Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2152/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1d, art. 103 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 689/22 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2021 r. nr KOC/7544/Ru/21 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 689/22, oddalił skargę M. P., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, zwanego dalej "Kolegium" lub "organem odwoławczym", z dnia 21 grudnia 2021 r., nr KOC/7544/Ru/21, w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. P. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.".

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ w toku postępowania zakończonego decyzją nie naruszył przepisów prawa procesowego, o którym mowa w skardze, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niezbadanie materiału dowodowego, gdy skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, 89 § 1, art. 107 § 3 i art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U, z 2023r. poz. 775), zwanej dalej "K.p.a." polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie wszystkich zarzutów, a w szczególności:

a) nie przesłuchano na rozprawie:

- odwołującego się w charakterze strony,

- w charakterze świadka: K. K. na okoliczność: występowania w sprawie okoliczności usprawiedliwiających działanie odwołującego się, który w dniu [...] lipca 2021 r. działał w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa tego nie można było uniknąć inaczej, a poświęcone dobro w postaci bezpieczeństwa na drodze przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego, gdyż jak twierdzi odwołujący się, że w tym dniu i w czasie kontroli jechał poddenerwowny i dość energicznie z miejsca zamieszkania na budowę mostu na drodze [...] do miejscowości G., gdzie wcześniej do koło około godz. [...] pracował na budowie mostu m.in. z K. K., tam w kontenerze socjalnym, który odwołujący się zajmuje pozostawił czajnik podłączony do prądu, gdyż chciał wówczas zagotować wodę na herbatę. Pozamykał kontener, spuścił żaluzje i zapomniał, że wstawił wodę na herbatę i nie wyłączył czajnika. W domu w W. około godz. [...] przypomniał sobie odwołujący się, że pozostawił tam czajnik podłączy do prądu i pilnie udał się tam, by go wyłączyć. Po drodze telefonował do pracownika: K. K. i prosił, by ten udał się także pod wskazane miejsce, jednakże pracownik odpowiedział mu, że nie posiada kluczy do tego kontenera. To spowodowało, że odwołujący pilnie udał się we wskazane miejsce, by ewentualnie ugasić pożar, bo sytuacja jaka zaistniała prowadziła do realnego zagrożenia życia i zdrowia i mienia w większych rozmiarach, bo kontener ten stał wśród innych kontenerów, przy których zaparkowane były bardzo drogie sprzęty do budowy drogi: koparki i ubijarki, ciężarówki. Nie było innego sposobu, jak pilne dojechanie w to miejsce i podjęcie czynności wyłączenia w trybie alarmowym prądu i ewentualne ugaszenie pożaru na nr alarmowy 997 nie zadzwonił, by nie narazić się na ewentualne wykroczenie a nawet i przestępstwo wzbudzenia niepotrzebnej reakcji służb ratowniczych a taka reakcja liczona jest zawsze w setkach tysięcy złotych, o czym niejednokrotnie media informują opinię publiczną. Ta sytuacja wyczerpuje okoliczności, o których mowa w art. 102 ust 1aa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), zwanej dalej także "u.k.p.", co uzasadnia, że skarżący przekraczając raptem o 1 km/h dozwoloną prędkość w terenie zabudowanym, działając w warunkach opisanych wyżej, zasługuje na rozstrzygnięcie w kierunku uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym wyżej mowa;

b) nie powołano dwóch biegłych: z zakresu normalizacji i miar oraz techniki samochodowej, a wcześniej nie zwrócono się do Głównego Urzędu Miar w Warszawie o ustalenie, czy:

- urządzenie, którym zmierzono prędkość w dniu [...] lipca 2021 r. posiada margines błędu pomiaru, a jeśli tak to jaki?

- czy ilość powietrza w kołach pojazdu, a także zużycie bieżnika lub rodzaj używanego ogumienia ([...] mają opony typu run fiat [z płaszczem stalowym] lub inne bez płaszcza stalowego) którym dokonywano pomiaru: [...] o nr VIN: [...], a może mieć napompowane koła w danym przedziale o dwóch atmosfer, na co pozwala homologacja pojazdu, ma wpływ na pomiar, a jeśli tak to jakiego rzędu jest błąd pomiaru, bo ta ilość powietrza w oponach zwiększa promień całego koła i powoduje inny stopień tarcia na asfalcie, i inne możliwości toczenia się,

- którego to biegłego zobowiązać do opisu opon w tym radiowozie na czas badania przez biegłego i na czas z dnia [...] lipca 2021 r. i ustalenia w jakie opony i do jakich wartości były napompowane w tym pojeździć w dniu [...] lipca 2021 r., w tym w jakim stopniu był zużyty wówczas bieżnik w każdym z kół?

- czy elementy omawiane w punktach 2a - 2c miały wpływ na pomiar prędkości w dniu [...] lipca 2021 r., a w szczególności czy przekroczenie dozwolonej prędkości o 1 km/h przez skarżącego mieści się w marginesie błędu pomiaru urządzenia, to jest ww. radiowozu.

2. Brak rozważenia przez Sąd I instancji podnoszonego zarzutu, że zaistniała wówczas okoliczność, o której mowa w art. 102 ust. 1aa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, co uzasadnia, że skarżący przekraczając raptem o 1 km/h dozwoloną prędkość w terenie zabudowanym, działając w warunkach opisanych wyżej, zasługiwał na rozstrzygnięcie w kierunku uchylenia zaskarżonej decyzji, co skarżący podnosił w odwołaniu się od decyzji organu pierwszej instancji do organu drugiej instancji, czym dodatkowo dokonano naruszenia art 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

3. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. polegające na naruszeniu prawa strony do wypowiedzenia się w przedmiocie przeprowadzonych dowodów, a również prawa do wypowiedzenia się co do całości materiału dowodowego, o czym mowa w art. 73 § 1 K.p.a., co także w konsekwencji nie uzasadniało rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie ustosunkował się również do przesłanego odpisu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 2022r. o sygn. [...], wraz z jego pisemnym uzasadnieniem, w którym Sąd przesądził, zmieniając wyrok Sądu I Instancji, że M. P. podczas zdarzenia poruszał się z prędkością powyżej 128,9 km/h i wyeliminował opis czynu wskazujący, że wymieniony przekroczył dopuszczalna prędkość o 50 km/h!, który potwierdzał zasadność skargi, jak i zasadność podnoszonej wyżej wymienionej okoliczności w art 102 ust 1aa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

W oparciu o postawione zarzuty sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji przez pryzmat powołanych podstaw kasacyjnych.

Z uwagi na treść zarzutów skargi kasacyjnej godzi się przypomnieć, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż w dniu [...] lipca 2021 r. skarżącemu zostało zatrzymane prawo jazdy w związku z tym, że kierując o godz. [...] w W. na ul. [...], samochodem osobowym przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. W konsekwencji na podstawie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), zwanej dalej także "P.r.d.", zatrzymano elektronicznie prawo jazdy. Następnie przeprowadzone kolejne kontrole drogowe w dniach: [...] lipca 2021 r. o godzinie [...] na ul. [...] w W. oraz w dniu [...] sierpnia 2021 r. o godzinie [...] w miejscowości P., skarżący mimo zatrzymania prawa jazdy prowadził pojazd mechaniczny mimo zatrzymania mu uprawnień do prowadzenia tego rodzaju pojazdów. Nadto także w dniu [...] października 2021 r. już po wydaniu decyzji przez organ I instancji Skarżący prowadził pojazd mechaniczny z niedozwoloną prędkością w miejscowości W. Z powyższych okoliczności bezspornie wynika, że skarżący kierował pojazdem w przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy, o którym mowa w art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami w związku z czym organy orzekające w przedmiotowej sprawie uznały, że spełniona została przesłanka określona w art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., obligująca starostę (prezydenta miasta) do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.

Zgodnie z art. 102 ust. 1d u.k.p., jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4, 5 lub 7 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 albo art. 135a ust. 1 pkt 2 P.r.d., starosta (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy. Granice materialne rozpoznawanej sprawy wyznacza treść art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Stosownie do treści tego przepisu, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku kierowania pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie, na który zatrzymano prawo jazdy, o których mowa w art. 102 ust. 1d tejże ustawy. Słusznie wywiódł Sąd I instancji, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania odnoszą się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jest to jednak sprawa administracyjna odrębna od sprawy zakończonej decyzją zaskarżoną do Sądu I instancji, a w konsekwencji objętej skargą kasacyjną. Jest to odrębność zarówno podstawy materialnoprawnej wydania, jak również przesłanek rozstrzygnięcia. Jakkolwiek wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest elementem stanu faktycznego, który po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. obliguje do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, to jednak ta ostatnia decyzja ma charakter związany. Oznacza to, że dopóty w obrocie prawnym pozostaje wykonalna decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, dopóki po spełnieniu dodatkowych okoliczności wskazanych w art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest obligatoryjne. Organy administracji, wydając decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, a sąd administracyjny dokonując kontroli jej zgodności z prawem nie bada samej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oraz nie bada prawidłowości poprzedzającego jej wydanie postępowania, a w szczególności ustalenia stanu faktycznego. Weryfikacja decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy może się odbywać w odrębnym trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego od trybu weryfikacji decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę skarżącemu, że sąd administracyjny - z uwagi na szczególny charakter sprawowanego wymiaru sprawiedliwości - orzeka na podstawie akt sprawy (akt administracyjnych) i nie prowadzi własnego postępowania dowodowego (nie przesłuchuje świadków, nie przeprowadza dowodu z opinii biegłego i.t.p.). Jedynie na zasadzie absolutnego wyjątku, stosownie do treści art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z tego względu, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się w istocie do zasadności wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, która nie była i nie mogła być objęta kontrolą w postępowaniu przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.