Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 744/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. M. i K. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części rozbudowanego budynku mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "organ odwoławczy" "organ II instancji" lub "[...]WINB") decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "Kpa") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, dalej jako "Prawo budowlane") po rozpatrzeniu odwołania R. i K. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej "organ I instancji" lub "PINB") z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...], nakazującej C. P. (dalej jako "inwestor") rozbiórkę części rozbudowanego budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...] gm. [...] polegającej na:

- rozbiórce pokrycia dachowego z desek i papy od strony działki o nr ew. [...] nad podcieniem o wymiarach 2,20 m x 2,5 m z pozostawieniem okapu o długości 0,95 m;

- rozbiórce płyt drogowych o wymiarach 3,0 m x 1,0 m umiejscowionych przed wejściem do budynku sztuk 2;

- rozbiórce posadzki betonowej w części rozbudowanej o wymiarach 5,6 m x 3,5 m;

- rozbiórce okien z otworów okiennych (sztuk 2) w ścianie od strony drogi wraz ze ścianami z pustaka gazobetonowego pod oknami do fundamentu (0,95 m x 1,45 m) na parterze budynku;

- rozbiórce okien z otworów okiennych (sztuk 2) w ścianie od strony zachodniej wraz ze ścianami z pustaka gazobetonowego pod oknami do fundamentu (0,95 m x 1,45 m) na parterze budynku;

- rozbiórce w części rozbudowanej ściany z pustaka o wymiarach 0,68 m x 1,10 m usytuowaną pod tablicą z bezpiecznikami - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że PINB zawiadomieniem z dnia 10 marca 2011 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy (rozbudowy) budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości [...] gm. [...]. W trakcie przeprowadzonych w dniu 5 kwietnia 2011 r. oględzin stwierdzono, że na ww. nieruchomości istnieje budynek mieszkalny drewniany, obmurowany pustakiem gazobetonowym o grubości 24 cm. Po obmurowaniu budynek ma wymiary 11,10 m x 7,5 m. Od strony podwórka wysunięte jest zadaszenie na długość 3,70 m. Ściana od strony działki sąsiedniej nie posiada otworów okiennych ani drzwiowych. Spadek dachu od strony podwórka przylega do budynku, który znajduje się na posesji należącej do P. M.. Dach jest pokryty papą bez orynnowania. Komin na budynku oraz przyłącze od prądu nie były zmieniane. W związku z powyższym, organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych prowadzonych przez inwestora polegających na obmurowaniu pustakiem gazobetonowym o grubości 24 cm przedmiotowego budynku mieszkalnego i nakazał wykonanie oceny technicznej samowolnie zrealizowanych prac budowlanych. W wyniku postępowania zażaleniowego [...]WINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 752/11, oddalił skargę inwestora na ww. postanowienie [...]WINB.

Ponownie rozpatrując sprawę PINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy rozbudowie omawianego budynku mieszkalnego i nałożył obowiązek przedstawienia odpowiedniej dokumentacji na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego celem ewentualnej legalizacji zaistniałej samowoli budowlanej. Następnie przesłuchał w charakterze świadka E. M., który oświadczył, że zna stan techniczny budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...] gm. [...], ponieważ wykonywał inwentaryzację oraz ocenę stanu technicznego. Budynek drewniany został obudowany ścianami murowanymi i dodatkowo został wykonany podcień i całość została zadaszona nowym dachem. Na starym budynku drewnianym został zlikwidowany dach oraz niektóre elementy nośne sufitu. Obecna część drewniana jest w złym stanie technicznym i gdyby rozebrać wszystkie elementy murowane oraz nowy dach to stara konstrukcja drewniana nie gwarantuje bezpiecznego użytkowania. Świadek zeznał, że nie zna stanu technicznego fundamentów pod budynkiem drewnianym. Nie można rozebrać żadnej części obiektu bez wykonania dodatkowych robót zabezpieczających konstrukcję budynku dla jego bezpiecznego użytkowania. Obiekt jest zamieszkały, ale nie spełnia wymogów, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi (stara część budynku).

W trakcie przeprowadzonych w dniu 3 września 2012 r. czynności kontrolnych ustalono, że w budynku mieszkalnym nie są prowadzone żadne roboty budowlane.

Inwestor oświadczył, że od chwili wstrzymania budowy nie wykonywał żadnych robót w obiekcie.

Następnie organ I instancji wydał w dniu 24 września 2012 r. decyzję nakazującą rozbiórkę części rozbudowanego budynku mieszkalnego polegającej na rozbiórce pokrycia dachu z desek i papy od strony działki o nr ew. [...] nad podcieniem

o wymiarach 2,19 m x 2,51 m z pozostawieniem okapu o długości 0,95 m.

[...]WINB po rozpatrzeniu odwołania P. M. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

PINB stosując się do wytycznych zawartych w ww. rozstrzygnięciu organu odwoławczego wydał w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzję nakazującą inwestorowi rozbiórkę budynku mieszkalnego usytuowanego na działce położonej w miejscowości [...] gm. [...].[...]WINB decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał

w mocy decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 337/13, oddalił skargę inwestora na ww. decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2877/13, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 685/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję [...]WINB z [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2012 r.

W dniu 5 kwietnia 2016 r. do organu I instancji wpłynęła ocena stanu technicznego sporządzona przez inż. E. M. (nr upraw. [...]), z której wynika, że aby zapewnić stateczność i stabilność konstrukcji nie można zdemontować ścian zewnętrznych parteru jak i ścian kolankowych poddasza, gdyż spowodowałoby to katastrofę budowlaną. Usunięcie którejkolwiek ściany może spowodować utratę wytrzymałości wieńca obwodowego, gdyż wieniec pracowałby jako belka żelbetowa a nie jest on na taki stan naprężeń obliczony

i wykonany. To samo dotyczy konstrukcji więźby dachowej, która opiera się na elementach konstrukcyjnych nadziemia i współpracuje z nimi statycznie tworząc element obiektu w postaci skrzynki. Jedynymi elementami obiektu, które nie będą zagrażać bezpieczeństwu pracy statycznej jest likwidacja okien i murów podokiennych od strony zachodniej lecz z pozostawieniem słupka międzyokiennego wykonanego z pustaków gazobetonowych, likwidacja lukarny w więźbie dachowej od strony podwórza oraz częściowa likwidacja wylewki betonowej w pomieszczeniu na parterze.

Następnie PINB przeprowadził w dniu 7 kwietnia 2016 r. oględziny, w trakcie których ustalił, że stan techniczny budynku oraz jego wymiary nie zmieniły się od poprzednich oględzin, które odbyły się w dniu 5 kwietnia 2011 r. Od strony podwórka zakryto dwa otwory okienne folią. Budynek drewniany wspiera się na ścianach murowanych od strony działki o nr ew. [...]oraz od strony drogi. Stwierdzono, że nie ma możliwości rozbiórki obudowy starego budynku drewnianego i rozbudowy za wyjątkiem rozbiórki pokrycia dachu z desek i papy od strony działki o nr ew. [...] nad podcieniem z pozostawieniem okapu, dwóch płyt drogowych umieszczonych przed wejściem do budynku, dwóch sztuk posadzki betonowej w części rozbudowanej, otworów okiennych w ścianie od strony drogi wraz ze ścianami pod oknami z pustaka gazobetonowego do fundamentu na parterze budynku, w ścianie od strony zachodniej na parterze otworów okiennych wraz ze ścianami i pod oknami z pustaka gazobetonowego, w części rozbudowanej ściany z pustaka usytuowanej pod tablicą

z bezpiecznikami.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w świetle zapadłych wyroków sądów administracyjnych w przedmiotowej sprawie, PINB dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. Nakazanie inwestorowi przedmiotowej rozbiórki jest zasadne, gdyż organ I instancji przeprowadził oględziny budynku, w trakcie których ustalił jakie roboty rozbiórkowe można wykonać bez ingerencji w stan techniczny budynku drewnianego, jak również inwestor przedstawił ocenę stanu technicznego sporządzoną przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami. Działania te prowadzą do legalizacji części obiektu, ale są następstwem wydanego przez sąd administracyjny wyroku, do zaleceń którego musiały się zastosować organy nadzoru budowlanego.

Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie miała miejsce samowolna budowa (rozbudowa) budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości [...] gm. [...]. W związku z tym, PINB prawidłowo ustalił, że właściwym trybem prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie jest art. 48 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten reguluje kwestię samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, która skutkuje, co do zasady, nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W orzecznictwie sądowym wyraźnie dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żadnych dokumentów) to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki. Tym samym legalizacja samowoli budowlanej stanowi nie tyle obowiązek inwestora, ile jego uprawnienie.

Organ odwoławczy zaznaczył, że legalizacja samowoli budowlanej

w przypadku nieprzedłożenia wymaganych prawem dokumentów nie jest dopuszczalna. Inwestor nie spełniając nałożonego na niego obowiązku dał bowiem wyraz braku woli zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej. Zgodnie z orzecznictwem sądowo - administracyjnym nie można oczekiwać od organu, aby z urzędu dążył do wyegzekwowania od strony przedłożenia wymaganych do legalizacji samowoli budowlanej dokumentów. Organ nie może bowiem wyręczać inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej, gdyż takie działania organu z urzędu byłyby zawsze pokrzywdzeniem pozostałych stron postępowania, które muszą znosić stan naruszenia ich praw. Organ I instancji skorzystał z ww. możliwości i postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na obmurowaniu pustakiem gazobetonownym budynku oraz zmianie zadaszenia budynku mieszkalnego oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów celem legalizacji samowolnie zrealizowanej budowy. Mając na uwadze, że inwestor nie wykonał w terminie obowiązków określonych w ww. postanowieniu, PINB zasadnie nakazał rozbiórkę tych części obiektu, które ze względu na połączenie konstrukcyjne ze starą częścią drewnianą można usunąć bez ingerowania w legalnie wybudowany budynek drewniany. Inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów ani też nie zwracał się o ewentualne przedłużenie terminu do ich przedstawienia organowi, ani nie podjął jakichkolwiek w tym zakresie działań. Niespełnienie przez inwestora obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w wyznaczonym przez organ terminie obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w przypadku spełnienia określonych obowiązków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki. W przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeka się nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących nieprawidłowego orzeknięcia przez PINB w [...] rozbiórki części budynku,

a nie całości, organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zapadły m.in. wyrok NSA z dnia 26 czerwca.2015 r. sygn. akt II OSK 2877/13 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 685/15, które są wiążące w tej konkretnej sprawie. Powoływanie się więc na orzecznictwo sądowo -administracyjne nie może odnieść zamierzonego przez odwołujących się skutku, gdyż wyroki te zapadły w innym stanie faktycznym i prawnym i nie są wiążące dla organu w tej sprawie. W związku z powyższym należało utrzymać w mocy decyzję PINB.

Skargę na ostateczne w toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego wnieśli R. M. oraz K. M. reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata (dalej jako "skarżący"). Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 48 § 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że rozbiórka części elementów obiektu budowlanego (obudowy budynku drewnianego) zlokalizowanego w miejscowości [...] gmina [...], stanowi legalizację samowoli budowlanej dokonanej przez inwestora na wskazanej wyżej nieruchomości oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało częściowym załatwieniem przedmiotowej sprawy polegającym na braku wydania przez organ nadzoru budowlanego rozstrzygnięcia w przedmiocie legalizacji niepodlegających rozbiórce elementów obudowy domu drewnianego, a tym samym braku przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zdaniem skarżących nakaz rozbiórki jedynie wybranych elementów samowolnie dokonanej dobudowy nie może być traktowany jako przywrócenie do poprzedniego stanu, tj. stanu zgodnego z prawem, tym samym nie realizuje on celu (istoty) postępowania legalizacyjnego. Postępowanie prowadzone zarówno przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym, nie doprowadziło do wyeliminowania skutków zaistniałej samowoli budowlanej. Nieuprawnione są twierdzenia [...]WINB, że zakres przedmiotowego rozstrzygnięcia wynika wprost z wydanego w niniejszej sprawie wyroku sądu administracyjnego, do którego zaleceń musiał się zastosować organ nadzoru budowlanego. Podkreślić należy, że ani Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2877/13), ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 685/15), nie wypowiedział się co do aktualnej nadal kwestii pozostałych elementów nielegalnego obmurowania legalnie posadowionego drewnianego domu stanowiącego własność sprawcy samowoli budowlanej. Co więcej, jak do tej pory żaden sąd administracyjny nie podjął się zbadania tego - tak istotnego dla praktyki stosowania prawa budowlanego - zagadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś takie naruszenie mogłoby spowodować uchylenie przez sąd administracyjny ww. decyzji. Organy obu instancji, wbrew zarzutowi skargi podjęły wszelkie kroki do wyjaśnienia sprawy, zebrały w wyczerpujący sposób materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny. Zgodzić się również należy z organem odwoławczym, że w świetle dotychczas zapadłych wyroków sądów administracyjnych w przedmiotowej sprawie zasadnie nakazano inwestorowi wykonanie przedmiotowej rozbiórki.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem.

Istotnym jest, że w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 685/15, który zapadł w omawianej sprawie wskazano, że niewątpliwie wykonane przez inwestora prace zostały prawidłowo sklasyfikowane jako budowa budynku mieszkalnego, a to wymagało przed ich rozpoczęciem uzyskania pozwolenia na budowę, o jakim stanowi art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. W tej sprawie początkowo nakazano inwestorowi rozbiórkę budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr [...] w miejscowości [...], gmina [...], a więc całego obiektu zrealizowanego w ramach samowoli budowlanej w 2011 r., jak i znajdującego się w jego wnętrzu i połączonego z nim budynku drewnianego, wybudowanego zgodnie z prawem, mającego własny komin i zasilanie elektryczne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednak, że ten budynek drewniany nie został zdemontowany czy też wyburzony, by przyjąć, że istnieje wyłącznie tylko ten nowy obiekt wykonany w ramach samowoli budowlanej. W tej sytuacji art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi jedynie podstawę prawną rozbiórki tej części budynku, która została samowolnie dobudowana do obiektu wzniesionego legalnie. Generalnie nie ma przeszkód, by nakazać rozbiórkę części obiektu w sytuacji, gdy jest ona na tyle samodzielna jak i niezależna od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji

w pozostałą część obiektu budowlanego. Nie można jednak w okolicznościach tej sprawy tracić z pola widzenia faktu, że w środku obudowanego obiektu zrealizowanego samowolnie, znajduje się legalnie wzniesiony dom drewniany skarżącego. Wobec niewykonania obowiązków nałożonych na inwestora w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego zasadne jest orzeczenie o nakazie rozbiórki tylko tej części obiektu budowlanego, która została dobudowana samowolnie w 2011 r. Zakres nakazu rozbiórki powinien być precyzyjnie ustalony i wykazany w decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Nie powinien jednak ujść uwadze organom istotny w tej sprawie problem wykonalności tej decyzji pod względem technicznym. To powinno być dokładnie zbadane w aspekcie skutków, jakie może wywołać przedmiotowa decyzja o nakazie rozbiórki, niezależnie od tego, że byłaby uzasadniona pod względem prawnym. Wykonanie takiej decyzji nie może zagrażać bezpieczeństwu pozostałej części obiektu wzniesionego zgodnie z prawem. Organy nadzoru budowlanego, nakazujące rozbiórkę powinny zwrócić uwagę na takie okoliczności, jak wzajemne powiązanie konstrukcyjne poszczególnych części obiektu budowlanego, tej zabudowanej legalnie i tej stanowiącej samowolę budowlaną, tj. czy pozwoli ono na bezpieczne prowadzenie rozbiórki części objętej nakazem bez uszkodzenia i zagrożenia zniszczenia pozostałej części obiektu.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że inwestor dokonał samowolnej budowy (rozbudowy) budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości [...] gm. [...]. W związku z tym, organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że właściwym trybem prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie jest art. 48 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten reguluje bowiem kwestię samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, która skutkuje, co do zasady, nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Jak wynika z akt administracyjnych przekazanych Sądowi, organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadził oględziny budynku, w trakcie których ustalił jakie roboty rozbiórkowe można wykonać bez ingerencji w stan techniczny budynku drewnianego. Podczas oględzin stwierdzono, że nie ma możliwości rozbiórki obudowy starego budynku drewnianego i rozbudowy za wyjątkiem rozbiórki pokrycia dachu z desek i papy od strony działki o nr ew. [...] nad podcieniem z pozostawieniem okapu, dwóch płyt drogowych umieszczonych przed wejściem do budynku, dwóch sztuk posadzki betonowej w części rozbudowanej, otworów okiennych w ścianie od strony drogi wraz ze ścianami pod oknami z pustaka gazobetonowego do fundamentu na parterze budynku, w ścianie od strony zachodniej na parterze otworów okiennych wraz ze ścianami i pod oknami z pustaka gazobetonowego, w części rozbudowanej ściany z pustaka usytuowanej pod tablicą z bezpiecznikami. Inwestor przedstawił zaś z kolei ocenę stanu technicznego sporządzoną przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami. Z przedmiotowej oceny wynika, że aby zapewnić stateczność i stabilność konstrukcji nie można zdemontować ścian zewnętrznych parteru jak i ścian kolankowych poddasza, gdyż spowodowałoby to katastrofę budowlaną. Usunięcie którejkolwiek ściany może spowodować utratę wytrzymałości wieńca obwodowego, gdyż wieniec pracowałby jako belka żelbetowa a nie jest on na taki stan naprężeń obliczony i wykonany. To samo dotyczy konstrukcji więźby dachowej, która opiera się na elementach konstrukcyjnych nadziemia i współpracuje z nimi statycznie tworząc element obiektu w postaci skrzynki. Jedynymi elementami obiektu, które nie będą zagrażać bezpieczeństwu pracy statycznej jest likwidacja okien i murów podokiennych od strony zachodniej lecz z pozostawieniem słupka międzyokiennego wykonanego z pustaków gazobetonowych, likwidacja lukarny w więźbie dachowej od strony podwórza oraz częściowa likwidacja wylewki betonowej w pomieszczeniu na parterze.

Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że powyższe działania prowadzą do legalizacji części obiektu i są następstwem wydanego przez sąd administracyjny wyroku, do zaleceń którego musiały się zastosować organy nadzoru budowlanego.

W orzecznictwie sądowym wyraźnie dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale

w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żadnych dokumentów) to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki. Tym samym legalizacja samowoli budowlanej stanowi nie tyle obowiązek inwestora, ile jego uprawnienie.

Prawidłowo organ odwoławczy zauważył, że legalizacja samowoli budowlanej

w przypadku nieprzedłożenia wymaganych prawem dokumentów nie jest dopuszczalna. Inwestor nie spełniając nałożonego na niego obowiązku dał bowiem wyraz braku woli zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej. Nie można jednak oczekiwać od organu, aby z urzędu dążył do wyegzekwowania od strony przedłożenia wymaganych do legalizacji samowoli budowlanej dokumentów. Organ nie może bowiem wyręczać inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej, gdyż takie działania organu z urzędu byłyby zawsze pokrzywdzeniem pozostałych stron postępowania, które muszą znosić stan naruszenia ich praw. Organ I instancji skorzystał z ww. możliwości i postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na obmurowaniu pustakiem gazobetonownym budynku oraz zmianie zadaszenia budynku mieszkalnego oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów celem legalizacji samowolnie zrealizowanej budowy. Inwestor nie wykonał w terminie obowiązków określonych w ww. postanowieniu, dlatego też organy obu instancji zasadnie nakazały rozbiórkę jedynie tych części obiektu, które ze względu na połączenie konstrukcyjne ze starą częścią drewnianą można usunąć bez ingerowania w legalnie wybudowany budynek drewniany. Niespełnienie przez inwestora obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w wyznaczonym przez organ terminie obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w przypadku spełnienia określonych obowiązków, skutkuje - odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki. W przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeka się nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego.

W związku z powyższym, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.