Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 567/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 9
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 566/20 w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w J. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 24 czerwca 2020 r. nr 1592/FS/2020 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od W. Sp. z o.o. w J. na rzecz Zarządu Województwa Śląskiego 3 117 (trzy tysiące sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 566/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi W. Sp. z o.o. w J. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 24 czerwca 2020 r. nr 1592/FS/2020 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, uchylił decyzję zaskarżoną decyzję, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z 24 czerwca 2020 r., o numerze 1592/FS/2020, Zarząd Województwa Śląskiego zobowiązał Spółkę z o.o. W. z siedzibą w J. do zwrotu 27.781,21 zł dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. w Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm., dalej: "u.f.p."), wraz z należnymi odsetkami, otrzymanego na podstawie umowy z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu pod nazwą "Utworzenie nowych miejsc w Przedszkolu [...] w ramach Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020".

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że na podstawie umowy z 24 maja 2018 r. przyznane zostało Beneficjentowi dofinansowanie na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej 433.425,62 zł. Przyczyną zobowiązania beneficjenta do zwrotu 27.781,21 zł było uznanie dwóch wydatków za niekwalifikowalne. Chodzi o wydatki na zakup i montaż placu zabaw oraz na zakup książek.

W przypadku placu zabaw niekwalifikowalność wydatku wynika z faktu, iż zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu zakup i montaż placu zabaw został zaplanowany do realizacji w czasie od kwietnia do końca czerwca 2018 r. Tymczasem realizacja tego zadania trwała do końca czerwca 2019 r. Poniesienie tych wydatków na tak późnym etapie realizacji projektu było nieefektywne, nieracjonalne i niezasadne, ponieważ biorące udział w projekcie dzieci nie mogły z niego skorzystać. Zgodnie z § 4 umowy Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów. Zgodnie z kolei z postanowieniami podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. g) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej w skrócie jako: "Wytyczne"), wydanych przez Ministra Rozwoju i Finansów na podstawie art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 217 i 1579), wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z jego realizacją oraz został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

Analogicznie rzecz ma się z wydatkiem na zakup książek, który został zaplanowany w okresie od kwietnia do końca czerwca 2018 r., a zrealizowany w ostatnim dniu realizacji projektu 28 czerwca 2019 r., a częściowo później, bo 11 lipca 2019 r. Biorąc pod uwagę fakt, że zajęcia odbywały się w przedszkolu w oparciu o materiały, którymi Beneficjent dysponował. Instytucja Zarządzająca uznała, że zakup książek na tak późnym etapie realizacji projektu był nieefektywny, nieracjonalny i uniemożliwia racjonalne i efektywne wykorzystanie książek w czasie trwania projektu, był zatem nieuzasadniony, co przesądza o tym, że był niekwalifikowalny w ujęciu Wytycznych.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 566/20, uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji nie podzielił twierdzenia organu, jakoby sporne wydatki poniesiono zbyt późno, a to skutkowało ich niecelowością, nieracjonalnością i pogwałceniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, a to oznacza, że postawione w skardze zarzuty naruszenia w ocenie materiału dowodowego art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. są uzasadnione.

W ocenie Sądu I instancji, celem umowy zawartej z Beneficjentem była realizacja "Projektu", który zakładał utworzenie nowych miejsc w Przedszkolu [...] w J. Projekt stanowił odpowiedź na niski stopień upowszechnienia przedszkolnego, a jego celem było zwiększenie dostępu do wychowania przedszkolnego na obszarach o niskim stopniu upowszechnienia wychowania przedszkolnego oraz wyrównywanie szans edukacyjnych i rozwojowych dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi poprzez stworzenie w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. 30 dodatkowych nowych miejsc przedszkolnych w już istniejącej placówce [...] w J. oraz realizację oferty zajęć dodatkowych dla 30 dzieci (15 dziewczynek i 15 chłopców) objętych wychowaniem przedszkolnym (informacje z Opisu projektu).

Zdaniem WSA, tak sformułowany cel projektu nie pozwala na ograniczenie jego znaczenia i funkcjonowania wyłącznie do okresu jego realizacji. Cel miał być w pełni osiągnięty w czasie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r., ale jego realizacja nie może być ograniczona do tego czasu. Utworzenie nowych 30 miejsc w przedszkolu ma służyć upowszechnieniu wychowania przedszkolnego na przyszłość, nie chodziło przecież o to, by te nowe miejsca w przedszkolu istniały i funkcjonowały jedynie od kwietnia 2018 r. do końca czerwca 2019 r. Nie można też twierdzić, co słusznie podniosła strona skarżąca, że o nie kwalifikowalności wydatków stanowi fakt, iż "dzieci uczestniczące w projekcie nie mogły skorzystać z nowego placu zabaw i nowych książek, ponieważ, po pierwsze - dzieci nie były uczestnikami projektu, choć projekt ma im służyć, po drugie - jeśli dzieci przyjęte do przedszkola w okresie realizacji projektu pozostaną w nim na następne lata, to tak plac zabaw, jak i książki będą im służyć". Słusznie też podkreśliła strona skarżąca, że w wyniku zrealizowania projektu w przedszkolu pozostanie 30 nowoutworzonych miejsc dla dzieci z następnych roczników, co również odpowiada celowi projektu oraz czyni zadość wymaganiom z § 17 umowy, zgodnie z którym Beneficjent jest zobowiązany do zachowania trwałości projektu.

Zdaniem WSA fakt, że sporne wydatki zrealizowano z przekroczeniem terminu wskazanego w pkt C1 wniosku o dofinansowanie, czyli po 30 czerwca 2018 r. nie czyni ich niecelowymi i nieuzasadnionymi. Modernizacja placu zabaw i uzupełnienie wyposażenia o nowe książeczki, jako zadania przewidziane w projekcie, zostały zaakceptowane przez organ, co oznacza, że były to zamierzenia słuszne z punktu widzenia realizacji wychowania przedszkolnego, poprawy jego jakości i nie przestały takimi być po 30 czerwca 2018 r. Ważne, że zostały zrealizowane w okresie wskazanym w pkt VIII wniosku "Okres Realizacji Projektu", czyli do dnia 30 czerwca 2019 r.

Sąd I instancji uznał również, iż nie było też podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., ponieważ środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy ani przepisu art. 24 ust. 9 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Również w tym zakresie zarzuty skargi zostały uznane przez Sąd.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Zarząd Województwa Śląskiego, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Beneficjenta, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Wyrokowi temu na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:

l. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. art. 4 umowy o dofinansowanie z dnia 24 maja 2018 r. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 2 pkt 9 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez uznanie, że nie doszło do wykorzystania przez Skarżącego - Beneficjenta środków europejskich wypłaconych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr UDA-RPSL.1 1.01.03-24-06H8/17-00 z dnia 24 maja 2018 r. z naruszeniem procedur, podczas gdy budowa placu zabaw oraz zakup książeczek miało miejsce w końcowej fazie projektu tym samym nie zrealizowano w terminie wynikającym z wniosku o dofinansowanie projektu zadania nr 1: Dostosowanie i adaptacja pomieszczeń oraz zakup wyposażenia (termin realizacji od 2018-04-01 do 2018-06-30), co stanowiło realizację projektu z naruszeniem Umowy i obowiązujących Wytycznych i doprowadziło do powstania szkody w postaci nieuzasadnionego wydatkowania środków publicznych na łączną kwotę 27.781, 21 zł;

II. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 24 ust. 9 pkt. 2 w zw. z art. 2 pkt. 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 818 - dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez uznanie, że nie doszło do wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej, czego skutkiem było nieuprawnione wszczęcie procedury odzyskania środków podczas gdy budowa placu zabaw oraz zakup książeczek miało miejsce w końcowej fazie projektu tym samym nie zrealizowano w terminie wynikającym z wniosku o dofinansowanie projektu zadania nr 1: Dostosowanie i adaptacja pomieszczeń oraz zakup wyposażenia (termin realizacji od 2018-04-01 do 2018-06-30) co stanowiło realizację projektu z naruszeniem Umowy i obowiązujących Wytycznych i doprowadziło do powstania szkody w postaci nieuzasadnionego wydatkowania środków publicznych na łączną kwotę [pic] 27.781,21 zł;

III. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151a p.p.s.a. polegającego na lakonicznym stwierdzeniu w uzasadnieniu wyroku naruszenia przez organ wskazanych w zarzutach skargi przepisów kodeksu postępowania administracyjnego bez dokonania analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia rozstrzygnięcia, czego skutkiem jest błędna ocena materiału dowodowego przez sąd i błędne uznanie, że organ dopuścił się naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. podczas gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że Beneficjent nie poniósł wydatków w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów do czego zgodnie z § 4 umowy oraz podrozdziałem 6.3 pkt 3 lit. g) Wytycznych powołanych w § 1 pkt 25 oraz § 20 pkt 2 Umowy był zobowiązany, czym doprowadził do powstania szkody w postaci nieuzasadnionego wydatkowania środków publicznych na łączną kwotę 27.781,21 zł wobec nie zrealizowania w terminie wynikającym z wniosku o dofinansowanie projektu zadania nr 1: Dostosowanie i adaptacja pomieszczeń oraz zakup wyposażenia (termin realizacji od 2018-04-01 do 2018-06-30);

Skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wyczerpująco wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Przedmiotem sporu między skarżącą i organami jest kwestia uznania za wydatki kwalifikowane wydatków poniesionych w związku z budową i montażem placu zabaw oraz zakupem książek dla przedszkolaków.

Skarżący kasacyjnie organ podniósł zarzut naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. art. 4 umowy o dofinansowanie z dnia 24 maja 2018 r. oraz art. 2 pkt 9 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez uznanie, że nie doszło do wykorzystania przez Beneficjenta środków europejskich wypłaconych na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 24 maja 2018 r. z naruszeniem procedur.

Zarzut ten jest zasadny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co do zasady nie budzi wątpliwości, że beneficjenci realizujący projekt, mają obowiązek z racji dobrowolności przystępowania do konkursów, realizować te projektu w oparciu o umowę, wniosek o dofinansowanie (stanowiący załącznik do umowy), a także inne dokumenty, w tym w szczególności Wytyczne. Do stosowania Wytycznych Strona zobowiązała się podpisując dobrowolnie umowę o dofinansowanie. Zatem inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków europejskich, o których mowa w art. 184 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., należy rozumieć również jako postanowienia umowy o dofinansowanie, naruszenie których aktualizuje obowiązek zwrotu przyznanych środków (zob. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2012, sygn. akt II GSK 732/11; z dnia 9 stycznia 2014 r., II GSK 1546/12).

Realizacja celów i priorytetów przez Instytucję Zarządzającą odbywa się poprzez wybór do dofinansowania projektów, realizujących wskazane w warunkach konkursu cele i priorytety. Skarżąca jako strona umowy z dnia 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu, zgodnie z § 4 ust. 1 tejże umowy zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego. Ponadto w § 4 ust. 4 ww. umowy Beneficjent zobowiązał się stosować przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu przepisy prawa unijnego i krajowego oraz Wytyczne, o których mowa w § 1 pkt 25 m.in. Wytyczne w zakresie kwalifikowainości wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 lipca 2017 r. Ponadto w § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku, w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu.

Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu okres realizacji został ustalony na okres od dnia 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. (15 miesięcy). Beneficjent przewidział zrealizowanie zadania nr 1 - "dostosowanie i adaptacja pomieszczeń oraz zakup wyposażenia", w ramach którego założono m. in. wydatki na "zakup i montaż placu zabaw" oraz "zakup książek" - w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Konstrukcja projektu przewidywała trzymiesięczny okres "dostosowania istniejącej bazy lokalowej przedszkola do nowo utworzonych miejsc wychowania przedszkolnego poprzez; - remont pomieszczeń - malowanie; - zakup i montaż wyposażenia, w tym mebli, wyposażenia wypoczynkowego, -zakup pomocy dydaktycznych (...) - budowie, wyposażeniu i montażu placu zabaw wraz z bezpieczną nawierzchnią", a następnie, w "odświeżonym" przedszkolu bieżącą działalność nowo utworzonych miejsc przedszkolnych wraz z ofertą zajęć dodatkowych (przewidywany okres realizacji zadania 2 i 3: od 1 lipca 2018 r. do 30 czerwca 2019 r.).

Trafnie podnosi organ, iż oczywistym jest, że aby efektywnie i maksymalnie realizować Zadania nr 2 i 3 w ramach projektu koniecznym było zakończenie działań w ramach Zadania nr 1, którego celem było stworzenie właściwych warunków podczas pobytu dzieci w przedszkolu. Kluczowe znaczenie dla projektu ma realizacja zadań zgodnie z przyjętą chronologią w sposób terminowy. Podkreślenia wymaga fakt, iż nie wystąpiła żadna okoliczność nadzwyczajna wpływająca na prace dotyczące powstania placu zabaw, czy też zakupu książek. Należy zauważyć, iż Beneficjent we wszystkich składanych wnioskach o płatność nie zgłaszał żadnych problemów z realizacją projektu. Opóźnienie wynikało wyłącznie z decyzji podejmowanych przez Beneficjenta. Celem projektu nie było adaptacja i wyposażenie placówki na czas okresu trwałości, tylko na czas realizacji zadań właściwych związanych z uczestnictwem dzieci w projekcie.

Argumentacja Sądu I instancji, iż wydatki dotyczące zakupu i montażu placu zabaw oraz książek zostały poniesione w okresie realizacji projektu, a więc jako takie winny zostać uznane za kwalifikowalne jest niezasadna, ze względu na przyjęty we wniosku o dofinansowanie układ zadań w projekcie, polegający najpierw na przygotowaniu pomieszczeń, placu zabaw i zakupu nowego wyposażenia, a następnie rocznej bieżącej działalności nowych miejsc przedszkolnych.

W związku z powyższym organ prawidłowo uznał, iż wydatki poniesione w związku z budową i montażem placu zabaw oraz zakupem książek dla przedszkolaków nie mogły zostać uznane za wydatki kwalifikowalne, spełniające wymogi wynikające z podrozdziału 6.2 Wytycznych. Jak bowiem wskazują Wytyczne, wydatkiem kwalifikowalnym jest m. in. wydatek poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, niezbędny do realizacji celów projektu oraz dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny (ppkt e, fi g podrozdziału 6.2 Wytycznych). Sporne wydatki nie zostały dokonane zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, bowiem nie są zgodnie z treścią zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie realizowanego projektu. Także z punktu widzenia racjonalności zakup książeczek w ostatnich dniach projektu oraz budowa i montaż placu zabaw na miesiąc przed zakończeniem realizacji projektu nie mogą zostać uznane za spełniające ten wymóg. Skoro projekt został de facto zakończony bez zakupu książeczek, trudno ponadto uznać, że był to wydatek niezbędny do realizacji celów projektu.

Z uwagi na fakt, iż WSA uznał, iż nie było podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., ponieważ środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy ani przepisu art. 24 ust. 9 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, Sąd ten nie oceniał prawidłowości stanowiska organu, iż w rozpatrywanej sprawie w przypadku poniesienia przez Beneficjenta wydatków związanych z realizacją Zadania nr 1 po zakończeniu okresu realizacji projektu, jak również tuż przed jego zakończeniem, wystąpiła szkoda realna. Nie dokonywał również w żaden sposób wykładni art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013, który definiuje nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

Z tych względów konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, a następnie oceni, czy organ wypełnił obowiązek prawidłowego wykazania spełnienia przesłanki wystąpienia szkody realnej w budżecie Unii Europejskiej.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że zarzut naruszenia tego przepisu może być - co do zasady - skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a nadto, gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i na jakich podstawach (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Podkreślić także należy, że zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też trafności wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, co starał się wykazać autor skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy konstrukcyjne określone w tym przepisie, umożliwiając stronom i NSA kontrolę tego rozstrzygnięcia. Dokonana wyżej analiza - skutecznie zresztą postawionego - zarzutu skargi kasacyjnej świadczy o tym, że ocena rozstrzygnięcia WSA była w pełni możliwa, wobec spełnienia przez sąd pierwszej instancji wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., zaś zupełnie inną kwestią była ocena zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.