Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 24/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 22 listopada 2022 r. nr SKO 4103/809/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Bystrzycy Kłodzkiej z dnia 6 października 2022 r. odmawiającej U. P. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem A. P.

Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 29 sierpnia 2022 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do ww. świadczenia.

Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji wniosek strony rozpoznał odmownie. W uzasadnieniu wskazał na brak przesłanek przyznania świadczenia skarżącej, powołał się na datę powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, istnienie osób bliżej spokrewnionych, wyłączenie z zakresu osób uprawnionych do świadczeń małżonka oraz brak związku przyczynowego pomiędzy zakresem opieki a rezygnacją przez skarżącą z pracy. W tym zakresie organ I instancji stwierdził, że rezygnacja z pracy i niepodejmowanie zatrudnienia przez stronę nie ma związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, gdyż udzielana pomoc nie ma charakteru ciągłego i całodobowego. W podstawie prawnej orzeczenia organ wskazał na art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej u.ś.r.)

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu podzieliło ustalenia organu I instancji wyłącznie w zakresie braku związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem i rezygnacją przez skarżącą z pracy. W pozostałym zakresie stanowisko organu I instancji uznano za błędne, co pozostawało bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Uzasadniając odmowę przyznania stronie wnioskowanego świadczenia organ przywołał brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywodząc, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ta wynika z obowiązku prawnego i moralnego. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub brak możliwości podejmowania takiego zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Opieka musi mieć zatem charakter ciągły i długotrwały, a świadczenie ma wynagrodzić opiekunowi rezygnację (niepodejmowanie) z zatrudnienia.

Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że w sprawie wystąpiły dwie z trzech przesłanek pozytywnych uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego: osoba wymagająca opieki legitymuje się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności, skarżąca zaś należy do kręgu osób upoważnionych do ubiegania się o świadczenie. Natomiast dalsze ustalenia, w tym wywiadu środowiskowego, wskazują, że opieka sprawowana przez stronę – jej zakres - nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Z wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżąca pomaga mężowi w niektórych czynnościach życia codziennego przez ok 2 godziny dziennie, asystuje mu w czasie wizyt lekarskich (raz na trzy miesiące) i spacerów (dwa, trzy razy w tygodniu). W pozostałym zakresie wykonuje czynności typowe dla prowadzenia gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, robienie zakupów), które są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym z reguły przez osoby pracujące. Zatem ten zakres czynności nie uzasadnia przyjęcia, że opieka nad niepełnosprawnym mężem wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Organ podkreślał, że mąż skarżącej jest samodzielny w zakresie utrzymywania higieny osobistej, ubierania się, poruszania po mieszkaniu, zażywania leków, może pozostać w mieszkaniu sam przez kilka godzin. Czynności związane z opieką mogą być zatem przez stronę podejmowane przed lub po pracy.

Analizując dalsze przesłanki przyznania świadczenia organ wskazał, że skarżąca jest bierna zawodowo, co nie jest wymuszone zakresem opieki nad mężem. Nie negując stanu zdrowia męża skarżącej organ wskazał, że ustalenia poczynione w toku postępowania nie dają podstaw do wywodzenia, że zakres opieki sprawowanej przez stronę jest na tyle absorbujący, że wyklucza podjęcie zatrudnienia (rezygnację z pracy). Końcowo organ podkreślał, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter związany, a nie uznaniowy.

W skardze strona zarzucała rażące naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez wadliwą wykładnię i błędne zastosowanie przepisów, co wpływa na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że jako bierna zawodowo nie jest zmuszona do sprawowania opieki nad mężem, jak też przyjęcie, że zakres opieki nie ma charakteru stałego ani długotrwałego; rażące naruszenie art. 80 kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), przez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego; art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy, w szczególności rodzaju i charakteru sprawowanej opieki, przesłanki faktycznego braku możliwości podjęcia zatrudnienia przez stronę i powodów tego stanu rzeczy; błędy w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że strona jest w stanie zatrudnić się i sprawować opiekę nad mężem oraz, że zakres tej opieki nie potwierdza, że ma ona charakter stały oraz długotrwały.

Wnioskowała o zamianę decyzji, poprzez przyznanie jej świadczenia ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu strona wskazała, że jest słabo wykształcona, pochodzenia romskiego, nie ukończyła szkół i nie zna się na zawiłościach języka urzędniczego, a tym bardziej na przepisach prawa. Skarżąca nie do końca rozumiała znaczenie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i jego znaczenia dla sprawy, dlatego bez zastrzeżeń podpisała przedłożone dokumenty, wynikające z nich ustalenia przyjęto w kształcie opracowanym przez organ. Negowała ustalenia dotyczące zakresu opieki i stanu zdrowia męża, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Leczy się na przewlekłe schorzenia układu oddechowego, jest po niedokrwiennym udarze mózgu, ma nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, jest po zapaleniu i obrzęku płuc, zaburzonej gospodarce lipidowej, niedowładzie ramiennym twarzowym prawostronnym. Nie wychodzi z domu, wymaga stałego leczenia, szybko się męczy. Wymaga całodobowej opieki innej osoby, jest pod opieką lekarza. Na dowód tego strona przedłożyła zaświadczenie lekarza POZ z dnia 5 grudnia 2022 r. Stan zdrowia męża stale się pogarsza. Nawet jeśli osoba niepełnosprawna jest w stanie wykonać proste czynności domowe i poruszać się samodzielnie nie wyklucza to konieczności rezygnacji z pracy. Wobec tego strona nie ma możliwości podjęcia pracy, gdyż opiekuje się mężem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 359 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stąd też nie jest umocowany wniosek skarżącej o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej przez Sąd prawa do świadczenia. Abstrahując od tego, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do uznania za błędne stanowiska organu, to takie rozstrzygnięcie zasadniczo nie mieści się w zakresie uprawnień Sądu, który może, poza opisanymi już działaniami (w przypadkach wskazanych w art. 145a p.p.s.a.) zobowiązać organ do wydania orzeczenia o określonej treści. To jednak w realiach tej sprawy jest wykluczone także z uwagi na brak podstaw do uznania zasadności skargi.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska przyjętego przez organ administracji, a odmawiającego stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Poza zakresem rozważań należy pozostawić spór dotyczący wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd podziela korzystne dla skarżącej stanowisko organu odwoławczego wywodzone z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I K 38/13 OTK-A 2014/9/104) oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, że moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ta zatem okoliczność, wbrew poglądom wyrażanym w decyzji przez organ I instancji, nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Podobne uwagi dotyczą zagadnienia podważającego status małżonka jako osoby uprawnionej do świadczeń.

W zakresie pozostałych uwarunkowań przyznania wnioskowanego świadczenia Sąd podziela pogląd przedstawiony w zaskarżonej decyzji, stwierdzający, że strona nie spełnia przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy przekonuje, że nie wystąpił wymagany związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie uzasadnia wniosku, że nie jest możliwe podjęcie przez nią zatrudnienia.

Dla przejrzystości wywodu niezbędne jest przywołanie istotnych w sprawie przepisów, tu art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z jego brzmieniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Celem tego przepisu było częściowe wynagrodzenie – poprzez ww. świadczenie – osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Analiza istnienia owego związku przyczynowego - pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) - wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Przy czym nie oznacza to w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej. Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA). Świadczenie jest powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Istotne w sprawie jest także stwierdzenie, że na gruncie przepisów prawa pojęcie niepełnosprawności oraz jej stopnie nie przystają do odrębnego ryzyka socjalnego jakim jest niesamodzielność. W praktyce obecnie istnieje jeden stopień niesamodzielności, tj. znaczny jej stopień, co wyklucza możliwość prawnego różnicowania osób niesamodzielnych z punktu widzenia stopnia naruszenia sprawności organizmu i ich samodzielności oraz potrzeb w zakresie pielęgnacji, opieki lub wsparcia. Samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza zatem do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia). Z uwagi na te okoliczności - na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - ustawodawca przewidział szczególne środki umożliwiające badanie, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zawodową jej opiekuna. Takim środkiem jest instytucja przewidziana w art. 23 ust. 4aa ust. 4b u.ś.r. uprawniająca do wnioskowanie o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ujawnione w jego toku okoliczności faktyczne winny wykazać na ile osoba niepełnosprawna jest samodzielna, a na ile wymaga wsparcia, co umożliwi ocenę zakresu wymaganej opieki i zestawienia jej z czynnościami faktycznie realizowanymi przez osobę wymagającą opieki, a w konsekwencji ustalenia, czy wystąpił związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 4aa u.ś.r.

W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzą organy administracji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W opinii Sądu prawidłowy jest wniosek wyprowadzony z materiału aktowego, że zakres wymaganej opieki nad osobą niepełnosprawną nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia (lub jego niepodejmowania).

Słusznie zatem organy wzięły pod uwagę ustalenia poczynione w toku przeprowadzonego postępowania, w tym wywiadu środowiskowego. Wynika z niego, że skarżąca, obecnie lat 53, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania Niepełnosprawności z dnia 1 października 2021 r. stwierdzającym umiarkowany stopnień niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na czas określony do dnia 30 września 2024 r., a stwierdzona nim niepełnosprawność datuje się od dnia 9 sierpnia 2019 r. Nadto mąż skarżącej posiada orzeczenie wydane przez lekarza orzecznika ZUS w dniu 22 marca 2022 r. stwierdzające niezdolność do samodzielnej egzystencji, też czasowo do 31 marca 2024 r. Jako datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji wskazano dzień 1 marca 2020 r. W dokumentacji aktowej znajdują się oba ww. orzeczenia. Zgodnie z art. 5 pkt 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573 ze zm., dalej u.r.z.i.s.o.n.), orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z ustaleń samego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca w ramach sprawowanej opieki zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, gotuje, sprząta, robi zakupy. Mąż skarżącej jest schorowany, cierpi m.in. na cukrzycę, nadciśnienie, choroby kardiologiczne, układu krążenia, ostatnio przebył lekki udar. Porusza się samodzielnie, sam wykonuje wszystkie czynności. Obecnie jest bezrobotny. Wymaga wsparcia innych osób w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych. Z ustaleń pracownika wynikało, że mąż skarżącej samodzielnie korzysta z toalety i prysznica, czasem potrzebuje podprowadzenia do kabiny z uwagi na zawroty głowy, jest osobą chodzącą, nie korzysta z pampersów czy pieluchomajtek, nie potrzebuje działań przeciwodleżynowych, samodzielnie się ubiera, samodzielnie – z asystą innej osoby - wykonuje ćwiczenia aby rozruszać stawy, samodzielnie spożywa posiłki i leki (są one przygotowane przez stronę), nie zajmuje się sprzątaniem, gotowaniem, praniem, opłatami, czyni to strona w ramach prowadzenia domu. Nadto mąż strony wymaga wsparcia i asysty podczas wizyt lekarskich, które odbywają się średnio raz na trzy miesiące oraz podczas wyjść na spacery dwa lub trzy razy w tygodniu, ze względu na otyłość męża nie są one częste, czy długie Poza tymi czynnościami pozostałe działania to prowadzenie gospodarstwa domowego, pomoc mężowi, co jak szacuje strona zajmuje jej około dwóch godzin dziennie.

Słusznie zatem organ w treści zaskarżonej decyzji wywodzi, że zakres samodzielności męża skarżącej jest na tyle duży, a sprawowana przez nią opieka nie tak absorbująca, że jest ona w stanie równocześnie pracować, tym bardziej, że ustawodawca nie wymaga aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze. W tym zakresie istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Teza ta jest tym bardziej uzasadniona, że znacząca część opisywanych przez skarżącą czynności sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego, zatem spraw, które dotyczą każdego gospodarstwa domowego, także tych osób, które pracują zawodowo. Zgodnie z podanymi w toku wywiadu informacjami pozostałe czynności wykonywane w ramach opieki nad mężem, to pomoc w wizytach lekarskich – raz na trzy miesiące, wsparcie w ćwiczeniach i pomoc podczas wyjścia na spacery (dwa, trzy razy w tygodniu). Jak szacuje sama strona przeznacza na to dwie godziny dziennie, resztę absorbuje prowadzenie gospodarstwa domowego i zwykłe funkcjonowanie rodziny w środowisku.

Te okoliczności potwierdzają wniosek zawarty w treści zaskarżonej decyzji, a wywodzący, że zakres pomocy udzielanej mężowi nie ma charakteru stałego, a zatem nie wyklucza zatrudnienia. Zakres samodzielności męża jest bardzo znaczący i nie wymaga on stałej opieki wymagającej absorbujących zabiegów, jak wskazuje strona to dwie godziny dziennie plus obowiązki domowe, te zaś nie wykluczają podjęcia zatrudnienia.

Wbrew zarzutom skargi właściwie zebrano i oceniono przedstawione fakty, strona zaś w toku postępowania nie dostarczyła innych dowodów, czy dokumentacji mogącej podważyć przyjęte ustalenia. Wbrew zgłaszanym w skardze zarzutom odwołanie zostało sporządzone w sposób wskazujący na znajomość istoty sprawy. Co istotne, wywiad środowiskowy sporządzono w miejscu zamieszkania małżonków, z udziałem strony, przyjmując jej wyjaśnienia. Sąd nie podziela poglądu, że strona nie rozumiała istoty działań organu, gdyż nie dotyczyły one skomplikowanych czy niezrozumiałych zagadnień prawnych lecz opisu dnia codziennego i wykonywanych przez skarżącą czynności, które opisała. Przywołane zaś w skardze okoliczności nie zostały wskazane w toku postępowania, nie potwierdził ich przeprowadzający wywiad pracownik, co uchyla zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych. Ta może wystąpić wyłącznie wówczas, gdy w aktach znajdują się dowody dające podstawę do podważania stanowiska organów, w tej sprawie takie nie wystąpiły. Załączony zaś do sprawy dokument w postaci zaświadczenia lekarskiego jest datowany na czas po zakończeniu postępowania i wydaniu zaskarżonej decyzji, nie może zatem wpłynąć na ocenę jej prawidłowości.

Zebrany materiał aktowy nie daje zatem podstaw do wywodzenia, że zakres czynności podejmowanych przez stronę względem męża wpisuje się w ustawowy zapis stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wykluczały rezygnacji, czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości