Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1795/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 grudnia 2024 roku sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Krakowie ` od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 października 2024 roku znak SKO.RD/4120/1159/2024 w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną sprzeciwem decyzją z 4 października 2024 r., znak SKO.RD/4120/1159/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu decyzji Starosty W. z 8 lipca 2024 r. odmawiającej zarejestrowania pojazdu marki [...] nr nadwozia: [....], nr rej. [...], rok produkcji 2001 (dalej: "pojazd") na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca") i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 732, dalej: "k.p.a.") art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251, dalej: "p.r.d.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 8 lipca 2024 r. Starosta W. odmówił zarejestrowania pojazdu. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o rejestrację pojazdu został zgłoszony 4 kwietnia 2023 r. z wymaganymi prawem dokumentami. W oparciu o przedłożone dokumenty dokonano czasowej rejestracji pojazdu. Z informacji uzyskanej od Głównego Komendanta Policji wynika, że pojazd nie figuruje w Systemie Informacyjnym Schengen, a zatem złożono wniosek o wyprodukowanie spersonalizowanego dowodu rejestracyjnego pojazdu. Postanowieniem z 30 maja 2023 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie zażądał od organu zabezpieczenia całości dokumentacji dotyczącej rejestracji pojazdu. W rezultacie, Starosta W. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z pisma Prokuratora Regionalnego w Krakowie z 10 czerwca 2024 r. wynika, że w toku śledztwa uzyskano materiały świadczące o tym, że pojazdy skarżącej nie przechodziły badań technicznych na stacjach diagnostycznych, ponieważ cały czas pozostawały na terenie Włoch, a zaświadczenia o pozytywnym wyniku badań pojazdów oraz DIP-y były wydawane wyłącznie na podstawie zdjęć pojazdów i zdjęć dokumentów. W konsekwencji, należało stwierdzić, że pojazdy nie zostały poddane badaniom technicznym. Prokurator, z uwagi na toczące się postępowanie przygotowawcze, wstąpił do postępowania administracyjnego i wniósł o odmowę rejestracji pojazdów. W aktach znajdują się również protokoły przesłuchania podejrzanego (osoby działającej w imieniu skarżącej), które potwierdzają okoliczności związane z uzyskaniem zaświadczenia o badaniu technicznym pojazdu. Przyczyną odmowy rejestracji pojazdu przez Starostę W. było stwierdzenie przez organ I instancji, że nie zostało przeprowadzone badanie techniczne pojazdu, a zatem nie został spełniony jeden z warunków rejestracji pojazdu.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy, a nie wziął pod uwagę złożonych przez skarżącą badań technicznych pojazdu z 17 kwietnia 2024 r.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przedmiotowy pojazd jest sprawny, co potwierdza przedłożone zaświadczenie, a zatem spełnia przesłanki dopuszczenia go do ruchu.

Decyzją z 4 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło decyzję Starosty W. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolegium wskazało, że stanowisko o odmowie rejestracji pojazdu było prawidłowe na dzień orzekania przez organ I instancji. Z zebranego materiału dowodowego wynikało bowiem, że pojazd nie przeszedł badania technicznego. Organ wskazał, że zaświadczenie stwierdzające pozytywny wynik badania technicznego pojazdu, stanowi formalny wymóg podania o rejestrację, którego spełnienie warunkuje merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że do wykonania badania technicznego konieczna jest fizyczna obecność pojazdu w stacji diagnostycznej. Po wydaniu decyzji przez organ I instancji wpłynęło pismo skarżącej zawierające zaświadczenie z 17 kwietnia 2024 r. o pozytywnym badaniu technicznym pojazdu wykonane przez uprawnionego diagnostę. SKO podniosło, że organ zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę według stanu prawnego i faktycznego, który ma miejsce w dacie wydawania decyzji przez ten organ. Przedłożenie nowego dowodu na okoliczności dotyczące spełnienia przesłanek rejestracji pojazdu, powoduje konieczność ponownej prawnej oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem nowego dowodu w sprawie.

Z uwagi natomiast na dotychczas zgromadzony materiał dowodowy zachodzi konieczność dokonania weryfikacji, czy przedłożone po wydaniu decyzji przez organ I instancji zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych zostało wydane w następstwie prawidłowo przeprowadzonych badań. Z tej przyczyny Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na rozstrzygnięcie. Z tego powodu w ocenie SKO konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Prokuratury Regionalnej zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 2 k.p.a. i art. 7, art. 77 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.r.d. przez uznanie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i koniecznym jest wyjaśnienie, czy zostały spełnione podstawy do wydania drugiego zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych pojazdu, które to zostało dołączone do akt dopiero po wydaniu decyzji organu I instancji, podczas gdy jego przedłożenie, zdaniem Prokuratora, nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy stanowiącego podstawę do pierwszej rejestracji na terenie kraju.

Zdaniem Prokuratora przedłożenie przez stronę skarżącą drugiego zaświadczenia diagnostycznego tego samego pojazdu, po wydaniu decyzji o odmowie jego zarejestrowania, nie może stanowić dowodu w tej sprawie, albowiem nowe zaświadczenie nie spełnia wymogu dokumentu potrzebnego do rejestracji pojazdu po raz pierwszy sprowadzonego na teren Polski i nie powinien zostać uznany jako nowa okoliczność w przedmiotowym postępowaniu. Prokurator podniósł, że nie został dołączony do drugiego dokumentu dokument identyfikacyjny stanowiący obowiązkowy załącznik do zaświadczenia o przeprowadzeniu badania technicznego (§ 2 ust. 10 cyt. rozporządzenia).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone, a sama konstrukcja sprzeciwu implikuje daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów kontroli decyzji kasacyjnej. Ograniczeniu uległa możliwość badania i weryfikacji materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. W konsekwencji, kontrola decyzji kasacyjnej sprowadza się do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. są spełnione – natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną.

Przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., są następujące: 1) decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; 2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przesłanki te powinny być spełnione kumulatywnie, ale także powinien istnieć funkcjonalny i merytoryczny związek przesłanki pierwszej (naruszenie przepisów postępowania zaskarżoną decyzją) i przesłanki drugiej (konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie). Związki te polegają na tym, że nie jest wystarczające stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przepisów postępowania przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, lecz konieczne jest wykazanie, że naruszenia te dotyczyły przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające oraz, że miały wpływ na niewyjaśnienie sprawy w zakresie określonym w drugiej przesłance (por. A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2021).

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, który miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a., to braki dowodowe nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 22 października 2024 r., III OSK 2234/24).

Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. W takim przypadku niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Sytuacja taka będzie miała miejsce, np. gdy w trakcie rozpoznawania sprawy niezbędne okaże się przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, a wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy nie będą możliwe do wyeliminowania w trybie art. 136 § 1 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Dlatego też należy przyjąć, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne w sytuacji, gdyby wydanie decyzji merytorycznej naruszyło zasadę dwuinstancyjności, np. ze względu na konieczność przeprowadzenia dowodów mających charakter podstawowy i rozstrzygający w danej sprawie. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok WSA w Krakowie z 18 września 2024 r., III SA/Kr 1398/24).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że brak było usprawiedliwionych podstaw do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzji kasacyjnej.

W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że zachodzi konieczność weryfikacji, czy zaświadczenie o pozytywnym badaniu technicznym zostało wydane na podstawie prawidłowo przeprowadzonych badań, w tym w szczególności, czy pojazd był fizycznie obecny na stacji diagnostycznej. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej, że w świetle zebranych w postępowaniu karnym dowodów, prawidłowość zaświadczenia może budzić wątpliwości. SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kolegium podkreśliło, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji, uzasadnia również potrzeba realizacji zasady dwuinstancyjności.

W ocenie Sądu z zaskarżonej sprzeciwem decyzji nie wynika w czym organ upatruje naruszenia przepisów postępowania przez Starostę W.. Na wstępie zaskarżonej decyzji SKO wskazało bowiem, że przyjęte w decyzji organu I instancji stanowisko było prawidłowe na dzień wydania decyzji z uwagi na zebrany w tym czasie materiał dowodowy. Z zebranego materiału wynikało zdaniem Kolegium, że pojazd nie przeszedł badań technicznych w stacji diagnostycznej, gdyż pozostawał poza granicami Polski. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że przedstawione do rejestracji pojazdu dokumenty muszą być prawdziwe, nie tylko pod względem formalnym, czyli sporządzone przez uprawnione do tego organy, ale również zgodne ze stanem faktycznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że już po wydaniu decyzji przez organ I instancji wpłynęło pismo skarżącej zawierające zaświadczenie wydane przez diagnostę P. C. o pozytywnym badaniu technicznym pojazdu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka wydania decyzji kasatoryjnej w postaci wykazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego.

Uchylenie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ II instancji powinien wskazać jakiego rodzaju naruszenia miały miejsce przy wydawaniu decyzji, a także wskazać jaki miały wpływ na wyjaśnienie sprawy w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia. Skoro, nie została spełniona przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, to brak było podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Należy wskazać, że "organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 k.p.a. umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów." (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1274/11).

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji Kolegium nie wykazało, że zachodzi potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do rozpoznania organowi I instancji z uwagi na zakres koniecznego postępowania dowodowego. Kolegium w ogóle nie rozważyło możliwości skorzystania przez organ II instancji z art. 136 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 pkt 4 p.r.d. rejestracji dokonuje się min. na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego.

Wymóg ten potwierdza § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. z 2024 r., poz. 1709, dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z art. 81 ust. 3 p.r.d. okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z wymogiem określonym w § 2 ust. 10 zd. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2024 r., poz. 141), wykonując okresowe badanie techniczne, o którym mowa w art. 81 ust. 3 ustawy, uprawniony diagnosta wystawia dokument identyfikacyjny pojazdu, który jest załącznikiem do zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu.

Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2532/21), zaświadczenie stwierdzające pozytywny wynik badania technicznego pojazdu stanowi wymóg formalny podania o rejestrację pojazdu, którego spełnienie warunkuje merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku.

Sąd wskazuje, że zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu jako jeden z dowodów w sprawie niewątpliwie podlega ocenie przez organ. Sąd podziela powołane w zaskarżonej decyzji orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że przedstawione do rejestracji pojazdu dokumenty musząc być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby ale także zgodnie ze stanem faktycznym (por. wyrok NSA z 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 32/98). Za prawdziwy dokument uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, że posiada trzy następujące cechy: a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną tj. tę którą nadał mu wystawca (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2283/00).

Zdaniem Sądu organ odwoławczy, dostrzegając potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego, powinien w pierwszej kolejności rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a. a następnie ocenić, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki rejestracji pojazdu.

Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu dotyczącego braku możliwości zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na podstawie zaświadczenia z 17 kwietnia 2024 r. o badaniu technicznym pojazdu z uwagi na brak obligatoryjnego załącznika wymaganego w § 2 ust. 10 zd. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach, Sąd wskazuje, że w ramach rozpatrywanego sprzeciwu, nie jest władny rozstrzygnąć, co do dopuszczalności i kompletności przedłożonego zaświadczenia o badaniu technicznym pojazdu z 17 kwietnia 2024 r. albowiem jest to element merytorycznego rozpoznania sprawy.

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej, ponieważ nie wskazano naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, zatem sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.