Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 815/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art  7 , art 15 , art 77  , art 84 , art 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 145 par 1pkt 1 lit  a oraz lit c  w zw z art 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 marca 2024 r. znak: SKO.PW/4171/2/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego W. W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Mogilany decyzją z 31 października 2023 r., znak GARO.6331.1.2022, po rozpatrzeniu wniosku W. W., działającego przez adwokata, w sprawie nakazania właścicielowi działki nr [...] w miejscowości C., gmina M., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...], stwierdził zmianę stanu wody na gruncie - działce nr [...], bez szkody dla działki nr [...], zatem odmówił przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...].

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. 1478 ze zm.), dalej "P.w.".

W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał m.in., że 3 lutego 2022 r. do organu wpłynął wniosek W.. W., uzupełniony wnioskami z 14 lutego 2022 r. i 23 marca 2022 r., o wydanie decyzji na podstawie art. 243 ust. 3 P.w., tj. nakazania właścicielowi działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego przez: usunięcie trzech studzienek, altanki, rury odpływowej zlokalizowanej przy wschodniej granicy z dz. nr [...] (poniżej altany), zniwelowanie terenu.

W ww. wnioskach podniesiono, że w związku z wykonaniem drenażu, odprowadzeniem wszystkich wód opadowych, w tym z dachu altany, podwyższeniem terenu, działka nr [...] jest permanentnie zalewana wodami kierowanymi ze strony nieruchomości – dz. nr [...]. Ponadto nieczystości ciekłe z wybudowanych (nowych wg wnioskodawcy) studzienek, z uwagi na ich nieszczelność, będą przenikać w grunt i w konsekwencji doprowadzą do bakteriologicznego skażenia wody.

W dniu 25 lutego 2022 r. przeprowadzono oględziny na działce nr [...] z udziałem jej właściciela – A. O.. Organ I instancji wskazał, że do zgromadzonego materiału dowodowego dołączył oświadczenie właściciela dz. nr [...] oraz sporządzoną dokumentację fotograficzną.

W dniu 5 maja 2022 r. odbyła się rozprawa z udziałem stron – właścicieli obu działek i pełnomocnika wnioskodawcy. Właściciel dz. nr [...] dnia 25 lutego 2022 r. w obecności pracowników Urzędu Gminy Mogilany zaślepił ww. rurę.

W dniu 3 sierpnia 2022 r. i 31 sierpnia 2022 r. odbyły się przesłuchania świadków przy udziale wnioskodawcy, właściciela działki nr [...] i pełnomocnika wnioskodawcy, które organ I instancji szczegółowo opisał.

Pełnomocnik wnioskodawcy przedłożyła szereg dowodów zdjęciowych i film.

Wójt wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego ziemskiego z prośbą o przekazanie informacji o wynikach kontroli.

W dniu 10 marca 2023 r. odbyła kolejna rozprawa z udziałem stron – właścicieli obu działek i ich pełnomocników.

Organ I instancji dokonał również ustaleń w zakresie dat posadzenia i zbioru ziemniaków na działce nr [...].

PINB odpowiedział wskazując, że po przeprowadzeniu kontroli na działce nr [...] w zakresie budowy altany, podwyższenia i utwardzenia terenu, budowy szamba, mając na uwadze opinię techniczną opracowaną w marcu 2023 r. przez mgr inż. A. P. dot. realizacji robót budowlanych na dz. nr [...], stanął na stanowisku, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w wymienionych sprawach.

Organ I instancji obszernie i szczegółowo opisał zgromadzony materiał dowodowy, stwierdzając, że właściciel działki nr [...], w związku z wykonaniem drenażu, w tym zmianą kierunku spadku terenu wzdłuż granicy z dz. nr [...], w kierunku istniejącego drenażu z odprowadzeniem wód opadowych na własny teren zielony, zmienił kierunek odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych, ale zmiana ta nie wpływa szkodliwie na dz. nr [...].

Jako istotny dowód w sprawie organ I instancji wskazał opinię biegłego hydrologa i hydrogeologa B. R. opracowaną na potrzeby innego postępowania, w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki drogowej (ul. S. nr [...] szkodliwej dla działek wnioskodawcy m.in. nr [...].

Zeznania świadków organ ocenił jako niespójne i momentami bardzo rozbieżne.

Końcowo Wójt wskazał, że w niniejszej sprawie nie było zasadne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, co często w tego typu sprawach jest uzasadnione, nie jest to jednak wymóg obligatoryjny i automatyczny.

Organ I instancji stwierdził, że w sprawach naruszenia stosunków wodnych prawidłowo ustalony pierwotny stan stosunków wodnych należy porównać z aktualnym stanem tych stosunków. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie pierwotny stan stosunków wodnych wynika z ww. opinii biegłego B.. .

Z kolei stan obecny organ I instancji ustalił m.in. w oparciu o opinię dotyczącą realizacji robót budowlanych na dz. nr [...], z określeniem ich wpływu na nieruchomości sąsiednie, zaakceptowaną przez organ nadzoru budowlanego.

Od opisanej na wstępie decyzji Wójta Gminy M. z 31 października 2023 r., znak GARO.6331.1.2022, wnioskodawca W. W. wniósł odwołanie, kwestionując ustalenia dokonane w postępowaniu wyjaśniającym i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania.

Zarzucił organowi wydanie decyzji z naruszeniem:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "K.p.a.", poprzez orzeczenie z pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez pozytywną ocenę wartości dowodowej opinii dr hab. inż. B. R. oraz opinii mgr inż. A. P., podczas gdy pierwsza z opinii została sporządzona na potrzeby innej sprawy i nie daje odpowiedzi na zawarte w art. 234 P.w. dyspozycje, w tym w szczególności czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie stanowiącej działkę nr [...] oraz czy szkodliwie ta zmiana wpływa na grunty sąsiednie (działka nr [...]). Natomiast druga z nich - opinia techniczna mgr inż. A. P. jest opinią prywatną, sporządzoną przez osobę mającą uprawnienia budowlane (nie zaś z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych), na zlecenie właściciela działki nr [...] i na potrzeby innego postępowania przed PINB, a zawarte w niej twierdzenia są lakoniczne i arbitralne, co w konsekwencji powoduje, że z treści opinii nie sposób zrekonstruować procesu myślowego, który doprowadził autora do zawartych w niej wniosków,

- art. 10 § 1 K.p.a. statuującego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez niedopuszczenie skarżącego do udziału w oględzinach działki nr [...] podczas wszystkich przeprowadzonych w sprawie rozpraw w terenie, tj. dnia 5 maja 2022 r. oraz 10 marca 2023 r.;

- art. 7 K.p.a. tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w związku z art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

- art. 234 ust. 1 i 3 P.w. poprzez błędne zastosowanie i uznanie braku szkodliwego wpływu zmiany stanu wód na gruncie działce nr [...] na grunt sąsiedni tj. działkę nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...].

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci dwóch zdjęć:

1) fotografii z 8 października 2023 r. wykonanej na nieruchomości skarżącego obrazującej jego pole uprawne na działce nr [...] w 2023 r. bezpośrednio po wykopkach, obrazującej pozostałe na polu ziemniaki, których skarżący nie zebrał z uwagi na fakt, że były zepsute.

2) fotografii z 10 września 2023 r. obrazującej stan bieżących zbiorów z 2023 r. (jeszcze przed wykopkami) wyhodowanych na działce nr [...] (zepsute ziemniaki).

Swoje zarzuty i wnioski skarżący obszernie uzasadnił, przywołując na poparcie swojego stanowiska liczne orzeczenia sądów administracyjnych odnośnie reguły nakazującej co do zasady w tego typu sprawach przeprowadzenie opinii biegłego hydrologa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 29 marca 2024 r. znak SKO.PW/4171/2/2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 234 ust. 3 P.w., utrzymało w mocy decyzję I instancji w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że decyzja I instancji jest prawidłowa. Kolegium przywołało i wyjaśniło treść art. 234 P.w., powołując orzecznictwo sądów administracyjnych w przedmiocie.

W szczególności organ odwoławczy podkreślił, że art. 234 P.w. nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie.

Nie każda zmiana stosunków wodnych będzie powodowała zastosowanie art. 234 P.w., a jedynie taka zmiana, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi zatem ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim.

Kolegium wskazało też, że w orzecznictwie nie są jednolite poglądy w kwestii, czy naruszenia musza mieć charakter dokonany, czy też istnieje możliwość potencjalnego naruszania stosunków wodnych przez dokonane zmiany na gruncie.

Zdaniem organu II instancji ustalenie, że zmiana ta nastąpiła w wyniku działania oznaczonej osoby jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy owe szkodliwe zmiany już wystąpiły. Innymi słowy działanie, w wyniku którego powstaje naruszenie stosunków wodnych, musi być dokonane, a nie hipotetyczne.

Zastosowanie powołanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z przepisu art. 234 ust. 3 P.w., bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ II instancji stwierdził, że w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że ustalając okoliczność naruszenia stosunków wodnych organ I instancji posłużył się prawidłowo w prowadzonym postępowaniu dowodami wskazanymi w K.p.a. - przeprowadził oględziny, przesłuchał świadków, zgromadził dokumentację zdjęciową i dokonał stosownej oceny dowodów zgodnie z art. 80 K.p.a. Na podstawie dokonanych ustaleń stwierdzono, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych pomiędzy działkami na analizowanym obszarze z wykazaniem szkody dla gruntów skarżącego.

Kolejno organ II instancji opisał zasady postępowania dowodowego statuowane w art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Zdaniem Kolegium, rozpatrując przedmiotową sprawę organ I instancji podjął szereg czynności dowodowych niezbędnych dla prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Został spełniony wymóg rzetelnego i kompletnego ustalenia przesłanek art. 234 ust. 3 P.w., w szczególności brak szkodliwości zmian stanu wody na gruncie spowodowanych przez właściciela tego gruntu, dla gruntów sąsiednich i wykazania szkody bądź realności wystąpienia tej szkody.

Konsekwencją powyższego było uznanie przez Kolegium, że wydanie zaskarżonej decyzji nie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Treść rozstrzygnięcia oparta została na braku wystąpienia dwóch koniecznych przesłanek wydania określonych nakazów - tj. braku zmiany stanu wody na gruncie, która miałaby szkodliwie wpływać na grunty skarżącego w wyniku podjętych działań na działce nr [...]. Organ I instancji co prawda nie zlecił wykonania opinii uprawnionemu biegłemu posiadającemu uprawnienia z zakresu hydrologii i hydrogeologii, ale posłużył się dodatkowo, do czego był uprawniony, sporządzoną w sprawie opinią biegłego wydaną na potrzeby innego postępowania, ale obrazująca także stosunki wodne na działce [...]. W opinii tej wykazano zdaniem Kolegium, że położenie działki nr [...] jest niekorzystna z hydrologicznego punktu widzenia i związane jest to z nachyleniem terenu w kierunku północnym. Organ przesłuchał świadków, przeprowadził rozprawę administracyjną i oględziny w terenie, poddał ocenie dokumentację zdjęciową i zasadnie uznał, iż zebrany materiał dowodowy - w tym wyjaśnienia stron i świadków, protokoły z czynności dowodowej oględzin, iż nie doszło no naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 P.w. Organ I instancji zawiadomił też strony postępowania w trybie art. 10 K.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się i zgłoszenia ewentualnych żądań.

Zdaniem Kolegium ocena organu I instancji została oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, z uwzględnieniem wiedzy oraz zasadami życiowego doświadczenia.

Organ II instancji podkreślił szeroki katalog dowodów, jakie mogą zostać użyte w postępowaniu administracyjnym i treść art. 75 K.p.a. W tym zakresie nieuzasadnione są zdaniem Kolegium zarzuty odwołania niezasadnego posłużenia się opinią hydrologiczną sporządzoną w innym postępowaniu i opinią sporządzoną w zakresie uprawnień budowlanych, skoro ustalenia dokonywane w odrębnych postępowaniach dotyczyły bądź działań na gruncie działki nr [...] lub oceny stanu wody na gruncie działek sąsiednich i działki skarżącego. Dowody te zostały omówione w zestawieniu z innymi ustaleniami faktycznymi i podnoszonymi okolicznościami w toku niniejszego postępowania.

Zdaniem Kolegium skarżący nie przedstawił dowodów mających wykazywać istniejącą na gruncie szkodę spowodowaną działaniami podjętymi na działce nr [...]. Zdjęcie oraz nagranie obrazujące wypływ z rurki na skarpie dziatki nr [...] organ II instancji zestawił ze zdjęciami potwierdzającymi usunięcie rury i brak dodatkowych dowodów potwierdzających jakikolwiek wypływ z dz. nr [...]. Zebrana w sprawie dokumentacja nie potwierdziła również istnienia w czasie oględzin w terenie, terenu podmokłego czy zastoisk wody na dz. nr [...] przy granicy z dz. nr [...].

Istotne zdaniem organu odwoławczego jest zwłaszcza to, że rozprawy odbywały się także po opadach, a dane potwierdzające stan opadów organ ustalił także z oficjalnej strony internetowej IMGW-PIB. Nadto oględziny w terenie potwierdziły, iż teren działki nr [...] był zawsze położony wyżej w stosunku do dz. nr [...], o czym świadczą m.in. drzewa rosnące na skarpie, przy granicy obydwóch działek, które mają od kilku do kilkudziesięciu lat, czy poziom posadowienia budynku mieszkalnego na dz. nr [...], który jest ok. 2-3 m powyżej dz. nr [...].

Słuchani w sprawie - strona - właściciel działki nr [...] oraz świadkowie - w tym powołani przez pełnomocnika wnioskodawcy, zeznali m.in., że nigdy nie słyszeli od skarżącego, by kiedykolwiek zabezpieczał swoją działkę przed wodą z dz. nr [...] oraz, że nigdy ani on ani jego żona w ich obecności nie sporządzali żadnej dokumentacji fotograficznej.

Skarżący podał, że jego uprawy są zniszczone, gniją już w polu, z uwagi na nadmierne gromadzenie się wody na terenie działki nr [...] w stosunku do czasu sprzed 2022 r., jednak zdaniem Kolegium nie potwierdziły tego ustalenia na gruncie po wszczęciu postępowania.

Zdaniem Kolegium organ I instancji w przedmiotowym postępowaniu uczynił zadość obowiązkom. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ I instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. W aktach sprawy znajdują się między innymi protokoły z rozpraw wodnoprawnych przeprowadzone przez organ I instancji. Zasadnicze znaczenie posiadają zdaniem organu odwoławczego właśnie ustalenia poczynione w trakcie tych wizji obrazujące stan faktyczny.

Nieuzasadnione są także zarzuty naruszenia art. 10 K.p.a., skoro pełnomocnik skarżącego był zawiadamiany o wszystkich czynnościach dowodowych oraz miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, odniesienia się do zebranych dowodów w spawie i składania wyjaśnień.

Wnioskodawca W. W., reprezentowany przez adwokata, wniósł na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 29 marca 2024 r. znak SKO.PW/4171/2/2024 skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 234 P.w. poprzez wadliwe utrzymanie w całości w mocy decyzji Wójta z 31 października 2023 r., a tym samym potwierdzenie, iż w przedmiotowym przypadku nie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu sąsiedniego;

2) art. 29 P.w. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że właściciel działki nr [...] nie dokonał zmiany kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, podczas gdy prawidłowa i rzetelna analiza całokształtu przesłanek faktycznych prowadzi do odmiennego wniosku, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy odmowy przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...].

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie:

3) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez pobieżną i niepełną ocenę całokształtu spraw oraz zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności: poprzestaniu w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organu II instancji jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach nie odnoszących się bezpośrednio do okoliczności sprawy, stanowiących jedynie powtórzenie odpowiednich przepisów ustawy i stanowiska organu I instancji bez ich przełożenia na okoliczności niniejszej sprawy i postawione przez skarżącego w odwołaniu od decyzji I instancji zarzuty;

4) art. 6-9, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 K.p.a, poprzez orzeczenie z pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą;

5) art 7, art 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez:

- pozytywną ocenę wartości dowodowej i oparcie swojego rozstrzygnięcia na opinii B. R. oraz A. P. , podczas gdy pierwsza z opinii została sporządzona na potrzeby innej sprawy i nie daje odpowiedzi na zawarte w art. 234 P.w. dyspozycje, w tym w szczególności, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie stanowiącej działkę nr [...] oraz czy szkodliwie ta zmiana wpływa na grunty sąsiednie (działka nr [...]). Natomiast druga z nich - opinia techniczna A. P. jest opinią prywatną, sporządzoną przez osobę mającą uprawnienia budowlane (nie zaś z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych), na zlecenie właściciela działki nr [...] i na potrzeby innego postępowania przed PINB, a zawarte w niej twierdzenia są lakoniczne i arbitralne, co w konsekwencji powoduje, że z treści opinii nie sposób zrekonstruować procesu myślowego, który doprowadził autora do zawartych w niej wniosków oraz

- przyjęcie, że skarżący nie przedstawił dowodów mających wykazać istniejącą na gruncie szkodę spowodowaną działaniami podjętymi na działce nr [...], podczas gdy skarżący takie dowody przedstawił;

6) art. 10 § 1 K.p.a. statuującego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez niedopuszczenie skarżącego do udziału w oględzinach działki nr [...] podczas wszystkich przeprowadzonych w sprawie rozpraw w terenie, tj. 5 maja 2022 r. oraz 10 marca 2023 r., przy czym wbrew twierdzeniom organu II instancji, zawiadomienie pełnomocnika stron o czynnościach dowodowych oraz możliwość zapoznania się z aktami sprawy, odniesienia się do zebranych dowodów w sprawie i składnia wyjaśnień nie sanuje tego uchybienia,

7) art. 7 K.p.a., tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w związku z art. 81 K.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów w tym przede wszystkim uniemożliwieniu udziału skarżącemu w oględzinach działki nr [...] podczas wszystkich przeprowadzonych w sprawie rozpraw w terenie, tj. 5 maja 2022 r. oraz 10 marca 2023 r.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wójta, a także o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.

Skarżący wniósł również o zasadzenie od Kolegium zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że decyzja została wydana jedynie w oparciu o powierzchownie i wybiórczo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. W treści uzasadnienia decyzji II instancji brak jest merytorycznego stanowiska w kwestii podnoszonych w odwołaniu zarzutów.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, nie przeprowadził tego dowodu również z urzędu. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego organ I instancji nie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym na wydanie decyzji w sprawie. Umiejscowienie spornych działek oraz zasada prawdy obiektywnej wymagały przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym.

Skarżący podkreślił, że sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają dla stosowania art. 234 ust. 1 P.w. wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody, takie jak oględziny (którym organ II instancji nadał dużą wartość dowodową, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą.

Zdaniem skarżącego wbrew twierdzeniom organu Il instancji dowodu z opinii biegłego nie może w niniejszym stanie faktycznym zastąpić opinia biegłego sporządzona w innej sprawie. Opinia [...] B. R. z 17 lutego 2023 r. pt. "Opinia biegłego hydrologa i hydrogeologa" została zamówiona przez Gminę Mogilany w ramach innego postępowania administracyjnego, w innym celu, w sprawie zmiany stanu wody na działce [...] ze szkodą dla działek [...] i [...], znak sprawy: GARO.6331.18.2017.

Celem tej opinii było "stwierdzenie, czy na działce [...] położonej w C. , obręb C., gmina M., powiat krakowski, województwo małopolskie, doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwej dla obszaru działek [...] i [...] w C. , obręb C., gmina M., powiat krakowski, w rozumieniu art 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2001, Nr 115, poz. 1229.). Jeśli zostałaby stwierdzona taka zmiana stanu wody na gruncie, to celem sporządzenia niniejszej Opinii jest także określenie sposobu usunięcia jej szkodliwego oddziaływania." (str. 2 opinii [...]).

Skarżący podkreślił, że zgodnie z celem opinii oraz jej treścią, dotyczy ona wąskiego zagadnienia, powstałego w wyniku zupełnie innej sprawy. Fakt, że działka [...] jest również jednym z przedmiotów tego opracowania, nie uprawnia organów obu instancji do wysnuwania wniosków, których w tejże opinii nie ma.

Biegły w żadnym miejscu nie odnosi się do działki nr [...] i do zmiany stanu wody na tym gruncie, nie rozważa na czym ta zmiana polega i czy ma szkodliwy wpływ na grunt sąsiedni, tj. działkę nr [...].

Rozważania biegłego dotyczą zmian stanu wody na działce nr [...] ze szkodą m.in. dla działki nr [...].

Skarżący dodał, że działka nr [...] ma blisko 0,5 ha powierzchni i ok. 70 metrów szerokości. Zmiany stosunków wodnych, których dotyczy opinia, mają miejsce w znacznej odległości od granicy działek objętych niniejszym postępowaniem, tj. nr [...] i [...] Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę ww. odległości, tylko oparły się jedynie na fakcie, że w treści opinii pojawia się działka skarżącego, tj. nr [...].

Przy tym zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu I instancji, woda z drogi gminnej (działka nr [...], objęta opinią biegłego) nie mogłaby spływać w kierunku działki nr [...] w sposób przedstawiony na fotografii z 11 czerwca 2023 r. (wniosek dowodowy skarżącego z 8 marca 2024 r. do akt sprawy SKO SKO.PW/4171/2024, zalegający w aktach sprawy). Ukształtowanie (spadek) terenu to uniemożliwia, a ziemia jest najintensywniej mokra dopiero w odległości kilku metrów od drogi gminnej (tj. od strony wschodniej, na wysokości altany zlokalizowanej na działce nr [...]). Przy drodze gminnej (część południowo-wschodnia działki nr [...]) ziemia jest sucha. Podnoszone przez organ I instancji zalewanie działki nr [...] z drogi gminnej (od południa) jest niezależne od zalewania jej od strony wschodniej, tj. od działki nr [...].

Na poparcie tego stanowiska skarżący powołał fotografię z 11 czerwca 2023 r. przedłożoną w piśmie z 8 marca 2024 r., jak i wcześniejszych wnioskach dowodowych, a także okoliczności ostatnich oględzin nieruchomości 10 marca 2023 r. Ww. okoliczności były dowodzone również zeznaniami świadków podczas rozprawy 31 sierpnia 2023 r.

Dalej skarżący podniósł, że sam fakt stwierdzenia przez biegłego w opinii, że położenie działki nr [...] jest niekorzystne z hydrologicznego punktu widzenia i związane jest to z nachyleniem terenu w kierunku północnym, nie może przesądzać o tym, że zmiana stosunków wodnych na gruncie stanowiącym działkę nr [...] nie spowodowała szkody na działce nr [...]. Biegły oceniał zupełnie inny stan faktyczny, tematem opracowania było oddziaływanie miedzy działkami [...] a [...] i [...], które położone są w zupełnie innej korelacji niż działka [...] względem działki [...]. Opinia w kontekście przedmiotowej sprawy jest nieprzydatna, a wysnute przez organ II instancji wnioski z powołaniem się na przedmiotową opinię są w istocie dowolne i arbitralne.

Na marginesie skarżący podniósł, że decyzja wydana w sprawie, do której sporządzono opinię [...] (tj. decyzja Wójta Gminy Mogilany z 31 maja 2023 r., znak GARO.6331.18.2017, odmawiająca stwierdzenia naruszenia stanu wody na gruncie – działce nr [...], ze szkodą dla działek sąsiednich nr [...] i [...] oraz nakazania przywrócenia terenu działki nr [...] do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom) została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 20 września 2023 r., znak SKO.PW/4171/62/2023 w całości uchylona i przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem skarżącego opinia [...] stanowi jedynie funkcję surogata dla opinii, która powinna zostać przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, tak aby stworzyć pozory, że organy obu instancji zasięgnęły w niniejszej sprawie wiadomości specjalnych.

Decyzja II instancji opiera się bowiem na błędnym założeniu, że realizacja inwestycji poczynionych przez właściciela dz. nr [...] nie wpłynęła szkodliwie na grunt sąsiedni. Nie przesądzając, że na tym terenie występowało określone ukształtowanie terenu, nie można a priori wykluczyć, że dokonane znaczne podwyższenie terenu, podnoszona przez skarżącego zmiana kierunku spływu wód opadowych i budowa kanalizacji deszczowej oraz innych urządzeń na działce nr [...] objętych wnioskiem nie spowodowała negatywnego oddziaływania na działkę skarżącego.

Kolejno skarżący zarzucił, że w tych okolicznościach nie sposób uznać, że wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy. Organ w ogóle nie odniósł się do kwestii podniesienia terenu o ok. 3 metry przez właściciela działki nr [...] i wpływu tej inwestycji na grunty sąsiednie. Konieczne jest uzupełnienie przez organ I instancji materiału dowodowego o wnioskowaną przez skarżącego opinię biegłego.

Wbrew twierdzeniom organów obu instancji skarżący podniósł, że w wyniku zmiany stanu wody na gruncie - działce nr [...] - wystąpiły szkody na gruncie skarżącego, tj. działce nr [...]. Dokonane na gruncie sąsiednim działania spowodowały szkodę na gruncie skarżącego, w postaci zmiany spływu wód doprowadzając do zalewania gruntu skarżącego i nadmiernego gromadzenia się nań wody (w stosunku do stanu sprzed 2022 r.), co z kolei powoduje szkody w uprawach skarżącego.

Przed 2022 r. uprawy były udane. Woda spływa z terenu działki nr [...] i jest wypuszczana przez drenaż łub inne urządzenia znajdujące się na działce na [...] na działkę nr [...]. Dokonane przez właściciela działki nr [...] nasypy uniemożliwiają wyczerpującą weryfikację, jakie urządzenia zostały na jej terenie wybudowane. Zdaniem skarżącego z materiału dowodowego nie wynika, że szkody te mogą wystąpić jedynie hipotetycznie.

Następnie skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji, powyższe okoliczności skarżący wykazywał składając wnioski dowodowe w postaci szeregu zdjęć obrazujących szkody powstałe na gruncie, tj.:

- pismo z 5 października 2022 r. (złożone za pośrednictwem e-puap 6 października 2022 r.) zawierające 16 zdjęć oraz 1 nagranie video, w tym fotografie z 11 kwietnia 2022 r. obrazujące podmokły teren działki [...] oraz z 8 lipca 2022 r., obrazującą skarpę przy granicy działek [...] i [...], na której widoczne są wydrążone w niej ślady po spływającej wodzie opadowej w kierunku działki [...] oraz nagranie video z 4 października 2022 r. obrazujące szkody powstałe w uprawach skarżącego w wyniku nadmiernego zbierania się wody na działce nr [...] (zepsute ziemniaki wykopywane wprost z gruntu);

- pismo z 28 lutego 2023 r. stanowiące wniosek dowodowy z 5 fotografiami wykonanymi 16 stycznia 2023 r. obrazującymi zalegającą wodę na gruncie skarżącego, tj. na działce nr [...] (złożone za pośrednictwem e-puap 2 marca 2023 r.). Na przedstawionych fotografiach dokładnie widać, że woda zalega tuż przy wschodniej granicy działki [...] z działką nr [...], na której nastąpiła zmiana stosunków wodnych;

- pismo z 31 marca 2023 r. (złożone za pośrednictwem e-puap 31 marca 2023 r.) stanowiące wniosek dowodowy z 4 fotografiami obrazującymi szkody w plonach (tj. ziemniakach) wychodowanych na gruncie skarżącego, tj. na działce nr [...] w sezonie 2022 r.;

- pismo z 8 marca 2024 r. (złożone za pośrednictwem e-puap 12 marca 2024 r.), stanowiące stanowisko w sprawie zawierające wniosek dowodowy z dwóch fotografii z 11 czerwca 2023 r., obrazującą czas suszy, a od strony granicy działki [...] z działką nr [...] jest mokro (odcień ziemi jest dużo ciemniejszy od pozostałej części pola) oraz z 6 sierpnia 2023 r., obrazującą stan upraw na gruncie (zalegająca woda na gruncie działki nr [...] po lekkim deszczu). Ziemniaki zarówno ze zbiorów z 2022 r., jak i ze zbiorów z 2023 r., były zepsute już podczas wykopków. Zatem stan wody na gruncie powoduje szkody w plonach.

Końcowo skarżący zarzucił, że istotnym naruszeniem przepisów postępowania było uniemożliwienie skarżącemu, jako stronie postępowania, wzięcia udziału w oględzinach działki nr [...] podczas wszystkich przeprowadzonych w sprawie rozpraw w terenie, tj. 5 maja 2022 r. oraz 10 marca 2023 r.

Organ II instancji w żadnej mierze nie ustosunkował się do tego zarzutu, który został złożony już w treści odwołania. Organ II instancji poprzestał wyłącznie na lakonicznym stwierdzeniu, że pełnomocnik został zawiadomiony o czynnościach dowodowych oraz miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, odniesienia się do zebranych dowodów w sprawie i składnia wyjaśnień. W rzeczywistości strona została tylko zawiadomiona o czynnościach dowodowych, ale nie została do nich dopuszczona.

Skarżący nie może odnieść się do tej części rozprawy, w której organ I instancji wraz z właścicielem działki [...] przebywali na jej terenie, a co za tym idzie realizacja praw przysługujących skarżącemu do kwestionowania poczynionych tam ustaleń (w tym zakresu zmiany stanu wody na gruncie) nie może być realizowana.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – lit. c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy postępowania w zw. z przepisem prawa materialnego, a to art. 234 ust. 3 P.w.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 29 marca 2024 r. znak SKO.PW/4171/2/2024 wydana na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 234 ust. 1 P.w. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 239 ust. 3 P.w.).

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia.

Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2022 r. sygn. III OSK 5094/21).

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że właściciel działki nr [...] zmienił stan wody na gruncie.

Nie było również sporne, że na działce skarżącego nr [...] wystąpiły realne, zaistniałe szkody w postaci nadmiernego jej zalewania, co doprowadziło w latach 2022-23 do ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości skarżącego i gnicia części uprawianych tam ziemniaków.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] leżą w regionie P. W., cechującego się przede wszystkim glebami lessowymi i gliniastymi. W związku z tym przy większych opadach woda częściowo wsiąka w głąb, a częściowo spływa po powierzchni. Przedmiotowe działki usytuowane są niekorzystnie hydrologicznie, w pobliżu osi koncentracji odpływu.

Oczywiste jest przy tym, że sam fakt niekorzystnego z hydrologicznego punktu widzenia położenia działki skarżącego, związanego z nachyleniem terenu w kierunku północnym, nie może samo z siebie przesądzać o tym, że zmiana stosunków wodnych na gruncie sąsiednim (np. na sąsiadującej od wschodu działce nr [...]) nie może spowodować szkody na działce nr [...] przez pogorszenie i tak niekorzystnego stanu wodnego tej działki.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie, samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie, np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich.

Za zmianę taką uchodzić może każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 września 2023 r. sygn. II SA/Gl 647/23). Jest to zatem takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi.

Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej, bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np.: wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu; nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu: usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu; wykopanie rowu; zasypanie istniejącego rowu; utwardzenie powierzchni działki kostką brukową; wzniesienie murowanego ogrodzenia; zastosowanie drenażu ze spływem w kierunku działki sąsiedniej. Zmianą kierunku spływu wody - w rozumieniu art. 234 ustawy jest również zmiana kąta spadku wody.

W orzecznictwie stanowczo podkreśla się, że wydanie decyzji w trybie art. 234 ust. 3 P.w. wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych trzech elementów, tj. faktu zmiany stanu wody na gruncie, szkody na nieruchomości sąsiedniej oraz związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą a szkodą, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. np.: wyroki NSA: z 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13, z 19 grudnia 2012 r. sygn. II OSK 1538/11).

Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu, organy obu instancji nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonych w sprawie dowodów, w aspekcie oceny kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ I instancji oparł swoje ustalenia o obszernie zgromadzony materiał dowodowy m.in. z oględzin, zeznań świadków, fotografii i filmu. Dodatkowo organ włączył do akt niniejszej sprawy m.in. opinię biegłego z zakresu hydrologii i hydrogeologii B. R. sporządzoną w innym postępowaniu.

W ocenie Sądu opinia ta, choć oczywiście mogła być dopuszczona jako dowód w sprawie niniejszej, zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. (podobnie jak opinia A. P. ), to z całą pewnością nie ma ona w niniejszej sprawie waloru opinii biegłego, a jakiej mowa w art. 84 K.p.a.

Sąd docenia obszerny zakres materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji. W pewnym stopniu zrozumiałe jest dążenie organu do oszczędności ograniczonych przecież środków finansowych, którymi dysponuje. Powyższe jednak nie może, w dość skomplikowanych i spornych okolicznościach niniejszej sprawy, skutkować zaakceptowaniem nieskorzystania z opinii biegłego hydrologa powołanego do tej, konkretnej sprawy.

Wobec skorzystania przez organy obu instancji z opinii [...] sporządzonej na potrzeby innego postępowania, to jest w sprawie stwierdzenia naruszenia stanu wody na gruncie – działce nr [...], ze szkodą dla działek sąsiednich nr [...] i [...], należy zauważyć, że choć opinia ta dotyczy również działki nr [...] jako poszkodowanej, tak jak w niniejszej sprawie, to jako przyczynę szkody wnioskodawca wskazał w tamtej sprawie zmianę stanu wody na gruncie działki drogowej nr [...], a nie położonej obok działki nr [...].

Co również istotne, działka nr [...] graniczy z działką nr [...] od południa, a działka nr [...] od wschodu. Działka nr [...] ma też znaczny obszar (blisko 0,5 ha) i ok. 70 metrów szerokości.

Należy zauważyć, że choć zawarte w ww. opinii biegłego:

- analizę ogólnych kierunków naturalnego spływu powierzchniowego i podskórnego w omawianym obszarze (rycina 3, s. 7 opinii, k. 379 akt adm.) oraz

- rysunek poziomicowy prezentujący topografię terenu (rycina 4, s. 9 opinii, k. 377 akt adm.),

można odnieść również do działki nr [...], to z całą pewnością nie sposób uznać, by analiza uwarunkowań naturalnego spływu powierzchniowego i podskórnego w szerszym kontekście terenowym (rycina 5, s. 10 opinii, k. 376 akt adm.) miała zastosowanie w niniejszej sprawie.

Najistotniejsze jednak jest, jak trafnie podnosił skarżący, że celem ww. opinii było ustalenie, czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwej dla obszaru działek [...] i [...]. Zatem biegły w ogóle nie badał w tej opinii zmian stanu wody na gruncie działki nr [...], co jest przecież najważniejsze w sprawie niniejszej.

W związku z powyższym, organy nie mogły rzetelnie ustalić pierwotnego stanu stosunków wodnych na podstawie ww. opinii biegłego B. R.

Nie budzi najmniejszej wątpliwości Sądu, że w sprawie, w której występują złożone i trudne warunki hydrogeologiczne, zmiana stanu wody na gruncie działki nr [...] i szkody na działce [...] są przez organy jednoznacznie stwierdzone, a zebrane przez organ dowody są wzajemnie sprzeczne (jak sam organ I instancji stwierdził odnośnie zeznań świadków), absolutnie konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa.

Wobec braku przeprowadzenia tego dowodu, ustalenia organów w zakresie badania związku przyczynowego stwierdzonych zmian na działce nr [...] ze szkodami na działce nr [...] jawią się jako dowolne i co najmniej przedwczesne.

Choć zatem trafnie wskazał organ I instancji, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa nie jest wymogiem obligatoryjnym i automatycznym w tego typu sprawach, to z całą pewnością w przedmiotowej sprawie jest to konieczne.

Dodatkowo należy wskazać, że również opinia techniczno-budowlana A. P. a nawet stanowisko PINB co do prawidłowości robót budowlanych, nie może a limine rozstrzygać, że istotne zmiany, polegające m.in. na zainwestowaniu terenu wcześniej mogącego chłonąć wodę na wyżej położonej działce nr [...], nie wpływają szkodliwie na niżej położoną działkę sąsiednią.

Co przy tym znamienne, sam organ I instancji wskazał, że właściciel dz. nr [...] dopiero 25 lutego 2022 r., a zatem w wyniku inicjatywy skarżącego, zaślepił rurę odpływową zlokalizowaną przy wschodniej granicy z dz. nr [...]. W konsekwencji nie sposób uznać, by działania właściciela dz. nr [...] zmieniające stan wody na gruncie, w sposób oczywisty, niewymagający dowodu z opinii biegłego hydrologa, nie powodowały szkód na działce nr [...].

W konsekwencji Sąd stwierdził naruszenie przez organy obu instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 84 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. poprzez pominięcie istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Innymi słowy trafne były zarzuty skargi, że organy nie dysponowały w sprawie materiałem dowodowym wystarczającym na wydanie decyzji, a umiejscowienie przedmiotowych działek oraz zasada prawdy obiektywnej wymagały przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego hydrologa.

Dodatkowo organ II instancji naruszył art. 15 K.p.a., poprzez uzasadnienie swojej decyzji w sposób ogólnikowy i arbitralny, sprowadzający się do aprobaty decyzji I instancji bez odniesienia się do konkretnych aspektów sprawy i zarzutów odwołania.

Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia art. 10 K.p.a., bowiem organy zawiadamiały w sprawie pełnomocnika skarżącego w sposób wymagany tym przepisem.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadzi dowód z opinii biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, co pozwoli organowi ustalić wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy ww. zmianą a szkodami na działce skarżącego, lub braku takiego związku.

W uzasadnieniu decyzji natomiast organ odniesie się do wszelkich zarzutów i dowodów podnoszonych w sprawie przez skarżącego, w razie potrzeby posiłkując się dodatkowymi wyjaśnieniami biegłego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego od organu 697 zł, w tym: 480 zł kosztów zastępstwa procesowego, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.