Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 748/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 145, art. 151, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 § 1 i § 2, art. 59 § 1 pkt 2, art. 18	, art. 20 § 1 pkt 1, art. 54 § 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 20
journal: Dz.U. 2009 nr 31 poz 206
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.
article: § 2, § 3, § 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2172
law: Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 2 pkt 26, art. 17 ust. 1-5, ust. 10 i ust. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 września 2023 r. nr 148/2023/II w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 6 września 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi (dalej ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej PPIS) z 21 lipca 2023 r. oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż T. S. upomnieniem z 22 października 2021 r. został wezwany do wykonania obowiązku poddania małoletniej córki, M. S. (urodzonej 13 sierpnia 2007 r.), obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. PPIS pouczył, że niedopełnienie ww. obowiązku w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia skutkować będzie wszczęciem postępowania egzekucyjnego przewidzianego dla egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Upomnienie to zostało doręczone stronie 29 października 2021 r.

Wobec niedopełnienia przez stronę obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym 26 kwietnia 2023 r. wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...]. Ponadto PPIS pismem z 26 kwietnia 2023 r. złożył wniosek do ŁPWIS o wszczęcie wobec strony egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym i zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.

ŁPWIS rolę organu egzekucyjnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia zawartego w dniu 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r., poz. 676 i z 2023 r. poz. 6065) w oparciu o art. 20 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U . z 2023 r., poz. 190).

Postanowieniem z 5 czerwca 2023 r. ŁPWIS nałożył na stronę grzywnę w kwocie 1400 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka oraz wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 26 kwietnia 2023 r. w terminie 14 dni od otrzymania tegoż postanowienia.

9 czerwca 2023 r. strona zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na:

1. brak wymagalności obowiązku z uwagi na nieukończenie przez córkę 19 roku życia;

2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym z uwagi na brak przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego poprzedzającego szczepienie;

3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Po uzupełnieniu braków formalnych zarzutów, postanowieniem z 21 lipca 2023 r. PPIS oddalił zarzuty zobowiązanego. W uzasadnieniu organ podniósł, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa, wobec czego nie ma podstaw do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Nadto wskazał, że § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 ze zm.) – dalej "rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r." określa choroby zakaźne, przeciw którym istnieje obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym oraz zakres wieku, w którym ten obowiązek istnieje, ponieważ mogą zaistnieć przeciwwskazania medyczne do wykonania określonych szczepień bezpośrednio po osiągnięciu przez dziecko minimalnej granicy wieku skutkującej powstaniem obowiązku zaszczepienia dziecka przeciw określonej chorobie. Ukończenie przez dziecko 19 roku życia nie oznacza daty wymagalności, a jedynie termin wygaśnięcia obowiązku poddania osoby szczepieniom. W dacie wystawienia przez PPIS tytułu wykonawczego córka zobowiązanego miała ukończone 15 lat, a więc znajdowała się w grupie wiekowej osób podlegających szczepieniom przeciw chorobom wskazanym w upomnieniu i tytule wykonawczym. Wskazanie dolnej i górnej granicy wieku osób zobowiązanych do poddania się szczepieniu oznacza okres powstania i wygaśnięcia obowiązku. Wobec powyższego nie można uznać, że obowiązek poddania małoletniej szczepieniu nie jest wymagalny. Większość szczepień ochronnych dziecko otrzymuje w pierwszym roku życia w celu wczesnego wytworzenia u niego czynnego uodpornienia, przy czym osiągnięcie pełnej odporności wymaga wielokrotnie powtarzających się szczepień. Program Szczepień Ochronnych na dany rok nie stanowi źródła obowiązku poddania się szczepieniom, lecz uaktualnia realizację wynikającego z ustawy obowiązku poddania się szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym mając na uwadze sytuację epidemiologiczną w kraju.

Organ podkreślił ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest zawsze poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, które ma na celu wykluczenie istnienia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Badanie to musi być wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem. Jeśli badanie takie daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązku szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą tym obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej. Do dnia wydania postanowienia z 21 lipca 2023 r. zobowiązany nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do poddania córki szczepieniom ochronnym. Lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi integralny element procedury wykonania szczepienia ochronnego.

Na postanowienie z 21 lipca 2023 r. zobowiązany wniósł zażalenie z 2 sierpnia 2023 r., w którym powtórzył wcześniej podniesione zarzuty, a ponadto wskazała na:

1. naruszenie art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt. SK 81/19, wskazał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres tj. Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który to wiąże jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby, nie mieści się on bowiem w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP;

2. naruszenie art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm. – dalej u.p.e.a.) - poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS 26 kwietnia 2023 r. - oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. - poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy z 26 kwietnia 2023 r. nie podlegał egzekucji administracyjnej. W toku postępowania egzekucyjnego nie zbadano dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W ocenie strony rzekomy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, na który powołały się organy w toku niniejszego postępowania, w istocie w ogóle nie istnieje. Jednak nawet gdyby przyjąć, że obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym wynika z przepisów prawa, to jednak błędne jest przyjęcie, że rozstrzyganie czy podejmowanie jakichkolwiek innych działań w zakresie tego obowiązku pozostaje we właściwości Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Właściwość rzeczowa Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie wynika z przepisów u.p.e.a., a Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie przyznano uprawnienia do prowadzenia postępowania w przedmiocie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym;

3. naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. - poprzez nieistnienie obowiązku, ponieważ w dniu wydania postanowienia z 21 lipca 2023 r. małoletnia miała 15 lat, a więc nie przekraczała przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień;

4. dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. - spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego, a także w dniu wydania przedmiotowego postanowienia małoletnia nie miała ważnego badania kwalifikacyjnego. Organ wydający postanowienie nie miał podstaw do stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny i wykonalny ponieważ nie przedstawił jako dowodu zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia;

5. naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego – organ nie powiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów

i przedstawionych stanowisk oraz o możliwości zgłoszenia żądań

i wniosków, co skutkowało pozbawieniem strony prawa do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień i dowodów jak również do zapoznania się z już zgromadzonym materiałem dowodowym.

Postanowieniem z 6 września 2023 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS z 21 lipca 2023 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ II instancji podniósł, że PPIS odniósł się do wszystkich wniesionych zarzutów. ŁPWIS podzielił stanowisko wierzyciela w tym zakresie.

Organ II instancji za nieuzasadnione uznał zarzuty braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. Wskazał, że podstawą prawną wymagalności spornego w sprawie obowiązku jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 – dalej "u.ch.z."). W rozporządzeniu z 18 sierpnia 2011 r. wskazane zostały zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są obowiązkowe szczepienia ochronne. Górne granice wieku określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych. Rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. wskazuje co prawda 19 rok życia jako granicę poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jednak nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci.

Organ podkreśliła, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, przy czym wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2022 r., poz. 2151 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Kwalifikacja lekarska możliwa jest tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem odbywa się ona tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ch.z. w ciągu maksymalnie 24 godzin.

Wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności. Właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania spełnienia ciążącego na nim obowiązku. Strona po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniej powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. To lekarz pracujący w tym podmiocie udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko, oraz wyznacza termin szczepienia.

Odnośnie zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ ŁPWIS wyjaśnił, że to wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Na mocy jednak porozumienia z 12 lutego 2015 r. zawartego pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dz. U. Województwa Łódzkiego z 2015 r., poz. 676 i z 2023 r. poz. 6065) ŁPWIS działa w charakterze organu egzekucyjnego.

Dalej organ wyjaśnił, że przywoływane przez stronę orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. nie podważa obowiązku szczepień ochronnych, a jedynie formę, w jakiej publikowane są terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych. Wyrok nie oznacza zatem zniesienia obowiązku szczepień. W związku z powyższym zarówno w dniu wystawienia tytułu wykonawczego [...]. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, jak i w dniu wydania niniejszego postanowienia, przepisy określające obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym pozostają w mocy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. ŁPWIS wyjaśnił, że w przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z u.ch.z., a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej.

Ponadto ŁPWIS uznał za nieuzasadniony także zarzut naruszenia art. 156 § k.p.a. Przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej, jednakże możliwa jest ona tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem w ciągu maksymalnie 24 godzin od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wydanym po badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek wystawienia oddzielnego zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu kwalifikacyjnym do szczepień tyczy się sytuacji, kiedy kwalifikacja do szczepień i zabieg podania preparatu szczepionkowego odbywają się w dwóch różnych podmiotach leczniczych. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego, nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot.

W ocenie organu w sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a. Analiza akt sprawy, a także wykorzystane przez stronę środki zaskarżenia wskazują jednoznacznie, że prawa skarżącego do udziału w postępowaniu nie były w żadnym momencie ograniczone.

9 października 2023 r. T. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie ŁPWIS z 6 września 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 21 lipca 2023 r. oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W swojej skardze strona nie sformułowała zarzutów dotyczących zaskarżonych rozstrzygnięć, a jedynie podtrzymała wysunięte w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ wraz z towarzyszącą im argumentacją.

Ponadto skarżący podniósł, że zastosowano w stosunku do niego zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, tj. w stosunku do tego samego zobowiązanego zostały wystosowane 2 postanowienia ustalające grzywnę w łącznej wysokości 2800 zł. Organ, ustalając kwotę grzywny, nie wziął pod uwagę końcowej sumy, jaką zobowiązany będzie musiał zapłacić. Ponadto organ nie wziął pod uwagę sytuacji majątkowej strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym stosownie do art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 6 września 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty strony skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. Za podstawę wyrokowania sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Podkreślić przy tym należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 22 października 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wystawił upomnienie zobowiązujące stronę skarżącą do poddania córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie niewykonania obowiązku w terminie 7 dni. Upomnienie zostało doręczone stronie 29 października 2021 r. Wobec nie wykonania przez skarżącego obowiązku szczepień 26 kwietnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący T. S. do poddania córki – M. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce - zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 u.ch.z. oraz § 2, 3 i 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ŁPWIS. W postępowaniu tym 9 czerwca 2023 r. skarżący wniósł zarzuty: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Powyższe zarzuty zostały oddalone przez organy obydwu instancji, a stanowisko takie zasługuje zdaniem sądu na aprobatę.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że z przytoczonego powyżej art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., wynika, że jako podstaw zarzutu nie wymieniono: niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., okoliczności te mogły być podstawą zarzutu. W obecnym stanie prawnym niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W związku z czym zarzut strony skarżącej w tym zakresie zasadnie nie zasługiwał na uwzględnienie przez organ. Podobnie niezasadny był także sformułowany przez stronę w zażaleniu na postanowienie organu I instancji zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Skoro kwestia niewykonalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym może stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) to podlega ona ocenie w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej, zgodnie zaś z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., tylko jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Należy także podkreślić, że do niezasadności argumentacji strony przywołanej na poparcie omawianego zarzutu organy obu instancji odniosły się w swoich rozstrzygnięciach, a ich stanowisko w pełni zasługuje na akceptację sądu.

Odnośnie podniesionego przez skarżącego zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który także został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) podkreślić należy, że w uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło jednak do naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak prawidłowo wskazał ŁPWIS w zaskarżonym postanowieniu rolę organu egzekucyjnego przejął on od Wojewody Łódzkiego na podstawie porozumienia z 12 lutego 2015 r. Wyjaśnić należy, że o właściwości organów egzekucyjnych przesądza art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Niemniej w stanie prawnym rozpatrywanej sprawy należy uwzględnić treść zawartego w dniu 12 lutego 2015 r. porozumienia pomiędzy Wojewodą, a Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 2015 r. pod poz. 676. Podstawę prawną zawarcia tego porozumienia stanowił art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm., dalej zwanej u.w.a.r.w.), w myśl którego wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W myśl § 1 tego porozumienia Wojewoda powierzył Łódzkiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z ust. 2 u.ch.z oraz rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. Zgodnie z § 2 porozumienia przy realizowaniu obowiązków wynikających z niniejszego porozumienia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi zobowiązuje się do: 1) wydawania w imieniu Wojewody, postanowień na zasadach i w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, ze zm.); 2) używania w postanowieniach i pismach urzędowych związanych z postępowaniem w zakresie egzekucji świadczeń niepieniężnych własnych pieczęci nagłówkowych i druków korespondencyjnych, a do podpisu pieczęci o treści: "z upoważnienia Wojewody Łódzkiego" z podaniem nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej; 3) powoływania w podstawie prawnej postanowień oraz pism urzędowych nazwy, daty i miejsca publikacji niniejszego porozumienia; 4) przestrzegania przepisów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej określonych w ww. ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r.

W orzecznictwie sądowym odnoszącym się do tematyki porozumień wskazuje się, iż w razie powierzenia gminie na mocy porozumienia zadań z zakresu administracji rządowej, organem wyższego stopnia pozostaje nadal ten organ, który wykonywałby funkcje organu drugiej instancji w administracyjnym toku czynności, w sytuacji, gdyby porozumienie nie zostało zawarte. Innymi słowy porozumienie zawarte między organami gminy a administracją rządową o przejęciu przez gminę niektórych zadań i kompetencji nie może mieć wpływu na kompetencje organów nadzoru instancyjnego (por. wyrok SN z 5 października 1995 r., sygn. akt III ARN 34/95, OSNAPiUS 1996 Nr 7, poz. 94, wyrok WSA w Kielcach z 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 412/12 ).

Nie ulega zatem wątpliwości, że egzekucja w rozstrzyganej sprawie jest prowadzona przez upoważniany do tego organ Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Nadto zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zostały wydane przez podmioty właściwe, tj. PPIS w Łodzi jako wierzyciela i ŁPWIS w Łodzi, jako organ odwoławczy.

Przechodząc do oceny podniesionego przez stronę zarzutu braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazać należy, że sąd podziela stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.ch.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.ch.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.ch.z. zamieszczone w rozdziale IV poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.ch.z. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 u.ch.z. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte wszystkie choroby zakaźne wskazane w tytule wykonawczym skierowanym do strony (§ 2 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r.). Ponadto obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw:

- błonicy obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 1 lit. a);

- krztuścowi obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 5);

- ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 9);

- tężcowi obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 11 lit. a);

- nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 6);

- odrze obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 7);

- różyczce obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 10).

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.ch.z. Prawodawca nie posłużył się więc konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjął, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie, a ponadto z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11 (Lex nr 852219), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

W niniejszej sprawie w oparciu o powyższe regulacje prawne wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

W tym miejscu podkreślić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą, został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.

Skarżący braku wymagalności obowiązku szczepień upatruje w nieukończeniu przez jego córkę 19 roku życia. Odnosząc się do podniesionej argumentacji wskazać należy, że M. S., mająca w dacie wystawienia tytułu wykonawczego blisko 16 lat, nie została zaszczepiona przeciwko 7 chorobom zakaźnym, mimo osiągniecia przez nią wieku zobowiązującego do ich przyjęcia i, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionki określone w komunikacie GIS. W sytuacji gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś córka skarżącego nie została zaszczepiona przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to prawidłowo przyjęły organy, że obowiązek poddania się szczepieniu był wymagalny i pozostanie taki do ukończenia przez nią 19 roku życia, chyba że przepisy kreujące ten obowiązek ulegną zmianie. Prawidłowo również wskazały w swoich rozstrzygnięciach organy, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek staje się wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić treść § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.ch.z. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

Z kolei odnosząc się do także podnoszonej przez stronę argumentacji dotyczącej braku zakwalifikowania małoletniej do szczepień podkreślić należy, że jak to zostało wskazane powyżej zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym treści wskazanych przepisów nie można interpretować w taki sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Odnotować należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyroki NSA: z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, Lex nr 2774545 i II OSK 43/18, Lex nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, Lex nr 3315461). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach. Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W rozstrzyganej sprawie strona nie stawia się z dzieckiem na badania kwalifikacyjne do szczepienia, stąd brak w odniesieniu do córki skarżącego badania potwierdzającego jej kwalifikację do szczepień. W istocie postawa strony jest równoznaczna z odmową poddania córki obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

W kontekście zgłoszonego przez stronę zarzutu konieczne jest także odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (opublik. OTK-A 2023/50), w którym Trybunał orzekł, że:

I. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Trybunał wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 u.ch.z. w związku z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych. Zdaniem Trybunału zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

Trybunał wyjaśnił także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosił się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne było zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł więc, że dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych niezbędne jest określenie innego czasu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji wskazując na termin 6 miesięcy, który w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian prawnych.

Zdaniem sądu, Trybunał Konstytucyjny w cyt. powyżej wyroku z dnia 9 maja 2023 r. nie zakwestionował zatem obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy (TK-K 53/07 - I CSK 390/17). Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 87/18, LEX nr 2539746, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II - LEX).

W ocenie sądu, regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 u.ch.z. lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie.

Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

Końcowo odnośnie podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego zastosowania wobec skarżącego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ponownie podkreślić należy, że w art.33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020r. brak jest powyższego zarzutu. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Odnosząc się do argumentacji skargi wskazać jedynie można, że z akt sprawy wynika, że skarżący skorzystał z przysługującego mu środka i wniósł zażalenie na postanowienie o ukaraniu grzywną i to w tym postępowaniu ocenie podlegały kwestie związane z prawidłowością zastosowania tego środka egzekucyjnego.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd skargę oddalił.

Sąd rozstrzygnął sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

R.T-M.