Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 841/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1, par. 2, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 39
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi K. F. na czynność Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 25 września 2023 roku nr EKS.4464.43.2023 w przedmiocie odmowy refundacji kosztów transportu dziecka niepełnosprawnego do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta Pabianic do zwrotu K. F. kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka K1. F. z miejsca zamieszkania do szkoły ponadpodstawowej – Liceum Ogólnokształcącego "E" w A. i z tej szkoły do miejsca zamieszkania w okresie od 1 października 2023 roku do 23 czerwca 2024 roku; 3. zasądza od Prezydenta Miasta Pabianic na rzecz skarżącej K.F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na czynność Prezydenta Miasta Pabianic z 25 września 2023 r. nr EKS.4464.43.2023 w przedmiocie odmowy refundacji kosztów transportu dziecka niepełnosprawnego do szkoły.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z 25 września 2023 r. K. F. zwróciła się do organu o zwrot kosztów dowozu K. F. - ucznia niepełnosprawnego do szkoły - Liceum [...] w A. w okresie od 1 października 2023 r. do 23 czerwca 2024 r. własnym samochodem na trasie: miejsce zamieszkania – szkoła, szkoła - miejsce zamieszkania. Oświadczyła, że trasa z miejsca zamieszkania do szkoły wynosi 24 km. Skarżąca załączyła orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z 2 lipca 2020 r. nr [..., w którym wskazano III etap edukacyjny ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera i orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 21 kwietnia 2023 r. nr [...].

W piśmie z 25 września 2023 r. Prezydent Miasta Pabianic wskazał, że zgodnie art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, które są objęte kształceniem specjalnym, bezpłatnego transportu w czasie przewozu uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym do najbliższej szkoły ponadpodstawowej. Obowiązek ten gmina spełnia również poprzez zwrot kosztów przewozu dzieci przez rodziców. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka K. S. F. nr [...] z 2 lipca 2022 r. nie wskazano przyczyn niepełnosprawności, stanowiących podstawę do ubiegania się o zwrot kosztów dowozu dziecka do szkoły. Organ uznał, że brak jest podstaw do refundacji kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły ponadpodstawowej.

W piśmie z 13 października 2023 r. skarżąca wskazała, że chociaż orzeczenie ([...]) o niepełnosprawności jej syna ma symbol 12-C, to nie można go jednoznacznie przypisać do kategorii ogólnie zdefiniowanych przez prawo. W rzeczywistości, jak potwierdza orzeczenie, jej syn został zaliczony do stopnia niepełnosprawności znacznego. W konsekwencji jego zdolność do samodzielnej egzystencji i funkcjonowania jest poważnie ograniczona. Co jednoznacznie wskazuje

punkt 6 i 7 tego orzeczenia. Wskazała, że syn ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, właśnie ze względu na spore problemy intelektualne jak i behawioralne. W tym orzeczeniu jednoznacznie jest potwierdzone, że syn wymaga stałego wsparcia. Nie jest możliwe, aby sam podróżował do szkoły, a właśnie po to gmina ma obowiązek zapewnienia transportu osobom niepełnosprawnym. Skarżąca podniosła, że syn wymaga całodziennej opieki, co skutkowało tym, że orzeczenie na które się powołuje pozwala uzyskiwać mężowi świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia - bo syn wymaga całodziennej opieki. Dlatego zmuszona jest do dowożenia syna lub zapewnienia mu indywidualnego transportu do szkoły. Skarżąca odwołała się do wyroku o sygn. akt II SA/Bd 118/19.

W odpowiedzi, w piśmie z 30 października 2023 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wskazał, że przyczyny niepełnosprawności u syna skarżącej nie stanowią podstaw do ubiegania się o zwrot kosztów dowozu dziecka do szkoły.

Organ wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zatytułowane "Skarga na odmowę zawarcia umowy o zwrot kosztów dowozu ucznia niepełnosprawnego do szkoły" z 31 października 2023 r. W piśmie wskazał, że przekazuje skargę K. F. na odmowę prawa do refundacji kosztów dowozu ucznia niepełnosprawnego do szkoły.

Zarządzeniem z 14 listopada 2023 r. (III KO/Łd 45/23) przekazano nadesłane dokumenty do Urzędu Miejskiego w Pabianicach celem wykonania ustawowego obowiązku przekazania skargi, określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zaznaczono, że po jednoznacznym wyjaśnieniu przez skarżącą, że składa skargę do sądu administracyjnego organ przekazuje skargę do sądu wraz z odpowiedzią na skargę i pełnymi aktami sprawy.

W piśmie pt. "Wyjaśnienie" z 30 listopada 2023 r. K. F. opisała stan faktyczny sprawy i wskazała, że podtrzymuje decyzję, aby odwołać się do WSA w sprawie negatywnej opinii dotyczącej kosztów refundacji dowozu syna do szkoły.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jest bezzasadna z uwagi na niewskazanie w orzeczeniu o potrzebie kształcenia przyczyn niepełnosprawności, które literalnie są wymienione w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. Organ wyjaśnił, że w piśmie z 30 listopada 2023 r. skarżąca zwróciła się o przekazanie akt do sądu.

Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. skarżąca oświadczyła, że pismo zatytułowane "Wyjaśnienie" z dnia 30 listopada 2023 r. jest skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na czynność Prezydenta Pabianic w przedmiocie odmowy refundacji kosztów transportu dziecka niepełnosprawnego do szkoły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z treścią art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Kontrola powyższych aktów administracyjnych i czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana według kryterium legalności.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Ponadto w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie K. F. zaskarżyła czynność Prezydenta Miasta Pabianic nr EKS.4464.43.2023 z 25 września 2023 r. o odmowie refundacji kosztów przewozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły ponadpodstawowej – Liceum Ogólnokształcącego [...] w A. w okresie od 1 października 2023 r. do 23 czerwca 2024 r. Sąd uznał, że skarżąca skutecznie wniosła skargę. Pismo zatytułowane "Wyjaśnienie" (k. 3, 35) stanowi bowiem skargę na ww. czynność organu.

Sąd podziela pogląd powszechnie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wyrażona przez organ reprezentujący gminę (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) odmowa zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Nowe brzmienie § 2 powołanego przepisu jest konsekwencją zmiany art. 52 § 3 p.p.s.a. polegającej na zniesieniu instytucji wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie, organ w zaskarżonej czynności z 25 września 2023 r. nie zawarł pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca jednak 13 października 2023 r. złożyła pismo zatytułowane "Odwołanie od decyzji z dnia 25 września 2023 r." Organ podtrzymał swoje stanowisko o braku możliwości refundacji kosztów transportu niepełnosprawnego dziecka do szkoły w piśmie z 30 października 2023 r. Organ pouczył przy tym skarżącą, że akta sprawy zostaną przekazane do Sądu celem rozpatrzenia sprawy. Pismo to doręczono skarżącej 6 listopada 2023 r. (k. 21). Uznać zatem należało, że skarżąca skutecznie wniosła skargę w dniu 1 grudnia 2023 r. Zdaniem Sądu, skoro skarżąca nie była pouczona przez organ o treści art. 53 § 2 p.p.s.a., czyli o możliwości i trybie zaskarżenia czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, trudno byłoby obarczać stronę skutkami niezachowania warunków formalnych wniesienia skargi. Należy podkreślić, że w terminie 30 dni od otrzymania kolejnego pisma organu z 30 października 2023 r. skarżąca zachowała trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu. W związku z tym Sąd uznał, że uchybienie terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a nastąpiło bez winy skarżącej i przystąpił do rozpoznania sprawy.

Wobec powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 900; dalej u.s.o.), obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;

2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:

a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,

b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Stosownie natomiast do art. 39a ust. 1 ustawy, obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Zwrot kosztów przewozu, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami (art. 39a ust. 4). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiera z rodzicami umowę, o której mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (art. 39a ust. 5). Jeżeli natomiast rodzice powierzyli wykonywanie transportu i sprawowanie opieki w czasie przewozu innemu podmiotowi, kwotę zwrotu kosztów przewozu ustala się zgodnie z ust. 2 (art. 39a ust. 6).

W tym miejscu zauważyć należy, że w wyroku z 10 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1275/21 (orzeczenie dostępne w CBOIS pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na gruncie unormowań zawartych w art. 39 ust. 4 ustawy (obecnie odnosi się to do przepisu 39a ust. 1) należy przyjąć, że oświadczenie rodziców niepełnosprawnego dziecka w kwestii dowozu tego dziecka do ośrodka szkolno-wychowawczego wiąże organ gminy w tym znaczeniu, że jeżeli sami wyrażają zamiar dowożenia dziecka do ośrodka, to organ wykonawczy gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna. W przeciwnym przypadku - jeżeli rodzice dziecka nie zgłaszają takiego zamiaru – oznacza to, że obowiązkiem gminy jest we własnym zakresie zorganizowanie dowozu niepełnosprawnego dziecka oraz zapewnienie mu opieki. Gmina nie może przenieść dowolnie swego obowiązku na rodziców (opiekunów) dziecka niepełnosprawnego bez ich zgody, nawet za zwrotem kosztów. Należy bowiem zauważyć, że zwrot kosztów w razie wyboru przez rodziców dziecka niepełnosprawnego transportu dowozu i opieki we własnym zakresie następuje w drodze zawartej umowy, a umowa jest dwustronną czynnością prawną, wymagającą zgodnych oświadczeń woli obu stron umowy. Tylko podpisanie umowy o zwrot kosztów zwalnia gminę z obowiązku zapewnienia dojazdu dziecka niepełnosprawnego do konkretnego ośrodka wybranego przez rodzica (podobnie: wyrok NSA z 25 maja 2022 r. sygn. III OSK 3280/21).

Także w literaturze przedmiotu podkreślono, że ustawodawca w art. 39a ust. 1 ustawy wskazał, iż gmina spełnia ciążący na niej obowiązek przez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców, przy czym powyższe rozwiązania mają charakter równoważny i ich zastosowanie będzie wynikało wyłącznie z decyzji rodziców (M. Pilich, Komentarz do art. 39a, [w:] M. Pilich (red.), Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, LEX/el.).

Dodatkowo wskazać należy, że przepis art. 39a ust. 1 ustawy Prawo oświatowe zawiera alternatywnie skonstruowane roszczenie (publiczne prawo podmiotowe), przysługujące rodzicom niepełnosprawnego dziecka, z którym to roszczeniem są skorelowane odpowiednie obowiązki gminy. Organy administracji publicznej nie mają kompetencji do modyfikowania treści zgłoszonego przez rodziców dziecka żądania, w szczególności nie są uprawnione do władczego narzucenia jednej z dwóch przewidzianych przez ustawodawcę alternatyw. Dysponentem powyższego roszczenia są więc wyłącznie rodzice dziecka. Zwrot użyty w przepisie art. 39a ust. 5 ustawy: "od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice" potwierdza, że to wyłącznie rodzicom przysługuje prawo wyboru, zaś dla gminy powstają określone obowiązki (czy to zapewnienia transportu i opieki dzieci, czy to refundacji kosztów), od których spełnienia nie może zwolnić się przez "przerzucenie" ich na zainteresowanych.

Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma także to, że obowiązek zapewnienia przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa - Prawo oświatowe. W art. 1 pkt 6 i 7 tej ustawy ustawodawca wskazał na możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, jak również opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Obowiązki gminy w tej materii ustanawia cytowany wyżej art. 39 ust. 4 wraz z art. 39a ustawy Prawa oświatowego.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że pomiędzy skarżącą a Prezydentem Miasta Pabianic nie została zawarta umowa, której przedmiotem byłby zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego syna skarżącej do Liceum Ogólnokształcącego [...] w A. w roku szkolnym 2023/2024. Stanowisko organu odmawiające skarżącej zwrotu kosztów oparte jest na twierdzeniu, że w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z 2 lipca 2022 r. nie wskazano przyczyn niepełnosprawności K. S. F. stanowiących podstawę ubiegania się o zwrot kosztów dowozu dziecka do szkoły.

Natomiast skarżąca wskazuje, że syn został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, co oznacza, że jego zdolność do samodzielnej egzystencji jest poważnie ograniczona, ma problemy intelektualne i behawioralne.

W rozpoznawanej sprawie zauważyć należy, że w przedłożonym przez skarżącą orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z 21 kwietnia 2023 r nr [...] wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Pabianicach, zaliczono syna skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności, której powstanie ustalono od urodzenia. Ustalono, że syn skarżącej jest osobą ze znacznie naruszoną sprawnością organizmu. W punktach 5, 6, 7 orzeczenia wyraźnie określono, że syn skarżącej wymaga :

5. konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,

6.korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,

7. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z kolei w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z 2 lipca 2020 r. nr [...] orzeczono o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej na III okres edukacyjny, wskazując jako przyczynę - niepełnosprawność ucznia z autyzmem, w tym zespołem Aspergera. W zaleceniach w punkcie 3 orzeczenia określono kształcenie w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej, szkole specjalnej. Wskazano, że biorąc pod uwagę potencjał poznawczy K., istotne trudności z przystosowywaniem się do zmian, na tym etapie, najkorzystniejszą formą kształcenia będzie kształcenia w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi (kontynuacja nauki w znanym środowisku).

W ocenie Sądu, w świetle powyższego nie znajduje zatem potwierdzenia stanowisko organu, że w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nie wskazano przyczyn niepełnosprawności.

Powtórzyć raz jeszcze należy, że podejmowanie decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły należy do rodziców (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem zaś władz publicznych jest udzielanie pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Celowi konstytucyjnemu w postaci zapewnienia wsparcia rodzicom osoby niepełnosprawnej nie odpowiadałaby wykładnia ograniczająca prawa przyznane osobom niepełnosprawnym, dotkniętym przez los, a uzasadniona potrzebą ochrony majątkowych interesów gminy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. III SA/Kr 1230/15, publ. jak wyżej).

Jednocześnie zauważyć należy, że w art. 39 ust. 4 pkt 1 u.s.o., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, przewidziano przewóz uczniów niepełnosprawnych, których kształcenie odbywa się na podstawie art. 127, tylko do "najbliższej" szkoły podstawowej. Tego pojęcia nie powinno się jednak utożsamiać w prosty sposób z geograficzną bliskością wymienionych szkół do miejsca zamieszkania dziecka. Należy natomiast mieć na uwadze szczególne okoliczności danego przypadku, a ściślej - jeżeli "najbliższa" szkoła podstawowa nie może zapewnić dziecku odpowiednich metod pracy i nauki, dostosowanych do stopnia jego niepełnosprawności, to uczeń oraz jego rodzice (opiekunowie prawni) mogą mieć interes nie tylko faktyczny, ale i prawny w tym, aby dziecko uczęszczało do innej szkoły. Na "bliskość" zatem, o której mowa w przepisie, składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak i element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. Szkołą najbliższą, o której mowa, jest w tej sytuacji tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu (zob. M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, wydanie III, Opublikowano: WKP 2022).

Sąd stwierdza, że organ całkowicie pominął treść przedstawionych przez skarżącą orzeczeń, nie przeanalizował ich treści oraz nie rozważył przesłanek wynikających z treści art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe. Należy podkreślić, że wybór sposobu realizacji dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły pozostawiony jest rodzicom, którzy decydują się na samodzielne dowożenia dziecka do szkoły (tak jak w rozpoznawanej sprawie), czy też zapewnienie dowozu przez gminę. Na wniosek rodziców organ gminy ma zatem obowiązek zawrzeć umowę i dokonać zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły i ze szkoły.

W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy potwierdza, że dla niepełnosprawnego syna skarżącej Liceum Ogólnokształcące [...] w A. jest placówką, która spełnia wymóg "najbliższej" szkoły, zapewniającej dziecku odpowiedne metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności. Zalecono bowiem kontynuację nauki w znanych K. warunkach w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi. Wsparcie rewalidacyjne umożliwi stymulację sfery kontaktów społecznych oraz komunikowania się. Kontynuacja nauki w szkole, w której dziecko czuje się dobrze, w otoczeniu osób, które ono zna i akceptuje oraz jest znane i akceptowane, jest kluczowym czynnikiem powodzenia terapii (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. I OSK 2173/14). Organ powinien przede wszystkim kierować się dobrem dziecka i zaleceniami wynikającymi z orzeczenia dotyczącego kształcenia dziecka niepełnosprawnego i ustalenia, czy dana placówka oświatowa, w której dziecko realizuje już obowiązek szkolny umożliwia prawidłowe jego kształcenie i uzasadnia kontynuowanie w niej nauki.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu kontrola zgodności z prawem zaskarżonej czynności wykazała, że zaskarżona czynność została dokonana bez prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego, to jest art. 39 ust. 4 pkt 1 i art. 39a Prawa oświatowego, wskutek ich błędnej wykładni.

W konsekwencji Sąd uznał, że wystąpiły podstawy do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności (pkt 1 sentencji).

Sąd uwzględnił również wniosek skarżącej dotyczący orzeczenia na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a., tj. uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa, który w sprawie niniejszej dotyczył uznania uprawnienia do zwrotu skarżącej kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka z miejsca zamieszkania do szkoły ponadpodstawowej – Liceum Ogólnokształcącego [...] w A. i z tej szkoły do miejsca zamieszkania w okresie od 1 października 2023 r. do 23 czerwca 2024 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi w kwocie 200 zł.

e.o.