Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1272/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2023 r. nr SKO.4111/881/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 25 maja 2023 r. nr SKO.4111/881/2022, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Organ I instancji", "Burmistrz") z 5 września 2022 r. nr ŚR-ET-512-309/20 wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z odsetkami.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Burmistrz [...] decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranych w części świadczeń rodzinnych, zobowiązał E. J. (dalej: "Skarżąca") do zwrotu nienależnie pobranego w części zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w łącznej wysokości 1.173,71 zł za okres od 1 marca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. Od nienależnie pobranych świadczeń naliczono również ustawowe odsetki za opóźnienie w kwocie 46,17 zł (odsetki zostały naliczone na dzień wydania decyzji o zwrocie).

Pismem z 14 marca 2022 r. Skarżąca zwróciła się do Burmistrza z prośbą umorzenie nienależnie pobranego w części zasiłku rodzinnego i dodatków wraz z odsetkami. Prośbę swą umotywowała trudną sytuacją materialną oraz brakiem możliwości spłaty zadłużenia.

Burmistrz [...] decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego przez Skarżącą części zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od 01-03-2021 r. do 30-06-2021 r. na dzieci: M., G. i H. J. określonego w decyzji nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z [...] kwietnia 2022 r. nr [...]. Decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...], Kolegium stwierdziło, że odwołanie Skarżącej od decyzji Burmistrza z [...] stycznia 2022 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Skarżąca pismem z 29 lipca 2022 r. ponownie zwróciła się do Burmistrza z prośbą o umorzenie nienależnie pobranego w części zasiłku rodzinnego i dodatków wraz z odsetkami. Prośbę swą umotywowała trudną sytuacją materialną oraz brakiem możliwości spłaty zadłużenia. W piśmie podniosła, że z trudem wiąże koniec z końcem oraz, że jest zmuszona zaciągać pożyczki, aby móc funkcjonować. Wskazała, że egzekucja należności doprowadziłaby do pogorszenia sytuacji jej dzieci.

W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że rodzina Skarżącej składa się z 5 osób, tj.: Skarżącej, jej męża oraz dzieci: M., G. i H. J. G. i H. J. legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, miesięczny dochód z ww. zatrudnienia wynosi 2.173,50 zł. Z kolei mąż Skarżącej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jego miesięczny dochód z ww. zatrudnienia wynosi 2.363,56 zł. Sytuacja finansowa rodziny jest trudna. Skarżąca ponosi wydatki na energię elektryczną - 491,42 zł miesięcznie, gaz - 288,32 zł miesięcznie, telefon i Internet - 219,40 zł, raty kredytów w kwocie 211,12 zł, 320,76 zł, 450,00 zł oraz 550,00 zł, wydatki na wizyty lekarskie i wydatki w aptece w łącznej wysokości 705,12. Na podstawie dołączonych do wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, rachunków i innych dokumentów potwierdzających wydatki rodziny, ustalono, że średni koszt utrzymania rodziny wynosi ok. 3.200 zł – 3.300 zł miesięcznie plus wydatki na żywność itp. Ponadto Skarżąca ponosi koszty leczenia i rehabilitacji niepełnosprawnych córek G. i H. J.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Burmistrz decyzją z 5 września 2022 r. nr ŚR-ET-512-309/20 odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego przez E. J. części zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od 01-03-2021 r. do 30-06-2021 r. określonego w decyzji z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w łącznej kwocie 1.173,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w decyzji przyznającej prawo do zasiłku rodzinnego z [...] września 2020 r. nr [...] Skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku natychmiastowego poinformowania ośrodka o okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczeń, jaką jest niewątpliwie podjęcie zatrudnienia i uzyskanie z tego tytułu dochodu mającego wpływ na kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania świadczenia. Ponadto, tożsame pouczenie zawarte jest również w druku wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Strona poprzez złożenie własnoręcznego podpisu pod pouczeniem, poświadczyła fakt zapoznania się z nim. Jednakże Skarżąca pomimo pouczenia nie zgłosiła podjęcia zatrudnienia przez męża i uzyskania dochodu w lutym 2021 r.

W ocenie Organu I instancji zaniechanie przez Skarżącą obowiązku zgłoszenia zmiany sytuacji rodzinnej, poprzez uzyskanie dochodu doprowadziło do wypłaty świadczeń osobie faktycznie nieuprawnionej do ich otrzymywania, a w efekcie ustalenia świadczeń nienależnie pobranych.

Burmistrz uznał, że w przedmiotowej sprawie przedstawiona sytuacja rodziny nie kwalifikuje się jako szczególna, gdyż nie zaistniały przesłanki wyróżniające rodzinę spośród innych, będące podstawą do umorzenia części zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Rodzina, w subiektywnym swym odczuciu, zmaga się z problemami finansowymi, jednakże w świetle ustalonych faktów nie stwierdzono rażącej niewydolności finansowej bądź zagrożenia jej bytu, powodowanych koniecznością spłaty świadczeń nienależnie pobranych wraz z odsetkami.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła:

1. naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 k.p.a., poprzez nienależyte udzielenie przez Organ informacji o braku obowiązku poinformowania o kontynuowaniu przez jej męża R. J. zatrudnienia;

2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy zawarcie przez męża Skarżącej nowej urnowy o pracę, u tego samego pracodawcy można kwalifikować jako uzyskanie nowego dochodu;

3. błędną wykładnię art. 25 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), poprzez pominięcie przez Organ przy jego zastosowaniu przesłanki "świadomego działania świadczeniobiorcy", w tym pominięcie przy wydawaniu decyzji czy były jej znane odpowiednie przepisy prawa, tzn. czy była ona skutecznie powiadomiona o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia;

4. art 67 i art. 69 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 29 ust. 9 u.ś.r. w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, co skutkuje pozbawieniem osób niepełnosprawnych zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji z uwagi na okoliczności niezależne od tych osób.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie obowiązku spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 25 maja 2023 r. nr SKO.4111/881/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia i stanowisko Organu I instancji i uznał je za własne.

Kolegium podało, że zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W przedmiotowej sprawie istotnym jest fakt, że kryterium sytuacji dochodowej i rodzinnej zainteresowanego musi być w każdym wypadku indywidualnie ustalane przez organ zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Jednocześnie nie wzbudza wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana jedynie po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, które musi poprzedzać jego wyczerpujące zebranie oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych.

Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie Organ I instancji dokonał rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, w stopniu wystarczającym na dokonanie wartościowań oraz indywidualizacji, przez dostosowanie rodzaju oraz formy ulgi do okoliczności konkretnego przypadku. Organ w pełni udokumentował sytuację dochodową rodziny przedstawiając w uzasadnieniu decyzji kwotowo dochody uzyskiwane przez rodzinę oraz kwotowo ponoszone wydatki stałe. Organ rzetelnie ocenił również sytuację osobistą rodziny, liczbę osób w rodzinie i realne możliwości jej egzystowania oraz realizacji zobowiązań w warunkach uzyskiwanego dochody miesięcznego. W konsekwencji Organ dokonał rzetelnej oceny sytuacji faktycznej pod kątem przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi i dostosował sposób rozstrzygnięcia do jednostkowych okoliczności w jakich znajduje się Skarżąca. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji i dowodowo wykazał, że sytuacja, w jakiej znajduje się Skarżąca, nie wyczerpuje znamion tego typu szczególnej sytuacji, która nakazywałaby zastosowanie instytucji umorzenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła E. J., zaskarżając ww. decyzję Kolegium w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez stwierdzenie istnienia negatywnych przesłanek do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń na podstawie wybiórczo potraktowanego stanu faktycznego;

2. błędne ustalenie, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 9 u.ś.r.;

3. art. 138 w związku z art. 136 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego zmierzającego do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy;

Skarżąca zarzuciła także:

1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy zawarcie przez jej męża R. J. nowej umowy o pracę, u tego samego pracodawcy można kwalifikować jako uzyskanie nowego dochodu;

2. błędną wykładnię art. 25 ust 1 w zw. z art. 30 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r., poprzez pominięcie przez Organ przy jego zastosowaniu przesłanki "świadomego działania świadczeniobiorcy", w tym pominięcie przy wydawaniu decyzji czy były znane Skarżącej odpowiednie przepisy prawa, tzn. czy była ona skutecznie powiadomiona o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że aktualnie w związku z jej problemami zdrowotnymi jest ona na zasiłku dla bezrobotnych i jest na etapie poszukiwania pracy. Skarżąca wyjaśniła, że nie jest możliwe żeby spłaciła kwotę dochodzoną przez Organ, ponieważ jest ona bardzo wygórowana oraz przekracza możliwości finansowe jej rodziny. W ocenie Skarżącej sytuacja jej rodziny jest szczególna i różni się od przeciętnej sytuacji innych rodzin.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Organu II instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależne pobranego świadczenia rodzinnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że poza kontrolą pozostaje kwestia oceny prawidłowości decyzji wydanej w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. Nr [...] Burmistrz [...] rozstrzygnął o uznaniu za świadczenia nienależnie pobrane części zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w łącznej wysokości 1.173,71 zł za okres od 1 marca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. wypłaconego E. J. na dzieci: M., G. i H. oraz o zwrocie wskazanie kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.

Postanowieniem z [...] czerwca 2022 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji przez Skarżącą. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Oznacza to, że decyzja Organu I instancji stała się ostateczna i prawomocna, a co a tym idzie dokonane nią ustalenia, a także rozstrzygnięcie wiąże inne Organy, Sąd, jak również strony. Nie jest w świetle powyższego prawnie możliwe podważanie treści tej decyzji w inny sposób aniżeli przez wniesienie od niej nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Te w sprawie nie zostały złożone. Decyzja ta tworzy stan prawny w sprawie, którego nie można aktualnie podważyć. W świetle powyższego chybione są podnoszone tak w postępowaniu odwoławczym, jak również w skardze do Sądu zarzuty podważające treść decyzji.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 30 ust. 9 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem: organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W kwestii stosowania art. 30 ust. 9 u.ś.r. elementarne znaczenie ma fakt, że decyzja wydawana w przedmiocie przyznania ulg dotyczących obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń ma charakter uznaniowy.

Decyzje uznaniowe różnią się od decyzji związanych sposobem rozstrzygania. O ile w przypadku decyzji związanych ziszczenie się określonych w przepisie przesłanek rodzi po stronie Organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści o tyle w przypadku decyzji uznaniowych Organ, po dokonaniu ustaleń, może wydać decyzję pozytywną ale również może wydać decyzję negatywną, kierując się przy tym interesem społecznym, jak również słusznym interesem strony – art. 7 k.p.a. Kontrola sądu w odniesieniu do elementu "uznaniowości" administracyjnej nie obejmuje kryterium celowości, lecz koncentruje się na dokonaniu oceny, czy uznanie organu nie ma charakteru arbitralnego oraz czy zostało należycie uzasadnione rzeczowymi argumentami. Aby dokonać takiej analizy sąd musi zbadać, czy organ w sposób należyty ocenił występowanie "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Uwzględnić należy całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. W tym pojęciu mieści się stan rodzinny, wiek, niepełnosprawność i stan zdrowia. Przesłanka ta winna być badana pod kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności zastosowania wnioskowanej ulgi. ( wyrok WSA w Lublinie z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 361/23, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie spór dotyczy zwrotu kwoty 1.173,71 zł, którą Organ uznał za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne.

Organy ustaliły, że rodzina Skarżącej składa się z 5 osób tj.: Skarżącej, jej męża oraz trójki dzieci, z których dwójka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy ustaliły również, że Skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia wynosi 2.173,50 zł. Z kolei jej mąż zatrudniony na podstawie umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 2.363,56 zł. Organy wskazały, że ponoszone przez Skarżącą wydatki to: 491,42 zł na energię elektryczną, 288,32 zł na gaz, 219,40 zł na telefon i Internet, 211,12 zł, 320,76 zł, 450,00 zł, oraz 550 zł to miesięczne raty kredytu, 705.12 zł to wydatki na wizyty lekarskie i zakup leków. Na tej podstawie przyjęto, że miesięczny koszt utrzymania oscyluje wokół kwoty 3200 zł do 3300 zł plus koszty związane z wyżywieniem, a także koszty leczenia i rehabilitacji niepełnosprawnych córek.

W świetle powyższego przyjęto, że rodzina Skarżącej utrzymuje się z dochodów, których łączna wysokość wynosi około 4500 zł. Zestawiając tą kwotę z ustaloną przez Organy kwotą wydatków w wysokości 3300 zł stwierdziły, że różnica to 1200 zł, która wystarcza na pokrycie należności.

Odmawiając wnioskowanej ulgi Organ wyraźnie zaznaczył, że przesłankami umorzenia nienależnie pobranych świadczeń mogą być w szczególności udokumentowane okoliczności związane ze stanem zdrowia zobowiązanego, członka jego rodziny, niepełnosprawność lub kształcenie dziecka, jeżeli okoliczności te współistnieją z rzeczywiście trudną sytuacją finansową rodziny.

Ustalenia te, jak również wnioski w całości podzielił Organ II instancji nie znajdując podstaw do przypisania sytuacji Skarżącej charakteru wyjątkowości.

W opozycji Skarżąca twierdzi, że jej sytuacja jest szczególna o czym świadczy chociażby fakt sprawowania opieki nad dwiema niepełnosprawnymi córkami. Jak twierdzi nie jest w stanie wygospodarować kwoty w celu spłaty należności, a egzekucja należności doprowadzi do pogorszenia sytuacji dzieci, które poniosą w tej sytuacji realną szkodę. Podkreśla, że cała kwota została wydatkowana w związku z potrzebami córek, a także że koszty te stale rosną w związku z wiekiem dzieci.

W ocenie Sądu podnoszone przez Skarżącą okoliczności skutecznie podważają dokonane przez Organ ustalenia.

Decyzja Organu oparta jest na pobieżnym wyliczeniu dochodu rodziny, a także kosztów utrzymania i wychowania dzieci. Nie uwzględniono w niej tak oczywistych kosztów, jak koszty związane z wyżywieniem, zakupem odzieży, obuwia, środków czystości, przedmiotów służących rozwojowi i nauce. Logicznie Skarżąca podnosi argumenty dotyczące wyższych kosztów utrzymania ponoszonych przez opiekunów osób niepełnosprawnych, sprawujących opiekę nad dziećmi, zwiększonej ilości obowiązków, które w związku z trudną sytuacją majątkową mogą świadczyć o wyjątkowości jej sytuacji.

Dodatkowo Skarżąca podnosi, że w związku z problemami zdrowotnymi jest na zasiłku dla bezrobotnych i poszukuje pracy. Wysokość pobieranego przez nią zasiłku wynosi 1186,73 zł, a nie jak przyjął Organ II instancji, że utrzymuje się z dochodów swoich i małżonka.

W ocenie Sądu nie jest usprawiedliwione twierdzenie Organu że Skarżąca dysponuje kwotą niezbędną do zaspokojenia należności. Jeśli bowiem porównać kwotę dochodów przed utratą pracy około 4500 zł aktualnie około 3900 zł, z kwotą wydatków - 3300 zł plus koszy wyżywienia pięcioosobowej rodziny w tym dwójki niepełnosprawnych dzieci, nie sposób uznać za usprawiedliwione twierdzenia, że Skarżąca dysponuje kwotą wolną.

W ocenie Sądu w świetle przytoczonych okoliczności nieusprawiedliwione jest również twierdzenie Organów, że sytuacja Skarżącej nie jest wyjątkowa. Przeczy temu bowiem fakt wykonywania opieki nad dwójką niepełnosprawnych dzieci przy współistniejącej niewątpliwie trudnej sytuacji majątkowej. Organ twierdzi, że niepełnosprawność może być uznana za szczególną okoliczność, podczas gdy w przypadku Skarżącej pomija tą kwestię. Faktem powszechnie znanym jest, że wychowanie dwójki niepełnosprawnych dzieci jest obarczone większymi kosztami a także zaangażowaniem rodziców, które pochłania środki finansowe jak również uniemożliwia podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Są to obiektywne okoliczności, które pozwalają odróżnić tą sytuacje od przeciętnego modelu rodziny.

Sąd zwraca przy tym uwagę, że NSA w swoich judykatach stoi na stanowisku, iż uwzględnić należy całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Chodzi przede wszystkim o sytuację, w której zachodzi duże prawdopodobieństwo, że natychmiastowa egzekucja nienależnie pobranego świadczenia mogłaby spowodować następstwa niedające się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka, w szczególności poprzez uniemożliwienie rodzinie świadczeniobiorcy funkcjonowania na poziomie minimum egzystencji.

W ocenie Sądu sytuacja rodzinna, zdrowotna jak i majątkowa rodziny Skarżącej wyczerpywała istnienie przesłanek warunkujących możliwość skorzystania z wnioskowanej ulgi.

Zdaniem Sądu organy rozstrzygając niniejszą sprawę dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.), co finalnie prowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego art. 30 ust. 9 u.ś.r.

Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.