Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 904/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji oraz postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 8 marca 2023 r. nr SKO.402.ŚO.404.5.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2023 r. GKŚ-V.6236.1.2020 oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 października 2022 r. GKŚ-V.6236.1.2020; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącej A. J. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi AJ (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 8 marca 2023 r. nr SKO.402.ŚO.404.5.2023, wydana w przedmiocie umorzenia postępowania.

Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z [...] maja 2020 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "Organ I instancji") poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania, tj. z terenu działek [...]. W dniu 28 maja 2020 r. została przeprowadzona wizja lokalna przedmiotowych działek, na których stwierdzono niewielką ilość zalegających odpadów w postaci drobno rozbitego szkła w ilości trudnej do oszacowania. Widoczne szkła zostały sfotografowane, a zdjęcia dołączono do protokołu. Organ I instancji przeprowadzał również rozprawy administracyjne kolejno w dniach: 24 lipca, 28 sierpnia i 9 października 2020 r., w trakcie których doszło do przesłuchania świadków oraz sporządzenia dokumentacji zdjęciowej.

Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...], Prezydent Miasta [...]:

nakazał WB, jako posiadaczowi odpadów, usunięcie z części działki o nr [...] odpadów szklanych pochodzących z demontażu stolarki okiennej o kodzie 17 02 02;

I. wskazał, że powierzchnia z której WB ma usunąć odpad, ograniczona jest 3 punktami geolokalizacyjnymi o współrzędnych w układzie [...] Wizualizację lokalizacji ww. punktów określa załącznik do niniejszej decyzji. Głębokość do której WB jest zobowiązany usunąć odpad ograniczona jest rzędną terenu o wysokości 145,8 m n.p.m.;

II. ustalił wykonanie obowiązku, o którym mowa w pkt I w ten sposób, iż odpady zostaną usunięte z działki zgodnie z obowiązującym w tym zakresie prawem tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenie na gospodarowanie tego typu odpadami;

III. ustalił termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt I : w terminie 45 dni od dnia w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna;

IV. ustalił obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami w terminie 7 dni od upływu terminu o którym mowa w pkt. III.

Decyzją z 24 sierpnia 2021 r. nr SKO.402.ŚO.1552.66.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, po rozpatrzeniu odwołań [...], w pkt I uchyliło zaskarżoną decyzję w części tj. punkt Il i umorzyło postępowanie w tej części, w pkt II w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Prawomocnym wyrokiem z 5 kwietnia 2022 r. II SA/Rz 1619/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił opisane wyżej rozstrzygnięcia Organów.

W ocenie Sądu, należało podzielić ustalenia organów co do tego, że w niniejszej sprawie zostało obalone domniemanie, że posiadaczem odpadów szklanych, pochodzących z demontażu stolarki okiennej o kodzie 17 02 02 a znajdujących się na nieruchomości AJ i ŁJ jest władający powierzchnią ziemi. Z treści protokołu oględzin z 27 marca 2020r., jakich dokonali funkcjonariusze Policji w związku z podejrzeniem popełnienia wykroczenia, jak również z wyjaśnień Komendy Miejskiej Policji z [...] oraz policyjnej notatki urzędowej z [...] wynika, że WB został złapany na gorącym uczynku podczas próby porzucenia odpadów szklanych, pochodzących ze stolarki okiennej na działce, należącej do Państwa J.

Sąd podniósł, że posiadanie jako stan faktyczny, a nie prawny istnieje bez względu na powody, dla których dana osoba stała się posiadaczem. "Animus possidendi" oznacza wolę posiadania tj. że dany podmiot chce zachować się w odniesieniu do danego przedmiotu, w taki sposób, który z perspektywy zewnętrznej zakwalifikowany zostanie jako posiadanie. Istotne jest więc to, czy dana osoba chce dokonać określonych czynności, które z perspektywy obiektywnego obserwatora odebrane zostaną jako przejaw posiadania. Na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) – dalej: "u.o.", przypisanie statusu posiadacza nie można uzależniać od stabilności posiadania pojmowanej według ściśle cywilistycznego podejścia. Posiadanie odpadów wiąże się z zasady z szeregiem uciążliwości i są one traktowane jako przedmioty "niechciane". Stąd naturalnym jest dążenie posiadacza do szybkiego ich pozbycia się. Dlatego posiadaczem staje się również ten podmiot, który znajdujące się na jego nieruchomości porzucone odpady obejmuje w posiadanie po to, aby się ich pozbyć.

W ocenie Sądu dla przypisania WB statusu posiadacza przedmiotowych odpadów kluczowe znaczenie ma dokonane z jego inicjatywy pozbycie się zalegających u niego odpadów i ich przemieszczenie na nieruchomość Państwa J. Działanie to stanowi przejaw posiadania odpadów przez skarżącego. Z tego powodu za prawidłowe Sąd uznał ustalenie organów, że WB w okresie, gdy porzucał odpady na działce Państwa J powinien być uznany za posiadacza tych odpadów. Za niezasadne Sąd uznał natomiast zarzuty, że nakazem usunięcia odpadów powinien być objęty również wytwórca odpadów prowadzący działalność gospodarczą.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 2 u.o. decyzję nakazującą usunięcie odpadów organ może wydać w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o. Zatem nałożenie obowiązku z art. 26 ust. 2 u.o. jest dopuszczalne po dokonaniu ustaleń co do faktycznego, rzeczywistego składowania odpadów na wskazanej działce. Ustalenia te powinny być możliwie aktualne na dzień wydania w tym przedmiocie decyzji. Jest to okoliczność kluczowa, bowiem determinuje ona możliwość skutecznego wykonania obowiązku, nałożonego decyzją, wydaną na podstawie art. 26 ust. 2 u.o., który podlega w dalszej kolejności egzekucji administracyjnej. Zatem nakaz usunięcia odpadów powinien odnosić się do stanu aktualnego na dzień wydania decyzji a nie do stanu historycznego, skoro w razie braku jego dobrowolnego wykonania nakaz ten podlega egzekucji administracyjnej.

Sąd podniósł, że na zdjęciach stanowiących załącznik do decyzji organu I instancji z dnia 18 czerwca 2021 r. a które zostały wykonane w dniu 24 lipca 2020 r. nie są widoczne odpady szklane ujawnione w dniu 27 marca 2020 r. Z tego powodu trudno uznać za prawidłowe nakazanie usunięcia odpadów szklanych z obszaru w sposób opisany w pkt II decyzji z dnia 18 czerwca 2021r. w sytuacji, gdy na zdjęciach, które miały wyznaczać punkty graniczne ww. obszaru nie zostały ujawnione odpady szklane nawet w postaci odłamków widocznych na powierzchni gruntu. Taki sposób określenia obowiązku usunięcia odpadów prowadzi w istocie do braku możliwości jego rzeczywistego wykonania, nałożonego zaskarżoną decyzją tym bardziej, że Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 18 czerwca 2021 r. w zakresie dotyczącym pkt II decyzji i umorzyło postępowanie administracyjne w tej części. W ocenie Sądu nie zachodzą podstawy aby można było uznać, że postępowanie w części dotyczącej określenia obszaru, z którego WB jest zobowiązany usunąć odpady stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym obszaru, z którego należy usunąć odpady jest integralnie powiązane z nałożeniem samego obowiązku usunięcia odpadów i w sposób bezpośredni wpływa na wykonalność decyzji w tym przedmiocie. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjęło, że WB zdeponował odpady na bliżej nieokreślonej części działki nr [...] i stamtąd powinien je usunąć. Powyższe stwierdzenie wskazuje, że organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji w zakresie dotyczącym pkt II nie poczynił ustaleń co do tego, czy odpady znajdują się na dzień wydania zaskarżonej decyzji na działce należącej do Państwa J. Należy natomiast zauważyć, że proces deponowania odpadów trwał do 27 marca 2020 r. a zaskarżona decyzja została wydana w dniu 24 sierpnia 2021 r. a więc po upływie ponad roku od tego zdarzenia. W tym czasie zaś LJ wyrażał wolę dokonywania robót na swojej działce.

Zdaniem Sądu, Kolegium na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów nie było w stanie stwierdzić, czy odpady na porzucone przez W. B. odpady nadal znajdują się na działce Państwa J. Możliwość skierowania do posiadacza odpadów nakazu ich usunięcia w trybie art. 26 ust. 2 u.o.d. istnieje, gdy na danym terenie odpady te są składowane. Obowiązek usunięcia odpadów, nałożony zaskarżoną decyzją musi zostać odpowiedni skonkretyzowany tak aby nie było wątpliwości co do jego wykonalności. W niniejszej sprawie istnieją w tym zakresie istotne wątpliwości mając na względzie prace, jakie po usunięciu odpadów na swojej działce prowadził LJ. Jednocześnie Sąd wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania była odpowiedzialność WB, jako posiadacza odpadów szklanych. Prowadzone postępowanie musi być tożsame zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. W związku z tym ewentualna odpowiedzialność właścicieli działek nr [...] za inne odpady składowane na ich działkach, mogłaby stanowić przedmiot odrębnego postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone w przedmiocie usunięcia odpadów szklanych o kodzie 17 02 02 przez WB z terenów działek nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania AJ i ŁJ, decyzją z 8 marca 2023 r. nr SKO.402.ŚO.404.5.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy ww. decyzję Organu I instancji.

Organy wskazały, że uwzględniając wskazania Sądu, Prezydent przeprowadził 22 sierpnia 2022 r. dowód z wizji lokalnej działki nr [...]. W czynności tej uczestniczyli [...]. W trakcie wizji lokalnej stwierdzono, że stan zagospodarowania terenu w stosunku do stanu z 27 marca 2020 r. uległ znacznej zmianie. W celu ustalenia miejsc podrzucenia odpadów posłużono się materiałem dowodowym – protokołem Policji, zdjęciami dołączonymi przez LJ z 29 czerwca 2020 r., charakterystycznymi punktami odniesienia oraz analizą zeznań świadków i stron. W czasie prowadzonego postępowania Organ I instancji na podstawie wskazania miejsca przez funkcjonariusza Policji oraz świadka MJ, przy pomocy aparatu fotograficznego ustalił dane geolokalizacyjne miejsca porzucenia odpadów przez WB, a następnie miejsce to zaznaczył na zdjęciach.

Po stwierdzeniu miejsc porzucenia odpadów ujawnionych 27 marca 2020 r. stwierdzono, że działka nr [...] jest pokryta roślinnością, w wyniku naturalnej sukcesji. Jednak stwierdzona wcześniej ilość odpadów byłaby widoczna mimo wysokiej roślinności. Przedstawiciel organu sprawdził "ogon, środek oraz czoło" skarpy wraz z okolicznymi miejscami. Nie stwierdzono porzuconych odpadów szklanych w miejscach i ilości ujawnionych 27 marca 2020 r. W trakcie oględzin zaobserwowano w niewielkiej ilości drobne, pojedyncze szkła, które znajdują się poza ustalonym miejscem ich porzucenia. Pełnomocnik WB zaprzeczył jakoby ten zmieniał położenie porzuconych odpadów. Wszystkie odpady które nawiózł na działkę wyzbierał z tej działki i wywiózł. Strony nie mają wiedzy na okoliczność posprzątania działki przez Pana B. Na działkę nr [...] zostały nawiezione duże ilości piachu, co wskazuje, że wykonywane były roboty ziemne. Właściciele działki w trakcie wizji lokalnej nie byli w stanie wskazać miejsc porzucenia odpadów ani tych odpadów. Protokół z wizji w terenie podpisali wszyscy uczestniczący w tej czynności.

Organy podniosły, że przeprowadzone oględziny stanowią środek dowodowy, który bardziej niż wszystkie inne środki dowodowe czyni zadość postulatowi bezpośredniości. W trakcie oględzin organ ma możność dokonywania bezpośrednio spostrzeżeń dotyczących faktów będących przedmiotem dowodu. Wynik oględzin z 22 sierpnia 2022 r., przy uwzględnieniu całości materiału dowodowego i jego oceny, pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż odpady szklane których posiadaczem był WB, a które ujawnione zostały podczas interwencji Policji [...] marca 2020 r., nie znajdowały się już na działce nr [...], jako miejscu ich porzucenia. Stanowi to podstawę umorzenia prowadzonego postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 26 ust 2 u.o. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 2 u.o., decyzję nakazującą usunięcie odpadów organ może wydać jedynie w przypadku ich nieusunięcia.

Kolegium podniosło, że zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa uznać należało za niezasadny. Ustalenie, czy znajdujące się na posesji odwołujących odpady znajdują się w miejscu ich porzucenia nie wymaga wiadomości specjalnych, stąd nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Wystarczający był dowód z oględzin, zeznań świadków czy dokumentacji fotograficznej, gdyż to, czy odpady znajdują się na działce jest po prostu widoczne, wynika z cech zewnętrznych składowanych przedmiotów, łatwych do zauważenia dla każdej osoby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), AJ wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 26 ust. 1 u.o. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Organu I instancji w sytuacji dalszego zalegania odpadów na działkach [...];

2. art. 84 k.p.a. poprzez niezasięgnięcie opinii biegłych z zakresu geologii i geodezji, mimo istnienia w sprawie wątpliwości co do okoliczności, do których wyjaśnienia konieczne było zasięgniecie informacji od podmiotów posiadających wiadomości specjalne;

3. art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej przez Organ II instancji oraz przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego, czego przejawem jest m.in. to, iż:

– Organ II instancji w żadnym zakresie nie zweryfikował, iż w aktach sprawy nie było żadnych dowodów uzasadniających ograniczenie miejsca składowania odpadów jedynie do działki o nr [...], np. w postaci dokumentacji geodezyjnej, map zasadniczych, opinii biegłych, co miało istotne znaczenie zwłaszcza z uwagi na fakt, iż działki te nie są od siebie oddzielone wyraźnymi granicami i nie posiadają słupków granicznych,

– Organ II instancji, mimo braku jakichkolwiek dowodów na to, iż WB posprzątał działki będące przedmiotem postępowania, bezzasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji (okoliczność, iż WB miał rzekomo posprzątać działki będące przedmiotem postępowania wynika wyłącznie z twierdzeń WB; zakładając przewrotnie, że nawet tak było, budzi ciekawość skarżącego, gdzie te odpady "zutylizował", bo to, że uczynił to w legalny sposób nie wynika z materiału dowodowego, abstrahując od tego, iż z materiału dowodowego nie wynika, że w ogóle je posprzątał),

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez wadliwą i tendencyjną ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do błędnego ustalenia przez organy orzekające w sprawie, że WB usunął odpady zalegające na działkach [...], podczas gdy w materiale dowodowym, poza twierdzeniami samego WB, nie ma żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność, np. nie ma dowodów potwierdzających jakiekolwiek prace zmierzające do posprzątania działek, np. nie ma dokumentu potwierdzającego utylizację dokładnie tych odpadów, które zostały porzucone na działkach skarżącego;

5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez wadliwą i tendencyjną ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do błędnego ustalenia przez organy orzekające w sprawie, że z woli dokonywania przez ŁJ robót ziemnych na jego działce wynika jego późniejsza realizacja tychże deklaracji, podczas gdy ŁJ zapytał organy procesowe o taką możliwość, a uzyskawszy odpowiedź o negatywnym wpływie jego działań na przebieg niniejszego postępowania zaniechał podejmowania się tychże prac, o czym świadczy chociażby porost bujnej roślinności na obu działkach skarżącego i zupełna dezorientacja urzędników dokonujących oględzin działek na temat tego, w jakim miejscu działki się znajdują, co doprowadziło organy procesowe do kolejnego mylnego wniosku, zaakceptowanego przez organ odwoławczy, że przebywanie przez nich w innej części działki, aniżeli ta, która do tej pory była ich przedmiotem zainteresowania, uzasadnia tezę, iż na działkę nawieziono duże ilości piachu, co wskazuje na wykonywane przez właścicieli roboty ziemne, gdzie w praktyce urzędnicy stali w innej części działki, na której faktycznie topografia terenu była inna (jedynym dowodem na zasadność tych zarzutów oraz absurdalność postępowania organów procesowych są nagrania z przebiegu czynności i zachowania urzędników, np. urzędnik, który po jednym kopnięciu butem w ziemię, co miało uzasadniać pozostałym uczestnikom oględzin brak szkieł na działce, doprowadził do ujawnienia tychże szkieł, które natychmiast butem przykopał).

6. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez wadliwą i tendencyjną ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do błędnego ustalenia przez organy orzekające w sprawie, odpady znajdują się jedynie na działce o nr [...], podczas gdy w aktach sprawy zalega prawomocny mandat karny stwierdzający winę WB za składowanie odpadów na działkach o nr [...] (WB został złapany na "gorącym uczynku" i przyznał się do popełnienia czynu), czego nikt w przedmiotowym postępowaniu nie kwestionował, natomiast organy procesowe dokonywały ustaleń miejsca składowania odpadów jedynie na podstawie osobowych źródeł dowodowych, z pominięciem możliwości zasięgnięcia opinii specjalistów i wykorzystania specjalistycznej dokumentacji geodezyjnej, co biorąc pod uwagę fakt związany z upływem czasu, działaniem czynników atmosferycznych, zmianą ukształtowania terenu (w tym wzrostem roślinności) stanowi bardzo wątpliwy sposób ustalania stanu faktycznego sprawy, budzi również uzasadnione wątpliwości skarżącego zaakceptowanie przez organ odwoławczy faktu kwestionowania przez organy przyznania się WB do porzucenia odpadów na obu działkach skarżącego, co potwierdza prawomocny mandat kamy,

7. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prowadzenie postępowania dowodowego w niewłaściwym kierunku, zmierzanie do wyjaśnienia nieistotnych dla sprawy okoliczności (np. zupełnie zbyteczne ustalenia co do ilości odpadów), czy przeprowadzanie dowodów w sposób obarczony licznymi błędami logicznymi i formalnymi, ocenianie materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, przewlekanie postępowania z powołaniem się na konieczność odniesienia się do wpływających do akt sprawy wniosków i pism procesowych stron, przy jednoczesnym pozostawaniu w bezczynności, której przejawem jest brak przeprowadzenia najistotniejszym w sprawie dowodów (np. biegli z zakresu geologii i geodezji na okoliczność ustalenia miejsca składowania odpadów szklanych).

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

W toku rozprawy przed WSA Skarżąca strona potwierdziła ocenę wyrażoną w piśmie ŁJ skierowanym do Prezydenta Miasta [...] zawierającym wniosek o wyłączenie pracowników. Do zarzutów skargi przyłączył się także pełnomocnik uczestnika ŁJ, który jednocześnie zwracał uwagę na okoliczności dotyczące wizji lokalnej przeprowadzonej przez Organ I instancji dnia 22 sierpnia 2022 r. Jego zdaniem w jej trakcie uczestniczyły osoby do tego nieuprawnione, które wpływały na czynności pracownika poprawiając błędy i sugerując oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została przez Sąd uwzględniona z przyczyn w niej podanych.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

W treści rozpoznanej przez WSA skargi zarzucono Organowi I instancji brak należytego obiektywizmu w wyjaśnianiu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych warunkujących prawidłowe zastosowanie art. 26 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587; zwana dalej u.od.), czyli przepisu który stanowi : Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W końcowych zdaniach uzasadnienia środka zaskarżenia podniesiono: Z uwagi na wydarzenia, jakie zostały nagrane na wizji lokalnej, a znowu nie ma ich ujętych w protokole, strony złożyły skargi na bezprawne działania pracowników oraz rażącą i bezsprzecznie udowodnioną na nagraniach z tego dnia stronniczość pracowników. W odpowiedzi pracownik sam w trybie postępowania nie wyłączył siebie z udziału w postępowaniu i sam siebie oceniał, uznając iż nie jest stronniczy.

Wobec podniesionych w skardze zarzutów należy przypomnieć, że w myśl art. 24 § 3 K.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.

Instytucja wyłączenia, w tym instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej na podstawie art. 24 K.p.a., powinna być realizowana w trybie określonym przez właściwe przepisy, co oznacza, że zgłoszenie tego rodzaju wniosku rodzi konieczność rozpoznania go według stosownej i właściwej procedury. Zgłoszenie wniosku o wyłączenie, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, po stronie właściwych organów administracji rodzi obowiązek do jego rozpoznania. W rezultacie złożenia takiego wniosku nie można pozostawić bez rozpoznania, a wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim jego rozstrzygnięciu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 14 czerwca 2022 r., sygn. VII SA/Wa 676/22, LEX nr 3380164, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 383/07, Lex nr 372671).

Nie ulega jakichkolwiek wątpliwości, że o wyłączeniu pracownika w postępowaniu administracyjnym nie może decydować ta osoba, której dotyczy zarzut braku bezstronności w podejmowaniu czynności służących załatwieniu sprawy. Tego rodzaju rozwiązanie jest powszechnie przyjmowane we wszystkich procedurach prowadzonych przez organy państwa. Z tej przyczyny postanowiono w art. 24 § 3 K.p.a., że o zasadności wniosku strony o wyłączenie pracownika może wypowiedzieć się wyłącznie jego bezpośredni przełożony. Do czasu rozpoznania wniosku o wyłączenie pracownik, którego ten wniosek dotyczy, nie powinien podejmować jakichkolwiek czynności, w tym co oczywiste, nie może zajmować się oceną okoliczności związanych z jego bezstronnością. Kompetencja do rozważania zasadności wniosku została zastrzeżona w sposób wyraźny w art. 24 § 3 K.p.a. do właściwości bezpośredniego przełożonego pracownika. Jednocześnie zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, że brak bezpośredniego przełożonego w rozumieniu przepisów prawa pracy nie może czynić martwą regulacji prawnej zawartej w art. 24 § 3 K.p.a. W takiej sytuacji o wyłączeniu na wniosek w sytuacji uprawdopodobnienia istnienia okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności pracownika piastującego funkcję organu, orzeka organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 K.p.a. (tak słusznie w WSA w Kielcach w wyroku z 28 grudnia 2018 r., o sygn. II SA/Ke 437/18, LEX nr 2608118).

Rozpatrując niniejszą sprawę pod kątem zarzucanych decyzjom Organów obu instancji naruszeń prawa należało stwierdzić, że są one obarczone istotną wadliwością procesową, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na nieprawidłowe zastosowanie przytoczonego wyżej art. 24 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu, postanowienie rozstrzygające na tej podstawie o wyłączeniu pracownika, może wydać osoba działająca z upoważnienia organu, jednak nie może być to ta sama osoba, której dotyczy wniosek o wyłączenie złożony na podstawie art. 24 § 3 K.p.a. Zaakceptowanie takiej praktyki, byłoby niedopuszczalne z przyczyn wywodzonych z całokształtu systemu prawnego, bowiem stanowiłoby o naruszeniu obowiązującej w prawie zasady nemo iudex in causa sua – nikt nie może być sędzią we własnej sprawie.

Skarżąca strona trafnie zauważyła, że w przedmiocie wniosku o wyłączenie pracownika orzekał działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] pracownik, którego ten wniosek dotyczył, a nie jak stanowi jednoznacznie K.p.a., jego bezpośredni przełożony. Otóż postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2022 r. znak [...], o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniu pracowników organu administracji publicznej tj. [...] wydała działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Zastępca Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Środowiska [...]. [...] której bezstronność starał się podważyć ŁJ w piśmie z dnia 18 września 2022 r. nie mogła rozpoznać złożonego przez niego wniosku, gdyż należało to do Jej bezpośredniego przełożonego. Działanie z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] nie oznaczało, że postanowienie w sprawie wniosku wydał bezpośredni przełożony w/w osoby. Zatem wniosek o wyłączenie [...] nie został rozpoznany w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami K.p.a. Wydanie decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu może stanowić istotną wadę procesową, stanowiącą w świetle art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. podstawę wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przesądza o trafności wniosku ŁJ o wyłączenie w/w pracownika, jednak zobligowany kryteriami kontroli decyzji administracyjnej zmuszony jest stwierdzić, że rozpoznanie podnoszonych przez strony okoliczności wymaga zachowania reguły lokującej właściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie pracownika w kompetencjach bezpośredniego przełożonego tego pracownika, którego wniosek o to wyłączenie dotyczy.

Uchybienie powyższej powinności stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji oraz postanowienia Prezydenta odmawiającego wyłączenia pracowników. Bez ustalenia, czy wszystkie osoby orzekające w sprawie nie są wyłączone od jej rozpoznania, nie jest możliwa merytoryczna ocena legalności wydanych w sprawie decyzji. To zaś zgodnie z art. 24 § 3 K.p.a. powinno wynikać z postanowienia wydanego przez ich bezpośredniego przełożonego. Jednocześnie SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] uchybiło art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., nie dostrzegając zaznaczonej ułomności tego rozstrzygnięcia. Rodzaj stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania uniemożliwia Sądowi wypowiedzenie się o zasadności zarzutów dotyczących uchybień w zakresie ustalania okoliczności faktycznych sprawy, które doprowadziły do zastosowania art. 104 § 1 K.p.a. Wobec nierozpoznania wniosku o wyłączenie [...] przez Jej bezpośredniego przełożonego, nie można przesądzić iż podejmowane przez tą osobę działania spełniały standardy obiektywizmu.

Ponownie orzekając w sprawie Organ I instancji zobligowany będzie dochować procedury wynikającej z art. 24 § 3 K.p.a., czyli rozpoznać wniosek o wyłącznie pracowników złożony przez ŁJ. O zasadności zgłoszonego żądania może zaś wypowiedzieć się bezpośredni przełożony tych pracowników.

Z powyższych względów WSA, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2022 r. znak [...], jako że było to niezbędne do ostatecznego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. obejmując nimi koszty pokrytego przez Skarżąca wpisu sądowego w kwocie 200 zł.