Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 201/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64ea, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania białoruskiej J. Sp. z o.o. w M. (dalej jako: "skarżąca Spółka" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 11 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 21 lipca 2021 r. na terenie przejścia granicznego w Koroszczynie funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę wyjeżdzającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka przewozowego – pojazdu członowego złożonego z pojazdu silnikowego nr rej. [...] oraz naczepy o nr rej. [...], którego kierowcą był obywatel Białorusi, wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej Spółki. Pojazdem przewożony był ładunek niepodzielny w postaci zaworów okularowych (2 sztuki) o wadze brutto 9.300 kg. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu z ładunkiem o 75 cm (tj. o 29,41%). Wystawanie ładunku z lewej strony wynosiło 38 cm, a ładunku z prawej strony 37 cm. Pozostałe parametry pojazdu nie zostały przekroczone.

Podczas kontroli kierujący pojazdem przedstawił m.in. zezwolenie kategorii V nr [...] z dnia 28 września 2020 r. na przejazd pojazdu nienormatywnego wydane na okres 24 miesięcy w terminie od dnia 30 września 2020 r. do dnia 30 września 2022 r.

Zakres i wyniki przeprowadzonych pomiarów utrwalone zostały w protokole kontroli nr [...] z dnia 21 lipca 2021 r. Kierujący pojazdem do sporządzonych protokołów nie wniósł żadnych zastrzeżeń.

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 11 marca 2022 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ przywołał mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub w skrócie "p.r.d." oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), powołanego dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów" lub "rozporządzenie", dotyczące m.in. ruchu pojazdów nienormatywnych. Wskazał, że w toku kontroli ustalono szerokość pojazdu 255 cm, a szerokość pojazdu z ładunkiem wynosiła 330 cm, przy wystającym ładunku z lewej strony o 38 cm i wystającym ładunku z prawej strony o 37 cm. Wyniki z przeprowadzonego pomiaru szerokości pojazdu z ładunkiem wskazały zatem przekroczenie dopuszczalnej szerokości tego parametru o 75 cm (29,41%), co oznaczało naruszenie art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, a kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom ww. zezwolenie. Stosownie do treści lp. 3 załącznika nr 1 do tej ustawy, zezwolenie kategorii III wydawane jest na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, m.in. o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m. Wobec stwierdzonej w trakcie kontroli nienormatywności pojazdu w zakresie szerokości pojazdu z ładunkiem, gdzie zmierzona szerokość (330 cm) nie przekraczała 3,4 m, przy braku przekroczenia pozostałych parametrów zewnętrznych (długości i wysokości) oraz nacisków osi i masy całkowitej pojazdu – na przejazd wymagane było zezwolenie kategorii III.

Zdaniem organu odwoławczego, okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii V nie uprawniało do wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym. Organ powołał się na okoliczność, że z dniem 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54), dalej jako "ustawa zmieniająca", która wprowadziła zmiany w zakresie kategorii zezwoleń wydawanych na przejazdy nienormatywne. Zgodnie z art. 3 pkt 2 lit. b tej ustawy, kategorie I-VII zastąpiono kategoriami I-V. Przejazd pojazdu nienormatywnego o parametrach, jakie podsiadał kontrolowany zespół pojazdów umożliwiało w dniu kontroli zezwolenie kategorii IV wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą albo zezwolenie kategorii III wydane według nowych przepisów po 13 marca 2021 r. Kierowca okazał zaś wydane przed zmianą przepisów zezwolenie kategorii V, a więc kategorii niewłaściwej, co zdaniem organu, zgodnie z art. 64ea p.r.d., było równoznaczne z brakiem zezwolenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, której wysokość określa art. 140ab p.r.d. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii III ustala się karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz art. 64ea p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przejazd pojazdem na podstawie pozwolenia kategorii V jest przejazdem bez zezwolenia, pomimo nieprzekroczenia parametrów określonych w tym zezwoleniu w sytuacji, gdy tylko przekroczenie tych parametrów pozwalałoby na przyjęcie, że przejazd wykonywany jest bez zezwolenia;

2) naruszenie 11 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców poprzez przyjęcie, że przejazd na podstawie zezwolenia kategorii V jest niedopuszczalny, gdy parametry nie przekraczały wartości maksymalnych określonych w zezwoleniach niższych kategorii, w sytuacji, gdy żaden przepis tak nie stanowi wprost, w związku z czym, należało dokonać wykładni przyjaznej dla przedsiębiorcy.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ II instancji nie odniósł się do istoty zarzutów podnoszonych w odwołaniu, powtarzając argumentację organu I instancji. Zdaniem skarżącej z przepisu art. 64ea wyraźnie wynika, że w przypadku zezwolenia kategorii V, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia w przypadku przekroczenia parametrów technicznych. Natomiast zezwolenie kategorii V nie określa minimalnych parametrów tylko parametry maksymalne. Tymczasem organy zarzucają, że poszczególne parametry były zbyt niskie, tzn., że mieściłyby się również w niższych kategoriach. Takie rozumienie prawa przez organy jest absurdalne i nielogiczne, gdyż prowadzi do uznania, że spełnienie dalej idących wymogów jest sprzeczne z prawem w sytuacji, gdy wystarczyłoby spełnienie mniejszych wymogów. Skoro strona uzyskała zezwolenie na wykonywanie przejazdu o określonych parametrach, to nie można jej czynić zarzutu, że wystarczyłoby zezwolenie z niższymi parametrami.

Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców, organy są zobowiązane dokonywać przyjaznej dla przedsiębiorcy wykładni prawa. Zdaniem Spółki z żadnych przepisów nie wynika wprost konkluzja poczyniona w decyzjach przez organy, że przejazd kategorii V jest przejazdem bez zezwolenia w sytuacji, gdy wystarczająca była niższa kategoria. W takim przypadku organy powinny powstrzymać się od wykładni niekorzystnej dla przedsiębiorcy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniesiona w sprawie skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego dotycząca nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii III.

Kwestie związane z ruchem pojazdów nienormatywnych zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., przez pojazd nienormatywny należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3). Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii III ustala się karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Stosownie do art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d., ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. Powyższa regulacja została powtórzona w § 2 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m lub 2,60 m (w przypadku pojazdu, który przeznaczony jest do przewozu towarów w określonej temperaturze). W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 2 ust. 17 rozporządzenia).

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu kontroli skarżąca Spółka wykonywała międzynarodowy transport drogowy rzeczy – ładunku w postaci dwóch zaworów okularowych, stanowiących ładunek niepodzielny.

Jak wynika z akt sprawy, szerokość pojazdu wynosiła 255 cm, szerokość pojazdu z ładunkiem 330 cm (wystawanie ładunku z lewej strony o 38 cm i z prawej strony o 37 cm), co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości (255 cm) o 75 cm, tj. o 29,41%. Pozostałe dopuszczalne parametry nie zostały przekroczone. Czynności pomiaru parametrów pojazdu, w tym jego szerokości zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z dnia 21 lipca 2021 r.

Powyższe wyniki kontroli nie budzą żadnych wątpliwości sądu. Jak wynika z protokołu kontroli, pomiaru szerokości dokonano przymiarem wstęgowym typu 305034030BF BMI (nr seryjny 004605), posiadającym świadectwo wzorcowania nr P0027-251019 z dnia 25 października 2019 r. wydane przez Geomatix Sp. z o.o. Świadectwo wzorcowania stanowi potwierdzenie spełnienia przez urządzenie wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przymiary, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Protokół kontroli, jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania, stanowi natomiast, stosownie do art. 76 k.p.a., dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wprawdzie kierowca odmówił podpisania protokołu bez podania przyczyny, nie zgłosił jednak żadnych uwag odnośnie przeprowadzonych czynności kontrolnych, w szczególności co do sposobu i warunków przeprowadzonych pomiarów i ich wyników. Również sama strona nie kwestionowała sposobu i wyników kontroli. W świetle powyższego, brak było jakichkolwiek podstaw do podważania ustaleń faktycznych organów w tym zakresie.

Poddany kontroli pojazd członowy był zatem pojazdem nienormatywnym, zgodnie z definicją wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d., z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego parametru w zakresie szerokości zespołu pojazdów z ładunkiem. Również ta okoliczność nie jest kwestionowana w rozpoznawanej sprawie.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi natomiast kwestia kategorii zezwolenia wymaganego na przejazd skontrolowanego zespołu pojazdów. Zdaniem strony, do wykonywanego w dniu kontroli przejazdu wystarczające było zezwolenie kategorii V, nr [...], wydane w dniu 28 września 2020 r. na okres od 30 września 2020 r. do 30 września 2022 r., które kierujący pojazdem posiadał i okazał do kontroli. Natomiast w ocenie organu, w okolicznościach sprawy wymagane było zezwolenie kategorii III.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54), która weszła w życie z dniem 13 marca 2021 r., dokonano znacznej nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Zmiany dotyczyły m.in. kategorii zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych oraz wysokości kar administracyjnych za przejazd takiego pojazdu bez stosownego zezwolenia, w związku z wyrokiem TSUE z dnia 21 marca 2019 r., C-127/17 i zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego dla pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

W rozpoznawanej sprawie kontrola miała miejsce w dniu 21 lipca 2021 r., a więc już pod rządami przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym po nowelizacji, w związku z czym sprawę należało rozpatrywać w oparciu o nowe brzmienie przepisów tej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 12 ustawy zmieniającej, zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym sprzed nowelizacji, obejmujące zezwolenie na przejazd pojazdu o wymiarach lub masie całkowitej przekraczających dopuszczalne wielkości, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.

Okazane podczas kontroli zezwolenie kategorii V zostało wydane na okres od 30 września 2020 r. do 30 września 2022 r. na przejazd po drogach publicznych pojazdu, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 5 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Z tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do p.r.d., obowiązującej w dacie wydania zezwolenia wynika, że zezwolenie kategorii V wydawane było dla poruszającego się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego:

a) naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,

b) o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach;

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m;

e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

Natomiast zgodnie z powołaną tabelą zezwolenie kategorii IV wydawane było dla poruszającego się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego:

a) rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej,

b) o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach;

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m;

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej napędowej do 11,5 t.

Zgodnie zaś z treścią załącznika nr 1 do p.r.d., wprowadzonego nowelizacją z dnia 18 grudnia 2020 r., zezwolenie kategorii III dotyczy pojazdu nienormatywnego poruszającego się po drodze krajowej:

- o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych;

- o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

- o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach;

- o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.

Stosownie do art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Mając na względzie treść powyższego przepisu i regulacje załącznika nr 1 do p.r.d., stwierdzić należy, że transport skontrolowanym w niniejszej sprawie zespołem pojazdów mógł odbywać się na podstawie zezwolenia kategorii IV (na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy zmieniającej), bądź zezwolenia kategorii III (wydawanego według przepisów po nowelizacji). Skarżąca Spółka nie posiadała zezwolenia żadnej z powyższych kategorii. W związku z powyższym organy zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącą kary za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym o numerach rejestracyjnych bez zezwolenia.

Wbrew twierdzeniom strony, skontrolowany przejazd nie mógł się odbywać na podstawie okazanego w trakcie kontroli zezwolenia kategorii V wydanego na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Wyjaśnić należy, że ogólne obowiązki co do przejazdu każdego pojazdu nienormatywnego, a więc przekraczającego wartości graniczne, zostały szczegółowo uregulowane w art. 64 p.r.d. Wyłączenia spod tych obowiązków mają charakter wyjątków i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Bezsprzecznie zatem na przejazd pojazdu nienormatywnego, a z takim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, skarżąca Spółka winna posiadać zezwolenie określonej kategorii.

Przytoczony wyżej przepis art. 64ea p.r.d. stanowi wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym – zezwoleniem kategorii innej niż wymagana, a z cytowanego już art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika wprost, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia.

Z powyższym przepisem koresponduje przepis art. 64c ust. 5 p.r.d., który przewiduje wyjątek stanowiący, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II. Poza tym jednym przypadkiem ustawodawca nie dał żadnej innej możliwości podmiotom wykonującym przewozy drogowe poruszania się pojazdami i drogami na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, w sytuacji, gdy wystarczające (właściwe) jest zezwolenie kategorii niższej.

Wskazać też trzeba, że wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana obowiązywał także przez zmianą ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokonaną ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. Przypomnieć bowiem należy, że dokonana ustawą zmieniającą nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym dotyczyła między innymi kategorii zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych oraz wysokości kar administracyjnych za przejazd takich pojazdów bez odpowiedniego zezwolenia. Przed dniem 13 marca 2021 r. przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. stanowił, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Natomiast w myśl wówczas obowiązującego art. 64c ust. 6 p.r.d., zezwolenie kategorii VI uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V.

Zmiana z dniem 13 marca 2021 r. brzmienia art. 64c ust. 5 p.r.d. oraz uchylenie ust. 6 tego artykułu wynikała ze zmiany w zakresie liczby, numeracji i opisu kategorii zezwoleń wobec zniesienia obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Jednakże treść art. 64c ust. 5 p.r.d. przed zmianą i po zmianie ustawy, a także obowiązujący przez zmianą ust. 6 art. 64c p.r.d., to jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszczała lub aktualnie dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, tj. określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej. Wskazane wyjątki potwierdzają zatem ogólną regułę wynikającą z art. 64ea p.r.d.

Jednocześnie w sprawie nie budziło wątpliwości, że wyjątek z art. 64c ust. 5 p.r.d. nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy. Skarżąca posiadała bowiem ważne zezwolenie kategorii V, które w świetle przytoczonych przepisów art. 64ea oraz art. 64c ust. 5 p.r.d. nie mogło zastąpić zezwolenia kategorii III (według obowiązujących przepisów), jak też zezwolenia kategorii IV (według przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy zmieniającej).

W konsekwencji całkowicie bezpodstawne jest wyrażone w skardze stanowisko, że w treści ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma żadnego wyraźnego zapisu, który wykluczałby wybór zezwolenia kategorii V w sytuacji, w której pojazd miałby równocześnie parametry adekwatne dla zezwolenia kategorii niższej, co miałoby uzasadniać dopuszczalność poruszania się po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego na podstawie posiadanego zezwolenia kategorii wyższej, w każdym przypadku nienormatywności kategorii także niższej.

Powyższe oznacza, że nieuprawnione jest stanowisko skarżącej, zgodnie z którym poddany kontroli w dniu 21 lipca 2021 r. zespół pojazdów mógł poruszać się z zezwoleniem kategorii V, które zawiera w sobie parametry właściwe dla zezwoleń niższych kategorii, to jest zezwolenia kategorii III (według znowelizowanych przepisów), jak i kategorii IV (według przepisów obowiązujących przed zmianą). O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują: wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treść tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularz wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do p.r.d. określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.

Podkreślenia wymaga, że przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola potwierdziła przekroczenie jedynie parametrów zewnętrznych, których wartości wykazały, że wystarczające było zezwolenie kat. IV według starych przepisów lub zezwolenie kategorii III według nowych regulacji, nie zaś zezwolenie kategorii V wydane na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. Nie stwierdzono bowiem nienormatywności pozostałych parametrów, w tym w szczególności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu. Z uwagi na wymiary pojazdu, w świetle zapisów załącznika nr 1 do p.r.d., kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom pojazdu nienormatywnego właściwym dla zezwolenia kategorii IV według starych przepisów lub zezwolenia kategorii III według nowych regulacji, a nie kategorii V.

W konsekwencji należało stwierdzić, że dla kontrolowanego pojazdu zezwolenie kategorii V nie było adekwatne. Poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

W świetle powyższych rozważań bezpodstawne okazały się więc sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Wydając zaskarżoną decyzję organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym załącznika nr 1 do tej ustawy i z analizy tej wyprowadził trafne wnioski, że w okolicznościach tej sprawy odpowiednim i wymaganym zezwoleniem było zezwolenie kategorii III (według obowiązujących przepisów), bądź zezwolenie kategorii IV (według przepisów obowiązujących przed zmianą).

Skarżąca w dacie kontroli nie posiadała takiego zezwolenia, w związku z czym zasadnie przyjęto, że zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 5000 zł, na podstawie art. 140aa ust. 1 i 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym.

Organy zasadnie również stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Zgodnie z art. 140aa ust. 4, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Przepis art. 140aa ust. 4 jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca Spółka nie przywołała żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i świadczyły o braku wpływu na powstanie naruszenia. Samo przekonanie strony o wyposażeniu kierowcy w zezwolenie odpowiedniej kategorii w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się strony od odpowiedzialności na podstawie omawianych przepisów.

Całkowicie chybiony jest również sformułowany w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W ocenie sądu unormowania art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz art. 64ea p.r.d. są czytelne i nie budzą wątpliwości powodujących rozbieżności w ich stosowaniu. Natomiast podnieść należy, że normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością i obowiązkiem nałożenia kary pieniężnej.

Reasumując stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, przeprowadziły niezbędne w sprawie postępowanie i wyjaśniły wszystkie istotne jej okoliczności. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski należy uznać za spójne i logiczne. Organy w sposób wyczerpujący uzasadniły wydane decyzje, przedstawiając w nich prawidłowe podstawy prawne i faktyczne. W szczególności wyjaśniono, że w sprawach dotyczących kar pieniężnych za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego okolicznością decydującą jest stwierdzenie przekroczenia przez pojazd dopuszczalnych parametrów. Czynności kontrolne przeprowadzone w tym zakresie znajdują bezpośrednie odzwierciedlenie w protokołach kontroli. Jak już wyżej wskazano, protokół kontroli jest, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., dokumentem urzędowym, który sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kierowca zatrudniony w skarżącej Spółce uczestniczył w przeprowadzonej kontroli i otrzymał stosowne informacje, jednakże nie zgłosił żadnych uwag co do wykonanych czynności, ani też do ustalonych parametrów kierowanego przez siebie pojazdu, a protokołów nie podpisał.

Wbrew zarzutom skargi, w ramach motywowania zaskarżonej decyzji organ ustosunkował się również do zarzutów odwołania podnoszonych przez pełnomocnika skarżącej spółki. W tych okolicznościach wskazywane w skardze zarzuty nierozpatrzenia istoty zarzutów odwołania i powtórzenia argumentacji organu I instancji, uznać należało za bezzasadne.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.".

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.