Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2235/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie: WSA Zbigniew Rudnicki AWSA Izabela Głowacka - Klimas Protokolant Marta Siemiątkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2002r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1999r. nr [...], który umorzył z urzędu postępowanie w sprawie wniosku B. P. o zwrot nieruchomości o pow. 1,60 ha w [...] jako bezprzedmiotowe, z uwagi na to, że nie był on nigdy właścicielem przedmiotowego gruntu. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego zostały dokonane następujące ustalenia:

Orzeczeniem Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] w przedmiocie przydziału gospodarstwa poniemieckiego oraz na mocy Dokumentu Nadania Ziemi Nr [...] z dnia [...] października 1946r. J. P. otrzymał nadział ziemi o pow. około 16 ha położonej w [...] gminie [...] powiatu [...] po Niemce B. H. wraz z zabudowaniami, inwentarzem żywym i martwym, został wprowadzony w fizyczne posiadanie tego gospodarstwa.

Brak jest dokumentów dotyczących wydania wykonalnej decyzji właściwej władzy w przedmiocie kwalifikacji i szacunku otrzymanych przez nowonabywcę nieruchomości ziemskich i inwentarza, które stanowiły wraz z Dokumentem Nadania Ziemi podstawę wpisu do księgi wieczystej nieruchomości.

Rok później, dopiero po sporządzeniu pomiarów rolnych przez Urząd Wojewódzki [...] wydany został na rzecz J. P. Dokument Nadania Ziemi Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych Nr [...] z dnia [...] listopada 1947r. na mocy którego otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze 11 ha 75a położonej w [...], uwidoczniony na planie Mierniczego Urzędu Wojewódzkiego [...] W.B. jako działki Nr [...],[...],[...] wraz z zabudowaniami, inwentarzem żywym i martwym uwidocznionym w wykazie szacunkowym. Na planie mierniczego jak i w rejestrze pomiarowym wsi [...] figurowały dwie działki rolne oznaczone literami [...] i [...] o pow. 4 ha i 7,75 ha, stanowiąc łącznie owe 11, 75ha powierzchni gospodarstwa.

Powyższy akt wraz z orzeczeniem w przedmiocie klasyfikacji i szacunku nieruchomości o pow. 11,75 ha wraz z odpisem wykonalnej decyzji właściwej władzy w przedmiocie kwalifikacji i szacunku otrzymanych przez nowonabywcę nieruchomości ziemskich i inwentarza , którym było orzeczenie Starosty Powiatu [...], stanowił tytuł do wpisania na rzecz nabywcy w

księdze hipotecznej prawa własności nadanej działki przy uwzględnieniu postanowień ust.2 i 3 art.2 tegoż dekretu - na poczet oszacowanej ceny gospodarstwa zaliczając mienie pozostawione przez niego na terenie b. ZRRR. Księgi wieczystej nie było, stąd założony został dla tej nieruchomości zbiór dokumentów nr [...].

Z akt wynika, że w posiadaniu J. P. była też odrębna działka położona w [...] o powierzchni 1,68 ha, która nie była objęta formalnie żadnym z wymienionych aktów.

Pismem z dnia [...] lipca 1951r. skierowanym do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] J. P. wniósł o odebranie mu ziemi o pow. 1,68 ha położonej w [...] - po Niemce B. H. Podanie uzasadnił położeniem ziemi w innej gromadzie, co utrudnia mu pracę i brakiem rąk do pracy.

Jak wynika z akt Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, J. M. mieszkający w [...] zwrócił się podaniem z dnia [...] października 195Ir. o przydzielenie mu ziemi 1,5 ha ziemi ornej po Niemcu A. H. wobec zrzeczenia się dalszego jej użytkowania przez J. P. Urzędnik PRN na tym podaniu wpisał polecenie o przydziale i oddaniu w użytkowanie 1,5 ha ziemi w [...] po Niemcu A. H., której zrzekł się dotychczasowy użytkownik J. P. - do czasu przeprowadzenia regulacji.

Protokołem zdawczo - odbiorczym z [...] listopada 1951r. spisanym w obecności przedstawicieli Prezydium GRN w K. grunt ten przejął J. M., ale w roku 1952 oddał ją do użytkowania J. M. zamieszkałemu w [...].

J. P. miał problemy z realizacją obowiązkowych dostaw płodów rolnych. Podatkowe nakazy płatnicze oraz wezwania dotyczące obowiązkowych dostaw z tej oddanej nieruchomości przychodziły nadal na J. P., a [...] listopada 1953r. został on skazany z art. 28 ustawy z 10.07.1952r. Z dokumentów wynika, że przez kilkanaście dni grudnia 1953r. był pozbawiony wolności. Wówczas podjął starania, by odliczono z jego gospodarstwa nieruchomość w [...], której użytkowania się zrzekł.

Na podstawie Dokumentu Nadania Ziemi wydanego z dnia [...] października 1954r. przez Ministerstwo Rolnictwa stwierdzono, że J. P. otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze około 10 ha w [...] z tym, że dokument ten stawał się podstawą wpisu w księdze wieczystej dopiero wraz z wykonalną decyzją właściwej władzy w przedmiocie klasyfikacji i szacunku otrzymanych nieruchomości.

W aktach brak jest takiej decyzji. Dokument Nadania Ziemi z 1954r. Nr [...] nie został ujawniony w istniejącym zbiorze dokumentów, ale zmiany we władaniu wprowadzone zostały do ewidencji gruntów.

J. P. zmarł jako wdowiec [...] listopada 1957r.

W dniu [...] kwietnia 1958r. J. M. otrzymał na władaną ziemię Dokument Nadania Ziemi Nr [...].

B. P. wystąpił o zwrot przedmiotowej ziemi wnioskiem złożonym [...] kwietnia 1958r. został załatwiony odmownie.

Poinformowano go pismem jak i protokołem posiedzenia Kameralnej Komisji Opiniodawczej z [...] kwietnia 1958r., że grunt został przyznany na własność J. M. Jego syn K. M. stał się jej właścicielem na skutek wydanego w dniu [...] października 1972r. na jego rzecz Aktu Własności Ziemi Nr [...] i skutkiem tego uwłaszczenia posiada tytuł własności działki nr [...] o pow.l,81ha położonej we wsi [...].

B. P. w dniu [...] stycznia 1976r. złożył podanie o uwłaszczenie go na gospodarstwie rolnym jakie użytkował z żoną o powierzchni 11,65 ha w [...] po rodzicach J. i A. P. Wskazał przesłuchany w Urzędzie Gminy w [...], że przejął to gospodarstwo w 1957r. po śmierci ojca.

Aktem własności Ziemi wydanym przez Naczelnika Gminy w [...] dnia [...] marca 1976r. B. P. i jego żona G. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej nr [...] o nr nr [...] i [...] o powierzchni 11,45 ha położonej w [...]. Akt ten, po uprawomocnieniu w terminie 14 dni stanowił podstawę do ujawnienia własności w księdze wieczystej.

W dniu [...] listopada 1992r. B. P. zwrócił się do Wydziału Gospodarki Gruntami Rolnymi w [...] o zwrot nieruchomości rolnej o pow. l,65ha w [...]. Przedstawił stan faktyczny sprawy następująco: jego ojciec J. P. w 1953r. został aresztowany za nie wywiązywanie się z obowiązkowych dostaw zboża z powierzchni 13 ha i naczelnik więzienia poradził mu, by pozbył się części gruntu, to nie będzie kułakiem. Działkę o pow. 1,65 ha oddał przyjacielowi i sołtysowi J. M. w użytkowanie, na podstawie ustnej umowy, która przewidywała, że w przypadku zmiany dochodowości zwróci działkę na żądanie. Gdy ten zachorował, oddał działkę w użytkowanie p. M. do czasu powrotu syna z wojska, ale M. ziemi nie chciał zwrócić. Przez lata użytkowania M. B. P. płacił podatki z 13 ha ziemi. Po jego interwencji w Urzędzie Ziemskim w [...] sporządzony został protokół i B. P. przestał płacić podatek za ziemię użytkowaną przez M. Nie zaprzestał starań o zwrot tej nieruchomości, ale spotykał się z odmową. W trakcie spisywania protokołu z przyjęcia podania przyznał, że ojciec, by zmniejszyć obowiązkowe dostawy musiał zrzec się tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Pismem Urzędu Wojewódzkiego z [...].03.1993r. B. P. został poinformowany o braku dokumentu potwierdzającego własność nieruchomości będącej przedmiotem jego roszczeń, a uzyskanie zwrotu działki nr [...] w [...] i objętej obecnie aktem własności ziemi jest możliwe tylko poprzez udokumentowanie nieprawidłowości tego aktu.

Jego następca prawny – Z. P. w dniu [...] stycznia 1996r. potwierdził, że nie posiada dokumentów świadczących o własności gruntów w [...] na rzecz jego dziadka J. i że dziadek był ich użytkownikiem.

W skardze złożonej do NSA Pan Z. P. powoływał się na dotychczasowe argumenty. Zarzucił Wojewodzie opaczne rozumienie treści dokumentów nadania ziemi na gospodarstwo rolne w [...]. W jego ocenie Dokument Nadania Ziemi z [...] listopada 1947r., potwierdzał fakt objęcia działek [...],[...] i [...] o pow. 11,75 i zrzeczenia się jednej, co wynika z dokumentu nadania z 1954r. Zarzucił urzędom brak dobrej woli pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku i próby podważenia wiarygodności posiadanych przez niego dokumentów. W jego ocenie J. M. nabył Dokument Nadania Ziemi z [...] kwietnia 1958r. z pogwałceniem prawa własności, ponieważ nadal właścicielem tej ziemi jest J. P. i wniosek ojca o zwrot działki rolnej o pow. 1,60 ha we Wsi [...] podtrzymuje.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe argumenty, z których wynikało, iż J. P. był użytkownikiem 1.68 ha ziemi położonej we wsi [...], jednakże w jego ocenie w świetle dokumentów grunt ten pochodził z gospodarstwa po Niemcu A. H., a nie po B. H., po której gospodarstwo otrzymał w [...]. Ponadto brak jest decyzji stanowiącej o przejęciu tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, o czym zapewnia skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

(Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych.

W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości rolnej odpowiada prawu, tj. czy zarzuty skarżącego naruszenia przepisów prawa są uzasadnione.

Ubocznie należy podnieść, ze Sąd nie zajmował się rozważaniem twierdzeń skarżącego odnośnie niezgodnego z prawem nabycia ziemi przez J. M., ponieważ nie był on stroną niniejszego postępowania administracyjnego. Jego następca prawny K. M. jest obecnie właścicielem przedmiotowej działki rolnej, a skarżący domaga się jej wydania od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę [...].

Podnieść należy, że powoływanie się skarżącego na posiadany przez dziadka J. P. tytuł prawny do nieruchomości o pow. 1,68 ha położonej we wsi [...] nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Należy zwrócić uwagę na przepisy regulujące skuteczne nabycie nieruchomości rolnych objętych wymienionymi aktami nadania ziemi.

Po drugiej wojnie światowej reforma rolna zrealizowana została na podstawie Dekretu PKWN z 6 września 1944r. /Dz.U.z 45r.,nr 3, poz. 13 ze zm./ oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6.09.1944r. /Dz.U.Nr 10, poz.51 ze zm./

Początkowo na obszarze ziem odzyskanych stosowano przepisy dekretu o wprowadzeniu reformy rolnej, jednakże rozwiązania prawne przyjęte w tym dekrecie nie były adekwatne do swoistych warunków społeczno-gospodarczych istniejących na tych terenach. Tutaj prawie wszystkie nieruchomości ziemskie przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie generalnych aktów normatywnych regulujących zagadnienie majątków opuszczonych lub poniemieckich, czy też porzuconych w związku z wojną 1939-1944r. Chodzi tu o dekret z 2.03.1945r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz.U.Nr 9,poz.45), ustawę z 6.05.1945r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz.U. Nr 17, poz. 97 ze zm.), dekret z 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U.Nr 13, poz.87)

Na ziemiach tych sprawy związane z tworzeniem się nowego ustroju rolnego i zasiedlaniem, regulował dekret z 6 września 1946r. o ustroju rolnym i

osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U.46.49.279 ze zm.)

Przepisy te (art.25-31) przewidywały tryb odbywający się w dwóch fazach : pierwszą zamykał akt nadania, drugą orzeczenie o wykonaniu aktu nadania. Akt nadania gospodarstwa rolnego fizycznie wydzielonego przyznawał osadnikowi prawo objęcia tego gospodarstwa w posiadanie, celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków.

Art. 29 przewidywał, że Osoba, która otrzymała akt nadania, może do czasu wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania (art. 31) zrzec się nadanego jej gospodarstwa (działki), z obowiązkiem przekazania go właściwej władzy administracji ogólnej jako władzy ziemskiej.

Przejęcie nadanego gospodarstwa rolnego na własność osadnika następowało na podstawie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. W sentencji tego orzeczenia wymieniano akt nadania, osobę nabywcy, gospodarstwo rolne wraz z przynależnościami oraz warunki jego nabycia. Orzeczenie to było ostatecznym aktem administracyjnym kończącym postępowanie w sprawie nadania gospodarstw rolnych na obszarze ziem zachodnich i północnych. Po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wpisywano nowo powstałe prawo własności nieruchomości ziemskiej do księgi wieczystej.

Pierwszy z dokumentów nadania ziemi na rzecz J. P. z [...].X.1946r. na 16 ha mówił wprawdzie o otrzymaniu na własność nadziału ziemi, ale pouczał, że wpis prawa własności wymienionego gospodarstwa w księdze hipotecznej nastąpi dopiero z odpisem wykonalnej decyzji właściwej władzy po klasyfikacji i szacunku otrzymanej przez nowonabywcę nieruchomości ziemskiej przy uwzględnieniu ust. 2 i 3 art. 2 Dekretu z 24.08.1945r.o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz,U.R.P.Nr 34, poz.204). Taka decyzja po tym akcie nie została wydana.

Wydany został natomiast drugi dokument nadania ziemi z [...].XI.1947r. po przeprowadzonej w latach 1947-48 regulacji. Dotyczył już części z tamtej nieruchomości tj. 11 ha 75a z tym, że nieruchomość umiejscowiona została na planie sporządzonym przez mierniczego i działki na akcie oznaczono numerami [...],[...],[...]. Jest to taki sam druk z analogicznym pouczeniem jak na poprzednim dokumencie nadania ziemi. Nie odnosi się on do poprzedniej decyzji. Z akt regulacyjnych zawierających rejestr klasyfikacyjno-szacunkowy z września 1947r. oraz z mapy [...] wynika, że owe 11,75 ha stanowiły dwie działki rolne: [...] o powierzchni 4,00 ha i [...] o pow.7,75 ha. Dokument nadania ziemi z [...].XI.1947r. na 11,75 ha uzupełniony został decyzją wykonawczą czyli orzeczeniem Starosty Powiatowego z dnia [...].X.1947r. o klasyfikacji i szacunku gruntów, budynków i inwentarza oraz poprzedzony protokołem oraz pismem z [...].XII.1947r. upoważniającym do wpisu własności w Zbiorze dokumentów nr [...] gdzie ustalono, że na należność z niezapłaconej ceny działki zostanie zarachowana kwota na jaką zostanie oszacowane gospodarstwo rolne J. P. pozostawione na terenie ZSRR. Wyłącznie ten dokument stanowił tytuł własności ziemi jakim mógł skutecznie posługiwać się J. P.

Przymiotu takiego nie posiadał natomiast wydany w dniu [...].X.1954r. kolejny dokument nadania ziemi na 10 ha położonych w [...], ponieważ nie była sporządzona do niego wymieniona wyżej decyzja wykonawcza starosty. Akt ten nie tylko, że nie odnosił się do poprzedniego Aktu, nie były na nim wymienione nr działek, które obejmował. Na jego podstawie, w jednym rejestrze gruntów za lata 1957-1961 skreślono J.P. 11,75 ha wpisując 10ha, zaś J. M. skreślono 4,06 ha i dopisano 5,81 ha. Z kwestionariusza PGRN w [...] w sprawie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów we władaniu gruntami z [...].04.1958r. wynikają inne dane z podziału gospodarstwa: J. M. od roku 1956 obszar ogólny 5,44 ha, J. P. 1,50 ha

Natomiast w drugim rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym gromady [...] za lata 1956-1960 nadal figurował wpis J.M. na 4,06 ha i J.P. ll,75ha.

Z przedłożonych dokumentów nadania ziemi wydanych na rzecz J. P. wynikało, że w obrocie prawnym formalnie funkcjonowały równolegle 3 decyzje administracyjne nadania ziemi. Do chwili jego śmierci w 1957r. tylko drugi z aktów nadania ziemi z [...] listopada 1947r. wraz z decyzją wykonawczą Starosty obejmujący 11,75 ha w [...] nosił cechy dokumentu własności i na jej podstawie dokonano wpisu własności do Zbioru Dokumentów tej nieruchomości.

Słusznie podkreślił Wojewoda, iż żaden z aktów nie był kwestionowany przez J. P. Ponieważ do ostatniego aktu nadania ziemi na 10 ha -także w [...] nie była wydana decyzja wykonawcza, nie nabrał on cech tytułu własności. Ani z tego aktu, ani z poprzedniego nie wynika, by objęta była nimi ziemia położona była w [...].

Z dokumentów regulacyjnych, w szczególności z mapy [...], rejestru klasyfikacyjno-szacunkowego i rejestru pomiarowego - dokumentów z września 1947r.- jednoznacznie wynika, że w skład gospodarstwa o pow. 11,75ha wchodziły dwie działki oznaczone: 4a - o pow.4,00 ha i 4b - o pow.7,75ha. W akcie nadania ziemi z [...] listopada 1947r. sporządzony wyłącznie w oparciu o wymienione wyżej pomiary mierniczego [...] obok działki nr [...] i [...] prawdopodobnie omyłkowo wpisano działkę nr [...], ponieważ nie ma jej na mapie, a poza tym powierzchnia działek [...] i [...] wyczerpuje cały areał gospodarstwa. Potwierdzeniem takiego stanu faktycznego jest powołane w decyzji Wojewody postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z [...].01.1948r. na mocy którego na J. P. zostały przepisane działki [...] i [...] o pow,11,45 ha.

Z tych względów należy podzielić ustalenia Wojewody w zaskarżonej decyzji, z których wynika, że J. P. nigdy nie uzyskał tytułu własności

nieruchomości w [...], nie była także wydawana decyzja o utracie takiego tytułu. Żaden z trzech aktów nadania ziemi, na które powołuje się skarżący - nie obejmował spornego gruntu, stąd Wojewoda prawidłowo przyjął, iż brak decyzji pozbawiającej J. P. własności przedmiotowej nieruchomości czyni brak przedmiotu sprawy.

Zauważyć należy, że B. P., syn J. objął po ojcu całe gospodarstwo o pow. 11,75 ha ( a nie 10 ha) - nie na mocy dziedziczenia, lecz skorzystał z kolejnej regulacji własności gospodarstw rolnych jaką wprowadziła ustawa z dnia 26 października 197Ir. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 27,poz.250) Aktem własności Ziemi wydanym przez Naczelnika Gminy w [...] dnia [...] marca 1976r. B. P. i jego żona G. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej nr [...] o nr [...] i [...] o powierzchni 11,45 ha.

Celem tej regulacji była forma pierwotnego nabycia własności, W istocie chodziło o usankcjonowanie stanów posiadania gruntów rolnych oraz uporządkowanie skomplikowanych stosunków własnościowych na wsi, w związku z czym prawodawca dokonał swoistej konwalescencji istniejących stanów faktycznych, nadając im walor prawny przez przyznanie samoistnym posiadaczom - z mocy samej ustawy - prawa własności posiadanych nieruchomości, (por. wyrok SN z dnia 2000.11.09, II CKN 327/00, LEX nr 52610)

Jak wynika z akt sprawy, także K. M. syn J. M. w trybie ustawy uwłaszczeniowej aktem z 1972r. nabył nieruchomość rolną, którą skarżący jest zainteresowany, jako właściciel założył księgę wieczystą. Ustawa uwłaszczeniowa została uchylona z dniem 6 kwietnia 1982r. Na marginesie należy dodać, iż w trybie administracyjnym tylko do 31 grudnia 1991 r. można było kontrolować prawidłowość decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (por. wyrok NSA z 15.09.1998r. w spr. USA 708/98 - LEX 41781) . Po tym terminie każde postępowanie zmierzające do wzruszenia omawianych decyzji musiało być umorzone. Wskazana regulacja dotyczy nie tylko bezpośrednio aktów własności ziemi, ale także decyzji podejmowanych w trybie nadzoru i dotyczących takich aktów. Te ostatnie decyzje są bowiem także rozstrzygnięciami wydanymi na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

Organ administracji państwowej zgodnie z art. 105 § 1 kpa wydaje decyzję o umorzeniu postępowania wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej organ prawidłowo wydał decyzję o umorzeniu postępowania, bowiem taka sytuacja istnieje wówczas, gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i

faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, (por. wyrok NSA 2001.09.26 V SA 381/01 V SA 381/01)

Nawet przy przyjęciu, że dziadek skarżącego był posiadaczem spornej nieruchomości w latach 1947-1951 i opłacał za nią podatki do 1953r., to nie uzyskał na nią tytułu własności. Nie jest istotne w tym postępowaniu, czy jej przejęcie przez osobę trzecią nastąpiło w dobrej, czy złej wierze, skoro nabywca, a następnie jego następca prawny - uzyskał tytuł własności.

Skarb Państwa nie jest ani właścicielem nieruchomości, której wydania domaga się skarżący ani ją nie dysponuje w innej formie, stąd postępowanie przeciwko niemu o zwrot takiej nieruchomości jest bezprzedmiotowe.(por. wyrok NSA z 27.VI.1991 r. SA/Ka 60/91 - OSP 1993, z. 7-8, wyrok NSA z 25.01.2000, ISA 276/99 OSP 2001/5/80)

W zakresie bezprzedmiotowości postępowania wielokrotnie stanowisko zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach. I tak w wyroku NSA z dnia 26.03.1998 II SA 70/98 (LEX nr 43205) wywodził, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w ort. 105 § 1 kp.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego; takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego.

W wyroku NSA w Szczecinie z dnia 21.01.1990r. SA/Sz 1029/97 (LEX nr 36139) podnosił także, iż : 1. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Bezprzedmiotowe będzie zatem postępowanie w sprawie, która przestała być regulowana przepisami dającymi podstawę do wydania decyzji administracyjnej.

W wyroku NSA w Łodzi z dnia 18.04.1995 SA/ Łd 2424/94 ONSA 1996/2/80 : Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 kp.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Także w wyroku NSA we Wrocławiu z dnia 11.01.1994 SAB/Wr 31/93 ONSA 1995/1/29 : Wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy (art. 104 § 1 kp.a.). Jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji

państwowej (samorządowej) nie może odstąpić od załatwienia sprawy; w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.).

Podzielając wskazany wyżej utrwalony pogląd i stanowisko w orzecznictwie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa i skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270).