Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 95/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: § 12 ust. 1, § 232 ust. 6
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 106 § 3, art. 133, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 kwietnia 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi S.S. i G. S. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2023 roku nr 246/2023 znak: WOP.7721.166.2023.DM w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących S. S. i G. S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z 6 grudnia 2023 r., nr 246/2023, znak: WOP.7721.166.2023.DM, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) (dalej: k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 682) (dalej: ustawa Prawo budowlane, Prawo budowlane) po rozpatrzeniu odwołania L. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgierzu (dalej także: (dalej jako: PINB w Zgierzu, PINB, organ I instancji) z 21 czerwca 2023 roku, nr 55/203, znak:

PINB - Z/7355/22 25/MJR/4536/2023, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakazano właścicielom budynku A.P., L.P., P.P.:

1. wykonanie robót budowlanych polegających na zamurowaniu czterech otworów okiennych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Z., na działce nr ewid. [...] , znajdujących się w ścianie usytuowanej w granicy z działką nr ewid. [...] , w terminie do 31 sierpnia 2023 roku (trzy otwory okienne o wymiarach 0,85m x 0,83m oraz jeden otwór okienny o wymiarach 0,56m x 0,60m należy zamurować przy użyciu wyrobów budowlanych spełniających wymogi odporności ogniowej REI60);

2. demontaż rury spustowej, znajdującej się na terenie działki sąsiedniej nr ewid. [...] i wykonanie odprowadzenia wody z dachu budynku mieszkalnego na teren własnej działki nr ewid. [...] , w terminie do 31 sierpnia 2023 roku

Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej także: ŁWINB, organ II instancji, organ odwoławczy) uchylił w pkt 1 ww. decyzję organu I instancji w zaskarżonej części (pkt 1) i nałożył w pkt 2 na L. P., A.P. i P. P. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu otworów okiennych: 4 sztuki otworów okiennych znajdujących się w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Z. (działka nr ewid. [...] ), stanowiącej ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, usytuowanej w granicy z nieruchomością przy ul. [...] w Z. (działka nr ewid. [...] ), to jest:

- 3 sztuki otworów okiennych o wymiarach 0,85m x 0,83m,

- 1 sztuka otworu okiennego o wymiarach 0,56 x 0,60m,

materiałem ściennym o klasie odporności ogniowej minimum REI 60 lub materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o klasie odporności ogniowej wypełnienia minimum El 30 dla klasy odporności ogniowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego REI 60, celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w terminie do 29 lutego 2024 roku. Natomiast w pozostałej części pozostawiono ww. decyzję organu I instancji bez zmian.

Organ II instancji wyjaśnił, że pismem z 6 września 2023 r. S.S. i G. S. wnieśli o wszczęcie procedury doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa budowlanego i warunków technicznych budynków znajdujących się na działce nr [...] zlokalizowanych przy granicy z działką nr [...] . Budynki te ograniczają możliwości inwestycyjne na działce nr [...] z uwagi na usytuowanie w nich otworów okiennych w ścianach przy granicy. Ponadto, woda deszczowa z połaci dachowej odprowadzana jest na działkę sąsiednią.

Pismem z 15 lutego 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zgierzu wystąpił do Urzędu Miasta Zgierza z prośbą o informację, czy dla działki nr [...] wydawane były pozwolenia na budowę lub przyjmowane były zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę, a także czy dla przedmiotowej nieruchomości obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania lub czy wydano decyzję o warunkach zabudowy.

W odpowiedzi na powyższe, Prezydent Miasta Zgierza (pismo z dnia 7 marca 2023 roku, znak: UG.670.26.2023.DK) wskazał, że w zasobach archiwalnych Urzędu Miasta Zgierza odnaleziono decyzję nr 208/85 pozwolenia na budowę obejmującą dobudowę budynku mieszkalnego z [...] grudnia 1985 roku wraz z dokumentacją techniczną. Ponadto, w "Wykazie budowli zatwierdzonych przez Miejski Zarząd w 1948 roku" pod l.p.17 odnaleziono wpis dotyczący projektu budowy budynku mieszkalnego przewidzianego do realizacji przy ul. [...] w Z. przez M. F. Dokumenty z tego okresu nie zachowały się. Poinformowano też, że nieruchomość położona w Z. przy ul. [...] (działka nr [...] , obręb [...] ) nie posiada przeznaczenia wynikającego z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ z dniem 31 grudnia 2003 roku przestał obowiązywać plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Zgierza zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miasta Zgierza z dnia 14 kwietnia 1994 roku. Dla przedmiotowej nieruchomości nie zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy. Do przedmiotowego pisma załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię decyzji z 27 grudnia 1985 roku, znak. [...] wraz planem realizacyjnym.

Jak stwierdził w uzasadnieniu decyzji organ II instancji, w dniu 19 kwietnia 2023 roku PINB w Zgierzu przeprowadził oględziny na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w Z.. Stwierdzono, że w budynku usytuowanym ścianą zachodnią w granicy z działką nr ewid. [...] wykonano dwa okna w poziomie poddasza o wymiarach 85x83m (okna do pomieszczenia poddasza użytkowanego jako pokój) oraz dwa okna w poziomie parteru: w łazience okno o wymiarach 56x60m i w kuchni okno o wymiarach 83x85. W dokumentacji do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego (decyzja nr 208/85 z dnia 27 grudnia 1985 roku) zawierającej inwentaryzację stanu istniejącego nie było okien w ścianie podłużnej zachodniej. Według oświadczenia współwłaścicieli nieruchomości przedmiotowe otwory okienne zostały wykonane równolegle z rozbudową budynku mieszkalnego, tj. w latach 1986-1990. W części rozbudowanej budynku mieszkalnego rura spustowa znajduje się na działce sąsiedniej i woda odprowadzana jest na teren działki sąsiedniej. Załącznik do protokołu z oględzin stanowi wykonana dokumentacja fotograficzna oraz oświadczenie J.W. wyrażającej zgodę na wykonanie domurowania ściany przez K.P. w ramach rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z. i wykucie otworów okiennych w ścianie od strony zachodniej.

Jak dalej stwierdził organ II instancji, pismem z 22 maja 2023 r. PINB w Zgierzu zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu czterech otworów okiennych w ścianie usytuowanej w granicy z działką nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w Z., wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Ponadto, organ I instancji poinformował o możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem decyzji.

W tak ustalonym stanie organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 21 czerwca 2023 r., nr 55/203.

W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji L.P. (dalej także: inwestorka) zaskarżyła ją w części – co do obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu czterech otworów okiennych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Z.. Odwołująca podniosła, że realizacja wspomnianych otworów okiennych odbyła się za "zgodą sąsiedzką", a organ wydając pozwolenie na budowę nie zakwestionował tej zgody i nie zakazał wybicia otworów okiennych w ścianie elewacji zachodniej.

Postanowieniem z 28 lipca 2023 roku, nr 101/I/2023, znak: WOP.7721.166.2023.DM, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zlecił PINB w Zgierzu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego polegającego na:

- dokonaniu oględzin budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w Z. w celu ustalenia, jakie wymiary oraz jaką łączną powierzchnię ma ściana zachodnia ww. budynku usytuowana w granicy z działką nr [...] , a także czy powierzchnia otworów okiennych znajdujących się w ww. ścianie zachodniej przekracza 10% powierzchni tej ściany;

- dokonaniu oględzin działki nr [...] przy ul. [...] w Z. w celu ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana, a jeśli tak - jaki rodzaj zabudowy występuje na działce, jak jest ona usytuowana, w szczególności w jakiej odległości znajduje się od granicy z działką nr [...] i znajdującym się na niej budynkiem mieszkalnym.

Przy piśmie z 29 sierpnia 2023 r. PINB w Zgierzu przekazał uzupełniony materiał dowodowy - protokół z oględzin z 28 sierpnia 2023 r., w którym stwierdzono, że wymiary ściany budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy z działką nr ewid. [...] wynoszą w części niższej 5,85 x 11,70 m oraz w części wyższej 6,20 x 8,40 m. Na terenie działki nr ewid. [...] znajdują się jedna drewniana komórka, drewniana altana według oświadczenia właściciela przeznaczona do rozbiórki. Załącznik do protokołu stanowią: szkic sytuacyjny oraz dokumentacja fotograficzna.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z. (dz. nr ewid. [...] ) (stan na dzień: [...] października 2023 r.) wynika, że stanowi ona współwłasność K.P. i L. P.

W związku z powyższym pismem z 9 października 2023 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał A. P., L. P. i P.P. do wskazania daty śmierci K.P. oraz czy po wyżej wymienionym zmarłym zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe.

W odpowiedzi na ww. wezwanie L.P., przy piśmie z 24 października 2023 r. przedłożyła kserokopię prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z., [...] Wydział Cywilny, z [...] marca 2023 r., sygn. akt [...], w którym stwierdzono, że spadek po K. P. na podstawie ustawy nabyli - żona L.P. oraz dzieci: A.P. i P.P. - po 1/3 części spadku każde z nich. L.P. wskazała, że K.P. zmarł [...] 1996 r.

Następnie Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przytoczył

art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane i wyjaśnił, że podstawowym obowiązkiem organów nadzoru budowlanego w toku postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, pozostaje precyzyjne określenie jakie roboty budowlane zostały wykonane przez inwestora oraz czy wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. To z kolei oznacza konieczność prawidłowego ustalenia nie tylko czasu i zakresu wykonanych robót budowanych, lecz również dokonania ich kwalifikacji według definicji legalnych zawartych w ustawie Prawo budowlane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że istota decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem oznacza przy tym zgodność z przepisami prawa administracyjnego materialnego, przede wszystkim z określonymi tam warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2018 r., lI SA/Łd 711/18, Lex nr 2585758).

Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania jest legalność robót budowlanych, polegających na wykonaniu czterech otworów okiennych w ścianie usytuowanej w granicy z działką nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na terenie działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w Z.. Organ II instancji podkreślił przy tym, że decyzja organu I instancji z 21 czerwca 2023 r., nr 55/2023, została zaskarżona tylko w części - w zakresie dotyczącym pkt 1 decyzji, który dotyczy obowiązku zamurowania czterech otworów okiennych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Z. (dz. nr [...]), znajdujących się w ścianie zachodniej budynku usytuowanej w granicy z działką nr [...] . Co oznacza, że pkt 2 decyzji odnoszący się do obowiązku demontażu rury spustowej, znajdującej się na terenie działki sąsiedniej nr [...] oraz wykonania odprowadzania wody z dachu budynku mieszkalnego na teren własnej działki, nie podlegał merytorycznej ocenie organu II instancji w ramach przedmiotowego postępowania odwoławczego. Wobec niezaskarżenia tej części decyzji (pkt 2) odwołaniem przez stronę, stała się ona ostateczna i prawomocna.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że PINB w Zgierzu przyjął, że sporne otwory okienne w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości przy ul. [...] w Z. (dz. [...] ) powstały ok. 1986-1990. Powyższa okoliczność została ustalona na podstawie twierdzeń A.P. i P. P., niezakwestionowanych przez pozostałe strony postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, że wskazać należy, że ww. współwłaściciele działki nr [...] podczas oględzin przeprowadzonych 19 kwietnia 2023 r. oświadczyli, że przedmiotowe otwory okienne zostały wykonane równocześnie z rozbudową budynku mieszkalnego, która miała miejsce w wyżej wskazanym okresie. Jak wynika z decyzji nr 208/85, znak: AU.8381/206/85 z 27 grudnia 1985 r. Urząd Miejski w Zgierzu udzielił K. i L. małż. P. pozwolenia na budowę obejmującą dobudowę budynku mieszkalnego o łącznej powierzchni całkowitej po rozbudowie - 213,25 m2, powierzchni zabudowy - 76,29 m2, powierzchni użytkowej - 92,84 m2, kubaturze - 687 m3. Organowi I instancji udało się też pozyskać plan realizacyjny dotyczący wspomnianej inwestycji. Ponadto, współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] w Z. przedstawili oświadczenie J.W. - właścicielki działki sąsiedniej (nr [...] ), w którym wskazała, że wyraża zgodę na rozbudowę dotychczas istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z. oraz wykucie otworów okiennych w ścianie zachodniej.

Odnosząc się do treści odwołania L. P., organ II instancji wskazał, że ww. dokumenty nie dowodzą legalnego charakteru wykonania otworów okiennych w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z. (dz. nr [...]). Plan realizacyjny dotyczący rozbudowy ww. budynku mieszkalnego nie przewidywał powstania w ścianie zachodniej obiektu otworów okiennych, które stanowią przedmiot niniejszego postępowania. Otwory okienne zostały zaprojektowane tylko w ścianie wschodniej i południowej ww. obiektu. Istnienie zgody właściciela działki nr [...] nie jest wystarczające do wykazania zgodnego z prawem charakteru wykonania przedmiotowych okien, albowiem o takim charakterze może przesądzać jedynie decyzja o pozwoleniu na budowę, a jak wyżej wskazano decyzja z dnia 27 grudnia 1985 r., nr 208/85, swoim zakresem nie objęła wykonania przedmiotowych okien. W świetle bowiem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku oraz § 44 rozporządzania Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-architektonicznego (tekst jedn. Dz. U. Nr 8, poz. 48 ) wykucie otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej w granicy wymagało pozwolenia na budowę. W związku z tym zrealizowane okna są samowolą budowlaną wobec braku istnienia wymaganego prawem zezwolenia właściwego organu.

Organ II instancji podkreślił, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego daje organom nadzoru budowlanego delegację do wyegzekwowania od inwestora lub właściciela dokonania wyłącznie czynności faktycznych mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z warunkami określonymi w przepisach prawa. Przez wykonanie określonych czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem należy rozumieć nałożenie na inwestora obowiązku wykonania takich robót budowlanych, które spowodują, że wykonana budowa będzie zgodna z istotnymi wymogami technicznymi określonymi przepisami lub normami. Do przepisów takich należą m.in. warunki techniczne jako przepisy szczególne dotyczące ustawy Prawo budowlane.

Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązujące uregulowania prawne nie uprawniają do wykonania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanego w granicy, które obniżają odporność pożarową budynku, co wynika z treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225) (dalej: rozporządzenie). Regulacja taka uzasadniona jest koniecznością ustanowienia tzw. strefy oddzielenia pożarowego, ograniczającej rozprzestrzenianie się ognia poza teren działki.

Organ II instancji odwołał się następnie do treści § 232 ust. 4 i ust. 6 w zw.

z § 272 ust. 3 rozporządzenia i wskazał, że budynek mieszkalny jednorodzinny położony w Z. przy ul. [...] zalicza się do kategorii odporności przeciwpożarowej ZL IV (obiekt niski) i posiada klasę odporności przeciwpożarowej "D". Z kolei z protokołu oględzin przeprowadzonych 28 sierpnia 2023 r. wynika, że powierzchnia ściany zachodniej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z. (działka nr [...]) wynosi 120,52 m2, natomiast powierzchnia znajdujących się w niej czterech okien - 2,44 m2. Z tego też względu, zdaniem organu II instancji, dopuścić należy, poza zamurowaniem otworów, możliwość ich wypełnienia za pośrednictwem luksferów bądź cegły szklanej, aby zapewnić doświetlenie pomieszczenia, przy jednoczesnym spełnieniu wymogów technicznych wskazanych w rozporządzeniu, gdyż powierzchnia ocenianych otworów okiennych nie przekracza 10% powierzchni ściany (stanowi 2% powierzchni ściany), w której się znajdują, tym samym możliwe jest ich wypełnienie materiałem szklanym o wskazanej powyżej odporności ogniowej.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy uznał, że zaproponowany przez PINB w Zgierzu sposób na doprowadzenie do zgodności ocenianych robót budowlanych - zamurowanie otworów okiennych powinien zostać uzupełniony o możliwość wypełnienia ich materiałem przepuszczającym światło o odpowiedniej klasie odporności ogniowej. W ocenie organu odwoławczego, powyższy alternatywnie określony obowiązek zapewni nie tylko ochronę przeciwpożarową, ale i ochronę osób trzecich, co wynika z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.

Na koniec organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zgodnie z wydrukiem z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] (dz. [...]), ww. nieruchomość stanowi współwłasność L. P. i K.P.. Na podstawie oświadczenia L. P. z 24 października 2023 r. organ ustalił, że K.P. zmarł [...] 1996 r. Natomiast z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z., [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2023 roku, sygn. akt [...] wynika, że spadkobiercami zmarłego są: L.P., A. P. i P. P.. Mając na względzie powyższe, L.P., A.P. i P.P. winni stać się adresatami nałożonego obowiązku, albowiem posiadany tytuł prawny do nieruchomości umożliwi wyżej wymienionym wykonanie niniejszej decyzji.

Na ostateczną decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył pełnomocnik S.S. i G. S. (dalej także: skarżący), zarzucając naruszenie:

1. art. 7, art. 8 § 1, art. 80 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nieuwzględnienie interesu skarżących, przeprowadzenie postępowania w sposób zaprzeczający zasadzie bezstronności i równego traktowania, a także zebrania materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz dokonanie jego dowolnej oceny, co wyraża się w dopuszczeniu wykonania przez właścicieli nieruchomości przy

ul. [...] wypełnienia otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło o odpowiedniej klasie ogniowej (np. luksfery) i nieuwzględnieniu, iż w razie przeprowadzenia prac w taki sposób, skarżący nie uzyskają pozwolenia na budowę zamierzonego obiektu, a nadto nienadanie faktowi wykonania nielegalnie otworów okiennych odpowiedniego znaczenia prawnego i faktycznego;

2. art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zmiana decyzji PINB zapewni poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich w sytuacji, gdy pominięto interesy skarżących, których sytuacja na skutek przedmiotowej zmiany została ukształtowana w sposób mniej korzystny niż właścicieli nieruchomości objętej postępowaniem naprawczym, nadto, iż realizacja tego przepisu wymaga zapewnienia doświetlenia pomieszczeń, w których znajdowały się nielegalnie wykonane otwory okienne;

3. § 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich błędne niezastosowanie;

4. art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez ich błędne niezastosowanie.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Ponadto pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów:

1. z projektu budowlanego jednorodzinnego budynku mieszkalnego sporządzonego dla strony jako inwestorów - na fakt planowanego umiejscowienia obiektu budowlanego, odległości projektowanego budynku od granicy działki;

2. z pisma złożonego do Starostwa Powiatowego w Zgierzu - na fakt skierowania do przedmiotowego organu oficjalnego zapytania o możliwość uzyskania przez stronę pozwolenia na budowę na podstawie przedmiotowego projektu przy założeniu, że w budynku objętym postępowaniem naprawczym zostanie wykonana ściana przy zastosowaniu luksferów.

Pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że są oni właścicielami nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Nieruchomość ta graniczy z działką przy ul. [...] , na której zlokalizowany jest budynek objęty postępowaniem naprawczym. W jego toku, oba organy prawidłowo zakwestionowały legalność wykonanych otworów okiennych i nakazały ich zamurowanie, jednakże decyzja ŁWINB rozszerzająca pierwotny obowiązek, przede wszystkim narusza w sposób istotny interesy skarżących. Z informacji uzyskanych wstępnie ze Starostwa Powiatowego w Zgierzu wynika, że w przypadku wypełnienia nielegalnie wykonanych otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło o odpowiedniej klasie ogniowej, nie uzyskają oni pozwolenia na budowę, wedle załączonego projektu.

Pełnomocnik skarżących wskazał, że według organu poszanowanie interesów osób trzecich, w myśl art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, wymaga zapewnienia doświetlenia pomieszczeń, w których znajdowały się otwory okienne. Taka wykładnia po pierwsze premiuje jedynie osoby, które złamały prawo, po drugie, zupełnie nie uwzględnia interesów skarżących, którzy na skutek takiego rozwiązania utracą możliwość zabudowy własnej nieruchomości, po trzecie, stoi ona w sprzeczności z wykładnią funkcjonalną pozostałych przepisów.

Należy wskazać, że budynek przy ul. [...] znajduje się bezpośrednio przy granicy z nieruchomością przy ul. [...]. Ani projekt owego budynku, ani pozwolenie na jego budowę nr 208/85 z 27 grudnia 1985 r. nie przewidywały okien, ani żadnych innych urządzeń doświetlających pomieszczenia po stronie ściany zachodniej. Doświetlenie pochodziło bowiem z okien ulokowanych na ścianie wschodniej i południowej. W § 12 ust. 2 rozporządzenia wskazano na możliwość sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy, ale jedynie w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że taka ściana nie może zawierać żadnych elementów zapewniających doświetlenie. Skoro zatem celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, to należy uwzględnić w tym zakresie również wykładnię funkcjonalną, która zakłada brak takich elementów. Dlatego też organ nie powinien był uzupełniać decyzji PINB w sposób, w jaki uczynił to w zaskarżonej decyzji.

Dalej pełnomocnik skarżących wskazał, że przesłanka konieczności zapewnienia naturalnego oświetlenia dotyczy jedynie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W tym zakresie organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, które pozwalałyby na posłużenie się tym argumentem, co miałoby uzasadniać zastosowanie materiałów przepuszczających światło. Co więcej, nie ustalono przeznaczenia użytkowanego poddasza, w którym znajdują się nielegalne otwory okienne, zaś pozostałe pomieszczenia jak kuchnia czy łazienka, nie są pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, w rozumieniu § 5 rozporządzenia. Z tego też względu trudno uznać, aby ŁWINB przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący i dokładnie wyjaśnił stan faktyczny.

Pełnomocnik skarżących podniósł, że zgodnie z utrwaloną zasadą prawną, nikt nie może czerpać korzyści z własnego bezprawia (Nemo potest commodum capere de iniuria sua propria). Właściciele budynku, którzy wykonali nielegalnie otwory okienne, otrzymali na mocy decyzji ŁWINB możliwość wypełnienia ich materiałem przepuszczającym światło, które to rozwiązanie techniczne, eliminuje prawo skarżących do zabudowy nieruchomości wedle własnego uznania. Organ całkowicie pominął tę okoliczność, nie rozważył, czy taka formuła w praktyce nie będzie stanowić naruszenia interesów osób trzecich. To powoduje, że skarżący, mimo iż dochowają wszelkich wymogów wymaganych prawem, znajdą się w sytuacji mniej korzystnej niż osoby, które prawa nie przestrzegały. W istocie dojdzie zatem do ograniczenia konstytucyjnie przysługującego skarżącym prawa własności, na drodze aktu niższego rzędu niż ustawa. Dlatego też w tych okolicznościach, skarżący czują się potraktowani nierówno względem osób, które dopuściły się samowoli budowlanej, w ich ocenie, uzupełnienie pierwotnej decyzji PINB o możliwość wypełnienia otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło, wskazuje na brak bezstronności ŁWINB w postępowaniu przed organem wyższej instancji, tym bardziej, że odwołująca podnosiła jedynie kwestię zgody na wykonanie otworów, co miało sanować bezprawność tych działań, nie kwestionując przy tym robót, ani rozwiązań technicznych nakazanych przez PINB. Tymczasem, organ wyższej instancji, samodzielnie i z własnej inicjatywy, poza zakresem zaskarżenia, zmienił decyzję organu I instancji na korzyść odwołującej, bez uwzględnienia interesów skarżących, co absolutnie nie budzi zaufania do organów władzy publicznej zgodnie z zasadą wynikającą z art. 8 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Przy skierowanym do tutejszego sądu piśmie z dnia 27 marca 2024 r. pełnomocnik skarżących przesłał pismo Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w Zgierzu z dnia 8 lutego 2024 r., znak: AB. 6743.560.2022.MP/11, w którym stwierdzono, że "Organ po przeanalizowaniu załączonych dokumentów (m.in. decyzja ŁWINB Nr 246/2023) stwierdza że w przypadku wypełnienia w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego położonego na działce nr ewid. [...] obręb Z - [...] w Z. przy ul. [...] , otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło, nie będzie mógł wydać pozytywnej decyzji na pozwolenie na budowę na budynek mieszkalny jednorodzinny dla wnioskodawców. Zgodnie z w/w decyzją istniejące okna w ścianie zachodniej stanowią okna do pomieszczenia poddasza użytkowego jako pokój, pomieszczenia łazienki oraz pomieszczenia kuchni. Powyższa decyzja wskazuje też że wypełnienie tychże otworów za pośrednictwem luksfer bądź innym materiałem przepuszczającym światło zapewni doświetlenie pomieszczeń.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2023 r., nr 246/2023, znak: WOP.7721.166.2023.DM, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, że postępowanie w kontrolowanej sprawie należy prowadzić na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym na inwestora/właściciela nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Mówiąc w tym przypadku o zgodności z prawem, jako że pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego oraz zgłoszenie wykonywania robót budowlanych są instytucjami prawa budowlanego, należy mieć na uwadze doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w znaczeniu przepisów prawa administracyjnego materialnego, tj. ustawy Prawo budowlane i przepisów techniczno-budowlanych.

W dalszej kolejności Sąd rozstrzygnął czy w kontrolowanej sprawie wystąpiła samowola budowlana. Jak wynika z twierdzeń inwestorki, do projektu budowlanego z 1985 roku została załączona zgoda uprzedniej właścicielki działki nr [...] m.in. w zakresie wykonania otworów okiennych w ścianie granicznej. Inwestorka twierdzi, że skoro organ miał do dyspozycji to oświadczenie i mimo tego wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, to również wyraził tym samym dorozumianą zgodę na wykonanie spornych otworów okiennych.

W ocenie Sądu twierdzenia inwestorki są niezasadne. Wynika to przede wszystkim z faktu, że już od Kodeksu Napoleona poprzez Prawo budowlane

z 1928 r. i następne ustawy o Prawie budowlanym istniał generalny zakaz lokalizowania otworów okiennych w ścianach budynków znajdujących się w granicy z sąsiednią działką. Nie sposób jest zatem zaaprobować poglądu, że wykonanie otworów okiennych było zaakceptowane przez ówczesne organy administracji architektoniczno-budowlanej. Skoro w kontrolowanej sprawie istnieje projekt architektoniczny, który został zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę, a w projekcie tym nie zostały przewidziane otwory okienne w ścianie granicznej, a dodatkowo nie istniały przepisy prawa, które by na to zezwalały, to należało przyjąć, że sporne otwory okienne zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej.

Wskazać w tym miejscu wypada na obowiązujący w dacie budowy przepis

§ 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62 ze zm.), zgodnie z którym budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.

Podsumowując powyższe należy podkreślić, że decyzja o pozwoleniu na budowę̨ i zatwierdzeniu projektu budowlanego nie ma charakteru uznaniowego, lecz związany. Oznacza to, że jej wydanie w żadnej mierze nie jest uzależnione od woli organu czy zgody (względnie braku zgody) sąsiada, a od spełnienia ściśle określonych przepisami prawa warunków. Dlatego w dacie wydania pozwolenia na budowę z 1985 roku organ nie mógł brać pod uwagę zgody na zlokalizowanie otworów okiennych w ścianie granicznej, o ile taka zgoda była już wtedy wyrażona (Być może zarówno zgoda na wykonanie ww. robót budowlanych, jak również samo ich wykonanie miało miejsce w późniejszym czasie, brak na to jest jednak dowodów, poza oświadczeniem inwestorki).

W związku z powyższym kluczowe w kontrolowanej sprawie jest rozstrzygnięcie czy prawidłowo organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji co do zamurowania spornych otworów okiennych i w tym zakresie orzekł o możliwości wypełnienia ich materiałem przepuszczającym światło.

Zdaniem Sądu decyzja organu II instancji jest nieprawidłowa, co potwierdza uzasadnienie tego rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, jest wewnętrznie sprzeczne.

Mianowicie w uzasadnieniu swojej decyzji ŁWINB powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 314/18, podnosząc m.in., że: "Fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami (pustakami szklanymi), w świetle rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) należy traktować tak samo, jak ścianę wypełnioną cegłą szklaną, to jest ścianę pełną, bez otworów okiennych." (wyrok WSA w Poznaniu z 19 grudnia 2018 r., IV SA/Po 314/18, LEX nr 2619042, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Jednocześnie jednak ŁWINB stwierdził, że należy mieć również na uwadze interes właścicieli działki nr [...] i w związku z tym zapewnić doświetlenie pomieszczeń, w których znajdują się sporne okna. ŁWINB stwierdził zatem, że: "[...] zaproponowany przez PINB w Zgierzu sposób na doprowadzenie do zgodności ocenianych robót budowlanych - zamurowanie otworów okiennych powinien zostać uzupełniony o możliwość wypełnienia ich materiałem przepuszczającym światło o odpowiedniej klasie odporności ogniowej. W ocenie organu odwoławczego, powyższy alternatywnie określony obowiązek zapewni nie tylko ochronę przeciwpożarową, ale i ochronę osób trzecich, co wynika z art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego, zgodnie z którym obiekt budowlany winien zapewniać poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.". W tej części uzasadnienia organ II instancji odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 326/16 (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r., VII SA/Wa 326/16, LEX nr 2185988, CBOSA).

Jednak zdaniem Sądu, organ odwoławczy nieprawidłowo odczytał uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r. o sygn. akt VII SA/Wa 326/16, bowiem w stanie faktycznym sprawy problem dotyczył otworów okiennych już wypełnionych luksferami. W ocenie organów nadzoru budowlanego te "przeszklenia" były traktowane tak jak okna, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że: "Otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych. Luksfery nie mają bowiem podstawowej cechy jaką musi zapewniać otwór okienny - cechy przezroczystości, nie dają one możliwości obserwacji terenu na zewnątrz budynku. Luksferów nie można traktować jako wypełnienia okien, ale jako przemurowanie ścian.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie również odwołał się do ochrony praw osób trzecich, o czym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, jednak zupełnie w innym kontekście niż odczytał to w kontrolowanej sprawie ŁWINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przede wszystkim stwierdził, że w sprawie brak było ustaleń i rozważań organu w zakresie spełnienia wymagań z § 12 ust. 1 w zw. z § 232 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy ściana z tak wypełnionymi otworami, umożliwia zrealizowanie inwestycji na sąsiedniej działce, co powoduje, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, aby mogło zapaść merytoryczne rozstrzygnięcie, jak w zaskarżonej decyzji.

Z powyższego można wyprowadzić wniosek, że zastosowanie w ścianie granicznej materiału przepuszczającego światło takiego jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy nie wpłynie to na możliwość zagospodarowania gruntu sąsiedniego (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., II OSK 1[...]/11, LEX nr 1367304, CBOSA). Innymi słowy w pierwszej kolejności należy brać pod uwagę prawo właściciela sąsiedniej nieruchomości do zagospodarowania jej zgodnie z prawem, a dopiero później brać pod uwagę interes sprawcy samowoli budowlanej.

Mają więc, w ocenie Sądu, rację skarżący, że osoba budująca nielegalnie nie może "wymuszać" konsekwencji swojego działania na inwestorze, który chce realizować legalnie swoje uprawnienia. Ochrona uzasadnionych interesów i równouprawnienie w procesie budowlanym muszą być zachowane w ramach legalnego działania. Nielegalna budowa nie może "wyprzedzać" budowy legalnej. Inwestor, który dopuszcza się samowoli budowlanej nie może posiadać większych uprawnień niż inwestor, który zamierza budować zgodnie z prawem.

Mając zatem na uwadze fakt, że do pisma skarżących z dnia 6 września

2023 r. inicjującego postępowanie w sprawie został załączony projekt zagospodarowania działki skarżących, a więc organy nadzoru budowlanego miały wiedzę o ich zamierzeniach budowlanych, jak również fakt, że organ administracji architektoniczno-budowlanej stoi na stanowisku, że wypełnienie otworów okiennych luksferami ma na celu zapewnienie doświetlenia pomieszczeń, co potwierdza zaskarżona decyzja, więc niemożliwa będzie budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego przez skarżących w granicy (z uwagi na zasłonięcie tych otworów), co wynika z pisma Starosty Zgierskiego z dnia 8 lutego 2024 r., należy uznać, że zaskarżona decyzja narusza art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, przez bezpodstawne ograniczenie skarżącym prawa do swobodnego, a jednocześnie zgodnego z prawem, zagospodarowania własnej nieruchomości. Jak stanowi, bowiem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej, co jak wynika z powyższego w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło.

W ocenie Sądu, mają więc rację skarżący, że organ II instancji nie rozważył czy wypełnienie otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło nie uniemożliwi realizacji ich zamierzenia budowlanego czym naruszył art. 7, 8 § 1,

77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie nie ma natomiast potrzeby ustalania, w jakich pomieszczeniach są zlokalizowane sporne okna. Nie ma znaczenia, czy jest to kuchnia, łazienka czy nawet pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi. Aktualne postępowanie dotyczy bowiem doprowadzenia ściany granicznej do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych skarżących wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r., II GSK 767/22, LEX nr 3512263, CBOSA). W kontrolowanej sprawie nie powstały jednak, zdaniem Sądu, istotne wątpliwości, które powodowałyby konieczność przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżących dowodów z dokumentów. Sąd podkreśla, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu. Brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegane jako naruszenia prawa procesowego, w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2023 r., II OSK 202/20, LEX nr 3517159, CBOSA).

Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Rozpatrując sprawę ponownie organ powinien uwzględnić powyższe wskazówki, dokładnie przeanalizować i ocenić sprawę z uwzględnieniem zgromadzonych w sprawie dokumentów. Organ powinien przede wszystkim jednoznacznie ustalić, czy wypełnienie otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło nie uniemożliwi realizacji zamierzenia budowlanego skarżących.