Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 512/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel- Ziaja (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Ewa Rynczak Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] , Wojewoda.......... na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21. 08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn.: Dz. U. z 2004 r, Nr 261, póz. 2603, z późn. zm.) oraz art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M.S. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [....] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda ......... wskazał, że zaskarżoną decyzją Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr ....o pow. .....m2> obr. .....jedn. ewid......., w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli l. kat. ......b. gm. kat. B. , na rzecz J.K. , D.M. , K.R. etc....,.......,......,....... Jako podstawę rozstrzygnięcia organ l instancji przyjął przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. Nr 261, poz2603 z 2004 r. z póżn. zm./. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [....] . .M.S. , I.R. oraz M.B. złożyli wniosek o zwrot parceli l. kat. .....o pow. ...m2 b. gm. kat. B. w dniu [....] w dniu [....] . . Do ich wniosku dołączyła się J.K., oraz w dniu [....] . dołączyli się pozostali wnioskodawcy; D.M. i K.M. , a w dniu [....] J.R. W toku prowadzonego postępowania zwrotowego organ l instancji ustalił, że zawnioskowała do zwrotu parcela l. kat. .....o pow. .....m2 b. gm. kat. B. objęta Lwh ...... stanowiła współwłasność po połowie J.R. i J.R. Parcela ta została przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu .....lipca 1966 r. Rep. ....., w oparciu o przepis art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem "dla Biura Budowy Zaplecza .....Zjednoczenia Budownictwa w K". Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy postanowień spadkowych Prezydent Miasta K. ustalił, iż spadkobiercami poprzednich właścicieli tj J.R .oraz J.R. są: wnioskodawcy: M.S. , I.R. , M.B. , J.K. , etc........ Na podstawie zgromadzonej dokumentacji geodezyjnej organ l instancji ustalił, iż zawnioskowana do zwrotu parcela I. kat. .....stanowi obecnie część działki ewidencyjnej nr........ Wojewoda K. decyzją z dnia [....] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem ...... 12. 1990 r. przez .......Przedsiębiorstwo Transportowo - Sprzętowe w K. , które zgodnie z rejestrem handlowym nr ......przekształciło się w spółkę pod nazwą ........Przedsiębiorstwo Przewozowo - Usługowe Spółka z o.o. w K. , prawa użytkowania wieczystego działki nr ......o pow. ........m2, obr. l jedn. ewid. ...... Wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nr ........nastąpił na wniosek z dnia ........1994 r., nr; Dz. Kw. ......- w dniu ........1995 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy odpis zupełny z księgi wieczystej .........oraz badanie treści księgi wieczystej z dnia .........2007 r. W tej sytuacji skoro działka nr ......obr. l jedn. ewid. .........z której w wyniku podziałów powstała działka nr ....... została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem l stycznia 1998 r., to tym samym została spełniona przesłanka wynikająca z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a co za tym idzie nie jest możliwy zwrot parceli ł. kat. .......stanowiącej obecnie część działki nr .......obr. ..... jedn. ewid. ........

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [....] złożyła M.S. Odwołująca się zarzucając "iż decyzja Prezydenta Miasta K. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została wydana z naruszeniem prawa" wniosła o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Rozpatrując złożone odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie, Wojewoda ......... stwierdził, iż zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy, gdyż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Nie ulega bowiem wątpliwości, iż decyzją Wojewody K. z dnia [....] stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem ..... grudnia 1990 r. przez .......Przedsiębiorstwo Transportowo -Sprzętowe w K. , które zgodnie z wpisem w rejestrze handlowym pod nr ...........przekształciło się w spółkę pod nazwą ........Przedsiębiorstwo Przewozowo - Usługowe Spółka z o. o. w K. , prawa użytkowania wieczystego działki nr .......(z której w wyniku podziałów powstała działka nr......) o pow. ......m2, obręb ..... jedn. ewid........., a prawo to zostało wpisane w księdze wieczystej w dniu........ 1995 r.

Zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr .......działka nr ......(podział działki nr .......o pow. ......m2 na działki nr ......o pow. 485 m2 i nr ......o pow. ......m2 nie został ujawniony w księdze wieczystej), położona w obrębie ..... jedn. ewid. .......stanowi aktualnie własność Skarbu Państwa, w

3

użytkowaniu wieczystym .........Przedsiębiorstwa Przewozowo - Usługowego Spółka z o.o. w K. , a wpisu tego prawa na wniosek z dnia ........1994 r. dokonano w księdze wieczystej w dniu .......1995 r.

Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 z późn. zm.) "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczyste]". Przytoczony przepis jednoznacznie wyklucza możliwość dochodzenia zwrotu nieruchomości gdyż w ten sposób należy rozumieć zapis iż: "roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem l stycznia 1998 r. nieruchomość ta został sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". W sytuacji gdy przepis ten znajduje zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie wyraził m.in. w wyroku z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt l SA/Wa 765/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż "zawarte w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przestanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania". Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyroku z dnia 30. 01. 2007 r. sygn. akt l OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż "jeżeli przed dniem l stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, póz. 543 ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy". Ponieważ w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zachodzi sytuacja wskazana w art. 229 u.g.n., należy uznać, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [....] orzekająca o odmowie zwrotu części działki ewid. nr ......pow. ........m2 obr. l jedn. ewid. ......(obj. KR.......), w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli ..... kat. ......b. gm. kat. B. na rzecz wymienionych w niej wnioskodawców jest prawidłowa, a zatem należało utrzymać ją w mocy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, ze nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ nastąpiła zmiana formy użytkowania wywłaszczonej nieruchomości, niezgodna z celem wywłaszczenia. Na wywłaszczonym terenie powstała "giełda kwiatowa", która została poszerzona o "giełdę elektroniczną' W dniu złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości istniały tylko położone na niej płyty betonowe, a już czasie naoczni połączonej z rozprawą administracyjną stwierdzono, że na działce tej został posadowiony kiosk handlowy z blachy na podmurówce. Zgodnie z art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29. 04. 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu chyba, że nie mogła być zwrócona w trybie określonym w art. 69 ustawy w z braku zgody poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego. Zdaniem skarżącej zostały spełnione wszystkie warunki do zwrotu nieruchomością. Decyzję o uwłaszczeniu z dnia ........1994 r skarżąca otrzymała dopiero we wrześniu 2007 r. Decyzja ta narusza prawa poprzedniego właściciela przez nieuwzględnienie przepisu art. 47 ust. 4 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 29. 04. 1985 r. Ponadto skarżąca podniosła okoliczność, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr ..... z dnia....... 1997 r. stwierdził z urzędu nieważność ostatecznej decyzji Wojewody K. z dnia ....... 1991 r. w sprawie przekazania Gminie miasta K. mienia należącego do ........Przedsiębiorstwa Transportowo - Sprzętowego obejmującego m. in. parcele l. kat........ Z związku z powyższą decyzją również tym samym została uchylona decyzją uwłaszczeniowa z dnia .........1994 r., gdyż decyzja wydana na niewłaściwego właściciela jest z mocy prawa nieważna. Skarżąca zauważa, że nastąpiło też naruszenie prawa przez brak wpisu do Księgi wieczystej o złożonym wniosku o zwrot nieruchomości. Czynność ta uniemożliwiłaby skuteczny wpis do Kw. ......, który nastąpił w marcu 1998 r. niezgodnie z art. 200 ust. 4 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda ........wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Nie budzą żadnych wątpliwości okoliczności dotyczące nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości l. kat. .......b. gm. kat.. B. , obj. Iwh ....., w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ustawy.

Trzeba zauważyć, że skarżący złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w sierpniu 1996 r., a więc w czasie obowiązywania ustawy wywłaszczeniowej z dnia 29. 04. 1984 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t. jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr30, póz. 127 ze zm./. Jednakże przepis art. 233 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21. 08. 1997 r. wprowadził zasadę natychmiastowego działania ustawy do spraw będących w toku stanowiąc, że sprawy wszczęte a nie zakończone ostateczną decyzja przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Oznacza to że w niniejszej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mają zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21. 08. 199 Zgodnie z treścią przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel (lub jego spadkobierca) może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ta naczelna zasada prawa wywłaszczeniowego zwracania wywłaszczonych nieruchomości zbędnych na cel wywłaszczenia doznaje ograniczenia w sytuacji przewidzianej przepisem art. 229 u. g. n. Przepis ten ustanawia bowiem wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 ustawy stanowiąc, iż: roszczenie o którym mowa w art. 136 ust.3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 1.01. 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Do zastosowania tego przepisu muszą więc zostać spełnione kumulatywnie wymagane nim warunki konieczne, stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci ujawnionego do niej w księdze wieczystej prawa osoby trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1. 01. 1998 r.

W tej materii są bezsporne w sprawie wszystkie istotne okoliczności faktyczne, a to fakt, że :

Wojewoda K. decyzją dnia [....] na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3 i 9 pkt. 6 oraz art. 2 a ustawy z dnia 29. 09. 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz par 4 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.03.1993r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu /Dz. U. Nr 23,poz.97/ -stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem ...... 12. 1990 r. przez ........Przedsiębiorstwo Transportowo - Sprzętowe w K. , które przekształciło się w jednoosobową spółkę Gminy Miasta K. z o.o. pod nazwą "........Przedsiębiorstwo Przewozowo - Usługowe Spółka z o.o." - prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa w skład, którego weszła przedmiotowa, wywłaszczona nieruchomość. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości w dniu.......1995 r. (chwila wpisu) - zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skoro przytoczony wyżej w dosłownym brzmieniu przepis art. 229 u.g.n. wyłącza roszenie o zwrot nieruchomości (roszczenie nie przysługuje), w przypadku ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to trzeba stwierdzić, ze zaskarżona odpowiada prawu.

Nie ma przypisywanej doniosłości dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie decyzja nr ..... z dnia [....] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej z dnia [....] Wojewody K. w sprawie przekazania Gminie M. K. mienia należącego do .......Przedsiębiorstwa Transportowo -Sprzętowego /.../. W szczególności wbrew twierdzeniom skarżącej nie czyni ona z mocy prawa nieważną decyzję uwłaszczeniową na podstawie, której nastąpiło nabycie z mocy prawa z dniem ....... 12. 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa.

Skoro decyzja uwłaszczeniowa istnieje w obiegu prawnym i nie toczy się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, a została ona ujawniona w księdze wieczystej przed dniem 1. 01. 1998 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to skarga jest nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.