Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2254/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Dnia 25 stycznia 2005r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] poddał kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego marki [...], nr rej. [...] i przyczepy marki [...], nr rej. [...] będący własnością M. S. prowadzącego działalność gospodarczą [...]. W protokole kontroli stwierdzono wykonywanie przewozu na potrzeby własne, przy czym kierowca P. P. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w firmie M. S. . W tym stanie rzeczy przewóz został zakwalifikowany jako transport drogowy wykonywany bez wymaganej licencji. Stwierdzono też naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Protokół został podpisany przez kierowcę P. P. bez zastrzeżeń.

Organ zawiadomił stronę tj. prowadzącego transport drogowy M. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego. M. S. przesłał organowi żądane dokumenty, a wśród nich umowę zlecenia zawartą z P. P. [...] stycznia 2005r., w której jest zapisane, że zleceniobiorca przyjmuje do wykonania przewóz towarów samochodem ciężarowym jako kierowca. Trasa i godziny przewozu zostaną ustalone z pracodawcą, a umowa zostaje zawarta na okres od [...] stycznia 2005r. do [...] lutego 2005r. z wynagrodzeniem 800 zł brutto. Umowa zostaje objęta obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym, a zleceniobiorca chce być objęty ubezpieczeniem chorobowym. M. S. wyjaśnił, że uchybienia co do przepisów o czasie pracy były spowodowane młodym wiekiem i brakiem doświadczenia jego pracownika P. P. . Wyjaśnił też, że wykonywał przewóz na potrzeby własne i nie potrzebuje mieć licencji, gdyż ma stosowne zaświadczenie.

Decyzją z dnia [...] marca 2005r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na M. S. karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Jako podstawę prawną decyzji podał art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 204 z 2004r., poz. 2088/ oraz lp. 1.1.1. załącznika do tej ustawy a także art. 4 p.3 i 4 oraz art.5 ust.1 wskazanej ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że kierowca nie był pracownikiem przedsiębiorcy, a zatem kontrolowany przewóz nie spełniał wymogów z art.4 p. 4 ustawy o transporcie drogowym i nie był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu tej ustawy. Pracownikiem w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy /Dz.U. nr 24 z 1974r. z późn. zmianami/ jest tylko osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Ponieważ kierowca zatrudniony był na podstawie umowy zlecenia, to nie był pracownikiem strony, a zatem warunek traktowania przewozu jako przewozu na potrzeby własne z art.4 p. 4 ustawy o transporcie nie został spełniony, zatem kontrolowany przewóz był transportem drogowym z art.4 p.3 ustawy, na który należało mieć licencję. Ponieważ strona licencji nie miała, nałożenie kary było uzasadnione. Wskazaną decyzją organ nałożył też na stronę trzy kary pieniężne za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców.

Od tej decyzji w części dotyczącej kary pieniężnej 8000zł za brak licencji odwołał się M. S. Zarzucał niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i wadliwe przyjęcie, że pracownikiem jest tylko osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę nie zaś na podstawie umowy zlecenia na czas określony oraz błędne zastosowanie art. 5 ust.1 ustawy o transporcie drogowym. Wskazywał, że z tytułu zatrudnienia P. P. odprowadzał wszystkie składki na ZUS tak jak za pracownika i na tą okoliczność przedłożył deklaracje ZUS dotyczące lutego 2005r. oraz wyjaśnił, że od [...] marca 2005r. zawarł z P. P. umowę o pracę. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jako podstawę prawną decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał art. 138 § 1 p. 1 KPA, art.5 ust.1 i art.92 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym oraz lp.1.1.1. załącznika do tej ustawy.

W uzasadnieniu wskazał, że definicja przewozu na potrzeby własne zawiera szereg elementów. Jednym z nich jest prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Pracownikiem zgodnie z art.2 Kodeksu Pracy jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Organ powinien opierać się na tej właśnie legalnej definicji pracownika, skoro ustawa o transporcie drogowym nie posiada własnej definicji tego pojęcia. Ponieważ samochód skarżącego prowadzony był przez P. P. zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia, ten warunek nie był spełniony, zatem kontrolowany transport nie był przewozem na potrzeby własne i wymagał licencji. Nałożenie kary za brak licencji było więc prawidłowe.

Tę decyzję M. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, że P. P. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, ale jego zatrudnienie miało charakter umowy o pracę i był traktowany jak pracownik. Przychodził do pracy codzienne, podpisywał listę, otrzymywał wynagrodzenie, od którego odprowadzano składki na ZUS. Wskazał też, że kierowca wystąpił do Sądu Pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy w okresie kiedy wykonywany był kontrolowany przewóz. Kara została zatem wymierzona niesłusznie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wywodził jak w uzasadnieniu swojej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2005r. skarżący ponownie wywiódł, iż P. P. był w istocie jego pracownikiem i dołączył prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...]Wydział Pracy z dnia [...] października 2005r. sygn.akt [...], w którym Sąd ten ustalił istnienie stosunku pracy między P. P. i M. S. w okresie od [...] stycznia do [...] lutego 2005r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona.

Faktem jest, że art.4 p.4 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym jako jedną z cech przewozu na potrzeby własne wymienia prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub pracownika przedsiębiorcy. Faktem jest także, że ustawa nie definiuje na swój użytek pojęcia pracownika, a różne jej przepisy posługują się także szerszymi określeniami jak: "zatrudniony kierowca" /art.5 ust.3,p4, 39f p.2/, "zatrudnić kierowcę" /art.39a ust.1/, "zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie kierowcy" /art.39e ust.1 p.6/. W tym stanie rzeczy dla doprecyzowania pojęcia pracownika z art.4 p 4 ustawy prawidłowe i konieczne jest odwołanie się do przepisów Kodeksu Pracy /dalej zwany KP/. Nie jest jednak właściwe poprzestanie na samej tylko definicji z art.2 KP, określającej jako pracownika jedynie osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę /wykonywanie pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę nie będzie miało zastosowania do kierowców i dlatego w dalszych rozważaniach zostanie pominięte/. Z całokształtu przepisów KP wynika intencja ochrony praw pracowników. Jednym z przepisów, z których ochrona ta wynika jest art.22 §1 1 KP stanowiący, że zatrudnienie spełniające warunki wymienione w art.22 § 1 KP jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Art.22 §1 KP stanowi, że stosunek pracy to stosunek prawny, na podstawie którego pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Z zestawienia wskazanych przepisów wynika, że dla określenia charakteru stosunku prawnego łączącego strony należy badać treść umowy, a nie tylko jej nazwę /por. wyrok SN z dnia 7 kwietnia 1999r. I PKN 642/28 OSNAPiUS z.11/2000,poz.417/. Zawsze, gdy z treści umowy wynikać będą wszystkie elementy stosunku pracy przyjąć należy, że strony łączy stosunek pracy, a zatem zatrudniony jest pracownikiem zatrudniającego. Nazwa umowy np. umowa zlecenia nie ma decydującego znaczenia dla oceny o jaką umowę chodzi /por. uwagi do art.22 K.Jaśkowski, E.Maniewska "Kodeks Pracy. Komentarz" Zakamycze 2004/. Przy ustalaniu czy kierowca był pracownikiem przedsiębiorcy wykonującego przewóz na potrzeby własne nie można się więc oprzeć tylko na nazwie łączącej strony umowy i definicji z art.2 KP. Należy badać treść umowy, a status kierowcy oceniać na podstawie art.2 KP w związku z art.22 § 1, § 11, §2 KP. Tylko jeśli łączący strony stosunek prawny nie zawiera cech stosunku pracy można przyjąć, że kierowca nie jest pracownikiem przedsiębiorcy.

W sprawie niniejszej organ nie zanalizował należycie treści wiążącej strony umowy, oparł się tylko na jej nazwie i wadliwie przyjął, że P. P., który miał wykonywać przewozy jako kierowca na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem /trasa i godziny ustalone z pracodawcą/ za ustalone z góry wynagrodzenie, nie był pracownikiem skarżącego. To, że ocena dokonana przez organ była wadliwa zostało potwierdzone złożonym do akt wyrokiem Sądu Pracy, z którego wynika, że stosunek między skarżącym a kierowcą był jednak stosunkiem pracy, zatem P. P. był pracownikiem skarżącego.

Zgodnie z art. 7 KPA organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art.77 P 1 KPA organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Złożona do akt umowa zlecenia i dokumenty ubezpieczeniowe oraz charakter wykonywanej pracy wskazywały wyraźnie, że kierowca był powiązany ze skarżącym stosunkiem pracy, był więc jego pracownikiem w rozumieniu art.4 p.4 ustawy o transporcie drogowym. Wskazać też należy, że przy interpretacji art.4 p.4 ustawy organ winien zachować daleko idącą ostrożność, brak bowiem podstaw do wykładni zwężającej pojęcia pracownika, prowadzącej do obowiązku uzyskiwania licencji przez przedsiębiorców, którzy w sposób oczywisty wykonują przewóz na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, a wadliwie nazwali umowy, na podstawie których zatrudnieni przez nich kierowcy wykonują pracę w rozumieniu art.2 w związku z art. 22 § 1, § 11, §2 KP. Uznać zatem należy, że w sprawie niniejszej postępowanie dowodowe przeprowadzono z naruszeniem przepisów postępowania nakazujących rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę uchylenia decyzji wymienioną w art.145 § 1 p.1.lit.c p.p.s.a.

W sprawie niniejszej charakter zatrudnienia kierowcy został przez organ przy wydawaniu decyzji oceniony wadliwie i inaczej niż uczynił to następnie Sąd Pracy. Taka sytuacja zgodnie z art.145 § 1 p.7 KPA może być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art.145 § 1 p.1 lit.b p.p.s.a. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania stanowi podstawę uchylenia decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę znajdujący się w aktach wyrok Sądu Pracy, prawidłowo oceni status kierowcy P. P. w przedsiębiorstwie skarżącego i ponownie rozważy charakter kontrolowanego przejazdu.

Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 p.1 lit. b i lit.c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji i uchylił zaskarżoną decyzję.

O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.