Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 870/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 5 ust. 2, par 2,
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 145 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu (...) września 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011. oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest skarga J.G. (dalej: skarżący, wnioskodawca) na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2011 rok.

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym:

J.G. złożył w dniu [...] maja 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011, zgodnie z treścią § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz. 329 ze zm.).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., po przeprowadzeniu stosownego postępowania, decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 r. przyznał wnioskodawcy płatności na 2011r. w wysokości 8652,44 zł.

W dniu [...] lutego 2012r. do Biura Powiatowego Agencji w P. wpłynęła informacja przekazana przez P.W., z której wynikało, że jest on właścicielem działek, które zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności J.G. mimo tego, że nie jest ich posiadaczem i faktycznym użytkownikiem. Informacja dotyczyła działek: Nr [...],[...],[...] położonych we wsi J.D., gmina S.; Nr [...],[...] - wieś D., gmina S.; Nr [...],[...] – wieś Z., gmina W.; Nr [...],[...],[...] – wieś J., gmina B.; Nr [...] – W., gmina Z.; Nr [...] – S., gmina Z. oraz Nr [...],[...],[...], położonych we wsi K. S., gmina W..

W związku z podjętymi informacjami organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. wznowił postępowanie w sprawie, opierając się na treści art. 149 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W toku prowadzonego postępowania organ przesłuchał świadka H.Z., przeprowadził oględziny spornych nieruchomości, a następnie wezwał skarżącego celem złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania spornych działek deklarowanych przez wnioskodawcę.

W odpowiedzi na wezwanie J.G. przedłożył wyjaśnienia oświadczając, że nie użytkował spornych działek gdyż były one użytkowane przez poprzednich właścicieli w porozumieniu z P.W. a deklaracja ich we wniosku wynikała z porozumienia zawartego pomiędzy nim a P.W. - w myśl której J.G., pomimo braku użytkowania spornych działek deklarował je we wniosku a płatności uzyskane w wyniku przyznanego wsparcia przekazywał P.W. lub H.Z.jako formalnemu dzierżawcy spornych działek.

Po zakończeniu prowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2011r. o przyznaniu J.G.pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2011 oraz odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2011 i nałożył sankcję w wysokości 3962,62 zł z tytułu ONW - nizinne strefa II oraz sankcję w wysokości 4507,22 zł z tytułu ONW - nizinne strefa I.

J.G. odwołał się od tej decyzji wskazując, że powodem odwołania są nieprawdziwe zeznania świadków H.Z. oraz P.W.. Strona wniosła o dołączenie nowych dowodów oraz zeznań świadków w sprawie jak również podważyła wyniki kontroli przeprowadzonej [...] marca 2012 r. w zakresie wniosku za rok 2011, wyniki której jako dowód zostały włączone do postępowania dot. wniosku o przyznanie płatności.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329; dalej: rozporządzenie ONW) w myśl którego – płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...):

1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (...);

2. jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4. jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5. jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Organ odwoławczy wskazał – powołując się na wyrok tutejszego Sądu z 8 listopada 2005 r. sygn. akt SA/Wa 1524/05 – że przez "posiadanie" należy rozumieć efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy-gruntów rolnych. Samo legitymowanie się posiadaniem samoistnym lub tym bardziej zgodą posiadacza samoistnego na deklarowanie gruntów do płatności obszarowych nie może wystarczyć do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty. Niezbędnym warunkiem jest faktyczne użytkowanie posiadanych gruntów rolnych. Przyznanie płatności determinuje więc stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny. Organ podkreślił, że płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami.

Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest zatem, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. ponosił koszty zakupu nawozów, przeprowadzał inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków.

W konsekwencji rolnik ubiegając się o przyznanie płatności ONW winien wykazać, że posiada grunty rolne, tj. trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Wnioskodawca zobowiązany jest zatem do przedstawienia we wniosku obszarowym aktualnego stanu posiadania działek rolnych.

Nadto, stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, że użytkownikiem spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...][...][...] (J.D., gmina S.), [...][...] (D., gmina S.), [...][...] (Z., gmina W.), [...][...] (J., gmina B.), [...] (W., gmina Z.), [...] (S., gmina Z.), [...][...][...] (K. S., gmina W.) nie był skarżący. Okoliczności te ustalono przede wszystkim w oparciu o oświadczenie samego skarżącego z 12 lipca 2012 r., gdzie oświadczył, że nie użytkował spornych działek a ich deklaracja we wniosku wynikała z upoważnienia jakie otrzymał od P.W. jako właściciela, do ubiegania się o płatności na te działki.

Organ odwoławczy wskazał także, że w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego z [...] marca 2012 r. ustalono, że w 2010 r. na działkach rolnych [...][...][...][...][...][...][...][...] oraz [...] nie była prowadzona działalność rolnicza natomiast na działkach [...] oraz [...] stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności. Okoliczność braku użytkowania spornych działek potwierdzona została również przez inne dowody zgromadzone w toku postępowania tj. oględziny spornych działek z 20 czerwca i 5 lipca 2012 r. oraz zeznania świadków.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokonał prawidłowego obliczenia kwot naliczonych sankcji.

Następnie Dyrektor M. OR ARiMR odniósł się do zarzutów odwołania i tak – co do żądania skarżącego przesłuchania świadków w jego obecności – wskazał, że skarżący był informowany o dacie i miejscu przesłuchań świadków i nie skorzystał z możliwości uczestnictwa. Organ zauważył, że skarżący wskazał, że zeznania świadków są nieprawdziwe, a jednocześnie potwierdził, że nie użytkował spornych gruntów. Co do żądania skarżącego dołączenia nowych dowodów i świadków w sprawie, organ wskazał, iż czyniąc zadość żądaniu skarżącego wystosował 20 listopada 2012 r. zawiadomienie informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości dostarczenia nowych dowodów w sprawie zgodnie z żądaniem strony. Skarżący stawił się w organie 26 listopada 2012 r., jednak nie podjął żadnych czynności w sprawie.

Ustosunkowując się do podważania przez skarżącego wiarygodności wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej 7 marca 2012 r., organ wskazał, że skarżący nie zgadzając się z wynikami kontroli mógł skorzystać z przysługującego mu uprawnienia i wnieść zastrzeżenia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie był obecny podczas przeprowadzania kontroli, nie mniej jednak nie wpływa to na wynik kontroli. Jeżeli rolnik nie brał udziału w kontroli, raport jest mu przekazywany w terminie późniejszym. Kopia raportu została przekazana skarżącemu 3 kwietnia 2012 r. przesyłką pocztową poleconą wraz z pouczeniem o możliwości zgłoszenia w terminie 14 dni umotywowanych zastrzeżeń do raportu. Skarżący nie zgłosił na piśmie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu z kontroli zastrzeżeń do jego treści.

Następnie organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 oraz rozporządzenia Komisji Nr 1121/2009. Mając na uwadze powyższe regulacje organ zauważył, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię oraz grupę upraw zgodnie ze stanem faktycznym w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności ONW na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi – Agencja przeprowadza kontrole (...). Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 – kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Dodatkowo wskazał, iż na podstawie ust. 2 art. 30 ustawy – przeprowadzenie kontroli może być powierzone jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi w art. 31 ust. 1. Kontrole te przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008, Nr 183, poz. 1138). W sprawie przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości. Niezgodność ta dotyczyła stwierdzenia na spornych działkach powierzchni kwalifikowanej do płatności mniejszej aniżeli powierzchnia deklarowana. Zdaniem organu czynności kontrolne wykonane w gospodarstwie skarżącego przeprowadzone zostały z należytą starannością, a ich wyniki są wiarygodne i odzwierciedlają stan faktyczny kontrolowanych gruntów.

Na końcu Dyrektor przypomniał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle powyższego przepisu strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Jeśli strona nie przedstawi w toku postępowania dowodów, z których w ocenie organu jednoznacznie będzie wynikać, iż spełnia przesłanki do przyznania płatności, organ na podstawie art. 21 ust 3 ustawy uznaje daną okoliczność za nieudowodnioną. Analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji potwierdza prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Przy czym organ zaznaczył, że nie można uznać, iż nieprawidłowości nie wynikają z winy skarżącego, gdyż to skarżący złożył i podpisał wniosek tym samym potwierdzając prawdziwość danych w nim zawartych, pomimo posiadanej wiedzy, że deklarowane przez niego działki w znacznej większości nie spełniają warunków do objęcia płatnościami w świetle obowiązujących przepisów.

W skardze z [...] lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący oświadczył, że użytkował sporne działki, w przeciwieństwie do P.W. i H.Z.. Pierwsza z wymienionych osób mieszka w B., a druga nie posiadała numeru gospodarstwa. W związku z tym skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy.

Skarżący wniósł ponadto o przesłuchanie świadków: S.Z., S. i M. G., S. K., a także o dołączenie do akt sprawy rachunków za nawozy i pożyczane maszyny do uprawy spornych działek oraz opłaty podatkowe.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. , Nr 270 – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod rozwagę przytoczone, podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Po pierwsze wskazać należy, że kontrolowane przez Sąd orzeczenie zostało wydane we wznowionym postępowaniu, a więc w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikowania ostatecznych decyzji administracyjnych, którego regulacja zawiera specyficzne rozwiązania normatywne, względem zasad regulujących zwykłe postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę wspomnianą specyfikę regulacji instytucji wznowienia postępowania, skład orzekający zobligowany był przede wszystkim do sprawdzenia, czy w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania co do decyzji przyznającej skarżącemu płatności ONW na 2010 r. Sąd stwierdza, że w konkretnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można skutecznie podważać zasadności stanowiska organów obu instancji o występowaniu podstawy do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w postaci ujawnienia się istotnej dla sprawy, nowej okoliczności stanu faktycznego, która istniała już co prawda w dniu wydania decyzji z 2011 r., a nie była jednak wtedy znana Kierownikowi BP ARiMR.

Tą okolicznością jest fakt rolniczego użytkowania części działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], objętych wnioskiem skarżącego, przez innych niż skarżący rolników. Podkreślić należy, że mimo zmieniających się aktów prawnych regulujących zasady przyznawania płatności ONW, zawsze podstawowym wymogiem, od spełnienia którego uzależnione było uprawnienie do skutecznego żądania płatności, było posiadanie zadeklarowanych we wniosku gruntów i ich utrzymywanie zgodnie z normami.

Powyższe wynika z przepisów § 2 rozporządzenia ONW – płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Mając na uwadze cytowane przepisy należy zgodzić się interpretacją organu przedstawioną w zaskarżonej decyzji, że dla prawa do otrzymania płatności liczy się faktyczne korzystanie z gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II GSK 1034/10 z 18 października 2011 r. wskazał, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazał też, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślić należy, że istotą płatności do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1062/10 z 16 listopada 2010 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy.

Przekładając to na sytuację skarżącego wskazać należy, że bez znaczenia dla sprawy jest to, czy skarżący posiadał umowy dzierżawy na część zgłoszonych do płatności działek, a także to, że działek tych nie uprawiali H.Z. i P.W. W sprawie dla oceny prawidłowości przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności istotne jest to, czy skarżący faktycznie te działki uprawiał. Sąd stwierdza, że ustalony przez organ stan faktyczny odnoszący się do posiadania przez skarżącego działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], vświadczy o tym, że skarżący nie był ich posiadaczem, czyli faktycznie ich nie użytkował.

Organy przeprowadziły w tym zakresie szerokie postępowanie dowodowe składające się: z przeprowadzenia kontroli na miejscu na poszczególnych działkach (20 czerwca i 5 lipca 2012 r.) oraz zgromadzeniu oświadczeń od licznych świadków – mieszkańców terenów na których znajdują się sporne działki i użytkowników tych działek tj. P.W. (działka nr [...],[...],[...],), P.P., H.S. (działka nr [...],), S.W. (działka nr [...],), E.L. (działka nr [...],), M.K. (działka nr [...],), F.K. i K.W. (działka nr [...],)

Należy w tym miejscu podkreślić, że sam skarżący podczas przesłuchania z 12 lipca 2012r. – odpowiadając na pytanie, czy ww. działki użytkował osobiście czy przez osoby trzecie – oświadczył, że "Pan P.W. w porozumieniu z poprzednimi właścicielami upoważniał ich do prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, a dopłaty za moim pośrednictwem będzie pobierał sam". Z powyższego stwierdzenia skarżącego organ trafnie wywiódł w zaskarżonej decyzji, że skarżący działek tych nie użytkował.

Ponadto z powyższych ustaleń wynikało, że na działkach rolnych [...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...],[...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr /[...]), [...],[...] oraz [...] (nr [...]) nie była w ogóle prowadzona działalność rolnicza. Natomiast na działkach [...] (nr [...]) oraz [...] (nr [...]) stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności, odpowiednio powierzchnia deklarowana [...] ha – stwierdzona [...] ha i deklarowana [...] ha – stwierdzona [...] ha.

W konsekwencji w ocenie Sądu zabrany materiał dowodowy uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanej płatności ONW przez skarżącego za 2011 r. co do działek nr [...][...][...][...][...][...][...] z uwagi na brak posiadania, jak również co do części działek nr [...][...][...][...][...][...][...][...] z powodów ich nie utrzymywania zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy.

W dalszej kolejności Sąd stwierdza, że oprócz prawidłowej odmowy przyznania wnioskowanej płatności ONW przez skarżącego, organ zasadnie – powołując się w zaskarżonej decyzji na właściwe przepisy prawa – nałożył na skarżącego sankcje, które zostały prawidłowo wyliczone.

Podkreślić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ II instancji odniósł się w sposób prawidłowy do wszystkich zarzutów odwołania, wyjaśniając, że skarżący był informowany o dacie i miejscu przesłuchań świadków i nie skorzystał z możliwości uczestnictwa, skarżący nie przedstawił dowodów, które kwestionowałyby zeznania świadków. Organ II instancji wskazał też regulacje prawne dotyczące wiarygodności wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej 7 marca 2012 r. na zgłoszonych we wniosku skarżącego gruntach, a także podkreślił, że skarżący nie złożył zastrzeżeń do doręczonego mu raportu z kontroli, przez co zaakceptował poczynione w nim ustalenia.

Sąd dodatkowo zauważa, iż nawet przypadku prowadzenia przez organ postępowania z naruszeniem przepisów o postępowaniu dowodowym – co jednak nie miało miejsca - prawidłowość wydania przez organ zaskarżonej decyzji również nie rodziłaby wątpliwości. Podkreślić bowiem należy, że Sąd administracyjny – stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchyla zaskarżoną decyzję tylko w sytuacji naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tymczasem skarżący nie przedstawił w skardze, aby posiadał taką dokumentację, która mogłaby zakwestionować prawidłowość ustaleń faktycznych zaprezentowanych w zaskarżonej decyzji.

Sąd podkreśla także, co trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności ONW, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W myśl ust. 2 – w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W przedmiotowej sprawie organy kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego, a jednocześnie umożliwiły skarżącemu przedstawienie własnych środków dowodowych.

Sąd odnosząc się do zarzutu, że spornych działek nie użytkowali H.Z. i P.W., stwierdza, iż fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Tak jak podkreślono wyżej, płatność ONW przysługuje tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, a w przedmiotowej sprawie skarżący co do części zgłoszonych działek takim podmiotem nie był, a dodatkowo część działek w ogóle nie spełniała warunków do objęcia płatnościami w świetle obowiązujących przepisów.

Sąd nie dopatrzył się wreszcie istnienia w niniejszej sprawie okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność uchylenia we wznowionym postępowaniu pierwotnej decyzji z 5 października 2011 r. Nie zaistniały w szczególności przesłanki negatywne określone w art. 146 k.p.a. W momencie wydawania rozstrzygnięć – i to przez organy obu instancji orzekających we wznowionym postępowaniu – nie upłynął jeszcze 5-cio letni termin zakreślony w § 1 in fine tego artykułu. Wszystkie dotychczasowe rozważania wskazują, że we wznowionym postępowaniu musiała zapaść decyzja merytoryczna o innej treści (w stosunku do pierwotnej decyzji z 5 października 2011 r.). Nie zachodzi tym samym sytuacja określona w art. 146 § 2 k.p.a.

Rozpatrując całokształt sprawy należy przyjąć zatem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do uchylenia pierwotnej decyzji oraz odmowy przyznania skarżącemu płatności.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącego zarzuty, należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.