Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 332/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u A.R. chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, wymienioną w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ustalił, że A.R. pracując od 1986r. do 1989r. w Przedsiębiorstwie C w K. (zakład zlikwidowany) na stanowisku [...], od 1996r. do 1998r. w B Sp. z o.o. w M. na stanowisku [...] oraz od 1998r.do 2003r. i od 2003r. do 2008r. w A Sp. z o.o. w T. na stanowisku [...], wykonywała prace obciążające kończyny górne w stawach barkowych. Ponadto orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r. nr [...] rozpoznano u tej pracownicy przewlekłe okołostawowe zapalenie barku lewego. Zebrany materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie choroby zawodowej.

Odwołanie od wyżej wskazanej decyzji złożył pełnomocnik pracodawców A Sp. z o.o. w T. oraz B Sp. z o.o. w M. zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wskazaniu, że jedynie warunki pracy w latach 1986-1989 i 1996-2003 stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia A.R., przyczyn wystąpienia u niej opisanego schorzenia i chwili jego powstania oraz naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w odwołujących spółkach przyczyniła się do powstania choroby zawodowej oraz braku wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.

Na tej podstawie zażądano uzupełnienia materiału dowodowego przez dołączenie dokumentacji lekarskiej z lat 1983-1996 celem ustalenia, czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie stwierdzonego schorzenia oraz uzupełnienia orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej o wymagane uzasadnienie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...]r. nr [...], uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji w związku z niezapewnieniem udziału w postępowaniu przedstawicielom wszystkich zakładów pracy, w których A.R. pracowała w warunkach narażenia zawodowego. Organ uznał, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego przy zapewnieniu wszystkim stronom czynnego udziału w sprawie.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., działając na podstawie o art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz.U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235(1), art. 235(2) ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) i § 8 ust. 1, § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), stwierdził u A.R. chorobę zawodową przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy przewlekłe - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wymienioną w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do ww. rozporządzenia.

W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, iż w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie wymienione rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Na mocy zawartego w nim § 11 ust.1 do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i nie zakończonych przed dniem jego wejścia w życie, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...] października 2008 r., natomiast przedmiotowa choroba zawodowa znajduje się w załączniku do obowiązującego rozporządzenia pod tą samą nazwą, lecz zmienioną pozycją z 19.5 na 19.4 w stosunku do załącznika nieobowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Następnie organ ustalił przebieg pracy zawodowej A.R., wskazując, iż była ona zatrudniona:

- od 1983 do 1986 - w D w T. na stanowisku [...];

- od 1986 do 1989 - w Przedsiębiorstwie C w K. na stanowisku [...] (zakład uległ likwidacji);

- od 1994 do 1995 - w Zakładzie E w B. (w ramach następstwa prawnego D w K.) na stanowisku [...];

- od 1996 do 1998 - B Sp. z o.o. w M. jako [...],

- od 1998 do 2008 - A Sp. z o.o. w T. jako [...].

Dokonując ponownej oceny narażenia zawodowego stwierdził, iż w okresie zatrudnienia w latach 1983-1986 oraz 1994-1995 A.R. nie wykonywała prac obciążających stawy barkowe, [...] i nie było konieczności unoszenia kończyn górnych podczas [...]. Natomiast w pozostałych zakładach, co wynika z kart oceny narażenia zawodowego, wyżej wymieniona wykonywała prace obciążające kończyny górne w stawach barkowych.

Natomiast przedmiotowa choroba zawodowa została u niej rozpoznana w orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie z dnia [...]r. nr [...]), które zostało wydane w oparciu o dokumentację medyczną, wyniki badania podmiotowego i przedmiotowego, badania obrazowe oraz konsultację ortopedyczną i neurologiczną

Organ I instancji dodał, że pełnomocnik spółek wystąpił o uzupełnienie materiału dowodowego o kompletną dokumentację medyczną strony z lat 1983-2008, ponowne przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w pozostałych zakładach oraz uzupełnienia orzeczenia lekarskiego, to jednak wniosku tego nie uwzględniono, ponieważ był on tożsamy z wcześniejszym wnioskiem z dnia [...]r. , który w możliwym zakresie został już uwzględniony wcześniej. Wskazano, że wnioski dowodowe przekazano do jednostki orzeczniczej, gdyż gromadzenie i przechowywanie dokumentacji medycznej pracownika należy do właściwości lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej wydającej orzeczenie w sprawie choroby zawodowej. Nadmieniono także, że w toku postępowania diagnostycznego jednostka orzecznicza zwróciła się do organu o dokonanie oceny narażenia zawodowego w zakładach pracy zatrudniających A.R. w całym okresie jej aktywności zawodowej. Zdaniem organu zabrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie u ww. choroby zawodowej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik pracodawców - A Sp. z o.o. z siedzibą w T. oraz B Sp. z o.o. z siedzibą w M., zarzucając naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, a to: art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.U Nr 126, poz. 1384) poprzez nieprzeprowadzenie przez organ I instancji, zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego, postępowania dowodowego z udziałem wszystkich zakładów pracy. Nadto podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 77 §1 i art. 7 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Wywiódł bowiem, że organ pierwszej instancji zaniechał zebrania i dołączenia do akt postępowania kompletnej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej dotyczącej lat 1983-1995, w celu ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej u A.R. choroby przewlekłego zapalenia okołostawowego barku oraz ustalenia, czy choroba ta była związana wyłącznie z wykonywana pracą, okresu, w którym schorzenie to powstało i czy nie ujawniło się ono przed podjęciem pracy w odwołujących się spółkach. Równocześnie w treści odwołania zarzucono naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w odwołujących się spółkach przyczyniła się do powstania choroby zawodowej u A.R., wyłącznie na podstawie lakonicznej konkluzji zawartej w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r oraz braku wykazania związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy, podczas gdy długi okres narażenia przypadający przed zatrudnieniem w tych spółkach wskazuje na wcześniejsze powstanie schorzenia. Pełnomocnik zarzucił także naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na powstanie choroby.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik odwołujących się spółek wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej względnie o uzupełnienie materiału dowodowego i wydanie decyzji, "która odpowiada prawu", bądź o uchylenie tego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wskazał przy tym, iż żąda uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez zebranie i dołączenie dokumentacji medycznej z lat 1983-1995 celem ustalenia, czy w tym okresie występowały czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia i przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w celu ustalenia stanu zdrowia A.R. oraz przyczyn wystąpienia schorzenia.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w toku postępowania odwoławczego A.R. została skierowana do Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która to jednostka w orzeczeniu z dnia [...]r. nr [...] z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznała u niej przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienioną w pkt 19.4 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych. Powyższe ustalono na podstawie przeprowadzonej obserwacji klinicznej, analizy dostępnej dokumentacji medycznej, badań labolatorynych i RTG, analizy danych odnośnie warunków pracy zawodowej pod kątem obciążenia układu ruchu. Wskazano, że dochodzenie epidemiologiczne potwierdza wieloletnie obciążenie ruchami monotypowymi obu stawów barkowych, a w szczególności stawu lewego, zwłaszcza w latach 1996-2008.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją nr [...] z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 235(1) Kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy, powołując treść § 11 ww. rozporządzenia stwierdził, że przepis ten nakazuje traktować jako skuteczne czynności dokonane w toku prowadzonego dotychczas postępowania, co dotyczy zwłaszcza wydanych już orzeczeń lekarskich.

Dalej organ wyjaśnił, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej przez kompetentne placówki diagnostyczne oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą zawodową, a środowiskiem pracy.

Następnie wskazał, że w sprawie A.R. ustalono, że ww. pracowała wykonując monotypowe czynności obciążające kończyny górne w obrębie stawów barkowych w latach 1986 do 1989 w Przedsiębiorstwie C w K. (zlikwidowany) jako [...], w latach 1996-1998 w B Sp. z o.o. w M. jako [...] i w latach 1998 - 2008 w A Sp. z o.o. w T. jako [...].

Równocześnie podkreślił, że wspomniana pracownica była badana w Poradni

Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...]), a następnie w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...]), gdzie przebywała na obserwacji klinicznej w dniach od [...] do [...]r. Lekarze obu tych jednostek rozpoznali wspomnianą chorobę, wymienioną obecnie pod poz. 19.4 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca wykonywana przez A.R. mogła spowodować powstanie rozpoznanej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Wyjaśnił przy tym, że przepisy wymienionego rozporządzenia nie nakładają na organy orzekające potrzeby ustalania w przypadku wielu pracodawców stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy, u których sposób wykonywania pracy mógł spowodować wystąpienie choroby zawodowej.

Organ odwoławczy zaznaczył także, że w trakcie postępowania pełnomocnik został poinformowany w trybie art. 10 k.p.a. o prawie zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Końcowo stwierdził, że zakres rozpoznania sprawy uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych został zachowany. Po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego nie było zatem podstaw do uwzględnienia odwołania.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją pełnomocnik A Sp. z o.o. w T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając powyższemu rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że A.R. jedynie w latach 1986-1989, 1996-1998 oraz 1998-2008 wykonywała czynności monotypowe obciążające kończyny górne, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że prace te wykonywała również podczas zatrudnienia w latach 1983-1986 oraz 1994-1995. Wnoszący skargę zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, a to:

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ten organ art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., polegającego na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego,

pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia A.R. oraz przyczyn

wystąpienia ewentualnych schorzeń, wyrażające się zaniechaniem dołączenia do akt

postępowania kompletnej dokumentacji medycznej badanej, w tym z okresu przed

podjęciem pracy u skarżącej,

* art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające

na braku wykazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniami, a warunkami

pracy, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że taki związek przyczynowy

wynika z zebranego materiału dowodowego, podczas gdy długi okres narażenia

przypadający przed zatrudnieniem w odwołującej się spółce (prawie 8 lat), wskazuje,

iż schorzenie powstało przed tym zatrudnieniem,

* art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30

czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez nie dopuszczenie do

udziału w sprawie wszystkich pracodawców zatrudniających A.R. w

warunkach narażenia na powstanie stwierdzonej choroby, tym samym nie

zapewnienie tym stronom czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania.

Ponadto pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 8 ust. 2 wymienionego rozporządzenia poprzez brak podjęcia działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie.

Na tej podstawie pełnomocnik domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem prawidłowego ustalenia okresu pracy w narażeniu w poszczególnych zakładach pracy oraz zebrania i dołączenia do akt postępowania pełnej dokumentacji medycznej badanej, a zwłaszcza z okresu przed podjęciem pracy w skarżącej spółce. Postulował przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii z właściwego instytutu naukowo-badawczego w celu ustalenia aktualnego stanu zdrowia oraz ewentualnej przyczyny wystąpienia choroby, a w szczególności, czy schorzenie takie zostało wywołane sposobem wykonywania pracy u skarżącej w latach 1998-2008, a także istnienia związku pomiędzy schorzeniem a wykonywaną przez A.R. pracą u poprzednich pracodawców. Wniósł ewentualnie o uchylenie tej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W obszernym uzasadnieniu skargi eksponowano nieprawidłowości postępowania polegające na wydaniu rozstrzygnięcia opartego na niepełnym materiale dowodowym, braku dokonania ustaleń co do istnienia okoliczności wskazujących na ocenę bezspornie lub nawet z wysokim prawdopodobieństwem, że stwierdzona choroba ma charakter zawodowy. Akcentowano przy tym, że wydane w postępowaniu orzeczenia lekarskie nie pozwalały na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż nie odnoszą się do dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia pracownika. Wskazano, że z pisma organu z dnia [...]r. nie wynika, aby zespół orzekający zapoznał się z wnioskowaną przez skarżącą dokumentacją medyczną badanej z całego okresu zatrudnienia, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu zatrudnienia przed podjęciem pracy w A Sp. z o.o., a także dokumentacją powstałą w okresie pracy u innych pracodawców. Wskazano także na brak w aktach jakichkolwiek śladów korespondencji organu z właściwymi placówkami medycznymi. Akcentowano, iż organ nie wziął pod uwagę, iż A.R. w okresie zatrudnienia u skarżącej, podobnie jak pracownicy zajmujący stanowiska takie jak ona, podlegała "rotacji stanowiskowej" w celu urozmaicenia rodzaju pracy i przeciwdziałaniu powstawania schorzeń związanych ze sposobem jej wykonywania. Zdaniem pełnomocnika dopiero po prawidłowym ustaleniu okresu pracy w narażeniu, przeprowadzeniu wskazanych dowodów możliwe będzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy raz jeszcze podkreślił, że specjalistyczne badania lekarskie przeprowadzone przez dwie kompetentne placówki orzecznicze zakwalifikowały rozpoznane u A.R. schorzenie jako chorobę zawodową, co przy potwierdzonym fakcie pracy w warunkach narażenia zawodowego umożliwiało wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej jej istnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona w oparciu o powyzsze uregulowania wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa.

W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że z dniem 3 lipca 2009 r., czyli w okresie przed wydaniem decyzji stanowiącej przedmiot skargi (choć już po wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia u A.R. choroby zawodowej), nastąpiła zmiana stanu prawnego w zakresie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Mianowicie, weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Z kolei poprzednie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., podobnie jak przepisy w oparciu, o które zostało ono wydane (to jest art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu Pracy), uznano za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Orzeczenie w tym przedmiocie wydał Trybunał Konstytucyjny w dniu 19 czerwca 2008 r., (sygn. akt P 23/07 - Dz. U. Nr 116, poz. 740).

Oceniając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd miał zatem na uwadze przepisy nowego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w tym treść §11 ust. 1 tegoż aktu wykonawczego, który stanowi, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego aktu, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Obowiązująca definicja choroby zawodowej została sformułowana w art. 235(1) Kodeksu pracy. Stosownie zatem do brzmienia tego uregulowania, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności ocena narażenia zawodowego oraz dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 wskazanego aktu.

W rozpoznawanej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że A.R. pracując od 1986 r. do 1989 r. w Przedsiębiorstwie C w K. jako [...], od 1996 r. do 1998 r. w B Sp. z o.o. w M. jako [...]i od 1998 r. do 2008 r. w A Sp. z o.o. w T. jako [...] wykonywała czynności związane z monotypią ruchów i przeciążeniem kończyn górnych w obu stawach barkowych. Świadczy o tym znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy opis czynności wykonywanych na wskazanych stanowiskach w poszczególnych zakładach. W sprawie nie jest również sporne, że pracując u skarżącej szyła elementy poszyć do samochodów, gdzie w szczególności obciążany był bark lewej ręki. W postępowaniu określono chronometraż tych czynności, tj. ich rodzaj i charakter, ilość wykonywanych elementów na zmianę roboczą oraz ich wagę. W ocenie Sądu materiał zgromadzony w sprawie dawał wystarczającą podstawę do przyjęcia przez organy, że A.R. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania wskazanej choroby zawodowej

Natomiast u A.R. rozpoznano przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego, a więc chorobę ujętą obecnie w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych (poprzednio w poz. 19,5 wykazu zawartego w rozporządzeniu RM z 30 lipca 2002 r.). Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, wyżej wymieniona była poddana badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych, a mianowicie w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz na etapie postępowania odwoławczego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które wydały w jej sprawie odpowiednio orzeczenia lekarskie: z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r., nr [...]. W treści obu wspomnianych orzeczeń, wydanych w oparciu o wyniki stosownych badań oraz konsultacji ortopedycznych, analizy dostępnej dokumentacji medycznej, analizy danych odnośnie warunków pracy zawodowej pod kątem obciążenia układu ruchu u uczestniczki postępowania rozpoznano przewlekłą chorobę, o której mowa wyżej, wywołaną sposobem wykonywania pracy.

Organ odwoławczy podzielił te opinie, również Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania. Opinie te są zgodne i spójne, a ich uzasadnienia jednoznaczne i logiczne, w wystarczającym zakresie prezentujące podstawę faktyczną przedstawionej konkluzji oraz ocenę przyczyn schorzenia. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, organ przyjął, że u A.R. zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej określonej pod poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zbadał okoliczności narażenia zawodowego A.R. związanego z przeciążeniem stawów barkowych, w okresie jej zatrudnienia, co wynika z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego dlatego brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników. Natomiast orzeczenia lekarskie w sposób jednoznaczny wskazują na zawodową etiologię rozpoznanego u ww. schorzenia. Dlatego też organy sanitarne zasadnie przyjęły istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy wynika, że organ dokonał także oceny narażenia zawodowego w pozostałych zakładach, w których skarżąca pracowała jako [...] ([...]). Akta w tej części zawierają karty oceny narażenia zawodowego, z których wynika, że praca tam wykonywana nie obciążała kończyny górnych w stawach barkowych mogących być przyczyną powstania choroby zawodowej przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Zatem ustalenia dokonane przez organy sanitarne dotyczące narażenia pracownicy w tych zakładach nie były dowolne i miały oparcie w danych uzyskanych w wyniku dochodzenia epidemiologicznego. Tym samym brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników mimo przeciwnego w tym zakresie stanowiska zaprezentowanego w skardze. Natomiast podnoszona przez pełnomocnika okoliczność zapewnienia w skarżącej spółce pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m.in. poprzez rotacje na stanowiskach pracy, nie podważa ustalenia organu o powtarzalności wykonywanych przez pracownicę czynności obciążających kończyny górne w obu stawach barkowych, w tym w szczególności stawu lewego. W sprawie nie kwestionowano bowiem opisu sposobu wykonywania pracy przez A.R. od 1996 r. do 2008 r. w Spółkach B i A, który stwarzał możliwość powstania choroby zawodowej zapalenia okołostawowego barku. Można jednocześnie wskazać, że zgodnie z poglądem sformułowanym w orzecznictwie sądowym, dla uznania danego schorzenia za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że to właśnie takie warunki ją spowodowały (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt II SA 372/82, publ. ONSA 1982/1/33).

Ponadto należy stwierdzić, że ustalenie innej przyczyny rozpoznanej u uczestniczki postępowania choroby, w świetle stwierdzenia zawodowej jej etiologii nie znajduje uzasadnienia. Jeżeli skarżąca dysponowała innymi dowodami, to nie było przeszkód do ich przedstawienia.

Wskazać jednocześnie należy, że przepisy § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przewidują wyłącznie dwustopniowy model badania, wskazując właściwe ku temu jednostki. Co więcej, orzeczenia placówki drugiego stopnia można się domagać wyłącznie na skutek odwołania pracownika (§ 7 ust.1), którego w niniejszej sprawie nie wniesiono. Tymczasem, pomimo wskazanych uregulowań, na wniosek odwołujących się spółek organ zwrócił się o orzeczenie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Tym bardziej zatem brak jest podstaw do domagania się powołania innego biegłego.

Ponadto zaznaczyć należy, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Zaprezentowany wyżej pogląd jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: Lex 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: Lex 221953 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: Lex 508491).

Jednocześnie podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną i nie uznali za konieczne sięganie po dodatkową dokumentację, uznali więc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia.

W ocenie Sądu, organy inspekcji sanitarnej nie dopuściły się naruszenia art. 235(1) Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i wykazały występowanie związku przyczynowo-skutkowego między pracą w warunkach, w których występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia a stwierdzoną chorobą zawodową. Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącej organ nie naruszył reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 k.p.a. i ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organu wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.), nie stanowi więc naruszenia prawa.

Ponadto organ zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu m.in. powiadamiając zakłady pracy, w których występowało narażenie zawodowe o toczącym się postępowaniu oraz prawach wynikających z art. 10 k.p.a. W tym miejscu można podnieść, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, gdyż nie taka jest jej rola. Nie ustala też odpowiedzialności pracodawcy za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy. W tej materii właściwy jest sąd powszechny, albo zakład ubezpieczeń społecznych. Kwestia odpowiedzialności zakładu pracy za ewentualne skutki związane ze szkodliwymi warunkami pracy a kwestia choroby zawodowej oparte są na różnych podstawach prawnych. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 czerwca 1994 r., II PZP 4/94 (OSNAPiUS 1994 nr 11, poz. 170), Sąd Najwyższy stwierdził nawet, że sąd pracy rozpoznając roszczenia z tytułu rozstroju zdrowia spowodowanego chorobą zawodową zgłoszone na podstawie przepisów prawa cywilnego nie jest związany stanowiskiem zaprezentowanym w postępowaniu administracyjnym.

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanych w stosunku do pracownicy orzeczeń lekarskich oraz zawartego w nich rozpoznania uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a sposobem wykonywania pracy zawodowej.

W tym stanie rzeczy należy uznać, iż organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zawarte w skardze zarzuty nie doprowadziły do podważenia jej legalności. Dlatego skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.