Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 289/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, 2, 3, 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska - Ciesielska, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., wydanej na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną krajową Al. [...], położoną w W. w dzielnicy W., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 724 m2 z obrębu [...] i działka nr [...] o pow. 166 m2 z obrębu [...], obecnie stanowiącą własność W., objętą księgą wieczystą nr [...], wniesionych przez radcę prawnego H.S., w imieniu:

1. Z.K. w zakresie pkt 3 - odmawiającego jej ustalenia i wypłaty odszkodowania;

2. P.K. w zakresie pkt 4 - odmawiającego mu ustalenia i wypłaty odszkodowania;

3. M.K. w zakresie pkt 5 - odmawiającego mu ustalenia i wypłaty odszkodowania;

4. J.F. w zakresie pkt 2c - dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącej w udziale wynoszącym jedynie 72/864 części;

5. Z.J. w zakresie pkt. 9 - odmawiającego uwzględnienia jego wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania

- utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie pkt 3, 4, 5, 2c oraz 9. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

W dniu 9 grudnia 2005r. W.L. wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami w Urzędzie W. z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania za grunty zajęte pod ulicę [...] i Al. [...] w W., stanowiące działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrysu [...] pochodzące z nieruchomości opisanych w KW [...], KW [...] i Osady [...] nr [...], dz. [...] o powierzchni 151 lm2. Wskazał, że zgodnie z zapisami w rejestrze gruntów współwłaścicielami ww. nieruchomości są: E.F., B.B., B.B., B.J., E.B., Z.L., W.L., A.R., A.K., J.K., W.K., S.K., L.F. i M.F. Pismem z dnia 14 grudnia 2005 r. organ I instancji zwrócił się do W.L. o przedłożenie wniosków wszystkich uprawnionych osób - współwłaścicieli bądź ich spadkobierców - wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. lub pełnomocnictw do występowania w ich imieniu. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej - radca prawny H.S. w dniu 30 grudnia 2005 r. złożyła do Urzędu W., w imieniu E.F., M.C. działającego w imieniu B.B., Z.L., W.L., Z.K. działającej w imieniu R.R., A.K., W.K., S.K., J.F. i L.F., dołączając stosowne pełnomocnictwa, wniosek o ustalenie odszkodowania za zajęte pod drogi publiczne części ww nieruchomości położonych w W. przy ulicach: [...], [...], [...], [...] i Al. [...]. Niezależnie, Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2005r., przekazał do organu I instancji wniosek W.L. z dnia 14 listopada 2005r. o wypłacenie rekompensaty za przedmiotowe grunty.

Zgodnie z treścią zaświadczenia L.dz.[...] z dnia [...] października 2007r., wydanego przez Sąd Rejonowy dla W. [...] w archiwum dawnych ksiąg pod numerem inwentarzowym [...] znajduje się księga hipoteczna pod nazwą "Osada [...]", prowadzona min. dla przedmiotowych działek gruntu, w dziale II której wpisem jawnym z dnia 25 lutego 1938r. ujawniony jest pod pkt. 15 – E.F., co do 1 ha 7900,86 mkw., pod pkt. 16. – E.F., co do działek nr: [...] i [...] o obszarze 2 ha 194,83 mkw. co do działki o obszarze 1 ha 1648,49 mkw., oraz co do działki o obszarze 2780,50 mkw. użyteczności publicznej, czyli razem co do obszaru 3 ha 4623,82 mkw.

Na podstawie dziedziczenia ustawowego po E.F., zmarłym dnia 8 lutego 1951 roku, spadek m.in. nabył jego syn L.F. w 4/24 części i dzieci jego zmarłego syna W.F., w tym E.F. w udziale 2/24 części spadku.

Spadek po L.F., zmarłym w dniu 20 czerwca 1991r. na podstawie testamentu notarialnego nabył w całości syn M.F.

Na podstawie umowy o dożywocie zawartej w dniu 28 maja 2002 r. w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], M.F. przeniósł na rzecz córki J.F. udział 4/24 części we współwłasności zabudowanej nieruchomości, stanowiącej działki nr ew. [...] i nr [...] o łącznej pow. 4260 m2 oraz udział [...] we współwłasności zabudowanych działek nr ew. [...] i [...] o łącznej pow. 1274 m2, który nabył na podstawie dziedziczenia po zmarłym ojcu L.F.

Organ I instancji, w oparciu o zapisy postanowień spadkowych ustalił, że właścicielami nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] o pow. 724m2 i działkę nr [...] o pow. 166m2 obręb [...], zajętą pod Al. [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej Osada [...], w dniu 31 grudnia 1998r. byli:

• E.F. w udziale 72/864 części;

• B.B. w udziale 48/864 części;

• B.B. w udziale 48/864 części;

• B.J. w udziale 48/864 części;

• W.L. w udziale 108/864 części;

• W.K. w udziale 36/864 części;

• S.K. w udziale 36/864 części;

• M.F. w udziale 144/864 części;

• E.B. z domu J. w udziale 12/864 części;

• M.E. w udziale 12/864 części;

• W.M. w udziale 6/864 części;

• H.T. z domu M. w udziale 6/864 części;

• R.R. w udziale 36/864 części;

• S.F. w udziale 108/864 części;

• J.K. w udziale 36/864 części;

• A.K. w udziale 36/864 części;

• Z.L. w udziale 72/864 części.

Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 3 czerwca 2013r. Rep. A [...], spadek po E.F. nabył w całości brat M.F. s. L. i C. Następnie, zgodnie z umową darowizny z dnia 12 maja 2014r., Rep. A [...] skarżąca J.F., działająca jako pełnomocnik w imieniu i na rzecz swojego ojca – M.F., jako darczyńcy oraz w imieniu własnym jako obdarowana, podarowała sobie_przysługujące M.F. wierzytelności o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ww nieruchomości nabyte m.in. przez Skarb Państwa, wynikające m.in. z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013r. o numerze nr [...], dotyczące działki nr [...] o pow. 724m2 i działki nr [...] o pow. 166 m2 obręb [...], zajętych pod Al. [...].

Organ w dalszej części ustalił, iż min. osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania, w wyliczonym na podstawie spadkobrania po zmarłym E.F. w udziale wynoszącym 72/864 części z łącznej 552/864 części przyznanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, jest skarżąca J.F. - z uwagi na skutecznie złożony wniosek przez E.F. Dla pozostałych uprawnionych współwłaścicieli odszkodowanie w pozostałej łącznej części 342/864 nie mogło zostać przyznane z uwagi, iż wnioski o ustalenie odszkodowania zostały złożone po ustawowym terminie, tj. po dniu 31 grudnia 2005r. Organ nie uwzględnił natomiast w swojej decyzji M.F., co do jego udziału wynoszącego 144/864 cz., z uwagi na brak ww wniosku o odszkodowanie.

Ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności ww nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - część Al. [...] w W. Wcześniejsza decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010r. w powyższym przedmiocie, wskutek złożonego przez Prezydenta W. wniosku z dnia 22 listopada 201 lr., została wyeliminowana decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2012r. decyzją nr [...], stwierdzającą jej nieważność.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżąca J.F. oświadczyła, że nie było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do ww. nieruchomości, ani ona ani członkowie jej rodziny nie otrzymali odszkodowania za ww. nieruchomość, współwłaścicielami nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998r. byli min. E.F. w 1/12 cz. i M.F. w 1/6 cz.

Rozpoznając merytorycznie wniosek organ, oparł się na ostatnim operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego Z.K. z dnia 13 czerwca 2016r., zgodnie z którym wartość ww nieruchomości wyniosła 799.220,00 zł. Ostatecznie organ uznając, iż operat ten został sporządzony prawidłowo i jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa może on stanowić podstawę ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Prezydent W. wskazał także, że z pism zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że w 1998 r. prowadzone były negocjacje dotyczące nabycia przez Skarb Państwa w drodze cywilnoprawnej części nieruchomości położonych przy zbiegu ul. [...] i Al. [...], jednakże ze względu na braki w dokumentach potwierdzających prawo własności do przedmiotowych działek gruntu, nie była możliwa finalizacja przedmiotowej transakcji. Wobec powyższego, zdaniem organu, strony już w 1998 r. miały wiedzę na temat zajęcia części ich nieruchomości pod drogi publiczne oraz były informowane o konieczności uzupełnienia dokumentów stanowiących o prawie własności, i tym samym wszyscy uczestnicy postępowania mieli możliwości i podstawy do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2005r. Złożenie wniosku, jak wskazał organ, przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości lub jego spadkobierców nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości lub pozostałych ewentualnych spadkobierców. W przypadku wielości spadkobierców, każdy z nich może domagać się odszkodowania, proporcjonalnie do jego udziału. Stąd też organ stwierdził, że złożenie wniosku w dniu 9 grudnia 2005r. przez W.L. (opisanego powyżej) i informacyjne wymienienie w nim pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (bez wskazania czy działa w ich imieniu oraz podstawy umocowania do działania) nie może stanowić skutecznego złożenia wniosku również w imieniu pozostałych współwłaścicieli w nim wymienionych.

Wobec powyższego Prezydent W. powołaną decyzją z dnia [...] lipca 2016 roku przyznał, w ocenie organu, uprawnionym współwłaścicielom odszkodowanie we wskazanej w niej części.

Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania wniesionego od ww rozstrzygnięcia min. przez pełnomocnika J.F. (co do pkt 2c decyzji Prezydenta), odnosząc się do podniesionych w nim zarzutów uznał decyzję Prezydenta za prawidłową.

Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniosła J.F., reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. H.S., zaskarżając ją w zakresie pkt 2c tej decyzji, odmawiającej ustalenie i wypłatę odszkodowania ponad udział wynoszący 72/864, tj. w dodatkowym zakresie 144/864. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- przepisu art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez nieuwzględnienie faktu stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją z dniem 1 stycznia 1999 roku dopiero decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku, co powoduje, iż wniosek złożony po 31 grudnia 2005 roku powinien uwzględniony.

- przepisów art. 7, 8, 9, 77 i 80, 35 i 36, jak i 105 § 1 k.p.a. poprzez nie tylko nie załatwienie sprawy w ustawowym terminie, rażącą przewlekłość postępowania, ale i nierozpatrzenie sprawy zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także wprowadzanie skarżącej w błąd w trakcie postępowanie odnośnie przysługujących jej praw.

Wobec powyższego wniosła o:

1. uchylenie ww decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016r. w zaskarżonej części oraz w tym samym zakresie - poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2016 roku;

2. zobowiązanie organu do wydania decyzji ustalającej i przyznającej skarżącej odszkodowanie w wysokości wynikającej z akt sprawy i niniejszej skargi;

3. zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że organy pominęły istotne w sprawie zarówno fakty jak i stan prawny. Organy obu instancji powinny były bowiem uwzględnić okoliczność, iż wniosek złożony w imieniu E.F. i J.F. dotyczył udziałów w nieruchomości w części obejmującej zarówno udziały E.F. jak I M.F., w tym jako spadkobiercy E.F., i te które zostały przekazane skarżącej w drodze umowy dożywocia.

Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt prowadzonego przez organy obu instancji postępowania administracyjnego, należało uznać, iż nie uchybiły one powołanym wyżej przepisom.

Przedmiotem prowadzonego przez organy postępowania było ustalenie i wypłacenie odszkodowania za zajętą pod część drogi publicznej krajowej - Al. [...] w W. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 724m2 z obrębu [...] i działka nr [...] o pow. 166m2 z obrębu [...] (powierzchnia łącznie: 890m2), w trybie ww art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z jego treścią odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z regulacji tej wynika, że powyższy termin do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego ma charakter materialnoprawny, a jako taki nie podlega przywróceniu. Przy czym nie ma żadnego znaczenie powód (zawiniony, niezawiniony), dla którego taki wniosek przez uprawniony podmiot nie został zgłoszony. W tym miejscu należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014r., sygn. akt. I OSK 1850/13, w którym stwierdził, że z ww przepisu wynika, że z dniem 31 grudnia 1998 r. każdemu ze współwłaścicieli przejętej w powyższym trybie nieruchomości przysługuje własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości. Roszczenie to znajduje podstawę prawną w powołanym wyżej art. 73 cyt. ustawy a nie w przepisach regulujących współwłasność. Oznacza to, że roszczeń odszkodowawczych jest tyle ilu było współwłaścicieli. Każdy z nich może zatem w różnym czasie dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia. Tym samym, dotychczasowy współwłaściciel nie staje się uczestnikiem postępowania wszczętego z wniosku innych współwłaścicieli, (...).

Należy też wskazać na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 roku w sprawie o sygn akt P 33/07, zgodnie z którym powyższy przepis art. 73 ust. 4 cyt. ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ze złożonego przez W.L. wniosku z dnia 9 grudnia 2005 r. bezsprzecznie wynika, iż działał on jedynie we własnym imieniu (wniosek podpisany jest wyłącznie przez wnioskodawcę, w nagłówku pisma również wskazany jest wyłącznie wnioskodawca). Z niniejszego wystąpienia oraz z akt sprawy wynika, iż do ww wniosku nie były załączone stosowne pełnomocnictwa do występowania przez W.L. w imieniu innych współwłaścicieli. Natomiast wskazanie we wniosku nazwisk i adresów osób, które zgodnie z zapisami ewidencji są współwłaścicielami nieruchomości zajętych pod drogi publiczne nie oznacza, że wnioskodawca występuje także w ich imieniu. Należy podkreślić, iż organ I instancji zwracał się do wnioskodawcy o załączenie stosownych pełnomocnictw do reprezentowania pozostałych współwłaścicieli nieruchomości bądź dostarczenie wniosków pozostałych współwłaścicieli o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pełnomocnictwa takie nie zostały dołączone. Natomiast w odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 30 grudnia 2005 r. pełnomocnik skarżącej wystąpiła min. w imieniu E.F. i skarżącej z powyższym wnioskiem, nie wystąpiła natomiast w imieniu ojca skarżącej – M.F.

Odnośnie zarzutów skargi należy zaznaczyć, iż na podstawie umowy o dożywocie zawartej w dniu 28 maja 2002 r. w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], na którą powodują się organy, M.F. przeniósł na rzecz córki J.F. udział 4/24 części we współwłasności zabudowanej nieruchomości, stanowiącej działki nr ew. [...] i nr [...] o łącznej pow. 4260 m2 oraz udział 4/24 we współwłasności zabudowanych działek nr ew. [...] i [...] o łącznej pow. 1274 m2, który nabył na podstawie dziedziczenia po zmarłym ojcu L.F. Wedle zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów, udziały w działkach wskazanych w powyższej umowie dożywocia a te, które przeszły z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa (obecnie W.) nie są tożsame. Zawarta w dniu 12 maja 2014 r. ww umowa darowizny nie mogła natomiast wywrzeć skutków prawnych w przedmiocie dochodzenia odszkodowania za udział M.F. w wysokości 144/864 skoro roszczenie w tym zakresie skarżąca nabyła dopiero w dacie zwarcia powyższej umowy a w ustawowym terminie wniosek o odszkodowanie nie został przez M.F. złożony. Stąd też mając na uwadze, że wniosek E.F. - spadkodawczyni M.F., został złożony w ustawowo wyznaczonym terminie, organ I instancji prawidłowo ustalił odszkodowanie na rzecz J.F. w udziale przysługującym jej z tytułu nabycia wierzytelności od M.F., które nabył w wyniku spadkobrania po E.F. Sam fakt wystąpienia z przedmiotowym roszczeniem w ustawowym terminie, nie przesadza o możliwości dochodzenia odszkodowania w sytuacji, kiedy nabyte w drodze umowy o dożywocie z 2002 roku udziały we wskazanych w niej nieruchomościach, nie są tymi samymi, które zostały przejęte z mocy prawa przez Skarb Państwa.

W tym stanie rzeczy organy administracyjne obydwu instancji zasadnie uznały, iż brak było podstaw do żądania odszkodowania również za udział 144/864 w przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości, przysługujący ojcu skarżącej na dzień 31 grudnia 2005 roku.

Także, wbrew stanowisku skarżącej wypada wskazać, co istotne, iż decyzja dotycząca przejęcia z mocy prawa przez Gminę lub Skarb Państwa nieruchomości pod drogę publiczną, wydana w powyższym trybie, ma charakter deklaratoryjny czyli wywołuje ten skutek, że nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a jedynie stwierdza i sankcjonuje istniejący już stan rzeczy. A zatem w sprawie niniejszej stwierdza, że przedmiotowa część nieruchomości min. poprzedników prawnych skarżącej przeszła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku na rzecz Skarbu Państwa. Nie ma żadnego znaczenia, kiedy decyzja sankcjonująca opisany stan prawny została wydana. W tym zakresie nie ma bowiem żadnej regulacji stanowiącej o cezurze czasowej do jej podjęcia. Oczywiście skarżąca może uznać postępowanie organów administracji za wadliwe, opieszałe, niedbale prowadzone, jednakże nawet takie stwierdzenia nie rzutują na zasadność przedmiotowego żądania.

Wobec powyższego zarzuty skargi jako niezasadne nie mogły zostać uwzględnione. Stąd też Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.