Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 253/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 4, art. 20 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2023 poz 2298
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na  rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 26 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi H Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 lutego 2024 roku nr 50/2024 w przedmiocie płatności ekologicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 lutego 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z 6 października 2023 r., w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020).

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

19 maja 2022 r. H. Spółka z o.o. (dalej również: spółka, strona, strona skarżąca lub skarżąca), za pośrednictwem aplikacji eWniosek Plus złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2022. We wniosku strona ubiegała się m.in. o przyznania płatności w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020 – dalej: "płatność ekologiczna", pakiet 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji. Do płatności zadeklarowano następujące działki: 1) AW, Uprawa - gryka zwyczajna, Nr działki ewidencyjnej – [...], Powierzchnia deklarowana (w ha) - 123,07; 2) BM, Uprawa - gryka zwyczajna, Nr działki ewidencyjnej – [...], Powierzchnia deklarowana (w ha) - 37,25.

W toku postępowania stwierdzono wystąpienie tzw. konfliktu krzyżowego, który wyrażał się w zadeklarowaniu przez spółkę we wniosku o przyznanie płatności w 2022 r. tych samych działek ewidencyjnych, które zadeklarowała E. P. w swoim wniosku złożonym do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Końskich, tj. działek o nr ewidencyjnych [...] i [...], położonych w L., gmina B., powiat s., woj. Z..

29 września 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło pismo E. P., datowane na dzień 19 września 2022 r., informujące o obsianiu działek nr [...], [...] i [...], położonych w L., gmina B., żytem ozimym. Do pisma dołączono: 1) dwa pisma - datowane na dzień 13 września 2022 r. - skierowane do Komisariatu Policji w B.; 2) pismo datowane na dzień 16 września 2022 r. - skierowane do Komisariatu Policji w B..

29 września 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło oświadczenie spółki, datowane na dzień 28 września 2022 r., o uznaniu wtargnięcia przez E. P. na działki nr [...] i [...] położone w L., gmina B. za przypadek wystąpienia w sprawie nadzwyczajnych okoliczności, z uwagi na ryzyko niedotrzymania podjętych zobowiązań.

20 października 2022 r. strona złożyła, datowane na dzień 19 października 2022 r., pismo w sprawie potwierdzenia użytkowania działek [...] i [...] położonych w L., gmina B., dołączając kopie dokumentów potwierdzających posiadanie i użytkowanie przez stronę działek rolnych będących przedmiotem kontroli krzyżowej.

4 listopada 2022 r. Biuro Powiatowe ARiMR w Końskich przekazało Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie dokumentację zebraną w sprawie E. P. - drugiej strony konfliktu krzyżowego.

W dniach od 2 do 14 marca 2023 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej.

11 maja 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło przesłane przez stronę pismo w sprawie wyroku z 26 kwietnia 2023 r. Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny, sygn. akt [...].

18 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie postanowił o dołączeniu do akt sprawy dowodów przekazanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Końskich w związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w sprawach wszczętych z wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 E. P.

Decyzją z 6 października 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie: 1. odmówił spółce przyznania płatności ekologicznej na rok 2022 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach pakietu 7: Uprawy rolnicze po okresie konwersji; 2. odmówił spółce przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2022; 3. ustalił obszar gruntów ornych objęty zobowiązaniem ekologicznym podjętym 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 241,44 ha.

Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.

Przywołaną na wstępie decyzją z 26 lutego 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z 6 października 2023 r., w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy - przytaczając przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności wskazał, że płatności ekologiczne przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania. Przysługują rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów, jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni, co najmniej 1 ha, realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne oraz spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów. Istotą płatności jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne i realizuje podjęte zobowiązanie tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp. Niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów. Organ odwoławczy podkreślił, iż przepisy wspólnotowe nakładają na państwa członkowskie obowiązek weryfikacji spełnienia przesłanek przyznania płatności określając jednocześnie kryteria i procedury tej kontroli. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż badanie wystąpienia ewentualnej przesłanki w postaci ubiegania się przez więcej niż jednego beneficjenta o przyznanie płatności na te same grunty rolne, odbywa się na etapie badania prawidłowości wniosku podczas kontroli administracyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, iż bezspornym jest, że na podstawie aktu notarialnego z 31 stycznia 2011 r. Z. B. i E. P., pozostając w związku małżeńskim, stali się w ramach ustawowej wspólności majątkowej, właścicielami działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] położonych w miejscowości L., gmina B., powiat s., woj. Z.. W wyniku zapadłego w dniu 12 lipca 2017 r. wyroku Sądu Okręgowego w K. I Wydział Cywilny orzekającego rozwód pomiędzy Z. B., a E.P. z mocy prawa stali się oni współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości w udziale po ½ każdy. Zgodnie z informacją z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego Numer KRS: [...] w dniu 13 października 2010 r. na podstawie aktu notarialnego zawarto umowę o utworzeniu H. Spółki z o.o., której wspólnikami zostali - w dniu jej utworzenia - małżonkowie Z. B. i E. P., a każdy ze wspólników posiada po 50 udziałów w tej spółce. Przeważającym przedmiotem działalności spółki, zgodnie z informacją zawartą w KRS, jest uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu. W ramach prowadzonej działalności strona 19 maja 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2022 wskazując, iż ubiega się o przyznanie płatności m.in. do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w miejscowości L., gmina B.. Jak wynika z zeznań złożonych 12 czerwca 2023 r. przez M. W., strona stała się posiadaczem przedmiotowych działek na podstawie ustnej umowy użytkowania bezkosztowego. Na przedmiotowych gruntach strona zadeklarowała działkę rolną AW, położoną na działce ewidencyjnej [...] z uprawą gryki zwyczajnej na powierzchni 123,07 ha oraz działkę rolną BM, położoną na działce ewidencyjnej [...] z uprawą gryki zwyczajnej na powierzchni 37,25 ha. Niemniej jednak 3 czerwca 2022 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Końskich wniosek o przyznanie płatności do przedmiotowych działek ewidencyjnych złożyła również E. P., a zgromadzony przez tamtejszy organ materiał dowodowy został dołączony do akt przedmiotowego postępowania postanowieniem z 18 września 2023 r. E. P. zadeklarowała tożsame powierzchnie i uprawy. Wobec powyższego w związku ze stwierdzeniem zaistnienia tzw. konfliktu krzyżowego organ I instancji przeprowadził postępowania wyjaśniające, w ramach którego 20 października 2022 r. strona złożyła pismo informujące o bezprawnym wkroczeniu 12 września 2022 r. przez E. P. na działki rolne oznaczone nr [...] oraz nr [...]. Ponadto strona wskazała, że to ona nieprzerwanie od 2018 r. użytkuje przedmiotowe działki, czego potwierdzeniem są dokumenty dołączone do pisma, m.in. składane w latach 2018 - 2021 wnioski o przyznanie płatności, decyzje o przyznaniu płatności, plan działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej, rejestr działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej, protokoły z kontroli przeprowadzanej przez jednostkę certyfikującą, certyfikaty zgodności, faktury za zakup nasion (żyta, gryki, facelii błękitnej), faktury za usługi rolnicze. 12 czerwca 2023 r. przesłuchano osobę reprezentującą stronę postępowania. Podczas przesłuchania M. W., reprezentująca H. Sp. z o.o. zeznała, że działki będące przedmiotem kontroli krzyżowej są współwłasnością Z. B. i E. P.. Są to grunty pochodzące ze wspólnoty małżeńskiej, która obecnie jest dzielona. Strona nie posiada pisemnej zgody współwłaściciela działek (E. P.) na ubieganie się o płatności. Niemniej jednak to ona od lat wnioskuje o płatności do tych gruntów i nigdy nie było sprzeciwu E. P. w tej sprawie. Strona nie posiada w formie pisemnej zgody, jak i jej braku na użytkowanie działek [...] i [...] od E. P.. Wyjaśniono również, iż 16 maja 2022 r. na przedmiotowych działkach strona dokonała zasiewu gryki zwyczajnej, którą zebrała, a uzyskany plon sprzedała Państwu K.. Siew i zbiór gryki został zlecony Państwu K.. 23 czerwca 2023 r. w Drawskim Biurze Powiatowym ARiMR z siedzibą w Złocieńcu została przesłuchana w charakterze świadka A. K.. Świadek zeznała, że od 2018 r. na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w L. świadczy na zlecenie H. Sp. z o.o. usługi rolnicze, polegające na przygotowaniu gruntu pod uprawę, zasiew i zbiór plonów. A. K., zeznała również, że we wrześniu 2022 r. E. P. na przedmiotowych działkach dokonała zasiewu żyta, jednakże po wydaniu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny, sygn. akt [...] uprawa ta została przez jej firmę poddana zabiegowi talerzowana. Z dokumentów przekazanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Końskich wynika, że 26 maja 2022 r. na zlecenie E.P. na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] dokonano zasiewu gryki (faktury za zakup gryki, faktura za siew gryki), natomiast w dniach od 12 od 16 września 2022 r. - zasiewu żyta (faktura za zakup żyta, umowa na wykonanie usługi siewu żyta). Ponadto w pismach: 1) z 13 września 2022 r., skierowanym do Komisariatu Policji w B. E. P. poinformowała, że od dnia zakupu działek będących przedmiotem kontroli krzyżowej, nie oddawała ich w posiadanie H. Sp. z o.o.; 2) z 19 września 2022 r., skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Końskich, E. P. poinformowała, że nie wyrażała zgody na wejście w posiadanie działek nr [...] i [...] przez H. Sp. z o.o. W oparciu o powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. nie odmówił stronie, że nie była w 2022 roku użytkownikiem działek nr [...] i [...], jednak z uwagi na brak wykazania posiadania tytułu prawnego do nich (zgody E. P.) niemożliwym stało się przyznanie jej wnioskowanych do tych gruntów płatności za 2022 r. W ocenie organu odwoławczego postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, wnikliwy i obiektywnie dający podstawę do wyciągnięcia określonych w decyzji skutków prawnych. Mając na względzie treść odwołania i postawiony przez pełnomocnika strony zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, że płatności w danym roku są przyznawane na wniosek składany przez beneficjenta w terminie określonym w przepisach prawa. Organ orzekający w sprawie rozpatrując wniosek beneficjenta każdorazowo (co roku) dokonuje oceny spełnienia przez beneficjenta warunków przyznania wnioskowanych płatności. Powyższe oznacza, iż nie można bez przeprowadzenia wymaganego przepisami prawa postępowania stwierdzić, że jeżeli beneficjent otrzymał płatności w ubiegłych latach to również i w danym roku są one mu należne, a więc spełnia wszystkie warunki do ich przyznania. Ponadto w ocenie organu odwoławczego, w przypadku corocznego rozpatrywania wniosków o przyznanie płatności, nie można mówić, że mamy do czynienia z takim samym stanem faktycznym i prawnym. W omawianej sprawie niewątpliwie tak nie jest, o czym świadczy m.in. fakt złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 przez E. P., w którym ona również zadeklarowała działki ewidencyjne nr [...] i [...], położone w L., gmina B., gdzie w latach ubiegłych taki wniosek nie był składany. Jak wykazało - przeprowadzone przez organ I instancji - postępowanie, obydwie strony konfliktu przedstawiły dowody na potwierdzenie użytkowania przez nie przedmiotowych działek. Wobec powyższego organ odwoławczy postawiony zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. uznał za niezasadny, gdyż w omawianej sprawie nie można mówić o istnieniu takiego samego stanu faktycznego i prawnego względem lat poprzednich. Organ odwoławczy wskazał również, iż w przypadku złożenia konkurencyjnych wniosków przez różne podmioty do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 2 rozporządzenia ekologicznego oraz art. 20 ustawy o PROW 2014-2020, a więc przede wszystkim posiadania i użytkowania tych gruntów na dzień 31 maja danego roku - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Posiadanie jest zdefiniowane w art. 336 ustawy Kodeks cywilny, jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem. Posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. ustawy może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu ww. przepisów, nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o przyznanie wnioskowanych w niniejszej sprawie płatności. W przypadku, gdy zostanie stwierdzony błąd kontroli krzyżowej organ prowadzący postępowanie powinien: 1) ustalić faktycznego użytkownika działki rolnej oraz 2) zbadać czy ten użytkownik posiada tytuł prawny do działki. Organ odwoławczy podkreślił także, iż płatności będą przysługiwać temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz posiada do niej tytuł prawny. Dalej organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji rozstrzygając sprawę nie uznał jakoby to E. P. spełniła warunki przyznania płatności w odniesieniu do działek nr [...] i [...] położonych w miejscowości L., gmina B., gdyż nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności złożonego przez drugą stronę konfliktu krzyżowego. O tym czy E. P. spełnia warunki przyznania płatności na 2022 r. zobowiązany był rozstrzygnąć Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Końskich, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności. Natomiast w kontekście zasad prowadzonego przez organ postępowania dowodowego w tej kategorii spraw organ odwoławczy zaznaczył, że obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. To zatem na wnioskującym o przyznanie płatności spoczywa inicjatywa dowodowa. Wyrażona w art. 27 ust. 2 ustawy o PROW 2014-2020 zasada, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne oznacza, że to beneficjent ma przedstawić dowody oraz złożyć wyjaśnienia zgodnie z prawdą, bez zatajania okoliczności mających wpływ na zakończenie sprawy. W realiach rozpatrywanej sprawy, co podkreślał organ odwoławczy, strona skarżąca nie wykazała, że posiadała tytuł prawny (jest dzierżawcą) do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w L., gmina B..

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, iż strona skarżąca dysponowała tytułem prawnym do spornych gruntów. Zatem pomimo, że strona użytkowała działki stanowiące przedmiot konfliktu krzyżowego, to jednak nie jest uprawniona do otrzymania wnioskowanych płatności, gdyż nie posiada ona do nich wymaganego w tej sytuacji tytułu prawnego. Odnosząc się natomiast do kwestii uznania "wtargnięcia" E.P. na działki będące w zobowiązaniu ekologicznym za nadzwyczajną okoliczność, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym, zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym, choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw, wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku. Powyższy katalog zdarzeń, które mogą stanowić w danym przypadku działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne, jest katalogiem otwartym. Oznacza to możliwość uznania przez właściwy organ w wyniku indywidualnego rozpatrzenia sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów występujących w sprawie, innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. Jako okoliczności nadzwyczajne można uznać m.in.: zniszczenie upraw przez dzikie zwierzęta, zniszczenie upraw w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych, tj.: susza, gradobicie, powódź, mróz, piorun, osuwiska ziemi, zalanie na skutek opadów atmosferycznych, zniszczenie upraw lub płodów rolnych spowodowanych pożarem, wystąpienie organizmów kwarantannowych, tymczasowe aresztowanie beneficjenta. W niniejszej sprawie natomiast skarżąca zgłosiła, że "(...) E. P. bezprawnie, bez mojej wiedzy i zgody w dniu 12.09.2022 wtargnęła na działki rolne nr [...] i [...] w L. wykonując prace rolnicze (...)". W ocenie organu odwoławczego sama okoliczność konfliktu ze współwłaścicielem nieruchomości wobec braku posiadania tytułu prawnego do spornych gruntów, nie może być uznana za siłę wyższą w rozumieniu ww. przepisów. Z tego powodu nie ma żadnego znaczenia dla sprawy kwalifikacja działań E. P. jako przypadku "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności", skoro spółka nie wykazała, że wyłącznie jej przysługiwało władanie gruntem. Dopiero pozbawienie rolnika udowodnionego władania mogłoby zostać poddane ocenie wystąpienia przypadku "siły wyższej’ czy "nadzwyczajnych okoliczności". Organ odwoławczy uznał, że strona występując o przyznanie przedmiotowych płatności, znając sytuację własnościową działek nr [...] i [...] oraz istniejący pomiędzy byłymi małżonkami konflikt, przy równoczesnym braku posiadania wyraźnej zgody E. P. na ich użytkowanie, była świadoma konsekwencji swego działania, również tych negatywnych, których wyrazem jest odmowa przyznania wnioskowanych płatności.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, iż strona dysponowała tytułem prawnym do spornych gruntów. Zasadnie zatem, zdaniem organu odwoławczego, w tej sytuacji wykluczono sporne działki z dopłat i nie kwestionując faktu, że strona użytkowała sporne grunty odstąpiono od nałożona kary administracyjnej z tytułu przedeklarowania powierzchni. Okoliczność, że strona z zebranego materiału dowodowego wywodzi inne wnioski niż organy ARiMR, nie świadczy o naruszeniu przepisów w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie zarzucanym w odwołaniu jak również w zakresie nieobjętym zarzutami strony.

Na ostateczną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę do sądu administracyjnego złożyła H. Sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

a) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki załatwiania sprawy w sytuacji, gdy nie nastąpiła zmiana sytuacji faktycznej jak i prawnej H. sp. z o.o. względem otrzymywanych płatności w latach poprzednich;

b) art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy o PROW 2014- 2020 poprzez dokonanie swobodnej i wybiórczej oceny dowodów, polegającej na uznaniu, iż w sytuacji wystąpienia konfliktu kontroli krzyżowej to E. P., jako właścicielowi gruntów winny zostać przyznane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w stosunku do działek nr [...] i [...] znajdujących się w miejscowości L., gmina B., w sytuacji, gdy to na stronie spoczywa ciężar dowody wykazania faktu, z którego wyciąga skutku prawne, a działania E. P. sprowadziły się jedynie do wskazania, iż jest ona właścicielem niniejszych nieruchomości, a nie, że faktycznie uprawiała niniejsze grunty;

Co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego:

a) art. 20 ust. 1 ustawy o PROW 2014-2020 oraz art. 336 ustawy Kodeks cywilny poprzez odmowę przyznania płatności na rok 2022 r. w sytuacji, gdy zgodnie z ustawową definicją posiadania H. Sp. z o.o. jako dzierżawca był posiadaczem zależnym nieruchomości, a jego posiadanie nie było w żaden sposób kwestionowane co najmniej do jesieni 2022 r., kiedy to E. P. w sposób bezprawny naruszyła posiadanie skarżącej, jak również to skarżąca spełniała wszelkie przesłanki do uzyskania płatności w szczególności uprawiając grunty oraz będąc podmiotem decydującym o ich wykorzystywaniu;

b) art. 20 ustawy o PROW 2014-2020 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż warunkiem koniecznym do uzyskania płatności przez skarżącą jest wykazanie przez nią tytułu prawnego w sytuacji, w której żaden przepis ustawy nie stawia skarżącej takiego wymagania, co więcej norma art. 20 ust. 1 ustawy o PROW 2014-2020 wskazuje wprost, iż dopłaty do nieruchomości jako posiadacz zależny (dzierżawca) winny być przyznane skarżącej

Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów dla strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona do sądu decyzja odpowiada prawu - sąd nie stwierdził bowiem naruszenia przez organy ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w stopniu, który obligowałby do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Należy przypomnieć, że podstawą prawną ubiegania się przez stronę skarżącą o płatność ekologiczną, były przepisy prawa, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, który to wniosek dotyczył przyznania płatności ekologicznej na 2022 rok.

W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Przepisy te wprowadzają zatem wymóg posiadania przez rolnika działek rolnych, co do których występuje o przyznanie płatności ekologicznej.

Jednocześnie stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o PROW 2014-2020 jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania lub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie (art. 20 ust. 2 ustawy o PROW 2014-2020). Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (art. 20 ust. 3 ustawy o PROW 2014-2020).

W związku z tym ustawodawca - w przypadku konkurencyjnych wniosków pochodzących np. od rolników dzierżawiących te same grunty przewidział, że uprawnionym do płatności będzie ten z nich, na którego pozostali wyrazili zgodę. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 573/18 (Lex nr 3186509), współposiadanie może bowiem występować niezależnie od tego, czy jest to posiadanie samoistne, czy jak w tym przypadku - zależne. W każdym jednak przypadku tytułem uprawniający do uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika gruntów, które musi być rozumiane jako faktyczne prowadzenie na określonych gruntach działalności rolniczej, a w przypadku współposiadania działek rolnych tytułem uprawniającym do uzyskania płatności bezpośrednich jest posiadanie przez rolnika gruntów objętych obszarem zatwierdzonym w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności oraz stosownie do art. 20 ust. 1 i ust. 2 ustawy o PROW 2014-2020 uzyskanie zgody innych współposiadaczy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że spór w niniejszym przypadku dotyczył kwestii braku tytułu prawnego po stronie H. Sp. z o.o. do użytkowania działek o nr ewidencyjnych [...] i [...], co do których strona wnioskowała o płatność. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organ odwoławczy nie kwestionował okoliczności, że strona skarżąca użytkowała w 2022 r. działki nr [...] i [...], jednak nie wykazała, że na dzień 31 maja 2022 r. posiadała tytuł prawny do spornych działek, co do których wnioskowała o płatność. Swoje twierdzenia, że legitymuje się takowym tytułem strona skarżąca opierała wyłącznie na własnym oświadczeniu, że zawarła ustnie umowę dzierżawy ze współwłaścicielami działek, tj. Z. B. i E. P.. Jednakże to oświadczenie zostało jednoznacznie podważone przez E. P. (drugiego współwłaściciela wskazanych działek). W materiale dowodowym sprawy znajdują się bowiem oświadczenia ww. współwłaścicielki wskazanych działek, w szczególności z 13 września 2022 r. i 16 września 2022 r., potwierdzające brak takiej woli. W tej sytuacji bezpodstawne jest twierdzenie, że strona skarżąca posiada tytuł prawny do działek na zasadzie ustnie zawartej umowy, jeśli jeden ze współwłaścicieli wielokrotnie temu zaprzecza.

Tym samym, skoro strona skarżąca nie dysponuje zgodą drugiego współwłaściciela na dzierżawę działek w 2022 r., to w pełni uprawnione było stanowisko organów administracji, że strona skarżąca nie jest legitymowana do uzyskania przedmiotowej płatności. W sytuacji zaś niespornego podważenia przez właściciela działki (współwłaściciela) tytułu prawnego strony skarżącej do władania nieruchomością, to w świetle art. 20 ustawy o PROW 2014-2020 i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, bez znaczenia pozostaje ewentualny fakt użytkowania przez nią spornych działek. Istota sprawy sprowadza się bowiem do wykazania przez skarżącą tytułu prawnego do posiadania zależnego przedmiotowych działek, czemu nie sprostała ona w trakcie postępowania prowadzonego przez organy administracji.

Orzekające w niniejszej sprawie organy administracji wywodzą konieczność legitymowania się przez rolnika tytułem prawnym do działki objętej wnioskiem z wyroku Trybunału Sprawiedliwości (dalej również: Trybunał) z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 WQ przeciwko Landowi Berlin. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu. Zdaniem sądu, rozstrzygnięcie Trybunału, pomimo że dotyczy oceny innego stanu faktycznego, stanowi w niniejszej sprawie istotną wskazówkę do prawnomaterialnej oceny stanu faktycznego ustalonego w tej sprawie, a zawarta w nim teza ma charakter uniwersalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych podstawowych, określonych w powołanych wyżej przepisach rozporządzenia, a więc przede wszystkim wymogu użytkowania danego obszaru - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek.

Tym samym w przypadku spraw spornych, aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. zarówno użytkować grunty rolniczo i posiadać do nich tytuł prawny (zgodę – art. 20 ustawy o PROW 2014-2020). Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów (bądź ww. zgody), to nie przysługuje mu płatność, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów (por. także np. wyroki: WSA w Kielcach z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 495/23, Lex nr 3655876; WSA w Lublinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 199/23, Lex nr 3704944; a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 63/23, czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 386/22 – dostępne w CBOSA).

Odnosząc się do zasadności zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ograniczenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika m.in. z art. 27 ust. 1 ustawy o PROW 2014-2020, który stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Co istotne, na mocy art. 27 ust. 2 ustawy o PROW 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że ustawodawca w istotny sposób ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca odstąpił np. od tzw. zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. w art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej ten obowiązek organów został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku o płatność oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy nie są natomiast zobowiązane do działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, z dyspozycji, wedle której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, iż to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Zatem w tym specyficznym postępowaniu to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Skoro ciężar dowodowy przeniesiono na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne, to postępowanie dowodowe jest w znacznym stopniu oparte na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, zaś organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21, Lex nr 3258060; z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 1950/18, Lex nr 3226924; z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 98/14, Lex nr 1666080; z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, Lex nr 1148355).

W efekcie z przytoczonych przepisów wynika, że w sprawie z wniosku o płatność, w tym płatność ekologiczną, to na osobie ubiegającej się o jej przyznanie ciąży obowiązek wykazania spełnienia, w rzeczywisty sposób, warunków do jej otrzymania, zaś organ, odmawiając przyznania płatności, jest zobowiązany wykazać, że skarżący nie spełnił warunków przyznania płatności – co w niniejszym przypadku w sposób prawidłowy uczyniły organy administracji.

Powyższe oznacza, że zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W sprawie nie chodzi bowiem o ustalenie, kto – strona skarżąca czy E.P. - użytkowali sporny grunt w 2022 r., ile o udowodnienie przez stronę skarżącą, że to właśnie ona w spornym okresie miała prawo władać na zasadach przedstawionych wyżej przedmiotowymi działkami – a więc posiadała tytuł prawny do wskazanych działek. Z tego też powodu nie ma żadnego znaczenia dla sprawy kwalifikacja działań E. P. jako przypadku "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności", skoro H. Sp. z o.o. nie wykazała, że wyłącznie jej przysługiwało władanie gruntem. Dopiero pozbawienie rolnika udowodnionego władania mogłoby zostać poddane ocenie wystąpienia przypadku "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności".

Również przyznanie stronie skarżącej płatności w latach ubiegłych nie wpływa na wynik sprawy, skoro płatności ekologiczne przyznawana jest na wniosek, a wraz z wnioskiem o płatność rolnik składa na nowo (aktualne) oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych i sposobie ich wykorzystywania.

Na etapie postępowania przed tutejszym sądem pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia E.P. – złożonego w formie aktu notarialnego z dnia 27 maja 2024 r. – na fakt udzielenia przez współwłaścicielkę nieruchomości (E. P.) zgody na ubieganie się przez stronę skarżącą o dopłaty przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, potwierdzenia umowy dzierżawy zawartej przez Z. B. oraz posiadania przez stronę skarżącą tytułu prawnego do nieruchomości. Sąd postanowił dopuścić wskazany wniosek dowodowy strony skarżącej. W treści wskazanego powyżej oświadczenia – złożonego 27 maja 2024 r. – E. P. wskazała, iż wyraża zgodę na ubieganie się przez spółkę z o.o. H. oraz przez Z. B. (jako posiadacza i użytkownika nieruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego małżonków E. P. i Z. B., wskazanych w akcie notarialnym podziału majątku z dnia 27 maja 2024 r.) o wszelkie dopłaty przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczące wskazanych w akcie notarialnym podziału majątku z 27 maja 2024 r. nieruchomości oraz wyraża zgodę na wypłatę wszelkich dopłat na rzecz spółki z o.o. H. i Z. B. za okres do chwili dokonania podziału majątku wspólnego E. P. i Z. B., tj. do 27 maja 2024 r. Nadto, E.P. w dniu 27 maja 2024 r. oświadczyła, iż potwierdza zawarte przez Z. B. od początku stycznia 2010 roku aż do chwili podpisania niniejszego oświadczenia, tj. do 27 maja 2024 r. wszelkie umowy dzierżawy dotyczące nieruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego małżonków E. P. i Z. B. wskazanych w akcie notarialnym podziału majątku z dnia 27 maja 2024 r., oraz wyraża zgodę na pobieranie przez dzierżawców dopłat. Zdaniem strony skarżącej wyrażoną w dniu 27 maja 2024 r. przez E. P. (współwłaścicielkę nieruchomości) zgodę na ubieganie się przez skarżącą o dopłaty przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz potwierdzenie przez E. P. umowy dzierżawy zawartej pomiędzy stroną skarżącą a drugim współwłaścicielem działek objętych wnioskiem dotacyjnym – Z. B., należy interpretować w kontekście art. 37 § 1 pkt 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.i.o.) stanowiącego, iż do odpłatnego wydzierżawienia nieruchomości potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Nadto, strona skarżąca wskazała, iż ustawodawca w art. 37 § 2 k.r.i.o. stwierdza, że ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. A co za tym idzie, jak dalej wywodzi strona skarżąca, skoro wskazanym powyżej oświadczeniem z 27 maja 2024 r. E. P. potwierdziła wszelkie umowy dzierżawy zawarte przez Z.B. to oznacza, iż są one ważne.

Sąd nie podziela jednak stanowiska strony skarżącej wyrażonego we wskazanym powyżej piśmie na tle przesłanego oświadczenia E. P. z 27 maja 2024 r. Trzeba bowiem zauważyć, na co zwracano już zresztą uwagę, iż sądy administracyjne kontrolują legalność działań administracji – kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Jedną z zasad ogólnych postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem zasada legalności, którą wywodzi się z faktu, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem (por. J.P. Tarno [w:] Sądowa kontrola administracji, Warszawa 2006 r., s. 71; oraz tenże [w:] System prawa administracyjnego pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Sądowa kontrola administracji publicznej, Warszawa 2014 r., s. 212 - 213). Przy czym w myśl zasady orzekania według stanu obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jego podjęcia. Zasadę tę wyprowadza się z art. 133 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie sądu wydawane jest na podstawie akt administracyjnych (por. J.P. Tarno [w:] Sądowa kontrola administracji, Warszawa 2006 r., s. 75; oraz tenże [w:] System prawa administracyjnego pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Sądowa kontrola administracji publicznej, Warszawa 2014 r., s. 223 - 224). Sąd administracyjny nie jest oczywiście pozbawiony możliwości dokonywania własnych ustaleń faktycznych w sprawie – jego obowiązkiem jest jednak dokonanie oceny tego, czy materiał dowodowy został prawidłowo zebrany, czy jest kompletny w stopniu pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także czy w świetle istniejącego stanu prawnego podjęte przez organy administracji czynności zakończone rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej są zgodne z obowiązującym prawem (por. W. Piątek, Czas i podstawy wyrokowania [w:] Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadminsitracyjnym, Lex/el 2011 r.). Również w judykaturze podkreśla się, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 871/23, Lex nr 3708356; czy chociażby wyrok NSA z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 4835/21, Lex nr 3695285). W świetle powyższego oświadczenie złożone przez E. P. w dniu 27 maja 2024 r., a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego oraz po wydaniu w dniu 26 lutego 2024 r. decyzji przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie może mieć znaczenia w niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości, tj. zgodności prawem działań organów administracji orzekających w niniejszej sprawie. Równocześnie niejako na marginesie w kontekście pisma pełnomocnika strony skarżącej z 11 czerwca 2024 r. sąd zwraca uwagę, iż w art. 37 k.r.i.o. ustawodawca wskazuje na czynności wymagające zgody drugiego małżonka, przy czym jak wynika z akt sprawy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 lipca 2017 r. został orzeczony rozwód małżonków B. (tj. Z. B. i E. P.), a przedmiotowa sprawa dotyczy płatności związanej z wnioskiem z 19 maja 2022 r. złożonym przez spółkę z o.o. H. – stronę niniejszego postępowania. Zatem wskazane powyżej oświadczenie z 27 maja 2024 r. złożone przez E. P. nie zmienia prawidłowej oceny jakiej dokonały w niniejszej sprawie organy administracji, iż w dacie orzekania przez te organy strona skarżąca nie dysponowała tytułem prawnym do spornych gruntów, a co za tym idzie organy te zasadnie wykluczyły wskazane działki z dopłat.

Podsumowując, stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy potrzebny do wydania decyzji, prawidłowo go oceniły oraz wyciągnęły prawidłowe wnioski na gruncie przepisów prawa materialnego, a jednocześnie należycie uzasadniły wydane decyzje.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

a.kr