Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 157/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, 2 i 10
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: § 3 i § 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2172
law: Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
article: art. 33 § 1 i § 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 31 ust. 1 i 2, art. 47, art. 68
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2022 r. Warmińsko-Mazurski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS, organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez J. M. (skarżąca, strona) reprezentowaną przez pełnomocnika, na postanowienie - stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanej wydane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w dniu 5 października 2022 r. - utrzymał w mocy postanowienie PPIS z 5 października 2022 r.

Z akt sprawy wynika, że w związku z nieszczepieniem dziecka J. M. PPIS upomnieniem z 16 listopada 2016 r. wezwał matkę dziecka – J. M. do wykonania ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu córki P. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince i różyczce.

W następstwie niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych PPIS wystąpił do PWIS jako organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a w dniu 2 czerwca 2022 r. wystawiono tytuł wykonawczy o nr 19/2016 zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. PWIS nałożył na stronę grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, wynikającego z tytułu wykonawczego z 2 czerwca 2022 r.

Pismem z 24 sierpnia 2022 r. strona zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a., braku wymagalności obowiązku szczepień, zastosowania zbyt uciążliwego środka.

W zażaleniu z 24 sierpnia 2022 r. na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżąca wskazała na niedopuszczalność egzekucji z powodu braku klauzuli o skierowaniu sprawy do egzekucji na tytule wykonawczym. Zarzuciła błędne nałożenie na zobowiązaną grzywny w sytuacji nieistnienia obowiązku, który legł u podstaw egzekucji. Wskazała również, że organ w motywach rozstrzygnięcia nie odniósł się do indywidualnej sytuacji zobowiązanej. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 47 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego oraz naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Postanowieniem z 5 października 2022 r. PPIS uznał zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 ustawy u.p.e.a. - podstawa umorzenia postępowania i oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a.) oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie z 17 października 2022 r., w którym podniosła, brak odniesienia się wierzyciela do sytuacji indywidualnej zobowiązanej, tj. kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki stał się wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, że obowiązek jest wymagalny i może być wykonany. Nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Zarzuciła także nierozpzonanie sprawy w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej. Naruszenie art. 87 Konstytucji RP oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i na tej podstawie możliwości nakładania na obywateli obowiązku zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach. Nie zgodziła się z obowiązkiem szczepień ochronnych u małoletniej córki z uwagi na osiągnięcie przez nią wieku przedziałowego. Błędne uznanie, iż szczepienia wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji w zw. z art. 68 Konstytucji RP.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. PWIS utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując w odniesieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku, że obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069, dalej: ustawa o zapobieganiu), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoba niepełnoletnia) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Terminy obowiązkowych szczepień ochronnych wynikają wprost z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a także Programu Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszanego w drodze Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Upoważnienie do ich wydania znajduje się w art. 17 ust. 10 i 11 ustawy o zapobieganiu. Wynikający wprost z przepisów ustawy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym aktualizuje się w wyniku powiadomienia przez tzw. realizatorów szczepień ochronnych o obowiązku poddania się określonym szczepieniom. Tym samym obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do tych osób albo ich opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym w nim terminie badaniu kwalifikacyjnemu do szczepienia i samemu szczepieniu, pod warunkiem jednak, że w wyniku badania kwalifikacyjnego nie stwierdzono istnienia przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia przeprowadzenia tego szczepienia. Organ nie jest zobowiązany do czekania aż małoletni ukończy 19 rok życia, bowiem obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie z ww. regulacjami, a jego niedokonanie rodzi obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dalej wskazał, że w przypadku, w którym przeprowadzone lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, obowiązkiem lekarza jest skierowanie osoby objętej obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, ma obowiązek odnotować w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 8 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych). W związku z powyższym, unikanie poddania dziecka lekarskim badaniom kwalifikacyjnym jest próbą ominięcia wykonania tego obowiązku. Badania te mają na celu wykluczenie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Niewykonanie tych badań nie zwalnia z obowiązku szczepienia. Dopiero badanie lekarskie kwalifikacyjne może wskazać, że dziecko nie kwalifikuje się do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień, zgodnie z art. 17 ust. 5 ww. ustawy. Podniósł, że małoletnie dziecko zobowiązanej (ur. [...] r.) w dniu [...] 2022 r. ukończyło 16 rok życia, więc znajduje się w przedziale wiekowym zakreślonym przez ustawę, w którym to powinien być zrealizowany obowiązek szczepień wskazany w tytule wykonawczym oraz zdefiniowany przez Program Szczepień Ochronnych. Ponadto wierzyciel, wystawiając tytuł wykonawczy zastrzegł, że realizacja obowiązku polegającego na zaszczepieniu dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym ma zostać poprzedzona stosownym badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Brak przedmiotowego badania był spowodowany postawą opiekunów prawnych dziecka, którzy odmawiali realizacji czynności zmierzających do zaszczepienia dziecka, w tym doprowadzenia dziecka na wyznaczony termin badania.

Odnosząc się do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia (art. 1 a pkt. 12 lit. b u.p.e.a) organ stwierdził, że skoro wykonanie obowiązku powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego, to nie można zgodzić się z powyższym zarzutem. Wskazał również, że organ egzekucyjny wymierzając grzywnę w kwocie 1000 zł w sytuacji górnej granicy 10.000 zł, wymierzył grzywnę w dolnych granicach ustawowego zagrożenia - organ brał zatem pod uwagę ewentualny wpływ grzywny na sytuację rodzinną zobowiązanej kierując się również dobrem rodziny przy jednoczesnym uwzględnieniu ewentualnej skuteczności zastosowanej grzywny. Należy podkreślić, iż w istocie tego zarzutu ocenie podlega rodzaj zastosowanego środka egzekucyjnego. Zdaniem organu zastosowana grzywna w przedmiotowej wysokości spełnia walor racjonalności, celowości i skuteczności.

PWIS za zasadny uznał zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. Wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. tytuł wykonawczy winien zawierać min. klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Nadanie klauzuli jest istotną czynnością dla tytułu wykonawczego i w konsekwencji dla wykonalności przymusowego egzekwowania należności podlegających egzekucji administracyjnej. Data nadania klauzuli wyznacza moment, w którym egzekucja jest dopuszczalna. Jednocześnie eliminuje wątpliwości co do momentu, od którego możliwe jest przymusowe egzekwowanie obowiązku zawartego w tytule wykonawczym. Niewypełnienie pozycji 3 w części F tytułu wykonawczego (data nadania klauzuli) prowadzi do stwierdzenia braku formalnego polegającego na tym, iż klauzula o skierowaniu do egzekucji nie została tytułowi wykonawczemu nadana.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na postanowienie PWIS z 13 grudnia 2022 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie postanowienia PPIS oraz utrzymującego go w mocy postanowienia PWIS oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 w zw. z art. 34 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów mimo błędu co do osoby zobowiązanej polegającego na wskazaniu w tytule wykonawczym błędnego adresu zobowiązanej,

2. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,

3. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej córki skarżącej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

4. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś program zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,

5. naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

6. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Dodatkowo skarżąca wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: Ustawy o zapobieganiu z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W konsekwencji z uwagi prejudycjalny charakter powyższych zagadnień wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia pytań przez TK lub ETPC. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie postanowienia PPIS oraz utrzymującego go w mocy postanowienia PWIS ewentualnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że zarzut w postaci błędnego adresu zobowiązanej w tytule wykonawczym nie był podnoszony przez stronę na etapie zarzutów do postępowania egzekucyjnego, którego dotyczą zaskarżone rozstrzygnięcia. Tym samym nie mógł być on przedmiotem rozważań gdyż w toku postępowania skarżąca nie wskazywała problemów w tym zakresie, a pisma były skutecznie doręczane. Z kolei niewypełnienie pozycji 3 w części F tytułu wykonawczego (data nadania klauzuli) prowadzi do stwierdzenia braku formalnego polegającego na tym, iż klauzula o skierowaniu do egzekucji nie została tytułowi wykonawczemu nadana, a tym samym, że klauzula wykonalności w ogóle nie istnieje. Nawiązując do powyższego organ postanowieniem z dnia 13 grudnia 2022 r. uznał za zasadne zarzuty strony w części co skutkuje ostatecznie przy wydaniu kolejnego postanowienia umorzeniem postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Zatem niniejsza skarga tym bardziej wydaje się bezzasadna, oczywiście strona skarżąca chce uzyskać efekt w postaci negacji co do zasady elementu obowiązkowości szczepień ochronnych w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2547) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Na wstępie wyjaśnić także należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, którym organ utrzymał w całości w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Sanitarnego wyrażające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych postanowień stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172, dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, co powoduje, że wnosząc go zobowiązany zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a., czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. jest - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje PWIS, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338).

Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to matka dziecka, co do której istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu.

Z kolei stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wyniku wystawienia wobec skarżącej tytułu wykonawczego z 2 czerwca 2022 r. o nr 19/2016.

Zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. W województwie warmińsko-mazurskim postępowania egzekucyjne w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych prowadzone są na podstawie porozumienia zawartego przez PWIS z Wojewodą Warmińsko-Mazurskim. Porozumienie zostało opublikowane w Dz. Urz. Woj. Warm. - Maz. z 2014 r., poz. 927, ze zm. Porozumienie jest aktem obowiązującym. Z powyższego wynika, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez organ uprawniony.

W związku z niedopełnieniem obowiązku szczepień ochronnych PPIS, po bezskutecznym upomnieniu zainicjował wszczęcie postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymuszenie skarżącej do wykonania ciążącego na niej obowiązku. W tym celu wystawiono tytuł wykonawczy, który - stosownie do art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. - wskazuje na treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdza, że obowiązek jest wymagalny.

Skarżąca, w okolicznościach niniejszej sprawy, przede wszystkim kwestionuje wymagalność obowiązku dodatkowo wskazując na zarzut błędu co do osoby zobowiązanej polegającego na wskazaniu w tytule wykonawczym błędnego adresu zobowiązanej.

W tym kontekście należy wyjaśnić, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna i zrozumiała – zobowiązanie dotyczyło wykonania u małoletniej P. B. obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: odrze, śwince i różyczce. Jako środek egzekucyjny wierzyciel wskazał grzywnę w celu przymuszenia. W tytule wykonawczym w polu B punkt 1 została podana podstawa prawna nałożonego obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu.

Artykuł 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z ust. 2 w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoby niepełnoletniej) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Artykuł 17 ust. 1a ustawy stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres krótszy niż trzy miesiące są zwolnione z obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych. Należy zatem przyjąć, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym dotyczy również każdego małoletniego dziecka.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Ponadto na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia, które zostało wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu - obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu). Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Podkreślić należy, że podstawą do wydania takich komunikatów jest art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu.

Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. Zgodnie z art. 17 ust. 3 tej ustawy, obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. Z art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu wynika, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu).

W ocenie Sądu powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że PPIS zgromadził wystarczające dowody na potwierdzenie okoliczności całkowitego braku szczepień ochronnych dziecka skarżącej. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, nie budzą wątpliwości ustalenia organu, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego dziecko wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie zostało poddane szczepieniom ochronnym oraz uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia (art. 17 ust. 4 i ust. 5 ustawy o zapobieganiu). W przypadku dziecka skarżącej lekarz nie wystawił skierowania do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5), gdyż nie miał takiej możliwości z uwagi na zachowanie skarżącej. Natomiast skarżąca do akt sprawy nie przedstawiła dokumentacji medycznej o stanie zdrowia dziecka, która mogłaby podważyć stanowisko organu, co do wymagalności szczepienia.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 17 ustawy o zapobieganiu reguluje prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego egzekwowanego obowiązku – podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 32/11, CBOSA), wykonanie tego obowiązku, z mocy prawa, zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że wskazane przepisy nie stanowią podstawy prawnej nałożenia obowiązku szczepień.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 3 rozporządzenia należy raz jeszcze podkreślić, że w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu ministrowi właściwemu do spraw zdrowia została udzielona delegacja ustawowa celem określenia, w drodze rozporządzenia: 1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych; 2) osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W jego § 3 uregulowano przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. W związku z tym należy wyjaśnić, że to, iż został wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić § 5 ww. rozporządzenia, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu. Fakt, że zgodnie z art. 17 ust. 11 tej ustawy, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy).

Ustalenie natomiast szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18, CBOSA). Ustawodawca w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu zawarł delegację ustawową dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, który powinien zawierać szczegółowe wskazania dotyczące stosowania poszczególnych szczepionek. Obowiązek szczepień wynika z mocy prawa – ustawy i ogłoszenie tego Komunikatu nie ma wpływu na jego istnienie. Komunikat wskazuje jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny podać się określone osoby. Nie kreuje zatem samego obowiązku szczepień a tylko go doprecyzowuje (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2867/19, CBOSA).

Wyjaśnić jednocześnie należy, że wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialne za wykonanie przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej, jak to błędnie postrzega skarżąca, jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienie osób podatnych na zakażenie. Zatem wbrew oczekiwaniom strony skarżącej, organ nie był zobowiązany do czekania aż małoletnia ukończy 19 rok życia, bowiem obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie z ww. regulacjami, a jego niedokonanie rodzi obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie niesporne pozostaje, że w świetle wieku córki skarżącej obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wszystkim wymienionym w tytule chorobom. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. - błąd co do zobowiązanego. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego należy rozumieć w taki sposób, że jeżeli w tytule wykonawczym jest wskazany zobowiązany i podjęto czynności egzekucyjne do tego zobowiązanego, to nie występuje błąd co do osoby. Jeśli w tytule wykonawczym byłby zobowiązany, a zostałyby podjęte czynności do innej osoby to wystąpiłby błąd co do osoby. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc wymieniony zarzut zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku. Stanowisko to podzielane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, o czym świadczą prawomocne wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z dnia 14 lutego 2013 r., II SA/Bk 766/12 i w Poznaniu z dnia 21 października 2021 r., I SA/Po 716/21 (CBOSA).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o zapobieganiu. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one w tym zakresie prawa.

Wbrew zarzutom skarżącej organy, prowadząc postępowanie nie dopuściły się także naruszenia art. 124 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdyż zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a organy podjęły wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i ustalić w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Nie był usprawiedliwiony także zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z przywołanymi przepisami. Z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP wynika obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych oraz zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Obowiązek ten nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a zatem materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (zob. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18 oraz z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 739/19, CBOSA).

Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślić bowiem należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zderzeniem się dwóch interesów – indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane również do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień dotyczy sfery zabezpieczenia społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Tego rodzaju rozwiązanie nie prowadzi do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18, CBOSA).

Podobnie, z uwagi na powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o dokonanie wykładni treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Należy w tym miejscu wskazać, że sprawa dotycząca interpretacji lub stosowania praw i wolności gwarantowanych w Konwencji i jej protokołach dodatkowych może stać się przedmiotem tzw. opinii doradczej Trybunału wydawanej na żądanie sądu pytającego, niemniej wskazany instrument wynika z przepisów Protokołu nr 16 do Konwencji, którego Rzeczpospolita Polska dotąd nie ratyfikowała. W związku z tym, pomimo że Protokół ten wszedł w życie z dniem 1 sierpnia 2018 r., nie ma on w polskim porządku prawnym charakteru aktu obowiązującego.

Nadto, w ocenie Sądu zasadnym jest wskazanie, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłego na tle stosowania przepisów czeskich dotyczących szczepień ochronnych, Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Nadto, wszystkie zaskarżone w niniejszej sprawie szczepienia dotyczyły małych dzieci - Trybunał podkreślił w tej mierze, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Wreszcie, przedmiotem omawianej sprawy były szczepienia przeciwko dziesięciu chorobom, które to szczepienia są powszechnie uznawane przez środowisko medyczne za bezpieczne i skuteczne. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała (zob.: K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

Sąd, rozpoznając sprawę w jej całokształcie, nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazywanych w skardze, ani innych naruszeń, które w niej nie zostały podniesione, a które podważałyby legalność kontrolowanych w sprawie rozstrzygnięć. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.