Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 5709/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.234 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1219/20 w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 25 sierpnia 2020 r., nr SKO.PW/4171/42/2020 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Kr 1219/20 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi M.T. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, SKO) z 25 sierpnia 2020 r., nr SKO.PW/4171/42/2020 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że podaniem z 11 czerwca 2018 r. J.W. i B.W., właściciele działek nr [...] i [...] przy ul. [...] w B., wnieśli o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie.

Burmistrz Miasta B. (dalej: Burmistrz), decyzją z 27 grudnia 2018 r., nr GKIŚ.6331.2.2018 (sprostowaną postanowieniem z dnia 31 grudnia 2018 r., nr GKIŚ.6331.2.2018), nakazał skarżącej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez rozplantowanie nawiezionej ziemi i usypanie tzw. półek gruntu z nachyleniem w kierunku północno – wschodnim.

Odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza złożyli J.W. i B.W.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, SKO decyzją z 19 lutego 2019 r., nr SKO.PW/4171/4/2019, uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta B. z 27 grudnia 2018 r. nakazującą skarżącej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom i orzekło co do istoty sprawy.

Na skutek skargi wniesionej przez skarżącą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 488/19, uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Burmistrz decyzją z 1 lipca 2020 r., nr GKIŚ.6331.2.2018, nakazał skarżącej – właścicielce działek nr ewid. [...] i [...] położonych w B. usunięcie w terminie do dnia 26 lutego 2021 r. mas ziemnych do rzędnych terenu w następujący sposób: – do rzędnej 230 m n.p.m w części wschodniej terenu działki nr [...], – do rzędnej 232 m n.p.m. w części centralnej terenu działki nr [...], – do rzędnej 234 m n.p.m. w części zachodniej terenu działki nr [...], zgodnie z załącznikiem do decyzji.

SKO w Tarnowie decyzją z 25 sierpnia 2020 r., nr SKO.PW/4171/42/2020, działając na podstawie m.in. art. 234 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Burmistrza z 1 lipca 2020 r. – utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Pismem z 30 września 2020 r. skarżąca wniosła skargę do WSA w Krakowie na powyższą decyzję SKO w Tarnowie.

W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnowie wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie było już przedmiotem kontroli sądowej. Sąd I instancji przypomniał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt. II SA/Kr 488/19, kontrolując poprzednie decyzje organów w przedmiotowej sprawie i orzekając o uchyleniu decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazał zastrzeżenia do sporządzonej w 2018 r. Ekspertyzy hydrologiczno-hydrogeologicznej.

Sąd I instancji zgodził się z SKO w Tarnowie, że w opisanym stanie faktycznym istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wody, a szkodą na działce sąsiedniej. W szczególności załączone do pierwotnej ekspertyzy zdjęcia nr 4-7 oraz zdjęcia z wizji lokalnej w dniu 7 sierpnia 2018 r. uwidaczniają skalę nasypu i jego wysokość. W ocenie Sądu I instancji, ma rację Kolegium, gdy twierdzi, że prawdopodobieństwo powtórnego zaistnienia zalewania powierzchni działki nr [...] i powstania w związku z tym szkód jest bardzo wysokie, graniczące z pewnością. Trudno bowiem wyobrazić sobie, aby takie ukształtowanie terenu, tj. utworzenie takiego nasypu, nie miało wpływu na stan wód i nie wpływało negatywnie na nieruchomość sąsiednią. Zdaniem Sądu I instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że ziemia została nawieziona w dużych ilościach w czerwcu 2018 r. Zostało również wyjaśnione, że wniosek stron dotyczy szkód powstałych w 2018 r. po nawiezieniu ziemi w czerwcu 2018 r., zatem należy przyjąć, że wówczas wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt. Powyższe, według Sądu I instancji, stanowi realizację wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 488/19.

W skardze kasacyjnej skarżąca, reprezentowana przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a., zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz uznaniu, że nie istniały przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w szczególności w zakresie wyjaśnienia dokonanych przez biegłego zmian w przedłożonych ekspertyzach, w tym co do faktu wystąpienia zmiany "stosunków wodnych" na działkach objętych niniejszym postępowaniem, a przedłożenie dowodów zaprzeczających tym okolicznościom należało do obowiązków skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., pomimo braku wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie i uznaniu, że wątpliwości te wyjaśnić powinna strona postępowania - skarżąca;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 153 p.p.s.a., przez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 488/19 pomimo, że obowiązek ten dotyczył zbadania okoliczności, od których "zależne" nałożenie na skarżącą wykonania obowiązku, w tym zaniechania ustalenia kiedy właściciele działek nr [...] i [...] dowiedzieli się o szkodliwych oddziaływaniu na ich działkę rzekomymi zmianami warunków na terenie działki skarżącej;

3) art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przez mylne uznanie, że w toku postępowania administracyjnego organy wyczerpująco zebrały i rozpoznały cały materiał dowodowy, a także dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, w szczególności co do okoliczności: kto i kiedy dokonał zamian na gruncie, czy na działkach sąsiednich wystąpił szkoda realna, czy ma ona tylko charakter potencjalny, oraz mylnym uznaniu, że w niniejszej sprawie organ nie dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnym uznaniu, że w toku postępowania administracyjnego organy podjęły wszelkie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej prawidłowego załatwienia;

4) art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 1 pkt i ust. 3 ustawy z "18 lipca 2001 roku Prawo wodne (t.j.Dz.U.2018.2096 z późn. zm.)" przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia wydanego na niekorzyść skarżącej pomimo, iż pozostają wątpliwości, co do stanu faktycznego oraz treści normy prawnej;

5) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. art. 6 i art. 8 k.p.a. przez mylne uznanie, że organy administracyjne w sprawie nie dopuściły się z naruszenia zasady prawdy obiektywnej i praworządności, także błędne uznanie "i działały" w sposób nie podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej, a w konsekwencji pozostawienie w mocy rozstrzygnięcia ukierunkowanego na korzyść uczestników postępowania (wnioskodawców);

6) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez skrótowe sformułowanie uzasadnienia, które nie spełnia wymagań określonych przywołaną normą.

II. podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie tj.:

7) art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 "ustawy z dnia 20 lipca 2007 roku Prawo wodne (tj. Dz.U.2018.2096 z późn. zm.)" przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, pomimo, że w analizowanym stanie faktycznym nie spełnione zostały przesłanki do ich zastosowania;

8) art. 234 ust. 5 "ustawy z dnia 20 lipca 2007 roku Prawo wodne (tj. Dz.U.2018.2096 z późn. zm.)" przez jego niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zasadnym było wszczęcie postępowania na podstawie ww. normy pomimo, że masy ziemi były nawożone już w latach 2007 - 2012, o czym wiedzieli właściciele działek sąsiednich nr [...] i [...], a zatem po upływie 5 lat od dnia, w którym właściciele ww. działek dowiedzieli się o szkodliwym - ich zdaniem, oddziaływaniu nawiezionych na działce skarżącej mas ziemnych, na ich grunt.

Na podstawie: 1) art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o: - uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2) art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 3) art. 176 § 2 p.p.s.a. rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Co do zasady, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji, za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

Przedmiotem rozpoznanej sprawy sądowoadministracyjnej przed Sądem I instancji była zgodność z prawem decyzji SKO w Tarnowie z 25 sierpnia 2020 r., nr SKO.PW/4171/42/2020, który to organ działając na podstawie m.in. art. 234 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Burmistrza z 1 lipca 2020 r., nr GKIŚ. 6331.2.2018, nakazującej skarżącej – właścicielce działek nr ew. [...] położonych w B. usunięcie w terminie do dnia 26 lutego 2021 r. mas ziemnych do rzędnych terenu we wskazany w sentencji sposób – utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, istotne z punktu widzenia sformułowanych w tej sprawie zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu jest w pierwszej kolejności wskazanie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 4 lipca 2019 r., sygn. akt: II SA/Kr 488/19, uchylił zaskarżoną decyzję SKO w Tarnowie i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. WSA w Krakowie kontrolując poprzednie decyzje organów w przedmiotowej sprawie i orzekając o uchyleniu decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podniósł zastrzeżenia do sporządzonej w 2018 r. Ekspertyzy hydrologiczno-hydrogeologicznej i wskazał, że "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zwróci się do biegłego o wydanie uzupełniającej opinii w celu wyjaśnienia w sposób jednoznaczny: 1/ czy nastąpiła rzeczywista (nie potencjalna) zmiana stosunków wodnych na gruncie skarżącej 2/ czy zmiana ta spowodowała bądź powoduje rzeczywistą szkodę i na czym ona polega, czy też szkoda ta, co jest prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, wystąpi dopiero w przyszłości 3/ czy rzędne oznaczone dla wykonania robót zapobiegających szkoda są rzędnymi dla przywrócenia stanu poprzedniego, czy też dla określenia wysokości skarpy zapobiegającej szkodom. Ponadto organ wyjaśni, kiedy właściciele działek nr [...] i [...] o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt".

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku zasadnie powołał się na treść art. 153 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. W związku z powyższym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji, "granice sprawy" podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznano skargę poprzednio i wydano orzeczenie. Oznacza to, że w przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (zob. wyrok NSA z 10 września 2024 r., III OSK 3266/23, LEX nr 3754063).

W niniejszej sprawie dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z 4 lipca 2019 r., sygn. akt. II SA/Kr 488/19, którym to wyrokiem organ ponownie rozpoznający sprawę, a następnie Sąd I instancji, byli związani, na co trafnie wskazano w motywach zaskarżonego obecnie wyroku Sądu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, mając na uwadze powyższe wskazania zwrócił się o uzupełnienie Ekspertyzy z października 2018 r. (k. 21, tom I akt adm). Burmistrz zasygnalizował biegłym kwestie, które powinny zostać wyjaśnione stosownie do zaleceń zapadłego w tej sprawie wyroku WSA w Krakowie. Kluczowym dokumentem w tej sprawie jest zatem opracowanie wyjaśniające powyższe wątpliwości i zastrzeżenia Sądu. We wnioskach i zaleceniach Ekspertyzy hydrologiczno-hydrogeologicznej w szczególności wskazano: "Zmiana stosunków wodnych działek ewid. nr [...] i [...] nastąpiła w wyniku nawiezienia na powierzchnię znacznych mas ziemnych, które są wypłukiwane przez opady atmosferyczne i przemieszczane wraz ze spływem powierzchniowych ze stoków nasypu na działkę skarżącego; Rozmieszczenie nawiezionych mas ziemnych na gruncie działek ewid. nr [...] i [...] należy traktować jako prowadzenie procesu odzysku odpadów, a dokonywanie takiej wymaga uzyskania stosownego zezwolenia, tj. zezwolenia na przetwarzanie odpadów (art. 41 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach Dz.U.2018.992 ze zm.); (...). Proces formowania skarp nie zmienił kierunku odprowadzania wód opadowych i roztopowych z działek nr [...] i [...] na działkę nr [...], nie zmieniła się też ilość wód opadowych (...). Zmianie uległo natężenie spływu wód opadowych. Obecnie woda na teren działki nr [...] może spadać w sposób gwałtowny, niepohamowany odprowadzana po skarpach i być przyczyną wynoszenia materiału mineralnego na działkę ewid. nr [...], a w przypadku gwałtownych opadów deszczu może stać się przyczyną chwilowych podtopień działki Skarżącego". (k. 44-45 tom II, akt adm.).

W niniejszej sprawie odpowiadając na pytanie czy zmiana stosunków wodnych spowodowała bądź powoduje rzeczywistą szkodę i na czym ona polega, czy też szkoda ta, co jest prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, wystąpi dopiero w przyszłości, biegli stwierdzili: "Prawdopodobieństwo powtórnego zaistnienia zalewania powierzchni działki ewid. nr [...] (szkody) jest bardzo wysokie (graniczące z pewnością) i jest związane zarówno z podniesieniem poziomu działki ewid. nr [...], nachyleniem skarp, podniesionego terenu względem działki ewid. nr [...], jak i obserwowanymi zmianami klimatycznymi". (k. 44, tom II akt adm.).

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok NSA z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13; wyrok NSA z 7 sierpnia 2024 r., I GSK 530/24, treść tych, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z: 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną oraz w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów.

Podsumowując stwierdzić należy, że moc wiążąca orzeczenia niemal bezwarunkowo oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Zatem w złożonej skardze kasacyjnej skarżąca kasacyjnie nie mogła kwestionować sprzeczności wewnętrznych ustaleń ekspertyzy (str. 13 uzasadnienia skargi kasacyjnej) na które nie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 488/19).

Sąd I instancji prawidłowo zgodził się z SKO w Tarnowie, że w opisanym stanie faktycznym istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wody a szkodą na działce sąsiedniej. W szczególności załączone do pierwotnej ekspertyzy zdjęcia nr 4-7 (k. 21, tom I akt adm.) oraz zdjęcia z wizji lokalnej w dniu 7 sierpnia 2018 r. (k. 4.1, tom I akt adm.), uwidaczniają skalę nasypu i jego wysokość. W trafnej ocenie Sądu I instancji, ma rację Kolegium, że prawdopodobieństwo powtórnego zaistnienia zalewania powierzchni działki nr [...] i powstania w związku z tym szkód jest bardzo wysokie, graniczące z pewnością. Trudno bowiem wyobrazić sobie, aby takie ukształtowanie terenu, tj. utworzenie takiego nasypu, nie miało wpływu na stan wód i nie wpływało negatywnie na nieruchomość sąsiednią.

Ma rację Sąd I instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że ziemia została nawieziona w dużych ilościach w czerwcu 2018 r. Zostało również wyjaśnione, że wniosek stron dotyczy szkód powstałych w 2018 r. po nawiezieniu ziemi w czerwcu 2018 r., zatem należy przyjąć, że wówczas wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie ustalenia nie budzą wątpliwości i jako takie zasługują na aprobatę.

Odnosząc się dalej do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że:

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt I.1) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Organ odwoławczy przytoczył wskazania zapadłego w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 lipca 2019 r., sygn. akt: II SA/Kr 488/19, który stwierdził, że zalegająca w aktach sprawy opinia z października 2018 r. ("Ekspertyza hydrologiczno-hydrogeologiczna") zawierała wątpliwości i koniecznym stało się jej uzupełnienie poprzez jednoznaczne wyjaśnienie: 1. czy nastąpiła rzeczywista (nie potencjalna) zmiana stosunków wodnych na gruncie skarżącej; 2. czy zmiana ta spowodowała bądź powoduje rzeczywistą szkodę i na czym ona polega, czy też szkoda ta, co jest prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, wystąpi dopiero w przyszłości; 3. czy rzędne oznaczone dla wykonania robót zapobiegających szkoda są rzędnymi dla przywrócenia stanu poprzedniego, czy też dla określenia wysokości skarpy zapobiegającej szkodom. Ponadto Sąd nakazał na potrzebę wyjaśnienia okoliczności, kiedy właściciele działek nr [...] i [...] dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt.

Kolegium powołując się na dokument stanowiący uzupełnienie ekspertyzy, wskazało, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie obejmującym działki nr [...] i [...] w wyniku nawiezienia na powierzchnie znacznych mas ziemnych, które są wypłukiwane przez opady atmosferyczne i przemieszczane ze spływem powierzchniowym ze stoków nasypu na działki wnioskodawców. Stwierdzono, że podczas wizji lokalnej uwidoczniono obsypywanie się gruntu ze skarpy na działce nr [...] oraz wymywanie materiału ze skarpy ma działkę nr [...]. Skarpa na działce nr [...] została wprawdzie zabezpieczona drewnianymi zaporami, nie stanowią jednak one skutecznej ochrony przed wymywaniem materiału skalnego na nieruchomość wnioskodawców. W Ekspertyzie przyznano, że proces formowania skarp nie zmienił kierunku odprowadzania wód opadowych i roztopowych z działek nr [...] i [...] na działkę nr [...]. Nie zmieniła się też ilość wód opadowych. Jednak biegli stwierdzili, że zmianie uległo natężenie spływu wód opadowych. Aby zakwestionować zasadność zastosowania przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne byłoby uprzednie skuteczne wskazanie, że do wydania decyzji przez organ odwoławczy doszło z naruszeniem określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego (zob. wyrok NSA z 26.04.2021 r., I OSK 2916/20, LEX nr 3170737). Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Kolegium w niniejszej sprawie prawidłowo wydało zaskarżoną do Sądu I instancji decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, ponieważ zasadnie uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 136 § 1 k.p.a., który może być zastosowany wyłącznie w sytuacji, gdy w toku postępowania przed organem odwoławczym zachodzi konieczność uzupełnienia zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego. Zaznaczyć przy tym należy, że postępowanie to ma postać postępowania uzupełniającego. Nie może ono zatem prowadzić do zgromadzenia istotnej części materiału dowodowego wyłącznie w postępowaniu odwoławczym (zob. wyrok NSA z 19.06.2024 r., II OSK 1015/24, LEX nr 3759887).

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. przedstawione w pkt I.,1),2),3),4),5),6) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że w przypadku oddalenia skargi na decyzję organu administracji można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji. Jeśli z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd normy prawnej (zob. wyrok NSA z 19.11.2021 r., I OSK 644/21, LEX nr 3286471).

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. przedstawiony w pkt I.2) petitum skargi kasacyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 488/19. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji jednoznacznie wynika, że doszło do pominięcia wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 488/19. Sąd I instancji na wstępie swoich rozważań powołując się na treść art. 153 p.p.s.a. wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt. II SA/Kr 488/19, kontrolując poprzednie decyzje organów w przedmiotowej sprawie i orzekając o uchyleniu decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazał zastrzeżenia do sporządzonej w 2018 r. Ekspertyzy hydrologiczno-hydrogeologicznej.

Sąd I instancji wyjaśnił, że ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, mając na uwadze powyższe wskazania zwrócił się do o uzupełnienie Ekspertyzy z października 2018 r. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że kluczowym dokumentem w tej sprawie jest zatem opracowanie wyjaśniające powyższe wątpliwości i zastrzeżenia Sądu.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt I.3),4),5),6) petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.u.s.a.), art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Odnosząc się do tych zarzutów wyjaśnić należy, że art. 1 § 1 p.u.s.a. należy do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów postępowania. O naruszeniu tej regulacji można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała, gdyż Sąd I instancji przeprowadził kontrolę decyzji objętej zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. (zob. wyrok NSA z 25 kwietnia 2024 r., I GSK 1145/20, LEX nr 3719494).

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przedstawione w pkt I.,3),4),5),6) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tych zarzutów wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, postawione w jej petitum zarzuty, a także ich uzasadnienie dowodzą, że stanowisko Sądu I instancji wyrażone zostało w sposób na tyle zrozumiały, iż pozwoliło stronie skarżącej kasacyjnie na polemikę i jego negowanie. Polemika ze stanowiskiem Sądu I instancji nie może jednak usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 15 października 2024 r., III OSK 363/23, LEX nr 3773138).

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu "Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach". W skardze kasacyjnej nie wskazano naruszenia przepisów ustaw szczególnych.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przedstawiony w pkt I.3) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu zgodzić należy się z Sądem I instancji, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych.

Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I.,4) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Odnośnie wątpliwości co do treści norm prawnych należy wskazać, że w unormowaniu art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) - por. wyroki NSA: z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. III OSK 3286/21, OSP 2021 r. nr 7-8, poz. 64; z dnia 18 października 2022 r., sygn. III OSK 1347/21, LEX nr 3503398. Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Podobnie, jeżeli chodzi o wątpliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego, to nie chodzi tu o przepadek, gdy występują jakiekolwiek wątpliwości co do ustaleń faktycznych (zob. wyrok NSA z 26.05.2023 r., III OSK 2301/21, LEX nr 3569942).

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 i art. 8 k.p.a. przez mylne uznanie, iż organy administracyjne w sprawie nie dopuściły się naruszenia zasady prawdy obiektywnej i praworządności, przedstawione w pkt I.,5) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że jak wskazuje się w orzecznictwie, z zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady, konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli (zob. wyrok NSA z 9 kwietnia 2021 r., II GSK 740/18, LEX nr 3162620.). W tym zakresie nie można organowi zarzucić naruszenia zasady zaufania. Także postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, o czym była mowa powyżej. To, że skarżąca kwestionuje nakaz usunięcia w terminie do 26 lutego 2021 r. mas ziemnych do rzędnych terenu w następujący sposób: – do rzędnej 230 m n.p.m w części wschodniej terenu działki nr [...], – do rzędnej 232 m n.p.m. w części centralnej terenu działki nr [...], – do rzędnej 234 m n.p.m. w części zachodniej terenu działki nr [...], zgodnie z załącznikiem do decyzji Burmistrza z 1 lipca 2020 r., pomimo braku skutecznego podważenia ustaleń stanu faktycznego, nie oznacza, że doszło do naruszenia zasady zaufania. Sposób przeprowadzenia w tej sprawie postępowania nie potwierdza zatem zasadności zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a.

Chybiony jest zarzut przedstawiony w pkt I., 6) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez skrótowe sformułowanie uzasadnienie, które nie spełnia wymagań określonych przywołaną normą. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że uzasadnienie decyzji powinno wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Uzasadnienia decyzji wydanych w toku instancji administracyjnych i zaskarżonych do Sądu I instancji wypełniają wskazane warunki. Natomiast prezentowana przez skarżącą kasacyjnie odmienna ocena stanu faktycznego w kontekście znajdujących zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego nie oznacza, że uzasadnieniu decyzji można przypisać niezgodność formalną.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt II.,7) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z "20 lipca 2007 roku Prawo wodne (tj. Dz.U.2018.2096 z późn. zm.)" przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, pomimo, że w analizowanym stanie faktycznym nie spełnione zostały przesłanki do ich zastosowania. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że zrównanie pojęć niewłaściwego zastosowania prawa z pojęciem błędnej jego wykładni powoduje niejasność, na czym konkretnie wytknięte naruszenia polegają. Są to dwa samodzielne zarzuty, które w podstawach skargi kasacyjnej mogą pojawić się łącznie, bądź oddzielnie, lecz zawsze powinny być uzupełnione o wskazanie, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu powyższych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyrok NSA z 12 maja 2015 r., I OSK 2757/13, LEX nr 2089774).

W niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: p.w.).

Ocena Sądu I instancji w całości zasługuje na akceptację. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, który podziela NSA orzekający w tym składzie według którego "Nie chodzi bowiem tylko o to, by w sprawie została sporządzona jakakolwiek opinia biegłego hydrologa, ale o to by opinia ta była aktualna i pozwalała organom wydać takie rozstrzygnięcie, które w sposób rzeczywisty wpłynie na zaniechanie naruszenia stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającego na grunty sąsiednie. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały już, że nie negując wiedzy i doświadczenia pracownika organu, nie można przyjąć, że jego ocena sprawy jest równoznaczna z opinią biegłego. Opinia biegłego jako dowód oceniany w granicach swobodnej oceny organu, ma na celu dostarczenie wiadomości specjalnych przez niezależny i obiektywny podmiot w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a." (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., III OSK 5173/21, LEX nr 3353489). Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organów (wynikające z powołanej opinii biegłych), że właściciele działek ewid. nr [...] i [...] przez nawiezienie znacznych mas ziemnych i uformowanie stromych skarp zmienili natężenie odpływu znajdujących się na ich gruncie wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzają wody opadowe na grunty sąsiednie.

Wyjaśnić należy, że biegły wydający opinię w sprawach dotyczących zakazu zmiany stanu wody i odprowadzania wody jest pomocnikiem organu administracji. Udziela temu organowi pomocy naukowo-technicznej przy ustalaniu przez organ administracji stanu faktycznego na podstawie spostrzeżeń tego organu. Podmiotem takiej opinii może być tylko ekspert, znawca, specjalista czyli osoba posiadająca "wiadomości specjalne" dotyczące zmian stanu wody na gruncie. Przedmiotem takiej opinii powinny być wszelkie zagadnienia, do objaśnienia których konieczne są "wiadomości specjalne", tzn. wykraczające poza zakres wiedzy prawniczej. Określenie przedmiotu ekspertyzy wiąże się ściśle z zakresem pojęcia "wiadomości specjalne". Biegłego można powołać dla zbadania wszelkiego rodzaju kwestii faktycznych, dotyczących wszelkich dziedzin nauki i techniki itp., do których poznania konieczne są wiadomości fachowe. Dowód z opinii biegłego w sprawach dotyczących zmian stanu wody na gruncie jest dowodem szczególnego rodzaju i jego walor jest związany z tym, że dowód ten przeprowadza się tylko wówczas, gdy do rozstrzygnięcia konieczne są wiadomości specjalne (por. S. Kalinowski, Biegły i jego opinia, Warszawa 1994, s. 75). Treścią opinii eksperta powinno być odtworzenie stanu faktycznego wynikającego z oddziaływania inwestycji na stan wody (por. E. Knosala, Ekspert w świetle ustawy ochronie i kształtowaniu środowiska, (w:) K. Podgórski (red.), Zagadnienia prawne ochrony środowiska, Katowice 1981, s. 95). Wykładnia art. 234 ust. 1 i 2 p.w. powinna uwzględniać w szczególności to, że przekształcenia hydrologiczne pozostawiają trwały ślad w morfologii profilu glebowego, co znacznie ułatwia ocenę szkód wyrządzonych glebom przez ten typ przekształceń (Z. Strzyszcz, Bezpośrednie i pośrednie oddziaływanie na glebę górnictwa, energetyki, przemysłu i transportu, (w:) Zasoby glebowe i roślinne. Użytkowanie, zagrożenie, ochrona, red. R. Olaczek, Warszawa 1988, s. 350). Zjawiska hydrologiczne, wyrażają się przez stany wody. Stan wody to określony ilościowymi i jakościowymi wskaźnikami stan rzeczy, w jakiej woda na gruncie znajduje się w danym czasie.

Woda na gruncie, jako system funkcjonalny oraz podlegający różnym oddziaływaniom zewnętrznym, może ulegać różnym zmianom. Obserwacja stanu wody na gruncie może być praktycznie użyteczna, np. jako punkt wyjścia przy ustalaniu stanu faktycznego decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Norma prawna wynikająca z art. 234 ust. 1 i 2 p.w. wyznacza właścicielowi gruntu wzór typowego i akceptowanego przez ustawodawcę zachowania się. Opiera się ona na generalnym założeniu, mówiącym o zakazie wyrządzania szkód własnym działaniem na gruntach sąsiednich (art. 234 ust. 1 pkt 1 p.w.). Treść art. 234 ust. 1 i 2 p.w. stanowi wyraz określonej koncepcji postępowania, zgodnie z akceptowanymi przez prawo wartościami wyrażonymi m.in. w: zasadzie zrównoważonego (art. 1 p.w.), zasadzie racjonalnego i całościowego traktowania zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, z uwzględnieniem ich ilości i jakości (art. 9 ust. 1 p.w.) oraz w zasadzie prewencji (art. 6 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska) (zob. wyrok NSA z 5 marca 2024 r., III OSK 1328/22, LEX nr 3756276).

Chybiony jest zarzut przedstawiony w pkt II.,7) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 234 ust. 5 p.w. przez jego niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zasadnym było wszczęcie postępowania na podstawie ww. normy pomimo, że masy ziem były nawożone już w latach 2007 - 2012, o czym wiedzieli właściciele działek sąsiednich nr [...] i [...]. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że Kolegium zwróciło uwagę na protokół z wizji lokalnej z 2 października 2018 r., gdzie skarżąca wprost wskazała, iż nawieziona przez nią ziemia nie zaburzyła i nie zmieniła kierunku spływu wody.

W aktach sprawy znajduje się też protokół z oględzin z dnia 21 sierpnia 2018 r., (k. 17.1, tom I akt adm.) przeprowadzonych przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B., gdzie wskazano, że według oświadczenia męża skarżącej, ziemia została nawieziona i będzie rozplantowana do końca 2019 r. (k. 17.1, tom I akt adm.). W oględzinach z 21 sierpnia 2018 r. uczestniczył K.T.. Organ odwoławczy uznał zatem twierdzenia strony w tym względzie za niezgodne z prawdą, skoro sama strona to przyznała w toku postępowania administracyjnego. Co do momentu, kiedy wnioskodawcy (B.W. i J.W.) dowiedzieli się o szkodach powstałych na ich działce, organ odwoławczy powołał się na pismo z dnia 4 listopada 2019 r., (k. 43, tom II akt adm.) w którym wnioskodawcy podali, że przedmiotem ich wniosku jest nawiezienie ziemi, "co miało miejsce w czerwcu 2018 roku".

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.