Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 354/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Geodezja i kartografia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2a pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 28, art. 61a par. 1, art. 154, art. 155
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Gdańsku z dnia 8 maja 2023 r., nr WIGK-II.7221.8.2023.MJ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r. nr GK-DGK-II.6620.1.2023.ŁT Prezydent Miasta Słupska, działając na podstawie art. 61a § 1 i 2, art. 124 § 1 i 2, art. 141 § 1 i 2, art. 28, art. 29, art. 154 § 1 i 2 oraz art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." w związku z art. 24 ust. 2a pkt 2 oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1900 ze zm.) – dalej jako: "p.g.k.", odmówił W. K. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r. nr GK-RDGK-II-6620.27.2019.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w piśmie z dnia 31 stycznia 2023 r. W. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta Słupska z żądaniem uchylenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Słupska GK-RDGK-II-6620.27.2019 z dnia 30 listopada 2020 r. na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. wnioskodawca wyjaśnił, że wnosi o uchylenie ww. decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 lub art. 155 k.p.a. może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. Podanie dotyczące uchylenia lub zmiany decyzji powinno pochodzić od strony, czyli adresata pierwotnie wydanej decyzji. W przypadku ustalenia, że z żądaniem uchylenia lub zmiany decyzji wystąpił podmiot niebędący stroną, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Wnioskodawca żądał uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r., w której orzeczono o aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków w taki sposób, aby budynki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położone na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] Miasta S., stanowiły jeden budynek o funkcji mieszkalnej.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że W. K. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, której dane zostały zaktualizowane w drodze ww. decyzji administracyjnej, w związku z czym, w świetle art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., nie może inicjować sprawy o aktualizację danych ewidencyjnych dotyczących tej nieruchomości. W. K. został wyłączony z postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia 30 listopada 2020 r. O braku legitymacji przysługującej stronie postępowania organ powiadomił W. K. pismem z dnia 21 października 2020 r. Organ ustalił, że budynki, których dane ewidencyjne objęte zostały postępowaniem nr GK-RDGK-II-6620.27.2019, nie znajdują się w posiadaniu W. K.

W konsekwencji organ pierwszej instancji ustalił, że W. K. w sposób oczywisty nie posiada przymiotu strony w postepowaniu o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r. nr GK-RDGK-II-6620.27.2019.

W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. zarzucił organowi rażące naruszenie prawa materialnego oraz procesowego w ten sposób, że organ pierwszej instancji, wbrew obowiązującym przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisom prawa materialnego, w przedmiotowej sprawie nie uznał go za stronę postępowania, podczas gdy w rzeczywistości z zebranego materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie wynika, że jest stroną postępowania. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji bądź rozpoznanie sprawy we własnym zakresie.

W. K. wniósł nadto o pozyskanie i włączenie w trakcie procedowania w drugiej instancji do akt postępowania odwoławczego: dokumentacji z postępowania przed Sądem Rejonowym w Słupsku w Wydziale I Cywilnym, sygn. akt I C 2980/18, dokumentacji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o sygnaturze WIGK-II.7221.25.2022.MJ dotyczącej postępowania administracyjnego sprawie rozpatrzenia odwołania W. K. od decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 10 listopada 2022 r. - znak sprawy GK-I-6620.3.2018 orzekającej o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszonych dnia 2 kwietnia 2019 r. przez W. K. zarzutów do danych ewidencyjnych budynku [...] oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o sygnaturze PINB.7141.22.2016.AL z dnia 19 listopada 2018 r. dotyczącej stanu prawnego nieruchomości Państwa T.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r., nr WIGK-II.7221.8.2023.MJ, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ drugiej instancji stwierdził, że wskazaną w treści wniosku podstawą żądania sformułowanego przez skarżącego było "pominięcie w postępowaniu administracyjnym przez Prezydenta Miasta Słupska Właścicieli działki [...] przy ulicy [...] M. i W. K. jako strony postępowania, gdzie garaż nielegalnie wybudowany połączony decyzją administracyjną Prezydenta Miasta Słupska z domem mieszkalnym wbudowany jest (...) aż 110 centymetrów w działkę [...] oraz pominięcie stanu prawnego łączonych budynków w Decyzji Administracyjnej Prezydenta Miasta Słupska ustalonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Słupska w trybie nadzoru instancyjnego przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w Decyzji PINB.7141.22.2016AŁ, z dnia 19.11.2018 "«nakłada się na Państwo M. i D. T. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na działce nr [...] przy ulicy [...] w S. uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem wykonania: - częściowej rozbiórki ściany północnej i szczytowej zachodniej garażu według załącznika nr 1 do niniejszej decyzji oraz odprowadzenie wód opadowych z dachu garażu na własny teren, tj. działkę nr [...] po dokonaniu przebudowy związanej z rozbiórką wyżej wymienionych ścian (dach garażu w całości ma się znajdować na działce [...])»."

Organ odwoławczy wyjaśnił, że złożone do Prezydenta Miasta Słupska żądanie z dnia 31 stycznia 2023 r., którego treść sprecyzowana została pismem z dnia 14 lutego 2023 r., dotyczyło uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Słupska znak GK-RDGK-II-6620.27.2019 z dnia 30 listopada 2020 r., w której Prezydent Miasta Słupska orzekł o aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków w taki sposób, aby budynki o nr ewidencyjnych [...] i [...], położone na działce nr [...] w obrębie [...] Miasta S., stanowiły jeden budynek o funkcji mieszkalnej. Z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. K. wraz z małżonką są właścicielami działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] Miasta S., na której częściowo posadowiony jest budynek garażu ([...]) wybudowany na sąsiedniej działce nr [...]. W ocenie wnioskodawcy oraz na podstawie zgromadzonych przez niego dokumentów w sprawie uważa on, że posiada interes prawny między innymi do ujawnienia nowych danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...].

Z treści art. 154 § 1 k.p.a. wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Natomiast z treści § 2 tego przepisu wynika, że w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. stanowi zatem rodzaj postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej w sprawie decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Z kolei z treści art. 155 k.p.a. wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Z przytoczonych ww. przepisów rozdziału 13 k.p.a. wynikają czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, które mają zastosowanie tylko wobec podmiotów posiadających legitymację procesową - stron postępowania. W. K. legitymacji tej nie posiada. Zgodnie z art. 24 ust 2a pkt 2 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: na wniosek podmiotów, o których mowa wart. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W ocenie organu odwoławczego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. K. nie jest właścicielem działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] Miasta S., na której znajdowały się budynki: mieszkalny ([...]) oraz garażu ([...]), które na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r. stanowią obecnie jeden budynek o funkcji mieszkalnej.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Prezydent Miasta Słupska słusznie stwierdził, że W. K. w sposób oczywisty nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Słupska z 30 listopada 2020 r. i prawidłowo na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dodatkowo, wniosek osoby żądającej wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego w sprawie, w której nie przysługują jej uprawnienia strony nie może być traktowany jako wszczynający postępowanie automatycznie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest zatem właściwy do "decyzyjnego" wkraczania w zakres postępowania właściwego dla meritum sprawy, pozyskiwania dodatkowej dokumentacji, uchylenia zaskarżonej decyzji bądź rozpoznania sprawy we własnym zakresie, a co za tym idzie, rozpoznawania jej w sposób merytoryczny. Przepis art. 144 k.p.a. i zawarte w nim odesłanie nie daje organowi II instancji podstaw prawnych do wkroczenia w sprawę administracyjną, będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Wniesienie zażalenia na postanowienie organu I instancji daje organowi II instancji kompetencje wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia kwestii procesowej, której dotyczy zaskarżone postanowienie.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokami z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt: III SA/Gd 929/20 i z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 351/21 oddalił skargi W. K. na decyzje administracyjne wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] Miasta S. z powodu nieposiadania przez skarżącego legitymacji procesowej dla takich postępowań aktualizacyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie W. K. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że nie jest on stroną w postępowaniu. Wskazał, że o ile działka sąsiadów nie jest jego własnością, to jednak mieści się w obszarze oddziaływania na jego nieruchomość. Część garażu sąsiadów wchodzi swoim obrębem na nieruchomość skarżącego, co powoduje, że ma on przymiot strony w postepowaniu. Obowiązkiem organu było wszczęcie postępowania i ustalenie w toku tego postępowania interesu prawnego wnioskodawcy do występowania w sprawie. Zdaniem skarżącego, powinien on mieć możliwość sprawdzenia, czy jego interes prawny nie zostanie naruszony. Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na treść oraz fragmenty uzasadnień wydawanych uprzednio rozstrzygnięć organów administracji publicznej, w tym decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Słupska z dnia 19 listopada 2018 r., nr PINB.7141.22.2016.AŁ, a nadto treść swojego zażalenia i środków odwoławczy wnoszonych od postanowienia i decyzji Prezydenta Miasta Słupska.

Skarżący wskazywał, że nie został uznany za stronę postępowań administracyjnych prowadzonych przez Prezydenta Miasta Słupska oraz Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, mimo że garaż na działce nr [...] wbudowany jest w działkę nr [...] na odległości 110 cm oraz pomimo że M. i W. K. zostali uznani za stronę postępowania administracyjnego w sprawie ww. garażu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Słupska, Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r. skarżący podniósł, że na podstawie decyzji administracyjnej zawierającej fałszywe dane o stanie prawnym budynku toczy się postepowanie przed sądem cywilnym w Słupsku, w toku którego dokonano podziału jego nieruchomości pod nielegalnie wybudowany budynek.

Podniósł, że jest stroną postępowania administracyjnego, jako mieszkaniec S., ponieważ wydana decyzja administracyjna oraz przywołane w niej zaświadczenie do ujawnienia budynku mieszkalnego o zaniżonej powierzchni uszczuplają wpływy do budżetu Miasta Słupska

Skarżący wniósł o załączenie do akt sprawy dowodów w sprawie, tj. dokumentacji służącej ujawnieniu budynku mieszkalnego będącego przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta Słupska w księgach wieczystych, dokumentacji podatkowej dla budynków objętych połączeniem w wyniku decyzji Prezydenta Miasta Słupska, dokumentów znajdujących się w zasobach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Słupska w celu ustalenia stanu prawnego łączonych budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zgodnie z przepisami utrzymał bowiem w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wskazując prawidłowo na brak podstaw do wszczęcia na wniosek skarżącego W. K. postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r. dotyczącej aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków dotyczącą budynków położonych na działce nr [...] przy ul. [...] w S.

Zgodnie z art. 61a § 1 zdanie 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, to jest żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest tzw. przesłanka podmiotowa przejawiająca się wniesieniem podania przez osobę, która nie jest stroną postępowania (tj. nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.), natomiast drugą i odrębną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" (tzw. przesłanka przedmiotowa).

Postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w odniesieniu do przesłanki podmiotowej, podkreśla się, że wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania powinno ograniczać się do sytuacji, w której żądanie takie zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, przy czym stwierdzenie tej okoliczności powinno być na tyle proste, że nie powinno wymagać prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego. Odmowa zatem wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2035/20 oraz z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2579/20).

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W art. 28 k.p.a. ustanowiono przesłankę przyznania jednostce statusu strony postępowania w sprawie. Interes prawny, do którego odnosi się art. 28 k.p.a., jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92). Przyjmuje się, że podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną a przedmiotem tego właśnie postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio "zainteresowanym" w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06). Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, niepoparty żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w tej konkretnej sprawie. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, ale okoliczność czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny".

Zarówno art. 154 § 1, jak i art. 155 k.p.a. przewidują nadzwyczajne, a zarazem dopuszczalne tryby wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych objętych ogólną zasadą trwałości decyzji, określoną w art. 16 kpa. Ich zastosowanie możliwe jest pod warunkiem zachowania tzw. tożsamości zarówno podmiotowej, jak i przedmiotowej sprawy. Tożsamość podmiotowa będzie zachodziła wtedy, gdy sprawa będzie dotyczyła tych samych stron, co poprzednio (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2015 r., s. 771).

W przedmiotowej sprawie rzeczą organów administracji publicznej było ustalenie, czy skarżący ma interes prawny w domaganiu się uchylenia lub zmiany wskazywanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta Słupska.

Co do zasady, we wstępnej fazie każdego postępowania administracyjnego organ bada, czy wniosek o jego wszczęcie pochodzi od strony postępowania. W sytuacji gdy brak przymiotu strony jest oczywisty, nie wymagający przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa.

Taka właśnie sytuacji zachodziła w rozpoznawanej sprawie. Wszczęcie postępowania w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. miało dotyczyć postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r. o aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej budynków posadowionych na działce nr [...] przy ul. [...] w S.

Skarżący nie był i nie mógł być stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Słupska z dnia 30 listopada 2020 r. o aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej budynków posadowionych na działce nr [...] przy ul. [...] w S. Jego interesu prawnego nie uzasadnia również okoliczność, że korzystał ze statusu strony w postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego dotyczących budynków zlokalizowanych na ww. działce gruntu, w których to postępowaniach status strony regulowany jest odmiennie.

Przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się (żądania) wszczęcia postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest bowiem norma art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Norma ta samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie może ulegać wątpliwości, że zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest zatem w sposób autonomiczny i obejmuje wyłącznie właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości (gruntu, budynku), co do której formułowane jest żądanie zaktualizowania w tym zakresie operatu ewidencyjnego. Tak więc art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/19). Stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych jest zatem tylko właściciel lub inne podmioty władające konkretną działką ewidencyjną, natomiast przymiot strony nie przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielom sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 666/07).

W. K., który nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, jej właścicielami na prawach małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej pozostają bowiem M. i D. T. Skarżący jest natomiast właścicielem sąsiedniej nieruchomości, tj. działki o nr [...]. Fakt ten – w świetle przepisu art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., wskazującego w sposób szczególny na krąg podmiotów, którym można przypisać przymiot strony w postępowaniu o zmianę danych zawartych w ewidencji – w sposób oczywisty eliminuje skarżącego, jako osobę posiadającą legitymację procesową do inicjowania postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w operacie ewidencyjnym dotyczącym sąsiedniej i stanowiącej odrębny przedmiot własności działki o nr [...].

W konsekwencji skarżącemu nie przysługuje również status strony w postępowaniu toczącym się w trybie art. 154 lub art. 155 k.p.a. zmierzającym do uchylenia lub zmiany decyzji wydanej w trybie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości, co do której skarżącemu nie przysługuje żaden tytuł prawny. Kwestionowana decyzja aktualizująca dane ewidencji gruntów i budynków nie wpływa na zakres uprawnień właścicielski skarżącego i jego ewentualne roszczenia wynikające z prawa własności.

Sąd obecnie orzekający podziela w pełni pogląd zawarty w wyroku tutejszego sądu z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 929/20, wydanym w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 7 lipca 2020 r., nr WIGK-II.7221.10.2020.MJ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w którym to wyroku sąd przyjął, że dla rozpoznania sprawy nie miał znaczenia fakt, że budynek na działce nr [...] "zrealizowano z istotnym odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę", co "skutkuje zachodzeniem budynku garażu na grunt sąsiedni" czyli działkę skarżącego o nr [...] (co wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 118/18), bowiem okoliczność ta sama w sobie (tj. akcentowane przez skarżącego powodowane tym faktem "oddziaływanie" budynku na jego nieruchomość) nie może legitymować skarżącego do żądania zmiany (aktualizacji) ewidencji w zakresie danych dotyczących tego budynku. Należy podkreślić, że zaistnienie jakichkolwiek, uzasadnionych wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, w tym dotyczących przebiegu granic, położenia danego punktu granicznego czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – położenia budynku, wyklucza prowadzenie postępowania, służącego aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji zachodzi bowiem konieczność wszczęcia odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym i dopiero ten sąd władny jest rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. Wpisy zmian do ewidencji gruntów mają bowiem charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego i nie mogą kształtować nowego stanu prawnego. W postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie można ustalać ani rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie przez inne organy. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można w rzeczywistości dążyć do rozstrzygnięcia spornych kwestii pomiędzy właścicielami działek ewidencyjnych, a dotyczących czy to przebiegu granicy, powierzchni działki ewidencyjnych, a więc w rzeczywistości sporu dotyczącego zasięgu prawa własności. Organ ewidencyjny nie jest bowiem właściwy do rozstrzygania takich sporów, a w konsekwencji prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, oceniania dowodów. Należy zwrócić uwagę, że dla rozstrzygania sporów dotyczących przebiegu granicy służy postępowanie rozgraniczeniowe, a nie postępowanie ewidencyjne, i właściwe postępowania przed sądem powszechnym (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3312/18).

Również podnoszony przez skarżącego fakt bycia stroną w postępowaniach sądowych, toczących się przed Sądem Rejonowym w Słupsku na tle sporu powstałego na skutek przekroczenia przy budowie budynku granicy działki nr [...] z działką nr [...], nie rodzi – jak przyjął to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w ww. wyroku z dnia 25 marca 2021 r. - po stronie skarżącego uprawnienia do żądania aktualizacji ewidencji w zakresie danych dotyczących tego budynku. Wszelkie kwestie sporów dotyczących zasięgu prawa własności na nieruchomościach w pierwszej kolejności rozstrzygane są przez sądy powszechne na drodze postępowania cywilnego. Pamiętać należy, że na innych zasadach prawnych oparta jest dopuszczalność drogi postępowania cywilnego od drogi postępowania administracyjnego. Ochrona na drodze postępowania administracyjnego ograniczona jest zasadniczo spełnieniem przesłanki posiadania interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 953/20).

Nadto wskazywane przez skarżącego okoliczności związane z prawidłowością obciążenia właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] podatkami lokalnymi nie tworzy po stronie skarżącego uprawnienia do wszczęcia postępowania zgodnie z jego wnioskiem.

W świetle poczynionych uwag, dokumentacja, której włączenia do akt domagał się skarżący w piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r., pozostawała bez znaczenia dla rozpoznania sprawy, brak było zatem podstaw do przeprowadzenia dowodu z wymienionych przez skarżącego dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W ocenie sądu obecnie orzekającego organy obu instancji prawidłowo wykazały, że skarżącemu W. K. w sposób oczywisty nie przysługuje żadne przymiot strony i nie jest on legitymowany do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego uchylenia w trybie art. 154, i art. 155 k.p.a. decyzji wydanej w sprawie aktualizacji statusu budynków położonych na działce nr [...] przy ul. [...] w S., co skutkowało koniecznością wydania orzeczenia na podstawie art. 61a § 1 zd. 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.

Powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).