Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 21/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. sp. k z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 4 listopada 2022 r., nr 1801-IGC.48.13.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. znak: 1801-IGC.48.13.2021 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nr 408000-408000- COC2.48.83.2022 z dnia 25 stycznia 2022 r., nakładającą na przewoźnika [...] T. Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w T. (przewoźnik, spółka, skarżąca) karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm., dalej ustawa SENT).

Z akt sprawy wynika, że 17 czerwca 2021 r. w miejscowości {...] funkcjonariusze Mobilnego Referatu Realizacji w [...] [...]Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę przewozu towarów dokonywanego zespołem pojazdów, składającym się z ciągnika samochodowego marki [...]o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Transport ten był objęty zgłoszeniem przewozu o numerze referencyjnym SENT[...].

W trakcie kontroli przewoźnik dokonał zmiany danych w zgłoszeniu SENT[...] w odniesieniu do numeru urządzenia GPS - wpisując numer urządzenia [...]. Po usprawnieniu systemu geolokalizacyjnego pojazd został zwolniony do dalszego transportu. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze sporządzili protokół nr MKR2021191046 z dnia 17 czerwca 2021 r. dokumentujący przebieg i wyniki kontroli.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r., Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT dotyczącym zgłoszenia SENT[...].

Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów o wygenerowanie danych dotyczących lokalizatora nr [...] przypisanego do zgłoszenia SENT[...] oraz o informacje dot. dostępności rejestru. W odpowiedzi z dnia 22 grudnia 2021 r. tamtejsza jednostka przekazała historię zdarzeń z przedmiotowego lokalizatora i poinformowała, że lokalizator ten został przypisany do zgłoszenia SENT[...] w dniu 17 czerwca 2021 r. o godz. 8:06, jednakże pierwsze dane geolokalizacyjne przekazał dopiero 18 czerwca 2021 r. o godz. 15:49 z przejścia granicznego w [...]. Centrum Informatyki Resortu Finansów poinformowało ponadto, że w dniu 17 czerwca 2021 r. o godz. 14:43 w zgłoszeniu SENT[....] dokonano zmiany numeru lokalizatora z [...] na [...]. Z przekazanych informacji wynika także, że w analizowanym okresie nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT [...], które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL. W systemie pomocy nie odnotowano zgłoszenia dotyczącego przedmiotowego przewozu.

Organ I instancji zwrócił się do dodatkowo do Centrum Informatyki Resortu Finansów o wygenerowanie właściwych danych dotyczących lokalizatora przypisanego do zgłoszenia SENT[...] wskutek aktualizacji danych tj. lokalizatora nr [...]. W odpowiedzi z dnia 28 grudnia 2021 r. Centrum przekazało historię zdarzeń z ww. urządzenia za okres od godz. 08:06 dnia 17 czerwca 2021 r. do godz. 15:43 dnia 18 czerwca 2021 r. Z danych tych wynika, że lokalizator o numerze [...] prawidłowo przekazywał dane geolokalizacyjne środka transportu [...] od miejsca rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju w [...] (GPS: [....]) do miejsca dostarczenia towaru w Z. (GPS: [....]).

W wyniku przeprowadzonego postępowania, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją znak 408000- 408000-COC2.48.83.2021.22 z dnia 25 stycznia 2022 r. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT za podanie w zgłoszeniu przewozu SENT [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Spółka wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 25 stycznia 2022 r., wnioskując o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ewentualnie o uchylenie w całości i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 O.p. poprzez uniemożliwienie odwołującej czynnego udziału w postępowaniu w wyniku wydania zaskarżonej decyzji przed otrzymaniem stanowiska Odwołującej wyrażonego w piśmie opatrzonym datą 12 stycznia 2022 r., a także w piśmie opatrzonym datą 26 stycznia 2022 r. i tym samym uniemożliwienie zajęcia przez nią stanowiska w sprawie oraz wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego;

- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej O.p.) poprzez nieprzeprowadzenie dowodów przedstawionych przez stronę w pismach z dnia 12 stycznia 2022 r. i 26 stycznia 2022 r.;

- art. 210 § 4, art. 120, art. 121 § 1 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę legalizmu, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz brak wyjaśnienia okoliczności i stanu faktycznego sprawy istotnego w świetle przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT poprzez błędną i zawężającą wykładnię pojęcia interesu publicznego, polegającą na nieuwzględnieniu celu wprowadzenia ustawy SENT, a także szeregu okoliczności dotyczących stwierdzonego naruszenia, w tym m.in. jego przyczyn, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli, niezwłocznego usunięcia stwierdzonego uchybienia, dotychczasowego sposobu prowadzenia działalności, co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT poprzez błędną i zawężającą wykładnię pojęcia ważnego interesu przewoźnika, co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez nierozważenie, czy w świetle konkretnych okoliczności niniejszej sprawy celowe jest nałożenie na przewoźnika kary, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy zarówno interes publiczny, jak i ważny interes przewoźnika przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, a ponadto strona złożyła dokumenty i przedstawiła argumentację potwierdzając spełnienie warunków umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT;

- art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności i zastosowanie środków kary niewspółmiernych względem celu, jaki realizować ma ustawa SENT.

Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego przez spółkę odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i nie podzielił zarzutów w nim zawartych. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego oraz po zapoznaniu się z zarzutami spółki, postanowił utrzymać w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] znak 408000-408000-COC2.48.83.2021.22 z dnia 25 stycznia 2022 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł z tytułu niedopełnienia obowiązków nałożonych na niego ustawą SENT. Wskazał, że w związku ustalonym stanem faktycznym, organ I instancji uznał, że w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych nie doszło do naruszenia przepisów ustawy SENT, gdyż dane z całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT[...] zostały zarejestrowane w systemie - tym samym nie jest zasadne nakładanie na przewoźnika kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Stwierdził natomiast naruszenie przepisów ustawowych w związku z podaniem przez przewoźnika w zgłoszeniu SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym dotyczących numeru urządzenia GPS. Przewoźnik, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, w zgłoszeniu SENT[...] wpisał numer urządzenia GPS jako [...], podczas gdy przewóz realizowany był z użyciem urządzenia o numerze [...]. Okoliczność ta wyczerpuje przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot obierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ II instancji podkreślił, że zapisy w systemie elektronicznym, dotyczące konkretnego transportu, powinny w pełni odzwierciedlać faktyczny charakter dokonywanych czynności. W realiach niniejszej sprawy nie można uznać, że zgłoszenie SENT spełniło wymogi ustawy w zakresie numeru urządzenia GPS, skoro dane wskazane w zgłoszeniu SENT na moment rozpoczęcia przewozu i moment kontroli były niezgodne ze stanem faktycznym. Dalej zauważył, że numer urządzenia GPS jest elementem łączącym dane geolokalizacyjne z numerami rejestracyjnymi środka transportu wykorzystywanego do przewozu towarów. Przewoźnik jest obowiązany podać numer urządzenia GPS w zgłoszeniu, co umożliwia jego identyfikację w rejestrze SENT. W przypadku, gdy numer lokalizatora zostanie zgłoszony wadliwie, niemożliwe jest zidentyfikowanie go w systemie i powiązanie ze zgłoszeniem z rejestru. Zatem numer lokalizatora GPS to element zgłoszenia, który ma szczególne znaczenie dla realizacji celu ustawy SENT, tj. monitorowania przez organy przewozu towarów "wrażliwych", a więc zwiększenie skuteczności kontroli i bezpieczeństwa przewozu. W zaistniałych okolicznościach podanie przez przewoźnika błędnego numeru lokalizatora GPS skutkowało tym, że niemożliwym było zidentyfikowanie go w systemie i powiązanie ze zgłoszeniem SENT - na moment kontroli przewóz ten był realizowany poza nadzorem właściwych organów, pomimo przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu. Co istotne, aktualizacja zgłoszenia w trakcie kontroli nie ma wpływu na rozstrzygniecie tej sprawy i przesłanki nałożenia kary. Podkreślił przy tym, że przewoźnik usunął stwierdzone uchybienie na skutek czynności kontrolnych podjętych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych, a nie w wyniku własnej reakcji.

Zdaniem Dyrektora w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia określonego w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w ten sposób, że do zgłoszenia podane zostały dane dotyczące numeru lokalizatora GPS niezgodne ze stanem faktycznym, skutkiem czego przekazywane do systemu SENT dane geolokalizacyjne środka transportu, którym dokonywano przewozu towaru nie były powiązane ze zgłoszeniem SENT - w systemie przewóz ten był niewidoczny. Przewóz odbywał się poza kontrolą systemu SENT, nie było możliwe prawidłowe śledzenie przesyłki. Podanie do zgłoszenia SENT danych dotyczących zupełnie innego numeru lokalizatora (który nie przekazywał danych geolokalizacyjnych), z punktu widzenia systemu monitorowania przewozu towarów "wrażliwych", nie może być zatem traktowane na równi z oczywistą omyłką (niezamierzone opuszczenie wyrazu, przekręcenie, opuszczenie, błąd logiczny, niedokładność przypadkowa). Jak zauważono powyżej, sytuacja ta uniemożliwiała organom monitorowanie w systemie środka transportu [...] - który w dniu 17 czerwca 2021 r. przewoził towar uznany za "wrażliwy", a zatem taki przewóz - wbrew twierdzeniem spółki - w sposób istotny naruszał cel ustawy, którym jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia przepisów prawa.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanki ważnego interesu przewoźnika czy przesłanki interesu publicznego i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy doszedł do przekonania, że naruszenie przepisów ustawy SENT nie wynikało z przyczyn niezależnych od przewoźnika, a było następstwem braku dostatecznej staranności. Tymczasem przewoźnik, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa SENT. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić natomiast okoliczności związane z lekceważeniem przepisów prawa czy z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów. W toku postępowania organ odwoławczy nie stwierdził też zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych. Podkreślił, że w realiach niniejszej sprawy wadliwy zapis w systemie SENT dotyczący numeru lokalizatora nie może być rozpatrywany jako oczywista omyłka, lecz jako błędne oznaczenie lokalizatora, dokonane przez przewoźnika i nie ma w tej sytuacji znaczenia czy było to celowe czy przypadkowe.

Podsumowując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie stwierdza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostarcza wyczerpujących podstaw do uznania, że w dniu 17 czerwca 2021 r. przewoźnik – [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna - dokonując przewozu towaru "wrażliwego" zgłosiła dane niezgodne ze stanem faktycznym w zakresie numeru lokalizatora GPS, co stanowi naruszenie określone przepisem art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego, które zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Przewoźnik nie przedstawił nadzwyczajnych, losowych okoliczności, których nie mógłby uniknąć przy zachowaniu należytej staranności, a które mogłyby przemawiać za odstąpieniem od nałożenia kary. Dolegliwość wynikająca z konieczności zapłaty kary pieniężnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Jednocześnie ujawnione w sprawie okoliczności nie wskazują na interes publiczny, który przemawiałby za odstąpieniem od nałożenia kary.

Spółka zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o: jej uchylenie w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji w sytuacji, gdy skarżącej nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu, w wyniku wydania przez organ I instancji decyzji przed otrzymaniem stanowiska skarżącej wyrażonego w piśmie opatrzonym datą 12 stycznia 2022 r., a także w piśmie opatrzonym datą 26 stycznia 2022 r.;

- art. 210 § 4, art. 120, art. 121 § 1 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p., poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę legalizmu, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz brak pełnego ustalenia i oceny okoliczności istotnych w świetle przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. h ustawy SENT poprzez błędną i zawężającą wykładnię pojęcia "interesu publicznego" polegającą na nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności, rzeczywistych założeń leżących u podstaw wprowadzenia ustawy SENT, a także szeregu okoliczności dotyczących stwierdzonego naruszenia, w tym m.in. jego przyczyn, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli, niezwłocznego usunięcia stwierdzonego uchybienia, dotychczasowego sposobu prowadzenia działalności przez przewoźnika, braku uszczuplenia podatku, co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. h ustawy SENT poprzez błędną i zawężającą wykładnię pojęcia "ważnego interesu przewoźnika", co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy zarówno interes publiczny, jak i ważny interes przewoźnika przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej;

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez nierozważenie, czy w świetle konkretnych okoliczności niniejszej sprawy celowe jest nałożenie na przewoźnika kary, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT;

3) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności i zastosowanie środków (kary) niewspółmiernych względem celu, jaki realizować ma ustawa SENT.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.

W rozpoznawanej sprawie niekwestionowane jest, że spółka była przewoźnikiem towaru objętego pozycją [...] o nazwie olej słonecznikowy, o masie brutto przekraczającej 500 kg, którego przewóz, podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu, obejmującemu m.in. gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania. Organy ustaliły, że przedmiotowy towar, przewożony z Węgier do Polski, został zgłoszony do rejestru monitorowania przewozu według SENT[...]. W myśl przepisu art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT, obowiązkiem przewoźnika było uzupełnienie powyższego zgłoszenia, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, o dane wskazane w tym przepisie. Ponadto, spółka obowiązana była również zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu. W toku kontroli przeprowadzonej w miejscowości [...] w dniu 17.06.2021 r. funkcjonariusze stwierdzili, że przypisany do zgłoszenia SENT[...] lokalizator GPS o numerze [...] nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rejestracyjnych [...] objętego tym zgłoszeniem - środek transportu nie był widoczny w systemie SENT.

Zgodzić należy się z organem, że w tych okolicznościach istniała podstawa do nałożenia kary w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Skarżąca uważa jednak, że zachodził ważny interes przewoźnika i publiczny, o jakim mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na fakt, że wpisanie pierwotnie w zgłoszeniu SENT numeru lokalizatora Z19-AZ03SX-8 stanowiło wyłącznie oczywiste, formalne uchybienie, które dodatkowo zostało usunięte niezwłocznie w czasie kontroli.

W związku z powyższym wskazania wymaga, że w orzecznictwie jak i w doktrynie, w odniesieniu do art. 24 ust. 3 ustawy SENT mającego zastosowanie w tej sprawie ukształtował się pogląd, który skład orzekający w tej sprawie podziela, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Instytucja możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, statuowana w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, a warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19: "ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (...) w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa – tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (...) uzasadnienie projektu ustawy o SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych." Wskazania również wymaga, że posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 24 ust.3 ustawy SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt. II GSK 360/19). Za przesłankę uzasadniającą przyjęcie ważnego interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary nie może być uznany błąd czy omyłka przy wypełnianiu i odpowiednim kompletowaniu dokumentów niezbędnych do przewozu towarów objętych obowiązkiem monitorowania ich przemieszczania w ustawie SENT. Skarżąca jako profesjonalny przewoźnik ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania w wypełnianiu obciążających jej wobec Państwa ustawowych obowiązków. Należy przy tym zauważyć, że nie była pozbawiona możliwości sprawdzenia prawidłowości dokonania zgłoszenia, a błędy w tym zgłoszeniu dla ich stwierdzenia nie wymagały specjalnej wiedzy. Za przesłankę odstąpienia od nałożenia kary nie mogło być również uznane niespowodowanie zagrożenia interesów fiskalnych Budżetu Państwa. Podstawą odstąpienia od nałożenia kary nie może być sam fakt braku uszczuplenia należności skarbu państwa. Ustawa ma w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą. Celem ustawy, która jest ustawą o charakterze subsydiarnym w stosunku do całego systemu podatkowego, jest także wprowadzenie zmian prawnych w dziedzinach, w których stwierdzało się najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym i zwiększenie skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Wykonywanie obowiązków nałożonych ustawą wymaga staranności w działaniach zobowiązanych, zwłaszcza gdy są to podmioty profesjonalne, takie jak skarżąca. Należy przy tym zauważyć, że podanie nieprawidłowych danych, zwłaszcza tak istotnych jak numeru urządzenia GPS istotnie zaburza możliwość realizacji celu ustawy – monitorowania przewozu towarów "wrażliwych" na naruszenie obowiązków podatkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w kwestii możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej ustawą SENT. W wyroku z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21, stwierdzono, że kompetencje organu administracji ukształtowane art. 24 ust. 3 ustawy SENT oparte zostały na konstrukcji uznania administracyjnego, bowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", zaś same warunki korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych i nieostrych - "uzasadniony przypadek", "ważny interes podmiotu", "interes publiczny". Oznacza to więc konieczność rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo rozważyły i uznały brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Ustalono bezspornie, że spółka działa legalnie, płaci podatki, nie posiada zaległości podatkowych i nie toczy się wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, a jej kondycja finansowa jest dobra. Okoliczności te, zdaniem organu, przemawiały za uznaniem, że nie występuje ważny interes przewoźnika w odstąpieniu od nałożenia kary. Wbrew zarzutom skargi, organy orzekające nie stwierdziły, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej przewoźnika. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży bowiem w interesie strony, ale nie jest to wystarczające do przyjęcia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie wykazał aby wystąpiły nagłe, niedające się przewidzieć, szczególne zdarzenia, które uniemożliwiłyby spółce wypełnienie ciążących na nim obowiązków wynikających z ustawy SENT. Naruszenie przepisów nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu, lecz było wynikiem braku dołożenia należytej staranności.

Nie może mieć znaczenia dla oceny niniejszej sprawy okoliczność, że błąd co do numeru urządzenia GPS został usunięty i prawidłowe dane zostały niezwłocznie wprowadzone do systemu w wyniku kontroli. Uniknięcie odpowiedzialności w takiej sytuacji, pomijając, że nie przewidziane rozwiązaniami ustawy SENT, niweczyłoby sens i skuteczność obowiązków nałożonych w tej ustawie obowiązków na podmioty w niej wymienione. Tak więc podnoszona przez skarżącą okoliczność skorygowania danych w systemie monitorowania drogowego przez przewoźnika w czasie kontroli nie może być utożsamiana z wykonaniem obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. h ustawy SENT.

W przekonaniu Sądu, słusznie organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Tylko w przypadku wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. Według Sądu, w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla skarżącej dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności, a przede wszystkim jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie stwierdzone uchybienie było istotne i mogło uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Dodać należy, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, a nie przez organ, w związku z tym nie można organom orzekającym w sprawie stawiać skutecznego zarzutu, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000 zł, 10.000 zł, 20.000 zł, 100.000 zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swa rolę prewencyjną nie może być zbyt niska. Z tych względów Sąd uznał, że konstytucyjna zasada proporcjonalności nie została w niniejszej sprawie naruszona, a zarzuty skargi odnoszące się do tej kwestii są bezzasadne.

W ocenie Sądu organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 O.p.

Niezasadne są zarzuty dotyczące uniemożliwienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu w wyniku wydania przez organ pierwszej instancji decyzji przed otrzymaniem stanowiska skarżącej wyrażonego w piśmie z 12 stycznia 2022 r., a także z 26 stycznia 2022 r. Jak wyjaśnił organ odwoławczy w swojej decyzji, skarżąca potwierdziła odbiór postanowienia wyznaczającego siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie dnia 12 stycznia 2022 r., natomiast decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 26 stycznia 2022 r., czyli 6 dni po upływie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zasadnicze znaczenie w tej kwestii ma fakt, że organ I instancji przesyłając Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie celem rozpoznania odwołania wraz ze stanowiskiem w sprawie, odniósł się do wyjaśnień i dowodów zawartych w pismach skarżącej datowanych na 12 stycznia 2022 r. i 26 stycznia 2022 r. oraz do zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia 14 lutego 2022 r. Jednakże nie znalazł podstaw do uznania wyjaśnień zawartych w ww. pismach, jak i uwzględnienia odwołania. Organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko wskazując jednocześnie, że wydanie zaskarżonej decyzji przed wpływem pism skarżącej, nie miało istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko organu I instancji organ odwoławczy zasadnie podzielił.

Podsumowując Sąd stwierdza, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie przekroczyły granic uznania, a zajęte przez nie stanowisko co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej i braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT zostało przekonująco uzasadnione w decyzjach odpowiadających wymogom określonym w art. 210 § 1 i 4 O.p.

Z przedstawionych względów, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.