Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 553/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie WSA Robert Hałabis, WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. N. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] zł z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę [...] zł podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej "organ" lub "Zakład") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z [...] r. nr 909/2019 o odmowie umorzenia M. K. należności z tytułu składek w łącznej kwocie 90 548,88 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, wyjaśnił, że do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący dołączył liczne dokumenty dotyczące jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej. Wszystkie dokumenty zostały przez organ szczegółowo omówione.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 2, z zastrzeżeniem art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.), należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy.

Organ ustalił, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności. Organ szczegółowo przeanalizował każdą z przesłanek i uzasadnił swoje stanowisko co do braku podstaw do uznania, że zachodzi całkowita nieściągalność dająca podstawę do umorzenia należności.

Organ wyjaśnił następnie, że pomimo braku całkowitej nieściągalności Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasada umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365). Zobowiązany powinien wówczas wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Umorzenie jest także możliwe w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ ustalił, że skarżący aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, nie korzysta z pomocy społecznej ani innych form pomocy, nie posiada dochodu z innych źródeł. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką - K. K., która uzyskuje dochód w wysokości netto 1 542,01 zł. Organ przeanalizował następnie wskazane przez skarżącego wydatki związane z utrzymaniem, wynoszące ok. 700 zł, a także zeznania podatkowe skarżącego i jego matki, wskazujące na wysokość osiąganych przez nich dochodów.

Organ ustalił, że skarżący nie posiada nieruchomości, wymienił wskazane przez skarżącego ruchomości oraz stwierdził, że skarżący nie posiada wierzytelności, ma natomiast zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 875,00 zł, które spłaca w układzie ratalnym w kwocie 250,00 zł miesięcznie.

Organ ustalił, że skarżący nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel bądź współwłaściciel pojazdów.

Organ podkreślił, że obowiązek spłaty zaległych składek nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych daje bowiem możliwość udzielenia ulgi w spłacie należności w postaci układu ratalnego, w ramach którego istnieje możliwość dostosowania warunków spłaty do sytuacji materialnej wnioskodawcy, co pozwoli na zapewnienie środków utrzymania. Organ stwierdził, że zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego nie daje podstaw do uznania, że spłata zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w drodze układu ratalnego pozbawiłaby skarżącego środków do życia.

Organ stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r., ponieważ powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. W ocenie organu w przypadku skarżącego nie ma również zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego dokumentacji medycznej organ wskazał, że skarżący jest aktywny zawodowo (prowadzi działalność gospodarczą). Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że ze względu na sytuację zdrowotną jest niezdolny do podjęcia zatrudnienia i trwale wykluczony z rynku pracy (np. orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy przyznane na stałe). Nie przedłożył również żadnych dokumentów, stwierdzających konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, które powodowałoby brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił, że organ odmówił mu umorzenia należności, mimo że udowodnił, że jest w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. oraz nie może podjąć ciężkiej pracy fizycznej

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami. Decyzja dotyczy składek osoby prowadzącej działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie).

Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa" lub "u.s.u.s.". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Przez należności z tytułu składek ustawa rozumie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowe opłaty (art. 24 ust. 2).

Wysokość zaległości (w tym odsetek) oraz okresy, za które ustalona została odpowiedzialność skarżącej nie są kwestionowane.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Organ odniósł się do wszystkich wskazanych w at. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek i prawidłowo ustalił, że żadna z nich w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Jest oczywiste, że w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy. Prawidłowe jest także ustalenie organu, że w przypadku objętych decyzją zaległości, nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3. Skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą i nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne, nie zachodzą zatem przesłanki określone w art. 28 pkt 4 i 4b ustawy.

Jeśli chodzi o przesłankę określoną w art. 28 ust. 3 pkt 4a, to również – z uwagi na wysokość należności, przekraczającą 90 000 zł – jest oczywiste, że wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie jest więc spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy.

Należy wyjaśnić, że ze znajdującej się na k. 43 akt administracyjnych informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wynika wprawdzie, że egzekucja jest nieskuteczna z uwagi na długotrwały brak środków i zbieg egzekucji z urzędem skarbowym oraz komornikiem (pkt 4 informacji), jednak postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone (pkt 2), egzekucję co do części tytułów nadal prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS (pkt 3), a ponadto i postępowanie egzekucyjne nie było umarzane z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

Prawidłowe jest także stanowisko organu, że w sprawie nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zatem nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy. Skarżący jest osobą zdolną do pracy, osiąga dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, nie ma więc podstaw do stwierdzenia, że w wyniku egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wobec tego, że w przypadku skarżącego nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozważył w dalszej kolejności przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365), powoływanym dalej jako "rozporządzenie". Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 2 przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy rozporządzenia umożliwiają zatem organowi umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

Organ prawidłowo ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodzi w przypadku skarżącego. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie zebranych w sprawie dowodów, szczegółowo przeanalizowanych i poddanych ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Organ rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Skarżący miał możliwość wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.

Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia oraz dokumenty, z których wynika, jakie dochody uzyskuje, jakie posiada zobowiązania oraz jakie ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem.

Wyjaśnić należy, że to rzeczą skarżącego jest wykazanie osiąganych dochodów w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych zobowiązanego. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy, albowiem z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (vide m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 430/12 oraz wyrok z 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12).

Podzielić należy stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą. Ze złożonych przez skarżącego deklaracji podatkowych wynika, że w 2018 r. osiągnął on przychód w wysokości 23 740,30 zł, natomiast dochód wyniósł 3767,37 zł. Z przedstawionej przez skarżącego księgi przychodów i rozchodów wynika ponadto, że za okres do maja 2019 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 1725,34 zł, w 2018 r. – w wysokości 3767,37 zł, w 2017 r. w wysokości 6862,75 zł, a w 2016 r. – 2906,83 zł. Skarżący osiąga zatem stały dochód, który jest co prawda niski, ale skarżący nie korzysta z żadnej z form pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką K. K.. Matka skarżącego również osiąga dochody. Z ustaleń organu wynika, że K. K. zgłoszona jest do ubezpieczeń z dwóch tytułów: jako osoba pobierająca świadczenie emerytalne oraz jako pracownik w firmie [...] osiągnęła w 2018 r. dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 4 965,00 zł, natomiast z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego osiągnęła dochód w kwocie 14 418,08 zł, łącznie w 2018 r. osiągnęła dochód w wysokości 19 383,08 zł.

Skarżący nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Mieszkanie, w którym mieszka z matką stanowi własności jego siostry. Opłata za mieszkanie wynosi 353,12 zł miesięcznie. Skarżący wskazał ponadto, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem w kwocie 350,00 zł miesięcznie.

Z akt sprawy wynika, że skarżący nie posiada nieruchomości, a jego majątek ruchomy stanowią rzeczy o wartości: laptop – 450,00 zł, telewizor – 1100,00 zł, używane elektronarzędzia – 500,00 zł i telefon komórkowy – 730,00 zł.

Z ustaleń organu wynika ponadto, że skarżący nie posiada wierzytelności, ma natomiast zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za grudzień 2018 r. w wysokości 875,00 zł. Kwotę tę skarżący spłaca ratami w wysokości 250,00 zł miesięcznie. Organ uwzględnił także fakt, że K. K. zawarła [...] sierpnia 2018 r. umowę pożyczki na kwotę 9000,00 zł, przy czym całkowita kwota do spłacenia wynosi 13187,69 zł.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego uzasadnione jest zatem stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną skarżącego i uznał, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Podzielić należy także stanowisko organu, że ustalając sytuację materialną skarżącego uwzględnić należy także dochody matki skarżącego. Słusznie podkreśla organ, odwołując się do stanowiska orzecznictwa, że dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mają wpływ na ogólną sytuację materialną rodziny i winny być brane pod uwagę przy określaniu podstawy umorzenia należności składkowych z tytułu trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego. Należy zauważyć, że zamieszkując z matką w mieszkaniu siostry nie ponosi skarżący pełnych kosztów utrzymania mieszkania, co niewątpliwie wpływa na ocenę jego możliwości finansowych.

Trafnie zwraca także uwagę organ, że należność może być spłacana w drodze układu ratalnego. Skarżący posiada źródło dochodu, istnieje zatem możliwość ustalenia wysokości rat dostosowanych do dochodów skarżącego. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika także, by w przypadku skarżącego zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Nie można też mówić o przesłance wskazanej w punkcie 3 - przewlekłej chorobie zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący przedstawił karty informacyjne z leczenia szpitalnego w 2006 r., 2009 r. i 2015 r. , wyniki badań z [...] maja 2015 r. oraz orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] października 2013 r. wydane do [...] października 2016 r. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na dwa złamania kostek w 2002 r. i 2005 r., przez co nie jest w stanie dźwigać ciężkich przedmiotów oraz biegać, co uniemożliwia mu podjęcie pracy fizycznej, ponieważ stopy nie zginają się w całym zakresie.

Należy jednak zauważyć, że schorzenia skarżącego, na które się powołuje i przedstawia dokumentację lekarską nie spowodowały, że skarżący utracił trwale zdolność do pracy i możliwość uzyskiwania dochodów. Ponadto z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność skarżącego miała charakter okresowy - orzeczona została na okres do [...] października 2016 r. Skarżący nie przedstawił aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przedłożone dokumenty potwierdzają problemy zdrowotne skarżącego, wynika z nich jednak, że skarżący nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, ma zatem możliwość osiągania dochodów. Dodać należy, że skarżący jest osobą stosunkowo młodą (urodził się w 1978 r.).

Wyjaśnić należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 2 rozporządzenia oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 1694/14 oraz z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 217/12). Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Konstrukcja uznania charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie pozostawia organowi swobodę wyboru w zakresie wyboru spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej jako "k.p.a.". Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych. Ponadto, mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny.

Wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organ w ramach uznania administracyjnego może być zaakceptowany jako zgodny z prawem tylko wówczas, gdy będzie się opierał na w pełni wyjaśnionych okolicznościach faktycznych sprawy oraz gdy będzie zgodny z nakazem należytego wyważenia interesu publicznego i indywidualnego w konkretnie rozpatrywanym przypadku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

Względy interesu publicznego w postaci ochrony stabilności systemu finansowania ubezpieczeń społecznych, zasada równości w zakresie obowiązków ubezpieczonych i płatników nakazują traktowanie instytucji umorzenia należności jako wyjątkowej, zastrzeżonej dla naprawdę trudnych i wyjątkowych przypadków życiowych.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Stan zdrowia oraz sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadniały przyjęcia, że w przypadku skarżącego zachodzi wyjątkowa sytuacja uzasadniająca umorzenie należności. Podkreślić należy, że podejmując działalność gospodarczą skarżący powinien był liczyć się z obowiązkiem opłacania składek. Słusznie zwraca uwagę organ, że obowiązek opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek oraz że za ryzyko związane z prowadzoną działalnością odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Podzielić należy także stanowisko organu, że dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie zobowiązanego, uzasadniającym umorzenie zadłużenia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).