Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 515/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, 193
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 922/24, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr 2401-IEW1.4123.42.2023.13 UNP: 2401-24-116136 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 21 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 922/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek R. S. (dalej: Skarżący lub Strona) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z 3 września 2024 r. Skarżący sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym podniósł, że biorąc pod uwagę drastyczny wpływ wykonania decyzji na jego życie rodzinne i prywatne, istnieje realna obawa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wyjaśnił, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na jego rachunku bankowym 21 sierpnia 2024 r. dokonano blokady w kwocie początkowej 629.033,22 zł (na dzień sporządzenia pisma kwota do spłaty wynosi 631.140,78 zł). Ponadto posiada kredyt hipoteczny z terminem spłaty na 19 czerwca 2048 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że istnieje ryzyko, iż z powodu toczącego się postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji dojdzie do wypowiedzenia umowy przez bank, a wówczas Skarżący zostałby obciążony kosztami związanymi z zerwaniem umowy z winy kredytobiorcy i zobowiązany do natychmiastowej spłaty całości kapitału. Strona podkreśliła również, że w okolicznościach sprawy wysokość zobowiązania podatkowego może rodzić uzasadnione przypuszczenie możliwości utraty przez Skarżącego płynności finansowej, a nawet pozbawić go środków do życia. Strona zaznaczyła, że nie posiada środków finansowych na pokrycie choćby części zobowiązania. Jedyny majątek osobisty, jaki posiada to jeden lokal mieszkalny stanowiący odrębną własność. Na dowód podniesionych okoliczności Skarżący przedłożył wydruk informacji o zajęciu z 3 września 2024 r., tytuł wykonawczy, harmonogram spłaty kredytu oraz wydruk księgi wieczystej.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżący nie podał żadnych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej – nie wskazał na wysokość osiąganych dochodów, posiadany majątek, liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokość stałych kosztów utrzymania czy szczególne potrzeby członków rodziny. Na podstawie przedłożonych przez Skarżącego dokumentów również nie było możliwe ustalenie środków finansowych pozostających do jego bieżącej dyspozycji, posiadanych aktywów majątkowych (wszystkich, w tym tych objętych wspólnością majątkową małżeńską), wysokości dochodów tak jego, jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 31 października 2024 r. Strona zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego zmianę poprzez udzielenie ochrony tymczasowej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniesionej skargi, ewentualnie o uchylenie wydanego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano, że niezrozumiałe jest stanowisko WSA w Gliwicach dotyczące wiarygodności przedłożonego wydruku z systemu bankowości elektronicznej, albowiem kwota zajęcia na tym rachunku odpowiada wysokości zobowiązania, a na wydruku widnieje sygnatura akt. Ponadto kwota na rachunku bankowym do spłaty zwiększa się, co w ocenie Skarżącego wskazuje na niemożność zaspokojenia wierzyciela z uwagi na brak środków. Zdaniem Strony, Sąd pierwszej instancji zaniechał także oceny skutków ewentualnej sprzedaży nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się zasadne i doprowadziło do uchylenia kwestionowanego postanowienia.

Instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i winno służyć stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy, który musi uprawdopodobnić, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie przesądził, w jaki sposób zainteresowany winien we wniosku inicjującym postępowanie incydentalne w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu uwiarygodnić istnienie okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek warunkujących objęcie ochroną tymczasową. W świetle rozpoznawanej sprawy szczególnego znaczenia nabiera okoliczność, że hipoteza normy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie odwołuje się do reżimu dowodzenia, wprowadzając jedynie konieczność uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek zawartych w jej treści. Uprawdopodobnienie określonych racji, określane jako ułatwione postępowanie dowodowe zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia strony o danym fakcie. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji wniosek Skarżącego zawierał argumentację pozwalającą na sięgnięcie do dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. i zastosowanie ochrony tymczasowej. Strona uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek umożliwiających i uzasadniających zastosowanie środka ochrony, o którym mowa we wskazanym przepisie, nie ograniczając się do ogólnych wywodów na temat istoty wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z przedmiotowego wniosku wynika realne, a nie tylko hipotetyczne, zagrożenie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący jest właścicielem jednej nieruchomości i posiada kredyt hipoteczny, jednocześnie na jego rachunku bankowym dokonano blokady w kwocie początkowej 629.033,22 zł (obecnie jest to kwota 631.140,78 zł). Skarżący słusznie zwrócił uwagę, że wiedza o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego wobec niego jako kredytobiorcy może i najpewniej w świetle zasad doświadczenia życiowego doprowadzi do wypowiedzenia przez bank wiążącej Stronę umowy kredytowej i postawienia pozostałego salda kredytu w stan natychmiastowej wymagalności wobec utraty wiarygodności finansowej Skarżącego.

Jakkolwiek nałożony na Stronę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia co do zasady są odwracalne, należy również zgodzić się, iż skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości i sytuacji ogólnej podatnika. Z argumentacji przedstawionej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wynika, że Strona co prawda ograniczyła się jedynie do przywołania okoliczności mogących pojawić się na etapie wykonania decyzji, jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość zobowiązania podatkowego, określonego w zaskarżonej decyzji, wobec łącznej wartości zabezpieczonego majątku czyni prawdopodobną egzekucję z nieruchomości. Skarżący zarysował zatem wystarczający obraz swojej sytuacji majątkowo-finansowej rzutujący na ocenę uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki umożliwiającej przyznanie ochrony tymczasowej. Egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji może więc wyrządzić Skarżącemu poważną szkodę, która doprowadzi do znaczącego pogorszenia jego sytuacji materialnej, a okoliczność ta wyczerpuje dyspozycję art. 61 § 3 p.p.s.a.

W świetle przywołanych okoliczności argumentację prezentowaną przez Skarżącego na etapie wniosku inicjującego postępowanie wpadkowe, w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, należało uznać za wystarczającą do oceny spełnienia przesłanki ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2024 r.