Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1966/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach sędzia del. NSA Anna Apollo Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Po 262/19 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 30 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 262/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2019 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia dotyczącego odmowy uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne - uchylił zaskarżone postanowienie.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dyrektor II Oddziału ZUS w Poznaniu wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu 20 sierpnia 2018 r. własnych tytułów wykonawczych. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego doręczono stronie w dniu 7 września 2018 r.

[...] wniosła zarzuty pismem z dnia 13 września 2018 r., a postanowieniem z dnia 21 września 2018 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Poznaniu odmówił uwzględnienia zarzutów.

Spółka pismem z dnia 17 października 2018 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

W uzasadnieniu wskazano, że prezes zarządu jest niezdolny do pracy, z powodu nagłego pogorszenia się stanu zdrowia nie mógł złożyć zażalenia ani zlecić dokonania tej czynności innej osobie. W dniu 16 października 2018 r. prezes zarządu poinformował prokurenta, że w dniu 15 października 2018 r. upływał termin do wniesienia zażalenia, wobec czego prokurent w dniu 17 października 2018 r. złożył zażalenie na postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 k.p.a. Z akt sprawy, jak wskazał organ, wynika, ze [...] w dniu 15 października 2018 r. udzielił pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania spółki [...] . W tym samym dniu upływał termin do złożenia zażalenia w sprawie. Organ uznał zatem, że skoro [...] mógł przygotować dokument pełnomocnictwa, to mógł również w tej samej dacie wnieść zażalenie. Zażalenia jednak nie złożył, tym samym, w ocenie organu, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Fakt przebywania w bliżej nieokreślonym czasie na zwolnieniu lekarskim również nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu ( zaświadczenie lekarskie z dnia 21 września 2018 r. wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy z powodu choroby przewlekłej przez najbliższe trzy miesiące).

Uzasadniając uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Poznaniu wskazał, że narusza ono art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) i w konsekwencji art. 58 § 1 k.p.a

Sąd I instancji podniósł, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca spółka, reprezentowana przez prezesa zarządu [...], wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia 21 września 2018 r. z uchybieniem terminu, ale bez własnej winy, co uzasadniałoby przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Zdaniem strony skarżącej, stan zdrowia prezesa zarządu był w okresie do wniesienia zażalenia ciężki i nie pozwalał na samodzielne dokonywanie tego rodzaju czynności procesowych. Prezes zarządu [...] w dniu 15 października 2018 r. udzielił [...] pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania spółki.

Zdaniem WSA niewątpliwie choroba strony czy jej pełnomocnika może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu, jednakże w takim przypadku koniecznym jest uprawdopodobnienie, że uniemożliwiła ona stronie (pełnomocnikowi) podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miała możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób (pełnomocników itd.). Zwolnienie lekarskie samo w sobie nie jest potwierdzeniem braku winy strony (pełnomocnika) w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia środka odwoławczego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja, w istocie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika czy też pełnomocnika. Gdy strona (czy jej pełnomocnik) powołuje się na to, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne ma wątpliwości, co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość organu administracji publicznej. Takie stanowisko jest zgodne z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu, nie zwalnia bowiem organu od podjęcia działań, których celem - z uwagi na słuszny interes obywateli - będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.

Sąd podniósł, że organ nie podął wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności materiał dowodowy zebrany w sprawie nie był wystarczający do przyjęcia, że strona skarżąca nie spełniła przesłanek uzasadniających przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ jedynie wskazał, że nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu choroba prezesa zarządu [...] , potwierdzona przez zaświadczenie lekarskie z dnia 21 września 2018 r., wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy z powodu choroby przewlekłej przez najbliższe trzy miesiące. Jak również, że prezes zarządu [...] w dniu 15 października 2018 r. udzielił [...] pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania spółki, z czego wynika, że mógł również w tej dacie wnieść zażalenie. Organ w żaden sposób nie odniósł się do podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, że doszło do nagłego, znacznego pogorszenia się stanu zdrowia [...]. W aktach sprawy brak informacji dotyczącej specyfiki schorzenia, brak również jakichkolwiek dowodów na to, że organ czyniąc zadość wskazanym w procedurze administracyjnej wymogom, a jednocześnie mając wątpliwości, próbował wyjaśnić wskazywane przez stronę skarżącą okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu. W sytuacji, gdy wnioskujący o przywrócenie terminu powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu. Tym samym organ nie dysponował żadnym materiałem dowodowym uzasadniającym twierdzenie, że [...] w dniu 15 października 2018 r. był w stanie sporządzić i wnieść zażalenie. A z całą pewnością zaś nie świadczy o tym sam fakt złożenia podpisu na pełnomocnictwie.

Zdaniem WSA próba uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Odpowiedz na skargę nie może "uzupełniać" zaskarżonego rozstrzygnięcia przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi, uzupełnić materiał dowodowy poprzez zebranie i przeanalizowanie dokumentacji medycznej dotyczącej nieżyjącego byłego prezesa zarządu spółki [...], jak i pozostałych dowodów, na które organ wskazuje w odpowiedzi na skargę i dopiero na tej podstawie dokonać wnikliwej i wyczerpującej analizy wniosku o przywrócenie stronie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia organu I instancji. Mając przy tym na uwadze, że strona nie jest zobowiązana we wniosku o przywrócenie terminu do udowodnienia okoliczności wskazujących na brak swojej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. W każdym z przypadków autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania wskazując, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów, tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uchylenie prawidłowego postanowienia spowodowane błędną oceną materiału dowodowego, a w konsekwencji bezzasadne zakwestionowanie ustaleń organu odnośnie faktu niewypełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 58 § 1. k.p.a., tj. braku uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej spółki;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 58 § 1 k.p.a. przez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organem administracji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych w zaskarżonym wyroku przez WSA w Poznaniu - co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku;

3. art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 141 § 4 p.p.s.a., stosownie do którego Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a określa także moment decydujący i miarodajny dla oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy poddanej kontroli przez Sąd administracyjny. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że Sąd administracyjny przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które były podstawą wydania zaskarżonego aktu;

4 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 58, § 1 k.p.a. w zw. z art, 7, art. 77 § 1 k.p.a, poprzez przyjęcie, że w kontrolowanej sprawie organ nie podął wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności materiał dowodowy zebrany w sprawie nie był wystarczający do przyjęcia, że strona .skarżąca nie spełniła przesłanek uzasadniających przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy przywrócenie terminu uzasadnia podanie-przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw, a przedstawiona we wniosku argumentacja nie pozwalała na stwierdzenie, że w sprawie została spełniona hipoteza z art. 58 § 1 k.p.a., warunkująca przywrócenie terminu;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu - zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 58 k.p.a. - obarczony został wnioskodawca, a zatem ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a i w konsekwencji z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji nie dość wnikliwie zbadał sprawę tak od strony faktów, jak i obowiązujących przepisów i w rezultacie błędnie wywiódł, że organ naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a., w sytuacji gdy stan faktyczny nie wymagał uzupełnienia;

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 58 § 1 k.p.a. wskutek wadliwego przyjęcia, że organ nie poddał ocenie przy rozpatrywaniu sprawy twierdzeń skarżącej, a w szczególności, że organ w żaden sposób nie odniósł się do podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, że doszło do nagłego, znacznego pogorszenia się stanu zdrowia [...] , w sytuacji gdy skarżąca nie potwierdziła wiarygodności okoliczności, na które się powoływała, poprzestając jedynie na twierdzeniach sformułowanych we wniosku o przywrócenie terminu;

8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art, 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku nieuzasadnionych wskazań co do dalszego postępowania w postaci zaleceń, w szczególności zalecenia uzupełnienia materiału dowodowego poprzez zebranie i przeanalizowanie dokumentacji medycznej dotyczącej nieżyjącego byłego prezesa zarządu [...] Jak i pozostałych dowodów, na które organ wskazuje w odpowiedzi na skargę i dopiero na tej podstawie dokonanie wnikliwej i wyczerpującej analizy wniosku o przywrócenie stronie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia organu I instancji.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Oceniając w takich granicach zasadność zarzutów procesowych wniesionej skargi kasacyjnej należy wskazać, że jej autor kwestionuje stanowisko Sądu I instancji, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności materiał dowodowy zebrany w sprawie nie był wystarczający do przyjęcia, iż strona skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia. Tym samym, że organ naruszył art. 7, 77 i w konsekwencji art. 58 § 1 k.p.a. Zdaniem organu spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego nastąpiło bez jej winy. Uzyskanie przez prokurenta spółki pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w dniu 15 października 2018 r. oraz uzyskanie informacji w dniu 16 października 2018 r. od prezesa zarządu, że poprzedniego dnia upłynął termin do wniesienia zażalenia, nie stanowiły okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Organ wskazał, że jedynym dokumentem, który miał potwierdzać brak możliwości dopełnienia czynności procesowej była kopia zaświadczenia lekarskiego wydanego w dniu 21 września 2018 r., z którego wynikało jedynie, że pacjent z powodu przewlekłej choroby wymaga dalszego zwolnienia z pracy przez najbliższe trzy miesiące. Zdaniem organu ta okoliczność nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Organ powołał się w tej kwestii na orzecznictwo, z którego wynika, iż pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ oceniając okoliczności uchybienia terminu wskazane przez stronę, stwierdził iż nie uprawdopodobniła ona, że w okresie od dnia 9 października 2018 r. do dnia 15 października 2018 r., z powodu nagłego pogorszenia stanu zdrowia prezesa zarządu spółki, nie mogła dopełnić obowiązku złożenia zażalenia w terminie. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że we wskazanym okresie nie miała możliwości skorzystania z pomocy innych osób, a możliwość taka nastąpiła dopiero 16 października 2018 r. Nadto organ dodał, że strona skarżąca nie wykazała także, iż w okresie od 9 października 2018 r. do 15 października 2018 r. doszło do nagłego, znacznego pogorszenia się stanu zdrowia prezesa zarządu. A okoliczność tę powinna uprawdopodobnić skarżąca. Ze zwolnienia lekarskiego z dnia 21 września 2018 r. wynikało rozpoznanie przewlekłej choroby wymagającej dalszego zwolnienia z pracy pacjenta przez najbliższe 3 miesiące. Same twierdzenia nie stanowią uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej spółki. Organ wskazał przy tym, że nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego przyczyny uchybienia terminowi przez stronę, tym bardziej więc nie jest uprawniony do zbierania dokumentacji medycznej pacjenta.

Ustosunkowując się do argumentacji skargi kasacyjnej należy wskazać, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W piśmiennictwie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie (...). Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s.135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego dla dokonania danej czynności. Również w literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana powinna "uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją – swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna" - (B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s.284).

Uprawdopodobnienie jest więc środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o pewnym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Podkreślić przy tym należy, że sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia – nie zwalnia organu orzekającego w sprawie z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Oczywiście w rozpoznawanej sprawie nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego sensu stricto, gdyż z tego obowiązku zwalnia organ treść art. 58 § 1 k.p.a. Zauważyć jednak należy, że przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę w sytuacji, gdy strona stwierdzi, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne poweźmie wątpliwości co do okoliczności powołanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwości organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 11 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 222/10). Z tego względu należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że organ nie podjął niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ jedynie wskazał, iż nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia choroba prezesa zarządu spółki, potwierdzona przez zaświadczenie lekarskie z dnia 21 września 2018 r., wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy przez najbliższe trzy miesiące. Organ wskazał także, że skoro prezes zarządu w dniu 15 października 2018 r. udzielił pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania spółki, to mógł również w tej dacie wnieść zażalenie. Organ zatem w żaden sposób nie odniósł się do wiarygodności twierdzeń strony, że doszło do nagłego, znacznego pogorszenia się stanu zdrowia wnioskującego w okresie, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu bowiem musi dotyczyć tego i tylko tego okresu. Skoro organ powziął wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń strony w tej kwestii, winien był podjąć stosowne działania mające na celu wyjaśnienie wątpliwości przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Organ winien wezwać stronę do wykazania tych okoliczności. Wysoce prawdopodobna jest bowiem sytuacja, w której podmiot wnoszący o przywrócenie terminu, po powzięciu informacji o wątpliwościach organu administracji publicznej, będzie w stanie przedstawić okoliczności prowadzące do nabrania przez organ pewności co do istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (zob. wyrok NSA z 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 853/15). Przepis art. 7 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Przepis ten koresponduje z art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności i ustalenia prawdy materialnej. Organ jest obowiązany więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy mający znaczenie prawne dla oceny faktów. Sam fakt bowiem występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez stronę wnioskującą wiarygodności i okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (zob. wyrok NSA z 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05). Ma rację organ, wskazując iż samo zwolnienie lekarskie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej strony i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Jednakże w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca, oprócz zaświadczenia lekarskiego wskazującego na przewlekłą chorobę, wskazała iż w okresie od 9 do 15 października 2018 r. doszło do nagłego i znacznego pogorszenia się stanu zdrowia prezesa zarządu spółki i ta okoliczność, wobec wątpliwości co do niej organu, wymagała wyjaśnienia. Zwłaszcza, że z materiału dowodowego sprawy wynikało, iż prezes zarządu jest osobą w podeszłym wieku, jest przewlekle chory, przebywał we szpitalu i stan jego zdrowia nie pozwalał na podjęcie pracy przez pacjenta przez najbliższe 3 miesiące. A strona również wskazała, że w tym okresie prezes zarządu nie dokonywał w sprawie żadnych czynności procesowych, oprócz złożenia podpisu na udzielonym pełnomocnictwie.

Nie zasadny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, sąd ocenia go, biorąc pod uwagę stan faktyczny, który istnieje w chwili wydania tego aktu. W rozpoznawanej sprawie sąd orzekał w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, znajdujący się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Z lektury uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji wziął pod uwagę okoliczności, które wynikały z akt sprawy i stanowiły podstawę wydania zaskarżonego postanowienia. Natomiast ani potencjalna wadliwość uzasadnienia wyroku, ani też ocena ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie mogą być skutecznie zwalczane przez zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1594/12).

Nie jest usprawiedliwiony także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest wydanie orzeczenia na podstawie akt sprawy i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku okoliczności, twierdzenia i argumenty istotne dla przeprowadzonej oceny prawnej zostały uwzględnione w całości. Sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Dokonanie odmiennej, od oczekiwań wnoszącego skargę kasacyjną organu, oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz podjętego rozstrzygnięcia nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Niemniej, należy również zauważyć, że lektura skargi kasacyjnej wykazuje, że organ za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polemizuje w istocie ze stanowiskiem i z rozstrzygnięciem WSA, czego w ramach tego zarzutu, skutecznie uczynić nie może. Okoliczność, że stanowisko Sądu I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05, publ. CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych bowiem jednoznacznie wskazuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, oceny materiału dowodowego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. np. wyroki NSA: z 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07; z 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11; z 6 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 1360/18). Uzupełniająco warto dodać, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd ten uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych są pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.