Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 485/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a, art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz A. L. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt [...]) złotych, w tym VAT w kwocie [...](sto dziesięć [...]) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 26 czerwca 2023 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania I. K., utrzymało w mocy decyzję wydaną

z upoważnienia Prezydenta Miasta S.-K. z 1 marca 2023 r. znak: [...], którą orzeczono o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną o odpowiedniej niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na ojca - C. L..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na przepisy art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, zwanej dalej "u.ś.r." lub "ustawą")

i wskazało, że w niniejszej sprawie poza sporem jest, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Skarżysku - Kamiennej z 27 czerwca 2017 r. C. L. zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem 24 stycznia 2023 r. wystąpiła jego córka - I. K.. Negatywną decyzję organ pierwszej instancji oparł m.in. na stanowisku, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje skarżącej, bowiem osoba wymagająca opieki nie spełniała warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy.

Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji w powyższym zakresie. Wyjaśniło, że w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt

K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 69-go roku życia dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści tego wyroku i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.

Niezależnie od powyższego Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, obowiązek alimentacyjny obejmuje przede wszystkim współmałżonka osoby wymagającej opieki. Stwierdziło zatem, że to L. L. jest osobą, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopnia niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. - K. z 16 listopada 2017 r. Z oświadczenia L. L. z 2 lutego 2023 r. wynika zaś, że córka świadczy na rzecz jej i męża niezbędną opiekę.

Kolegium podkreśliło, że jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Bezspornym jest, że C. L. spełnia powyższe warunki. Jednak, poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca musi spełnić ustawowe przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że skarżącej jako osobie zobowiązanej do opieki nad ojcem, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne tylko wtedy, gdy nie ma osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszym stopniu, ewentualnie gdy stan ich zdrowia uniemożliwia sprawowanie takiej opieki, tj. legitymują się one orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy) - uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22.

Sumując Kolegium stwierdziło, że skoro zobowiązaną w pierwszej kolejności do opieki nad C. L. jest jego żona, która to nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to obowiązek alimentacyjny córki nie wyprzedza obowiązku alimentacyjnego żony.

Zdaniem Kolegium, z tej tylko przyczyny, zasadnym była odmowa przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła I. K., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca spełnia kryteria przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem;

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i jego dowolnej ocenie, nie przesłuchaniu skarżącej na okoliczność braku możliwości sprawowania przez jej matkę opieki nad mężem, braku powołania biegłego w celu ustalenia, czy niepełnosprawna L. L. ma fizyczne możliwości do opieki nad niepełnosprawnym mężem;

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy poprzez odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznanie pomocy prawnej przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie 7 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej - adwokat ustanowiony z urzędu poparł skargę i złożył stanowisko w sprawie na piśmie. Pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;

2) zbadanie, czy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy jest zgodny z Konstytucją RP, a to z art. 18, art. 30, art. 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP;

3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) zł + VAT, ze względu na olbrzymi nakład pracy pełnomocnika oraz wymóg posiadania przekrojowej wiedzy z wielu dziedzin prawa, a także mając na uwadze: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego m.in. w sprawie SK 78/21, w której cześć przepisów rozporządzenia została uznana za niezgodną z Konstytucją - w sposób oczywisty ww. rozporządzenie jest również niekonstytucyjne w zakresie przepisów wskazanych w tym orzeczeniu w zakresie wynagrodzenia za pomoc w sprawach administracyjnych; brak zmian wysokości stawek za pomoc z urzędu od około 15 lat; zmiany obciążające przedsiębiorców wprowadzone tzw. Polskim Ładem oraz szalejącą inflację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie wskazać należy, że w sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych koniecznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a następnie go rozpatrzyć.

Wbrew zarzutom skargi w kontrolowanej sprawie ustalenia faktyczne poczynione przez Kolegium są prawidłowe. Ustalenia te, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Sąd ustalenia te akceptuje w całości i uznaje za własne.

W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że trafnie Kolegium przyjęło, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r." lub "ustawa".

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a ustawy przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wykładnia tego ostatniego przepisu stała się osią sporu pomiędzy stronami.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagająca opieki - C. L. jest żonaty, zaś wnioskodawczymi I. K. jest jego córką. L. L. - żona wymagającego opieki - nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej kolejności omawiane świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem żonie. Dopiero w sytuacji, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji, tj. małżonek osoby wymagającej opieki nie może podjąć się opieki z uwagi na swój stan zdrowia, o świadczenie pielęgnacyjne wystąpić może osoba spełniająca kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie przy tym wskazał, że współmałżonkiem, który nie może podjąć się opieki jest jedynie ten, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wyjaśnić należy, że Sądowi znane są poglądy orzecznictwa, dopuszczające możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji osoby niepełnosprawnej w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli małżonek tej osoby nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Poglądy te w znacznej mierze straciły jednak na aktualności z uwagi na treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, zgodnie z którą warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa stanowiska, w odmienny sposób odnoszące się do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz opiekunowie osób pozostających w związku małżeńskim mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy są rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu lub małżonek osoby wymagającej opieki.

Jedno stanowisko wyraża pogląd, że warunkiem koniecznym jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu lub małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy.

Drugie stanowisko uznaje, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez wymienione osoby nie jest konieczne, jeżeli te osoby z przyczyn obiektywnych nie mogą realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W takiej sytuacji świadczenie może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby takiej opieki wymagającej.

NSA zauważył, że z punktu widzenia wykładni językowej, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst aktualny - tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym.

W omawianej uchwale podniesiono, że w przypadku analizowanych przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy podające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania. NSA wskazał jednocześnie, że rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy omawianego przepisu w kontekście konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki nad rodziną, szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli, ustanowionych w art. 2, art. 32, art. 18, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że nie ma podstaw do odstąpienia od językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2

lit. a ustawy.

W konsekwencji, warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej i wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stanowisko prawne zaprezentowane w powołanej uchwale Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela i przyjmuje jako własne. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. i odstąpienia w tej sprawie od stanowiska wyrażonego w tej uchwale.

Biorąc pod uwagę powyższe, na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek pełnomocnika skarżącej zawarty w piśmie z 1 grudnia 2023 r. o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania, czy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy jest zgodny z Konstytucją RP. Sąd nie dostrzegł niekonstytucyjności wskazanego przepisu ustawy, podzielając jednocześnie pogląd ukształtowany w orzecznictwie, że wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej.

Sumując, w kontrolowanym przypadku, z uwagi na fakt, że żona ojca skarżącej - L. L. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, Kolegium zasadnie uznało, że brak było podstaw prawnych do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Okoliczności powoływane w odwołaniu, a teraz w skardze oraz piśmie procesowym z 1 grudnia 2023 r. nie aktualizują możliwości ubiegania się o wnioskowane świadczenie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 2 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2631 ze zm.). Sąd przyznał adwokatowi z urzędu kwotę 480 zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług (110,40 zł), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Sąd uwzględnił m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.