Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 88/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania płatności ekologicznej na rok 2021 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

A. B. Sp. z o. o. (Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej oraz w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej na rok 2021.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] r. przyznał na rzecz A. B. sp. z o.o. płatność ekologiczną (płatność RE) na rok 2021, w wysokości 125 318,44 zł. Przyznane środki finansowe przekazane zostały na konto bankowe wnioskodawcy w dniu [...].11.2021 r. i w dniu [...].12.2021 r. Płatność dotyczyła działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] (obręb ew. [...]).

W toku prowadzonych równolegle postępowań (w ramach płatności OB oraz ONW, dotyczących tożsamych działek) spółka w dniu [...] r. do akt złożyła dokumentację m. in.: pismo przewodnie z dnia [...] r., z którego wynika, że spółka powstała [...] r., w dniu [...] r. zakupiła przedsiębiorstwo A. sp. z o. o., umowę o świadczenie usług rolnych (talerzowanie i siew) zawartą w dniu [...] r. z I. sp. z o. o., umowę o świadczenie usług rolnych (kombajnowanie) zawartą w dniu [...] r. z R. K., protokół odbioru wykonanej usługi z zakresu prac polowych z dnia [...] r., protokół odbioru wykonanej usługi z zakresu prac polowych z dnia [...] r., fakturę RR nr [...] z dnia [...] r. na zakup łubinu białego od E. P., fakturę RR nr [...] z dnia [...] r. na zakup grochu od K. L., fakturę nr [...] z dnia [...] r. za wykonanie usługi talerzowania i siewu przez I. sp. z o. o., fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. na sprzedaż grochu i łubinu, sprawozdanie finansowe (bilans zysków i strat) za rok 2020.

W piśmie z dnia [...] r., Spółka opisała jakie uprawy miała na gruntach oraz od kogo materiał został pozyskany i komu po zbiorze został sprzedany. Wskazała również, że nie posiada własnego zaplecza technicznego, korzysta z usług rolnych oraz, że nie posiada własnych gruntów. Grunty użytkuje na podstawie umowy dzierżawy, która obejmuje działki o numerach [...], [...], [...], [...] w obrębie [...], gmina [...]. W dniu [...] r. Spółka o przedłożyła kolejne wyjaśnienia w których przedstawiła usystematyzowaną chronologie działań, realizowanych w roku 2021 w zakresie upraw pól. Wskazano w szczególności, iż w roku 2021 Spółka deklarowała uprawę łubinu białego - 34,67 ha i grochu- 60,68 ha o łącznej powierzchni 95,35 ha. Materiał siewny tj. groch spółka zakupiła od K. L., a łubin biały od E. P. Na potwierdzenie spółka przedstawiła ww. faktury zakupu. Zabiegi agrotechniczne w zakresie upraw pól: talerzowanie, zasiew wykonała firma I. sp. z o. o. natomiast zbiór kombajnem R. K.. Spółka sprzedała zebrane łubin oraz groch do gospodarstwa rolnego J. T..

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, że ww. dokumentacja wpływa na okoliczność przyznania płatności RE na rok 2021, a jednocześnie materiał ten nie był znany organowi w dniu [...] r. tj. w dniu wydawania decyzji ostatecznej. Okoliczności ujawnione w sprawie są nowe oraz jednocześnie istotne dla rozstrzygnięcia istniejącej w dniu wydania decyzji.

Organ w dniu [...] r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności RE na rok 2021. Wezwał Spółkę do przedłożenia sprawozdawczości finansowej oraz rachunku zysków i strat za rok 2021. W dniu [...] r. Spółka przekazała bilans za rok 2021 z uwzględnieniem bufora oraz jednostronny rachunek zysków i start za rok 2021.

Orgando akt sprawy postanowieniem z dnia [...] r. włączył kopię wniosków o przyznanie płatności obszarowych na rok 2021 wraz ze zgromadzonym w trakcie postępowania materiałem dowodowym podmiotów: E. G. B. sp. z o. o., [...] S. sp. z o. o., F. B. G. sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., A. G. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o., E. G. M. 1 sp. z o. o., P. R. J. sp. z o. o., T. L. S. sp. z o. o., E. G. W. 1 sp. z o. o., E. G. W. 2 sp. z o. o., E. G. W. 3 sp. z o. o., E. G. W. 4 sp. z o. o., E. G. W. 5 sp. z o. o., E. G. W. 6 sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o., A. sp. z o. o., R. F. G. sp. z o. o., R. G. sp. z o. o., T. L. O. sp. z o. o., A. P (1) sp. z o. o., F. P. sp. z o. o., R. P. sp. z o. o., T. L. T. sp. z o. o., I. sp. z o. o., W. K..

W toku postępowania organ ustalił,że beneficjentem rzeczywistym tj. pośrednim udziałowcem w podmiocie A. B. sp, z o. o. jest M. J., który pełni tę samą funkcję w kilkudziesięciu innych podmiotach, powołanych w formie spółek z o. o. i ubiegających się w ARiMR o płatności obszarowe (w tym o płatności RE). Wyżej wskazane podmioty oraz E. G. M. 2 sp. z o. o., F. U. sp. z o. o., G. sp. z o. o., G. G. sp. z o. o., G. R. A. sp. z o. o., P. R. sp. z o. o., R. D. sp. z o. o., w tym A. B. sp. z o. o., poza osobą M. J., łączą te same osoby występujące w organach zarządczychoraz współzależność funkcjonalno-ekonomiczna. Podmioty te nie są zdolne do samodzielnego funkcjonowania, nie posiadają zaplecza technicznego i magazynowego, a niezbędne prace agrotechniczne są zlecane powiązanym podmiotom. Ponadto spółką dominującą względem części ww. spółek jest [...] S.A. (zwana dalej [...] S.A.). Spółka pośredniczyła w finansowaniu inwestycji związanej z zakupem gruntów rolnych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził brak możliwości samodzielnego funkcjonowania A. B. sp. z o. o. wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo i osobowo, co stanowi przesłankę do uznania, że stworzono sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy UE. W ocenie organu powołanie A. B. sp. z o. o. i innych podmiotów jest wynikiem sztucznego multiplikowania spółek, na które nabywane są grunty rolne, co pozwala na ominięcie uwarunkowań ustawy o ustroju rolnym, w szczególności zakazu pozyskiwania z zasobów powierzchni przekraczających 300 ha na gospodarstwo, które następnie zaczęły wnioskować o dopłaty z funduszy UE przy całkowitym braku samodzielności funkcjonalnej. Ponadto w mechanizmie pozyskiwania zwiększonych dopłat występują również osoby fizyczne, które pełnią w ww. spółkach funkcje zarządcze oraz indywidualnie ubiegają się o przyznanie płatności do gruntów rolnych tj. A. S., K. S., Ł. P. (do 2020), M. P. i W. K.. M. J. jako indywidualny rolnik również ubiega się corocznie o przyznanie płatności. W ocenie organu M. J. wraz z osobami pełniącymi w powołanych spółkach funkcje zarządcze mieli na celu obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego producenta nie tylko w ramach płatności RE, ale również w odniesieniu do płatności OB, płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej(płatność RSK).

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] r. wydał na rzecz A. B. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr [...] z dnia [...] r. oraz w sprawie odmowy przyznania płatności RE na rok 2021. Organ uznał, że przyznanie wnioskowanych płatności byłoby sprzeczne z przepisami art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r., dalej jako:Rozporządzeniem nr 2988/95) i zastosował konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm., dalej jako:Rozporządzenie nr 1306/2013).

W postępowaniu odwoławczym Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy orzeczenia organu I instancji w ramach postaw prawnych wyszczególnił m.in. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 Ustawy PROW, § 2 ust. 1 rozporządzenia RE, art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95), art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy potwierdził prawidłowość działania organu I instancji w zakresie wznowienia postępowania.Wskazał, że nowymi dowodami nieznanymi organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej jest dokumentacja finansowo - księgowa oraz wyjaśnienia składane przez zarząd A. B. sp. z o. o. w dniach: [...] r., [...] r. oraz w dniu [...] r. Zdaniem organustan faktyczny istniejący w roku 2021 - w zakresie związanym z prawnymi aspektami regulującymi przyznawanie płatności RE - jest inny niż ten, który stanowił podstawę do wydania ww. decyzji przyznającej spółce płatności RE. Spółka, to podmiot wykreowany na płaszczyźnie finansowo - księgowej, pozorujący prowadzenie działalności rolniczej oraz swoją samodzielność i odrębność od innych podmiotów prawa handlowego, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J.. Okoliczności te miały w ocenie organu odwoławczego wpływ na wysokość pomocy finansowej jaka została przyznana za rok 2021.

W zakresie odmowy przyznania płatności. Organ odwoławczy podtrzymał, że gospodarstwa należące formalnie do podmiotów prawa handlowego: A. B. sp. z o. o., F. P. Sp. z o.o., E. G. B. sp. z o. o., [...] S. sp. z o. o., F. B. G. sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., A. G. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o., E. G. M. 1 sp. z o. o., P. R. J. sp. z o. o., T. L. O. sp. z o. o., T. L. S. sp. z o. o., E. G. W. 6 sp. z o. o., E. G. W. 2 sp. z o. o., E. G. W. 3 sp. z o. o., E. G. W. 1 sp. z o. o., E. G. W. 4 sp. z o. o., E. G. W. 5 sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o., A. sp. z o. o., R. F. G. sp. z o. o., R. G. sp. z o. o., A. P. (1) sp. z o. o., F. P. sp. z o. o., T. L. T. sp. z o. o., I. sp. z o. o., E. G. M. 2 sp. z o. o., F. U. sp. z o. o., G. sp. z o. o., G. G. sp. z o. o., G. R. A. sp. z o. o, P. R. sp. z o. o., R. D. sp. z o. o., T. L. T. sp. z o. o., oraz do osób fizycznych, tj. A. S., K. S., Ł. P. (do 2020), M. P. i W. K. , M. J., są podmiotami sztucznie wykreowanymi, w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w wysokości wyższej niż możliwa do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa.

Jak wynika z danych zawartych w KRS A. B. sp. z o. o. została zarejestrowana w dniu [...] r. Do [...] r. (data wpisu w KRS) jedynym udziałowcem w spółce był K. S.. Następnie udziałowcami zostali: Ł. P. (60%) oraz A. S. (40%). Udziały w A. B. sp. z o. o. posiadali do dnia [...] r., następnie jedynym udziałowcem została K. P. Prezesem zarządu Spółki jest Ł. P., a członkiem zarządu I. O. A. B. sp. z o. o. do listopada 2022 r. pozostawała jedynym wspólnikiem I. sp. z o. o. (wykonawca usług dla podmiotów powiązanych z M. J.). W zarządzie I. sp. z o. o. do [...] r. (data wpisu w KRS) zasiadali: Ł. P. i I. O. tj. osoby nie tylko zasiadające w zarządzie A. B. sp. z o. o., ale też współwystępujące w kilkunastu spółkach, w których organem nadzorczym jest podmiot [...] S.A., gdzie 100% udziałów posiada M. J.. Z kolei od dnia [...] r. jedynym wspólnikiem I. sp. z o. o. została M. J. - matka M. J. (dane ustalone w oparciu o zapisy w aktach notarialnych składanych przez organa zarządcze spółek powiązanych z M. J.). W roku 2021 udziałowcy A. B. sp. z o. o. Ł. P. oraz A. S. posiadali względem A. B. sp. z o. o. status beneficjenta rzeczywistego. Z kolei w pozostałych spółkach kapitałowych status beneficjenta rzeczywistego posiada M. J. i jako jedyny udziałowiec [...] S.A.

W zakresie wnioskowania o płatności do gruntów rolnych przez A. B. sp. z o. o., spółka zgłosiła w roku 2021 działki nr: [...], [...], [...] oraz [...] (województwo [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]) o powierzchni 106,79 ha, które zostały poddzierżawione na rzecz A. B. sp. z o. o. przez podmiot A. P. sp. z o. o. (jedyny udziałowiec M. J., zarząd: M. P. oraz Z. J., prokurent W. K.). A. P. sp. z o. o. weszła w posiadanie m.in. działek poddzierżawionych na rzecz A. B. sp. z o. o. na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] r. zawartej z Syndykiem Masy Upadłości [...] S.A. Grunty te stały się przedmiotem poddzierżawy również na rzecz R. K. tj. wykonawcy usług rolniczych dla spółek: R. P. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o., F. P. sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., A. sp. z o. o., R. G. sp. z o. o., P. R. J. sp. z o. o., E. G. M. 1 sp. z o. o. oraz A. B. sp. z o. o. Wszystkie działki zlokalizowane są wjednym obrębie ewidencyjnym ([...], gmina [...]), oraz w jednym kilkuset hektarowym kompleksie. Ponadto organ zauważył, że A. B. sp. z o. o. jak i A. P. sp. z o. o. oraz R. K. na deklarowanych działkach mieli prowadzić uprawę tylko i wyłącznie dwóch rodzajów upraw tj. grochu oraz łubinu.

A. B. sp. z o. o. po raz pierwszy wnioskowała o płatności do gruntów rolnych w roku 2017. Zgłosiła do płatności działki nr: [...], [...] oraz [...] (województwo [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]), które to w roku 2016 były przedmiotem deklaracji ze strony R. G. sp. z o. o. (beneficjent rzeczywisty M. J., członkowie zarządu: M. J. (1), Ł. P., I. O.). W latach 2018 i 2019 A. B. sp. z o. o. nie kontynuowała działalności na ww. działkach, dwie z nich (nr [...] oraz nr [...]) w latach 2018 - 2021 stały się ponownie przedmiotem deklaracji przez R. G. sp. z o. o., a działka nr [...] była w latach 2019 -2021 przedmiotem deklaracji ze strony F. P. sp. z o. o. (beneficjent rzeczywisty M. J., członkowie zarządu: M. P., K. S., I. O.). Z kolei w roku 2020 A. B. sp. z o. o. powróciła do ubiegania się o płatności do gruntów rolnych deklarując te same działki co w roku 2021.

W tabeli na k. 27-30 zaskarżonej decyzji, organ przedstawił powiązania osobowe i kapitałowe pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Z analizy zestawień wynika w ocenie organu, że M. J., jako jedyny akcjonariusz [...] SA., pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność wskazanych spółek kapitałowych, ponieważ wszystkie udziały w tych spółkach (wyjątek: A. G. sp. z o. o., w którym udział [...] SA wynosi 50%) przypadają [...] SA. Tym samym M. J., jako pośredni udziałowiec wskazanych spółek z o. o. ma (pośrednio) pełną kontrolę nad ich działalnością. Nadto w zarządach spółek zasiadają, w różnych konfiguracjach (w maksymalnie 3-osobowych składach), te same osoby, tj. I. O., K. S., Ł. P., M. J., A. S., M. P., W. K.. Wszystkie spółki aplikują o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jak również o płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności RSK i płatności RE (przy czym F. U. sp. z o. o., R. D. sp. z o. o. nie wnioskowały o płatności w 2021 r.). M. J., K. S., M. P., A. S. oraz W. K. również indywidualnie ubiegali się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie organu wskazane podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą wąską grupę osób. M. J. jako pośredni udziałowiec ww. spółek wraz z osobami pełniącymi funkcje zarządcze tj.: I. O., K. S. , Ł. P. , M. J., A. S., M. P., W. K. w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.

Dalej, organ wskazał na dokumentację (dołączona do akt sprawy), którą organy zarządcze spółek [...] S. sp. z o. o. oraz E. G. B. sp. z o. o. złożyły z związku z ubieganiem się o pomoc z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. W złożonym oświadczeniu zarządu ww. spółek (A. S. i K. S. oraz M. J. i I. O.) wskazali wprost, że podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pozostaje w relacji powiązania z innymi podmiotami (dokładnie 31 szt.), które określono w załączniku nr 1 do tego oświadczenia. W załączniku wskazano szereg podmiotów, tj. spółek kapitałowym wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu, które nie zatrudniały pracowników, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J.. Tym samym potwierdzono, że istnieją ścisłe i bezpośrednie relacje pomiędzy opisywanymi w decyzji spółkami.

Organ zwrócił uwagę, że ww. podmioty nie posiadają własnej infrastruktury technicznej (maszyn i urządzeń rolniczych), bazy przechowalniczej, tj. elementów infrastruktury niezbędnej do prowadzenia działalności rolniczej - poza I. sp. z o. o. oraz A. P. sp. z o. o. Na podstawie zawieranych umów dwustronnych przez osoby zasiadające w zarządach wskazywanych spółek kluczowym i przeważającym wykonawcą usług rolniczych na gruntach deklarowanych do płatności (dokumentacja w aktach spraw spółek powiązanych) są zawsze tożsame podmioty tzn. spółka I. sp. z o. o. lub U. R. R. K., sporadycznie inne (G. R. S. B., G. R. D. W.).

Prace agrotechniczne A. B. sp. z o. o. w roku 2021 zostały wykonane przez oba ww. podmioty (umowa z dnia [...] r. zawarta z R. K. na zbiór kombajnem oraz umowa z dnia [...] r. o świadczenie usług rolnych talerzowanie i siew zawarta z I. sp. z o. o., faktura nr [...] z dnia [...] r., faktura nr [...] z dnia [...] r.

Organ podkreślił, że A. B. sp. z o. o. jest względem spółki I. sp. z o. o. podmiotem powiązanym. A. B. sp. z o. o. do listopada 2022 r. pozostawała jedynym wspólnikiem I. sp. z o. o. Z kolei w zarządzie I. sp. z o. o. do [...].08.2022 r. zasiadali: Ł. P. i I. O.. Od dnia [...].11.2022 r. jedynym wspólnikiem I. sp. z o. o. została M. J.. Natomiast w roku 2021 udziałowcy A. B. sp. z o. o. tj. Ł. P. oraz A. S. posiadali dominujący wpływ na działalność I. sp. z o. o., poprzez posiadanie w całości udziałów spółki.

W zakresie drugiego z wykonawców usług R. K. - jest aktualnie członkiem zarządu podmiotu F. U. sp. z o. o. (byli członkowie zarządu: Ł. P., M. P. oraz A. S., były jedyny wspólnik [...] SA) gdzie jedynym wspólnikiem jest I. sp. z o. o. Ponadto R. K. był wykonawcą usług m.in. dla F. P. sp. z o. o., R. P. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o. oraz R. G. sp. z o. o., jak również A. B. sp. z o. o. (również T. L. F. sp. z o. o., A. sp. z o. o. oraz E. G. M. 1 sp. z o. o.). Wskazane spółki deklarują działki zlokalizowane w [...], gdzie siedzibę ma U R. K.. Ponadto wątpliwości organu budzi fakt, że F. P. sp. z o. o. oraz podmioty: R. P. sp. z o. o. i R. G. sp. z o. o. zadeklarowały uprawę tych samych upraw nie tylko w tym samym miejscu, ale w jednym bardzo dużym kompleksie graniczących ze sobą działkach (obręb [...]).

Organ odwołując się do danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej podał, że R. K. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...].11.2020 r. Zdarzenie związane ze wznowieniem prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło wg systemu CEDiG w dniu [...].06.2022 r., ale jako datę wznowienia wskazano dzień [...].03.2021 r. R. K. w dniu zgłoszenia zmian w CEDiG, tj. w dniu [...].06.2022 r. wystawił faktury VAT za usługi, które miał świadczyć w roku 2021 dla: A. B. sp. z o. o., E. G. M. 1 sp. z o. o., P. R. J. sp. z o. o., R. G. sp. z o. o., A. sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o., F. P. sp. z o. o. oraz R. P. sp. z o. o. Każdorazowo daty świadczenia usług odnoszą się do ich wykonywania w roku 2021. Z treści zawieranych przez R. K. z zarządami poszczególnych spółek(tożsamych w swej treści) umów o świadczenie usług rolnych wynikało, że zapłata za usługi nastąpi na podstawie wystawionej faktury VAT. W treści faktur określono, że formą płatności jest przelew.Z kolei żadna z wymienionych spółek nie wniosła do akt potwierdzenia, iż opłata za usługi w formie przelewu została na rzecz R. K. przekazana.

Organ zauważył, że R. K. dokonał zgłoszenia wznowienia działalności gospodarczej po otrzymaniu przez ww. spółki wezwań do przedłożenia dowodów potwierdzających m.in. ponoszenie kosztów usług, co w ocenie organu wskazuje na zamierzone skoordynowanie działań przez M. J. i współpracujących z nim osób i podmiotów, mających uwiarygodnić stosowną dokumentacją samodzielność omawianych gospodarstw.

W zakresie kwestii logistyczno-magazynowych.Organ wskazał, że większość spółek, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J., nie dysponuje jakąkolwiek infrastrukturą magazynową. Spółki posiłkowały się bazą logistyczną podmiotów powiązanych. T. L. F. sp. z o. o., T. L. O. sp. z o. o., T. L. T. sp. z o. o., T. L. S. sp. z o. o., E. G. W. 4 sp. z o. o., E. G. B. sp. z o. o., jak wynika ze składanych przez członków zarządów wyjaśnień, przechowywały zebrane plony w magazynie wykonawcy usług I. sp. z o. o. Z kolei plony spółek: P. R. J. sp. z o. o. oraz R. F. G. sp. z o. o. przechowywane były przez R. K..

Organ zwrócił również uwagę na rażąco zaniżone ceny usług, zwłaszcza siewu i kombajnowania, świadczonych na rzecz Spółki przez podmiot I. sp. z o. o. W przypadku usług zgodnie z umowa z [...] r. cena siewu wyniosła 43,20 zł brutto/ha. Identyczne ceny I. zastosowała w przypadku T. L. S. sp. z o. o. (faktura [...] z dnia [...] r. (siew), faktura z dnia [...] (zbiór)), P. R. J. sp. z o. o. (faktura [...] z dnia [...] r. (siew)), E. G. M. 1 sp. z o. o. (faktura [...] z dnia [...] r. (siew)), A. P. sp. z o. o. (faktura [...] z dnia [...] r. (zbiór), faktura [...] (siew)) itd. Natomiast w przypadku usług świadczonych przez U. R. R. K. na rzecz F. P. sp. z o. o. zgodnie z fakturą [...] z dnia [...] r. cena siewu wyniosła 60,00 zł brutto/ha, a zgodnie z fakturą [...] cena zbioru kombajnem wyniosła 200 zł brutto/ha. Podobne ceny U. R. R. K. w oparciu o zawarte dwustronne umowy zastosował z innymi podmiotami: faktura nr [...] z dnia [...] r. (zbiór kombajnem) dla R. G. sp. z o. o., faktura nr [...] z dnia [...] r. (siew) dla A. P. sp. z o. o., faktura nr [...] z dnia [...] r. (zbiór kombajnem) dla A. P. sp. z o. o. Z kolei rynkowe ceny powyższych usług w roku 2021 kształtowały się w zakresie: 120-200 zł/ha w przypadku siewu oraz 300-400 zł w przypadku kombajnowania (źródło: portale branżowe np. www.agrofakt.pl,www.tygodnik-rolniczy.pl). W ocenie organu realizacja usług przez I. sp. z o. o. na rzecz powiązanych podmiotów (w tym A. B. sp. z o. o.), nie odbywała się na zasadach rynkowych.

Ponadto, z umowy zawartej przez A. B. sp. z o. o. z I. nie wynika okoliczność rozliczenia kosztów paliwa, a w przypadku umów zawieranych przez U. R. R. K. z np. T. L. F. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o. czy E. G. M. 1 sp. z o. o. w umowach czytelnie doprecyzowano "usługa bez paliwa". Większość analizowanych umów takiego zapisu nie zawiera pomimo zbliżonych poziomów cen. W ocenie organu odwoławczego świadczy to o mało zobowiązującym charakterze zawieranych umów, co z kolei prowadzi do wniosku, że dokumentacja została wykreowana jedynie w celu uwiarygodnienia samodzielności i odrębności omawianych podmiotów. Spółka nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji związanej z zakupem oleju napędowego, a przeprowadzona na etapie postępowania odwoławczego analiza dokumentacji wszystkich spółek powiązanych wykazała, iż jedynie 9 z 26 podmiotów (z analizy wyłączono wykonawcę usług tj. I. sp. z o. o.) powiązanych z M. J. w roku 2021 dokonywało zakupu oleju napędowego.

Dalej organ wskazał, że w celu uwiarygodnienia sposobu funkcjonowania, Spółkawniosła do akt sprawy m.in. bilans finansowy wraz z jednostkowym rachunkiem zysków i strat. Spółka na koniec roku 2021 osiągnęła przychody netto ze sprzedaży produktów w wysokości 48 210,00 zł. W pozycji dotacje figuruje kwota 164 036,60 zł., jest ona wyższa od uzyskanych przychodów ze sprzedaży. Zatem na wyniki finansowe A. B. sp. z o. o. w przeważającym stopniu wpływ miały dotacje unijne realizowane przez ARiMR, które zarówno okazały się wyższe niż osiągane przychody ze sprzedaży płodów rolnych. Ponadto jak wynika z bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółka nie zatrudnia pracowników, nie ponosi kosztów ubezpieczeń społecznych, jak również nie wypłaca pensji członkom zarządu. Natomiast ze sprawozdania finansowego A. B. sp. z o. o. (pozyskane z ogólnodostępnego źródła tzn. portalu finansowego Ministerstwa Sprawiedliwości - ekrs.ms.gov.pI/rdf/pd/search_df) wynika, że na podstawie zawartej umowy księgi rachunkowe spółki A. B. prowadzone są przez G. sp. z o. o. z siedzibą w G. Jedynym udziałowcem G. sp. z o. o. jest M. J., a członkami zarządu tejże spółki do dnia [...] r. (data wpisu w KRS) pozostawali M. P. oraz K. S., czyli osoby zarządzające również w pozostałych spółkach gdzie beneficjentem rzeczywistym jest M. J..

Organ przeanalizował również koncepcję prowadzenia działalności rolniczej przez spółki M. J., która opiera się wyłącznie na produkcji roślinnej.

W 2021 r. powiązane podmioty prowadziły uprawę: roślin strączkowych (łubin biały oraz wąskolistny na nasiona, groch siewny, bobik), prosa, żyta, owsa oraz trwałych użytków zielonych (jak również traw na gruntach ornych). Tak zawężony rodzajowo obszar prowadzonej działalności rolniczej (brak podstawowych gatunków zbóż: pszenica, jęczmień, pszenżyto, brak kukurydzy, rzepaku, uprawy warzyw, roślin okopowych, sadów i plantacji trwałych) jest w ocenie organu kolejnym potwierdzeniem tezy, iż ww. spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy. Potwierdzeniem są również przypadki realizacji przez szeregi spółek tych samych upraw na działkach położonych blisko siebie, w tym samym obrębie ewidencyjnym, a nawet graniczących ze sobą np. działki ewidencyjne: nr [...] (wnioskodawca E. G. W. 3 Sp. z o.o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 4 sp. z o. o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 2 sp. z o.o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 3 Sp. z o.o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 5 sp. z o. o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 2 sp. z o. o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 1 Sp. z o.o.), [...] (wnioskodawca E. G. W. 3 sp. z o. o.) położone w obrębie [...] (gmina [...]), na których powyżej wymienione spółki zgłosiły te same uprawy tj. owies oraz TUZ (kośny). Kolejny przykład, todziałki zlokalizowane w obrębie ewidencyjnym [...] (gmina [...]). Działki zostały zadeklarowane przez: T. L. O. sp. z o . o. deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...] (obręb [...], gmina [...]) o powierzchni 81,79 ha, T. L. T. sp. z o. o. deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...]o powierzchni 94,56 ha żyto, T. L. T. sp. z o. o. deklaruje dwie działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] (obręb [...], gmina [...]), łącznie 71,85 ha, z czego 62,44 żyto oraz 9,41 ha owies, T. L. F. sp. z o. o. deklaruje dwie działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] (obręb [...], gmina [...]) 67,12 ha, żyto, owies, łubin, T. L. F. sp. z o. o. deklaruje 8 działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (obręb [...], gmina [...]), łącznie 75,23 ha z czego 39,68 ha owsa oraz 35,55 ha żyta, T. L. S. sp. z o. o. deklaruje 5 działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] oraz [...] łącznie 39,46 ha, z czego 37,40 łubin, 2,06 ha owies. Uprawa deklarowana przez spółkę T. L. T. na działce nr [...] graniczy bezpośrednio z uprawą podawaną przez spółkę T. L. T. na działce nr [...]. Natomiast uprawa zadeklarowana na działce nr [...] graniczy bezpośrednio z uprawą z działki ewidencyjnej nr [...] gdzie wnioskodawcą jest spółka T. L. F. Z kolei uprawa z działki ewidencyjnej nr [...] łączy się bezpośrednio z uprawą na działce ewidencyjnej o nr [...] - ta z kolei graniczy z działką nr [...] gdzie beneficjentem płatności na obu działkach jest spółka T. L. F. Uprawa zlokalizowana na działce nr [...] łączy się z kolei z uprawą na działce nr [...], którą do płatności podaje spółka T. L. S.. Działka deklarowana przez T. L. O. sp. z o. o. nie graniczy bezpośrednio z powyższymi działkami, jednak leży w bardzo bliskim sąsiedztwie i w całości obsiana jest żytem ozimym.

Dalszym, zdaniem organu, rażącym przykładem pozorności w samodzielności ww. spółek, które de facto stanowią własność M. J. są podmioty, które zadeklarowały do płatności grunty zlokalizowane w [...]. Działki tam deklarują m.in.: R. P. sp. z o. o., F. P. sp. z o. o., A. P. sp. z o. o. oraz R. G. sp. z o. o. Spółki te zadeklarowały uprawę tych samych roślin nie tylko w tym samym miejscu, ale wręcz w jednym bardzo dużym kompleksie na graniczących ze sobą działkach. Organ odnosząc się do kwestii lokalizacyjnej wskazał, że: F. P. sp. z o. o. deklaruje do płatności na 2021 r. łubin (73,05 ha) zlokalizowany na części działki nr [...] (obręb [...]), a na pozostałej części tej działki łubin (7,72 ha) deklaruje podmiot R. G. sp. z o. o., który jednocześnie deklaruje łubin (2,03 ha) zlokalizowany na bezpośrednio przylegającej działce nr [...] (obręb [...]). Ta z kolei przylega bezpośrednio do działki nr [...] (obręb [...]), na części której łubin (66,48 ha) deklaruje R. P. sp. z o. o. Na pozostałej części działki nr [...] (obręb [...]) R. P. sp. z o. o. deklaruje żyto (63,76 ha), a bezpośrednio do tej działki przylega działka nr [...] (obręb [...]), na której żyto (27,19 ha) deklaruje podmiot R. G. sp. z o. o. Nadto, w bardzo bliskiej odległości od ww. działek A. P. sp. z o. o. deklaruje w obrębie ewidencyjnym [...] kolejny duży kompleks działek tj. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (łącznie ponad 131 ha), na których zadeklarowano wyłącznie tożsame z ww. uprawy żyta i łubinu.

Dalej organ zwrócił uwagę na umowę kredytową nr [...]zawartą między [...] SA, a I S.A, na mocy której [...] SA uzyskała kredyt przeznaczony na inwestycje związane z gruntami rolnymi. Kredyt został przeznaczony na inwestycje polegające na udzieleniu pożyczki spółkom: [...] S. sp. z o. o., A. P. sp. z o.o., F. B. G. sp. z o. o., P. R. J. sp. z o. o., R. F. G. sp. z o. o., T. L. O. sp. z o. o., T. L. T. sp. z o. o., T. L. T. sp. z o. o., T. L. F. sp. z o. o., T. L. F. sp. z o.o., T. L. S. sp. z o. o., A. P. sp. z, o. o., F. P. sp. z o. o., A. sp. z o. o., G. E. W. 6 sp. z o. o. oraz A. G. sp. z o. o. Zabezpieczaniem spłaty kredytu jest hipoteka nieruchomości będących własnością tych spółek oraz dodatkowo spółek powiązanych: R. G. sp. z o.o., G. R. A. Z. sp. z o. o., a nawet własnością K. P. (siostry M. J.). Ww. hipoteka umowna łączna na sumę 37 878 000,00 zł widnieje w księgach wieczystych (dział IV), np. nr [...] (właściciel T. L. T. sp. z o.o.), [...] (właściciel T. L. S. sp. z o. o.), [...] (właściciel T. L. F. sp. z o.o.) i innych. Tym samym ww. spółki są solidarnie wespół obciążone w/w hipoteką celem zabezpieczenia kredytu udzielonego [...] SA Kredyt posiada także inne zabezpieczenia min. poręczenie cywilne akcjonariusza tj. M. J., poręczenia cywilne wybranych podmiotów zależnych od spółki zawierającej umowę kredytową - w tym wypadku spółki [...] SA Kredyt został udzielony w celu ograniczenia całościowego ryzyka finansowaniai zapewnienia zdolności do spłaty kredytów zaciągniętych przez powyższe spółki,a których termin spłaty przypadał na 2022 r. Według organu, okoliczność ta potwierdza współzależność ekonomiczno-biznesową omawianych podmiotów.

Organ przeprowadził również analizy siedzib podmiotów oraz osób fizycznych składających wnioski o płatności na 2021 r., a powiązanych beneficjentem rzeczywistym zdecydowanej większości spółek – M. J. oraz adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące przedmiotowe spółki podały rejestrując się w ARiMR jako producenci rolni. Według organu miejsca, w których formalnie zlokalizowane są spółki potwierdzają tezę, że celem działań kliku powiązanych ze sobą osób jest wyłącznie maksymalizacja zysków płynących z unijnych dotacji przysługujących producentom rolnym z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych. W formie tabeli organ zestawił adresy siedzib spółek i osób powiązanych w różniej zależności z M. J. , jak również adresy do korespondencji (k. 51, 52 decyzji). Dyrektor OR na tej podstawie wywiódł, że częstokroć te same adresy podane jako siedziby spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności na 2021 r. O ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach sprawy musi budzić wątpliwości. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR wskazywały w 2021 r. miejsce swojej siedziby pod kilkoma powtarzającymi się adresami, a adresem korespondencyjnym jest zazwyczaj adres: ul. [...], [...] Natomiast jeśli w tej materii jest inaczej, to każdy z ww. podmiotów posiada zarejestrowanego w ARiMR pełnomocnika (wyłącznie z grona wcześniej wielokrotnie wymienionych osób zasiadających w zarządach spółek), na którego ręce kierowana ma być korespondencja - również pod ww. adres. W ocenie organu adres: ul. [...], [...], to jedynie formalna siedziba Skarżącej (podobnie jak: A. P. oraz R. P. sp. z o. o.) wykreowana na potrzeby umiejscowienia siedziby podmiotu wnioskującego o płatności. Przypomniał, że pod tym adresem siedzibę ma również np. [...] "O." w [...], gdzie prezesem jest A. J., a w radzie nadzorczej zasiadają M. J. oraz W. K..

Organ zauważył również, że część opisanych spółek kapitałowych przedłożyła dokumenty związane z dzierżawą pomieszczeń biurowych. Najem odbywa się wyłącznie w kręgu osób fizycznych i prawnych opisanych w decyzji. Przykładowo wskazał, że:

- T. L. O. sp. z o.o.dzierżawi od Fundacji "P. P. B. " (gdzie funkcję prezesa pełni A. S., a członkiem Rady Fundacji jest Ł. P.), na mocy umowy z dnia [...].2018 r. podpisanej przez K. P., M. P. i A. S., 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...], przy ul. [...],

- A. G. sp. z o. o. dzierżawi od Fundacji "P. P. B.", na mocy umowy z dnia [...].2018 r. podpisanej przez A. S. oraz K. S. i Ł. P., 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...], przy ul. [...],

- A. P. sp. z o. o. dzierżawi od Fundacji "P. P. B.", na mocy umowy z [...] r. podpisanej przez A. S. i Ł. P. , 5 m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...], przy ul. [...],

- R. P. sp. z o. o. dzierżawi od G. sp. z o. o. (prokurent M. J.), na mocy umowy z dnia [...] r., podpisanej przez K.S oraz M. P., 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...],

- R. G. sp. z o. o. dzierżawi od G. sp. z o. o. (prokurent M. J.), na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez M. P. oraz Ł. P. i M. J., 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...], przy ul. [...],

-A. sp. z o, o. dzierżawi od G. sp. z o. o. (prokurent M. J.), na mocy umowy z dnia [...].06.2018 r. podpisanej przez M. P. oraz Ł. P. i K. S. , 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...], przy ul. [...],

- podmiot T. L. F. sp. z o. o. dzierżawi od A. P. sp. z o. o. na mocy umowy z dnia [...].06.2016 r. podpisanej przez W. K. oraz Ł. P. i M. J.,5m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...], przy ul. [...].

Ponadto umowy dzierżawy pomieszczeń przez podmioty, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J. zawierane są zawsze w takiej samej formie oraz tylko i wyłącznie w gronie powiązanych osób prawnych, które reprezentowane są wyłącznie przez te same osoby fizyczne. Umowy te w jego ocenie stanowią fikcję albowiem dzierżawa pomieszczenia biurowego o powierzchni 2 m2 lub 5 m2 jest sprzeczna z wymogami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny (Dz. U. 2003 r. poz. 1650 ze zm.) i służy jedynie wykreowaniu formalnych adresów siedzib w/w spółek (częstokroć tożsamych).

Zdaniem organu celem multiplikacji podmiotów przez M. J. wraz zamkniętą grupą osób pełniących funkcje zarządcze, było uzyskanie dodatkowych korzyści finansowychz tytułu dopłat bezpośrednich, płatności ONW, płatności RSK i płatności RE, co wynika ze stwierdzonej w niniejszej sprawie chronologii zdarzeń. Organ przedstawił szacunki ukazujące zyski jakie można osiągnąć poprzez sztuczny podział znacznego areału gruntów rolnych (tu 2721 ha) tylko podmiotów zlokalizowanych na terenie województwa [...].W 2021 r. M. J. mógłby zyskać: w przypadku płatności RDST 142 138,24 zł, w przypadku płatności MR 308 590,00 zł, w przypadku płatności bezpośrednich 4 444,83 zł, w przypadku płatności JPO 634 086,42 zł, w przypadku płatności ONW ponad 190 000,00 zł.

Dalej Dyrektor OR ARiMR podał, że M. J. indywidualnie ubiegał się o płatności obszarowe, począwszy od 2008 r. W ramach poszczególnych kampanii deklarował następujące areały działek rolnych:2008 r. - 145,40 ha, 2009 r. - 145,40 ha, 2010 r. - 143,50 ha, 2011 r. - brak wniosku, 2012 r. - 41,61ha, 2013 r. - brak wniosku, 2014 r. - 18,00 ha, 2015 r. - 27,64 ha, 2016 r. - 9,64 ha, 2017 r. - 9,64 ha, 2018 r. - 9,60 ha, 2019 r. - 9,63 ha, 2020 r. - 8,40 ha, 2021 r. - 8,41 ha.

Organ podkreślił, że pomimo pozyskiwania znacznych zasobów gruntowych celem prowadzenia na nich działalności rolniczej, głównie w latach 2012-2016, M. J. nie przeznaczał ich na powiększenie swojego gospodarstwa rolnego, a przypisywał nowo powołanym spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością, a jednocześnie grunty zgłaszane wcześniej do płatności indywidualnie przekazywał innym (także powiązanym) podmiotom, np. podmiotowi K. sp. z o.o. w którym posiada 50% udziałów (Regon [...]) - działkę nr [...] o pow. 60,00 ha (obręb [...], pow. [...]), podmiotowi G. R. A. Z. Sp. z o.o. działkę nr [...] o pow. 18,00 ha (obręb [...], pow. [...]). W ocenie organu, powoływanie tych spółek następowało wyłącznie w celu przypisania im rozdzielanej ziemi pozyskiwanej przez M. J., o czym świadczy porównanie dat zawiązania poszczególnych spółekz datą przypisania do nich ziemi i rozpoczęcia aplikowania o dopłaty, przy czym przedmiotowe grunty są jedynymi aktywami tych spółek. Co więcej, stwierdzono przypadki rozpoczęcia aplikowania o dopłaty jeszcze przed wpisem spółki do KRS, czyli w czasie posiadania przez daną spółkę statusu "w organizacji" (m.in. A. P. sp. z o.o., F. P. sp. z o.o., A. Z. sp. z o.o. i inne).

Ponadto organ zwrócił uwagę na wielkości areałów przypisywanych do spółek.Są to areały o wielkości rzędu kilkudziesięciu hektarów.Takie areały są optymalne z punktu maksymalizacji zysków z tytułu obejścia przepisów regulujących zasady przyznawania płatności. Płatność ONW przysługuje do 75 ha (w tym przypadku dodatkowo stosowana jest modulacja stawek płatności). Natomiast płatność redystrybucyjna przysługuje maksymalnie do 27 ha, a płatność dla młodych rolników przysługuje do 50 ha. Tym samym podział znacznego areału gruntów na gospodarstwa o wielkości rzędu 40-75 ha umożliwia zmaksymalizowanie zysków z tytułu dopłat obszarowych dystrybuowanych przez ARiMR.W ocenie organu odwoławczego taki był zamiar M. J. wraz z osobami pełniących w spółkach funkcje zarządcze.

Podsumowując organ stwierdził, że w niniejszej sprawiewystępuje jeden organizm gospodarczy, w ramach którego sztucznie wykreowano szereg spółek z ograniczoną odpowiedzialnością po to, aby w ramach formalnego posiadania przez nie działek gruntu rolnego mogły pozorować samodzielnie funkcjonujące gospodarstwa. Jednak podmioty te nie są samodzielne na płaszczyźnie technicznej i ekonomicznej, nie zatrudniają bowiem żadnych pracowników, a działalność rolnicza jest prowadzona na zasadzie zlecania niezbędnych prac agrotechnicznych podmiotom wspomagającym. Kierownictwo tworzą M. J. - jako jedyny udziałowiec (pośrednio lub bezpośrednio) oraz I. O., K. S.,Ł. P., M. J., A. S., M. P., W. K. - jako osoby pełniące funkcje zarządcze. Zamiarem wskazanych osób, pod kontrolą których w roku 2021 znajdował się areał wynoszący łącznie ponad 3489 ha (wliczając spółki i osoby fizyczne mające siedziby poza województwem [...]) gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.

Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że na podstawie ustalonych faktów działalność M. J. i powiązanych z nim osób stoi w sprzeczności do celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Wskazane podmioty nie można uznać za pojedyncze gospodarstwa, ponieważ pozostają pod wyłączną kontrolą M. J. i powiązanej z nim grupy osób. Wobec powyższych wskazań należy uznać, iż niniejszej sprawie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że tworzenie przez M. J. i powiązane z nim w różnej formie osoby wielu spółek, zgłaszających grunty jako odrębne podmioty, ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów prawa określonych w § 15 ust. 1 Rozporządzenia RE, jak również art. 13, art. 14 ust. 2 Ustawy OB, § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW oraz § 16 ust. 1 Rozporządzenia RSK, a co za tym idzie zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności. Tym samym należało odmówić Spółce A. B. sp. z o.o. przyznania płatności RE na rok 2021.

Spółka nie zgodziła się z decyzją organu II instancji i pismem z [...] lutego 2024 r. wywiodła od niej skargę do tutejszego Sądu. Zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 t.j.) - dalej, jako k.p.a., w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie kompetencji dotyczących możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie i zgromadzeniu nowych dowodów, czynieniu nowych ustaleń faktycznych i ich ocenie, skutkiem czego było przeprowadzenie przez Organ II Instancji postępowania dowodowego w zbyt szerokim zakresie naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i pozbawienie Skarżącej możliwości zakwestionowania w postępowaniu administracyjnym nowych i kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych poczynionych dopiero przez Organ II Instancji;

2) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. poprzez uznanie, iż w grudniu 2021 r. organ nie znał wpisów do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, i dopiero w wyniku dodatkowego postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności organ "odkrył" istnienie powiązań pomiędzy skarżącą a innymi rolnikami i na lej podstawie uchylił uprzednią ostateczną decyzję o przyznaniu płatności, a następnie płatności umówił;

3) art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji i poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, która potwierdzała jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, bowiem:

- Organ uznał brak możliwości samodzielnego funkcjonowania [skarżącej] wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo i osobowo, jednak okoliczności tej nie udowadnia, a jedynie powołuje się, że zdaniem organu skarżąca nie przedstawiła dowodów na samodzielne funkcjonowanie (podczas gdy ze zgromadzonych dowodów wynika, że gospodarstwo rolne prowadziła i prowadzi wyłącznie skarżąca na własne ryzyko i koszt) i że beneficjentem rzeczywistym skarżącej i innych beneficjentów płatności ma być Pan M. J., czego nie udowadnia a jedynie tworzy z tego podstawę do odmowy przyznania płatności na rzecz skarżącej.

- Organ odmówił znaczeniu te dowody, które obrazują na samodzielne prowadzenie przez skarżącą gospodarstwa rolnego, uznając, iż strona takiego prowadzenia nie wykazała, podczas gdy strona przedstawiła dowód na każdy etap swojego funkcjonowania (od momentu powstania gospodarstwa rolnego, przez koszty jego utrzymania do dochodów sprzedaży plonów - co zostało szczegółowo opisane w dalszej części skargi);

- Organ uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki gospodarowania, bowiem opisał w decyzji powiązania osobowe i kapitałowe skarżącej z innymi rolnikami, podczas gdy nie wykazał, jak ci inny rolnicy mieliby wpływać na działalność rolniczą skarżącej i jej prawo do otrzymania płatności;

- Organ nie wykazał, że bez istnienia domniemanych powiązań skarżąca nie otrzymałaby płatności; tym bardziej, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na gruntach, które wydzierżawiła od podmiotu z nią niepowiązanego, (co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy);

4) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji przy przyjęciu za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, czy nie;

5) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodów, które miałyby zobrazować, jaki wpływ posiadają wymieniane w decyzji podmioty na samą skarżącą i jej gospodarstwo rolne. Organ stoi na stanowisku, że wymienione w decyzji podmioty są zależne od siebie, jednak nie przeprowadził w tym względzie żadnego dowodu, poza powołaniem się na zapisy KRS, (które nie potwierdzają "pełnej zależności funkcjonalnej");

6) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez powoływanie się przez organ II instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy" podczas gdy organ wyciąga konkretny wniosek powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego, tymczasem organ w niniejszej sprawie w ten sposób nie uzasadnił swojej decyzji, przez co Strona nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję;

7) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że; - koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w niniejszym postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by rolnik był w stanie zapewnić, że takie zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu;

- dowodem na samodzielne prowadzenie przez wnioskodawcę działalności rolniczej jest zatrudnienie pracowników prac agrotechnicznych, podczas gdy z ekonomicznego uzasadnienia dla pracy sezonowej w rolnictwie, może okazać się, że racjonalniejsze jest korzystanie z usług wykonawców prac agrotechnicznych, którzy zatrudniają własnych pracowników i dysponują własnym sprzętem i maszynami rolniczymi.

- Pan M. J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy nie przywołano żadnej okoliczności poprzedzonej dowodem na to, że faktycznie to M. J. decydował w danej kwestii, co czyni ten wniosek bezpodstawnym, ponieważ nie został poparty żadną konkretną okolicznością;

- Pan M. J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji wskazując, że protokół walnego zgromadzenia podpisuje M. J., a nie członkowie zarządu, podczas gdy jest to oczywiste, że protokół ten był zobowiązany podpisać jedynie akcjonariusz, ponieważ był to protokół potwierdzający uchwały podejmowane wyłącznie przez akcjonariuszy a nie członków zarządu, w związku z tym powyższe postępowanie było zgodne z prawem korporacyjnym, a w związku z tym nieuzasadnionym był wniosek o wywieraniu dominującego wpływ przez tę osobę;

- Pan M. J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy organ nie ustalił czy wykształcenie posiadane przez M. J. i doświadczenie zawodowe pozwala na ekonomicznie opłacalne prowadzenie spółki prawa handlowego zajmującej się produkcją rolną, a pomimo braku ustaleń w tym zakresie wyciągnął bezpodstawny wniosek, że ta osoba ma realny wpływ na prowadzenie działalności przez Stronę;

8) art 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej w sobie błędnie odtworzony stan faktyczny sprawy i poprzez powielenie tychże błędów przez organ II instancji, tj.:

- brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków i jaki wpływ na skarżącą ma fakt funkcjonowania pozostałych beneficjentów płatności. Fakt istnienia powiązań osobowych nie jest okolicznością przeświadczającą zasadność zarzutu, na co wskazał Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej;

- postawienie stronie zarzutu stworzenia sztucznych warunków przy braku wykazania, jakie korzyści miałaby strona uzyskać i w jaki sposób rzekomo tworząc takie warunki. Zamiar stworzenia warunków, korzyść, która byłaby sprzeczna z systemami wsparcia stanowi składowy element zarzutu stworzenia sztucznych warunków gospodarowania, a które nie zostały przez organ w żaden sposób udowodnione. Samo pisanie przez organ, że sztuczne warunki zostały stworzone nie powoduje, że one faktycznie zostały stworzone;

- brak uzasadnienia, dlaczego organ w ocenie praw skarżącej zignorował zgromadzony materii dowodowy sprawy, jako dowodów potwierdzających samodzielność i niezależność skarżącej przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Pominięcie tego aspektu ma znaczenie dla sprawy, bowiem organ z tezy o braku możliwości samodzielnego funkcjonowania przez skarżącą wywodzi zarzut zależności skarżącej od innych podmiotów, a co za tym idzie, wywodzi zarzut stworzenia tzw. sztucznych warunków gospodarowania;

9) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 39 ust.l Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C115; dalej jako: "Traktat") poprzez błędną ocenę kilku dowodów skutkującą uznaniem, że Strona nie realizuje celów wspólnej polityki rolnej podczas gdy Strona realizuje cel polegający na:

- zwiększaniu wydajności rolnictwa poprzez racjonalny rozwój produkcji rolnej poprzez współpracę z różnymi podmiotami w zakresie zakupu materiału siewnego,

- zlecaniu wykonania usług agrotechnicznych podmiotom specjalizującym się w tym, przez co optymalnie wykorzystuje siłę roboczą na terenach wiejskich,

- gwarantowaniu bezpieczeństwa dostaw i zapewnianiu rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów poprzez racjonalizację kosztów wykonania zabiegów agrotechnicznych.

10) art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z zw. z art. 6 k.p.a. poprzez powołanie się przez organ na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim dotyczące pozostałych płatności skarżącej za rok 2021, jako podstawy do uznania zasadności odmowy przyznania na rzecz skarżącej płatności ekologicznej na rok 2021, podczas gdy w/w wyroki są nieprawomocne i zostały zaskarżone skargami kasacyjnymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie zostały do chwili obecnej rozpoznane przez ten sąd; zatem nie mogą one stanowić bezwzględnej podstawy do przypisywania stronie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania.

Ponadto pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie przez zaskarżona decyzję przepisów prawa materialnego, tj,:

1) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania wnioskowanych płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy:

- skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

- i powinna otrzymać wnioskowane płatności,

- i organ nie wykazał konkretnymi dowodami ani zasadami właściwej analizy, które dowody wskazywałyby na zamierzoną i celową koordynację działania skarżącej i innych rolników, która to koordynacja była sprzeczna z systemami wsparcia i wymierzona w uzyskanie nienależnej korzyści.

2) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać wnioskowane płatności;

3) art. 4 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 - poprzez przyjęcie niezgodnej z wyraźnie sformułowaną w ww. przepisach definicji rolnika i działalności rolniczej w celu uzasadnienia postawionej przez organ 1 instancji tezy o rzekomym niespełnieniu przez stronę kryterium faktycznego użytkowania deklarowanych gruntów rolnych.

4) art. 2 ust. 2 pkt. 1) ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U.2022.593; dalej jako: "Ustawa AML") poprzez jego zastosowanie i skoncentrowanie całej sprawy wokół tego, że M. J. spełnia wymogi określenia go jako beneficjenta rzeczywistego na gruncie Ustawy AML, podczas gdy normy z tej ustawy nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to inna gałąź prawna, normy dotyczące pomocy publicznej związanej z działalnością rolniczą są kompleksowo uregulowane i nie przewidują takiej instytucji jak beneficjent rzeczywisty, instytucja beneficjenta rzeczywistego została określona na gruncie Ustawy AML w zupełnie innych celach dotyczących przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, a poza tym [...] S.A. nigdy nie wypłaciła swoim wspólnikom dywidendy, więc M. J. nie osiągnął finansowej korzyści z faktu bycia wspólnikiem [...] SA;

5) art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej jako: "k.s.h."), art. 305 §1 k.s.h. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak rozróżnienia praw i obowiązków akcjonariusza i wspólnika spółki od spółki, brak dostrzeżenia, że Strona posiada osobowość prawną i jest podmiotem swoich praw i obowiązków, brak dostrzeżenia, że akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej, a z pewnością nie odpowiada za zobowiązania spółek, w których wspólnikiem jest spółka, w której akcje posiada, co doprowadziło do nieuzasadnionego wniosku, że akcjonariusz wspólnika Strony posiada dominujący na nią wpływ co świadczy o stworzeniu poprzez taką konstrukcję sztucznych warunków;

6) § 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013 poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania skarżącej wnioskowanej płatności za 2021 r. podczas gdy Skarżąca posiada status rolnika i spełnia warunki do przyznania ww. płatności;

7) art. 2 ust. 2 pkt. 1 lit a) ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż beneficjent rzeczywisty jest osobą fizyczną, która w sposób faktyczny sprawuje władzę nad danym podmiotem, i że Pan M. J. jako jedyny akcjonariusz spółki [...] S.A posiada dominujący wpływ i pełną kontrolę nad działalnością Skarżącej. W przypadku skarżącej zupełnie inne osoby posiadają status beneficjenta rzeczywistego, aniżeli opisuje to organ;

8) art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) nr 2019/2091 z dnia 19 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż Skarżącej nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę zarówno pod względem technicznym, ekonomicznym, posiadającą własne odrębne kierownictwo podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dowody, które potwierdzają dokonanie przez skarżącą każdej czynności w działalności rolniczej, która jest jej typowym zakresem: nabycie tytułu prawnego do działek, nabycie towarów i usług do gospodarstwa rolnego, poniesienie udokumentowanych kosztów działalności rolniczej, uzyskanie plonu z takiej działalności i jego sprzedaż (efektywność gospodarstwa rolnego);

9) art. 60 rozporządzenie nr 1306/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 2013.12.20) poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania płatności pomimo braku stworzenia sztucznych warunków, brak zamiaru uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek, brak sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia;

10) art. 33 ust 1 pkt. 1 i 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady UE nr 1305/2013 poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie, iż Skarżąca przyczynia się do wykonania celów wspólnej polityki rolnej, a mimo to organ uznał, że działalność rolnicza skarżąca prowadzi do uzyskania korzyści sprzecznych z systemami wsparcia;

11) art. 16 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie jest podmiotem samodzielnie funkcjonującym, podczas gdy taka teza wynika z ostatecznej i prawomocnej o nadaniu skarżącej statusu producenta rolnego, gdzie w celu wydania takiej decyzji organ bada samodzielność funkcjonowania wnioskodawcy. Organ, aby nadać wnioskodawcy status producenta rolnego ocenia wszystkie dowody potwierdzające samodzielność funkcjonowania takiego rolnika. Decyzja w tym względzie została wydana na rzecz skarżącej i nie została do chwili obecnej uchylona.

Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, według norm przepisanych, przeprowadzenie rozprawy w siedzibie Sądu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej: P.p.s.a.), rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydanoz naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, że kontroli sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania administracyjnego. Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organem administracji państwowej było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z zm. dalej jako: K.p.a.)Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest przy tym kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak, jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym.

Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z bogatego orzecznictwa sądowego dotyczącego omawianego przepisu wynika, że ujawnione dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości, powinny mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie. Wznowienie postępowania następuje nie tylko jednak z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła nowych faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.

Jako przesłankę wznowienia postępowania – w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - organ uznał stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania pomocy unijnej, co zostało ujawnione w oparciu o przeprowadzoną analizę nowych dowodów, takich jak: dokumentacja finansowo - księgowa oraz wyjaśnienia składane przez zarząd skarżącą w dniach: [...] r., [...] r., [...] r., z motywów której wynika, iż podmiot ten jest ściśle powiązany personalnie i kapitałowo z szeregiem innych spółek kapitałowych i osób fizycznych. W związku z powyższym zasadnym stało się zweryfikowanie dokumentacji w kontekście możliwości wystąpienia okoliczności wynikających z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013.

Analiza obejmowała również, włączone do akt sprawy, postanowieniem z [...] r. wnioski szeregu podmiotów uznanych za powiązane wniosków o przyznanie płatności obszarowych na rok 2021 wraz ze zgromadzonym w trakcie postępowania administracyjnego materiałem dowodowym.

Dokumenty te wskazywały na to, że M. J. wraz z innymi wymienionymi wyżej podmiotami stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności. Przy czym podkreślić należy, że w chwili wydawania decyzji o przyznaniu płatności organ nie posiadał jeszcze informacji dotyczących stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Okoliczności dotyczące stworzenia sztucznych warunków wymagały ustalenia powiązań pomiędzy wskazanymi podmiotami, porównania sposobu ich działania i analizy składanych przez nie wniosków. Na moment wydania pierwotnej decyzji w sprawie, organ nie dokonał jeszcze szczegółowego porównania wniosku skarżącej z wnioskami innych powiązanych podmiotów. Dopiero pełna analiza wniosków o przyznanie płatności składanych przez ww. podmioty doprowadziła organ do wychwycenia pewnych schematów działania noszących znamiona stworzenia sztucznych warunków i w konsekwencji do ustalenia, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci nowych okoliczności, nieznanych organowi w momencie wydawania decyzji, a istniejących wdniu wydania decyzji ostatecznej przyznającej płatności ekologicznej.

Zasadniczy spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił skarżącej przyznania płatności ekologicznej. Organy uznały, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że w sprawie doszło do stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji płatności. Kwestionując to stanowisko strona zarzuca organowi brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonaniu jego dowolnej oceny, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (przepisów unijnych).

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RE płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie natomiast z § 12 ust. 1 rozporządzenia RE wysokość płatności RE w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność RE, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Zgodnie § 15 ust. 1 rozporządzenia RE płatność RE jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię gruntów od 0,1 ha do 50 ha; 2) 75% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 50 ha do 100 ha; 3) 60% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 100 ha.

Stosownie do art. 3 pkt 3 Ustawy EP, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia.

Art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1307/2013 jako rolnika określa osobę fizyczną lub prawna bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

W myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Zgodnie natomiast z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Stosownie do art. 27 ust. 2 Ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z zm., dalej jako: K.p.a.), a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29 marca 2019 r. I GSK 1369/18).

Wyjaśnić również należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Z treści art. 27 ust. 2 Ustawy PROW wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.

Skarżąca w postępowaniu prowadzonym przed organami ARiMR wykazała, że nadano jej numer identyfikacyjny oraz, że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntów rolnych, które - jak twierdziła - zajęte są na prowadzone przez nią uprawy, zaś czynności agrotechniczne są przez nią zlecane. Organ natomiast uznawał, że spółka nie prowadzi w imieniu własnym działalności rolniczej, lecz pozorowano jej samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że Dyrektor Oddziału Regionalnego wykazał, że skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95.

W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3 listopada 2016 r. akt II GSK 3579/16).

Jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.

Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Wykładnia wyrażenia "sztuczne warunki" sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r.w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de PlăţişiIntervenţiepentruAgricultură – CentruljudeţeanDolj, Agenţia de PlăţişiIntervenţiepentruAgricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72).

W ocenie TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementuw postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28 marca 2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyr. NSA z 8 sierpnia 2019 r. I GSK 1313/18).

Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie GSK 1772/18 o tym, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawnej faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale którew istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawnąi może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko LandwirtschaftskammerHannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich)i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.

W ocenie Sądu organy ARiMR wykazały istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w ww. wyrokach TSUE.

Zauważyć należy, że w przeciwieństwie do zdecydowanej większości opisanych w decyzji podmiotów, udziałowcem Skarżącej nie jest [...] SA Jej udziałowcami byli Ł. P. oraz A. S.. Z kolei członkami zarządu I. O. i Ł. P.. Osoby te pełniły funkcje członków zarządów w szeregu innych spółek, których udziałowcem jest [...] SA Dlatego też również w niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy udziałowcami skarżącej oraz spółkami i podmiotami pośrednio powiązanymi ze M. J. Ustalił powiązania kapitałowe, zasadnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. W świetle poczynionych ustaleń trafnie skonkludował, że wszystkie podmioty (z wyłączeniem I. Sp. z o.o., co do której powiązań nie wykazano; zob. nieprawomocne wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawach I SA/Go 179/23, I SA/Go 181/23 i I SA/Go 182/23), a ściślej: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów przez prawnie odrębne, lecz powiązane kapitałowo i osobowo oraz podporządkowane wspólnemu celowi gospodarczemu spółki, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia – koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz – w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.

Zasadnie uznano, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym Skarżącej, nie miała charakteru rzeczywistego, w tym sensie, że spółka działała autonomicznie, a prowadzona działalność gospodarcza służyła jej interesom. Organ prawidłowo ustalił i ocenił szereg okoliczności potwierdzających powyższe twierdzenie. Najważniejszymi z nich są:

1. W kierownictwie wszystkich spółek powtarzały się te same osoby: I. O., K. S., Ł. P., M. J., A. S., M. P., W. K. i w wypadku większości spółek nadrzędną rolą M. J. (poprzez [...] SA).

2. Utworzenie grup spółek (T. L. , E. G. W. , P.) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie.

3. Spółki dzierżawiły lub nabywały działki od innych powiązanych podmiotów.

4. Spółki nie zatrudniały pracowników, nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I. sp. z o.o., R. K., gdzie umowy na te usługi były zawierane w tym samym czasie i według wspólnego wzoru, z kolei cena wykonanych przez I. sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona.

5. R. K. wykonywał usługi na rzecz powiązanych podmiotów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej.

6. Spółki nie przedstawiły potwierdzeń przelewów za wykonane usługi.

7. Wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej.

8. Jedynie 9 z 26 podmiotów kupowało olej napędowy.

9. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych.

10. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych.

11. Kredyt udzielony przez I dla [...] SA został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością.

Sąd podziela ocenę stanu faktycznego wskazującą na brak gospodarczej samodzielności grupy niemal 30 podmiotów występującej z wnioskami, w tej liczbie i Skarżącej. Ustalono okoliczności obiektywnie wskazujące na podporządkowaniu funkcjonowania Skarżącej interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Co do istnienia jednego spójnego gospodarstwa obejmującego wszystkie grunty formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne, acz niesamodzielne podmioty w zaskarżonej decyzji:

1) prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2021 r. o płatności wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego pośrednio powiązanych z M. J.,

2) w sposób uprawniony wywnioskowano o funkcjonowaniu szerszego, jednolicie i spójnie zarządzanego przedsięwzięcia gospodarczego,

3) trafnie stwierdzono, iż spółki, w tym Skarżąca, nie prowadziły samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych rozumianych jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:

a) z przedstawionych przez spółkę dokumentów wynikało, że spółki prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. W zależności od położenia posiadanych gruntów, z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych. Spółki miały jednocześnie te same adresy siedziby (pogrupowane) i korzystały z tego samego adresu do korespondencji;

b) Skarżąca nie posiadała zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, środków transportu;

c) Skarżąca nie zatrudniała żadnych pracowników, a w zakresie prac agrotechnicznych miała korzystać z usług I. sp z o.o. lub U. R. R. K. – podmiotów, które wykonywały prace dla pozostałych podmiotów wymienionych w decyzji;

d) Księgi rachunkowe Skarżącej prowadziła spółka G. sp. z o.o., której jedynym udziałowcem jest M. J.;

e) Skarżąca dzierżawiła grunty zgłoszone do płatności RE w 2021 r. od A. sp. z o.o., której jedynym udziałowcem jest M. J.;

f) Zgłaszane przez Skarżąca działki były wcześniej zgłaszane przez inne powiązane podmioty, co wskazuje na swobodne przekazywanie tych gruntów;

e) Skarżąca osiągała dochód jedynie dzięki dopłatom.

W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, o tym że działalność spółek zależnych w ramach szerszego centralnie i spójnie kierowanego organizmu gospodarczego, nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Nadto trafnie uznano, że Skarżąca nie była samodzielna gospodarczo i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie wykazała, by w 2021 roku prowadziła gospodarstwo rolne rozumiane jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Grunty zgłoszone przez nią do płatności były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego w istocie przez inny podmiot. Poza prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.

Łącznie okoliczności te nakazywały uznać, że zgłoszenie do płatności gruntów przez liczne powiązane podmioty, nieprowadzące w rzeczywistości działalności rolniczej uzasadnionej celami gospodarczymi, miał charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

Organ trafnie ustalił, że zabieg polegający na zgłoszeniu przez odrębne podmioty zarządzanych wspólnie gruntów rolnych, prowadzić mógł do uzyskania dodatkowych korzyści finansowych w porównaniu z sytuacją, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot. W zaskarżonej decyzji prawidłowo określono również hipotetyczną wartość takich korzyści.

Organ zasadnie wskazał również, że z § 15 ust. 1 rozporządzenia RE wynika, że płatność ekologiczna ulega zmniejszeniu do powyżej 50 ha do 75% stawki podstawowej, powyżej 100 ha do 60%. Ponieważ każda ze spółek zgłosiła grunty do tej płatności, organ trafnie skonkludował, że odrębne zgłoszenie gruntów do płatności przez poszczególne podmioty, w razie uwzględnienia wniosków doprowadziłoby do uzyskania korzyści finansowych.

W wypadku płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej organ prawidłowo wskazał, że zgłoszenie do płatności wielu mniejszych działek, przez wiele podmiotów umożliwiło obejście regresywnych stawek płatności wskazanych w § 16 ust. 1 Rozporządzenia RSK i tym samym zwiększenie kwoty uzyskanej płatności.

Organ prawidłowo też wskazał, że zgłoszenie gruntów przez odrębne podmioty doprowadziłoby do uzyskania korzyści finansowych poprzez obejście współczynnika korygującego (art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013) i współczynnika redukcji (art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) wynoszącego 100% powyżej 150.000 euro, którą to wartość łączna kwota przysługująca do zagregowanego areału spółek powiązanych przekroczyła.

Sąd ocenił więc, że organ w zaskarżonej decyzji przedstawił prawidłową i wyczerpującą analizę dotyczącą korzyści z odwołaniem się do właściwych podstaw prawnych. Uwag nie nasuwa również rachunkowe ustalenie kwot potencjalnych korzyści określonych dla każdej z płatności z osobna.

Prawidłowo ustalono również istnienie kolejnej przesłanki zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, tzn., że uzyskane korzyści były sprzeczne z celami wsparcia.

Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu u funkcjonowaniu Unii Europejskiej gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

W przypadku płatności ekologicznej, realizacja tych celów polega m. in. na promowaniu mniejszych producentów, a to poprzez wprowadzenie mechanizmu modulacji opartego o szczeblowo degresywną, proporcjonalnie do wzrostu powierzchni, konstrukcję stawek płatności. I tak beneficjentom przysługuje płatność w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 50 ha; 75 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 60 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha (§ 15 ust. 1 rozporządzenia RE).

Jako że ustalony przez organy podział areału doprowadził do uzyskania korzyści na gruncie płatności z obu filarów WPR, dodać należy, że w przypadku płatności bezpośrednich cel wsparcia również osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm. dalej: rozporządzenie nr 1307/2013).

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że trafny był wniosek organów ARiMR, iż działania polegające na nabywaniu przez poszczególne spółki, których majątek współtworzył jeden, większy oraz spójnie zarządzany organizm gospodarczy, miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń co do motywacji takich działań, dowiódł bowiem, że służyły one obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:

1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną zestawiającą sposób prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkie powiązane podmioty. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z powołania licznych podmiotów, które uzyskiwały prawo do gruntów odrębnie zgłaszanych do płatności, a wykorzystywanych do działalności rolniczej prowadzonej spójnie w ramach jednego szerszego organizmu gospodarczego.

2) Dyrektor Oddziału Regionalnego ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12 oraz w zapadłym już po wydaniu zaskarżonej decyzji wyroku C-176/20. Z wyroków tych wynika, że Trybunał uznaje za obowiązek sądów krajowych (a w konsekwencji także organom) weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.

3) Trafnie odwołano się do zdarzeń, które miały miejsce przed złożeniem wniosków, badając zmiany areału zgłaszanego do płatności osobiście przez M. J. od 2008 roku, kiedy to deklarował posiadanie 145,40 ha gruntów rolnych, z których w kolejnych latach ponad 130 ha zbył na rzecz spółek od siebie pośrednio zależnych (K. Sp. z o.o., G. R. A. Z. Sp. z o.o.). Tu organ, śledząc, kto zgłaszał działki w latach kolejnych ustalił, że czyniły to spółki bezpośrednio po ich powołaniu. Ustalił również, że część spółek wnioskowało o dopłaty jeszcze przed wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego (np. A. P., F. P.). Organ trafnie również ocenił, że późniejsze działania, polegające na nabywaniu praw do gruntów przez spółki formalnie odrębne, lecz zależne i wchodzące w skład grupy powiązanych podmiotów zależnych, pośrednio zależnych od spółki [...] SA, zawiadywanej przez M. J., nie doprowadziły do uzyskania przez poszczególne spółki autonomii gospodarczej, lecz służyły optymalizacji rozmiaru areału dla maksymalizacji kwot płatności.

Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013.

Poszukując ratio legis wspomnianych rozwiązań konieczne jest odczytywanie celów opisanych w ww. przepisach wraz z przepisami prawa materialnego zarówno wspólnotowego jaki krajowego regulujących przyznawanie płatności. Wynika z nich w sposób niewątpliwie, że konstrukcja stawek płatności (degresja szczeblowa) oraz próg kwotowy w przypadku jednolitej płatności obszarowej (współczynnik redukcji), służy promowaniu gospodarstw mniejszych, poprzez wsparcie dochodowe, co niewątpliwie sprzyjać ma pożądanemu przez prawodawcę wspólnotowego celowi jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Wprost mowa jest o tym w pkt. 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mowa tam, że: "charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony i powinien zostać udostępniony jako wsparcie unijne dla środków finansowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ("EFRROW")". Jednoznacznie wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy przewiduje rygorystyczne przestrzeganie przepisów przewidujących zmniejszenie wsparcia, służących ochronie interesów ekonomicznych mniejszych rolników.

Organ właściwie ocenił, że działalność Skarżącej oraz wszystkich spółek nie realizowała tak rozumianych i prawnie promowanych celów wsparcia. Skarżąca, podobnie jak inne spółki, korzystała bowiem z usług agrotechnicznych świadczonych przez podmioty zewnętrzne, w tym tylko formalnie odrębne i nie posiadała własnego zaplecza technicznego. Dodatkowo, jak wykazano w zaskarżonej decyzji, spółki nabywały usługi agrotechniczne po cenach niższych od rynkowych, przy czym liczne z nich, w zależności od położenia gruntów, korzystały z usług tych samych podmiotów, w części również powiązanych osobowo i kapitałowo. Trudno zatem przyjąć by działalność mogła służyć zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Działanie Skarżącej i podmiotów powiązanych nie służyło również wspieraniu konkurencyjności rolnictwa, czyli celowi wskazanemu w art. 4 lit. a rozporządzenia nr 1305/2013. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (tu rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza.

Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.

W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dowodów nie ma wątpliwości, że spółki (w tym i Skarżąca) mogły prowadzić działalność również inną niż rolnicza i że działania takie podejmowały również przed 2021 rokiem, lecz okoliczności te nie stanowią o braku podstaw do uznania, że spółki te wykorzystano do stworzenia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Należy bowiem zauważyć, że ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków", podlegał kwestia prowadzenia działalności rolniczej w roku 2021. Odpowiadając tu na zarzut Skarżącej, powołującej się w tym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem podziału gospodarstwa nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych - WSA w Gorzowie Wlkp. wskazuje, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu oraz do działań późniejszych. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania wyższych kwot wsparcia w porównaniu z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto. Tym samym, również w rozpoznawanej sprawie ocenie podlegała suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy na gruncie przepisów dotyczących płatności obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia. Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wcześniej wskazano, organy ARiMR uwzględniły tę perspektywę w swych ustaleniach faktycznych. O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29.04.2021 r., I GSK 1772/18).

Jak powyżej wskazano, okoliczności podjęcia deklarowanej działalności rolniczej osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio zależnych od [...] SA, w której jedynym akcjonariuszem był M. J. oraz spółek powiązanych poprzez osoby wchodzące w skład ich zarządów. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora Oddziału Regionalnego o tym, że celem Skarżącej poprzez sposób prowadzenia przez nią działalności rolniczej tożsamej i niekonkurencyjnej w stosunku do innych podmiotów wchodzących w skład grupy podmiotów zależnych, zmierzał do upozorowania autonomicznej działalności rolniczej, co czyniono w celu maksymalizacji korzyści z płatności uwzględniającej interes całej grupy podmiotów zależnych.

Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, w szczególności z danych wynikających m. in. z systemów ewidencyjnych będących w dyspozycji ARiMR, umów przedstawionych przez Skarżącą, wynika natomiast, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, powiązane spółki w licznych przypadkach prowadziły te same uprawy na sąsiadujących z sobą gruntach, na których zabiegi agrotechniczne dokonywali ci sami zleceniobiorcy. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.

W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu Dyrektora Oddziału Regionalnego do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia Skarżąca upatrywała w zbyt szerokim zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, co naruszać miało art. 15 i art. 138 § 2 k.p.a.

Odpowiadając na zarzuty skargi, Sądu ocenił, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ II instancji nie przekraczało zakresu (verba legis): "dodatkowego i służącego wyłącznie "uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 K.p.a.).

Sąd przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym, wedle którego samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być więc oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. VII SA/Wa 2908/17). W rozpoznawanej sprawie znaczna większość dowodów została przeprowadzona przez organ I instancji. Organ odwoławczy natomiast przeprowadził postępowanie dowodowe głównie w celu oceny zarzutów odwołania oraz dla pełniejszego wyjaśnienia istoty sprawy, w tym poszerzenia podstawy dowodowej. Nie sformułował przy tym ustaleń faktycznych ani oceny prawnej odmiennej od przyjętej w decyzji organu I instancji. Tym samym nie można uznać, że zakres przeprowadzonego postępowania odwoławczego wykraczał poza obowiązek ponownego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia dodatkowego postępowania służącego uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo wskazał na źródło ustaleń o powiązaniach kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Były to dane z KRS oraz urządzeń ewidencyjnych będących w dyspozycji ARIMR. Wskazał też na dowody, na podstawie których ustalił sposób prowadzenia przez podmioty powiązane działalności rolniczej poprzez korzystanie z usług podmiotu zewnętrznych, tu I. Organ wymienił numery i daty faktur dokumenujących usługi. Organ odwołał się również do treści dokumentów przedłożonych przez Skarżącą. Wskazał też na źródła ustaleń dotyczących charakteru działalności i wykonawców usług dla pozostałych podmiotów zależnych, w tym wyjaśnień udzielonych przez zarządy innych spółek. Opisując ustalenia dotyczące środków produkcji rolnej odwołał się np. do wyjaśnień strony. Sąd nie dostrzega w takiej sytuacji wadliwości w postępowaniu organu odwoławczego, który, w pierwszej kolejności omówił przeprowadzone dowody stanowiące podstawę cząstkowych ustaleń faktycznych, następnie, już formułując ustalenia dotyczące pełnego schematu działania spółek powiązanych, w tym skarżącej powołuje się na "zgromadzone dowody" lub "materiał dowodowy", ponieważ treść uzasadnienia decyzji nie budzi wątpliwości na jakiej podstawie sformułowano ustalenia faktyczne.

Zastrzeżeń Sądu nie budzi także konkluzja o roli M. J. jako osoby pośrednio spajającej działania wszystkich zależnych podmiotów. Jakkolwiek słuszne jest stwierdzenie Skarżącej, że nie przedstawiono żadnego dowodu obiektywnego potwierdzającego, że to M. J. podejmował osobiście decyzje dotyczące produkcji rolnej przez poszczególne spółki, lecz nie podważa to pozytywnej oceny ustaleń o istnieniu powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Istotne znaczenie ma tutaj fakt, iż w wypadku Skarżącej, jej udziałowcami były osoby pełniące funkcje członków zarządu w spółkach, w których jedynym wspólnikiem powiązanych spółek była [...] S.A., a której jedynym akcjonariuszem był (i pozostaje) M. J.. Dodatkowo, czego dowiódł organ, spółki nie były gospodarczo samodzielne, prowadziły działalność rolniczą w zbliżony sposób, nie konkurowały z sobą, korzystały z tych samych dostawców usług, w skład ich zarządów wchodziły te same osoby, w tym powiązane rodzinnie z M. J. Suma tych ustaleń wskazuje na powiązania spółek oraz to, że ich mienie było wykorzystywane do spójnej działalności prowadzonej w ramach większego przedsięwzięcia gospodarczego, a elementem wiążącym te spółki oraz owo przedsięwzięcie, była [...] S.A.

Niezasadny jest zarzut przypisujący organowi stwierdzenie o tym, że warunkiem uzyskania wsparcia jest posiadanie przez rolnika sprzętu rolnego, ponieważ był to tylko jeden z argumentów użytych dla uargumentowania wniosku o niesamodzielności gospodarczej spółki.

Pozostałe zarzuty spółki znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.

Z tych też powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.