Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 139/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 15 § 2 w zw. z art. 4 i art. 193
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy P. a Prezydentem Miasta J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. G. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Pismem z 20 września 2022 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działając z upoważnienia Wójta Gminy P., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy P. a Prezydentem Miasta J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania. Na podstawie art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z H. G. oraz z załączonych oświadczeń, aktualnym miejscem zamieszkania H. G. jest miasto J. Mieszkała tam również przed umieszczeniem jej w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w J., w którym przebywała w okresie od lipca 2019 r. do lipca 2022 r.

Poza tym, lokal mieszkalny w K., zajmowany przez H. G., w którym była na stałe zameldowana, został [...] sierpnia 2019 r. zdany do Gminnego Zakładu Komunalnego w P.

Na podstawie przekazanej dokumentacji należy stwierdzić, że pani H. G. aktualnie zamieszkuje w J. i tam koncentrują się jej sprawy osobiste, życiowe, zdrowotne.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta J. stwierdził, że jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2022 r., oraz z załączonych oświadczeń H. G. nie wiąże przyszłości z miastem J., obecnie przebywa jedynie na jego terenie do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej. W pisemnym oświadczeniu z dnia [...] września 2022 r. H. G. podaje, że gdyby miała możliwość, chciałaby mieszkać w K., gdzie dotychczas znajdowało się jej centrum życiowe i nadal posiada stały meldunek. Lokal socjalny w K., w którym mieszkała do czasu umieszczenia w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym, był zadłużony i został zdany, gdyż planowo pobyt H. G. w placówce miał być na stałe. Ponadto H. G. w w/w oświadczeniu jasno wskazuje na fakt, że chciała oczekiwać na miejsce w ZOL-u na terenie Gminy P., gdyż tam było jej centrum życiowe. Z uwagi na bardzo zły stan zdrowia, wymagający całodobowej opieki, H. G. poprosiła córkę E. G. zam. J. ul. [...], o zwrócenie się w jej imieniu o pomoc w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. Pracownik socjalny OPS P. nie zareagował na prośbę córki, tym samym nie rozeznał potrzeb, sytuacji zdrowotnej, mieszkaniowej i materialno-bytowej H. G., a kazał ubiegać się o pomoc w OPS w J. lub OPS w P., gdzie H. G. zamieszkiwała jako dziecko, co wynika z oświadczenia z [...] września 2022 r. W 2019 r. H. G. trafiła do ZOL-u w J., gdzie przebywała do lipca 2022 r. ZOL nie może być miejscem zamieszkania, a długotrwały pobyt w placówce medycznej nie oznacza zmiany miejsca zamieszkania, gdyż celem takiej placówki jest prowadzenie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Natomiast pobyt tam ma charakter jedynie czasowy, nawet jeśli jest długotrwały, ponieważ jest związany wyłącznie z leczeniem. Co istotne należy zaznaczyć, że H. G. przed umieszczeniem w ZOL przez 11 lat zamieszkiwała w P. oraz 13 lat w K. (gmina P.). Sytuacja zdrowotna, mieszkaniowa oraz rodzinna (brak odpowiedniej opieki w miejscu zameldowania) sprawiły, że z dobrej woli córki znalazła u niej miejsce tymczasowego pobytu. Jak podaje córka w oświadczeniach oraz przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, udzieliła matce schronienia, ale tylko tymczasowo, za zgodą jej konkubenta będącego głównym najemcą lokalu.

Biorąc powyższe pod uwagę, w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że miejscem zamieszkania H. G. z zamiarem stałego pobytu jest gmina J. gdyż przebywanie pod adresem J. ul. [...], ma charakter doraźny do chwili umieszczenia w/w w ZOL lub DPS.

Zgodnie z oświadczeniem H. G. oraz jej wolą niepodważalne jest to, że na terenie gminy J., przebywa ona od samego początku tylko tymczasowo i zawsze myślała o powrocie do miejsca stałego pobytu, tj. gminy P.. Sytuacja zdrowotna, mieszkaniowa oraz rodzinna (brak odpowiedniej opieki w miejscu zameldowania ze strony rodziny do tego zobowiązanej) sprawiła, że z dobrej woli córki w/w E. G., H. G. znalazła miejsce tymczasowego pobytu. E. G., nigdy nie zameldowała matki, nawet na pobyt tymczasowy i nigdy nie było mowy o zamiarze stałego jej pobytu pod adresem J. ul. [...]. W związku z faktem, że miejscem zameldowania na pobyt stały H. G. jest gmina P. i w/w jasno wyraziła swoją wolę co do dalszego zamiaru stałego pobytu w tej gminie, organem właściwym do rozpoznania wniosku zainteresowanej w sprawie ubiegania się przez w/w o pomoc w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej, na podstawie art.101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest Wójt Gminy P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Wójtem Gminy P. a Prezydentem Miasta J., bowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku H. G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast art. 101 ust. 1 tej ustawy stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Przepisy przywołanej ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2337 ze zm.), dalej: "k.c.". Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Analiza tego przepisu wskazuje, że do uznania określonej miejscowości za miejsce zamieszkania określonej osoby konieczne jest przebywanie w tej miejscowości oraz zamiar w niej pobytu przejawiający się co do zasady w postaci koncentracji spraw życiowych, zawodowych i rodzinnych. Natomiast pobyt w zakładzie opieki zdrowotnej nie może być zakwalifikowany jako miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., gdyż tego rodzaju placówka lecznicza nie jest przeznaczona do zamieszkiwania i nie może stanowić miejsca, w którym osoby przebywają z zamiarem stałego pobytu.

Nie można zatem uznać, że pobyt H. G. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w J. oznacza, że było to jej miejsce zamieszkania. Miejscem zamieszkania nie można również uznać czasowego pobytu u córki zamieszkałej w J. Jak wynika z oświadczenia H. G. oraz z akt sprawy, miejscem zamieszkania strony jest Gmina P., w której zamieszkiwała ona przed umieszczeniem w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w J. Biorąc zatem pod uwagę regulację zawartą w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, należy uznać, że miejscem zamieszkania H. G. jest gmina P. Organem właściwym do rozpoznania wniosku H. G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest zatem Wójt Gminy P.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.