Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 385/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A w Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. (w skrócie PPIS) decyzją z dnia [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 czerwca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 122, poz. 851 z 2006 roku ze zm.), art. 104 § 1 i 2 k.p.a., stwierdził u Z. K. chorobę zawodową - kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, wymienioną w pozycji 18.2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

W motywach tego rozstrzygnięcia organ ustalił, że Z. K. pracował w latach 1979-1981 i 1983-1985 w Fabryce A w K. jako oczyszczasz odlewów, ślusarz utrzymania ruchu, pomocnik palacza, 1985-1986 w Elektrowni "[...]" w budowie jako operator zwałowarki; 1986-1987 w Przedsiębiorstwie B w N. jako ślusarz mechanik, 1987-1988 w Przedsiębiorstwie C w R. jako robotnik budowlany, 1989-1990 w KWK "[...]" w N. jako ładowacz pod ziemią, 1990-1995 w KWK "[...]" w Z. jako robotnik transportu pod ziemią, łazienny i płuczkarz na powierzchni, 1996-1997 w Przedsiębiorstwie D w Z. jako robotnik budowlany i w latach 1997-2008 w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w Z. jako pomocnik murarza, murarz i konserwator.

Następnie wskazał, że Z. K. pracując na stanowiskach:

- ślusarz utrzymania ruchu (1980-1981, 1983-1985 w czasie wykonywania remontów miał krótkotrwały kontakt ze smarami olejami i cementem),

- ślusarz mechanik, robotnik budowlany (1986-1988 - kontakt ze składnikami zaprawy murarskiej i cementu - dichrominian potasu, chlorek kobaltu, składnikami gumy rękawic ochronnych - tiuram, merkaptobenzotiazol, i w latach 1996-1997 kontakt z cementem, wapnem, gipsem, klejami do glazury),

- pomocnik murarza, murarz, konserwator (1997-2007 - kontakt z preparatami klasyfikowanymi jako działające drażniąco i uczulająco na skórę - tytan silikon uniwersalny, tytan uszczelniacz dekarski, tytan woda stop, Korekton rozcieńczalnik, Supermal emalie olejno-ftalowe, piana montażowa, cement "Odra", zaprawa murarska M5 Rolas, zaprawa klejąca Atlas KB-15, wapno hydratyzowane, klej do płytek ceramicznych, "Boranom" środek grzybobójczy),

miał okresowo zawodowy kontakt z preparatami o działaniu drażniącym i uczulającym na skórę.

Dalej stwierdził, że w wyniku przeprowadzonych badań w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]) u Z. K. rozpoznano alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pochodzenia zawodowego, a więc chorobę zawodową określoną w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych (testy alergiczne naskórkowe wykazały dodatnie odczyny na chrom, kobalt i balsam peruwiański). Natomiast Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] rozpoznał u ww. kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia - poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych oraz nie stwierdził alergicznego tła schorzenia. Kontaktowe zapalenie skóry potwierdził w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. wycofując się z uprzednio wydanego orzeczenia o rozpoznaniu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Na tej podstawie organ orzekł jak w sentencji wydanej w sprawie decyzji.

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w Z. domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że podczas badań profilaktycznych oraz wywiadów lekarskich przeprowadzanych w okresie zatrudnienia pracownik zataił dolegliwości dermatologiczne czym uniemożliwił odwołującej wykluczenie czynności wykonywanych w narażeniu na kontakt z czynnikami drażniącymi. Ponadto podczas pracy pracownik został zapoznany i poinformowany o właściwościach fizycznych i chemicznych substancji stosowanych podczas pracy, stopniu ich szkodliwości dla zdrowia, sposobach bezpiecznego ich stosowania, jak również był wyposażony w środki ochrony kończyn górnych. Zwrócono także uwagę na okoliczność, że przy rozpoznawaniu sprawy nie zostały zachowane terminy, o których mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), akcentując, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej i udokumentowane jej objawy chorobowe musza nastąpić w czasie narażenia zawodowego lub w okresie miesiąca po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia. Pomimo, iż od 10 sierpnia 2007 r. pracownik nie miał kontaktu z czynnikami o działaniu drażniącym zmiany skórne były widoczne również po okresie wyczerpania zasiłku chorobowego oraz występują aktualnie, co zdaniem odwołującej dowodzi, że choroba nie ma związku z wykonywaną pracą oraz, że istnieje duże prawdopodobieństwo narażenia w innych okolicznościach.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (w skrócie PWIS) nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia jako choroby wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Następnie podzielił ustalenia organu I instancji co do okresów zatrudnienia u poszczególnych pracodawców oraz zajmowanych stanowisk. Nadto stwierdził, że przeprowadzone w sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że Z. K. miał zawodowy kontakt: w latach 1980-1981, 1983-1985 z preparatami o działaniu drażniącym i uczulającym na skórę, w latach 1986-1988 ze składnikami zaprawy murarskiej i cementu - dichrominian potasu, chlorek kobaltu, składnikami gumy rękawic ochronnych - tiuram, merkaptobenzotiazol, w latach 1996-1997 z cementem, wapnem, gipsem, klejami do glazury oraz w latach 1997-2007 z preparatami klasyfikowanymi jako działające drażniąco i uczulająco na skórę (tytan silikon uniwersalny, tytan uszczelniacz dekarski, tytan woda stop, korekton rozcieńczalnik, superman emalie olejno-ftalowe, piana montażowa, cement zaprawa murarska M5 Rolas, zaprawa klejąca Atlas KB-15, wapno hydratyzowane, klej do płytek ceramicznych, "Boranom" środek grzybobójczy). Na tej podstawie uznał, że w wyżej wymienionych okresach pracy Z. K. pracował w warunkach sprzyjających rozwojowi choroby zawodowej skóry pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia w następstwie kontaktu zawodowego z wymienionymi wyżej substancjami i preparatami.

Ponadto wskazał, że lekarze specjaliści dwóch kompetentnych placówek medycznych w konkluzjach swoich orzeczeń rozpoznali u badanego kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia i zakwalifikowali rozpoznaną chorobę do poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych. Podkreślił, że podstawą do rozpoznania zawodowej etiologii zmian o charakterze kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia był wywiad zawodowy, przebieg schorzenia oraz wykonane badania i konsultacja dermatologiczna. Odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśnił, że wieloletnia praca Z. K. na stanowiskach, gdzie pozostawał w kontakcie z substancjami i preparatami drażniącymi i uczulającymi daje podstawy do stwierdzenia zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia. Nadto powołując się na wyrok NSA z 7 kwietnia 1982, sygn. akt II SA 372/82 wywiódł, że dla uznania choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie , że w danym wypadku warunki takie ja spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażenia na dana chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika.

Decyzję tą została zaskarżona przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt IV SA/GI 350/09 uchylił decyzję PWIS w K. z dnia [...]nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PPIS w G. z dnia [...] wskazując na konieczność ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy uznania choroby zawodowej skóry u Z. K. w oparciu o nowy stan prawny, ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, w którym stwierdzono, iż art. 237 § 1 pkt. 2 i 3 Kodeksu pracy i przepisy rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Nadto skład orzekający Sądu uznał, że wyjaśnienia wymaga kwestia wycofania się jednostki pierwszego stopnia (orzeczenie WaMP w S. nr [...] z dnia [...] w którym rozpoznano chorobę zawodową z poz. 18/2) z wcześniej wydanej opinii (orzeczenie WaMP w. S. nr [...] z dnia [...] w którym rozpoznano chorobę zawodową z poz. 18/1) bez przeprowadzenia ponownych testów alergicznych, jak również braku odniesienia się IMPiZŚ w S. do wyników testów przeprowadzonych przez jednostkę pierwszego stopnia, z której wynikają odmienne wnioski.

W związku z treścią w/wym. wyroku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję PPIS w G. z dnia [...] nr [...] i przekazał całość sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. stwierdził u Z. K. chorobę zawodową skóry pod kontaktowego zapalenia skóry z podraźnienia wym. w poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające naraźenie zawodowe w/wym. na czynniki draźniące i uczulające w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie uzupełniające Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] oraz Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]

Odwołanie od tej decyzji stwierdzającej chorobę zawodową: kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia u Z. K. złożył pracodawca –[...] Spółdzielnia Mieszkaniowa podnosząc, iż Z. K. zataił dolegliwości dermatologiczne w czasie badań okresowych otrzymując zaświadczenie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy informując, że w/wym. otrzymywał środki ochrony kończyn górnych uważając, że choroba nie ma związku z wykonywaną pracą, a od dnia 05 sierpnia 2007 r. nie ma kontaktu w odwołującym Zakładzie z czynnikami o działaniu drażniącym lub uczulającym oraz wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy i przeprowadzenie badań w innej jednostce orzeczniczej.

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 105 poz. 869)[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Organ ponownie (identycznie jak w poprzedniej swojej decyzji z dnia [...].) opisał okresy i miejsca pracy Z. K., a także wskazał z jakimi substancjami drażniącymi i uczulającymi skórę miał wymieniony kontakt w czasie wykonywania pracy.

Organ odwoławczy na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznał, że Z. K. w latach 1980-1981, 1983-1985, 1986-1988, 1996-1997, 1997-2007 pracował w warunkach sprzyjających rozwojowi choroby zawodowej skóry, w tym kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia w następstwie kontaktu zawodowego z substancjami i preparatami o działaniu drażniącym i uczulającym skórę.

Wskazano, że w toku ponownego postępowania Z. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie uzupełniające z dnia [...] nr[...] ), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej -kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia pochodzenia zawodowego -w oparciu o rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. dot. chorób zawodowych. Na podstawie wyników badania podmiotowego i przedmiotowego, analizy dokumentacji medycznej i obecnie przeprowadzonej konsultacji dermatologicznej, biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego oraz przebieg kliniczny schorzenia lekarze orzecznicy WOMP w S. uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (wym. w poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Podkreślono, że w toku postępowania odwoławczego Z. K. był badany zgodnie z przepisami rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] [...] biorąc pod uwagę wywiad zawodowy, przebieg schorzenia, wykonane podczas obecnej hospitalizacji badania i konsultację dermatologiczną uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej, kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia wym. w poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Podniesiono, ze w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono m.in., iż fakt utrzymywania się zmian wypryskowych skóry po zaprzestaniu narażenia zawodowego związany jest z długotrwałością procesu chorobowego, a także z możliwością podtrzymywania objawów wyprysku skórnego poprzez kontakt z czynnikami drażniącymi obecnymi w środowisku pozazawodowym jak np. woda i detergenty (w przypadku zdrowej skóry styczność z tymi czynnikami w warunkach domowych nie powoduje skutków chorobowych, natomiast w sytuacji istniejących już zmian skórnych indukowanych innymi czynnikami objawy chorobowe mogą nawet ulegać nasileniu).

Odpowiadając na zarzuty odwołania organ odwoławczy podniósł, że rozpoznana u Z. K. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca w narażeniu na czynniki drażniące i uczulające mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia. Nadto wyjaśnił, że ustawodawca zezwolił wart. 235¹ k.p. na ustalenie nie tylko bezspornego ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujęta w wykazie chorób zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w Z. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegających na bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy pracą u skarżącej a choroba stwierdzona u Z. K., podczas gdy obiektywna i wyważona ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że związku takiego nie ma. W uzasadnieniu skargi przytoczono zasadniczo tą sama argumentację co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto akcentowano okoliczność krótkotrwałego kontaktu pracownika ze środkami uczulającymi. Podkreślono, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej i udokumentowane jej objawy chorobowe muszą nastąpić w czasie narażenia zawodowego lub w czasie jednego miesiąca po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia. W związku z czym nie zostały zachowane terminy obowiązujące w świetle § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych, albowiem rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Ustawodawca uzależnił zatem możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, w przypadku ustania narażenia zawodowego od wystąpienia zobiektywizowanych objawów choroby w zamkniętym wyznaczonym czasie. Wskazano, że w niniejszej sprawie pracownik od dnia 05 sierpnia 2007 roku w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej nie ma kontaktu z czynnikiem o działaniu drażniącym lub uczulającym.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Analiza materiału dowodowego wskazuje, że Z. K. w latach 1980-1981, 1983-1985, 1986-1988, 1996-1997, 1997-2007 pracował w warunkach sprzyjających rozwojowi choroby zawodowej skóry, w tym kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia w następstwie kontaktu zawodowego z substancjami i preparatami o działaniu drażniącym i uczulającym skórę.

Zapadłe w toku ponownego rozpoznania sprawy orzeczenia lekarskie są zasadniczo zbieżne.

Z. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie uzupełniające z dnia [...] nr[...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej -kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia pochodzenia zawodowego -w oparciu o rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. dot. chorób zawodowych. Na podstawie wyników badania podmiotowego i przedmiotowego, analizy dokumentacji medycznej i obecnie przeprowadzonej konsultacji dermatologicznej, biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego oraz przebieg kliniczny schorzenia lekarze orzecznicy WOMP w S. uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (wym. w poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Z kolei w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...][...] biorąc pod uwagę wywiad zawodowy, przebieg schorzenia, wykonane podczas obecnej hospitalizacji badania i konsultację dermatologiczną uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej, kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia wym. w poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że podczas hospitalizacji wykonane testy alergologiczne nie wykazały uczulenia na alergeny pospolite, jak również na substancje, z którymi badany miał kontakt w pracy. Wskazano, że biorąc pod uwagę wywiad zawodowy, przebieg schorzenia wykonane podczas obecnej hospitalizacji badania i konsultację dermatologiczną istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej -kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Podkreślono, że skoro schorzenie nie ma tła alergicznego, brak zatem podstaw do rozpoznania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Wyjaśniono, iż obraz morfologiczny wyprysku z podrażnienia (niezależnego od mechanizmów immunologicznych) jest bardzo zbliżony do wyprysku alergicznego, w części przypadków obie odmiany wyprysku kontaktowego współistnieją, z dominacją jednego z nich. Wyniki testów alergologicznych (ujemne odczyny na chrom i inne alergeny kontaktowe w 2008r.) wskazują na niealergiczne tło wyprysku skórnego u w/w, a wcześniej wykazywane słabododatnie odczyny na chrom mogły mieć charakter nie specyficzny. Fakt utrzymywania się zmian wypryskowych skóry po zaprzestaniu narażenia zawodowego związany jest długotrwałością procesu chorobowego, a także możliwością podtrzymywania objawów wyprysku skórnego poprzez kontakt z czynnikami drażniącymi obecnymi w środowisku pozazawodowym jak np. woda i detergenty (w przypadku zdrowej skóry styczność z tymi czynnikami w warunkach domowych nie powoduje skutków chorobowych, natomiast w sytuacji istniejących już zmian skórnych indukowanych innymi czynnikami objawy chorobowe mogą nawet ulegać nasileniu).

Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są spójne oraz należycie uzasadnione, a w szczególności ostatnia z wymienionych opinii wyjaśnia wcześniej niedostatecznie wyjaśnione kwestie podniesione w wyroku Sądu uchylającym poprzednią decyzje organu. Uznać zatem należało, że uprawnione jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn rozpoznano chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach.

Orzeczenie o istnieniu podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej.

Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4).

Brak jest także uzasadnionych podstaw do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, albowiem § 7 wspomnianego rozporządzenia przewiduje dwuszczeblowy tryb badań (wyczerpany w niniejszej sprawie), a ponadto wnioski zaprezentowane w obu opiniach lekarskich korelują z sobą wzajemnie.

Co do zarzutów skargi godzi się wskazać, że art. 237 § 1 pkt 3 i 4 k.p., zawiera upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do określenia wykazu chorób zawodowych oraz okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie zatrudnienia (czyli u pracownika) choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych nie mają zastosowania jakiekolwiek terminy określone w tym wykazie. Choroba zawodowa musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Objawy tej choroby mogą wystąpić zarówno w okresie trwania zatrudnienia jak również po ustaniu zatrudnienia. Przy czym oczywistym jest, że nie zawsze te objawy mogą być natychmiast trafnie rozpoznane przez służbę zdrowia i wymagają dodatkowych badań, obserwacji itp., co wiąże się z upływem czasu. Ustawodawca w art. 235 - k.p. mówi o udokumentowanych objawach chorobowych, nie podając jednak ustawowej definicji tego pojęcia. W ocenie sądu udokumentowane objawy chorobowe mogą wynikać z różnych dokumentów, mogą to być różnego rodzaju zaświadczenia lekarskie, historie choroby, zwolnienia, książeczki ubezpieczeniowe w których dokumentowane są różne wpisy, dokumentacja rentowa itp.. W niniejszej zaś sprawie bezspornym jest, że w aktach administracyjnych zalega "Zaświadczenie o stanie zdrowia" z dnia [...] wydane przez lekarza specjalistę chorób skórnych M. M.-G., z którego jednoznacznie wynika, że u pracownika zmiany dermatologiczne na dłoniach pojawiły się we wrześniu 2006 r. i z tego powodu od listopada 2006 r. pracownik pozostawał "w obserwacji i leczeniu" (k. 87 akt administracyjnych). Stąd też zarzut strony skarżącej, iż objawy chorobowe u pracownika nie nastąpiły w czasie narażenia zawodowego lub w czasie jednego miesiąca po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia należy uznać za całkowicie chybiony.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).