Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 273/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5,
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 33 ust. 1, 2, art. 28
journal: Dz.U. 2021 poz 266
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. P. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W wyniku rozpatrzenia wniosku M. P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Wójt Gminy K. decyzją Nr [...] z dnia [...].07.2020r., odmówił ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego M. P. w celu sprawowania opieki nad matką, S. P..

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. P. (reprezentowanej przez adwokata M. Ż.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...].09.2020r. uchyliło ową decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Wójt Gminy K. decyzją [...] z dnia [...].10.2020r. na podstawie art. 17 ust 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 3, ust. 3a, ust. 3b, ust. 4, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i 2a, art. 26, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111), odmówił ustalenia prawa do tego świadczenia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, S. P..

Organ motywował, że przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że M. P. posiada ustalone prawo do renty, a ponadto motywacją do złożenia wniosku o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad Panią S. P..

Odwołanie od powyższej decyzji Wójta wniosła M. P. reprezentowana przez ad Ż. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2021r. na podstawie art. 17 ust 1, ust. 2, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 17b ust. 1 i ust. 2, art. 3 pkt 21 lit e i pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111) utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

Kolegium wskazało, że w aktach znajduje się wydana przez KRUS wobec M. P. w dniu [...].03.2020r. decyzja o ustaleniu nowej wysokości renty rolniczej. Stronie przysługuje więc prawo renty rolniczej. Renta ujęta jest także w przepisie art.17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy. Zdaniem Kolegium, ta ostatnia konstatacja zwraca uwagę na konieczność dokonania wyboru świadczenia także w przypadku gdy mamy do czynienia z rentą i potencjalnym świadczeniem pielęgnacyjnym. Na poparcie tego stanowiska Kolegium przywołało wyroki sądów administracyjnych (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu IV SA/Po 416/20 z dnia 07.07.2020r., Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 254/20 z dnia 18.06.2020r., dostępne Lex).

Odnosząc się do twierdzeń wskazanych w powyższych wyrokach Kolegium przyjęło, że przysługujące stronie prawo do renty rolniczej nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jeśli zaś chodzi o drugą przyczynę odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, że "motywacją do złożenia wniosku o przyznanie wskazanego świadczenia nie jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad panią S. P.", Kolegium wskazało, że wyczerpanie w sprawie przesłanek "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" wymaga ustalenia po pierwsze, czy M. P. "nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a jeśli tak, to od kiedy.

Kolegium zwróciło uwagę, że do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, który wpłynął do organu I instancji w dniu [...].06.2020r., dołączone zostało datowane na dzień uprzedni "Oświadczenie wnioskodawcy", w którego treści znajduje się m. in. informacja: "VIII. Ostatni okres zatrudnienia/ubezpieczenia społecznego - podać datę do kiedy ... do 2007".

Po drugie, wyczerpanie w sprawie przesłanek "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" wymaga ustalenia, czy M. P. "sprawuje opiekę" nad S. P., a jeśli tak, to od kiedy.

W ocenie Kolegium, "sprawowanie opieki" w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości. W trakcie wywiadu środowiskowego, który odbył się w dniu [...].10.2020r., M. P. złożyła zaś "Oświadczenie, że: od miesiąca maja 2020r. moja mama S. P. zamieszkuje wraz ze mną i jest pod moją opieką.".

Zdaniem Kolegium, zestawienie owych okoliczności faktycznych nie pozwala na konstatację, że M. P. "nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" nad S. P.. Nie pozwala na to odległość czasowa między ostatnim okresem zatrudnienia ([...].), a początkiem sprawowania opieki (maj 2020r.). Nie sposób w takim przypadku mówić o woli M. P. "podejmowania ... zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", nie pozwala na to tak znaczny przedział czasowy ([...]. - maj [...].). W sprawie nie miała też miejsca "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (która winna być skorelowana czasowo z podjęciem opieki). Nadto odwołanie nie zawiera żadnej argumentacji, która odnosiłaby się do przesłanek "nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2021r. wniosła M. P. reprezentowana przez ad Ż. zaskarżając ją w całości i wnosząc o:

. uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021r. oraz poprzedzającej ja decyzji Wójta [...] z [...] października 2020r. i orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,

. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

. rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) w trybie uproszczonym.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Zdaniem skarżącej podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca ze względu na sprawowana opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i odniosło się do argumentacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że godnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "Ppsa"). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 Ppsa stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej M. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, od daty której nie da się ustalić.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), zwanej dalej: "Uśr", obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a w szczególności art. 17 tej ustawy. Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła [...] czerwca 2020r. mając ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (orzeczenie KRUS z [...] lipca 2017r.), ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2010r. (orzeczenie ZUS, k. 5, wypis z treści orzeczenia KRUS, k. 4 akt adm. I inst., decyzja o waloryzacji renty z [...] marca 2020r., k. 6 akt adm. I inst.). Osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie KRUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, której daty powstania nie da się ustalić (k. 7 akt adm. I inst.). Niekwestionowane było również to, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką (k. 1, 10 akt adm. I inst.).

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Według zaś ust. 1a tego przepisu ustawy, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 17 ust 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W tym miejscu zaznaczy trzeba, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym, fakt, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność Pani S. P. nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Słusznie przyjął organ odwoławczy, że odnośnie przesłanki odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia wynikającej z językowego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr zastosowanie znajduje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019r. (sygn. akt SK 2/17, Dz.U. z 2019r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał orzekł: w pkt I. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; w pkt II Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Stanowisko to znalazło także odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, mianowicie, że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

W tym miejscu Sąd wskazuje także, co może być istotne przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jeżeli spełnione zostaną pozostałe przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, że aktualnie ukształtowało się stanowisko sądów administracyjnych (w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020, sygn. I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20 oraz z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl), które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, a akceptujące rozwiązanie gdzie podkreślono, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością renty (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 Uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Przyjęta przez organ praktyka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. "trzynastego świadczenia", czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W powołanych natomiast wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a które akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie, wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 Uśr gdzie przyjęto, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266), dalej powoływanej jako "u.s.r.", zgodnie z którym w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4. W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4. (art. 33 ust. 2 u.s.r.). Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 Uśr, czy art. 33 u.s.r.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 34 ust. 1 u.s.r. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 28 u.s.r. skutkować będzie natomiast zawieszeniem jej wypłaty. Zgodnie z art. 24 ust. 2 Uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Nadto zgodnie z art. 79a Kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.

Biorąc pod uwagę fakt, że dla opiekunów pobierających renty złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia bądź z obawą czy świadczenie w ogóle zostanie przyznane, na organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia, czy w realiach danej sprawy wezwanie jest celowe. Organ musi więc w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do renty spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia z art. 17 Uśr. W przypadku uznania, że przesłanek tych nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr wezwanie nie powinno być do strony kierowane.

Okoliczność tą podkreślał NSA w wyroku z 18 czerwca 2020r. wskazując, że taka informacja (pouczenie) powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Natomiast, kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania stałej opieki nad matką. Organy przyjęły bowiem, że sam fakt sprawowania opieki nie jest wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca zrezygnowała z pracy lub innego zatrudnienia właśnie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W tym zakresie Kolegium odwołało się do oświadczenia skarżącej, że ostatnie zatrudnienie miało miejsce do 2007r., zatem istnieje znaczny odstęp czasowy między zakończeniem zatrudnienia przez skarżącą, a początkiem opieki - od maja 2020r.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie ze wskazaniami Kolegium zawartymi w decyzji z [...] września 2020r. organ odwoławczy nakazał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na okoliczność sprawdzenia, czy skarżąca ma realną możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz zbadania przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.

O ile organ w wystarczający sposób ustalił, że skarżąca ze względu na swój stan zdrowia ma możliwość sprawowania stałej opieki nad matką i taką opiekę rzeczywiści sprawuje, to w ocenie Sądu przesłanka braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona. Odnoście okoliczności związanych z wykonywaniem pracy i rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej organ ustalił jedynie i to jeszcze na etapie pierwotnego postępowania pierwszoinstancyjnego, że w oświadczeniu wnioskodawcy z [...] czerwca 2020r. - w rubryce VIII dotyczącej ostatniego okresu zatrudnienia/ubezpieczenia społecznego - wskazano datę do 2007r. (k. 11 akt adm. I inst.). W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji ani w wywiadzie środowiskowym, ani w inny sposób, np. poprzez oświadczenia skarżącej nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie. Nie wykonał, zatem wskazań Kolegium w tej części i nie wypełnił konkretną treścią przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – braku rezygnacji z zatrudnienia i pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Uchybienia tego nie usunął także organ odwoławczy, który poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że odległość czasowa między datą ostatniego zatrudniania - 2007r., a datą podjęcia opieki - od maja 2020r. wskazuje, że nie miała miejsca rezygnacja z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 Uśr.

Wskazać bowiem należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca oświadczyła tylko tyle, że od maja 2020r. jej mama zamieszkała ze skarżącą i od tego momentu jest pod jej opieką. Konstatacja organu odwoławczego nie wyklucza, że opieka nad matką miała miejsce już wcześniej, przed majem 2020r. i nie wyklucza także i tego, że właśnie z powodu tej opieki skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej już od 2007r. Co więcej, skarżąca nie musiała także przez cały okres sprawowana opieki zamieszkiwać z matką. W istocie organy nie wyjaśniły kwestii przyczyn rezygnacji z dalszego zatrudnienia po 2007r. i nie uzyskały żadnego materiału dowodowego, z którego jednoznacznie wynikałoby, że rezygnacja z zatrudnienia nie była spowodowana koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, także przed majem 2020r. i że ten stan trwa do dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić bowiem należy, że cena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 Uśr powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie świadczenia. Twierdzenia organów w tym zakresie są gołosłowne i wynikają z prostego założenia, że skoro wymagane orzeczenie o niepełnosprawności skarżąca uzyskała w 2020r. to tylko z tego powodu zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, orzeczenie o niepełnosprawności z marca 2020r. stanowiło jeden z wymogów formalnych wymaganych przy wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i w żaden sposób nie przesądza, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Przy czym, osoba niepełnosprawna orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji uzyskała dopiero od marca 2020r., zatem też dopiero od tego momentu skarżąca mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mimo, że opiekę mogła sprawować już wcześniej i z tego też powodu mogła być zmuszona do rezygnacji i niepodejmowania zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 Uśr.

Organy dopuściły się w powyższym zakresie naruszenia przepisów postępowania art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, wyjaśnią i potwierdzą kwestię rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką skarżącej (art. 17 ust. 1 Uśr), jako niezbędnej przesłanki przyznania świadczenia poza negatywną przesłanką z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr. Następnie, po pozytywnym zweryfikowaniu tych kwestii organ I instancji – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego - powinien poinformować skarżącą o przysługującej możliwości wyboru świadczenia i związanej z tym możliwości zawieszenia prawa do renty skutkującej wstrzymaniem jej wypłaty oraz wezwać do przedłożenia stosowanej decyzji organu rentowego w tym zakresie (decyzje Prezesa KRUS), co umożliwi ewentualną wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Po czym, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygną sprawę.

O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie 2 wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 Ppsa w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015, poz. 1800), w kwocie [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.

Sąd sprawę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 Ppsa) w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 Ppsa. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgłosiła skarżąca w skardze, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.