Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1458/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3  , art 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. S. S. S., J. S., P. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 września 2023 r., znak: WS-VI.7534.3.58.2023.BK w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących B. S., S. S., J. S., P. S. solidarnie kwotę 748 (siedemset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Starosty Krakowskiego z dnia 17 marca 2023 r. znak GN-II.6821.1.69.2013.BL orzeczono o zwrocie udziału wynoszącego łącznie [...] cz. w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 57 m˛, poł. w obr[...] jedn. ewid. P. , m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz następujących osób oraz w następujących udziałach: B. S. - A., c. A. i J. w [...] cz., S. S. z d. L. , c. I. i F. w [...] cz., J. S., s. E. i S. w [...] cz., P.’a V. S., s. E. i S. w [...] cz. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem Pana J. A. z dnia 21 lutego 2013 r., reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata R. K.. P., o zwrot działki nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid.. , m. K. . Powyższy wniosek został złożony w związku z pismem Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa nr GS-05.6840.3.35.2012 z dnia 4 grudnia 2012 r., (doręczonym adresatowi w dniu 6 grudnia 2012 r.), informującym Pana J. A., o zamiarze zbycia działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. P. m. K. , powstałej z części działki nr [...], obj. wykazem hipotecznym liczba [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją nr DZGT 8221-1/03/2/80 z dnia 12 czerwca 1980 r., na cele budowy osiedla mieszkaniowego "M. ."

Następnie pismem z dnia 26 czerwca 2019 r., adwokat R. K.. P., działający na mocy udzielonych mu pełnomocnictw, zgłosił udział w niniejszym postępowaniu: S.’a P.. S., M. E. S., K. M.. S., J.’a S., M. E. S., K. P., B. M.-P., P.’a M., K.’a E.. M. i T. M., natomiast pismem z dnia 24 lipca 2019 r., zgłosił przystąpienie do niniejszego postępowania: S. S., J. R. S. i P.’a V. S..

W dalszej części uzasadnienia organ wykazał, że działka, o której zwrot ubiegają się wnioskodawcy o nr [...] odpowiada części działki [...] wywłaszczonej decyzją nr DZGT 8221-1/03/2/80 z dnia 12 czerwca 1980 r. Naczelnika Dzielnicy K. - P. na rzecz Skarbu Państwa, na cele budowy osiedla mieszkaniowego "M.", nieruchomości położonych w K. , w b. gm. kat. W. D., w tym nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 8168 m˛, (powstałej z działki nr [...]), poł. w obr. [...], dz. adm. P. dla której prowadzony był wykaz hipoteczny liczba [...]. Przedmiotowa decyzja, w zakresie, w jakim orzekała o wywłaszczeniu ww. nieruchomości, stała się ostateczna w dniu 15 sierpnia 1980 r. Organ ustalił, że wnioskodawcy są następcami prawnymi właścicieli wywłaszczonej działki, zatem są legitymowani do złożenia wniosku.

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił w oparciu o następujące dokumenty:

1) decyzji Biura Planowania Przestrzennego w Krakowie z dnia 6 lipca 1978 r. nr APLP - 342/PW/488/78 o ustaleniu miejsca i warunków realizacji osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego " M. " 1 etap, położonego przy ul. [...] w K. wraz z częścią opisową,

2) decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr BPP/PR78334/86/PW/4470/79 z dnia 26 lutego 1980 r., zatwierdzającej plan realizacyjny "Osiedla M. " w K. ",

3) planu ogólnego "Osiedle M. ", będącego załącznikiem do decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr BPP/PR/8334/86/PW/4470/79 z dnia 26 lutego 1980 r.,

4) pisma zastępcy dyrektora Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa II z dnia 1 października 1980 r., L. dz. E-3/II/01/1415/80, dotyczącego osiedla "M. ",

5) ortofotomapy z 1970 r., pozyskanej ze strony internetowej Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Krakowa, adres: https://msip.um.krakow.pl,

6) pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie zdjęć lotniczych terenu objętego wnioskiem o zwrot, wykonanych: w dniu 4 maja 1982 r. (odbitka w skali 1:1000), w dniu 24 września 1993 r. (odbitka w skali 1:1500), w dniu 18 sierpnia 1997 r. (odbitka w skali 1:1300), w dniu 9 maja 1998 r. (odbitka w skali 1:1000), w dniu 14 kwietnia 2003 r. (odbitka w skali 1:1000) oraz w dniu 14 kwietnia 2004 r.,

7) protokołu z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości, przeprowadzonej w dniu 22 kwietnia 2022 r.

W oparciu o powołane wyżej dokumenty poczyniono następujące ustalenia faktyczne.

Decyzją Biura Planowania Przestrzennego w Krakowie z dnia 6 lipca 1978 r. nr APLP - 342/PW/488/78 ustalono miejsce i warunki realizacji osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "M. " 1 etap, położonego przy ul. [...] w K. W wyniku podjętych czynności z Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta Krakowa udało się pozyskać kopię części opisowej załącznika do ww. decyzji, bez części graficznej. Poszukiwania prowadzone w Archiwum Narodowym w Krakowie, w Archiwum Zakładowym Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego i w Archiwum Zakładowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego dały wynik negatywny, dowodem czego są pisma tamtejszych archiwów (odpowiednio): nr N IV.6341.309.2020 z dnia 15 października 2020 r., nr OK-IV. 1534.424.2020 z dnia 5 października 2020 r. i nr DG-rVU634.85.2020 z dnia 9 października 2020 r., informujące o negatywnym wyniku kwerendy.

Z części opisowej załącznika do decyzji Biura Planowania Przestrzennego w Krakowie z dnia 6 lipca 1978 r. nr APLP-342/PW/488/78 wynika, że dla realizacji osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego ". " 1 etap, wyodrębniono trzy enklawy, zlokalizowane w obrębie ul. [...] i ul. [...] w K. , w terenach, w przeważającej części stanowiących ogrody przydomowe. Na obszarze planowanej inwestycji powstać miały bloki mieszkalne, place zabaw, zieleń osiedlowa, pawilon handlowo - usługowy, miejsca postojowe i drogi wewnątrzosiedlowe. Teren inwestycji miał być ponadto uzbrojony w niezbędne do prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego sieci: ciepłowniczą, telekomunikacyjną, elektroenergetyczną, wodociągową i kanalizacyjną oraz w sieć gazową.

Następnie decyzją Biura Planowania Przestrzennego nr BPP PR.8334 86 PW/4470/79 z dnia 26 lutego 1980 r., zatwierdzono plan realizacyjny "Osiedla M. " w K. ". Analiza planu ogólnego "Osiedle M. ", będącego załącznikiem do decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr [...] z dnia 26 lutego 1980 r., zatwierdzającej plan realizacyjny "Osiedla M." w K. " wykazała, że działka nr [...], obr. [...] dz. adm.. , położona przy ul. [...], zabudowana budynkiem nr [...], znajdowała się w granicach opracowania. Północna jej część, obszar, obejmujący późniejszą działkę nr [...] o pow. 3737 m˛, znajdowała się w granicach inwestycji i została przeznaczona pod wybudowanie bloku mieszkalnego nr [...] i zagospodarowanie jego bezpośredniego otoczenia. Według legendy do tego planu, znajdujący się na części działki nr [...] budynek nr [...] przy ul. [...], przewidziany był do wyburzenia. W tym obszarze, poza wzniesieniem bloku mieszkalnego nr [...], zaplanowano budowę; chodników, kanalizacji sanitarnej i opadowej, sieci centralnego ogrzewania, sieci elektrycznej, a także posadzenie drzew wokół bloku. W granicach zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K. nie planowano wznoszenia jakichkolwiek obiektów kubaturowych, lecz po jej terenie przebiegać miały sieci; kanalizacyjna, elektryczna i centralnego ogrzewania. Natomiast południowa część działki nr [...], stanowiąca późniejszą działkę nr [...] o pow. 4431 m˛, przeznaczona została pod urządzenie miejsc postojowych i drogi wewnątrzosiedlowej. Poza obszarem działki nr [...], na gruntach przyległych do niej od strony południowo-wschodniej, pobudowane miały zostać bloki mieszkalne nr [...], nr [...] i nr [...] wraz z układem dróg wewnętrznych.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt 1 OSK 352/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, "że badając realizację takiego celu wywłaszczenia, jak budowa osiedla mieszkaniowego nie można pominąć czy został zrealizowany cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej na nieruchomości, jako całości, czy pobudowano osiedle mieszkaniowe i jak zagospodarowano wywłaszczoną działkę nr (...). Oceny realizacji celu wywłaszczenia na konkretnej działce nie można dokonywać w oderwaniu od realizacji celu podstawowego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego. Oczywistym jest, że granice niniejszej sprawy wyznaczał wniosek o zwrot działki nr (...) i należało ocenić, czy ceł wywłaszczenia został zrealizowany na tej właśnie działce, ale oceny należy dokonać przy uwzględnieniu, że wywłaszczenie nastąpiło w celu budowy osiedla mieszkaniowego i ustaleniu, czy ten ceł podstawowy został zrealizowany. " Wobec tego Starosta Krakowski oceniając zbędność działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K. , dla celu jej wywłaszczenia rozeznał, czy w obrębie całej działki nr [...], obr. [...], dz. adm. P. zrealizowany został ceł podstawowy.

Z treści pisma zastępcy dyrektora Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa 11 z dnia 1 października 1980 r., L. dz. [...], skierowanego do Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w sprawie osiedla "M. " wynika, że w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr. [...], dz. adm. P. , użytkowanej w tym czasie jako ogródki działkowe, ustalono lokalizację budynku mieszkalnego nr [...]. Rozpoczęcie budowy tego obiektu planowano w 1981 r., lecz z uwagi na oczekiwanie na stanowisko Krajowej Rady Pracowniczych Ogrodów Działkowych "w przedmiocie likwidacji ogródków działkowych "Kabla " w tym rejonie , stało się to niemożliwe.

Przy pomocy ortofotomapy pozyskanej ze strony internetowej Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Krakowa, adres: [...] ustalono, że w 1970 r. (czyli na 10 lat przed wywłaszczeniem), przeważająca część działki nr [...], obr. [...] b. dz. adm.. , tj. ok. 90 % jej powierzchni, zagospodarowana była ogródkami działkowymi. Wyjątek stanowił pas terenu wzdłuż północnej jej granicy, na którym widoczny jest budynek nr [...] z przydomowym podwórkiem po jego zachodniej stronie i fragment drogi, obecnej ul. [...], po stronie północnej. Objęty roszczeniem zwrotowym fragment ww. nieruchomości, położony był przy północno-zachodnim narożniku działki i stanowił część podwórka przydomowego. Oceniając zbędność działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. m. K. (powstałej z podziału działki nr [...]) na cel jej wywłaszczenia Starosta Krakowski dokonał również analizy pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie odbitek zdjęć lotniczych. Stan zagospodarowania nieruchomości uwidoczniony na zdjęciu lotniczym wykonanym w dniu 4 maja 1982 r. (tj. 2 lata po wywłaszczeniu) przedstawiał się identycznie jak w roku 1970 r. Nadal widoczny jest budynek nr [...] wraz z podwórkiem przydomowym, a w pozostałej części działki - ogródki działkowe. Z obrazów uwidocznionych na zdjęciach lotniczych wykonanych w dniach: 24 września 1993 r., 18 sierpnia 1997 r., 9 maja 1998 r., 14 kwietnia 2003 r. i 14 kwietnia 2004 r., tj. odpowiednio: 13, 17, 18, 23 i 24 lata od daty wywłaszczenia wynika, że ani w obrębie działki nr [...], ani też na terenach przylegających do niej od strony południowo- wschodniej, nie podejmowano robót budowlanych, a w szczególności nie wzniesiono bloków mieszkalnych. Wprawdzie zlikwidowany został budynek nr [...] na działce nr [...], a w jego miejscu i w miejscu podwórka przydomowego, pojawił się zespół garaży z wjazdem z ul. [...], niemniej jednak pozostała część wywłaszczonej działki nr [...] (gdzie miał powstać blok mieszkalny nr [...] i miejsca postojowe), jak również tereny przylegające do niej od strony południowo-wschodniej (gdzie powstać miały bloki mieszkalne: nr [...], nr [...] i nr [...] z układem dróg wewnętrznych) nadal zajęte były przez ogródki działkowe.

W dniu 22 kwietnia 2022 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości składającej się z działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. podczas której ustalono, że na działce znajduje się garaż, mieszczący jedno miejsce postojowe. Wejście na teren wokół garażu nie jest możliwe, gdyż przy wschodniej granicy działki wstawiona jest metalowa brama. Od wschodu działka sąsiaduje bezpośrednio z murowanym kompleksem jedenastu garaży. Od strony południowej jej sąsiedztwo stanowią tereny zagospodarowane ogródkami działkowymi. Od strony zachodniej działka nr [...] sąsiaduje z zabudową mieszkaniową jednorodzinną. Od strony północnej działka graniczy z ul. [...], a dalej jej sąsiedztwo stanowi osiedle mieszkaniowe wysokiej intensywności (bloki mieszkalne) oraz teren Internatu Zespołu Szkół Elektrycznych Nr [...].

Wedle informacji przekazanych przez: Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S. A. w. w piśmie z dnia 8 lipca 2021 r., nr [...], Polską Spółkę Gazownictwa sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w K. w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...], T. D. S. A. w piśmie z dnia 16 czerwca 2021 r. nr [...], Wodociągi Miasta K. S, A. w K. w piśmie z dnia 24 czerwca 2021 r. nr [...] oraz O. S. A. w piśmie z dnia 7 lipca 2021 r. nr [...], w obszarze zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P., m. K. , ww. przedsiębiorstwa nie posiadają właściwej im infrastruktury przesyłowej.

Zgodnie z pismem Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr [...] działka nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. , m. K. , znajduje się poza pasem drogowym dróg będących w zarządzie tamtejszej jednostki miejskiej. Natomiast zgodnie z informacją przekazaną przez Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa w piśmie nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. działka nr [...] nie jest obciążona prawami obligacyjnymi (dzierżawą, najmem, użyczeniem) ani rzeczowymi, na rzecz osób trzecich.

Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że działkę nr [...], obr. [...] jedn. ewid. P. , m. K. , należy uznać na zbędną na cel jej wywłaszczenia. Przedmiotowa działa stanowi niewielką część (52 m˛) powierzchni nieruchomości wywłaszczonej (8168 m˛) w celu wzniesienia budynku wielorodzinnego (bloku) nr [...] oraz wybudowania miejsc postojowych wraz z infrastrukturą drogową i przesyłową, w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego "M. ." Pomimo upływu ponad czterdziestu lat od daty wywłaszczenia, na przedmiotowym terenie, poza wyburzeniem budynku nr [...] przy ul. [...], nie podjęto działań w celu zainwestowania tego terenu zgodnie z założeniami przyjętymi w planie ogólnym "Osiedla M. ", będącym załącznikiem do decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr [...] z dnia 26 lutego 1980 r., zatwierdzającej plan realizacyjny "Osiedla M. w K. ". W dalszym ciągu, teren obejmujący dawną działkę nr [...], poza ciągiem garaży, zajęty jest ogródkami działkowymi.

Na tej podstawie organ I instancji doszedł do wniosku, że nie został na działce zrealizowany cel, na który działka ta została wywłaszczona. Spełnione zatem zostały przesłanki do jej zwrotu w części odpowiadającej wielkościom posiadanych przez wnioskodawców udziałów.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Gmina Kraków. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 15 września 2023 r. znak WS-VI.7534.3.58.2023.BK orzekł o uchyleniu zaskarżonej części decyzji w całości i orzekł o odmowie zwrotu udziału w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], jedn. ewid.. m. K. , objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz: B. S.- A., S. S., J. S. i P.’a V. S..

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w pierwszej kolejności zauważyć zatem należy, iż niewątpliwie w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy, stosowne dokumenty. Z postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku oraz pisma Ministerstwa Finansów Departamentu Finansów Resortu z 12 grudnia 2013 r. dotyczącego odszkodowania przyznanego na mocy "Układu między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych" wynika, że w dacie wywłaszczenia prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], poł. w obr[...], dz. adm. P. przysługiwało: M. z T. A., E. S., nieujawnionym spadkobiercom P. T., nieujawnionym spadkobiercom N. T. oraz Skarbowi Państwa.

Podzielając ustalenia faktyczne organu I instancji (w szczególności odnosząc się do tych samych dokumentów) organ II instancji wskazał, że nie podziela stanowiska organu I instancji, co do zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W tym miejscu zauważyć należy, iż sam organ I instancji wskazuje, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się garaż. Jednak jak słusznie wskazano w odwołaniu: "(...) budowa zespołu garażowego położonego w bezpośrednim sąsiedztwie i obsługującego powstałe osiedle mieszkaniowe, mieści się w zakresie realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla. W szczególności jeśli poprzedzała ją rozbiórka budynku mieszkalnego istniejącego w dacie wywłaszczenia". W tym miejscu warto przywołać stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2007 r., sygn. akt ł OSK 1324/06 (LEX nr 383797), w którym wskazano, że: "(...) bez znaczenia pozostaje (...) fakt, że garaże zlokalizowane na przedmiotowej nieruchomości są blaszane, a co za tym idzie - z zasady przeznaczone do użytkowania na czas krótszy niż garaże murowane. Garaże tego typu są bowiem powszechnie stosowane we wszystkich osiedlach w Polsce i nie są przeważnie wznoszone z cegły (...)". Wojewoda podzielił powyższy pogląd należy stwierdzić, że tym bardziej zlokalizowanie na terenie osiedla mieszkaniowego garażu jest murowany (jaki znajduje się na wywłaszczonej nieruchomości), nie można zgodzić się ze stanowiskiem Starosty Krakowskiego co do zbędności wnioskowanej do zwrotu nieruchomości. Dodatkowo podkreślono, iż jak słusznie wskazał organ I instancji, na terenie pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości znajdują się garaże oraz ogródki działkowe. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, iż w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu obowiązywała ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18, poz. 117). Z przepisu art. 1 ww. ustawy wynika, że pracowniczy ogród działkowy stanowił obszar gruntu zagospodarowany i użytkowany przez mieszkańców danego terenu - pracowników przedsiębiorstw państwowych na potrzeby rekreacji, a zatem taki sposób wykorzystania nieruchomości również wpisywał się w ogólnie określony cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Z pisma zastępcy dyrektora Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa II z 1 października 1980 r. skierowanego do Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w sprawie osiedla "M. wynika, że w granicach wywłaszczonej działki nr [...], użytkowanej w tym czasie jako ogródki działkowe, ustalono lokalizacje budynku mieszkalnego. Rozpoczęcie budowy tego obiektu planowano na rok 1981, lecz z uwagi na oczekiwanie na stanowisko Krajowej Rady Pracowniczych Ogrodów Działkowych "w przedmiocie likwidacji ogródków działkowych "K. " w tym rejonie", stało się niemożliwe. Skoro zatem na wywłaszczonym terenie znajdował się pracowniczy ogród działkowy, a ogrody działkowe były elementem świadomie tworzonej tkanki miejskiej jako tereny zielone, ich istnienie mieści się w pojęciu budowy osiedla mieszkaniowego, a zatem również z tego powodu uznać należy, iż żądanie zwrotu działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K. , pozbawione jest podstaw.

Z tą decyzją nie zgodzili się wnioskodawcy i złożyli skargę do tut. Sądu. W skardze decyzji organu II instancji zarzucili:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a w zw. z art. 136 ust. 2 oraz ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 344 z poz. zm. zwaną dalej: "u.g.n." poprzez odmowę zwrotu działki nr [...] udziału w tej nieruchomości] pomimo powzięcia przez organ zamiaru zbycia przedmiotowej działki jako zbędnej z punktu widzenia celu wywłaszczenia,

2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że zabudowa garażowa istniejąca na działce zawnioskowanej do zwrotu, nie przewidziana w planach realizacji osiedla mieszkaniowego M. , przy braku realizacji na tej działce innej, planowanej w ramach budowy osiedla, infrastruktury, utożsamia realizację celu wywłaszczeniowego,

3) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że o realizacji celu wywłaszczeniowego stanowi istnienie na gruncie wywłaszczonym, innym niż zawnioskowany do zwrotu, w okresie przed W3właszczeniem, zabudowy i zagospodarowania [ogródki działkowe], nieprzewidzianych w planach inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, które nie wykazują związku z inwestycją będącą celem wywłaszczenia,

4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, Dz.U. z 1949 r. nr 18 poz. 117 zwaną dalej: "ustawa o pracowniczych ogrodach działkowych" poprzez przyjęcie, że definicyjne cele pracowniczych ogrodów działkowych są tożsame z celem wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

5) art 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, skutkującą pominięciem dowodów na okoliczność braku realizacji osiedla mieszkaniowego na działce zawnioskowanej do zwrotu oraz nieuzasadnionym przyznaniem rozstrzygającego znaczenia dowodom wskazującym na istnienie na przedmiotowej nieruchomości garażu oraz ogródków działkowych;

6) art. 7 w zw. z art. 77 oraz art 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na błędnym i dowolnym przyjęciu, że garaż postawiony na działce zawnioskowanej do zwrotu powstał w związku i w celu realizacji celu wywłaszczenia, oraz błędnym przyjęciu, że istnienie ogródków działkowych, pomimo, że powstały przed datą wywłaszczenia, stanowi realizację celu wywłaszczenia.

Skarżący zwrócili uwagę na to, że ustalenia organów I i II instancji były zbieżne w zakresie określenia, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego "M. ", w skład którego miały wejść cztery budynki mieszkaniowe wielorodzinne, miejsca postojowe wraz z infrastrukturą drogową i przesyłową. Według ustaleń organów I i II instancji na zawnioskowanej do zwrotu działce (ani na działce nr [...]) nie podejmowano robót budowlanych, innych niż rozbiórka budynku nr [...] postawienie zespołu 11 garaży, z których jeden zajmuje powierzchnię działki zawnioskowanej do zwrotu. W ocenie organu II instancji, zabudowanie wywłaszczonego terenu garażem przesądza o realizacji celu wywłaszczenia, ponieważ zabudowa garażowa miałaby stanowić element kompleksowej infrastruktury osiedla M. , służącej zaspokajaniu potrzeb jego mieszkańców. O realizacji w części celu wywłaszczenia świadczyć miałoby również istnienie w sąsiedztwie działki nr [...] ogródków działkowych, które w ocenie organu, pełniłyby funkcję terenów zielonych, tj. elementu istotnego z punktu widzenia funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. W swych ustaleniach organ pominął okoliczność, że na działce nr [...] nie została zrealizowana żadna z planowanych w ramach celu wywłaszczenia infrastruktur (w tym wypadku - podziemnych sieci). Również na działce nr [...] nie zrealizowano do dnia dzisiejszego budowy planowanego bloku nr [...], ani towarzyszącej infrastruktury. Interpretacja prezentowana przez organ II instancji jest w okolicznościach sprawy błędna, bowiem nie w każdym wypadku infrastruktura mogąca potencjalnie pełnić funkcję pomocniczą lub uzupełniającą (zieleń, garaże) względem zabudowy podstawowej [budynki mieszkalne], będzie przesądzać o realizacji celu wywłaszczenia. W tej sprawie o braku podstaw do powiązania budowy garaży z planowaną budową osiedla świadczą planowane do zrealizowania obiekty, które ani na obszarze działki nr [...] ani na obszarze obecnie zabudowanym blokami mieszkalnymi, nie obejmowały garaży, lecz jedynie miejsca postojowe. Nie jest zatem tak, że garaże były wymagane lub konieczne dla prawidłowego funkcjonowania osiedla, jak wskazuje obecnie organ II instancji. Twierdzenie takie nie wytrzymuje zresztą konfrontacji z powziętym w 2012 r. zamiarem zbycia działki nr [...] przez Gminę Miejską Kraków (art. 136 u.g.n). Jej stan zagospodarowania nie uległ zmianie, a zapotrzebowanie na miejsca postojowe lub garaże, w związku z większą liczbą samochodów, z pewnością zwiększyła się, pomimo to organ uznał, że przedmiotowa działka jest z punktu widzenia sąsiadujących zabudowań mieszkalnych zbędna. Co więcej, brak dowodów wskazujących, aby budowa garaży była rzeczywiście dedykowana lub powiązana z osiedlem mieszkaniowym M. Jak wynika bowiem z analizy zdjęć lotniczych powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co najmniej do 2004 r. w bezpośrednim sąsiedztwie garaży nie wybudowano żadnych bloków mieszkalnych, choć były one w tej lokalizacji przewidziane do budowy, jest zatem mało prawdopodobne, aby garaże zostały wzniesione w pierwszej kolejności, przed budową bloków zwłaszcza, że plan ogólny osiedla przewidywał jedynie zatoczki postojowe, nie garaże. Co istotne, ostatecznie na obszarze działki nr [...] nie powstały żadne z obiektów czy infrastruktury planowanych w ramach budowy osiedla M. . Działka nr [...] miała w ogóle pozostać wolna od zabudowy (poza podziemną infrastrukturą przesyłową, której jednak nie zrealizowano). Wbrew argumentom powołanym przez organ II instancji, fakt powyższy świadczy wprost o zbędności tej działki na cel wywłaszczeniowy. Całkowicie niezrozumiałe i pozbawione podstaw jest również przyjęcie, że ogródki działkowe świadczą o realizacji tego celu, skoro istniały one na obszarze objętym wywłaszczeniem jeszcze przed datą wydania decyzji z 1980 r. Jak wynika z treści przytaczanego przez organ pisma zastępcy dyrektora Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa II z dnia 1 października 1980 r. skierowanego do Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami, ogródki te powstały z przeznaczeniem dla pracowników zakładu pracy "K.

Z powyższych względów, przytaczane przez organ II instancji orzecznictwo mówiące o potrzebie takiej wykładni celu wywłaszczenia, która, w przypadku inwestycji o większym rozmiarze lub inwestycji wieloetapowych, będzie uwzględniać infrastrukturę pomocniczą i funkcjonalnie powiązaną z obiektami głównymi, nie przystoi do okoliczności tej sprawy, w których twierdzenie, że budowa garaży oraz istnienie ogródków działkowych miałyby przesądzać o realizacji części inwestycji obejmującej budowę osiedla mieszkaniowego, naruszałoby wymóg ścisłej wykładni celu wywłaszczenia. Innymi słowy, w braku działań nakierowanych na postawienie na wywłaszczonym gruncie budynków mieszkalnych lub, w odniesieniu konkretnie do działki nr [...], podziemnej infrastruktury przez czterdzieści lat od daty wywłaszczenia, nie sposób przyjmować, że istnienie garaży i ogródków działkowych wpływa na postrzeganie zawnioskowanej do zwrotu działki jako użytecznej na cele wywłaszczenia. Konkludując, pełnomocnik skarżących stwierdza, że o ile garaże, co do zasady mogłyby stanowić element zabudowy osiedlowej, o tyle sam fakt ich posadowienia na działce wywłaszczonej, bez realizacji podstawowych obiektów i planowanej inwestycji na wywłaszczonym gruncie nie mogą przesądzać o tym, że zrealizowano cel wywłaszczenia choćby w części. Na marginesie wskazano, że prawo do uzyskania zwrotu nieruchomości jest zasadą w sytuacji niezrealizowania celu wywłaszczenia, która ma realizować cele ochrony własności. Warunki zawarte w art. 137 ustawy o nieruchomościach są wyjątkami od generalnej reguły, zgodnej z tym, że państwo nie powinno ingerować nieuzasadnienie we własność obywateli. W związku z tym nie jest uprawnione rozszerzające ich interpretowanie bez wyraźnego, wskazanego w ustawie powodu. Przyjęta przez organ II instancji interpretacja narusza prawa osób, którym ustawa przyznaje możliwość odzyskania nieruchomości wywłaszczonej na cel, który nie został zrealizowany, a zatem osób, które bezpodstawnie zostały pozbawione swojej własności. Organ II instancji uznał, że fakt istnienia pracowniczych ogrodów działkowych na nieruchomości przesądza o tym, że nieruchomość ta nie może podlegać zwrotowi, gdyż została zagospodarowana zgodnie z celem. Na poparcie swojej tezy organ II instancji przytoczył art. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych z 1949 roku, która obowiązywała w chwili dokonania wywłaszczenia. Zdaniem organu II instancji fakt, że pracowniczy ogród działkowy to obszar ziemi uprawnej, podzielony na działki, ogrodzony, wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, przeznaczone do użytku, celem których jest stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu z pożytkiem dla zdrowia oraz poprawa ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, realizuje cel wywłaszczenia, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego. Uzasadnieniem tego jest sformułowanie, że skoro zatem na wywłaszczonym terenie znajdował się pracowniczy ogród działkowy, a ogrody działkowe były elementem świadomie tworzonej tkanki miejskiej jako tereny zielone, ich istnienie mieści się w pojęciu budowy osiedla mieszkaniowego, a zatem również z tego powodu uznać należy, iż żądanie zwrotu działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K. , pozbawione jest podstaw. Jest to interpretacja dwojako błędna. Przede wszystkim wskazać należy, że z ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, czy też kolejnej ustawy z 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych, nie wynika, że taka zabudowa realizuje cele mieszkaniowe, co jest konkluzją oczywistą. Pracownicze ogrody działkowe mogły, zgodnie z ustawą, stanowić część infrastruktury dużych osiedli, niemniej niewyłącznie. Dlatego, o ile co do zasady wybudowanie pracowniczych ogrodów działkowych mogłoby zostać uznane za realizację etapu budowy osiedla, w okolicznościach tej sprawy istnienie ogródków działkowych funkcjonujących jeszcze przed datą wywłaszczenia oraz w braku budowy samego osiedla, nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. Z tych samych względów nietrafiona jest argumentacja organu II instancji, jakoby pracownicze ogrody działkowe pełnić miały funkcję terenów zielonych, i tym samym wchodzić w skład złożonej inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego. Celem wywłaszczenia nie było bowiem zagospodarowanie terenu jako tereny zielone, a budowa osiedla. By uznać cel za zrealizowany, należałoby przyjąć, że uległ on zmianie, a zgodnie z art. 136 ust. 2 wymagana do tego jest odpowiednia procedura, która nie została przeprowadzona. Mylne jest również przekonanie organu II instancji, że istnienie pracowniczych ogrodów działkowych przesądza o istnieniu zabudowy osiedla, jak bowiem wynika z art. 5 ust. 2 ustawy z 1949 roku o pracowniczych ogrodach działkowych, mogły one powstawać także przy zakładach pracy (ogródki działkowe były zresztą dedykowane pracowników zakładu pracy K. Ogródki te istniały jeszcze przed wywłaszczeniem i miały być częściowo zabudowane blokiem mieszkalnym (co nie nastąpiło) - potwierdza to wadliwość interpretacji dokonanej przez organ, że istnienie ogródków działkowych miałoby w założeniach realizacji osiedla być jego koniecznym elementem.

Zwrócono uwagę, że zebrane dowody są wystarczające dla ustalenia, czy cel wywłaszczeniowy został zrealizowany i w jakim zakresie, jednak prawidłowy wniosek z ich oceny musi poprzedzać właściwa ich analiza. Zgodnie z art. 7 kpa organ winien dążyć do zbadania sprawy w sposób całościowy i dokładny. Zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona w sposób wszechstronny z uwzględnieniem znaczenia i wartości poszczególnych dowodów. Swobodna oceny dowodów, nie jest ocena dowolną, rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki. Wynikający z uzasadnienia sposób rozumowania organu II instancji nie spełnia tych przesłanek, gdyż bezpodstawnie przyznaje wysoką wartość jednym dowodom (istnieniu garażu i ogrodów działkowych), a inne praktycznie pomija w rozumowaniu (brak rzeczywistego wykorzystania działki zawnioskowanej do zwrotu na potrzeby realizacji osiedla mieszkaniowego M. , fakt powzięcia zamiaru o zbyciu działki nr [...]). Pominięcie istotnych w sprawie okoliczności powoduje, że nie został oceniony całokształt sprawy, a pewien jej wycinek. Takie rozumowanie nie jest rozumowaniem swobodnym, opartym na logice i dowodach, a dowolnym, wybiórczo interpretującym fakty i nie odnoszącym się dokładnie i całościowo do zagadnienia. W związku z tym, wadliwie przeprowadzone rozumowanie i błędna ocena stanu faktycznego sprawy doprowadziły do błędnego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634 ze zmianami, dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przechodząc do meritum sprawy, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi okazały się zasadne.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Przy czym w orzecznictwie wskazuje się, że ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1 wskazującego te terminy (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.09.2014 r., II SA/Kr 923/14, LEX nr 1513410, i wyrok NSA z 24.06.2014 r., I OSK 2876/12, LEX nr 1493700). Tak samo orzekł NSA w wyroku z 18.11.2016 r., I OSK 49/15, LEX nr 2177226, w którym stwierdzono także, że nie sposób wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone (zob. też wyrok NSA z 9.10.2019 r., I OSK 175/18, LEX nr 2757240).

W wyroku z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 3681/18 NSA wskazał, że "osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone." NSA w powołanym wyroku za słuszny uznał pogląd, "że w ramach celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego mieści się także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia, ciągi piesze, tereny zielone, sieci ciepłownicze, kanalizacyjne itp. należy uznać za słuszne. Osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone. Jest to już ugruntowany pogląd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1044/14, z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1537/09, z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt: I OSK 600/09, z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06").

Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami T. Parku Narodowego.

W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że wnioskodawcy byli legitymowani do wystąpienia z zadaniem zwrotu oraz, że przedmiotowa działka [...] odpowiada części działki [...] wywłaszczonej na cel publiczny na mocy decyzji nr DZGT 8221-1/03/2/80 z dnia 12 czerwca 1980 r. Naczelnika Dzielnicy K. - P. na rzecz Skarbu Państwa, na cele budowy osiedla mieszkaniowego "M. ".

Nie budzą także wątpliwości ustalenia faktyczne. Podkreślenia wymaga, że ustaleń tych dokonały organy obu instancji w oparciu o tej sam materiał dowodowy. Oprócz decyzji o wywłaszczeniu (k. 366, tom II administracyjnych akt sprawy), orzekano na podstawie:

1) decyzji Biura Planowania Przestrzennego w Krakowie z dnia 6 lipca 1978 r. nr APLP - 342/PW/488/78 o ustaleniu miejsca i warunków realizacji osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "M. " 1 etap, położonego przy ul. [...] w K. wraz z częścią opisową,

2) decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr BPP/PR78334/86/PW/4470/79 z dnia 26 lutego 1980 r., zatwierdzającej plan realizacyjny "Osiedla M. " w K. ",

3) planu ogólnego "Osiedle M. ", będącego załącznikiem do decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr BPP/PR/8334/86/PW/4470/79 z dnia 26 lutego 1980 r.,

4) pisma zastępcy dyrektora Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa II z dnia 1 października 1980 r., L. dz. [...], dotyczącego osiedla "M. ",

5) ortofotomapy z 1970 r., pozyskanej ze strony internetowej Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Krakowa, adres: https://msip.um.krakow.pl,

6) pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie zdjęć lotniczych terenu objętego wnioskiem o zwrot, wykonanych: w dniu 4 maja 1982 r. (odbitka w skali 1:1000), w dniu 24 września 1993 r. (odbitka w skali 1:1500), w dniu 18 sierpnia 1997 r. (odbitka w skali 1:1300), w dniu 9 maja 1998 r. (odbitka w skali 1:1000), w dniu 14 kwietnia 2003 r. (odbitka w skali 1:1000) oraz w dniu 14 kwietnia 2004 r.,

7) protokołu z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości, przeprowadzonej w dniu 22 kwietnia 2022 r.

W sprawie dokumenty te nie są kwestionowane. Nie jest kwestionowany cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego M. ).

Sporne natomiast jest, czy w tym stanie faktycznym i prawnym można przyjąć, jak to zrobił organ I instancji, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia. Czy też wręcz przeciwnie, jak przyjął organ II instancji, cel został zrealizowany, co tamuje możliwość zwrotu udziału w w/w nieruchomości.

Punktem wyjścia do rozstrzygnięcia tego sporu powinno być stanowisko judykatury, powoływane w niniejszej sprawie, zgodnie z którym w przypadku planowania inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego inwestycja ta nie ograniczała się tylko do budowy budynków mieszkalnych, ale obejmowała również całą infrastrukturę tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp. Te szczegółowe ustalenia następowały w planie realizacyjnym. Jak wcześniej podniesiono, na etapie realizacji inwestycji możliwa była zmiana planu realizacyjnego, możliwości takiej zmiany nie można było również wykluczyć w przyszłości, gdy potrzeby mieszkańców będą ją uzasadniać. Takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął m.in. w wyrokach z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13 i I OSK 850/13 oraz z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1044/14, wyrok NSA z 20 stycznia 2016, sygn. akt I OSK, 3237/14, wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2122/17.

Stanowisko powyższe tut. Sąd w pełni podziela, jednak nie znajduje ono zastosowania w okolicznościach tej konkretnej sprawy z następujących powodów. Aby można uznać parking czy miejsca postojowe za element osiedla mieszkaniowego muszą one być z nim funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane. Innymi słowy w/w linia orzecznicza nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy parking lub miejsca postojowe powstały niezależnie od i bez związku z celem wywłaszczenia. Tymczasem w ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na działce [...] nie zrealizowano (z pewnością do dnia wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) ani planowanej budowy bloku nr [...] ani towarzyszącej infrastruktury (k. 519-521 administracyjnych akt sprawy). Ponadto plan budowy osiedla nie przewidywał garaży, lecz miejsca postojowe. Przedmiotowe garaże powstały niezależnie od realizacji "Osiedla M. " bowiem nie wybudowano budynku mieszkalnego, który miał powstać na przedmiotowej działce w miejsce wyburzonego budynku. Dodatkowo zauważyć należy, że w 2012 r. Gmina powzięła zamiar sprzedaży działki [...] co wskazuje na brak organizacyjnego i funkcjonalnego powiązania urządzonych garaży z zabudowaniami mieszkaniowymi. W konsekwencji jest to kolejna okoliczność faktyczna wskazująca na to, że działka [...] stała się w istocie zbędna na cel wywłaszczenia. Analiza zdjęć do 1998 r. wskazuje, że przedmiotowa działka znalazła się na obrzeżach widocznego na zdjęciu z 1998 r. osiedla, a urządzone garaże wykazują bliższy związek z terenami ogródków działkowych bowiem kompozycja powstającego w kierunku północno-zachodnim osiedla wskazuje na to, że na potrzeby powstałych bloków przy każdym urządzono miejsca postojowe zgodnie z treścią planu realizacyjnego (k. 520-522, k. 646 tom III administracyjnych akt sprawy).

W kontekście rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że gdyby parking był zarządzany przez spółdzielnię mieszkaniową czy administratora osiedla, a do gruntu tego spółdzielnia czy wspólnoty mieszkaniowe miały tytuł prawny, można byłoby uznać, że wchodzi w skład osiedla. Skoro ustalono, że teren wchodzi do zasobu nieruchomości gminnych, prawidłowy jest wniosek, że zagospodarowanie pod parking nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia pod postacią infrastruktury osiedla (zob. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 582/20). Podkreślenia wymaga, że nie jest dopuszczalna rozszerzająca interpretacja celu wywłaszczenia, zważywszy że wywłaszczenie stanowiło przymusowe odjęcie prawa własności. Przyjęcie luźnego związku parkingu z budową osiedla, bez organizacyjnego i funkcjonalnego związku wykazanego w sposób jak wskazano powyżej, z uwagi na konieczność ochrony konstytucyjnie gwarantowanego prawa własności, jawiłaby się jako niezgodna z zasadą demokratycznego państwa prawnego.

Z kolei w kwestii znaczenia pracowniczych ogródków działkowych także w niektórych sytuacjach można przyjąć, jak wskazał organ II instancji na s. 7 uzasadnienia decyzji, że ogrody działkowe mogą być elementem świadomie tworzonej tkanki miejskiej jako tereny zielone. Jednak zbyt daleko idąca jest ogólna konkluzja organu II instancji, że mogą one mieścić się w pojęciu budowy osiedla mieszkaniowego. W każdym razie nie w przedmiotowej sprawie. Podkreślenia wymaga, że stanowisko dotyczące pracowniczych ogrodów działkowych w orzecznictwie NSA zostało wyrażone przede wszystkim w kontekście wywłaszczenia terenu pod budowę miasta. NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2020 r. wskazał, że "skoro teren miasta cechuje się przewagą zabudowy zbiorowej to brak jest podstaw do twierdzenia, że pracownicze ogrody działkowe nie mogą świadczyć o wykorzystaniu terenu na cel polegający na budowie miasta. W przypadku zatem wywłaszczeń dokonanych na tak ogólnie określony cel (jak budowa miasta), o jego realizacji świadczy zagospodarowanie terenu w jakikolwiek sposób, który nie jest sprzeczny z prawem i może być uznany za element szeroko rozumianej infrastruktury miejskiej." (sygn. akt [...]). Ponadto celem wywłaszczenia nie mogło być urządzenie ogródków działkowych, skoro istniały one jeszcze przed datą wywłaszczenia (k. 518, tom III administracyjnych akt sprawy).

Brak wykazania, aby parking był zarządzany przez spółdzielnię mieszkaniową czy administratora osiedla oraz ewentualnego tytułu prawnego do gruntu spółdzielni czy wspólnoty mieszkaniowej i jednoczesne przyjęcie, że wiąże się on z celem wywłaszczenia (budową osiedla) w ocenie Sądu narusza art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też decyzja organu II instancji jako wadliwa została na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylona.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a zasądzając na rzecz skarżących od Wojewody Małopolskiego kwotę 748 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składają się: kwota uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 200 złotych, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 złotych oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 68 złotych.