Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1856/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 46, 47
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2830/12 w sprawie ze skargi Z. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Z. J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2015 r. oddalił skargę Z. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Burmistrz T. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terenu działek nr [...] w miejscowości P., Gmina T. do pierwotnego poziomu w związku ze zmianą stanu wody na gruncie i związanym z tym szkodliwym oddziaływaniem na tereny sąsiednie oraz powodującym utrudnienia na drodze.

W decyzji nakazano Z. J. oraz C. J. i R. J. wykonanie w terminie do 31 lipca 2012 r. dokumentacji projektowej określającej techniczny sposób odwodnienia pasa drogowego części ul. [...], wykonanie pasa drogowego ul. [...] w oparciu o dokumentację projektową i wykonanie montażu klapy zwrotnej na połączeniu rzeki T. ze stawem na dz. ewid. [...] stanowiącym odbiornik wód opadowych lub wykonanie połączenia rowu w drodze dz. nr [...] z rzeką T. za pomocą rurociągu drenarskiego z zastosowaniem klapy zwrotnej zainstalowanej w studni rewizyjnej.

Od ww. decyzji Z.J. wniósł odwołanie datowane na dzień [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu odwołania Z.J. wniósł o uwzględnienie, że o decyzji o wydanej w maju 2012 r. dowiedział się dopiero w lipcu 2012 r., pomimo tego, że został uznany za stronę postępowania od daty wszczęcia postępowania.

Po zapoznaniu się z odwołaniem Z.J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia [...] października 2012r. działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie przez Z. J. terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Burmistrza T. z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w piśmie przewodnim z dnia [...] sierpnia 2012r., przy którym nadesłano do Kolegium akta sprawy wraz z odwołaniem, stwierdzono że decyzja organu I instancji została wysłana Z. J. na adres korespondencyjny jaki wskazany został przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w treści decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz w odpowiedzi na skargę kierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] września 2005 r. Podniesiono, że na ten adres przesłane zostało również zawiadomienie Burmistrza T. z dnia [...] grudnia 2011r. o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, którą to korespondencję Z. J. odebrał. Decyzję Burmistrza T. doręczano Z. J. na ww. adres, jednak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru napisano, że adresat jest nieznany pod wskazanym adresem (adnotacja z dnia [...] maja 2012r. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji).

Kolegium wskazało także, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia [...] maja 2012 r. sporządzona przez Kierownika Referatu w Urzędzie Miejskim w T., S. C. na okoliczność spotkania w tym dniu ze Z. J. i C. J. w przedmiotowej sprawie. Na spotkaniu omawiano (jak wynika z ww. notatki) techniczne możliwości sposobu wykonania odwodnienia ul. [...], którego nakaz określiła decyzja Burmistrza T. z dnia [...] maja 2012 r. W notatce wskazano, że Z. J. poinformował Kierownika Referatu, że nie będzie składał odwołania od ww. decyzji. Jednocześnie Z. J. poinformował, że nie otrzymał ww. decyzji, z której treścią zapoznał się po otrzymaniu jej od syna. Kierownik Referatu podał, że przekazał Z. J. ww. decyzję Burmistrza T. prosząc o potwierdzenie jej odbioru. Z.J. odmówił przyjęcia tej decyzji i sporządzenia wzmianki o odmowie jej przyjęcia. Nie wskazując przyczyn odmowy potwierdził dalej, iż nie zamierza składać odwołania od tej decyzji, ale jej nie odbierze. Podniesiono, że ww. notatka została dołączona do korespondencji kierowanej do Z. J. jako potwierdzenie odmowy przyjęcia decyzji.

W uzasadnieniu swojego postanowienia Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść art. 42 i 46 k.p.a. uznając, że doręczenie decyzji Z. J. nastąpiło z dniem [...] maja 2012 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] czerwca 2012 r. (środa). Natomiast odwołanie zostało datowane i wpłynęło do organu I instancji dnia [...] sierpnia 2012r., a więc po terminie do jego wniesienia. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Zatem zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdzono uchybienie przez Z. J. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza T. z [...] maja 2012 r., co skutkuje tym, że odwołanie nie mogło być rozpatrzone.

Kolegium podniosło, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, rozpatrzenie odwołania wniesionego po terminie, w sytuacji gdy ten termin nie został przywrócony, skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej po rozpatrzeniu takiego odwołania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Z. J. zarzucając, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego, organ nie wykazał, że decyzja została doręczona ani też, że odmówił jej odebrania. Skarżący uważa, że termin do wniesienia odwołania został przez niego dotrzymany i odwołanie powinno zostać rozpatrzone merytorycznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu [...] maja 2012r. podczas wizyty skarżącego w urzędzie gminy próbowano doręczyć mu decyzję Burmistrza T. z [...] maja 2012 r. jednak skarżący odmówił jej przyjęcia.

Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści notatki służbowej z dnia [...] maja 2012 r. sporządzonej przez Kierownika Referatu w Urzędzie Miejskim w T., S. C. po spotkaniu w tym dniu ze Z. J. i C. J.. Z notatki tej jednoznacznie wynika, że Z. J. odmówił odbioru decyzji jak też podania przyczyn dlaczego nie chce przyjąć decyzji.

W tym miejscu należy stwierdzić, że Sąd nie ma podstaw aby zakwestionować prawdziwość opisanej w ww. notatce służbowej sytuacji.

W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że zasadnie organ odwoławczy uznał, iż doręczenie decyzji Z. J. nastąpiło w dniu [...] maja 2012r. tj. w dniu gdy odmówił odebrania decyzji. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem [...] czerwca 2012 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione dwa miesiące po terminie.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Z. J., reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł zarzut naruszenia

art. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. z art. 42 § 2 k.p.a. i art. 47 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia mimo, iż odmowa przyjęcia przez skarżącego decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia [...] maja 2012 r. w dniu [...] maja 2012 r. w Urzędzie Miejskim w T. nie została prawidłowo udokumentowana, a zatem nie było podstaw do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, zgodzić się bowiem należy z pełnomocnikiem skarżącego, że dokonana przez Sąd I instancji ocena prawidłowego udokumentowania okoliczności, w jakich doszło do próby zapoznania skarżącego z treścią decyzji organu I instancji, budzi uzasadnione wątpliwości.

Podkreślić trzeba, że dla dokonania oceny prawidłowości stwierdzenia organu odwoławczego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, należało w pierwszej kolejności ustalić datę doręczenia decyzji organu I instancji stronie. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Jak wskazuje art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.

W niniejszej sprawie ustalenia dotyczące kwestii doręczenia decyzji stronie wymagały uwzględnienia rozlicznych problemów z doręczaniem przesyłek pocztowych skarżącemu na prawidłowy adres, z czym wiązał się problem uznania tych doręczeń za skuteczne. Jak wynika z akt administracyjnych, z uwagi na brak możliwości uznania za skuteczne zastępcze doręczenie Z. J. decyzji Burmistrza T. z dnia [...] maja 2012 r., podjęto próbę doręczenia tej decyzji w dniu [...] maja 2012 r. podczas wizyty skarżącego w siedzibie urzędu gminy. Kwestia bytności skarżącego w tym dniu w Urzędzie jest bezsporna, co sam zresztą przyznaje w skardze wniesionej w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (strona 2 skargi). Jednakże okoliczność odmowy przyjęcia przez niego w tym dniu decyzji Burmistrza T. nie została prawidłowo udokumentowana, czego nie dostrzegł organ odwoławczy, ani też Sąd I instancji dokonując kontroli wydanego w tej sprawie postanowienia. Pominięcie zaś kluczowej dla sprawy kwestii nieprawidłowego udokumentowania okoliczności odmowy przyjęcia decyzji pozbawia słuszności stwierdzenia Sądu I instancji o prawidłowości wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy skarżący odmówił przyjęcia decyzji. Powyższe powinno, stosownie do art. 47 § 1 k.p.a., skłonić organ do sporządzenia odpowiedniej adnotacji na odpisie decyzji o odmowie jej przyjęcia wraz z datą odmowy. Tylko w takim przypadku, jak stanowi art. 47 § 2 k.p.a., można uznać, iż pismo to zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Tymczasem organ, w opisanych okolicznościach sporządził jedynie notatkę służbową o odmowie przyjęcia przez skarżącego decyzji, nie dołączając do tej notatki odpisu rzeczonej decyzji. Taki sposób procedowania należy uznać za wadliwy, a wynika – jak się wydaje - z potrzeby dopełnienia nieznajdującej zastosowania w niniejszej sprawie procedury określonej przepisem art. 46 § 2 k.p.a., który dotyczy wyłącznie sytuacji, w których odbierający pismo uchyla się od dokonania pokwitowania jego odbioru, taka zaś sytuacja nie miała miejsca.

Tym samym przyjąć należy, że brak prawidłowego udokumentowania faktu odmowy przyjęcia decyzji organu I instancji uniemożliwiał przyjęcie, iż termin do złożenia odwołania upływał skarżącemu w dniu [...] czerwca 2012 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd dokona kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2012 r. z uwzględnieniem dokonanej w niniejszym wyroku wykładni.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.