Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 814/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 14; art. 10 ust. 1 pkt 1; art. 21; art. 30; art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
article: art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c); art. 200; art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 7; art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 15; art. 18; art. 39; art. 51 akapit 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: § 45; § 50
journal: Dz.U. 2013 poz 361
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 75 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Jerzy Drwal,, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i i Modernizacji Rolnictwa na rzecz B. J. 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania B. J., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2014 r. o uznaniu wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności oraz o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 r.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2013 r. B. J. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej - wniosek w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Następnie, w dniu 3 lipca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] (a więc przed dniem poinformowania wnioskodawczyni o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie – jak zauważył Dyrektor w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) wpłynęła informacja B. J. o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci silnych mrozów, które spowodowały wymarznięcie drzew w sadach na działkach ewidencyjnych numer [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...]. Do informacji o wymarznięciu drzew w sadach dołączone zostały oświadczenia dwóch świadków, potwierdzające wystąpienie szkód spowodowanych działaniem siły wyższej. W dołączonym do informacji oświadczeniu wnioskodawczyni zobowiązała się do uzupełnienia obsady drzew do dnia 15 października 2013 r.

W dniach 17 – 19 lipca 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Czynności kontrolne wykazały błędy polegające na rozbieżności pomiędzy powierzchnią upraw zadeklarowanych we wniosku a stwierdzonymi faktycznie podczas kontroli na miejscu. Rozbieżności powierzchniowe miały miejsce na działkach rolnych oznaczonych symbolami jako:

- A (powierzchnia wnioskowana 1,22 ha, powierzchnia stwierdzona. 1,23 ha);

- F (powierzchnia wnioskowana 1,22 ha, powierzchnia stwierdzona 1,24 ha);

- G (powierzchnia wnioskowana 1,60 ha, powierzchnia stwierdzona 1,61 ha);

- H (powierzchnia wnioskowana 0,69 ha, powierzchnia stwierdzona 0,71 ha);

- I (powierzchnia wnioskowana 1,60 ha, powierzchnia stwierdzona 1,62 ha);

- K (powierzchnia wnioskowana 1,82 ha, powierzchnia stwierdzona 1,85 ha);

- L (powierzchnia wnioskowana 1,19 ha, powierzchnia stwierdzona 1,20 ha);

- R (powierzchnia wnioskowana 2,09 ha, powierzchnia stwierdzona 2,10 ha);

- S (powierzchnia wnioskowana 1,89 ha, powierzchnia stwierdzona 1,91 ha);

- T (powierzchnia wnioskowana 1,72 ha, powierzchnia stwierdzona 1,76 ha - zredukowana do PEG - 1,74 ha);

- W (powierzchnia wnioskowana 1,25 ha, powierzchnia stwierdzona 1,27 ha).

Ponadto, z protokołu pokontrolnego wynika, że czynności kontrolne wykazały ponadto na działkach rolnych (sady) oznaczonych jako: A, C, D, E, N, R, W niespełnienie wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew, określonej w tabeli zawartej w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.). Zastosowano kod E7 - "Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów".

W dniu 24 lipca 2013 r. wpłynęło odwołanie od powyższego raportu, w którym B. J. odnosząc się do braku minimalnej obsady drzew w sadach, wyjaśniła, że poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu siły wyższej na działkach, w stosunku do których stwierdzono nieprawidłowość o kodzie E7.

Następnie w dniu 30 października 2013 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o uzupełnieniu obsady drzew na działkach, na których silne mrozy spowodowały wymarznięcie drzew. Na potwierdzenie wykonanych czynności przedstawiła rejestr działalności rolnośrodowiskowej, zgodnie z którym nasadzeń dokonano w dniach 10 - 12 października 2013 r.

W dniu 5 grudnia 2013 r. ponownie przeprowadzono czynności kontrolne w gospodarstwie B. J., mające na celu sprawdzenie obsady drzew na działkach, na których wcześniejsza kontrola stwierdziła nieprawidłowość w minimalnej obsadzie drzew oraz, na których wg złożonego rejestru dokonano nasadzeń drzew. Przedmiotowa kontrola nie wykazała nieprawidłowości w spełnieniu wymogów.

Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] uznał wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności oraz przyznał B. J. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 r. w pomniejszonej wysokości, łącznie 34.742,40 zł.

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że łączna kwota zmniejszeń wynosi 10.887,80 zł. Organ stwierdził, że w przypadku działki O z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 1.91 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0.01 ha. Przy czym, zgodnie z podstawie art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 2011 r., seria L, Nr 25, str. 8), jeśli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność, a obszarem stwierdzonym wynosi do 0,10 ha, to płatność przysługuje do powierzchni deklarowanej. W związku z tym płatność rolnośrodowiskowa za wariant 3.1.2 w została przyznana do powierzchni deklarowanej pomniejszonej o działki, na których uznano działanie siły wyższej, tj. 22,56 ha.

Dalej Kierownik BP ARiMR stwierdził, że wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zostało udokumentowane, jednak zobowiązanie rolnośrodowiskowe na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w danym roku nie było spełnione, a w związku z powyższym pomoc do ww. działek na których jest realizowany pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) nie została przyznana. Organ wskazał, że podjęte zobowiązanie nadal powinno być kontynuowane oraz odstępuje się od ustalania kwot nienależnie pobranych z tytułu zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na danych działkach.

Od powyższej decyzji B. J. złożyła odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji w części i przyznanie wnioskowanych płatności w całości do pakietu 2.9, ewentualnie o uchylenie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w części i przekazanie Kierownikowi BP ARiMR do ponownego rozpoznania.

W szerokim uzasadnieniu odwołania B. J. podniosła m.in., że organ pierwszoinstancyjny pominął art. 18 ust. 2 zdanie 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., zgodnie z którym tylko opisane w nim przypadki mają zastosowanie do odmowy płatności, ale nie w tej konkretnej uprawie sadowniczej. Przede wszystkim ustalenia organu nie pokrywają się z raportami z kontroli z lat poprzednich, jak również nie udowodniono, że niezgodność jest trwała, nie udowodniono, że nie wyeliminowano skutków niezgodności, nie udowodniono, że niezgodność jest wynikiem nieprawidłowości popełnionych umyślnie przez beneficjenta. Dalej odwołująca się wskazała, że po uzupełnieniu beneficjent nie tylko nie podlega wykluczeniu z programu czy odmowie płatności w danym roku, ale ma także uprawnienie do płatności, ponieważ dochował wymagań na dany rok.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor podniósł, że istotą środka (działania) przewidzianego w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., seria L, Nr 277, s. 1), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1698/2005", jest wsparcie realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych przez rolników na okres od 5 do 7 lat, przy czym zobowiązania te powinny obejmować wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania wynikające z odpowiednich przepisów UE i krajowych. Wsparcia tego udziela się corocznie i stanowi ono swoistą rekompensatę dodatkowych kosztów i utraconych dochodów związanych z jego realizacją. Zatem podstawowym warunkiem, którego spełnienie decyduje o uprawnieniu do otrzymania tego wsparcia, jest realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinno zatem być realizowane przez 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, i polega na przestrzeganiu wymogów przypisanych do poszczególnych pakietów i wariantów tego zobowiązania. Przestrzeganie tych wymogów przez wskazany okres wymaga posiadania przez ten okres gruntów lub zwierząt, w stosunku do których powinny być one przestrzegane. Ustalając zatem okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za dany rok konieczne jest ustalenie czy rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a więc w szczególności czy posiada grunty lub zwierzęta, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, i czy ich posiadanie ma charakter ciągły w okresie tego roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (od 15 marca roku złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za dany rok do 15 marca kolejnego roku).

W przypadku nie wywiązania się z podjętego zobowiązania rolnik traci prawo do płatności za dany rok gospodarczy, jak również koniecznym staje się zwrot płatności za lata poprzednie objęte zobowiązaniem za które rolnik otrzymał płatności, niemożliwym jest także dalsze kontynuowanie przerwanego zobowiązania.

Wyjątek od tej zasady stanowi uznanie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone w przepisach art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2006 r., seria L, Nr 368, s. 15) oraz § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.).

Zgodnie z powyższymi przepisami, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednocześnie, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w tym do płatności rolnośrodowiskowej, nie ma zastosowania art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2006 r., seria L, Nr 316, s. 65), stanowiący, że rolnik, który nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (...) zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Zdaniem Dyrektora, powyższe oznacza, że jeżeli rolnik dostarczył w wymaganym terminie dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności i zostały one uznane przez Kierownika BP za stanowiące podstawę do uznania wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje prawo do kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych, jednak płatność rolnośrodowiskowa, za dany rok do wariantu/pakietu, na który mają wpływ okoliczności nadzwyczajne, nie przysługuje. W takim przypadku nie odzyskuje się także kwoty nienależnie przyznanej z tytułu zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jeżeli działanie siły wyższej w danym roku gospodarczym nie powoduje utraty kwalifikowalności powierzchni/zwierząt, (czyli nie ma skutków trwałych) rolnik może uzyskać prawo do płatności w latach następnych, jeżeli w tym samym roku gospodarczym dokona działań naprawczych.

Odnosząc się do stanu faktycznego w niniejszej sprawie Dyrektor stwierdził, że doszło do wymarznięcia części obsady zadeklarowanej w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe - mają więc zastosowanie przepisy dotyczące wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej w danym roku. Uznanie przez ARiMR przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powoduje, że płatność rolnośrodowiskową nie podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje wymogów w ramach prowadzonego zobowiązania rolnośrodowiskowego, jednak brak jest w przepisach sformułowania obowiązującego w przypadku wsparcia bezpośredniego wedle którego rolnik zachowuje prawo do pomocy

Zdaniem organu, jeżeli rolnik dostarczył w terminie 10 dni roboczych dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności i zostały one uwzględnione, to rolnik zachowuje prawo do kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jednak płatność w 2013 roku do powierzchni, na której nie jest spełniona minimalna obsada drzew i krzewów nie przysługuje. W przypadku, gdy rolnik uzupełni na działce rolnej minimalną obsadę drzew w terminie zaleconym przez doradcę rolnośrodowiskowego będzie mógł nadal kontynuować zobowiązanie na tej powierzchni i otrzymać płatność rolnośrodowiskową w kolejnym roku po spełnieniu warunków określonych dla danego wariantu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo materialne oraz przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania B. J., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2014 r., którą po pierwsze, uznano wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a po drugie przyznano skarżącej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy prawidłowo przyjęły, że płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje rolnikowi do powierzchni, na której nie jest spełniona minimalna obsada drzew i krzewów, przy jednoczesnym uznaniu wystąpienia na tej powierzchni siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy".

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Realizacja zobowiązania środowiskowego podlega kontroli (art. 30 i art. 31 ustawy).

Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 30, L 16), zwanego dalej "rolnikiem", jeżeli: (...)

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013 określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.), dalej jako rozporządzenie z 2013 r., które zastąpiło rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), dalej jako rozporządzenie z 2009 r.

Powyższe rozporządzenia (z 2009 r. i 2013 r.) regulują podobną materię, określając warunki uzyskiwania i realizacji pomocy rolnośrodowiskowej. Przy czym, nowe rozporządzenie weszło w życie w dniu 15 marca 2013 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organy obydwu instancji. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r., dla zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych na podstawie rozporządzenia z 2009 r. w ramach wariantów dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne stosuje się przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., z tym, że płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem z 2009 r., a jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej również zgodnie z przepisami rozporządzenia z 2009 r.

We wniosku B. J. zadeklarowała m.in. Pakiet 2- Rolnictwo Ekologiczne Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności)- powierzchnia deklarowana, na jakiej realizowano pakiet: 29,63 ha. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że w sadach zlokalizowanych na działkach wskazanych we wniosku (nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) doszło do wymarznięcia drzew, a ARiMR uznała wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nadto, istotnym jest, że wnioskodawczyni, zgodnie ze złożonym zobowiązaniem, uzupełniła obsady drzew do dnia 15 października 2013 r., a podczas przeprowadzonej następnie kontroli w dniu 5 grudnia 2013 r. nie stwierdzono nieprawidłowości w spełnieniu wymogów.

Jak trafnie zauważył Dyrektor ARiMR, istotą środka (działania) przewidzianego w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2005 r. Nr 277, L. 1 z późn. zm.) jest wsparcie realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych przez rolników na okres od 5 do 7 lat, przy czym zobowiązania te powinny obejmować wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania wynikające z odpowiednich przepisów UE i krajowych. Wsparcia tego udziela się corocznie i stanowi ono swoistą rekompensatę dodatkowych kosztów i utraconych dochodów związanych z jego realizacją. Zatem podstawowym warunkiem, którego spełnienie decyduje o uprawnieniu do otrzymania tego wsparcia, jest realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W myśl art. 51 akapit 1 rozporządzenia Rady nr 1698/2005, jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego (...) nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność na mocy art. 36 lit. a) ppkt (i)-(v) oraz art. 36 lit. b) ppkt (i). (iv) i (v), wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4, redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta.

Z kolei przepis § 27 rozporządzenia z 2009 r. stanowi, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, zwierząt lub stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (ust. 1). Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia (ust. 2). Jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu (ust. 3).

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009 r., określającym wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów, stwierdzenie uchybienia w postaci nieutrzymywaniem minimalnej obsady drzew i krzewów skutkuje zastosowaniem sankcji w postaci zmniejszenia płatności o 100 % w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowości (granica błędu 5% wymaganej obsady).

Od powyższych zasad wyjątek stanowi jednak uznanie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Zgodnie z § 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 368, L. 15 z późn. zm.), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinny być zgłaszane na piśmie do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Obowiązkowo do takiego zgłoszenia należy dołączyć odpowiednie dowody potwierdzające ich wystąpienie (ust. 2).

Jak już wcześniej wyjaśniono, skarżąca uczyniła zadość wymogom z art. 47 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Z kolei ARiMR uznała wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, przy czym jednak zobowiązanie rolnośrodowiskowe na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w danym roku nie było spełnione, a w związku z powyższym pomoc do ww. działek, na których jest realizowany pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) nie została przyznana.

Zdaniem Sądu, stanowisko Dyrektora ARiMR jest błędne. Istotą wystąpienia siły wyższej jest wyłączenie możliwości zastosowania sankcji. Tymczasem, z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że ARiMR uznaje wystąpienie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, jednocześnie stosując sankcję wobec wnioskodawczyni. Ponadto, z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni pomimo okoliczności wystąpienia siły wyższej, zobowiązanie wypełniła, zgodnie z oświadczeniem złożonym przy okazji prawidłowego zgłoszenia, stosownie do treści art. 47 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Oczywistym jest, że w przypadku zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, nawet w sytuacji gdy rolnik powiadomi ARiMR o ich wystąpieniu zgodnie z wymogami i z zachowaniem terminu, nie spowoduje to automatycznie, że rolnik otrzyma płatność do gruntów rolnych. Bowiem znaczenie ma kwestia wykonania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Płatności rolnośrodowiskowe są przyznawane za wykonane działania rolnośrodowiskowe. Zatem, jeżeli na skutek różnych okoliczności rolnik nie może wykonać w danym roku zadań z tytułu podjętych zobowiązań nie przyznaje się mu w danym roku płatności rolnośrodowiskowej. Natomiast, jeżeli w danym roku niezgodność (spowodowana wystąpieniem siły wyższej) nie jest trwała, a wnioskodawca zdołał skutki niezgodności wyeliminować, to należy uznać działania rolnośrodowiskowe za wykonane. Wprawdzie, na co zwraca uwagę organ, zgodnie bowiem z art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, do przyznawania płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego nie stosuje się przepisu art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Niemniej jednak, jak już wyjaśniono, w przypadku płatności rolnośrodowiskowej analogicznie do przepisu art. 75 rozporządzenia 1122/2009 obowiązuje przepis art. 47 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, przewidujący możliwość wystąpienia okoliczności siły wyższej. Zdaniem Sądu, brak jest argumentów za tym, aby w odmienny sposób od art. 75 rozporządzenia 1122/2009 interpretować przepis art. 47 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w szczególności w sytuacji wykonania zobowiązania rolnośrodowiskowego w danym roku.

Niezależnie od powyższego, mając na uwadze surowość sankcji, jaką w niniejszej sprawie zastosował organ, to należy wskazać, że na ARiMR ciąży obowiązek precyzyjnego wykazania w uzasadnieniu decyzji, o jaką nieprawidłowość chodzi. Ustaleń tych organ powinien dokonać z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25, L. 8 z późn. zm.). Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków (ust. 2). Jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy (ust. 3).

Ponadto, jak wcześniej wskazano, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009 r., określającym wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów, stwierdzenie uchybienia w postaci nieutrzymywaniem minimalnej obsady drzew i krzewów skutkuje zastosowaniem sankcji w postaci zmniejszenia płatności o 100 % w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowości (granica błędu 5% wymaganej obsady).

Trafnie zauważył skarżący w piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2015 r., że z uzasadnień obu decyzji nie wynika, który z parametrów co do wymagań dla drzewek owocowych nie został spełniony, jak również z jakich przepisów wymogi te wynikają.

Powyższe względy przemawiają za uznaniem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 21 u.w.r.o.w. Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy powinien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. poz. 270 z późn. zm.), dalej powołanej jako P.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.