Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1876/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. P. i H. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 2023 r. znak: PR10.8011.13.2.2023.DUR w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 1876/23

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r., znak: PR10.8011.13.2.2023.DUR, Minister Finansów (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. P. i J. P. od decyzji Wojewody Podlaskiego 16 marca 2023 r. znak: FB-V.3150.1.2.2022.DZ odmawiającej umorzenia opłaty legalizacyjnej. ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] października 2020 r. znak [...] w wysokości 50 000 zł. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył opłatę legalizacyjną w części, tj. w kwocie 25 000 zł.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z [...] października 2020 r., znak: [...] ustalił wobec J. P. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000,00 zł za samowolną rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach o numerach geodezyjnych [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. K. Postanowienie organu I instancji zostało utrzymane w mocy postanowieniem Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z 27 listopada 2020 r.; znak: WOP.7722.82.2020.AH, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, prawomocnym wyrokiem z 25 marca 2021 r. sygn. akt SA/Bk 23/21, oddalił skargę H. P. i J. P. na to postanowienie.

H. i J. P. zwrócili się do Wojewody Podlaskiego o umorzenie opłaty legalizacyjnej ze względu na trudną sytuację materialną oraz stan zdrowia H. P. W związku z orzeczoną rozbiórką, Wojewoda Podlaski postanowieniem z 14 lutego 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o ulgę z uwagi na brak przedmiotu postępowania (art.61a k.p.a.). H. i J. P. złożyli zażalenie od tego postanowienia - do Ministra Finansów, a skargę na decyzję z 3 lutego 2022 r. Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, orzekającą rozbiórkę - do WSA w Białymstoku. Następnie Minister Finansów, postanowieniem z 21 czerwca 2022 r., uchylił ww. postanowienie Wojewody Podlaskiego odmawiające wszczęcia postępowania o umorzenie opłaty legalizacyjnej.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Wojewoda Podlaski, decyzją z 16 marca 2023 r. znak FB-V.3150.1.2.2022.DZ, odmówił umorzenia kwoty 50.000 zł stanowiącej opłatę legalizacyjną ustaloną postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2020 r. za samowolnie wykonaną rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości [...]gm. K.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli H. i J. P. Po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania Minister Finansów decyzją z 6 czerwca 2023 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył opłatę legalizacyjną w części, tj. w kwocie 25 000 zł.

W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, że udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi wyjątek od zasady ponoszenia należności w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie. Ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, często też zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia). Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ jest obowiązany ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony.

W dalszej części uzasadnienia Minister Finansów szczegółowo opisał ustalenia dotyczące stanu majątkowego wnioskodawców.

Organ wyjaśnił, że przyznanie ulgi w ramach uznania administracyjnego jest możliwe, gdy w sprawie występują jedna albo obie z przesłanek udzielenia ulgi (ważny interes podatnika lub interes publiczny). Wystąpienie w sprawie jednej z tych przesłanek jest zatem dostatecznym warunkiem do wydania decyzji o udzieleniu ulgi. Nie jest natomiast prawidłowe działanie polegające na zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego, w sposób negatywny dla strony (odmowa udzielenia ulgi) po dokonaniu analizy tylko jednej z przesłanek.

W ocenie Ministra Finansów organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Państwa H. i J. P.

Organ II instancji nie podzielił jednak wyniku dokonanej przez Wojewodę Podlaskiego oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Zdaniem organu odwoławczego, umorzenie w części ustalonej wobec J. P. opłaty legalizacyjnej jest w pełni uzasadnione z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.

W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze ogół uzyskiwanych przez Stronę dochodów i ponoszonych wydatków, wartość posiadanego majątku, stan zdrowia H. P., możliwości zarobkowe w zestawieniu z sumą zadłużenia, Minister Finansów uznał, że ważny interes podatnika w pełni uzasadnia umorzenie w części ustalonej opłaty legalizacyjnej.

Organ odwoławczy zgodził się z twierdzeniem, że nie należy poza wyjątkowymi i szczególnymi przypadkami dopuszczać do sytuacji, w której mogłoby powstać społeczne przekonanie, iż naruszenie Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych i także z tego powodu nie przychylił się do wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości. Niemniej jednak, analizując konkretną sprawę organ administracji powinien ocenić, czy nie występują szczególne okoliczności, które uzasadniają przyznanie ulgi w postaci umorzenia opłaty w części.

W ocenie Ministra Finansów w niniejszej sprawie takie okoliczności występują. Po pierwsze, przedmiotowa inwestycja remontu i nadbudowy budynku mieszkalnego, zamieszkałego przez dwupokoleniową rodzinę, w tym czworo małoletnich dzieci, była przeprowadzona w związku z potrzebą poprawienia warunków życia rodziny; w tym celu dokonano m.in. wymiany eternitu na dachu i zrobiono nową konstrukcję dachu, wykonano nowe murowane ściany poddasza, które dotychczas było nieużytkowe, częściowo wymurowano fragmenty istniejącego komina. Planowane roboty zostały zgłoszone w Starostwie Powiatowym w Z., ale ich zakres został przekroczony na tyle, że wymagał decyzji o pozwoleniu na budowę, o którą inwestor J. P. nie wystąpił. Po drugie, jak wskazano wyżej, wysokość opłaty legalizacyjnej, ustalanej w procesie legalizacji, nie jest zależna od wielkości samowoli budowlanej, a jest wynikiem zastosowania algorytmu ustawowego, w niniejszej sprawie opłata legalizacyjna została ustalona na kwotę 50.000 zł. W świetle zebranego materiału dowodowego (dokumentów i oświadczeń strony o sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej) zapłacenie przez J. P. ww. opłaty legalizacyjnej w pełnej wysokości jest mało prawdopodobne. Zatem, w sytuacji nieuwzględnienia wniosku stron o umorzenie opłaty legalizacyjnej i negatywnego zakończenia procedury legalizacji samowoli budowlanej, orzeczona zostanie rozbiórka dobudowanej części budynku, co będzie się wiązało nie tylko z dodatkowymi kosztami, ale pogorszy w znacznym stopniu warunki zamieszkania rodziny.

Mając na względzie fakt, że przesłanki udzielenia ulgi, przewidzianej w art. 67a Ordynacji podatkowej, powinny być oceniane w realiach konkretnej, indywidualnej sprawy, zdaniem organu II instancji, umorzenie w części ustalonej opłaty legalizacyjnej jest uzasadnione z punktu widzenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.

Minister Finansów dokonując ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, stwierdza, że sytuacja finansowa i materialna strony (w tym skromne dochody, konieczność przeprowadzenia robót wykończeniowych budynku), poza tym stan zdrowia H. P., co najmniej utrudniający podjęcie zatrudnienia poza gospodarstwem domowym, uniemożliwia J. P. zapłacenie opłaty legalizacyjnej w pełnej ustalonej wysokości. Kwota 50.000 zł ustalonej opłaty legalizacyjnej pozostaje w istotnej dysproporcji do wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów. Ponadto, w ocenie organu II instancji jej wysokość nie jest adekwatna do wielkości stwierdzonej samowoli budowlanej. Wprawdzie okoliczność ta nie może mieć decydującego znaczenia dla oceny ważnego interesu podatnika, ale traktowana łącznie z innymi istotnymi okolicznościami określającymi kondycję finansową strony, ma wpływ na ocenę możliwości realnej zapłaty opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł.

Istotną okolicznością, którą Minister Finansów wziął również pod uwagę w niniejszej sprawie jest wspólne zamieszkanie w przedmiotowym budynku córki stron z mężem i czwórką dzieci. Organ odwoławczy zwraca uwagę, że poprawa warunków zamieszkania poprzez dokonanie przez J. P. nielegalnej rozbudowy i nadbudowy wspólne zamieszkiwanego budynku miała bez wątpienia na celu poprawę warunków życiowych nie tylko samych małżonków H. i J. P., ale - jak należy sądzić - również pozostałych członków rodziny, w tym czworga małoletnich wnuków stron.

Organ wskazał, że uiszczenie przez stronę pozostałej po umorzeniu części opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000 zł może być zrealizowane, jeśli nie jednorazowo, to jest to możliwe w ratach. Z materiału dowodowego wynika, że Państwo P. nie są zadłużeni ani obciążeni spłatą innych zobowiązań, poza opłatą legalizacyjną (która jest dobrowolna). Poza tym, zdaniem Ministra Finansów, H. i J. P. mają prawo liczyć, dokonując spłaty pozostałej po umorzeniu części opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 zł, na pomoc córki i zięcia, skoro poprawa warunków życia i zamieszkania w rozbudowanym nielegalnie domu dotyczyła w równiej mierze obydwu rodzin.

Na koniec swoich rozważań organ II instancji wskazał, że okoliczność zamieszkania w budynku, którego rozbudowa i nadbudowa podlega procedurze legalizacji, przez dwie rodziny, w tym rodziny z czwórką małoletnich dzieci, miała wpływ na podjęcie decyzji o przyznaniu ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej. Należy zatem założyć, że skoro uzyskana poprawa warunków życiowych dotyczy obydwu rodzin, to obydwie rodziny podejmą wysiłek spłacenia pozostałej po umorzeniu opłaty legalizacyjnej.

Minister Finansów wyraził pogląd, że podjęte rozstrzygnięcie powoduje jednocześnie, że zachowany zostaje element prewencji ogólnej, aby nie powstało przekonanie, że naruszanie przepisów prawa budowlanego nie wiąże się z żadnymi negatywnymi skutkami dla inwestora.

Skargę na decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. P. i H. P., zarzucając błędne przyjęcie, że skarżący powinni zapłacić kwotę 25.000 zł. bez spowodowania uszczerbku koniecznego dla rodziny w jej utrzymaniu. Jednocześnie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] października 2020 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2023r., poz. 1634).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest reformatoryjna decyzja Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 2023r., uchylająca w całości decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 16 marca 2023r. oraz umarzająca opłatę legalizacyjną w części tj. w kwocie 25.000 zł.

Jak wynika z akt postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2020r. ustalił wobec J. P. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł z tytułu dokonanej samowolnie rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. K.

Skarżący pismem z dnia 21 stycznia 2022r. zwrócili się do Wojewody Podlaskiego o umorzenie opłaty legalizacyjnej ze względu na trudną sytuacje materialną oraz zdrowotną H. P. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewoda odmówił umorzenia kwoty 50.000 zł, zaś organ odwoławczy zaskarżoną decyzją zaakceptował umorzenie opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 zł.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną oraz rozłożyć należność na raty.

Podnieść należy, że na podstawie art. 67a o.p. (uregulowanego w dziale III o.p.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek (pkt 2), albo umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).

Jak z powyższego wynika, ustawodawca wskazał dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może umorzyć" wskazuje zaś na uznaniowy charakter tej instytucji. Jak podkreśla się w orzecznictwie (wyroki NSA: z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15; z 11 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 1993/16 i II FSK 1917/16), treść przywołanego przepisu wyznacza niejako dwie fazy postępowania podatkowego; a mianowicie pierwszą, w którym organ podatkowy obowiązany jest ustalić, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego oceny. W przypadku natomiast uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia.

Stosownie bowiem do 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ocena ta powinna być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zaznaczyć także należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Istotą uznania administracyjnego jest to, że wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, iż organ odwoławczy rozpoznający sprawę dysponował materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową wnioskodawców.

Jak ustalił organ II instancji, skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, wspólnie z nimi zamieszkują córka, zięć i czworo małoletnich dzieci. Skarżący zatrudniony jest w firmie J. s.c. J. J., B. J. na stanowisku pomocnika trakowego i uzyskuje z tego tytułu średnie miesięczne wynagrodzenie w wysokości 2.363,56 zł netto. Skarżący prowadzą nadto gospodarstwo rolne o pow. 7,4395 ha oraz posiadają las o pow. 2,7862 ha. Dochód z produkcji roślinnej w 2022r. wyniósł 8 000 zł, zaś dieta J. P. z tytułu wykonywania funkcji sołtysa – 455 zł za 3 miesiące. Skarżący uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 536,48 zł oraz dopłaty z ARiMR w łącznej wysokości 7 400 zł.

Skarżąca natomiast nie pracuje- jest ubezpieczona w KRUS. Skarżący ujawnili oszczędności w kwocie 2.907, 31 zł i żadnego zadłużenia. Nie posiadają zobowiązań kredytowych i nie korzystają ze środków pomocy społecznej , a wydatki miesięcznie skarżący określają na poziomie 5.060,95 zł. Skarżąca pomimo czynionych starań nie uzyskała renty chorobowej. Skarżący nadto są właścicielami ciągnika rolniczego URSUS C-360( rok produkcji 1988) oraz samochodu osobowego marki Toyota( rok produkcji 2006). Zamieszkujący wspólnie ze skarżącymi ich córka i zięć odmówili ujawnienia wysokości swoich dochodów.

Nadto Wojewoda Podlaski ustalił, że koszt samowolnie wykonanych robót budowlanych wyniósł około 80.000 zł.

W sprawie niniejszej organ odwoławczy uznał, że biorąc pod uwagę ogół uzyskiwanych przez skarżących dochodów i ponoszonych wydatków, stan zdrowia H. P., możliwości zarobkowe, ważny interes podatnika uzasadnia umorzenie w części ustalonej opłaty legalizacyjnej.

W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organ odwoławczy nie naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej, a więc całościowej ulgi. Na tej podstawie prawidłowo ocenił, że w rozpoznawanym przypadku zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na udzielenie ulgi wymienionej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w części tj. w kwocie 25.000 zł .

Sąd podziela również argumenty organów odnoszące się do oceny wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy decyzji indywidulanej zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Gdy sytuacja finansowa strony, jest na tyle dobra, stabilna, że pozwala na poczynienie nawet pewnych oszczędności w środkach pieniężnych, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa. W interesie publicznym leży by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych.

Należy podkreślić, że ulga w postaci umorzenia należności jest najdalej idącą formą pomocy stronie, polegającą na całkowitym bądź częściowym zwolnieniu strony z obowiązku świadczenia, a jako taka winna być stosowana w ostateczności, jako instytucja nadzwyczajna względem pozostałych form ulg uregulowanych w ww. art. 67a o.p. W efekcie, w okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy zasadnie przyjął, że sytuacja skarżących kwalifikuje ich do zastosowania częściowej ulgi w zakresie połowy nałożonej opłaty legalizacyjnej.

Reasumując, stwierdzić należy, iż organ administracji dokonał prawidłowej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydając swoje rozstrzygnięcia nie przekroczył granicy uznania administracyjnego. Tym samym Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i kompletny. Organ II instancji wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, mogące mieć znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia, a skarżący w skardze nie podnieśli nowych okoliczności czy faktów, których organ nie przeanalizował; nie zanegowali także tych uwzględnionych w sprawie.

Na zakończenie wyjaśnienia wymaga, że okoliczności związane z powstaniem samowoli budowlanej jak również aktualny stan techniczny wstrzymanej postanowieniem PINB inwestycji, pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, bowiem przesłanki które winien analizować organ w niniejszym postępowaniu wynikają wyłącznie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zaś opłata legalizacyjna obciążająca skarżących został ustalona w postanowieniu PINB w Z. z dnia [...] października 2020r., utrzymanym w mocy postanowieniem Podlaskiego WINB z dnia 27 listopada 2020r., a następnie prawomocnym wyrokiem Sądu z 25 marca 2021 r. sygn. akt SA/Bk 23/21.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2023r., poz. 1634) skargę jako nieuzasadnioną oddalił.