Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 278/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 , art. 120 , art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 44
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 10 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 marca 2024 roku nr 368/2024 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 grudnia 2023 roku, nr 1248/2023; 2. zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej B. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 marca 2024 r., nr 368/2024 Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie własne z 15 grudnia 2023 r., nr 1248/2023 o oddaleniu zarzutu braku wymagalności obowiązku w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] wobec B.M.

W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że postanowieniem z 19 maja 2023 r., nr 510/2022 nałożył na B.M. grzywnę w wysokości 1 600,00 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...] z 14 kwietnia 2023 r., wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach.

Postanowienie o nałożeniu grzywny wraz z powyższym tytułem wykonawczym po powtórnym awizowaniu, zostało 7 czerwca 2023 r. zwrócone do nadawcy. Przesyłka została poprawnie i czytelnie zaadresowana. Na przesyłce i potwierdzeniu odbioru zamieszczone zostały wszystkie wymagane informacje do uznania za skuteczne doręczenie korespondencji w trybie art. 44 k.p.a. Doręczenie uznano za dokonane, w trybie art. 44 k.p.a., 6 czerwca 2023 r. Ze względu na to, że grzywna nie została uiszczona w terminie Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego świadczenia pieniężnego.

28 września 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystawił tytuły wykonawcze: nr [...] (dotyczący grzywny w wysokości 1 600,00 zł) oraz nr [...] (dotyczący kosztów wydania postanowienia w wysokości 68,00 zł) i skierował je 29 września 2023 r. do właściwego Urzędu Skarbowego.

Skarżąca we wniesionych zarzutach wskazała, że małoletni S.M. nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym z uwagi na przeciwwskazania zdrowotne, zaś orzeczenie w przedmiocie nałożenia grzywny nie zostało jej doręczone. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że jest to zarzut braku wymagalności obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1505 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.". Skarżąca zarzuciła również, że "decyzja" w przedmiocie nałożenia grzywny nie została jej doręczona.

W ocenie organu administracji w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Z karty uodpornienia dziecka S.M. wynika, że ostatni raz zostało ono poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym 25 stycznia 2018 r. i obecnie nie jest zaszczepione przeciw 8 chorobom zakaźnym. W dokumentacji przekazanej wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej nie znajdują się żadne zaświadczenia, które wskazują na długotrwałe problemy zdrowotne skutkujące odroczeniem od realizacji obowiązku poddania małoletniego S.M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia "decyzji" w przedmiocie nałożenia grzywny organ administracji podniósł, że przesyłka została poprawnie i czytelnie zaadresowana na znany wierzycielowi adres zamieszkania zobowiązanej. Na przesyłce i potwierdzeniu odbioru zamieszczone zostały wymagane informacje do uznania za skuteczne doręczenie korespondencji w trybie art. 44 k.p.a. Doręczenie skarżącej postanowienia nr 510/2023 z 19 maja 2023 r. wraz z tytułem wykonawczym nr [...] z 14 kwietnia 2023 r. nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. Potwierdzeniem prawidłowego doręczenia jest koperta z pismem wraz z zwrotnym potwierdzeniem odbioru, z których wynika, że 23 maja 2023 r., doręczyciel podjął próbę doręczenia przesyłki, jednakże z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi ani też innej osobie uprawnionej do odbioru przesyłki, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w Filii UP S. 1, [...] N., a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości odebrania jej w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w skrzynce pocztowej. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni dokonano powtórnego awizowania 31 maja 2023 r., po czym 7 czerwca 2023 r., zwrócono przesyłkę do nadawcy, wobec jej nieodebrania przez adresata. Mając na uwadze powyższe, obowiązek uiszczenia grzywny stał się wymagalny po upływie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, tj. od 20 czerwca 2023 r. Organ słusznie podjął decyzję dotyczącą złożenia wniosku do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęcie egzekucji pieniężnej, bowiem obowiązek zapłaty grzywny w celu przymuszenia był i jest nadal wymagalny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie B.M. wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, art 7a, art. 8 § 2, art. 10 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uchylanie się od podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy; art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej i skutkowała poczynieniem błędnych ustaleń.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wskazała z czego wywodzi przeszkody do zaszczepienia małoletniego, a organ kwestii tych nie rozstrzygnął, co czyni zaskarżone postanowienie przedwczesnym i nieprawidłowym. Brak było podstaw do uznania, że doszło naruszenia obowiązku poddania małoletniego obowiązkowemu szczepieniu i w konsekwencji nałożenia grzywny, a wszczęcie oraz prowadzenie na jego podstawie egzekucji administracyjnej było bezpodstawne. Z przedstawionych przez wierzyciela dokumentów wprost wynika, że nie wykonał on w sposób prawidłowy obowiązku przesłania użytkownikowi informacji, a więc nie wykonał jej wcale.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 5 marca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z 15 grudnia 2023 r. o oddaleniu zarzutu braku wymagalności obowiązku.

Skarżąca 11 października 2023 r. wniosła zarzut, w którym wskazując na tytuły wykonawcze nr [...] i [...] oraz postanowienie nr 510/2023 podniosła, że dziecko nie zostało zaszczepione z uwagi na wykazane przez nią przeciwskazania zdrowotne, a "decyzja" w przedmiocie nałożenia grzywny nie została jej doręczona.

W ocenie sądu organ administracji wydając zaskarżone postanowienie przedwcześnie uznał, że postanowienie z 19 maja 2023 r., nr 510/2023 o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia oraz tytuł wykonawczy z 14 kwietnia 2023 r., nr [...] dotyczący obowiązku wykonania szczepień ochronnych małoletniego dziecka S.M. zostały skarżącej, w trybie art. 44 k.p.a., skutecznie doręczone 6 czerwca 2023 r.

Jak wynika z akt sprawy, postanowienie z 19 maja 2023 r., nr 510/2023 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz tytuł wykonawczy z 14 kwietnia 2023 r., nr [...], których prawidłowość doręczenia skarżąca kwestionuje, zostały wysłane na adres "S. 40K, [...] N.". Na ten adres wysłano również tytuły wykonawcze z 28 września 2023 r., nr [...] i [...], których dowodów doręczenia skarżącej nie ma jednak w aktach sprawy, a organ administracji w piśmie z 30 sierpnia 2024 r. poinformował sąd o tym, że ich nie posiada i nie ma takiego obowiązku, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Tymczasem wcześniej, upomnienie z 14 stycznia 2022 r., doręczono skarżącej 19 stycznia 2022 r. pod innym adresem, tj. "F. 25, [...] N.", który to adres został udostępniony Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Skierniewicach z PESEL 22 lipca 2021 r. Natomiast w załączonym do zarzutu z 11 października 2023 r. pełnomocnictwie udzielonym adwokatowi J.C. skarżąca wskazała jako swój aktualny adres "ul. T. 22 m 51, [...] S.".

Zdaniem sądu, z akt sprawy nie wynika, aby organ administracji po zwrocie przez doręczyciela przesyłki zawierającej postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz tytuł wykonawczy z 14 kwietnia 2023 r., nr [...] i wniesieniu przez skarżącą zarzutu z 11 października 2023 r. kwestionującego, m. in. okoliczność jej doręczenia, podjął działania mające na celu ustalenie, czy przesyłka została wysłana na prawidłowy, aktualny adres skarżącej. Nie zostało to udokumentowane w aktach sprawy. Na podstawie akt sprawy nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, czy adres "S. 40K, [...] N." był aktualnym adresem skarżącej w momencie podjęcia próby doręczenia przesyłki przez doręczyciela 23 i 31 maja 2023 r. i czy prawidłowo organ administracji uznał, że przesyłka ta została jej skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. pod tym adresem 6 czerwca 2023 r.

Zgodnie z art. 36 § 3 u.p.e.a. w przypadku niewykonania w całości obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej zobowiązany ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby: wierzyciela – po doręczeniu upomnienia (pkt 1); organ egzekucyjny – po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2). Jednakże dla przyjęcia fikcji prawnej doręczenia na nieaktualny adres w przypadku niepoinformowania przez stronę o zmianie adresu w toku postępowania konieczne jest faktyczne doręczenie stronie pouczenia o skutkach zaniechania powiadomienia o zmianie adresu (por. wyrok NSA z 12 września 2006 r., I OSK 1369/05). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca o obowiązku informowania o zmianie adresu została pouczona przed podjęciem próby doręczenia jej przesyłki zawierającej postanowienie z 19 maja 2023 r., nr 510/2023 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz tytuł wykonawczy z 14 kwietnia 2023 r., nr [...]. W upomnieniu z 14 stycznia 2022 r., doręczonym 19 stycznia 2022 r., skarżąca nie została poinformowana o istnieniu tego obowiązku. Pouczono ją jedynie, że w przypadku niedopełnienia obowiązku szczepień ochronnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku. Należy przy tym zaznaczyć, że powzięcie przez skarżącą wiedzy o obowiązku sczepienia nie jest równoznaczne z pouczeniem o obowiązku informowania o zmianie adresu.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd uznał, że dokonana przez organ administracji ocena braku wymagalności obowiązków określonych w tytułach wykonawczych z 28 września 2023 r., nr [...] i [...] jest przedwczesna. Obowiązek określony w tych tytułach wykonawczych mógł powstać jedynie w przypadku skutecznego doręczenia skarżącej postanowienia z 19 maja 2023 r., nr 510/2023 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz tytułu wykonawczego z 14 kwietnia 2023 r., nr [...], co w rozpoznawanej sprawie nie zostało jednak dotychczas wykazane.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z 15 grudnia 2023 r., uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Wskazując na powyższe okoliczności należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ administracji winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy w celu oceny zgłoszonego przez skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku przedwcześnie uznanego za niezasadny.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r., poz. 1964 ze zm.) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

bg