Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 705/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 8 ust. 1, art. 50 ust. 2, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.4116.12.2024 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 12 stycznia 2024 r. nr GOPS-5103/1/1/Us.Op/2020/2023


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J.P. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.4116.12.2024 wydana w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 1 czerwca 2020 r., nr GOPS-5103/1/Us.Op./2020, Wójt Gminy [[...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") przyznał Skarżącej usługi opiekuńcze w formie zaspokajania codziennych potrzeb życiowych przez 1 dzień w tygodniu, tj. w środę w ilości 5 godz. dziennie od dnia 1 czerwca 2020 – bezterminowo, wskazując, że pełny koszt jednej godziny usługi wynosi 4,00 zł oraz ustalił procentową odpłatność za jedną godzinę usługi, w wysokości 100 % pełnego kosztu usługi, co daje kwotę 4 zł za godzinę usługi. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia 12 stycznia 2024 r., nr GOPS-5103/1/1/Us.Op/2020/2023, Wójt, działając na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w związku art. 50 ust. 1, 2 i 6 art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej: "u.p.s."), zmienił ww. decyzję własną z dnia 1 czerwca 2020 r. w sprawie przyznania Skarżącej usług opiekuńczych, w ten sposób, że:

- w pkt 1 - nadając brzmienie od 1 sierpnia 2023 r. - przyznał Skarżącej usługi opiekuńcze przez 3 dni w tygodniu, tj.: w poniedziałki w ilości 4 godziny dziennie, w środy w ilości 2 godziny dziennie oraz w piątki w ilości 4 godziny dziennie od dnia 3 kwietnia 2023 r. do 31 grudnia 2024 r., zaznaczając, że pełny koszt jednej godziny usługi wynosi 30 zł,

- w pkt 3 – nadając brzmienie od 1 sierpnia 2023 r. – że usługi opiekuńcze będą świadczone z odpłatnością 100 % rzeczywistych kosztów,

- w pkt 5, odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 sierpnia 2023 r. ze względu na brak zaistnienia przesłanek określonych w § 4 ust. 3 uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r.,

- w pkt 6, odmówił częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 sierpnia 2023 r. ze względu na brak zaistnienia przesłanek określonych w § 4 ust. 3 uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że z dniem 1 sierpnia 2023 r. weszła w życie Uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia od odpłatności oraz trybu ich pobierania (Dz.U. Woj. Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2023 r. poz. [...]). Z związku z powyższym, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonych w dniu 2 sierpnia 2023 r. i 3 stycznia 2024 r. oraz dokumentów potwierdzających sytuację materialną Skarżącej ustalono, że Skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, a źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wypłacane przez ZUS oraz zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 5.412,18 zł w lipcu 2023 r. (netto), co daje na osobę 2.706,09 zł (netto). Wójt wskazał dalej, że od 1 sierpnia 2023 r. zgodnie z § 3 ww. uchwały pełny koszt jednej godziny usług opiekuńczych wynosi 30,00 zł, natomiast zgodnie § 4 ust. 2 uchwały, odpłatność za usługi opiekuńcze jest uzależniona od wysokości posiadanego dochodu. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 2.706,09 zł (netto), zatem w związku ze zmianą przedziałów dochodów przypadających na osobę w rodzinie - odpłatność za usługi od 1 sierpnia 2023 r. wynosi 100 % rzeczywistych kosztów, tj. 30,00 zł za jedną godzinę usług.

W dalszej kolejności organ podał, że w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego Skarżąca złożyła oświadczenie dotyczące sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, jak również wniosła o całkowite zwolnienie z odpłatności za usługi opiekuńcze, argumentując to m.in. wydatkami związanymi z kosztami leczenia, zakupem środków higienicznych, opłatami za gaz, utrzymaniem samochodu, itp. Analizując przesłanki do całkowitego zwolnienia Skarżącej z odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze, organ wskazał, że mąż Skarżącej nie korzysta z co najmniej dwóch rodzajów usług specjalistycznych, Skarżąca i jej mąż nie ponoszą opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia, wszelkiego typu placówkach opiekuńczo-wychowawczych i leczniczo-rehabilitacyjnych, nie zachodzi również przypadek korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie wymagającą pomocy ze specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jednej przewlekle chorej. Rodzina nie poniosła także strat w wyniku zdarzenia losowego, jak też nie zachodzą inne szczególne przypadki, w których ww. odpłatność stanowiłaby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłaby skutki udzielonej pomocy w postaci usług opiekuńczych. W związku z powyższym, nie zachodzą jednocześnie trzy okoliczności z pięciu wskazanych w uchwale, które uprawniałyby do całkowitego zwolnienia Skarżącej z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze.

Z kolei w odniesieniu do częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności organ rozważył zastosowanie § 4 ust. 3 pkt 5 ww. uchwały. W oparciu o zgormadzony materiał dowodowy ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 2.706,09 zł (netto). Udokumentowane wydatki za leki w okresie od lipca 2023 r. do grudnia 2023 r. wyniosły ogółem 697,79 zł, co daje średnio na miesiąc kwotę 116,30 zł, koszty ogrzewania za 2023 r. wyniosły 4.768,58 zł co daje średnio na miesiąc kwotę 397,38 zł. Ponadto zgodnie z oświadczeniem Skarżącej, poniosła koszty zakupu paliwa - 800,00 zł, z tytułu naprawy drzwi - ok. 450,00 zł, zakup moskitiery - ok. 370,00 zł, zakup opon zimowych, zakup bielizny dla męża, opłaty za usługi opiekuńcze. Organ wskazał dalej, że w 2023 r. Skarżąca zakupiła samochód [....] o wartości ok. 70.000,00 zł. Ponadto w marcu i we wrześniu 2023 r. mężowi Skarżącej został wypłacony deputat węglowy w formie ekwiwalentu kolejowego w łącznej wysokości 4.615,68 zł. W 2023 r. rodzina była również objęta pomocą finansową w formie specjalnych zasiłków celowych z przeznaczeniem na częściowe dofinansowanie do zakupu niezbędnych leków i kosztów leczenia na łączną kwotę 300,00 zł.

Opierając się na tych ustaleniach, Wójt stwierdził, że Skarżąca jedynie ogólnie wskazała na swoje wydatki, na stan jej zdrowia i niepełnosprawność. Podane wydatki są stałymi miesięcznymi lub sezonowymi wydatkami, których ponoszenie nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Oprócz tego rodzina w 2023 r. otrzymała z ZUS deputat węglowy w łącznej wysokości 4.615,68 zł, który mogła przeznaczyć na rachunki za ogrzewanie gazem. W ocenie organu I instancji trudnej sytuacji materialnej rodziny nie potwierdza fakt zakupu w 2023 r. nowego samochodu. Dodatkowo, jak wskazano, rodzina korzystała z pomocy ośrodka w formie zasiłków celowych specjalnych na częściowe pokrycie kosztów zakupu niezbędnych leków. W ocenie Wójta nie zachodzą zatem również inne szczególne przypadki, które stanowiłyby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłyby skutki udzielonej pomocy w postaci usług opiekuńczych, a uzasadniające częściowe zwolnienie z odpłatności za usługi opiekuńcze.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do zmiany na niekorzyść strony decyzji o nałożeniu opłaty za usługi opiekuńcze, jednak nie powiadomił jej o tym do czego był zobowiązany, a w konsekwencji czego Skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie jej z opłat za usługi opiekuńcze. Podała również, że jej kryterium dochodowe od stycznia 2023 r. nie zmieniło się, tak samo jak bardzo trudna sytuacja życiowa i zdrowotna. Zmianie uległa podstawa prawna, która podwyższyła kwotę stawki godzinowej za usługi opiekuńcze z kwoty 4 zł do kwoty 30 zł. W chwili obecnej odpłatność za przyznane usługi opiekuńcze wynosi 2400 zł miesięcznie, zaś dotychczas koszt ten wynosił 320 zł miesięcznie. Skarżąca opisała również szczegółowo trudną sytuację zdrowotną męża oraz swoją, a także przedstawiła i wyliczyła stałe miesięczne wydatki rodziny na kwotę 3880 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 50 ust. 1, 2, 3 i 6 u.p.s. oraz ww. uchwałą, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

W ocenie Kolegium, organ I instancji w sposób należyty i wystarczający uzasadnił zmiany decyzji w zakresie wymiaru przyznanych usług i wysokości ponoszonej odpłatności oraz odmowę całkowitego i częściowego zwolnienia z opłat, a uzasadnienie tych kwestii znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zdaniem SKO ustalenie odpłatności na poziomie 100% rzeczywistych kosztów nie nosi cech dowolności. Procentowy wskaźnik dochodu ustalony w stosunku do kryterium dochodowego na osobę w rodzinie mieści się w przedziale "powyżej 450%". Wobec tego zgodnie z obowiązującą uchwałą, wysokość odpłatności w procentach za 1 godzinę liczona od kosztów usługi dla osób w rodzinach wynosi 100%.

W oparciu o powyższe dane organ odwoławczy uznał, że odpłatność ustalono prawidłowo, a Skarżąca jest w stanie we własnym zakresie ponosić koszty związane ze świadczeniem usług opiekuńczych w wysokości 100% rzeczywistych kosztów, przy pełnym koszcie jednej godziny usługi w wysokości 30,00 zł, pomimo ponoszonych bieżących wydatków miesięcznych na utrzymanie. SKO wskazało, że biorąc pod uwagę stały miesięczny dochód rodziny - 5412,18 zł, po jego pomniejszeniu o opłatę za usługi MOPS - 2400 miesięcznie (80 godzin miesięcznie x 30 zł), kwota pozostająca do dyspozycji to 2892,18 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe rodziny, które wynosi 1200 zł i pozwala na zaspokojenie pozostałych potrzeb bytowych z posiadanych własnych środków dochodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca zarzuciła organowi:

- błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że mając na względzie stan zdrowia i sytuację osobistą, nie zachodzą trzy z pięciu okoliczności wskazanych w ww. uchwale, podczas gdy szczegółowe przeanalizowanie sytuacji zdrowotnej Skarżącej i jej męża, pozwala na stwierdzenie, że spełnione są przesłanki do zwolnienia od ponoszenia odpłatności za te usługi lub częściowego zwolnienia;

- naruszenie ww. uchwałą, w szczególności § 3 uchwały, przepisu art. 50 ust. 6 u.p.s., z treści którego wynika, że Rada Gminy ma prawo do szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania, podczas gdy § 3 nie określa przesłanek kształtowania ceny za usługę, umożliwiając w tym zakresie organowi dowolność rozstrzygania;

- naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co skutkowało niewzięciem pod uwagę sytuacji rodzinnej, faktycznie ponoszonych opłat związanych z opieką oraz pominięciem kwestii, że na zakup samochodu został zaciągnięty kredyt.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej całkowitego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 sierpnia 2023 r., ewentualnie o zmianę decyzji i przyznanie częściowego zwolnienia z ustalonej odpłatności, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca ponowiła wyjaśnienia przedstawione w odwołaniu. Wskazała, że jej mąż jest osobą chorą [...]. Mąż poza opieką korzysta także z innej specjalistycznej usługi - rehabilitacji. Zatem bezspornym jest, że mąż korzysta z co najmniej dwóch rodzajów usług. Skarżąca również jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności - [...]. Żadne z dzieci nie jest w stanie pomóc w opiece nad ojcem: syn jest po operacji kręgosłupa i pracuje w [....], drugi syn prowadzi działalność gospodarczą, ma problemy z nogami, córka pracuje w [....]. W ocenie Skarżącej zostały zatem spełnione trzy przesłanki wskazane w uchwale.

Skarżąca zarzuciła również, że organ pominął istotne w sprawie okoliczności, jak ustalenia dotyczące stanu jej zdrowia, ponoszonych opłat na opiekę, wydatki dnia codziennego, sytuację rodzinną, w szczególności, czy inna z osób z rodziny, dzieci, jest w stanie pomóc w opiece, wesprzeć finansowo. Wyjaśniła, że na zakup samochodu zaciągnęła pożyczkę, a część środków pochodziła ze sprzedaży wcześniejszego samochodu. Ponadto organ pominął okoliczność, że dotychczas Skarżąca korzystała ze zwolnienia z odpłatności za usługi, zaś w chwili obecnej, pomimo braku zmian w stanie faktycznym, nie może skorzystać z takiej ulgi.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 2 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem i stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Organy rozpoznawały sprawę w oparciu o treść art. 50 u.p.s., który reguluje zasady przyznawania pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych.

Zgodnie z art. 50 ust. 2 u.p.s., usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że przesłanki do przyznania Skarżącej usług opiekuńczych zostały spełnione. Skarżącą jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym a jednocześnie zamieszkujący wspólnie z nią małżonek nie jest w stanie zapewnić jej pomocy, bowiem również legitymuje się orzeczeniem o przyznaniu znacznego stopnia niepełnosprawności a dodatkowo z racji licznych chorób (w tym choroby [...]) jest osobą leżącą, całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Skarżącej pierwotnie przyznano usługi opiekuńcze na mocy decyzji Wójta Gminy [....] z 1 czerwca 2020r., przy czym koszt usługi opiekuńczej wynosił wówczas 4 zł za godzinę. W wyniku podjęcia przez Radę Gminy nowej uchwały o Nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze Organ I instancji zmienił decyzję w sprawie przyznania usług opiekuńczych Skarżącej. Zmiana decyzji w tym przedmiocie była dopuszczalna na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

W okolicznościach niniejszej sprawy doszło do zmiany przepisów prawa na skutej podjęcia nowej uchwały Nr [...] w sprawie zasad ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze a zmiana ta dotyczyła przede wszystkim podwyższenia kosztu jednej godziny usług opiekuńczych. Nie budzi również wątpliwości dopuszczalność zmiany decyzji w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. z mocą wsteczną od daty wcześniejszej niż data wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej. W niniejszej sprawie datą, od której dokonano zmiany decyzji przyznającej usługi opiekuńcze była data wejścia w życie nowej uchwały o Nr [...] – tj.1 sierpnia 2023 r. Co do zasady więc Organ I instancji, w związku z wejściem w życie nowej uchwały określającej zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze był uprawniony do zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s.

Wątpliwości nie budzi, że w wyniku wejścia w życie uchwały o Nr [...] doszło do zmiany wysokości ceny za jedną godzinę usług opiekuńczych z 4 zł na 30 zł (§ 3 uchwały). Skarżąca w związku z ustalonym dochodem na osobę w rodzinie, który stanowi ponad 450% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., kwalifikowała się co do zasady do ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze w wysokości 100%. Jednak w okolicznościach tej sprawy Organ I instancji a następnie Kolegium uznało, że Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze, którą to ocenę w kontekście poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych Sąd kwestionuje z następujących względów.

Należy wziąć pod uwagę, że na mocy decyzji zmieniającej z 12 stycznia 2024r. Organ I instancji zwiększył Skarżącej wymiar świadczonych usług opiekuńczych z 5 godzin za 4 zł za godz. do 10 godz. za 30 zł za godz. w przedziale tygodniowym. Koszt świadczonych usług opiekuńczych wzrósł więc z 20 zł tygodniowo do 300 zł tygodniowo. W przedziale miesięcznym podwyżka wynosi więc ok 1120 zł. Należy również wziąć pod uwagę, że na mocy decyzji, które stanowią przedmiot kontroli w sprawie o sygn. II SA/Rz 706/24 Skarżącej zwiększono koszt świadczonych usług opiekuńczych (w pozostałych dniach tygodnia) o kwotę ok 1040 miesięcznie. Łącznie więc podwyżka z tytułu samych usług opiekuńczych świadczonych na rzecz Skarżącej wyniosła ok 2160 zł miesięcznie. Nie budzi wątpliwości, że kwota podwyżki jest bardzo znacząca, gdyż koszt usług opiekuńczych został zwiększony kilkukrotnie i stanowi obecnie ok 40% budżetu, jakim dysponuje gospodarstwo domowe Skarżącej.

Należy przy tym uwzględnić, że w przypadku Skarżącej została spełniona jedna z przesłanek do częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności. Zgodnie z § 4 ust. 3 obecnie obowiązującej uchwały, osoba korzystająca z usług opiekuńczych na swój wniosek lub wniosek pracownika socjalnego może być całkowicie lub częściowo zwolniona z ponoszenia odpłatności w następujących przypadkach:

1) korzystanie co najmniej z dwóch rodzajów usług specjalistycznych,

2) konieczności ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia, wszelkiego typu placówkach opiekuńczo-wychowawczych i leczniczo-rehabilitacyjnych,

3) korzystanie przez więcej niż jedną osobę w rodzinie wymagającą pomocy ze specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jednej przewlekle chorej,

4) zdarzenia losowego,

5) w innych szczególnych przypadkach, zwłaszcza jeżeli odpłatność ustalona według zasad określonych w ust. 2 stanowiłaby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłaby skutki udzielonej pomocy w postaci usług opiekuńczych.

W niniejszej sprawie Organy pominęły znaczenie przesłanki, zawartej w § 4 ust. 3 pkt 3 ww. uchwały, gdyż wynika z niego, że przesłanką do częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności jest korzystanie przez więcej niż jedną osobę w rodzinie wymagającą pomocy ze specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jednej przewlekle chorej.

Jak wskazał Organ I instancji w wydanej decyzji, małżonek Skarżącej również objęty jest pomocą w formie usług opiekuńczych realizowanych przez GOSP. Nie budzi również wątpliwości, że jest osobą przewlekle chorą. W tej sytuacji została spełniona przesłanka do częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności przez Skarżącą za usługi opiekuńcze. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że zarówno Skarżąca, jak i jej małżonek są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto korzystają już z pomocy społecznej w formie specjalnych zasiłków celowych na pokrycie kosztów leczenia. Jak wykazywała natomiast Skarżąca w toku postępowania, wydatki związane z leczeniem z uwagi na bardzo poważny stan zdrowia jej małżonka są znaczne. Zatem decyzja w przedmiocie ustalenia kosztów za usługi opiekuńcze nie może w istocie prowadzić do zwiększenia uzależnienia od korzystania z pomocy społecznej, co w przypadku Skarżącej miałoby miejsce w razie pozostawienia w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji. Przyznać należy, że decyzja w przedmiocie częściowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności wydawana jest w warunkach uznania administracyjnego. Należy mieć jednak na względzie, że przyznanie zwolnienia w ramach uznania administracyjnego nie może przybrać dowolnego charakteru i powinno uwzględniać wszystkie istotne w sprawie okoliczności. Organ administracji publicznej wydając decyzję uznaniową powinien szczególnie mieć na względzie treść swojego rozstrzygnięcia w kontekście interesu strony, wyznaczonego w niniejszej sprawie stanem zdrowia Skarżącej i tym, że wraz z mężem legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Należy wziąć pod uwagę, że małżonek z racji bardzo poważnego stanu zdrowia również otrzymuje pomoc w formie usług opiekuńczych czego dotyczy przesłanka zwolnienia, wskazana w § 4 ust. 3 pkt 3 uchwały, jak również to, że w związku z ww. stanem zdrowia Skarżąca ponosi zwiększone wydatki na leczenie i z tego tytułu już korzysta z pomocy społecznej w formie specjalnych zasiłków celowych.

Rozstrzygając o odmowie częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze Organy I oraz II instancji pominęły wskazane powyżej okoliczności faktyczne, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 3 pkt 3 uchwały w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Skarżąca była zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z urzędu na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.