Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 945/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Borys Marasek, Sędzia WSA Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. S.A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 czerwca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.239.2024.8/AZ UNP:2401-24-137986 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. S S.A. w B. (skarżąca lub spółka) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izy Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z dnia 6 czerwca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.239.2024.8/AZ w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

2. Stan sprawy.

2.1. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Gminy i Miasta C. z 15 września 2014 roku nr 9/2014/P, 12/2014/P, 13/2014/P, 14/2014/P oraz z 4 sierpnia 2014 roku nr 10/2014/P, 11/2014/P, 15/2014/P, 16/2014/P, 17/2014/P, 18/2014/P, dotyczących podatku od nieruchomości za miesiące styczeń - październik 2004 r., w toku którego pobrano od skarżącej koszty egzekucyjne i które zostało zakończone 22 grudnia 2014 r. w wyniku wyegzekwowania w całości należności.

Pismem z 16 września 2016 r. skarżąca wniosła na podstawie art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.) skargę o wznowienie ww. postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo pismem z 16 września 2016 r. skarżąca wniosła o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych w wysokości 103.622,77 zł wraz z odsetkami. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego pismem z 4 października 2016 r. wezwał skarżącą do sprecyzowania pisma z 16 września 2016 r. W odpowiedzi z 13 października 2016 r. skarżąca wskazała, iż pismo to należy rozpatrzyć jako wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na wystąpienie przesłanki ważnego interesu publicznego, w postaci konieczności ochrony podstawowych wartości konstytucyjnych, naruszonych stosowaniem niekonstytucyjnych przepisów. Argumentując wniosek skarżąca odniosła się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym orzekł on o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z 22 stycznia 2021 r. wznowił postępowanie egzekucyjne przeprowadzone wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Gminy i Miasta C. z 4 sierpnia 2014 r. i 15 września 2014 r. nr od 9/2014/P do 18/2014/P, dotyczących podatku od nieruchomości za miesiące styczeń-październik 2004 r.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z 19 lutego 2021 r. określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 103.540,80 zł, powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko K S.A. na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Gminy i Miasta C. z 4 sierpnia 2014 r. i 15 września 2014 r. nr od 9/2014/P do 18/2014/P, dotyczących podatku od nieruchomości za miesiące styczeń-październik 2004 r.

Następnie organ drugiej instancji, postanowieniem z 16 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/GI 1235/21 oddalił skargę na ww. postanowienie organu drugiej instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 435/22 oddalił skargę kasacyjną skarżącej.

Postanowieniem z 20 października 2016 r. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 16 września 2016 r. o zwrot kosztów egzekucyjnych.

W wyniku złożenia zażalenia organ drugiej instancji, postanowieniem z 12 grudnia 2016 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Pismem z 20 listopada 2017 r. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. wezwał skarżącą o uzupełnienie wniosku na podstawie przepisów ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z 1 grudnia 2017 r. skarżąca wyjaśniła, że podanie to nie jest wnioskiem o pomoc publiczną, lecz wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - u.p.e.a.) ze względu na ważny interes publiczny w kontekście zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. Jednocześnie skarżąca podniosła, że wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych sformułowany jest jako żądanie umorzenia przedmiotowych kosztów oraz, że w konsekwencji złożony wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowi jedynie formę techniczną zwrotu tych nienależnie pobranych kosztów.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z 3 sierpnia 2020 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 103.622,77 zł.

Organ drugiej instancji uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia postanowieniem z 23 października 2020 r.

Następnie Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem wydanym 25 listopada 2020 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 103.622,77 zł.

Postanowieniem z 16 czerwca 2021 r. organ drugiej instancji umorzył postępowanie odwoławcze.

WSA w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/GI 1227/21 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 16 czerwca 2021 r.

Organ drugiej isntancji, po ponownym rozpoznaniu zażalenia z 3 grudnia 2020 r. postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. z 25 listopada 2020 r. o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 103.622,77 zł i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z 6 maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek z 16 września 2016 r. dotyczący umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 103.622,77 zł. Następnie  postanowieniem z 18 stycznia 2024 r. podjął z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek z 16 września 2016 r. dotyczący wydania postanowienia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z 19 marca 2024 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w łącznej kwocie 103.622,77 zł, powstałych w wyniku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 15 września 2014 r. nr 9/2014/P, 12/2014/P, 13/2014/P, 14/2014/P oraz z 4 sierpnia 2014 r. nr 10/2014/P, 11/2014/P, 15/2014/P, 16/2014/P, 17/2014/P, 18/2014/P.

2.2. Mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia z dnia 6 czerwca 2024 r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 19 marca 2024 r.

W uzasadnieniu wskazał, że ustawodawca przewidział rezygnację organu egzekucyjnego z należnych kosztów egzekucyjnych poprzez ich umorzenie w całości lub w części na podstawie art. 64e § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. Zastosowanie jednak tej instytucji może nastąpić wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, enumeratywnie wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a.

Umorzenie kosztów egzekucyjnych pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego. Jednakże uznanie to musi być poprzedzone rzetelnym, wszechstronnym i wnikliwym ustaleniem czy w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś samo uznanie nie może być zupełnie dowolne, oderwane od okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy.

Dalej organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano w całości należność główną, odsetki i koszty egzekucyjne. Organ egzekucyjny zobowiązany był zatem naliczyć koszty egzekucyjne w postaci opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, które to naliczył osobno do każdego tytułu wykonawczego.

W sprawie określenia kosztów powstałych w wyniku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 15 września 2014 r. oraz z 4 sierpnia 2014 r. wypowiedział się już Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., który postanowieniem z 19 lutego 2021 r. określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 103.540,80 zł. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ drugiej instancji, postanowieniem z 16 czerwca 2021 r. Ponadto WSA w Gliwicach wyrokiem z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/GI1235/21 oddalił skargę na postanowienie organu drugiej instancji z 16 czerwca 2021 r., a NSA wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 435/22 oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku WSA w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r. Sądy obu instancji uznały, iż sposób naliczenia kosztów egzekucyjnych jest właściwy i spełnia wymogi zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14.

W ww. wyrokach, które zapadły w sprawie skarżącej, sądy poddały analizie sposób i co za tym idzie wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych stwierdzając jednoznacznie, że organy obu instancji nie naruszyły art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, poprzez błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że obciążenie skarżącej kosztami egzekucyjnymi w wysokości określonej w postanowieniach obu instancji jest zasadne, podczas gdy nie została ona ustalona z uwzględnieniem wytycznych zaprezentowanych w ww. wyroku, gdyż organ dokonał mechanicznego odniesienia ustalonych na podstawie wykładni pro konstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna, podczas gdy winien był tak ustalony limit odnieść do całego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o jedną decyzję podatkową.

Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ wskazał, iż w sytuacji skarżącej nie występuje żadna z okoliczności wymienionych w 64e § 2 u.p.e.a. motywująca umorzenie kosztów egzekucyjnych naliczonych w postępowaniu. Koszty egzekucyjne należą do kategorii należności korzystających na podstawie art. 115 u.p.e.a., z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami, gdyż są gwarancją funkcjonowania organu egzekucyjnego, którego zadaniem jest odzyskiwanie należnych Skarbowi Państwa zobowiązań publicznoprawnych. Rezygnacja z tych kosztów egzekucyjnych musi być uzasadniona wystąpieniem okoliczności nadzwyczajnych, na które strona nie ma wpływu. Zarówno we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, jak i w zażaleniu na zaskarżone postanowienie skarżąca nie wskazała nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za umorzeniem spornych kosztów egzekucyjnych. Powoływała się natomiast na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 roku sygn. akt SK 31/14, w związku z którym, zdaniem skarżącej nałożone koszty były nienależne.

Przesłanka zawarta w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. została sformułowana alternatywnie. Występuje zarówno wtedy, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Nieściągalność obowiązku zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Jednakże w przedmiotowej sprawie powyższa przesłanka umorzenia kosztów nie zachodzi, gdyż w wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano już w całości należność główną, odsetki i koszty egzekucyjne.

Ponadto we wniosku skarżąca nie wskazywała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej.

Przesłanka ważnego interesu publicznego, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia skarżącej, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

W przedmiotowej sprawie za umorzeniem nie przemawia "ważny interes publiczny". Kwalifikacja kosztów egzekucyjnych do pierwszej kolejności zaspokajania, wymienionej w art. 115 u.p.e.a. nadaje tym należnościom bardzo wysoką rangę, a to oznacza, że odstąpienie od ich dochodzenia musi być usprawiedliwione ewidentną niemożnością ich poniesienia.

Również przesłanka wskazana w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie występuje w przedmiotowej sprawie, gdyż koszty egzekucyjne w całości zostały już wyegzekwowane od skarżącej w grudniu 2014 r.

Ponadto wskazano, iż zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553 ze zm.) w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowe postępowanie wobec skarżącej zostało wszczęte przed 20 lutego 2021 r., tak więc należy stosować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. Jednakże z uwagi na wyegzekwowanie w całości należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych, przepisy art. 8 ust. 1-3 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553 ze zm.) nie będą miały w przedmiotowej sprawie zastosowania.

3.1. Powyższe postanowienie organu drugiej instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu naruszenie:

1) art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r" o sygn. akt SK 31/14 w zw. z art. 64e u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że w realiach sprawy brak jest ważnego interesu skarżącej oraz interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, w sytuacji w której w realiach sprawy interesy te istnieją i uzasadniają w pełni złożony wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych,

2) art. 64e u.p.e.a. w zw. art. 1, art. 11, art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że nie istniały podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych w całości, mimo że są one ustalone w wysokości nieproporcjonalnej i nieadekwatnej do podjętych działań egzekucyjnych organu, zaangażowania w proces egzekucji i wykonanych czynności, a dodatkowo stanowią dokuczliwą i nadmierną sankcję dla skarżącej.

Wniesiono o uchylenie zaskarżanego postanowienia w części w jakiej odmawia umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na oczywistą niekonstytucyjność przepisów określających wysokość kosztów egzekucyjnych, spółka złożyła w 2015 r. wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e u.p.e.a.

W ocenie spółki koszty egzekucyjne zostały określone w oderwaniu od wzorców konstytucyjnych wynikających z wyroku TK, a ponadto z naruszeniem interesu spółki, jak również zasad sprawiedliwości społecznej oraz równości wobec prawa.

Jednym z czynników, które organy egzekucyjne powinny brać pod uwagę wydając decyzję uznaniową są okoliczności powstania zaległości oraz zakres wnioskowanej ulgi. W niniejszej sprawie jako niezwykle istotny jawi się fakt, że nałożone na spółkę koszty egzekucyjne były nienależne, gdyż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostały przez Trybunał uznane za niezgodne z Konstytucją.

Świadczy to o wyjątkowości i nadzwyczajnym charakterze sytuacji, w której znalazła się skarżąca. Fakt, że pierwotnie zostały naliczone niemal dwukrotnie wyższe koszty egzekucyjne świadczy o istotnym naruszeniu przepisów prawa, Powyższa okoliczność świadczy również o tym, że koszty przerodziły się w uciążliwą sankcję, gdyż w sposób nieuzasadniony obciążały skarżąca.

W świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 marca 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 75/21, w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych organ, w ramach przesłanki ważnego interesu publicznego, powinien również zbadać, czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną do ich poniesienia.

W ocenie spółki, specyfika okoliczności prawnych przedmiotowej sprawy pozwala na stwierdzenie, że mamy do czynienia z ważnym interesem publicznym.

Zaznaczono dodatkowo, że przedmiotowe rozstrzygnięcie jest tym bardziej krzywdzące dla spółki, ze względu na to, że wysokość kosztów nie została przez organ podatkowy miarkowana, wyłącznie z uwagi na przypadkową okoliczność, jaką było wydanie wielu tytułów egzekucyjnych. Spółkę obciążono, bowiem kosztami w wysokości 103.622,77 zł wyłącznie za czynności polegające na pobraniu pieniędzy i zajęciu rachunku bankowego. W ocenie spółki w przedmiotowej sprawie wielość tytułów wykonawczych nie ma znaczenia, więc koszty egzekucyjne w wysokości 103.622,77 zł nie są zgodne ze stanem prawnym ukształtowanym wyrokiem TK.

W związku z tym, jako uzasadniony jawi się wniosek, że gdyby w niniejszej sprawie wydano jeden tytuł egzekucyjny, koszty te byłyby istotnie zmiarkowane.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Istota sporu w sprawie dotyczy oceny istnienia przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych określonej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.), tj. "ważnego interesu publicznego".

5. Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.

Stosownie do art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny.

Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Decydujące znaczenie dla możliwości zastosowania wnioskowanego umorzenia ma stwierdzenie przez organ egzekucyjny, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy występuje przesłanka "ważnego interesu publicznego". Pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2010 r., II FSK 2111/08). Nadto określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, iż ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa (por. wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., II FSK 1196/19). Trzeba też zauważyć, że uznaniowy charakter wydawanej decyzji nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (określonych m.in. przez art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

W nn. sprawie skarżąca w toku postępowania odwoływała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14. Trybunał orzekł m.in., że art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a ponadto, że art. 64 § 6 ww. ustawy w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. W uzasadnieniu Trybunał wywiódł, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości), następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Niewątpliwie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczył kwestii stosowania ulgi w formie umorzenia kosztów egzekucyjnych, a poza ramami postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się kwestia prawidłowości, zasadności i wysokości ich ustalenia, ponieważ jest to domeną odrębnego postępowania. W rozpoznawanym przypadku mamy jednak do czynienia z wyjątkową sytuacją - niekonstytucyjnością przepisów odnoszącą się do określania wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych. W pojęciu "ważnego interesu publicznego" jako przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych powinno mieścić się zachowanie stanu zgodnego z Konstytucją RP i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych organ, w ramach przesłanki "ważnego interesu publicznego", powinien również zbadać, czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną do ich poniesienia (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 stycznia 2017 r., I SA/Kr 1291/16). W wyroku NSA z 28 lutego 2019 r., II FSK 3498/18 podkreślono, że skoro ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawę do wznowienia postępowania i ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku, które powinny być uwzględnione przy ocenie prawnych podstaw wydanej decyzji, to tym bardziej powinien być rozważony w ramach przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. W interesie publicznym jest to, by przestrzegane były normy konstytucyjne oraz to, by organy państwa usuwały skutki niezgodności przepisów z konstytucją w każdy przewidziany prawem sposób. Konsekwentnie rozważając zakres i treść pojęcia "ważnego interesu publicznego" należy uwzględnić argumentację Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którą zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym powinny obciążać tylko takie koszty, które pozostają w związku z kosztami działania organu egzekucyjnego, co może wyrażać się w konieczności ich miarkowania.

6. W kontrolowanej sprawie organ nie pominął tych okoliczności. Organ dokonał pełnej oceny co do spełnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" określonej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Słusznie zauważył, że w nn. sprawie Sądy obu instancji uznały, iż sposób naliczenia kosztów egzekucyjnych jest właściwy i spełnia wymogi zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14.

Organ wyjaśnił, że w sprawie określenia kosztów powstałych w wyniku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 15 września 2014 r. oraz z 4 sierpnia 2014 r. wypowiedział się Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., który postanowieniem z 19 lutego 2021 r. określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 103.540,80 zł. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ drugiej instancji postanowieniem z 16 czerwca 2021 r. Ponadto WSA w Gliwicach wyrokiem z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/GI1235/21 oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 16 czerwca 2021 r., a NSA wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 435/22 oddalił skargę kasacyjną spółki od wyroku Sądu pierwszej instancji.

W ww. wyrokach, które zapadły w sprawie skarżącej sądy poddały analizie sposób i co za tym idzie wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych stwierdzając jednoznacznie, że organy obu instancji nie naruszyły art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, poprzez błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że obciążenie skarżącej kosztami egzekucyjnymi w wysokości określonej w postanowieniach obu instancji jest zasadne, podczas gdy nie została ona ustalona z uwzględnieniem wytycznych zaprezentowanych w ww. wyroku, gdyż organ dokonał mechanicznego odniesienia ustalonych na podstawie wykładni pro konstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna, podczas gdy winien był tak ustalony limit odnieść do całego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o jedną decyzję podatkową.

Organ egzekucyjny wydając postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych stwierdził, iż nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym orzekł on o niezgodności przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim nie określono maksymalnej wysokości opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną, a nie, że opłata taka jest nienależna, bądź nie można stosować opłaty stosunkowej. Organ zauważył, że wyliczone koszty egzekucyjne dla ww. tytułów wykonawczych nie są rażąco wysokie, czyli nie nastąpiło całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością wyliczonych kosztów i nie przekraczają one maksymalnych kosztów określonych z zastosowaniem miarkowania w wyżej przedstawiony sposób.

Organ egzekucyjny ustalając kwotowo górną granicę kosztów egzekucyjnych zakreślił maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ograniczył kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością, czym wypełnił zalecenia Trybunału Konstytucyjnego ujęte w wyroku z 28 czerwca 2016 roku sygn. akt SK 31/14.

Jak wskazał NSA w wyroku z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 435/22 bezpodstawne są twierdzenia dotyczące niewłaściwego naliczenia opłat od każdego tytułu wykonawczego z osobna. Przepis art. 64 § 3 u.p.e.a w ogóle nie podlegał ocenie Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Natomiast przepis art. 64 § 6 u.p.e.a., mimo iż podlegał ocenie Trybunału zawartej w wymienionym wyżej wyroku, to w zakresie poboru opłaty manipulacyjnej od każdego tytułu wykonawczego. Trybunał nie stwierdził jego niekonstytucyjności. Ponadto na etapie wystawienia tytułu wykonawczego to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny decyduje, czy należność pieniężna ma zostać objęta jednym, czy też wieloma tytułami wykonawczymi. W szczególności organ egzekucyjny nie ma żadnego wpływu, czy też możliwości kwestionowania wystawienia przez wierzyciela określonej ilości tytułów wykonawczych na należność objętą jedną decyzją wierzyciela. Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest przystąpienie do egzekucji i stosowanie środków egzekucyjnych. W związku z powyższym organ egzekucyjny nie ma możliwości zwrotu wierzycielowi tytułów wykonawczych w sytuacji, gdy wystawił on na należność objętą jedną decyzją więcej tytułów wykonawczych (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2022 roku sygn. akt III FSK 1100/21).

Organ słusznie stwierdził, zatem brak wystąpienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych mi.in z uwagi na fakt ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 16 czerwca 2021 r. w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu. Ww. rozstrzygnięcie zostało zaaprobowane w wyrokach WSA w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/GI1235/21 oraz NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 435/22. Tak więc sądy obu instancji nie miały wątpliwości co do prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie, a kwestia ta była jedyną określoną przez skarżącą przesłanką żądania umorzenia kosztów egzekucyjnych w kontekście ważnego interesu publicznego.

7. W obliczu powyższego Sąd ocenił zarzuty skargi jako niezasadne i w tym stanie rzeczy orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).