Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 328/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140ab ust. 2, art. 140aa ust. 4 pkt 1)
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 10 i art. 11
journal: Dz.U. 2019 poz 1292
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
article: art. 8, art. 77 §1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. j. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 336/19 w sprawie ze skargi S. Sp. j. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr 0601-IOC.48.90.2019.KM w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. Sp. j. w Ł. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (zwany dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 26 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 336/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), po rozpoznaniu skargi S. Sp. j. w Ł. (dalej zwanej "skarżącą" lub "Spółką") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej zwanego "DIAS" lub "organem II instancji") z 26 kwietnia 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej zwanego "Naczelnikiem LUCS" lub "organem I instancji") z 28 lutego 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 2 000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywny bez zezwolenia, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 października 2018 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Dorohusku zatrzymano do kontroli pojazd silnikowy członowy, należący do Spółki, składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego i dwuosiowej naczepy o numerach rejestracyjnych [...], kierowcą którego był O. S. (dalej zwany "kierowcą"), który wykonywał przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz Spółki.

W trakcie kontroli dokonano pomiaru obciążenia osi, masy oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu. Pomiaru nacisków osi dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu SCALEX DW-600, nr seryjny 200314/2/1, posiadającej ważne świadectwo legalizacji ponownej wydane 5 stycznia 2013 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie. Wynik dynamicznego ważenia pojazdu wskazał na przekroczenie o 1120 kg nacisku drugiej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna jest osią napędową, a druga osią nienapędową (odległość między osiami składowymi wynosi 1,38 m) to jest przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11,79 % przy dopuszczalnym nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 tony dla każdej osi. Wynik ponownego dynamicznego ważenia pojazdu wskazał na przekroczenie o 1060 kg nacisku drugiej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna jest osią napędową, a druga osią nienapędową (odległość między osiami składowymi wynosi 1,38 m), to jest przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11,16 % przy dopuszczalnym nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 tony dla każdej osi.

Przebieg kontroli utrwalono protokołach nr 00001491/W/2018 i 00001492/W/2018 z 8 października 2018 r. Stwierdzono brak zezwolenia kategorii VII wymaganego ustawą z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity; Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.).

Naczelnik LUCS wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII.

Decyzją z 28 lutego 2019 r. Naczelnik LUCS, działając na podstawie art.64 ust. 1 pkt 1, 3, 4, art. 129 ust. 2 pkt. 2b i 4, art. 129 ust. 4a, art. 140aa ust. 1, 2, 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 140ac ust. 1 i 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.), § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 2 000 zł.

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika LUCS o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym. Przewóz takiego ładunku pojazdem nienormatywnym o nacisku osi większym od dopuszczalnego, w świetle art. 64 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., 1260 z późn. zm.; dalej zwanej "p.r.d.") nie jest dozwolony po drogach publicznych.

Organ II instancji nie uwzględnił wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy wskazania wyżej wymienionej wagi uwzględniają margines błędu pomiaru 2%, uznając, że ustalenie to nie wymaga wiedzy specjalnej. Organ odwoławczy podniósł, że instrukcja dla użytkownika dopuszcza wprowadzenie dowolnego parametru korekty dynamicznej, jednak ewentualna korekta nie wynika z przepisów prawa i jej zastosowanie nie jest warunkiem koniecznym do uznania wyniku.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że mając na względzie zasadę przekonywania, zastosował metodę badania błędów granicznych w celu zbadania, czy nie występuje zbyt duża rozbieżność w wynikach pomiaru. Organ zsumował oba wyniki pomiaru i wyliczył średnią (10 590 kg). Dla pomiaru zastosowanego do wymiaru kary odchylenie od tej średniej wyniosło 0,28%, więc błąd względny nie jest większy od dopuszczalnego odchylenia, które dla wagi klasy D wynosi 2%.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę, w której domagała się m. in. stwierdzenia nieważności obu decyzji ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów. Skarżąca kwestionowała m. in. wyniki pomiarów, podnosząc, że organ nie uwzględnił błędu granicznego, określonego przez producenta wagi oraz wynikającego ze świadectwa legalizacji wagi.

W odpowiedzi DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie był zobowiązany do uwzględnienia błędu granicznego nie wynika to bowiem z dołączonej przez organ do akt instrukcji dla użytkowników wagi elektronicznej SCAl.EX DW-600. Obowiązku tego nie da się też wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. W. Nr 188, poz. 1345). WSA uznał także, że skoro zastosowana przez funkcjonariuszy celnych waga miała aktualne świadectwo legalizacji, to oznacza, że spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku, określone w odpowiednich przepisach.

Sąd pierwszej instancji uznał także, że nie jest uzasadniony zarzut, że pomiaru dokonano niezgodnie z instrukcją obsługi wagi, co spowodowało, że uzyskany wynik nie odpowiada rzeczywistym naciskom osi. WSA wskazał, że prawidłowość dokonania pomiaru została potwierdzona przez kierowcę w protokołach kontroli.

WSA nie uznał także argumentacji skarżącej dotyczącej pochodzenia kierowcy i niepowołania tłumacza do czynności kontrolnych. Podkreślił, że kierowca zeznał, iż rozumie język polski i nie potrzebuje tłumacza, a ponadto aktywnie uczestniczył w czynnościach kontrolnych.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że wprawdzie w przypadku nacisków osi wyniki pomiaru różniły się, jednak oba pomiary wskazały na przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna jest osią napędową, a druga osią nienapędową. Z obu pomiarów wynika, że nacisk drugiej osi przekraczał 9,5 tony. Prawidłowe jest zatem zdaniem WSA stanowisko organu, że przekroczenie nacisku dopuszczalnego dla osi składowej grupy osi, w której jedna jest osią napędową, a druga osią nienapędową nakazuje uznanie pojazdu za nienormatywny.

WSA wyjaśnił, że przewóz ładunku w postaci wanien na kilkudziesięciu paletach nie wymagał uzyskania zezwolenia. Przewóz ten powinien być jednak dokonywany z uwzględnieniem przepisów określających warunki techniczne pojazdów, w szczególności z uwzględnieniem dopuszczalnego nacisku osi pojazdu. Kontrolowany pojazd członowy był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi. Z powołanego przepisu art. 64 p.r.d. wynika zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego. W świetle powyższego przepisu, przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, możliwy jest tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. Sąd pierwszej instancji uznał także, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III – VII nie ma znaczenia, gdyż w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

WSA stwierdził także, że organy prawidłowo ustaliły, że naruszenie przez Spółkę dopuszczalnych norm uzasadniało nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2000 zł. Stwierdzone przekroczenie nacisku osi drugiej wynosiło 11,16 (wynik drugiego ważenia, korzystniejszego dla skarżącej), przekraczało zatem dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, co uzasadniało nałożenie kary na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 p.r.d.

Zdaniem Sądu stan faktyczny został ustalony prawidłowo. W ocenie WSA, organ właściwie również uznał, że skarżąca nie wykazała w toku postępowania okoliczności, które uzasadniały umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła również żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. WSA zaznaczył, że z zeznań przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy wynika, że odbierając towar z bazy w Ł. nie wiedział, że przekroczono nacisk osi składowej wchodzącej w skład grupy osi. Wyjaśnił, że nie uczestniczył przy załadunku towaru, ponieważ był on przewożony z P. do Ł. przez innego kierowcę. W ocenie Sądu, powyższe wskazuje na to, że skarżąca będąca przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i przygotowaniem ładunku do przewozu.

WSA uznał, że organy administracji w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu oraz przeprowadzi dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko w sposób wymagany przez art. 107 § 3 k.p.a., w tym odnosząc się do podniesionej przez skarżącą Spółkę argumentacji w sposób wyczerpujący.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, zaskarżając go w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

I. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt p.p.s.a.), tj. przepisów:

1) art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d. przez zastosowanie, podczas gdy mając na uwadze okoliczności sprawy nie było ku temu podstaw, gdyż przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym, stąd nie można było uzyskać na ten ładunek zezwolenia;

2) art. 140aa ust. 4 pkt 1) p.r.d. przez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że skarżąca nie miała żadnego wpływu na powstanie naruszenia i dochowała należytej staranności przy wykonywaniu przedmiotowego przewozu;

3) art. 10 i art. 11 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz. U. z 2019, poz. 1292) przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę;

4) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;

II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a, przez odmowę ich zastosowania, wskutek niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania, tj. następujące przepisy:

a) art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a.") przez odmowę jego zastosowania i w konsekwencji przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa i w sposób pomijający konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego;

b) art. 77 §1 k.p.a. przez odmowę jego zastosowania, przejawiającą się brakiem rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., przez odmowę jego zastosowania, wskutek nie dostrzeżenia przez Sąd, iż organy obu instancji naruszyły ww. przepisy prawa materialnego, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie, co z kolei było wynikiem błędnego przyjęcia, iż zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy – w sytuacji, gdy z ww. względów, jest odwrotnie, albowiem mamy do czynienia z naruszeniem całego szeregu przepisów prawa, a w konsekwencji zasadne jest stanowisko, iż Sąd pierwszej instancji winien był skargę uwzględnić.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumenty na poparcie zarzutu sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych na rzecz organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej zwany "NSA" lub "Sądem drugiej instancji") rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a., sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie ocenił kwestie mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi zamiast uchylenia decyzji.

Zarzuty te wskazują przede wszystkim, że w sprawie WSA nie dostrzegł, że błędnie rozpatrzono materiał dowodowy – nie uwzględniając, że wykonane wagą SCALDEX DW-600 nr seryjny 200314/2/1 ważenia są obarczone błędem 2%, w rezultacie zostały wyciągnięte błędne wnioski odnośnie do rozmiaru przekroczenia parametrów kontrolowanego pojazdu, "z daleko posuniętej ostrożności" autor skargi kasacyjnej wskazywał, że dochował należytej staranności przy wykonywaniu przewozu by uniemożliwić zaistnienie jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa, ponadto nie miał żadnego, nawet hipotetycznego wpływu na zaistnienie naruszenia, co powinno skutkować zastosowaniem w sprawie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d.

W sytuacji, w której – tak jak w rozpoznawanej sprawie – zarzuty kasacyjnej zarzucają naruszenie przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz błędne zastosowanie prawa materialnego, w pierwszej kolejności należałoby rozpoznać zarzuty o charakterze procesowym dotyczące stanu faktycznego, gdyż dopiero przesądzając, że stan faktyczny został ustalony właściwie, można wypowiedzieć się w przedmiocie zastosowania norm materialnoprawnych.

Wskazany w skardze kasacyjnej jako naruszony art. 77 § 1 k.p.a. (zarzut z pkt II, 1 b) nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 k.p.a).

Zarówno z treści zarzutu, jak i jego uzasadnienia wynika, że uchybienie treści ww. przepisu autor skargi kasacyjnej upatruje w tym jego aspekcie, który polega na obowiązku należytego rozpatrzenia materiału dowodowego, gdyż w skardze kasacyjnej nie kwestionuje się kompletności tego materiału.

Zdaniem NSA skarżący kasacyjnie nie ma racji. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie dokonano dwóch ważeń dynamicznych (drugie na wniosek kierowcy) spornego pojazdu przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, zarówno wyniki ważenia, jak i dołączona do akt oraz przenalizowana szczegółowo przez organ odwoławczy "Instrukcja dla użytkownika wagi elektronicznej SCALEX DW-600" wskazują, że pojazd był nienormatywny. Pierwsze ważenie wykazało przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna jest osią napędową, a druga nienapędową, o 11,79 % dopuszczalnej wartości, a drugie ważenie o 11,16 %. Ze względu na to, że pierwsze ważenie było mniej korzystne dla przewoźnika nie brano go przy wymiarze kary. Sąd zaakceptował stanowisko organu, że ani z mających zastosowanie w sprawie przepisów (w tym rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 188, poz. 1345), ani z Instrukcji użytkowania wagi nie wynika, podnoszony przez skarżącą obowiązek korygowania wyników pomiaru o 2%. Skarżąca kwestionując to stanowisko, nie przeciwstawia mu w skardze kasacyjnej w istocie żadnych argumentów. Twierdząc, że dokonanie pomiaru za pomocą ww. wagi powinno nastąpić zgodnie z Instrukcją i z uwzględnieniem parametrów samej wagi, nie wskazuje na żadne zapisy znajdującej się w aktach instrukcji ani przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które zobowiązywałyby do pomniejszania za każdym razem wielkości pomiaru o 2%.

NSA zwraca uwagę, że ww. rozporządzenie co do zasady określa wymogi, jakim wagi muszą sprostać, aby były dopuszczone do użytku. Jedyny przepis poświęcony wymaganiom w zakresie warunków właściwego stosowania wagi (§ 27) dotyczy miejsca ważenia, strefy ważenia, samej techniki ważenia oraz przygotowania wagi do ważenia, nie odnosi się zaś w ogóle do pojęcia błędów granicznych dopuszczalnych wagi i nie zobowiązuje do ich uwzględniania.

Potwierdzeniem spełnienia wymagań przez wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar. W badanej sprawie waga użyta do ważenia pojazdu miała aktualne świadectwo legalizacji ponownej.

Należy też zauważyć, że problem tzw. błędów granicznych wag, których użycie służyło dokonaniu ustaleń mających znaczenie prawne, był już przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. W wyroku z 11 maja 2011 r., w sprawie o sygn. akt I GSK 225/10, Naczelny Sąd Administracyjny analizując kwestie związane z podnoszonym błędem pomiaru – na gruncie klas dokładności wag podlegających prawnej kontroli metrologicznej – wskazał, że błąd graniczny dopuszczalny ma normatywne znaczenie w procedurze legalizacji ponownej wag nieautomatycznych, wprowadzonych do obrotu lub użytkowania w wyniku dokonania oceny zgodności w odniesieniu do wymagań w zakresie wykonania i charakterystyk tych urządzeń (por. również wyrok NSA z 30 sierpnia 2004 r., sygn. akt GSK 778/04; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Stanowisko to NSA w składzie orzekającym podziela.

Reasumując tę część rozważań – wbrew twierdzeniom kasatora, nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie. Rozpatrzenie to zostało dokonane z uwzględnieniem wszystkich zebranych dowodów, nie naruszając zasad logiki i doświadczenia życiowego, ani obowiązujących przepisów.

Wobec tego, że ustalony stan faktyczny sprawy nie został podważony brak jest podstaw do uznania, że wadliwie zastosowano w sprawie art. 140aa ust. 1 (za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej) w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d. (w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia), których naruszenie zarzucano w pkt I, 1 petitum skargi kasacyjnej.

Ponieważ ustalono, że skarżąca wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym i nie posiadała zezwolenia (nie miała prawnej możliwości uzyskania takiego zezwolenia, o czym stanowi art. 64 ust. 2 p.r.d.), to podlegała karze pieniężnej, stosownie do treści art. 140 ab ust. 1 pkt 3b. Należy przy tym podkreślić, że w takim przypadku (przewozu ładunku podzielnego), w świetle ww. art. 140ab ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakład się karę, jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz wprowadził konstrukcję prawną polegającą na nałożeniu kary jak za przejazd bez zezwolenia (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 98/17).

Nie ma także podstaw do stwierdzenia, że w ustalonych okolicznościach sprawy "ziściły się wszystkie przesłanki" do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. (nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1 wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia). Zdaniem skarżącej – przyjmując ładunek do przewozu upewniła się, że jego ciężar nie wymaga uzyskania dodatkowych zezwoleń, kierowca również prawidłowo rozłożył ładunek na przyczepie, o czym miały świadczyć badane, podczas przedmiotowej kontroli dokumenty.

Skarżąca nie wskazała jakie to dokumenty mają świadczyć o prawidłowym rozłożeniu ładunku. W istocie waga ładunku nie wymagała zezwolenia (nie stwierdzono przekroczenia DMC pojazdu), jednak zapewnienie normatywności pojazdu w zakresie nacisków osi podwójnej wymagało równomiernego rozłożenia ładunku.

W orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. spoczywa na przewoźniku. Podmiot ten powinien wskazać okoliczności i dowody potwierdzające, że dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Powinien wykazać też, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz, że nic więcej zrobić nie mógł, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostać w uzasadnionym przekonaniu, iż nie naruszy prawa (por. wyroki NSA z: 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1800/16; 5 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2863/17; 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 4215/17).

Wobec braku definicji należytej staranności w ustawie Prawie o ruchu drogowym, zasadne jest przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że należy posłużyć się regulacją zawartą w art. 355 § 2 k.c., wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Podmiot wykonujący przewóz jest więc zobligowany do staranności wymaganej od przewoźnika, czyli staranności profesjonalisty. W ocenie NSA zachowanie należytej staranności przez przewoźnika wiąże się m.in. z właściwą oceną posiadanych informacji o przewożonym ładunku. Przewoźnik powinien ocenić jakie bezwzględnie pewne informacje wynikają z powiązania wagi ładunku z masą całkowitą pojazdu wynikającą z jego dokumentów rejestracyjnych. W szczególności powinien wiedzieć, czy nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu zapewnia zachowanie nacisku osi, dopuszczalnego według obowiązujących przepisów dotyczących warunków technicznych pojazdu. Dla analizy przesłanki należytej staranności przewoźnika istotne znaczenie ma również treść art. 61 ust. 1 p.r.d., z którego wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, a zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d. ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę.

Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji i organ wskazały, że okoliczności sprawy nie wykazały, aby można było przyjąć, że zaistniały przesłanki pozwalające uwolnić się przewoźnikowi od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z zeznaniem świadka – kierowcy przedmiotowy transport odebrał on z bazy firmy, co świadczy o tym, że przewoźnik dysponował przesyłką w sposób bezpośredni. Podmiot wykonujący przejazd i posiadający dane dotyczące ładunku powinien był podjąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych nacisków osi. Obowiązek rozłożenia ładunku w sposób niepowodujący przeciążenia osi obciążał skarżącą, nie może zatem twierdzić, że nic w tym kierunku nie robiąc dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Brak jest w konsekwencji podstaw do stwierdzenia, że sposób rozpoznania sprawy narusza art. 10 i 11 Prawa przedsiębiorców oraz art. 8 k.p.a., tj. uchybiający zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Należy zauważyć, że sposób uzasadnienia tych zarzutów nie spełnia warunków jakim powinno odpowiadać uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wszystkie wymienione w zarzucie I, 3 i II, 1 a) petitum skargi kasacyjnej przepisy składają się z co najmniej dwóch jednostek redakcyjnych, zawierających różne normy prawne, kasator jednak ani ich nie przytacza, ani nie precyzuje sposobu naruszenia każdej z nich, co mając na uwadze obowiązującą w postępowaniu kasacyjnym zasadę dyspozycyjności zwalnia NSA od obowiązku szczegółowego ich rozpatrzenia. Na marginesie tylko należy podkreślić, że w sprawie nie stwierdzono naruszenia ani przepisów materialnych, ani przepisów postępowania będących podstawą działania i orzekania organów, nie stwierdzono również niedających się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych, zatem brak było podstaw, w tym niewątpliwym stanie faktycznym i prawnym, do odstąpienia od wymierzenia przypisanej do stwierdzonego naruszenia kary.

W konsekwencji bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia ar. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie (oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez niezastosowanie), gdyż WSA stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu obowiązany był skargę oddalić.

Z tych wszystkich względów, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 675 zł za sporządzenie i wniesienie w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną.