Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 354/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.128-129
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 lutego 2023 r. nr SKO.41/610/OS/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 5 grudnia 2022 r. (data wpływu) T. F. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wystąpił do Wójta Gminy K. o ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem – S. F..

Decyzją z 29 grudnia 2022 r. organ ten odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że nie została spełnione warunki wynikające z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w tym przepisie.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący podniósł, że jego ojciec jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej opieki, a jego matka (żona niepełnosprawnego) nie jest w stanie zajmować się mężem, ponieważ sama jest osobą schorowaną. Nikt inny z najbliższej rodziny nie jest w stanie pomóc ojcu i się nim zająć, w związku z czym podjął on decyzję o przerwaniu zatrudnienia, co spowodowało utratę dochodów. Emerytura ojca pokrywa wyłącznie koszt zakupu lekarstw i opłacenia rachunków. Z tych względów wniósł o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji i o przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 27 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia wskazało na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2021 r. K 38/13. Organ odwoławczy wyraził stanowisko, zgodnie z którym od momentu wejścia w życie ww. wyroku Trybunału, wskazywany przepis nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. W stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Organ wskazał jednak, że – pomimo powyższego – rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji jest prawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma bowiem podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak podniósł, świadczenie pielęgnacyjne, nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby uprawnionej, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Zdaniem Kolegium w sprawie tego typu sytuacja natomiast nie występuje.

Organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem strony zrezygnował on z pracy z dniem 30 listopada 2022 r. W aktach sprawy znajduje się jego świadectwo pracy, z którego wynika, że był on zatrudniony na 1/10 etatu na stanowisku dyrektora zarządzającego w okresie od 17 sierpnia 2020 r. do dnia 30 listopada 2022 r. Strona mieszka w K., a jej niepełnosprawny ojciec w miejscowości P. z 78 letnią żoną legitymująca się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z wywiadu środowiskowego wynika zaś, że skarżący w związku z opieką nad ojcem pali w piecu, pomaga przy porannej toalecie, przygotowuje i podaje posiłki i lekarstwa, utrzymuje czystość w otoczeniu, wozi ojca na wizyty lekarskie, zamawia wizyty domowe, robi codziennie zakupy.

Powyższe okoliczności zdaniem organu wskazują, że brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawnym ojcem, a koniecznością zrezygnowania przez niego z zatrudnienia. W szczególności, że wcześniej przez ponad dwa lata pozostawał on w zatrudnieniu w wymiarze 1/10 etatu.

Nadto dodał, że ojciec strony, mimo stwierdzonej niepełnosprawności, nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga karmienia, podawania lekarstw, ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Jest on zatem osobą w miarę samodzielną w czynnościach dnia codziennego. Zakres czynności, jakie wykonuje skarżący w ramach opieki nad ojcem nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, robienie zakupów i podawanie posiłków wykonywane przez odwołującego się stanowią, bowiem typowe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które może wykonywać również, jako osoba czynna zawodowo.

Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad ojcem, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia odwołującemu się aktywność zawodową.

Kolegium nadto wskazało, że niepełnosprawny S. F. poza odwołującym się ma również córkę, wobec której nie zostało wykazane, aby nie była w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnego ojca poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad ojcem. Okoliczność, że córka pracuje zawodowo nie ma wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego względem ojca i możliwość sprawowania opieki.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący wskazał, że przedmiotowa decyzja jest niesprawiedliwa i nie odpowiada prawu. Ojciec choruje bowiem na schizofrenię oraz demencję starczą. Jego stan zdrowia się pogarsza z każdym dniem. W 2022 r. dwukrotnie oddalił się z domu co skutkowało zgłoszeniem jego zaginięcia przez członków rodziny. Pod koniec 2022 r. chciał uciec do szamba gdzie został powstrzymany przez członków rodziny w ostatniej chwili. Ten stan zdrowia w sposób oczywisty wskazuje na konieczność sprawowania opieki całodobowej nad ojcem, a tylko on ma możliwość jej sprawowania.

W odpowiedzi na zarzuty podniesione w skardze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie uzupełniającym skargę pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi.

Podniósł, że decyzja ta narusza:

1. art. 17 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pomimo spełniania przez skarżącego kryteriów koniecznych do uzyskana świadczenia;

2. art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny zebranego materiału dowodowego i bezpodstawne stwierdzenie, że skarżący mimo sprawowania opieki nad ojcem ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej w sytuacji gdy ten codziennie opiekuję się i pomaga w rehabilitacji niepełnosprawnego ojca.

Jak argumentował, w sprawie, zostały spełnione wszelkie przesłanki wymagane do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem skarżący zaprzestał wykonywania pracy oraz sprawuje stałą i konieczną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który z powodu wieku oraz licznych schorzeń nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, a tym bardziej do wykonywania podstawowych czynności życia codziennego. Tym samym nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez organ twierdzenia, że skarżący wykonuje czynności, które zajmują mu kilka godzin dziennie. Ten bowiem codziennie opiekuje się swoim ojcem, który chociażby ze względu na schizofrenię i demencję starczą nie jest w stanie samodzielnie poruszać się i wykonywać samodzielnie podstawowych czynności życia codziennego. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że w orzeczeniu o stanie niepełnosprawności S. F. zostały wskazane takie okoliczności jak: konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze czy konieczność stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Ponadto za nieuprawnione uznał twierdzenia organu, odnoszące się do posiadania siostry, na której również ciąży obowiązek alimentacyjny i możliwości podzielenia się opieką lub kosztami jej zapewnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wolą zarówno strony skarżącej jak i organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i tym podobnych kwestii.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia, a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.

Przechodząc natomiast do kwestii istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia rozpocząć należy od wskazania, że jak stanowi, najważniejszy dla rozstrzygnięcia sprawy przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu tego wynika zatem, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować.

Zauważenia bowiem wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które - jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W sprawie bezspornym jest, że ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym mu na stałe. Oczywistym również jest, że skarżący należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym przy tym jest, że skarżący wykonuje czynności opiekuńcze na rzecz ojca. Rzecz jednak w tym, że zakres tych czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał skarżącemu kontunuowanie dotychczas wykonywanej pracy, z której rzekomo zrezygnował w związku z opieką nad ojcem. Jest to najistotniejsza kwestia w sprawie, bowiem aby przyznać wnioskowane świadczenie musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wyjaśniając tę kwestię, trafnie Kolegium wywiodło, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko sprawowanie stałej, ciągłej opieki, ale aby opieka ta (jej zakres) wykluczała możliwość podjęcia zatrudnienia lub powodowała konieczność zrezygnowania z pracy. Jak wskazano, świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek, nawet najmniejszym zakresie.

Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości i konieczności wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21). Organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13). Ocena istnienia omawianego związku winna zaś bazować na ustaleniu wymiaru faktycznie sprawowanej opieki, w kontekście jej kolidowania z możliwością podjęcia pracy. Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, stwierdził, że takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Oczywistym bowiem jest, że nie podlegają ocenie wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej, jednakże konieczne jest ustalenie charakteru i wymiaru sprawowanej opieki, czego nie należy utożsamiać z przeprowadzeniem przeciwdowodu przeciw treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. także wyrok NSA z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).

Możliwość weryfikacji wątpliwości w tym zakresie została przewidziana przez ustawodawcę wprost w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., a w świetle tego przepisu środkiem umożliwiającym taką weryfikację jest rodzinny wywiad środowiskowy. Fakt posiadania orzeczenia stwierdzającego niezdolność do samodzielnej egzystencji przez podopiecznego skarżącego nie gwarantuje bowiem automatycznie uzyskania przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czego zdaje się nie dostrzegać zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik. Zakres sprawowanej opieki musi bowiem być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że organ w zaskarżonej decyzji wykazał w sposób przekonujący, że skarżący nie wykonuje wobec swojego niepełnosprawnego ojca opieki, która uniemożliwia mu kontunuowanie dotychczasowego lub podjęcie nowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, ojciec skarżącego mieszka razem z żoną, która orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z [...] 2021 r. została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżący mieszka natomiast w miejscowości sąsiedniej oddalonej kilka kilometrów od domu rodziców. Ojciec skarżącego w 2005 r. zachorował na raka jelita grubego, jest po operacji i chemioterapii, ma stomię. W 2018 r. przebywał w szpitalu neuropsychiatrycznym z powodu zaburzeń schizofrenicznych.

Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zrezygnował on z pracy z dniem 30 listopada 2022 r., ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym ojcem. W aktach sprawy znajduje się świadectwo pracy skarżącego, z którego wynika, że ostatnim zajęciem z którego zrezygnował było stanowisko dyrektora zarządzającego w spółce prawa handlowego w wymiarze 1/10 etatu (w okresie od 17 sierpnia 2020 r. do 30 listopada 2022 r.).

Z jednoznacznych ustaleń organy poczynionych na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika natomiast, że skarżący w związku z opieką nad ojcem pali w piecu, pomaga przy porannej toalecie, przygotowuje i podaje posiłki oraz lekarstwa, utrzymuje czystość w domu i obejściu, ustala i wozi ojca na wizyty lekarskie, zamawia wizyty domowe oraz robi codziennie zakupy, w tym wykupuje potrzebne lekarstwa.

W tych okolicznościach trafna jest ocena Kolegium, że skarżący nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w czynnościach mających na względzie konieczność utrzymania podopiecznego w możliwie niezmienionym stanie życia odpowiadającym godności człowieka. Nie istnieje zatem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawnym ojcem, a koniecznością zrezygnowania przez niego z zatrudnienia. W szczególności, że wcześniej przez ponad dwa lata pozostawał on w zatrudnieniu w wymiarze 1/10 etatu.

Materiał dowodowy wskazuje, iż ojciec skarżącego, mimo stwierdzonej niepełnosprawności, nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga karmienia, podawania lekarstw, ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Jest on zatem osobą w miarę samodzielną w czynnościach dnia codziennego. O tym, że mimo chorób nie wymaga całkowitej i nieustannej opieki świadczy nie tylko fakt samodzielnego zamieszkiwania ale również zakres wskazanych powyżej czynności wykonywanych przez skarżącego, który w żaden sposób nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem, rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką.

Pomoc skarżącego, zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie i nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sprawowana przez stronę opieka sprowadza się głównie do zabezpieczenia potrzeb bytowych osoby niepełnosprawnej, które można zaspokoić również będąc czynnym zawodowo.

W tych okolicznościach słusznym było uznanie, że opieka skarżącego nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad ojcem, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia skarżącemu aktywność zawodową. Skarżący nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia ojca żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, w szczególności zaś kontunuowanie z dotychczas wykonywanej pracy.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organu o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad ojcem a tym, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia świadczonego w wymiarze 1/10 etatu.

Ponadto trafnie wskazało Kolegium, że skarżący posiada rodzeństwo (siostrę), które może wspólnie ze skarżącym realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżący, czy też jego ojciec próbowali wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od siostry skarżącego. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez rodzeństwo skarżącego z obowiązków alimentacyjnych względem ojca.

Przypomnieć należy, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ewentualnie zatrudnienie opiekunki, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie.

Podsumowując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa materialnego ani procesowego. Brak więc było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 P.p.s.a.