Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1215/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 2 pkt 10, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 581
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
article: art. 370f ust. 2, art. 491 zn. 16, art. 491 zn. 21
journal: Dz.U. 2020 poz 1228
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 25 maja 2023 r. nr SKO.4112.11.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr ŚR.IK-532-33/10/23; II. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J.H. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium") w Przemyślu z 25 maja 2023 r. nr SKO 4112.11.2023 wydana w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - zwanej dalej "k.p.a."), a także art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 581 ze zm. – dalej: "u.p.o.u.a.").

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia kwestionowanej decyzji 26 stycznia 2022 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "organ I instancji") o umorzenie pozostałości zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jako powód wskazał złą sytuację rodzinną, społeczną i materialną. Wskazał na fakt ogłoszenia upadłości i brak możliwości uregulowania zobowiązania.

Organ I instancji ustalił, że wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz:

- M.H. w okresie od 1 marca 2010 r. do 30 września 2010 r. oraz w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 200 zł miesięcznie, zaś w okresie od 15 czerwca 2011 r. do 30 września 2011 r. i w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 400 zł miesięcznie;

- F.H. w okresie od 1 marca 2010 r. do 30 września 2010 r. oraz w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 200 zł miesięcznie, zaś w okresie od 15 czerwca 2011 r. do 30 września 2011 r. i w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 300 zł miesięcznie.

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 9 lutego 2022 r. nr ŚR.IK-532-33/10/22 Prezydent Miasta [...] odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. i F.H., które na dzień 9.02.2022 r. wynosi łącznie 26 479,90 zł (należność główna wraz z odsetkami).

Po rozpoznaniu odwołania złożonego od tej decyzji SKO w Przemyślu, decyzją z 27 kwietnia 2022 r., nr SKO.4112.1.2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek złożonej skargi Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. II SA/Rz 834/22 uchylił powyższą decyzji Kolegium wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta [...].

Sąd zauważył, że organy obu instancji skupiły się na przedstawieniu okoliczności istotnych dla oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, po czym wyraziły stanowisko, że nie uzasadniają one przychylenia się do złożonego wniosku. Uwadze organów umknęły jednak konsekwencje związane z wydanymi wobec skarżącego postanowieniami Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Gospodarczego. Mianowicie postanowieniem z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [....] ogłosił upadłość skarżącego, zaś postanowieniem z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt [...] Sąd ten umorzył wszystkie zobowiązania upadłego J.H., powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości tj. 9 stycznia 2018 r. - w całości. Sąd wskazał na brzmienie art. 49116 ust. 1, art. 49121 ust. 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm. - określanej dalej, jako "P.u.") oraz zwrócił uwagę na treść art. 49121 ust. 2 in fine P.u. Mianowicie, wyłącza on z umorzenia zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Ustaleń w tym zakresie w odniesieniu do sytuacji skarżącego brak. Nie wiadomym było czy kwestia zobowiązań związanych ze świadczeniami wypłacanymi na rzecz dzieci strony przez fundusz alimentacyjny była znana Sądowi Rejonowemu w [.....], gdy wydawał on postanowienie z 7 grudnia 2021 r. i czy w związku z tym wierzyciel, a zatem Prezydent Miasta [...] brał udział w tym postępowaniu. Tylko wtedy, gdy zobowiązania te zostały zatajone, a wskazany wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu nie miałaby zastosowania reguła o umorzeniu i wówczas otwierałaby się droga dla organów administracji do orzekania w trybie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Przy czym, wyłączenie nie wystąpi, jeśli pomimo umyślnego działania dłużnika wierzyciel dowiedział się o postępowaniu i brał w nim udział. Te okoliczności zdaniem Sądu wymagały wyjaśnienia.

Po ponowie przeprowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr ŚR.IK-532-33/10/23 odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M.H. i F.H., które na dzień 5 kwietnia 2023 r. wynosi łącznie 28 336,90 zł. Podał, że powodem odmowy jest realna szansa na spłatę zadłużenia oraz konieczność zabezpieczenia środków na realizację zadań zleconych przez administrację rządową oraz fakt, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 30 września 2012 r., zatem oprócz odsetek za opóźnienie, należność główna nie ulega zmianie. Ponadto zgodnie z informacją z SR w [....] Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych wynika, że na mocy art. 370f ust. 2 P.u. zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie podlegają umorzeniu.

Organ wyjaśnił, że J.H.. posiada zaległości z tytułu wypłaconych przez MOPS świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Łączna kwota zaległości na dzień 4 kwietnia 2023 r. wynosi 28 336,90 zł. Do dnia wydania decyzji dokonano zwrotu zadłużenia na łączną kwotę 3 081,98 zł, z czego 2 618,69 zł przekazano na spłatę należności głównej, a kwotę 463,29 zł na spłatę odsetek. Ostatnia wpłata dokonana była przez właściwy organ egzekucyjny w dniu 14.07.2017 r. w wysokości 25,33 zł. J.H. korzysta z pomocy społecznej. Prezydent Miasta [...] przyznał zobowiązanemu zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 719 zł miesięcznie w okresie od 1.01.2022 r. do 30.11.2023 r.; zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w kwocie 179,00 zł miesięcznie w okresie od 1.01.2023 r. do 30.04.2023 r.; zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów ogrzewania, w tym opału w kwocie 300,00 zł. Organ wyjaśnił, że w okresie od maja 2012 r. do listopada 2013 r. skarżący przebywał w [...]. Aktualnie ma 45 lat, jest osobą w wieku aktywności zawodowej, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu socjalnym. Jako wydatki zobowiązany wykazał: czynsz – 240 zł, alimenty - 300,00 zł do rąk własnych, energia - 244,67 co dwa miesiące, szkoła wieczorowa - 135,00 zł. Ponadto zobowiązany nie posiada zadłużenia u osób fizycznych, w bankach czy innych instytucjach. Jest osobą bezrobotną nie zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [....]. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnym do dnia 30.11.2023 r. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...], Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych umorzył wszystkie zobowiązania Upadłego J.H. powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, tj. 9 stycznia 2018 r., w całości, natomiast zobowiązania wierzyciela - Prezydenta Miasta [...] nie były wskazane w treści tego wyroku.

W tych okolicznościach w ocenie organu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przytoczone we wniosku okoliczności nie stanowią podstawy do umorzenia zadłużenia dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie stwierdzono nadzwyczajnych, przypadków w sytuacji dłużnika uzasadniających zastosowanie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Wyjaśniono, że co prawda sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna, jednak istnieje szansa spłaty zadłużenia wobec Skarbu Państwa w dłuższym czasie.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zawnioskował o jej uchylenie i umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie art. 49121 ust. 2 i art. 49116 ust. 1 P.u. poprzez jego niezastosowanie przy spełnieniu kryteriów określonych w przepisie; naruszenie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez jego niezastosowanie przy spełnieniu kryteriów określonych w przepisie.

Wskazaną na wstępie decyzją z 25 maja 2023 r. SKO w Przemyślu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powołując się na art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Kolegium wskazało, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Udzielenie dłużnikowi ulgi w spłacie należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych ma charakter wyjątkowy. Ze względu na uznaniowy charakter decyzji, wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zależy wyłącznie od woli organu właściwego wierzyciela nawet wtedy, kiedy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie.

SKO wskazało, że materiał dowodowy wskazuje, że szczegółowe postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek wynikających z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zostało przeprowadzone. Stan zdrowotny oraz finansowy wnioskodawcy nie jest na tyle zły by nie mógł on podjąć zatrudnienia. Fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę nie może wpłynąć na taką ocenę okoliczności, gdyż jest to rekompensata za niepodejmowanie zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą w stosunku do której na świadczeniobiorcy ciąży obowiązek alimentacyjny. Zdaniem Kolegium organ I instancji podjął słuszną decyzję uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia powstałego zadłużenia. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez skarżącego wywiązywania się wobec swoich dzieci z obowiązku alimentacyjnego. W przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. Nawet bardzo trudna sytuacja materialna, czy zdrowotna nie uzasadnia sama z siebie umorzenia należności. Dla zwolnienia się z tego obowiązku dłużnik winien wskazać na okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo.

Kolegium nie podzieliło zarzutów o naruszeniu wskazanych w odwołaniu przepisów ustawy Prawo upadłościowe. Organ I instancji zgodnie z zaleceniami WSA w wyroku z 15.11.2022 r., sygn. II SA/Rz 834/22 przeprowadził w tym kierunku postępowanie wyjaśniające. Sąd Rejonowy w [....] w informacji z 27 lutego 2023 r., potwierdził, że zobowiązania o charakterze alimentacyjnym zgodnie z art.370f ust. 2 P.u. nie podlegają umorzeniu. W kolejnym wyjaśnieniu z 20 marca 2023 r., SR w [....] stwierdził, że: "Sąd Rejonowy w [....], Wydział Gospodarczy - Sekcja ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych, w postępowaniu upadłościowym J.H. - osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, w odpowiedzi na pismo z dnia 14.03.2023 r. (data prezentaty), ponownie informuje, że zgodnie z art. 370f ust. 2 P.u. zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie podlegają umorzeniu. Ponadto informuje, że w postanowieniu o umorzeniu zobowiązań upadłego, Sąd nie wskazuje konkretnie wierzytelności podlegających umorzeniu, a sformułowane pytanie czy Sąd miał ustalić wydając postanowienie z dnia [...].12.2021 r. sygn. Akt [...] w zakresie umorzenia w całości wszystkich zobowiązań upadłego J.H., powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości tj. 09.01.2048 r. posiadał on wiedzę w zakresie zobowiązań związanych ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnymi wypłaconymi na rzecz dzieci Skarżącego i udziału wierzyciela - Prezydenta Miasta [...] w postępowaniu związanym z upadłością Skarżącego – nie nadaje się do odpowiedzi".

Kolegium stwierdziło, że stan zdrowia skarżącego czy stan majątkowy nie stanowi sam w sobie przesłanki, która umożliwiłaby umorzenie należności z tytułu świadczeń nienależnie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Wbrew twierdzeniom odwołującego organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego wyznaczonych w art.30 ust. 2 u.p.o.u.a. Pouczyło o możliwości rozłożenia na raty zadłużenia względnie odroczenia terminu płatności, jednak w tym zakresie należy złożyć odrębny wniosek do organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na powyżej opisaną decyzję złożył J.H. domagając się jej zmiany i rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem, tj. umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez jego niezastosowanie przy spełnieniu kryteriów określonych w przepisie, mając na uwadze treść art. 49116 § 1 P.u., co już jest przesłanką do rozpatrywania przesłanek z art. 30 u.p.o.u.a. pod tym kątem, że strona nie jest i nie będzie w przyszłości w stanie sprostać pod względem majątkowym, bytowym i rodzinnym do spłaty zadłużenia;

2. art. 49121 ust. 2 P.u. w zw. z art. 49116 ust. 1 P.u. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ nie ustalił czy brał udział w postepowaniu upadłościowym strony, czy mógł wziąć udział w sytuacji gdy ogłoszenie o toczącym się postępowaniu oraz wykaz wierzycieli był ujawniony poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Sądu, a zatem jeśli organ jako wierzyciel był powiadomiony przez wywieszenie informacji w gablocie Sądu to zgodnie z ustawą postanowienie Sądu o upadłości konsumenckiej obejmuje również należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych zgłoszonych we wniosku, a tym samym postępowanie w tej sprawie winno być bezprzedmiotowe i jako takie umorzone.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych z dnia 12.10.1994 r. (tj.: Dz. U. z 2018 r. poz. 570 z późn.zm.) poprzez niezłożenie podpisów przez wszystkich członków kolegium orzekającego w sprawie. Podpis powinien umożliwiać identyfikację członka kolegium orzekającego, czego w niniejszej sprawie brak, co stanowi rażące naruszenie prawa i nieważność decyzji administracyjnej,

2. art. 17 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 6 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak podania podstawy prawnej, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji SKO,

3. art. 138 § 2 w zw. art. 151a § 1 ust. 1 P.p.s.a. poprzez niewykonanie wytycznych WSA istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. Odpowiedź Sądu, który orzekał w sprawie upadłości konsumenckiej strony na pytanie Prezydenta w sprawie świadczeń alimentacyjnych w postępowaniu upadłościowym dał odpowiedział: "nie nadaje się do odpowiedzi". Uznać należy, że organ zadał nieprawidłowe pytanie, nie uzyskał merytorycznej odpowiedzi, nie wypełnił wytycznych WSA, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Sprawa nie nadaje się do rozstrzygnięcia merytorycznego z uwagi na braki w materiale dowodowym, które można uzupełnić jedynie poprzez dokładną analizę całych akt postępowania upadłościowego zakończonych prawomocnym postanowieniem SR w [...], Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych z dnia [...] grudnia 2021 r. sygn.. akt [...].

W odpowiedzi na skargę SKO w Przemyślu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sprawując kontrolę aktów, które takiej kontroli zostały poddane sąd stosuje kryterium zgodności z prawem, które wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Rodzaje aktów, które mogą być przedmiotem skargi określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jednym z nich jest decyzja administracyjna (pkt 1). Jeżeli sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jeśli z kolei zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Bezzasadność skargi skutkuje natomiast jej oddaleniem na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygając sprawę sąd czyni to w jej granicach, lecz nie jest związany podniesionymi w niej zarzutami, czy powołaną podstawą prawną, o czym mowa w art. 134 § 1 P.p.s.a.

Przedmiotem skargi J.H. uczynił decyzję SKO w Przemyślu utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], która odmawiała umorzenia zadłużenia z tytułu świadczenia wypłaconego z funduszu alimentacyjnego na jego dzieci. Jako podstawę swoich rozstrzygnięć Organy powołały art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela (którym zgodnie z art. 2 pkt 10 u.p.o.u.a. jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej) może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

W uzasadnieniach Wójt i SKO skupili się na przedstawieniu okoliczności istotnych dla oceny wymienionych w tym przepisie sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego, po czym wyraziły stanowisko, że nie uzasadniają one przychylenia się do złożonego wniosku.

Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy organy jak i Sąd związane były na podstawie art. 153 P.p.s.a. prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2022 r., II SA/Rz 834/22. W wyroku tym WSA przesądził, że będąca przedmiotem postępowania wierzytelność Gminy [...] – funduszu alimentacyjnego nie ma charakteru alimentacyjnego. Sąd ten expressis verbis stwierdził, "że zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, o których mowa w powołanym wyżej art. 49121 ust. 2 P.u. nie są równoznaczne z zobowiązaniem dłużnika wynikającym z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji, nie obejmuje je wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie. To z kolei oznacza, że zobowiązania dłużnika alimentacyjnego związane z tym, że na rzecz jego dzieci wypłacane były świadczenia z funduszu alimentacyjnego podlegają umorzeniu na mocy orzeczenia sądu powszechnego o umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, o czym mowa w art. 49116 ust. 1 P.u. Przewidzianą przez prawodawcę zasadą jest bowiem umarzanie zobowiązań, co nakazuje by wyjątki od tej reguły wykładać ściśle".

Przeciwne twierdzenia organów obu instancji w kontrolowanych decyzjach naruszają art. 153 P.p.s.a.

WSA w Rzeszowie w omawianym wyroku wskazał też na drugą przesłankę z art. 49121§ 2 in fine P.u. Przepis ten "wyłącza z umorzenia zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Ustaleń w tym zakresie w odniesieniu do sytuacji skarżącego brak. Nie wiadomo więc, czy kwestia zobowiązań związanych ze świadczeniami wypłaconymi na rzecz dzieci strony przez fundusz alimentacyjny była znana Sądowi Rejonowemu, gdy wydawał on postanowienie z 7 grudnia 2021 r. i czy w związku z tym wierzyciel, a zatem Prezydent Miasta brał udział w tym postępowaniu. Tylko wtedy, gdy zobowiązania te zostały zatajone, a wskazany wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu nie miałaby zastosowania reguła o umorzeniu i wówczas otwierałaby się droga dla organów administracji do orzekania w trybie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Przy czym, wyłączenie nie wystąpi, jeżeli pomimo umyślnego działania dłużnika wierzyciel dowiedział się o postępowaniu i brał w nim udział. Powyższe wymaga więc wyjaśnienia".

Prezydent Miasta [...] zgodnie z zaleceniami Sądu przeprowadził w tym kierunku postępowanie wyjaśniające. W odpowiedzi na zapytanie Prezydenta Miasta [...] - Sąd Rejonowy w [....] w informacji z dnia 27 lutego 2023r., potwierdził, że zobowiązania o charakterze alimentacyjnym zgodnie z art.370f ust.2 P.u. nie podlegają umorzeniu. W kolejnym wyjaśnieniu z dnia 20 marca 2023r., SR w [...] stwierdził, że cyt. "Sąd Rejonowy w [...], Wydział gospodarczy — Sekcja ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych, w postępowaniu upadłościowym J.H. — osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, w odpowiedzi na pismo z dnia 14.03.2023r. (data prezentaty), ponownie informuje iż zgodnie z art. 370f ust. 2 P.u. zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie podlegają umorzeniu. Ponadto informuje, iż w postanowieniu o umorzeniu zobowiązań Upadłego, Sąd nie wskazuje konkretnie wierzytelności podlegających umorzeniu, a sformułowane pytanie czy Sąd miał ustalić wydając postanowienie z dn. 07.12.2021 r. sygn. akt [...] w zakresie umorzenia w całości wszystkich zobowiązań upadłego J.H., powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości tj. 09.01.2048 r. posiadał on wiedzę w zakresie zobowiązań związanych ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnymi wypłaconymi na rzecz dzieci Skarżącego i udziału wierzyciela - Prezydenta Miasta [...] w postępowaniu związanym z upadłością Skarżącego - nie nadaje się do odpowiedzi.

Ocena Sądu przeprowadzonego postępowania dowodowego jak i stanowiska Prezydenta Miasta [...] wyrażonego w decyzji organu I instancji uwarunkowana jest także faktem, że Prezydent Miasta [...] wystąpił w tej sprawie w podwójnej roli, jako organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie umorzenia wierzytelności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz jako wierzyciel – Gmina [...], która w ramach funduszu alimentacyjnego wypłacała uprawnionym osobom świadczenia zamiast skarżącego,

Wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 15 listopada 2022 r. były jasne. Sąd ten stwierdził, że na skutek prowadzonego postępowania SR w [...] z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] umorzeniu uległy wszystkie zobowiązania upadłego powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, tj. 9 stycznia 2018 r.

Podstawą prawną tego postanowienia był art. 49116ust. 1 P.u. Wedle tego przepisu, Sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 30 września 2012 r. Kwota zadłużenia (kapitał) od tej daty nie uległa zmianie, reszta to odsetki. Umorzenie ww zobowiązania na mocy postanowienia SR w [....] z dnia 7 grudnia 2021 r. oznaczałoby, że kapitał i odsetki powstałe do 9 stycznia 2018 r. zostały umorzone. Oczywiście, na skutek umorzenia kapitału nie rosłoby zadłużenie z tytułu odsetek po 9 stycznia 2018 r. Z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2022 r. wynikało więc, że jedyną możliwością dla przyjęcia, że wierzytelność z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie wygasła jest ustalenie, że skarżący umyślnie zataił istnienie tej wierzytelności, a Gmina [...] nie brała udziału w postępowaniu.

Zbieżne interesy Gminy [...] i jej Prezydenta jako organu prowadzącego postępowanie winny zmierzać do podjęcia działań w celu wyjaśnienia tej okoliczności. Ciężar dowodu ustalenia tych okoliczności spoczywał na Gminie [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta [...] nawet nie twierdził, że J.H. umyślnie zataił istnienie wierzytelności Gminy [...], a Gmina nie brała udziału w postępowaniu upadłościowym.

Gmina [...] wiedziała o tym postępowaniu na pewno, gdyż 15 listopada 2019 r. do MOPS w [...] wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w [...] z dnia 6 listopada 2019 r., [...] o umorzeniu na podstawie art. 146 P.u. sprawy egzekucyjnej z wniosku Gminy [...] – Prezydenta Miasta [...] przeciwko J.H. prowadzonej na podstawie decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Komornik powołał się na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [....] o ogłoszeniu upadłości J.H. z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt [...].

Reasumując, wobec niewykazania w toku postępowania okoliczności, o których mowa w art. 49121§ 2 in fine P.u., Sąd przyjął, że na skutek prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [....] z dnia 7 grudnia 2021 r. doszło do wygaśnięcia wierzytelności, która była przedmiotem postępowania administracyjnego. W tej sytuacji procedowanie w przedmiocie umorzenia nieistniejącej wierzytelności byłoby bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. wraz art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jednocześnie umarzając postępowanie administracyjne.