Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1044/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 162 par. 1, par. 2, art. 163 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 18 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w opłacie paliwowej za czerwiec 2014 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 162 § 1, § 2 i art.163 § 2, oraz art. 216 § 1 i § 2 - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) odmówił R. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. nr [...] wydanej w sprawie określenia zobowiązania w opłacie paliwowej za czerwiec 2014 r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w dniu [...] r. wydał decyzję, w której określił skarżącemu zobowiązanie w opłacie paliwowej za czerwiec 2014r. w wysokości 50801,00 zł. Przesyłka polecona nr [...] zawierająca pięć decyzji organu I instancji określających zobowiązanie w opłacie paliwowej za poszczególne miesiące 2014 r. z dnia [...] r. została zwrócona do organu I instancji 4 kwietnia 2019r. (data wpływu do organu) z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". Tym samym zgodnie z art. 150 § 2 o.p. decyzja organu I instancji została doręczona stronie w dniu 28 marca 2019 r. w trybie zastępczym.

W dniu 28 sierpnia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika A. M. (żonę) od ww. decyzji organu I instancji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik strony wyjaśniła, że w związku z pobytem męża od kwietnia 2018r. w Zakładzie Karnym reprezentuje go w licznie prowadzonych postępowaniach podatkowych. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazała, że uchybiła terminowi bez swojej winy. Okoliczności wystąpienia tego uchybienia miały znamiona zdarzenia losowego, na które mimo dochowania należytej staranności nie miała wpływu. Podkreśliła, że dotychczas nie zdarzyło jej się uchybić terminowi odbioru jakiegokolwiek listu. O istnieniu przedmiotowej decyzji pełnomocnik dowiedziała się w dniu 20 sierpnia 2019 r. od I. K., który został ustanowiony pełnomocnikiem jej męża w innym postępowaniu. Fakt ten wyszedł na jaw w trakcie analizy jednego z ponad 50 tytułów wykonawczych i został potwierdzony przez pracownika Urzędu Skarbowego w P. podczas rozmowy telefonicznej.

W ocenie pełnomocnika strony decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nie została doręczona podatnikowi. Nie miała wiedzy, że w Placówce Poczty Polskiej znajduje się list, który ma odebrać, ponieważ żadne awizo nie trafiło do oddawczej skrzynki pocztowej przypisanej do adresu: ul. A 23 lok. 31, [...]-[...] R., a zlokalizowanej w klatce schodowej bloku.

Zaskarżonym postanowieniem DIAS w Ł. odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Organ wskazał, że w myśl postanowień art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zainteresowany powinien wnieść podanie o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni licząc od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, dopełniając jednocześnie czynności, dla której ten termin był określony.

DIAS wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie pierwsze trzy przesłanki zostały spełnione - strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji. Z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Działu Podatku Akcyzowego i Podatku od Gier Urzędu Skarbowego w P. wynika, że w dniu 23 sierpnia 2019 r. A. M. w siedzibie organu podatkowego zapoznała się z pięcioma decyzjami wydanymi w sprawie określenia zobowiązania w opłacie paliwowej za miesiące od kwietnia do lipca 2014r. oraz za październik 2014r. Sporządziła dokumentację fotograficzną. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem nadała w Urzędzie Pocztowym w R. w dniu 26 sierpnia 2019 r.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie spełniona została jednak ostatnia przesłanka, a mianowicie strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi.

Organ zauważył, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przepis art. 162 § 1 ww. ustawy nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.

W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie nastąpiło bez winy strony. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania pełnomocnik strony powołała niedoręczenie decyzji ani nawet niepodjęcie próby doręczenia przesyłki poleconej nr [...] zawierającej 5 decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. przez pracownika Poczty Polskiej.

Organ odwoławczy zauważył, że w odpowiedzi na zapytanie skierowane pismem z 10 września 2019 r. do Urzędu Pocztowego w R. o sposób doręczenia ww. przesyłki poleconej Poczta Polska S.A w piśmie z dnia 19 września 2019r. odpowiedziała, że przedmiotowa przesyłka polecona została awizowana w dniu 14 marca 2019r. Odpowiednie zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Zawiadomienie powtórne wygenerowano i doręczono do skrzynki oddawczej adresata w dniu 22 marca 2019r.

W związku z nieodebraniem przesyłki po upływie okresu przechowywania została ona zwrócona do nadawcy w dniu 2 kwietnia 2019 r. Wyjaśnienie powyższe jest zgodne z adnotacjami na kopercie oraz z informacjami zawartymi w wydruku ze śledzenia przesyłek. Poza tym w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 3 października 2019 r. z pracownikiem Urzędu Pocztowego R. 1, adres: B 6, [...]-[...] R. – M. M. ustalono, że rejon obejmujący ul. A 23 w R. na stałe obsługuje jeden listonosz, który jest pracownikiem Poczty Polskiej od około 30 lat. Z kolei ww. rejon obsługiwany jest przez niego od około kilku - kilkunastu lat, co może wskazywać, że doskonale zna ten teren oraz posiada doświadczenie w zakresie wykonywanych zadań. Ustalono także, że w okresie marzec-maj 2019r. listonosz ten przebywał na urlopie jedynie w dniach 16-24.04.2019r. i tylko wtedy był zastępowany na rejonie. W marcu ani w maju 2019r. zastępstw nie było (notatka służbowa z dnia 3 października 2019r. w aktach sprawy).

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że pełnomocnik strony wiedziała o toczącym się postępowaniu w sprawie określenia opłaty paliwowej za kwiecień 2014r. oraz za inne miesiące 2014r., ponieważ odbierała osobiście wcześniejsze postanowienia z Urzędu Skarbowego w P.. Mogła się zatem spodziewać przesyłki zawierającej decyzje. Poza tym w dniu 21 lutego 2019 r. odebrała osobiście postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. wydane w oparciu o art. 140 o.p. oraz postanowienie z dnia [...] r. wyznaczające przed wydaniem decyzji 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zatem mogła i powinna spodziewać się wydania w najbliższym czasie przez organ podatkowy decyzji kończącej powyższe postępowanie. Skoro jak twierdzi regularnie odbierała inne przesyłki w Urzędzie Pocztowym w R. mogła zapytać, czy nie ma do odbioru przesyłki z Urzędu Skarbowego w P..

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że przesyłki polecone pochodzące od organu odwoławczego, np. decyzję nr [...] z 19.02.2019r. odebrała osobiście A. M. w dniu 14.03.2019r. Inne decyzje wydane przez organ odwoławczy w zakresie podatku akcyzowego nr [...] z dnia [...] . pełnomocnik strony odbierała w dniu 25.03.2019r., a decyzję nr [...] z dnia [...] . odebrała osobiście w dniu 10.04.2019r.

Organ wskazał, wbrew twierdzeniu pełnomocnika, że dotychczas nie zdarzyło jej się uchybić terminowi odbioru jakiegokolwiek listu, że nie została odebrana decyzja organu odwoławczego dotycząca określenia opłaty paliwowej za miesiąc styczeń 2014r. z 15 maja 2019r. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłkę poleconą zwrócono do nadawcy z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". Przyjęto jako datę doręczenia w trybie art.150 § 1 pkt 1 o.p. dzień 4 czerwca 2019 r. Ponadto nie odebrano przesyłki poleconej nr [...] zawierającej decyzję organu odwoławczego dotyczącą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za luty 2016 r. Po dwukrotnym awizowaniu w dniu 4 września 2019r. i w dniu 12 września 2019r. przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 20 września 2019r. z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie".

Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu organ zauważył, że dochowanie należytej staranności przy odbieraniu przesyłek w Urzędzie Pocztowym polegające na zapytaniu, czy nie ma dla strony przesyłki poleconej z Urzędu Skarbowego w P. T. spowodowałoby, że zostałaby ta przesyłka odebrana po pierwszym lub po drugim AWIZO i nie byłoby uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca między innymi decyzję z dnia [...] r. nr [...] (oraz 4 inne decyzje) adresowana do strony została awizowana przez doręczyciela w dniu 14 marca 2019 r., powtórnie w dniu 22 marca 2019r., a następnie w dniu 2 kwietnia 2019 r. zwrócona do nadawcy. Zaś jak wynika z pisma Poczty Polskiej z dnia 19 września 2019r. awiza pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.

Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 o.p. w razie niemożności doręczenia pism w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub 149, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Organ wskazał, że doręczenie decyzji organu I instancji z [...] r. nastąpiło 28 marca 2019 r. i od tego dnia zaczął płynąć 14 dniowy termin do wniesienia odwołania, którego strona jednak nie dochowała. Ponadto nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

W skardze R. M. reprezentowany przez A. M. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 162 § 1 i 2 o.p. przez jego błędne zastosowanie i uznanie przez organ, że nie udowodniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik skarżącego podniosła, że nie miała wiedzy, że w placówce pocztowej ma odbioru przesyłkę - nie otrzymała ani jednego awiza. Nie wiedziała, że ma list, zatem nie można przypuszczać, że uchybienie terminu powstało z jej winy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 1 kwietnia 2020 r. st. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów i ustanowienie doradcy podatkowego (sygn. akt III SPP/Łd 267/19).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w opłacie paliwowej za czerwiec 2014r. Kontrolując postanowienie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów prawa w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wskazania także wymaga, że sąd administracyjny w rozstrzyganej sprawie orzekał na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które w niniejszej sprawie jest przedmiotem skargi, należy do postanowień kończących postępowanie w sprawie. Tak więc, skarga na takie postanowienie mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie rozważań w niniejszej sprawie wskazać należy, że w toku postępowania podatkowego oraz w skardze do sądu skarżący w ramach postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania kwestionuje prawidłowość doręczenia jego pełnomocnikowi decyzji w trybie art. 150 o.p. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że w sytuacji, w której strona kwestionuje prawidłowość dokonanego doręczenia decyzji w istocie twierdzi więc, że termin do złożenia odwołania nie rozpoczął swojego biegu. Zatem skarżący nie może się domagać przywrócenia uchybionego terminu w sytuacji, gdy uważa, że termin ten nie rozpoczął swojego biegu. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie do sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie dopełniła czynności procesowej w ustawowym terminie, a twierdzi jedynie, że uchybienie to nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności faktycznych niezawinionych przez nią.

Stanowisko prezentowane w toku postępowania przez skarżącego obarczone jest błędem niekonsekwencji. Z jednej strony skarżący nie zakwestionował wydanego przez DIAS w Ł. postanowienia z [...] r. stwierdzającego, że wniesienie przez niego odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia, w którym przesądzona została kwestia prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji. Z drugiej natomiast strony w toku postępowania o przywrócenie uchybionego terminu strona nie wskazała w zasadzie żadnych okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminowi poza nieprawidłowym, w jej ocenie, doręczeniem decyzji z [...] r.

W orzecznictwie i w doktrynie wielokrotnie wyrażano pogląd, że wątpliwości co do okoliczności doręczenia decyzji powinny stanowić przedmiot postępowania dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nieprawidłowości w zakresie doręczenia korespondencji nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu, czy też być “załatwiane" poprzez zastosowanie tej instytucji. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje bowiem, że bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna się, a w konsekwencji nie może on zostać przekroczony i tym samym przywrócony stosownie do art. 162 § 1 o.p. Jeżeli zatem stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, na mocy postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., to nieprawidłowości w doręczaniu decyzji powinny być podnoszone w ramach skargi na to postanowienie. W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu należy oceniać przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. (zob. P. Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; R. Hauser w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz i in., wyd. IX, WKP 2019; a także wyroki NSA: z 12 grudnia 2019 r., I FSK 1653/17; z 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; z 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; z 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16, z 27 lutego 2020r. w spr. I FSK 2241/19 i powołane tam orzeczenia - treść wyroków dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

W rozpoznawanej sprawie w dniu [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] r. Zostało ono doręczone pełnomocnikowi skarżącego i nie wniesiono na nie skargi do sądu administracyjnego. W postanowieniu tym przesądzono, że doręczenie skarżącemu decyzji z [...] r., było prawidłowe i miało ono miejsce w dniu 28 marca 2019 r. W sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie potwierdzające, że decyzja podatkowa z [...] r. została doręczona stronie w sposób zgodny z prawem to nie można tej okoliczności kwestionować w odrębnym postępowaniu, którego przedmiotem jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. Strona skarżąca w tym postępowaniu (tzn. w postępowaniu o przywrócenie terminu) nie może kwestionować wadliwości doręczenia decyzji organu I instancji skutkującą tym, że termin do wniesienie odwołania nie rozpoczyna biegu. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej z [...] r. wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 o.p., zgodnie z którym - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Wymieniony przepis kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Ustanowiona w powołanym przepisie instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania.

Podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu ma, zawarta w art. 162 § 1 o.p., sporna między stronami w tej sprawie przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania.

Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. stosowną argumentacją powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Przyjęcie zaprezentowanej konstrukcji prawnej oznacza, iż od uznania organu administracji publicznej zależy ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodabnia fakt przytoczony przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999 r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Organ orzekający nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 O.p. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002 r., V SA 2320/01, LEX nr 109300).

W przedmiotowej sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a jej zaistnienie strona uzasadnia brakiem w jej skrzynce pocztowej awiza, które w dniach 14 i 22 marca 2019 r. miałby zostawić listonosz, a które to awizo informowało o możliwości odbioru w urzędzie pocztowym decyzji z [...] r. Jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania strona zatem podnosi brak wiedzy o decyzji z [...] r., gdyż w jej skrzynce pocztowej nie było żadnego awiza o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym.

Argumentacja skarżącego jest, jak to zostało wskazane na wstępie, nieadekwatna do przedmiotu zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia decyzji. Tym samym próbuje wykazać, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swojego biegu w dniu 29 marca 2019r. Wskazać należy, że wersji strony skarżącej nie potwierdzają żadne argumenty, które można uznać za przekonujące. Twierdzenie strony, iż listonosz w dniach 14 i 22 marca 2019r. nie pozostawił awiza w skrzynce pocztowej należy uznać za gołosłowne. Argumentom strony skarżącej dotyczącym braku otrzymania zawiadomienia o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki zawierającej decyzję z [...] r. przeczy materiał dowodowy sprawy, tj. adnotacje doręczyciela o dwukrotnym awizowaniu przesyłki umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, wyjaśnienia złożone przez Pocztę Polską S.A. w zakresie awizowania przesyłki zawarte w piśmie z 19 września 2019 r. oraz wyjaśnienia pracownika urzędu pocztowego w R. potwierdzone treścią notatki służbowej z 3 października 2019 r. Zarówno pismo Poczty Polskiej z 19 września 2019 r., jak również treść notatki urzędowej z 3 października 2019 r. potwierdzają wiarygodność adnotacji doręczyciela o dwukrotnym awizowaniu przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Oznacza to, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie doręczenia zastępczego określonego w art. 150 o.p.

Należy zaznaczyć, że zwrotne potwierdzenie dowodu doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym, wywołującym określone skutki procesowe dla adresata korespondencji i korzystającym z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą (art. 194 o.p.).

W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, skarżącemu takiego skutecznego przeciwdowodu przeprowadzić się nie udało. Nie obalił on domniemania zgodności w prawem i autentyczności zwrotnego potwierdzenia dowodu doręczenia przesyłki. Oznacza to, że decyzja z [...]. została skutecznie doręczona stronie w dniu 28 marca 2019 r. zaś odwołanie złożono w dniu 26 sierpnia 2019r. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania wyniosło ponad pięć i pół miesiąca. Skarżący nie wykazał, aby uchybienie tego terminu nastąpiło bez jego winy.

Należy zauważyć, że wprawdzie uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 162 o.p. jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, a tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie, to nie powinno jednak sprowadzać się wyłącznie do zapewnienia złożonego przez stronę, że jakaś okoliczność miała lub nie miała miejsca. Zdaniem sądu, obalenie domniemania doręczenia decyzji nie jest możliwe poprzez zwykłe oświadczenie strony, że nie doszło do doręczenia przesyłki we wskazanym terminie. Uwzględnienie takiego oświadczenia prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. Strona mogłaby bowiem obalić domniemanie każdego doręczenia przesyłki w trybie awizo przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Sąd w obecnym składzie nie podzielił takiego poglądu.

Rację ma organ, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że strona w toku postępowania w przedmiocie opłaty paliwowej za czerwiec 2014 r. skutecznie odbierała pisma dotyczące tego postępowania, w tym postanowienie wydane w trybie art. 200 § 1 o.p., po którym winna spodziewać się otrzymania ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie podejmowała jednak żadnych czynności celem uzyskania informacji czy postępowanie zostało zakończone, i czy przesłane zostało jej rozstrzygniecie ani w organie, ani placówce pocztowej. Powyższe może świadczyć o braku zachowania należytej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw, a co za tym idzie o winie strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Powołane przez stronę okoliczności nie wskazują zatem na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie nastąpiło w wyniku okoliczności przez nią niezawinionych.

Reasumując Sąd uznał, że organ w sposób prawidłowy odmówił przywrócenia terminu, jako że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podjęte rozstrzygnięcie organ uzasadnił w sposób prawidłowy, zaś postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie i rzetelnie oraz nie naruszyło zasad określonych w art. 120, 121 i 122 o.p.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

eg