Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 448/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 10a, art. 22, art. 26
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Asesor WSA Anna Dębowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 maja 2023 roku nr 1001-IOC.4823.1.2023.4.EA w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 maja 2023 r. nr 1001-IOC.4823.1.2023.4.EA Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi - po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. z siedzibą w P od decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 24 lutego 2023 r. nr 368000-COC-1[1].4823.9.2023.22.MSu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Funkcjonariusze Łódzkiego Urzędu Celno - Skarbowego w Łodzi 4 maja 2022 r. przeprowadzili kontrolę ciągnika wraz z naczepą o numerach rejestracyjnych [...], którym spółka przewoziła benzynę bezołowiową i olej napędowy, kod CN 2710, w ilości 33 000 litrów. Przewóz towaru został zgłoszony do systemu monitorowania drogowego pod numerem [...]. Zgodnie ze zgłoszeniem pojazd samochodowy wyposażony był w urządzenie geolokalizacyjne GPS nr [...] (zarejestrowane w zewnętrznym systemie lokalizacji ZSL) oraz zapasowy lokalizator GPS nr [...]. Kontrolujący stwierdzili brak przekazywania danych geolokalizacyjnych do rejestru SENT-GEO przez całą trasę przewozu. Dodatkowo weryfikacja obu lokalizatorów wykazała, że od 1 stycznia 2022 r. do 4 maja 2022 r. System SENT nie odnotował żadnej aktywności ww. lokalizatorów GPS, pomimo wpisania ich numerów w kilkudziesięciu zgłoszeniach przewozu. Protokół z kontroli wraz z pozostałymi dowodami, kontrolujący przekazali do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi.

Organ wskazał, że z pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z 16 grudnia 2022 r. wynika, że 4 maja 2022 r. nie odnotowano awarii systemu SENT - GEO. Ponadto, w systemie Help Desk CSD nie stwierdzono, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu w trakcie realizacji przewozu towaru za zgłoszeniem [...].

Organ I instancji decyzją z 24 lutego 2023 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w związku z niewywiązaniem się przewoźnika z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem.

W odwołaniu spółka zarzuciła naruszenie zasad ogólnych oraz prawa materialnego zawartych w ustawie Ordynacja podatkowa i ustawie o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, tj.: art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Wniosła o "oddalenie" zaskarżonej decyzji organu I instancji. Do odwołania załączyła pismo Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców sporządzone w sprawie weryfikacji zgłoszenia [...] oraz wydruk rachunku zysków i strat z prowadzonej działalności gospodarczej na koniec lutego 2023 r.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym przewozie towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu, określa ustawa z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104 ze zm.), zwanej dalej ustawą o SENT. Organ odwołał się do treści art. 3, art. 4 i art. 10a ustawy o SENT.

DIAS wskazał, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, na podstawie art. 22 ust. 2a tej ustawy.

Organ wyjaśnił, że w celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ust. 7 pkt 1 ustawy o SENT).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w niniejszej sprawie przewóz produktów paliwowych - benzyny i oleju napędowego został zgłoszony do rejestru i objęty zgłoszeniem [...]. W związku z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, przewoźnik - spółka miała obowiązek zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu objętego tym zgłoszeniem. Przewóz towarów, zgodnie z ustawą o SENT (art. 2 pkt 9) oznacza przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. W przypadku lokalizatora GPS nr [...], wpisanego do ww. zgłoszenia SENT, wykorzystującego zewnętrzny system lokalizacji, stwierdzono brak przekazywania danych geolokalizacyjnych przez całą trasę przewozu. Również zgłoszony w SENT zapasowy lokalizator GPS nr [...] nie przekazywał danych lokalizacyjnych do Systemu. Zdaniem organu skoro dane geolokalizacyjne nie były przekazywane do systemu, a w dniu 4 maja 2022 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, to spółka nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, tj. nie zapewniła w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uznał, że naruszenie tego przepisu podlega pod regulację art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, co skutkuje nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.

Ponadto organ stwierdził, że w sprawie nie można zastosować art. 22 ust. 2b ustawy o SENT, którego zapis upoważnia do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku z art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru. Organ podkreślił, że z pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z 16 grudnia 2022 r. jednoznacznie wynika, że w dniu przewozu, tj. 4 maja 2022 r., nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL. Nie stwierdzono także, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu w trakcie realizacji przewozu.

Organ odwołał się też do art. 22 ust. 3 ustawy o SENT i wyjaśnił, że spółka, wnosząc o odstąpienie od nałożenia kary w piśmie z 10 listopada 2022 r., powołała się na ważny interes przewoźnika i sytuację finansowo-ekonomiczną w 2021 r. Podniosła, że przewoziła paliwa pochodzące z PKN ORLEN, od których podatki zostały zapłacone, a brak przekazywania danych geolokalizacyjnych nie spowodował żadnego uszczerbku w dochodach Skarbu Państwa. Wystąpiła o powołanie biegłego z zakresu systemu SENT. Podkreśliła, że brak przesyłania sygnału trwał poniżej 1 godziny, co jej zdaniem, jest dopuszczalne w świetle przepisów. W dniu przewozu towaru, na miejsce kontroli wysłała informatyka, by ustalić przyczynę awarii lokalizatora, dopiero wgranie aplikacji na nowy aparat telefoniczny spowodowało, że przewóz mógł być kontynuowany. Na dowód złożonych oświadczeń przedłożyła wydruk trasy z firmy DataSystem oraz Sprawozdanie Zarządu z działalności spółki za okres od 1.01 do 31.12.2021 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że użyte w ww. przepisie art. 22 ust. 3 sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oparte jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. DIAS zaznaczył, że spółka w istocie potwierdziła, że dane geolokalizacyjne pojazdu nie były przekazywane. Wyjaśnienia, że wysłała na miejsce kontroli informatyka, aby ustalić przyczynę awarii lokalizatora, ale dopiero po ujawnieniu przez kontrolujących, że dane lokalizacyjne nie są przekazywane, a nieprawidłowości zostały usunięte poprzez wgranie aplikacji na nowy aparat telefoniczny, tak by przewóz mógł być kontynuowany, nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych w trakcie całej trasy przewozu towaru. Zaistniała sytuacja świadczyć może jedynie o braku dołożenia należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej i nieznajomości przepisów, czy właściwego ich stosowania przez przewoźnika i jego pracowników. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, obowiązkiem przewoźnika jest zapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, w trakcie całej trasy przewozu. Obowiązek ten nie jest uzależniony od czasu trwania przewozu, czy też od zawartych umów dotyczących świadczenia usług geolokalizacyjnych. DIAS wskazał, że przepis, który naruszył przewoźnik jest w swej treści zrozumiały i nieskomplikowany dla odbiorcy, a tym bardziej dla osób, które prowadzą działalność gospodarczą w zakresie transportu. Organ podniósł, że przewoźnik powołując się, że brak przekazywania sygnału trwał poniżej godziny i jest dopuszczalny w świetle przepisów, nie uwzględnia treści art. 10c ust. 1 ustawy o SENT, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia w trakcie przewozu trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji obowiązkiem kierowcy jest zatrzymanie pojazdu na najbliższym parkingu, czy zatoce postojowej. Taki przewóz może być kontynuowany m.in. po przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. W sprawie będącej przedmiotem sporu nie stwierdzono przerwy w przekazywaniu danych, bo jak ujawnili w trakcie kontroli funkcjonariusze służby celno-skarbowej dane te w ogóle nie były przekazywane przez przewoźnika. Wydruk z Systemu SENT-GEO - Monitorowanie lokalizacji kontrolowanego pojazdu od 4 maja 2022 r. do 7 maja 2022 r. i zgłoszenia [...], wykazał brak jakichkolwiek danych z lokalizacji GPS i kamer ANPRS. Ponadto z dowodu wydania towaru nr [...] z 4 maja 2022 r. na Terminalu Paliw nr 1 w P wynika, że paliwo wydano o godz. 12:06, natomiast kontrola rozpoczęła się 4 maja 2022 r. o godz. 13:40, zatem od chwili wydania towaru do rozpoczęcia kontroli upłynęła 1 godzina i 34 minuty. Co do przedłożonego przez Spółkę wydruku z trasy z tzw. ZSL-a z firmy DataSystem, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że do przewozu objętego zgłoszeniem [...], przewoźnik wskazał w zgłoszeniu SENT lokalizator GPS numer [...] oraz zapasowy GPS numer [...]. Wygenerowane dane z systemu SENT-GEO dotyczą ww. urządzeń. Powoływanie się na dane z innych urządzeń, które nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie, w szczególności nie posiadają zainstalowanego oprogramowania Krajowej Administracji Skarbowej służącego do monitorowania przewozu towaru, nie są dla Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wiążące i nie mogą być brane pod uwagę jako źródło śledzenia trasy pojazdu. Zapisy systemu monitorowania pojazdu, na które powołał się przewoźnik, nie stanowią dowodu przekazywania danych do rejestru KAS, gdyż wskazują jedynie trasę przewozu.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej nie przemawia też sytuacja finansowa przewoźnika. Ze sprawozdania finansowego za 2021 r. wynika, że zysk netto z prowadzonej działalności jest co prawda niższy niż w 2020 r., jednak jak ustalił Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, Spółka nie została postawiona w stan likwidacji, nie są prowadzone wobec niej żadne postępowania egzekucyjne, nie posiada też, zgodnie z pismem ZUS z 13 października 2022 r. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z pismem Urzędu Skarbowego z 12 października 2022 r. posiada zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych w niewielkiej kwocie, tj. 58,41 zł (w podatku od towarów i usług) oraz 12,00 zł (w podatku dochodowym), które nie są objęte tytułami wykonawczymi, nie są prowadzone wobec spółki postępowania podatkowe i egzekucyjne, nie wydawano też decyzji określających zobowiązania podatkowe.

Organ wyjaśnił, że pojęcie "interesu publicznego" to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, przestrzeganie norm zwyczajowych, obowiązujących w Polsce. Poza tym, interes publiczny nie może być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności, którą wyraża art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 o.p. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie doszło do naruszenia powyższych wartości. Niezapewnienie przez Spółkę przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, uniemożliwiło organom prawidłowe monitorowanie w systemie tego przewozu. W interesie publicznym jest powszechne, prawidłowe stosowanie przepisów prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów "wrażliwych". Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z przewoźników obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. Spółka od 2017 r. profesjonalnie zajmuje się transportem, a zatem powinna zabezpieczyć swoje interesy poprzez zapewnienie wykonywania działalności przewozowej zgodnie z przepisami prawa, w tym zapewnić prawidłowe przekazywanie pozycji GPS pojazdu wykorzystywanego do przewozu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że w okolicznościach niniejszej sprawy dane te miały być przekazywane za pomocą systemu ZSL. Odpowiedzialność za prawidłowe przekazywanie danych ciąży na przewoźniku. Na stronie PUESC https://puesc.gov.pl/serit-zsl-Reo, znajdują się wszelkie informacje związane ze stosowaniem systemu, a także aktualne instrukcje związane z instalacją i obsługą usługi ZSL, urządzeń GPS i wypełniania zgłoszeń w zakresie modułu SENT GEO oraz Specyfikacja interoperacyjności pomiędzy zewnętrznymi systemami lokalizacyjnymi (ZSL) a systemem monitorowania przewozu towarów (SENT). W instrukcjach tych znajdują się między innymi informacje dotyczące zadań operatorów i przewoźników w zakresie rejestracji danych w systemie oraz przekazywania danych do SENT GEO. Zachowanie Spółki naruszało podstawowe cele ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Zdaniem organu nawet jednostkowe naruszenie przepisu (w tym wypadku art. 10a ust. 1 ustawy o SENT), w efekcie którego naruszenia istnieje obowiązek prawny nałożenia kary pieniężnej i kara ta zostaje nałożona przez uprawniony organ, nie może świadczyć o naruszeniu zasady zaufania do organów władzy publicznej. W przeciwnym razie każda negatywna decyzja organów uprawnionych do wydawania decyzji, musiałaby godzić i naruszałaby zasadę zaufania. W tej sprawie dodatkowo przeprowadzona weryfikacja obu geolokalizatorów zgłoszonych w SENT w kilkudziesięciu innych zgłoszeniach wykazała, że od 1 stycznia do 4 maja 2022 r., tj. do momentu kontroli, system SENT-GEO nie odnotował żadnej aktywności ww. urządzeń GPS (raporty karta 79-98). A zatem przewoźnik nie sprawował nadzoru nad żadnym z przewozów, bo gdyby kontrolował przekazywanie danych lokalizacyjnych miałby wiedzę, że dane z ww. urządzeń nie są przesyłane do Systemu. Organ nakładający karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie zapewnił w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych transportu objętego zgłoszeniem, kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy czy jednostkowości naruszenia. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odstąpienie w tej sprawie od nałożenia kary pieniężnej, kolidowałoby z interesem Skarbu Państwa, naruszając tym samym interes publiczny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że w powołanej ustawie określone zostały zasady funkcjonowania teleinformatycznego systemu monitorowania przewozu, tzw. towarów wrażliwych, dokonywanych po drogach publicznych i krajowej sieci kolejowej oraz wskazane konsekwencje dla podmiotu wysyłającego towar, odbierającego oraz przewoźnika i kierującego środkiem transportu, w przypadku naruszenia określonych postanowień ustawy. Dla zagwarantowania prawidłowego monitorowania transportu towarów w zgodzie z przepisami ustawy o SENT niezbędne jest, aby dane zgłoszone w elektronicznym systemie SENT, pokrywały się ze stanem rzeczywistym, zarówno w zakresie dokonywanego przewozu, jak i towarzyszących mu dokumentów. W kwestii prawidłowego przekazywania danych geolokalizacyjnych przepisy ustawy SENT wymagają, aby do zgłoszenia podany był prawidłowy numer lokalizatora albo urządzenia oraz, aby przewoźnik zapewnił ciągły przesył aktualnych danych geolokalizacyjnych podczas trwania przewozu (art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. i, art. 10a ust. 1 ustawy o SENT). Wykonywanie określonego w art. 10a ust. 1 ustawy SENT obowiązku przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych może być realizowane przez wykorzystanie specjalnej mobilnej aplikacji, instalowanej na smartfonie lub tablecie wykorzystywanym przez kierowcę w trakcie wykonywanego przewozu albo przez zewnętrzny system lokalizacji (ZSL), który gromadzi dane geolokalizacyjne środka transportu przekazywane z zainstalowanego w tym środku transportu urządzenia wykorzystującego technologię pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych. Przewoźnik powinien zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu przez całą trasę przewozu, a w przypadku niesprawności geolokalizatora trwającej dłużej niż godzinę, kierujący jest zobowiązany do niezwłocznego zatrzymania pojazdu na najbliższym parkingu. Przewóz towaru może być kontynuowany po przywróceniu sprawności zewnętrznego systemu lokalizacji. Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że żaden z wpisanych do zgłoszenia SENT lokalizatorów nie przekazywał w trakcie przewozu danych geolokalizacyjnych. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie zaistniały przesłanki powodujące możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, bowiem nie mieszczą się w zakresie nadzwyczajnych okoliczności, do których odwołuje się przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana, tj. wysyłającym, odbierającym, przewoźnikom i kierującym środkiem transportu. Nie jest to zatem sytuacja nadzwyczajna i w praktyce tego typu przypadki są udziałem wielu podmiotów w Polsce, które pomimo tego wywiązują się z ciążących na nich obowiązków bądź regulują kary nałożone za ich niewykonanie bądź nieprawidłowe wykonanie. O ważnym interesie przewoźnika nie może przesądzać fakt, że z powodu złej organizacji pracy i braku należytego sprawowania nadzoru przez przewoźnika urządzenie lokalizacyjne wskazane w zgłoszeniu SENT nie przekazywało podczas przejazdu właściwych w czasie rzeczywistym danych do systemu. Tym bardziej, że możliwość kontroli trasy przejazdu i poprawności wysyłania sygnałów lokalizacyjnych istnieje przez wysyłanie komunikatu 406, za pośrednictwem platformy PUESC. Odpowiedzią na komunikat 406 jest informacja o aktualnym położeniu lokalizatora, z czego przewoźnik nie skorzystał, bo gdyby skorzystał zorientowałby się, że dane geolokalizacyjne nie są przekazywane do systemu SENT. Zaniechanie w tym zakresie stanowi przejaw braku respektowania swoich obowiązków - przewoźnika, wynikających wprost z ustawy, co wyklucza w tej sytuacji uznanie, że jest to okoliczność do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na zaistniały ważny interes przewoźnika. Ponadto, brak przekazywania danych geolokalizacyjnych nie miał charakteru jednorazowego, gdyż jak ustalono (k. 79-98), podobne naruszenia (w kilkudziesięciu zgłoszeniach przewozów SENT), występowały u tego przedsiębiorcy w okresie od 1 stycznia do 4 maja 2022 r., co wykazały wydruki z baz danych z Systemu SENT-GEO. Oczywistym natomiast jest to, że przypadki te nie były stwierdzone podczas kontroli drogowej, zatem nie wszczynano wobec nich postępowań, celem nałożenia kary.

Zdaniem organu nie ma racji spółka zarzucając brak rzetelnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym uwzględnienia, że przerwa w przekazywaniu danych trwała krócej niż godzinę, a zatem przewóz mógł być realizowany. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że w przypadku stwierdzenia w trakcie przewozu, trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, (co w tej sprawie, jak wyżej wyjaśniono, nie miało miejsca), kierujący jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Przepis art. 10c ustawy o SENT odnosi się do przerwy w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych w przypadku awarii i wskazuje na obowiązki kierowcy, a nie braku przekazywania danych, które w tej sprawie potwierdzają wydruki z monitorowania w dniu kontroli, tj. 4 maja 2022 r., a także wydruki za okres od 1 stycznia 2022 r. do 4 maja 2022 r. dotyczące urządzenia/lokalizatora nr GPS [...] oraz nr [...], obu urządzeń wpisanych do zgłoszenia przewozu SENT. Przyczyny braku przekazywania danych nie są istotne, bowiem przewoźnik zgodnie z ustawą jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu i ma narzędzia do tego by sprawdzać, czy dane te są przekazywane. W związku z tym, przewoźnik rzetelnie wykonując, wynikające z ustawy obowiązki, powinien sprawować nadzór w trakcie całej trasy przewozu.

Ustosunkowując się do twierdzeń spółki o braku związku pomiędzy naruszeniami prawa z uszczupleniami wpływów do budżetu państwa, organ wyjaśnił, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę, bowiem w przypadku art. 22 ust. 3 ustawodawca nie powiązał odstąpienia od nałożenia kary z narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należnych podatków. Brak przekazywania danych geolokalizacyjnych, za który odpowiedzialny był przewoźnik, ma charakter poważny, bowiem uniemożliwiało to monitorowanie kontroli przewozu na podstawie danych z systemu, a zatem niweczyło cel ustawy. Możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej generalnie wiąże się z drobnymi pomyłkami w realizacji przewozu w oparciu o zgłoszenie SENT, przy wzięciu pod uwagę zakresu działalności. Natomiast nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych, czy przekazywanie błędnych danych nie stanowi drobnego błędu formalnego. Wprost przeciwnie, jest to istotne zagrożenie w bezpieczeństwie realizowanego przewozu w oparciu o zgłoszenie SENT. Od prawidłowego wykonywania obowiązków przez przewoźników zależy faktyczne sprawowanie kontroli nad przepływem towarów. Załączone do odwołania pismo Biura Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców dotyczy właśnie takiego postępowania, nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, będącymi najprawdopodobniej zwykłą omyłką, a które były niezależne od strony skarżącej. W niniejszej sprawie, uchybienie przepisom ustawy polegało na braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT i nie stanowi drobnej pomyłki. Dane geolokalizacyjne to jedne z kluczowych elementów systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, które mają dawać obraz faktycznego przebiegu przewozu towarów.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej nie przemawia także sytuacja ekonomiczna przewoźnika. Zgodnie ze znajdującymi się w aktach pismami ZUS i Urzędu Skarbowego w P, Spółka nie posiada zaległości w opłacie składek na ubezpieczenie społeczne, natomiast ustalone zaległości podatkowe w niewielkiej kwocie, nie są objęte tytułami wykonawczymi, wobec spółki nie są prowadzone postępowania podatkowe i egzekucyjne. Przedłożony wydruk rachunku zysków i strat na koniec lutego 2023 r. nie stanowi o całokształcie sytuacji finansowej Spółki. Jednocześnie Spółka w kontekście wykazywanych przychodów nie przedstawiła innych racjonalnych dowodów na poparcie twierdzeń, że zapłata 10 000 zł spowoduje likwidację działalności. Z bieżącego wydruku KRS nie wynika, by firma była postawiona w stan upadłości, postępowania naprawczego czy restrukturyzacyjnego. Jeżeli spółka po otrzymaniu niniejszej decyzji dojdzie do przekonania, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia uregulowanie nałożonej kary pieniężnej, może wnioskować o zastosowanie ułatwień płatniczych w trybach przewidzianych w artykułach od 67a - 67e Ordynacji podatkowej. Wówczas należy złożyć stosowny wniosek do urzędu skarbowego właściwego miejscowo i rzeczowo dla siebie. Natomiast działalność gospodarcza powinna być prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sytuacji niezastosowania się do obowiązujących norm, przedsiębiorca musi liczyć się z koniecznością poniesienia konsekwencji za powstałe uchybienia i niestaranność.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A Sp. z o.o. z siedzibą w P wskazała, że działania organu I instancji sprzeciwiają się zasadom wyrażonym na gruncie przepisów art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., tj. prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów nie oznacza jednak samowoli organu administracji. Zwróciła się z wnioskiem o skorzystanie z możliwości jakie daje ustawa i odstąpienie od nałożenia kary z racji ważnego jej interesu. Co jakiś czas jest karana za niedociągnięcia związane z biurokracją przewozu, drobnych błędów lub problemów ze strony tzw. rejestru, a dokładniej jego funkcjonalności, najczęściej na wystąpienie, których nie mamy wpływu.

Spółka podkreśliła, że organy I i II instancji nie przychyliły się do uznania wystąpienia ważnego interesu publicznego, czyli można stwierdzić, że zaopatrzenie w paliwa, jak w tym konkretnym przypadku stacji paliw bądź ogólnie "gospodarki" jest obojętne dla interesu publicznego. W interesie publicznym powinno leżeć równe przestrzeganie obowiązków i równe obciążenie ciężarami wynikającymi z obowiązujących przepisów. W ustawie SENT doszło do zachwiania tego stanu, dzięki interpretacji urzędów celno-skarbowych oraz wprowadzonym zmianom jest ona ewidentnie skierowana przeciwko przewoźnikom.

Spółka zaznaczyła, że kierowca miał włączony geolokalizator o nr [...], jak się okazało po przybyciu na miejsce kontroli informatyka z ich firmy, geolokalizator nie transmitował danych do systemu z niewyjaśnionej przyczyny, dopiero po przełożeniu karty SIM do drugiego telefonu i wgraniu aplikacji nastąpiło przekazywanie sygnału, który został odnotowany na urządzeniu kontrolujących. Ewidentnie nastąpiła awaria. Kierowca, a później informatyk wraz z kontrolującymi przeprowadzali próby przez włączanie i wyłączanie geolokalizatora, jednak nie dawało to efektu pojawienia się obrazu pozycji urządzenia na ekranie kontrolujących, pomimo tego, że urządzenie było załączone. Dlatego wysłany informatyk dokonał wgrania aplikacji na dodatkowy aparat telefoniczny, aby zastąpić nim telefon w którym nastąpiła awaria. Zdaniem spółki była to sytuacja wyjątkowa. Zgodnie z informacją zawartą w decyzji pojazd wyposażony był w tzw. lokalizator zewnętrzny ZSL o nr [...]. System geolokalizacji został tak skonfigurowany, że nie ma możliwości pracy jednocześnie dwóch geolokalizatorów. W ocenie spółki jest to błędne podejście odpowiedzialnych za pracę systemu. Powinna być możliwa praca kierowcy z aplikacją zainstalowaną w telefonie oraz dodatkowe monitorowanie trasy przejazdu poprzez urządzenie, czyli tzw. lokalizator zewnętrzny. Spółka przedstawiła trasę przejazdu pochodzącą z urządzenia zapasowego lokalizatora ZSL kontrolującym, trasa została przesłana do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi. Jednak ze względu na dążenie do ukarania za wszelką cenę KAS nie wykazał żadnego zainteresowania przekazaną trasą przejazdu, choć mógł się zwrócić do firmy DATASYSTEM, która potwierdziłaby przebieg trasy przejazdu z miejsca załadunku do miejsca kontroli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 lutego 2023 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z niewywiązywaniem się przewoźnika z obowiązku zapewniania przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu, który obligowałby do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Kontrola miała miejsce na autostradzie [...] 4 maja 2022 r. Zespół pojazdów należący do skarżącej spółki przewoził benzynę i olej napędowy o kodzie CN 2710 na trasie [...]. Przewóz tego towaru podlegał ustawie z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

W myśl art. 10a ust. 1 ustawy SENT – w wersji obowiązującej w dacie kontroli (4 maja 2022 r.) przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (art. 10a ust. 2), przy czym przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10a ust. 3). Zgodnie z art. 10b ust. 1 lit. b) ustawy SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju – w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 (tzn. m.in. w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego).

W niniejszej sprawie zaktualizował się obowiązek wynikający z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Tymczasem jak wynika z ustalonych okoliczności, podczas transportu ww. towaru na terytorium kraju, na trasie [...], organ stwierdził brak działającego geolokalizatora nr [...], który nie wskazywał danych lokalizacyjnych dla wskazanego zgłoszenia do systemu SENT-GEO. Również zgłoszony w SENT zapasowy lokalizator GPS nr [...] nie przekazywał danych. Doszło zatem do naruszenia przez przewoźnika obowiązku wynikającego z powołanego wyżej art. 10a ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji czego zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na spółkę kwestionowanej przez nią kary pieniężnej w oparciu o treść art. 22 ust. 2a ustawy SENT, w myśl którego w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

W ocenie Sądu, zarzuty i argumentacja zawarte w skardze nie podważają przy tym zgodności z prawem i prawidłowości zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Treść art. 10a ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie stanowi bowiem o obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Ponieważ skarżąca spółka obowiązku tego nie dopełniła, organ prawidłowo i zgodnie z prawem wszczął postępowanie oraz zastosował opisywaną regulację prawa materialnego.

Strona skarżąca została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu w niniejszej sprawie postępowania, jak również miała zapewniony w nim udział. Dowody zostały zebrane w sposób wyczerpujący, obiektywny, z zachowaniem zasady swobodnej ich oceny, lecz nie noszącej znamion dowolności, co czyni zadość zasadom wynikającym z o.p., w tym art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191. Wszechstronnej analizy sprawy dowodzą też uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji obu instancji (art. 210 § 1 pkt 4 i 6 o.p.). O naruszeniu przepisów postępowania nie świadczy również fakt, że organ wydał w sprawie decyzję niezgodną z oczekiwaniem strony. Jednocześnie skarżąca spółka nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby odmienne ustalenia, w szczególności możliwość odstąpienia od ukarania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego doprowadziła organ do trafnej konkluzji, że skarżącą spółkę jako przewoźnika obciążały obowiązki określone w ustawie SENT, których strona nie dopełniła. Jednocześnie ustalenia poczynione przez organ wskazują, że w czasie transportu towaru objętego zgłoszeniem SENT na trasie [...] nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO (pismo Centrum Informatyki Resortu Finansów z 16 grudnia 2022r. - k. 74 akt admin.). Powyższe okoliczności świadczą o trafności argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

Sąd podkreśla, że systemy, do których mogą być wysyłane dane geolokalizacyjne służą różnym celom. System SENT służy do bieżącego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu. Poprzez wprowadzenie ustawy SENT ustawodawca kompleksowo ukształtował system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w tym objętych badanym postępowaniem odpadów. Określił, że środki techniczne służące monitorowaniu przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmują:

1) rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne,

2) lokalizator;

3) zewnętrzny system lokalizacji, który przekazuje do rejestru dane geolokalizacyjne środka transportu.

Z przyjętych w ustawie SENT rozwiązań wynika zatem, że przesłanie aktualnych danych geolokalizacyjnych zostało uznane za niezbędne dla prawidłowego monitorowania przewozu "wrażliwych" towarów.

Przy czym, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w tej sprawie pod pojęciem "zewnętrzny system lokalizacji", do którego miały być przekazywane aktualne dane geolokalizacyjne, należało rozumieć system SENT GEO, czyli system dedykowany do monitoringu przewozów w ramach ustawy SENT, a nie jakikolwiek system. Kompleksowa ocena przyjętych w ustawie SENT rozwiązań prowadzi do wniosku, że organy celno-skarbowe powinny mieć wiedzę o planowanym przewozie towaru uznanego przez prawodawcę za "wrażliwy" (czemu służy jego rejestracja), a także dalszą możliwość śledzenia i kontrolowania w sposób zaplanowany lub doraźny zarejestrowanego przewozu w oparciu o aktualne dane. Gdyby nawet przyjąć stanowisko spółki, że pozyskanie danych geolokalizacyjnych co do trasy przejazdu jest możliwe post factum z własnego systemu GPS, to nie sposób przyjąć, aby były to w takim przypadku wymagane przez ustawodawcę "aktualne" dane. Stąd należało uznać, że w kontrolowanej sprawie przedstawione przez stronę skarżącą w toku postępowania dowody nie sanowały braku przesłania aktualnych danych do systemu SENT-GEO. Dlatego też organ nie miał obowiązku zwracania się do firmy Data System o potwierdzenie przebiegu trasy z miejsca załadunku do miejsca kontroli, skoro ustalono, że system SENT w dniu 4 maja 2022 r. działał poprawnie, a żaden z lokalizatorów nie przekazywał na bieżąco danych do systemu. Sąd podzielił stanowisko organu, że urządzenie to nie spełniało warunków przewidzianych w ustawie i nie miało zainstalowanego oprogramowania Krajowej Administracji Skarbowej do monitorowania przewozu towarów.

Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Zostały one ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za sam obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są obligatoryjne i niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Uzasadnienie projektu ustawy SENT przewiduje, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., III SA/Gd 52/18 oraz WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., II SA/Bk 847/20, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, że przy dołożeniu wymaganej ustawą staranności przewoźnik mógł uniknąć uchybienia obowiązkowi przekazywania danych geolokalizacyjnych w trakcie przewozu. To do przewoźnika korzystającego w tym zakresie z usług podmiotu zewnętrznego należało upewnienie się, czy urządzenie, którym się posługuje, jest zarejestrowane, prawidłowo skonfigurowane i przekazuje dane geolokalizacyjne do systemu SENT-GEO. Korzystanie przez przewoźnika z usług przedsiębiorcy zewnętrznego, z którym zawarł umowę na obsługę urządzeń geolokalizacyjnych, jest dobrowolne i nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności nawet w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania tej usługi.

Ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1ustawy SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust.3 ustawy SENT).

Tymczasem podczas kontroli na terenie SPO K. stwierdzono brak nadawania danych lokalizacyjnych dla lokalizatora nr [...] i zapasowego [...] wskazanego zgłoszenia przewozu na całej trasie przejazdu.

Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji, że urządzenie było sprawne, tylko nie przekazywało danych geolokalizacyjnych, należy zwrócić uwagę, że zarówno kierowca jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS, zarówno poprzez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowych-Celnych (PUESC) jak i Aplikację Mobilną Kierowcy. Przewoźnik nie ma wprawdzie obowiązku jej stosowania, czy też korzystania z niej, ale to na nim spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności w wypełnieniu obowiązków nałożonych przepisami prawa, szczególnie wyposażenia środka transportu w urządzenie przekazujące dane geolokalizacyjne i zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT. Rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych (w tym przeszkolenie osób wysyłających zgłoszenia do rejestru oraz kierowców pojazdów), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Podobnie przygotowanie urządzenia do przekazywania danych leży w gestii przewoźnika (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9 maja 2023 r., II SA/Bk 26/23, publ. jak wyżej). W świetle powyższego argumentacja strony skarżącej jest nietrafna, gdyż świadczy o niedochowaniu należytej staranności przez przewoźnika w wykonywaniu ustawowych obowiązków. W konsekwencji zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez niezasadne uznanie, że przepis ten znalazł w niniejszej sprawie zastosowanie, nie zasługiwał na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie nie było również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z uwagi na wystąpienie przypadku uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 tej ustawy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy SENT, m.in. jej art. 22 ust. 2a, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Zgodnie z przywołanym art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pojęcie "ważnego interesu" strony należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którym ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika), to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, publ. jak wyżej), przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków. Ponadto decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie ustawowych przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza organowi taką możliwość.

Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej nie przemawia sytuacja finansowa. Spółka nie została postawiona w stan likwidacji, nie posiada zaległości ZUS, nie są wobec niej prowadzone postępowania egzekucyjne. Ma niewielką zaległość podatkową w wysokości około 70 zł, nie wydawano wobec spółki decyzji określających zobowiązania podatkowe. Na koniec lutego 2023 r. spółka wykazała przychód w wysokości 217.996,50 zł, a zysk/straty osiągnęły poziom -23.897,35 zł.

W tej sytuacji należy podzielić ocenę organu, że wywiązanie się z obowiązku zapłaty kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł leży w możliwościach finansowych spółki i nie zagrozi jej kondycji finansowej, pomimo osiągnięcia w 2021 r. niższego zysku netto niż w 2020 r. Przedstawione przez stronę okoliczności nie są wystarczające do uznania wystąpienia związku pomiędzy koniecznością uregulowania kary pieniężnej z możliwością zapewnienia niezbędnych potrzeb bytowych przedsiębiorcy. Obciążenie strony karą pieniężną nie wiąże się bowiem z zagrożeniem dla jej istotnego interesu.

Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie sankcja przewidziana prawem. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary powinny być ustalane w odniesieniu do każdego przypadku - indywidualnie. Ponadto podkreślić należy, że nie sposób wymagać od organu, aby zbierał i gromadził materiał dowodowy i rozważał – także z urzędu i w każdym przypadku, niezależnie od już zebranego materiału dowodowego - przeróżne przesłanki mogące świadczyć o występowaniu w sprawie interesu publicznego, w sytuacji gdy jedynymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącą jest brak naruszenia, względnie niemożność uniknięcia "różnego rodzaju usterek" (por. również wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1441/19, z 12 lipca 2023 r. sygn. II GSK 1300/22). Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, znajdujących się w podobnej lub gorszej sytuacji.

Z kolei przesłankę "interesu publicznego" scharakteryzowano w orzecznictwie jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji itp.". Z jednej strony w interesie publicznym leży by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 lipca 2021 r., II SA/Go 467/21). Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa. Z drugiej natomiast strony wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do omawianej ustawy oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Interes publiczny sprowadza się również do przeciwdziałania sytuacjom, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. W interesie publicznym leży zatem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19, z 22 stycznia 2020r., II GSK 629/19). W tym znaczeniu dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym oznacza, że rezygnacja z dochodzenia takich należności będzie zbieżna z tym interesem.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary. Wynik tej analizy i oceny, prowadzący do odmowy zastosowania tej instytucji, należy uznać za zgodny z prawem.

Sąd zaznacza, że odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Z akt sprawy powinno wynikać, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

Organy orzekające zasadnie uznały zatem, że skoro skarżąca spółka jako przewoźnik dopuściła do sytuacji, w której dane geolokalizacyjne środka transportu nie były przekazywane, to zastosowanie przewidzianej przepisami prawa ulgi byłoby nie tylko niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych, ale nie uwzględniałoby wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak konstytucyjna zasada równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe. Co istotne, również spółka nie udokumentowała i nie wykazała wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony ani interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Ponadto jako profesjonalny przewoźnik, spółka powinna posiadać rozeznanie co do obowiązków, jakie w tym zakresie nakłada ustawa, zaś odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić okoliczności związanych z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Okoliczności sprawy w żadnej mierze nie potwierdzają tego, aby powstało ono w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od strony skarżącej, ale przeciwnie – stanowiło ono konsekwencję braku staranności po jej stronie w realizacji ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W tej sytuacji podniesiona w skardze argumentacja w zakresie naruszenia art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu organy trafnie wywiodły, że nałożenie na skarżącą spółkę kary pieniężnej było wynikiem jej własnego zachowania, którego konsekwencje, dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie transportu określonych grup towarów, strona mogła przewidzieć. Niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie można też upatrywać w niezastosowaniu bądź niekorzystnym zastosowaniu określonej normy prawnej, czego strona sobie nie życzy, zwłaszcza jeżeli w świetle obowiązujących regulacji takie działanie organu jest obligatoryjne. Sam fakt, że strona z wywodami organu się nie zgadza, że organ uznał stanowisko strony za niezasadne i podjął rozstrzygnięcie odmienne od oczekiwanego przez nią, nie może przesądzać o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 180 § 1, art. 187 § 1 czy art. 191 o.p. Natomiast okoliczność, że organy na podstawie ustalonego stanu faktycznego nie znalazły podstaw do przyjęcia zaistnienia przesłanki ważnego interesu skarżącego czy interesu publicznego, nie może przesądzać o niewłaściwie i błędnie ustalonym stanie faktycznym. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

eg