Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 225/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar(sprawozdawca), Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2023 r. nr SKO 4020.22.2023 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Wrocławia z dnia 12 października 2023 r. nr 9/2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. B. (dalej: skarżący, strona skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, SKO, Kolegium) z dnia 5 grudnia 2023 r. nr SKO 4020.22.2023 (dalej: postanowienie z 5 grudnia 2023 r.), utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 12 października 2023 r. nr 9/2023 (dalej: postanowienie z 12 października 2023 r.) o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 12 września 2023 r. nr 18/2023.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 12 września 2023 r. nr 18/2023 (dalej: decyzja z 12 września 2023 r.) Prezydent Miasta Wrocławia (dalej: organ I instancji), na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1400) oraz art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 252 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej: k.p.a.) postanowił:

1. określić kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 r. przez skarżącego na prowadzenie Liceum S. we W. w wysokości 1.276.468,75 zł,

2. określić kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r. przez skarżącego przekazanej na prowadzenie Liceum S. we W. w wysokości 95.940,00 zł,

3. ustalić do zwrotu do budżetu Miasta Wrocławia przez skarżącego kwotę w wysokości 1.372.409,00 zł,

4. określić termin naliczania odsetek za zwłokę:

- od 1.276.469,00 zł – w terminie 15 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zapłaty,

- od 95.940,00 zł – od dnia 13.12.2019 r. do dnia 28 kwietnia 2022 r., a następnie od dnia następującego po dniu doręczenia decyzji do dnia zapłaty.

Następnie postanowieniem z dnia 12 października 2023 r. nr 9/2023 organ I instancji postanowił nadać ww. decyzji z dnia 12 września 2023 r. nr 18/2023 rygor natychmiastowej wykonalności – działając na podstawie art. 108 k.p.a. Postanowienie zostało uzupełnione z urzędu postanowieniem organu I instancji z dnia 30 października 2023 r. nr 12/2023 poprzez dodanie pouczenia o prawie strony do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 października 2023 r. nr 9/2023 organ I instancji przytoczył treść art. 108 k.p.a., wskazując, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Mając to na uwadze, organ I instancji wskazał, że w interesie społecznym leży właściwe gospodarowanie środkami publicznymi, więc dochodzenie tego rodzaju należności, które wydatkowane zostały niezgodnie z prawem, również leży w interesie społecznym. Zdaniem organu I instancji, sprzeczne z interesem społecznym byłoby, gdyby nie podjęto wszelkich dopuszczalnych i zgodnych z prawem działań ukierunkowanych na niedopuszczenie do przedawnienia, mając świadomość bezpowrotnej utraty możliwości dochodzenia zwrotu świadczenia z uwagi na wysokość określonej w decyzji należności oraz złożony i skomplikowany charakter postępowania. Okoliczności powyższe zdaniem organu uzasadniały nadanie decyzji z dnia 12 września 2023 r. nr 18/2023 rygoru natychmiastowej wykonalności.

Na powyższe postanowienie z dnia 12 października 2023 r. nr 9/2023 skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie:

a) art. 11, art. 124 § 2 i art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia postanowienia, spełniającego wymagania z art. 107 § 3 k.p.a., tzn. brak wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego postanowienia, w szczególności brak przekonującego wyjaśnienia w treści uzasadnienia postanowienia z czego organ wywodzi istnienie przesłanek, które zadecydowały o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie zbadania wystąpienia podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, a także brak przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów zmierzających do ustalenia przesłanek nadania rygoru i w konsekwencji brak wszechstronnej oceny dowodów, a także brak uwzględnienia przez organ interesu społecznego i słusznego interesów obywateli;

c) art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, pomimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w tym przepisie, w szczególności brak wystąpienia interesu społecznego, uzasadniającego zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 5 grudnia 2023 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 108 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ na wstępie wskazał, że przepisy k.p.a. nie definiują przesłanki innego interesu społecznego uzasadniającego nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując, że przesłanka ta musi być w każdym przypadku oceniana odrębnie. Następnie stwierdzono, że decyzja z dnia 12 września 2023 r. dotyczy zwrotu przez stronę środków publicznych w postaci udzielonej dotacji oświatowej z budżetu gminy w roku 2019 na prowadzenie przez stronę Liceum S. we W. Jak wskazał dalej organ, powodem wszczęcia postępowania w sprawie były ustalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) w związku z przeprowadzonym audytem wobec skarżącego, zakończonym wydaniem sprawozdania, w którym stwierdzono nieprawidłowości w zakresie wykorzystania przez stronę środków z udzielonej dotacji. DIAS ocenił, że dotacja nadmiernie pobrana przez skarżącego była kwotą wysoką (łącznie 1.611.150,86 zł) oraz, że skarżący wydatkował kwotę 1.183.247,96 zł na zakup artykułów i usług od spółki, której był prezesem, pozostając jednocześnie dyrektorem Liceum. DIAS stwierdził również inne naruszenia ustawy o finansach publicznych przez skarżącego.

Organ wskazał ponadto, że dochodzenie przez organ administracji publicznej zwrotu dotacji, która w jego ocenie wydatkowana została w sposób niezgodny z prawem, niewątpliwie mieści się w interesie społecznym, a działaniem sprzecznym z interesem społecznym byłoby, gdyby organ, mając świadomość bezpowrotnej utraty możliwości dochodzenia zwrotu świadczenia z uwagi na przedawnienie zobowiązania, nie podjął wszelkich dopuszczalnych i zgodnych z prawem działań ukierunkowanych na niedopuszczenie do przedawnienia. Takim działaniem, zdaniem organu, jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał ponadto, że nawet bardzo dobra sytuacja materialna zobowiązanego i wartość majątku przekraczająca znacznie wysokość zobowiązania, wobec braku jakiejkolwiek woli zapłaty należności, przy jednocześnie nieuchronnie zbliżającym się do końca krótkim terminem wygaśnięcia zobowiązania, nie usuwa ryzyka przedawnienia zobowiązania, a więc niewykonania zobowiązania bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, organ wskazał, że przedawnienie na jej gruncie nastąpi z upływem 31 grudnia 2024 r. (5-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa). Organ zauważył, że, co prawda, w niniejszej sprawie termin pozostały do przedawnienia nie jest aż tak krótki, niemniej jednak istotne jest to, że sprawa strony jest skomplikowana, a strona, po wydaniu decyzji przez organ I instancji, nie podjęła próby choćby dobrowolnej zapłaty części należności określonej decyzją z dnia 12 września 2023 r., mając na uwadze, że kwota jest znaczna i wynosi 1.372.409,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Wydanie decyzji o zwrocie dotacji oświatowej jest konsekwencją nieprawidłowego jej wykorzystania przez stronę postępowania, a zatem jest wynikiem działania strony, co ujawniono w audycie DIAS oraz przeprowadzonym przez organ postępowaniu. Zdaniem organu, w interesie społecznym leży, aby nieprawidłowo wydatkowane środki publiczne, podlegające reżimowi ustawy o finansach publicznych, były zwracane, bo środki te są wydatkowane na cele publiczne.

Analizując podnoszone przez stronę okoliczności, że skuteczność ewentualnej egzekucji nie jest zagrożona, bo strona jest stabilna finansowo, organ wskazał, że jest to wątpliwe, ponieważ strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, wskazując, że jego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki, z likwidacją Liceum włącznie. Strona wskazała bowiem, że nie dysponuje w tym momencie środkami pozwalającymi na pokrycie należności określonej decyzją. Zdaniem organu, uzasadnia to nadanie decyzji z dnia 12 września 2023 r. rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ odniósł się również do podnoszonej przez stronę skarżącą - we wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji - obawy likwidacji Liceum S. we W. w przypadku utrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Zdaniem organu, twierdzenia strony nie są wystarczająco uzasadnione, gdyż strona wskazała ogólnie, że ewentualna egzekucja może spowodować trudne do odwrócenia skutki i doprowadzić do likwidacji liceum, zwolnienia pracowników i zapewnienia dla uczniów miejsc i nauki. Organ zauważył bowiem, że strona prowadzi [...] innych placówek oświatowych, na które otrzymuje dotacje, zatem zajęcie środków z dotacji nie oznacza automatycznej likwidacji placówki (kwota udzielonej dotacji we wrześniu 2023 r. na wszystkie prowadzone placówki wyniosła 1.937.135,00 zł), a zajęcie dotacji oświatowej przez egzekucję umożliwia art. 49 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. SKO wskazało ponadto, że nie jest władne do wstrzymania zaskarżonego postanowienia, ponieważ organem je wydającym był Prezydent Wrocławia.

Skargę na powyższe postanowienie SKO wniosła strona skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i zwrot kosztów postępowania oraz zarzucając postanowieniu naruszenie:

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony przez organ o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzony materiałem i składania wniosków;

- art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania strony o istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznościach, które będą brane pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy (takich jak wola strony do zwrotu dotacji, prawdopodobieństwo likwidacji liceum), czym uniemożliwiono stronie podjęcie inicjatywy dowodowej w celu ich wykazania, co stanowi również naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa;

- art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów w zakresie dotyczącym istnienia interesu społecznego uzasadniającego nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz w zakresie prawdopodobieństwa likwidacji liceum w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

- art. 7 k.p.a. poprzez brak należytego wyważenia interesu społecznego, który miałby przemawiać za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze słusznym interesem strony i innych obywateli, których wykonanie niedostatecznej decyzji może bezpośrednio dotknąć (tj. skarżący, uczniowie, rodzice uczniów i pracownicy liceum);

- art. 108 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji w postaci interesu społecznego, podczas gdy istnienie tej przesłanki nie zostało w sposób należyty wykazane ani nawet uprawdopodobnione.

Strona skarżąca przedstawiła swoje stanowisko oraz uzasadniła podniesione w skardze zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Jak stanowi natomiast art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a., zgodnie z którym (§ 1) decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Jak wskazuje natomiast § 2, rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie.

Ocena tego, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał decyzję. Jednakże gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki określone w art. 108 § 1 k.p.a., wówczas obowiązany jest nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, co wymaga uzasadnienia w decyzji.

W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym podkreśla się, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowi wyjątek od zasady niewykonalności decyzji przed uzyskaniem cechy ostateczności, dlatego przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej, przy czym zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne (wyrok NSA z 19 lutego 1998 r. sygn. akt V SA 686/97, wyrok NSA z 30 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 116/06). Ponadto w orzecznictwie wyjaśniono, że odwołując się do pojęcia niezbędności niezwłocznego działania w związku z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ustawodawca uznaje, iż może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (wyroki NSA: z 15 lipca 2010 r. sygn. II OSK 1134/09, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 468/12).

Stosownie do treści wskazanego przepisu, organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, ale nie dowolnie, w zależności od okoliczności sprawy, rozstrzyga w kwestii natychmiastowego wdrożenia decyzji w życie. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. Wydanie. Wydawnictw C.H. Beck, str. 524).

Wykazanie istnienia okoliczności uzasadniającej nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga jednak przedstawienia przez organ odpowiedniej argumentacji wskazującej na to, że za takim stanem rzeczy przemawia np. interes społeczny, który wyraża się w konieczności zabezpieczenia zwrotu świadczenia. W tej sytuacji rolą Sądu jest kontrola przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji i w konsekwencji zbadanie, czy Kolegium w kontekście zarzutów podnoszonych przez stronę prawidłowo uzasadniło istnienie przesłanki z art. 108 § 1 k.p.a. Wymóg zamieszczenia takich rozważań jest konsekwencją art. 107 § 3 k.p.a., który wskazuje, że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zawarto w postanowieniu organu I instancji argumentacji spełniającej powyższe wymagania. Organ ten jedynie lakonicznie uzasadnił nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności interesem publicznym, wskazując na wysokość określonej w decyzji należności oraz złożony i skomplikowany charakter postępowania. Nie odniesiono się jednak do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Na powyższe braki w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji zwróciło uwagę SKO w zaskarżonym postanowieniu, jednakże nie stwierdziło podstawy do jego uchylenia, uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie umożliwiał zbadanie istoty sprawy.

Sąd zwraca jednak uwagę, że zaskarżone postanowienie SKO, jakkolwiek zawierające obszerniejsze uzasadnienie od postanowienia z 12 października 2023 r., również w stopniu niewystarczającym uzasadnia nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, a ponadto zawiera nieprawidłowości w ocenie stanu faktycznego, co uzasadnia jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Jako uzasadnienie dla nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazuje zbliżający się termin przedawnienia, który na gruncie przedmiotowej sprawy miał nastąpić z upływem 31 grudnia 2024 r. (a więc ponad rok po wydaniu zaskarżonego postanowienia). W ocenie Sądu okoliczność zbliżającego się terminu przedawnienia zwrotu należności może co do zasady stanowić przesłankę nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2022 r. I GSK 2166/18), jednakże tego typu okoliczność nie zaistniała w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu nie można uznać za "zbliżający się termin przedawnienia" sytuacji, w której do końca biegu terminu przedawnienia roszczenia pozostał okres ponad roku. Taka sytuacja nie może zatem uzasadniać nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd zauważa przy tym, że organ II instancji sam wskazał, iż "termin pozostały do przedawnienia nie jest aż tak krótki" (s. 6), mając zapewne świadomość niewystarczającej argumentacji w tym zakresie.

Następnie organ uznał, że mimo to w interesie społecznym leży nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz brak podjęcia przez stronę próby dobrowolnej spłaty należności, do której zwrotu została przez organ zobowiązana. Również i tych argumentów organu Sąd nie podziela. Po pierwsze, zdaniem Sądu, organ nie ma żadnych podstaw, by wymagać, aby strona dobrowolnie spłacała zobowiązanie, do którego spełnienia została zobowiązana w decyzji administracyjnej, z której zasadnością się nie zgadza i od której odwołuje się w administracyjnym toku instancji. Zasadniczy sprzeciw Sądu budzi czynienie przez organ de facto zarzutu stronie z tego powodu, że nie spłaca ona dobrowolnie należności, której zasadność nałożenia podlega przecież weryfikacji organu wyższej instancji (w sytuacji, w której strona nie zgadza się z treścią decyzji). Po drugie, nawet jeśli strona chciałaby spłacić należność w sposób dobrowolny, to należy zauważyć, że organ nie dał stronie do tego sposobności – decyzja z 12 września została doręczona stronie w dniu 5 października 2023 r. (czwartek), a już 12 października 2023 r. (czwartek) organ nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Trudno zatem i z tego powodu wyciągać w stosunku do strony negatywne konsekwencje braku spłaty omawianej należności. Zdaniem Sądu "skomplikowany charakter sprawy" sam z siebie nie może również przemawiać za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; przesłanki takiej trudno się przy tym doszukać w treści art. 108 § 1 k.p.a.

Ponadto trzeba dostrzec, iż organ II instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie ma obawy co do stabilności finansowej strony skarżącej i jej wypłacalności, bowiem strona prowadzi 5 innych placówek oświatowych, na które otrzymuje dotacje, zatem zajęcie środków z dotacji nie oznacza automatycznej likwidacji placówki (kwota udzielonej dotacji we wrześniu 2023 r. na wszystkie prowadzone placówki wyniosła 1.937.135,00 zł), a zajęcie dotacji oświatowej przez egzekucję umożliwia art. 49 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. W ocenie Sądu, tego typu stwierdzenia, wbrew tezie zaskarżonego postanowienia, przemawiają raczej za nienadawaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, stąd nie sposób uznać, że argumentacja organu w powyższym zakresie miałaby być poprawna i przekonująca.

Końcowo Sąd stwierdza, że za niedopuszczalne należy uznać dokonywanie w treści zaskarżonego postanowienia oceny wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu należności. Nie sposób też nie zauważyć, że organ w sposób czytelny przyjął fakt złożenia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia jako argument za nadaniem decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie cytowane fragmenty wniosku, czy stwierdzenia organu wywiedzione z jego treści, jak już wcześniej stwierdzono, zdają się przeczyć istnieniu podstaw prawnych do nadania decyzji omawianego rygoru. Zajmowanie się przez organ treścią wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest tym bardziej zaskakujące, że organ w jego treści sam uznał się za niewłaściwy do rozpoznania tego wniosku. Powyższe obligowało organ do przekazania wniosku o wstrzymanie wykonania do właściwego organu z mocy art. 65 § 1 k.p.a., nie zaś do jego pogłębionej analizy na gruncie niniejszej sprawy.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku.