Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 70/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Referent Radosław Dudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. W. (dalej jako: skarżąca) złożyła w dniu 26 sierpnia 2019 r. wniosek o przyznanie pomocy w formie pokrycia kosztu wyżywienia w stołówce szkolnej dla dwóch synów, w okresie od września 2019 r. do czerwca 2020 r.

Decyzją z [...] września 2019 r. Wójt Gminy B. odmówił skarżącej przyznania pomocy, ze względu na to, że dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę [...]zł, stanowiącą 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że organ błędnie ustalił wysokość dochodu na osobę w rodzinie, przyjmując wartość zawyżoną.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium powołało się na ustalenia udokumentowane w aktach sprawy, z których wynika, że skarżąca jest mężatką i zamieszkuje wraz z czterema synami oraz mężem w domu o powierzchni użytkowej ok. 80 m2. Skarżąca jest nieaktywna zawodowo, podobnie jak jej mąż, który obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności (do 31 marca 2021 r.). Syn A. W. jest dorosły, ale bierny zawodowo. Choruje przewlekle na schorzenia neurologiczne oraz okulistyczne. Drugi dorosły syn skarżącej – P. W. pracuje zawodowo. Wynagrodzenie netto uzyskane za miesiąc lipiec 2019 r. wyniosło [...] zł. Dwaj pozostali synowie uczęszczają do szkoły podstawowej.

Na dochód rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku tj. za miesiąc lipiec 2019 r. składają się: (1) świadczenia rodzinne na troje dzieci w łącznej kwocie [...]zł; (2) świadczenie rentowe syna A. w kwocie [...]zł; (3) zasiłek pielęgnacyjny syna A. w kwocie [...]zł; (4) dochód z gospodarstwa rolnego 0,92 ha przeliczeniowych oraz 3/72 z 2,1340 ha przeliczeniowych, łącznie 1,01 ha przeliczeniowych x [...] zł = [...] zł; (5) wynagrodzenie syna P. w kwocie [...]zł. Razem dochód miesięczny wynosi: [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę w wysokości [...] zł. Do dochodu organ I instancji nie wliczył zasiłku stałego pobieranego przez A. W., ponieważ zasiłek nie przysługuje z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego od miesiąca sierpnia. Przekroczenie kryterium dochodowego miało miejsce w związku z rozpoczęciem pracy przez P. W..

Kolegium wskazało, że w ramach Programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507, ze zm.; dalej jako: u.p.s.) oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy, tj. m.in. uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej lub szkoły ponadgimnazjalnej, w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

W rodzinie skarżącej występuje podstawa przyznania pomocy wynikająca z treści art. 7 pkt 4, 5 i 8 u.p.s., tj. bezrobocie współmałżonka, niepełnosprawność syna oraz potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności. Jednakże rodzina skarżącej nie kwalifikuje się do korzystania z tej formy pomocy, ponieważ dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł miesięcznie i tym samym przekracza kwotę [...]zł stanowiącą 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium D. W. podniosła zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skutkowało to przyjęciem za organem I instancji, że: a) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wobec męża skarżącej zostało wydane do 31.03.2012 r., podczas mąż skarżącej posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności obowiązujące do 31 marca 2021 r.; b) mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, podczas gdy nie jest osobą bezrobotną, a nieprzerwanie od roku 2018 ze względu na stan zdrowia pozostaje na zwolnieniu lekarskim, odbywając w tym czasie leczenie i rehabilitację, konieczną do poprawy zdrowia; c) przyjęcie, że jedną z podstaw do wydania decyzji w takim kształcie jest bezrobocie męża skarżącej, podczas gdy nie jest on osobą bezrobotną, a osobą będącą na zwolnieniu lekarskim, natomiast od 1982 roku do 2012 r. pracował jako operator wózka elektrycznego, zaś w latach 2012-2017 nieprzerwanie odbywał staże z Urzędu Pracy, jednakże z uwagi na stan zdrowia zmuszony był pozostać na zwolnieniu chorobowym; d) nieuwzględnienie przez organ stanu zdrowia oraz sprawności fizycznej syna skarżącej A., poprzez ogólnikowe wskazanie na bierność zawodową podczas, gdy syn A. choruje na wodogłowie wrodzone, padaczkę lekooporną, ma problemy ze wzrokiem, skoliozę kręgosłupa, co potwierdza dokumentacja medyczna będąca w posiadaniu GOPS w B. , co zostało pominięte przy rozstrzygnięciu stanu zdrowia syna A. , a co miałoby wpływ na ostateczny kształt decyzji; e) przyjęcie, że syn A. choruje na przewlekle na schorzenia neurologiczne, podczas gdy jest on osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, ma liczne schorzenia wskazane wyżej, co potwierdza dokumentacja pominięta przez organ; w tej sytuacji organ przyjął błędny stan faktyczny za podstawę decyzji; f) przyjęcie, że skarżąca pobiera świadczenie rodzinne na troje dzieci w łącznej kwocie [...]zł, podczas gdy na skutek decyzji Wójta Gminy B. z 10 września 2019 r. świadczenie rodzinne od 3 września 2019 r. pobierane jest w wysokości [...] zł na dwoje dzieci (S. i A. W.), a zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł został uchylony od 1 listopada 2018 r.; g) przyjęcie na podstawie błędnych danych, że dochód w rodzinie wynosi [...] zł na osobę, podczas gdy do obliczeń nie zostało uwzględnione zmniejszone świadczenie rodzinne, co w konsekwencji wskazuje, że dochód na osobę w rodzinie wynosi obecnie i w czasie wydania decyzji [...] zł, a więc mieści się w ustawowym kryterium; h) błędnym przyjęciu, że do dochodu wlicza się dochód z gospodarstwa rolnego 0,92 ha przeliczeniowych oraz udział w drodze 3/72, co daje łączną sunie 1,01 ha przeliczeniowych, podczas gdy udział, jaki posiada skarżąca w nieruchomości w postaci drogi dojazdowej nie winien być brany pod uwagę do przeliczenia w zakresie dochodu, gdyż nie korzysta ona z przedmiotowej nieruchomości; udział 3/72 nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego skarżącej, nie jest ona w całości właścicielem przedmiotowej nieruchomości, nie jest przez nią opłacany podatek od nieruchomości, uwzględnienie tego udziału do przeliczeń dochodu wykazuje wartość zawyżoną, która nie winna być brana pod uwagę, gdyż skarżąca z tytułu udziału w nieruchomości nie pobiera żadnych dochodów.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zasadę budowania zaufania obywatela do organów władzy państwowej poprzez dokonanie oceny prawnej bez uwzględnienia materiału dowodowego załączonego przez skarżącą do wniosku o przyznanie pomocy, podczas gdy dokumenty załączone do wniosku miały kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i były znane organowi I instancji podczas wydawania decyzji.

Ponadto skarżąca (z ostrożności procesowej) zarzuciła naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 2 ust. 3 u.p.s. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z po mocy społecznej. Błędy te polegały na uwzględnieniu jako dochodu sumy przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, podczas gdy w sytuacji utraty dochodu, w tym przypadku świadczenia rodzinnego i pobierania obecnie zasiłku w kwocie podwójnie niższej (uchylenie świadczenia rodzinnego od 1 listopada 2018 r.), organ powinien był uwzględnić dochód z miesiąca złożenia wniosku. W konsekwencji organy błędnie uznały, że w istniejącym stanie sprawy skarżąca nie spełnia ustawowych kryteriów do przyznania jej pomocy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 31 sierpnia 2020 r. skarżąca zawarła wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu zdrowia A. W., D. W. i A. W. oraz faktury za energię elektryczną. Na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w formie pokrycia kosztu wyżywienia w stołówce szkolnej dla dwóch synów skarżącej, w okresie od września 2019 r. do czerwca 2020 r. Z rozstrzygnięć organów obydwu instancji wynika, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Zdecydowana większość zarzutów i argumentów podniesionych przez skarżącą jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z tego względu, że przyczyną wydania decyzji odmownej nie była kwestia oceny stanu zdrowotnego i zdolności do pracy poszczególnych członków rodziny skarżącej, ale kwestia przekroczenia kryterium dochodowego. Z treści decyzji wynika jednoznacznie, że organy obydwu instancji uznały za spełnione przesłanki przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci: bezrobocia, niepełnosprawności oraz potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności (art. 7 pkt 4, 5, 8 u.p.s.). Te kryteria udzielenia pomocy mają charakter na tyle ogólny, że ustalenia organów na ogólniejszym poziomie są prawidłowe i w zupełności wystarczające, natomiast pewne nieścisłości (do których odnoszą się zarzuty skargi) pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Istotne jest tylko to, że organy uznały, iż zostały spełnione przesłanki udzielenia pomocy społecznej wymienione w katalogu zawartym w art. 7 u.p.s.

Z tego względu Sąd odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w piśmie skarżącej z 31 sierpnia 2020 r. Wnioski te dotyczyły stanu zdrowia skarżącej oraz członków jej rodziny, jak również okoliczności niepodejmowania pracy przez skarżącą i jej męża. Te okoliczności nie są sporne w sprawie, dotyczą ogólnych przesłanek przyznania świadczeń z pomocy społecznej, określonych w art. 7 u.p.s. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że w świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioski dowodowe skarżącej dotyczyły okoliczności niespornych w sprawie, nie wpływały zatem na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, stąd nie było możliwości ich uwzględnienia.

Istota sporu prawnego dotyczy zastosowania przesłanki o ściślejszym charakterze – kryterium dochodowego.

W tym aspekcie pomiędzy skarżącą a organami istnieją dwie sporne kwestie:

Po pierwsze, kwestia ustalenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego. Organy przyjęły do wyliczeń dochodu na osobę w rodzinie gospodarstwo rolne skarżącej o łącznej powierzchni 1,01 ha przeliczeniowego, na co składa się suma powierzchni: 0,92 ha, będących własnością skarżącej oraz udział 3/72 we współwłasności nieruchomości rolnej, o pow. 2,134 ha przeliczeniowego. W ocenie skarżącej organy popełniły błąd uwzględniając ten udział, gdyż skarżąca nie korzysta z tej nieruchomości, która stanowi drogę dojazdową, ponadto nieruchomość nie wchodzi w skład prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego.

Drugim elementem sporu jest kwestia uwzględnienia w dochodzie gospodarstwa domowego skarżącej dochodu w postaci świadczeń rodzinnych przyznanych na rzecz niepełnoprawnego, pełnoletniego syna A.. Skarżąca powołuje się na fakt, że dwa dni przed wydaniem w rozpoznawanej sprawie decyzji odmownej przez organ

I instancji została wydana decyzja zmieniająca decyzję przyznającą świadczenia rodzinne. W efekcie organy popełniły błąd, przyjmując dochód gospodarstwa domowego z tego tytułu na poziomie [...] zł, gdy w rzeczywistości dochód ten, w dacie wydania decyzji przez organ I instancji wynosił już tylko [...] zł (obejmując świadczenia rodzinne przyznane na dwoje, a nie na troje dzieci).

Odnosząc się do tych zarzutów trzeba wskazać po pierwsze, że z dołączonej do skargi decyzji wymiarowej nie wynika absolutnie, aby sporna nieruchomość stanowiła drogę dojazdową, wręcz przeciwnie, jest klasyfikowana jako użytek rolny o dużej powierzchni rzeczywistej – 8,64 ha, choć znacznie mniejszej powierzchni wyrażonej w ha przeliczeniowych. Nie sposób zatem uznać zarzutu skarżącej za zasadny. Nie wydaje się przy tym prawdopodobne nawet z punktu widzenia logiki i doświadczenia życiowego, że droga dojazdowa ma aż tak dużą powierzchnię. Być może skarżąca uważa, że jej udział 3/72 odnosi się do takiego fragmentu działki, która stanowi drogę dojazdową, jednakże nie ma żadnych podstaw prawnych do takich twierdzeń. Nieruchomość stanowi współwłasność kilku osób, wyrażoną w częściach ułamkowych. Nie jest znana w polskim prawie konstrukcja współwłasności, w której udziały odnoszą się do jakiś fragmentów obszaru nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności (znana w prawie cywilnym konstrukcja podziału quad usum odnosi się do faktycznego korzystania z nieruchomości, a nie do prawnych kwestii współwłasności).

W dalszej kolejności należy zauważyć, że wprawdzie z art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s. wynika, że do dochodu gospodarstwa domowego, stanowiącego podstawę oceny spełnienia kryterium dochodowego nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, jednak oczywistym jest, że należy brać pod uwagę sumę powierzchni wszystkich gruntów, których właścicielem (współwłaścicielem) jest strona. Przeciwna wykładnia (pomijanie działek rolnych nie przekraczających tej powierzchni) doprowadziłaby do kuriozalnej sytuacji, w której w dochodzie gospodarstwa nie uwzględnia się dochodu z gospodarstwa w sytuacji, gdy dana osoba posiada we współwłasności kilkanaście działek, w których wielkość udziału nie przekracza 1 ha, ale wszystkie te udziały razem dają znacznie większą powierzchnię.

Z kolei co do argumentu skarżącej, że udział 3/72 "nie wchodzi w skład prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa rolnego" należy zauważyć, że ustawodawca przyjął dość sztywny, choć przez to nieco uproszczony model ustalania dochodu z działalności rolniczej. Model ten opiera się na prostym obliczaniu powierzchni gruntów rolnych będących własnością (współwłasnością) strony oraz mnożeniu przez szacunkowy dochód, jaki jest uzyskiwany z 1 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 9 u.p.s.). Nie jest istotne, czy grunt rolny wchodzi w skład rzeczywiście prowadzonego przez daną osobę gospodarstwa rolnego. Taki model oczywiście nie oddaje pełnego obrazu dochodu, jaki rzeczywiście jest uzyskiwany z faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego, opiera się bowiem na samym kryterium własności gruntu rolnego. Tym niemniej jednak takie uproszczenie jest konieczne, w przeciwnym razie z jednej strony możliwe byłyby daleko idące nadużycia poprzez sztuczne "wyłączanie" pewnych gruntów rolnych z zakresu pojęcia gospodarstwa rolnego, z drugiej, konieczność weryfikacji, jaki grunt wchodzi a jaki nie wchodzi w rzeczywistości w skład realnie prowadzonego gospodarstwa przez daną osobę ogromnie wydłużałaby czas trwania postępowania, ze szkodą dla osób ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej, które musiałyby znacznie dłużej czekać na rozstrzygnięcie.

Co więcej, jak wskazuje się w orzecznictwie, dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie dochody z posiadanych gruntów rolnych rzeczywiście są uzyskiwane (por. wyrok WSA w Gdańsku z 12 marca 2020 r., III SA/Gd 828/19). Określony w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej dochód ma charakter ryczałtowy i jest ustalany niezależnie od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Nie ma zatem podstaw by przyjmować, że zastosowanie tej regulacji może być uzależnione od dodatkowych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i zdrowotnej właściciela gospodarstwa. Bez znaczenia jest także okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Powołany przepis zakłada fikcję prawną, według której przyjmuje się ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Dlatego też okoliczności, które są przyczyną nieuprawiania gospodarstwa rolnego, nie mają znaczenia prawnego. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest przez właściciela, czy nie jest uprawiana, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego (wyrok WSA w Kielcach z 17 grudnia 2019 r., II SA/Ke 808/19).

Z powyższych względów Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania sposobu ustalenia dochodu gospodarstwa domowego skarżącej z gruntów rolnych, gdyż organy działały w tym zakresie opierając się na mechanizmie wskazanym przez ustawodawcę.

W odniesieniu do drugiej kwestii spornej, uwzględnienia w dochodzie gospodarstwa domowego skarżącej dochodu w postaci świadczeń rodzinnych przyznanych na rzecz niepełnoprawnego, pełnoletniego syna A., w ocenie Sądu skarżąca nie ma racji, twierdząc że "zasiłek rodzinny został uchylony od

1 listopada 2018 r.". Przeczy temu treść dołączonej do skargi decyzji Wójta Gminy B. z 10 września 2019 r. Można mieć pewne zastrzeżenia co do sposobu sformułowania rozstrzygnięcia tej decyzji, tym niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że uchylenie decyzji przyznającej zasiłki rodzinne z dodatkami nie nastąpiło, jak twierdzi skarżąca, od 1 listopada 2018 r. Z rozstrzygnięcia wynika, że została uchylona w części decyzja przyznająca zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Określenie to może być nieco mylące, ale nie oznacza absolutnie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek z mocą wsteczną sięgającą aż od 1 listopada 2018 r. W uzasadnieniu, w ostatnim akapicie organ sprecyzował, że uchylił decyzję z 5 października 2018 r. "od dnia 1 września 2019 r." w zakresie dotyczącym: zasiłku rodzinnego na dziecko A. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (wszystkie dodatki przyznane na to samo dziecko – A. W.). Przyczyną uchylenia decyzji była rezygnacja syna skarżącej z kontynuacji nauki w szkole na rok szkolny [...]. Z treści decyzji wynika jednoznacznie, że pozbawienie skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków na syna A. nastąpiło od dnia

1 września 2019 r.

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 u.p.s, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o wskazane w tym przepisie kwoty.

Z przedstawionych ustaleń wynika jednoznacznie, że wniosek o przyznanie spornego świadczenia złożono 26 sierpnia 2019 r., natomiast utrata dochodu, uwzględnionego w decyzji organu I instancji nastąpiła w miesiącu wrześniu 2019 r. W orzecznictwie, na tle przywołanego art. 8 ust. 3 u.p.s., wskazuje się, za dochód utracony należałoby uznać taki dochód, który istniał w miesiącu poprzedzającym złożenie podania, a nie istnieje w miesiącu w którym wnioskuje się o pomoc (wyrok NSA z

12 stycznia 2018 r., I OSK 1708/17). Idąc tropem tej argumentacji, miarodajny przy ocenie kryterium dochodowego był w rozpoznawanej sprawie dochód rodziny skarżącej w miesiącu lipcu 2019 r., jako poprzedzającym złożenie wniosku. W lipcu 2019 r. rodzina skarżącej dysponowała jeszcze dochodem w postaci zasiłku rodzinnego (wraz z dodatkami) na A. W.. Ponadto, rodzina uzyskała ten dochód również w miesiącu złożenia wniosku, tj. w sierpniu 2019 r. Utrata dochodu nastąpiła dopiero w kolejnym miesiącu, wrześniu 2019 r.

Z powyższych rozważań wynika, że nie ma podstaw do podważenia prawidłowości ustaleń organów w zakresie dochodu rodziny skarżącej. Organ nie mógł przyjąć za podstawę wydania decyzji oceny sytuacji dochodowej gospodarstwa domowego skarżącej z miesiąca września 2019 r., skoro wniosek został złożony w sierpniu 2019 r. Takie działanie stałoby w oczywistej sprzeczności z treścią art. 8 ust. 3 u.p.s., a ustawa nie pozwala na żadne odstępstwo od kwestii ustalenia okresu miarodajnego dla oceny sytuacji dochodowej pod kątem kryterium dochodowego. Sąd nie może stwierdzić, że decyzja organów narusza prawo, skoro jest zgodna z nie budzącym w tej sytuacji wątpliwości interpretacyjnych przepisem art. 8 ust. 3 u.p.s.

Konsekwencją prawidłowych ustaleń co do dochodu na członka rodziny skarżącej była prawidłowa konkluzja, że dochód ten przekracza 150% kryterium dochodowego, co bezwzględnie uniemożliwiało przyznanie świadczenia na dożywianie.

Sąd dostrzega problem wynikający z faktu zbiegu czasowego wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia w postaci pomocy na dożywianie oraz decyzji uchylającej decyzję w przedmiocie zasiłku rodzinnego na rzecz syna skarżącej – A. . Jeszcze raz trzeba jednak podkreślić, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 8 ust. 3 u.p.s., wobec złożenia wniosku o pomoc na dożywianie w sierpniu 2019 r., organy nie mogły uwzględnić przy ocenie kryterium dochodowego niższego dochodu, osiągniętego we wrześniu 2019 r.

Należy zauważyć, że zmiana dochodu uzyskiwanego w gospodarstwie domowym wnioskodawcy może mieć wpływ na prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Przesądza o tym treść art. 106 ust. 5 u.p.s., w świetle którego decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Ostatnie zdanie przytoczonego przepisu wskazuje, że zmiana sytuacji dochodowej strony może wpłynąć na treść decyzji w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej zarówno na niekorzyść, jak i na korzyść strony, a jedyną różnicą jest kwestia przesłanki zgody strony. Z przepisu tego nie wynika, aby miał on zastosowanie wyłącznie do decyzji przyznającej świadczenie, ale już nie do decyzji negatywnej, odmownej. Takiego zastrzeżenia nie ma treści przywołanego przepisu, a klasyczne metody wykładni nie dają podstaw, aby takie zastrzeżenie wyinterpretować. Skoro tak, należy przyjąć, że w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. można również zmienić decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, jeżeli wystąpią przesłanki wymienione w tym przepisie. Można zatem zmienić decyzję odmawiającą przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, jeżeli już po upływie okresu czasu miarodajnego dla oceny sytuacji dochodowej (miesiąc poprzedzający złożenia wniosku lub miesiąc, w którym wniosek został złożony – art. 8 ust. 3 u.p.s.) sytuacja dochodowa wnioskodawcy ulegnie pogorszeniu w taki sposób, że wpłynie na ocenę spełnienia przesłanki kryterium dochodowego.

W rozpoznawanej sprawie argumentacja ta nie wpływa jednak na rozstrzygnięcie sądu z tej zasadniczej przyczyny, że przedmiotem kontroli sądu jest decyzja odmawiająca przyznania świadczenia w postaci pomocy na dożywianie. Ta decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy, w tym art. 8 ust. 3 u.p.s., który nie dawał organom żadnej możliwości uwzględnienia zmian w sytuacji dochodowej skarżącej już po złożeniu wniosku. Poza zakresem oceny sądu pozostaje zatem kwestia tego, czy były podstawy do wszczęcia odrębnego postępowania, w nowej sprawie, dotyczącej ewentualnej zmiany decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. Takie rozważania mogłyby być prowadzone przez sąd, gdyby przedmiotem kontroli była decyzja wydana właśnie w tej odrębnej sprawie. Potencjalna możliwość zmiany decyzji ostatecznej, w innym trybie, nie wpływa na ocenę jej legalności przez sąd. Na marginesie jedynie można zwrócić uwagę, że wniosek dotyczył przyznania pomocy w formie pokrycia kosztu wyżywienia w stołówce szkolnej dla dwóch synów, w okresie od września 2019 r. do czerwca 2020 r. W aktualnej sytuacji, po upływie tego okresu, dywagacje na temat potencjalnej możliwości zmiany decyzji odmownej w innym trybie stają się tym bardziej bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.

Konkludując powyższe rozważania: organy prawidłowy ustaliły stan faktyczny w zakresie przesłanek miarodajnych dla rozstrzygnięcia sprawy wnioskowanego przez skarżącą świadczenia i prawidłowo zastosowały przepisy, w tym art. 8 ust. 3 u.p.s. Ponieważ zmiana (pogorszenie) sytuacji dochodowej skarżącej nastąpiła już po upływie okresu czasu miarodajnego dla oceny sytuacji dochodowej w odniesieniu do wniosku złożonego 26 sierpnia 2019 r., nie ma podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż sytuacja dochodowa skarżącej na ten moment została ustalona prawidłowo, a w konsekwencji organy nie mogły przyznać skarżącej wnioskowanego świadczenia.

W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.