Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2146/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 141 § 4, ART. 134 § 1, ART. 133 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F.R., H.R., A.R., M.P. i E.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1767/18 w sprawie ze skargi F.R., H.R., A.R., M.P. i E.O. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od F.R., H.R., A.R., M.P. i E.O. solidarnie na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1767/18, oddalił skargę F.R., H.R., A.R., M.P. i E.O. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku została złożona przez F.R., H.R., A.R., M.P. i E.O.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2, 45 ust.1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez dokonanie jedynie pozornej kontroli działalności administracji publiczne i uchylenie się od rozpoznania zarzutów skargi, czego skutkiem było jej oddalenie i wydanie wyroku oczywiście niesprawiedliwego,

2. art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w zw. z 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a - poprzez oddalenie skargi na skutek pominięcia znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, a nadto poprzez ogólnikowe uzasadnienie wyroku sprowadzającego się do afirmacyjnego powtórzenia stanowiska organu, bez jakiejkolwiek jego krytycznej i rzetelnej analizy, z jednoczesnym całkowitym pominięciem większości zarzutów skargi,

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a, w zw. art. 7 oraz art. 9 ust. 2a i 2b ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym - poprzez oddalenie skargi na skutek aprobaty przez sąd błędnych ustaleń organu - jakoby spółka o nazwie J. nast właśc. W. była w dniu wejścia w życie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (01.01.2001) wpisana do polskiego rejestru handlowego,

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na skutek aprobaty przez sąd wadliwego stanowiska organu jakoby skarżący nie posiadali statusu strony w niniejszej sprawie,

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. ww. wyrokowi zarzucono również rażące naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, powołanych niżej przepisów, to jest:

5. przepisu art. 209 k.c. w zw. z art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 922 § 1 i nast. k.c. w zw. z art. 64 i 77 Konstytucji RP - poprzez ich niezastosowanie w sprawie pomimo, iż stanowią one normy prawa materialnego, z których wynika interes prawny skarżących,

6. przepisów § 433, § 873 i § 925 BGB (niemieckiego kodeksu cywilnego obowiązującego w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej w zakresie prawa rzeczowego na Górnym Śląsku jako prawo dzielnicowe) - przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że na mocy umowy o przekształceniu z dnia 16.11.1940 roku nastąpiło skuteczne przeniesienie prawa własności nieruchomości i ruchomości na rzecz spółki o nazwie J. nast właśc. W., pomimo że nie było to w tym dniu możliwe, gdyż spółka ta nie była jeszcze wpisana do rejestru handlowego, a gdyby (hipotetycznie) uznać, że umowa z dnia 16.11.1940 roku miała już charakter zobowiązujący - to pomimo braku tzw. powzdania, czyli koniecznej drugiej czynności prawnej o charakterze rozporządzającym i w konsekwencji uznanie, że skarżący będący spadkobiercami współwłaścicieli odrębnego mienia upaństwowionego wraz z przedsiębiorstwem spółki - nie posiadają statusu strony w sprawie,

7. przepisu § 873 BGB (niemieckiego kodeksu cywilnego obowiązującego w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej na Górnym Śląsku w zakresie prawa rzeczowego jako prawo dzielnicowe) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wraz z znacjonaiizowanym przedsiębiorstwem spółki jawnej mogła zostać znacjonalizowana również użytkowana przez to przedsiębiorstwo nieruchomość - pomimo braku w księdze wieczystej koniecznego konstytutywnego wpisu prawa własności na rzecz przejmowanej spółki jawnej i w konsekwencji uznanie, że skarżący będący spadkobiercami osób fizycznych wpisanych do 06.01.1992 roku 1991 roku w księdze wieczystej prowadzonej dla przejętej nieruchomości - nie posiadają statusu strony w niniejszej sprawie,

8. przepisu art 40 § 1 kodeksu handlowego z 1934 roku - przez jego błędną wykładnię i uznanie, że nacjonalizacja obejmowała wszystkie składniki majątkowe "funkcjonalnie związane" z przejmowanym przedsiębiorstwem, a nie tylko takie, które były własnością upaństwowionej spółki i w konsekwencji uznanie, że skarżący będący spadkobiercami współwłaścicieli odrębnego mienia znacjonalizowanego wraz z przedsiębiorstwem spółki - nie posiadają statusu strony w sprawie,

9. przepisu art. 81 kodeksu handlowego - przez jego błędną wykładnię i nie rozróżnienie odrębnego majątku wspólników od odrębnego majątku spółki jawnej i w konsekwencji uznanie, że spadkobiercy współwłaścicieli odrębnego majątku znacjonalizowanego wraz z przedsiębiorstwem spółki jawnej - nie posiadają statusu strony w sprawie.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono:

1. o uchylenie w/w wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,

ewentualnie:

2. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi z dnia 08.08.2018 r.,

3. o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według przedłożonego spisu bądź norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie Minister Rozwoju i Technologii) wniósł o:

1) oddalenie skargi kasacyjnej w całości,

2) zasądzenie od skarżących kasacyjnie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 , poz. 1634 ze zm.) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wniesionych skarg kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Należy również podkreślić, że w przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelność formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale przede wszystkim, z jego treścią (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17 - to i niżej przytoczone orzeczenia publik. CBOSA). Konsekwencją zasady dyspozycyjności, o której mowa była na wstępie jest to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z dnia: 14 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5181/21; 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 2031/18; 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13 te i niżej przywołane orzeczenia publik. CBOSA). Tym samym wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego w kontekście postawionych zarzutów kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty w ramach obydwu podstaw kasacyjnych. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13). Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 lipca 2021 r., II GSK 1414/18, III FSK 3748/21).

Jako chybiony należy uznać zarzut jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2, 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzut ten ma charakter bardzo ogólny (ogranicza się jedynie do wymienienia w ciągu przepisów) i nie zawiera opisu naruszenia poszczególnych przepisów. Środek odwoławczy nie wskazuje na czym polega "istotny wpływ" naruszenia – odrębnie – każdego z tych przepisów na wynik sprawy. Taki sposób formułowania podstaw kasacyjnych można byłoby uznać za dopuszczalny i mogący, co do zasady, czynić te zarzuty skutecznymi, pod warunkiem, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej znalazłoby się rzeczowe wyjaśnienie, wykazujące związek z treścią danego przepisu, na czym konkretnie naruszenie poszczególnych przepisów polegało i w jakich konkretnych działaniach sądu się przejawiało. W przeciwnym razie tak sformułowane zarzuty mają jedynie charakter gołosłownych twierdzeń i tak jest w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi odnośnie powyższych zarzutów znajduje się jedynie odniesienie do art. 45 ust. 1 Konstytucji. Naruszenie powyższego przepisu skarżący dopatrują się w tym, że z względu na sposób przeprowadzonej kontroli przez sąd, sprawa nie zmierza do sprawiedliwego zakończenia.

Jedynie dla porządku wskazać należy, że przepis art. 151 p.p.s.a. określa sposób rozstrzygnięcia sądu i jest przepisem tzw. wynikowym. Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1560/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie wystąpiła. Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie zajmował się kwestią legitymacji skarżących, a więc przedmiotem jego oceny była ta sama sprawa, która toczyła się przed organami administracji.

Zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej tj. art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – statuującego konstytucyjne prawo do sądu oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji , zgodnie z którym wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe (oprócz art. 45 ust. 1 o czym była mowa powyżej) nie zostały w uzasadnieniu skargi rozwinięte, a sam sposób ich usytuowania nie wskazuje dlaczego skarżący kasacyjnie uważają, że zostały one naruszone przez Sąd pierwszej instancji.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżące kasacyjnie podnieśli zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.( również w powiązaniu z naruszeniem szeregu innych przepisów opisanych już w większości w odniesieniu się do zarzutu z pkt 1 skargi kasacyjnej), upatrując naruszenia tego przepisu poprzez "pominięcie znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, a nadto poprzez ogólnikowe uzasadnienie wyroku sprowadzającego się do afirmacyjnego powtórzenia stanowiska organu bez jakiejkolwiek jego krytycznej i rzetelnej analizy z jednoczesnym całkowitym pominięciu większości zarzutów skargi". Tak skonstruowany zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., nie mógł być skuteczny.

Zarzut naruszenia tego przepisu może być bowiem skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia, a konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Podkreślenia przy tym wymaga , że brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi nie świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tego przepisu nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Przedstawienie stanu sprawy (podobnie jak i zarzutów skargi, stanowisk pozostałych stron oraz wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia) ma być w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym. (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06). Zatem okoliczność, że w uzasadnieniu wyroku sąd administracyjny nie odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze, nie mogła oznaczać, że tego rodzaju uzasadnienie wyroku w sposób istotny naruszało wskazany na wstępie przepis. Odnosząc się do twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że sąd pierwszej instancji ograniczył się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do powtórzenia stanowiska organu, stwierdzić należy, że obowiązek wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia sądu spełniony jest wówczas, gdy możliwe jest przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, w tym prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie jest więc wyłączone ograniczenie się przez wojewódzki sąd administracyjny do akceptacji argumentacji przyjętej przez organ w kontrolowanym akcie, o ile jest ona prawidłowa i wyczerpująca. Taki stan rzeczy miał miejsce w przypadku niniejszej sprawy, bowiem sąd pierwszej instancji przedstawił przyjęty przez siebie stan faktyczny sprawy, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie odniesienie się do spornych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych było wystarczające, zwłaszcza, że zarzuty skargi mimo ich wielości, w zasadzie odnosiły się do jednego problemu - legitymacji skarżących do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Podnoszono w nich, że stanowisko organu jest błędne, a prawidłowa analiza dokumentów pozwala na przyznanie spadkobiercom właścicieli znacjonalizowanej i nie istniejącej spółki jawnej przymiotu strony. W tym zakresie należy jedynie wskazać, że na str. 27- 31 uzasadnienia wyroku Sąd Wojewódzki wyjaśnił, dlaczego spadkobiercy wspólników spółki jawnej, powstałej w wyniku przekształcenia spółki z.o.o. umową z 16 listopada 1940 r. Rep. Nr 349/1940, winni dokonać czynności w zakresie ujawnienia następstwa prawnego po zmarłych wspólnikach w rejestrze handlowym oraz jakie skutki wynikają z niedopełnienia tego obowiązku. Obojętne jest przy tym czy sąd w tym zakresie sam poczynił rozważania czy też w całości podzielił rozważania organów. Z treści art. 141 p.p.s.a. nie można wywieść wniosku, że uzasadnienie Sądu musi w sposób nowy, autorski odnosić się do ocenianego problemu, Sąd jest uprawniony zatem do oceny przez podzielenie stanowiska organu. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zatem stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu.

Za niezasadne należy również zarzuty opisane w pkt 3 skargi kasacyjnej tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 i 5 art. w zw. z art. 7 oraz art. 9 ust. 2a i 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770). Należy przypomnieć, że przepis art. 151 p.p.s.a. określa sposób rozstrzygnięcia sądu i jest przepisem tzw. wynikowym. Zgodnie zaś z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, "jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie", § tego artykułu określa natomiast, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. W judykaturze trafnie zauważa się, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy administracyjnej, w tym ustalania jej stanu faktycznego. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyroki NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14, 28 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 872/20). Jednak skarżący w ramach tego zarzutu nie wskazują, jakie dowody uzupełniające nie zostały dopuszczone przez Sąd Wojewódzki. Treść tych zarzutów oraz ich uzasadnienie ewidentnie wskazuje na to, że skarżący kasacyjnie na podstawie tego zarzutu kwestionują ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, upatrując wadliwości działania Sądu w niewłaściwej ocenie treści określonych dokumentów (tj. archiwalnych wpisów do rejestru handlowego dotyczącego spółki jawnej pod nazwą J. nast. właśc. W.) i płynących stąd konsekwencjach.

W opisanych okolicznościach sprawy wobec czynionego także zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 9 ust. 2a i 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (tj. przepisów określających obowiązki podmiotów wpisanych dotychczas do rejestru handlowego oraz określających konsekwencje płynące z nieprzerejestrowania się do nowo tworzonego Krajowego Rejestru Handlowego), należy uznać, iż tak sformułowany zarzut jest nieskuteczny bez jednoczesnego podważenia stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd Wojewódzki za podstawę rozstrzygnięcia. Sąd ten uznał, iż ww. spółka jawna była wpisana do polskiego rejestru handlowego, a ustaleń tych dokonał na podstawie akt sprawy, wyprowadzając z nich odmienne wnioski niż czynią to skarżący. Zaś ocena zasadności takiego zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego , który skarżący uznaje za prawidłowy.

Podobnie należy odnieść się do zarzutów określanych w pkt 4 skargi kasacyjnej. Tu również zarzuty naruszenia prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. zostały powiązany z zarzutem naruszenia prawa materialnego art. 28 k.p.a. Treść tych zarzutów również wskazują, że za ich pomocą skarżący kwestionują ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy odnoszącego się do negatywnej oceny legitymacji skarżących jako spadkobiercom byłych wspólników spółki jawnej do wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Za niezasadne również należy uznać zarzuty opisane w pkt 5,6 i 7 skargi kasacyjnej. Po pierwsze, Sąd nie stosuje przepisów prawa materialnego, lecz ocenia ich zastosowanie przez organy orzekające. Ponadto w zarzucie o charakterze materialnoprawnym nie można eksponować elementów dotyczących w istocie prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego. Stosowanie prawa materialnego (subsumpcja) ma bowiem miejsce wówczas, gdy stan faktyczny jest ustalony. Nie można zatem zarzucić wadliwego zastosowania przepisów materialnoprawnych, bez uprzedniego podważenia stanu faktycznego, w oparciu o który przepisy te były stosowane.

Po drugie, sama konstrukcja tych zarzutów, na podstawie których strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi pierwszej instancji niezastosowanie wskazanego przepisu, wyklucza ich skuteczność. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie", czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z 28 marca 2007r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z 2 marca 2012r., I OSK 294/12; wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z 8 września 2017 r., I OSK 3080/15). Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdyby autor skargi kasacyjnej zarzucając niezastosowanie określonego przepisu jednocześnie wskazał przepis, który w jego przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez niego wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia.

W pkt 8 i 9 skargi kasacyjnej, zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się do naruszenia art. 40 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. z 1934 r. Nr 57), zgodnie z którym zbycie przedsiębiorstwa obejmowało wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości przez jego błędną wykładnię oraz naruszenia art. 81 ww. kodeksu handlowego, zgodnie z którym spółka jawna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana przez jego błędną wykładnię W świetle zacytowanych treści tych przepisów zarzut ich naruszenia sformułowany w sposób opisany w skardze kasacyjnej nie mógł być skuteczny, w szczególności, że autor skargi kasacyjnej (profesjonalny pełnomocnik) nie rozwinął tej kwestii w jej uzasadnieniu. Uzasadnienie skargi kasacyjnej odnoszące się łącznie do tych zarzutów (str. 14-18 skargi kasacyjnej) najpierw szeroko opisuje uchwałę NSA z 5 listopada 2007 r. I OPS 2/07, następnie zawiera krytykę uzasadnienia sądu pierwszej instancji, krytykę stanowiska zawartego w wyroku NSA z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 159/10 oraz przytacza stanowisko doktryny odnoszące się do tzw. ułomnych osób prawnych. Wreszcie w podsumowaniu wskazuje na nietrafność stanowiska sądu w zakresie znaczenia braku dokonania wpisu w księdze wieczystej nieruchomości na rzecz spółki jawnej oraz wskazuje, że majątek wspólników jest odrębny od majątku spółki i powinien być traktowany jako tzw. majątek osób trzecich.

Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował zatem swych zarzutów jednoznacznie, według wytycznych wynikających z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Można się tylko domyślać, że skarżący kasacyjnie kwestionują stanowisko, że bycie spadkobiercą właścicieli nieruchomości przejętych orzeczeniem nacjonalizacyjnym nie jest wystarczające, aby być legitymowanymi do wszczęcia postępowania nieważnosciowego. Teza ta nie została natomiast wyrażona we właściwej postaci normatywnej. Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący jego błędnej wykładni sprowadza się do podważenia interpretacji przepisu prawa materialnego, treści ustalonej przez sąd normy prawnej, co powinno mieć miejsce przez zakwestionowanie zastosowanych dyrektyw interpretacyjnych i wskazanie prawidłowego rozumienia przepisu. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej sugeruje natomiast, że zamierzeniem autora skargi kasacyjnej, przy postawionym zarzucie naruszenia prawa materialnego, było tak naprawdę podważenie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia sprawy. W skardze kasacyjnej pojawiają się bowiem takie sformułowania jak: "WSA nie wyjaśnił". "WSA się nie odniósł", "nie jest trafny pogląd" (str.15-17 skargi). Takie działanie profesjonalnego pełnomocnika nie mogło przynieść oczekiwanego rezultatu. Niedopuszczalne jest bowiem zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może skutecznie nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. W skardze kasacyjnej brak jest natomiast prawidłowo postawionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania oraz jakiegokolwiek odwołania się do przepisów k.p.a. regulujących postępowanie organu. Zatem również te zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Brak usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej skutkował jej oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.