Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 856/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 61 § 4, art. 7, art. 77 § 1, art. 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.11, art. 12, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 145§ 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant referent Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając w oparciu o treść art. 54 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 106 pkt 5 w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 i art. 109 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 kpa po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w dniu [...] lipca 2009 r. w sprawie zasadności skierowania R.R. do Domu Pomocy Społecznej (dalej zwanego DPS lub dps) orzekł o ,,uchyleniu decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. z powodu samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym i ustania potrzeby całodobowej opieki oraz z powodu samowolnego długotrwałego oddalenia się z DPS w tym braku współdziałania i odmowę leczenia odwykowego, a także marnotrawstwa przyznanych przez gminę świadczeń na pokrycie kosztów pobytu w DPS.’’

Decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny:

Na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej R.R. został skierowany do DPS. W uzasadnieniu decyzji na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie stwierdzono, iż ze względu na chorobę R.R. (z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż cierpi na zaćmę wrodzoną, przepuklinę brzuszną i chorobę alkoholową) nie jest on zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki osób drugich w czynnościach życia codziennego.

Na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. Nr 43 Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej R.R. umieszczony został w DPS.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Kierownik MGOPS orzekł w przedmiocie pokrycia części kosztów pobytu R.R. w DPS. Decyzja ta była następnie przez organ zmieniana w zakresie kwoty udzielonej pomocy.

Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. zaadresowanym do R.R. Kierownik MGOPS powołując się na treść art. 61 § 4 kpa zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ,,skierowania do DPS z powodu ustalenia zasadności co do dalszego pobytu strony w DPS ze względu na samowolne długotrwałe oddalanie się z DPS". Zawiadomienie nie zostało doręczone skarżącemu.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. organ podał, iż strona wielokrotnie opuszczała DPS, powołując się w tym zakresie na pismo Dyrektora DPS z dnia [...] lipca 2009 r. Z jego treści wynika, iż R.R. był nieobecny w DPS na przestrzeni od [...] lipca 2008 r. do [...] lipca 2009 r. – 221 dni, a każde samowolne oddalenie zgłaszane było na policji. W trakcie pobytu skarżący był ponadto sześciokrotnie odwożony do izby wytrzeźwień. Organ podał, iż działania terapeutyczne i rozmowy uświadamiające nie wywarły skutku. Kierownik podkreślił, iż w w/w okresie czasu Gmina ponosiła koszt pobytu skarżącego w DPS w kwocie 1406,75 zł (do [...].02.2009 r.), a od [...] marca 2009 r. – 1375,06 zł miesięcznie. Łącznie kwota jaką gmina przeznaczyła na pobyt skarżącego w DPS w okresie od [...] lipca 2008 r. do [...] lipca 2009 r. to 18.129,30 zł, z czego koszt pobytu za dni nieobecności strony w DPS wyniósł 11 541,63 zł. Organ uznał powyższe kwoty pomocy za zmarnotrawione.

Nadto organ podał, iż w okresie od lutego do lipca 2009 r. R.R. nie był obecny w DPS łącznie 167 dni, czyli 92,3% tego okresu czasu i zmarnowane środki w okresie ostatnich 6 m-cy wyniosły 7 637,52 zł.

Dalej organ wskazując na treść art. 54 ust. 1 ustawy, uznał iż skoro skarżący notorycznie przebywał poza DPS wykazał tym samym, iż aktualnie nie wymaga całodobowej opieki i potrafi samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Organ dodał, iż podczas pobytu w DPS R.R. poddał się udanemu zabiegowi zaćmy oka, po której dobrze widzi, a jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności orzeczona była ona głównie z powodu wady wzroku.

Ponadto organ dodał, iż z powodu nieobecności skarżącego i braku możliwości ustalenia jego aktualnego miejsca pobytu nie można było przeprowadzić wywiadu środowiskowego i ustalić aktualnej sytuacji skarżącego, jego potrzeb i motywów działania.

Organ podkreślił też, iż R.R. nigdy nie poinformował pracownika socjalnego o zmianie swojej sytuacji w myśl art. 109 ustawy. Ponadto wskazując się na treść art. 11 ustawy zwrócił uwagę na brak współpracy R.R. z pracownikiem socjalnym i zespołem terapeutyczno opiekuńczym DPS.

W odwołaniu wniesionym od w/w decyzji R.R. wyraził swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia i poinformował, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. była pierwszą informacją o prowadzonym w jego sprawie postępowaniu, wobec czego nie brał on w nim udziału. Odwołujący wniósł o uchylanie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kolegium w całości podzieliło stanowisko organu I instancji, powielając w uzasadnieniu argumentację użytą przez Kierownika MGOPS w zaskarżonej decyzji.

W skardze złożonej od decyzji SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. R.R. podał, iż od czasu umieszczenia go w DPS przebywa w nim. Ponadto skarżący potwierdzi, iż jest alkoholikiem i nadal potrzebuje całodobowej opieki. Podął, iż nadal ma poważną chorobę wzroku, a po zabiegu tylko częściowo odzyskał wzrok. Wydane orzeczenia w jego ocenie są krzywdzące i niezasadne. Do skargi załączone zostały przez skarżącego kserokopie skierowania do szpitala psychiatrycznego (bez wskazanej daty wystawienia) i orzeczenia o niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz zgodnie z art. 1

i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny zatem w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd poddaje kontroli całokształt sprawy bez względu na podnoszone w skardze zarzuty. Podkreślić jednocześnie należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji.

Z kolei interpretacja art. 135 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia, wskazuje, iż zakres kognicji sądu administracyjnego i kontrola zgodności z prawem dotyczą nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji wymaga bowiem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego aktu prawnego.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, iż przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Kierownika MGOPS w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji Kierownika MGOPS z dnia [...] stycznia 2006 r. o umieszczeniu skarżącego w DPS.

Zagadnienia związane z prawem do umieszczenia i pobytem i odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej znajdują swoje uregulowanie w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), dalej zwana ustawą, w tym przede wszystkim w rozdziale 2 tejże ustawy zatytułowanym ,,Domy pomocy społecznej". Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy prawo do umieszczenia w dps przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Jak wynika z akt sprawy skarżący nabył takie prawo do umieszczenia w dps na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r.

Należy mieć na względzie fakt, iż zgodnie z treścią art. 36 pkt 2 lit. o ustawy pobyt i usługi w dps stanowią niepieniężne świadczenie z pomocy społecznej i jak w przypadku każdego innego świadczenia pieniężnego, czy też niepieniężnego z zakresu pomocy społecznej, procedura jego przyznawania podlega wszystkim zasadom określonym przepisami ustawy, a dodatkowo zgodnie z art. 14 ustawy, w sprawach których ustawa nie reguluje, odpowiednio stosowanym przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak wskazano powyżej przedmiotowa sprawa dotyczy jednakże nie umieszczenia w dps, lecz uchylenia ostatecznej decyzji o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej, na podstawie której przysługuje skarżacemu prawo przebywania i prawo do usług świadczonych przez DPS. Podstawę prawną do uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej stanowi art. 106 ust. 5 ustawy. Zgodnie z jego treścią decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody, w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Sąd podkreśla, iż z proceduralnego punktu widzenia postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego winno być badane, czy została spełniona którakolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenie z zakresu pomocy społecznej (patrz wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2008 r., III SA/Kr 125/08).

Na marginesie należy dodać, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 106 ust. 5 ustawy stanowi samodzielną podstawę weryfikacji decyzji i nie stanowi trybu konkurencyjnego w odniesieniu do nadzwyczajnych trybów postępowania przewidzianych w kpa (art. 145 i art. 156 kpa).

Uchylenie decyzji ostatecznej w aspekcie formalnoprawnym rodzi materialno prawny skutek w postaci cofnięcia nabytych praw z chwilą od daty wydania tejże decyzji, wywierając jedynie skutki na przyszłość co oznacza, że decyzja taka ma charakter decyzji konstytutywnej.

Sąd podkreśla, że aby postępowanie o jakim mowa powyżej można było uznać za prawidłowo przeprowadzone konieczne jest spełnienie przez organ je prowadzący pewnych normatywnie określonych wymogów wynikających z ustawy o pomocy społecznej oraz z kodeksu postępowania administracyjnego.

Po pierwsze właściwym do wzruszenia decyzji jest zwykle organ, który ją wydał.

Następnie ponieważ postępowanie z art. 106 ust. 5 ustawy z reguły jest postępowaniem wszczynanym przez organ z urzędu organ zobligowany jest do podjęcia czynności zgodnie z art. 61 § 4 kpa, znajdującym tu odpowiednie zastosowanie, tj. do zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania wraz ze wskazaniem podstawy prawnej do jego wszczęcia i zakresu przedmiotowego tegoż postępowania.

Zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego ma przede wszystkim na celu poinformowanie strony, iż rozpoczęło się postępowanie administracyjne, w którym może zachodzić potrzeba obrony praw strony. Prowadząc postępowanie organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, do zgromadzenia i zbadania w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa). Ponadto organ ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a następnie co bardzo istotne, przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie organ ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 10 kpa). Przesłankami uzasadniającymi odstąpienie od powyższego obowiązku określonymi w art. 10 § 2 kpa są jedynie sytuacje, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę.

Należy podkreślić, iż to czy strona skorzysta z przysługującego jej w/w prawa pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. Nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Strona ma prawo uczestniczyć czynnie w postępowaniu, między innymi współdziałać w gromadzeniu dokumentów i dopiero po wezwaniu strony do ustosunkowania się do zebranego materiału, organ powinien wydawać decyzję. Pozwala to na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem całokształtu materiału i po umożliwieniu stronie zapoznania się z aktami sprawy. Tak ukształtowane postępowanie ma na celu uniknięcie niepotrzebnego postępowania odwoławczego w przypadku, gdyby strona dysponowała jeszcze dodatkowymi dowodami i umożliwia ustosunkowanie się do tych dowodów przez organ orzekający (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1536/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2007 r. , sygn. akt IV SA/Wa 1426/06).

Na ważną rolę jaką w postępowaniu administracyjnym pełni dochowanie przez organ obowiązku wynikającego z art. 10 kpa zwrócił uwagę także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1229/96 orzekł w następujący sposób:,,Zasada praworządności powiązana jest ściśle z dyrektywą czuwania przez organ administracji nad interesem strony i innych osób biorących udział w postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w warunkach postępowania, które zostaje wszczęte z urzędu, gdzie organ decyduje o jego zakresie, musi on czuwać nad interesem strony. Wiąże się ona również z zasadą uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Istotną - w tym kontekście - jest zasada czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu. Bez tej zasady strona byłaby rzeczywiście nie podmiotem, lecz przedmiotem toczącego się postępowania. Zasada ta zapisana jest w art. 10 kpa. Jest ona wprowadzona jako uprawnienie strony do czynnego udziału. Przejawia się ona np. w obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, prawa strony dostępu do akt sprawy, prawa do zgłaszania dowodów, obowiązku zawiadamiania strony o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, prawo strony do wypowiadania się przed wydaniem decyzji."

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę, iż postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji niewątpliwie odbiega od wskazanego powyżej modelu, co zadecydowało o konieczności uchylenia przez Sąd decyzji obu instancji, gdyż naruszenia przepisów postępowania mogły mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik postępowania.

Nie ulega wątpliwości, iż zaskarżona decyzja wydana została przez organ właściwy, gdyż uchylona zaskarżoną decyzją decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. również pochodziła od Kierownika MGOPS.

Dokonując jednakże dalszej analizy sprawy, w oparciu o akta administracyjne załączone przez organ do nadesłanej do Sądu skargi i odpowiedzi na skargę, Sąd stwierdził, iż organ I instancji dopuścił się naruszenia treści art. 61 § 4 kpa, o którym wcześniej była mowa, gdyż nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się co prawda pismo organu z dnia [...] lipca 2009 r. zatytułowane ,,zawiadomienie o wszczęciu postępowania" jednakże brak jest w aktach dowodu doręczenia tego pisma skarżącemu, a zatem z chwilą wszczęcia postępowania strona nie posiadała wiedzy na temat toczącego się w jej sprawie postępowania. Tym bardziej było to dla skarżącego istotne z uwagi na fakt, iż postępowanie wszczęte z urzędu dotyczyło uchylenia decyzji, na podstawie której skarżący uprzednio uzyskał prawo do świadczenia w postaci prawa do przebywania w dps i korzystania z usług świadczonych przez tę placówkę. Jednakże samo powyższe naruszenie nie stanowiło zasadniczej podstawy do uchylenia decyzji organów I i II instancji w niniejszym postępowaniu, gdyż trzeba zaznaczyć, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nie jest wartością samą w sobie, a służyć ma przede wszystkim urzeczywistnieniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jeżeli strona dowie się z innego źródła o wszczęciu postępowania i w związku z tym podejmie obronę swych praw to nie ma potrzeby zawiadamiania jej o wszczęciu postępowania.

Na gruncie przedmiotowej sprawy skarżący nie tylko nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania, ale także nie uczestniczył w nim, a organ I instancji nie zapewnił mu czynnego udziału w sprawie i nie umożliwił mu zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego z prawem do ustosunkowania się do niego przez skarżącego, naruszając tym samym treść art. 10 kpa. Zatem pierwszym momentem kiedy skarżący powziął wiadomość o przeprowadzonym w stosunku do niego postępowaniu administracyjnym dotyczącym uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., było doręczenie R.R. decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wówczas korzystając z przysługującego mu prawa do złożenia odwołania skarżący zanegował wydaną przez organ I instancji decyzję. W odwołaniu co istotne skarżący zwrócił uwagę, iż naruszone zostały jego prawa, gdyż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte i toczyło się bez jego udziału.

Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę i dokonując analizy całości sprawy, do czego obliguje go zasada dwuinstancyjności określona w treści art. 15 kpa, nie dostrzegł powyższego naruszenia prawa jakiego dopuścił się organ I instancji. Nieusunięcie przez organ odwoławczy naruszeń przepisów prawa, które nastąpiło przy rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji czyni decyzję organu II instancji wadliwą (por. wyrok NSA z 25 lipca 1986 r., II SA 1829/85). Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, iż zasadą jest, że decyzja wydana przez organ II instancji winna dotyczyć dwóch kwestii, a mianowicie rozpoznania i rozstrzygnięcia po raz drugi sprawy oraz po drugie, ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Tymczasem organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie ustosunkował się w żaden sposób do zarzutu skarżącego zawartego w odwołaniu, a ponadto uzasadniając wydane rozstrzygnięcie w zasadzie w całości powielił treść uzasadnienia decyzji organu I instancji, nie dodając żadnych własnych rozważań. Powyższe uznać należało za naruszenie treść art. 138 § 1 kpa.

Sąd zwraca uwagę, iż niewątpliwie przeszkodą do zachowania się organu zgodnie z obowiązkiem wynikającym z treści art. 61 § 4 kpa i art. 10 kpa niewątpliwie nie mógł być brak obecności skarżącego w DPS i związany z tym brak możliwości doręczenia przesyłki, gdyż kodeks postępowania administracyjnego przewiduje zaistnienie takiej sytuacji. Zgodnie z art. 34 kpa w sytuacji, gdy strona jest osobą nieobecną lub niezdolną do czynności prawnych organ administracji publicznej ma obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie dla niej przedstawiciela. W przypadku konieczności podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd. W sytuacji bowiem, gdy nie jest znane miejsce pobytu strony, brak możliwości doręczenia stronie przesyłki nie może usprawiedliwiać naruszenia praw strony, której postępowanie dotyczy i która w takich okolicznościach za każdym razem pozbawiona byłaby możliwości obrony swoich praw.

W ten sposób zdaniem Sądu zostało naruszone przez organy obu instancji art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 61 § 4 kpa, czyli prawo strony, które skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż skarżący nie miał możliwości zapoznania się materiałem dowodowym, ustosunkowaniem się do niego oraz ewentualnym skorzystaniem z prawa do wyrażenia swojego stanowiska w sprawie i zgłoszenia własnych dowodów na ich poparcie.

Mając na uwadze powyższe zastrzeżenia, Sąd podkreśla, iż nie przesądza tym o merytorycznym rozstrzygnięciu w sprawie. Jednocześnie Sąd zwraca dodatkowo zwraca organowi uwagę na kilka istotnych kwestii z punktu widzenia ponownie prowadzonego postępowania. Organy wydały zaskarżone decyzje na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, który jak wcześniej wskazano zawiera przesłanki zarówno obligatoryjne jaki i fakultatywne uzasadniające uchylenie decyzji. Do przesłanek obligatoryjnych zalicza się zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobranie nienależnego świadczenia, a do fakultatywnych wystąpienie przesłanek z art. 11 (stwierdzenie przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych), art. 12 (brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywanie prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną) i art. 107 ust. 5 ustawy (odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym przez osobę lub rodzinę ubiegającą się o pomoc). Istotnym jest w odniesieniu do postępowania prowadzonego w trybie art. 106 ust. 5 ustawy, że organ ewentualnie rozstrzygając o uchyleniu decyzji ostatecznej może tylko i wyłącznie odwoływać się do przesłanek enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji, a także organ II instancji utrzymując tę decyzję w mocy, jako przyczynę uchylenia decyzji z [...] stycznia 2006 r. wskazał jednocześnie na kilka okoliczności: marnotrawstwo przyznanych przez gminę świadczeń na pokrycie kosztu pobytu w DPS, samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym i ustanie potrzeby całodobowej opieki oraz samowolne długotrwałe oddalenie się z DPS, a także brak współdziałania i odmowę leczenia odwykowego. Sąd sygnalizuje, iż nie wszystkie ze wskazanych przez organ podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. zakwalifikować można do przesłanek z art. 106 kpa. Przede wszystkim podstawą taką nie może być ustanie przesłanek, które uprzednio były podstawą do wydania decyzji uchylanej, gdyż takiej okoliczności nie wskazuje wcześniej cytowany przepis.

Reasumując powyższe rozważania Sąd zwraca uwagę, iż ponownie rozpoznając sprawę organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem reguł kpa w tym art. 10 kpa, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu. Ponadto prowadząc postępowanie organ winien mieć na względzie, ż postępowanie prowadzone w tym przedmiocie znajduje swoje oparcie w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy i konieczne jest w tym zakresie dokonanie przez organ oceny czy spełnione zostały przesłanki z w/w przepisu uzasadniające uchylenie bądź ewentualną odmowę uchylenia decyzji ostatecznej, której postępowanie dotyczy. Postępowanie administracyjne powinno zostać przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 kpa, a decyzja wydana po jego zakończeniu winna odpowiadać wymogom art. 107 kpa, tym bardziej, że decyzja w tym zakresie może mieć charakter uznaniowy (jeżeli organ powoła się przesłanki fakultatywne, a nie obligatoryjne do uchylenia decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy).

Mając na uwadze powyższe Sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji.