Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1464/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35 , art. 140aa ust. 3, art. 140aa ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi Z. S.A. z siedzibą w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Dnia [...] września 2014 r. w miejscowości N. nad N. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli trzyosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował T.K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem odpadów (ubocznych produktów zwierzęcych), stanowiących ładunek podzielny w imieniu Z. S.A.

Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. Kierowca do kontroli okazał m.in. dokument handlowy przy przewozie, wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ubocznych produktów zwierzęcych, którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Podczas kontroli sporządzono również dokumentację fotograficzną. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] września 2014 r.

Podczas kontroli stwierdzono, iż kontrolowany samochód ciężarowy poruszając się po drodze krajowej nr [...] w N. nad N. przekroczył dopuszczalny nacisk na podwójnej osi napędowej oraz przekraczał dopuszczalną masę całkowitą trzyosiowego samochodu ciężarowego. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów.

Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do wyznaczenia wielkości przekroczeń dopuszczalnych norm przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 24,05 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę)

- przekroczenie o 5,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 26,58 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego - 33,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 7,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 27,69 %),

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W dniu [...] stycznia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję administracyjną o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł. Podstawą rozstrzygnięcia organ I instancji uczynił: przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o wymiarach zewnętrznych, masie całkowitej i naciskach osi odpowiadających zezwoleniu kategorii VII z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny.

W odwołaniu skarżący decyzji organu I instancji zarzucają błędną subsumpcję stanu faktycznego do definicji pojazdu nienormatywnego zawartej w art. 2 pkt 35 prd, naruszenie art. 7, 77 § 1 Kpa poprzez nieobiektywne i błędne ustalenie parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu, nieprawidłowe zastosowanie art. 140aa ust. 3 prd przez uznanie strony skarżącej za podmiot wykonujący przejazd lub podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym. Ponadto w ich ocenie organ I instancji naruszył art. 6, 7, 107 § 3 k.p.a. przez niezrozumiałe i sprzeczne zredagowanie uzasadnienia decyzji oraz naruszył art. 140aa ust. 1 prd jak i art. 2, 7 Konstytucji RP. W ocenie strony, pojazd mając na uwadze treść definicji pojazdu nienormatywnego zawartej w art. 2 pkt 35 prd staje się nienormatywny w przypadku przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi i tylko w przypadku porównania tych nacisków z wielkościami przewidzianymi dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych. Tymczasem przepisy ustawy o drogach publicznych, jak i przepisy rozporządzeń wydanych na jej podstawie nie określają wartości dopuszczalnego nacisku osi wielokrotnych na drogę. Ponadto drugim aspektem świadczącym o nieprawidłowości wyznaczeniu przez kontrolującego masy całkowitej pojazdu jest zastosowanie do pomiarów dwóch odrębnych wag typu SAW 10C, niepołączeniem okablowanym w pomost wagowy. Zdaniem skarżących jedyny wiarygodny pomiar nacisku osi pojazdów odbywa się nie za pośrednictwem dwóch odrębnych wag, ale pomostu, czyli połączonych ze sobą wag. Ponadto podczas kontroli nie zastosowano podkładek niwelujących tzw. ślepych podkładek. Strona wskazuje również, iż wnęki w których umieszczono wagi posiadały wysokość 45 mm, przy wymaganej głębokości równej wysokości wagi tj. 32 mm, co dyskwalifikuje wykonany pomiar. Celem potwierdzenie powyższego stanowiska strona wnosi o przeprowadzenie dowodu z oględzin punktu wagowego z udziałem jej przedstawiciela. Zdaniem skarżących podmiotem wykonującym przejazd był kierowca, gdyż to on m.in. przejeżdża pomiędzy dwoma punktami. Następnie strona również zauważa, że karę pieniężną nakłada się za przejazd pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia, gdy tymczasem przedmiotem kontroli był jeden pojazd. W ocenie strony to kierowca był podmiotem wykonującym przejazd, gdyż to on przejeżdżał pomiędzy dwoma punktami. Mając na uwadze przedstawioną w treści odwołania argumentację skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1,4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 - zwanej dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 - zwanej dalej udp), § 3 ust. 1 pkt 7, § 5 ust 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 (piętnaście tysięcy) złotych, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi napędowej, przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,8 m (1,3 ? d < 1,8) - 18 ton albo 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku trzyosiowego pojazdu samochodowego - 25 ton albo 26 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony

Organ podkreślił, że norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie zawsze powoduje zakwalifikowanie naruszenia (naruszeń) do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie.

Wobec powyższego zdaniem organu w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej o wartości o więcej niż 20%, dlatego wymierzono karę pieniężną w wysokości 15000 złotych.

Ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kierował się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do prd. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 prd. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Organ wyjaśnił, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] kwietnia 2014 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych: [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do dnia 31 grudnia 2014 r. dla wagi o nr [...] i do dnia 31 października 2014 r. dla wagi o nr [...]. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Przede wszystkim za błędną organ uznał argumentację strony, że to nie ona była podmiotem wykonującym przejazd, lecz kierowca.

Poza tym organ podkreślił, że jak stanowi art. 2 pkt 55 prd, rzeczywista masa całkowita to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych w § 3 pkt 9 wskazuje, iż sumaryczna masa pojazdu oznacza sumę obciążeń wszystkich osi pojazdu otrzymaną poprzez ważenie pojazdu przez najeżdżanie kolejnymi osiami lub częściami pojazdu na ten sam pomost wagi. Pojęciem "rzeczywistej masy pojazdu" posłużył się również ustawodawca w treści ww. kategorii zezwoleń. Zdaniem organu "sumaryczna masa pojazdu" (na którą zwraca uwagę strona) to nic innego jak właśnie rzeczywista masa pojazdu, uzyskana poprzez sumowanie wyników nacisków poszczególnych osi pojazdu.

W ocenie organu odwoławczego na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut, że karę pieniężną jedynie w przypadku stwierdzenia przejazdu po drogach publicznych więcej niż jednego pojazdu nienormatywnego. Organ wskazał, że jeżeli w zbiorze przedmiotu naruszenia znajdują się "pojazdy nienormatywne" to tym bardziej dyspozycja art. 140aa ust. 1 prd będzie miała zastosowanie do pojazdu nienormatywnego. Należy nadto wyjaśnić, iż dokonywanie wykładni danego przepisu nie może następować w oderwaniu od pozostałych przepisów zawartych w przedmiotowej ustawie.

Za błędne organ uznał twierdzenie strony, że o fakcie czy pojazd jest normatywny, czy nienormatywny, decyduje jedynie odniesienie dokonanego pomiaru do dopuszczalnych parametrów, w tym również dopuszczalnych nacisków na poszczególne osie, określonych w przepisach ustawy o drogach publicznych. Organ wyjaśnił, że pojazd nienormatywny według ustawowej definicji zawartej w art. 2 ust. 35a prd to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Ustawodawca wskazał więc, iż za taki pojazd może być uznany zarówno pojazd, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych jak i również pojazd, którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy zawierając w treści definicji "lub". Jakkolwiek rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305) zostało wydane na podstawie delegacji art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, to nie sposób przyjąć, iż zawarte w jego treści wartości dopuszczalnych norm nie obowiązują.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.

Zdaniem organu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący przeprowadzenia kontroli przez osobę nie uprawnioną do przeprowadzania samodzielnych czynności kontrolnych. Stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), inspektorem może być osoba, która posiada obywatelstwo polskie, ma nienaganną opinię i nie była karana za przestępstwo umyślne, legitymuje się świadectwem dojrzałości po zdanym egzaminie maturalnym, posiada prawo jazdy co najmniej kategorii B, ukończyła 25 lat oraz posiada wymagany stan zdrowotny, złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin kwalifikacyjny. Tak i też było w niniejszym postępowaniu. Kontrolująca ukończyła szkolenie zakończone egzaminem państwowym z wynikiem pozytywnym i uzyskał tytułu inspektora Inspekcji Transportu Drogowego. Natomiast "kontroler transportu drogowego" to jedynie stanowisko urzędnicze zajmowane przez kontrolującego inspektora Inspekcji Transportu Drogowego w ramach korpusu służby cywilnej. Organ odwoławczy pragnie wskazać, że kategorie stanowisk inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego zostały zamieszczone w załączniku do treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługującym członkom korpusu służby cywilnej (Dz. U. z 2009 r. nr 211 poz. 1630 ze zm.). Kontrolę przeprowadził więc Inspektor Inspekcji Transportu Drogowego, który w tym dniu zajmował stanowisko kontrolera transportu drogowego w ramach korpusu służby cywilnej.

Pismem z dnia 05 maja 2015 r. Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w miejscowości K. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów opłaty sądowej według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła:

1.nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego do definicji pojazdu nienormatywnego zapisanej w art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, skutkującą błędnym zastosowaniem przywołanego przepisu materialnego,

2. nieprawidłową subsumpcję parametrów pojazdu skontrolowanego w dniu 24 września 2014 r. do przepisu zapisanego pod lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. co skutkowało błędnym uznaniem, iż pojazd ten wypełnia parametry przewidziane dla zezwolenia kategorii VII wydawanego na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz błędnym zastosowaniem sankcji określonej w art. 140 ab ust. 1 pkt 3 p.r.d.

3. naruszenie art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy przejawiające się uznaniem strony skarżącej za podmiot wykonujący przejazd, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego określenia strony postępowania,

4. naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a, poprzez wewnętrznie sprzeczne i niezrozumiałe zredagowanie uzasadnienia decyzji,

5. naruszenie art. 140 aa ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się nałożeniem kary za przejazd jednym pojazdem nienormatywnym,

6. naruszenie przepisów proceduralnych, tzn. art. 78 §1 oraz 75 §1 k.p.a. w konsekwencji także art. 7, art. 77 §1 tej ustawy, poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu o istotnym znaczeniu dla wyniku rozstrzygnięcia,

7. naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego, tzn. nieustalenie nacisków osi kontrolowanego pojazdu członowego oraz jego masy całkowitej wskutek zastosowania wag SA W 10C niezgodnie z zaleceniami instrukcji producenta oraz postanowieniami świadectwa ich homologacji.

Skarżąca spółka wskazała, że zgodnie z definicją zapisaną w art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to taki, którego naciski osi przekraczają wartości dopuszczalne określone w przepisach o drogach publicznych. Jednak przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, ani też przepisy rozporządzeń wydanych na jej podstawie określają w obowiązującym stanie prawnym wyłącznie dopuszczalny nacisk pojedynczych osi napędowych. Nie wypowiadają się natomiast na temat dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych. Dlatego przekroczenie nacisku osi wielokrotnej na gruncie niniejszej sprawy nie może decydować o uznaniu skontrolowanego w dniu 24 września 2014 r. pojazdu jako wypełniającego definicję zapisaną w art. 2 pkt 35 a ustawy prawo o ruchu drogowym.

Ponadto zdaniem skarżącej przekroczenie nacisku jednej osi pojazdu, zgodnie z przytoczoną wcześniej definicją zapisaną w art. 2 pkt 35a p.r.d. jest przekroczeniem zbyt błahym do uznania go za nienormatywny. Definicja operuje bowiem wyraźnie pojęciem "naciski osi" zapisanym w liczbie mnogiej. Na gruncie niniejszej sprawy można rozważać przekroczenie wyłącznie nacisku jednej osi, tzn. wielokrotnej napędowej. Zatem pojazd w konfiguracji z dnia kontroli nie wypełniał definicji pojazdu nienormatywnego.

W ocenie strony skarżącej należy rozróżnić pojęcia rzeczywistej masy całkowitej i sumarycznej masy całkowitej i nie można potwierdzić, że rzeczywista masa całkowita skontrolowanego pojazdu przekraczała wartość dopuszczalną określoną w przepisach. Skarżąca zakwestionowała również możliwość pomiaru masy całkowitej kontrolowanego samochodu ciężarowego za pomocą wag SAW 10C, które zdaniem skarżącej nie mogą służyć ani do wyznaczania nacisków osi wielokrotnych, ani też do wyznaczania masy pojazdu w drodze sumowania pomierzonych nacisków osi.

Zdaniem skarżącej spółki wykonującym przejazd był kierowca T.K. i tym samym błędne było uznanie stroną postępowania firmy Z. S.A.

Zdaniem strony skarżącej organ naruszył ponadto przepisy postępowania, albowiem w toku prowadzonego postępowania strona skarżąca złożyła wniosek dowodowy o przeprowadzenie oględzin puntu wagowego znajdującego się w miejscowości T. na którym dokonano kontroli. Przedmiotem tych oględzin miało być niedostosowanie wnęk w których umieszczono wagi podczas dokonywanych pomiarów do wysokości tych wag. Organ odwoławczy dowodu tego nie przeprowadził uniemożliwiając tym samym stronie udowodnienie, iż osiągnięte w dniu kontroli wyniki nacisków osi są niewiarygodne. W ocenie Strony doszło do naruszenia art. 78 §1 oraz 75 §1 k.p.a. co czyni rozstrzygnięcie z dnia 29 kwietnia 2015 r. wadliwym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 (piętnaście tysięcy).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. - zwanej dalej prd), pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 Prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 Prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 Prd). W myśl art. 41 ust. 1 udp, po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego (art. 41 ust. 2 udp).

Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (art. 41 ust. 3 udp).

W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t zostały ustalone w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061). Droga krajowa nr [...] została zaliczona do dróg po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Jak wynika z akt sprawy 24 września 2014 r. w miejscowości N. nad N. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli trzyosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował T.K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem odpadów (ubocznych produktów zwierzęcych), stanowiących ładunek podzielny w imieniu Z. S.A.

Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do wyznaczenia wielkości przekroczeń dopuszczalnych norm przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 24,05 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), przekroczenie o 5,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 26,58 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego - 33,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 7,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 27,69 %),

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wobec powyższych ustaleń stwierdzić należy, że kontrolowany pojazd był nienormatywny już z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego o 7,2 t tj. przekroczenie dopuszczalnej wartości o 27,69 %. W tej sytuacji dla ukarania skarżącej spółki bez znaczenia pozostaje kwestionowana przez nią możliwość nałożenia kary pieniężnej przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej.

Ponieważ w niniejszej sprawie wykonywany był przewóz ładunku podzielnego (uboczne produkty zwierzęce) zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 Prd nie było możliwe uzyskanie zezwolenia na taki przejazd. Zgodnie natomiast z art. 140ab Prd w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W niniejszej sprawie zachodziła podstawa do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych.

Wbrew zarzutom skargi procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych tj. SAW 10C/II, była dokonana przez kompetentne organy, a jej wyniki są w pełni wiarygodne.

Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych: [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do dnia 31 grudnia 2014 r. dla wagi o nr [...] i do dnia 31 października 2014 r. dla wagi o nr [...]. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

W aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectwa legalizacji wag użytych w sprawie z których wynika, iż są one wagami II13 klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W przypadku tego rodzaju wag. W załączniku do Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz.U. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 150 kilogramów. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę. Obowiązek taki nie wynikał z żadnego przepisu, został zastosowany na podstawie wewnętrznego zarządzenia nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Rzeczywisty wynik pomiaru mógłby powodować nałożenie surowszej kary pieniężnej.

Pismem z dnia 31 marca 2015 r. organ odwoławczy zawiadomił stronę o uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty tj. poświadczone tłumaczenie z języka angielskiego od International Road Dynamics INC (producenta wag SAW 10C/II) z dnia 10 grudnia 2014 r. oraz upoważnienie producenta z dnia 12 grudnia 2014 r.

Ponadto na rozprawie przed WSA w dniu 4 marca 2014 r. pełnomocnik organu wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci instrukcji obsługi wagi SAW 10 C/II, świadectwa homologacji i ekspertyzy stwierdzającej dopuszczalność użycia przedmiotowych wag do dokonywania pomiarów. Sąd postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający ze wskazanych dokumentów. Potwierdzają one, że za pomocą wag SAW 10 C/II dopuszczalne jest dokonywanie pomiaru nacisku osi pojazdu jak i jego masy całkowitej.

Za bezzasadne w ocenie Sądu, uznać należy zarzuty skargi, że aby mówić o pojeździe nienormatywnym musi dojść do przeciążenia co najmniej dwóch osi. Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego, zawartą w art. 2 ust. 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Pojazd zatrzymany do kontroli należy uznać za pojazd nienormatywny z uwagi na stwierdzone parametry wagowe w zakresie dopuszczalnego nacisku na pojedyncza oś pojazdu. A zatem literalne brzmienie ww. przepisu sprowadza się do sformułowania, iż pojazdem nienormatywnym będzie pojazd, którego:

1) naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub

2) wymiary są większe od dopuszczalnych, lub

3) rzeczywista masa całkowita jest większa od dopuszczalnych.

Będzie to również pojazd, który spełnia wszystkie trzy przesłanki łącznie. Jednakże ażeby wypełnić dyspozycję przedmiotowego przepisu wystarczające pozostanie spełnienie jednego z warunków nie normatywności, tj. albo w zakresie nacisków na osie, albo wymiarów (np. wysokość), albo masy całkowitej pojazdu.

Za bezpodstawny uznać należy zarzut to taki, że zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem w wyniku kontroli stwierdzono przejazd jednego pojazdu nienormatywnego, gdy tymczasem w treści art. 140aa ust.1 prd, mowa jest o "pojazdach nienormatywnych". Według strony, można nałożyć karę pieniężną jedynie w przypadku stwierdzenia przejazdu po drogach publicznych więcej niż jednego pojazdu nienormatywnego. Przedstawiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie bowiem zauważył organ jeżeli w zbiorze przedmiotu naruszenia znajdują się "pojazdy nienormatywne" to tym bardziej dyspozycja art. 140aa ust. 1 prd będzie miała zastosowanie do pojazdu nienormatywnego.

Wbrew twierdzeniom i rozważaniom skarżącego, również strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd i błędna jest argumentacja strony, że podmiotem wykonującym przejazd był kierowca. Jak zasadnie wyjaśnił to organ o tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414) - np. art. 92, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej). Ustawodawca w treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, nie określił kierującego pojazdem jako stronę postępowania administracyjnego, lecz wskazał jasno, że stroną postępowania administracyjnego jest podmiot wykonujący przejazd. Podmiotem wykonującym przejazd jest zaś ten na rzecz kogo jest on wykonywany. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby. Gdyby ustawodawca chciał, aby odpowiedzialność administracyjną ponosił kierowca, to nie użył by zwrotu "podmiot wykonujący przejazd", lecz "kierujący pojazdem". Celowo więc użyto tego zwrotu, aby odpowiedzialność ponosili przewoźnicy drogowi, podmioty wykonujące przewozy na potrzeby własne itp., bez względu na to czy jest to osoba prawna, jednostka organizacyjna, czy osoba fizyczna itp. Wypada także zauważyć, iż zasada odpowiedzialności przedsiębiorstwa transportowego za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy zapisana jest wprost w przepisach dotyczących czasu pracy kierowców. Podmiotem wykonującym przejazd był Z. S.A., co m.in. wynika również z okazanego podczas kontroli wypisu nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.

Zdaniem Sądu organ wykazał również, że w sprawie brak przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd. W niniejszej sprawie przewożono ładunek podzielny, które nie są ani ładunkiem sypkim ani też drewnem, przy czym kontrola drogowa wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Obowiązki które związane były z przejazdem wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym przejazdem. Obowiązki te określają sposobu przewożenia ładunku, warunki techniczne pojazdu i związane z nimi parametry normatywne kontrolowanego pojazdu, warunki związane z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia, kwestie podzielności ładunku i wynikającą z tego faktu możliwość uzyskania określonej kategorii zezwolenia, dopuszczalne naciski osi przewidzianych dla danej drogi.

Jak słusznie wskazał organ obowiązki w zakresie przewozu ładunku określa przepis art. 61 prd. Podmioty wykonujące przejazdy mają obowiązek przestrzegania nakazów płynących z normy prawnej określonej w art. 61 prd. Brzmienie ust. 1 tegoż artykułu stanowi, iż ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Treść ust. 2 i 3, 5 art. 61 prd jasno wskazuje, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu. Ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę.Podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe.

Organ zasadnie uznał, że pomiędzy zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy, a strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.