Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 95/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 102 ust. 5 pkt 24,  art. 109 ust. 5, 6,
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 58 par. 1, art. 65 par. 1, art. 353, art. 627, art. 628, art. 734, art. 750,
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ, organ II instancji), na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm. – dalej jako śoz) – oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej organ I instancji, OW NFZ) z [...] stycznia 2015 r. ustalającą, że M.W. – wcześniej M.R. (dalej jako ubezpieczona, uczestnik, wykonawca) w dniu 31 maja 2013 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym (k.c.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz T. z siedzibą w W. (dalej również strona, skarżący, płatnik, zamawiający).

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

Działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 3 śoz, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Warszawie (dalej ZUS) pismem z 29 sierpnia 2014 r. zgłosił do OW NFZ wniosek dotyczący objęcia M.W. (poprzednie nazwisko: Rusin) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek T.

Wystąpienie to poprzedzone było szerszą kontrolą płatnika, w wyniku której stwierdzono m.in., że 31 maja 2013 r. płatnik zawarł z ubezpieczoną umowę, której przedmiot określono jako "przygotowanie raportu z badania jakościowego".

W zastrzeżeniach pokontrolnych (pismo z 27 czerwca 2014 r.) płatnik zarzucił ZUS niezbadanie stanu faktycznego sprawy w sensie wyjaśnienia faktycznych aspektów wykonywania poszczególnych umów (w tym spornej umowy) oraz weryfikacji dzieł, które powstały w wyniku realizacji umów przedstawionych podczas kontroli.

ZUS nie uwzględnił tych zastrzeżeń (por. pismo z 11 lipca 2014 r.), natomiast OW NFZ pismami z 9 września 2014 r. zawiadomił ubezpieczoną oraz płatnika o wszczęciu postępowania, informując o możliwości złożenia wyjaśnień i dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W piśmie z 19 września 2014 r. płatnik wskazał m.in., że zamiarem i celem stron badanych przez ZUS umów (w tym spornej umowy), było uzyskanie konkretnego efektu-dzieła, a nie określonych starań. Taką sytuację należy zakwalifikować jako czynność rezultatu, od której dopiero uzależniona jest płatność dla tworzącego dzieło.

Decyzją z [...] stycznia 2015 r. OW NFZ ustalił, że M.W. podlegała w dniu 31 maja 2013 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz płatnika T.

W uzasadnieniu OW NFZ opisał przebieg postępowania oraz wyjaśnił rozumienie przepisów dotyczących umów o dzieło i umów o świadczenie usług. Z protokołu kontroli przedstawionego przez ZUS oraz kopii umowy wynika, iż charakter umowy wykonywanej przez ubezpieczoną wskazuje, iż była to umowa starannego działania, a nie określonego rezultatu. Umowy zawierane przez płatnika polegały na dokonywaniu ciągu określonych czynności faktycznych, określonych działań zmierzających do osiągnięcia wyniku, który nie jest tożsamy z pojęciem dzieła. Każda z umów przewidywała zobowiązanie wykonawców do dokonywania czynności powtarzalnych i wiążących się z koniecznością starannego działania, do których to czynności nie da się zastosować art. 627 k.c. Powołany przepis nie ma zastosowania do efektów pracy ankieterów, osób tworzących bazy danych, weryfikujących i przygotowujących bazy danych do badania, czy też kontrolujących prawidłowość wypełniania ankiet oraz wprowadzających korekty do ankiet już wypełnionych. Zawarte umowy polegały na wykonywaniu powtarzalnych czynności i nie przewidywały wykonania z góry określonego, w sposób jednoznaczny i wymierny jednorazowego dzieła, ani też nie przewidywały osiągnięcia konkretnego rezultatu wykonania każdej z umów. W wyniku czynności będących przedmiotem spornych umów nie było możliwe określenie, jakie działo miałoby powstać w efekcie wykonywania tychże umów. Skoro przykładowa umowa o dzieło jest umową rezultatu, to wykonawca dzieła musi mieć możliwość przedstawienia finalnego efektu swojej pracy i za tę pracę winien ponosić odpowiedzialność. We wspomnianych umowach kwestia ta nie została w żaden sposób uregulowana, bowiem nie wynika z nich, jakie okoliczności miałby prowadzić do uznania, że wypłata i wysokość wynagrodzenia uzależnione były od niepowtarzalnych i indywidualnie określonych efektów pracy wykonawcy. Charakter wykonywanej przez M.W. umowy wskazuje niewątpliwie, iż nie jest to umowa o dzieło, lecz umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Umowę wykonywaną przez ubezpieczoną na rzecz płatnika należy uznać za umowę o świadczenie usług.

Pismem z 27 stycznia 2015 r. płatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w ww. piśmie z 19 września 2014 r., podnosząc w szczególności oparcie stanowiska organu na wybiórczej analizie fragmentów treści umów dokonanej przez ZUS oraz nie uwzględnienie przez organ, że dla uznania umowy za umowę o dzieło – umowę rezultatu, nie jest istotny twórczy charakter dzieła, który jest kluczowy, ale jedynie na gruncie prawa autorskiego, jako przesłanka do stwierdzenia istnienia utworu.

Przy piśmie z 26 czerwca 2015 r. płatnik uzupełnił argumentację zawartą w odwołaniu przesyłając dowód w sprawie w postaci płyty CD z rezultatami (efektami) spornej umowy, które -w jego ocenie- powstały wbrew stanowisku organu I instancji. Płyta CD nie została jednak dołączona do akt administracyjnych sprawy (por. akta administracyjne).

W tym stanie sprawy Prezes NFZ, omawiając przebieg postępowania i zastosowane przepisy oraz odnosząc się do zarzutów płatnika, wydał ww. zaskarżoną decyzję z [...] listopada 2016 r.

Podał w jej uzasadnieniu m.in., że zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia; jak wynika z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (lub czynności wykonywanej w ramach świadczenia usług dla dającego zlecenie). Dzieło może mieć charakter materialny jak i niematerialny, powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwości uzyskania samodzielnej wartości w obrocie, musi również istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Wykonywanie określonej czynności, czy też szeregu powtarzających się czynności bez względu na to jaki rezultat czynność ta przyniesie jest właściwe dla umów, co do których mają zastosowanie przepisy k.c. o umowie zlecenia. Przedmiotem umów zlecenia jest dokonanie określonej czynności faktycznej, bądź zespołu czynności faktycznych, które nie muszą prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Umowa o świadczenie usług jak i zlecenia jest przykładem starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło jest na zasadzie ryzyka, a umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy. W ocenie organu umowa o przygotowanie raportu z badania jakościowego nie stanowi umowy o dzieło, ponieważ nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci, jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy.

Prezes NFZ nie podzielił stanowiska zawartego w odwołaniu, ponieważ w zawartej umowie nie sposób odnaleźć konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem. Przygotowanie raportu z badania jakościowego jest szeregiem czynności, wykonywanych z należytą starannością przez ubezpieczoną. W badanym przypadku trudno wskazać weryfikowalny, samoistny wynik analizowanej umowy. Ubezpieczona mogła jedynie ponosić odpowiedzialność za wykonanie umowy na zasadnie winy, polegającej na niestarannym wykonywaniu pracy, charakterystycznej dla umowy zlecenia a nie na zasadzie ryzyka typowego dla umowy o działo. Umowa o przygotowanie raportu z badania jakościowego, nie stanowi umowy o dzieło, ponieważ nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy. W ocenie organu czynności dokonywane przez ubezpieczoną prowadziły do powstania określonego skutku, w postaci raportu z badania jakościowego, jednak skutki pracy były uzależnione wyłącznie od starannego działania wykonawcy umowy. Czynności wykonywane przez ubezpieczoną miały charakter techniczny, pomocniczy względem przedsięwzięcia jakim był proces w postaci badania jakościowego mający prowadzić do uzyskania danych na wskazany temat, a w rezultacie możliwości przygotowania raportu. Czynności te nie miały cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagały od wykonawcy posiadania specyficznych cech, lecz były oparte na posiadanej wiedzy, umiejętnościach wyuczonych i doświadczeniu.

Praca ubezpieczonej odbywała się według ściśle określonych zasad wyznaczonych regułami obowiązującymi w dziedzinie jaką jest badanie rynku oraz zgodnie z instrukcjami badawczymi wydawanymi przez zamawiającego (§ 3 umowy).

Organ przytaczając treść art. 3531 oraz art. 58 k.c. wskazał, że przedmiotowa umowa, wbrew jej nazwie jest umową o świadczenie usług, do której stosujemy przepisy k.c. w części dotyczącej umowy zlecenia.

Prezes NFZ podkreślił podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego ze szczególnym uwzględnieniem zawartej przez strony umowy; jednocześnie odnosząc się do czynności wykonywanych przez ubezpieczonego oraz odwołując się do przepisów prawa nie zgodził się z argumentacją strony odnośnie oceny charakteru zawartych umów.

Na powyższą decyzję płatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia decyzji.

Decyzji zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 7, art. 8, art 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i stanowiska skarżącej;

art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, z przekroczeniem zasad swobodnej jej oceny i przyjęcie, że materiał dowodowy załączony do pisma skarżącej, w postaci wyników pracy ubezpieczonej utrwalonych na nośniku CD, nie świadczy o tym, że w wyniku wykonania umowy zawartej z płatnikiem doszło do powstania dzieła/rezultatu.

art. 78 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, iż głównym motywem zawarcia umowy o dzieło było uniknięcie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy strony (płatnik i ubezpieczony) preferowały tę formę współpracy z uwagi na swobodę wykonywania pracy;

II. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) śoz, poprzez bezpodstawne, nieuzasadnione jego zastosowanie i przyjęcie, że wykonujący zawartą ze skarżącym umowę o dzieło, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, podczas gdy wykonujący umowę o dzieło nie spełnił przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia, co w konsekwencji prowadziłoby do jego objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

art. 627 k.c. polegające na jego błędnej wykładni i w konsekwencji jego niezastosowanie, poprzez przyjęcie, że raport przygotowany przez M.W. nie stanowi rezultatu wymaganego dla umowy o dzieło.

art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji przyjęcie, że zawarta przez skarżącego z M.W. umowa o dzieło, jest umową o świadczenie usług (do której stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia), z uwagi na to, że zamiarem stron nie było osiągnięcie samoistnego rezultatu, a raczej wykonanie czynności - pomimo iż dokładna analiza akt sprawy, powinna prowadzić do wniosku, że wykonujący dzieło miał osiągnąć określony rezultat, a tym samym, że strony łączyła umowa o dzieło;

art. 65 § 1 i § 2 k.c. polegające na jego niezastosowaniu w sprawie, skutkujące dokonaniem wykładni charakteru umowy, która jest sprzeczna ze zgodnym zamiarem i celem stron, poprzez uznanie, iż strony (skarżący i uczestnik) zawarły umowę o świadczenie usług, podczas gdy celem i zamiarem stron było zawarcie umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Podstawowy problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny charakteru prawnego umowy zawartej między skarżącym (płatnikiem), a ubezpieczonym i rozstrzygnięcia czy umowa ta jest, jak twierdzi skarżący, umową o dzieło, która nie daje podstaw do objęcia wykonawcy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też jest, zgodnie z poglądami organów - NFZ i ZUS, umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, a której zawarcie i wykonywanie daje podstawę do objęcia wykonawcy umowy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2014, komentarz do art. 627 k.c., t. 38).

Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.). Przesłanka zastosowania art. 750 k.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, jako umowy o dzieło.

Istotą umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., jest natomiast to, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387). Zatem odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie nastąpił.

Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie).".

W przedstawiony sposób zinterpretowały w tej sprawie charakter prawny umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, organy NFZ obu instancji. Skład orzekający Sądu przychyla się do tej argumentacji.

Konfrontując materiał dowodowy zebrany w sprawie z obowiązującymi przepisami prawa, Sąd podzielił stanowisko Prezesa NFZ, że badanej umowy, mimo zatytułowania jej jako "umowa o dzieło", nie można zaliczyć do umów o dzieło w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Elementy zawartej umowy, której kopię dołączono do akt administracyjnych zostały przez organy wydające decyzje (I i II instancji) prawidłowo ocenione jako charakterystyczne dla umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotem zawartej 31 maja 2013 r. pomiędzy ubezpieczonym, a płatnikiem umowy było "przygotowanie raportu z badania jakościowego". Zgodnie z §3 umowy "Wykonawca ma obowiązek osobistego wykonania dzieła. Wykonawca podporządkowany jest Zamawiającemu co do szczególnych warunków i terminów realizacji dzieła, zwłaszcza określonych w instrukcjach badawczych wydawanych przez Zamawiającego". Natomiast w §4 umowy ujęto, że dzieło należy wykonać do dnia "31.05" i wydać w stanie kompletnym i dobrym jakościowo oraz przekazać spółce w formie określonej w instrukcjach badawczych, o których mowa w §3. Wobec tak sformułowanego przez strony przedmiotu umowy do zadań Wykonawcy należało przygotowanie raportu z badania jakościowego.

W ocenie Sądu prawidłowa jest w tej sytuacji ocena organów I i II instancji, że umowa zawarta z uczestnikiem była umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.

Czynności, do których wykonania zobowiązał się uczestnik w zakresie przygotowania raportu z badania jakościowego, miały wprawdzie prowadzić do rezultatu w postaci opracowania raportu z badania jakościowego, jednakże w żadnym razie nie były one charakterystyczne dla umowy o dzieło. Wynikały bowiem z podjęcia działań nie wymagających cech indywidualizacji, a raczej staranności, polegających na przetworzeniu materiałów powstałych w wyniku badania i skompilowaniu ich w opracowanie. W przedmiotowej umowie nie był akcentowany, ani opisany konkretny rezultat, jaki miał być osiągnięty, w związku z tym nie jest on obiektywnie weryfikowalny. Elementy przedmiotowej umowy zaprzeczają samoistności dzieła, a rezultat działań przyjmującego zamówienie, przy tak sformułowanym przedmiocie umowy, nie mógł zyskać autonomicznej wartości w obrocie, zatem nie można wskazać indywidualnego charakteru takiego rzekomego dzieła. Realizacja zadania nie wymagała jednocześnie posiadania przez uczestnika (wykonawcę) specyficznych cech czy umiejętności, poza umiejętnościami wyuczonymi. Ponadto wypłata wynagrodzenia nie została uzależniona od osiągnięcia efektu, będącego przedmiotem umowy.

Wobec tego, zdaniem Sadu, w rozpoznawanej sprawie organy dokonały prawidłowej oceny, że czynności opisane w umowie nie mogły, mimo woli strony, być zakwalifikowane jako elementy umowy o dzieło, gdyż dzieło powinno mieć charakter indywidualny, a wykonujący powinien mieć przy jego wykonaniu swobodę i samodzielność. Cech tych nie miało przygotowanie raportu z badania jakościowego.

Oznacza to, że elementem przedmiotowo istotnym analizowanej umowy było działanie w celu osiągnięcia skutku w postaci prawidłowego wykonania zleconych czynności, a nie zrealizowanie rezultatu.

Zdaniem Sądu Prezes NFZ prawidłowo ocenił, że rodzaj i sposób wykonywania usługi, zawarcie umowy, w której określona została data wykonania świadczenia, sposób wynagrodzenia za wykonaną pracę wskazują, że umowa ta nosiła charakter umowy o świadczenie usług - umowy zlecenia, określonej w art. 734-750 k.c., a nie umowy o dzieło, której cechy określone są w art. 627-646 k.c.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia w niniejszej sprawie art. 627 k.c. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 65 § 1 k.c., oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (§ 2). Jak wynika natomiast z art. 3531 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zatem ostatni powołany przepis wprowadza trzy ograniczenia tej wolności. Są to: 1) ustawa, 2) zasady współżycia społecznego i 3) właściwość (natura) stosunku prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r., I CKN 1144/2000, publ. LEX nr 74505.

W celu uzasadnienia sensu ograniczeń zasady swobody umów w piśmiennictwie wskazuje się, że są one podyktowane przede wszystkim koniecznością zakreślenia właściwych ram przysługującej stronom autonomii woli. System prawny nie może bowiem udzielać stronom nieograniczonej kompetencji w zakresie tworzenia stosunków zobowiązaniowych o doniosłości prawnej, a w konsekwencji pozostawić tę kwestię poza kontrolą prawa. Jednocześnie wskazane w treści art. 3531 k.c. ograniczenia zapewniają występującym w obrocie podmiotom najpełniejszą realizację zasady swobody umów (K. Bączyk, Glosa do wyroku SN z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/2000, publ. OSP 2002, z. 3, poz. 39). Ponadto w piśmiennictwie podniesiono, że z art. 3531 k.c. wynika nie tylko akceptowanie od strony pozytywnej samej zasady swobody umów, ale również przepis ten zakreśla ograniczenia tej zasady (W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu, wydanie dziesiąte, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2007, s. 166 i n.).

Zapisy umowy należy interpretować mając też na uwadze treść art. 58 § 1 k.c. W świetle tego przepisu czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. W niniejszej sprawie stosownie do wyżej poczynionych uwag trudno uznać, że oceniana umowa, której przedmiotem było "przygotowanie raportu z badania jakościowego", dodatkowo według instrukcji badawczych wydawanych przez zamawiającego, jest umową o dzieło. Uwzględniając przedstawione argumenty, brak usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zasadność i prawidłowość stanowiska Prezesa NFZ, że przedmiotową umowę - niezależnie od tego jak nazwały ją strony - ocenić należało z uwzględnieniem jej charakteru i istoty, tj. jako umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Powyższe prowadzi do wniosku, że wbrew stanowisku strony skarżącej Prezes NFZ nie naruszył również przez błędną wykładnię, ani przez niewłaściwe zastosowanie, art. 66 ust.1 pkt 1 lit. e) śoz, który to przepis stanowił wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu wydanej w przedmiocie ustalenia podlegania M.W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z przywołanego przepisu wynika bowiem, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (...), które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest płyty CD przesłanej przez stronę przy piśmie z 26 czerwca 2015 r., na której według twierdzeń płatnika znajdują się rezultaty (efekty) spornej umowy, które powstały wbrew stanowisku organu. Brak tej płyty nie miał wpływu na prawidłowość wydanej przez organ decyzji, bowiem ocena charakteru konkretnej umowy jest dokonywana w oparciu o jej brzmienie, nie zaś o powstałe w jej ramach "rezultaty". Sąd nie podzielił także stanowiska strony skarżącej co do naruszenia szczegółowo wskazanych w skardze ww. przepisów postępowania. W ocenie Sądu organy wydające w tej sprawie decyzje (I i II instancji) wywiązały się z obowiązku należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego i wyczerpująco rozstrzygnięcie to uzasadniły.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.