Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2597/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 116/18 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 116/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]roku, nr [...] w zakresie punktu 2. oraz orzekł o kosztach postępowania.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Organ I instancji powołaną wyżej decyzją, po rozpoznaniu wniosku M. T. :

1. umorzył pozostałą mu do spłaty kwotę należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w okresie od [...] r. do [...]r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości [...]zł, co łącznie stanowi kwotę [...]zł;

2. odmówił umorzenia pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej na rzecz M. T. w okresie od [...] r. do [...] r. powiększonej o 5% w wysokości [...] zł;

3. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym na rzecz M. T. w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji M. T. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności podnosząc, iż podstawę prawną jego wniosku o umorzenie stanowił art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, którego organ nie uwzględnił przy wydawaniu decyzji.

Zaskarżoną do WSA w Łodzi decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 27, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.) – dalej w skrócie "ustawa", art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że M. T. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie w całości wraz z odsetkami kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. T. na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o umorzenie w całości kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz M. T. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz o umorzenie zaległości na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego wypłacanych na rzecz M. T. na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.

Organ I instancji, po uwzględnieniu wpłat dokonanych na konto organu właściwego wierzyciela, ustalił, że według stanu na dzień [...]r. M. T. do zwrotu pozostaje kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. T. w okresie od [...] r. do [...]r. w wysokości [...]zł (z czego [...] zł to kwota główna należności, natomiast [...]zł to odsetki ustawowe naliczone do dnia wydania decyzji).

Po uwzględnieniu wpłat dokonanych na konto organu właściwego wierzyciela ustalono, iż według stanu na dzień [...]r. do zwrotu M. T. pozostaje kwota należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz M. T. w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł.

Rozpatrując wniosek o umorzenie kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela uwzględnia według art. 30 ust. 2 ustawy sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną strony. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż M. T. gospodaruje samotnie, utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie. Co miesiąc przekazuje [...] zł tytułem alimentów bieżących na rzecz syna. Legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z treści którego wynika, iż jest niezdolny do pracy i wymaga stałej, długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Był wielokrotnie hospitalizowany i jego stan zdrowia nie rokuje nadziei na powrót do pracy. Wobec tego Kolegium, uwzględniając aktualny stan zdrowia strony, a także fakt, że utrzymuje się jedynie ze środków z pomocy społecznej stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż istnieją podstawy do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych [...] r. do [...]r.

Następnie SKO zwróciło uwagę na brzmienie art. 43 ust. 1 ustawy i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i stwierdziło, że rozpatrując wniosek M. T. w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych należy uwzględnić fakt, że Komornik Sądowy dla Ł. -. w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz osoby uprawnionej. Natomiast z zaświadczenia komornika o dokonanych wpłatach z dnia [...] r. wynika, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od M. T. na rzecz osoby uprawnionej do dnia umorzenia postępowania pozostawała bezskuteczna.

W [...] r. M. T. spłacił całość zadłużenia wobec wierzyciela, wobec czego Komornik umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Uwzględniając powyższe okoliczności oraz brzmienie art. 30 ust. 1 ustawy Kolegium stwierdziło, że M. T. nie spełnia ustawowej przesłanki, tj. minimum 3-letniej skuteczności egzekucji komorniczej, warunkującej zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Kolegium stwierdziło, że rozumie trudną sytuację życiową M. T. jednak organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a te jednoznacznie precyzują warunki zastosowania ulgi w postaci umorzenia w/w należności w art. 30 ust. 1 ustawy wskazując, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia chociażby 30% należności wskazanych w w/w artykule jest skuteczna egzekucja w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat.

Kolegium podniosło także, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 sierpnia 2017 r. umorzono stronie należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz 5% opłaty na pokrycie kosztów związanych z działalnością funduszu w łącznej kwocie [...] zł. W związku z powyższym zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ stwierdził, że postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym na rzecz M. T. podlegało umorzeniu w całości jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej punktu 2, podnosząc zarzut naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy, przez jego niezastosowanie. Zdaniem skarżącego Kolegium nie odniosło się w wydanej decyzji do zebranych dokumentów dotyczących jego sytuacji zdrowotnej oraz życiowej, nie przejawiło również żadnej inicjatywy dowodowej w celu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości.

Skarżący zauważył, że podobnie jak art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach alimentacyjnych, tak i art. 30 ust. 2 ustawy odnosi się do wyjątkowej sytuacji zdrowotnej lub rodzinnej osoby zobowiązanej do świadczenia alimentacyjnego. Składają się na nią nadzwyczajne, nietypowe okoliczności, które przemawiają za zwolnieniem z obowiązku uregulowania należności Funduszu Alimentacyjnego. Tymi okolicznościami mogą być pewne szczególne wypadki losowe, całkowita utrata zdolności do pracy zarobkowej wskutek choroby lub kalectwa, czy też podeszły wiek uniemożliwiający znalezienie zatrudnienia. Wszystkie te okoliczności uwzględnił ZUS, który wydał decyzję o umorzeniu zobowiązań skarżącego. Trudno zatem uznać by i w tej sprawie takie podstawy nie zachodziły. Skarżący podkreślił, że utrzymuje się tylko ze świadczeń MOPS, obowiązek spłaty należności nawet w niewielkich kwotach ze środków wypłaconych przez pomoc społeczną pozbawia go możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i powoduje konieczność wydatkowania dodatkowych środków z pomocy społecznej, zapewniającej podstawowy poziom egzystencji. Sytuacja, w której zapłata należności publicznoprawnych powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków finansowanych z budżetu państwa, nie jest zgodna z interesem publicznym. Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 30 ust. 2 ustawy.

Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.z [...]r. w zakresie punktu 2 wskazał, że art. 30 ustawy reguluje w ustępach 1 i 2 dwie zasadniczo odrębne sytuacje, które mogą doprowadzić do uzyskania przez dłużnika alimentacyjnego ulgi w spłacie należności związanych z wypłatą przez Państwo świadczeń wynikających z obowiązku alimentacyjnego zobowiązanego. W ust. 1 przewidziano warunki, na jakich następuje umorzenie należności związanych m.in. z wypłatą zaliczek alimentacyjnych dokonywaną na rzecz osoby uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W tym przypadku decydujące znaczenie dla umorzenia należności ustawodawca przypisał konkretnym wartościom i okresom skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego. Wniosek w tym zakresie rozpatrywany jest przez organ właściwy dłużnika. Z kolei w ust. 2 określono warunki dla ulg w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w tym ich umorzenia.

Możliwość skorzystania z przewidzianych tam rozwiązań powiązano z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego, którego wniosek rozpatruje organ właściwy wierzyciela. Ze względu na użyty w art. 30 ust. 2 ustawy zwrot "świadczeń z funduszu alimentacyjnego" w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle powyższej regulacji ukształtowały się dwa kierunki wykładni. Pierwszy, w ramach którego sądy przyjmują, iż art. 30 ust. 2 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być interpretowany literalnie, w sposób ścisły, a nie rozszerzający, co oznacza, że przepis ten nie ma zastosowania do należności dłużników alimentacyjnych powstałych pod rządami ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Natomiast według drugiego kierunku wykładni, który sąd I instancji podzielił przyjmuje się, że norma art. 30 ust. 2 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zdaniem Sądu I instancji, wykładnia prokonstytucyjna, opierająca się na art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, wyklucza inne rozumienie tego przepisu, które powodowałoby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają.

W ocenie Sądu I instancji nie budziło wątpliwości, że wobec jednoznacznej treści wniosku skarżącego, który nie wymagał szczególnych zabiegów interpretacyjnych dla ustalenia rzeczywistej intencji wnioskodawcy, organy administracyjne miały obowiązek ocenić kwestię umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w oparciu o wskazaną podstawę prawną – to jest art. 30 ust. 2 ustawy, a następnie rzeczowo uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie w motywach podjętych rozstrzygnięć, czego w realiach rozpoznawanej sprawy ewidentnie zabrakło. Stwierdzone uchybienie świadczy o naruszeniu art. 30 ust. 2 ustawy w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.. Kolegium zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego:

a) art. 1 § 2 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego sprawy i zebranego materiału dowodowego, wykroczono poza granice sprawy, jak również dokonano oceny wydanych rozstrzygnięć pod względem słuszności i celowości, nie zaś legalności,

b) art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem norma ta w tym stanie prawnym i faktycznym nie ma zastosowania, gdyż wyłącza jej zastosowanie ust. 1 tej normy,

c) art. 30 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez wadliwą wykładnię, bowiem normy te wyraźnie i jasno określają dwa odrębne, w konsekwencji wykluczające się stany prawne i faktyczne, i ustawodawca wykluczył możliwość zastosowania przesłanek warunkujących umorzenie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego z uwagi na przesłanki skuteczności egzekucji i odwrotnie, wykluczył możliwość zastosowania przesłanek umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego względem należności wypłaconych w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a fakt zróżnicowania sytuacji dłużników z uwagi na odrębność reżymów prawnych przez ustawodawcę pozostaje poza oceną organów administracji; zaś wyjątek od zasady, gdy zasadą jest płacenie alimentów, nie może być interpretowany rozszerzająco.

Ponadto zarzuciło naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie "p.p.s.a") przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem:

- nie miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego przez organy administracji,

- nie miało miejsce naruszenie art 107 § 3 k.p.a., bowiem dokonano pełnej i adekwatnej do stanu sprawy oceny stanu faktycznego i prawnego, a uzasadnienie wydanych decyzji w postępowaniu w pełni odpowiada prawu, a wywód w nich zawarty jest rzeczowy i logiczny,

- nie miało miejsce naruszenie art. 61 § 1 k.p.a., bowiem wskazanie konkretnej normy prawa przez stronę nie wiąże organu administracji w rozumieniu: zastosowanie tylko i wyłącznie tej normy prawa, gdyż organ administracji jest zobowiązany mając na uwadze chociażby zasady wynikające z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. rozpoznać sprawę administracyjną merytorycznie, a więc w granicach określonych art. 1 pkt 1 ustawy, określonych więc normami prawa materialnego, niezależnie od stanowiska, wiedzy i woli danej strony i nie może zastosować normy prawa materialnego, która w danym przypadku nie ma zastosowania,

b) art. 141 § 4 w związku z art. [...] p.p.s.a. przez przedstawienie oceny prawnej, która to jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna; brak wykazania, że decyzja zaskarżona i decyzja ją poprzedzająca w części określonej pkt. 2 jest obarczona jakąkolwiek wadą.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw.

Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej wymaga przywołania regulacji zawartych w art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego w wysokości zależnej od stopnia skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego.

Przepis art. 30 ust. 2 ustawy stanowi zaś, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zawarte w art.30 ust. 2 ustawy sformułowanie o "umorzeniu ... należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego" wyklucza spod zakresu działania tego przepisu należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela przedstawioną w zaskarżonym wyroku wykładnię art. 30 ust. 2 ustawy. Wykładnię tę zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1095/11 oraz z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3340/15 i z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OSK 534/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyrokach tych przyjęto, że norma art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w powołanych wyżej wyrokach, zgodnie z którym językowa jedynie wykładnia przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów nie prowadzi do rezultatu zgodnego z zasadami określonymi w przepisach Konstytucji RP.

Dokonując bowiem wykładni tego przepisu w zgodzie z przepisami art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przyjąć należy, że ograniczenie możliwości zastosowania tego przepisu do wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z 7 września 2007r. o pomocy uprawnionym do alimentów powodowałoby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych pod rządami ustawy z 2005r. możliwości ubiegania się o umorzenie należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają. Sytuacja dłużników alimentacyjnych, których zobowiązania związane z niepłaceniem alimentów powstały pod rządami trzech kolejnych ustaw nie posiada cech, które w sposób racjonalny i zgodny ze standardami konstytucyjnymi uzasadniałyby zróżnicowanie ich uprawnień do uzyskania umorzenia z uwagi na sytuację rodzinną i dochodową należności.

Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 30 ust. 2 ustawy uznać należy za nieuzasadniony. Należy przyznać rację skarżącemu który podniósł, że taka sytuacja prowadziłaby do nieuzasadnionego, gorszego traktowania dłużników z tytułu zaliczki alimentacyjnej w stosunku do dłużników, których dług powstał pod rządami ustawy. Wniosek skarżącego jednoznacznie wskazuje, że odnosi się on do przesłanek umorzenia określonych w art. 30 ust. 2 ustawy, bowiem wskazuje on jedynie na swoją trudną sytuacje życiową. W toku postępowania organy rozpatrzyły zaś ten wniosek wyłącznie pod kątem przesłanek wskazanych w ust. 1 powołanego przepisu wychodząc z błędnego przekonania, że art. 30 ust. 2 ustawy nie ma zastosowania do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Podkreślenia wymaga, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty prawnoprocesowe mają charakter wtórny wobec zarzutów naruszenia prawa materialnego i przedstawiona powyżej ocena prawna przesądza o tym, że ich szczegółowa analiza jest zbyteczna.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, orzeka w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd (art. 258 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a). W związku z powyższym o wynagrodzeniu pełnomocnika z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej rozstrzygnie referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.