Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 267/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 12, par. 1 i 2, art. 35 , art. 37 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 2 ust. 1, art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 108 ust. 1 pkt 2, art. 207, art. 210, art. 223
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
article: art. 149  par. 1, par. 1a, par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi I. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej I. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżąca I. M. (dalej: "strona", "skarżąca") w dniu 31 października 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarga wpłynęła do organu w dniu 3 listopada 2023 r.

Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 w zw. art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1-3, art. 36 § 1 oraz art. 37 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a." przez przewlekłe prowadzenie postępowania i jednocześnie bezczynność, co skutkowało niezałatwieniem sprawy w terminie, niezawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, niepodanie przyczyn zwłoki, niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy, brak pouczenia o prawie wniesienia ponaglenia oraz nieprzekazanie ponagleń wnoszonych przez skarżącą organowi wyższego stopnia.

Skarżąca wniosła o:

1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni,

2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim

4) przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim

5) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Skarżąca wskazała, że złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 19 października 2021 r.

Dopiero w dniu 29 marca 2022 r. Wojewoda Pomorski, na podstawie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 519) – dalej jako: " u.c.", zwrócił się do organów w nim wskazanych o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Postanowieniem z dnia 24 października 2022 r. nr SO-XII. 6153.568.2021.OM Wojewoda Pomorski, na podstawie art. 74 k.p.a. oraz art. 8 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, wyłączył jawność dokumentu oznaczonego klauzulą "zastrzeżone" stanowiącego część akt sprawy dotyczącej udzielenia l. M. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Na skutek wniesionego w dniu 25 lipca 2022 r. zażalenia na wyżej wymienione postanowienie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia 15 grudnia 2022 r., nr DL.WIPO.410.1708.2022/AS, uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Pomorskiego w całości i odmówił l. M. przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne, którym została nadana klauzula "zastrzeżone", stanowiących część akt sprawy dotyczącej udzielenia l. M. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów

Od wyżej wymienionego postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 15 grudnia 2022 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, na skutek której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 448/23 uchylił zaskarżone postanowienie.

Równolegle, w dniu 19 lipca 2022 r. Wojewoda Pomorski wydał decyzję, w której odmówił skarżącej udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 16 sierpnia 2022 r. skarżąca złożyła do organu wyższego stopnia odwołanie od ww. decyzji.

Z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji o przekazaniu przez Wojewodę Pomorskiego złożonego przez skarżącą odwołania, w dniu 4 listopada 2022 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. Ponaglenie to zostało bez jakiejkolwiek reakcji organu. Skarżąca nie ma wiedzy, czy zostało ono przekazane do organu wyższego stopnia.

Po upływie 4 miesięcy od wywiedzionego odwołania, tj. w dniu 22 grudnia 2022 r., pełnomocnik skarżącej otrzymał informację z Urzędu ds. Cudzoziemców o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2023 r. Organ wyższego stopnia jako przyczynę niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie wskazał znaczną ilość spraw do rozpoznania.

Następnie decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uchylił w całości zaskarżoną przez stronę decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 lipca 2022 r. orzekającą o odmowie udzielenia Skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Ponownie, z uwagi na bezczynność organu i brak jakiejkolwiek informacji dotyczącej ponownego rozpoznania wniosku skarżącej, pismem z dnia 30 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Wojewody Pomorskiego o udzielenie informacji dotyczącej stanu postępowania. Pismo te pozostało bez odpowiedzi organu. Po raz trzeci, w dniu 29 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. Zważywszy na znaczny upływ czasu, po dwóch miesiącach od wywiedzionego ponaglenia, pismem z dnia 3 października 2023 r., pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Wojewody Pomorskiego o udzielenie informacji, czy wniesione ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. zostało przekazane organowi wyższego stopnia w zakreślonym przez art. 37 § 4 k.p.a. terminie.

Do dnia złożenia niniejszej skargi skarżąca nie otrzymała żadnej informacji od organu dotyczącej złożonych ponagleń oraz powodów braku otrzymania zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, a także przyczyn zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy, czy też nowego terminu załatwienia sprawy.

W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność, ponieważ Organ przez wiele miesięcy nie podejmował żadnych czynności, nie przekazywał ponagleń wnoszonych przez skarżącą do organu wyższego stopnia oraz nie zakończył w ustawowym terminie postępowania wydaniem decyzji. Jednocześnie, zdaniem skarżącej, wystąpiła także przewlekłość postępowania, gdyż podejmowane przez organ czynności procesowe (chociażby w postaci wezwania z dnia 31 sierpnia 2023 r. do złożenia dokumentów, które znajdowały się już w aktach sprawy) miały charakter czynności pozornych, nieistotnych dla załatwienia sprawy. Tym samym organ nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie w sposób zgodny z prawem. Biorąc pod uwagę, że przyczyny przewlekłości i bezczynności leżą wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony, należy uznać, że uchybienia, jakich dopuścił się w tym zakresie organ, nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie wystąpił stan przewlekłości, bowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Organ w okresie od daty uchylenia decyzji z dnia 19 lipca 2022 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania - tj. od 19 stycznia 2023 r. - nie podjął w sprawie żadnych czynności, poza pozorną czynnością wezwania skarżącej do złożenia dokumentów, które to dokumenty znajdowały się już w aktach postępowania. Powyższe świadczy również o tym, że organ dopuścił się jednocześnie bezczynności. Przy prawidłowym podejmowaniu działań przez Wojewodę Pomorskiego decyzja zostałaby wydana w terminie miesiąca od daty przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a więc do 19 lutego 2023 r. Nadto organ dopuścił się bezczynności również przez to, że nie przekazał składanych w toku postępowania przez skarżącą ponagleń w trybie art. 37 k.p.a. do organu wyższego stopnia.

Uzasadniając z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej, skarżąca wskazała, że sytuacja, w której strona czeka tak długo na wydanie decyzji zezwalającej na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie stanowi rażące naruszenie prawa. Małżonek skarżącej oraz jej dwoje małoletnich dzieci otrzymali decyzje zezwalające na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co powoduje, że skarżąca przez bezczynność organu pozostaje w permanentnym stanie niepokoju i niepewności o swoją przyszłość.

Sposób działania organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może, w ocenie strony, w nieskończoność powoływać się na znaczny napływ spraw do rozpoznania i kłopoty kadrowe. Takie działanie organu narusza również zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej. Żądana kwota zrekompensuje, zdaniem skarżącej, negatywne przeżycia związane z przewlekłością i stanem bezczynności organu oraz z naruszeniem prawa do przeprowadzenia postępowania administracyjnego bez zbędnej zwłoki. Wymierzenie grzywny organowi spełni funkcję represyjną oraz prewencyjną przed powielaniem takiego sposobu działania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o umorzenie postępowania w części żądania zobowiązania organu do wydania decyzji z uwagi na wydanie przez Wojewodę Pomorskiego w dniu 3 listopada 2023 r. decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie z uwagi na treść art. 100c ust. 1 pkt 1a, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o pomocy", zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; ewentualnie o uznanie, że do przewlekłości nie doszło z rażącym naruszeniem prawa oraz o niewymierzanie organowi grzywny i niezasądzanie od organu na rzecz skarżącej wnioskowanej sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił podjęte w sprawie czynności i wskazał, że Szef Urzędu ds. Cudzoziemców decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. uchylił decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 lipca 2022 r., którą to organ ten odmówił udzielenia I. M. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 2 u.c., tj. z uwagi na uznanie, iż pobyt cudzoziemki na terytorium RP stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda Pomorski przedwcześnie zastosował przesłankę odmowy udzielenia zezwolenia, gdyż nie dokonał uprzednio pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto wskazał, że organ przed ponownym wydaniem decyzji powinien m.in. wystąpić do ww. służb na mocy art. 207 u.c. o udzielenie aktualnej informacji w przedmiocie, czy pobyt cudzoziemki na terytorium RP może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z tego względu organ wystąpił do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku ponownie pismem z 2 lutego 2023 r. Tym razem organy załatwiły sprawę milcząco.

W czasie analizy materiału dowodowego w sprawie organ stwierdził, że do wniosku nie dołączono wszystkich niezbędnych dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku, a wymaganych przepisem art. 219 u.c., w związku z czym pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r. organ wezwał stronę do złożenia do akt sprawy potwierdzenia złożenia zeznania podatkowego PIT-37 za lata 2018-2020 oraz dokumentów potwierdzających posiadanie stałego i stabilnego dochodu, wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i rodziny. Strona złożyła brakujące dokumenty w dniu 31 sierpnia 2023 r. oraz za pismem z dnia 13 września 2023 r., które wpłynęło 15 września 2023 r.

Równolegle, tj. w dniu 1 września 2023 r., wpłynęło ponaglenie strony, a w dniu 6 października 2023 r. wniosek o udzielenie informacji, czy ponaglenie zostało przekazane do organu II instancji.

W dniu 16 października 2023 r. wpłynęło postanowienie Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia 3 października 2023 r. o uchyleniu postanowienia Wojewody Pomorskiego z dnia 24 czerwca 2022 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 3 listopada 2023 r. organ udzielił I. M. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym samym dniu organ skierował do pełnomocnika strony pismo, w którym wyjaśnił, że nie przekazał ponaglenia strony do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z uwagi na treść przepisu art. 100d ustawy o pomocy.

W tym samym dniu do organu wpłynęła przedmiotowa skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zezwolenie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 20 listopada 2023 r., zaś na dzień udzielenia odpowiedzi strona nie złożyła odwołania od decyzji, co pozwala przypuszczać, że decyzja uprawomocniła się z dniem 5 grudnia 2023 r.

Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 223 w zw. z art. 210 u.c., zmieniony z dniem 29 stycznia 2021 roku ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91), zgodnie z którymi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie 6 miesięcy, a termin zgodnie z art. 210 ust. 2 tego przepisu biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

Strona nie złożyła wniosku osobiście, wskutek czego należało ją wezwać do dopełnienia tego obowiązku. Osobiste stawiennictwo strony miało miejsce w dniu 23 marca 2022 r. Dopiero po dopełnieniu obowiązku osobistego stawiennictwa tj. uzupełnieniu braków formalnych wniosku, organ mógł podjąć dalsze czynności, w tym skierować wniosek o udzielenie informacji do Policji, Straży Granicznej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. O ile Policja i Straż Graniczna załatwiły sprawę milcząco, to Dyrektor Delegatury ABW w Gdańsku przekazał Wojewodzie Pomorskiemu informacje nt. cudzoziemki pismem z dnia 30 maja 2022 r. Z uwagi na otrzymane informacje, oznaczone klauzulą "zastrzeżone", organ wydał decyzję odmowną w dniu 19 lipca 2022 r., uznając że w sprawie zachodzi przesłanka negatywna w postaci zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa. Decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ ponownie zwrócił się do ww. instytucji o udzielenie informacji, a ponadto zwrócił się do strony o uzupełnienie materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 219 u.c. Strona przedłożyła brakujące dokumenty i wskutek wypełnienia przez stronę wymogów z art. 211 u.c. oraz wobec braku przesłanek negatywnych, decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. Wojewoda Pomorski udzielił I. M. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej, którą doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 20 listopada 2023 r. Tym samym, w ocenie organu, żądanie skarżącej dotyczące zobowiązania organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe.

Organ podkreślił jednocześnie, że zgodnie z art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie wymienionych w tym przepisie rodzajów spraw (w tym spraw o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Zgodnie z art. 100d ustawy o pomocy, w okresie do dnia 4 marca 2024 r. zaprzestanie czynności lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.

Organ dodał, że art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy dotyczą również postepowań w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały o pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Regulacja przesłanek udzielenia tychże zezwoleń związana z minimalnym nieprzerwanym pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed złożeniem wniosku powoduje, że przepisy art. 100d ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o pomocy nie mogłyby dotyczyć obywateli Ukrainy przybyłych do Polski po 23 lutego 2023 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Organ podkreślił, że udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na czas nieoznaczony wiąże się z koniecznością wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Niedopuszczalna w ocenie organu jest automatyzacja rozpoznawania sprawy z uwagi na jej doniosłość dla Rzeczpospolitej Polskiej oraz Unii Europejskiej. Oprócz przeszkód natury ogólnej przewidzianych przy rozpoznawaniu wszystkich rodzajów zezwoleń, w tym kwestii bezpieczeństwa publicznego i porządku prawnego, w przypadku zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej zgodnie z art. 211 u.c. badany jest okres co najmniej 5 lat nieprzerwanego i legalnego pobytu a terytorium RP bezpośrednio przed złożeniem wniosku przez cudzoziemca, jak również posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu przez okres 3 lat przed dniem złożenia wniosku, tytuł prawny do zajmowanego lokalu, posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W niniejszej sprawie dodatkowo na wydłużenie okresu oczekiwania przez stronę rozstrzygnięcia wpłynął okres oczekiwania na uzupełnienie braków formalnych wniosku, a następnie postępowanie odwoławcze.

Znaczny okres oczekiwania na rozpoznanie wniosków cudzoziemców, zarówno w kwestii wydawanych zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jak też zezwoleń na pobyt stały i czasowy wynikają z przyczyn niezależnych od organu i są konsekwencją trudności powstałych jeszcze przed 2020 r., a związanych z napływem dużej ilości cudzoziemców do Rzeczpospolitej Polskiej, następnie spowodowanych opóźnieniami wynikłymi z pandemii wywołanej przez COVID-19, a pogłębionych dodatkowo napływem obywateli Ukrainy wskutek działań wojennych na terytorium tego kraju po dniu 23 lutego 2022 r.

Wobec powyższego, organ podniósł, że nie dopuścił się zarzucanej przez skarżącego bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżąca spełniła powyższy wymóg, gdyż poprzedziła skargę ponagleniem złożonym do właściwego organu, nadając je w urzędzie pocztowym w dniu 29 sierpnia 2023 r. Ponaglenie wpłynęło do organu w dniu 1 września 2023 r. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Pojęcie bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a., jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.

Przedmiotem skargi na bezczynność jest zatem brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ma na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów konkretny akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane lub dokonane.

Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane natomiast w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. A zatem, zarzut przewlekłości prowadzenia postępowania oceniany musi być pod kątem prawidłowości i terminowości czynności, charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej zawiłości sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2015 r., I SAB/Gd 4/15, i powołane tam orzecznictwo; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2016 r., I OSK 2341/15; z dnia 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, z dnia 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, wyroki te oraz pozostałe orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskując a contrario, nie sposób przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2016 r., IV SAB/Po 6/16).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. W myśl zaś art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

Pozostając przy kwestiach procesowych odnieść się należy do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, w której organ domagał się umorzenia postępowania w zakresie żądania skargi dotyczącego zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni. Ustalenie, że organ dopuścił się bezczynności, która ustała po wniesieniu skargi, nie uzasadnia umorzenia postępowania, lecz skutkuje stwierdzeniem dopuszczenia się bezczynności przez organ ( art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), któremu nie towarzyszy jednak rozstrzygnięcie zobowiązujące organ do dokonania czynności, która wszakże została już przez organ dokonana. W takiej sytuacji nie ma podstaw do umorzenia postępowania sądowo-administracyjnego.

Dodać należy, a to wobec wniosku organu o oddalenie skargi z uwagi na treść art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, że powoływane przez Wojewodę Pomorskiego przepisy tejże ustawy określają szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z treścią art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy (w aktualnym brzmieniu) w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4).

Przepis ten dodany został do ustawy o pomocy na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) – Dz. U. z 2023 r. poz. 185, i obowiązuje od 1 stycznia 2023 r. Dodać należy, że uprzednio wprowadzono na podstawie art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) – Dz. U. z 2022 r. poz. 830, obowiązujący od 15 kwietnia 2022 r., art. 100c ustawy o pomocy, identyczny w brzmieniu jak art. 100d, z tą różnicą, że w ust. 1 przewidywał zawieszenie biegu terminu do 31 grudnia 2022 r.

W ocenie Sądu przepis art. 100c, jak i art. 100d ww. ustawy może zatem, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowań - z wniosków obcokrajowców - obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Zdaniem Sądu powołane przepisy nie mogą mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącej, która jest obywatelką Rosji i która nie przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Oceniając przywołane regulacje prawne wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Pomorskim w niniejszej sprawie, jak i - w konsekwencji - podczas kontroli legalności tego postępowania, dokonywanej przez sąd administracyjny (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 oraz w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 175/22 oraz sygn. akt III SAB/Gd 174/22).

W myśl art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim, ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, jakie obszary pomocy obywatelom Ukrainy zostały uregulowane w ustawie. Zwrócić należy w tym względzie uwagę na uzasadnienie projektu ustawy o pomocy (druk sejmowy nr 2069). W projekcie wskazano, że ustawa o pomocy jest desygnowana tylko dla tych obywateli Ukrainy, którzy opuścili swój kraj w związku z wojną (s. 2-3 uzasadnienia projektu ustawy). Nie ulega wątpliwości, iż ustawa o pomocy jest regulacją szczególną i z tego też względu nie można interpretować jej zapisów rozszerzająco. W wyroku z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 WSA w Poznaniu (co prawda odnoszącym się do art. 100c ustawy o pomocy, który jednak odpowiada w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 100d ustawy o pomocy), słusznie zwrócił uwagę, iż w większości przepisów omawianej ustawy o pomocy ustawodawca wskazuje na "obywatela Ukrainy", a w przepisie 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy użył sformułowania "cudzoziemiec". Jednak Sąd zwrócił uwagę, że w art. 100a ust. 1 ustawy o pomocy ustawodawca odwołał się do pojęcia cudzoziemca w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., w której stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy, a którymi są następujące osoby opuszczające Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z inwazją wojskową rozpoczętą w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne: obywatele Ukrainy zamieszkujący Ukrainę przed 24 lutego 2022 r. (art. 2 ust. 1 lit. a), bezpaństwowcy lub obywatele państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz członkowie rodzin tych wszystkich osób (art. 2 ust. 1 lit. c). Zdaniem WSA w Poznaniu, gdyby zamiarem ustawodawcy było stosowanie art. 100c ustawy o pomocy do wszystkich cudzoziemców, to w tym zakresie dałby temu wyraz odwołując się choćby do definicji zawartej w u.o.c. Dokonując powyższej interpretacji Sąd miał przy tym na uwadze uzasadnienie projektu ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Druk sejmowy nr 2147), na mocy którego dodano do ustawy o pomocy komentowany art. 100c. W uzasadnieniu tym wskazano, że "Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy (...) została uchwalona w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia. W dniu 24 lutego 2022 r. doszło do ataku wojsk Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy. W wyniku tych zdarzeń w kierunku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zaczęły kierować się tysiące obywateli Ukrainy, poszukujących schronienia. Ponad dwutygodniowy okres obowiązywania ww. ustawy przyniósł doświadczenia wskazujące na potrzebę doprecyzowania niektórych jej przepisów, a także uzupełnienia kwestii pominiętych w obowiązującej ustawie". Dodatkowo WSA w Poznaniu zauważył, że przy interpretacji omawianej regulacji art. 100c ustawy o pomocy należy pamiętać, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż w okresie od dnia 24 lutego do dnia 24 sierpnia 2023 r. pobyt obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przebywa na terytorium RP legalnie. W tym okresie, stosownie do art. 22 ustawy o pomocy, jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy o pomocy jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Natomiast stosownie do art. 42 ust. 1 tej ustawy jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulegają przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Tym samym, to właśnie w odniesieniu do obywateli Ukrainy, o których mowa wyżej znajduje zastosowanie regulacja art. 100c ustawy o pomocy. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu, że inna interpretacja powyższych przepisów byłaby nieracjonalna, ponieważ pozbawiałaby możliwości uzyskania przez innych cudzoziemców możliwości uzyskania dokumentów legalizujących ich pobyt w Polsce, a art. 100c ustawy o pomocy dotyczy postępowań prowadzonych z wniosku osób, które na mocy przepisów szczególnych mają zagwarantowany legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 31 grudnia 2022 r.

Podobną interpretację art. 100c ustawy o pomocy, co odnieść należy też do art. 100d tejże ustawy, co do jego ograniczonego - jak wskazano powyżej - podmiotowo i przedmiotowo zastosowania zaprezentowały też Wojewódzkie Sądy Administracyjne w Gorzowie Wlkp. w wyrokach z dnia 13 lipca 2022r., sygn. akt II SAB/Go 42/22 i II SAB/Go 51/22, w Szczecinie w wyroku z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz 288/22, we Wrocławiu w wyrokach z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 1113/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 1348/22, w Łodzi w wyroku z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Łd 6/23, w Gdańsku w wyroku z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 178/22.

Sąd nie podziela odmiennej interpretacji ww. przepisów prezentowanej w cytowanych w odpowiedzi na skargę wyrokach sądów administracyjnych.

Dodać należy, że treść art. 100d ustawy o pomocy nie oznacza, że nie mógłby on mieć zastosowania do przewidzianych w nim postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, których uzyskanie wiąże się z wykazaniem określonego nieprzerwanego pobytu na terytorium RP. W art. 195 ust. 4, jak i w art. 212 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach zawarto regulację określającą zasady uznawania pobytu na terytorium RP za nieprzerwany, która to regulacja dopuszcza określone przerwy w tym pobycie. Określenie w ustawie o pomocy daty 24 lutego 2022 r. wyznaczającej zakres stosowania ustawy o pomocy nie uniemożliwia zatem jej zastosowania do osób objętych omawianą regulacją. Nie ma zatem podstaw do wnioskowania o możliwości stosowania art. 100d ustawy o pomocy do wszystkich cudzoziemców, w tym do skarżącej, z powołaniem się na przesłanki do uzyskania zezwolenia na pobyt stały lub na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania Sąd, nie podzielając interpretacji organu, uznał, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, jako nieznajdujące zastosowania w niniejszej sprawie, nie uzasadniały oddalenia skargi.

Podkreślić należy, że ustanie stanu bezczynności organu, a tym samym stanu przewlekłego prowadzenia postępowania na skutek wydania decyzji już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co ma miejsce w niniejszej sprawie), nie zwalnia sądu z obowiązku dokonania oceny, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania miało miejsce oraz oceny charakteru stwierdzonej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie sądu wydane w tym trybie ma bowiem charakter deklaratoryjny i stwierdza retrospektywnie dopuszczenie się przez organ bezczynności lub przewlekłości w okresowym czasie trwania postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że oddalenie skargi tylko z tego powodu, że w momencie orzekania stan bezczynności ustał prowadziłoby do trudnych do zaakceptowania skutków w świetle zasad legalności i praworządności działania organów administracji publicznej (orzeczenia powołane w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19).

Jednocześnie to Sąd ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (lub obie postaci łącznie) na dzień wniesienia skargi. Co do zasady, skarżący może domagać się w konkretnych okolicznościach stwierdzenia bezczynności organu, skoro organ nie załatwił sprawy administracyjnej w ustawowym terminie, wskazując jednocześnie na tempo podejmowanych czynności w postępowaniu administracyjnym, które w ocenie skarżącego wskazują na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. W tych okolicznościach, zadaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę było dokonanie oceny postępowania organu, z punktu widzenia zarzucanej w skardze bezczynności i przewlekłości postępowania.

Kwestie dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce, w tym pobytu rezydenta długoterminowego UE, określa ustawa o cudzoziemcach. W dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91 dalej ustawa zmieniająca, nowelizacja). W myśl art. 223 u.c. do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210. Zgodnie natomiast z art. 210 ust. 1 tej ustawy decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. Tym samym od dnia 29 stycznia 2022 r. termin wydania decyzji zezwalającej cudzoziemcowi na pobyt czasowy reguluje zacytowany przepis szczególny (art. 35 § 4 k.p.a.).

Wniosek skarżącej został złożony przed dniem wejścia w życie przepisów ww. ustawy nowelizującej. Jednakże w ocenie Sądu w realiach faktycznych przedmiotowego postępowania administracyjnego należało mieć na uwadze tę istotną okoliczność, że Wojewoda Pomorski w dniu 19 lipca 2022 r. załatwił sprawę wszczętą tymże wnioskiem wydając decyzję o odmowie udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia 19 stycznia 2023 r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę Pomorskiego. Wskazana decyzja kasacyjna wpłynęła do organu I instancji w dniu 1 lutego 2023 r. Od tej daty organ I instancji obowiązany był do ponownego prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie w terminie określonym w art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. Powyższa okoliczność uzasadnia objęcie kontrolą Sądu jedynie okresu biegu postępowania liczonego od dnia wpływu decyzji kasacyjnej z dnia 19 stycznia 2023 r. wraz z aktami sprawy do dnia wydania kolejnej decyzji przez Wojewodę Pomorskiego tj. do dnia 3 listopada 2023 r. W dniu 1 lutego 2023 r. obowiązywał przepis art. 210 u.c., który, wobec treści art. 223 ust. 1 u.c., określał termin 6 miesięcy na zakończenie postępowania.

W tym okresie zachowanie organu cechowała bezczynność, skoro termin 6 miesięcy na wydanie decyzji upłynął bezskutecznie, nawet przy uwzględnieniu konieczności oczekiwania na odpowiedź od organów, do których Wojewoda Pomorski zwrócił się w trybie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c. o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W świetle art. 207 ust. 4-6 u.c. komendanci, o których mowa w ust. 2, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub organy, o których mowa w ust. 3, przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni. Organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę o przedłużeniu terminu, o którym mowa w ust. 5. W świetle tych przepisów, skoro w kontrolowanym postępowaniu, ww. organy nie udzieliły informacji, ani też nie wystąpiły o przedłużenie terminu na jej udzielenie, należało uznać, że termin załatwienia sprawy wydłużył się o 60 dni. Z powyższego wynika, że decyzja powinna zostać wydana do dnia końca miesiąca września 2023 r., podczas gdy nastąpiło to w dniu 3 listopada 2023 r.

Zgodnie z art. 210 ust. 2 w zw. z art. 223 u.c. termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

W przypadku zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE chodzi o dokumenty, o których mowa w art. 219 ust. 2 pkt 2 u.c., bowiem art. 203 ust. 2 pkt 2 u.c. nie ma zastosowania do udzielania tej kategorii zezwolenia.

Przepis art. 210 u.c. nie określa przy tym, w jakim terminie organ powinien wezwać stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dokumentów niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy. Nie oznacza to jednak, że organ w tym zakresie nie jest związany żadnym terminem. W konsekwencji art. 210 u.c. nie wyłącza zastosowania wyżej już opisanych ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.). Niezmienione pozostały zasady, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy.

W świetle poczynionych wyżej uwag oraz realiów przedmiotowej sprawy Sąd uznał za zasadny zarzut bezczynności Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Podkreślić należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt wydania decyzji przez organ. Nie można bowiem zobowiązać organu do załatwienia sprawy, która została w momencie orzekania już załatwiona. Skoro zatem po wniesieniu skargi organ wydał decyzję załatwiająca wniosek skarżącej Sąd nie był uprawniony do zobowiązywania organu do rozpoznania wniosku z dnia 19 października 2021 r., czego domagała się skarżąca w skardze. W dacie rozpoznawania sprawy przez tutejszy Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności, ponieważ wydał decyzję.

Orzekając w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Sąd miał na względzie, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, a przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2546/19).

W ocenie Sądu, w świetle powyższego, należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, albowiem organ pierwsze czynności w sprawie zmierzające do rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku, w okresie po zwrocie akt wraz z decyzją Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców (tj. po dniu 1 lutego 2023 r.) podjął natychmiast bo już w dniu 2 lutego 2023 r. (wezwanie w trybie art. 207 w zw. z art. 223 u.c.). Chociaż od dnia wystosowania wezwania do upływu terminu 60 dni, o którym mowa w art. 207 ust. 5 u.c., uzasadnionym było oczekiwanie przez organ na odpowiedź właściwych organów, to już od miesiąca kwietnia 2023 r. organ winien był podjąć czynności zmierzające do sprawnego załatwienia sprawy. Działania organu nie można jednak rozpatrywać jako przejawu braku woli w rozpoznaniu wniosku. Z akt sprawy wynika bowiem dodatkowa okoliczność, że w dniu 21 kwietnia 2023 r. sprawę zadekretowano na inną osobę prowadzącą postępowanie (notatka służbowa, k. 157 akt administracyjnych). Okoliczność ta nie usprawiedliwia stanu bezczynności organu, jednak ma wpływ na ocenę, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, skoro pracownik przyjmujący sprawę do rozpoznania musiał się zapoznać z przebiegiem postępowania w celu podjęcia właściwych czynności zmierzających do jego zakończenia, szczególnie z uwagi na rozpoznanie sprawy na nowo na skutek wydania decyzji kasacyjnej Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców w stosunku do uprzednio wydanej przez Wojewodę Pomorskiego decyzji. Po skierowaniu wezwania do strony w dniu 31 sierpnia 2023 r. o nadesłanie dokumentów potwierdzających zasadność wniosku, nadesłaniu żądanych dokumentów przez stronę w dniu 15 września 2023 r. oraz dokonaniu w dniu 2 listopada 2023 r. analizy przerw w pobycie strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, okresów pobytu w Polsce małżonka skarżącej oraz analizy źródła i poziomu dochodów w rodzinie skarżącej, decyzja kończąca postępowanie zapadła w dniu 3 listopada 2023 r. Przekroczenie maksymalnego terminu 6 miesięcy na załatwienie sprawy, liczonego – jak już wyżej wskazano - od dnia 1 lutego 2023 r., z uwzględnieniem treści art. 207 ust. 5 u.c., sięgnęło zatem jednego miesiąca. Z kolei okoliczność nieprzekazania przez organ wniesionego przez stronę ponaglenia do organu wyższego stopnia wynikało z błędnego przekonania organu, że wykładnia przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, zwalnia organ z obowiązku przekazania ponaglenia. Z tych względów Sąd – na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Skoro, jak już wyżej wyjaśniono, akta sprawy zostały Wojewodzie Pomorskiemu zwrócone przez organ wyższego stopnia w dniu 1 lutego 2023 r., to od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku. Oceniając sposób procedowania organu w tym okresie Sąd doszedł do wniosku, że w tej sprawie nie zachodziła przewlekłość postępowania, gdyż organ podejmował czynności w rozsądnych odstępach czasu, a podejmowane czynności procesowe były uzasadnione okolicznościami sprawy. Pierwszej czynności organ dokonał już następnego dnia po wpływie akt sprawy, to jest w dniu 2 lutego 2023 r. wystąpił do właściwych organów w trybie art. 207 u.c. Podkreślić należy, że powyższe stanowiło realizację wytycznych zawartych w decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia 19 stycznia 2023 r. uchylającej decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 lipca 2022 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wskazał bowiem na konieczność wystąpienia do właściwych organów z wnioskiem o aktualną informację, czy pobyt I. M. na terytorium Polski może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nadto w sprawie zachodziła konieczność dokonania przez organ, również na skutek wyraźnych wskazań organu drugiej instancji, wyczerpującej oceny okoliczności uzasadniających zastosowanie wobec skarżącej dyspozycji art. 214 ust. 1 pkt 2 u.c. z uwzględnieniem całości materiału dowodowego, a w przypadku stwierdzenia, że zastosowanie art. 214 ust. 1 pkt 2 u.c. w przedmiotowej sprawie jest niezasadne ustalić, czy aktualnie: a) nie zachodzą inne przesłanki obligujące do odmowy udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, b) zachodzą okoliczności będące podstawa ubiegania się przez cudzoziemkę o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, c) aplikująca spełnia wszystkie aktualnie określone w ustawie o cudzoziemcach warunki do udzielenia jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na podstawie art. 211 ust. 1 u.c.

Rzeczą organu było zatem przeprowadzenie postępowania co do istoty w przedmiocie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na nowo z uwzględnieniem aktualnych informacji o skarżącej oraz jej aktualnej sytuacji, po uprzednim wykluczeniu istnienia przesłanek z art. 214 ust. 1 pkt 2 u.c. Powyższe wymagało dokonania aktualnej, dogłębnej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy i oceny całokształtu materiału dowodowego. Realizując tę powinność organ wystosował do skarżącej wezwanie z dnia 31 sierpnia 2023 r. w trybie art. 219 ust. 2 pkt 2 u.c. do przedłożenia aktualnych dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Bezzasadnie zatem podnosiła skarżąca w uzasadnieniu skargi, że zbędnym było wezwanie jej w dniu 31 sierpnia 2023 r. do złożenia ww. dokumentów. W ocenie Sądu, w realiach przedmiotowego postępowania, dla prawidłowego jego zakończenia, niezbędnym było pozyskanie przez organ ww. aktualnych dokumentów.

Po złożeniu przez skarżącą żądanych dokumentów organ w dniu 2 listopada 2023 r. dokonał przeglądu i analizy przerw w pobycie skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, analizy źródeł dochodu z uwzględnieniem kosztów utrzymania cudzoziemca i członków jego rodziny, a nadto (z uwagi na wskazaną w uzasadnieniu decyzji z dnia 3 listopada 2023 r. kończącej postępowanie przesłanki uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy wynikające z art. 159 ust. 1 pkt 1 u.c., na które powoływała się skarżąca ubiegając się uprzednio o legalizację pobytu) sprawdzenia informacji o podstawach pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej małżonka skarżącej, po czym w dniu 3 listopada 2023 r. wydał decyzję kończącą postępowanie.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że nie można w tej sprawie stwierdzić, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, wykonując czynności pozorne, mające na celu przedłużenie postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował wiele czynności w celu załatwienia wniosku kierując się przesłankami udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zawartymi w przepisach ustawy o cudzoziemcach.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej.

W przypadku grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., główną funkcją jej wymierzenia jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą szybkości postępowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Wskazana grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w konkretnym postępowaniu, którego dotyczy skarga na bezczynność organu czy przewlekłość prowadzonego przez niego postępowania, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza jednak funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za utrudnienie lub uniemożliwienie stronie otrzymania istotnego dla niej rozstrzygnięcia w zakresie jej praw i obowiązków o charakterze administracyjnym.

Z kolei uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i przyznanie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód ewentualnie poniesionych przez stronę. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21 oraz we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał, że skoro organ, po dniu 1 lutego 2023 r., podejmował w sprawie prawidłowe czynności, a opóźnienie w wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, nie jest znaczne, zasadnym było odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny.

Sąd uznał, że brak jest okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącej wnioskowanej przez niego sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 (publ. CBOSA) wyjaśnił, że "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją."

Skarżąca nie podała przekonujących okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez nią uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania. Wskazywana okoliczność posiadania przez członków rodziny skarżącej zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP pozwala skarżącej na legalizację własnego pobytu na terytorium RP. Jak wynika z akt sprawy skarżącą uzyskuje decyzje legalizujące jej pobyt począwszy od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 9 maja 2016 r., poprzez decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 października 2018 r., zaś na skutek złożenia w dniu 7 stycznia 2021 r. wniosku o kolejne zezwolenia na pobyt czasowy, jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna (por. art. 108 ust. 1 pkt 2 u.c.). Skarżąca posiada zatem status cudzoziemca przebywającego legalnie w Polsce. Oczekiwanie na wydanie decyzji nie rodzi zatem po stronie skarżącej szczególnie negatywnych skutków w jej codziennym życiu, a przynajmniej w tym zakresie nie przytoczyła ona w skardze konkretnych okoliczności, które w konsekwencji uzasadniałyby żądanie przyznania sumy pieniężnej. Wobec powyższych uwag Sąd, w braku wskazania tych okoliczności, nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd - w zakresie żądania stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, wymierzenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej – skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako bezzasadną oddalił (pkt 2. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3. sentencji wyroku), zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).