Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1223/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77§1 art. 80   art. 7 w zw. z art. 15 K.p.a.
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. M. i R. M. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2023 r.nr OA.7722.3.3.2023 w przedmiocie wstrzymania rozbudowy budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 29 marca 2023 r. nr OA-VI.5160.2.2023; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżących M. M. i R. M. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zarządza zwrot od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżących M. M. i R. M. solidarnie kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 29 czerwca 2023r. OA.7722.3.3.2023 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej: PWINB bądź organ odwoławczy ) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 775 - dalej K.p.a.) oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3, art. 48a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 - dalej: P.b.) - po rozpatrzeniu zażalenia M.M. i R.M. (dalej Skarżący bądź Inwestorzy) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] z dnia 29 marca 2023r. znak: OA-VI.5160.2.2023 - uchylił zaskarżone postanowienie w całości i jednocześnie:

wstrzymał Skarżącym rozbudowę budynku gospodarczego położonego na dz. nr. ewid. [...] w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...] o taras o wymiarach : 1,80 m x 9,60 m x 6,75 m x 4,60 m wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę,

poinformował, że w terminie 30 dni od dnia w którym niniejsze postanowienie stanie się ostateczne inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektu budowlanego może złożyć wniosek o jego legalizację,

poinformował, że w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego koniecznym będzie wniesienie opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczania są określone w przepisach art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f P.b.

zobowiązał Skarżących do bezzwłocznego wykonania niezbędnych zabezpieczeń polegających na: zabezpieczeniu otworu wyjściowego na konstrukcję tarasu uniemożliwiającego dostęp na podest tarasu.

Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadził postępowanie w sprawie rozbudowy budynku gospodarczego położonego na dz. nr. ewid. [...] w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...]. o taras. W wyniku przeprowadzonych w dniu 10 lutego 2023r. czynności kontrolnych organ ten ustalił, że wymieniona działka zabudowana jest m.in. budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, budynkiem gospodarczym, znajdującą się w północno-wschodnim narożniku tej działki, wiatą (wybudowaną na podstawie zgłoszenia, dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...]) oraz wiatą zlokalizowaną wzdłuż ściany budynku gospodarczego. Budynek gospodarczy został zrealizowany na podstawie decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia 31 marca 2014r., znak: AB.6740.4.55.2014 i formalnie zakończony w dniu 22 grudnia 2016r. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy organ powiatowy nie wniósł sprzeciwu.

Do budynku gospodarczego od strony południowej i wschodniej przylega obiekt budowlany w kształcie litery L, którego konstrukcję nośną stanowią profile stalowe, o przekroju kwadratowym 8x8 cm. Z profili tych zostały wykonane słupy (8 sztuk: od strony południowej - dwa rzędy słupów po 4 słupy w rzędzie, od strony, wschodniej - 2 słupy) oraz wsparte (przyspawane) na tych słupach podłużne belki stalowe (8x8 cm). Słupy zabetonowane są w stopach betonowych zagłębionych w gruncie na głębokość 1,50 m. Do belek podłużnych przyspawane są profile stalowe poprzeczne o przekroju kwadratowym 4x4 cm. Słupy przytwierdzone są do murowanej ściany zewnętrznej budynku (szczytowej) za pomocą śrub. Obiekt przykryty jest deskowaniem ułożonym ażurowo. Długość od strony wschodniej wynosi 9,60 m a szerokość 1,80 m, natomiast długość od strony południowej wynosi 6,75m, a szerokość 4,60 m. Pod obiektem od strony południowej ułożono gumowe płyty. Wysokość obiektu nad poziomem podłoża wynosi 2,60 m. Wykonano na nim balustrady drewniane o wysokości 0,90 m.

W dniu kontroli Skarżący oświadczył, że wykonana przez niego konstrukcja stanowi wiatę, którą zrealizował około 4 lata wcześniej, bez zgłoszenia - zgodnie z informacją uzyskaną w Starostwie Powiatowym w [...], że wiata do 50 m2 powierzchni zabudowy jest wolna od tego typu formalności.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2023r. znak: OA-VI.5160.2.2023 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], wstrzymał Skarżącym jako inwestorom, rozbudowę budynku gospodarczego o taras, bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i poinformował, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestorzy, mogą złożyć wniosek o legalizację ww. obiektu budowlanego. Poinformował, że w celu uzyskania decyzji o legalizacji koniecznym będzie wniesienie opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczania określono w art. 49d ust. 1 pkt 1 P.b. Podał też, że realizacja opisanego tarasu, jako części obiektu budowlanego, w całokształcie stanowi rozbudowę budynku gospodarczego, gdyż na skutek budowy tarasu doszło do zwiększenia wymiarów i kubatury budynku. Skoro inwestorzy nie posiadają pozwolenia na rozbudowę budynku gospodarczego o budowę tarasu, to na podstawie art. 48 ust. 1 pkt. 1, ust. 3 i ust. 5, art. 48a ust. 1 i ust. 3 P.b. wydane zostało opisane wyżej postanowienie.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżący podali, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia jedynie z wiatą, a nie rozbudową budynku gospodarczego o taras. Dodali, że obecnie z dachu wiaty usunięte zostały balustrady i schody, a słupy pionowe nie są przytwierdzone do murowanej ściany zewnętrznej budynku gospodarczego. Wiata jest odsunięta od tego budynku o 15 cm i zdaniem Skarżących nie stanowi już całości z budynkiem gospodarczym.

Rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym PWINB stwierdził, że stanowisko organu I instancji jest słuszne i uzasadnione, a zarzuty Skarżących nie mogą zostać uwzględnione. Na skutek zaś informacji wskazanych w zażaleniu, w kwestii usunięcia balustrady i schodów, zreformowania wymagała sentencja rozstrzygnięcia, gdyż w sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 48 ust. 2 P.b. tj. wystąpił stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi.

Opierając się na ustaleniach faktycznych organu I instancji dotyczących wzniesienia budynku, a także rozbudowania go w 2019r. o taras w kształcie litery "L", które uznał za niebudzące wątpliwości, organ odwoławczy podkreślił, że na dzień kontroli organu powiatowego nad podestem tarasu wykonane były balustrady o wysokości 0,90 m. Taras dostępny (skomunikowany) był z budynku gospodarczego z poziomu poddasza. Na podest tarasu prowadziły zewnętrzne schody z jednostronną barierką, łączące taras z pomieszczeniem znajdującym się na poddaszu budynku gospodarczego poprzez drzwi balkonowe.

Odwołując się, w braku definicji legalnej, do definicji "tarasu" wg. Słownika języka polskiego pod red. M. Szymczaka i Słownika PWN, a także orzecznictwa sądów administracyjnych, PWINB podkreślił, że stwierdzona budowa tarasu jest rozbudową budynku gospodarczego. Odwołał się również do przepisów § 12 ust. 5 pkt. 1 oraz § 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. - w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1225 dalej : rozporządzenie), które traktują taras jako część budynku, a nie jako odrębną samodzielną budowlę.

Nawiązując do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy podkreślił, że z przepisy nie wymagają aby taras był konstrukcyjnie połączony z budynkiem. W budynkach bowiem, z uwagi na różnice w wysokości poszczególnych części, stosuje się dylatacje, które nie stanowią o odrębności poszczególnych części budynku. Podkreślił też, że w rozpatrywanym przypadku, na dzień kontroli, przedmiotowy taras połączony był z budynkiem gospodarczym - do belek podłużnych przyspawane były profile stalowe poprzeczne o przekroju kwadratowym 4x4 cm, przymocowane do murowanej ściany zewnętrznej budynku za pomocą śrub. Natomiast obecnie, jak wynika z uzasadnienia zażalenia, słupy pionowe nie są przytwierdzone do murowanej ściany zewnętrznej budynku gospodarczego. W ocenie organu odwoławczego nie powoduje to jednak, że mamy do czynienia z innym odrębnym obiektem. Biorąc pod uwagę wyjaśnienia Skarżących, organ odwoławczy uznał, że mimo dokonanych zmian, przedmiotowy obiekt budowlany nadal nie może być zakwalifikowany jako wiata.

Odwołując się do definicji budowli zawartej w art. 3 pkt. 6 P.b. oraz robót budowlanych zawartych w art. 3 pkt. 7 P.b., a także do rozumienia terminu "powierzchnia zabudowy", organ podkreślił, że przedmiotowy taras to część budynku gospodarczego, którego konstrukcję nośną stanowią profile stalowe o wysokości od poziomu terenu do poziomu podestu 2,60 m. Konstrukcja nośna przykryta na płasko deskowaniem ażurowym. Wysokość balustrady na dzień kontroli organu powiatowego 0,90 m. Wobec tego powierzchnia tarasu wlicza się do powierzchni zabudowy budynku, a kubatura tarasu obliczona do wysokości balustrady wlicza się do kubatury budynku. Opisany taras pozostaje nadal funkcjonalnie połączony z budynkiem gospodarczym – wejście na taras przewidziane jest z poziomu poddasza, poprzez drzwi balkonowe. Tak więc dobudowanie tarasu jest powiększeniem istniejącego obiektu budowlanego, jakim jest budynek gospodarczy usytuowany na działce.

W oceni PWINB fakt, że budowla umożliwia użytkowe wykorzystanie znajdującej się pod nim przestrzeni, nie oznacza, że można ją kwalifikować jako wiatę - nie sposób bowiem nie zauważyć, że konstrukcja przedmiotowego tarasu posiada ażurowe deskowanie, na które prowadzą schody wychodzące z pomieszczenia zlokalizowanego na poddaszu, co umożliwia użytkowe korzystanie z niej z poziomu poddasza, jako z tarasu dobudowanego do budynku. Odpowiadając na zarzuty zażalenia organ odkreślił, że wskazane w zażaleniu roboty, wykonane przy tarasie po dniu kontroli, nie zmieniają jego funkcji a zatem także kwalifikacji, nadto stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa korzystania z niego. Wykonany w tym przypadku zakres robót ma charakter rozbudowy części obiektu budowlanego, którą należy traktować jako "budowę" w rozumieniu art. 3 pkt. 6 P.b.

Odnosząc się do art. 29 ust. 2 pkt 31 P.b. zgodnie z którym budowa domowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy do 35 m2 nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia, PWINB wyjaśnił, że przepis dotyczy znajdujących się w pobliżu indywidualnego domu, przeznaczonego do stałego zamieszkiwania osób, tarasów posadowionych na gruncie, tj. takich których cała powierzchnia spoczywa na gruncie. Przedmiotowy taras usytuowany jest przy budynku gospodarczym, a jego powierzchnia wsparta jest na konstrukcji stalowej o wysokości 2,60 m licząc od gruntu do poziomu podestu. Wobec tego nie zostały spełnione przesłanki budowy przydomowego tarasu naziemnego, a przepis art. 29 ust. 2 pkt 31 P.b. nie ma zastosowania.

W ocenie organu odwoławczego przedmiotowy taras słusznie został zakwalifikowany jako rozbudowa budynku gospodarczego, co na gruncie stosowania Prawa budowlanego traktowane jest jak budowa, która nie została zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro Inwestorzy takiego pozwolenia nie posiadają, przedmiotowa rozbudowa jest samowolą budowlaną, do której zastosowanie ma art. 48 P.b. pozwalający zalegalizować powstałą samowolę budowlaną, pod warunkiem że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego złoży wniosek o legalizację, przedłoży wymagane postanowieniem dokumenty legalizacyjne oraz wniesie opłatę legalizacyjną.

W kwestii dokonanych przez Skarżących zmian w przedmiotowym obiekcie budowlanym PWINB uznał, że demontaż ten nie czyni przedmiotowego tarasu funkcjonalnie i użytkowo odrębnego obiektu, a stwarza jedynie stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, obligując organ do zreformowania sentencji rozstrzygnięcia, w myśl art. 48 ust 2 P.b. poprzez zobowiązanie Inwestorów do bezzwłocznego wykonania niezbędnych zabezpieczeń polegających na: zabezpieczeniu otworu wyjściowego na konstrukcję tarasu uniemożliwiającego dostęp na podest tarasu.

W ocenie organu odwoławczego zaistniały podstawy do wstrzymania budowy i poinformowania Inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego. W treści postanowienia poinformowano o kolejnych etapach procedury legalizacyjnej, o wysokości opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania, a także o tym że skorzystanie z procedury legalizacyjnej jest prawem a nie obowiązkiem Inwestorów.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, względnie o jego uchylenie w całości, umorzenie postępowania administracyjnego oraz zwrot kosztów postępowania sądowego zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 7, art. 77§1 art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, która to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem że przedmiotowy obiekt stanowi taras a nie wiatę, a także naruszenie art 138 § 2 K.p.a. przez jego zastosowanie wskutek błędnej wykładni bądź niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego;

- art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy obiekt budowlany należało zakwalifikować jako wiatę która spełnia wymagania tego przepisu, przez co Inwestorzy zwolnieni byli z uzyskania pozwolenia na budowę ;

- art. 48 ust 1 pkt 1 P.b. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu że obiekt budowlany stanowi samowolę budowlaną, w sytuacji gdy spełnione są wymagania art. 29 ust 1 pkt 2 P.b. wobec czego pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a obiekt nie stanowi samowoli budowlanej;

Skarżący zarzucili, że organ nie wziął pod uwagę faktu że w trakcie postępowania zmienił się stan faktyczny - usunięto schody oraz balustradę, uznaną w toku kontroli za nie spełniającą warunków technicznych rozporządzenia. Obiekt budowlany nie jest już w żaden sposób połączony z budynkiem gospodarczym - jest budynkiem wolnostojącym tj. budynkiem samodzielnym.

Skarżący podkreślili, że dokonali dopuszczalnych prawem zmian budowlanych w spornym obiekcie, w wyniku których nastąpiła zmiana jego parametrów technicznych i sposobu wykorzystania. Argumentowali, że obecnie obiekt budowlany, będący przedmiotem postępowania, jest jedynie wiatą - jest bowiem otwarty- pozbawiony ścian zewnętrznych a podstawowym elementem nośnym są słupy – jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Ponieważ wiata nie jest budynkiem a jej realizacja nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia, to nie można mówić o istnieniu samowoli budowlanej.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Uwzględniając skargę na decyzję bądź postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Poddając kontroli zaskarżone postanowienie w zakresie wyżej zakreślonym Sąd doszedł do przekonania, że wydane zostało ono przedwcześnie, gdyż w postępowaniu nie dokonano żadnych dodatkowych ustaleń, w kwestii zasygnalizowanej w treści zażalenia zmiany stanu faktycznego. Przeciwnie, organ odwoławczy oparł się na danych wynikających z protokołu kontroli sporządzonej w dniu 10 lutego 2023 r., oraz oświadczeniach Skarżących zawartych w treści zażalenia.

W ocenie Sądu, zasadne są wobec tego zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 77§1 art. 80 K.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego, zwłaszcza w kontekście zasygnalizowanej zmiany stanu faktycznego mogącej mieć istotne znaczenie dla kwalifikacji spornego obiektu oraz oceny jego funkcjonalności.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół uznania wzniesionego przez Skarżących obiektu budowlanego za wiatę - jak twierdzą Skarżący, bądź jako rozbudowę istniejącego budynku gospodarczego o taras – jak kwalifikują ten obiekt organy postępowania. Kwalifikacja ta ma istotne znaczenie w kontekście dalszych wymogów w przedmiocie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, obowiązku dokonania zgłoszenia bądź braku takich obowiązków. Zakwalifikowanie bowiem przedmiotowego obiektu jako rozbudowy budynku w myśl art. 3 pkt 2 prawa budowlanego nakłada na inwestorów szereg obowiązków , podczas gdy brak takiej kwalifikacji oznacza brak obowiązku uprzedniego pozyskania pozwolenia na budowę i uniemożliwia uznanie wzniesionego obiektu budowlanego za samowolę budowlaną.

Wykonane przez Inwestorów roboty budowlane polegały na wzniesieniu przylegającej do budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej w kształcie litery L, opartej na słupach nośnych. Słupy zagłębione zostały w gruncie oraz przytwierdzone do ściany zewnętrznej budynku za pomocą śrub. Obiekt przykryty został ażurowymi deskami stanowiącymi dach umiejscowiony na wysokości 2,60 m. od podłoża. Jednocześnie dach wiaty wyposażony został w drewniane balustrady o wysokości 0,90 m., a wejście na ten dach możliwe było przez drzwi balkonowe w ścianie budynku z wykorzystaniem drewnianych schodków zainstalowanych na dachu/podeście spornego obiektu budowlanego. Z zawartej w aktach dokumentacji zdjęciowej wynika, że opisany obiekt użytkowany był zarówno w charakterze wiaty parkingowej - stanowił zadaszenie powierzchni znajdującej się pod opisaną konstrukcją, wykorzystywanej jako miejsce postojowe dla samochodu, a także jako balkon i taras skomunikowany z budynkiem głównym poprzez drzwi balkonowe i prowadzące do nich drewniane jednobiegunowe schody. Zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu wskazują na takie właśnie faktyczne wykorzystanie przedmiotowego obiektu.

Nie ulega jednak wątpliwości, że stan ten uległ zmianie.

W obliczu prowadzonego postępowania, Skarżący zadeklarowali zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego, dokonując takich zmian technicznych, które w ich ocenie uniemożliwiały dalsze traktowanie spornej zabudowy jako tarasu, funkcjonalnie powiązanego z budynkiem głównym, a świadczyły o woli wykorzystania tego obiektu wyłącznie jako wiaty.

W treści zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy odniósł się dokonanych przez Skarżących zmian technicznych stwierdzając, że pomimo ich dokonania, pomiędzy budynkiem głównym a spornym obiektem budowlanym nadal istnieje powiązanie funkcjonalne, polegające na skomunikowaniu dachu wiaty/ tarasu z budynkiem głównym, poprzez istniejące wciąż drzwi balkonowe. Sytuacja ta, w ocenie organu odwoławczego, nie zmienia dotychczasowej kwalifikacji spornego obiektu budowlanego a powoduje jedynie ten skutek, że poprzez usunięcie z dachu wiaty, będącego jednocześnie podestem tarasu, barierek ochronnych - budowla stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz wymaga stosownego zabezpieczenia.

W ocenie Sądu, nie sposób jednak przesądzić o zasadności wniosku organu o istniejącym nadal funkcjonalnym powiązaniu spornego obiektu budowlanego z budynkiem głównym, w sytuacji gdy został on powzięty bez poczynienia dodatkowych ustaleń w zakresie zmienionego stanu faktycznego tego obiektu budowlanego.

Konsekwencje przedmiotowego postępowania naprawczego t.j stwierdzenie zaistnienia samowoli budowlanej, prowadzące do obowiązku rozbiórki bądź legalizacji istniejącego obiektu, są na tyle poważne, że niezwykle istotnym staje się wyjaśnienie charakteru spornego obiektu budowlanego w oparciu aktualne dane o jego stanie faktycznym. Zwłaszcza w sytuacji, gdy niespornym jest, że stan ten uległ zmianie w porównaniu do stanu ustalonego podczas kontroli.

Samo wnioskowanie organu, oparte na uprzednio zgromadzonym materiale dowodowym, nawet jeśli wydaje się zasadne z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego, nie spełnia przesłanek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w postępowaniu odwoławczym, które to zasady wynikają z art. 7 w zw. z art. 15 K.p.a. Zadaniem organu odwoławczego jest bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy, a nie jedynie wyciągnięcie wniosków z ustaleń organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy, wydając postanowienie w sprawie, był zobowiązany do uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego sprawy, w tym parametrów technicznych spornego obiektu budowlanego w kontekście jego kwalifikacji jako wymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, wymagającego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno – budowlanej lub zwolnionego ze wskazanych wyżej obowiązków. Zasadniczo, kwalifikacji tej dokonuje się na dzień powstania obiektu budowlanego, jednakże nie jest wykluczone także wykonanie określonych robót budowlanych przy obiekcie budowlanym, stanowiącym przedmiot postępowania administracyjnego, w wyniku których nastąpi zmiana jego kwalifikacji na obiekt, którego realizacja nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub dokonania zgłoszenia. Celem postępowania naprawczego jest bowiem doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, a nie samo w sobie stwierdzenie dopuszczenia się samowoli budowlanej oraz rozbiórka czy legalizacja obiektu, nawet gdy na dzień wydania orzeczenia nie narusza już przepisów prawa (wyrok WSA w Rzeszowie z 17 marca 2021r. II SA/Rz 164/21 oraz wyrok NSA z 20 października 2022r. II OSK 1569/21).

Skoro zatem dopuszczalne jest dokonywanie zmian budowlanych w istniejącym obiekcie budowlanym, to tym bardziej dopuszczalna jest zmiana pierwotnej funkcji istniejącej zabudowy na taką, która na dzień wydania ostatecznego postanowienia nie będzie naruszać już przepisów prawa. Mając wiedzę o dokonaniu takich zmian, organ powinien ustalić ich charakter w ramach dodatkowego postępowania dowodowego. Bez tego nie sposób przesądzić czy wniosek o funkcjonalnym związaniu przedmiotu zabudowy z budynkiem głównym jest wciąż zasadny. Skarżący twierdzą bowiem, że dokonali takich zmian w obiekcie budowlanym, które spowodowały, że obecnie jest on wyłącznie samodzielną wiatą, stojącą jedynie przy budynku gospodarczym.

Zadaniem organu, w ponownie prowadzonym postępowaniu, będzie ustalenie rzeczywistego charakteru przedmiotowego obiektu budowlanego w zmienionym stanie faktycznym, a także ponowna ocena czy obiekt ten, zarówno pod względem technicznym jak i funkcjonalnym, odpowiada definicji wiaty, czy też w sposób znaczący poza nią wykracza.

Należy zaznaczyć, że w braku normatywnej definicji wiaty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano stanowisko, akceptowane przez sąd orzekający w niniejszej sprawie, według którego za podstawowe cechy wiaty należy uznać przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Zarazem wiata może przylegać do budynku. Kwalifikacja obiektu budowlanego jako wiaty wymaga m.in. uwzględnienia jego funkcji (zob. wyrok NSA z 18 stycznia 2024r. II OSK 2083/22).

Rolą organu będzie również dokonanie oceny w kwestii trwałości wprowadzonych przez inwestorów zmian, tak aby nie pozostawały wątpliwości, co do tego, że nowy sposób użytkowania spornego obiektu budowlanego przez inwestorów ma charakter definitywny i niezmienny. Jedynie bowiem trwałe i niezmienne doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, będzie czynić za dość celom prowadzonego postępowania naprawczego.

Ponieważ w ramach ponownie prowadzonego postępowania konieczne będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, Sąd mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 §1 P.p.s.a. orzeczono o obowiązku zwrotu kosztów postepowania, obejmujących należny wpis od skargi w kwocie 100 zł. Na podstawie art. 225 P.p.s.a. orzeczono o zwrocie na rzecz Skarżących kwoty nadpłaconego wpisu od skargi.