Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 15/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15zzh pkt 1, art. 31zo ust. 1, art. 31zp ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Inne Oddział w L., po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Zakładu z dnia [...] r., uchylił w części uzasadnienia faktycznego decyzję z [...] r. odmawiającą A. K. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wnioskiem z [...] maja 2020 r. A. K. wystąpił o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W wyniku analizy konta płatnika ustalono, że zaległości z tytułu składek na 31 grudnia 2019 r. przekraczają kwotę składek za 2019 r. Świadczy to, zdaniem organu, o trudnej sytuacji przedsiębiorstwa, co wyklucza udzielenie wnioskowanej pomocy.

W związku z tym decyzją z dnia [...] r. Zakład odmówił prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wskazany okres. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. sygn. akt [...] [...] Sąd Rejonowy L. - [...] w L. z/s w Ś. [...] dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych otworzył wobec płatnika przyspieszone postępowanie układowe. Następnie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt [...] [...] Sąd zatwierdził układ zawarty z wierzycielami w sprawie przyspieszonego postępowania układowego. Wobec uprawomocnienia się w/w postanowienia, z dniem [...] lutego 2020 r. postępowanie restrukturyzacyjne zostało zakończone.

Organ podkreślił, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji- Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C91 I z 20 marca 2020r.). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014r.) w dniu 31 grudnia 2019r. W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE) należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego;

- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej/wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;

- podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.

Zgodnie z zapisami ustawy z 28 lutego 2003r.- Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019r. poz. 498 z późn. zm.): upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Prezes Zakładu, ponownie rozpoznając sprawę podkreślił, że w decyzji pierwszej instancji błędnie wskazano, iż na [...] grudnia 2019 r. prowadzono postępowanie upadłościowe wobec płatnika. Niemniej jednak w tym czasie prowadzone było przyspieszone postępowanie układowe. Oznacza to, że na [...] grudnia 2019 r. istniało zadłużenie z tytułu wymagalnych i nieopłaconych składek. Ustalono na podstawie danych z konta płatnika, że na tę datę zaległość z tytułu nieopłaconych składek przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019. Powyższe – w ocenie organu - oznacza, że na [...] grudnia 2019 r. płatnik znajdował się w trudnej sytuacji, a tym samym Zakład nie mógł dokonać zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Sytuacja powyższa nie uległa poprawie na dzień złożenia wniosku o zwolnienie, ponieważ zaległości z tytułu składek nie zostały spłacone i nie zostały objęte umową ratalną.

Jakkolwiek zatem uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji wydane zostało z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. art. 7,77 § 1, art. 80 i 107 k.p.a., to rozstrzygnięcie decyzji pierwszej instancji było prawidłowe. W związku z tym organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie decyzji wyłącznie w zakresie uzasadnienia faktycznego.

Na powyższą decyzję A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji błędne uznanie, że według stanu na dzień 31 grudnia 2019r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji finansowej, podczas gdy był on objęty postępowaniem restrukturyzacyjnym układowym, co nie jest tożsame z sytuacją przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji, zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji o odmowie udzielenia prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020r. do maja 2020r.,

b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji zupełne pominięcie faktu, że z uwagi na objęcie skarżącego postępowaniem restrukturyzacyjnym układowym na dzień [...] grudnia 2019r., nie zawierał on z organem umowy ratalnej, a wierzytelności organu zostały objęte zatwierdzonym układem, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia nowych zasad spłaty i wymagalności wierzytelności organu,

c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji błędne uznanie, że sytuacja skarżącego w zakresie rzekomych zaległości nie uległa poprawie na dzień złożenia wniosku o zwolnienie, ponieważ zaległości z tytułu składek nie zostały spłacone i nie zostały objęte umową ratalną, podczas gdy sam fakt objęcia skarżącego postępowaniem restrukturyzacyjnym układowym oraz zatwierdzenie przez sąd układu, w którym zostały zawarte wierzytelności organu, świadczą o dobrej sytuacji finansowej skarżącego oraz o ustaleniu nowych zasad spłaty wierzytelności przysługujących organowi, które w niniejszym stanie faktycznym nie mogą zostać uznane za zaległości,

d) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji zupełne pominięcie okoliczności, że z uwagi na prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie restrukturyzacyjne układowe, skarżący na dzień [...] grudnia 2019r. nie mógł znajdować się w trudnej sytuacji finansowej i posiadać wymagalne nieuregulowane zobowiązania, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji o odmowie udzielenia prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych,

e) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji zupełne pominięcie okoliczności, że w kwietniu 2020r. zostało zakończone wobec skarżącego postępowanie restrukturyzacyjne układowe poprzez zatwierdzenie układu, co w konsekwencji wyklucza znajdowanie się przez skarżącego w trudnej sytuacji finansowej w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu,

f) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżący zalega z opłacaniem składek, w sytuacji gdy wobec skarżącego toczyło się postępowanie restrukturyzacyjne układowe zakończone zatwierdzeniem układu, co skutkuje ustaleniem nowych zasad spłat wierzytelności przez dłużnika.

II. prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, podczas gdy na dzień [...] grudnia 2019r. nie posiadał wymagalnych zaległych zobowiązań wynikających z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, z uwagi na fakt, że wobec skarżącego było prowadzone postępowanie restrukturyzacyjne układowe zakończone zatwierdzeniem układu, co w konsekwencji wyklucza uznanie, że znajdował się on w trudnej sytuacji, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji o odmowie udzielenia prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych,

b) pkt. 22 lit. c sekcji 3.1. Komunikatu Komisji- Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 Iz dnia 20 marca 2020r.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że skarżący na dzień [...] grudnia 2019r. znajdował się w trudnej sytuacji, podczas gdy na ww. dzień nie posiadał wymagalnych zaległych zobowiązań, z uwagi na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne układowe, co wyklucza uznanie, że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji o odmowie udzielenia prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych,

c) art. 31 zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych, w sytuacji gdy skarżący spełniał wszystkie warunki przewidziane do zwolnienia z opłacania należności z tytułu ww. składek, w tym również w zakresie nieznajdowania się w trudnej sytuacji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu [...] grudnia 2019r. został zatwierdzony układ skarżącego z wierzycielami w sprawie przyspieszonego postępowania układowego (postępowanie prowadzone przez Sąd Rejonowy [...] w L. z siedzibą w Ś. [...] dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych, sygn. akt: [...] [...]). Przedmiotowy układ obejmuje również wierzytelności przysługujące organowi, a skarżący, zgodnie z harmonogramem spłat, uiszcza ustalone kwoty w celu spłaty wierzytelności. Prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego w stosunku do przedsiębiorcy nie może być automatycznie traktowane jako znajdowanie się w złej sytuacji, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. Skarżący na dzień [...] grudnia 2019r. nie mógł zatem znajdować się w trudnej sytuacji finansowej i posiadać wymagalne nieuregulowane zobowiązania. Nadto, zatwierdzenie układu wyklucza możliwość objęcia skarżącego postępowaniem upadłościowym, które determinuje uznanie czy dany podmiot znajduje się w złej sytuacji finansowej,

e) pominięcie przez organ okoliczności, że zatwierdzenie układu przez sąd skutkuje ustaleniem nowych zasad spłat wierzytelności, w związku z czym na dzień składania wniosku skarżący nie posiadał żadnych zaległości, w tym na dzień [...] grudnia 2019r.

Zdaniem skarżącego, objęcie go postępowaniem restrukturyzacyjnym układowym wyklucza stwierdzenie istnienia podstaw do ogłoszenia upadłości. Gdyby skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, sąd nie zatwierdziłby układu z wierzycielami. Zawarcie układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym powoduje ustalenie nowych zasad spłaty zobowiązań, a co za tym idzie skarżący na dzień [...] grudnia 2019r. nie posiadał wymagalnych i zaległych zobowiązań, co mogłoby wskazywać na jego złą sytuację finansową. Postanowienie o zatwierdzeniu układu stało się prawomocne w dniu [...] lutego 2020r., co oznacza, że ani na dzień składania wniosku o zwolnienie ze składek, ani na dzień [...] grudnia 2019r. płatnik nie spełniał kryteriów do uznania go za przedsiębiorcę znajdującego się w trudnej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę organ poparł stanowisko prezentowane w decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Ponownie podkreślił, że na dzień [...] grudnia 2020 r. zaległość płatnika z tytułu nieopłaconych składek ([...] zł) przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019 ([...] zł). Zaległości te nie zostały objęte umową ratalną. Na dzień złożenia wniosku zaległość wynosiła [...] zł. Okoliczność objęcia płatnika postępowaniem układowym jedynie potwierdza, że jest on niewypłacalny, co wprost wynika z art. 6 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne.

Sprawa została skierowana na zgodny wniosek stron do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi jest odmowa zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od marca do maja 2020 r. na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: ustawa o COVID-19).

Skarżący wystąpił o pomoc publiczną przewidzianą w przepisie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podstawą odmowy udzielania wnioskowanego wsparcia był fakt zalegania z opłaceniem przez skarżącego składek na rzecz ZUS. To spowodowało, że organ uznał, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji, a to - w ocenie organu - uniemożliwia przyznanie ulgi, której domagał się skarżący. Zdaniem organu, pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w dniu [...] grudnia 2019r. i w dacie złożenia wniosku w trudnej sytuacji, w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014r.). Uznano, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji, ponieważ na dzień [...] grudnia 2019r. zalegał z opłatą składek w wysokości przekraczającej wartość składek za 2019 r. (czyli za okres dłuższy niż 12 miesięcy) i nie miał zawartej umowy o ratalną spłatę zadłużenia.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Przepis art. 31zp ust. 1 ww. ustawy określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Inne, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Przy czym Inne zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy o COVID-19). O zwolnieniu organ informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy o COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której - zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy o COVID-19 (co zostało całkowicie pominięte przez organ w ramach uzasadnienia decyzji i badania istoty sprawy). W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w art. 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20 marca 2020r., str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm., dalej: TFUE), zawarł odesłanie do powołanego Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób, z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś doprecyzowano, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 wskazuje, że: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej, w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione."

Analizując treść art. 15zzzh ustawy o COVID-19 stwierdzić należy, że przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze, odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniu (z 20 marca 2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem [...] tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczy, by spełniało jedną z przesłanek określoną w tym przepisie.

Orzekając w niniejszej sprawie w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ nie wziął pod uwagę, że jego obowiązkiem było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na dzień orzekania, czyli na dzień [...] października 2020 r. Organ pominął fakt, że Komisja Europejska w dniu 8 maja 2020 r. przyjęła drugie zmiany Komunikatu, aby jeszcze bardziej ułatwić przedsiębiorstwom dotkniętym kryzysem dostęp do kapitału i płynności. W dniu 29 czerwca 2020 r. przyjęła trzecie zmiany, aby dalej wspierać mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa i start-up’y oraz aby pobudzić inwestycje prywatne. W dniu zaś 13 października 2020 r. przyjęła czwarte zmiany, aby przedłużyć okres stosowania tymczasowych ram prawnych oraz umożliwić pomoc obejmującą niepokryte koszty stałe przedsiębiorstw dotkniętych kryzysem. Głównym celem tymczasowych ram było zapewnienie ukierunkowanego wsparcia dla zwykle rentownych przedsiębiorstw, które z powodu epidemii COVID-19 znalazły się w trudnej sytuacji finansowej. Trzecie zmiany Komunikatu Komisji (UE) w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020 poz. 218 str. 3 z dnia 2 lipca 2020r.) (z mocą obowiązującą od 29 czerwca 2020 r.) wprowadziły do punktu 3.1 jednostkę redakcyjną 3.1.22 lit.ca. Komisja wskazała w niej, że w drodze odstępstwa od powyższych przepisów, pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona), ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji).

Jakkolwiek w dacie wydania decyzji w pierwszej instancji ([...] r.) przedmiotowe zmiany - trzecia i czwarta Komunikatu nie obowiązywały, niemniej jednak obowiązywały już w dacie rozstrzygania sprawy ponownie przez Prezesa ZUS ([...] r.) i powinny była zostać uwzględnione przez organ, w obowiązkach którego leżało ponowne rozpoznanie sprawy w pełnym jej zakresie. Odesłanie zawarte w art. 15zzzh ustawy o COVID-19 ma charakter dynamiczny co oznacza, że jest odesłaniem do obowiązujących unormowań (tak m.in. wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Po 489/21, w Gliwicach z dnia 19 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 566/21, w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 751/21).

Tymczasem, organ dopiero w odpowiedzi na skargę dokonał bardziej szczegółowej analizy zaległości płatnika wskazując, że jego sytuacja uległa dodatkowo pogorszeniu, a zaległości w płatnościach wynosiły (na dzień złożenia wniosku) [...] zł. Odpowiedź na skargę nie zastępuje jednak uzasadnienia decyzji – przyjęcie tej koncepcji pozbawiłoby stronę możliwości podniesienia zarzutów wobec ustaleń i ocen organu. Organ już w decyzji winien był uwzględnić powołaną trzecią i czwartą zmianę Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19. Tak się jednak nie stało, bowiem organ skoncentrował uwagę wyłącznie na ocenie materialnego i finansowego statusu płatnika na dzień [...] grudnia 2019 r. Nie dokonał żadnej analizy danych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w dacie, w której orzekał o wniosku.

Nie sposób też nie podzielić stanowiska skarżącego, który wskazuje na istotne różnice w sytuacji podmiotu, wobec którego ogłoszono upadłość i takiego, wobec którego otwarto przyspieszone postępowanie układowe (będące zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, Dz.U. 2015, poz. 978, jednym z rodzajów restrukturyzacji). Niemniej jednak to rzeczą organu będzie rozstrzygnięcie, czy w świetle przywołanych powyżej regulacji prawnych, które winien uwzględnić przy ocenie sprawy, zatwierdzenie układu z wierzycielami, w tym z Inne (pkt III postanowienia sądu upadłościowego z dnia [...] r.) w istocie wyklucza płatnika z kręgu osób uprawnionych do uzyskania wsparcia, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19. Organ winien ustalić m.in. to, czy zawarty i zatwierdzony przez sąd upadłościowy układ zarówno na koniec 2020 r., jak i na datę orzekania, był jeszcze wykonywany. Okoliczności te winien przełożyć na aktualne na dzień orzekania w sprawie brzmienie Komunikatu Komisji (UE), do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19.

W omawianych okolicznościach stwierdzić zatem należy, że organ naruszył w sprawie zarówno przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), jak i przepisy prawa materialnego (art. 31 zo ust. 1 w zw. z art. 15 zzzh ustawy o COVID-19) poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień orzekania brzmienia Komunikatu Komisji(UE) i brak poczynienia ustaleń, które pozwoliłyby uznać, że skarżący rzeczywiście nie spełnia przesłanek do skorzystania z pomocy.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zatem zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i – po stosownym uzupełnieniu materiału dowodowego – wydać rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W całokształcie okoliczności sprawy ponownie rozważy, czy skarżącemu przysługuje wsparcie z art. 31zo ustawy COVID-19, uwzględniając aktualnie obowiązujący zapis Komunikatu Komisji (UE), w którym dopuściła udzielanie – w drodze wyjątku i przy określonych warunkach – pomocy także takim podmiotom, które znajdowały się w trudnej sytuacji i przeprowadzi w tym zakresie rozważania, czy wobec skarżącego zachodzą przesłanki, o których mowa w jednostce redakcyjnej 3.1.22. lit. ca Komunikatu. Prowadząc postępowanie umożliwi skarżącemu zajęcie stanowiska, w szczególności zagwarantuje mu prawo do czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 k.p.a.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.