Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 572/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 § 1, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze sprzeciwu L. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2023 r. nr SKO.4111/1030/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 572/23

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z 9 lutego 2023 r. nr SKO.4111/1030/2022, po rozpoznaniu odwołania L.M., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z 19 października 2022 r., nr GOPS.5212.1049.57.2022 w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 15 września 2022 r. L.M. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem – K.M.

Decyzją z dnia 19 października 2022 r., nr GOPS.5212.1049.57.2022, Wójt Gminy [....] odmówił przyznania Wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu ww. decyzji, organ I instancji wskazał po pierwsze, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność K.M. istnieje od 46 roku życia. Po drugie nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. współmałżonek – L.M. sprawująca opiekę nad K.M. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Po trzecie Wójt stwierdził, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zaprzestaniem przez L.M. prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem. Osoba wymagająca opieki pozostaje w stosunku pracy, co zdaniem organu powoduje, że sytuacja L.M. nie wyklucza jej możliwości pojęcia zatrudnienia bądź prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła L.M. - nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. W odwołaniu opisała sytuację zdrowotną jej męża, wskazując na konieczność jej stałej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Podniosła, iż jest jedyną osobą, która może sprawować nad nim opiekę. Skarżąca argumentowała, że mąż wymaga całodobowej opieki. Często pojawiają się gorączki dwa razy dziennie. Opieka polega na przygotowywaniu diety ubogobakteryjnej, wykonywaniu zastrzyków przeciwzakrzepowych i na [...], podawaniu leków, wykonywaniu badań. Pojawiające się infekcje i stany zapalne wymagają natychmiastowej weryfikacji i podania antybiotyku. Ze względu na wizyty lekarskie, przygotowywanie posiłków, zastrzyków i podawanie leków oraz zły stan samopoczucia męża, opieka musi być całodobowa.

Ponadto Odwołująca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od dnia 23 października 2014 r.

Odwołująca wskazała również, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków na utrzymanie drugiego małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka, co oznacza, że małżonek jest zaliczany jako inna osoba, która w pierwszej kolejności jest zobowiązana do alimentowania współmałżonka. Podkreśliła, że jest osobą, która zrezygnowała z podejmowania aktywności zawodowej, tracąc przy tym dochód. Zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim z powodu niemożliwości pogodzenia pracy i sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, który to fakt poświadczyła złożeniem stosownego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Odwołująca argumentowała przy tym, że sytuacja zatrudnienia jej męża nie powinna mieć wpływu na badanie jej zdolności do ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, podniosła, iż jej mąż ubiera się o świadczenie rehabilitacyjne, wskazując, że wniosek do ZUS został złożony w dniu 17 października 2022 r., dołączając do odwołania kopię wniosku. Wskazała ona, że nie ma możliwości, aby podjęła zatrudnienia, bądź prowadziła gospodarstwo rolne.

Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz w tym zakresie o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Opisaną na wstępie decyzją z 9 lutego 2023r. SKO w Rzeszowie uchyliło decyzję Organu I instancji a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

Kolegium stwierdziło, że uzasadnienie decyzji I instancji jest lakoniczne, nie spełnia wymogów z art. 107 k.p.a. W szczególności Organ I instancji nie zbadał każdej z przesłanek pozytywnych, jak też przesłanek negatywnych w odniesieniu do wnioskodawczyni. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, do złożonych przez stronę dokumentów, w tym oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Organ I instancji zaniechał poczynienia ustaleń, czy w sprawie została spełniona przesłanka umożliwiająca przyznanie świadczenia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a mianowicie istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez L.M., a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że pozostawanie K.M. w stosunku pracy powoduje, że sytuacja L.M. nie wyklucza jej możliwości podjęcia zatrudnienia, bądź prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Kolegium wskazało, że Organ pierwszej instancji zaniechał wskazania - w oparciu o zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym wywiad środowiskowy - w jakiego rodzaju czynnościach i w jakim zakresie osoba wymagająca opieki jest samodzielna, a także w jakim zakresie i czynnościach wymaga opieki innej osoby. To z kolei spowodowało, że organ zaniechał poczynienia ustaleń faktycznych odnośnie tego, czy w oparciu o powyższe ustalenia faktyczne czynności opiekuńcze sprawowane przez żonę L.M. są wystarczające dla K.M., czy też nie. Następnie, organ zaniechał poczynienia ustaleń faktycznych, czy biorąc pod uwagę, z jednej strony rodzaj i zakres czynności, przy których konieczna jest pomoc innej osoby, zaś z drugiej czynności opiekuńcze wykonywane przez wnioskodawcę, uniemożliwiają L.M. podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, czy też możliwe byłoby podjęcie zatrudnienia chociażby na część etatu lub umowę cywilnoprawną, biorąc pod uwagę, czy tak określony zakres opieki L.M. nad mężem, nie ogranicza się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być wykonywane poza godzinami pracy. W ocenie Kolegium Organ winien był ustalić, czy osobie niepełnosprawnej zapewniona jest opieka odpowiednia do stanu zdrowia, w którym się znajduje, biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki, w powiązaniu ze schorzeniami osoby niepełnosprawnej i ich rodzajem, a także możliwością pozostawania K.M. bez opieki uwzględniając zakres samoobsługi, jak również możliwość korzystania przez L.M. z okazjonalnej pomocy innych osób. Kolegium uznało rozstrzygnięcie o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia za przedwczesne. Zakres koniecznego uzupełnienia materiału dowodowego w oczywisty sposób przekracza ramy wyznaczone przez art. 136 k.p.a.

Kolegium stwierdziło natomiast, że wydanie decyzji odmownej przez organ I instancji, w związku z datą, w której ustalono stopień niepełnosprawności u męża odwołującej się, stanowiło naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.). Organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz [pic]błędnej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

SKO stwierdziło również, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Wydanie decyzji odmownej przez organ I instancji, w związku z faktem pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim z wnioskodawcą, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowiło naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. W judykaturze nie budzi wątpliwości że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. 2 u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się małżonek, spełniający warunki przyznania świadczenia wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Odnośnie pozostawania męża Wnioskodawczyni w stosunku pracy Kolegium wskazało, że fakt ten nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podobnie zresztą, jak fakt ewentualnego pobierania przez osobę wymagającą opieki świadczenia rehabilitacyjnego. Kolegium zarzuciło Organowi I instancji, że ten zupełnie pominął fakt, że osoba wymagająca opieki przebywa na zwolnieniu lekarskim. Przesłanki pozytywne, jak też negatywne są bowiem enumeratywnie wskazane w art. 17 u.ś.r. i wśród nich nie wyszczególniono ani pozostawania w stosunku pracy osoby wymagającej opieki, ani przyznania takiej osobie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Kolegium zaleciło, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ pierwszej instancji wyjaśnił i uzyskał dowody w celu ustalenia, w jakiego rodzaju czynnościach życia codziennego K.M. jest samodzielny, a w jakich wymaga pomocy innej osoby, jak też w jakiego rodzaju i w jakim zakresie czynnościach życia codziennego pomaga jemu żona – L.M. i czy zakres sprawowanej opieki jest odpowiedni dla K.M., mając na uwadze schorzenia, na które cierpi i zakres wymaganej pomocy innych osób. SKO wskazało, aby organ pierwszej instancji ustalił, czy zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sprawowaną opieką przez wnioskodawcę nad mężem, mając na uwadze zakres sprawowanej opieki, a niemożnością podjęcia pracy lub konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Kolegium zaleciło również, aby Organ pierwszej instancji ustalił, czy zachodzą wszystkie przesłanki wymagane do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w art. 17 u.ś.r. a następnie, aby podejął decyzję odpowiadającą stanowi faktycznemu oraz przepisom prawa.

L.M. wniosła sprzeciw od decyzji SKO w Rzeszowie z 9 lutego 2023 r., nr SKO.4111/1030/2022 zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo tego, że decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a przepisów prawa materialnego, co wynika z treści uzasadnienia decyzji organu Il instancji, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy został ustalony przez organ I instancji w ramach wywiadu środowiskowego i innych dowodów przeprowadzanych w postępowaniu.

Skarżąca podniosła, że wszystkie istotne okoliczności w sprawie zostały wyjaśnione a przede wszystkim w zakresie stanu zdrowia K.M., zakresu opieki jakiej wymaga oraz faktu wykonywania tej opieki przez Skarżącą.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 12 § 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania, odmawiając stronie prawa do sprawnego załatwienia sprawy, pomimo że wszystkie istotne okoliczności w sprawie zostały wyjaśnione a spór leży na płaszczyźnie interpretacji prawa materialnego i kształtującego go orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

W oparciu o ww. zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że w świetle zebranego materiału dowodowego SKO powinno dokonać zmiany decyzji z 19 października 2022 roku poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. W ocenie strony Organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Uzasadnienie decyzji z 19 października 2022 roku spełniało wszelkie kryteria wynikające z art 107 k.p.a. Uzasadnienie wskazywało okoliczności faktyczne i prawne, którymi Wójt kierował się przy podejmowaniu decyzji. Zawiera ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz tok rozumowania organu przedstawiający proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie. Jak wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Organ I instancji dopuścił się przede wszystkim naruszenia przepisów prawa materialnego. Skarżąca powołała się na dowód w postaci wywiadu środowiskowego, z którego jej zdaniem wynika że musiała zrezygnować z pracy w celu sparowania opieki nad mężem. Z przedmiotowego dowodu wynika, jakie czynności należy dokonywać wobec K.M., z jakiego schorzenia wynika konieczność opieki, ale przede wszystkim, czy zaszła konieczność do rezygnacji z zatrudniania przez L.M. W związku z powyższym Skarżąca wskazała, że wszystkie okoliczności konieczne do wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie zostały wyjaśnione przez Organ I instancji, zatem nie zachodziła przesłanka z art. 138 § 2 kpa.

W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Zatem sąd administracyjny rozpatrując sprzeciw ogranicza się jedynie do oceny, czy ziściły się przesłanki, umożliwiające organowi odwoławczemu wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Ustawodawca wyłączył tym samym na tym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie art. 138 § 2a K.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wydanie zatem przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, to nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, który jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Powyższe koreluje z treścią art. 136 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli więc organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdzi potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 K.p.a., zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. Zatem kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. II OSK II OSK 1427/16).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. W sprawie nie zachodziły wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. przesłanki, umożliwiające Kolegium uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Tytułem wyjaśnienia należy jednak wskazać, że Sąd podzielił ocenę Kolegium co do wadliwości zastosowania przez Organ I instancji art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. K 38/13 w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności z art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Prawidłowo również Kolegium dostrzegło, że organ I instancji w sposób wadliwy uznał za przeszkodę do przyznania świadczenia fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym aspekcie sprawy Kolegium zasadnie powołało się na orzecznictwo sądów administracyjnych. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy o przyznanie takiego świadczenia ubiega się małżonek, który nie podejmuje lub rezygnuje z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad małżonkiem niepełnosprawnym w stopniu znacznym.

Prawidłowo również Kolegium wskazało, że fakt pozostawania w stosunku pracy osoby wymagającej opieki nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wątpliwości nie budzi więc, że decyzja Organu I instancji była obarczona istotną wadliwością w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Jednak wątpliwości również nie budzi, że nieprawidłowe zastosowanie i błędna wykładnia przepisów prawa materialnego, jakiej dokonał organ I instancji nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium co do potrzeby zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium uznało, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest konieczne, gdyż należy wyjaśnić, w jakim stopniu małżonek Skarżącej jest samodzielny i w jakim zakresie (w tym w zakresie czynności dnia codziennego) wymaga pomocy innej osoby, czy zakres sprawowanej opieki jest odpowiedni. Kolegium nakazało również ustalić, czy zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją lub nie podejmowaniem pracy przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad jej mężem. Ponadto Kolegium nakazało ustalić, czy zachodzą wszystkie wymagane prawem przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po przeanalizowaniu materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach sprawy należy jednak stwierdzić, że zakres opieki, w tym czynności pielęgnacyjnych i zakres pomocy w czynnościach dnia codziennego, został stwierdzony najpierw w oświadczeniach Skarżącej, dołączonych do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie przeprowadzono wywiad środowiskowy, w którym opisano zakres opieki i pomocy, jakiej wymaga małżonek Skarżącej, w szczególności w związku z odbywaniem [...]. Jak ustalił pracownik socjalny, po [...] małżonek Skarżącej jest wyczerpany i wymaga pomocy żony w codziennej toalecie, ubieraniu, czy karmieniu W ocenie Sądu stopień samodzielności niepełnosprawnego, jak również zakres pomocy i opieki nad osobą niepełnosprawną został ustalony. Nie można również pominąć, że w samym orzeczeniu o przyznaniu K.M. znacznego stopnia niepełnosprawności zawarte jest wskazanie, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kolegium powinno było więc dokonać samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bowiem zakres opieki nad małżonkiem Skarżącej został ustalony. Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że Kolegium może również w trybie art. 136 k.p.a. zlecić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu aktualizacji zakresu opieki. Zasada dwuinstancyjności postępowania nie uniemożliwia przeprowadzenia istotnego dowodu w sprawie również na etapie postępowania odwoławczego.

Odnośnie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącej, złożone od rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że z dniem 6 września 2022r zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Należy natomiast przypomnieć, że zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Zatem w sprawie został zgromadzony dowód, na podstawie którego ustala się przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w stosunku do osoby prowadzącej gospodarstwo rolne. Kolegium nie wykazało natomiast, by zaistniały okoliczności, obalające powyższe domniemanie, które nakazywałyby zweryfikować rzetelność złożonego oświadczenia. Organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. nie zgromadził żadnego dowodu w tym zakresie. Zatem wobec złożonego przez Skarżącą oświadczenia w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. oraz w związku z ustaleniami zawartymi w wywiadzie środowiskowym Organ odwoławczy winien był we własnym zakresie dokonać oceny co do zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym a opieką sprawowaną przez Skarżącą nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem.

Należy bowiem przypomnieć, że zarówno postępowanie I-, jak i II-instancyjne mają w pełni charakter merytoryczny, co nie wyklucza wydania decyzji co do meritum sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 lutego 2021r., sygn. IV SA/Po 1633/20).

Odnośnie natomiast zalecenia co do ustalenia wszystkich przesłanek, umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego należy wskazać, że poza wskazanymi powyżej dowodami, na formularzu wniosku Skarżąca złożyła również szereg oświadczeń na okoliczność wymienionych w art. 17 u.ś.r. przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uwagi więc na stwierdzone naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uwzględnił sprzeciw i zaskarżoną decyzję uchylił na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a.