Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2436/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-02-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par.3, art. 246 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący w treści skargi wniósł o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków). Na urzędowym formularzu wniosku uzasadniał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Dotychczasowa działalność gospodarcza pod nazwą "A" nie jest obecnie wykonywana na skutek prawomocnego orzeczenia o zakazie prowadzenia działalności, skutkiem czego wnioskodawca pozostał bez źródła utrzymania. Jednocześnie posiada w związku z tą działalnością nieuregulowane zobowiązania wobec ZUS, których aktualnie nie jest w stanie spłacić. Usiłuje utrzymać się z prac dorywczych, co jednak jest utrudnione z powodu orzeczenia o zakazie wykonywania zawodu. Wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma synami, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.680 zł brutto.

Do wniosku załączono wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz dokumenty potwierdzające egzekwowane zobowiązań wobec ZUS.

Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a) wynika, że od 2004 r. wnioskodawca ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową, zgodnie z zeznaniem podatkowym za 2013 r., jego przychód z działalności gospodarczej wyniósł 904.504,96 zł i dochód – 119.476,60 zł. W 2014 r., do końca prowadzenia działalności, a więc do maja 2014 r., przychód wyniósł 143.730,22 zł i odnotowana została strata na poziomie 62.047,09 zł. Saldo rachunku bankowego, związanego z działalnością gospodarczą, za październik, listopad i grudzień 2014 r. było ujemne.

Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych środków transportu, a lokal pod adresem, pod którym jest zameldowany, jest własnością jego żony. Z żoną ma na utrzymaniu synów w wieku 19 i 16 lat i obecnie koszt utrzymania rodziny to kwota 3.000 zł, która ponoszona jest wyłącznie przez żonę.

Działający w jego imieniu pełnomocnik (adwokat) nie pobrał dotychczas żadnego wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi w niniejszej sprawie.

Wyjaśnił, że pozostałe żądane dokumenty księgowe są w posiadaniu księgowej, która jest na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym wniósł o przedłużenie terminu do ich przedłożenia do dnia 26 stycznia 2015 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłano dodatkowych dokumentów.

Nie zostały przedłożone wymienione w wezwaniu: zeznanie podatkowe żony wnioskodawcy za 2013 r., zaświadczenie o wysokości jej wynagrodzenia i wydruki historii rachunków bankowych, a także szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków rodziny wnioskodawcy.

Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne.

Powyższe obowiązki wnioskodawcy wynikają z brzmienia art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do złożenia oświadczenia obejmującego stan majątkowy i finansowy, zaś w przypadku osoby fizycznej – dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z Co za tym idzie, wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez osobę fizyczną, rozpoznawany jest w trzech aspektach – nie tylko finansowym i majątkowym, ale i rodzinnym.

Wyjaśnić też trzeba, iż w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia jest, że wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Istotne jest, że małżonkowie mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Inaczej bowiem finansowane jest gospodarstwo jednoosobowe, inaczej kształtują się koszty utrzymania w sytuacji, gdy dwie lub kilka osób mieszka wspólnie, a nadto każda z nich uzyskuje mniejsze lub większe dochody. Poza tym, co do znaczenia majątkowej rozdzielności małżeńskiej w sytuacji ubiegania się o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który przykładowo w postanowieniu z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 362/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zwrócił uwagę, iż "badając zasadność przyznania prawa pomocy istotna jest okoliczność pozostawania przez małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym. Wpływa ona bowiem na ocenę zdolności ponoszenia kosztów sądowych niezależnie od istniejącego małżeńskiego ustroju majątkowego skarżącego. "Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym muszą być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy" (por. też postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 112/11).

W tym stanie rzeczy uzasadnione było żądanie oświadczeń i dokumentów, które wykazywałyby możliwości płatnicze żony skarżącego. Brak takich dokumentów działa tutaj tylko i wyłącznie na niekorzyść wnioskodawcy, gdyż – co należy powtórzyć – to wyłącznie na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jej żądanie.

Istotne jest również to, że – jak wskazuje sam wnioskodawca – rodzina pozostaje na utrzymaniu jego żony. Nadto jej miesięczny dochód to najniższa pensja, czyli około 1.200 zł netto, z kolei skarżący oświadczył, że koszt utrzymania rodziny to około 3.000 zł. Konieczna była zatem weryfikacja tych oświadczeń ze stosownymi dokumentami. Dodać przy tym trzeba, iż pomimo wezwania, wnioskodawca nie przedłożył szczegółowego zestawienia miesięcznych wydatków jego rodziny.

Jeśli zaś chodzi o dane wynikające z dokumentów finansowych z dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej, to wynika z nich, iż skarżący uzyskiwał bardzo wysokie przychody – za 2013 r. wyniosły ponad 900.000 zł, a do końca maja 2014 r. sięgnęły ponad 140.000 zł. W istocie, w 2014 r. odnotowana została też strata, jednakże nawet gdyby dochód był niewielki, czy poniesiona byłaby strata, to pozostawałoby to bez dużego wpływu na ocenę możliwości płatniczych. Nadwyżka kosztów nad przychodem skutkuje bowiem jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W rezultacie trudno dać wiarę, że wnioskodawca przy tak wysokich przychodach nie zgromadził oszczędności. Wprawdzie nie wynika to z wydruku historii rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą (tylko z tego rachunku zostały przedłożone wydruki), należy jednak mieć na uwadze, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a jak wynika z zapisów wydruku rachunku, zajęciem egzekucyjnym objęty jest właśnie ten rachunek.

Wobec tak wielu wątpliwości co do zdolności płatniczych skarżącego i jego rodziny, nie było możliwe dokonanie rzetelnej oceny zasadności przedmiotowego wniosku.

Tym samym skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających jego żądanie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.