Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2582/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1, art. 121 7 1, art. 122
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I SA/Wr 77/16 w sprawie ze skargi H.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od H.R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 77/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę H.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 2 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

2. Sąd pierwszej instancji podał, że termin do wniesienia odwołania upływał

21 września 2015 r., tymczasem odwołanie strona sporządziła już 15 września 2015 r., jednakże nadała go w holenderskiej placówce pocztowej dopiero 22 września 2015 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 26 sierpnia 2015 r. spowodowane zostało bezpośrednio opóźnionym nadaniem pisma w zagranicznej placówce pocztowej, co nie wskazuje na problemy przywołane na uzasadnienie żądania przywrócenia uchybionego terminu. Nieznajomość języka polskiego nie była przeszkodą ażeby strona sporządziła odwołanie w tej, jak i w innej sprawie (zawisłej przed WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 76/16) w dniu 15 września 2015 r., zaś to drugie nadała w holenderskiej placówce już 17 września 2015 r. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia nieznajomość języka polskiego. Nie można było też postawić zarzutu organowi, że nie uwzględnił argumentacji odnoszącej się do stanu zdrowia strony, albowiem ta w piśmie z 13 listopada 2015 r. podnosiła, że stan jej zdrowia uniemożliwiał podróż do oddalonej o 160 km H. w celu nadania przesyłki skierowanej do organu w polskim urzędzie konsularnym. Tymczasem w niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu nie była związana z odległością miejsca zamieszkania strony od urzędu konsularnego.

3. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Hendrika Raaijmakers wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 2 grudnia 2015 r. pomimo, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazuje, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 26 sierpnia 2016 r. nastąpiło bez winy skarżącej;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 2 grudnia 2015 r. podczas gdy kierując się zasadą zaufania do organów podatkowych i mając na względzie całokształt okoliczności sprawy należy przywrócić termin do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 26 sierpnia 2015 r.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4.2. Strona skarżąca podniosła zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a które to zmierzają do podważenia prawidłowości poczynionego przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, że strona skarżąca nie wykazała, aby do uchybienia terminu doszło bez jej winy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty sformułowane w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

4.3. Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, a więc instytucję, która ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej, normuje Rozdział 7 Działu IV Ordynacji podatkowej. W przepisie art. 162 § 1 tej ustawy wskazano, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, ponieważ służy wzruszeniu decyzji ostatecznych. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Z kolei, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu, brak dołożenia należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy, wyłącza możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 791/12, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

4.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do twierdzenia, że złożenie odwołania po terminie było niezawinione. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że to zainteresowany musi uwiarygodnić, iż nie dotrzymał terminu bez własnej winy. W tym celu powinien on uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tymczasem żadna z podniesionych przez skarżącą okoliczności nie stanowiła o tym, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej. Po pierwsze, należy zauważyć, że odwołanie wniesione z uchybieniem terminu oznaczone zostało datą 15 września 2015 r. Pozwala to wysnuć logiczny wniosek, że w tym dniu zostało sporządzone, a skoro tak, to nie zasługuje na wiarę twierdzenie skargi kasacyjnej, że po otrzymaniu przesyłki zawierającej decyzje podatkowe strona odwołała się tylko od jednej z nich - od decyzji ustalającej odpowiedzialność jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Data na odwołaniu wskazuje, że w tej dacie zostało ono sporządzone i w niniejszej sprawie, czyli dotyczącej decyzji ustalającej odpowiedzialność jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. W konsekwencji uzasadnione jest też domniemanie, że decyzja została przetłumaczona wcześniej niż twierdzi skarżąca, tj. przed 15 września 2015 r., a nie jak wysnuć można ze skargi kasacyjnej – bezpośrednio przed nadaniem odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co nastąpiło 22 września 2015 r.

W kontekście niniejszego należy wyjaśnić, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w żaden sposób nie uchybił zasadzie zaufania do organów podatkowych, umieszczając w jednej kopercie dwie odrębne decyzje podatkowe. Zawarta w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych jest jedną z podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego. Oznacza ona zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez organy podatkowe. Zasadę ta należy odczytywać w powiązaniu z treścią art. 120 Ordynacji podatkowej, tj. z zasadą legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności.

Wymaga wskazania, że przepisy Ordynacji podatkowej nie sprzeciwiają się takiemu sposobowi doręczenia, jaki zastosował organ podatkowy. Jest to natomiast przyjęta i służąca ekonomice procesowej praktyka organów podatkowych, zaakceptowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyjaśniono w nim, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują konieczności odrębnego doręczania stronie każdej z kilku decyzji wydanych w postępowaniu podatkowym. Istotnym jest jedynie, aby z doręczanej korespondencji wynikało, że zawiera ona klika odrębnych pism (por. wyroki z 1 października 2015 r. sygn. akt I FSK 616/14 i z 29 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 1325/16 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut skargi kasacyjnej polegający na twierdzeniu, że w piśmie przewodnim nie wskazano wyraźnie, iż są to dwie odrębne decyzje, nie został w żaden sposób poparty, przez co nie może zostać uwzględniony.

4.5. Drugi podnoszony argument - o braku znajomości języka polskiego, zarówno w kontekście braku rozpoznania przez stronę, że w jednej kopercie doręczono dwie różne decyzje, jak i w kontekście argumentu o trudności w znalezieniu tłumacza do przetłumaczenia decyzji, również nie może odnieść skutku. Należy przede wszystkim zauważyć, że argument o braku znajomości języka jako przeszkodzie do terminowego dokonania czynności, traci wiarygodność wobec powyżej poczynionych wniosków, że odwołanie zostało sporządzone w terminie do jego wniesienia, czyli 15 września 2015 r. Nadto w świetle art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przyczyna uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, aby mogła zostać uznana za świadczącą o niezawinieniu strony w niedochowaniu tego terminu, musi być niemożliwa do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że nieznajomości języka polskiego nie można uznać za taką przeszkodę. Przy wykorzystaniu obecnych technik i narzędzi informatycznych, czy też szerokiej dostępności usług tłumaczy, tłumaczenie dokumentu sporządzonego w języku obcym na język zrozumiały nie stanowi trudności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 1813/15 - dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można pominąć przy tym trafnego argumentu organu, że strona o toczącym się postępowaniu wiedziała od lutego 2015 r., co oznacza, że winna zadbać o należyte i staranne prowadzenie swoich spraw.

4.6. Co do trzeciej okoliczności podnoszonej w kontekście braku winy w uchybieniu terminu, czyli choroby strony skarżącej, potwierdzając zasadność argumentów podanych w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji, należy dodatkowo wskazać, że dołączona do skargi do tego Sądu dokumentacja medyczna wraz tłumaczeniem dotyczy 2011 r. W związku z tym nie można jej odnieść do stanu zdrowia skarżącej w 2015 r., ani tym samym ustalić ewentualnego wpływu tej choroby na zdolność podejmowania racjonalnych i terminowych działań. Jak już wyżej podniesiono, to na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Takich cech nie nosiło działanie strony skarżącej.

4.7. Podsumowując, z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych okolicznościach faktycznych należało stwierdzić, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona nie przedstawiła w skardze kasacyjnej argumentów, które podważałyby prawidłowość powyższego. Tym samym, nieuzasadnione są zarzuty wskazujące na naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej oraz w związku z przepisami art. 121 § 1 i art. 122 tej ustawy.

4.8. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).