Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 427/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2021 poz 2328
law: Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 67 par. 1, art. 68 par. 4, art. 106
journal: Dz.U. 2024 poz 17
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 685/23 w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr 407.123/F-7/22/2023 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 685/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi R.K., (1) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 7 sierpnia 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w B. z 23 czerwca 2023 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, (2) umorzył postępowanie administracyjne i (3) zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 31 maja 2023 r., Komendant Wojewódzki Policji w B., wskazując w podstawie prawnej art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2328 ze zm., dalej "ustawa zmieniająca"), zwrócił się do Starosty Białostockiego o cofnięcie R.K. (dalej "skarżący") uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, B i B1. Skarżący 3 maja 2020 r., czyli w okresie dwóch lat od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy, popełnił przestępstwo drogowe, udokumentowane wyrokiem Sądu Rejonowego w B., III Wydziału Karnego sygn. akt [...], warunkowo umarzającym postępowanie.

Decyzją wydaną z upoważnienia Starosty Białostockiego przez Inspektora Wydziału Komunikacji z 23 czerwca 2023 r. cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii AM, A1, B1, B potwierdzone dokumentem prawa jazdy nr [...] wydane 5 marca 2021 r. przez Starostę Białostockiego.

Decyzją z 7 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej "SKO") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że skarżący uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM i A1 uzyskał 28 sierpnia 2019 r., a w zakresie kategorii B1 i B 5 marca 2021 r., 3 maja 2020 r. popełnił zaś przestępstwo drogowe, rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Rejonowego w B., III Wydziału Karnego sygn. akt [...], warunkowo umarzającym postępowanie. Wyrok ten uprawomocnił się 3 lutego 2021 r. Zatem skarżący, w okresie dwóch lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, jako kierujący pojazdem silnikowym, popełnił przestępstwo drogowe.

Skoro zatem skarżący w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy (28 sierpnia 2019 r.) popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem, to zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy, uzasadniające cofnięcie mu wszystkich posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami.

Odnosząc się do kwestii zatarcia skazania, SKO wyjaśniło, że w przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U.2022, poz. 1138; dalej "k.k.") w stosunku do osób, do których zastosowano dobrodziejstwo instytucji środka probacyjnego, jakim jest warunkowe umorzenie postępowania, nie stosuje się przepisów art. 106 oraz 107 k.k. o zatarciu skazania. W związku z tym przy warunkowym umorzeniu postępowania, po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby można mówić jedynie o tzw. quasi zatarciu skazania, jednakże nie stosuje się do niego wprost przepisu art. 106 i 107 k.k. Wydany w sprawie wyrok sądu karnego [...] uprawomocnił się 3 lutego 2021 r., wystąpienie zatem o cofnięcie uprawnień przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, dokonane w piśmie z 5 czerwca 2023 r. uznać należało za skuteczne.

WSA w Białymstoku uchylił powyższą decyzję i poprzedzającą ją decyzję, a także umorzył postępowanie administracyjne.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, pozytywny upływ okresu próby liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne, a jego warunkowość po upływie okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 k.k., staje się historyczna. Nie jest to klasyczne zatarcie skazania, ale uzasadnionym jest stwierdzenie, że ostateczne umorzenie postępowania nie powinno wywoływać dla skarżącego negatywnych skutków nie tylko na płaszczyźnie odpowiedzialności karnej, ale również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Sąd uznał, że skoro zatarcie skazania stanowi przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, to tym bardziej, przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne.

Sąd stwierdził, że w sprawie bezsporne są kolejne okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy: wyrok warunkowo umarzający postępowanie uprawomocnił się 3 lutego 2021 r. w związku z tym okres próby zakończył się z dniem 3 lutego 2022 r. Oznacza to, że warunkowo umorzone postępowanie można było podjąć do 3 sierpnia 2022 r. Od 4 sierpnia 2022 r. warunkowe umorzenie przekształciło się w umorzenie definitywne. W takich okolicznościach nie można było przyjąć, że w dniu złożenia wniosku o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami (31 maja 2023 r.) skarżący popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone na podstawie prawomocnego wyroku. Wobec tego WSA przyjął, że brak było przesłanek do cofnięcia uprawnień skarżącemu w oparciu o art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło SKO, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. SKO zrzekło się rozprawy.

Zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w przypadku zakończenia okresu próby, na jaki zostało warunkowo umorzone prowadzone postępowanie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem wydanym wobec kierującego pojazdem silnikowym, który w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że kierujący pojazdem silnikowym popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, stwierdzone na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia;

oraz

poprzez błędne przyjęcie, że upływ okresu próby, na jaki zostało warunkowo umorzone prowadzone postępowanie karne, stanowi przeszkodę do skutecznego wystąpienia przez wojewódzkiego komendanta Policji z wnioskiem do starosty o cofnięcie uprawnień na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej;

oraz

poprzez błędne uznanie, że w przypadku upływu okresu, na jaki zostało warunkowo umorzone prowadzone postępowanie karne, złożenie wniosku przez komendanta wojewódzkiego policji dotyczy osoby, która nie popełniła przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co jest sprzeczne z okolicznościami sprawy;

oraz

poprzez błędne uznanie, że po upływie okresu próby, skarżący, który został uznany winnym popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, nie może zostać uznany za osobę, która ww. przestępstwo popełniła;

oraz

poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku warunkowego umorzenia postępowania, które przekształciło się w definitywne umorzenie postępowania, nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień kierowcy, który w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji

oraz

poprzez błędne uznanie, że wydany prawomocny wyrok sądu karnego, warunkowo umarzający postępowanie, wskutek upływu okresu próby, na jaki zostało warunkowo umorzone prowadzone postępowanie karne, przestaje być prawomocnym rozstrzygnięciem stwierdzającym popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co stanowi warunek do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień na podstawie art. art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Organ zrzekł się rozprawy, a skarżący nie zażądał jej przeprowadzenia, wobec tego Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji SKO w Białymstoku w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowana pojazdami, stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem.

W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej. Ich istota sprowadza się przede wszystkim do kwestii skutków prawnych, które wywiera upływ czasu okresu próby, na jaki zostało warunkowo umorzone prowadzone wobec skarżącego postępowanie karne, czy definitywne umorzenie postępowania stanowi przeszkodę do skutecznego wystąpienia przez wojewódzkiego komendanta policji z wnioskiem do starosty o cofnięcie uprawnień wobec osoby, która w okresie 2 lat od dnia wydania jej po raz pierwszy prawa jazdy dopuściła się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w konsekwencji, czy skarżący może zostać uznany za osobę, która dopuściła się popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, czy też należy uznać go za osobę niekaraną.

Z uwagi na wspomnianą wyżej istotę spornej w sprawie kwestii przypomnienia wymaga, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego. To one wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów.

W rozpoznawanej sprawie zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i zbiór koniecznych do ustalenia w niej faktów wyznaczał przepis art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej. Zgodnie z treścią ww. przepisu starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

W cytowanym przepisie ustawodawca posługuje się sformułowaniem: "stwierdza, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć", a zatem nie ogranicza się jedynie do wyroków skazujących. Stąd też w takiej sytuacji przyjąć należy, że również wyroki warunkowo umarzające postępowanie karne należy uznać za mieszczące się w pojęciu "prawomocnych rozstrzygnięć". Jak podnosi się w doktrynie prawa karnego warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa. Podstawą zastosowania warunkowego umorzenia postępowania musi być poprzedzone stwierdzeniem winy sprawcy i brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa; tym samym podstawą warunkowego umorzenia jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności (...) (W. Wróbel (red.), A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom II. Część II. Komentarz do art. 53-116, wyd. V; P. Kozłowska-Kalisz [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2024, art. 66 ).

Przystępując do dalszych rozważań zwrócić należy uwagę, że kontrolowana decyzja ma charakter związany, co oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami w sytuacji ustalenia okoliczności, o których mowa w art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej.

Treść tego przepisu nie pozostawia organowi swobody w rozstrzyganiu sprawy, tym niemniej starosta, rozpoznając wniosek wojewódzkiego komendanta policji o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami spalinowymi, nie jest zwolniony z obowiązku zbadania skutków prawnych wynikających z zastosowania w stosunku do sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji środka probacyjnego w postaci warunkowego umorzenia postępowania karnego, w szczególności upływu zakończenia okresu próby, jaki został orzeczony w prawomocnym wyroku.

Niewątpliwie środki probacyjne mają głęboko humanitarny i resocjalizacyjny charakter. Ich wspólną cechą jest likwidowanie konfliktu wywołanego przestępstwem i założenie, że wejście w kolizję z prawem karnym nie może oznaczać, że osoba uznana za sprawcę przestępstwa całe życie będzie ponosić konsekwencje swojego nagannego zachowania.

W przepisach Kodeksu karnego, ustawodawca – kierując się tymi zasadami – określił skutki prawne jakie wywołuje zakończenie okresu próby orzeczone w wyrokach, w których sąd karny zastosował wobec sprawców przestępstw środki probacyjne. I tak zgodnie z art. 76 § 1 k.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych (art. 106 k.k.). Zgodnie zaś z treścią art. 68 § 4 k.k. warunkowo umorzonego postępowania karnego nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.

Jeśli chodzi o zatarcie skazania to w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że jego następstwem jest ustanie prawnych konsekwencji skazania, wobec tego nie można stosować w stosunku do takiej osoby żadnych ograniczeń, wiążących się ze skazaniem. Jest ono oznaką osobistej rehabilitacji sprawcy, któremu zostaje przywrócony status osoby niekaranej. Zatracie skazania wywołuje skutki w tych wszystkich sferach, w których określone następstwa wywoływało skazanie, w tym również w sferze stosunków administracyjnoprawnych (por. R. Stefański, Kodeks karny. Komentarz, C.H. Beck 2019, t. 51 i 53 art. 106 i powołane tamże piśmiennictwo, wyrok NSA z dnia 25 marca1981 r., SA 353/81, OSNA 1981, Nr 1, poz. 26 z glosą S. Rakowskiego, OSPiKA 1982, Nr 1–2, poz. 21 ).

Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku uznał, kierując się poglądami doktryny i judykatury odnośnie do instytucji zatarcia skazania, że "skoro zatarcie skazania stanowi przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, to tym bardziej przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne".

Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko.

Podstawowym celem warunkowego umorzenia postępowania karnego jest cel wychowawczy. Sąd stosuje ww. instytucję wówczas, gdy dochodzi do wniosku, że stopień winy i społeczna szkodliwość czynu popełnionego przez jego sprawcę nie są znaczne. Stosując ten środek probacyjny sąd – biorąc pod uwagę charakter czynu i postawę sprawcy – uznaje, że nie ma potrzeby wymierzenia sprawcy kary. Jest to szansa dana sprawcy, by pomyślnym upływem okresu próby udowodnił, że zrozumiał naganność swego postępowania i tym samym dał gwarancję akceptowania w przyszłości obowiązujących norm prawnych.

Zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie wskazuje się, że po upływie okresu próby, określonego na podstawie art. 68 § 4 k.k., i dalszych 6 miesięcy nie jest dopuszczalne podjęcie postępowania warunkowo umorzonego. Oznacza to, że umorzenie postępowania karnego przestaje być warunkowe, a ex lege staje się ostateczne, definitywne. Z upływem tego terminu dochodzi co do zasady do pełnej rehabilitacji sprawcy. Odżywa zatem domniemanie niewinności, a sprawca może uchodzić za osobę, która przestępstwa nigdy nie popełniła (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2023 r., III KK 585/22, M. Królikowski, R. Zawłocki, Komentarz do Kodeksu karnego, część ogólna, Warszawa 2017, s. 979). Po upływie tego okresu oskarżony nie może ponosić żadnych negatywnych skutków popełnienia przestępstwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2020 r., IV KK 262/19).

Podkreślenia wymaga, że w doktrynie i orzecznictwie skutki prawne ostatecznego warunkowego umorzenia postępowania karnego zostały zrównane z tymi, jakie wywołuje zakończenie okresu próby wyznaczone w wyroku warunkowo zawieszającym wykonanie kary pozbawienia wolności. Uprawnione jest więc stanowisko Sądu pierwszej instancji, aby uznać, że po upływie okresu próby osoba korzysta z dobrodziejstwa domniemania niewinności, co czyni niemożliwym wystąpienie z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Rozróżnienie pozycji prawnej osób, którym minął okres próby w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary i osób, w stosunku do których warunkowo umorzono postępowanie karne i postawienie tych ostatnich w zdecydowanie gorszej sytuacji prawnej, nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia.

Zgodnie z dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, warunkowo umarzający postępowanie karne wyrok Sądu Rejonowego w B. z 26 stycznia 2021 r. uprawomocnił się 3 lutego 2021 r. W stosunku do skarżącego roczny okres próby – zgodnie z treścią art. 67 § 1 k.k. – biegł od tego momentu i upłynął z dniem 3 lutego 2022 r. W konsekwencji możliwość podjęcia postępowania warunkowo umorzonego wygasła z dniem 4 sierpnia 2022 r.

Skoro w powyższym terminie nie podjęto warunkowo umorzonego postępowania (co jest bezsporne), to nie ulega wątpliwości, że z mocy samego prawa unicestwione zostały skutki wynikające ze stwierdzenia, że skarżący dopuścił się popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

W dniu złożenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. wniosku o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami spalinowymi, tj. 31 maja 2023 r. skarżący od ponad dziewięciu miesięcy, korzystając z dobrodziejstwa domniemania niewinności, posiadał status osoby niekaranej. Ustawodawca w przepisach ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym wprost wskazał skutki prawne wynikające z warunkowego umorzenia postępowania karnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1a w związku z art. 1 ust. 1 pkt 2. cytowanej ustawy wpis o osobie, w stosunku do której prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne podlega usunięciu z Krajowego Rejestru Karnego.

W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji słusznie zatem uznał, że ostateczne umorzenie postępowania karnego (art. 68 § 4 k.k.) jeszcze przed złożeniem przez Wojewódzkiego Komendanta Policji wniosku o cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w trybie art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej stanowi przeszkodę do jego uwzględnienia i zastosowania sankcji administracyjnej określonej w tym przepisie.

Wydanie przez organ zaskarżonej decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami spalinowymi, odwołującej się do faktu umorzenia postępowania karnego i ignorującej fakt upływu okresu próby wskazanego w wyroku karnym orzekającym ww. środek probacyjny, skutkujący definitywnym umorzeniem postępowania, w dacie wydawania tego rodzaju decyzji, narusza konstytucyjną zasadę domniemania niewinności. Zasada ta stanowi jedną z fundamentalnych i powszechnie uznawanych zasad państwa prawnego. Znalazła też swój wyraz w wiążących Polskę aktach międzynarodowych dotyczących praw człowieka, w szczególności w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) – art. 14 ust. 2 oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) – art. 6 ust. 2. Jako norma konstytucyjna zasada ta jest skierowana do wszystkich, a więc adresatami tej dyrektywy są także organy władzy publicznej. Organ miał zatem w rozpoznawanej sprawie obowiązek zastosować domniemanie niewinności wynikające z ostatecznego umorzenia postępowania karnego w stosunku do skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że fakt definitywnego umorzenia postępowania karnego wywołuje skutki również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Skoro cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami spalinowymi, a zatem instytucja prawa administracyjnego, została bezpośrednio powiązana z faktem stwierdzenia popełnienia przestępstwa (jak już wcześniej wskazano wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne potwierdza zaistnienie danego czynu), to należy łączyć to z wszystkimi konsekwencjami prawnymi oddziałującymi na sytuację prawną osoby, która dopuściła się przestępstwa. Nie można zatem wykluczyć instytucji prawnych prawa karnego wynikających z definitywnego warunkowego umorzenia postępowania karnego i uznać, że instytucja ta pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami spalinowymi.

Inna interpretacja art. 18 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej mogłaby doprowadzić do nieakceptowalnej z gruntu rzeczy sytuacji, w której organ mógłby bez żadnych ograniczeń czasowych inicjować postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami spalinowymi. W takiej sytuacji takie wartości jak obliczalność i przewidywalność skutków prawnych własnych działań i działań organów państwa zostałyby przekreślone. Obywatel chce przede wszystkim wiedzieć, co jest mu dozwolone, a co nakazane czy zakazane. Działając, przewiduje on i bierze pod uwagę przyszłe skutki prawne swych zachowań (tak zgodnych z prawem, jak i z prawem niezgodnych). Omawiane uprawnienie organu do stosowania sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej, musi być ograniczone barierą czasową, którą w sposób jasny i precyzyjny wyznaczają wskazane wyżej przepisy Kodeksu karnego regulujące zarówno instytucje warunkowego umorzenia postępowania karnego, jak również warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.

Rekapitulując, trzeba stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy zmieniającej nie są uzasadnione i dlatego wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu pierwszej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.