Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 107/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135 , art 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 25 ust 1, art 27
journal: Dz.U. 2024 poz 421
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j.)
article: art. 104 , art 107 par 1 pkt 4-6, art 107 par 3, art 138 par 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak: [...]


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ), decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. (znak sprawy: [...], postępowanie: [...]) uchylił przyznane J. K. (dalej: skarżący) prawo do świadczenia wychowawczego przyznane na dziecko – Ł. K. od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r., określone w informacji z dnia [...] marca 2023 r.

W decyzji organ wskazał, że z pisma Wojewody [...] z dnia

[...] listopada 2023 r., nr [...] oraz informacji z czeskiej instytucji ubezpieczeniowej wynika, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania, ponieważ J. K. zamieszkuje z całą rodziną na terenie Czech. Dalej ZUS wyjaśnił, że wypłacone świadczenie wychowawcze za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 810, obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 421, dalej jako ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Dlatego też nienależnie pobrane świadczenie skarżący zobowiązany jest wpłacić na rachunek bankowy ZUS.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. (znak sprawy: [...]) ZUS stwierdził, że wypłacone skarżącemu świadczenie wychowawcze na dziecko Ł. K. za okres od [...] czerwca 2022 do [...] maja 2023 r. w łącznej kwocie [...] zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ zobowiązał skarżącego do zwrotu ww. świadczenia łącznie z odsetkami za okres od [...] lipca 2022 r. do [...] grudnia 2023 r. ([...] zł).

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2022/2023 i decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając decyzję Prezes ZUS wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS, ponieważ w chwili ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego skarżący nie zamieszkiwał wraz z dziećmi na terytorium RP. Organ wskazał, że zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Organ zaznaczył, że na podstawie złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze dla ww. dziecka na okres świadczeniowy trwający od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. konieczne było wszczęcie postępowania wyjaśniającego, bowiem z danych zawartych we wniosku nie wynikało jednoznacznie, że centrum życiowe skarżącego z dzieckiem znajduje się w Polsce. Prezes ZUS podał, że w toku postępowania na podstawie pisma Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] oraz informacji z czeskiej instytucji ubezpieczeniowej ustalono, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania, ponieważ J. K. zamieszkuje z całą rodziną na terenie Czech. Z tego względu w ocenie organu wypłacone świadczenie wychowawcze za okres od [...] czerwca 2022 do [...] maja grudnia 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżący zaskarżył m.in. ww. decyzję, wskazując, że decyzja cofająca jego synom - obywatelom polskim – świadczenia 300+ i 500+, wydana została na podstawie informacji urzędniczki [...] Urzędu Wojewódzkiego – B. S., z którą skarżący prowadzi korespondencję od początku powstania ww. programów. Skarżący podkreślił, że sytuacja jego rodziny była znana i wielokrotnie wyjaśniana przez europejski system koordynacji programów socjalnych. Zaznaczył, że nigdy nie złożył nieprawdziwego oświadczenia we wnioskach. W ocenie skarżącego uchylenie wcześniej wydanych decyzji i żądanie zwrotu środków ma na celu doprowadzenie jego rodziny do bankructwa i bezdomności, co dziwi w obliczu popierania przez każdą opcję polityczną polityki prorodzinnej i np. szerokiej pomocy rodzinom ukraińskim. Skarżący wskazał ponadto, że zawsze wysyłał stosowne zaświadczenia i PIT-y o płaceniu podatków w Polsce. Przypomniał, że wykonuje wolny zawód artystyczny, co jest szczególnie trudne w dobie Covid-19, za co został odznaczony medalem G. Wskazał, że wraz z żoną pracuje od ponad trzydziestu lat na rzecz kultury polskiej, synowie uczą się w polskich szkołach, studiować będą na polskich uczelniach i pracować dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej.

Odpowiadając na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższy zakres kognicji sądów administracyjnych, należało stwierdzić, że skarga jest uzasadniona, choć z innych względów niż zostało w niej podniesione. W ocenie Sądu przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co stanowi przesłankę do uchylenia decyzji, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Na wstępie, celem uporządkowania w sprawie istotnych dla jej rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, wyjaśnienia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu podlegała decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2024 r. (znak sprawy: [...], postępowanie: [...]), którą to decyzją organ po rozpatrzeniu odwołania skarżącego: od decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2023 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (znak sprawy: [...], postępowanie: [...]) i decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r., znak sprawy [...] stwierdzającej, że wypłacone skarżącemu na dziecko Ł. Ś. świadczenie wychowawcze za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. w łącznej kwocie [...] zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie,

o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podkreślić należy, że przepisy prawa materialnego (w tym wypadku przepisy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) są podstawą unormowania prawnej sytuacji jednostki, jej praw i obowiązków. Przepisy natomiast ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) zawierają regulacje proceduralne, stanowiące gwarancję poszanowania zróżnicowania prawnej sytuacji jednostki przy konkretyzacji prawa materialnego, zwłaszcza w drodze decyzji administracyjnej, zapewniają stronom zachowanie określonego standardu czynności podejmowanych w procesie stosowania prawa. Procedura wyznacza obowiązki organu i uprawnienia stron, tworzy system gwarancji poprawności działania w dochodzeniu do prawdy obiektywnej i ustalaniu stanu prawnego, otwiera drogę do weryfikacji rozstrzygnięć z różnych przyczyn i dla ochrony zróżnicowanych interesów prawnych. Spełnia ona zatem rolę służebną w procesie stosowania prawa materialnego. Prawo materialne nie urzeczywistnia się więc bez procedury (zob. Przedmowa w: Kodeks postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005). Należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W przepisach k.p.a. zawarte są regulacje proceduralne stanowiące w szczególności kiedy i w jakich okolicznościach oraz jakie decyzje wydają organy administracji publicznej, w tym organ odwoławczy. Zgodnie z postanowieniami art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze.

W rozpatrywanej sprawie Prezes ZUS, działający jako organ odwoławczy, wydał w dniu [...] stycznia 2024 r., w postępowaniu odwoławczym decyzję, zapominając o obowiązujących go regulacjach k.p.a., mianowicie decyzją tą organ po rozpatrzeniu odwołania skarżącego: od decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego i decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r., znak [...] stwierdzającej, że wypłacone skarżącemu świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...] zł na dziecko – Ł. K. stanowi nienależnie pobrane świadczenie, "utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję". Należy zwrócić uwagę, że sentencja ww. decyzji jest niejasna i może prowadzić do wniosku, że organ rozpoznał dwa odwołania od dwóch decyzji i w konsekwencji jedną decyzją utrzymał w mocy dwie decyzje. Jednocześnie rozstrzygnięcie decyzji wskazuje, że organ zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy jedną tylko decyzję; Prezes ZUS użył bowiem zwrotu "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję". W ocenie Sądu z całości akt sprawy można jednak wyinterpretować, że zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy jedną decyzję i jest nią decyzja z dnia [...] listopada 2023 r. (znak sprawy: [...], postępowanie: [...]) o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego. Konstatacja ta wynika nie tylko z użytego przez organ zwrotu "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję", ale również z treści decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2024 r., którą to decyzją organ, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, utrzymał w mocy tę decyzję.

Zdaniem Sądu decyzja z dnia [...] listopada 2023 r. zawiera jedno rozstrzygnięcie, tj. w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, zaś decyzja z dnia [...] grudnia 2023 r. dotyczy ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. nie wskazano bowiem kwoty wypłaconego świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. Świadczy o tym również określenie typu decyzji zawarte w samych decyzjach, tj. w decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. "uchylenie prawa do świadczenia", a w decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. "zwrot nienależnie pobranego świadczenia".

Wymaga również podkreślenia, że w sentencji decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. nie wskazano podstawy prawnej, jedynie w treści decyzji został wskazany

w sposób ogólny art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz na końcu decyzji organ jako podstawę prawną wskazał ww. ustawę. Z kolei w decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. powołano art. 138 k.p.a., ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w uzasadnieniu decyzji przywołano art. 25 ww. ustawy bez jakiejkolwiek jego analizy.

Należy wskazać, że kwestie związane z nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym reguluje, powołany przez organ - w uzasadnieniu decyzji z dnia

[...] listopada 2023 r. – art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowiąc w ust. 1, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się (ust. 2): świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 2); świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona do tego świadczenia, z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pkt 5), świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (pkt 6).

Zważyć trzeba, że w żadnej z wymienionych decyzji nie został wskazany przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawy, który stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Przepis ten przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, bez zgody strony, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do tego świadczenia, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do tego świadczenia. W orzecznictwie zasadnie stwierdza się, że decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie podlega zatem uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego nastąpić może jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnie pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 ustawy). Zatem jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, należy doprowadzić do wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii) oraz nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Może to nastąpić w pierwszej kolejności przez wydanie decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia, a dopiero później przez wydanie decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu (por. np. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 26 września 2023 r., II SA/Bk 357/23, II SA/Bk 585/23, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2024 r., II SA/Gd 140/24, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2023 r., II SA/Rz 748/23, orzeczenia.nsa.gov.pl., dalej: CBOSA). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2023 r., I OSK 1014/21, wskazując, że "odrębną kwestią od rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 27 ustawy 500+ jest możliwość domagania się przez organ zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w trybie art. 25 ustawy 500+, co może mieć miejsce niezależnie od uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego w trybie art. 27 ustawy 500+ (...). Jakkolwiek w trybie art. 27 ustawy 500+ nie będzie podlegało uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane, to nie stanowi to bariery, aby organ administracji wdrożył, w oparciu o materialnoprawną podstawę art. 25 ust. 1 ustawy 500+, postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i doprowadził do orzeczenia o jego zwrocie decyzją administracyjną" (por. również wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1269/19, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie decyzja organu z dnia [...] listopada 2023 r. (utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją), uchyla skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego (przyznane w informacji z dnia [...] marca 2022 r.), albowiem w dniu, w którym prawo do świadczenia organ ustalił, skarżący nie zamieszkiwał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dacie wydania decyzji ZUS uchylił zatem skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już wcześniej skonsumowane. Tymczasem, zdaniem Sądu, nie podlega uchyleniu prawo do świadczenia wychowawczego - tak jak w rozpoznawanej sprawie - już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane (wypłacone). Jak już wspomniano,

w sprawie dotyczącej uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego powinny być zbadane przesłanki wynikające z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie może być wydane jedynie na przyszłość. Natomiast sprawa nienależnie pobranego, czyli skonsumowanego prawa do świadczenia wychowawczego, powinna być procedowana na podstawie art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, co jest przedmiotem odrębnej decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 4 - 6 oraz § 3 k.p.a., art. 8 i art. 11 k.p.a. Przepisy art. 107 k.p.a. określają elementy decyzji administracyjnej, do których zalicza się powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Należy wskazać, że uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji jest lakoniczne. Nadto decyzja z dnia [...] listopada 2023 r. uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego nie zawiera wyraźnego wyodrębnienia części rozstrzygającej od jej uzasadnienia faktycznego i prawnego (art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.). Jak już wyżej wskazano w decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. ZUS jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przywołał bowiem ogólnikowo ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak i w treści decyzji wskazał na przepis art. 25 ww. ustawy bez jakiegokolwiek przytoczenia i wyjaśnienia jego treści. Z kolei Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 k.p.a. i ogólnie przepisy ustawy, odnosząc się w uzasadnieniu wyłącznie do art. 25 ustawy bez jego analizy, a jak wyżej wskazano przepis ten reguluje ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Zdaniem Sądu w motywach kontrolowanych rozstrzygnięć brak jest wyjaśnienia podstawy prawnej ich wydania oraz jasnego i rzeczowego uzasadnienia faktycznego, w tym precyzyjnego wskazania powodów uchylenia przyznanego uprzednio prawa do świadczenia wychowawczego. Nie zmienia takiej oceny zawarte w odpowiedzi na skargę lakoniczne stwierdzenie pełnomocnika Prezesa ZUS, że organ wydając zaskarżoną decyzję miał na uwadze "zapisy art. 16 ustawy." Strona ani Sąd nie może "domyślać się", czy "poszukiwać" normy prawa materialnego, która może mieć zastosowanie w sprawie. Wobec tego stwierdzić należy, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszają zasady ogólne ujęte w art. 8 i art. 11 k.p.a.

Podsumowując, zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepisy postępowania - art. 138 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 4 - 6 oraz § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co skutkować musiało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji z dnia [...] listopada 2023 r.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu organ winien umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w zakresie uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie wychowawcze za okres za jaki zostało wypłacone (skonsumowane) (art. 105 § 1 k.p.a.).

W tym miejscu wskazać należy dodatkowo, że decyzja Prezesa ZUS z dnia

[...] lutego 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2023 r., nie jest i nie mogła być, z przyczyn oczywistych, objęta skargą skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. Zatem skarżący zainteresowany kwestią zwrotu nienależnie - zdaniem ZUS - pobranego świadczenia, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od ww. decyzji z dnia [...] lutego 2024 r. Zgodnie z art. 87 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi wnosi się do sądu, za pośrednictwem organu, który wydał skarżoną decyzję, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] lutego 2024 r. liczyć należy od daty doręczenia skarżącemu uzasadnienia niniejszego wyroku.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył ZUS, a skarżący nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.