Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 46/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2, art. 99 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 106 par. 3, art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 344/23 w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. Z. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 344/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę K.Z. (dalej powoływany także jako skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej powoływany jako SKO, organ drugiej instancji) z dnia [...] lipca 2023 r. w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie.

Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 29 marca 2023 r., Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] – Wschód w [...] wystąpił do Prezydenta Miasta [...] (dalej powoływany także jako Prezydent, organ pierwszej instancji) o skierowanie skarżącego na badania lekarskie. Do wniosku została dołączona opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez dwóch biegłych psychiatrów z 15 lutego 2023 r. w toku postępowania karnego. Z opinii wynika m.in., że skarżący posiada cechy nieprawidłowej struktury osobowości powikłane zmianami charakterologicznymi, spowodowanymi najprawdopodobniej urazami głowy oraz wieloletnią intoksykacją alkoholową, co klinicznie objawia się wzmożonym egocentryzmem, obniżeniem uczuciowości wyższej, obniżonym poziomem lęku drażliwością, impulsywnością ze skłonnością do zachowań agresywnych oraz autoagresywnych, upośledzeniem wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, zwłaszcza tych negatywnych, skłonnością do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm prawnych, społecznych i kulturowych, tendencją do nadużywania substancji psychoaktywnych. Używanie alkoholu nosi cechy uzależnienia.

Prezydent decyzją z dnia 5 maja 2023 r. orzekł o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższa decyzja została utrzyma w mocy decyzją SKO z dnia [...] lipca 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji SKO powołało się na art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 622; ze zm.), dalej jako "u.k.p." i wskazało, że z ww. przepisów wynika, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Starosta wydaje decyzję administracyjną z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych.

Kolegium wyjaśniło, że podstawą wydania decyzji przez prezydenta był wniosek prokuratora, który nadzorował postępowanie przeciwko skarżącemu podejrzanemu o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., w którego toku strona została zbadana przez dwóch biegłych psychiatrów. Biorąc pod uwagę treść opinii biegłych, prokurator uznał, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zdolność strony do kierowania pojazdami może być ograniczona lub nawet zniesiona, co zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stanowi podstawę do skierowania na badania lekarskie. Do wniosku załączył opinię sądowo – psychiatryczną z 15 lutego 2023 r.

Organ odwoławczy wskazał, że starosta podejmując decyzję o skierowaniu konkretnej osoby fizycznej na badanie lekarskie celem ustalenia czy istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem musi każdorazowo wyważyć dwa sprzeczne interesy, interes prywatny osoby kierowanej na badanie i interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach oraz ocenić, który z nich w danej sprawie wymaga większej ochrony. Podkreślił przy tym, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może prowadzić do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwwskazania nie występują. Odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, SKO wyjaśniło, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy o kierujących pojazdami, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach.

W ocenie SKO uzyskana i potwierdzona przez organ pierwszej instancji informacja stanowi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia skarżącego. Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie została wydana w oparciu o informacje zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez dwóch biegłych psychiatrów w toku postępowania karnego. Opisane przez biegłych psychiatrów uzależnienie od alkoholu może mieć wpływ na zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów. Nie może bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że nałóg ten może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową. Powyższe ustalenia wypełniają określoną w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. przesłankę skierowania kierowcy na badania lekarskie, jako że rodzą one uzasadnione zastrzeżenia i wątpliwości co do zdolności prowadzenia przez uczestnika pojazdów silnikowych.

Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Kielcach oddalił skargę skarżącego na ww. decyzje SKO, uznając że nie narusza ona prawa. Sąd pierwszej instancji, po przytoczeniu treści przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie stwierdził, że podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u badanego stwierdzono pierwotnie cechy nieprawidłowej struktury osobowości, powikłane zmianami charakterologicznymi, spowodowanymi najprawdopodobniej urazami głowy oraz wieloletnią intoksykacją alkoholową, co klinicznie objawia się wzmożonym egocentryzmem, obniżeniem uczuciowości wyższej, obniżonym poziomem lęku, drażliwością, impulsywnością ze skłonnością do zachowań agresywnych i autoagresywnych, upośledzeniem wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, zwłaszcza tych negatywnych, skłonnością do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm prawnych, społecznych i kulturowych, tendencją do obwiniania innych za swoje niepowodzenia życiowe, brakiem krytycyzmu do swojej sytuacji życiowej i zachowań, tendencją do nadużywania substancji psychoaktywnych. Ponadto biegli zaopiniowali, że używanie przez badanego alkoholu nosi cechy zależności, co klinicznie objawia się piciem alkoholu wielodniowymi ciągami, przymusem picia, utratą kontroli nad ilością i częstością picia, piciem mimo wiadomości o jego szkodliwości dla zdrowia i zachowań, rytualizacją picia.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Dodać też należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i absolutnie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy, jedynie służy wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości.

Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji przyjął, że organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Skarżący twierdzi, że orzekające w sprawie organy powołały się w istocie na opinię biegłych, którzy ocenili de facto jego cechy charakteru a nie wykazali schorzeń będących źródłem zagrożenia dla ruchu drogowego. WSA stwierdził, że niezdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu może być spowodowana nie tylko brakami fizycznymi czy umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, ale także cechami charakteru dyskwalifikującymi daną osobę jako kierowcę. W tym zakresie odwołał się do wyroków NSA z 6 listopada 2009 r. I OSK 126/09 i 24 listopada 2010 r. I OSK 167/10. Tym samym zarzut skarżącego dotyczący braku wykazania przez biegłych schorzeń mających bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym oraz brak jakiejkolwiek tożsamości przedmiotowej sprawy administracyjnej do postępowania karnego, w której skarżący występuje w charakterze oskarżonego, nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku skarżącego to właśnie stwierdzone przez biegłych cechy nieprawidłowej struktury osobowości i uzależnienie skarżącego od alkoholu są wystarczającym powodem do uznania, że istnieją wątpliwości co do jego stanu zdrowia jako kierowcy.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że powyższej oceny nie zmienia załączona do skargi kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 10 sierpnia 2023 r. oddalającego wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Z postanowienia tego nie wynika bowiem, by opinie biegłych zostały w jakimkolwiek zakresie zakwestionowane, ale że nie ma potrzeby zastosowania wobec skarżącego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Okoliczności świadczące o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego wynikają z niezakwestionowanej opinii biegłych. Stwierdzone przez opiniujących biegłych cechy nieprawidłowej struktury osobowości i uzależnienie od alkoholu u skarżącego jako kierowcy, może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową, co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo w ruchu. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co obligowało organy do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt. 2 u.k.p.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na treść zapadłego wyroku, a to art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, przez sąd pierwszej instancji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w sposób prawidłowy określiło, że w przypadku K.Z. istnieją przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów, podczas gdy K.Z. nie jest osobą uzależnioną od alkoholu, a zatem

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia a to:

a) art. 151 p.p.s.a w zw. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, mimo iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego istniały przesłanki do uwzględnienia skargi, a w konsekwencji do ponownego rozpoznania sprawy przez właściwe organy administracji publicznej,

b) art. 106 § 3 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z dokumentu tj. postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 sierpnia 2023 roku oddalającego wniosek Prokuratora Rejonowego [...] w [...] o leczenie odwykowe Krzysztofa ba ponieważ nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz, że organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący wyjaśniły stan faktyczny sprawy, podczas gdy przedmiotowe postanowienie Sądu Rejonowego w [...] ma istotne znacznie dla niniejszej sprawy, albowiem wynika z niego fakt, iż wobec Krzysztofa ba nie zachodzą przesłanki do leczenia odwykowego, a zatem twierdzenia zawarte w opinii psychiatrycznej są nieuprawnione, wobec czego nie było podstaw do kierowania skarżącego na badania lekarskie w przedmiocie istnienia bądź braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi,

c) art. 113 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że niniejsza sprawa była dostatecznie wyjaśniona co doprowadziło do zamknięcia rozprawy i wydania wyroku oddalającego skargę, podczas gdy sąd pierwszej instancji orzekał w oparciu o niepełny materiał dowodowy na skutek niesłusznej odmowy przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w [...].

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania za obie instancje z uwzględnieniem kosztów zastępstwa adwokackiego za obie instancje.

Pismem z dnia 5 grudnia 2023 r. skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, zaś organ w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wprawdzie, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż rozważanie prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego jest możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak w tej sprawie zestawienie zarzutów oraz ich uzasadnienie wskazuje, że powinny być one rozpoznane łącznie. Istota tych zarzutów sprowadza się bowiem do zakwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, który uznał za prawidłową decyzję administracyjną o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, część zaś należało uznać za nieskuteczne.

Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzuty są usprawiedliwione, sposób ujęcia zarzutów skargi kasacyjnej wyznacza bowiem granice rozpoznawania sprawy kasacyjnej. Dlatego skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz również w przymusie adwokacko-radcowskim, tj. obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, sposobu ich naruszenia oraz uzasadnienia, które powinno szczegółowo określać do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało.

Przede wszystkim nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wymienione przepisy są tzw. przepisami wynikowymi, które regulują sposób rozstrzygnięcia sprawy, i które tym samym nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (zob. w tej mierze np.: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1925/12; wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2458/12.). Błędne oddalenie skargi, samo w sobie nie polega na błędnym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., a tym samym na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub lit. c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, albowiem stanowi skutek błędu popełnionego na etapie poprzedzającym, a mianowicie na etapie kontroli zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa, które wojewódzki sąd administracyjny stosował lub powinien był zastosować, jako normatywne wzorce kontroli legalności tego aktu. Błędne rozstrzygnięcie, jest więc jedynie następstwem błędu zasadniczego polegającego na wadliwym wykonaniu funkcji kontrolnej. W związku z tym, zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub lit. c) p.p.s.a. podobnie, jak i zarzucanemu naruszeniu art. 151 p.p.s.a., powinno towarzyszyć konieczne i niezbędne, w sytuacji jego postawienia, powiązanie z konkretnymi przepisami prawa materialnego lub procesowego, w odniesieniu do których zarzucane i wykazane ich naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny miałoby polegać na wadliwym przeprowadzeniu kontroli ich zastosowania lub kontroli ich wykładni przez organ administracji, który wydał zaskarżony akt. Autor skargi kasacyjnej nie powiązał wskazanego zarzutu z naruszeniem jakichkolwiek przepisów prawa, czy to procesowego czy materialnego, dlatego też nie mógł być on skuteczny.

Za nieskuteczny należało także uznać zarzut z pkt 2c petitum skargi kasacyjnej - naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a., bowiem autor skargi kasacyjnej błędnie odczytał jego treść normatywną. Przepis ten stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przez dostateczne wyjaśnienie sprawy, o którym mowa w art. 113 § 1 p.p.s.a., rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy istniejącego w rozpatrywanej sprawie, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku. Przepis ten ma charakter techniczny, "porządkowy". Reguluje on jedynie jedną z kompetencji przewodniczącego, która wynika z jego funkcji. Zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej, albowiem dla skutecznego oparcia zarzutu na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) konieczne jest ustalenie, że to naruszenie dotyczyło istotnych przepisów postępowania, gdyż tylko naruszenie takich przepisów może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 113 § 1 p.p.s.a. zawiera dyspozycję w postaci obowiązku zamknięcia rozprawy, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przepis ten nie stanowi podstawy dla stawiania zarzutu odnoszącego się do ustaleń faktycznych (zob. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2788/20). Dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu art. 113 § 1 p.p.s.a. dotyczy możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych, związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie (wyrok NSA z 21 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 3606/21).

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut z pkt 1a petitum skargi kasacyjnej, naruszenia art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt. 2 u.k.p. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że organy w prawidłowy sposób określiły, że względem skarżącego istnieją przeciwskazania do prowadzenia pojazdów.

W tym zakresie wyjaśnić należy, że stosownie do ww. przepisów, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.). Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia (art. 75 ust. 1 pkt. 5 u.k.p.).

Sposób rozumienia powyższego pojęcia "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń" był już wielokrotnie wyjaśniany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazywano w szczególności, że "uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny zatem mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów. Podkreśla się przy tym, iż przesłanką zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. nie jest uzyskana w toku tego postępowania pewność co do istnienia takich przeciwwskazań, ta bowiem kwestia będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por.: wyroki NSA z 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 605/14, 2 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1938/17, 12 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2501/16, 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 514/19, 26 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1739/19, 22 lutego 2021 I OSK 2528/20).

Przyjąć zatem należy, że trafnie przyjął sąd pierwszej instancji, że stosowanie tego przepisu musi uwzględniać cele, dla realizacji których kwestionowana w skardze kasacyjnej regulacja została powołana do życia. Prawidłowo też WSA wskazał, że celem tej regulacji jest realizacja zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprzez weryfikację zdolności psychofizycznych jego uczestników, w następstwie powzięcia przez organ informacji nasuwających uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższe oznacza, że na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przed przeprowadzeniem badania, z natury rzeczy nie można poczynić kategorycznych ustaleń w tym zakresie. Należy zatem uznać za uzasadnione, takie zastrzeżenia które zostały oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach. W okolicznościach badanej sprawy, prokurator we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego powołał się na stan zdrowia skarżącego, wynikający ze sporządzonej opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez dwóch lekarzy psychiatrów. U badanego stwierdzono nie tylko zaburzenia charakteru, spowodowane najprawdopodobniej urazami głowy i intoksykacją alkoholową (egocentryzm, obniżony poziom lęku, drażliwość, impulsywność, agresywność) ale również m.in. nadużywanie substancji psychoaktywnych oraz uzależnienie od alkoholu. Nie jest zatem prawdą, że ww. opinia odnosi się jedynie do cech charakteru skarżącego, wskazuje również na zaburzenia osobowości oraz uzależnienie od alkoholu i substancji psychoaktywnych.

Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona dla potrzeb postępowania karnego, może stanowić podstawę dla uznania zaistnienia poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy a tym samym dla wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1170/19, z 21 września 2021 r. sygn. akt II GSK 747/21). W niniejszej sprawie organy prawidłowo wyjaśniły, z jakich przyczyn przedłożona opinia może zostać uznana za uzasadniającą powzięcie uzasadnionych i poważnych wątpliwości.

W ocenie NSA, prawidłowo sąd pierwszej instancji uwzględniwszy okoliczności badanej sprawy przyjął, że opinia ta stanowiła wystarczający sygnał, że istnieją uzasadnione - w rozumieniu u.k.p. - zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, które uzasadniają potrzebę weryfikacji jego predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami. Aby rozstrzygnąć kwestię istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami konieczne stało się skierowanie skarżącego kasacyjnie na badania lekarskie. Prawidłowo, zatem w okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji wydały decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, które to stanowisko prawidłowo zaakceptował sąd pierwszej instancji.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zarówno sąd pierwszej instancji jak i organy administracji wydające decyzje w niniejszej sprawie nie stwierdziły, że w przypadku skarżącego istnieją przeciwskazania do prowadzenia pojazdów. Wręcz przeciwnie, zarówno organy jak i sąd pierwszej instancji wielokrotnie wskazywały, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i nie przesądza o istnieniu przeciwskazań do prowadzenia pojazdów.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Podkreślić należy, że dowód uzupełniający z dokumentów sąd może przeprowadzić zarówno z urzędu, jak i na wniosek. W zwrocie "dowody uzupełniające" chodzi o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie zasadnie się podnosi, że sąd administracyjny może w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Nie mogą one natomiast prowadzić do nowego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy, gdyż w takim przypadku sąd administracyjny powinien uchylić zaskarżony akt lub czynność. Sąd administracyjny nie prowadzi we własnym zakresie postępowania dowodowego i nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, lecz ocenia, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, w tym także czy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy i czy właściwie oceniły zebrane dowody (zob. np. wyrok NSA z 16 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 554/07). Celem wprowadzenia regulacji art. 106 § 3 p.p.s.a. nie było zatem umożliwienie ponownego czy też uzupełniającego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, lecz pozwolenie na dokonanie przez sąd oceny pod względem zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że przedłożona przez skarżącego kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r. oddalająca wniosek prokuratora o przymusowe leczenie odwykowe skarżącego w żadnym zakresie nie podważyła wiarygodności opinii sądowo-psychiatrycznej odnoszącej się do stanu zdrowia skarżącego. To, że względem skarżącego nie zachodzą przesłanki do leczenia odwykowego nie oznacza, że względem jego osoby nie zachodziły uzasadnione zastrzeżenia do jego stanu zdrowia, mogących stanowić przeciwskazania do kierowania pojazdami.

Mając na uwadze powyższe, za niezasadne należało uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, bowiem w żadnym zakresie nie podważają one legalności zaskarżonego wyroku.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot kosztów dla pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).