Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 869/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 26, art. 33 § 2 i § 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lipca 2023 r., znak: PEA-X.7723.4.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2023 r. znak: PEA-X.7723.4.2023 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: LWINB) po rozpatrzeniu zażalenia K. W. (dalej jako: skarżący lub zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie (dalej jako: PINB w Chełmie) z dnia 2 czerwca 2023 r. znak: NB.52.1.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 23.05.2023 r. oraz odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie egzekucji obowiązku wykonania rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej segment 1 o wymiarach 11,47 m x 7,55 m i wysokości 2,45 m na działce nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym [...], gm. C., budowanego niezgodnie z przepisami, określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 23.05.2023 r.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

PINB w Chełmie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r. znak: NB.52.1.2023, oddalił zarzut zgłoszony przez K. W. - zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 23 maja 2023 r. oraz odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, zażalenie złożył K. W., który nie zgadzał się z wydanym rozstrzygnięciem, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Po zapoznaniu się z całością akt sprawy, organ odwoławczy uznał, że postanowienie wydane przez organ I instancji nie narusza prawa.

We wstępie LWINB wyjaśnił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego związane było z faktem zakończenia postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna PINB w Chełmie z dnia 14 czerwca 2021 r., znak: NB.5161-1-1-4/15, nakazująca K. W., A. Z. W., K. L. W., P. A. J., K. D. J., wykonanie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego (kategoria obiektu I) w zabudowie bliźniaczej segment nr [...] o wymiarach 11,47 m 7,55 m i wysokości 2,45 m na działce nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym [...], gm. C., budowanego niezgodnie z przepisami.

W wyniku niewykonania obowiązku określonego w ostatecznej decyzji administracyjnej, mając na uwadze art. 6 § 1 u.p.e.a., wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, PINB w Chełmie, zobowiązany był do podjęcia kroków zmierzających do wykonania obowiązku orzeczonego w decyzji administracyjnej z zastosowaniem administracyjnych środków przymusu. W tym celu PINB w Chełmie upomnieniem z dnia 23 listopada 2022 r., znak: NB.5161-1-4//15, doręczonym K. W. w dniu 24 listopada 2023 r. wezwał zobowiązanego do dobrowolnego wykonania ciążącego obowiązku - na podstawie art. 15 u.p.e.a.

Wobec niewykonania przez zobowiązanego obowiązku, PINB w Chełmie w dniu 23 maja 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który został doręczony zobowiązanemu w dniu 25 maja 2023 r. Z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zgodnie z treścią art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

W dniu 30 maja 2023 r. do PINB w Chełmie wpłynęło pismo K. W. z dnia 29 maja 2023 r. zawierające zarzut niewykonalności obowiązku oraz wniosek o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy przywoła następie treść art. 33 § 2 u.p.e.a. regulującego kwestię podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

LWINB w zakresie zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku stwierdził, że wymagalność, o której stanowi ww. przepis oznacza taką cechę obowiązku, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania, a w przypadku odmowy tego wykonania ze strony zobowiązanego, także wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnośnie wymagalności obowiązku, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wskazuje się, że oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla sią od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności.

Natomiast o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innej przyczyny". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 1 pkt 6 lit. c u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Niewątpliwie muszą one mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 60/20). W przedmiotowej sprawie żadna z powyższych sytuacji nie zachodzi.

Wobec powyższego, przytoczone argumenty, zdaniem LWINB, nie mogą stanowić podstawy do zmiany lub uchylenia wydanego postanowienia.

Dodatkowo analizując stan sprawy LWINB podniósł, że podniesione przez zobowiązanego zarzuty w zakresie odmowy zawieszenia postępowania również nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Brak jest bowiem ustawowych przesłanek, na podstawie których byłoby możliwe uwzględnienie zażalenia. Sposób zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 u.p.e.a., którego treść zgodnie z § 1 wskazuje, że: postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

LWINB podkreślił, że podstawy do zawieszenia postępowania, o jakich mowa w art. 56 u.p.e.a. zostały wymienione w sposób enumeratywny. Oznacza to, że organ egzekucyjny wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego może je oprzeć wyłącznie na jednej z wymienionych przesłanek. Powoływanie przez zobowiązanego innych okoliczności nie może więc stanowić podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1570/08).

Interpretacja powyższego przepisu pozwala, zdaniem organu odwoławczego, jednoznacznie stwierdzić, że wylicza on w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa. Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru, co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 14 lipca 1998 r. sygn. akt IV SA 1502/96). Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 u.p.e.a. przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 308/09).

W uzasadnieniu podkreślono także, że artykuł 56 u.p.e.a. wyczerpująco wymienia zamknięty katalog przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania.

LWINB podkreślił, że złożony wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie może być uwzględniony, bowiem w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Żądanie zawieszenia postępowania jest uprawnieniem wierzyciela. Zobowiązanemu prawo takie nie przysługuje. Nie może on domagać się zawieszenia postępowania czy też zaniechania organu w tym zakresie. Zawieszenie postępowania nie jest bowiem czynnością egzekucyjną. Czynnością egzekucyjną są wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego.

W zakresie pozostałych zarzutów stwierdzono, że podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej jest ostateczna decyzja administracyjna Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia 14 czerwca 2021 r., znak: NB.5161-1-1-4/15. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym i nie została wzruszona w jednym z trybów nadzwyczajnych, tj. poprzez zmianę decyzji administracyjnej (art. 154 i 155 k.p.a.), poprzez wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.) lub poprzez stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.). Organ egzekucyjny nie ma natomiast uprawnień do weryfikacji i zmiany ostatecznych decyzji administracyjnych, które mogą być wzruszane jedynie w jednym z w/w trybów nadzwyczajnych.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stwierdzono, iż odmowa uwzględnienia zarzutów jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 u.p.e.a. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. nigdy nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Umorzenie na podstawie tego przepisu może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 114/13).

W skardze na powyższe postanowienie K. W. zarzucił naruszenie art. 56 § 1 pkt 4 i 5 u.p.e.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez PINB w Chełmie na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], pomimo toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym [...] w sprawie [...], a także naruszenie art. 29 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit a u.p.e.a. poprzez zaniechanie rozpoznania wniosku strony o odroczenie obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego objętego decyzją PINB w Chełmie z dnia 12 czerwca 2021 r. nr NB.5161.1-1-4/15 ze względu na postępowanie prowadzone przed Sądem Rejonowym [...] w sprawie [...]. Na podstawie powołanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB w Chełmie z dnia 2 czerwca 2023 r. oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący powołał zarzuty świadczące według niego o zasadności złożonej skargi.

W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Ponadto wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Podstawą wydania zaskarżonych orzeczeń w sprawie była ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., powoływana jako u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organów egzekucyjnych obu instancji, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły ustawowe przesłanki do uwzględnienia zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, a także do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Należy zauważyć, że egzekucja obowiązku o charakterze niepieniężnym prowadzona jest w przedmiotowej sprawie na podstawie ostatecznej decyzji PINB w Chełmie z dnia 14 czerwca 2021 r., znak: NB.5161-1-1-4/15, nakazującej K. W., A. Z. W., K. L. W., P. A. J., K. D. J., wykonanie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego (kategoria obiektu I) w zabudowie bliźniaczej segment nr [...] o wymiarach 11,47 m 7,55 m i wysokości 2,45 m na działce nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym [...], gm. C.. (k. 1-4, akt I inst.). Decyzja ta została utrzymana w mocy orzeczeniem LWINB z dnia 9 sierpnia 2021 r. znak: ZOA-XXI.7721.17.2020 (kopia k. 14-20 akt I inst.). Skarga na powyższą decyzję została prawomocnie odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 691/21.

Do K. W. w dniu 23 listopada 2022 r. PINB w Chełmie wystosował upomnienie na podstawie art. 15 u.p.e.a. (doręczone w dniu 24.11.2022 r., k. 29 i 33 akt I inst.). W dniu 23 maja 2023 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] na podstawie art. 26 u.p.e.a. (k. 40 akt I inst.). Tytuł wykonawczy doręczono skarżącemu w dniu 25 maja 2023 r. (k. 50 akt I inst.)

W dniu 30 maja 2023 r. K. W. zgłosił zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym oraz wniosek o zawieszenie postepowania egzekucyjnego. Zobowiązany powołał się na przesłanki niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Skarżący podkreślił, że PINB w Chełmie wystawił tytuł wykonawczy pomimo uzyskania informacji o toczącym się postępowaniu przed Sądem Rejonowym [...] sygn. akt I [...] przeciwko Powiatowi Chełmskiemu o wypłatę odszkodowania za wydanie pozwolenia na budowę, które zostało następnie unieważnione przez Wojewodę Lubelskiego decyzją z dnia 6 października 2015 r. znak: IF.VII.7840.6.26.2015. K. W. wyjaśnił, że w postępowaniu cywilnym został złożony wniosek o dowód z opinii biegłego, celem oszacowania robót budowlanych związanych z wzniesieniem budynku do czasu stwierdzenia nieważności decyzji, którego przeprowadzenie jest uzależnione między innymi od oględzin obiektu przez biegłego. Zdaniem skarżącego wobec sporu, co do wysokości odszkodowania za wykonane roboty, obowiązek nałożony decyzją o nakazie rozbiórki jest niewykonalny, gdyż uniemożliwiłoby to prawidłowe orzekania w sprawie przez Sąd Rejonowy [...].

Odnosząc się do zarzutów stawianych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym należy podkreślić, że stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1)nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a)orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b)dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c)przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3)błąd co do zobowiązanego;

4)brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5)wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6)brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a)odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b)rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c)wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Skuteczność zarzutów uzależniona jest od ziszczenia się jednej z powyższych przesłanek, którymi organy egzekucyjne są związane. Ponadto to podmiot wnoszący zarzuty ma obowiązek określenia istoty i zakresu żądania oraz przedstawić dowody uzasadniające żądanie – art. 33 § 4 u.p.e.a. Przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące prowadzenia postępowania przed sądem powszechnym, z jego powództwa przeciwko Powiatowi Chełmskiemu, w żaden sposób nie wpływają na toczące się postępowanie egzekucyjne. Przedstawione w zarzutach przez K. W. fakty nie mogą stać się podstawą skutecznego zarzutu, a także stanowić podstawy do odroczenia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia 23 maja 2023 r. Obowiązek rozbiórki budynku wynikający z decyzji PINB w Chełmie z dnia 14 czerwca 2021 r. wbrew zarzutom skarżącego jest obecnie wymagalny, a prowadzenie wskazanego postępowania cywilnego nie wpływa na jego aktualność, nie stanowi przesłanki do odroczenia terminu wykonania obowiązku. Niewątpliwe jest ponadto, że egzekucja obowiązku – nakaz rozbiórki - określonego w decyzji PINB w Chełmie z dnia 14 czerwca 2021 r. prawidłowo prowadzona jest na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Konieczne jest wyjaśnienie, że możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego określona jest przez bezwzględnie wiążące przesłanki określone w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Jak słusznie wskazały organy ustawa nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, a okoliczność prowadzenia postępowania cywilnego, w którym konieczne jest oszacowanie wartości wykonanych robót budowlanych, nie może stać się podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Taki przypadek w ogóle nie został przewidziany przez art. 56 u.p.e.a.

Dodatkowo należy podnieść, że możliwość odroczenia terminu wykonania obowiązku nie jest przedmiotem orzekania przez organy prowadzące egzekucję administracyjną, ale musi wynikać z innych okoliczności lub orzeczeń. Wobec nieziszczenia się szczegółowej podstawy, od której ustawa uzależnia odroczenie terminu wykonania obowiązku, żądanie dokonania tego przez organy egzekucyjne jest bezprzedmiotowe.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić.