Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 368/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 3; art. 30 ust. 1; art. 31 ust. 1; art. 33 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 2164
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych - tekst jednolity
article: art. 262 § 1, 2; art. 263 § 1; art. 264 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie WSA Anna Strzelec, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia M. R. na postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], z nieruchomością położoną w L. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...], zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2019 r., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.

Wnioskiem z dnia 27 lipca 2016 r. M. R. zwróciła się do Prezydenta Miasta L. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], z nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] oznaczoną jako działka nr [...] (obie działki powstałe na skutek podziału działki nr [...]).

Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta L. w dniu [...] marca 2019 r. wydał decyzję nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz nr [...] wzdłuż linii przebiegającej pomiędzy punktami nr [...] i nr [...].

Postanowieniem wydanym także w dniu [...] marca 2019 r. Prezydent Miasta L. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...]zł, obejmującą wynagrodzenie geodety zgodnie z fakturą nr [...] i kosztami tymi obciążył w całości M. R., którą zobowiązał do uiszczenia wskazanej kwoty.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że po złożeniu przez M. R. wniosku o rozgraniczenie dokonano analizy dokumentów geodezyjnych zachowanych w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L.. W oparciu o wyniki tej analizy organ stwierdził, że przebieg granicy pomiędzy wskazanymi we wniosku nieruchomościami został ustalony w ramach projektu podziału działki nr [...], zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Wniosek o zatwierdzenie podziału działki nr [...] został podpisany przez wszystkich współwłaścicieli, w tym przez M. R.. Podział działki nr [...] miał na celu zniesienie współwłasności, co potwierdza treść aktu notarialnego sporządzonego w dniu 20 kwietnia 2016 r., Rep. A nr [...]. Umową objętą wymienionym aktem notarialnym zniesiona została współwłasność działki nr [...] w ten sposób, że M. R. nabyła własność działki nr [...] (stosownie do posiadanego udziału we współwłasności działki nr [...]), natomiast własność działki nr [...] nabyli: G. D., M. D., M. D. i K. D. po [...] części (stosownie do posiadanych udziałów we współwłasności działki nr [...]).

Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Prezydent Miasta L. odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Na skutek zażalenia M. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji.

Po przystąpieniu przez organ pierwszej instancji do rozpatrzenia sprawy, w dniu 24 lutego 2017 r. w Wydziale Geodezji Urzędu Miasta L. wyjaśniono stronom stan faktyczny sprawy oraz omówiono przesłanki stanowiące podstawę ustalenia przebiegu granic w postępowaniu rozgraniczeniowym. Strony zostały poinformowane, że mając na względzie obowiązujące przepisy prawa podstawę do ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] będzie stanowić dokumentacja z projektem podziału działki nr [...] (operat techniczny zarejestrowany pod nr [...]), ponieważ na podstawie tej dokumentacji przebieg granicy można wskazać w sposób jednoznaczny i bezsprzeczny. Ponadto omówiony został sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz poinformowano strony, że jeżeli ustalenie przebiegu granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym potwierdzi przebieg granicy wynikający z dokumentacji podziałowej, wówczas kosztami postępowania zostanie obciążona wyłącznie M. R., jako wnioskodawczyni. W związku z powyższymi wyjaśnieniami M. R. wniosła o odroczenie rozpatrzenia przez organ jej wniosku do dnia 14 marca 2017 r., przy czym bezskuteczny upływ zakreślonego terminu miał stanowić podstawę do prowadzenia przez organ postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast uczestnicy postępowania wskazali na prawidłowość przedmiotowej granicy i odmówili partycypowania w kosztach postępowania rozgraniczeniowego.

W dniu 4 marca 2017 r. M. R. wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się przed sądem postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia części nieruchomości wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta L. zawiesił postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia zasadności przeprowadzenia rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości.

Na skutek wniosku M. R. organ pierwszej instancji w dniu 20 lipca 2018 r. pojął zawieszone postępowanie.

Rozpatrując sprawę organ uwzględnił zmianę oznaczenia nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawczyni, wynikającą z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt I Ns 326/12, którym stwierdzono zasiedzenie działki nr [...] wydzielonej z działki nr [...]. W konsekwencji stanowiąca własność M. R. nieruchomość położona przy ul. [...] jest oznaczona w aktualnej ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Z 2017 r., poz. 1579 z późn. zm.) organ przeprowadził procedurę wyboru geodety uprawnionego C. K., z którym zawarł umowę nr [...] dotyczącą przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości.

W dniu 20 grudnia 2018 r. geodeta przeprowadził na gruncie czynności ustalenia przebiegu granicy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...].

Po dokonaniu oceny zebranych dowodów w postaci: operatu technicznego nr [...] z podziału działki nr [...], operatu technicznego nr [...] dotyczącego sprawy o zasiedzenie części działek nr [...], aktualnej mapy ewidencyjnej oraz aktualnej mapy zasadniczej geodeta stwierdził, że przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] można jednoznacznie ustalić na podstawie dokumentacji nr [...] z projektem podziału działki nr [...], zatwierdzonym na zgodny wniosek współwłaścicieli decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r. W związku z tym geodeta przeprowadził czynności rozgraniczeniowe zgodnie z § 11 Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453).

Geodeta w trakcie wywiadu terenowego odszukał znak graniczny - rurę stalową w miejscu punktu nr 528, natomiast w miejscu punktu 527 osadzony był płytko palik drewniany z powodu istniejącego pod warstwą ziemi betonowego fundamentu nowego słupka ogrodzeniowego. Geodeta stwierdził, że dawne ogrodzenie pomiędzy użytkowanymi przez współwłaścicieli częściami dawnej działki nr [...] zostało zlikwidowane, pozostały tylko słupki narożne, budynek cieplarni został zmniejszony, a w linii podziału dawnej działki nr [...] na działki nr [...] i [...] wykonane zostało nowe ogrodzenie z siatki stalowej na słupkach prostokątnych.

Uprawniony geodeta podczas rozprawy granicznej zapoznał uczestników postępowania z procedurą rozgraniczenia wynikającą z przepisów rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. oraz wynikami przeprowadzonej analizy dokumentów i pomiaru kontrolnego. M. R. nie uznała granicy ustalonej w wyniku podziału działki nr [...] i żądała ustalenia granicy w linii starego ogrodzenia, natomiast M. D. - pełnomocnik współwłaścicieli działki nr [...], uznała granicę ustaloną w wyniku podziału działki nr [...].

Przebieg granicy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] został przez uprawnionego geodetę ustalony na podstawie dokumentacji z projektem podziału działki nr [...] (operat nr [...]). Geodeta wznowił znaki graniczne nr [...] oraz oznaczył przebieg granicy na szkicu granicznym.

Protokołem z dnia 3 stycznia 2019 r., nr [...] Prezydent Miasta L. potwierdził zgodność dokumentacji sporządzonej przez geodetę uprawnionego C. K. z obowiązującymi przepisami prawa.

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] marca 2019 r. zatwierdził ustalony przebieg granicy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] ([...], ark. 14) z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] ([...], ark. 14).

Odnosząc się do zagadnienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Dokonując rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy uwzględnić także przepisy zawarte w art. 152-153 kodeksu cywilnego.

Organ zauważył, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 w postępowaniu administracyjnym można obciążyć kosztami rozgraniczenia strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.

Jednakże w ocenie organu pierwszej instancji w okolicznościach faktycznych sprawy uzasadnione było obciążenie M. R., jako wnioskodawczyni, całością kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Organ podkreślił, że ustalony w postępowaniu rozgraniczeniowym przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] pokrywa się z granicą ustaloną w postępowaniu podziałowym działki nr [...], w wyniku którego powstały wymienione działki. Podział działki nr [...] został zaś wykonany na wniosek współwłaścicieli nieruchomości, w tym między innymi M. R., zgodnie z posiadanymi udziałami i zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r. Następnie aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 20 kwietnia 2016 r. nastąpiło zniesienie współwłasności tej nieruchomości. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek M. R., natomiast współwłaściciele działki sąsiadującej nie kwestionowali granicy ustalonej w postępowaniu podziałowym.

Ponadto z protokołu sporządzonego w Wydziale Geodezji Urzędu Miasta L. wynika fakt poinformowania stron postępowania rozgraniczeniowego, że w świetle przepisów rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości podstawą do ustalenia przebiegu przedmiotowej granicy będzie dokumentacja z projektem podziału działki nr [...], to jest operat nr [...], ponieważ na podstawie tej dokumentacji przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] można wskazać w sposób jednoznaczny i bezsprzeczny. Omówiony został także sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz poinformowano strony, że jeśli ustalenie przebiegu granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym potwierdzi przebieg granicy wynikający z dokumentacji podziałowej, kosztami postępowania zostanie obciążony wyłącznie jego wnioskodawca. M. R. podpisała ten protokół, a współwłaściciele działki nr [...] oświadczyli, że według nich przedmiotowa granica jest prawidłowa oraz odmówili partycypacji w kosztach postępowania rozgraniczeniowego.

Zdaniem organu pierwszej instancji powołane okoliczności przemawiały za obciążeniem wnioskodawczyni postępowania rozgraniczeniowego całością kosztów tego postępowania.

M. R. wniosła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2019 r.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało na prawidłowość ustalenia przez organ pierwszej instancji wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Ustalona kwota [...]zł wynika bowiem z umowy zawartej pomiędzy Gminą L., a geodetą uprawnionym C. K. oraz z wystawionej przez geodetę faktury, a także nie odbiega od przyjętej na rynku wysokości wynagrodzenia za podobne, z punktu widzenia nakładu pracy geodety, czynności rozgraniczenia nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał również za prawidłowe w okolicznościach sprawy obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie wnioskodawcy postępowania. Organ wskazał, że stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 winno być odczytywane jako dopuszczenie możliwości rozdziału kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy właścicieli rozgraniczanych nieruchomości zgodnie z art. 152 k.c., nie zaś jako bezwzględny nakaz.

Kolegium podkreśliło, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, jednak tylko wówczas, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Inaczej rzecz ujmując, warunkiem koniecznym do przyjęcia, że postępowanie toczy się w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, jest istnienie sporu co do przebiegu granicy. Jeżeli takiego sporu nie ma, nie można automatycznie zakładać, że postępowanie to toczy się w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Jeśli koszty postępowania rozgraniczeniowego nie zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania, brak jest w świetle art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. materialnoprawnej podstawy do obciążenia nimi wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich. Podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 k.c. jest zasadą, od której mogą wystąpić wyjątki.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że ustalenie przebiegu granicy nastąpiło w wyłącznym interesie wnioskodawczyni, a zatem koszty związane z przeprowadzonym rozgraniczeniem wyłącznie ją obciążają.

W ocenie Kolegium w badanej sprawie nie zaistniał spór co do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], którego rozstrzygnięcie, choć prawnie dopuszczalne z uwagi na brak wcześniejszego rozgraniczenia, wymagałoby przeprowadzenia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Z operatu technicznego rozgraniczenia z dnia 21 grudnia 2018 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego C. K. wynika, że wytyczenie granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym nastąpiło na podstawie wiarygodnych i jednoznacznych dowodów, tj. danych z operatu nr [...] z podziału działki nr [...], które zgodnie ze wskazaniem geodety nie wymagają jakichkolwiek dodatkowych opracowań i stanowią podstawę do wznowienia znaków granicznych.

Organ odwoławczy podkreślił, że podział nieruchomości został dokonany na zgodny wniosek ówczesnych współwłaścicieli działki nr [...], w tym M. R.. Granica pomiędzy powstałymi działkami nr [...] i nr [...] została określona w sposób, w jaki następnie została wytyczona granica w niniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym, a mianowicie od punktu nr [...] do punktu nr [...].

Powyższe w ocenie Kolegium oznacza, że wszczęcie i prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], powstałych w wyniku pierwotnego podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], nie było konieczne wobec braku rzeczywistego sporu co do przebiegu ustalonej wcześniej granicy pomiędzy nimi, a także wobec możliwości jej wznowienia według istniejącej dokumentacji geodezyjnej. W tej sytuacji właściciele działki nr [...], którzy nie wdali się w spór, na co wskazuje brak z ich strony wniosku o rozgraniczenie, niekwestionowanie przebiegu istniejącej granicy, możliwość ustalenia granicy w oparciu o dokumentację geodezyjną oraz wytyczenie granicy wynikającej z istniejących wiarygodnych dokumentów archiwalnych, zaakceptowanej przez strony, ale też nie mieli wpływu na prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, nie mogli zostać obciążeni kosztami postępowania, którego ustawowym celem było rozstrzygnięcie sporu granicznego, a to z uwagi na jego obiektywny brak. Dlatego, zdaniem Kolegium, całkowite koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają właściciela działki nr [...], to jest M. R., która pochopnie występując z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości, do czego była uprawniona, odpowiada za powstanie kosztów tego postępowania.

Wskazując na powyższe względy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. M. R. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w dniu 29 marca 2019 r. wniosła do Sądu Rejonowego [...] w L. odwołanie od decyzji o rozgraniczeniu. Sprawa nie została jeszcze rozpatrzona. Postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, jako ściśle związane z decyzją administracyjną o rozgraniczeniu, może się nie ostać i może zostać uchylone. Dlatego zachodzą formalne i prawne przyczyny uzasadniające uchylenie postanowień organów obu instancji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. O kosztach tego postępowania ostatecznie zdecyduje sąd w swoim orzeczeniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm.), a także przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453).

Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic (art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony – stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 tej ustawy – jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic – zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy – wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.

Z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego.

Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym koszty postępowania rozgraniczeniowego nie mają charakteru kosztów, które w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a. powinny być uiszczone przez stronę z góry, pod rygorem zwrotu wniosku na podstawie art. 261 § 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2000 r., II SA/Kr 816/00, ONSA 2002/1/35, LEX nr 51474).

Według art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się między innymi koszty biegłych. Przepis art. 262 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na mocy art. 262 § 2 k.p.a. w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.

Gramatyczna wykładnia przepisu art. 262 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Przepis art. 262 § 1 k.p.a. wyklucza natomiast możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007/2/26, Prok.i Pr.-wkł. 2007/3/38, LEX nr 229485 oraz powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2000 r. II SA/Gd 2016/98, LEX nr 49056, a także J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 880-882; C. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. II, Zakamycze 2005, s. 582).

Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.). Postanowienie dotyczące kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., VIII SA/Wa 436/07, LEX nr 392601).

Występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące zagadnienia czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może kosztami tymi obciążyć każdą ze stron postępowania, czy też koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść tylko wnioskodawca, zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., podjętej w sprawie o sygn. akt I OPS 5/06, w której Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel nieruchomości sąsiedniej może uznawać, iż przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie zwróciło uwagę, że przytoczona wyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 nie nakłada na organ obowiązku podzielenia kosztów postępowania pomiędzy wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przywołana uchwała wskazuje jedynie na możliwość podziału kosztów pomiędzy wszystkie strony postępowania, o ile miały one interes w postępowaniu rozgraniczeniowym (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Lu 2339/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 356/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 46/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2211/14, treść przytoczonej uchwały nie oznacza, iż w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby, biorące w nim udział. We wspomnianej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie zasadnie stwierdzono, z odwołaniem się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3014/14, że jeśli koszty postępowania rozgraniczeniowego nie zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania, brak jest w świetle art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawy materialnoprawnej do obciążania nimi wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich. Podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 jest zasadą, od której jednak mogą wystąpić wyjątki.

Dlatego nie budzi wątpliwości obowiązek wyjaśnienia przez organ, czy ustalenie przebiegu granicy następuje w interesie wszystkich stron administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, czy też tylko w interesie jednej lub tylko niektórych z jego stron. Organ nie może automatycznie, bez pogłębionej analizy, stosować zasady, iż obie strony postępowania rozgraniczeniowego powinny być w równej wysokości obciążone kosztami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 356/13).

Mając na względzie przytoczone poglądy wyrażane w orzecznictwie, zdaniem Sądu organ odwoławczy rozstrzygając w niniejszej sprawie prawidłowo rozważył, czy w realiach tej sprawy nie można mówić o wyłącznym interesie tylko jednej strony, w tym przypadku – wnioskodawczyni inicjującej postępowanie rozgraniczeniowe. Zdaniem Sądu trafna jest dokonana przez Kolegium ocena interesu stron w rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości.

Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek M. R. wniesiony pismem z dnia 27 lipca 2016 r. Wniosek dotyczył granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], a stanowiącą własność wnioskodawczyni nieruchomością oznaczoną jako działka [...], która następnie na skutek zasiedzenia jej części, stwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt [...], otrzymała nr ewidencyjny [...],.

Istotne znaczenie w sprawie ma okoliczność, że nieruchomości oznaczone numerami ewidencyjnymi [...] i [...] powstały na skutek zniesienia współwłasności większej nieruchomości położonej w L. pomiędzy ulicami S. i R., oznaczonej jako działka nr [...]. Umowa zniesienia współwłasności została sporządzona w formie aktu notarialnego w dniu 20 kwietnia 2016 r. Stwierdzić zatem należy, że dopiero z dniem 20 kwietnia 2016 r. powstały dwie nieruchomości i dopiero z tym dniem można mówić o granicy pomiędzy wymienionymi nieruchomościami, oznaczonymi wówczas jako działki nr [...] i [...]. Zatem wniosek o rozgraniczenie zawarty w piśmie M. R. z dnia 27 lipca 2016 r. dotyczył ustalenia przebiegu granicy między nieruchomościami powstałej zaledwie trzy miesiące wcześniej, na skutek umowy zniesienia współwłasności zawartej w dniu 20 kwietnia 2016 r.

Rozstrzygając w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego trafnie także organy zwróciły uwagę na dokumentację geodezyjną, która stanowiła podstawę do wyznaczenia granicy w tym postępowaniu. Mianowicie przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami wskazanymi we wniosku został ustalony w ramach projektu podziału działki nr [...], zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Z akt administracyjnych bezsprzecznie wynika, że wniosek o zatwierdzenie podziału działki nr [...] był podpisany przez wszystkich współwłaścicieli. Podpisała go również M. R.. W treści wniosku jednoznacznie zaś wskazano, że podział ma na celu wydzielenie działek gruntu celem zniesienia współwłasności oraz, że działka nr [...] o powierzchni 0,732 ha jest przeznaczona dla współwłaścicieli należących do rodziny Dalentków, natomiast działka nr [...] o powierzchni 0,1099 ha jest przeznaczona dla M. R. (k. 25 akt administracyjnych). Decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r. o zatwierdzeniu projektu podziału, której adresatami byli współwłaściciele nieruchomości, w tym M. R., stała się ostateczna z dniem 2 marca 2016 r., na co wskazuje treść stosownej adnotacji umieszczonej na decyzji. Z treści decyzji wynika zaś, że podział został dokonany zgodnie z operatem zaewidencjonowanym w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. pod nr [...] (decyzja oraz opis i mapa k. 29-30 akt administracyjnych). W umowie zniesienia współwłasności odwołano się zarówno do decyzji podziałowej Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], jak i wskazanego operatu.

W tej sytuacji uznać należy, że zawierając umowę zniesienia współwłasności dotychczasowej nieruchomości wspólnej strony umowy wyraziły akceptację dla przyjętego sposobu jej podziału, o którego zatwierdzenie wcześniej także zgodnie wnosiły do Prezydenta Miasta L..

Wnosząc o rozgraniczenie nieruchomości w trzy miesiące po zawarciu umowy zniesienia współwłasności, na skutek której powstała granica wyznaczająca zakres własności każdej z nowopowstałych nieruchomości, odpowiadająca podziałowi zatwierdzonemu przez Prezydenta Miasta L. na wniosek stron, skarżąca nie powołała się na żadne obiektywne okoliczności, które mogłyby wskazywać na zmianę położenia granic we wskazanym czasie.

Wyniki postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na skutek wniosku skarżącej jedynie potwierdziły, że granica pomiędzy działkami nr [...] (po zmianie numeracji działki [...]) oraz nr [...] przebiega według danych z operatu [...] Geodeta uprawniony po przeanalizowaniu dokumentacji geodezyjnej i przeprowadzeniu czynności na gruncie stwierdził, że dane ze wskazanego operatu są jednoznaczne i nie wymagają jakichkolwiek dodatkowych opracowań oraz, że granica między działkami i położenie punktów granicznych zatwierdzone zostało ostateczną decyzją administracyjną (k 31 protokołu granicznego). Geodeta odszukał także znaki graniczne stwierdzając, że ich położenie jest zgodne z opisem numerycznym.

W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że linia graniczna nie była stronom znana, gdyż strony same kilka miesięcy wcześniej wnioskowały o podział geodezyjny działki nr [...], a następnie zatwierdzony ostateczną decyzją podział działki nr [...] został przyjęty za podstawę umownego zniesienia współwłasności. Nie można również przyjąć, że obiektywnie istniał spór co do przebiegu linii granicznej opisanej w przedmiotowym operacie, zaakceptowanym przez strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia projektu podziału, a następnie w umowie o zniesienie współwłasności.

Jak wynika z zapisów w protokole granicznym, M. R. w toku czynności ustalenia przebiegu granic nie wskazywała na jakiekolwiek błędy w tym operacie, czy też na treść jakichkolwiek innych dokumentów mogących mieć wpływ na przebieg granicy między nieruchomościami, ale oświadczyła, iż nie uznaje granicy podziałowej i żąda przywrócenia granicy w linii starego ogrodzenia. Trzeba jednak zauważyć, że stare ogrodzenie mogło wyznaczać jedynie zakres użytkowania nieruchomości wspólnej w postaci działki nr [...] przez jej poszczególnych współwłaścicieli. Natomiast granica pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi nr [...] i [...], jako odrębnymi przedmiotami własności różnych właścicieli, powstała dopiero wskutek zniesienia współwłasności nieruchomości w postaci działki nr [...].

W opisanych okolicznościach nie można przyjąć, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte i prowadzone nie tylko w interesie wnioskodawczyni, ale także w interesie uczestników tego postępowania, którzy nie wnosili o jego przeprowadzenie i przez cały czas postępowania wskazywali na prawidłowość granicy wynikającej z operatu przyjętego za podstawę zniesienia współwłasności, skutkującego wydzieleniem nieruchomości i powstaniem w ten sposób granicy między nimi na trzy miesiące przed złożeniem przez M. R. wniosku o rozgraniczenie.

Jak wynika z przebiegu postępowania administracyjnego, skarżąca pozostawała w jedynie subiektywnym przekonaniu o konieczności przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Była także, jako właściciel nieruchomości, uprawniona do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Jednakże w świetle powołanych wyżej okoliczności decyzja wnioskodawczyni o zgłoszeniu wniosku inicjującego postępowanie, a następnie jego popieraniu, nie mogą skutkować nałożeniem na uczestników obowiązku poniesienia części kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy zostały poniesione w istocie wyłącznie w interesie wnioskodawczyni.

Zauważyć też należy, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca była wielokrotnie informowana o zasadach prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego oraz zasadach ponoszenia jego kosztów. Wskazuje na to zarówno protokół czynności z dnia 24 lutego 2018 r., jak i treść postanowień o zawieszeniu postępowania oraz jego podjęciu., a także treść wcześniejszego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Skarżąca była zatem świadoma wyjaśnionych przez organ zasad.

Powyższej oceny nie podważają skutecznie argumenty podniesione w skardze.

Jak wynika z art. 33 ust. 1 i 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy dokonanego w decyzji prezydenta miasta o rozgraniczeniu nieruchomości może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.

W sytuacji zgłoszenia powyższego żądania sprawa o rozgraniczenie zostaje przekazana do sądu powszechnego, który rozpoznaje ją w postępowaniu nieprocesowym stosując kolejno kryteria rozgraniczenia określone w art. 153 kodeksu cywilnego.

Jednakże przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego nie niweczy obowiązku organu administracji rozstrzygnięcia na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w przedmiocie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Jak wskazano już wyżej, chodzi bowiem o koszty faktycznie wyłożone przez organ w sytuacji, gdy ich poniesienie nie jest obowiązkiem organu oraz rozliczenie ich w relacji organ – strona.

Wymaga także podkreślenia, że postanowienie organu administracji wydane w przedmiocie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego pozostaje poza zakresem kognicji sądu powszechnego rozpoznającego sprawę o rozgraniczenie po jej przekazaniu do sądu stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy albo art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Sąd powszechny w sprawie o rozgraniczenie rozstrzyga o kosztach postępowania jedynie pomiędzy jego uczestnikami.

Z omówionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że organ odwoławczy właściwie rozważył okoliczności sprawy w świetle przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ zasadnie stwierdził, że koszty postępowania rozgraniczeniowego w stanie faktycznym tej sprawy nie zostały poniesione w interesie wszystkich stron tego postępowania, ale w interesie skarżącej, jako wnioskodawczyni tego postępowania. W konsekwencji, w świetle przywołanego przepisu brak było zatem podstaw do obciążania tymi kosztami współwłaścicieli nieruchomości sąsiedniej.

Zdaniem Sądu wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie została ustalona przez organy w sposób prawidłowy i znajduje odzwierciedlenie w treści przepisu art. 263 § 1 k.p.a. Zalicza się do nich między innymi należności biegłych.

Z tych przyczyn wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.