Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 415/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 9
journal: Dz.U. 2022 poz 1277
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Op 196/22 w sprawie ze skargi M. K. na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. K. na rzecz Wojewody Opolskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Op 196/22, oddalił skargę M. K. na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 559, z późn. zm.) - dalej: "u.s.g.", Wojewoda Opolski wystąpił do Przewodniczącego Rady Gminy K. o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do rzeczywistego miejsca zamieszkania radnego Gminy K. M. K. Organ nadzoru podniósł, że powziął wiadomość, jakoby M. K. (dalej: radny) nie zamieszkiwał na terenie Gminy K., w której został wybrany radnym, (a jedynie był tam zameldowany), lecz w N. W tym mieście jest zatrudniony w Państwowej Straży Pożarnej w N. i zamieszkuje pod adresem: ul. [...]. Także jego dzieci uczęszczają do szkół w N.

W odpowiedzi na powyższe, Przewodniczący Rady Gminy K. w piśmie z dnia 19 lutego 2019 r., nr [...], podniósł, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że radny od 1978 r. jest zameldowany na terenie Gminy K. we wsi L. nr [...], gdzie znajduje się jego dom rodzinny. Od 22 lat jest członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej we wsi L., a od 8 lat jest jej Naczelnikiem. Przez cały czas członkostwa w OSP bierze czynny udział w akcjach swojej jednostki i szkoli młodych strażaków. Sąsiedzi radnego zgodnie oświadczają, że stale widują go w domu rodzinnym, gdzie pomaga rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a także udziela się społecznie. Radny ten oświadczył także, że w swoim mieszkaniu w N. nocuje jedynie wtedy, gdy ma służbę w jednostce w N., gdzie pracuje zawodowo. Radny oświadczył także, że fakt posiadania przez niego mieszkania w N. związany jest jedynie z pracą zawodową i uczęszczaniem dzieci do szkół w tym mieście.

Wojewoda zwrócił się o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wobec pojawienia się nowych okoliczności sprawy, a to wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt [...], z którego miało wynikać, że radny M. K. jest mieszkańcem N., a nie Gminy K. Wojewoda O. wskazał w tym zakresie na art. 383 § 2 w zw. z § 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1277, z późn. zm.) - dalej: "Kodeks wyborczy", stosownie do którego wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów, co stwierdza rada gminy w drodze uchwały w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Wystąpieniem z dnia 4 marca 2022 r., Wojewoda O. wezwał Radę Gminy K. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w stosunku do strony w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. Organ nadzoru podniósł, że radny zamieszkuje wraz z rodziną w N. w mieszkaniu przy ul. [...], które stanowi współwłasność i należy do radnego i jego małżonki. Oświadczenie o zamieszkiwaniu w N. złożył także radny w postępowaniu karnym przez Sądem Rejonowym w N. II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt [...], co wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy protokołów rozpraw, a także - co stanowiło podstawę do uniewinnienia radnego od postawionego zarzutu wobec ustalenia przez sąd karny o jego zamieszkaniu w N. Podane okoliczności - w ocenie Wojewody Opolskiego - stanowią o zaistnieniu przesłanek do podjęcia przez Radę Gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego.

Zarządzeniem zastępczym z dnia 29 kwietnia 2022 r., Wojewoda Opolski stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy K. M. K.

Nie godząc się z wydanym zarządzeniem zastępczym radny wniósł skargę żądając uchylenia wydanego zarządzenia zastępczego

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, powtarzając argumentację zawartą w zarządzeniu.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Sąd meriti podniósł, że podstawą dla Wojewody Opolskiego do wydania zarządzenia zastępczego były ustalenia dokonane w postępowaniu wyjaśniającym oparte m.in. na orzeczeniu sądowym wydanym w procesie karnym, a także materiale dowodowym złożonym przez Przewodniczącego Rady Gminy K.

Już zatem ta cecha zarządzenia przesądza o niezasadności zarzutu skargi jakoby Wojewoda Opolski powinien przeprowadzić "własne" postępowanie dowodowe. Możliwość wydania zarządzenia zastępczego stanowi wyłączną i odrębną kompetencję wojewody realizowaną w ramach powierzonej mu funkcji nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. W postępowaniu nadzorczym nie mają zatem zastosowania przepisy K.p.a., o ile przepis w sposób wyraźny nie odsyła do ich stosowania. Odesłanie takie znajduje się wprawdzie w art. 91 ust. 5 u.s.g., jednak przepis ten reguluje wydawanie rozstrzygnięć nadzorczych, których nie można utożsamić z zarządzeniem zastępczym.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego skarżący nie wykazał, że codzienne życiowe czynności faktyczne i zachowania, w tym praca zawodowa i życie rodzinne, mają w jego przypadku miejsce w Gminie K. i potwierdzają fakt zamieszkiwania w L. z zamiarem stałego w nim pobytu. Ocena ta dokonana została w oparciu o dokumenty i oświadczenia, które zostały zweryfikowane. Pobytowi radnego w miejscowości L., w której jest zameldowany na pobyt stały pod adresem L. nr [...] i gdzie mieszkają jego rodzice, brakuje cech koncentracji życia osobistego i rodzinnego. Podkreślono jednakże, że Sąd nie zaprzecza twierdzeniom, że skarżący w tej miejscowości często przebywa i nawet wykonuje określone funkcje i działania społeczne. Jednakże w ocenie Sądu pierwszej instancji, charakter obecności w tej miejscowości jest uboczny i bardziej związany jest z dodatkowymi sferami życia skarżącego (udzielaną przez skarżącego pomocą rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, działalnością w OSP L.) niż głównym celem życiowym, tj. obowiązkami związanymi z założoną rodziną i wykonywaną pracą zarobkową, które skoncentrowane są w N. Skarżący jest żonaty, jest ojcem trójki dzieci, a z akt sprawy nie wynika, aby małżonkowie byli w rzeczywistej czy formalnej separacji i rodzina nie mieszkała wspólnie. Rodzina skarżącego zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym współwłasność skarżącego i jego małżonki w N. (przy ulicy [...]), a ich dzieci uczęszczają do szkół w N. Obecność w miejscu zamieszkania całej rodziny potwierdzają również świadkowie, którzy złożyli stosowne oświadczenia.

Oświadczenia te legły również u podstaw ustaleń co do miejsca zamieszkania skarżącego i jego małżonki w toku procesu zakończonego wyrokiem sądu karnego, w którym uniewinniono małżonków od zarzutu wyłudzenia świadczenia pieniężnego w ramach tzw. bonu wychowawczego wypłacanego przez Gminę N. jej mieszkańcom. U podstaw takiego rozstrzygnięcia było przyjęcie, że skarżący i jego małżonka wykazali, że mieszkają w N. W przeciwnym wypadku skarżący i jego żona zostaliby uznani winnymi popełnienia przestępstwa.

W ocenie Sądu meriti nie zasługuje na aprobatę zarzut, że Wojewoda Opolski nie mógł czynić ustaleń faktycznych opierając się na materiałach zebranych w sprawie karnej o sygn. akt II K 203/21, a to z uwagi na treść art. 6 K.p.k. i wynikającą z niej zasadę prawa do obrony. Miałaby ta zasada - w ocenie pełnomocnika skarżącego - niejako uwolnić go od odpowiedzialności za składanie oświadczeń dowolnej treści - niekoniecznie zgodnej z rzeczywistością - od perspektywy ponoszenia odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, albowiem podejrzany nie ma obowiązku w takim procesie karnym dostarczać dowodów przeciwko sobie. Od osób sprawujących ważne funkcje państwowe (w tym też radnych), wymaga się wiarygodności w każdej dziedzinie życia, zwłaszcza w kontekście składanych oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138) – dalej: "Kodeks karny".

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd Wojewódzki podkreślił, że wyrok sądu karnego jest wypowiedzią sądu orzekającego o charakterze władczym. Wynika z tego, że sąd karny rozpoznaje sprawę i wydając wyrok, wykonuje w tym konkretnym przypadku funkcję wymiaru sprawiedliwości, czego nie można przypisać radzie gminy. Nie budzi zatem wątpliwości, że ustalenia dokonane przez Przewodniczącego Rady Gminy K. (bądź ogólnie przez tę Radę) nie posiadają mocy prawnej tego rodzaju, co wydany wyrok Sądu Karnego w N. i dokonane w tym procesie karnym ustalenia.

W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu, co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 25 Kodeksu cywilnego, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż miejscem zamieszkania skarżącego nie jest miejscowość L., a w konsekwencji naruszenie art. 383 § 1 pkt 2 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3a, art. 11 § 1 pkt 5 i art. 18 § 5 Kodeksu wyborczego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w przyjęciu, iż M. K. utracił prawo wybieralności, z uwagi na brak posiadania miejsca zamieszkania w gminie K., w sytuacji, gdy analiza stanu faktycznego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nakazuje uznać, iż skarżący takie prawo posiadał w dniu wyborów i nadal posiada, a zatem nie utracił prawa wybieralności.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł:

- na podstawie art. 188 w zw. z art. 135 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go zarządzenia zastępczego Wojewody Opolskiego w całości oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, poprzez umorzenie w całości postępowania w przedmiotowej sprawie,

- o zasądzenie od organu – Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm prawem przepisanych;

- alternatywnie, na podstawie przepisu art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.

Nadto, na mocy art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym zgodnie z treścią przepisu art. 182 § 2 P.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano przede wszystkim, że zarządzenie zastępcze wydane przez Wojewodę Opolskiego w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego nie ma wprawdzie charakteru decyzji, wyłączone jest stosowanie w nim przepisów postępowania administracyjnego, lecz okoliczności te nie wyłączają konieczności prawidłowego ocenienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czego ani Sąd ani organ w wydanych rozstrzygnięciach nie dokonał w sposób prawidłowy. Skoro bowiem z uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego informacji wprost nie wynika, gdzie radny stale zamieszkuje, ani też gdzie jest jego centrum życiowe, nie można postanawiać o wygaszeniu jego mandatu z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego. W ocenie skarżącego, wydając akt stwierdzający wygaśnięcie mandatu radnego, właściwy organ nie był w posiadaniu potwierdzonych informacji (dowodów, dokumentów), ani wykluczających stałe zamieszkiwanie radnego na terenie gminy K., w której uzyskał mandat, ani też potwierdzających jego stale zamieszkiwanie na terenie Gminy N., w której posiada lokal mieszkalny. Brak takich dowodów uniemożliwiało zastosowanie wobec radnego przepisu art. 98a ust. 2 u.s.g.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania.

Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu sędziów NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, natomiast strona przeciwna po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego. Skutkiem podniesienia wyłącznie zarzutu naruszenia prawa materialnego jest konieczność uznania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa procesowego, tak więc poczynione przez organ i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne są wiążące.

Kodeks wyborczy w art. 10 § 1 pkt 3 lit. a i b i art. 11 § 1 pkt 5 stanowi, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) oraz prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma w wyborach do rady gminy - obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy. W wyborach do organu stanowiącego obowiązuje wymóg stałego zamieszkania na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której dana osoba kandyduje, a następnie – w przypadku nabycia i objęcia mandatu – sprawuje mandat (cenzus domicylu). Posługiwanie się cenzusem domicylu w wyborach samorządowych, w kontekście posiadania czynnego i biernego prawa wyborczego do organów stanowiących samorządu terytorialnego, w pełni oddaje charakter tych wyborów, w których mieszkańcy danego terytorium wybierają swoje organy. Przynależność do wspólnoty samorządowej powstaje ex lege z chwilą zamieszkania na terenie określonej jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na dopełnienie obowiązku meldunkowego. Definicję pojęcia "stałego zamieszkiwania" wprowadza przepis definicyjny art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego, który rozumie przez to pojęcie zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Definicja ta nie różni się znacznie od pojęcia miejsca zamieszkania osoby fizycznej występującego w art. 25 Kodeksu cywilnego - jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Czynnikiem wyróżniającym, wynikającym z art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego, jest konieczność wskazania adresu. Podkreślić przy tym należy, że Kodeks wyborczy nie wiąże stałego zamieszkiwania z zameldowaniem dla potrzeb określenia praw wyborczych. Instytucja zameldowania ma bowiem charakter wyłącznie ewidencyjno-porządkowy. Nie można bowiem utożsamiać miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania na pobyt stały, gdyż z czynnością zameldowania nie wiąże się nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt II OPS 2/17, ONSAiWSA 2018 r., nr 2, poz. 20; K. Skotnicki, Zasada powszechności w prawie wyborczym. Zagadnienia teorii i praktyki, Łódź 2000 r., s. 22-24.).

O miejscu zamieszkania zasadniczo decydują dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Biorąc pod uwagę wyjątkowość instytucji mandatu radnego trzeba stwierdzić, że o zamieszkaniu w danej miejscowości pod wskazanym adresem można mówić, gdy okoliczności sprawy pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na sformułowanie wniosku, że w tym miejscu – w tej konkretnej dzielnicy, skupia się działalność osoby fizycznej oraz znajduje się jej centrum życiowe. Istotną rolę przy ustalaniu corpus odgrywa życie rodzinne. Faktyczne przebywanie w danym miejscu nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 479/13, LEX nr 1337428).

Z kolei biorąc pod uwagę drugi z elementów składowych pojęcia stałego miejsca zamieszkania – animus, trzeba przyjąć, że ma on charakter subiektywny i jest zależy od zamiaru stałego przebywania na terenie danej dzielnicy. Animus musi być dostatecznie uzewnętrzniony w postaci określonych zachowań w szczególności czynności prawnych, pracowniczych, czy rodzinnych. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej. W przypadku zakupu domu, czy mieszkania w innej gminie należy bezspornie udowodnić, że radny przeniósł się tam fizycznie z zamiarem zamieszkania tam na stałe (zob. szerzej M. Rulka, Brak stałego zamieszkania w dniu wyborów lub jego utrata w trakcie kadencji jako przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2017 r., nr. 4, s. 53-54).

Sąd pierwszej instancji trafnie zaaprobował stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego, że pobytowi radnego w miejscowości L. (Gmina K.), w której jest zameldowany, brakuje przede wszystkim cech koncentracji w tej miejscowości życia osobistego i rodzinnego.

Jak wynika z akt sprawy charakter obecności radnego w tej miejscowości jest uboczny i bardziej związany jest z dodatkowymi sferami życia skarżącego (udzielaną przez skarżącego pomocą rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, działalnością w OSP L.) niż głównym celem życiowym, tj. obowiązkami związanymi z założoną rodziną i wykonywaną pracą zarobkową, które skoncentrowane są w N. Skarżący jest żonaty, jest ojcem trójki dzieci, a z akt sprawy nie wynika, aby małżonkowie byli w rzeczywistej, czy formalnej separacji i rodzina nie mieszkała wspólnie. Rodzina skarżącego zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym współwłasność skarżącego i jego małżonki w N., a ich dzieci uczęszczają do szkół w N. Obecność w miejscu zamieszkania całej rodziny potwierdzają również świadkowie, którzy złożyli stosowne oświadczenia.

Należy również zwrócić uwagę na zeznania świadków składane w toku procesu prowadzonego przed Sądem Rejonowym w N. w sprawie wyłudzenia świadczenia rodzinnego 500+. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów rozpraw, świadkowie, będący sąsiadami radnego i jego rodziny, zeznając pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań wskazali, że skarżący wraz z rodziną zamieszkuje pod adresem [...] w N.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest obecnie głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której aktualnie koncentruje się jej życiowe centrum (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I OW 82/12, LEX nr 1334606).

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od M. K. zasądzić na rzecz Wojewody Opolskiego kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).