysłane zostały zawiadomienia, określone w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, o nadaniu im indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Stanowią one dowód zarejestrowania odbiorników. W przypadku zobowiązanej, zawiadomienie takie, wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, wysłane zostało w dniu 17 lipca 2008 r., czego dowodem jest duplikat zawiadomienia. Co istotne, na mocy ww. rozporządzenia nie zostały anulowane zgłoszone uprzednio przez abonentów wnioski rejestracyjne a wyłącznie zastąpiono imienną książeczkę indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Odnosząc się do twierdzenia zobowiązanej, zgodnie z którym dokonała ona w 2009 r. wyrejestrowania odbiornika, Dyrektor wskazywał, iż w przypadku dopełnienia tej formalności fakt taki zostałby odnotowany na indywidualnym numerze identyfikacyjnym, zaś dokument – zarchiwizowany. W niniejszej sprawie dokonano przeszukania zasobów archiwalnych i nie odnaleziono formularza, potwierdzającego wyrejestrowanie przez skarżącą odbiornika. Ponadto, jeżeli istotnie w 2009 r. zobowiązana wyrejestrowała odbiornik, to powinna dysponować dowodem na tę okoliczność.

Następnie Dyrektor zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie wysłane zostało do zobowiązanej upomnienie, skutecznie doręczone w dniu 16 maja 2022 r. (odebrane przez adresata).

W kwestii przedawnienia zaległości w opłatach abonamentowych Dyrektor wskazał, że należności takie przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Ponadto, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Ponieważ w odniesieniu do zobowiązanej skuteczny środek egzekucyjny zastosowano w dniu 22 sierpnia 2022 r., należności objęte tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu.

2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła, iż sprawa rozpatrzona została pobieżnie, według "utartego wzoru". Zdaniem zobowiązanej, organ nie wyciągnął właściwych wniosków ze zdarzeń, mających miejsce w toku dotychczas prowadzonych postępowań egzekucyjnych, które zostały umorzone na skutek wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 85/18. Podniosła, że nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, dlatego stan zarejestrowania odbiorników, wynikający z książeczki radiofonicznej, ustał.

Końcowo zobowiązana podtrzymała zarzut częściowego przedawnienia należności, stwierdzając, że czynność komornika z dnia 22 sierpnia 2022 r. nie mogła przerwać biegu przedawnienia, gdyż w tej dacie opłaty były już przedawnione. Zdaniem skarżącej opłaty abonamentowe mają charakter miesięczny i każda z nich przedawnia się oddzielnie – dlatego opłaty za okres od stycznia 2017 r. do sierpnia 2017 r. przedawniły się z końcem 2021 r.

2.5. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy wydane w pierwszej instancji postanowienie z dnia 30 listopada 2022 r.

W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel przede wszystkim wskazał, przywołując stosowne regulacje prawne, iż w zaskarżonym postanowieniu słusznie podniesiono, że w elektronicznej bazie danych o abonentach odnotowano fakt uiszczania przez zobowiązaną należnych opłat do listopada 2002 r. Ponieważ zobowiązana w dniu 2 sierpnia 2022 r. zgłosiła zaprzestanie używania odbiorników, oznacza to, że posiadała ona status abonenta do dnia 1 sierpnia 2022 r.

Dalej Dyrektor podnosił, że od grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.

Zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie, będące dowodem zarejestrowania odbiornika, zostało przesłane do zobowiązanej pismem z dnia 17 lipca 2008 r. na adres: [...], [...] P., tj. na adres, pod którym była ona zameldowana w okresie od 30 stycznia 1990 r. do 12 stycznia 2018 r.

Poczta Polska S.A. posiada w swoich zasobach archiwalnych elektroniczną wersję "Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", bowiem nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów. Dowodem tego jest wydruk z bazy danych o abonentach potwierdzający przesłanie w dniu 17 lipca 2008 r. pakietu startowego (P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat. Organ podkreślił, że umieszczenie znacznika "(P)" w historii korespondencji kierowanej do abonenta potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Dyrektor zaakcentował jednocześnie, że w obowiązującym stanie prawnym wystarczające było przesłanie zawiadomienia zwykłą przesyłką listową (bez ewidencji i pokwitowania), gdyż prawodawca nie wskazał, iż ma to być uczynione przesyłką rejestrowaną.

Dyrektor podnosił, że jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych działań związanych z wyrejestrowaniem odbiornika oraz okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej, miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela. W niniejszej sprawie dogłębnie zbadana została kwestia wyrejestrowania przez zobowiązaną odbiornika – przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i stwierdzono jednoznacznie, że wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika przed dniem 2 sierpnia 2022 r. Również zobowiązana dokumentu takiego nie przedstawiła.

W kwestii zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia Dyrektor wskazał, że wbrew twierdzeniu zobowiązanej, upomnienie takie zostało jej doręczone w dniu 16 maja 2022 r.

W zakresie zarzutu przedawnienia wierzyciel zwrócił uwagę, że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Do opłat abonamentowych nie ma zastosowania comiesięczne przedawnienie zaległości. Ponieważ w dniu 12 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej, to należności objęte tytułem wykonawczym, za okres od stycznia 2017 r. do kwietnia 2022 r., nie uległy przedawnieniu, którego termin wynosi 5 lat i liczony jest od końca roku kalendarzowego, w którym termin płatności upłynął.

Końcowo Dyrektor zwrócił uwagę, iż umorzenie wcześniejszego postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak doręczenia zobowiązanej upomnienia nie przesądza o braku możliwości dochodzenia zaległych opłat w kolejnym postępowaniu.

Reasumując, zdaniem Dyrektora w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo oddalone zostały zarzuty zobowiązanej.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie Dyrektora z dnia 18 stycznia 2023 r. skarżąca, działając osobiście, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając je w całości.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.pa., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 81a k.p.a., art. 88 k.p.a., art. 125 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), poprzez:

- błędne ustalenie, że organ dokonał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, podczas gdy w sprawie brak jest dowodu wysłania listu z zawiadomieniem, a samo wygenerowanie przez organ dokumentu z własnego systemu nie oznacza, iż został on do skarżącej wysłany;

- nie wzięcie pod uwagę, że w sprawie egzekucji należności prowadzonej od 2015 r. rozstrzygał już WSA w Poznaniu wyrokiem o sygn. akt III SA/Po 85/18 który uchylił wydane przez Dyrektora postanowienia, zaś od tej pory zmienił się jedynie okres, za który dochodzone są należności, co sugeruje zdaniem skarżącej, że ma miejsce kontynuacja poprzedniego postępowania;

- błędną ocenę dowodu z dokumentu wyrejestrowania odbiorników i oświadczenia woli skarżącej, że wyrejestrowuje je ze skutkiem od roku 2009,

- błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie nastąpiła kontynuacja zarejestrowania odbiorników, skutkująca koniecznością dalszego opłacania abonamentu, podczas gdy skarżąca nie otrzymała nigdy powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego;

- brak rozstrzygnięcia powyższych, zaistniałych w sprawie wątpliwości, na korzyść strony skarżącej.

Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 2 ust. 3 u.o.a. w zw. z § 5 ust. 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników, poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca była zobowiązana do uiszczania opłat w latach 2010-2015 w sytuacji, gdy dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników utraciły ważność w grudniu 2008 r. a organ nie wykazał, że przed tym terminem wywiązał się z obowiązku przesłania powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a nadto strona kategorycznie zaprzecza, że takie powiadomienie otrzymała;

- § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji przyjęcie, iż zawiadomienie nie wymaga doręczenia ani nawet udowodnienia wysłania oraz że wystarczającym dowodem wysłania zawiadomienia jest sam fakt posiadania takiego dokumentu przez organ w jego systemie, podczas gdy czynność "przesłania zawiadomienia" wymaga również udowodnienia;

- art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1610, dalej: k.c.) z uwagi na nadużycie prawa poprzez dochodzenie przez wierzyciela należności w sytuacji, gdy skarżąca od lat nie używa odbiorników radiowo – telewizyjnych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz poniesionych kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżąca oświadczyła, iż nie dokonywała wpłat abonamentu, gdyż nie została powiadomiona o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wobec trwającego od 2015 r. braku aktywności wierzyciela w zakresie egzekwowania wpłat, skarżąca pozostawała w przekonaniu, że należność wygasła, gdyż zgodnie z przepisami rozporządzenia dawne książeczki abonamentowe stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od wejścia w życie tego rozporządzenia.

Dalej skarżąca podniosła, że nie kwestionuje faktu, iż organ nie był zobowiązany do nadania na jej adres listu poleconego, jednak nie oznacza to, że organ jest zwolniony od wykazania, że list zwykły został do abonenta wysłany w ogóle. Zdaniem skarżącej znacznik "P" o którym mowa w zaskarżonym postanowieniu oznacza jedynie nazwę pakietu a nie jest dowodem wysłania zawiadomienia, stąd dokument ten istnieje jedynie w zasobach archiwalnych organu.

W ocenie skarżącej, o braku jej obowiązku uiszczania zaległych opłat świadczy fakt formalnego wyrejestrowania przez nią odbiorników wraz ze złożonym oświadczeniem o skutku tej czynności od 2009 r. Nie zgodziła się ona tym samym ze stanowiskiem organu, iż nie można złożyć oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników z mocą wsteczną.

Końcowo skarżąca stwierdziła, że wątpliwości zaistniałe w niniejszej sprawie powinny być rozstrzygane na jej korzyść. Ponadto, nie używa ona odbiorników radiowo – telewizyjnych z przyczyn poglądowych.

3.2. Odpowiadając na skargę pełnomocnik Dyrektora wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4. Skarga okazała się niezasadna.

4.1. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.2. Istota sporu sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu odwoławczego co do istnienia obowiązku uiszczenia przez skarżącą opłat abonamentowych w wysokości i zakresie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu.

4.3. Rozważając sporne zagadnienie w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ww. ustawy) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).

Zwrócić należy uwagę, iż jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, abonament RTV to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt

K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. z 1960 r., Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., Nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, o której była już wyżej mowa. Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz, U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny.

4.4. W realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że zdaniem Sądu Dyrektor wykazał, iż skarżąca, realizując swój ustawowy obowiązek, dokonała rejestracji odbiornika, i otrzymała w związku z tym imienną książeczkę radiofoniczną o nr: [...]. Dla skarżącej wydane zostały ponadto kolejne takie książeczki radiofoniczne, o nr odpowiednio: [...] oraz [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się wydruki z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., które dowodzą, iż skarżąca posiadała zarejestrowane odbiorniki i uiszczała za nie opłaty. Opłat tych skarżąca dokonywała do listopada 2002 r.

Co istotne, jak wynika z akt postępowania i na co zwrócił uwagę Dyrektor, rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nałożony został obowiązek nadania z urzędu posiadaczom indywidualnych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia abonentów o wprowadzonej zmianie – w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia. W odniesieniu do skarżącej Dyrektor powyższy obowiązek, nałożony przepisami prawa wypełnił, wysyłając w dniu 17 lipca 2008 r. zawiadomienie o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego: [...]. Wraz z tym zawiadomieniem, przesłano skarżącej spersonalizowane blankiety wpłat.

Podkreślić trzeba, że nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zawiadomienia o indywidualnym numerze identyfikacyjnym. Użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r., w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych oraz zastosowania trybu o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia.

Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej abonenta, nie przydaje nowych praw i obowiązków, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Zgodnie z ww. rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (§ 5 ust. 2 zdanie drugie) Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do tego rozporządzenia.

Wskazać również należy na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie sprawy, w tym ostatni wyrok NSA z dnia 29 października 2021 r. o sygn. akt I GSK 637/21, w którym Sąd ten oparł swoje stanowisko na dotychczas wydanych orzeczeniach w kwestiach istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w okolicznościach prawnych oraz faktycznych w świetle dokonania przez użytkownika odbiorników ich rejestracji, wywiązania się operatora z obowiązku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych przesyłką nierejestrowaną oraz braku przenoszenia ciężaru dowodowego na Pocztę Polską S.A., w okolicznościach stwierdzenia braku dokumentacji znoszącej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych.

NSA potwierdził, że "z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru (...) a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru (...) Dla skuteczności czynności nadania INI nie jest konieczne legitymowanie się operatora wyznaczonego dowodem nadania takiej przesyłki." Co więcej, NSA zaznaczył, że "Poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r."

Należy zaznaczyć, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie ww. rozporządzenia, Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie.

Bardzo istotne jest również to, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. o sygn. akt I GSK 837/18).

Z uwagi na powyższe, niezasadny okazał się zarzut skarżącej, iż Dyrektor nie zawiadomił jej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i że w związku z tym nie miała ona obowiązku uiszczać opłat abonamentowych za sporny okres. Tym samym chybiony jest również powiązany z nim zarzut, iż organ nie wywiązał się z obowiązku przesłania skarżącej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z uwagi na utratę ważności dotychczasowych dowodów rejestracji odbiorników w grudniu 2008 r.

4.5. Niezasadny okazał się także zarzut niedoręczenia skarżącej upomnienia przed wszczęciem egzekucji (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Wierzyciel, wypełniając nałożony na niego w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek, w dniu 16 maja 2022 r. doręczył zobowiązanej upomnienie nr [...], listem poleconym (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru EPO) wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych.

4.6. W kwestii podnoszonego przez skarżącą przedawnienia należności z tytułu dochodzonych przez Dyrektora opłat abonamentowych zaakcentowania wymaga, że należności te mają charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. Obowiązek ich uiszczania wynika z ustawy, a nie ma charakteru umownego. Tak więc na podstawie art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: O.p.) do przedawnienia opłat abonamentowych stosować należy art. 70 § 1 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt i GSK 1668/19, Lex nr 3007500). Oznacza to, że najstarsze dochodzone zaległości skarżącej – ze stycznia 2017 r. - uległyby przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2022 r. Jednakże, zgodnie z art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Ponieważ wobec skarżącej środek egzekucyjny zastosowano w dniu 22 sierpnia 2022 r. (a więc przed upływem przedawnienia), bieg terminu przedawnienia został przerwany. Słusznie zatem Dyrektor stwierdził, że należności objęte tytułem wykonawczym stanowią zobowiązanie, które nie wygasło na skutek przedawnienia. Tym bardziej, że jak trafnie organ podkreślił, do opłat abonamentowych, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie znajduje zastosowania comiesięczne przedawnienie należności.

4.7. Wbrew twierdzeniom podnoszonym przez skarżącą, przepisy prawa nie przewidują możliwości wyrejestrowania odbiorników "z mocą wsteczną", co w niniejszej sprawie miałoby się sprowadzać do oświadczenia zobowiązanej o wyrejestrowaniu odbiorników "ze skutkiem od 2009 r.".

4.8. Odnosząc się z kolei do akcentowanego przez skarżącą faktu umorzenia prowadzonego wcześniej wobec niej postępowania egzekucyjnego, po wydaniu przez WSA w Poznaniu wyroku z dnia 15 marca 2018 r. o sygn. akt III SA/Po 85/18, którym uchylone zostały postanowienia wierzyciela oraz organu egzekucyjnego i organu nadzoru, należy zaznaczyć, iż obecne postępowanie jest egzekucją odrębną, prowadzoną na podstawie innego tytułu wykonawczego, obejmującą należności za inny okres. Przyczyny uchylenia przez Sąd postanowień wydanych w tym innym postępowaniu i następnie fakt umorzenia egzekucji nie może mieć w związku z tym wpływu na sprawę niniejszą, tym bardziej, iż jedną z przyczyn uchylenia wówczas przez Sąd postanowień organów była wątpliwość co do uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. W niniejszej sprawie wątpliwość taka nie ma miejsca.

4.9. W rozpatrywanej sprawie organ nie dopuścił się naruszenia art. 5 k.c. (tzw. naruszenie prawa podmiotowego). Zgodnie z powyższym przepisem, "Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony". Sąd podkreśla, iż regulacja opłat abonamentowych jest domeną prawa publicznego (administracyjnego). Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt I USK 125/22, "Rygoryzm prawa publicznego nie może być łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą w art. 5 k.c. lub w art. 8 k.p." Dodatkowo, w rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej działały na podstawie przepisów prawa, a w ocenie Sądu to skarżąca, która twierdzi, że od lat nie używa odbiorników, winna udokumentować fakt ich wyrejestrowania, aby uwolnić się od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

4.10. Sąd nie doszukał się również naruszenia wskazywanych przez skarżącą przepisów prawa procesowego. W szczególności, Sąd nie stwierdził w sprawie naruszenia art. 7 k.p.a. który stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ nie uchybił także przepisowi art. 77 k.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1).

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione i spełniający wymogi określone przepisami prawa. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów krajowych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.11. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.