Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 200/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: 1. uchylono zaskarżoną decyzję w części  2. oddalono skargę w pozostałej części
Powołane przepisy: article: art. 26 ust.1, art. 26 ust.2, art. 3 ust.1 pkt 6, art. 41, art. 45 ust.1, art.1, art. 3 ust.1 pkt 21, art.3 ust.1 pkt 14, art. 3 ust.1 pkt 19
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
article: art.7, art.77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 151, art. 200, art. 205 par.2,
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U. 2015 poz 796
law: Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami
article: art.3 pkt 44
journal: Dz.U. 2022 poz 2556
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
article: par. 14 ust.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. S., M. S., M. M., M. M., D. M., R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt 2 decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] oraz uchyla punkt 2 decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] II. oddala skargę w pozostałej części, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. solidarnie na rzecz skarżących B. S., M. S., M. M., M. M., D. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. nr [...] Wójt Gminy R., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 26 ust. 1, 2, 3a i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, nakazał:

1. R. Ś., jako posiadaczowi odpadów zgromadzonych na dz. nr [...] w R. , obręb [...], usunięcie z wymienionego terenu odpadów: gleby i ziemi, w tym kamieni, innych niż wymienione w 17 05 03 - kod 17 05 04; zmieszanego gruzu budowlanego (betonowego i ceglanego) - odpadu w rodzaju zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 - kod 17 01 07; zmieszane odpady z budowy, remontów

i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01; 17 09 02 i 17 09 03 - kod 17 09 04 oraz odpadu z rodzaju mieszanki bitumiczne inne niż wymienione w 17 03 01 - kod 17 03 02;

2. B. S., M. M., M. S., M. M. oraz D. M. jako posiadaczom odpadów zgromadzonych na dz. nr [...] w R. , obręb [...] usunięcie z wymienionego terenu odpadów: zużyte opony - kod 16 01 03;

3. Wykonanie decyzji poprzez załadunek odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach;

4. Czynności objęte powyższym nakazem zakończyć w terminie sześciu miesięcy od kiedy niniejsza decyzja stanie się prawomocna.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. Ś. zarzucił organowi

I instancji, że ten nie wskazał żadnego przepisu, który nakłada na skarżącego obowiązek wyzbycia się stwierdzonych odpadów. Ponadto podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie spełniona została przesłanka składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, skoro składowanie odpadów jest to proces postępowania z odpadami, których nie można poddać ponownemu spożytkowaniu, a tymczasem skarżący uzyskany w wyniku kruszenia betonowy przekrusz wykorzystuje w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą R. Ś. Usługi Transportowe, Roboty Ziemne i Drogowe. Kruszony gruz z recyklingu znacznie zmniejsza koszty rodzaju inwestycji i projektów, lecz co najważniejsze ogranicza eksploatacje środowiska. Podkreślił także, że kruszenie odpadów przez jego wytwórcę nie wymaga żadnych zezwoleń.

Również B. S., M. S., D. M., M. M. oraz M. M. złożyli odwołanie podnosząc, że nie mają woli wyzbycia się opon, gdyż służą im do zabezpieczenia balotów słomy. Skarżący zwrócili uwagę, że na terenie gminy opony takie są wykorzystywane do zabezpieczenia placów zabaw czy torów gokartowych, na dowód czego dołączyli dokumentację zdjęciową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. nr [...] w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść przepisów ustawy o odpadach wymienionych w podstawie prawnej i wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 6 grudnia 2021 r. z uwagi na zawiadomienie D. M. dotyczące działki nr [...] w R. , w którym wskazywała ona, iż składowane są tam nielegalnie odpady w miejscu nieprzeznaczonym do ich gromadzenia, a także "przetwórnia", ponieważ często pracuje tam kruszarka do betonu. W dniu 23 grudnia

2021 r. w toku oględzin przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Gminy R. stwierdzono składowanie na terenie działki balotów słomy przykrytej plandekami, opon, karpin drzew, drewnianych elementów konstrukcyjnych, hałd ziemi z elementami płyt betonowych, gruzu, wrośniętych w trawę konstrukcji metalowych, krawężników, płyt betonowych z nawierzchni drogowych typu jumbo, rur PCV, płyt regipsowych oraz fragmentów asfaltu z remontu dróg. Na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się również kruszarka do betonu oraz koparka. Podczas oględzin R. Ś. - będący dzierżawcą działki - zgłosił swoje uwagi, iż materiały przez niego zgromadzone wykorzystywane są na potrzeby dróg gminnych i prywatnych posesji, dojazdów i zjazdów. Ponadto zaznaczył, że właściciel terenu, B. S. magazynuje materiały na potrzeby swojego gospodarstwa. Podczas oględzin wykonano dokumentację zdjęciową, która została załączona do protokołu. W ocenie Kolegium, organ I instancji słusznie ustalił, że składowane na działce materiały są w rozumieniu ustawy odpadami, jak i prawidłowo dokonał ich klasyfikacji jako odpady o kodach 16 01 03, 17 05 04, 17 01 07, 17 09 04 oraz 17 03 02. Przy czym w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że ww. nieruchomość nie jest przeznaczona do składowania ani magazynowania odpadów. Nie jest ona objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R. teren ten stanowi strefę turystyczno-osiedleńczą z dopuszczeniem agroturystyki. Natomiast z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka oznaczona jest użytkiem RV (grunty orne), PsV (pastwiska trwałe) i N (nieużytki).

Kolegium mając na uwadze, że obowiązek usunięcia odpadów nakładany jest na posiadacza odpadów, przywołało ustalenia organu I instancji z których wynikało, że właścicielami działki są B. S., M. M., M. S., M. M. oraz D. M. (akt notarialny z dnia 30 marca 2022 r., Rep. A nr [...]). Natomiast R. Ś. od 2006 r. jest dzierżawcą przedmiotowej działki, co wynika z załączonych do akt umów dzierżawy gruntu.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z wyjaśnień ww. osób wynika, że współwłaściciele nieruchomości, zgodnie z art. 26 ust. 3b ustawy o odpadach odpowiadający solidarnie, są posiadaczami odpadu o kodzie 16 01 03 - zużyte opony, natomiast dzierżawca nieruchomości - R. Ś. prowadzący działalność gospodarczą jest posiadaczem odpadów o kodach 17 05 04, 17 01 07, 17 09 04 oraz 17 03 02. W toku przeprowadzonego postępowania organ ustalił również, że wyżej wskazane osoby nie posiadają decyzji, zezwoleń oraz innych dokumentów dotyczących uzyskania pozwolenia na składowanie i magazynowanie odpadów na przedmiotowej nieruchomości. Wobec powyższych okoliczności uzasadnione było nakazanie R. Ś. oraz B. S., M. M., M. S., M. M. oraz D. M. usunięcia odpadów z terenu działki.

W odniesieniu do odwołania R. Ś. Kolegium wskazało, że w momencie spełnienia się definicji odpadu, stwierdzenia faktu zalegania go na działkach, braku zaistnienia przesłanek negatywnych, tj. wydania odpowiedniego zezwolenia, organ nie ma innej możliwości jak tylko nakazać usunięcie odpadów, co też w niniejszej sprawie uczynił. Podnoszony przez skarżącego fakt pozytywnego wpływu na środowisko przetwarzania przez niego gromadzonych odpadów nie ma w tej sprawie żadnego znaczenia. Gruz pochodzący z rozbiórki dróg jest odpadem, a jego rozdrabnianie/kruszenie w celu dalszego wykorzystania/sprzedaży jest przetwarzaniem (odzyskiem) odpadów - art. 3 ust. 1 pkt 6, 14 i 21 ustawy o odpadach. Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia, którego skarżący nie posiada. Przepis art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach wprowadza generalną zasadę reglamentacji prowadzenia działań o charakterze gospodarowania odpadami. Reglamentacja ta polega na konieczności uzyskania formalnej zgody właściwego organu administracji. Od obowiązku uzyskania zgody w postaci decyzji administracyjnej ustawa przewiduje wyjątki. Możliwość magazynowania odpadów pochodzących ze świadczenia usług budowlano - rozbiórkowych na innym terenie niż miejsce wytworzenia odpadów wymaga uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów. Gdyby skarżący kruszył odpady w miejscu ich wytworzenia, to wtedy kruszenie tych odpadów stanowiłoby element wytwarzania odpadów, a tym samym nie wymagałoby uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów (art. 45 ust.1 pkt 10 ustawy

o odpadach). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutów odwołania pozostałych skarżących, tj. B. S., M. M., M. S., M. M. oraz D. M. organ podkreślił, że wykorzystywanie odpadowych opon do zabezpieczenia balotów słomy jest przetwarzaniem (odzyskiem) odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 14 i 21 ustawy o odpadach, a zatem wymaga uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, którego skarżący nie posiadają. Wyjątek od tej zasady określony w art. 45 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach (wykorzystywania odpadów na potrzeby własne przez osoby fizyczne) nie ma w tej sprawie zastosowania, ponieważ wykorzystywanie odpadów o kodzie 16 01 03 (zużyte opony) nie zostało wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93). Wykorzystanie zużytych opon do zabezpieczania balotów słomy nie jest również dopuszczalnym sposobem odzysku tych odpadów poza instalacjami i urządzeniami w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 i ust. 5 ustawy o odpadach. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. z 2015 r., poz. 796) zużyte opony mogą być przetwarzane w procesie R 11 jako odbijacze, wykorzystane na placach zabaw, boiskach, w ogródkach, do zabezpieczania pryzm kiszonkowych. Przepisy rozporządzenia nie dopuszczają wykorzystywania zużytych opon do zabezpieczenia innych pryzm, w tym słomy.

Niezależnie od powyższego Kolegium zwróciło uwagę, że w niniejszym postępowaniu organ I instancji błędnie uznał za strony postępowania D. M.

i M. T., będących właścicielami działek sąsiadujących z działką skarżących, jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na przebieg postępowania jak i treść rozstrzygnięcia. Wprawdzie właścicielom działek sąsiednich przysługuje ochrona interesu indywidualnego w zakresie prawa własności, lecz realizowana w drodze roszczenia dochodzonego za pomocą powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Natomiast z przepisów ustawy o odpadach nie można wywieść interesu prawnego, wynikającego z konstytucyjnej ochrony własności indywidualnej, jak i z prawa cywilnego, który dawałby uprawnienia strony w sprawie usunięcia odpadów na sąsiedniej działce.

B. S., M. S., M. M., D. M., R. Ś., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli wyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika. W skardze decyzji tej zarzucono:

1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy odpadach poprzez niewyjaśnienie, czy w odniesieniu do przedmiotów objętych decyzją Wójta Gminy R., zakwalifikowanych w tejże decyzji jako odpady, występują kryteria subiektywne pozwalające na określenie, iż wskazane materiały mają charakter odpadów,

2) pominięcie art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach prowadzące od uznania, że R. Ś. nie jest wytwórcą odpadów i winien uzyskać pozwolenie na przetwarzanie odpadów.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących powołując się na definicję odpadów podniósł, że żaden z organów nie wykazał kryteriów subiektywnych pozwalających na określenie, iż wskazane materiały mają charakter odpadów. W jego ocenie całkowicie niezrozumiałym jest uznanie, że zabezpieczanie wyłącznie pryzm kiszonek, a nie wszystkich pryzm roślinnych jest dopuszczalnym sposobem odzysku opon. Zaznaczył, że sposób wykorzystania opon, czy to w odniesieniu do zabezpieczenia pryzmy kiszonki czy pryzmy słomy jest dokładnie taki sam i ma taki sam wpływ na środowisko. Stosownie do zapisu art. 1 ustawy o odpadach określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi przez zapobieganie powstawaniu odpadów i zmniejszenie ich ilości oraz negatywnego wpływu wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi, a także przez zmniejszenie całkowitego wpływu użytkowania zasobów oraz poprawę efektywności takiego użytkowania, w celu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Biorąc zatem pod uwagę wykładnię celowościową wynikającą z przywołanego wyżej zapisu zasadnym jest uznanie zabezpieczania pryzm słomy za tożsame z zabezpieczaniem pryzm kiszonek. Poza tym organ nie rozważył należycie kwestii wykorzystania gruzu budowlanego przez wytwórcę. Według pełnomocnika kruszenie odpadów w kruszarce przez jego wytwórcę jest elementem wytwarzania odpadów, a nie przetwarzania odpadów. Gdyby przedsiębiorca przyjmował odpady od innego przedsiębiorcy (nie byłby ich wytwórcą), to wtedy na kruszenie odpadów musiałaby uzyskać zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Tymczasem, R. Ś. nie wskazywał, aby przyjmował odpady od innego przedsiębiorcy, bo wówczas nie byłby ich wytwórcą i to wtedy rzeczywiście na kruszenie odpadów musiałaby uzyskać zezwolenie na przetwarzanie odpadów, w trybie art. 42 ust. 2 ustawy o odpadach, a do zezwolenia musiałaby uzyskać decyzję środowiskową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu nie sprzeciwiły się pozostałe strony (stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).

W ocenie Sądu, skarga w części zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej podniesionych, ale dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy R. nakazującą skarżącym usunięcie odpadów składowanych na dz. nr [...] w R. , obręb [...] Organy ustalił bowiem, że składowane na działce materiały stanowią odpady, zaś nieruchomość ta nie jest przeznaczona do ich magazynowania. Stwierdziły, że B. S., M. M., M. S., M. M. oraz D. M. jako współwłaściciele działki są posiadaczami odpadu o kodzie 16 01 03 - zużyte opony, natomiast dzierżawca nieruchomości - R. Ś. prowadzący działalność gospodarczą jest posiadaczem odpadów o kodach 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03), 17 01 07 (zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06), 17 09 04 (zmieszane odpady z budowy; remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01; 17 09 02 i 17 09 03) oraz 17 03 02 (mieszanki bitumiczne inne niż wymienione w 17 03 01) i żaden z tych podmiotów nie posiada zezwolenia na składowanie i magazynowanie odpadów na przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym R. Ś. został zobowiązany do usunięcia odpadów o kodach 17 05 04, kod 17 01 07, 17 09 04 oraz 17 03 02, zaś B. S., M. S., D. M., M. M. i M. M. zobligowano do usunięcia odpadu o kodzie 16 01 03.

Materialnoprawną podstawę tych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022 r., poz.699 ze zm.).

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W myśl art. 26 ust. 3a tej ustawy decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie.

W świetle zacytowanych przepisów to na posiadaczu odpadów ciąży obowiązek usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, a dopiero w przypadku niewykonania tego obowiązku, organ administracji zobowiązany jest do podjęcia decyzji nakazującej ich usunięcie. Wydanie takiej decyzji wymaga przy tym uprzedniego stwierdzenia faktu istnienia odpadów i to w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, a także ustalenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, tj. ich posiadacza (bądź posiadaczy).

Definicja opadu zawarta została w art. 3 ust.1 pkt 6 ustawy o odpadach. W myśl tego przepisu ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach, rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga zatem przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że użyte w tym przepisie pojęcie "pozbycia się" w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Sytuacja, w której przedmiot po okresie jego użytkowania przestaje być wykorzystywany w pierwotnym celu, powinna być traktowana jako wyraźna przesłanka, że dotychczasowy posiadacz tego przedmiotu miał zamiar jego pozbycia się. Stąd jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, a nawet takie które są zdatne do powtórnego wykorzystania. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia wola, czy świadomość posiadacza. Podobnie okoliczność, że dla jego posiadacza odpad posiada wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania jest prawnie irrelewantna. Zamiar bowiem ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów nie może powodować, że odpad przestaje nim być (por. wyroki NSA z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1268/15, z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 715/15, z dnia 9 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 960/08, z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1085/13, z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2642/16, z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 543/16 czy z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2274/15, wyroki dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać należy, że Sąd podziela ocenę organów, iż zalegające na terenie działki opony, zmieszany gruz budowlany z ziemią, drewniane elementy konstrukcyjne, konstrukcje metalowe, krawężniki, płyty betonowe i regipsowe, rury PCV oraz fragmenty asfaltu z remontu dróg stanowią odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Niewątpliwe spełniona została przesłanka ich wyzbycia się, zaś wykorzystanie tych materiałów dla celów rolniczych i czy prowadzonej działalności gospodarczej nie powoduje utraty przez nie statusu opadów.

Zgromadzony w aktach administracyjnych materiał w postaci oględzin nieruchomości oraz dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas tych oględzin dowodzi, że część z opon znajdujących się na działce posłużyła do zabezpieczania balotów słomy. Z kolei zdjęcia nadesłane przez właściciela sąsiedniej nieruchomości obrazują także opony porośnięte trawą bądź uszkodzone. Niewątpliwe nastąpiła zmiana sposobu ich użytkowania, która nie odpowiada pierwotnemu przeznaczeniu.

W sprawie mamy zatem do czynienia z odpadem w postaci zużytych opon, przy czym ustawodawca nie przewidział możliwości wykorzystania przez osoby fizyczne takich odpadów na potrzeby własne. Wbrew twierdzeniom skargi zabezpieczania balotów słomy zużytymi oponami nie jest również dopuszczalnym sposobem odzysku tych odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. z 2015 r., poz. 796) jednoznacznie wskazuje, że odpady o kodzie 16 01 03 - zużyte opony mogą być odzyskiwane w procesie R 11, ale tylko jako odbijacze, na placach zabaw, boiskach, w ogródkach, do zabezpieczania pryzm kiszonkowych. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca taksatywnie wymienia dopuszczany sposób odzysku zużytych opon, to unormowanie to należy interpretować ściśle, zgodnie z językowym brzmieniem. Sąd nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia wykładni zaproponowanej w skardze. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było umożliwienie wykorzystania zużytych opon do zabezpieczenia wszelkich pryzm roślin, w tym słomy to niewątpliwie taki zapis zostałaby zawarty. Tymczasem zastosowanie tej regulacji ograniczono tylko do pryzm kiszonek, co było ewidentnie celowym zabiegiem ustawodawcy. W art. 1 ustawy o odpadach ogólnie tylko wskazano, że ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi przez zapobieganie powstawaniu odpadów i zmniejszenie ich ilości oraz negatywnego wpływu wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi, a także przez zmniejszenie całkowitego wpływu użytkowania zasobów oraz poprawę efektywności takiego użytkowania, w celu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, ale konkretyzacja tych środków została zawarta w dalszych przepisach ustawy oraz aktach do niej wykonawczych. Niezależnie od powyższego zaznaczyć trzeba, że nawet użycie opon w sposób opisany w przepisach ww. rozporządzenia nie zwalnia z obowiązku uzyskania stosowanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, ponieważ zwolnieniu podlegają tylko przypadki wymienione w art. 45 ust.1 ustawy o odpadach.

Na mocy ustawy o odpadach zbieranie odpadów i ich przetwarzanie wymaga uzyskania zezwolenia w postaci decyzji administracyjnej (art. 41). W ocenie Sądu, rację ma organ odwoławczy, że kruszenie odpadów w postaci gruzu w celu dalszego jego wykorzystania stanowi o przetwarzaniu odpadów, wobec czego R. Ś. powinien legitymować się w tej mierze stosownym zezwoleniem. Stanowiska tego w żaden sposób nie podważa argumentacja skargi. W szczególności błędne jest rozumowanie, wedle którego tylko przyjęcie odpadu od innego przedsiębiorcy obligowałoby do legitymowania się zezwoleniem. Jak sam przyznał skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej gromadzi na wydzierżawionej działce gruz, który następnie kruszy celem ponownego wykorzystania jako materiał budulcowy, w tym do budowy i remontów dróg. Świadczy to o tym, że na działce zajmuje się odzyskiem odpadów, z kolei odzysk stanowi jedną z form jego przetwarzania (art. 3 ust.1 pkt 21 ustawy o odpadach). Odzysk to jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce (art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach).Takiego rodzaju działalność nie może być prowadzona poza ustawowymi zasadami reglamentacji w zakresie gospodarki odpadami. Jedynie wytwórca odpadów, który zbiera odpady w miejscu ich wytworzenia jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia (art. 45 ust. 1 pkt 10 ustawy o odpadach). Przepis ten jednak nie znajduje w badanej sprawie zastosowania, skoro brak jest podstaw do przyjęcia, aby składowany gruz, który podlega kruszeniu, pochodził z wydzierżawionej działki.

Zasadniczo miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów jest miejsce wskazane w decyzji udzielającej zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Skoro zatem R. Ś. takiej decyzji nie uzyskał, to zasadnie nałożono na niego obowiązek usunięcia zgromadzonych przez niego na wydzierżawionej działce odpadów o kodach 17 05 04, 17 01 07, 17 09 04, 17 03 02, gdyż bezspornie jest ich posiadaczem.

Natomiast zastrzeżenia Sądu budzi uczynienie przez organy B. S. M. M., M. S., M. M. oraz D. M. wspólnie odpowiedzialnymi za składowanie opadu o kodzie 16 01 03 (użyte opony) i skierowanie do nich nakazu jego usunięcia.

Adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 ustawy

o odpadach jest posiadacz odpadów. Posiadaczem odpadów jest, jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Z kolei pojęcie "władającego powierzchnią ziemi" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.) i jest nim właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

Organy powołując się na akt notarialny z dnia 30 marca 2022 r., Rep A nr [...] ustaliły, że ww. skarżący są współwłaścicielami działki, na której zgromadzono odpady. Jednakże analiza treści tego dokumentów będącego umową

o podział majątku i dział spadku (częściowy) prowadzi do odmiennych wniosków. Mianowicie jak wynika z tego aktu, działka nr [...] stanowiła własność B. E. S. i B. S. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. B. E. S. zmarła dnia 12 września 2021. r, zaś spadek po niej został przejęty przez męża oraz czwórkę dzieci: córki M. M., M. M. i D. M. jak i syna - M. S.. W § 3 dokonano częściowego podziału majątku wspólnego małżonków oraz zgodnego częściowego działu spadku w ten sposób, że B. S. nabył działkę numer [...] objętą KW nr [...] W § 9 zawarto żądanie, aby notariusz wpisał B. S. w dziale II KW nr [...] Nie budzi więc żadnych wątpliwości, że na mocy tej umowy została zniesiona współwłasność, zaś jedynym właścicielem działki został B. S.. Zmiana co do stanu własności nie została dostrzeżona przez organy, co mogło być spowodowane zbyt pobieżną analizą aktu notarialnego bądź zasugerowaniem się informacjami zawartymi w rejestrze gruntów, w którym na dzień 14 kwietnia 2022 r. nadal ujawnieni byli dotychczasowi współwłaściciele. Oznacza to zatem, że wskazanie podmiotu zobowiązanego do usunięcia opadów o kodzie 16 01 03 oparto na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych. Uchybienie to stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt 2 decyzji Wójta Gminy R. oraz uchylił punkt 2 decyzji Wójta (pkt I wyroku), zaś w pozostałej części skargę oddalił - stosownie do art. 151 p.p.s.a. (pkt II wyroku).

O kosztach postępowania (pkt III wyroku), Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżących B. S., M. S., M. M., M. M., D. M. kwotę 680 zł, która obejmuje uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł ustalone na mocy § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Ponownie rozpatrując sprawę zalegających na działce odpadów w postaci zużytych opon rzeczą organu będzie uwzględnienie oceny prawnej przedstawionej przez Sąd i skierowanie, po przyjęciu uprzednich właściwych ustaleń faktycznych, decyzji do podmiotu zobowiązanego do usunięcia przedmiotowego odpadu. W szczególności organ winien zweryfikować, czy oprócz właściciela, posiadaczem odpadu jest również M. S. figurujący w ewidencji gruntów jako dzierżawca działki. Zauważyć należy, że kierując się przysługującym mu prawem dzierżawy do działki ww. uznano za stronę postępowania oraz uczyniono adresatem zawiadomienia o jego wszczęciu i o przeprowadzeniu wizji terenowej. Stąd też rozważenia wymaga, czy podmiot ten - według organu - odpowiada solidarnie z właścicielem za usunięcie odpadów, czy też odpowiedzialność ponosi sam właściciel.