Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 727/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 67 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.185.2024.2.MSN UNP: 2401-24-096064 w przedmiocie skargi na czynności w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r., nr 2401-IEE.7192.185.2024. 2.MSN UNP: ; 2401-24-096064, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia P.P. (dalej jako zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej jako organ egzekucyjny) z 26 stycznia 2024 roku nr [...] (znak sprawy: [...]), o oddaleniu skargi zobowiązanego z 18 grudnia 2023 roku na czynność egzekucyjną dokonana zawiadomieniem z 1 grudnia 2023 roku nr [...] zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I S.A.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z 30 listopada 2023 roku nr TW1480023011768, obejmującego zaległości składkowe za wrzesień 2023 roku, dokonując zawiadomieniem z 1 grudnia 2023 roku nr [...], doręczonym elektronicznie I S.A. przy wykorzystaniu systemu OGNIVO 4 grudnia 2023 roku, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny przesłał do zobowiązanego, doręczając je 11 grudnia 2023 roku za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

Pismem z 18 grudnia 2023 roku, zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonaną ww. zawiadomieniem.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że zajęcie narusza prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Zobowiązany podkreślił, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Na zakończenie zobowiązany dodał, że zajęcie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydaniu przedmiotowego tytułu wykonawczego, który nie spełnia warunków ustawowych, a zajęta kwota została błędnie wyliczona.

Postanowieniem z 26 stycznia 2024 roku organ egzekucyjny, oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonanego zawiadomieniem z 1 grudnia 2023 roku nr [...].

Na ww. postanowienie 6 lutego 2024 roku zobowiązany złożył zażalenie zarzucając, że przedmiotowe zajęcie narusza prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Zdaniem zobowiązanego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Zobowiązany dodał, że zajęcie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydaniu przedmiotowego tytułu wykonawczego, który nie spełnia warunków ustawowych, a zajęta kwota została błędnie wyliczona.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor wyjaśnił, że właściwość rzeczowa i miejscowa Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego wynika z przepisu art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), zaś zasięg terytorialny działania tej sferze, tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, nie podlegających stosownej publikacji. Wskazano, że egzekucja należności pieniężnych wobec zobowiązanego jest prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów ZUS, nie wprowadza nic nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 u.p.e.a. zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem tę identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona. Zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. i rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z 2 września 2016 roku. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. właściwy miejscowo wyznaczony jest do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego.

Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Oczywistym jest, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 ww. ustawy należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest zaś Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Dyrektor przypomniał, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a.

Organ odwoławczy nie zgodził się także ze stwierdzeniem, zawartym zarówno w skardze na czynności egzekucyjne, jak i w zażaleniu, że "zajęcie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydaniu przedmiotowego tytułu wykonawczego, który nie spełnia warunków ustawowych, a zajęta kwota została błędnie wyliczona". Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone czynności dokonane zostały w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia z przyczyn wskazanych w skardze i zażaleniu. W doktrynie wskazuje się, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym "Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. Można również wskazywać na naruszenie innych ustaw niż komentowana ustawa. Rozumując a contrario, w ocenie organu odwoławczego, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne naruszenie przepisów rozporządzenia. (...) Skoro skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, to nie ma podstaw do oceny formalnej poprawności wszystkich czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu, których prawidłowość nie została zakwestionowana daną skargą. Tak więc przedmiotem oceny są wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora lub poborcy skarbowego w świetle przepisów ustawy regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych." (tak Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023). Zatem w świetle powyższego skarga oparta na art. 54 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej może dotyczyć zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, bądź też zastosowania co prawda dopuszczalnego środka egzekucyjnego, jednakże w sposób naruszający ustawę.

W niniejszej sprawie zarówno we wniesionej skardze na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z 1 grudnia 2023 roku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I S.A., jak i w zażaleniu z 6 lutego 2023 roku zobowiązany podniósł, że dokonane one zostały z rażącym naruszeniem prawa. Zatem skargę oparł o przesłankę z art. 54 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor wyjaśnił, że zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I S.A. dokonano zgodnie z trybem wskazanym w art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie z 1 grudnia 2023 roku zostało doręczone bankowi z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej 4 grudnia 2023 roku, natomiast wydruki przedmiotowych zawiadomień doręczono zobowiązanemu 11 grudnia 2023 roku wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu spełnia wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów, określone w przepisach art. 67 § la, § 2 i § 2a oraz art. 26e § 1-4 u.p.e.a.

Dyrektor zauważył, że organ egzekucyjne z własnej inicjatywy rozszerzył zakres żądania skargi na czynności egzekucyjne. W związku z czym, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarł argumenty potwierdzające słuszność oddalenia skargi wniesionej na podstawie art. 54 § 1 pkt 1, jak i pkt 2 u.p.e.a. nie zwracając przy tym uwagi na fakt, że zobowiązany nie podniósł zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W ocenie organu odwoławczego, w przypadku gdy Strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tak jak to miało miejsce w tej sprawie, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne. Tym samym, organ egzekucyjny w sposób nieuprawniony wykroczył poza zakres skargi rozpoznając zbytnią uciążliwość (zauważ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt I SA/GI 524/22 z 21 lipca 2022 roku). Przypomniano, że strona składająca skargę na podstawie art. 54 ww. ustawy egzekucyjnej określa zakres żądania, a nie czyni to organ egzekucyjny. Powyższe stanowisko zajął w analogicznych sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnych wyrokach z: 21 lipca 2022 roku, sygn. akt I SA/GI 524/22, oraz 18 października 2023 roku, sygn. akt I SA/GI 771/23, oddalających skargi w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany powtórzył zarzuty dotyczące konieczności wszczęcia postępowania na podstawie zarządzenia Prezesa ZUS, które nie zostało opublikowane, co zdaniem skarżącego narusza prawo. Wskazano, że jeśli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z 19 listopada 2003 roku, w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeśli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. Jeżeli takie zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone, to nie może ono być stosowane. Jeśli w Polsce obowiązuje zasada jawności prawa to taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowa egzekucyjnego, ze względu na brak zgodnych z konstytucją podstaw do jego wszczęcia. Tym bardziej, że takie postępowanie wszczyna dyrektor oddziału, a nie prezes ZUS.

Taka sytuacja, w ocenie zobowiązanego, jest niedopuszczalna i rażąco narusz prawa Dłużnika, a Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem postępowania administracyjnego, była skarga na czynność egzekucyjną, która została uregulowana w art. 54 u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Stosownie do art. 1a pkt 2 tej ustawy przez czynność egzekucyjną rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie wskazuje się, że "określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., III FSK 91/21 i przywołane tam orzecznictwo). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W szczególności w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2021 r., wyd. 9, str. 362). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015r., II FSK 290/13)" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sierpnia 2023r., sygn. akt III FSK 1100/22).

Należy zauważyć, że treść art. 54 u.p.e.a. uległa zmianie na podstawie art. 1 pkt 28 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że "Podstawa wymieniona w punkcie 2 stanowi doprecyzowanie obowiązującego przepisu mówiącego o skardze na czynność dokonaną przez organ egzekucyjny. Przepis ten nie wskazuje jednak wady czynności egzekucyjnej, która jest podstawą skargi, co powoduje, że przesłanki do jej złożenia nie są jasne i budzą wątpliwości w zakresie ich stosowania. Z powyższego względu jednoznacznie określono, że skarga może zostać złożona w przypadku dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Ponieważ przepisy rozporządzeń wydanych na podstawie delegacji ustawowych służą wykonaniu ustawy, naruszenie tych przepisów stanowi również naruszenie przepisów, na podstawie których zostały wydane.

Należy wskazać, że podstawa skargi ujęta w pkt 1 stanowi przeniesienie obowiązującego przepisu art. 33 § 1 pkt 8. Z uwagi na to, że projekt ustawy rozdziela środki zaskarżenia na te, które bezpośrednio dotyczą egzekwowanej należności pieniężnej (zarzuty) i takie, które dotyczą postępowania egzekucyjnego, podstawa zarzutu ujęta obecnie w przepisie 33 § 1 pkt 8 została przeniesione do katalogu podstaw skargi.

Zrezygnowano z przesłanki, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6, dotyczącej niedopuszczalności egzekucji lub niedopuszczalności środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność egzekucji jest badana przez organ egzekucyjny na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 29 § 1) i stanowi również podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (patrz uzasadnienie do art. 59 § 1). W odniesieniu do niedopuszczalności środka egzekucyjnego na gruncie egzekucji pieniężnej przepis ten nie znajduje zastosowania. Z powyższego względu zrezygnowano z niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego jako podstawy skargi na czynność egzekucyjną.

W projektowanym przepisie zrezygnowano również z przesłanki, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 9, dotyczącej prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Organy administracji z urzędu są zobowiązane do przestrzegania swojej właściwości, zatem zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w przypadku zaistnienia zdarzenia powodującego zmianę właściwości miejscowej organu egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie powinien niezwłocznie przekazać sprawę do organu właściwego. Podkreślić należy, że zgodnie z projektowanym art. 22 § 3b ustawy, w przypadku zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego skuteczne pozostają jedynie czynności podjęte przez organ egzekucyjny przed uzyskaniem informacji o zmianie. W konsekwencji, jeżeli organ egzekucyjny pomimo posiadania informacji o zdarzeniu powodującym zmianę właściwości miejscowej nie przekaże postępowania organowi właściwemu miejscowo, czynności tego organu podjęte po powzięciu informacji nie będą skuteczne.". Jednocześnie uzasadniając zmiany dokonane w art. 33 § 2 u.p.e.a. (uprzednio art. 33 § 1 tej ustawy) wskazano "Zrezygnowano z podstaw zarzutów określonych w przepisie art. 33 § 1: pkt 9 - prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny i pkt 10 - niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. W odniesieniu do prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego (pkt 10) organ egzekucyjny weryfikuje ją na etapie badania dopuszczalności egzekucji. W przypadku tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów przepisu art. 27 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynie tego nieprzystąpienia. Ponadto nieprawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego będzie stanowiło podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (patrz uzasadnienie do art. 59 § 1).

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ należy wskazać, że ta podstawa zaskarżenia dotyczy bezpośrednio postępowania egzekucyjnego. W pozostałym zakresie np. w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny, wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.). Zgodnie z art. 18 ustawy w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".

W doktrynie wskazuje się, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym "Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. (...) Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. Można również wskazywać na naruszenie innych ustaw niż komentowana ustawa. Rozumując a contrario, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne naruszenie przepisów rozporządzenia. (...) Skoro skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, to nie ma podstaw do oceny formalnej poprawności wszystkich czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu, których prawidłowość nie została zakwestionowana daną skargą.

Tak więc przedmiotem oceny są wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora lub poborcy skarbowego w świetle przepisów ustawy regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych." (tak Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023).

Zatem w świetle powyższego skarga oparta na art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. może dotyczyć zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, bądź też zastosowania co prawda dopuszczalnego środka egzekucyjnego, jednakże w sposób naruszający ustawę.

W niniejszej sprawie we wniesionej skardze na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I S.A. Zobowiązany podniósł, że zostało ono dokonane z rażącym naruszeniem prawa. Zatem skargi oparł o przesłankę z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarty u.p.e.a. wynika, że ilekroć mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z rachunków bankowych.

Zatem w świetle powyższego należało uznać, że dokonano w sprawie czynności egzekucyjne przewidzianych w u.p.e.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że należności wynikające z wystawionych tytułów wykonawczych są należnościami pieniężnymi.

Jak wynika z art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu. Z art. 67 § 1a tej ustawy wynika, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Stosownie do art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę kosztów egzekucyjnych:

a) opłaty manipulacyjnej,

b) opłaty za czynności egzekucyjne,

c) wydatków egzekucyjnych,

d) opłaty egzekucyjnej,

e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Przy czym zgodnie z § 2a tego artykułu jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;

W art. 67 § 2c u.p.e.a. zawarto delegację ustawową do wydania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, mając na względzie bezpieczeństwo posługiwania się dokumentami w postaci elektronicznej oraz sprawność i skuteczność egzekucji.

W niniejszej sprawie sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie spełnia wskazane w art. 67 § 2 u.p.e.a. wymogi. Jednocześnie w oparciu o treść art. 67 § 2a tej ustawy zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego nie zawierały podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego, ale zawiadomienia o zajęciu zawierały PESEL zobowiązanego.

Zawiadomienie zostało przy tym prawidłowo sporządzone na obowiązującym w dniu jego wystawienia wzorze określonym § 1 pkt 6 w Rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych z dnia 20 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1314).

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia przepisów 89-89a u.p.e.a.

Stosownie do art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

W oparciu o art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny;

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy;

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Stosownie do art. 89a § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r, - Ordynacja podatkowa obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. Do zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku przepisu art. 89 § 3 pkt 1 nie stosuje się.

Natomiast zgodnie z art. 89a § 3 u.p.e.a, zawiadomienie o zajęciu i inne pisma

w ramach egzekucji z nadpłaty lub zwrotu podatku sporządza się i doręcza z użyciem

środków komunikacji elektronicznej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 67 § 2c.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny, działając zgodnie z powyższymi przepisami, przesłał wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I S.A. Nadto organ egzekucyjny doręczył ww. zawiadomienie zobowiązanemu.

Rację mają zatem organy, że żadna z przesłanek stanowiących podstawę zarzutu z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie zaistniała, a zatem skargi zobowiązanej podlegały oddaleniu.

W ocenie Sądu, podnoszone przez zobowiązanego okoliczności (dotyczące tego, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia egzekucji, a tytuły wykonawcze, które dotyczą zajęć są nieważne i nie mogą stanowić podstawy wszczęcia egzekucji i zajęcia wierzytelności pieniężnej, bowiem podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS) nie mają wpływu na ocenę prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Z art. 19 § 4a tej ustawy wynika, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, siedziby i właściwość rzeczową oraz miejscową dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, uwzględniając strukturę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz dostępność systemu teleinformatycznego obsługującego egzekucję administracyjną. Stosownie do § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1411) siedziby i właściwość miejscową dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne uprawnione do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej "ustawą", określa załącznik do rozporządzenia. Zatem w świetle powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącego co do konieczności wydania zarządzenia przez Prezesa ZUS.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 593) orzekł jak w sentencji.