Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 732/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 b ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 29 marca 2024 r. nr SKO.4115.241.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 25 stycznia 2024 r. nr GOPS.R.524.52.2023.AO; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącej B. W. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 732/24

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi B.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 29 marca 2024 r. nr SKO.4115.241.2024 dotycząca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 25 stycznia 2024 r.

nr GOPS.R.524.52.2023.AO Wójt Gminy [...] odmówił B.W. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – matką M.K. Jako powód odmowy wskazał brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawczynię z zatrudnienia /niepodejmowaniem pracy oraz że zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Ponadto wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu jako rolnik w KRUS i nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej pobierając dopłaty do produkcji rolnej. Istnieją także inne osoby (rodzeństwo wnioskodawczyni), na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, mogące wspólnie taką opiekę sprawować.

Od decyzji Wójta odwołanie złożył pełnomocnik wnioskodawczyni (adwokat), zarzucając:

1) naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 323, dalej: u.ś.r.) poprzez nieuwzględnianie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 w zakresie w jakim uznano nim niekonstytucyjność części zawartej w tym przepisie normy prawnej różnicującej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,

2) błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki,

3) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.

SKO - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, dalej: u.ś.w.) - utrzymało w mocy decyzję Wójta.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że art. 17 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w., wedle którego: "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe".

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

matce albo ojcu,

opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wg art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia, lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z kolei przepis art. 17b ust. 1 pkt 1 stanowi, że w przypadku, gdy o świadczenia o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zgodnie z art. 17b ust. 1 pkt 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Kolegium wskazało, że przy wykładni art. 17 ust. 1 b u.ś.r. należy mieć na względzie skutki wynikające z wyroku TK z 21 października 2014 r. K 38/13, którym Trybunał orzekł, że przepis ten w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W następstwie tego wyroku - stosując art. 17 ust. 1b u.ś.r. - należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził TK w w/w wyroku.

Odnośnie drugiej przesłanki odmownej Kolegium wyjaśniło, że przez rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W powyższym kontekście taką przesłanką jest zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pracy w gospodarstwie rolnym, nakierowanych na osiągnięcie dochodu. Prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie) jest formą aktywności zawodowej w celach zarobkowych i tylko całkowita rezygnacja z tej aktywności na rzecz opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny uzasadniać może ewentualne przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W ramach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 5 stycznia 2024 r. ustalono, że podopieczna zamieszkuje wspólnie z wnioskodawczynią i jej rodziną, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni w ramach opieki pomaga matce we wszystkich czynnościach życia codziennego, w tym higienie osobistej, robi zakupy, przygotowuje i podaje posiłki, pomaga przy poruszaniu się (podopieczna porusza się o lasce), sprząta, organizuje wizyty lekarskie, zmienia pościel. W związku z pogorszeniem się stanu zdrowia matki, wnioskodawczyni podjęła decyzję o zaniechaniu działalności rolniczej z powodu konieczności sprawowania nad nią opieki, a 18 grudnia 2023 r. złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie, że od tego dnia zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Takiej samej treści oświadczenie złożyła w ponowionym (za pośrednictwem pełnomocnika) wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 20 grudnia 2023 r.

Prawidłowo uznał organ I instancji, że oświadczenia wnioskodawczyni o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie polegały na prawdzie, bowiem jak wynika z pisma ARIMR z 9 stycznia 2024 r., pobrała ona dopłaty bezpośrednie (zaliczki i płatność końcową) za 2023 r. jeszcze w dniach 19 i 20 grudnia 2023 r. Mimo zatem że nie zwracała się ona z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (co zostało potwierdzone pismem Wójta Gminy z 28 grudnia 2023 r.), słuszne jest stanowisko organu I instancji, że na dzień złożenia wniosku, tj. 18 grudnia 2023 r., B.W. złożyła niezgodne z prawdą oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Pobierała bowiem płatności z tytułu dopłat bezpośrednich, co stanowi o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. To z kolei jest negatywną przesłanką wykluczającą możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Co się zaś tyczy kwestii pozostawania wnioskodawczyni w ubezpieczeniu społecznym rolników w KRUS, to okoliczność ta jest prawnie obojętna dla przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B.W. (reprezentowana przez adwokata) zaskarżyła w całości decyzję Kolegium z 29 marca 2024 r., zarzucając jej naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z 1 kwietnia 2022 r. III SA/Gd 1190/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2020 r. I OSK 1273/20 wskazała, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się to z wykonywaniem w nim działalności rolniczej. O domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynikającym z objęcia przysługującym rolnikowi ubezpieczeniem stanowią bowiem zapisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.). Zgodnie z jej art. 1, ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników (...), natomiast w myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy, przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się jednak na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika ze stanu faktycznego. Fakt zaprzestania działalności rolniczej prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku i ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest właśnie oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania

z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium z 29 marca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 25 stycznia 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad legitymującą się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z 28 marca 2023 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji matką.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli względem powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

I. Wstępnie należy podkreślić, że z uwagi na zmianę od 1 stycznia 2024 r. przepisów u.ś.r. regulujących przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego (w związku z wejściem w życie u.ś.w.), ocena legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji dokonywana jest wg stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. (prawidłowo organy I i II instancji zwróciły uwagę na tę okoliczność, uwzględniając przy rozpatrywaniu sprawy obowiązywanie przepisów u.ś.r. na tę datę, mimo że do wydania przez nie decyzji doszło już w 2024 r.).

Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne

i specjalny zasiłek opiekuńczy o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43

w brzmieniu dotychczasowym /a więc w u.ś.r./, do których prawo powstało do dnia

31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, a co do zasady - stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 2a tego artykułu - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Decydująca dla oceny spełnienia przesłanek do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem data wystąpienia z wnioskiem o to świadczenie, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce 18 grudnia 2023 r.

II. Trafnie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić przesłanki odmownego załatwienia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednolite i utrwalone już w tym zakresie w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko wypracowane zostało na kanwie wyroku TK z 21 października 2014 r. K 38/13, którym TK orzekł, iż w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji; zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 1b u.ś.r., obowiązującego do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (na mocy art. 3 pkt 21 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności, oznacza to m.in. niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników; orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] marca 2023 r. stwierdzono trwałą niezdolność matki skarżącej do samodzielnej egzystencji, przy braku możliwości ustalenia, od kiedy ta niezdolność istnieje).

W/w wyrok TK jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje wprost skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Powoduje jednak konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa które pozostają zgodne z Konstytucją RP - przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa - tak, aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału.

Zgodnie z nią należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten – jako zgodny z Konstytucją – powinien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W rezultacie nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, mimo że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie został do 31 grudnia 2023 r. uchylony lub zmieniony.

W kontekście powyższego i przedstawionych na tym tle w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodów SKO – mimo niewątpliwej ich trafności – należy jednak zauważyć, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowił podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji, a zarzut naruszenia tego przepisu został również błędnie (niepotrzebnie) sformułowany w odwołaniu przez pełnomocnika skarżącej. Uchybienie organu odwoławczego w powyższym zakresie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

III. Kolegium mimo zarzutu odwołania naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie odniosło się do wywiedzionej przez organ I instancji przyczyny odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez nią z zatrudnienia /niepodejmowaniem pracy oraz że zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko organu I instancji jest błędne i w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie może uzasadniać odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną nad matką opieką.

Same w sobie za trafne Sąd uznaje ogólne wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji co do wymogów jakim powinna odpowiadać opieka nad osobą niepełnosprawną oraz co do sposobu w jaki powinna być sprawowana przez ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny czynią to w takim zakresie i rozmiarze (wynikającym ze znacznego stopnia niepełnosprawności osoby którą się opiekują), że opieka ta nie pozwala im na podjęcie zatrudnienia lub wymusza rezygnację z niego. W u.ś.r. brak jest definicji "sprawowania opieki", niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. można wywieść, że opieka, aby uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, musi być stała (w sensie trwałości) lub długoterminowa (w sensie rozciągłości w czasie), a jej zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby osoby niepełnosprawnej wynikające z posiadania konkretnych schorzeń (w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, co wymaga ustalenia, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez opiekuna pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. m.in. wyrok NSA z 6 maja 2022 r. I OSK 1472/21). Wyklucza to automatyzm w przyjęciu, że każdy zajmujący się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności sprawuje opiekę uniemożliwiającą zatrudnienie lub wymuszającą rezygnację z niego, a także że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do uznania istnienia takiego związku i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalanie tego związku nie może jednakże również prowadzić do podważania stanu zdrowia i treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub mu równorzędnego) osoby wymagającej opieki, skoro na konieczność jej sprawowania wskazał uprawniony do wydania takiego orzeczenia organ.

W tym znaczeniu, mimo że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę a nawet nie utożsamia sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad inną osobą z koniecznością zamieszkiwania z tą osobą (por. m.in. wyroki WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r. II SA/Ol 128/22 - LEX nr 3322407 i WSA w Gliwicach z 16 czerwca 2021 r. II SA/Gl 497/21 - LEX nr 3197566), to opieka ta lub pomoc musi być na tyle absorbująca czasowo w sensie krótkoterminowym (dobowym) jak i długoterminowym (miesięcy, lat), że podejmowane w ich ramach czynności warunkują egzystowanie osoby wymagającej opieki w warunkach bezpiecznych i odpowiadających godności człowieka, a jednocześnie ich wykonywanie bezwzględnie stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez opiekuna pracy zarobkowej (bądź wymusza na nim rezygnację z takiej pracy). Ocena spełnienia warunku niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej powinna się więc odbywać przede wszystkim w odniesieniu do stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb, a intensywność i zakres opieki nad taką osobą musi obiektywnie wykluczać podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego (bądź zmuszać go do rezygnacji z niego). O tym więc, czy istnieje adekwatny związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką decyduje zakres wymaganych czynności i konieczny na to czas, wykluczający aktywność zarobkową i zawodową opiekuna. Jest to wystarczająca przesłanka żeby uznać, że opiekun nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie – wbrew uznaniu organu I instancji - powyższy warunek należy uznać za spełniony. Matka skarżącej – legitymując się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji – jest osobą dotkniętą wielochorobowością, o bardzo złym stanie zdrowia (szczegółowo opisanym w wywiadzie środowiskowym). [...]. Wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych, przygotowywaniu i podawaniu posiłków oraz leków. Niewątpliwie takie czynności jak robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, doraźne wożenie do lekarzy i realizacja recept, sprzątanie i pranie a nawet przygotowywanie posiłków nie zaliczają się do czynności ściśle opiekuńczych, stanowiąc związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego tzw. czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Zakres pomocy udzielanej jednak przez skarżącą matce (dotyczących stricte jej osoby) w zestawieniu z powyższymi czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego – przy praktycznym braku możliwości matki wykonywania jakichkolwiek prac i braku samodzielności nawet w czynnościach samoobsługowych (z czym wiąże się także konieczność dodatkowego zabezpieczania i bieżącego dozoru) należy oceniać przez pryzmat jej codziennego funkcjonowania i potrzeb, którym z uwagi na swą niepełnosprawność (niezdolność do samodzielnej egzystencji) nie jest ona w stanie samodzielnie sprostać, wymagając stałego zaangażowania opiekuna (córki). Z zakresu czynności opiekuńczych nie można więc całkowicie wyłączyć normalnych, codziennych czynności życiowych którym osoba niepełnosprawna nie jest w stanie samodzielnie podołać, jeżeli gwarantują one jej bytowanie w warunkach godnych człowieka.

Jeżeli zaangażowanie opiekuna jako wyznaczone stanem zdrowia i potrzeb chorego z uwagi na zakres wykonywanych czynności i ich częstotliwość jest tak znaczne że wypełnia większość czasu osoby sprawującej opiekę (wg Sądu, tak jest w rozpoznawanej sprawie), to nawet jeżeli odbywa się to w połączeniu z typowymi czynnościami dnia codziennego, brak jest podstaw do zanegowania, że opieka nie nosi cech stałej (ciągłej) lub długotrwałej, a przez to nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między jej sprawowaniem a niepodejmowaniem /rezygnacją z zatrudnienia.

Wyraźnego podkreślenia wymaga w związku z tym, że pod pojęciem opieki należy także rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, stałą gotowość i możliwość udzielenia niezwłocznej pomocy w sytuacji, gdy taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. Pamiętać przy tym należy, że sprawowanie opieki może również polegać na stałym doglądaniu danej osoby. Nie trzeba wykonywać za tą osobę wszystkich czynności by stwierdzić, że opieka jest wykonywana. Sam brak możliwości pozostawienia osoby niepełnosprawnej samej na dłuższy okres czasu (niezbędny do wykonywania przez opiekuna pracy zarobkowej), z uwagi na grożące niebezpieczeństwo spowodowane nieporadnością może być uzasadnioną przeszkodą w podjęciu pracy (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 7 marca 2023 r. II SA/Rz 1238/22 - LEX nr 3508194, a także wyroki WSA we Wrocławiu z 28 lutego 2023 r. IV SA/Wr 648/22 - LEX nr 3506879 i z 28 grudnia 2022 r. IV SA/Wr 298/22 - LEX nr 3479615 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 10 lutego 2023 r. II SA/Po 802/22 - LEX nr 3502330, zgodnie z którymi przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy).

W okolicznościach sprawy - nawet przy pominięciu wykonywania przez skarżącą dodatkowych czynności związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego - należy uznać, że wobec braku samodzielności jej matki w zaspokajaniu podstawowych i bieżących potrzeb życiowych, zakres sprawowanej nad nią opieki w sposób nie budzący wątpliwości wyklucza po jej stronie jakąkolwiek aktywność zawodową.

Organ I instancji upatrując brak związku przyczynowo – skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia (w tym rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego) a wykonywaniem przez nią opieki w żaden sposób nie wykazał także, że w stosunku do jej matki możliwe jest skumulowanie w czasie wykonywania czynności stricte opiekuńczych, pozwalające na podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skoro czynności opiekuńcze dotyczą wszystkich podstawowych przejawów jego zwykłego codziennego funkcjonowania, zasady doświadczenia życiowego wskazują, że są one rozłożone w czasie, a przez to wymagają praktycznie ciągłej gotowości i systematycznego działania ze strony opiekuna.

Z powyższym poglądem Sądu zbieżne pozostaje wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, że wbrew uznaniu organu I instancji, czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą wobec podopiecznej mają jednak charakter opieki stałej, uniemożliwiającej wykonywanie jakiegokolwiek zatrudnienia.

IV. Odrębnego odniesienia wymaga zajęte przez organ I i II instancji stanowisko co do istnienia negatywnej przesłanki przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci braku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co stosownie do art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. jest niezbędnym warunkiem przyznania jej jako rolnikowi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wedle ust. 2 tego artykułu, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu

o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Aby przyjąć, że rolnik mimo złożonego oświadczenia nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, organ musi w sposób nie budzący wątpliwości ten fakt wykazać (ustalenia powinny dotyczyć przede wszystkim posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, rzeczywistego wykonywania w nim czynności "rolniczych" i uzyskiwania dopłat związanych z rolnictwem czy też zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej). W okolicznościach sprawy organy nie uczyniły tego w sposób pozwalający przyjąć, że skarżąca mimo złożonego oświadczenia nadal (tj. po 18 grudnia 2023 r.) prowadzi gospodarstwo rolne.

Ponieważ określenie "zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego" nie zostało w przepisach u.ś.r. zdefiniowane, konieczne w tym zakresie jest odniesienie się do jego wykładni wypracowanej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Przyjmuje się w nim, że jeśli dana osoba nie wykonuje określonych, konkretnych czynności związanych z typowymi pracami w rolnictwie, jak też nie uzyskuje

w związku z tym konkretnych korzyści, w tym finansowych, to nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie określonej działalności rolniczej.

Wniosek taki wynika wprost z legalnej definicji "rolnika" w art. 6 pkt 1 ustawy

z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która posiadanie lub własność gospodarstwa sytuuje jako jeden z elementów pojęcia rolnika, jak i - na przykład -

z domniemania zawartego w art. 38 pkt 1, sprowadzającego się do stwierdzenia, że właściciel gruntów prowadzi działalność rolniczą. Nie ma wątpliwości, że domniemanie takie nie byłoby potrzebne, gdyby sama własność gospodarstwa wystarczała do uznania właściciela za rolnika – por. wyrok WSA w Krakowie

z 27 lutego 2020 r. III SA/Kr 60/20 i wskazany tamże wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r. I OSK 905/14 (te i inne powołane orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 30 października 2020 r. I OSK 1273/20, wskazując, że jako przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie można uznać faktu podlegania przez stronę ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Z objęcia takim ubezpieczeniem przysługującym rolnikowi wynika jedynie domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tymczasem, przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi (małżonkowi rolnika) świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy.

Analogicznie, mając na uwadze cel świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), nie można traktować jako czynnika decydującego o niemożliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze aktywnego producenta rolnego - w sytuacji, gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych (wyrok WSA w Gliwicach z 28 lutego 2024 r. II SA/Gl 1684/23).

W myśl powyższego, sam fakt rejestracji osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w bazie producentów rolnych prowadzonej przez ARiMR jest prawnie irrelewantny, jeśli nie łączy się z uzyskiwaniem realnych korzyści (w tym finansowych) związanych z rzeczywistym prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że Sądowi orzekającemu w sprawie znane są przy tym orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych kładące nacisk nie tylko na faktyczne zaniechanie wykonywania przez rolnika działalności rolniczej, ale także na wymóg przedsięwzięcia szeregu czynności powiązanych integralnie ze statusem rolnika, w tym złożenie wniosku o usunięcie wpisu

z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego.

Z przedstawionych wyżej oraz opisanych dodatkowo poniżej względów Sąd stanowiska tego nie podziela.

W realiach sprawy nie można bowiem utracić z pola widzenia daty, na jaką skarżąca oświadczyła o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego

(od 18 grudnia 2023 r.) oraz wystąpienia przez nią z tym dniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, fakt prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego i pracy

w nim praktycznie przez cały rok 2023 w żaden sposób nie pozbawiał jej prawa do uzyskania za ten okres czasu dopłat do produkcji rolnej (której koszty bez wątpienia wcześniej poniosła), nawet jeżeli ich płatność miałaby przypadać po dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na który to termin wypłaty nie miała zresztą żadnego wpływu (zgodnie z pismem ARiMR z 9 stycznia 2024 r., skarżącej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2023 r. wypłacono płatności zaliczkowe 24 października 2023 r. oraz płatności końcowe 20 grudnia 2023 r.). Powszechnie bowiem wiadomo, że wnioski o dopłaty składa się w trakcie roku kalendarzowego za który przysługują (w 2023 r. był to co do zasady okres od 15 marca do 30 czerwca), a ich płatność - w całości lub w części – często w praktyce następuje już nawet w kolejnym roku kalendarzowym, a więc ma charakter następczy, rekompensujący wcześniej poniesione na prowadzenie gospodarstwa rolnego nakłady (powyższe uwagi w równym stopniu odnoszą się do ewentualnego zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, chociaż w przypadku skarżącej – wg informacji Wójta Gminy z 28 grudnia 2023 r. - nie miało to miejsca).

Zgodnie z wyżej przedstawionym stanowiskiem Sądu co do wyłącznie rejestracyjnego znaczenia wpisu jako producenta rolnego w systemie ARiMR - nie można także wymagać od skarżącej, aby na dzień złożenia wniosku

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego czy najpóźniej do wydania decyzji w tym przedmiocie wystąpiła także z wnioskiem o wykreślenie z ewidencji producentów rolnych, co pozwala jej jako byłemu już rolnikowi na otrzymanie ewidentnie należnych jej dopłat z systemów wsparcia bezpośredniego za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego przypadający przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Trudno bowiem w związku z tym zarzucić skarżącej i obarczać ją odpowiedzialnością za to, iż wystąpiła o przyznanie płatności z ARiMR za okres w którym prowadziła gospodarstwo rolne (w okolicznościach sprawy za 2023 r.), a nie przewidziała na kilka miesięcy do przodu (aczkolwiek także w trakcie 2023 r.) ewentualnej konieczności zakończenia jego prowadzenia w związku z chorobą i pogorszeniem stanu zdrowia matki.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jako istotna jawi się jeszcze jedna okoliczność, która w ocenie Sądu najdobitniej świadczy

o sygnalizowanym już wyżej wyłącznie rejestracyjnym charakterze wpisu do ewidencji producentów rolnych ARiMR oraz o całkowitym braku znaczenia dla rozpatrzenia w sposób korzystny dla skarżącej jej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na to, czy po zaprzestaniu prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego i złożeniu oświadczenia w tym przedmiocie otrzymała

i w jakiej wysokości dopłaty dla producentów rolnych z ARiMR za 2023 r.

Jak wynika bowiem z art. 15 ust. 1 - obowiązującej od 15 marca 2023 r. - ustawy

z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. poz. 412), pomoc /w tym m.in. w ramach płatności bezpośrednich – art. 20 pkt 1/ jest przyznawana m.in. osobie fizycznej, której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie do art. 22 tej ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego. W myśl zaś art. 25 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha /analogiczne rozwiązania przewidywała uchylona tą ustawą - z dniem 15 marca 2023 r. - ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Dz.U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm./.

Z żadnego z przytoczonych ani innych przepisów w/w ustawy z 8 lutego 2023 r. nie wynika, aby w przypadku zaprzestania działalności rolniczej (na gruntach zawnioskowanych do udzielenia pomocy) po 31 maja roku w którym złożono wniosek, należne rolnikowi za dany rok płatności uznawane były za nienależne lub podlegały zmniejszeniu (np. proporcjonalnie do okresu prowadzenia w tym roku działalności rolniczej). Inaczej ujmując, niezbędnymi przesłankami do udzielenia pomocy związanej z posiadaniem gruntu wnioskującemu o to rolnikowi jest posiadanie przez niego na podstawie tytułu prawnego gruntu o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie pomocy. Pomoc ta jest przyznawana wtedy w pełnym należnym wymiarze finansowym (przy spełnieniu wszystkich pozostałych warunkujących ją wymagań), niezależnie od późniejszego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w roku, którego dotyczył złożony wniosek.

Powyższe w przypadku skarżącej prowadzi do konkluzji, że w sytuacji spełnienia przez nią warunków do uzyskania pomocy z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego na dzień 31 maja 2023 r., bez jakiegokolwiek znaczenia dla uzyskania przez nią prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje data i forma wypłaty tej pomocy za 2023 r. (jednorazowo lub w częściach, zaliczkowo, w 2023 r. lub później, przed lub po złożeniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne), o ile

w dacie wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego faktycznie nie prowadziła już gospodarstwa rolnego i złożyła w tym względzie stosowne oświadczenie, mimo że nadal widniała w prowadzonej przez ARiMR ewidencji producentów rolnych. Sam wpis w tej ewidencji – o ile umożliwia tak jak w przypadku skarżącej otrzymanie należnych dopłat za wcześniej przypadający okres prowadzenia gospodarstwa rolnego - nie świadczy o dalszym prowadzeniu przez nią tego gospodarstwa w momencie wypłaty dopłat.

Jak wynika z uzasadnień decyzji organu I i II instrancji, nie zakwestionowały one samego zaprzestania wykonywania przez skarżącą prac związanych z prowadzeniem gospodarstwa, wywodząc jego dalsze prowadzenie (po 18 grudnia 2023 r.) wyłącznie z faktu pobrania dopłat rolnych (końcowych, a więc uzupełniających i rozliczających wypłacone wcześniej płatności zaliczkowe). Jak wykazano powyżej, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach twierdzenie organów, że nieaktywny zawodowo rolnik (producent rolny) nie może /w żadnym przypadku/ takich dopłat otrzymać, jeżeli nie prowadzi nadal gospodarstwa rolnego.

Tym samym, skoro zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego po terminie złożenia wniosku o przyznanie płatności – przy spełnieniu wszystkich pozostałych warunków ich uzyskania za dany rok kalendarzowy – nie pozbawia producentów rolnych prawa do uzyskania tych płatności w całości (nie wiąże się z obowiązkiem ich zwrotu w całości lub w części, nie powoduje obowiązku ich rozliczenia w zależności od długości przypadającego po złożeniu wniosku okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego w danym roku kalendarzowym, czy też nie daje prawa innym podmiotom o ubieganie się o nie za okres przypadający w danym roku po zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa przez dotychczasowego wnioskodawcę), tym bardziej nie może stanowić to przeszkody dla skutecznego ubiegania się przez takiego producenta o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa.

Z powyższym stanowiskiem Sądu częściowo zbieżne jest stanowisko wyrażone w zdaniu odrębnym złożonym do zaskarżonej decyzji Kolegium przez członka sprawozdawcę składu orzekającego tego organu; wynika z niego, że skoro zaprzestanie wykonywania działalności rolniczej nastąpiło faktycznie od dnia 21 grudnia 2023 r., to zdaniem sprawozdawcy, co do zasady, świadczenie to powinno być przyznane wnioskodawczyni od tego dnia.

V. Niejako już na marginesie należy zdaniem Sądu podkreślić, że przeszkodą do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia – wbrew uznaniu organu I instancji (co do czego nie wypowiedziało się SKO) – nie jest również fakt istnienia innych osób (rodzeństwa wnioskodawczyni), na których – tak jak i na niej - ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki (matki) i które mogłyby wspólnie z nią taką opiekę sprawować lub udzielić jej w tym zakresie niezbędnego wsparcia osobistego lub rzeczowego.

Przesłanki do odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia nie sposób także upatrywać – jak wskazał organ I instancji - w zameldowaniu osoby wymagającej opieki pod adresem zamieszkania innego dziecka niż wnioskodawczyni, tym bardziej, że wg zebranego w sprawie materiału dowodowego, fakt wspólnego zamieszkiwania wnioskodawczyni i pozostającej pod jej opieką jej matki nie budzi wątpliwości (jak wskazano już w pkt III niniejszego uzasadnienia, wspólne zamieszkiwanie osoby wymagającej opieki i jej opiekuna nie stanowi niezbędnego wymogu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego).

Reasumując, w opisanych okolicznościach faktycznych i prawnych odmowa przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jawi się jako nieuzasadniona. W określonej sytuacji – a taka zaistniała w przedmiotowej sprawie – możliwe jest pobranie dopłat bezpośrednich mimo nieprowadzenia gospodarstwa rolnego, co w przypadku skarżącej nie stoi w kolizji z możliwością skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Stwierdzone przez Sąd przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r.)

a także przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) mające wpływ na wynik sprawy skutkowało uchyleniem tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. a) i c) P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji I i II instancji (wiążące na mocy art. 153 P.p.s.a.) wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań, wg których w okolicznościach wynikających z zebranego dotychczas materiału dowodowego nie jest możliwe oparcie odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na podstawie wskazanych przez te organy przyczyn.