Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 13/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust.2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi T. H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. H. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego

(dalej: "Prezes", "Organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r., złożonym drogą elektroniczną, T. H. wystąpił do Organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej "w postaci kopii wyroku Sądu Rejonowego w sprawie oskarżonych: B. L.i Ł. K., którym zostali skazani oraz wyroku Sądu Okręgowego wraz z uzasadnieniem". Wnioskodawca podał, że sprawa jest szeroko omawiana w mediach, wskazując link do strony internetowej https[..].

Pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. Organ zawiadomił Wnioskodawcę, że żądanie nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia

6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.) - dalej: "u.d.i.p.".

W uzasadnieniu Organ podał, że Wnioskodawca w trybie przepisów u.d.i.p. zwrócił się o udostępnienie decyzji procesowych wraz z uzasadnieniami w konkretnej sprawie karnej, wymienionych we wniosku z imienia i nazwiska oskarżonych. W ocenie Prezesa żądane orzeczenia dotyczące określonego podmiotu prawa i jego danych osobowych nie stanowią informacji publicznej. Wskazano, że art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e i f u.d.i.p. stanowi,

iż udostępnieniu podlega informacja publiczna o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygnięcia oraz o prowadzonych rejestrach, ewidencjach

i archiwach, a także o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Zdaniem Organu żądanie dostarczenia kopii orzeczeń, jakie zapadły w konkretnej sprawie, zmierza do ustalenia danych dotyczących prywatnych spraw oskarżonych i ich sytuacji procesowej. Informacja ta nie jest w żaden sposób związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie jest też informacją odnoszącą się do władz publicznych lub podmiotów, czy osób pełniących funkcję publiczną. Nie jest to zatem informacja o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i ewentualna anonimizacja orzeczeń nie odniosłaby, w sytuacji tak sformułowanego żądania, zamierzonego celu.

Podsumowując Prezes podniósł, że żądana przez Wnioskodawcę informacja nie spełnia przesłanki przedmiotowej, która zgodnie z postanowieniami u.d.i.p. decydowałaby o możliwości istnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z zasadami

i trybem określonym w treści tego aktu prawnego.

Pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. T. H., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożył skargę na bezczynność Organu zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 tiret trzecie u.d.i.p. poprzez nieprawidłową ich wykładnię i przyjęcie, że informacją publiczną nie jest każde orzeczenie sądowe, a tylko takie, które dotyczy sprawy o istotnym znaczeniu publicznym, tj. odnoszącym się do władzy publicznej i mającej związek z pełnieniem funkcji publicznej;

2. art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wyrok dotyczy osoby fizycznej nie pełniącej funkcji publicznych i nie mających związku z pełnieniem takich funkcji, zatem de facto dokonanie odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na przesłankę ochronę prywatności osoby fizycznej,

w nieprzewidzianej prawem formie, tj. poprzez zaniechanie wydania decyzji administracyjnej;

3. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i przyjęcie, że wyrok karny dotyczący skazania funkcjonariuszy Policji za przestępstwo nadużycia uprawnień służbowych, w związku z wykonywaniem przez nich funkcji publicznej i nieprawidłowym uznaniu, że wyrok ten nie dotyczy osoby pełniącej funkcje publiczne i niemającej związku z pełnieniem tej funkcji;

4. art 5 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie poprzez ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na przesłankę ochrony prywatności, w sytuacji gdy sprawa karna dotyczyła funkcjonariuszy Policji na służbie, którzy na komisariacie pobili obywateli, w konsekwencji sprawa o doniosłym zainteresowaniu opinii publicznej.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o zobowiązanie Organu do dokonania czynności zgodnie z wnioskiem z dnia 6 grudnia 2021 r. bądź wydania aktu w terminie

14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie,

że Organ dopuścił się bezczynności, zasądzenie na rzecz Skarżącego od Organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Prezes był podmiotem zobowiązanym

w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zaś osią sporu jest zakres przedmiotowy, tj. czy wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Zdaniem strony skarżącej wnioskowane wyroki wraz z uzasadnieniami w sposób oczywisty stanowiły informację publiczną, co wynika wprost z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie u.d.i.p. Odwołując się do orzecznictwa wskazano, że wyrok, po jego ogłoszeniu, jako dokument urzędowy, może być udostępniany na podstawie u.d.i.p. z zachowaniem ograniczeń przewidzianych w jej art. 5. Dotyczy to również wyroku wydanego w sprawie karnej, bez względu na formę jego upublicznienia, czy przez ogłoszenie, czy też wyłożenie w sekretariacie wydziału karnego.

Powtórzono, że skoro sama u.d.i.p. w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie wprost wskazuje, że orzeczenia sądów powszechnych stanowią informację publiczną, to nie można dokonywać wykładni rozszerzającej tego przepisu, który by wprowadzał dodatkowe warunki zawężające prawo do uzyskania informacji publicznej. Zwrócono uwagę, że skoro dostęp do informacji publicznej stanowi prawo konstytucyjne (art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), to ustawy określające tryb dostępu do tej informacji powinny być interpretowane

w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym osobom oraz jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki winny być rozumiane wąsko.

Strona skarżąca wskazała, że jej stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 784/16, w którym stwierdzono, że orzeczenia sądowe podlegają obowiązkowi udostępnienia jako informacja publiczna nie tylko w takim zakresie, w jakim zawierają dane publiczne, ale każde orzeczenie również nie odnoszące się wprost do danych publicznych, a więc również wydanych w konkretnych sprawach.

Zwrócono uwagę, że z uzasadnienia projektu zmiany u.d.i.p. wynika,

iż doprecyzowanie poprzez dodanie tiret trzeciego w art. 6 ust. 1 ust. 1 pkt 4 lit. a przyczyni się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Odwołując się do judykatury wskazano, że treść orzeczenia sądu stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 tiret trzecie u.d.i.p. i obecnie tezy takiej nie trzeba już wywodzić w procesie wykładni przepisów - wprost przesądziła o tym nowelizacja art. 6 u.d.i.p., wprowadzona w życie

z dniem 1 stycznia 2015 r., polegająca na zamieszczeniu w przywołanej jednostce redakcyjnej tiret trzeciego, stanowiącego, że jednym z postaci dokumentów urzędowych jest m.in. treść orzeczeń sądów powszechnych.

W ocenie strony skarżącej z uzasadnienia zawiadomienia z dnia 10 grudnia 2021 r. wynika, że Organ de facto odmówił udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wobec spełnienia przesłanki ograniczającej dostęp do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Organ wprost wskazuje, że udostępnienie wyroku spowodowałoby naruszenie prywatności osób skazanych. Organ także odwołuje się do funkcji publicznych oraz związku z tymi funkcjami, co wprost wynika z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tym samym, w ocenie Skarżącego, odmawiając udostępnienia informacji Organ dopuścił się naruszenia art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez odmowę udostępnienia informacji publicznej w nieprzewidzianej prawie formie. Powinien bowiem wydać decyzję administracyjną, która miałaby odpowiednie uzasadnienie faktyczne

i prawne (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Natomiast fakt, że określona informacja posiada dane chronione lub inne tajemnice prawnie chronione, nie powoduje, że informacja traci walor informacji publicznej, udostępnienia takiej informacji można odmówić we właściwym trybie, tj. w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

W ocenie strony skarżącej już samo przesądzenie, że każdy wyrok sądu jest informacją publiczną oraz fakt, że w sprawie o bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie bada się przesłanek odmowy udostępnienia informacji publicznej określonych w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., świadczy o zasadności skargi. Niemniej jednak Organ błędnie uznał, że wyrok dotyczy osób prywatnych. Organ powinien mieć na względzie treść art. 5 ust. 3 u.d.i.p., który jest wyjątkiem od stosowania art. 5 ust. 2 tej ustawy, a który powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Podkreślono, że Skarżący już we wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. poinformował Organ, iż wnosi o udostępnienie informacji w postaci kopii wyroków wraz z uzasadnieniami w sprawie oskarżonych: B. L. i Ł. K., którzy zostali skazani. We wniosku wskazano, że sprawa jest szeroko omawiana w mediach publicznych, załączając link do artykułu [..] oddziału Telewizji Polskiej. Organ miał zatem wiedzę, że oskarżonymi byli policjanci, a wyrok zapadł w związku z wykonywaniem przez nich funkcji publicznych. Sprawa dotyczyła więc sprawy, w której funkcjonariusze Policji wykonywali funkcje publiczne. A zatem zastosowanie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. było wyłączone. Podniesiono, że niezależnie od treści art. 5 ust. 3 u.d.i.p., ograniczenie informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej nie dotyczy osób pełniących funkcje publiczne i mające związek z pełnieniem tej funkcji. Funkcjonariusze Policji są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a czynności prowadzone w komendzie (nawet z nadużyciem uprawnień) są w bezpośrednim związku z pełnieniem funkcji publicznej, tj. funkcjonariusza Policji.

Zdaniem strony skarżącej w odniesieniu do osób ubiegających się o funkcje publiczne lub pełniących takie funkcje prawo do ochrony prywatności podlega istotnemu ograniczeniu. O ile sfera życia intymnego (w znaczeniu szerszym niż potocznie przyjęte) objęta jest pełną prawną ochroną, o tyle ochrona sfery życia prywatnego podlega pewnym ograniczeniom, uzasadnionym "usprawiedliwionym zainteresowaniem". Jest bowiem oczywiste, że osoba pełniąca funkcję publiczną godzić się musi z takim zainteresowaniem opinii publicznej. Każdy kto podejmuje działalność publiczną musi się liczyć z tym,

że przedmiotem ich legitymowanego zainteresowania są także i takie okoliczności ze sfery jego życia prywatnego, które mają wpływ na wykonywanie przyjętej roli społecznej. Z tego rodzaju usprawiedliwionym zainteresowaniem opinii publicznej musi również godzić się osoba kandydująca do pełnienia funkcji publicznej.

Odwołując się do wyroków Trybunału Konstytucyjnego wskazano, że prywatność osób pełniących funkcje publiczne, pozostając pod ochroną gwarancji konwencyjnych, może podlegać ograniczeniom, które co do zasady znajdować mogą usprawiedliwienie ze względu na wartość, jaką jest jawność i dostępność informacji o funkcjonowaniu instytucji publicznych w państwie demokratycznym. Wartość ta, związana z transparentnością życia publicznego, nie może prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne. Osoby wykonujące takie funkcje z momentem ich podjęcia muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji

w sferze ich prywatności niż w wypadku innych osób.

W ocenie strony skarżącej niniejsza sprawa posiada takie "uzasadnione usprawiedliwienie", gdyż w ostatnim czasie kwestia brutalności Policji jest przedmiotem wielu debat publicznych, w tym wielu interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich. Sprawa funkcjonariuszy z S. była opisywana nie tylko w wymienionym artykule TVP, ale również w innych środkach masowego przekazu, np. w Gazecie Wyborczej [..].

Końcowo wskazano, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że skazani byli osobami prywatnymi - czemu Skarżący wyżej przeczy - należy zauważyć, że na ujawnienie imion

i nazwisk skazani sami wyrazili zgodę, chociażby w powyższym artykule TVP, udzielając wywiadu pod ujawnionym imieniem i nazwiskiem oraz wizerunkiem. Art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wprost wskazuje, że informacja ta nie dotyczy osób, które rezygnują z przysługującego im prawa.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w piśmie z dnia 10 grudnia 2021 r. Powtórzono, że w zawiadomieniu tym poinformowano Wnioskodawcę, iż żądana informacja nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej, o której jest mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., gdyż dotyczy spraw prywatnych osób wymienionych z imienia i nazwiska, a ewentualna anonimizacja wnioskowanych orzeczeń nie odniosłaby, w sytuacji tak sformułowanego żądania, zamierzonego celu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi Skarżący zwalcza bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w rozpoznaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci "kopii wyroku Sądu Rejonowego w sprawie oskarżonych: B. L. i Ł. K., którym zostali skazani oraz wyroku Sądu Okręgowego wraz z uzasadnieniem". We wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. Skarżący podał, że sprawa jest szeroko omawiana w mediach, wskazując link do strony internetowej, pod którym udostępniono artykuł.

Na tak sformułowane żądanie udostępnienia informacji publicznej Organ w formie pisemnej wyjaśnił, że żądanie nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

W ocenie Sądu wniosek Skarżącego z dnia 6 grudnia 2021 r. został załatwiony przez Prezesa w sposób zgodny z wymogami u.d.i.p.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że bezczynność organu stwierdzić można tylko w przypadku, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej, a organ zobowiązany do jej udzielenia nie udziela jej (mimo że ją posiada), nie wydaje decyzji odmawiającej udostępnienia lub decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania bądź nie informuje,

że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie u.d.i.p. Oznacza to,

że warunkiem stwierdzenia bezczynności organu jest uprzednie uznanie informacji objętej wnioskiem za informację publiczną (zob. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt

I OSK 52/18, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce

w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie

i terminach określonych w tej ustawie (zob. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 445/19).

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że prezes sądu jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udostępnienia posiadanej informacji, mającej walor informacji publicznej. Nie budzi wątpliwości, że sądy, realizując zadanie publiczne, jakim jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, zalicza się do organów władzy publicznej,

o jakich mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Obowiązek prezesa sądu aktualizuje się tylko wówczas, gdy żądana informacja ma charakter informacji publicznej.

Charakter informacji objętej wnioskiem w niniejszej sprawie jest kwestią sporną pomiędzy Skarżącym a Organem.

W ocenie Sądu objęte wnioskiem Skarżącego informacje odnoszące się do dokumentów w postaci kopii wyroków mają walor informacji publicznych.

W przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. ustawodawca określił pojęcie informacji publicznej. W świetle tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja

o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. W judykaturze przyjmuje się, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, a które na podstawie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępniania informacji, które mają walor informacji publicznej, przy czym należy tu odróżnić dokumenty urzędowe od dokumentów prywatnych. Przymiot informacji publicznej posiadają wszelkiego rodzaju dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zaświadczono bądź podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw (zob. wyrok NSA z dnia

22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 967/19).

Z powyższych względów wyrok sądowy stanowi informację publiczną jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Żądane przez Skarżącego rozstrzygnięcia procesowe zawierają w sobie informacje o działaniu sądu jako organu władzy publicznej

i posiadają walor informacji związanej z wykonywaniem ustawowych zadań przez organy władzy publicznej, jakimi są sądy. Dotyczą one sfery działalności podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., a zatem stosownie do art. 6

ust. 1 pkt 3 lit. d i lit. e tej ustawy stanowi informację publiczną.

Należy zwrócić uwagę, że orzeczenia sądów powszechnych, w tym wyroki, zostały wolą ustawodawcy w sposób wyraźny zakwalifikowane do katalogu informacji publicznych w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., który stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego

i Trybunału Stanu.

Kwalifikacja informacji objętej wnioskiem jako informacji publicznej nie przesądza jeszcze o sposobie załatwienia sprawy z wniosku o jej udostępnienie. W świetle przepisów u.d.i.p. wniosek o udzielenie informacji publicznej może być bowiem załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie przepisów u.d.i.p., albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Z taką bezczynnością nie mamy do czynienia

w niniejszej sprawie, albowiem Prezes, udzielając w ustawowym terminie pisemnej odpowiedzi o braku podstaw do udostępnienia żądanych informacji, załatwił sprawę wniosku Skarżącego w sposób zgodny z wymogami u.d.i.p.

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt, że przyczyną leżącą u podstaw stanowiska Organu, było mylne - w ocenie Sądu - przekonanie o niepublicznym charakterze żądanych informacji. Zarówno bowiem w tej ostatniej sytuacji, jak i wówczas, gdy informacje nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. (art. 1 ust. 2), wniosek załatwia się w tożsamy sposób - udzielając pisemnego wyjaśnienia, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że informacji publicznej nie udostępnia się w trybie i na zasadach wynikających z przepisów u.d.i.p., gdy dostęp do tych informacji regulują przepisy ustaw szczególnych, określając jego odrębne zasady i tryb.

Należy wskazać, że objęte żądaniem udostępnienia wyroki, znajdujące się w aktach postępowania karnego, podlegają udostępnieniu w trybie przepisów szczególnych,

o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., tj. na podstawie przepisów art. 156 § 1, § 5 i § 5a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r.,

poz. 534 ze zm.) - dalej: "k.p.k.".

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Z kolei

art. 156 § 5 k.p.k. reguluje udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Przepis ten stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy

o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.

Wskazane wyżej przepisy art. 156 § 1 i 5 k.p.k. w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych bądź w aktach trwającego, jak i zakończonego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Zawarte w treści art. 156 § 5 k.p.k. sformułowanie, że za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom, oznacza możliwość uzyskiwania przez nie także odpisów z tych akt. Wobec tego nieracjonalna byłaby odmienna wykładnia tego przepisu zakładająca, że "inne osoby", o których w nim mowa, mogą otrzymać akta do wglądu, tylko w wyjątkowych przypadkach za zgodą prokuratora,

a informacje zawarte w aktach można wydawać z pominięciem przepisów k.p.k. w trybie u.d.i.p.

Do powyższej kwestii odnosi się uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt

I OPS 7/13 (ONSAiWSA 2014/3/37), w której stwierdzono, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

Pomimo tego, że treść ww. uchwały, zdeterminowana treścią sformułowanego zagadnienia prawnego stanowiącego jej tło, odnosi się do udostępnienia akt zakończonego postępowania przygotowawczego, jako zbioru dokumentów stanowiących informację publiczną, to w uzasadnieniu uchwały znalazło się także stwierdzenie, że przepisy art. 156 § 1, § 5 i § 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną

i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania u.d.i.p. Przyjęcie, że w pozostałych wypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano również, że art. 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu

w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Przepisy art. 156 § 5 i § 5a k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego.

Stanowisko wyrażone w powyższej uchwale zachowuje aktualność, albowiem treść art. 156 § 1, § 5 i § 5a k.p.k. nie uległa zmianie.

W niniejszej sprawie Wnioskodawca wystąpił o dostęp do wyroków sądowych stanowiących część akt postępowania karnego. Skarżący nie żądał dostępu do informacji publicznej o treści wyroków. Tę poznał już ze strony internetowej, o czym wspomina we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Chodzi mu o postać dokumentu, która miałaby być przekazana w formie kopii, czyli swoisty odpis dokumentu. Ten zaś może uzyskać tylko według reguł zawartych w art. 156 k.p.k., który jest przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt

I OSK 357/19, czy z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 3747/18).

Bezspornie dostęp do akt postępowania przygotowawczego i sądowego jest odrębną (autonomiczną) instytucją prawa procesowego, co do której ustawowo określono krąg podmiotów mających możliwość dostępu. Celem tej regulacji jest przyznanie wyraźnie określonym uczestnikom postępowania prawa do zapoznania się z aktami sprawy

w związku z realizacją przysługujących im uprawnień procesowych. Z tego powodu przyjęcie, że strona postępowania, której interesów sprawa bezpośrednio dotyczy, uzyskuje dostęp do akt na innych, bardziej sformalizowanych zasadach, niż osoby działające na podstawie u.d.i.p. byłoby - jak już wyżej wskazano - naruszeniem zasady równości przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Podsumowując należy wskazać, że żądanie Skarżącego udostępnienia informacji

w postaci wyroków sądu powszechnego w określonej sprawie, nie mogło zostać załatwione na podstawie przepisów u.d.i.p. z tej przyczyny, że jej udostępnienie może nastąpić wyłącznie na zasadach i w trybie określonym w k.p.k. Z kolei Prezes, informując pisemnie Skarżącego o braku podstaw do udostępnienia informacji, uwolnił się od zarzutu bezczynności pomimo tego, że jego argumentacja uzasadniająca stanowisko względem żądań skarżącego była, w ocenie Sądu, nietrafna.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., skargę oddalił.[pic]