Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 642/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 252
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2024 r. nr SKO.FD/41.4/11/2024/768 w przedmiocie określenia i zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 3 czerwca 2024 r., znak: SKO.FD/41.4/11/2024/768 (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), oraz art. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 1 marca 2018 r., Dz.U. z 2018 r. poz. 570) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania T. sp. z o.o. w P. (skarżąca, strona, beneficjent, Spółka) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) z dnia 5 grudnia 2023 r. Nr [...] w sprawie: 1. Określenia przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta G. przez T. sp. z o.o. będącą osobą prowadzącą TT. w G. z siedzibą, przy ul. [...], [...] G., kwotę części dotacji udzielonej w 2019 r. w łącznej wysokości 271040,26 zł., 2. Określenia T. Sp. z o.o. będącą osobą prowadzącą TT. w G., termin naliczania odsetek od dotacji określonej w pkt 1 w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia przekazania przez organ dotujący ostatniej transzy dotacji na rok 2019 tj. od dnia 13 grudnia 2019 r.

Orzeczenie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym.

Rozpatrywana sprawa dotyczy dotacji za 2019 rok udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego na podstawie Uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia 15 lutego 2018 r. Kwota dotacji przekazana Spółce T. Sp. z o.o. w P. w 2019 r. na TT. w G. przez Miasto G. wyniosła łącznie 3.117.366,88 zł.

W TT. w G. w następujących terminach: 10.02.2022 r., 28.02.2022 r., 01.03.2022 r., 02.03.2022 r., 04.03.2022 r., 10.03.2022 r., 18.03.2022 r., 04.05.2022 r., 29.06.2022 r. przeprowadzona została przez upoważnionych pracowników Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w G. kontrola, która miała na celu sprawdzenie prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej udzielonej szkole w 2019 r.

W związku z przeprowadzoną ww. kontrolą organ zawiadomił beneficjenta dotacji pismem z 15 lutego 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w celu wydania decyzji określającej kwotę dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi za 2019 r. w części wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w stosunku do T. Sp. z o.o. prowadzącej TT. w G..

Pismem z 19 kwietnia 2023 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień mających znaczenie dla rozpoznania oraz przedstawienia dowodów tj.:

1) wszystkich umów dotyczących wydatków na "zielone szkoły" wraz z wszystkimi załącznikami, aneksami, ewentualnymi protokołami odbioru wykonanych świadczeń, dotyczących realizacji wydatków z faktur ("zaliczkowych" z 2 grudnia 2019 r. o nr [...] oraz [...] i po zrealizowaniu usług z 29 października 2020 r, o nr [...] oraz nr [...]) oraz:

a) certyfikatów o których mowa w ramowym rozkładzie zajęć "zielonej szkoły", które zostały rozdane uczestnikom,

b) udzielenia dodatkowych informacji tj. czy wynagrodzenia osób, które prowadziły zajęcia (potwierdzenia prowadzenia zajęć na kartach prowadzenia zajęć) w trakcie "zielonej szkoły" zostały opłacone w całości lub w części (jeżeli w części, to należało wskazać w jakiej części) przez zleceniobiorcę w ramach umów na organizację zielonej szkoły),

2) wszystkich umów (wraz z wszystkimi załącznikami i ewentualnymi aneksami) dotyczących wydatków udokumentowanych fakturami dotyczącymi zakupu e-booków (FV nr [...] z 30.11.2019 r. na kwotę 20.611,96 zł, FV nr [...] z 31.10.2019 r. na kwotę 133.166,50 zł, FV nr [...] z 31.10.2019 r. na kwotę 38.901,52 zł, FV nr [...] z 31.10.2019 r. na kwotę 22.681,32 zł) oraz wszystkich zleceń dotyczących przedmiotowych wydatków (w szczególności zleceń o nr 181-190, 191- 200, 201-210 wymienionych na fakturze VAT nr [...] z 31.12.2019 r.).

W odpowiedzi na ww. pismo organu z 19 kwietnia 2023 r., Spółka T. pismem z 15 maja 2023r. przekazała: umowy na organizację zielonej szkoły z 2 grudnia 2019 r. z C. sp. z. o.o. wraz z aneksami (po jednym dla każdej z umów), potwierdzenia odbiorów certyfikatów uczestnictwa w kursach praktycznych umiejętności zawodowych w Z. (nie złożono kopii certyfikatów), i listy uczniów którzy potwierdzili zapoznanie z regulaminem Zielonej Szkoły, listę uczestników zielonej szkoły, umowę na szkolną bibliotekę cyfrową z 26 sierpnia 2019 r. z C. sp. z. o.o., specyfikacje do faktur o nr- [...], [...], [...], [...].

Następnie pismem z 18 maja 2023 r. organ I instancji wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień mających znaczenie dla rozpoznania oraz przedstawienia dowodów tj.

1) Ofert (nie przedstawionych w toku czynności kontrolnych- w tych przypadkach przedstawiono treści szkolnej biblioteki cyfrowej) do faktur o nr: [...] z 30.12.2019 r. na kwotę 20.611,96 zł, [...] z 31.12.2019 r. na kwotę 38.901,52 zł oraz cenników do wszystkich ofert dotyczących wydatków rozliczonych z dotacji w 2019 r. w związku z zawartą umową na szkolną bibliotekę cyfrową (w związku z § 1 ust. 2 umowy).

2) Wyjaśnienia, w jakim trybie usługobiorca informował kontrahenta o chęci zamówienia poszczególnych pozycji z ofert w związku z zawartą umową na szkolną bibliotekę cyfrową wraz z ewentualnymi dokumentami.

3) Szczegółowego wyjaśnienia zapisów § 1 ust. 1 lit, a umowy na szkolną bibliotekę cyfrową z 26 sierpnia 2019 r. "Multimedialne materiały edukacyjne dostępne na platformie (...) obejmują treści dydaktyczne wspierające realizację procesu kształcenia realizowanego w Szkole. Szkolna Biblioteka Cyfrowa obejmuje: zapewnienie (Użytkownikom) dostępu do materiałów edukacyjnych z zakresu kompetencji personalnych i społecznych, podejmowania działalności gospodarczej, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz doradztwa zawodowego", tj. wskazania do jakich publikacji i jakich treści użytkownicy mieli dostęp w ramach wykupionej usługi w ramach zawartej umowy.

W dniu 9 czerwca 2023 r. Spółka T. przekazała w załączeniu do pisma zamówienia do faktur [...], [...] (dla publikacji w formie papierowej), [...] przekazane według informacji spółki kontrahentowi (C. Sp. z o.o.). Na dokumentach brak było dat sporządzenia oraz brak dat wpływu do kontrahenta. Przekazano również ofertę multimedialnych materiałów edukacyjnych Szkolnej Biblioteki Cyfrowej (III) oraz opisy merytoryczne multimedialnych materiałów edukacyjnych udostępnionych w ramach zapisu umowy o szkolną bibliotekę cyfrową ( 1 ust. 1 lit. a).

Pismem z 17 sierpnia 2023 r. (termin załatwienia sprawy przedłużono do 19.09.2023 r.) organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień mających znaczenie dla rozpoznania oraz przedstawienia dowodów nw. dokumentów.

1) Dokumentów związanych z zawartą umową na szkolną bibliotekę cyfrową i dokumentów związanych z wydatkami rozliczonymi z dotacji (aby uzyskać wszystkie informacje potrzebne do rozpatrzenia niniejszej sprawy), tj. :

a) udokumentowanie dat złożenia zamówień kontrahentowi do faktur o nr: [...], [...], [...] i [...] (przesłane dokumenty nie poświadczały dat złożenia zamówień),

b) ofert w formie opisowej do faktur [...] z 30.12.2019 r. i [...] z 31.12.2019 r. (nie przedstawiono pomimo wezwań w pismach z 18.05.2023 r. i 14.07.2023 r. - w toku czynności kontrolnych w przypadku tych faktur udostępniono jedynie wybiórczo zrzuty ekranu ze szkolnej biblioteki cyfrowej),

c) przekazanie całości treści e-booków/e-materiałów (w formie papierowej, bądź elektronicznej z możliwością skopiowania do akt sprawy): zakupionych z dotacji "Pierwsza pomoc" oraz "Psychologiczne aspekty procesu podejmowania decyzji", - udostępnionych bezpłatnie w ramach zawartej umowy na prowadzenie szkolnej biblioteki cyfrowej "Bezpieczeństwo i higiena pracy", "Kompetencje personalne i społeczne" oraz "Organizacja pracy małych zespołów".

2) Dokumentów z analizy rynku usług multimedialnych łącznie z ofertami podmiotów i ich oceną pod względem ceny materiałów, wartości merytorycznej, czasu trwania, warstwy wizualnej, interaktywności oraz stopnia zaawansowania technologicznego (jak wskazano w piśmie z 3 sierpnia 2023 r.).

W dniu 7 września 2023 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź od Spółki T. na ww. pismo z 17 sierpnia 2023 r. wraz z dokumentami (2 segregatory). Spółka T. przekazała w załączeniu do pisma brakujące oferty w formie opisowej, treści e-booków/e-materiałów w formie papierowej udostępnione bezpłatnie w ramach zawartej umowy na prowadzenie szkolnej biblioteki cyfrowej ("Bezpieczeństwo i higiena pracy", "Kompetencje personalne i społeczne", "Organizacja pracy małych zespołów") oraz zakupione z dotacji ("Pierwsza pomoc" oraz "Psychologiczne aspekty procesu podejmowania decyzji"). W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dokumentów z analizy rynku usług multimedialnych łącznie z ofertami podmiotów załączono "Informacje na temat analizy cen rynku multimedialnych materiałów edukacyjnych na rok szkolny 2019/2020" podpisane na każdej stronie przez Zastępcę Głównej Księgowej ds. dotacji (materiały nie zawierały daty sporządzenia i wskazania osoby, która powyższe materiały sporządzała). Przedstawione oferty rynkowe (skany ze stron internetowych) w większości przypadków dotyczyły kursów z poświadczeniem ich ukończenia (z zaświadczeniami na drukach MEN bądź certyfikatami). W informacji na temat analizy cen wzięto pod uwagę na podstawie załączonych skanów ze stron internetowych np. kurs "Certyfikowany Instruktor Pierwszej Pomocy", który był skierowany do inspektorów i specjalistów BHP oraz osób powyżej 18 lat i posiadających jakikolwiek kurs "Pierwszej Pomocy" z zaświadczeniem jego ukończenia, co nie było spójne z wymaganiami oferenta dotyczącymi grupy docelowej (młodzieży uczącej się w technikum). Spółka nie przedstawiła zapytań ofertowych złożonych do innych kontrahentów, przestawiając jedynie skany ze stron internetowych szkoleń skierowane głownie do osób indywidualnych, które chciałyby podnieść swoje kwalifikacje. Strona nie przedstawiła analizy cen materiałów multimedialnych służących procesowi kształcenia dla dużej ilości uczniów, co znacząco wpływa na wysokość ceny jednego egzemplarza. Strona nie przedstawiła zapytań ofertowych do innych kontrahentów/wydawnictw dotyczących zamówienia materiałów multimedialnych służących procesowi kształcenia dla dużej ilości uczniów (w tym odpowiedzi na zapytania ofertowe).

W konsekwencji, Prezydent Miasta G. w dniu 5 grudnia 2023 r., wydał decyzję nr [...], w której: określił w pkt. 1, wobec strony należność wysokości części dotacji udzielonej w 2019 r. w łącznej wysokości 271040,26 zł., oraz określił termin naliczania odsetek od dotacji określonej w pkt 1 w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia przekazania przez organ dotujący ostatniej transzy dotacji na rok 2019 tj. od dnia 13 grudnia 2019 r.

Od ww. decyzji organu I instancji z dnia 5 grudnia 2023 r., strona wniosła odwołanie do SKO w piśmie z dnia 21 grudnia 2023r. ( wpływ do organu 2 stycznia 2024 r.).

W odwołaniu od ww. decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu odwołania Spółka zarzuciła organowi I instancji m.in.: brak szczegółowego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.) oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Strona wskazała, że zgodnie z przepisami art. 77 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Strona wskazała, iż realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze oraz odzwierciedlenia zebranego materiału dowodowego w uzasadnieniu faktycznym decyzji (por. wyrok NSA z 28.09.2012 r., II GSK 1548/11, LEX nr 1229771). Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko powinien przekonująco uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 28.03.2013 r., I SA/Wa 1980/12, LEX nr 1423134). Organ administracji publicznej ma obowiązek rozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Obowiązek ów pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w art. 80 zasadą swobodnej oceny dowodów. Powyższa zasada nie oznacza, że organ jest uprawniony do dokonania oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być przeprowadzana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 16.12.2022 r., II OSK 2161/21, LEX nr 3480799; wyrok WSA w Łodzi z 22.03.2012 r., II SA/Łd 1345/11, LEX nr 1139062). Organ administracji publicznej powinien dokonać oceny poszczególnych przeprowadzonych w sprawie dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej ich łączności (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 4.12.2007r., 111 SA/Wr 282/07, LEX nr 460733; wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2006 r., VI SA/Wa 1073/05, LEX nr 193908).

Ponadto zdaniem strony, wydana przez organ pierwszej instancji decyzja pozostaje sprzeczna z prawem, gdyż niezasadnie wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dla poniesienia wydatku i jego rozliczenia konieczne jest, aby ten wydatek został zrealizowany w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona. Tymczasem, w opinii strony, pozostaje to w oczywistej sprzeczności z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. poz. 2203 z późn. zm., dalej: u.f.z.o.).

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu ww. odwołania strony wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 19 stycznia 2024 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 5 grudnia 2023 r. Nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że dotacja wykorzystana została niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 271.040,26 zł wg poniższego wykazu:

1)Za zakup e-booków oraz e -materiałów dydaktycznych (multimedialnych materiałów edukacyjnych) dla Szkolnej Biblioteki Cyfrowej (sprzedawca – C. Sp. z o.o.- spółka powiązana pośrednio kapitałowo z organem prowadzącym szkoły – T. Sp. z o.o.) dla których zgodnie z zawartą umową przewidziano okres użytku krótszy, niż trwający rok szkolny w formie indywidualnego dostępu internetowego dla uczniów do treści, bez możliwości pobierania i zapisywania ich trwale na dyskach (§ 3 ust. 2 umowy z 26 sierpnia 2019 r.) na łączną kwotę 168.41943 zł. Spółka T. z siedzibą w P. w trakcie kontroli jak również w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła historii logowań, czasu korzystania, wyników ćwiczeń, udostępniając jedynie raporty potwierdzające nadanie uprawnień do korzystania z publikacji (uczniom utworzono maile, na które nadano uprawnienia czasowe do korzystania z poszczególnych materiałów zamieszczonych na platformie bez możliwości pobierania ich).

Organ wskazał, iż z analizy cen rynku multimedialnych materiałów edukacyjnych na rok szkolny 2019/2020 wynika, że do analizy rynku przyjmowano głównie kursy skierowane do osób indywidualnych (na podstawie dostarczonych skanów ze stron internetowych), które chciałyby podnieść swoje kwalifikacje, które zakończone były uzyskaniem certyfikatów bądź zaświadczeń po ukończeniu ich, zatem wiadome było po otrzymaniu certyfikatu czy też zaświadczenia, że kursant skorzystał z takiej formy edukacji. Niektóre z kursów umożliwiały również pobieranie materiałów i multimediów. Biorąc pod uwagę fakt, że nie udokumentowano historii logowań, czasu korzystania czy też wyników ćwiczeń nie można określić precyzyjnie, w jakim zakresie przedstawione materiały były użytkowane oraz czy w ogóle były użytkowane przez uczniów Szkoły.

Organ wskazał, że wydatek na Szkolną Bibliotekę Cyfrową był zbędny, ponieważ Spółka w ogóle nie interesowała się, czy ktokolwiek korzysta z dostępu do publikacji, nie domagała się od kontrahenta przedstawienia danych i informacji w tym zakresie, co oznacza, że środki zostały wydane niepotrzebnie tj. bez żadnego celu.

Organ zaznaczył, że w odwołaniu Spółka powołała się na zamiar stworzenia uczniom możliwości rozwoju kompetencji cyfrowych, przy czym strona nie przedstawiła żadnych informacji i dowodów na to, że cel ten został osiągnięty. Jeśli za zapewnieniem dostępu do tych publikacji przemawiał cały szereg okoliczności powołanych w odwołaniu strony, to zdaniem organu zamówienie dostępu jedynie na okres obejmujący 7-9 miesięcy nie było zasadne.

Organ zaznaczył, że zdaniem strony wydatek na Szkolną Bibliotekę Cyfrową można zakwalifikować jako wydatek na "książki i inne zbiory biblioteczne" w rozumieniu art. 35 ust. 1 pkt 2 lit a) ustawy. W związku z tym ten rodzaj wydatku ma charakter majątkowy, a nabyte w ten sposób dobra winny stanowić środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne. Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne stanowią aktywa "o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok" (art, 3 ust. 1 pkt 14 i 15 ustawy o rachunkowości). Jednakże w ocenie organu dostęp do Szkolnej Biblioteki Cyfrowej z założenia był krótszy niż rok, w związku z czym nie może on stanowić wydatku majątkowego, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2 lit a) ustawy.

Organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego Spółka T. dostarczyła treści e-booków/e- materiałów w formie papierowej:

a) "Pierwsza pomoc" zakupionych w łącznej ilości 570 szt. (315 szt. z okresem użytkowania od 2.11.2019 r. do 30.06.2020 r. w cenie jednostkowej 30,48 zł netto oraz 255 szt. z okresem użytkowania od 01.12.2019 r. do 30.06.2020 r. w tej samej cenie jednostkowej netto jak publikacje z dłuższym okresem użytkowania) na łączną kwotę 18.242,23 zł oraz "Psychologiczne aspekty procesu podejmowania decyzji" w ilości 570 szt. na łączną kwotę brutto 77.520,63 zł.

b) "Bezpieczeństwo i higiena pracy" , "Kompetencje personalne i społeczne" oraz "Organizacja małych zespołów"- według wyjaśnień złożonych na etapie postępowania administracyjnego udostępnione w ramach zawartej umowy na prowadzenie szkolnej biblioteki cyfrowej - całkowity koszt wykonania umowy to 2.000,00 zł netto w okresie obowiązywania umowy od 1.09.2019 r. do 30.06.2020 r., na podstawie której (§1 ust 1 umowy) usługodawca świadczył usługę "zapewnienia (Użytkownikom) dostępu do materiałów edukacyjnych z zakresu kompetencji personalnych i społecznych, podejmowania działalności gospodarczej, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz doradztwa zawodowego". Umowa nie precyzowała jednak dokładnie i nie zawierała spisu udostępnionych publikacji w ramach całkowitego kosztu jej wykonania, więc należy przyjąć na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że powyższy zapis należy traktować dosłownie i usługobiorca nie powinien ponosić dodatkowych kosztów w związku z publikacjami wynikającymi z zakresu kompetencji personalnych i społecznych, podejmowania działalności gospodarczej, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz doradztwa zawodowego zgodnie z treścią zawartej umowy. W § 7 ust. 1 ww. umowy wskazano że "Usługobiorca zapłaci Usługodawcy łącznie kwotę 2.000,00 zł netto (słownie: dwa tysiące złotych netto 00/100) za każdą zamówioną na rzecz danej szkoły usługę, o której mowa w 1 powyżej. (...) Cena obejmuje Szkolną Bibliotekę Cyfrową opisaną w §1 i stanowi całkowity koszt wykonania umowy przez Usługobiorcę w okresie jej obowiązywania określonym w § 8."

Natomiast porównując koszt materiałów edukacyjnych udostępnionych w ramach zawartej umowy (na podstawie informacji Spółki uzyskanych w trakcie postępowania administracyjnego) na szkolną bibliotekę cyfrową, z kosztem dodatkowo zakupionych publikacji na podstawie ofert kontrahenta C. Sp. z o.o. organ stwierdził niewspółmierny koszt w stosunku do treści wynikających z powyższych publikacji. Organ podkreślił, że część treści zawarta w publikacjach udostępnionych wszystkim uczniom szkoły w ramach zawartej umowy, której koszt całkowity wynosił 2.000,00 zł netto ("Bezpieczeństwo i higiena pracy", "Kompetencje personalne i społeczne" oraz "Organizacja małych zespołów") powielała się z tematyką dodatkowo zakupionych w ilości 570 szt. publikacji ("Pierwsza pomoc" i "Psychologiczne aspekty procesu podejmowania decyzji") w kwocie łącznej 95.762,86 zł.

Organ wskazał, że w sprawie rozliczenia wydatków w związku z zakupem e-booków z dotacji (z terminami dostępu do treści od listopada 2019 r. bądź grudnia 2019 r. do czerwca 2020 r.) istotny jest dodatkowo fakt, że C. Sp. z o.o. oferowało również książki w formie papierowej (które również były zakupywane) o tej samej treści, których okres użytkowania był nieporównywalnie dłuższy i mogły one służyć dużo większej liczbie uczniów. Publikacje takie w formie e-booków nie różniły się od książki niczym innym, jak tylko nośnikiem treści. Kolegium zwróciło uwagę na fakt, że na książki w formie papierowej przyznano rabat w stosunku do cennika widniejącego w ofercie, natomiast w przypadku e-booków pomimo zakupienia ich w dużo większej ilości rabatów takich względem przedstawionej oferty nie przyznano, co przeczy ogólnie panującym zasadom na rynku. Jednakże Spółka zakupiła e-booki.

Za zakup multimedialnych materiałów edukacyjnych- Chemia. Filmy i karty pracy do Szkolnej Biblioteki Cyfrowej (sprzedawca – C. Sp. z o.o.) z okresem dostępu od 1.10.2019 r. do 30.06.2020 r. dla 315 uczniów - FV nr [...] z 31.10.2019 r. na kwotę 22.681,32 zł. Powyższe materiały zostały zakupione indywidualnie na okres nieprzekraczający roku, co jest zdaniem organu nieuzasadnione ekonomicznie (rozpatrując wydatki z uwzględnieniem art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych). Filmy o podobnej tematyce były dostępne bezpłatnie Online (You Tube-Pan Belfer).

Organ zauważył, że Spółka w trakcie kontroli, jak również w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła historii logowań, czasu korzystania, wyników ćwiczeń, udostępniając jedynie raporty potwierdzające nadanie uprawnień do korzystania z publikacji (uczniom utworzono adresy e-mail, na które nadano uprawnienia czasowe do korzystania z poszczególnych materiałów zamieszczonych na platformie bez możliwości pobierania ich). Biorąc pod uwagę fakt, że nie udokumentowano historii logowań, nie można określić precyzyjnie czasu korzystania czy też wyników ćwiczeń oraz czy i w jakim zakresie przedstawione materiały były użytkowane przez uczniów Szkoły.

Za wyjazd uczniów na "zieloną szkołę" (sprzedawca – C. Sp. z o.o.) zapłacono łączną kwotę 61.50000 zł. Natomiast 2 grudnia 2019 r. zawarte zostały przez prezesa Zarządu T. umowy przedmiotem których była "organizacja wycieczki przedmiotowej realizowanej w celu uzupełnienia programu nauczania w ramach przedmiotów kształcenia zawodowego tj. wyjazdu uczniów na Zieloną Szkołę do Z.".

Wspomniany wyżej wyjazd był zaplanowany od 4 maja 2020 r. do 8 maja 2020 r. Natomiast Aneksem nr 1 wskazano nowy termin wyjazdu tj. od 12 października 2023 r. do 16 października 2023 r., a więc już w kolejnym roku szkolnym. W przypadku wskazanych wyjazdów organ podkreślił, że były one zapłacone zaliczkowo w całości w 2019 r, (z umów wynikała możliwość odwołania zarówno przez zleceniodawcę oraz zleceniobiorcę na 2 miesiące przed datą wyjazdów bez ponoszenia kosztów- § 2 umowy), co zdaniem organu jest niezgodne z art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, ponieważ zaliczka nie stanowi wydatku w rozumieniu tego przepisu. Wydatek bowiem oznacza ostateczną zapłatę za wzajemne świadczenie wykonawcy (zleceniobiorcy), a nie zaliczkę. Zaliczka staje się wydatkiem dopiero w dniu, w którym zostaje zaliczona na poczet wynagrodzenia. Tak więc wydatek poniesiony w 2020 r. nie mógł zostać rozliczony w roku 2019, jako zaliczka. Biorąc pod uwagę, że powyższe zaliczki były rozliczane w całości z dotacji przed realizacją umowy i w momencie przedkładania rozliczenia dotacji nie było pewności, co do jakości realizacji wyjazdu oraz czy będzie on zrealizowany, powyższe przeczy idei rozliczania dotacji w takiej sytuacji. Niezależnie od braku możliwości rozliczenia zaliczki jako wydatku organ wskazał, że w czasie pobytu na zielonej szkole nie był realizowany program nauczania.

Szkoła przedstawiła również do kontroli dzienniki elektroniczne za okres od 12 października 2020 r. do 16 października 2020 r. z klas, z których uczniowie uczestniczyli w wyjeździe. Na podstawie okazanych dzienników elektronicznych kontrolujący ustalili, że: a) w wyjeździe brały udział zainteresowane osoby z różnych klas, podczas gdy uczniowie nie biorący udziału w wyjeździe mieli zaplanowane zajęcia edukacyjne w związku z realizacją programów nauczania (różne zajęcia edukacyjne w zależności od programów nauczania danej klasy), które odbywały się w siedzibie Szkoły, b) osoby uczestniczące w wyjeździe odnotowywane były ze znakiem "Z", co oznaczało "zwolnienie" (osoby te w systemie ujmowane były jako obecne). Kolegium stoi na stanowisku, że zaliczka na poczet przyszłych wydatków sama w sobie nie stanowi wydatku, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., ponieważ należy odróżnić zaliczkę od zapłaty częściowej lub nawet całościowej z góry. W pierwszym przypadku strony umowy mają możliwość rezygnacji z jej realizacji i zaliczka może być zwrócona. W drugim przypadku umowa przewiduje w sposób ostateczny warunki jej realizacji bez możliwości odstąpienia od niej. W niniejszej sprawie miała miejsce pierwsza sytuacja, a wpłacona w 2019 roku kwota stanowiła zaliczkę, w związku z czym nie może być uznana za wydatek.

SKO zauważyło, że strona przekroczyła limit wynagrodzeń pracowników wykonujących zadania na rzecz TT. w G. - w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit, a) u.f.z.o. - na łączną kwotę 18.439,51 zł. Zgodnie z zapisami art. 35 ust. 1 pkt 1 lit, a ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. poz. 2203 z późn. zm.) dotacje mogą być przeznaczone na wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowana przedszkolnego, w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:

a) 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli tzw. konkursowych,

b) 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli (niebędących przedszkolami tzw. konkursowymi), oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego oraz niepublicznych szkół i placówek.

SKO wskazało, iż w roku 2019 maksymalne kwoty wynagrodzeń finansowanych z dotacji określone zgodnie z powyższymi zasadami oraz z uwzględnieniem zapisów art. 14 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1287) wynosiły w przypadku niepublicznych przedszkoli (niebędących przedszkolami konkursowymi), oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego oraz niepublicznych szkół i placówek w okresie styczeń - sierpień 2019 r. - 8.404,79 zł, oraz w okresie wrzesień - grudzień 2019 r. - 9.211,65 zł. Ponadto SKO wskazało, że na mocy ustawy nowelizującej z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, treść przepisu art. 35 ust. 1 pkt 1 lit, a ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych z dniem 1 stycznia 2020 r. uległa zmianie, która jak wynika z uzasadnienia do ustawy z dnia 22 listopada 2018 r., podyktowana była koniecznością doprecyzowania dotychczasowego brzmienia rzeczonego przepisu art. 35 ust. 1 pkt 1 lit, a, u.f.z.o. gdyż budził on, według ustawodawcy, wątpliwości interpretacyjne. W związku z powyższym od dnia 1 stycznia 2020 r. określony w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit, a ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych limit środków pochodzących z dotacji, które można przeznaczyć na wynagrodzenia zarówno w szkole lub placówce publicznej, jak i niepublicznej, prowadzonej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną, określono w ujęciu rocznym (wysokości nieprzekraczającej odpowiednio 250% lub 150% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. — Karta Nauczyciela). Kolegium podkreśliło, że zapisy art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych obowiązujących do 31 grudnia 2019 r. precyzyjnie wskazują, iż limit wynagrodzenia jaki można sfinansować ze środków dotacyjnych należy rozpatrywać w wysokości miesięcznej kwoty. Dopiero zmiana powyższego przepisu, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. umożliwiła sfinansowanie z dotacji rocznego wynagrodzenia w wysokości nieprzekraczającej 150% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego. Jednakże niniejsze postępowanie administracyjne dotyczyło roku 2019.

Zdaniem organu w odwołaniu strona bezzasadnie porównała zasady korzystania z biblioteki cyfrowej (za które zapłacono ze środków dotacji) do biblioteki tradycyjnej. W bibliotece tradycyjnej możliwość korzystania z danego egzemplarza książki jest nieograniczona w czasie (aż do fizycznego zniszczenia), z jednego egzemplarza może korzystać nielimitowana liczba uczniów (nie jednocześnie, ale po kolei), istnieje możliwość kopiowania z zachowaniem przepisów o prawach autorskich.

W ocenie Kolegium nie istnieje podstawa do formułowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym skoro wykonawca wystawił fakturę, to wcześniej musiało zostać złożone pisemne zamówienie. Wbrew stanowisku odwołującego z przytoczonych wyżej względów dotyczących zapewnienia aby wydatki z dotacji oświatowych były ponoszone oszczędnie wynika, że Strona winna przedstawić zapytania ofertowe innych kontrahentów. Przez ofertę należy rozumieć zindywidualizowaną propozycję realizacji usługi na konkretnych warunkach (ilość dostępów, okres realizacji, możliwość pobierania zawartości publikacji), a nie "oferty rynkowe dotyczące podobnych produktów". Bez znaczenia jest fakt, iż Spółka jest powiązana z dostawcą usługi i winna stosować przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych regulujące ustalanie cen transferowych. Sam fakt obowiązku stosowania tych przepisów nie oznacza, że w tym konkretnym przypadku zostały one zastosowane - Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że ta konkretna transakcja była kontrolowana w zakresie cen transferowych przez odpowiedni organ z pozytywnym skutkiem.

Nadto Kolegium wskazało, że wobec braku dowodów ze strony Spółki, organ nie mógł ich powołać w decyzji. Natomiast odnośnie wydatku na Zieloną Szkołę oraz przekroczenia limitu wydatków organ wskazał i powołał dowody, a spór dotyczy jedynie prawnej oceny tych wydatków. Sam fakt zapłacenia stosownych kwot z danego tytułu nie budzi wątpliwości.

W skardze z 9 lipca 2024r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2024r. o numerze SKO.FD/41.4/11/2024/768 doręczoną skarżącemu w dniu 11 czerwca 2024r., strona wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. w całości,

2. zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona, zarzuciła naruszenie:

I. Przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sformułowanie treści uzasadnienia decyzji w sposób powierzchowny i pobieżny bez szczegółowego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów stawianych przez odwołującego, a w szczególności bez wyczerpującego wskazania przesłanek prawnych, na mocy których organ nie podzielił argumentów przedstawionych przez odwołującego oraz przez powtórzenie w głównej mierze treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, co spowodowało brak możliwości merytorycznego ustosunkowania się przez stronę do motywów decyzji,

2. art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonych dowodów oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności, czego organ nie zrealizował, albowiem:

- swoją decyzję o braku możliwości rozliczenia z dotacji oświatowej zakupu multimedialnych materiałów dydaktycznych oparł wyłącznie na braku przedstawienia przez skarżącą raportów z logowań uczniów do systemu, w którym te materiały były dostępne, z czego to następnie organ kategorycznie wywiódł, że uczniowie nie korzystali z tych materiałów, podczas gdy w sytuacji gdy skarżąca nie dysponowała takimi raportami, organ nie powinien przeprowadzić dodatkowe dowody potwierdzające swoje przekonanie, np. przesłuchać uczniów na okoliczność faktycznego korzystania z tych materiałów,

- ocenił, jako okoliczność istotną dla uznania, że zakupione materiały dydaktyczne nie mogą być rozliczone z dotacji, braku udowodnienia przez stronę daty złożenia zamówienia na dostawę tych materiałów, bez jednoczesnego wskazania z decyzji dlaczego zdaniem organu data zamówienia materiałów była istotna w sprawie.

- swoje przekonanie o nierynkowej cenie zakupu multimedialnych materiałów dydaktycznych organ oparł wyłącznie na stwierdzeniu, że przedstawiona przez Skarżącą dokumentacja porównawcza ofert rynkowych podobnych usług była niewystarczająca, bo nie obejmowała porównania usług o identycznej charakterystyce, podczas gdy organ w ogóle nie zweryfikował i nie wykazał czy na rynku były usługi o identycznej charakterystyce, a więc czy była jakakolwiek możliwość porównania usług o bardziej zbliżonej charakterystyce aniżeli ta przedstawiona przez skarżącą.

II Przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że ocena zasadności ponoszenia wydatków pochodzących z dotacji oświatowych powinna opierać się także na tym przepisie, podczas gdy z jego treści jak i z treści innych systemowo i funkcjonalnie powiązanych przepisów tejże ustawy wynika, że nie znajduje on zastosowania do ponoszenia wydatków przez szkoły niepubliczne, nienależących do jednostek sektora finansów publicznych.

2. art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r o finansowaniu zadań oświatowych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że z treści tego przepisu wynika, iż aby uznać dany wydatek jako możliwy do sfinansowania z dotacji oświatowej należy wykazać, poza związkiem danego wydatku z kształceniem, wychowaniem czy opieką, także:

- osiągnięcie określonych celów kształcenia,

- brak dokonania zapłaty za usługę z góry,

- datę złożenia zamówienia na realizację usługi

- dowody potwierdzające z jaką częstotliwością uczniowie korzystają z materiałów dydaktycznych, podczas gdy z treści tego przepisu takie dodatkowe wymogi nie wynikają.

3. art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez ich niewłaściwe zastosowania i uznanie, że zapłata za usługę z góry powoduje, że nie doszło do poniesienia wydatku, a w konsekwencji wydatek nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i został wykorzystany niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy zapłata z góry jest dopuszczalną prawnie formą poniesienia wydatku i nie wpływa na dyskwalifikowanie takiego wydatku jako możliwego do rozliczenia z dotacji oświatowej, a ponadto jeśli zdaniem organu nie doszło do poniesienia wydatku to organ powinien zakwalifikować dotację jako niewykorzystaną, a nie - wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała m.in., że organ odwoławczy bardzo powierzchownie odniósł się do zarzutów przedstawionych przez stronę, zarówno tych dotyczących naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji sprowadziło się wyłącznie do całkowitego zacytowania treści decyzji organu I instancji, a uzasadnienie prawne polegało na wpleceniu w treść skopiowanego uzasadnienia organu I instancji, wniosków które były wnioskami tożsamymi do tych jakie wskazał organ I instancji jednak bez wskazania przez organ odwoławczy podstaw prawnych, na których gruncie takie wnioski zostały powzięte.

Strona wskazała, że SKO oparło uzasadnienie swojej decyzji, w części, w jakiej nie było ono skopiowaną treścią uzasadnienia decyzji organu I instancji, na zamieszeniu kilku stwierdzeń, tożsamych ze stwierdzeniami organu I instancji, jednak odmiennie sformułowanych, mających ponadto wyłącznie charakter opinii organu, bez wyjaśnienia motywów, ze względu na które stwierdzenia te, zdaniem organu, mają swojej uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.

- Organ odwoławczy stwierdził, że jego zdaniem: "postępowanie dowodowe wykazało przede wszystkim, że wydatek na Szkolną Bibliotekę Cyfrową był przede wszystkim zbędny. Skoro Spółka w ogóle nie interesowała się, czy ktokolwiek korzysta z dostępu do publikacji, nie domagała się od kontrahenta przedstawienia danych i informacji w tym zakresie, oznacza to, że środki zostały wydane niepotrzebnie, bez żadnego celu." Organ nie wskazał przy tym jakie dowody jego zdaniem przemawiały za takim stwierdzeniem, oraz jakim dowodom przedstawionym przez stronę, nie dał wiary. Zdaniem strony brak przedstawienia raportu z logowań nie może prowadzić do definitywnych wniosków, że uczniowie nie korzystali z materiałów dydaktycznych, a wydatek nie miał "żadnego celu".

- Organ w treści uzasadnienia wyłącznie deliberuje zamiast wskazać konkretne okoliczności oraz podstawy prawnego, ze względu na które uznaje, że wydatek nie mógł zostać sfinansowany z dotacji oświatowej. Organ odwoławczy nie odniósł się do dokumentacji przedstawionej w toku postępowania administracyjnego w zakresie porównania podobnych usług na rynku i nie wskazał czy daje wiarę przedstawionym dokumentom czy też nie, a jeśli nie to dlaczego. Jeśli zdaniem organu nie sposób jest czegoś ustalić, to w tym zakresie postępowanie dowodowe powinno zostać uzupełnione. Jeśli zaś organ uważa, że przedstawione dowody wskazują, że Spółka nie dokonała rozpoznania rynku we wskazanym zakresie to organ powinien to wykazać, a nie wyłącznie deliberować na ten temat, nie wykazując, że na rynku występują usługi o podobnej charakterystyce, do których Skarżąca powinna się odwołać. Formułując w taki sposób uzasadnienie prawne decyzji nie sposób jest odnieść się do jej motywów prawnych. Ponadto takie działanie organu narusza zasadę swobodnej oceny dowodów. Uprawnienie organu administracji państwowej do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym.

- Także kolejne stwierdzenie organu odwoławczego nie pozwala ustalić stronie, jaki miało ono wpływ na sentencję wydanej decyzji. Organ stwierdza, że: " W odwołaniu Spółka powołuje się na zamiar stworzenia uczniom możliwości rozwoju kompetencji cyfrowych, przy czym strona nie przedstawiła żadnych informacji i dowodów na to, że cel ten został osiągnięty." Według strony wydaje się, że zdaniem organu, udowodnienie przez stronę, że uczniowie rozwinęli swoje kompetencje cyfrowe pozwalałby na sfinansowanie wydatku z dotacji oświatowej. Organ nie wskazał podstaw prawnych, na jakich oparł swoje wnioski, a ponadto nie odniósł się do tego czy i jak zostało przeprowadzenie postępowanie dowodowe przez organ 1 instancji w zakresie kwestii nabywania kompetencji cyfrowych przez uczniów.

Strona wskazała, że przepisy art. 35 u.f.z.o. nie wymagają osiągnięcia konkretnych celów kształcenia aby rozliczyć wydatek z dotacji oświatowych. Natomiast organ nie wskazał w uzasadnieniu na podstawie jakich przepisów prawa oparł swój wniosek.

Nadto strona wskazała, że organ nie odniósł się do okoliczności wskazanych odwołaniu, a jedynie nadmienił, że odwołujący wskazał szereg takich okoliczności. W ocenie strony organ winien się do tych okoliczności odnieść w treści uzasadnienia decyzji, wskazując o jakie okoliczności konkretnie chodzi oraz jak zdaniem organu wpływają one na decyzję.

Niemniej jednak zarówno organ I instancji jak również organ odwoławczy nie wskazał, podstawy zakwestionowania wydatku jako niezgodnego z dyspozycją art. 35 u.f.z.o.

Ponadto organ nie wskazał w jaki sposób udowodnienie przez stronę daty złożenia zamówienia wpływałoby na okoliczności przedmiotowej sprawy.

Skarżąca zauważyła, że organ nie wskazał w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji dowodów, na których się oparł przy jej wydawaniu, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie zawiera wyłącznie lakoniczne stwierdzenia, że dana okoliczność nie została przez stronę udowodniona. Organ nie zamieścił w decyzji wyczerpującego uzasadnienia prawnego, a więc wywodu odzwierciedlającego proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną.

Zdaniem Spółki organ odwoławczy zaaprobował w swojej decyzji stanowisko organu I instancji co do przyjęcia jako nieudowodnione okoliczności, które nie wymagały dodatkowych dowodów, ponieważ albo wynikały z całokształtu materiału dowodowego albo z zasad logiki lub też nie miały żadnego znaczenia w zakwalifikowaniu wydatku jako możliwego do rozliczenia z dotacji czy też nie, np. brak przedłożenia dowodu zawierającego podpis, na którym byłaby wskazana data złożenia zamówienia multimedialnych materiałów dydaktycznych. Tym samym organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów.

Skarżąca wskazała, że w treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, jako motywy jej wydania, zostały powtórzone następujące okoliczności, które zdaniem skarżącej albo nie miały znaczenia prawnego albo powinny zostać uznane za udowodnione w wyniku łącznego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego bądź też zostały ocenione przez organ odwoławczy z bardzo dużą dowolnością:

- brak przedstawienia przez szkołę dokumentów potwierdzających korzystanie przez uczniów z zasobów "biblioteki cyfrowej" (historii logowań, czasu korzystania) - Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że brak przedstawienia raportów z intensywnością logowań oznacza, że uczniowie nie korzystali z materiałów. Organ stwierdził, że skoro skarżąca nie prowadziła tego typu raportów, a w konsekwencji nie był w stanie przedłożyć tego rodzaju dowodów, to oznacza, że nie wykazał aby uczniowie z materiałów korzystali. Organ powinien zweryfikować powyższe poprzez przeprowadzenia dowodu z chociażby z zeznań świadków (tj. uczniów korzystających z materiałów), a nie formułować takiego domniemania, co narusza zasadę swobodnej oceny dowodów.

Strona wskazała, że z punktu widzenia szkoły, najistotniejszym zadaniem jest zapewnienie uczniom możliwości korzystania z szerokiego spektrum materiałów dydaktycznych wspierających proces kształcenia, czego efektem ma być wysoki poziom nauczania znajdujący swoje odzwierciedlenie w wysokiej zdawalności egzaminów końcowych w szkole, a nie egzekwowanie czy monitorowanie czasu spędzanego nad tymi materiałami. Ponadto, w okolicznościach, w których Spółka nie posiada własnego działu informatycznego i korzysta z zewnętrznych usług w tym zakresie, jak również nie jest właścicielem serwerów, na których tego rodzaju dane musiały być gromadzone, generowanie tego typu danych wiązałoby się z ponoszeniem dodatkowych kosztów, które wydają się być kosztami zbędnymi albowiem dane tego rodzaju nie są one w żadnym zakresie potrzebne w celu realizacji procesu kształcenia. Jednocześnie szkoła przesłała organowi I instancji raporty potwierdzające przekazanie szkole dostępów do materiałów edukacyjnych oraz potwierdzające udostępnienie tych materiałów poszczególnym uczniom poprzez uruchomienie indywidualnych kont bibliotecznych.

Spółka wskazała, że dla merytorycznej oceny zasadności rozliczenia z dotacji oświatowej materiałów zakupionych w ramach usługi Szkolnej Biblioteki cyfrowej nie miała żadnego znaczenia prawnego dokładna data złożenia zamówienia.

Zamówione usługi zostały uruchomione od dnia wskazanego w treści zamówienia i nikt tego faktu nie kwestionował. Następnie, została wystawiona FV dotycząca przedmiotowego zamówienia. Zdaniem Spółki ciąg zdarzeń wynikający z przedłożonych dokumentów wskazuje, że zamówienie musiało zostać złożone przed dniem wystawienia faktury oraz przed dniem wskazanym w treści zamówienia jako dzień rozpoczęcia usługi. Tak więc wszystkie okoliczności potwierdzają, że zamówienie znajdowało się w korespondencji, która została wysłana w dniu określonym w przesłanych dokumentach. Skoro podmiot dotowany udowodnił fakt dokonania zapłaty za zakupioną usługę, oraz wykazał, że usługa została mu dostarczona oraz zrealizowana to nie ulega wątpliwości, że usługa ta musiała zostać wcześniej zamówiona. Nie było więc potrzeby ustalania w okolicznościach przedmiotowej sprawy faktu złożenia zamówienia za zrealizowaną oraz opłaconą usługę. Potrzeby takiej organ odwoławczy także nie wykazał, niemniej jednak uznał tę okoliczność za wpływającą na treść decyzji, co stanowisk naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Strona zauważyła, że w kwestii braku przedstawienia zapytań ofertowych złożonych do innych kontrahentów przedłożyła w toku kontroli oferty rynkowe dotyczące podobnych produktów, z tym że w niezadowalającej organ formie.

Spółka wskazała, że organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie dowolnych, niewiadomych kryteriów oceny materiału dowodowego w tym zakresie, ponieważ nie w każdym przypadku możliwe jest ustalenie cen ofert rynkowych usług identycznych, jeśli nie ma na rynku usług identycznych.

Zdaniem strony to organ odwoławczy powinien wskazać, dlaczego nie dał wiary dowodom przedstawionym w toku postępowania, ale podstawą tego nie może być wyłącznie subiektywne przekonanie, że na rynku były usługi identyczne, których porównania skarżący nie dokonał.

W przedmiotowej sprawie skarżąca zapłaciła za całą usługę z góry, a więc nie opłaciła wyłącznie części wynagrodzenia wynikającego z realizacji umowy jako tzw. zaliczki tym samym doszło do zapłaty całości wynagrodzenia przed realizacją usługi. W ocenie skarżącej nastąpiła błędna kwalifikacja zapłaty z góry jako zaliczki. Ponadto kwalifikacja zapłaty z góry jako zaliczki (w przypadku zapłaty części wynagrodzenia na poczet całości) a uznanie, że doszło do zapłaty całości wynagrodzenia z góry może mieć znaczenie wyłącznie na gruncie podatkowym, ponieważ może wpływać na moment zobowiązania do zapłaty podatku VAT oraz zaliczenia kosztu, jako kosztu uzyskania przychodu, a więc może wpływać na podatek PIT. Tym samym zdaniem skarżącej, organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, tj. umowy o przeprowadzenie "Zielonej Szkoły".

Spółka wskazała, że w zakresie zakwestionowanych wydatków zachowane zostały zasady wydatkowania środków publicznych wskazane w art. 44 ust. 3 u.f.p.,

Ponieważ dyspozycja ww. przepisu nie ogranicza się wyłącznie do nakazu oszczędnego dokonywania wydatków, ale zawiera w sobie także nakaz dokonywania wydatków w sposób celowy, tj. z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. W celu spełnienia określonych w standardach wymogów szkolnej bazy dydaktycznej oraz dla zapewnienia wysokiej jakości usług edukacyjnych dokonywane są zakupy multimedialnych materiałów dydaktycznych wykorzystywanych efektywnie w procesie kształcenia.

Nadto strona zaakcentowała, że wydatek poniesiony przez szkołę na zakup multimedialnych materiałów edukacyjnych wyczerpuje wymagania i warunki określone przepisami prawa w szczególności przepisy art. 35 u.f.z.o., ponieważ został przeznaczony na dofinansowanie realizacji zadań szkoły i był bezpośrednio związany z realizacją zadań w zakresie kształcenia. Powyższe zostało potwierdzone dokumentacją przekazaną organowi na wcześniejszym etapie kontroli oraz postępowania, której organ odwoławczy i uwzględnił, niemniej jednak nie wskazał z jakich powodów. Wykorzystywanie przez szkołę multimedialnych materiałów dydaktycznych jest uzasadnione realizacją statutowych zadań szkoły związanych z dbałością o efektywność kształcenia. Ponadto wskazała, iż ustawa o finansowaniu zadań oświatowych nie zawiera w żadnym z przepisów warunku zaliczenia wydatku do pokrycia z dotacji w kategorii oceny "zbędnego", "niezbędnego" do pełnej realizacji programu nauczania, czy też nie przewiduje konieczności dokonywania analogicznych zakupów przez szkoły publiczne. W opinii strony kluczowym warunkiem jest powiązanie danego wydatku z realizacją zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, co w przypadku multimedialnych materiałów edukacyjnych zostało uzasadnione.

Strona podkreśliła, że współczesne metody dydaktyczne oparte na technologiach komunikacyjno- informacyjnych, zaliczają stosowanie multimedialnych materiałów edukacyjnych w procesie kształcenia jako zasadne, celowe i potrzebne dla realizacji efektywnego procesu kształcenia co potwierdza celowość i zasadność poniesionego wydatku.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wskazała, że decyzje organu I jak i II instancji obarczone są wadami prawnymi i winny zostać uchylone w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę, SKO w Katowicach podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Istota sporu pomiędzy stronami przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego skarżąca jako organ prowadzący Szkołę w G. prawidłowo została obciążona zwrotem części otrzymanej w 2019 r. dotacji oświatowej jako wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Sprawa dotyczy dotacji oświatowych wypłaconych w 2019 r. podlega wobec tego rozpatrzeniu z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w tym okresie.

Podkreślić należy, że dotacje oświatowe są środkami publicznymi, do których zastosowanie mają przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), co wynika z jej art. 60 pkt 1. Dotacje te podlegają zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego na zasadach określonych w art. 252 u.f.p. tj. jeżeli zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem (ust. 1 pkt 1) bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (ust. 1 pkt 2), przy czym zwrotowi (w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2) podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 2). W ust. 3 i 4 tego artykułu wyjaśniono, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania zaś dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych ocena zasadności wydatków dokonywana przez pryzmat art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych musi uwzględniać treść art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r, o finansach publicznych. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby bowiem do przyjęcia stanowiska, że legalne są każde wydatki związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym niecelowe, nieoszczędne a także takie, w których nakłady przynoszą minimalne efekty (Wyrok WSA we Wrocławiu z 12.04.2023 r., III SA/Wr 621/21, LEX nr 3546434, Wyrok WSA w Białymstoku z 19,05.2023r., I SA/Bk 83/23, LEX nr 356843S, WSA we Wrocławiu z 30.06.2023r., III SA/Wr 471/22, LEX nr 3595434).

Należy przypomnieć, że z brzmienia art. 35 ust. 1-3 u.f.z.o. nie sposób przyjąć, że dotacja może być wydatkowana na każdy cel związany z działalnością placówki oświatowej. Przepis ten zezwala na finansowanie z dotacji wyłącznie takich wydatków bieżących, które związane są z realizacją zadań placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. W konsekwencji ponownie należy przypomnieć, że dotacja nie ma na celu sfinansowania wszelkich potrzeb organu prowadzącego szkołę, zwłaszcza w takiej sferze, w ramach której nie sposób oddzielić możliwości korzystania z danej usługi w celach prywatnych od celów ściśle związanych z prowadzoną działalnością edukacyjną.

Należy też zaakcentować, że organy prawidłowo uwzględniły dyrektywy celowości, oszczędności, a także uzyskania najlepszych efektów z danych nakładów.

W tym miejscu nie można stracić z pola widzenia normy z art. 126 u.f.p. W myśl tego przepisu dotacje to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Dotacje należą przy tym do wydatków budżetu państwa na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 1 u.f.p., dlatego uwzględnić należy zasady przewidziane w art. 44 ust. 3 u.f.p. Zgodnie z jego treścią, wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, 2) w sposób umożliwiający terminową realizację za-dań, 3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Ocena zasadności wydatków dokonywana przez pryzmat art. 35 ust. 1 u.f.z.o. jak wcześniej zostało wskazane musi bezwzględnie uwzględnić treść art. 44 ust. 3 u.f.p., z którego wynika, że wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów; 2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań; 3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2722/15 wskazał, że skoro dotacje pochodzą ze środków publicznych, to sposób ich wykorzystania jest pod szczególną kontrolą. Dotujący jest zobowiązany do kontrolowania wydatkowania dotacji, a dotowany - do przeznaczania otrzymanych dotacji tylko na zadania określone w umowie o dotację w terminie w niej określonym i w sposób tam opisany. Prawidłowość gospodarowania środkami dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie określonej m.in. przepisami odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Przytoczone przepisy u.f.p. zobowiązują dotowanego do starannego dokumentowania poniesionych wydatków w celu rozliczenia dotacji. Staranność w rozliczeniu dotacji obejmuje także takie dokumentowanie wydatków, jakie przewidują obowiązujące przepisy.

W związku z czym zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organów, iż powinno być oczywiste dla Spółki, że wydając niemałe środki na dostęp do biblioteki cyfrowej winna była zainteresować się, czy w ogóle wydatek ten jest potrzebny, a także czy uczniowie są zainteresowani korzystaniem z tego rodzaju dostępu do publikacji. Powinna była m.in. rozważyć, czy kupując te same pozycje papierowe, z których korzystanie jest znacznie dłuższe niż te same pozycje cyfrowe, nie wydatkowałby środków. Strona jednak tego nie wykazała, tym samym jej działanie oceniać należy jako niegospodarność.

Sąd zauważył, iż dostęp do Szkolnej Biblioteki Cyfrowej z założenia był krótszy niż rok, w związku z czym podzielił stanowisko organu, iż nie może on stanowić wydatku majątkowego, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2 lit a) u.f.z.o. Ponadto organ zakwestionował wydatki w tym zakresie ze względu na ich niecelowość i niegospodarność, a nie z uwagi na ich przedmiot. Zatem zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organu co do tego, że gdyby Spółka dokonała ww. wydatków w sposób racjonalny, adekwatny do potrzeb i możliwego stopnia ich wykorzystania, to wówczas mogłyby zostać poniesione ale z dotacji oświatowej.

Zdaniem Sądu wydatki Spółki szczegółowo omówione przez organy nie spełniały normatywnych warunków przewidzianych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 44 ust. 3 u.f.p. lub też podjęcie się takiej oceny nie było możliwe ze względu na wadliwość ich udokumentowania. W pełni trzeba zatem zaaprobować generalne założenie orzekających w sprawie organów, że to na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów.

Odnosząc się do zarzutu Spółki, iż przepis art. 44 ust. 3 u.f.p., nie znajduje zastosowania do wydatkowania przez szkoły niepubliczne, ponieważ nie należą one do jednostek sektora finansów publicznych Sąd uznał, że w wydatkowaniu środków dotacji oświatowej powinno się również uwzględniać przepis art. 44 ust. 3 u.f.p.

Spółka zarzuciła także, iż organ naruszył przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. Zdaniem Sądu ze wskazanego przepisu wynika, że dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32 u.f.z.o. są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań m.in. szkół i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących. Aby zatem uznać dany wydatek jako możliwy do sfinansowania z dotacji oświatowej należy wykazać związek danego wydatku z kształceniem, wychowaniem czy opieką raczej trzeba zbadać osiągnięcie celu kształcenia, dokonując zapłaty za usługę, czy też dat złożenia zamówienia na realizację usługi jak również badania z jaką częstotliwością uczniowie korzystają z materiałów dydaktycznych. Tak też było w rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do wydatków sfinansowanych z przedmiotowej dotacji.

Dlatego, w przekonaniu Sądu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do obrazy przez organy administracyjne obydwu instancji art. 252 u.f.p. wskutek ustalenia stronie kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2019 r., w wysokości wskazanej w decyzji, przypadającej do zwrotu w określonym tam terminie i ze stosownymi odsetkami za zwłokę.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony, a spór dotyczy kwoty dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., a ewentualne braki w zakresie umotywowania stanowiska organu nie mogły mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Zdaniem sądu organy w sposób wszechstronnie omówiły zasadność każdego z zakwestionowanych wydatków. Jednocześnie logicznie i kompleksowo przeanalizowały ich legalność przez pryzmat normatywnych kryteriów związku z kształceniem, wychowaniem i opieką. W tym też zakresie chybione okazały się formułowane przez stronę zarzuty naruszenia zarówno przepisów art. 252 ust. 1 w zw. z art. 35 ust.1 u.f.z.o., także art. 44 ust.3 u.f.p. jak i przepisów postępowania, tj. art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego i procesowego.

W tym stanie rzeczy, z wszystkich przedstawionych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.