Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 897/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 62 par. 2 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w postępowaniu uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 września 2024 r. Sygn. akt SKO Gd/5401/23 w przedmiocie zaliczenia wpłaty tytułem zwrotu dotacji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 grudnia 2019 roku Prezydent Miasta Gdańska (dalej: Prezydent) określił B.S. (dalej: Skarżąca) wartość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej wysokości 1.231.771,50 zł i zobowiązał do zwrotu świadczenia.

Skarżąca dokonała w dniu 7 kwietnia 2023 roku wpłaty w wysokości 67.412,00 zł z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Prezydent w dniu 26 kwietnia 2023 roku wydał postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na należność główną w wysokości 40.108,25 zł i odsetki w wysokości 27.303,75 zł.

Na skutek złożenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO) postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 roku uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 roku Prezydent ponownie zaliczył wpłatę na należność główną w wysokości 40.108,25 zł i odsetki w wysokości 27.303,75 zł.

Skarżąca, stosując się do pouczenia zawartego w wydanym przez Prezydenta postanowieniu, złożyła zażalenie do SKO wskazując na jego wadliwość.

SKO postanowieniem z dnia 23 września 2024 roku uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że do dnia 1 września 2023 r. art. 62 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023r. poz. 2383 ze zm. – dalej: "O.p.") przewidywał, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia organ podatkowy wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Natomiast od dnia 1 września 2023 r. przepis ten przewiduje, że postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia organ podatkowy wydaje na wniosek podatnika. Aktualnie zatem zasadą jest niewydawanie postanowienia o zaliczeniu wpłaty, chyba że podatnik będzie o to wnioskował.

Wprowadzając powyższą zmianę, ustawodawca nie przewidział stosowania przepisów obowiązujących przed dniem 1 września 2023 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed tą datą. Z tego powodu do spraw tego rodzaju stosować należy przepis art. 62 § 4 O.p. w brzmieniu aktualnym, a zatem przyjąć należy, że postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty podatnika na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia organ podatkowy wydaje wyłącznie na wniosek podatnika, a nie z urzędu.

Ponieważ w rozpatrywanej sprawie organ I instancji wydał postanowienie o zaliczeniu wpłaty z urzędu, a na dzień rozpatrzenia zażalenia na to postanowienie przepisy przewidują wydawanie tego rodzaju postanowień wyłącznie na wniosek podatnika, zaskarżone postanowienie należało uchylić w całości, a postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia SKO.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła niezgodność z prawem oraz naruszenie:

Art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez brak respektowania norm konstytucyjnych w przypadku braku przepisów intertemporalnych w ustawach podatkowych (tj. art. art. 62 § 4a O.p., który został uchylony po wydaniu postanowienia przez SKO), zapewniających Skarżącej prawo do przestrzegania zasady legalizmu, równości i powszechności opodatkowania polegające na pominięciu utrwalonej wykładni i praktyki w zaskarżonym postanowieniu SKO.

Art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 121 § 1 O.p. poprzez niezapewnienie ochrony praw nabytych interesów w toku w zakresie, w jakim nie przewidują one regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów obywateli tj. w sytuacji Skarżącej, której zażalenie na skutek braku przepisów intertemporalnych nie zostało merytorycznie rozpatrzone, a sprawa ta została uchylona, a w konsekwencji zainicjowane przez Skarżącą postępowanie umorzone.

Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku poz. 572, dalej: "KPA") poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak weryfikacji tytułu przelewu przez organ, a skutkiem tego nieprawidłowe zarachowanie wpłaty dokonanej przez Skarżącą, a także przyjęcie kwot zaległości, kwot odsetek, a także terminów nie wynikających z decyzji nr [...].

Art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku w zw. z art. 112 KPA poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zaufanie do organu władzy publicznej, w szczególności poprzez brak merytorycznego rozpoznania zażalenia Skarżącej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku mimo pouczenia znajdującego się w postanowieniu Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 11 sierpnia 2023 roku, o następującej treści: "Na niniejsze postanowienie przysługuje zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia za pośrednictwem tutejszego organu podatkowego."

Art. 139 KPA poprzez wydanie postanowienia na niekorzyść strony Skarżącej, bez dokonania ustaleń w zakresie oczywistości rażącego naruszenia prawa, polegającego na uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i umorzeniu zainicjowanego przez Skarżącą postępowania w sprawie w sytuacji, gdy Organ winien był rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.

Art. 7a KPA, art. 9 KPA i art. 11 KPA poprzez działanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa polegające na braku rozstrzygnięcia wątpliwości w zakresie normy prawnej, na skutek której odebrano Skarżącej uprawnienie oraz na naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym podjęcie próby zamknięcia drogi Skarżącej do uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie, nie wykonując przy tym podstawowych obowiązków ciążących na organie.

art. 62 §1 ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe, niezgodne ze wskazaniem Skarżącej zarachowanie wpłaty Skarżącej w wysokości łącznej 1.173.922,80 zł na poczet należności głównej w kwocie 689.427,00 zł i odsetek 484.495,80 zł, zamiast na należność główną w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale

i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Oceniając działanie organów podatkowych, w pierwszej kolejności wskazać trzeba na charakter orzeczenia będącego przedmiotem skargi oraz kontroli sądowej.

Zgodnie z przepisem art. 62 § 2 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku, gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika.

Rację ma przy tym SKO, że do dnia 1 września 2023 r. art. 62 § 4 O.p. przewidywał, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia organ podatkowy wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Natomiast od dnia 1 września 2023 r. przepis ten przewiduje, że postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia organ podatkowy wydaje na wniosek podatnika. Aktualnie zatem zasadą jest niewydawanie postanowienia o zaliczeniu wpłaty, chyba że podatnik będzie o to wnioskował (L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. l-119zzk. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 62).

Wprowadzając powyższą zmianę, ustawodawca nie przewidział stosowania przepisów obowiązujących przed dniem 1 września 2023 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed tą datą. Z tego powodu do spraw tego rodzaju stosować należy przepis art. 62 § 4 O.p. w brzmieniu aktualnym, a zatem przyjąć należy, że postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty podatnika na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia organ podatkowy wydaje wyłącznie na wniosek podatnika, a nie z urzędu.

SKO pominęło jednak, że zarówno w starym, jak i nowym brzmieniu przepis art. 62 § 4 O.p. przewiduje możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie o zaliczeniu wpłaty.

Należy także zwrócić uwagę, że postanowienie Prezydenta o zaliczeniu wpłaty, które zostało zakwestionowane zażaleniem zostało wydane w dniu 11 sierpnia 2023 roku, a więc przed wejściem w życie zmienionej treści art. 62 § 4 O.p.. Organ I instancji był zatem obowiązany do wydania postanowienia o zarachowaniu z urzędu.

Rzeczą organu odwoławczego zatem było rozpoznanie zażalenia wniesionego przez Skarżącą na postanowienie, które zgodnie z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami zostało wydane z urzędu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu SKO uwzględni stanowisko Sądu i rozpozna wniesione zażalenie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.