Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 815/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji w częściach
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1, ust. 2, art. 24
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: par. 11, par. 12, par. 26
journal: Dz.U. 2021 poz 1390
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
article: art.  145 par. 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 25 z indeksem 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 146
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 10 października 2022 r. nr WIGK-II.7221.14.2022.MD w przedmiocie udostępnienia wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 19 lipca 2022 r. nr PNE.6621.1.93.2022.AG w części odmawiającej udostępnienia wyrysu z mapy ewidencyjnej; 2. uchyla decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 19 lipca 2022 r. nr PNE.6621.1.93.2022.AG w części odmawiającej udostępnienia wyrysu z mapy ewidencyjnej; 3. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 października 2022 r. , wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. , art. 7b ust.2 pkt 2 oraz art. 24 ust.3 pkt 1 i pkt 2 i art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.1990 ze zm., dalej także jako "ustawa"), Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 19 lipca 2022 r. , odmawiającą E. G. udostępnienia wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z operatu ewidencji gruntów i budynków Miasta Gdyni dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] G.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że E. G. ( dalej zwana także skarżącą) złożyła wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] G., nie będąc właścicielem tej nieruchomości. Z uwagi na treść art. 24 ust.5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wezwano skarżącą do wskazania interesu prawnego uzasadniającego wydanie dokumentów z operatu ewidencji gruntów i budynków oraz poinformowano ją o konieczności legitymowania się prawomocnym postanowieniem o nabyciu spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości. Skarżąca wskazała, że jej interes prawny w uzyskaniu żądanych dokumentów wynika z art. 189 kodeksu postępowania cywilnego, bowiem ubiega się o stwierdzenie nabycia spadku po W. F., właścicielu wskazanej działki. Wnioskowane dokumenty są jej niezbędne do założenia zaginionej księgi wieczystej dla tej nieruchomości i ujawnienie jako właściciela W. F., gdyż sąd prowadzący to postępowanie zobowiązał ją do przedłożenia numeru księgi wieczystej działki nr [...]. Następnie skarżąca przedłożyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] w sprawie o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości objętej dotychczas księgą wieczystą Kw [...] G.

W odwołaniu od niekorzystnej dla niej decyzji Prezydenta Miasta Gdyni skarżąca wskazała ponadto, że po zobowiązaniu jej przez sąd spadkowy do przedłożenia numeru księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości wystąpiła do sądu o odtworzenie zaginionej księgi wieczystej. W postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] wskazano na potrzebę dołączenia wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej. Jej interes prawny wynika zatem z przepisów kodeksu cywilnego. Wystarczające jest , w jej ocenie, że dokumenty potrzebne są jej do założenia księgi wieczystej, by mogła skutecznie ubiegać się o stwierdzenie praw do spadku.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 i 3 ustawy informacje zawarte w operacie są jawne. Jednak z art. 24 ust.5 ustawy wynika, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane , na żądanie podmiotów wskazanych w punkcie 1, 2, 2a, 2b ( do których skarżąca nie należy) , a w myśl pkt 3 – innych podmiotów , które mają interes prawny w tym zakresie.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca wnosi o wydanie dokumentów zawierających dane podmiotowo- przedmiotowe powołując się na interes prawny wynikający z art. 189 k.p.c. - z praw spadkowych po W. F. , w tym ze względu na toczącą się przez sądem sprawę o stwierdzenie praw do spadku oraz sprawę o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości objętej dotychczas księgą wieczystą Kw nr [...] G.

Organ wskazał, że interes prawny identyfikuje się jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes , który może być realizowany na podstawie określonego przepisu , bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on wówczas, gdy zachodzi związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa ( administracyjnego) a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa , polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym. Nie obejmuje więc okoliczności faktycznych, a tylko prawne, jak też obiektywne i aktualnie występujące.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanych dokumentów. Interesu takiego nie można wywodzić z przywołanego przez skarżącą art. 189 k.p.c. , z którego wynika, że możliwe jest wytoczenie powództwa , w którym powód żąda ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Złożenie pozwu w oparciu o art. 189 k.p.c. nie oznacza, że wnoszący go automatycznie posiada interes prawny, ponieważ jego istnienie podlega ocenie sądu.

Organ wyjaśnił, że przeprowadzenie postępowania spadkowego po W. F. nie jest uzależnione i nie wymaga pozyskania żądanych przez skarżącą danych ewidencyjnych. Droga postępowania cywilnego w sprawie nabycia spadku otwarta jest dla każdego podmiotu, mającego podstawy do zainicjowania takiego postępowania. Prowadzenie takiego postępowania nie wymaga dokumentów z ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca nie dołączyła do wniosku zobowiązania jej przez sąd do przedstawienia żądanych przez nią dokumentów. Sąd powszechny może też we własnym zakresie wystąpić o wydanie wypisu z ewidencji gruntów i budynków oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej , a wówczas organ ewidencyjny zobowiązany będzie do ich wydania, o ile żądanymi danymi dysponuje.

Interes prawny skarżącej nie może być przez nią wykazany jedynie na podstawie samego oświadczenia o podjęciu drogi sądowej w sprawie nabycia spadku. Następstwo prawne ze spadkobrania nie może wynikać z domniemania faktycznego. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w drodze postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców i wielkość ich udziałów ( art. 677 § 1 k.p.c.). Skarżąca nigdy nie była ujawniona jako władająca przedmiotową nieruchomością w ewidencji gruntów i budynków, nie przedstawiła też tytułu prawnego do tej działki. Z uwagi na to, że każdy może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku , sam fakt złożenia takiego wniosku czy też wniosku wieczystoksięgowego nie stwarza interesu prawnego skarżącej do uzyskania żądanych dokumentów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję E. G. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i nakazanie udostępnienia jej żądanych dokumentów. Wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem, że nie wykazała interesu prawnego w ich udostępnieniu. We wniosku wskazała, że sąd orzekający w sprawie spadkowej zobowiązał ją do przedłożenia numeru księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Sąd wieczystoksięgowy poinformował ją o konieczności założenia nowej księgi wieczystej , bowiem dokumenty zaginęły w czasie II Wojny Światowej. Do wniosku miała dołączyć wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej. Organy obu instancji potwierdzają przedstawiony przez nią stan faktyczny, ale twierdzą, że nie wykazała interesu prawnego. Jej żądanie oparte jest na przepisie regulującym założenie przez sąd księgi wieczystej , bowiem na skutek braku takiej księgi nie może być zrealizowane żądanie sądu spadkowego o przedłożenie numeru księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.259 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga częściowo jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

Przedmiotem niniejszej sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżącej, było wydanie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej z operatu ewidencji gruntów i budynków Miasta Gdyni dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] G.

Ustawą , normującą powyższe kwestie, jest ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz.U. z 2021 r. , poz.1990 ze zm.), zwana dalej "ustawą". Jej art. 20 ust. 1 ma treść następującą :

Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;

3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

W myśl art. 20 ust.2 ustawy , w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1.

Ponadto art. 24 ust.1 ustawy stanowi:

1. Informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z:

1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności:

a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację,

b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej,

c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej;

2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.

Informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne ( art. 24 ust.2 ustawy).

Przepis art. 24 ust. 3 ustawy stanowi, że starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie:

1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu;

2) wyrysów z mapy ewidencyjnej;

3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego;

4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych;

5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.

Przepis art. 24 ust. 5 ustawy stanowi, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:

1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2a) operatorów:

a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 777 i 784),b)

systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868, 1093, 1505 i 1642);

3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.

Z powyższych przepisów wynika, że w przypadku, gdy dane ewidencji gruntów i budynków zawierają dane właścicieli ( czy też innych podmiotów władających lub posiadających nieruchomość ), starosta udostępnia takie dane oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, podmiotom ściśle określonym przez ustawę w jej art. 24 ust. 5, tj. właścicielom i władającym oraz organom administracji publicznej lub podmiotom realizującym zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis, a także operatorom.

W przypadku gdy takich danych żąda inny podmiot, musi mieć on interes prawny w tym zakresie.

Jak już wcześniej wskazano, skarżąca wniosła o wydanie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla konkretnej nieruchomości, co wynika wprost z jej wniosku z dnia 17 czerwca 2022 r. złożonego na urzędowym formularzu.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku w pierwszej kolejności konieczne było dokonanie ustalenia , jakiego rodzaju informacje zawiera wypis z rejestru gruntów, jakie zaś wyrys z mapy ewidencyjnej.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju , Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. z 2021r., poz.1390 ze zm.), w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji określało w § 11 , że ewidencja obejmuje dane:

1) przedmiotowe dotyczące:

a) działek ewidencyjnych,

b) budynków,

c) lokali;

2) podmiotowe dotyczące:

a) właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy,

b) opisu prawa własności lub stanu posiadania osób, o których mowa w lit. a,

c) daty nabycia prawa własności,

d) informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania, o którym mowa w lit. b,

e) adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów, o których mowa w lit. a.

Z kolei § 12 powyższego rozporządzenia stanowił, że w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 11 pkt 2, wykazuje się także:

1) dane dotyczące:

a) użytkowników wieczystych gruntów,

b) jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd albo trwały zarząd nieruchomościami,

c) państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych,

d) organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,

e) użytkowników gruntów państwowych i samorządowych;

2) opis prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1, do działek ewidencyjnych, budynków i lokali oraz datę uzyskania lub ustanowienia tego prawa;

3) wielkość udziałów podmiotów, o których mowa w pkt 1, w przysługujących im i ujawnianych w ewidencji uprawnieniach do nieruchomości;

4) informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę ujawnienia w ewidencji prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1, do gruntów, budynków i lokali.

Słusznie - co do zasady - organy wobec powyższego uznały, że skarżąca domaga się danych o charakterze podmiotowo – przedmiotowym. Uwadze organów umknęło jednak, że inny charakter mają dane zawarte w wypisie z rejestru gruntów, inne zaś w wyrysie z mapy ewidencyjnej.

W § 26 w/w rozporządzenia , dotyczącym mapy ewidencyjnej postanowiono:

1. Dane z bazy danych ewidencji gruntów i budynków wizualizuje się w postaci mapy ewidencyjnej, której treść stanowią:

1) granice i numery działek ewidencyjnych;

2) punkty graniczne;

3) kontury budynków z oznaczeniem rodzaju budynku lub ich bloków, jeżeli istnieją, a także numery najwyższych kondygnacji budynków lub ich bloków, albo najniższych kondygnacji budynków podziemnych lub ich bloków oznaczonych liczbą ujemną;

4) kontury użytków gruntowych i ich oznaczenia;

5) kontury klasyfikacyjne i ich oznaczenia;

6) występujące w obszarze mapy granice jednostek zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa i obrębów ewidencyjnych, wraz z ich oznaczeniami;

7) inne elementy, które nie kolidują z danymi ewidencyjnymi, a pozwalają na uczytelnienie treści mapy;

8) nazwy ulic i placów oraz związane z nimi numery porządkowe, a także nazwy cieków, zbiorników wodnych i innych obiektów fizjograficznych;

9) znaki graficzne siatki kwadratów, z których przynajmniej dwa widoczne w obszarze mapy powinny być opisane współrzędnymi.

W § 26 ust.4 powyższego rozporządzenia wskazano ponadto, że integralną częścią mapy ewidencyjnej jest jej opis, który stanowią w szczególności:

1) tytuł mapy: "Mapa ewidencyjna";

2) informacja o skali mapy;

3) informacja o lokalizacji obszaru przedstawionego na mapie, w tym identyfikator i nazwa jednostki ewidencyjnej oraz numer i nazwa obrębu ewidencyjnego.

Z przywołanych przepisów wynika, że mapa ewidencyjna, a co za tym idzie - także wyrys z takiej mapy – nie zawiera danych podmiotowych , czyli danych zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1.

W tej sytuacji organy, uzależniając wydanie wyrysu z mapy ewidencyjnej od wykazania przez skarżącą interesu prawnego w jego uzyskaniu , naruszyły prawo materialne – art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Dokument ten bowiem powinien zostać skarżącej wydany bez żądania wykazania interesu prawnego w jego pozyskaniu.

Dodać należy, że urzędowy formularz wniosku o wydanie wypisu lub wyrysu z operatu ewidencyjnego zawiera w pkt 10 zapis, dotyczący uzasadnienia wniosku o wydanie wypisu z ewidencji gruntów i budynków zawierającego dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust.2 pkt 1 ustawy. W rubryce tej określono poszczególne kategorie osób ubiegających się o wydanie wskazanych danych - właściciele (..), operatorzy ( ...) i osoby mające interes prawny.

Zapis tego rodzaju, dotyczący wyrysu z mapy ewidencyjnej, nie istnieje.

Wobec powyższego Sąd , na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji w częściach odmawiających udostępnienia skarżącej wyrysu z mapy ewidencyjnej, dotyczącej wskazanej przez nią nieruchomości ( pkt 1. i 2.wyroku).

Organ przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej w omawianej części będzie miał na uwadze powyższe wskazania.

Natomiast skarga w części dotyczącej wydania wypisu z rejestru gruntów jest bezzasadna.

W sprawie nie było sporne, że skarżąca nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości ani też osobą nią władającą. Nie budzi też wątpliwości, że wypis z rejestru gruntów zawiera dane podmiotowo - przedmiotowe, wobec czego skarżąca, aby uzyskać taki wypis , powinna wykazać interes prawny.

Spór między stronami sprowadzał się natomiast do tego, czy skarżąca swój interes prawny wykazała. Skarżąca w tej mierze, powołując się na art. 189 k.p.c. , wskazała, że podczas toczącego się postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po W. F., właścicielu działki nr [...], została zobowiązana przez sąd prowadzący to postępowanie do podania numeru księgi wieczystej tej działki. Wnioskowane dokumenty są niezbędne do założenia zaginionej księgi wieczystej dla tej nieruchomości, a na potrzebę dołączenia wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej zwrócił uwagę sąd wieczystoksięgowy w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...]. Jej interes prawny wynika zatem z przepisów kodeksu cywilnego, bowiem dla wykazania interesu prawnego wystarczające jest, że wnioskowane dokumenty potrzebne są do założenia księgi wieczystej. Bez takiej księgi skarżąca nie może zrealizować żądania sądu spadkowego.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły, że skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego w udostępnieniu jej wypisu z operatu ewidencyjnego , który zawiera dane osobowe właścicieli lub osób władających nieruchomością.

Interes prawny w bezpośrednim rozumieniu oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes prawny to interes osobisty, własny, indywidualny, znajdujący podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 681/20 ( LEX nr 3558316), interes prawny w postępowaniu administracyjnym wymaga istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu, z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Źródłem interesu prawnego jest norma prawna wyrażająca uprawnienie bądź obowiązek, którego konkretyzacja nastąpić ma w postępowaniu administracyjnym. Przepisy, z których tego rodzaju norma może zostać dekodowana mogą należeć także do innych dziedzin niż prawo administracyjne, czego przykładem są cywilistyczne przepisy o własności, odnoszące się do prawa rzeczowego, czy nawet rodzinnego.

Skarżąca, powołując się na zobowiązanie jej przez sąd prowadzący postępowanie spadkowe po W. F. do wskazania numeru księgi wieczystej dla nieruchomości nie przywołuje żadnej sygnatury akt określonego sądu , w którym postępowanie takie miałoby się toczyć , nie przedłożyła też żadnego dokumentu, z którego zobowiązanie takie miałoby wynikać, nie wskazuje na żadne okoliczności, z których można by wnioskować, że skarżąca może być spadkobierczynią zmarłego. Wskazanie tego rodzaju okoliczności i dokumentów mogłoby prowadzić do uznania, że skarżąca wykazała interes prawny w udostępnieniu jej żądanego wypisu. Wbrew stanowisku skarżącej przedstawienie tego rodzaju okoliczności i dokumentów organom ewidencyjnym nie świadczy o tym, że organy te zastąpią sąd w stwierdzeniu nabycia spadku , bowiem – co oczywiste - nie są one do tego uprawnione. Jednak w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku dane dotyczące księgi wieczystej nieruchomości nie są wymagane, wobec czego organy zasadnie zakwestionowały twierdzenie skarżącej, że w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku zobowiązano ją do przedłożenia wskazywanych przez nią dokumentów. Co więcej – na skutek braku jakichkolwiek bliższych informacji o postępowaniu spadkowym , poza jedynie twierdzeniami samej skarżącej nie jest pewne, czy postępowanie takie w ogóle się toczy. Skarżąca nie wskazała także na żaden przepis prawa materialnego , związany z mającym się toczyć postępowaniem spadkowym, z którego miałby wynikać jej interes prawny w uzyskaniu wskazanego dokumentu.

Skarżąca powoływała się w tym względzie na przepis art. 189 k.p.c. , który stanowi, że

powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Jest to przepis mogący mieć zastosowanie w postępowaniu procesowym prowadzonym przez sąd powszechny, a stwierdzenie nabycia spadku odbywa się w postępowaniu nieprocesowym. Przepis ten jest przepisem prawa procesowego, nie zaś prawa materialnego, wobec czego powołanie się na ten przepis nie może doprowadzić do wykazania interesu prawnego skarżącej w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów.

Skarżąca, wskazując w skardze na wykazanie interesu prawnego, powołuje się ponadto na przepis "regulujący założenie przez sąd księgi wieczystej", nie wskazując ani konkretnej jednostki redakcyjnej , ani też aktu prawnego.

Wskazać wobec tego należy, że aktem prawnym normującym kwestie ksiąg wieczystych jest ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( tj. Dz.U. z 2023r. poz. 146 ). Na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 251 ust. 2 tej ustawy, Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz. U. z 2016 r., poz.312 ze zm., dalej jako "rozporządzenie").

Zakładanie księgi wieczystej normuje § 105 rozporządzenia, który stanowi:

1. Założenia księgi wieczystej dla nieruchomości dokonuje się na wniosek zawierający:

1) oznaczenie nieruchomości, miejsca jej położenia, obszaru oraz sposobu korzystania z nieruchomości;

2) wymienienie wszystkich uprawnionych, na których rzecz ma być wpisana własność, w sposób określony w § 33, oraz wskazanie ich adresów;

3) powołanie tytułu własności nieruchomości;

4) wyszczególnienie ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość lub ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością albo oświadczenie wnioskodawcy, że nie wie o istnieniu takich praw lub ograniczeń.

2. Jeżeli nieruchomość była już wpisana do dotychczasowej księgi wieczystej, a księga ta zaginęła lub uległa zniszczeniu, we wniosku wskazuje się numer tej księgi.

3. Jeżeli dla nieruchomości był prowadzony zbiór dokumentów, we wniosku wskazuje się numer tego zbioru.

4. Jeżeli nieruchomość nie miała księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, wniosek zawiera odpowiednie oświadczenie w tej sprawie.

Zgodnie z § 106 ust.1 rozporządzenia do wniosku, o którym mowa w § 105, dołącza się dokumenty stwierdzające nabycie własności nieruchomości określonej we wniosku oraz dokumenty stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości.

Z powyższych przepisów wynika, że skarżąca, w celu skutecznego założenia księgi wieczystej dla wskazywanej nieruchomości powinna - poza dokumentami z ewidencji gruntów i budynków - przedstawić także dokument, z którego wynika jej prawo własności. Z twierdzeń samej skarżącej wiadomo natomiast, że dokumentem takim skarżąca nie dysponuje, bowiem twierdzi ona, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest w toku.

Okoliczności te potwierdza treść przedłożonej przez skarżącą kopii postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] w sprawie o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości objętej dotychczas księgą wieczystą Kw nr [...] G.

W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek skarżącej o założenie nowej księgi wieczystej wskazano, że z treści wniosku wynika, że przed Sądem Rejonowym w G. [...] Wydział Cywilny toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po W. F. Wskazano również, że w celu założenia księgi wieczystej należy przedłożyć wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej , wskazać wszystkich uprawnionych , na rzecz których ma być wpisana własność oraz przedłożyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po W. F. Wniosek skarżącej oddalono, bowiem nie przedłożyła ona dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę założenia nowej księgi wieczystej.

Z uwagi na nieposiadanie i nieprzedłożenie przez skarżącą postanowienia o nabyciu spadku po W. F. nie można także uznać, by jej interes prawny wynikał z konieczności założenia nowej księgi wieczystej i z przepisów normujących zakładanie ksiąg wieczystych. Do założenia księgi wieczystej konieczne jest wykazanie swojego prawa do nieruchomości , wobec czego skarżąca powinna legitymować się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Samo przedłożenie przez nią do sądu wieczystoksięgowego dokumentów z ewidencji gruntów i budynków jest niewystarczające do założenia księgi. W tej sytuacji skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym , a jedynie faktycznym w uzyskaniu żądanego dokumentu – wypisu z rejestru gruntów.

Mając na uwadze powyższe Sąd podziela prawidłowe stanowisko organów obu instancji, zawarte w kwestionowanych decyzjach, że skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego w otrzymaniu wypisu z rejestru gruntów przedmiotowej nieruchomości.

W tej sytuacji Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi w części dotyczącej odmowy udostępnienia skarżącej wypisu z rejestru gruntów , na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w tej części oddalił ( pkt 3. wyroku).