Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1674/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.M., w miejsce którego wstąpili do sprawy B.M., C.M. i K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2951/18 w sprawie ze skargi T.M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r. nr 1394/18 w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 15 listopada 2017 r. nr I OT/350/2017, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B.M., C.M. i K.M. solidarnie kwotę 1227 (jeden tysiąc dwieście dwadzieścia siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2951/18 oddalił skargę T.M. (dalej zwany skarżącym) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej MWINB) z dnia 9 października 2018 r., nr 1394/18 w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W dniu 31 marca 2017 r. przedstawiciel Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej zwany PINB) dokonał oględzin działek nr [...] i [...] z obrębu [...], położonych przy ul. [...] w Warszawie. W protokole z tej czynności zapisano, że na terenie działek posadowiony jest obiekt kontenerowy o wymiarach 6,00 m x 21,78 m x 6,00 m, składający się z połączonych ze sobą osiemnastu kontenerów zestawionych piętrowo (dziewięć kontenerów ustawionych jest bezpośrednio na gruncie, a na nich pozostałe dziewięć kontenerów). Podczas kontroli nie okazano dokumentów świadczących o legalnym powstaniu tego obiektu.

PINB pismem z dnia 4 kwietnia 2017 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego obiektu, a postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r., nr IOT/182/2017, na zasadzie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 725; dalej Prawo budowlane) wstrzymał roboty budowlane oraz zobowiązał B.M., W.M. i T.M. (dalej zwani stronami) do przedłożenia w terminie 2 miesięcy: zaświadczenia Prezydenta m. st. Warszawy o zgodności budowy przedmiotowego obiektu kontenerowego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W dniu 13 czerwca 2017 r. do organu wpłynęło pismo S.D. (pełnomocnika stron) zawierające wyjaśnienia w sprawie. Do pisma załączono: kopię projektu budowlanego pawilonu typowego powtarzalnego i obiektów kontenerowych przy ul. [...] na działkach nr [...], [...] i [...], sporządzonego w listopadzie 2014 r., kopię decyzji Burmistrza Gminy Warszawa - [...] z dnia 14 października 2002 r., nr WZ 285/2002 ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji budowlanej polegającej na ustawieniu kontenerów na potrzeby handlu, magazynów, remontów na terenie działek nr [...], [...], [...] z obrębu [...] i [...], [...].

PINB wezwał strony do przedłożenia w terminie 3 dni dokumentacji, wskazanej w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2017 r., nr IOT/182/2017. Pismem z dnia 7 września 2017 r. pełnomocnik stron poinformował, że w dniu 25 sierpnia 2017 r. strony wystąpiły do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku magazynowego o wymiarach 12,00 m x 12,00 m przy ul. [...] na działkach nr [...], [...], [...]. Do pisma dołączył kopię wniosku.

Następnie PlNB decyzją z dnia 15 listopada 2017 r., nr IOT/350/2017, na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego nakazał współwłaścicielom nieruchomości: W.M., T.M. i B.M. (stronom) rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł T.M..

W toku postępowania odwoławczego MWINB wezwał strony do przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów wymaganych postanowieniem PINB z dnia 4 kwietnia 2017 r., nr IOT/182/2017. W dniu 1 marca 2018 r. do MWINB wpłynęło pismo pełnomocnika stron do którego załączono oświadczenie inwestora T.M. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W oświadczeniu tym T.M. wskazał, że jest współwłaścicielem nieruchomości wraz z B.M. i W.M.. Do pisma dołączono potwierdzenie złożenia w dniu 1 marca 2018 r. wniosku o wydanie zaświadczenia o zgodności przedmiotowego obiektu kontenerowego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Kolejnym pismem z dnia 27 czerwca 2018 r. MWINB wezwał pełnomocnika stron w terminie 14 dni do przedłożenia niezbędnych dokumentów celem wdrożenia procedury legalizacyjnej, tj. projektu budowlanego przedmiotowego obiektu kontenerowego oraz oświadczeń pozostałych współwłaścicieli (W.M. i B.M.) do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu 6 sierpnia 2018 r. do MWINB wpłynęły cztery egzemplarze projektu budowlanego obiektu kontenerowego zaplecza techniczno/socjalnego placu budowy na działce nr [...], sporządzonego w dniu 20 lipca 2018 r.

MWINB decyzją z dnia 9 października 2018 r., nr 1394/18 MWINB, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej K.p.a.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję PlNB i nakazał stronom dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego o wymiarach 6,00 m x 21,78 m x 6,00 m składającego się z osiemnastu kontenerów, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w Warszawie.

MWINB podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przedmiotowy obiekt kontenerowy powstał w latach 2013-2014 w warunkach samowoli budowlanej, jak i to, że obiekt kontenerowy nie mieści się w żadnej kategorii obiektów wymienionych w art. 29-31 Prawa budowlanego, które zostały zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. W szczególności nie spełnia on wymogów z art. 29 ust. 1 pkt 12 przewidzianych dla tymczasowych obiektów budowlanych. Zamiar budowy tego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego nie został zgłoszony do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej; a ponadto mając na uwadze jego długotrwałe użytkowanie (ponad trzyletnie) przyjął, że na realizację tego obiektu wymagane było uprzednie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, którą współwłaściciele nieruchomości nie dysponują; z pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z 30 stycznia 2017 r. wynika, że dla inwestycji polegającej na postawieniu piętrowych kontenerów na działce nr [...] nie wydano pozwolenia na budowę.

W efekcie MWINB stwierdził, że strony przedłożyły tylko dwa wymagane dokumenty: oświadczenie T.M. o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane oraz projekt budowlany obiektu kontenerowego sporządzony w dniu 20 lipca 2018 r. Natomiast zaświadczenie Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia 20 marca 2018 r. nr 54/2018 w przedmiocie zgodności z obowiązującymi przepisami planistycznymi MWINB uzyskał dopiero w wyniku wystąpienia pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. do organu administracji architektoniczno-budowlanej o udzielenie informacji, czy i w jaki sposób został rozpatrzony wniosek z 1 marca 2018 r. Nie zostały przedłożone oświadczenia W.M. i B.M. o posiadanym prawie do dysonowania nieruchomością na cele budowlane, pomimo wezwania ich do przedłożenia pismem z dnia 27 czerwca 2018 r. W konsekwencji MWINB stwierdził, że nie zostały złożone wszystkie niezbędne dokumenty do kontynuowania procedury legalizacyjnej.

Następnie MWINB podniósł, że w decyzji PlNB z dnia 15 listopada 2017 r. wskazano, że obiekt kontenerowy objęty nakazem rozbiórki znajduje się na działkach nr [...] i [...], natomiast ze znajdującego się w projekcie budowlano-montażowym z dnia 20 lipca 2018 r. planu zagospodarowania terenu wynika, że przedmiotowy obiekt kontenerowy usytuowany jest jedynie na terenie działki nr [...]. Z tego też względu, w celu skorygowania tej nieprawidłowości, MWINB podjął decyzję na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Powyższą decyzję T.M. (dalej skarżący) zaskarżył do sądu administracyjnego, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił w niej niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji wobec osób, których postępowanie to nie dotyczy.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 11 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu przedmiotowy obiekt nie mieści się w żadnej z kategorii, zwalniającej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w szczególności nie spełnia on wymogów z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego.

Zdaniem Sądu procedura legalizacji przedmiotowego obiektu została prawidłowo zastosowana w niniejszej sprawie, a wobec jej przebiegu zastosowanie znalazł przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego zasadnie przyjęły, że inwestorami spornego obiektu kontenerowego (obok skarżącego) byli także B.M. i W.M.; świadczy o tym materiał dokumentacyjny składany przez pełnomocnika, w szczególności upoważnienie z dnia 25 maja 2017 r. (sporządzone w procesie legalizacji). Wynika z niego, że strony upoważniają ustanowionego przez nich pełnomocnika S.D. do złożenia wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę i prowadzenia nadzoru inwestorskiego. Sąd wskazał, że w przypadku współwłasności nieruchomości stronami postępowania, jak również adresatami decyzji powinni być wszyscy współwłaściciele jako beneficjenci prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec powyższego nie byłoby uprawnione uznanie wyłącznie skarżącego za inwestora w sprawie i wskazanie jedynie tej osoby jako zobowiązanej do dokonania rozbiórki spornego obiektu budowlanego. W efekcie Sąd uznał, że organy zasadnie domagały się od wszystkich współwłaścicieli dokumentów wskazanych w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2017 r. Niewykonanie zaś tych obowiązków obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki.

Za prawidłowe Sąd uznał także skorygowanie przez organ odwoławczy wady decyzji PINB z dnia 15 listopada 2017 r. w zakresie nieprawidłowego oznaczenia działki inwestycyjnej. Tym samym słusznie MWINB uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł w przedmiocie rozbiórki z odesłaniem do prawidłowej numeracji działki ewidencyjnej, tj. nr [...].

Z tych powodów Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: P.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Skarga kasacyjna, jak wskazano w niej, zawiera zarzuty procesowe.

Najpierw pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez przypisanie dokumentom znajdującym się w aktach sprawy innego znaczenia niż wynika z ich treści, tzn. uznanie, że treść upoważnienia z dnia 25 maja 2017 r. udzielonego S.D. świadczy o tym, że strony są inwestorami obiektu będącego przedmiotem postępowania.

Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu, pomimo naruszenia przez organy art. 52 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że przepis ten pozwala na uznanie współwłaścicieli nieruchomości za inwestorów i kierowanie do nich decyzji wydanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.

Pełnomocnik zarzucił również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu, pomimo nieprawidłowego zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 48 ust. 1 w powiązaniu z ust. 5 Prawa budowlanego przez uznanie, że W.M. i B.M. są także inwestorami obiektu.

Ostatni zarzut dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, pomimo nieprawidłowego zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na nieuwzględnienie posiadanej przez organ wiedzy z urzędu, że przedmiotowa inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W oparciu o wskazane podstawy pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto pełnomocnik wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.

W toku postępowania sądowego zmarł skarżący (14 sierpnia 2024 r.), jego następcy prawni B.M., C.M. i K.M. poparli skargę kasacyjną. W dniu 18 lipca 2021 r. zmarł również uczestnik postępowania W.M.; w postępowaniu kasacyjnym uczestniczyli jego następcy prawni G.M.M., G.D.M. i K.M..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

W niniejszej sprawie spór między stronami zasadniczo koncentruje się wokół zagadnienia, kto jest inwestorem przedmiotowego obiektu kontenerowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że orzekające organy nadzoru budowlanego słusznie przyjęły, że inwestorami są strony - współwłaściciele nieruchomości, na której usytuowany jest obiekt. Skarżący utrzymuje natomiast, że tylko on jest inwestorem, a zatem osobą zobowiązaną do likwidacji skutków samowoli budowlanej.

W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że w sprawie jest okolicznością bezsporną, że przedmiotowy obiekt kontenerowy (wykorzystywany do celów magazynowych) wybudowany został w latach 2013 - 2014 w warunkach samowoli budowalnej, gdyż bez zgody budowlanej (pozwolenia na budowę). Uprawniało to organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego oraz stosowania w jego ramach środków zmierzających do doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem, czego skarżący nie kwestionuje.

Usprawiedliwione okazały się trzy pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niewyjaśnienia podstawowej, istotnej dla ostatecznego wyniku sprawy kwestii, kto jest inwestorem (sprawcą samowoli budowlanej), a poprawne ustalenia w tym zakresie determinowały dalszy tok postępowania.

1 Sąd pierwszej instancji akceptując stanowisko organów nadzoru budowlanego, że inwestorami są strony - współwłaściciele nieruchomości i w konsekwencji, że zasadnie skierowano do nich nakaz rozbiórki obiektu wobec niewykonania wszystkich nałożonych na nich obowiązków, odwołał się do art. 52 Prawa budowlanego. Przepis ten, w brzmieniu jaki miał w sprawie zastosowanie, wymienia podmioty obowiązane na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzjach, o których mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a i art. 51. Są nimi: inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Należy więc stwierdzić, że na gruncie tego przepisu w orzecznictwie sądowym i praktyce administracyjnej ukształtował się pogląd, że ustawodawca dał co prawda organom nadzoru budowlanego możliwość wyboru adresata decyzji, jednakże wybór ten nie może być dowolny, bezrefleksyjny. Organ winien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy i przede wszystkim rozważyć możliwość skutecznego wykonania decyzji.

2 Jednakże w postępowaniu legalizacyjnym w pierwszej kolejności obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest ustalenie inwestora - sprawcy samowoli budowlanej, który swym działaniem doprowadził do naruszenia porządku prawnego obowiązującego w budownictwie. Ta zasada wynika z wiodącej roli jaką inwestor odgrywa w procesie budowlanym, będąc odpowiedzialnym za zorganizowanie całego procesu budowy (art. 18 ust. 1 Prawa budowlanego) i to on powinien ponosić konsekwencje realizacji robót budowlanych bez zgody budowlanej. Nałożenie obowiązku rozbiórki na właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości, pomimo ustalenia osoby inwestora, mogłoby stanowić nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i w pierwszej kolejności powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (por. wyroki NSA z 30 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 431/11, LEX nr 1403282). Zasada ta może zostać przełamana w szczególności wówczas, gdy w dacie orzekania inwestor - sprawca samowoli budowlanej nie posiada uprawnień do władania obiektem budowlanym lub tytułem rzeczowym do nieruchomości, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu lub w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wykonanie przez niego nakazu jest niemożliwe, czy to ze względów prawnych czy też faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2497/14, LEX nr 2083531). Zależy to jednak od okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem tego, że zaadresowanie obowiązku wobec innego podmiotu niż inwestor jest wyjątkiem uzasadnionym koniecznością doprowadzenia do wykonania przez strony decyzji, bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Co do zasady nie można więc zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w przypadku współwłasności nieruchomości, na której wybudowano obiekt, adresatami postanowienia nakładającego obowiązek dostarczenia wymaganych dokumentów w postępowaniu legalizacyjnym, a następnie decyzji nakazującej rozbiórkę powinni być zawsze wszyscy współwłaściciele jako beneficjenci prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Trafnie zarzuca pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną, że upoważnienie z dnia 25 maja 2017 r., na które powołał się Sąd, nie stwierdza wprost, że inwestorami są strony - współwłaściciele nieruchomości. Z dokumentu tego wynika jedynie to, że współwłaściciele upoważnili S.D. do złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę i prowadzenia nadzoru inwestorskiego. Zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i wcześniej organy nie uwzględniły, że w przedłożonym projekcie budowlanym z 20 lipca 2018 r., złożonym w postępowaniu legalizacyjnym, na stronie tytułowej podano, że inwestorem jest skarżący. W aktach sprawy znajduje się również projekt zagospodarowania terenu i projekt budowlany pawilonu typowego z listopada 2018 r. wykonany na zlecenie skarżącego oraz decyzja Burmistrza Gminy Warszawa - [...] z 14 października 2002 r., nr WZ 285/2002 ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na ustawieniu kontenerów, wydana na wniosek skarżącego. Także na wniosku z 1 marca 2018 r. o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego jako wnioskodawca oznaczony został skarżący. Wreszcie oświadczenie z 20 grudnia 2017 r. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożył jedynie skarżący określając siebie jako inwestora i wskazując w nim dwóch pozostałych współwłaścicieli. Nie sposób nie zauważyć, że na formularzu tego oświadczenia widnieje adnotacja, że "W przypadku większej liczby inwestorów lub osób upoważnionych do złożenia oświadczenia w imieniu inwestora ..., każda osoba składa oświadczenie oddzielnie". Takie oświadczenia nie zostały złożone przez dwóch pozostałych współwłaścicieli.

Już tylko te okoliczności pozwalały na poczynienie ustaleń co do osoby inwestora - sprawcy samowoli budowlanej. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł w trakcie kontroli orzekając na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.) niedostatków po stronie organów nadzoru budowlanego w zakresie właściwej oceny materiału dowodowego, nie wytknął również tym organom, że w razie istnienia wątpliwości co do osoby inwestora dysponowały środkami umożliwiającymi poczynienie stanowczych ustaleń w tej materii. Nie ma rozstrzygającego znaczenia, że strony w toku postępowania administracyjnego wykazywały bierną postawę, w sposób wyraźny nie akcentowały kwestii, kto jest inwestorem, nie oponowały przeciwko treści postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nakładającego na nich obowiązek dostarczenia wymaganych dokumentów, zaś skarżący zarzut w tym zakresie zgłosił dopiero w skardze. Ponownie należy wskazać, że ustalenie inwestora - sprawcy samowoli budowlanej należało do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego na wstępnym etapie postępowania legalizacyjnego i od tej powinności nie zwalniała organu brak aktywności stron.

W tym stanie rzeczy zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania jawi się co najmniej jako przedwczesne. Gdyby bowiem okazało się, że inwestorem jest wyłącznie skarżący to w przyjętym za podstawę orzekania stanie faktycznym sprawy w ogóle brak było podstaw do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Skarżący przedłożył bowiem organowi żądane w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2017 r. dokumenty (z wyłączeniem zaświadczenia o zgodności budowy z planem miejscowym, a w przypadku braku obowiązującego planu - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy). Jednakże i tym zaświadczeniem, wydanym przez Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy w dniu 20 marca 2018 r., o zgodności budowy z funkcją obowiązującego planu miejscowego dysponował organ, co trafnie podnosi skarżący w ramach czwartego zarzutu kasacyjnego, a czego ostatecznie nie kwestionował organ odwoławczy. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego władny byłby kontynuować postępowanie legalizacyjne na zasadach wynikających z art. 48 i n. Prawa budowlanego.

Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, tymczasem należało ją uwzględnić. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, stosując art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sprawa wraca więc na etap postępowania przed organem pierwszej instancji. Rzeczą PINB w pierwszej kolejności będzie jednoznaczne ustalenie, kto jest inwestorem obiektu kontenerowego i w zależności od tych ustaleń, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu, ukierunkuje dalsze postępowanie. Uwzględni także, że skarżący zmarł w toku postępowania sądowego, a jego następcy prawni zostali ustaleni.

O kosztach postępowania, które sprowadzają się do poniesionych opłat sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym, orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 P.p.s.a.