Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 236/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 28; art. 29; art. 37 § 1; art. 49 § 1; art. 58 § 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Po 1011/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2022 r., nr SKO.F.406.940.2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 lutego 2023 r. o sygn. I SA/Po 1011/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Skarżąca lub Spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 24 czerwca 2022 r., nr SKO.F.406.940.2021 wydaną w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r. - odrzucił skargę i zarządził zwrot wpisu od skargi.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 29 grudnia 2022 r. wezwano pełnomocnika Spółki do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej, tj. wyciągu z KRS-u - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie zarządzeniem z 12 stycznia 2023 r. wezwano pełnomocnika Spółki do uiszczenia wpisu od skargi w analogicznym terminie i pod analogicznym rygorem. Odpis wskazanego ostatnio zarządzenia wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono 31 stycznia 2023 r., a zatem wyznaczony w nich termin upływał z dniem 7 lutego 2023 r. W terminie otwartym do opłacenia skargi uiszczono na rachunek Sądu wpis w kwocie 998 zł, niemniej mimo wezwania nie nadesłano dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a) oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę i zarządził zwrot wpisu od skargi.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik - radca prawny - zaskarżył je w całości i zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego poprzez:

- art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 29 p.p.s.a., w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej mimo faktu znajdowania się w aktach takiego dokumenty (odpis pełny z KRS spółki) i w konsekwencji odrzucenie skargi pomimo niezaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.;

- art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 29 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu, z pominięciem jego celu, którym jest eliminacją braków które uniemożliwiają rozpoznanie skargi, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca z uwagi na znajdowanie się w aktach sprawy odpisów z KRS Spółki, wskazujących na umocowanie prezesa zarządu do działania w imieniu Spółki oraz dezaktualizacji od czasu wprowadzenia przepisów dotyczących nałożenia na organy osoby prawnej obowiązku wykazania dokumentem swojego umocowania z uwagi na późniejsze wprowadzenie elektronicznego dostępu do KRS, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji prowadziło do odrzucenia skargi;

- art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię dokonaną z pominięciem art. 16, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1683 z poźn. zm.) i w konsekwencji przyjęcie, że przedłożenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa przy pierwszej czynności bez dokumentu wykazującego umocowanie osoby uprawnionej do działania za Skarżącą spółkę udzielającej pełnomocnictwa stanowi niezachowanie warunku formalnego uniemożliwiającego nadanie prawidłowego biegu skardze w sytuacji, gdy umocowanie osoby uprawnionej do działania za Skarżącą spółkę wynika wprost z jawnego i dostępnego elektronicznie Krajowego Rejestru Sądowego;

- naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie strony prawa do sądu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W zażaleniu nie jest kwestionowane, że Skarżąca nie uzupełniła na wezwanie Sądu braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu wskazującego sposób reprezentacji Skarżącej (odpisu KRS). Stanowisko Skarżącej zmierza zaś do oceny, że pomimo niewykonania wezwania Sądu możliwym było nadanie skardze dalszego biegu celem jej rozpoznania. Z zażalenia wynika, że kwestię reprezentacji Skarżącej Spółki Sąd pierwszej instancji mógł ustalić we własnym zakresie ponieważ umocowanie do reprezentowania Skarżącej znajdowało się w aktach tj. odpis pełny z KRS Spółki (stan na 28 czerwca 2021 r.) stanowi załącznik do odwołania skierowanego do SKO. Pełnomocnik wykazał, że A.P., jako członek organu osoby prawnej miał umocowanie do działania w jej imieniu i udzielania pełnomocnictwa, natomiast postępowanie przed WSA jest swoistą kontynuacją postępowania przed organami administracyjnymi I i II instancji. Ponadto w uzasadnieniu zażalenia wskazano, że przepis art. 28 i 29 p.p.s.a. jest niedostosowany do realiów cyfryzacji dzisiejszego postępowania i powinien zostać zmieniony. W ocenie skarżącej blokowanie obywatelom rozpoznania skargi, przez taką formalność nie ma uzasadnienia prawnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak przedstawiona argumentacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw w świetle obowiązujących przepisów procedury sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 29 p.p.s.a brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 tej ustawy w odniesieniu do spółek polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS. Powyższego stanowiska nie zmienia wskazana w art. 15 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1683) zasada domniemania znajomości ogłoszonych wpisów, jak i okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa tej ustawy pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z Rejestru. Należy wskazać, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (zob. post. NSA: z 9.5.2018 r., II GZ 156/18; z 23.10.2015 r., II OSK 2456/15). Oceny tej nie podważa okoliczność, że zgodnie z zasadą jawności rejestru, wyrażoną w art. 8 ww. ustawy, Sąd pierwszej instancji ma możliwość zapoznania się ze sposobem reprezentacji skarżącego przez ogólnodostępny rejestr Krajowego Rejestru Sądowego. Co prawda sąd może korzystać z pozyskiwanych samodzielnie dokumentów, lecz jedynie informacyjnie, kontrolnie, na etapie prowadzenia postępowania sądowego, nie zaś na etapie oceny, czy postępowanie to zostało wszczęte przez osobę należycie umocowaną do reprezentowania strony, która - pomimo wezwania - nie przedstawiła stosownych dokumentów. Nie bez znaczenia dla wskazanego podejścia jest to, że zgromadzony w aktach sprawy administracyjnej materiał zostaje zwrócony organowi administracji po zakończeniu postępowania sądowego, a więc również ta okoliczność przemawia za koniecznością załączenia odrębnego dokumentu wykazującego umocowanie do każdej sprawy sądowoadministracyjnej.

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zasadą, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a. (w tym osób prawnych - spółki kapitałowej), mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Nieprzedstawienie Sądowi odpisu KRS stanowiło zatem brak formalny skargi, i dlatego wystosowano wezwanie do jego usunięcia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s., Sąd odrzuca skargę gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie przedłożyła w terminie odpisu z KRS, Sąd pierwszej instancji zobowiązany był odrzucić skargę.

Podkreślić należy, że wykonanie obowiązku z art. 29 w zw. z art. 28 § 1 i art. 37 § 1 p.p.s.a. ma doniosłe znaczenie procesowe. Należyte wykonanie wskazanego obowiązku daje pewność Sądowi, że dany pełnomocnik jest rzeczywiście upoważniony do dokonania określonej czynności procesowej, a ponadto stanowi gwarancję dla strony, że będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Wskazane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeżeli uwzględnić poważne konsekwencje jakie mogą mieć miejsce, gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nienależyte umocowanie pełnomocnika powoduje nieważność postępowania. Również zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności.

Profesjonalny pełnomocnik, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (post. NSA z 11.3.2009 r., I OZ 198/09; post. NSA z 3.3.2009 r., I OZ 155/09; post. z 9.5.2006 r., II OZ 468/06), toteż w stosunku do tych podmiotów podwyższone zostają standardy rzetelności. Z tego względu pełnomocnicy, zarówno działając samodzielnie, jak również posługując się osobami trzecimi, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (post. NSA z 26.8.2009 r., II GZ 184/09). Podkreślenia wymaga również, w nawiązaniu do dalszych wywodów zażalenia, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędy pełnomocnika obarczają jego mocodawcę. Odstępstwo od tej zasady mogłoby doprowadzić do podważenia profesjonalizmu wymaganego od takich zastępców procesowych oraz nadmiernej – bo bezkarnej – dowolności w dokonywaniu wykładni prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji Skarżącej, że w aktach znajduje się odpis KRS aktualny na dzień 28 czerwca 2021 r., który potwierdza umocowanie A.P. do działania w imieniu skarżącej. Odpis KRS znajduje się w aktach administracyjnych, nie zaś w aktach sądowych. W aktach sądowoadministracyjnych brak jest natomiast dokumentu określającego aktualne umocowanie do reprezentowania strony skarżącej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut naruszenie przez Sąd art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie strony prawa do sądu. Argumentacja podniesiona w uzasadnieniu zażalenia, że zaskarżone orzeczenie blokuje rozpoznanie skargi, przez formalność, która nie ma uzasadnienia prawnego, pomija kwestie dotyczące obowiązku wykazania umocowania do reprezentowania skarżącej, prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków w tym zakresie oraz nieuzupełnienia tych braków przez profesjonalnego pełnomocnika.

W zaistniałych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.