Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 578/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 151, art, 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 50, art, 51, art, 29a
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lipca 2023 r. Nr 642/2023 w przedmiocie umorzenia w całości postępowania organu pierwszej instancji w sprawie legalności rozbudowy przyłącza energetycznego do budynku mieszkalnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia 19 lipca 2023 r. Nr 642/2023, po rozpatrzeniu odwołania R. D. (dalej "strona skarżąca"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej zwana "K.p.a.") w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; zwana dalej "Pr.bud."), Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dzierżoniowie z dnia 12 maja 2023 r. Nr 113/2023, którą nałożono na T. S.A. (dalej "inwestor") w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r. obowiązek wykonania pod nadzorem osoby posiadającej kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych następujących czynności, i umarzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

Powyższa decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na skutek pism z dnia 27 stycznia, 19 lutego, 10 i 24 marca 2016 r. zawierających informację o prawdopodobnych nieprawidłowościach związanych z wymianą przyłącza energetycznego na budynku przy ul. [...] i [...] w B. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej legalności rozbudowy przyłącza energetycznego do budynku nr [...], jak również o zamiarze przeprowadzenia oględzin. W dniu 11 maja 2016 r. PINB dokonał kontroli, w protokole z której stwierdzono, że: "od słupa do budynku mieszkalnego nr [...] poprowadzone jest przyłącze napowietrznej linii energetycznej. Przyłącze doprowadzone jest do budynku po prawej stronie okna patrząc od ulicy. Przed wykonaniem robót przyłącze było doprowadzone do budynku do miejsca pomiędzy oknami. Wg wyjaśnień p. K. istniejące wcześniej przyłącze skrócono, przewód biegnący od puszki znajdującej się pomiędzy oknami do miejsca przyłączenia przewodu do budynku został poprowadzony w rurze osłonowej; od puszki znajdującej się pomiędzy oknami wykonane jest rozgałęzienie do budynku nr [...] i nr [...]. P. P. K. wyjaśnił, że T.(1) zmienił przebieg przyłącza do tego budynku z powodu istnienia zagrożenia dla mieszkańców budynku nr [...] z powodu przebiegu w zbliżeniu do okien. Dlatego też T.(1) przystąpił do stosownych prac nie uzyskując wcześniej żadnych zgód, czy pozwoleń. P. K. wyjaśnił, że obecnie wykonane przyłącze jest zgodne z pierwotnym planem sytuacyjnym z lat 60-tych. Wykonano dokumentację fotograficzną. P. K. wyjaśnił, że roboty wykonano na prośbę P. D. - właściciel budynku nr [...]".

W dniu 30 czerwca 2016 r. PINB wydał postanowienie Nr 115/2016, którym nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia: dokumentu świadczącego o legalności wykonanego odcinka przyłącza, tj. zgłoszenia do Starosty lub sporządzonego planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; protokołu odbioru technicznego wykonanego odcinka przyłącza oraz oświadczenia osoby nadzorującej roboty o ich prawidłowym wykonaniu i zgodności z obowiązującymi przepisami oraz zapewnieniu bezpieczeństwa użytkowania tego przyłącza; protokołów z pomiarów elektrycznych wykonanego przyłącza energetycznego na odcinku od słupa do puszki pomiędzy oknami budynku nr [...] i nr [...]. W dniu 19 lipca 2016 r. inwestor przesłał projekt techniczny wykonanego przyłącza w myśl art. 29a Pr.bud., protokół odbioru technicznego nr [...], protokół pomiarowy nr [...]. Jednocześnie wyjaśnił, że wymiana przyłącza została wykonana w listopadzie 2015 r., przyłącze zostało zabudowane zgodnie z pierwotną lokalizacją według mapy powykonawczej po remoncie kapitalnym linii z lat 80-tych, zaś prace projektowe zostały zakończone w lipcu 2016 r.

W dniu 5 września 2016 r. w charakterze strony została przesłuchana K. D. i oświadczyła, że: "we wrześniu 2015 r. złożyłam w T.(1) SA pismo o przełożenie przyłącza do budynku w inne miejsce z powodu przebiegu kabla zbyt blisko moich okien. Otrzymała odpowiedź z T.(1), że prace te zostaną wykonane do końca października, jednak w tym terminie ich nie wykonano. Faktycznie roboty te zostały wykonane później, zdaje się że w listopadzie 2015 r., ale dokładnie nie jestem w stanie powiedzieć ponieważ nie pamiętam".

Kolejno w dniu 10 października 2016 r. inwestor przedstawił projekt techniczny, protokoły odbioru technicznego i pomiarowy, uzupełniony wpis dotyczący aktualnej mapy zasadniczej, oryginalną mapę zasadniczą oraz oświadczenie umocowanej osoby wyjaśniające rozbieżności w protokołach.

W dniu 4 listopada 2016 r. organ pierwszej instancji postanowieniem Nr 229/2016 nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia: protokołów z badania instalacji elektrycznej w zakresie wykonanego przyłącza energetycznego na odcinku od słupa do puszki pomiędzy oknami budynku nr [...] i nr [...], w tym: protokołu badania instalacji elektrycznej dotyczącej sprawności połączeń osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, protokołu z badania instalacji elektrycznej dotyczącej oporności (rezystancji) izolacji przewodów, protokołu z badania instalacji elektrycznej dotyczącej uziemień instalacji i aparatów; oświadczenia osoby nadzorującej o prawidłowym wykonaniu przedmiotowych robót i ich zgodności z obowiązującymi przepisami oraz zapewnieniu bezpieczeństwa użytkowania tego przyłącza; potwierdzenia przez inwestora o dokonaniu odbioru technicznego przedmiotowego przyłącza energetycznego. W dnia 27 stycznia i 3 lutego 2017 r. inwestor złożył wymagane dokumenty, natomiast w dniu 5 maja 2017 r. przedstawił kopie dokumentów stwierdzających przygotowanie zawodowe osób dokonujących kontroli wykonanego przyłącza oraz złożył wyjaśnienia odnośnie zapisów w protokole z kontroli.

Następnie w dniu 24 października 2017 r. PINB wydał decyzję Nr 319/2017, którą na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz z powodu braku podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej w związku z wykonaniem rozbudowy przedmiotowego przyłącza. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona skarżąca, po rozpoznaniu którego DWINB wydał decyzję z dnia 14 marca 2018 r. Nr 354/2018, którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Na to rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła strona skarżąca, po rozpoznaniu której wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem zaś z dnia 18 stycznia 2022 r. (II OSK 454/19) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną.

W ponownie prowadzonej sprawie w dniu 23 maja 2022 r. PINB wezwał inwestora do przedstawienia brakującej dokumentacji, zaś w dniu 21 czerwca 2022 r. wyjaśniono wątpliwości w zakresie zgromadzonej dokumentacji. W trakcie toczącego się postępowania inwestor przedstawił wszystkie wymagane dokumenty, w związku z czym w dniu 12 maja 2023 r. organ pierwszej instancji wydał - na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud. – decyzję Nr 113/2023, którą nałożył na inwestora w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r., obowiązek wykonania pod nadzorem osoby posiadającej kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych następujących czynności:

1. wykonać dodatkowe pomiary Ut na stacji transformatorowej nr [...],

2. wykonać naprawę układu uziemiającego linii elektroenergetycznej nN ze stacji [...] B.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła strona skarżąca, po zapoznaniu się z którym i analizie materiału dowodowego DWINB zwrócił uwagę, że w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 8 listopada 2018 r. (II SA/Wr 337/18) WSA we Wrocławiu wskazał m.in. na konieczność analizy wykonanych robót budowlanych pod względem odcinka wykonanego od puszki rozdzielczej (pomiędzy oknami budynku nr [...] i [...] ) do zacisków prądowych, co pozwoli na ocenę okoliczności faktycznych spraw, biorąc pod uwagę jej przedmiot. Równocześnie w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r. (II OSK 454/19) NSA potwierdził konieczność dokonania ustaleń w ww. zakresie, jednocześnie uznając, że mamy do czynienia z inwestycją korzystającą ze zwolnienia wskazanego w art. 29a Pr.bud.

Prowadzone postępowanie administracyjne przez PINB dotyczyło – jak wskazał DWINB – legalności rozbudowy przyłącza energetycznego do budynku mieszkalnego przy ul. [...]. W przedmiotowej sprawie mieliśmy do czynienia z pracami przeprowadzonymi bezsprzecznie na przełomie listopada i grudnia 2015 r. przez operatora energetycznego, polegającymi na wymianie przyłącza poprowadzonego do obiektu budowlanego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] i [...] . Przedmiotowe przyłącze istniało przynajmniej od lat 60-tych XX wieku, następnie zostało wyremontowane w latach 80-tych XX wieku i istniało do czasu przeprowadzenia prac przez inwestora, które zmieniły jego położenie. Na czas pierwotnego wykonania przyłącza wskazują oświadczenia inwestora, mapy ewidencyjne oraz oświadczenie pełnomocnika strony skarżącej, że przyłącze zamontowane do obiektu w zabudowie bliźniaczej między oknami budynku nr [...] i nr [...] istniało "przez 30 lat". Aktualnie wykonane przyłącze zostało wykonane zgodnie z dyspozycją art. 29a ust. 1 Pr.bud., stanowiącym, że budowa przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23, lub stacji ładowania, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 25, wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W niniejszej sprawie inwestor na tej podstawie wykonał sporne przyłącze do budynku, na co wskazał NSA w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r., którym organ odwoławczy jest związany, mając na uwadze, że przepisy w tym zakresie nie uległy zmianie.

Druga kwestią, która – według sądów – wymagała ustalenia, była ocena wykonania przyłącza w zakresie odcinka od puszki rozdzielczej (pomiędzy oknami budynku nr [...] i [...] ) do zacisków prądowych, biorąc pod uwagę wcześniej wydawane postanowienia przez organ pierwszej instancji. Po wydanych w sprawie wyrokach przeprowadzono dowód, tj. wezwano inwestora do przedłożenia odpowiednich dokumentów, na skutek czego w dniu 7 lipca 2022 r. przedstawiono protokół nr [...] z badania rezystancji izolacji dla: 1. przyłącza kabelkowego id [...] do zacisków prądowych na ścianie budynku nr [...] i [...] ; 2. przewód od zacisków prądowych na ścianie budynku nr [...] i [...] do puszki rozgałęźnej ww. budynku (YAKY 4 x 10 mm2 – ok. 3 m). Wymieniony dowód wraz z pozostałymi dokumentami zebranymi wcześniej w sprawie, tj. protokołami przekazanymi przez inwestora, wskazują, że roboty budowlane polegające na wykonaniu przyłącza nie stwarzają zagrożeń dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W ocenie DWINB materiał dowodowy w tym zakresie został w pełni zebrany, a w sprawie nie przedłożono innych dowodów mających świadczyć o innym stanie faktycznym sprawy. Tak też w tym kontekście wyjaśniono, że postępowanie dotyczyło legalności rozbudowy przyłącza energetycznego do budynku mieszkalnego nr [...] (również [...] co wynika z kontekstu sprawy). Orzekając w sprawie poprzez nakazanie inwestorowi wykonanie określonych czynności PINB – w ocenie organu drugiej instancji – wykroczył poza granice wszczętego postępowania, nie mniej jednak obowiązek został wykonany. Z tego powodu, że obowiązki dotyczyły w rzeczywistości elementu sieci, tj. stacji transformatorowej, która w żadnej mierze nie jest związana z wykonanym przyłączem i nie była na podstawie art. 29a ust. 1 Pr.bud. wykonywana, decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić w całości. Równocześnie odnosząc się do przedmiotu sprawy, analizując zebrany materiał dowodowy oraz stwierdzone okoliczności faktyczne, DWINB wyjaśnił, że nie wypełniona została żadna przesłanka z art. 50 ust. 1 Pr.bud., w związku z czym nie należało wydawać jakichkolwiek nakazów związanych z wykonanym przyłączem do budynku. Inwestor działał za zgodą właścicieli budynku nr [...], jak wynika z przedstawianych zdjęć oraz schematów zarówno przez stronę skarżącą oraz inwestora, pierwotnie przyłącze biegnące do puszki rozgałęźnej znajdowało się przy tej puszcze, która według wszystkich opracowań zgromadzonych w aktach sprawy znajdowało się na budynku nr [...] będącym własnością Państwa D., żadne dowody nie wskazują, aby toczyło się jakieś postępowanie rozgraniczające lub stanowiące o własności danych urządzeń budynku, w związku z czym należało przyjąć, że to urządzenie przynależy do budynku nr [...].

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie legalności rozbudowy przyłącza energetycznego do budynku nr [...] nie wystąpiły takie okoliczności faktyczne, które pozwalałyby na zastosowanie któregoś z przepisów prawa materialnego jakie obowiązują w sprawach rozpatrywanych przez organy nadzoru budowlanego. Zatem zaszła przesłanka wskazując na bezprzedmiotowość prowadzonego postępowanie, biorąc pod uwagę, że po orzeczeniach sądów w niniejszej sprawie nie wynikły takie okoliczności, które zobowiązywałyby organy nadzoru budowlanego do podjęcia działań na podstawie Pr.bud. W momencie, w którym nie ma podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków na podstawie art. 51 Pr.bud., możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz prowadzenie sprawy w kierunku samowoli budowlanej na przyłączu energetycznym napowietrznym w budynku nr [...], zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego oraz wydanie nakazu dla DWINB, aby wykonał wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r. (II OSK 454/19), i wydanie nakazu rozbiórki nielegalnego przyłącza wykonanego w listopadzie 2015 r. do budynku nr [...] jako rażące naruszenie prawa (samowola budowlana) oraz nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wydanym nakazom. Strona zarzuciła przy tym:

1. niewykonanie w/w wyroków WSA i NSA zapadłych w sprawie;

2. że dokumentacja przedstawionej przez inwestora jest niepełna, tzn. brak jest dokumentacji z dnia 3 grudnia 2015 r., kiedy była popełniona samowola budowlana przez właścicieli budynku nr [...], tzn. wniosku o przebudowę przyłącza napowietrznego do budynku nr [...], a którzy w imieniu strony skarżącej bezprawnie złożyli w jej imieniu wniosek w sprawie;

3. przedwczesne, bezprawne i bezzasadne umorzenie postępowania w przedmiocie popełnionej samowoli budowlanej;

4. nierozpoznanie zarzutów zawartych w odwołaniu;

5. nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, czego dowodem jest decyzja organu pierwszej instancji, w której stwierdzono, aby "wykonać dodatkowe pomiary UT na stacji transformatorowej";

6. pominięcie i nierozpoznanie wniosków dowodowych strony skarżącej;

7. rażące naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez udział przez organy w fałszowaniu dokumentacji, tuszowaniu sprawy, przewlekłości postępowania celem nieustalenia stanu faktycznego, brak bezstronności i równego traktowania stron;

8. naruszenie art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 K.p.a. w zw. z art. 163 KK i inne;

9. art. 13, art. 14, art. 15, art. 16, art. 75, art. 77, art. 78, art. 79, art. 79a, art. 84, art. 85 i art. 86 K.p.a.;

10. składanie fałszywych wyjaśnień i potwierdzanie nieprawdy przez P. K. w zakresie położenia puszki rozdzielczej między oknami budynku nr [...] i [...] – puszka ta nie istnieje została zlikwidowana w dniu 3 grudnia 2015 r.; nie ma żadnego rozgałęzienia wykonanego między oknami budynku nr [...] i [...] ; nie było w dniu 3 grudnia 2015 r. żadnego zagrożenia dla mieszkańców budynku nr [...], tak wykonane przyłącze elektroenergetyczne napowietrzne istniało co najmniej od 60 lat i nigdy nikomu nic się nie stało;

11. że z chwilą przebudowy przyłączą napowietrznego i budowy nowego przyłącza nastąpiło przesunięcie miejsca lokalizacji zacisków ok. 4 m, zatem rola puszki-złącze zmieniła swoją funkcję dzięki samowoli budowlanej i obecnie co jest niezgodne z Pr.bud. i stanowi zagrożenie życia i bezpieczeństwa mieszkańców budynku nr [...] i pozostałych mieszkańców B.;

12. że prace polegały na demontażu istniejącego odcinka napowietrznego linii słupa X-[...] do zacisków prądowych pomiędzy oknami budynków nr [...] i [...] , przy czym w aktach sprawy nadal brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na dokładną lokalizację zdemontowanego zacisku prądowego na budynku oraz na montaż przewodów od słupa do zacisków prądowych na zwieszeniu mocującym przyłącze zlokalizowane już na nowym miejscu na bocznej ścianie lukarny budynku nr [...]; od tego miejsca przeprowadzony został na ścianie budynku przewód YAD4X10mm2 do puszki rozdzielczej pomiędzy oknami budynków nr [...] i [...] , której w dniu 3 grudnia 2015 r. już nie było;

13. plan sytuacyjny na kopii aktualnej mapy nie obejmował tego ostatniego odcinka przewodu; odcinek ten został objęty natomiast przedłożonym organowi projektem budowlanym, co poddaje w wątpliwość twierdzenie organu na temat wykonania przyłącza zgodnie z art. 29a ust. 1 Pr.bud.;

14. przedłożony projekt budowlany dotyczy przyłącza przy budynku nr [...], brak jest zatem projektu na budowę przyłącza do budynku nr [...] i dalszego odcinka instalacji, tj. od zacisków prądowych na uchwycie mocującym do puszki pomiędzy oknami budynku nr [...] i [...] ; organ pierwszej instancji poprzestał tylko na tych ustaleniach odnoszących się do odcinka budynku nr [...];

15. żaden z protokołów pomiarowych przedstawionych przez inwestora nie odnosi się do tego odcinka przebudowanej instalacji, dotyczą w dalszym ciągu obwodu X-[...] do zacisków na budynku nr [...] ok. 8 m; wykonane pomiary nie dotyczą instalacji elektrycznej i przyłącza w budynku nr [...], bo nie istnieją, więc inwestor nadal dokonuje fałszowania dokumentacji technicznej i popełnia przestępstwo poświadczenia nieprawdy w dokumentach składanych do organu pierwszej instancji;

16. decyzji organu pierwszej instancji:

a) rażące naruszenie przepisów Pr.bud.,

b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.; Dz.U.2015.0.1422),

c) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów/Dz.U.Nr.12 poz. 1138 z dnia 11.07.2003 r.),

d) rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieći (DZ.U.Nr.89,poz.828/ z późniejszymi zmianami),

e) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (DZ.U.Nr.74,poz.836 z późniejszymi zmianami),

17. rażące naruszenie Pr.bud., tj. art. 5 ust. 1, który stanowi, że obiekt budowlany należy użytkować i utrzymywać w sposób zapewniający bezpieczeństwo – inwestor w sposób rażący naruszył bezpieczne użytkowanie budynku nr [...]; brak jest dokumentacji dotyczącej materiałów eksploatacyjnych zamontowanych na przyłączu napowietrznym, tj. na przykład atestów, grubości kabli, przewodów i inne;

18. rażące naruszenie Pr.bud., tj. art. 5 ust. 9, poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich;

19. naruszenie art. 28 Pr.bud., bowiem przyłącze energetyczne jest budową wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę w oparciu o projekt z opisem technicznym wykonanym przez osobę z uprawnieniami do projektowania, co wymusza pełną procedurę przy realizacji robót, a inwestora do dnia dzisiejszego nie wzywano, aby spełnił wymagane Pr.bud. obowiązki;

20. że brak odbioru wykonanych robót budowlanych i przekazanie ich do eksploatacji w dniu 3 grudnia 2015 r. przy udziale strony skarżącej stanowi rażące naruszenia art. 5 ust. 9 Pr.bud. w zakresie poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich i stanowi zagrożenie życia i bezpieczeństwa ludzi i ich mienia;

21. naruszenie art. 18 ust. 1 Pr.bud., poprzez brak w dniu 3 grudnia 2015 r. zlecenia prowadzenia budowy osobie posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane do prowadzenia robót instalacyjnych w tym budowy nowych przyłączy;

22. rażące naruszenie art. 20 Pr.bud. poprzez brak na dzień 3 grudnia 2015 r.:

a) projektanta i projektu technicznego dla linii energetycznej do budynku nr [...];

b) decyzji o warunkach zabudowy dla budynku nr [...];

c) uzyskania wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych w zakresie wynikającym z przepisów Pr.bud., w tym uzgodnienia dokumentacji technicznej o wyrobie budowlanym (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych; Dz. U. Nr 92, poz. 881);

23. naruszenie art. 22 Pr.bud. w zakresie obowiązków kierownika budowy poprzez brak w dniu 3 grudnia 2015 r.:

a) protokolarnego przejęcia od inwestora placu budowy i odpowiedniego jego zabezpieczenia wraz z urządzeniami technicznymi,

b) dokumentacji budowy, w tym zorganizowanie budowy zgodnie z projektem i harmonogramem realizacji robót zwłaszcza, że ul. [...] należy do kompetencji Zarządu Dróg Powiatowych i zajęcie pasa nawet na chodniku wymaga jego zgody,

c) koordynowania realizacji zadań pod względem bezpiecznego sposobu ich wykonywania,

d) przekazania po zakończeniu robót przez wykonawcę obiektu inwestorowi wraz z dokumentacją powykonawczą i instrukcją obsługi;

24. art. 22 ust. 8 Pr.bud. poprzez brak w dniu 3 grudnia 2015 r. osoby wykonującej samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, tzn. projektowania i sprawowania nadzoru autorskiego w budynku nr [...], kierowania robotami budowlanymi, nadzoru inwestorskiego, należytej staranności w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość;

25. że nie ma zastosowania w tym przypadku art. 42 ust. 3 Pr.bud., który zwalnia inwestora z zapewnienia objęcia określonych robót budowlanych przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalizacji. Dotyczy to robót określonych w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b, 19, i 29a – takie roboty nie są przedmiotem analizy, nie dotyczą robót budowlanych związanych z instalacjami energetycznymi, tj. budowa przyłączą nowego, rozbudowa czy też przebudowa przyłączą energetycznego jako to miało miejsce w budynku nr [...];

26. że zakres robót prowadzonych w dniu 3 grudnia 2015 r. w budynku nr [...] polega na zmianie użytkowania obiektu a zakres prac wykonanych bezprawnie wykracza poza art. 29 Pr.bud. remont / zgodnie z art. 3 Pr.bud. należy przez to rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie robót budowlanych polegających na odtworzenie stanu pierwotnego; prace w budynku nr [...] są budową nową, rozbudową i przebudową i wymagały uzyskania pozwolenia na budowę w tym bezwzględnie rejestracji w dzienniku budowy;

27. że protokoły przedstawione przez inwestora są wątpliwe a wręcz niewiarygodne i fałszują rzeczywisty stan faktyczny popełnionej samowoli budowlanej z dnia 3 grudnia, która trwa nadal.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia, o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 P.p.s.a. W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Wpływ na takie rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy miały w pierwszej kolejności zapadłe w niniejszej sprawie wyroki sądów administracyjnych, którymi orzekający obecnie skład jest związany. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. I z taką sytuacją – jak słusznie zwrócić uwagę organ drugiej instancji – mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2018 r. (II SA/Wr 337/18) uchylający decyzję organu pierwszej i drugiej instancji stworzył przy tym taką sytuację procesową, że eliminuje orzeczenia wydane w sprawie, pozostawiając jej tok działaniu organu właściwego do jej załatwienia według przepisów procedury administracyjnej. Organ pierwszej instancji po otrzymaniu akt sprawy miał podjąć zatem zgodne z prawem działania mające na celu wykonanie ustaleń zawartych w wyrokach sądów administracyjnych, tj. przeanalizować wykonane roboty budowlane na odcinku od puszki rozdzielczej (pomiędzy oknami budynku nr [...] i [...] ) do zacisków prądowych (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2018 r.), przy czym uznając – stosownie do treści wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2022 r. – że mamy do czynienia z inwestycją korzystającą ze zwolnienia wskazanego w art. 29a Pr.bud.

Wszystkie wytyczne zawarte w zapadłych wyrokach sądów administracyjnych zostały wykonane. Zgodnie z treścią art. 29a ust. 1 Pr.bud., budowa przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23, lub stacji ładowania, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 25, wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Na tej podstawie zostało wykonane sporne przyłącze, co zostało potwierdzone przedstawioną przez inwestora dokumentacją.

Ponadto, w sprawie zostały wyegzekwowane sformułowane w postanowieniu z dnia 4 listopada 2016 r. obowiązki przedłożenia dokumentów, w tym protokołów pomiarowych z badania instalacji elektrycznej na odcinku od słupa do puszki pomiędzy oknami budynku nr [...] i [...] . W dniu 2022 r. wezwano inwestora do przedstawienia odpowiednich dokumentów, na skutek czego w dniu 7 lipca 2022 r. przedstawił protokół nr [...] z badania rezystancji izolacji dla: 1. przyłącza kabelkowego id [...] do zacisków prądowych na ścianie budynku B. ul. [...] nr [...] i [...]; 2. przewód od zacisków prądowych na ścianie budynku nr [...] i [...] do puszki rozgałęźnej ww. budynku (YAKY 4 x 10 mm2 – ok. 3 m). Protokół ten wraz z pozostałymi dokumentami zebranymi wcześniej w sprawie wskazują, jak słusznie wskazał DWINB, że wykonane przyłącze nie stwarza zagrożeń dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, co czyni zarzuty skargi w tym zakresie niezasadnymi.

W drugiej kolejności należy zauważyć, że przedmiotem oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., którą uchylono w całości opisaną wyżej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dzierżoniowie z dnia 12 maja 2023 r. Nr 113/2023 i umorzono postępowanie organu pierwszej instancji w całości. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Sąd dokonał zatem oceny zaskarżonej decyzji co do uznania bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji. Zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w zakresie umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego, może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy uzasadniały wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., czyli w sytuacji, gdy nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego powodujący brak podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy co do jej istoty. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania.

W niniejszej sprawie PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej legalności rozbudowy przyłącza energetycznego do budynku mieszkalnego nr [...], choć należy tutaj zaznaczyć, że obejmowało ono – jak słusznie wskazał DWINB – również budynek nr [...]. Przemawia za tym, co wynika charakteru ze zmian przebiegu przyłącza, tj. z umiejscowienia go pierwotnie między oknami budynków nr [...] i [...] na jego przeprowadzenie obecnie do słupa od budynku nr [...] po prawej stronie okna, patrząc od ulicy, dokonanych z powodu istnienia zagrożenia dla mieszkańców budynku nr [...] z powodu przebiegu w zbliżeniu do okien (protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 11 maja 2016 r.). Ponadto należy zwrócić uwagę, że pierwotnie przyłącze biegnące do puszki rozgałęźnej znajdowało się przy tej puszcze, która – według wszystkich opracowań zgromadzonych w aktach sprawy – znajdowało się na budynku nr [...], żadne zaś dowody nie wskazują, aby toczyło się jakieś postępowanie rozgraniczające lub stanowiące o własności danych urządzeń budynku. Inwestor dokonując zmian przebiegu przyłącza, działał przy tym za zgodą właścicieli budynku nr [...].

Decyzja organu pierwszej instancji została natomiast podjęta na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud. Jak stanowi art. 51 ust. 7 Pr.bud., w przypadku gdy roboty budowlane zostały wykonane w sposób określony w art. 50 ust. 1, przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 należy stosować odpowiednio. Zgodnie natomiast z art. 50 ust. 1 Pr.bud., w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

Procedura legalizacyjna uregulowana w art. 50 i art. 51 Pr.bud. nie zawiera – jak wskazał słusznie organ drugiej instancji – norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu. W razie ustalenia, że obiekt budowlany czy też roboty budowlane narusza lub naruszają przepisy wykonawcze lub innych ustaw, czy też w samej Pr.bud., ustawodawca nie pozostawił organowi nadzoru budowlanego wyboru tzw. luzu decyzyjnego, a konkretne rozstrzygnięcia sprawy. W takim postępowaniu organ nadzoru budowlanego powinien stosować najwzględniejszy (najmniej restrykcyjny) dla strony środek prawny celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem (w żadnym z trybów legalizacyjnych i naprawczym nie chodzi o wymierzenie stronie dolegliwości za naruszenie Pr.bud., lecz ich celem jest uzyskanie stanu zgodnego z prawem). Decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. nakazująca wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem jest zatem decyzją związaną, którą organ zobowiązany jest wydać, gdy nastąpiło dające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, a w związku z czym niezasadne jest wydawanie innego rozstrzygnięcia w sprawie (np. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. na przykład poprzez zaniechanie robót, rozbiórkę obiektu budowlanego, doprowadzenie do stanu poprzedniego). "W przypadku prowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i art. 51 Pr.bud., jeżeli organy nadzoru budowlanego uznają, że nie doszło do naruszenia przepisów i wykonane roboty budowlane są zgodne ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami, nie wydają decyzji merytorycznej, ale decyzję formalną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., gdyż brak jest w takim przypadku podstaw do rozstrzygania o istocie postępowania naprawczego i wydawaniu decyzji na podstawie art. 51 Pr.bud. w przedmiocie nałożenia jakichkolwiek obowiązków na inwestora" (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., II OSK 2644/12). "Przepisy art. 50 -51 p.b. nie wskazują, jak organ nadzoru budowlanego powinien zakończyć postępowanie naprawcze, gdy uzna, że nie doszło do naruszenia przepisów, a wykonane roboty budowlane są zgodne ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami. Dlatego dopuszcza się w takiej sytuacji wydanie decyzji formalnej na podstawie art. 105 § 1 K.p.a." (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2020 r., II OSK 3713/18).

W tym miejscu należy jeszcze zaznaczyć, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania, którym zazwyczaj jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przy bezprzedmiotowości postępowania nie można zatem wydać decyzji co do jej istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości może zaistnieć zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i może powstać na skutek zdarzeń prawnych. Podkreślić również trzeba, że użycie przez ustawodawcę w art. 105 K.p.a. słowa "wydaje", a nie "może wydać" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Zatem stwierdzić należy, że wystąpienie przesłanek określonych wart. 105 K.p.a., jest podstawą do umorzenia postępowania. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r., I OSK 1167/09). W przypadku, gdy opisana wyżej bezprzedmiotowość postępowania wystąpiła w trakcie oceny sprawy przez organ odwoławczy, tj. organ drugiej instancji, zastosowanie znajduje art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. I z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, słusznie – w ocenie Sądu – organ drugiej instancji przeanalizował zebrany kompleksowo materiał dowodowy i ostatecznie stwierdził, że nie została wypełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 50 ust. 1 Pr.bud., w związku z czym brak było podstaw do wydawania jakichkolwiek nakazów związanych z wykonanym przyłączem do budynku. Jak wynika niewątpliwie z tego materiału, nie wypełniona została przesłanka:

1) ani z art. 50 ust. 1 pkt 2 Pr.bud., bowiem roboty budowlane nie zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, o czym świadczą protokoły przekazane przez inwestora sporządzone przez osoby posiadające stosowne uprawnienia;

2) ani z art. 50 ust. 1 pkt 1 Pr.bud., bowiem wykonane przyłącze nie zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bowiem wykonano je na podstawie procedury określonej w art. 29a ust. 1 Pr.bud.;

3) ani z art. 50 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., bowiem przyłącze nie zrealizowano z naruszeniem dokonanego zgłoszenia;

4) jak również z art 50 ust 1 pkt 4 Pr.bud., bowiem rzeczonego przyłącza nie wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy zasadnie zatem stwierdził bezprzedmiotowość postępowania w sprawie legalności rozbudowy przedmiotowego przyłącza energetycznego i orzekł o jego umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zasadnie również DWINB uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że orzekając w sprawie poprzez nakazanie inwestorowi wykonanie określonych czynności PINB wykroczył poza granice wszczętego postępowania, bowiem nałożone obowiązki dotyczyły w rzeczywistości elementu sieci, tj. stacji transformatorowej, która nie jest związana z wykonanym przyłączem, i nie była wykonywana na podstawie art. 29a ust. 1 Pr.bud. Tym samym zarzuty wskazane w skardze należało uznać za nieuzasadnione.

Odnosząc się natomiast do obaw pełnomocnika strony skarżącej wyrażonych na rozprawie w kwestii nieprawidłowości zrealizowanego przyłącza, co skutkuje zwarciami instalacji skarżącej, brakiem możliwości założenia fotowoltaiki, klimatyzacji, pieca elektrycznego, pompy ciepła itp., można jedynie wskazać, że kwestie te nie podlegały rozstrzyganiu przez organ nadzoru budowlanego ani nie mogły stanowić przedmiotu jakiejkolwiek oceny dokonywanej przez Sąd. Jak słusznie wskazał organ drugiej instancji, "wszelkie spory związane z zapisami umowy, czy też wykonaniem w określony sposób przyłącza z zaciskami prądowymi w innym miejscu, z uwagi na brak naruszenia przepisów Pr.bud., powinny być rozwiązane pomiędzy stronami sporu na gruncie odpowiednich przepisów prawa powszechnie obowiązującego przed powołanymi do tego sądami cywilnymi, do czego nie są powołane organy nadzoru budowlanego".

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. Stąd skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.