Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1229/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 116 ust. 1 i 6, art. 174
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 241
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 545/19 w sprawie ze skargi B. S. A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 lipca 2019 r. nr 0601-IGC.4303.325.2019 w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek od zwróconej kwoty należności celnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od B. S. A. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 430 (czterysta trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 6 lutego 2020 r. w sprawie ze skargi B. Spółka Akcyjna z siedzibą w B. (dalej: strona, spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: organ) z dnia 29 lipca 2019 r. nr 0601-IGC.4303.325.2019 w przedmiocie należności celnych uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 26 kwietnia 2019 r., nr 30300-CDP.4303.231.2017.RK/FT w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz strony skarżącej B. Spółka Akcyjna z siedzibą w B. kwotę 207 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.

Skarżąca w dniu 12 marca 2014 r. dokonała zgłoszenia celnego towaru w postaci węglowodorów gazowych skroplonych. Do ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego wskazano stawkę celną w wysokości 0,7%. Zgłoszenie to zostało przyjęte przez organ bez weryfikacji. Wnioskiem z 9 marca 2017 r. skarżąca wystąpiła o sprostowanie zgłoszenia w zakresie zmiany klasyfikacji taryfowej (powołując wyrok TSUE z dnia 26 maja 2016 r.), zwrot cła wynikający ze zmiany stawki celnej z 0,7% na 0% oraz zwrot odsetek od uiszczonego cła. Do przedmiotowego wniosku załączono kopie dokumentu SAD, faktury zakupu i certyfikatów jakości towaru. Decyzją z 26 kwietnia 2017 r. organ I instancji dokonał zmiany w zgłoszeniu celnym, orzekł o zwrocie cła, odmawiając jednocześnie wypłaty odsetek od kwoty zwracanego cła. Organ II instancji utrzymał w mocy tę decyzję.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła strona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarga jest – co do zasady – uzasadniona. W ocenie Sądu, organy nieprawidłowo w okolicznościach faktycznych tej sprawy uznały, że z uwagi na treść art. 116 ust. 6 UKC nie było żadnych podstaw do wypłaty na rzecz skarżącej spółki odsetek od zwracanego w całości cła w przypadku innym, niż opóźnienie w realizacji tego zwrotu, jako nadpłaty należności celnej. Organy w uzasadnieniu tego stanowiska oparły się jedynie na językowej wykładni przepisu art. 116 ust. 6 UKC stwierdzając, że przepisy prawa unijnego są w tym względzie jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Zdaniem Sądu dokonując wykładni przepisów art. 116 i art. 117 UKC w kontekście zwrotu należności celnych i ewentualnej wypłaty odsetek od tych należności należało odwołać się do przede wszystkim do wykładni systemowej oraz celowościowej. Została ona zaprezentowana w powołanym przeze skarżącą wyroku TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., w sprawie C-365/15. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie to ma istotne znaczenia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. WSA wskazał, że ww. wyrok TSUE odnosił się do obowiązku zapłaty odsetek nie tylko w przypadku zwrotu ceł antydumpingowych. W wyroku tym jest bowiem mowa o "należnościach celnych przywozowych, włącznie z cłami antydumpingowymi". Stosownie do art. 5 pkt 20 UKC, należnościami celnymi przywozowymi są należności celne przywozowe płatne przy przywozie towarów, a więc jest to rodzaj należności obejmujący wszelkie opłaty przywozowe. Zaprezentowane w omawianym wyroku stanowisko można zatem odnieść także do kwestii obowiązku zapłaty przez organ celny odsetek od dokonanego zwrotu cła – jak w tej sprawie – w kwocie 1.115 zł (zapłaconego od towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu w Unii na podstawie dokumentu SAD nr OGI/303030/00/003121/2014 z dnia 12 marca 2014 r.), o czym ostatecznie pozytywnie dla strony rozstrzygnięto w zaskarżonej decyzji. W wyroku C-365/15 TSUE zaznaczył, iż z jego dotychczasowego orzecznictwa wynika, że w sytuacji, gdy podatki lub cła zostały pobrane przez państwo członkowskie w zastosowaniu rozporządzenia Unii, które zostało uznane za nieważne lub uchylone przez sąd Unii, zainteresowani, którzy uiścili omawiane podatki i cła, mają zasadniczo prawo nie tylko do pobranych kwot, lecz również do odsetek od tych kwot. W ocenie Sądu wskazane elementy przemawiają za odniesieniem takiego stanowiska Trybunału do okoliczności niniejszej sprawy. Sąd ten wskazał, że obarczanie wyłącznie importera konsekwencjami nieprawidłowego zgłoszenia celnego w zakresie kodu taryfy celnej oznaczałoby nieuzasadnione okolicznościami faktycznymi sprawy stanowisko, że tylko on przyczynił się do poboru nienależnego cła. WSA wskazał, że importer działający w dobrej wierze i przestrzegający przepisów oraz zasad utrwalonej praktyki organów celnych ma prawo działać w zaufaniu do organów państwa. Nie na nim spoczywał przecież obowiązek wychwycenia błędu polegającego na stosowaniu nieprawidłowej reguły klasyfikacji taryfowej. Każdy bowiem organ celny, który w ramach swoich kompetencji dostarcza podatnikowi informacji uwzględnianych przy pokrywaniu należności celnych, może w związku z tym budzić uzasadnione zaufanie podmiotu gospodarczego dokonującego przywozu bądź wywozu określonych towarów. Organ celny powinien być uznawany za podmiot zobowiązany do stosowania i przestrzegania przepisów prawa celnego, zgodnie z prawem Unii. Zdaniem Sądu za przyjęciem stanowiska, że skarżąca spółka – w okolicznościach faktycznych tej sprawy – uprawniona była do żądania wypłaty odsetek od kwoty nienależnie zapłaconego w całości cła, którego zwrot uzyskała, przemawiają również argumenty wykładni celowościowej. Wykładnia celowościowa art. 116 ust. 6 UKC prowadzi do wniosku, że nie zakazuje on wypłaty odsetek w sytuacji, kiedy kwota cła została pobrana nienależnie, na skutek niezgodnej z prawem Unii praktyki organów celnych. W tym kontekście WSA zwrócił uwagę na obowiązującą w Unijnym Kodeksie Celnym ogólną klauzulę słuszności (art. 120 ust. 1 UKC), która ma na celu zapobieganie obciążaniu należnościami celnymi podmiotów wbrew zasadzie sprawiedliwości. Przesądzając w niniejszej sprawie pozytywnie dla skarżącej zasadę dotyczącą jej uprawnienia do żądania od organu celnego odsetek od zwracanych jej nienależnie pobranych w przeszłości należności celnych, Sąd nie dokonywał, bo nie robiły również tego rozstrzygające sprawę organy celne obu instancji, rozważań w zakresie podstaw do ustalenia wysokości należnych odsetek. WSA stwierdził, że kwestie te należeć będą do organów administracji skarbowej przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Rozważania te obejmować będą musiały w takim wypadku zarówno ustalenia w zakresie dat granicznych okresu odsetkowego, czyli ustalenia daty od jakiej odsetki mogły być w tym przypadku naliczane oraz daty, do której byłoby to możliwe. W konsekwencji wymagane będą ustalenia organów w zakresie prawidłowego sposobu obliczenia wysokości przysługujących skarżącej odsetek, przy uwzględnieniu także właściwej ich stopy procentowej. Organy będą zobowiązane odnieść się również do tego, czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy strona uprawniona jest do zarachowywania zwróconej jej należności celnej w sposób wynikający z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, a zatem czy przepis ten w ogóle może mieć w tej sprawie zastosowanie. Jednakże – zdaniem WSA - na obecnym etapie postępowania kwestia wysokości odsetek była wtórna w stosunku do przesądzenia zasady dotyczącej uprawnienia strony do żądania odsetek od organu celnego z tytułu zwrotu na jej rzecz nienależnie uiszczonego cła.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył organ zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., organ zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny" - dalej jako UKC przez niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust. 6 UKC przejawiające się w uznaniu, że w okolicznościach sprawy będącej przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w zaskarżonym wyroku, przepis powinien zostać pominięty przez organy celne, z uwagi na ocenę prawną i stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, podczas gdy spór o odsetki od zwróconej przez organ należności celnej przywozowej nie noże być rozstrzygnięty z pominięciem jednoznacznej treści art. 116 ust. 6 UKC, gdyż stanowi on odrębne i wyczerpujące uregulowanie, które w ogóle nie przewiduje możliwości zarówno naliczania, jak i wypłaty odsetek, a tym bardziej obowiązku wykonania takich czynności przez organ celny, który dokonał - na wniosek importera - zmiany klasyfikacji taryfowej towaru (na kod CN 27 11 19 00), a następnie na mocy art. 16 ust. 1 lit. a UKC zwrócił kwotę nadpłaconego cła przywozowego, zaś ocena prawna i stanowisko zawarte w wyroku TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C-365/151 wiązało się z odmienną niż w niniejszej sprawie sytuacją, gdyż wyrok dotyczył wypłaty odsetek od zwróconego podmiotom cła antydumpingowego w konsekwencji anulowania rozporządzenia nakładającego cła antydumpingowe, gdzie stwierdzono w nim, że pobór należności na podstawie aktu, który został następnie uchylony przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, stanowi naruszenia prawa Unii;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, oraz w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. C-365/15, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przez pominięcie - art. 116 ust. 6 UKC, w wyniku uznania, iż ocena prawna i stanowisko zawarte w wyroku TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C-365/15 odnosi się do okoliczności sprawy będącej przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w zaskarżonym wyroku, podczas gdy w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. C-365/15 TSUE, dokonał wykładni, niemającego zastosowania w niniejszej sprawie i nieobowiązującego już art. 241 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - dalej (jako WKC) i wyjaśnienia znaczenia tego unormowania w kwestii uprawnień do zwrotu odsetek, która to wykładnia dotyczyła jednak zupełnie odmiennej sytuacji, wynikającej z wcześniejszego unieważnienia aktu prawnego, na podstawie, którego pobrano cło antydumpingowe, co nie przesądza o tym, że w przypadku zmienionej interpretacji Nomenklatury Scalonej, organ dokonujący zwrotu należności celnej, powinien jednocześnie wypłacić odsetki, oraz podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią, mającego zastosowanie w sprawie art. 116 ust. 6 UKC, w okolicznościach sprawy w przypadku zmiany interpretacji Nomenklatury Scalonej, zwrot cła nie powoduje wypłaty odsetek;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC oraz w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. C-365/15, przez niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust. 6 UKC, przejawiające się uznaniu, że w okolicznościach sprawy art. 116 ust. 6 UKC powinien zostać pominięty przez organ celny przy rozpatrywaniu wniosku o wypłatę odsetek, z uwagi na ocenę prawną i stanowisko zawarte w wyroku TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C-365/15, podczas gdy kwestia odsetek została całkowicie uregulowana w UKC, gdzie zasadą jest, że nie wypłaca się odsetek przy zwrocie cła, a organ celny nie może pominąć jednoznacznej treści art. 116 ust. 6 UKC przy rozpoznaniu wniosku o wypłatę odsetek, zaś jedyną okolicznością skutkującą wypłatą odsetek, jest przypadek gdy decyzja o przyznaniu zwrotu nie zostanie wykonana w terminie trzech miesięcy od daty jej wydania, chyba że niedotrzymanie terminu było niezależne od organów celnych;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, oraz w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. C-365/15, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust. 6 UKC, z uwagi na ocenę prawną i stanowisko zawarte w wyroku TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C-365/15, przejawiające się w uznaniu, że w sytuacji zmiany na wniosek strony, uprzednio przyjętego bez weryfikacji przez organ celny zgłoszenia celnego, u podstaw której leżała zmiana klasyfikacji taryfowej towaru objętego zgłoszeniem, wywołana zmianą interpretacji Nomenklatury Scalonej oraz zwrotu cła będącego konsekwencją zmiany tego zgłoszenia celnego, organ celny zobowiązany jest również do wypłaty odsetek, podczas gdy zgodnie z art. 116 ust. 6. UKC zdanie 1, zwrot nie powoduje wypłaty odsetek przez właściwe organy celne;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a,, art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, oraz w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C 365/15, przez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w odmowie zastosowania art. 116 ust. 6 UKC pomimo, że zwrot całości uiszczonego cła z tytułu objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, miał miejsce nie wskutek uchylenia przez Trybunał Sprawiedliwości rozporządzenia, na podstawie którego owe cło zostało pobrane, zatem nie w związku z niezgodnością jego poboru z prawem Unii, lecz w związku uwzględnieniem wniosku strony i dokonaniem (na jej wniosek), zmiany klasyfikacji taryfowej towaru na kod CN 2711 19 00, i określeniem tym samym na nowo kwoty długu celnego z zastosowaniem stawki celnej 0 %, w konsekwencji brak jest po podstaw do wypłaty odsetek od zwróconej kwoty cła;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, przez uznanie za stroną, że art. 116 ust. 6 UKC został bezpodstawnie zastosowany i błędnie zinterpretowany przez organ celny, poprzez niewłaściwą wykładnię tego unormowania, sprzeczną ze stanowiskiem TSUE w sprawie C-365/15;

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust. 6 UKC polegającą na uznaniu, że w sytuacji kiedy zwrot nad należności celnych następuje w związku ze zmianą klasyfikacji taryfowej importowanego towaru na wniosek strony, organ celny nie jest uprawniony do odmowy wypłaty odsetek na podstawie art. 116 ust. 6 zdanie 1 UKC, podczas gdy prawidłowa wykładnia, poparta literalnym brzmieniem art. 116 ust. 6 UKC powinna prowadzić do wniosku, że organ celny w tej sytuacji jest uprawniony do odmowy wypłaty odsetek od zwróconych należności celnych, gdyż zmiana na wniosek strony klasyfikacji taryfowej importowanego towaru, wywołana zmianą interpretacji Nomenklatury Scalonej, nie może być uznana za równoznaczną w skutkach z naruszeniem lub uchyleniem prawa Unii, które to zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017r., C-365/15, stanowić może podstawę do wypłaty odsetek przy zwrocie należności celnych;

8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, oraz w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. C-365/15, przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust. 6 UKC, wykładnię sprzeczną z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C-365/15, którego ocena prawna i stanowisko odnosi się jedynie do przypadków poboru należności przywozowych na podstawie aktów prawa powszechnie obowiązującego, uznanych następnie za niezgodne z prawem Unii, co nie miało miejsca w sprawie - polegającą na uznaniu, iż dopuszczalna jest wypłata odsetek, w okolicznościach sprawy, tj. w sytuacji objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie przyjętego przez organ celny bez weryfikacji zgłoszenia celnego strony z zaproponowaną przez stronę klasyfikacją taryfową towaru ze stawką celną 0,7%, która następnie została zmieniona przez stronę, na stawkę celną 0 %, na skutek zmiany interpretacji Nomenklatury Scalonej, gdzie w ocenie Sądu okoliczność ta jest zrównana w skutkach z zastosowaniem wadliwej podstawy prawnej pobrania należności celnych, i tym samym w ocenie Sądu, jest równoznaczna z naruszeniem prawa Unii, o którym mowa w wyroku TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. C-365/15;

9. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 6 UKC, oraz w związku z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn., C-365/15, przez błędną wykładnię art. 116 ust. 6 UKC, sprzeczną z wyrokiem TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. C-365/15 i uznanie, że w sprawie należne są odsetki, pomimo, że nie uchylono, a jedynie zmieniono interpretację Nomenklatury Scalonej;

10. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a, art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 116 ust. 1 lit a UKC, art. 116 ust. 6 UKC i art. 114 UKC, art. 65 ust. 6c ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1169), art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j:. Dz. U. z 2018 r. poz. 800), przez niewłaściwe zastosowanie, w toku kontroli decyzji organów celnych i procesie wykładni art. 116 ust. 6 UKC, art. 114 UKC, art. 65 ust. 6c Prawa celnego, art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, przejawiające się w akceptacji stanowiska strony, że należne jej odsetki za zwlokę, na podstawie art. 114 UKC, w związku z art. 65 ust. 6c Prawa celnego, podczas gdy art. 114 UKC nie może mieć zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy odsetek za zwłokę w opłaceniu należności celnych przywozowych i wywozowych należnych organowi, zaś to art. 116 ust. 6 UKC zdanie 2 dotyczy wypłaty odsetek na rzecz strony, więc mieszanie trybów przy dochodzeniu odsetek z art. 114 UKC i 116 ust. 6 UKC jest niedopuszczalne, co doprowadziło do uchylenia decyzji organów celnych i związania ich błędną oceną prawną;

11. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a. w związku z 116 ust. 1 lit a UKC, art. 116 ust. 6 UKC, gdzie uchylając decyzje organów celnych, w wyniku błędnego przesądzenia o uprawnieniu do żądania od organu celnego odsetek od zwracanych należności celnych, Sąd niezasadnie również zobowiązał organy celne do dokonania ustaleń w zakresie okresu odsetkowego, sposobu wysokości odsetek oraz odniesienia się co do dopuszczalności zastosowania art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, w sytuacji braku podstaw do przyznania prawa do w przypadku zwrotu pobranego cła na podstawie art. 116 ust. 1 lit a/ UKC;

12. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a, w związku z art. 116 ust. 6 UKC przez zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 p.p.s.a. i uchylenie decyzji organów celnych, pomimo poprawnej wykładni i prawidłowego zastosowania przez organy art. 116 ust. 6 UKC przy ocenie wniosku o wypłatę odsetek od zwróconego cła.

Strona nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na jednej podstawie normatywnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego polegają na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego tj. art. 116 ust. 6 UKC. Z uwagi na ich funkcjonalne powiązanie Naczelny Sąd Administracyjny dokona łącznej oceny zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Tym bardziej, że przedstawiony stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany.

NSA, z uwagi na zakres skargi kasacyjnej przedmiotem rozważań obejmie zakresem analizy wyłącznie art. 116 ust. 1 i 6 UKC, pozostawiając poza zakresem rozważań podstawy proceduralne zwrotu (w zakresie tym por. wyrok NSA z 7 lutego 2024r., I GSK 666/20).

Zgodnie z art. 116 ust. 1 i 6 UKC, z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej sekcji kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów:

a) zawyżenie kwot należności celnych przywozowych lub wywozowych;

b) towary wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy;

c) błąd właściwych organów;

d) zasada słuszności.

Kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi, w przypadku gdy została ona uiszczona, a dotyczące ich zgłoszenie celne zostało unieważnione zgodnie z art. 174. (...) 6. Zwrot nie powoduje wypłaty odsetek przez właściwe organy celne.

Odsetki są jednak wypłacane, w przypadku gdy decyzja o przyznaniu zwrotu nie zostanie wykonana w terminie trzech miesięcy od daty jej wydania, chyba że niedotrzymanie terminu było niezależne od organów celnych.

W takich przypadkach odsetki wypłaca się za okres od dnia, w którym upłynął ten trzymiesięczny termin, do dnia zwrotu. Stopę procentową odsetek ustala się zgodnie z art. 112."

Sporną w sprawie kwestią jest istnienie podstawy prawnej naliczenia i wypłaty odsetek od zwrotu nadpłaconej należności celnej, dokonanego przez organ, w związku ze zmianą – na wniosek strony – klasyfikacji taryfowej towaru. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem strony, który wpłynął do organu dnia 9 marca 2017r. o sprostowanie zgłoszenia celnego z 12 marca 2014r. w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru, stawki celnej i kwoty naliczonych należności celnych oraz o zwrot nadpłaconej kwoty długu celnego wraz z odsetkami.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że, znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie UKC wszedł w życie 30 października 2013 r. (art. 287). Żądanie strony w przedmiocie naliczenia i wypłaty odsetek od zwracanej należności celnej powinno podlegać rozpoznaniu na podstawie przepisów UKC. Tym bardziej, że potencjalnie prawo do naliczenia i zwrotu odsetek mogło powstać dopiero po dacie złożenia wniosku o sprostowanie (z 9 marca 2017 r.), a więc pod rządami obowiązywania UKC.

W świetle przepisów UKC odsetki nie mieszczą się w pojęciu należności celnych (przywozowych), za które uważa się należności celne płatne przy przywozie towarów (art. 5 pkt 20 UKC). Z prawnego punktu widzenia odsetki mają charakter akcesoryjny, uboczny względem należności głównej, która stanowi właściwy przedmiot zobowiązania. Co do zasady warunkiem powstania należności z tytułu odsetek jest więc istnienie należności głównej. Mimo że roszczenie o odsetki ma charakter uboczny, to jednak, jeśli powstanie, to uzyskuje ono samodzielny byt prawny, niezależny od należności głównej. Takie roszczenie może więc trwać nawet po wygaśnięciu zobowiązania głównego i może być przedmiotem odrębnego postępowania.

Sporna w sprawie jest kwestia podstawy naliczenia i wypłaty odsetek związana jest z orzeczonym zwrotem należności celnych, który to zwrot - według Sądu I instancji - nastąpił na podstawie art. 116 ust. 1 lit a) UKC. W sprawie niekwestionowane było, że organ wyraził zgodę na sprostowanie zgłoszenia przez spółkę w trybie art. 173 ust. 3 UKC.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dyspozycja art. 116 ust. 1 UKC zawierająca określenie powodów zwrotu lub umorzenia należności celnych (zdanie pierwsze) określa także dwa warunki zwrotu, którymi są: uiszczenie należności celnych oraz unieważnienie dotyczącego ich zgłoszenia celnego zgodnie z art. 174 UKC (zdanie drugie ww. przepisu). Przepis art. 174 UKC zaś w ust. 1 wskazuje przypadki unieważnienia zgłoszenia celnego, a w ust. 2 stanowi, że jeżeli nie przewidziano inaczej zgłoszenia celnego nie unieważnia się po zwolnieniu towarów. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego w art. 148 szczegółowo reguluje przypadki unieważnienia zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów. Są to m.in.: omyłkowe zgłoszenie do innej procedury celnej (błąd); towary sprzedane na podstawie umowy zawieranej na odległość i wywiezione, aby zwrócić je na pierwotny adres dostawcy lub na inny adres wskazany przez tego dostawcę; jeżeli towary zwolniono do wywozu, powrotnego wywozu lub uszlachetnienia biernego i nie opuściły obszaru celnego Unii; jeżeli towary unijne błędnie zgłoszono do procedury celnej stosowanej wobec towarów nieunijnych, a ich status celny jako towarów unijnych został potem potwierdzony; jeżeli towary błędnie zgłoszono w ramach więcej niż jednego zgłoszenia celnego.

W rozpoznawanej sprawie nie dokonano unieważnienia zgłoszenia celnego, który jest jednym z warunków zwrotu w przypadkach określonych w art. 116 ust. 1 zdanie pierwsze UKC. Stąd też organ nie był w stanie przyznać zwrotu kwoty należności celnych przywozowych z powodu ich zawyżenia, czyli na podstawie art. 116 ust. 1 a) UKC.

W niniejszej sprawie zastosowano instytucję sprostowania dokonanego zgłoszenia na podstawie art. 173 ust. 3 UKC, która jest odrębnym trybem weryfikacji dokonanego zgłoszenia celnego.

W rozpoznawanej sprawie kompletny wniosek złożony został przez stronę dopiero w kwietniu 2018 r. (kiedy do organu wpłynęło tłumaczenie certyfikatu składu importowanego towaru), natomiast zgłoszenia celnego dokonano w marcu 2014 r.

Organy przeanalizowały merytorycznie wniosek o zwrot z uwzględnieniem powodów do przyznania zwrotu. Powodem tym było zawyżenie w związku z dokonaną wykładnią przepisów zawartą w wyroku TSUE, C-286/15 kwoty należności celnych przywozowych, wpisanej do zgłoszenia celnego, która została uiszczona. Przyznanie zwrotu kwoty należności celnych przywozowych w omawianym trybie uzależnione jest od ustalenia przez organy celne, że istnieją inne powody do przyznania zwrotu. Ustalenie takich powodów zawsze skutkuje wydaniem decyzji o zwrocie, nie jest to decyzja uznaniowa.

Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz towarzyszącej im argumentacji w zakresie błędnej wykładni, a w konsekwencji powyższego także błędnego zastosowania art. 116 ust. 6 UKC Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sposób sformułowania tych zarzutów odpowiada w pełni ustawowym wymogom. Należy wskazać, że organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dokonuje także wykładni zaskarżonych przepisów z perspektywy m.in. analizy dokonanej przez TSUE w wyroku w sprawie C-365/15 wykładni art. 241 WKC.

Analizując treść skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że organ w sposób prawidłowy wskazał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że powołany powyżej wyrok TSUE wydany został w innym stanie prawnym i faktycznym, a więc zajęte przez TSUE stanowisko nie może być uogólniane i przenoszone, chociażby na zasadzie podobieństwa, na inne stany prawne i faktyczne. Art. 241 WKC nie może mieć zastosowania w tej sprawie. Poza tym wyrok ten został oparty na założeniu, że ani art. 236 ust. 1 WKC, ani art. 241 tego Kodeksu nie wykluczają zwrotu odsetek w sytuacji tego rodzaju co w postępowaniu głównym, tj. zwrotu cła antydumpingowego wskutek uchylenia przez TSUE rozporządzenia, na podstawie którego owe cła zostały pobrane - w związku z niezgodnością ich poboru z prawem Unii. A więc dotyczyło to innej sytuacji.

Sprawa, w której zadano pytanie prejudycjalne dotyczyła interpretacji Nomenklatury Scalonej w postaci aktu prawnego, który został następnie uchylony. Z tego względu zdaniem TSUE kwota ceł zwróconych na rzecz danego przedsiębiorstwa przez właściwy organy celny powinna zostać powiększona o odsetki od tej kwoty, doszło bowiem do naruszenia przepisów unijnych. W okolicznościach sprawy nie mamy do czynienia z uchyleniem czy unieważnieniem aktu prawnego, a jedynie odstąpieniem od praktyki klasyfikacyjnej na skutek wyroku TSUE w sprawie C-286/15. Zatem sformułowana przez Trybunał teza, że należności celne przywozowe, włącznie z cłami antydumpingowymi, podlegają zwrotowi z tego względu, że zostały one pobrane z naruszeniem prawa Unii i państwa członkowskie są zobowiązane także do zwrotu odsetek liczonych od dnia zapłaty tych należności, została wyrażona w podobnych, ale nie tożsamych ramach prawnych i wiąże się ściśle ze stanem faktycznym sprawy. A to zmienia postać rzeczy. Dlatego też w tym kontekście należy odczytywać wypowiedź Trybunału, który stwierdził, że prawdą jest, iż art. 241 zdanie pierwsze WKC stanowi, że dokonanie przez organy celne zwrotu należności celnych przywozowych lub należności wywozowych, jak również odsetek od kredytu lub odsetek za zwłokę, które mogły zostać pobrane przy uiszczaniu tych należności, nie nakłada na te organy obowiązku wypłaty odsetek. Jednakże z samego tego przepisu nie może wynikać, by w sytuacji tego rodzaju co w postępowaniu głównym przepisy krajowe mogły skutecznie przewidywać, że nie należy dokonywać zapłaty odsetek od kwoty zwracanych należności celnych przywozowych za okres od zapłaty tych należności do ich zwrotu. Zarówno z genezy art. 241 WKC, jak również z kontekstu tego przepisu wynika bowiem, że nie ma on zastosowania w okolicznościach tego rodzaju co te, które wystąpiły w postępowaniu głównym (por. wyrok NSA z 7 lutego 2024r., I GSK 666/20).

Podsumowując, za trafny należało uznać zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 116 ust. 6 UKC. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu spółki, zaakceptowanego przez WSA, że zwrot nienależnie uiszczonego cła w związku z niezgodną z prawem praktyką klasyfikacyjną w każdym przypadku musi zobowiązywać organ do wypłaty odsetek na rzecz importera.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący kasacyjnie organ zarzucając Sądowi I instancji w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie art. 116 ust. 6 UKC w sposób prawidłowy i zasadny powyższy środek zaskarżenia uzasadnił. Podkreślić niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 26 kwietnia 2019 r., o przyznaniu zwrotu została wykonana w terminie trzech miesięcy od daty jej wydania.

Końcowo, odnosząc się do wniosku strony o rozważenie możliwości wystąpienia przez Naczelny Sąd Administracyjny do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, wypada przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego należy do sądu krajowego, w tym sądu ostatniej instancji. Samo podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. Sąd ostatniej instancji może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do TSUE z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do TSUE. Niemniej jednak z art. 267 TFUE wynika obowiązek przedstawienia pytania prawnego (prejudycjalnego) w przypadku, gdy według sądu krajowego do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie poddanej kontroli instancyjnej nie zachodziła taka sytuacja. W kwestii wykładni art. 241 WKC TSUE wyraził już pogląd, czego dowodem jest powołany w sprawie wyrok w sprawie C – 365/15. Natomiast obecnie obowiązujący art. 116 UKC nie powinien budzić wątpliwości, uzasadniających konieczność wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE.

Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i ją oddalił - na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 265.) i zasądzono od B. S.A. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 430 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.