Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1225/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, 9, 10 ust.1, 11, 28, 77 § 1, 78 § 1, 81, 148 § 2, 235 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant: asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 662/20 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2020 r. nr SKO Gd/981/20 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 15 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 662/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 14 kwietnia 2020 r. nr SKO Gd/981/20 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożył K.K., zaskarżając wyrok w całości.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na oddaleniu skargi, mimo że zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść tejże decyzji, a mianowicie art. 7, art. 9, art. 10 ust. 1, art. 11, art. 28, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 81, art. 148 § 2 i art. 235 § 1 k.p.a.

b. art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na oddaleniu przez WSA części wniosków dowodowych skarżącego, mimo że dotyczyły dowodu z dokumentów i nie mogły spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Skarżący kasacyjnie wniósł rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Mając na uwadze sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, ze obowiązek wskazania w skardze kasacyjnej naruszonych przepisów oczywiście nie wyłącza możliwości objęcia jednym zarzutem kilku przepisów. Takie wyliczenie musi jednak być połączone w wykazaniem, że wymienione przepisy tworzą pewną normę zachowania, której naruszenie jest zarzucane. Przyjmowane w doktrynie i orzecznictwie rozróżnienie między przepisem i normą prawną każe uznać taką praktykę za dopuszczalną, wymienione przepisy muszą jednak pozostawać ze sobą właśnie w takim związku normatywnym, a jego wykazanie obciąża sporządzającego skargę kasacyjną, który powinien przedstawić treść naruszonej normy, czyli wskazać, jaka reguła zachowania ustanowiona tymi przepisami została naruszona. Zarzut pozbawiony takiego sprecyzowania nie poddaje się rozpoznaniu, albowiem Sąd II instancji nie może samodzielnie budować zarzutów, a taki byłby skutek ustalania przez NSA we własnym zakresie treści normy prawnej objętej zarzutem. Z podanych względów zawarty w skardze kasacyjnej zarzut oparty na wyliczeniu wielu przepisów podlegał rozpoznaniu w granicach sprecyzowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Przytoczone wyżej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 9, art. 10 ust. 1, art. 11, art. 28, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 81, art. 148 § 2 i art. 235 § 1 k.p.a. nie są zasadne.

Uchybienia procesowe zarzucane w skardze kasacyjnej sprowadzają się w pierwszej kolejności do błędnego zaakceptowania przez Sąd I instancji oceny organów w zakresie przymiotu stronu osoby wnioskującej o wznowienie postępowania, w drugiej do zaakceptowania rezultatów nieprawidłowo, zdaniem skarżącego, przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania dowodowego. Nieprawidłowość ta polegać zaś miała na bezzasadnym pominięciu wniosków dowodowych strony skarżącej i oparciu się na materiale dowodowym z pominięciem dowodów wnioskowanych przez stronę skarżącą. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że wadliwość odnosi się do ustalenia daty dowiedzenia się osoby inicjującej postępowanie wznowieniowe o decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 15 stycznia 2019r. nr 000258/SW/01/2019.

Odnosząc się zatem do powyższych zagadnień, wskazać należy, ze zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na brak odwołania się w jego treści do normy prawa materialnego naruszonej w związku z uznaniem przez organy administracji M.M. za stronę postępowania i wznowienie postepowania. O tym, kto jest stroną postępowania administracyjnego rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy jednakże upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga więc ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

W niniejszej sprawie, jak prawidłowo ocenił to Sąd I instancji, interes prawny M.M. wywodzi się z normy określonej w przepisie art. 4 ust. 2 punkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Stanowi on, ze świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z wyjątkiem określonym w art. 5 ust. 2a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Z akt sprawy nie wynikało, aby rodzice sprawowali nad synem opiekę naprzemienną. Pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest kwestią, którą ustala bądź poddaje własnej interpretacji organ prowadzący postępowanie, bądź rodzice samodzielnie - fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu powszechnego (wyrok bądź postanowienie sądu powszechnego w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem). W sprawie orzeczenia takiego brak. W świetle ustawy konieczne jest orzeczenie sądu sankcjonujące kto i kiedy taka opiekę sprawuje, orzeczenie takie jest podstawą przyznania świadczenia wnioskującemu rodzicowi. Nadto, wyjaśnienia wymaga, że zarówno przed nowelizacją, jak i po nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie zmieniła się zasada, że świadczenie przysługuje na dane dziecko matce lub ojcu tego dziecka, o ile odpowiednio matka lub ojciec zamieszkują z danym dzieckiem i dziecko pozostaje na utrzymaniu odpowiednio - matki lub ojca.

Z dokumentów dołączonych do akt sprawy: postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 23 lutego 2017 r. (sygn. [...]) w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu małoletniego M.K.1 i uregulowania kontaktów z małoletnim, postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt [...]) w przedmiocie zabezpieczenia w sprawie o ustalenie miejsca pobytu małoletniego M.K.1 i uregulowanie kontaktów z małoletnim oraz postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia 13 listopada (sygn. akt [...]) w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu małoletniego M.K.1 i uregulowania kontaktów z małoletnim, jednoznacznie wynika, że opiekę nad synem powierzono matce M.M. Z dokumentów tych nie wynika, aby opieka powierzona rodzicom dziecka miała charakter naprzemienny. Nie ulega zatem wątpliwości, stosownie również do treści art. 22 ustawy, że postępowanie dotyczące świadczenia wychowawczego wypłacanego w związku z ewentualną opieką naprzemienną wymaga uczestnictwa obojga rodziców mających ustalone prawo do opieki nad dzieckiem. Dopiero bowiem ustalenie, że opieka jest sprawowana równocześnie na mocy orzeczenia sądowego przez oboje rodziców daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. W sytuacji, w której jeden z rodziców dziecka, mający inne miejsce zamieszkania niż drugi z rodziców, składa wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność tego, który z nich sprawuje opiekę nad dzieckiem. Przyznanie prawa do świadczenia jednemu z rodziców dziecka ma bowiem wpływ na możliwość przyznania tego uprawnienia drugiemu z rodziców w całości czy też w części, jak to miało miejsce w tej sprawie. Zgodnie z art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Tym samym w sprawie o świadczenie wychowawcze, gdy rodzice dziecka nie zamieszkują razem, każde z nich ma uprawnienia strony postępowania i winno być o tym postępowaniu zawiadomione. Tym samym zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony.

Odnosząc się do drugiego z zarzutów sprecyzowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnego – zarzutu naruszenia art. 148 § 2 k.p.a., w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, również i ten zarzut należało uznać za niezasadny.

Analizę przesłanek materialnych rozpocząć należy od przywołania art. 148 § 1 k.p.a., w myśl którego, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Reguła ta doznaje korekty w art. 148 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Dla zachowania terminu liczy się data faktycznego dowiedzenia się o treści decyzji, która jest okolicznością obiektywną. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II OSK 674/13). Dowiedzenie się nie oznacza precyzyjnego określenia decyzji. Wystarcza wiedza o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 528/12).

Sąd pierwszej instancji, w ślad za organami administracyjnymi, trafnie przyjął, że dla ustalenia daty dowiedzenia się M.M. o decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 15 stycznia 2019 r. nr 000258/SW/01/2019 istotna była treść pisma Wiceprezydenta Miasta Gdyni z 20 września 2019 r., w którym Wiceprezydent Miasta Gdyni informował M.M., że w dniu 27 sierpnia 2019 r. organ wystąpił do SKO w Gdańsku z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, jak również decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 24 września 2019 r. nr GCŚ/DŚR2/049429/ŚW/09/2019 w której odmówiono jej przyznania świadczenia wychowawczego na syna M.K.1 za miesiące lipiec – wrzesień 2019 r. w kwocie 500 zł, wskazując w uzasadnieniu, że w dniu 5 sierpnia 2019 r. do Gdańskiego Centrum Świadczeń wpłynęło pismo Prezydenta Miasta Gdyni, z którego wynika, że drugiemu z rodziców przyznano prawo do świadczenia wychowawczego w kwocie 250 zł na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. oraz, że drugi z rodziców nie złożył wniosku o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2019/2021. Dopiero bowiem z tych dokumentów wynika, jakie rozstrzygnięcie zapadło w wyniku wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 15 stycznia 2019 r., jak również, że rozstrzygnięcie to może dotyczyć interesu prawnego matki dziecka. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że M.M. wiedzę o decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 15 stycznia 2019 r. w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania powzięła dopiero w następstwie doręczenia jej pisemnej informacji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 20 września 2019 r. oraz decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Gdańska w dniu 24 września 2019 r. nr GCŚ/DŚR2/049429/ŚW/09/2019, co nastąpiło w dniu 8 października 2019 r.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. art. 235 § 1 k.p.a. Co prawda istotnie treść pierwotnie złożonego wniosku z 29 października 2019 r. nie została oparta na wskazaniu jednej z podstaw wznowieniowych określonych w art. 145 k.p.a., jednakże w wyniku działań podjętych przez organ, mających swoje umocowanie w art. 7 i art. 64 § 2 k.p.a., wnioskodawczyni jednoznacznie wskazała na konieczność wznowienia postępowania, podnosząc jednocześnie, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta Gdyni z 15 stycznia 2019 r. przyznającym ojcu dziecka prawo do świadczenia wychowawczego z tytułu opieki naprzemiennej.

Wnioski dowodowe złożone przez skarżącego nie podważają mocy dowodowej tego dowodu w zakresie daty dowiedzenia się skarżącej o decyzji zmieniającej decyzję pierwotnie udzielającą pozwolenie na budowę i zatwierdzającą projekt budowlany.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. polegający, zdaniem autora skargi kasacyjnej na tym, że Sąd I instancji procedował w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik.

Zgodnie z przywołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z cytowanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie cytowanego powyżej art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego. Strona skarżąca zarówno przed Sądem I instancji, jak również w skardze kasacyjnej wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z kserokopii smsów, które to kserokopie nie spełniały podstawowych warunków uznania ich za dokumenty, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z ich treści nie wynikało bowiem kto był ich autorem i w jakiej dacie zostały sporządzone. Zasadnie zatem zostały pominięte w ocenie stanu faktycznego przez Sąd I instancji.

Pozostałe zarzuty, z uwagi na brak ich sprecyzowania nie mogły zostać rozpoznane.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.