Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 851/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 121 § 1, art. 124, art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1668/21 w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 maja 2021 r. nr 1401-IEW2.4121.8.2021.2.BK w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 8 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1668/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. L. (dalej: "Skarżąca") uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor" lub "organ II instancji") z 17 maja 2021 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Dyrektor reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów:

I. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 124, art. 162 § 1 i § 2, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm.) - dalej ,,Ordynacja podatkowa’’, poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17.05.2021 r. nr 1401-IEW2.4121.8.2021.2.BK, na skutek błędnego uznania, przez Sąd, że DIAS w zakresie badania przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 26.01.2021 r., nr 1426-SEW.4121.4.2020, naruszył przepisy art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej - DIAS podnosi, iż w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez Panią M. L. na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej to Strona powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz okoliczności, że przeszkoda w zakresie wniesienia odwołania w terminie była od niej niezależna.

W oparciu o tak postawione zarzuty, organ II instancji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. i oddalenie skargi, zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Dyrektor wniósł również o zasądzenie od Strony na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem z 20 czerwca 2022 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym 21 marca 2024 r. na podstawie art. 15zzs[4] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej albo żądania jej oddalenia w odrębnym piśmie procesowym. Zawiadomienie to Skarżąca otrzymała 10 kwietnia 2024 r., natomiast Dyrektor 28 marca 2024 r. Przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego (28 maja 2024 r.) strony nie zgłosiły sprzeciwu co do trybu jej rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Dyrektor w niniejszej sprawie podnosi naruszenie art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej twierdząc, iż w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej to Strona powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz okoliczności, że przeszkoda w zakresie wniesienia odwołania w terminie była od niej niezależna.

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca wraz z odwołaniem wniesionym z 8 dniowym uchybieniem terminu złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o przywrócenie terminu, w którym wskazała, że nie była stanie złożyć w przewidzianym terminie odwołania powołując się na chorobę dzieci. Wskazała także, że z tych względów nie miała czasu, ani możliwości zapoznania się z decyzją. Skarżąca podniosła również, że jest matką samotnie wychowująca 3 dzieci w wieku 6,7,15 lat i na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 była zobligowana do sprawowania opieki nad nieletnimi. Wyjaśniła również, że dzieci były chore (miały wysoką gorączkę) oraz przechodziły test Covid-19 na podejrzenie zarażenie wirusem i przez okres od czasu wyniku były objęte automatyczną kwarantanną. Do przedmiotowego wniosku nie dołączyła jednak stosownej dokumentacji.

Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do tak przedstawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, wskazuje w pierwszej kolejności na treść art. 162 § 1 o.p. stosownie do którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na podstawie tej regulacji ustawodawca podatkowy wprowadził obowiązek przywrócenia terminu na wniosek zainteresowanego. Jednakże realizacja tego obowiązku nałożonego na organ podatkowy jest uzależniona od łącznego spełnienia przesłanek, które wynikają z treści tej regulacji, a także art. 162 § 2 o.p., który określa sposób zachowania się zainteresowanego. Do przesłanek tych należy zatem zaliczyć uchybienie terminu, uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego, wniesienie podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie wraz z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której termin był określony.

Kluczowa w niniejszej sprawie staje się przesłanka uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu dla dokonania czynności nastąpiło bez winy zainteresowanego. Przy ocenie spełnienia tej przesłanki należy zatem zauważyć, że chodzi o taką sytuację, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez winy tego podmiotu. Istotne staje się więc stwierdzenie braku podstaw do przypisania zainteresowanemu winy w uchybieniu terminu. Skoro ustawodawca posługuje się wyrażeniem odnoszącym się do braku winy, bez dalszego doprecyzowania trzeba podkreślić, że każdy stopień zawinienia będzie miał znaczenie przy ocenie spełnienia tej przesłanki. Inaczej mówiąc wskazanie w konkretnym przypadku także niedbalstwa mającego postać lekką, które należy odnieść do uchybienia w dokonaniu czynności w terminie będzie powodowało skutek w postaci braku możliwości zastosowania instytucji z art. 162 o.p., co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku tego Sądu zasadnie zatem uznano, że "(...) przepis art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od ustalenia stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Bez znaczenia zatem pozostaje kwestia czy do uchybienia terminu doszło w wyniku lekkomyślności czy niedbalstwa (i jaki był ich stopień) (...)" - wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 3411/18.

Odnosząc te uwagi ogólne do niniejszej sprawy zauważyć należy, że bezsporne jest, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, jednakże, podając wskazane już okoliczności, nie załączyła do niego stosownej dokumentacji uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu. W takim stanie faktycznym Organ na postawie art. 169 § 1 o.p. zobowiązany był wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że w myśl art. 169 § 1 O.p. - jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (por. Wyrok NSA z 27.10.2023 r., sygn. akt III FSK 4176/21).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji, że organ podatkowy ,,całkowicie zignorował podane przez Skarżącą okoliczności nie próbując nawet przeprowadzić wyjaśnienia w tym przedmiocie’’. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że biorąc pod uwagę okres pandemii ,,(...)podane przez Skarżącą powody uchybienia terminowi powinny zostać wzięte pod uwagę przez organ, który mając wątpliwości w tym zakresie był zobligowany do wezwania Skarżącej celem przedłożenia stosownych dokumentów, wydruków z systemu zdrowia itp., które by uprawdopodobniały podane przez Stronę powody uchybienia terminowi do wniesienia odwołania’’. Prawidłowa jest także ocena Sądu I instancji dotycząca wyjaśnień Skarżącej jako matki samotnie wychowującej 3 dzieci, które mogą stanowić potwierdzenie, że nie była w stanie dopełnić obowiązku w ustalonym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do wydania zaskarżonego postanowienia ,,(...)bez zrozumienia sytuacji Skarżącej, czy też przeprowadzenia wyjaśnienia w tym zakresie(...)’’, stąd też postępowanie w tej sprawie ,,(...)nie było prowadzone z należytą dbałością o każdy istotny w sprawie szczegół, oraz wyjaśniające wszystkie kwestie faktyczne(...)’’.

Nie sposób zatem uwzględnić sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia wskazanych przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Dominik Gajewski Paweł Borszowski (spr.) Wojciech Stachurski