Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 626/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 133 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c/. art.  151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 par. 6 pkt 2, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2003 nr 130 poz 1188
law: Ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska, NSA Jerzy Rypina, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Instytutu Reumatologii [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1745/07 w sprawie ze skargi Instytutu Reumatologii [...] w W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2008 r. o sygn. III SA/Wa 1745/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ; dalej: p.p.s.a.) - oddalił skargę Instytutu Reumatologii [...] (dalej: skarżący) na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 sierpnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

2. Uzasadniając wyrok, WSA w Warszawie podał, że w.w. postanowieniem, wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.) oraz art. 228 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.; dalej: O.p.), Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja będąca przedmiotem odwołania została doręczona skarżącemu w dniu 22 maja 2007 r., co wynikało z potwierdzenia odbioru, a termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 5 czerwca 2007 r. Skarżący wniósł odwołanie po upływie ustawowego terminu, tj. w dniu 3 lipca 2007 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na liście poleconym. Wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący nie złożył.

3. W skardze do WSA skarżący wniósł o uchylenie w.w. postanowienia, utrzymując, że ustalenia organu nie są zgodne ze stanem faktycznym. Przyznał, że decyzję otrzymał w dniu 22 maja 2007 r., jednak odwołanie wniesione dnia 4 czerwca 2007 r. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym W. [...], na dowód czego złożono kserokopię karty z pocztowej książki nadawczej.

4. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Podkreślono, że z daty stempla pocztowego na kopercie, w której nadano odwołanie, wynikało, iż zostało ono wniesione w dniu 3 lipca 2007 r., a więc z uchybieniem terminu. Jednocześnie wskazano, że za dowód wysłania w określonym terminie odwołania należy uznać stempel pocztowy znajdujący się na kopercie listu poleconego.

5. Oddalając skargę, WSA powołał art. 12 § 6 pkt 2 O.p., dodając, że stempel na kopercie, w której znajdowało się odwołanie, świadczył o złożeniu przesyłki w dniu 3 lipca 2007 r., zatem Minister Pracy i Polityki Społecznej nie mógł przyjąć innej daty złożenia odwołania w urzędzie pocztowym. Z zestawienia dat, tj. daty odbioru decyzji i daty nadania odwołania w urzędzie pocztowym, wynika, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia (art. 223 § 2 O.p.) i w tej sytuacji organ odwoławczy miał obowiązek, stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p., wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wprawdzie w podstawie prawnej w.w. postanowienia błędnie wskazano art. 228 § 1 pkt 1 O.p., ale wobec powołania również pkt 2 tego przepisu, który jest właściwy w sprawie, błąd ten nie miał wpływu na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu nie może być przyczyną uchylenia prawidłowo wydanego postanowienia dowód, który został ujawniony już po doręczeniu tego postanowienia. Powołując art. 133 § 1 p.p.s.a., wskazano, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego aktu lub podjęciu zaskarżonej czynności. Dodano, że art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zwalczaniu ustaleń faktycznych przyjętych przez organ, a kwestionowanych przez stronę, ani dokonywaniu przez sąd ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją tudzież postanowieniem. Natomiast ujawnienie nowego dowodu, po wydaniu ostatecznego postanowienia, może, zdaniem Sądu, stanowić podstawę wznowienia postępowania w trybie nadzwyczajnym, bowiem z uwagi na art. 219 O.p. przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. znajduje zastosowanie do postanowień, o których mowa w art. 228 § 1 O.p.

6. Skargę kasacyjną od w.w. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata), zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

(1) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi przez WSA w Warszawie, podczas gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj.: (a) art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 12 § 6 pkt 2 O.p i z art. 3 pkt 8 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. nr 130, poz. 1188 ze zm.; dalej: ustawa - Prawo pocztowe) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykorzystania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. nr 4, poz. 34; dalej: rozporządzenie MI), poprzez uznanie, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, pomimo tego, że pismo zawierające odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego przed upływem ustawowego terminu do jego złożenia, co wynikało z potwierdzenia nadania przesyłki poleconej (wpis w pocztowej książce nadawczej), (b) art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez wydanie postanowienia dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania bez zgromadzenia pełnego materiału dowodowego na okoliczność daty nadania przesyłki zawierającej odwołanie, tj. oparcie rozstrzygnięcia jedynie na dowodzie ze stempla pocztowego znajdującego się na kopercie, w której nadane było odwołanie, a nie na dokumencie urzędowym, jakim jest potwierdzenie nadania przesyłki poleconej, (c) art. 121 § 1 w związku z art. 122 O.p., tj. obciążanie podatnika negatywnymi skutkami okoliczności faktycznej, na którą nie ma on wpływu, co stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasady prawdy materialnej, poprzez pozbawienie skarżącego możliwości wykazania, że nadał odwołanie w urzędzie pocztowym w innym dniu, niż to wynika ze stempla pocztowego na kopercie listu poleconego, którym nadano odwołanie,

(2) art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA w Warszawie uzupełniającego dowodu z dokumentu, gdy było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, tj. ujawnionej wątpliwości, czy oznaczona na stemplu pocztowym na kopercie data jest zgodna z rzeczywistością, a przeprowadzenie dowodu nie miało wpływu na przedłużenie postępowania w sprawie i postępowanie dowodowe nie prowadziło do dokonywania ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną,

(3) art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy nie oparte na wszechstronnej i merytorycznie poprawnej analizie akt, tj. pominięcie złożonego jako załącznik do skargi dowodu z pocztowej książki nadawczej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na w.w. podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę kasacyjną, podniesiono, że z potwierdzenia nadania listu poleconego, którym dysponuje skarżący wynika, że odwołanie zostało nadane w terminie (4 czerwca 2007 r.). Zauważono również, że jeżeli materiał, którym dysponował organ administracyjny był niewystarczający, a w tej sprawie miała właśnie miejsce taka sytuacja (brak dokumentu urzędowego, poświadczającego datę nadania odwołania), organ powinien zwrócić się do skarżącego o jego uzupełnienie. Oparcie rozstrzygnięcia jedynie na jednym, nie mającym przymiotu dokumentu urzędowego i właściwego stopnia wiarygodności, dowodzie, stanowi naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 i 191 O.p.

Dodano, że fakt rzekomego spóźnienia odwołania został przedstawiony skarżącemu dopiero w zaskarżonym postanowieniu, w związku z czym Skarżący mógł dopiero w skardze do WSA podnieść argumenty potwierdzające prawidłowe i terminowe nadanie odwołania (wpis w pocztowej książce nadawczej). Jeżeli w tej sytuacji procesowej WSA zaniechał wyjaśnienia powstałej wątpliwości co do daty nadania skargi, to naruszył przepisy postępowania. Nieprzeprowadzenie przez WSA w Warszawie uzupełniającego dowodu z dokumentu - załączonej do skargi kopii pocztowej książki nadawczej ze stosownym wpisem urzędu pocztowego - w sytuacji, gdy było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, stanowi naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Nie zgodzono się z twierdzeniem Sądu, że nie może być przyczyną uchylenia postanowienia dowód, który został ujawniony po doręczeniu tego postanowienia. Powołując art. 133 § 1 p.p.s.a., podniesiono, że aktami sprawy w rozumieniu tegoż przepisu są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne (podatkowe). Zadaniem sądu administracyjnego jest w rezultacie ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wprawdzie podzielić pogląd strony wnoszącej skargę kasacyjną, że nieprzeprowadzenie przez WSA w Warszawie uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. z załączonej do skargi kopii pocztowej książki nadawczej ze stosownym wpisem urzędu pocztowego, w sytuacji, gdy było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, czyli ujawnionej wątpliwości co do tego, czy oznaczona na stemplu pocztowym data jest zgodna z rzeczywistością, było naruszeniem przez ten Sąd art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Postępowanie dowodowe nie prowadziłoby wszak do dokonywania ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną, gdyż miało charakter formalny, sprawa dotyczyła bowiem jedynie kwestii wpadkowej, jaką jest ocena dochowania terminu do wniesienia odwołania. Przeprowadzenie tego dowodu nie miałoby również żadnego wpływu na przedłużenie postępowania w sprawie, ponieważ dokument został dołączony do skargi i znajdował się w aktach sprawy.

Wskazane uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Jak zostało ustalone na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wpis w pocztowej książce nadawczej, na który powołuje się strona wnosząca skargę kasacyjną nie dotyczył bowiem przesyłki poleconej zawierającej odwołanie od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 16 maja 2007 r. o nr [...] (tj. nr [...] - k. 53 akt administracyjnych), na co ewidentnie wskazuje inny numer nadania znajdujący się w tejże książce nadawczej (tj. nr [...] - k. 16 akt sprawy o sygn. III SA/Wa 1745/07).

Tym samym chybione są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia pozostałych wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Nie doszło bowiem do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo pocztowe oraz § 1 rozporządzenia MI, ponieważ załączona książka nadawcza nie dotyczy pisma zawierającego odwołanie. Znajdujący się natomiast na kopercie zawierającej odwołanie stempel pocztowy wskazuje na nadanie przesyłki w dniu 3 lipca 2007 r., co z kolei nie pozwala na uznanie, że doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p.

8. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naruszenie w rozpatrywanej sprawie art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. nie prowadzi do uwzględnienia skargi kasacyjnej, ponieważ - jak już powyżej podkreślono - nie miało ono wpływu na trafność i zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie. Z tej przyczyny częściowo błędne uzasadnienie prawidłowego rozstrzygnięcia nie skutkuje uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Uwzględnienie skargi kasacyjnej wyłącznie z tej przyczyny, że uzasadnienie trafnego w ostatecznym wyniku zaskarżonego orzeczenia było błędne, byłoby sprzeczne z zasadą ekonomiki procesowej. W razie uchylenia takiego orzeczenia wojewódzki sąd administracyjny i tak byłby związany poglądem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie mógłby wydać odmiennego orzeczenia, a rola wojewódzkiego sądu administracyjnego sprowadzałaby się wówczas wyłącznie do poprawienia błędnego uzasadnienia orzeczenia (por. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie I, Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 571 i cyt. tam literatura).