Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1943/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. z siedzibą w O. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony oddala skargę


UZASADNIENIE

T. (dalej również jako "Skarżący" lub "Strona") pismem z dnia 19 stycznia 2024 roku zwróciło się do Wojewody [...] o dopuszczenie na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia "Projektu robót geologicznych na rozpoznanie i udokumentowanie nowej części złoża kruszywa naturalnego "[...]" zlokalizowanego w miejscowościach: S., P., L., gmina O., P., powiat [...], województwo [...]", wszczętym na wniosek K. S.A. z siedzibą w K. (dalej też w skrócie jako "K. S.A." lub "Uczestnik"). Jako podstawę prawną swego wniosku Skarżący wskazał art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm., dalej w skrócie również jako "u.u.i.ś.") oraz art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej w skrócie także jako "k.p.a."). Skarżący wniósł przy tym o udostępnienie mu wniosku K. S.A. o zatwierdzenie "Projektu robót geologicznych na rozpoznanie i udokumentowanie nowej części złoża kruszywa naturalnego "[...]" oraz opinii co do ww. planowanego przedsięwzięcia wydanej przez Wójta Gminy O., jeżeli została wydana. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że jest on uzasadniony celami statutowymi organizacji, do których zaliczają się, m.in. "zachowanie, ochranianie i odtwarzanie dziedzictwa przyrodniczego", "ochrona krajobrazu i ładu przestrzennego", "ochrona zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń", "działanie na rzecz zmniejszenia ilości wytwarzanych zanieczyszczeń oraz proekologicznego zagospodarowania odpadów" oraz "pobudzanie świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz kształtowanie korzystnych dla środowiska naturalnego postaw i zachowań obywateli". Do wniosku załączono odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący Skarżącego.

Pismem z dnia 19 stycznia 2024 r. Wojewoda [...] przekazał ww. wniosek, zgodnie z właściwością do Marszałka Województwa [...] (dalej także jako: "Marszałek" lub "organ I instancji"). Następnie Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r., odmówił dopuszczenia Skarżącego do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Organ I instancji podkreślił, że aby dopuścić organizację społeczną do udziału w postępowaniu administracyjnym, musi istnieć merytoryczne powiązanie, w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, przedmiotu postępowania z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Jednocześnie organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie może poprzestać jedynie na przedstawieniu swoich celów statutowych. Powinna bowiem, w ocenie organu I instancji, uprawdopodobnić, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego. Organ I instancji podniósł, że organizacja powinna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział nie jest obojętny dla stron postępowania, zwłaszcza, gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja społeczna powinna więc podać konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o powinności uczestnictwa w postępowaniu. Okoliczności te powinny świadczyć o tym, że udział w postępowaniu jest uzasadniony, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione. Nadto Marszałek stwierdził, że robotom geologicznym przyświeca cel wyłącznie poznawczy, służący rozpoznaniu i udokumentowaniu zasobów kruszywa naturalnego. Zdaniem organu I instancji krótkotrwały charakter projektowanych prac geologicznych oraz ich ograniczony zasięg powodują, że nie będą one stanowiły zagrożenia dla środowiska naturalnego.

Na powyższe postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2024 r. Skarżący wniósł zażalenie do Ministra Klimatu i Środowiska (dalej też jako "Minister", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"). W ocenie Skarżącego bowiem odmowa dopuszczenia go do udziału w postępowaniu na prawach strony jest nieuzasadniona. Skarżący zwrócił uwagę, że w istocie Marszałek nie stwierdził, że udział Skarżącego w tymże postępowaniu jest sprzeczny z celami statutowymi stowarzyszenia i interesem społecznym. Tymczasem dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji uprawnia do wydania postanowienia odmownego. Skarżący nie zgodził się nadto ze stwierdzeniem organu I instancji, że robotom geologicznym przyświeca cel wyłącznie poznawczy, gdyż wnioskodawcą jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą, której podstawową cechą jest cel zarobkowy.

Skarżący wskazał nadto, że w analogicznej sprawie, dotyczącej wniosku K. S.A. o zatwierdzenie projektu robót geologicznych w zakresie rozpoznania i udokumentowania złoża kruszywa naturalnego "[...]", na podstawie identycznie uzasadnionego wniosku, został dopuszczony do postępowania. W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia Marszałka Województwa [...].

Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. o numerze [...] uchylił w całości postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji, po zapoznaniu się z treścią wniosku Skarżącego z dnia 19 stycznia 2024 r., powinien był dostrzec, po pierwsze, brak przedłożenia przez Skarżącego w załączeniu do wniosku aktualnego statutu stowarzyszenia, który stanowi podstawę do ustalenia celów statutowych Skarżącego, a tym samym ustalenia zaistnienia przesłanki uzasadnienia dopuszczenia do udziału w postępowaniu celami statutowymi. Po drugie natomiast organ I instancji powinien był dostrzec brak jakiegokolwiek uzasadnienia w zakresie przesłanki interesu społecznego. Dostrzegając powyższe braki, organ I instancji powinien był wezwać Skarżącego do przedłożenia aktualnego statutu organizacji oraz do uprawdopodobnienia istnienia interesu społecznego. Nie dokonując tego, organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego, uchybił art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Minister zaznaczył, że przedmiotowe wezwanie powinno było określać podstawę prawną rozpatrzenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, tj. art. 31 § 1 k.p.a. wraz z informacją o konsekwencjach zastosowania tego przepisu, zgodnie z zasadą informowania stron, wynikającą z art. 9 k.p.a. Zdaniem Ministra Marszałek Województwa [...] uchybił ww. przepisom postępowania, nie dając Skarżącemu możliwości dokładnego uprawdopodobnienia występowania przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a., w odniesieniu do przesłanki interesu społecznego. Zatem pozostały do wyjaśnienia zakres sprawy odnośnie konieczności ponownej potrzeby weryfikacji zaistnienia obu przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a., ma niewątpliwie istotny wpływ na jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że istotnie Skarżący został dopuszczony do udziału w odrębnym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem K. SA, którego przedmiotem było również zatwierdzenie projektu robót geologicznych w zakresie rozpoznania i udokumentowania złoża kruszywa naturalnego. W tej odrębnej sprawie organ dokonał jednak analizy pod kątem zaistnienia obu przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a. w odniesieniu do wniosku Skarżącego i na tej podstawie postanowił, odmiennie niż w sprawie niniejszej, o dopuszczeniu Skarżącego do udziału w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, Minister wskazał, że naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. dokonane przez organ I instancji, które w konsekwencji spowodowały niewyjaśnienie sprawy w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, mogło stanowić przyczynę również naruszenia przez organ I instancji jednej podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 8 § 2 k.p.a. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w sposób wnikliwy i prawidłowy, na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący, dałoby podstawę do rozstrzygnięcia zgodnego z uprzednio przyjętą praktyką. W przypadku natomiast dostrzeżenia przez organ I instancji istotnych różnic w zaistniałym stanie faktycznym w stosunku do stanu faktycznego, w którym wydał rozstrzygnięcie pozytywne, organ I instancji, mając na uwadze wykładnię art. 8 § 2 k.p.a., powinien wyjaśnić w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości Skarżącego, przyczyny zmiany uprzedniej praktyki. Konkludując organ odwoławczy uznał, że Marszałek nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (art. 107 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a.). Jednocześnie, zdaniem organu II instancji, analiza materiału dowodowego, niekompletnego w takim stopniu, że na jego podstawie niemożliwe jest stwierdzenie, czy przesłanki dające możliwość dopuszczenia Skarżącego do udziału w postępowaniu, określone w art. 31 § 1 k.p.a., zaistniały, czy też nie, tylko na etapie postępowania drugoinstancyjnego, niewątpliwie pozbawiałaby w tym przypadku stronę prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji, a tym samym wykracza poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ II instancji na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., czy też na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2024 r. Skarżący uznał zalecenie do wezwania go przez organ I instancji do przedłożenia aktualnego statutu za bezpodstawne, gdyż przedłożona przez Skarżącego informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego (dołączona do wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym), zawiera cele jego działania tożsame z celami znajdującymi się w statucie stowarzyszenia. W ocenie Skarżącego Minister Klimatu i Środowiska posiadał wszelkie niezbędne informacje i dowody, żeby przedłożone zażalenie rozpoznać merytorycznie i w przedmiotowej sprawie orzec co do istoty sprawy, czyli dopuścić Skarżącego do udziału w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2024 r. i zobowiązanie organu odwoławczego do dopuszczenia Skarżącego do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Minister Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.")

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uchylił postanowienie Marszałka Województwa [...] i powołując się na treść art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz określone tym przepisem przesłanki udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, zwrócił uwagę na konieczność wezwania Skarżącego przez organ I instancji zarówno do przedłożenia aktualnego statutu organizacji oraz do uprawdopodobnienia istnienia interesu społecznego. Celnie organ odwoławczy ocenił zaniechanie tegoż działania przez organ I instancji, jako uchybienie dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Bezspornym jest bowiem, że T., jako organizacja społeczna, zwróciło się o dopuszczenie na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek innego podmiotu, tj. K. S.A. z siedzibą w K., dotyczącym zatwierdzenia "Projektu robót geologicznych na rozpoznanie i udokumentowanie nowej części złoża kruszywa naturalnego "[...]" zlokalizowanego w miejscowościach: S., P., L., gmina O., P., powiat [...] w województwie [...].

Tymczasem zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

- jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.) a organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.).

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 31 k.p.a. stosuje się tylko w takich przypadkach, gdy wszczyna się lub prowadzi postępowanie w sprawie jakiegoś podmiotu – jak przepis stanowi "w sprawie dotyczącej innej osoby" – a organizacja społeczna zabiega o wszczęcie postępowania lub o udział w nim z takich powodów, które nie kwalifikują jej jako strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do niego w interesie strony, ażeby wesprzeć ją albo też, żeby przeciwstawić się jej żądaniom i interesom, może też działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może również nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego. Jednocześnie, w świetle art. 31 k.p.a. dopuszczenie organizacji społecznej do postepowania warunkowane jest zarówno uzasadnionym celem statutowym, jak i interesem społecznym (p. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z 10 listopada 2005 r. II GSK 125/05 a także: wyrok NSA z 13 maja 2014 r., II GSK 501/13, CBOSA). Dopiero ich kumulatywne spełnienie przez organizację społeczną uprawnia do wdrożenia mandatu procesowego. Nawet zatem w przypadku, gdy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny (p. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286, czy też wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 314/08, LEX nr 525903). Konsekwencją niezachowania wymogu kumulatywności zaistnienia przywołanych uwarunkowań prawnych jest odmowa organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233). Jak podkreślił przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2041/13, organ, rozstrzygając o dopuszczeniu organizacji do postępowania, każdorazowo ocenia istnienie w sprawie interesu społecznego. Nawet jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne. Co istotne, udział organizacji społecznej w charakterze podmiotu ogólnego postępowania administracyjnego na prawach strony zależy od oceny organu administracji publicznej. W konsekwencji to na organie, w tym przypadku Marszałku Województwa [...], stosownie do art. 7 i 77 k.p.a., spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (p. też wyr. NSA z 23.9.2010 r., II OSK 1339/09, Legalis, oraz z 3 września 2015 r., II GSK 1699/14, Legalis). I, jak zasadnie skonstatował w realiach niniejszej sprawy Minister Klimatu i Środowiska, organ I instancji nie dostrzegł, że Skarżący w istocie nie przedstawił w swym wniosku z dnia 19 stycznia 2024 roku jakiegokolwiek uzasadnienia w zakresie wykazania zaistnienia przesłanki interesu społecznego, poprzestając jedynie na przywołaniu swoich celów statutowych, nota bene bez przedłożenia samego statutu. Pomimo tychże braków organ I instancji, zamiast wezwać T. do przedłożenia aktualnego statutu i przedstawienia uzasadnienia odnośnie wykazania przez nie przesłanki interesu społecznego w świetle celów zakreślonych w tymże statucie, wydał w dniu [...] marca 2024 roku merytoryczne postanowienie o odmowie dopuszczenia T. na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia "Projektu robót geologicznych na rozpoznanie i udokumentowanie nowej części złoża kruszywa naturalnego "[...]" wszczętym na wniosek K. S.A. z siedzibą w K. Skutkiem powyższego prawidłowo, w ocenie Sądu, Minister Klimatu i Środowiska, dostrzegając w tym zakresie naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., uchylił skarżonym postanowieniem postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2024 roku, wskazując, że organ pierwszej instancji winien był uzupełnić materiał dowodowy poprzez wystosowanie do Skarżącego wezwania właśnie w zakresie przedłożenia aktualnego statutu, jak również wykazania przez niego przesłanki interesu społecznego w tej konkretnej sprawie. Dopiero wówczas możliwe będzie dokonanie oceny zasadności żądania Strony. Nie ma przy tym racji Skarżący, postulując uznanie powyższych wytycznych dla organu I instancji za bezpodstawne z uwagi na załączenie do wniosku z dnia 19 stycznia 2024 roku informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS, w której ujęte są cele jego działania. Umyka przede wszystkim Stronie, że, jako organizacja społeczna, winna jest wykazać dopuszczalność swego żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu wszczętym na wniosek K. S.A. z siedzibą w K., czego nie uczyniła. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Skarżący w istocie, jak dostrzegł to organ odwoławczy, nie podał żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu na prawach strony. Skarżący musi więc wykazać, a skarżone przez niego rozstrzygnięcie ewidentnie zmierza w kierunku umożliwienia mu tego, że jego udział w tymże postępowaniu jest uzasadniony nie tylko jego celami statutowymi ale i interesem społecznym. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej musi być połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny, to wniosek tejże organizacji musi zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Innymi słowy to na organizacji społecznej, żądającej dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu ze względu na interes społeczny, ciąży obowiązek wykazania istnienia takiego interesu społecznego w danym postępowaniu (zobacz wyroki NSA z: 11 kwietnia 2012 r. II OSK 122/11, LEX nr 1251768; 13 maja 2014 r. II GSK 501/13, LEX nr 1481814). Powyższe założenie implikuje zachowanie dużej staranności i dokładność wykazania zasadności udziału organizacji społecznej w konkretnym postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. W tym celu Strona, jako organizacja społeczna, winna uprawdopodobnić, że jej udział w postępowaniu przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (p. wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, Lex nr 1109379). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2016 r. II OSK 2112/14, podkreślił z kolei, że organizacja społeczna winna wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji, spełnienie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. W konsekwencji niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej tylko z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny (p. wyroki NSA z: 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 663/11, 26 października 2016 r., II OSK 2382/15, CBOSA) a do tego w istocie sprowadzałaby się akceptacja stanowiska Skarżącego. A taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a. byłaby prima facie sprzeczna z ratio legis tego przepisu, gdyż zawężałaby zakres kompetencji organu określony w § 2 omawianego przepisu. Nie wolno natomiast dokonywać takiej interpretacji przepisów prawnych, by w efekcie pewne fragmenty danego przepisu okazały się zbędne (p. wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 536/21). Należy jedocześnie pamiętać, że przewidziana w art. 31 k.p.a. instytucja stanowi wyjątek od zasady udziału organizacji społecznej jako strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż nie wynika – jak w przypadku strony – z istnienia własnego interesu prawnego, ale ze skonkretyzowanego interesu społecznego (p. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1498/06 oraz WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r., II SA/Wa 2693/19, CBOSA). Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1699/14 wyrażono pogląd, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W literaturze prawniczej i w orzecznictwie podkreśla się też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257; wyroki NSA z: 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1667/15, wyroki WSA w Warszawie z: 14 stycznia 2019 r., II OSK 628/18, z 9 stycznia 2020 r., VI SA/Wa 1919/19, CBOSA).

Zasadnie przy tym Minister Klimatu i Środowiska zobligował organ I instancji do wezwania Skarżącego nie tylko do uprawdopodobnienia istnienia interesu społecznego ale i do przedłożenia aktualnego statutu T. Jak już bowiem podkreślono powyżej, musi istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie. Zatem, skoro organ administracji publicznej, w tym przypadku Marszałek Województwa [...], musi ocenić, czy między celami T., jako organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a działalność organizacji społecznej jest opisana w jej statucie, konieczna jest w konsekwencji szczegółowa analiza zapisów tegoż statutu, tak aby finalnie dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony (p. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., II OSK 1499/06, CBOSA). Pamiętać bowiem należy, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym musi zostać poprzedzone oceną organu administracji publicznej, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów bądź aspektów sprawy (p. wyroki NSA z: 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, 28 czerwca 2016 r., II OSK 2635/14, 1 sierpnia 2017 r., II OSK 2956/15, 20 kwietnia 2021 r., III OSK 85/21, 13 września 2018 r., II OSK 2189/16 oraz WSA w Łodzi z 11 kwietnia 2024 r. II SA/Łd 88/24, CBOSA). Ale aby w ogóle możliwa była ocena, czy tego typu pozytywne skutki nastąpią wskutek dopuszczenia Strony do udziału w postepowaniu w kontekście oceny jej merytorycznego przygotowania i potencjału, musi ona okoliczności te wykazać i odpowiednio uzasadnić. I temu też służy w istocie zaskarżone przez T. postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2024 r. uchylające w całości postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2024 r. i przekazujące mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Co więcej, Minister Klimatu i Środowiska w swym rozstrzygnięciu trafnie zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia przez organ I instancji, że w zbliżonej sprawie, dotyczącej wniosku K. S.A. o zatwierdzenie projektu robót geologicznych w zakresie rozpoznania i udokumentowania złoża kruszywa naturalnego "[...]", Skarżący został dopuszczony do postępowania. Zatem organ I instancji słusznie zobowiązany został do pogłębienia swej oceny także w aspekcie wyrażonej w art. 8 § 2 k.p.a., zasady, zgodnie z którą organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Jednocześnie, w sytuacji, w której wydanie postanowienia przez Marszałka Województwa [...] w dniu [...] marca 2024 roku nastąpiło w istocie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie jest możliwe sanowanie tego typu naruszenia w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy (p. wyrok NSA z 8.05.2007 r., I OSK 1859/06, LEX nr 338621).

W takim przypadku Minister Klimatu i Środowiska, jako organ drugiej instancji, ma tylko kompetencje kasacyjne, z których to uprawnień skorzystał, wydając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. zaskarżone postanowienie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.