Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 221/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 136, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2 ust. 2 i ust. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Referent Dagmara Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r., nr SKO Gd/304/23 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r., nr SKO Gd/304/23 w przedmiocie dodatku węglowego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 23 sierpnia 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

w S. wpłynął wniosek J. M. o wypłatę dodatku węglowego. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 10 października 2022 r. dotyczące uzupełnienia złożonego wniosku o dokumenty potwierdzające fakt zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem, w piśmie z dnia 20 października 2022 r., J. M. oświadczył, iż jego miejscem zamieszkania jest adres wskazany we wniosku, tj. O., [...] S. Wnioskodawca wskazał również, że podana do składu rodziny we wniosku współmałżonka B. J. zamieszkuje w posiadanym przez wnioskodawcę domu w J. (ul. [...]) oraz że dokonuje rozliczeń z Urzędem Skarbowym właściwym ze względu na miejsce prowadzonej działalności gospodarczej.

W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia 21 grudnia 2022 r., nr GOPS.5882.1381.2022, Wójt Gminy S. odmówił J. M. przyznania dodatku węglowego.

Jako podstawę prawną decyzji organ pierwszej instancji wskazał

na przepisy art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 12, ust. 15, ust. 15a i ust. 16 oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz.1692 ze zm.) w związku z art.104 § 1 i 2 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a." oraz art. 25 i art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.).

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w toku przeprowadzonej weryfikacji ustalono, iż od 2014 r. J. M. dokonuje opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość położoną w miejscowości O., jednak w tym czasie (wiosną) permanentnie składa deklaracje o rozpoczęciu) i (jesienią) o zakończeniu użytkowania ww. nieruchomości. Po wymienieniu przez organ składanych przez wnioskodawcę deklaracji, organ wyraził stanowisko, że pomimo iż aktualnie wnioskodawca nie złożył jeszcze deklaracji o zakończeniu użytkowania J. M. użytkuje nieruchomość jedynie sezonowo. Za konieczne organ uznał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W dniu 18 listopada 2022 r. pracownicy socjalni podjęli taką próbę, zaś w jej trakcie od matki J. M. zamieszkałej w budynku znajdującym się nieopodal, dowiedzieli się, że syna nie ma w domu.

W toku postępowania wezwany przez organ wnioskodawca wyjaśnił, że jest zameldowany w miejscowości O., a w domu w J. zamieszkuje jego żona, u której niejednokrotnie "bywa" w odwiedzinach. Wnioskodawca oświadczył, że pod adresem wskazanym we wniosku uiszcza opłaty za wszelkie media i wywóz odpadów, a organ nierzetelnie przeprowadził postępowanie, nie biorąc pod uwagę oświadczenia sąsiadki - B. G., a wziął pod uwagę zeznania Sołtysa. Wnioskodawca wskazał ponadto, że: "Pracownice waszego Ośrodka były dnia 18 listopada 2022 r. w O. i rozmawiały na mój temat z moją sąsiadką B. G. Potwierdziła ona fakt mojego zamieszkania, jednak oświadczenie to nie zostało zamieszczone w aktach postępowania". W tym kontekście organ wyjaśnił, że z relacji dwóch pracowników socjalnych wynika, iż rozmowę w dniu 18 listopada 2022 r. przeprowadzono z matką wnioskodawcy, a nie z B. G., która jak wynika z ustaleń organu jest siostrą J. M. Uwzględniono informacje przekazane przez matkę, która wskazała jedynie, że budynek w O. należy do syna i że nie ma go w domu. Ustalając stan faktyczny organ uwzględnił zarówno informacje T. M., chociaż mogłyby one zostać uznane ze względu na stronniczość za niewiarygodne (pokrewieństwo), jak i treść oświadczenia Sołtysa, który nie potwierdza stałego zamieszkiwania J. M. pod wskazanym we wniosku adresem. Organ uznał oświadczenie Sołtysa za wiarygodne i na nim się oparł, bowiem jest to osoba obca dla strony, niezainteresowana rozstrzygnięciem. Z kolei informacje uzyskane od T. M. nie wniosły w sprawie konkretnych przesłanek potwierdzających zamieszkanie pod wskazanym adresem, a ponadto zeznania osoby najbliższej, jaką jest matka wnioskodawcy, należy traktować z dużą ostrożnością, gdyż doświadczenie życiowe wskazuje, że osoby najbliższe częstokroć są nieobiektywne.

Postępowanie wykazało zatem, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania wnioskowanego dodatku gdyż sam fakt posiadania nieruchomości, czy zameldowania w niej nie przesądza o uprawnieniu do dodatku węglowego. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, że J. M. Zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe pod adresem: O., [...] S.

Ponadto, organ wskazał, że w złożonym wniosku J. M. wskazuje, iż prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe z żoną B. J., ale w składanych pisemnie wyjaśnieniach wskazuje, że żona zamieszkuje pod adresem: J., ul. [...]. W przypadku małżonków, którzy deklarują prowadzenie oddzielnych gospodarstw domowych pod dwoma osobnymi adresami powinni oni wykazać, iż nie pozostają już w faktycznym związku, przedstawiając orzeczenie o rozwodzie bądź orzeczenie o separacji (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r. I OSK 1483/16). Brak przedstawienia takiego dowodu sugeruje, że jest to tak naprawdę wieloosobowe gospodarstwo domowe, które powinno jednoznacznie wskazać jeden adres, pod którym zamieszkuje i gospodaruje. J. M. dokonując wyjaśnień wskazał dwa osobne adresy zamieszkiwania, przy czym stoi to również w sprzeczności ze złożonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, w którym wskazuje, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze współmałżonką. Dodatek węglowy przysługuje natomiast osobie w gospodarstwie domowym, przez które rozumie się w przypadku gospodarstwa domowego wieloosobowego - osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące. Zatem z samej treści ustawy wynika, że warunki zamieszkiwania i gospodarowania muszą zostać spełnione łącznie.

W wyniku rozpoznania odwołania J. M., zaskarżoną decyzją z dnia 10 marca 2023 r., nr SKO/Gd/304/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy opisaną powyżej decyzję Wójta Gminy S.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał

m.in. na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 u.d.p.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył zastosowane

w sprawie przepisy po czym wskazał, że istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest kwestia ustalenia miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego.

W ocenie organu, dodatek węglowy przysługuje tylko osobom, które faktycznie zamieszkują i gospodarują we wskazanym przez siebie gospodarstwie domowym

(pod wskazanym adresem) i ponoszą z tego tytułu koszty ogrzewania. Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie definiują pojęcia miejsca zamieszkania. Zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 25 kodeksu cywilnego, przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w tym przepisie jest konstrukcją prawną,

na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Powszechnie przyjmuje się,

że oba te elementy muszą występować łącznie. Dla ustalenia miejsca zamieszkania

nie wystarczy zatem ani samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że o miejscu zamieszkania w świetle tego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny

- zamiar stałego pobytu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Zamiar stałego pobytu powinien wynikać z takiego zachowania osoby fizycznej,

który wskazuje na rzeczywiste powiązanie jej działalności życiowej z określoną miejscowością. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie jej przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Tym samym miejscem zamieszkania jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Ponadto, zgodnie z art. 28 kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na fakt, że przepisy ustawy o dodatku węglowym posługują się nie tylko pojęciem zamieszkiwania (w rozumieniu kodeksu cywilnego), ale także gospodarowania. W ocenie Kolegium, ustawa kładzie zatem nacisk na faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie w danym lokalu (prowadzenie

w nim gospodarstwa domowego), co jest zgodne z celem tej ustawy, jakim jest pomoc finansowa w ogrzewaniu gospodarstwa domowego. Organ pierwszej instancji trafnie przyjął zatem, że wnioskodawca nie zamieszkuje i nie gospodaruje w domu położonym w miejscowości O., a jedynie przebywa w nim sezonowo, tj. w okresie późno wiosennym - letnim - wczesno jesiennym, a w tych okresach nie występuje konieczność ogrzewania domu. Wskazany we wniosku adres nie stanowi też centrum życiowego, gdzie koncentrują się jego sprawy życiowe. Zamieszkiwanie we wskazanym domu z wyłączeniem okresu zimowego powoduje, że brak było podstaw do przyjęcia, iż skarżący stale w nim mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe. Podniesiona w odwołaniu okoliczność, że w 2022 r. skarżący nie złożył deklaracji o zakończeniu użytkowania nieruchomości, jak składał corocznie przez 8 lat, ma ścisły związek z możliwością uzyskania dodatku węglowego. Również wiarygodność twierdzeń skarżącego, że w J. przebywa sporadycznie będąc w odwiedzinach u żony, jest wątpliwa. Strona oświadczyła, że prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, a nie jednoosobowe. W takim przypadku należy wskazać jeden adres pod którym wspólnie zamieszkują i gospodarują. Natomiast fakt zameldowania pod adresem wskazanym we wniosku nie przesądza o fakcie zamieszkiwania pod tym adresem. Pojęcie adresu zameldowania nie jest bowiem tożsame z pojęciem adresu zamieszkania. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw aby przyjąć, iż stan faktyczny sprawy jest odmienny od tego ustalonego przez organ pierwszej instancji.

W skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego J. M. wniósł o jej uchylenie i zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 2 u.d.w. oraz przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 75 i art. 81a k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organy obu instancji nie dążyły do ustalenia stanu faktycznego. Nie wzięto bowiem pod uwagę wniosków dowodowych przedstawionych przez skarżącego, świadczących o zamieszkaniu pod adresem O. Organy nie próbowały też skontaktować się telefonicznie, czy pocztą e-mail aby uzyskać informacje. Organy oparły decyzje jedynie na analizie opłacania wywozu śmieci w kilku poprzednich latach. Nie uwzględniono zaś faktu i oświadczenia skarżącego, że sytuacja ta była przejściowa. Wzięto pod uwagę jedynie wypowiedź Sołtysa, który oświadczył, że go nie zna. Skarżący natomiast również nie zna Sołtysa, gdyż ten nigdy nie przybył do miejscowości O. i nie wykonywał tam czynności urzędowych. Skarżący wszystkie należności wykonuje zdalnie. Miejscowość O. jest małą osadą rybacką, gdzie zamieszkują spokrewnione ze sobą jedynie trzy rodziny (wliczając skarżącego).

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zeznania świadków, którzy potwierdzili jego zamieszkanie w domu pod adresem O. są niewiarygodne ze względu na pokrewieństwo. Skarżący w swoim odwołaniu wskazał jednak też innych świadków niespokrewnionych, którzy posiadają w okolicy działki letniskowe, którzy w okresie zimy często go odwiedzają. Jednak ich nie rozpytano. Nie uwzględniono też faktu, że przez cały rok opłaca media takie jak: prąd, woda, kanalizacja.

Stan faktyczny jest zatem taki, że skarżący posiada dwa domy. Zamieszkuje

na stałe pod adresem zameldowania w O. W drugim domu w J. ul. [...] najczęściej przebywa jego żona, która nieopodal prowadzi swoją działalność gospodarczą. Ona również często bywa w O. w odwiedzinach, podobnie jak skarżący w J. Skarżący wystąpił o dodatek węglowy do Gminy S. ze względu na właściwość miejscową względem swojego miejsca zamieszkania. Nie wniósł natomiast o dodatek węglowy do Gminy K., właściwej dla miejscowości J., gdzie dom również spełnia wymogi do uzyskania takiego dodatku.

Organ odwoławczy nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych, a swoją decyzję oparł jedynie o materiały przekazane i sugestię żeby utrzymać decyzję w mocy. Organ pierwszej instancji nakreślił tezę, że skarżący nie zamieszkuje w O.

i robił wszystko aby ją utrzymać, nie biorąc pod uwagę przedstawionych dowodów. Posiadanie dwóch domów nie powinno być podstawą do pozbawienie go należnego dodatku węglowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko reprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając wydaną w sprawie zaskarżoną decyzję w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi J. M. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r. (nr SKO/Gd/304/23) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 21 grudnia 2022 r. (nr MOPR.VI-5413/9101/DW/12/2022/O), którą odmówiono skarżącemu przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako - "u.d.w." lub "ustawa")

Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy, stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:

1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo

2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, dodatek węglowy przysługuje: osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 7 pkt 1 u.d.w.).

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 ustawy). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344) - art. 2 ust. 13 ustawy.

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 ustawy).

Jak stanowi art. 2 ust. 15a ustawy (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - Dz.U. z 2022 r., poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

W myśl art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy).

W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy).

Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Jak stanowi art. 2 ust. 16 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Przywołane przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f ustawy).

Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W świetle przywołanych przepisów, nie może budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 23 sierpnia 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego, w którym jako miejsce zamieszkania wskazał O. Pod tym adresem skarżący jest zameldowany na stałe. Ponadto, skarżący w toku postępowania wyjaśnił, że podana w tym wniosku składzie rodziny - żona B. J. zamieszkuje w posiadanym przez niego drugim domu w J.

U podstaw odmowy przyznania przez organy obu instancji dodatku węglowego legła okoliczność - nie zamieszkiwania i nie prowadzenia gospodarstwa domowego pod adresem wskazanym w przedmiotowym wniosku.

Jak słusznie podniósł i argumentował organ drugiej instancji - istota sporu - w rozpoznawanej sprawie dotyczyła ustalenia miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego pod podanym we wniosku adresem. Niewątpliwie w świetle przywołanych powyżej przepisów ustawy o dodatku węglowym warunkiem przesądzającym o możliwości przyznania dodatku węglowego jest okoliczność faktycznego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w określonym miejscu. Zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy, sformułowanie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego, zaś w ust. 7 art. 2 ustawy jest mowa o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca używa pojęcia "miejsce zamieszkania".

Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania, zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego, na co trafnie wskazał organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji. W tym zakresie należy więc uwzględnić treść art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, to jest miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W realiach rozpoznawanej sprawy miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy powinna być zatem miejscowość podana przez skarżącego we wniosku, a mianowicie O. W takiej bowiem sytuacji, jak przyjęły prawidłowo organy obu instancji zostałaby spełnione warunki pozwalające na przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Zatem na organach ciążył obowiązek poczynienia w tym zakresie jednoznacznych i nie budzących wątpliwości ustaleń. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji, utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy S. zaaprobował ustalenia faktyczne dokonane przez ten organ, które stanowiły podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącemu, a które w ocenie organu, wskazywały na nie zamieszkiwanie i na nie prowadzenie gospodarstwa domowego w tej miejscowości. Przebywanie skarżącego miało, zdaniem organu, jedynie charakter pobytu sezonowego ("w okresie późno wiosennym - letnim - wczesno jesiennym"), a w tym czasie nie występuje konieczność ogrzewania domu.

W ocenie Sądu, przedwczesne byłoby odnoszenie się do przedstawionego stanowiska. Trzeba bowiem zauważyć, że uszło uwadze organowi drugiej instancji, że w odwołaniu skarżący złożył wnioski dowodowe dotyczące zamieszkania pod adresem O., a więc okoliczności ważnej dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Co istotne, do dowodów tych, organ ten w ogóle nie odniósł się. Przy czym, skarżący we wniesionej skardze, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a przede wszystkim nie wzięcie pod uwagę wniosków dowodowych przedstawionych przez niego, a świadczących o zamieszkaniu pod adresem wskazanym we wniosku. Jak podkreślił w uzasadnieniu skargi, w odwołaniu wskazał świadków. Osoby te posiadają w okolicy działki letniskowe, a w okresie zimy często go odwiedzają. Są to: S. i G. S., T. M., W. G. oraz M. P. i mogą oni potwierdzić fakt zamieszkiwania w O. Zauważyć tu należy, że uwzględniając treść przepisów k.p.a. regulujących przebieg postępowania wyjaśniającego, organ prowadzący to postępowanie nie może pomijać milczeniem wniosku dowodowego strony, który ma zgodnie z zamiarem strony - potwierdzić wskazywany przez nią stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Odnosząc się do treści przywołanych przepisów stwierdzić trzeba, że organ administracji powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę. W przypadku złożenia przez stronę wniosku dowodowego organ może tego wniosku nie uwzględnić wówczas, gdy wniosek dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeśli jednak strona wnosi o przeprowadzenie dowodu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jest to dowód zgłoszony na odmienną tezę dowodową, to taki dowód powinien być przez organ przeprowadzony. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 8/09 "sformułowania z art. 78 § 2 k.p.a. "jeżeli żądanie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami" nie należy rozumieć dosłownie jako zakazu uwzględniania żądania strony dotyczącego dopuszczenia dowodu na obalenie tezy - zdaniem organu - już udowodnionej (wyjaśnionej). Oznaczałoby to, że strona będąca w zwłoce nie może dowodzić swojej tezy dowodowej, jeżeli zdaniem organu została już udowodniona odmienna teza. Byłaby to bowiem kara za zwłokę, której stosowanie byłoby uzależnione od poglądu organu na dotychczasowy wynik postępowania dowodowego".

Przepis art. 136 k.p.a. umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Jakkolwiek organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu, to w takim przypadku winien jednak wskazać konkretne motywy takiego stanowiska, tj. może wydać postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu lub dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 78 § 2 i 107 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji, co naruszało powołane wyżej przepisy k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni zaskarżoną decyzję nie tylko wadliwą ale także przedwczesną. Przy czym, wnioskowane dowody czy też twierdzenia skarżącego np. o ponoszeniu całorocznych opłat za media, zostały powołane w opozycji do stanowiska reprezentowanego przez organ. Nie może budzić wątpliwości, że przepisy k.p.a. ustanawiają dla organów administracji publicznej obowiązki podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) - przy jednoczesnym zachowaniu reguł jego oceny określonych w art. 80 k.p.a. Wyrazem oceny całości zebranego materiału dowodowego powinno być uzasadnienie decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla stosowania zasad postępowania administracyjnego tj. zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.). Dopiero prawidłowo zgromadzony i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy może być podstawą rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji.

Zaznaczyć można, że jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Zgodnie z nią każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Zatem istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia. Kontrola instancyjna przez niego przeprowadzona obejmuje zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji nie może więc ograniczyć się wyłącznie do kontroli pierwszoinstancyjnego orzeczenia, lecz ma obowiązek rozpatrzenia sprawy we własnym zakresie. Uprawniony jest także, jeżeli zachodzi taka potrzeba, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.).

Na zakończenie należy wskazać, że rolą sądu administracyjnego jest jedynie poddanie kontroli legalności ustaleń dokonanych przez organ, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i ich szczegółowego omówienia w uzasadnieniu decyzji, ze wskazaniem podstaw tych ustaleń w zgromadzonym materiale dowodowym oraz przedstawieniem przyczyn, dla których pozostałym dowodom organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także omówienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie, jak też dowodów, w tym oferowanych przez stronę na poparcie swoich twierdzeń.

W konsekwencji powyższych rozważań należy uznać, że organ odwoławczy również nie wypełnił obowiązku wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy oraz ich rozważenia. Prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza wobec treści odwołania, wymagało poczynienia nie budzących wątpliwości ustaleń oraz odniesienia się do wnioskowanych dowodów. Jak już zaznaczono, to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego, zatem pominięcie okoliczności i dowodów wskazanych w odwołaniu powoduje, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Organ ponownie rozpoznając sprawę odniesienie się do wniosków dowodowych skarżącego i rozważy możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego w tym zakresie (art. 136 k.p.a.). Następnie dokona jednoznacznych ustaleń, dotyczących zamieszkiwania i prowadzenie gospodarstwa domowego przez niego w miejscowości O. Sporządzi też uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, spełniające wymogi przepisu art. 107 § 3 k.p.a., przedstawiając w nim całość argumentacji oraz dowodów, które będą stanowić podstawę dokonanych ustaleń w sprawie.

Tym samym organ rozpatrując ponownie niniejszą sprawę zobowiązany będzie ją rozpoznać w jej całokształcie, mając na uwadze powyższe uwagi Sądu. Stosownie bowiem do przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji, uchylając zaskarżoną decyzję.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).