Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 157/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prokuratora do rozpatrzenia wniosku skarżącego M. S. z dnia 27 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem datowanym na dzień 20 sierpnia 2024 r. (wpływ do organu dnia 27 sierpnia 2024 r.) M. S. (dalej jako: skarżący) zwrócił się do Prokuratora o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie wydruku zanonimizowanych kopii postanowień kończących postępowanie w sprawach o następujących sygnaturach akt: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]

Prokurator pismem z dnia 03.09.2024 r., znak: [...] poinformował skarżącego, iż jego wniosek podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 37 z późn. zm. dalej jako: k.p.k.), a nie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.).

W uzasadnieniu do tego pisma Prokurator wskazał, iż na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisów tej ustawy nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, a takimi przepisami są – w ocenie organu - art. 156 i 321 k.p.k.

Następnie pismem z dnia 25.09.2024 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prokuratora, zarzucając organowi naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,

2. art. 1 ust. 1 u.d.i.p poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek,

3. art. 1 ust. 2 u.d.i.p w zw. z art. 156 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż dostęp do żądanych informacji jest regulowany autonomicznie i wyłącznie przez przepisy k.p.k.

Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów znaczków pocztowych i koperty.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na przebieg postępowania w sprawie podkreślając, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu. Zdaniem skarżącego przepis art. 156 k.p.a. reguluje dostęp do akt postępowania przygotowawczego i sądowego, a nie postępowania sprawdzającego, które zostało zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia. Nadto skarżący podniósł, iż jego wniosek nie dotyczył udostępnienia akt spraw, a jedynie obejmował udostępnienie precyzyjnie określonych dokumentów – postanowień kończących postepowanie.

Skarżący wskazał, iż żądane przez niego kopie decyzji stanowią "inne rozstrzygnięcie" o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p., podczas gdy art. 156 k.p.a. reguluje dostęp do akt sprawy jako zbioru określonych dokumentów. Wobec powyższego - zdaniem skarżącego - w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 156 k.p.k., a żądane dane winny być wydane w oparciu o przepisy u.d.i.p.

W odpowiedzi na skargę Prokurator wniósł o jej oddalenie.

Organ uzasadnił, że w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż "przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów k.p.k. sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2023 r., III OSK 486/23) Nadto, "nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej (dyscyplinarnej), to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej" (wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., III OSK 5052/21).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organ wskazał, że ust. 3 tego artykułu dopuszcza możliwość ograniczenia tego prawa. Przywołując treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2021 r., III OSK 3861/21, organ wyjaśnił, że ograniczenie to musi mieć swoją wyraźną podstawę w ustawie, nie może być oparte na domniemaniu. Musi też posiadać materialną legitymację, a więc jego wprowadzenie jest możliwe jedynie z uwagi na konieczność ochrony wartości wymienionych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie zasady i tryb dostępu do informacji publicznych zawartych w aktach postępowania karnego uregulowano na odmiennych zasadach niż u.d.i.p. - w przepisach k.p.k. Postępowanie karne realizuje określone cele wynikające przede wszystkim z art. 2 § 1 k.p.k. i brak jest wątpliwości, iż dobro postępowania karnego, jak również dobro, czy interesy stron lub innych jego uczestników wymagają odmiennego uregulowania zasad dostępu do akt postępowania i znajdujących się w nich dokumentów stanowiących informację publiczną. Regulacje zawarte w k.p.k. odpowiadają w pełni wymogom przepisu art. 61 ust. 3 i 4 Konstytucji. Odmowa udostępnienia informacji publicznej w trybie u.d.i.p. i zastosowanie do wnioskowanej informacji zasad i trybu wynikającego z przywołanych przepisów k.p.k. nie naruszyło konstytucyjnego prawa do informacji publicznej zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji, które nie jest prawem absolutnym i musi podlegać ograniczeniu ze względu na wartości podlegającej ochronie w wyższym stopniu niż to prawo.

Następnie organ wskazał, że pismem z dnia 29.07.2024 r. skarżący zwrócił się w trybie u.d.i.p. do Prokuratury o wydanie wykazu spraw zarejestrowanych w repetytorium "Ds" za rok 2023, w zakresie obejmującym sygnaturę, kwalifikację prawną oraz sposób zakończenia postępowań. Wnioskowaną informację otrzymał. Kolejno skarżący w oparciu o przekazane dane, przedmiotowym wnioskiem zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie wydruku zanonimizowanych kopii 15 postanowień kończących wskazane postępowania przygotowawcze, a zatem przyjąć należy, iż zażądał wydania kopii (odpisów) z akt spraw karnych. Organ wyjaśnił, że skarżący nie był stroną żadnego ze wskazanych postępowań, a zatem - w ocenie organu - do skarżącego w przedmiotowej sytuacji ma zastosowanie art. 156 § 5 i 5b k.p.k., zgodnie z którym za zgodą prokuratora akta postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. "Powyższe prowadzi do konieczności przyjęcia istnienia domniemania tajności wewnętrznej postępowania przygotowawczego, która może zostać uchylona jedynie w wyjątkowych wypadkach. Ciężar udowodnienia, że nie zachodzi konieczność ochrony ważnego interesu państwa lub zabezpieczenia procesu, zostaje zatem przeniesiony na wnioskującego o udzielenie zgody na dokonanie czynności wskazanych w przepisie." (M. Kurowski [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki, LEX/el. 2024, art. 156) W konkluzji organ stwierdził, iż skarżący, co do każdego z 15 wskazanych przez niego postępowań, winien wykazać, iż zachodzi wyjątkowy wypadek w rozumieniu art. 156 § 5 w zw. z art. 156 § 5b k.p.k.

Końcowo organ wskazał, że wniosek, którego dotyczy przedmiotowa skarga na bezczynność, został rozpoznany przez prokuratora bez zbędnej zwłoki. Organ przesłał skarżącemu swoje stanowisko - pismo z dnia 3.09.2024 r. - po 6 dniach od otrzymania jego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 roku, poz. 935; dalej w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Wyjaśnienia wymaga, że do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11 maja 2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11, CBOSA). W konsekwencji skarga bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 249/10; wyrok WSA w Poznaniu z 27 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/11, CBOSA).

Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, co wynika z tego, że w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie zostały wskazane jakiekolwiek wymagania formalne dotyczące samego wniosku, czy też sposobu jego złożenia. Z samej istoty prawa dostępu do informacji publicznej wynika także, że wnioskodawca nie jest zobowiązany do wskazywania w jakim celu chce uzyskać wnioskowaną informację.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym bezsporne jest, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie wymaga jej poprzedzania żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Ponaglenie jest środkiem zaskarżenia wymaganym w przypadku zamiaru zaskarżania bezczynności lub przewlekłości postępowania jurysdykcyjnego, a więc postępowania, o którym mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), tj. postępowania prowadzonego w sprawie indywidualnej rozstrzyganego w drodze decyzji administracyjnej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do stosowania przepisów k.p.a. wyłącznie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji, co oznacza, że przepisy k.p.a. mają ograniczone zastosowanie w sprawach o udostępnienie informacji publicznej. Sama ustawa o dostępie do informacji publicznej środka zaskarżenia w postaci ponaglenia w przypadku nieudzielenia informacji w terminie nie przewiduje (wyrok NSA z 10.03.2023 r., sygn. akt: III OSK 2464/21, CBOSA). Skarga była więc dopuszczalna.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa tryb jej udzielania, w tym obowiązki podmiotu, do którego został skierowany wniosek w przedmiotowym zakresie, wskazując w szczególności w jaki sposób zainicjowane takim wnioskiem postępowanie powinno zostać zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek powinien albo udostępnić informację w formie czynności materialno-technicznej w zakreślonym ustawą terminie (art. 10 w zw. z art. 13 i 14 u.d.i.p.) albo - w drodze decyzji - odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Naruszenie powyższych zasad skutkuje zarzutem bezczynności podmiotu zobowiązanego. Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce także wówczas gdy podmiot nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przyjmuje się bowiem, że stwierdzenie przez podmiot zobowiązany, że żądana informacja nie jest informacją publiczną zobowiązuje go do poinformowania wnioskodawcy w zakreślonym terminie o powyższej okoliczności.

Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Ponadto zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Prokurator jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, na co wskazuje art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w myśl którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.

Analizując z kolei, czy postanowienia prokuratora kończące postępowanie stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., wskazać należy na treść art. 6 u.d.i.p., który zawiera katalog służący sprecyzowaniu informacji, którą należy traktować jako informację publiczną, ma on charakter przykładowy i w żadnym razie nie może być identyfikowany z enumeratywnym jej zdefiniowaniem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że informację publiczną stanowią wszystkie wiadomości wytworzone lub odnoszone do władz publicznych. Za takowe w szczególności uznawane są wyroki sądowe wraz z ich uzasadnieniami. Znajduje to odzwierciedlenie w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu jako informacja publiczna podlega w szczególności treść i postać dokumentów urzędowych takich jak: akty administracyjne i inne rozstrzygnięcia; dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, czy treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.

Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 15/24, w którym stwierdzono, że choć w treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. nie wskazano wprost postanowień prokuratora, to należy je niewątpliwie zakwalifikować jako "inne rozstrzygnięcia" wskazane w tiret pierwsze powołanego przepisu, a ponadto można je kwalifikować jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Stąd zarówno z uwagi na treść, jak i postać, wnioskowane przez skarżącego postanowienia kończące postępowanie podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym w u.d.i.p.

W ocenie Sądu błędnym jest stanowisko organu, wedle którego żądana przez skarżącego informacja podlegać może udostępnieniu wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, dalej k.p.k.).

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei art. 156 § 5 zdanie pierwsze k.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b k.p.k.). Z powyższego wynika, że przepisy k.p.k., w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego, postępowania przygotowawczego oraz po jego zakończeniu, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy. Odnoszą się one jednak do akt sprawy rozumianych jako określony zbiór materiałów i dokumentów stanowiący pewną całość, a nie do pojedynczej, będącej częścią tego zbioru informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16).

Biorąc pod uwagę, że wnioskiem skarżący zażądał udostępnienia konkretnych i zanonimizowanych dokumentów urzędowych, będących postanowieniami kończącymi postępowanie uznać należało, że wnioskowana informacja nie podlegała ograniczeniom wskazanym w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w szczególności zaś nie miał zastosowania do niej tryb udostępnienia przewidziany w art. 156 k.p.k.

Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że, organ nie udostępnił skarżącemu wnioskowanej przez niego informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Pozostaje więc w bezczynności, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądowym stan taki ma miejsce również wtedy, gdy organ posiadając żądaną informację błędnie ocenia żądanie jako niepodlegające udostępnieniu lub też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia w oparciu o art. 16 lub art. 17 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3656/18).

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał więc Prokuratora do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy (pkt 1 sentencji wyroku).

Zaznaczyć jednak należy, iż tak określony obowiązek nie przesądza tego, czy w dalszym postępowaniu wnioskowana informacja publiczna zostanie udostępniona skarżącemu, a jeśli tak się stanie, czy nastąpi to w żądanej formie. Ocena w tym zakresie należy do dysponenta informacji publicznej, który wyjaśni, czy wszystkie dane mogą zostać ujawnione, czy też całość lub część z nich objęta jest tajemnicą, a jeśli tak, to jakiego rodzaju, i w związku z tym które dane podlegają ochronie, czy do zastosowania tej ochrony wystarczy zanonimizowanie tych danych czy też konieczna będzie odmowa udzielenia informacji w trybie art. 5 u.d.i.p. Prokurator rozpoznając wniosek skarżącego zastosuje się jednak do uwag i wskazań przedstawionych wyżej, przede wszystkim zaś do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.

Sąd doszedł do przekonania, że w kontrolowanej sprawie brak udzielenia informacji publicznej nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r., sygn. akt I OSK 661/24).

Dostrzegać zatem należy, że Prokurator w ustawowym terminie zajął stanowisko wobec wniosku skarżącego. Brak udzielenia żądanej informacji wynikał z odmiennej interpretacji przepisów u.d.i.p., co uargumentowane zostało zarówno w piśmie z dnia 3.09.2024 r., a także w odpowiedzi na skargę. Po stronie organu nie można dopatrzyć się złej woli czy też lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z u.d.i.p. Wadliwe zastosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała postać kwalifikowaną. Te względy przesądziły o treści pkt 2 wyroku, którego podstawą był art. 149 § 1a p.p.s.a.

Skarga nie zawiera żądania wymierzania organowi grzywny. Wobec braku orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia jej z urzędu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania obejmujących koszt znaczków pocztowych i koperty godzi się zauważyć, że skarżący na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z 29.10.2024 r. o sygn. akt IV SPP/Po 108/24 został zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jak stanowi art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Koszty sądowe, zgodnie z art. 211 p.p.s.a., obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi, w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a., są natomiast wpis i opłata kancelaryjna. Do wydatków, w myśl art. 213 p.p.s.a., zalicza się w szczególności: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie; koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach.

Przyjmuje się, że do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się koszty związane z wniesieniem sprawy do sądu ani też koszty korespondencji do sądu. Nie są to bowiem koszty, które zostały uznane za niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście. Katalog niezbędnych kosztów postępowania wskazany w art. 205 p.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący (postanowienie NSA z 26.11.2015 r., I OZ 1531/15, LEX nr 1990132).

Skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej podziela w pełni powyższy pogląd i stwierdza, że wskazywane przez skarżącego koszty związane z prowadzeniem korespondencji, jako wykraczające poza zakres wspomnianego katalogu nie mogły podlegać zasądzeniu czy też zwrotowi na rzecz skarżącego. Natomiast zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.