Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4074/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.124 ust.1 i ust.2
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 297/20 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 3 grudnia 2019 r. nr 10/SWA/BF/2019 w przedmiocie odmowy wypłaty kwoty zawieszonego uposażenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P.S. na rzecz Komendanta Głównego Policji 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 297/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P.S. (dalej jako "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 3 grudnia 2019 r. nr 10/SWA/BF/2019 w przedmiocie odmowy wypłaty kwoty zawieszonego uposażenia.

U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

W związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach (dalej jako "Komendant Wojewódzki Policji") rozkazem personalnym z dnia 21 września 2017 r. nr 6475/17 zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres od 22 września 2017 r. do 21 grudnia 2017 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia, Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia 26 października 2017 r. nr 4069 uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zawieszenia w czynnościach służbowych i orzekł termin zawieszenia na okres 3 miesięcy, to jest od 23 września 2017 r. do 22 grudnia 2017 r. Natomiast orzeczeniem z dnia 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018, wydanym po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, Komendant Wojewódzki Policji uznał skarżącego winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Wobec niezaskarżenia odwołaniem powyższego orzeczenia, stało się ono ostateczne i prawomocne z dniem 6 lutego 2018 r. Jeszcze w toku postępowania dyscyplinarnego, 20 grudnia 2017 r. skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem (raportem) o zwolnienie go ze służby z dniem 2 stycznia 2018 r. Po rozpatrzeniu raportu, Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym z dnia 23 lutego 2018 r. nr 427/18 wydanym na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), dalej "ustawa o Policji", zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 28 lutego 2018 r.

Pismem z dnia 3 września 2018 r. skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego) zwrócił się do organu pierwszej instancji m.in. o wypłatę należnego uposażenia za czas zawieszenia w czynnościach służbowych w okresie od 22 września 2017 r. do 21 grudnia 2017 r. w kwocie 6.675 zł argumentując, iż Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym z dnia 23 lutego 2018 r. nr 427/18 uwzględnił jego raport i zwolnił go ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.

Decyzją z dnia 28 grudnia 2018 r. nr 146/K/18 wydaną na postawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 124 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, organ pierwszej instancji postanowił nie wypłacać skarżącemu zawieszonej części uposażenia za okres zawieszenia w czynnościach służbowych od 23 września 2017 r. do 22 grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że 29 stycznia 2018 r. dwaj funkcjonariusze Policji, będący przedstawicielami organu pierwszej instancji, udali się do Szpitala Miejskiego w C. celem doręczenia skarżącemu orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji nr 2/18 o ukaraniu go karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Skarżący odmówił przyjęcia tego orzeczenia. Na tę okoliczność sporządzono notatkę urzędową. Powyższe orzeczenie uprawomocniło się i w tym kontekście bez znaczenia pozostaje podstawa prawna rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym. Powołując się na art. 124 ust. 2 ustawy o Policji Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, iż skarżącemu nie przysługuje świadczenie pieniężne z tytułu zawieszenia w czynnościach służbowych.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wypłaty skarżącemu kwoty 7.409,88 zł brutto, stanowiącej wysokość 50% zawieszonego uposażenia w okresie od 23 września 2017 r. do 22 grudnia 2017 r. Analizując sprawę, organ drugiej instancji doszedł do wniosku, że zaskarżoną odwołaniem decyzję należy uchylić z innych powodów niż wskazane w odwołaniu oraz ponownie orzec merytorycznie. Komendant Główny Policji podkreślił, iż z treści art. 124 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji wynika, że wypłata zawieszonej części uposażenia jest możliwa tylko wówczas, gdy policjant nie zostanie ukarany karą wydalenia ze służby lub skazany prawomocnym wyrokiem sądu. Skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych w związku ze wszczęciem wobec niego postępowania dyscyplinarnego, co oznacza, iż zaistniała przesłanka z art. 124 ust. 1 ustawy o Policji obligująca organy Policji do zawieszenia od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. W związku z tym, że do czasu zwolnienia skarżącego ze służby nie ustały przyczyny zawieszenia, brak było podstaw do przyznania mu zawieszonej części uposażenia. Uwzględnienie przez organ pierwszej instancji raportu o zwolnieniu ze służby i zwolnienie skarżącego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji z dniem 28 lutego 2018 r., nie może stanowić podstawy do wypłaty spornych należności, bowiem skarżący orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji z 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018 został ukarany karą określoną w art. 124 ust. 2 ustawy o Policji, tj. karą wydalenia ze służby, a orzeczenie to jest ostateczne i prawomocne. Wbrew twierdzeniom skarżącego, orzeczenie dyscyplinarne funkcjonuje w obrocie prawnym, ponieważ nie zostało z niego skutecznie wyeliminowane. Natomiast zastrzeżenia odnoście sposobu doręczenia tego orzeczenia, wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania i nie mogą być w nim rozpatrywane. W świetle art. 124 ustawy o Policji wypłata skarżącemu zawieszonej części uposażenia w wysokości 7.409,88 zł brutto byłaby niedopuszczalna. Stąd też Komendant Wojewódzki Policji zasadnie odmówił wypłaty zawieszonej części uposażenia, jednakże z uwagi na konieczność oszacowania i wskazania w jej sentencji ubruttowionej wysokości spornej kwoty, należało przeredagować treść sentencji w tym zakresie, co też organ drugiej instancji uczynił w trybie art. 138 § pkt 2 k.p.a.

Skarżący wywiódł skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniósł zarzuty:

1. naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niedoręczone, a co za tym idzie, niefunkcjonujące w obrocie prawnym orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z 26 stycznia 2018 r. nr 2/18;

b) art. 136 k.p.k. w związku z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji poprzez uznanie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z 26 stycznia 2018 r. nr 2/18 za prawidłowo doręczone w sytuacji usiłowania przekazania skarżącemu przesyłki zawierającej dokument na zamkniętym szpitalnym oddziale dla nerwowo i psychicznie chorych;

c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w wydanej decyzji rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji z 23 lutego 2018 r. nr 427/18, wydanego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, którym to skarżący został zwolniony ze służby w wyniku uwzględnienia jego raportu z 20 grudnia 2017 r.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 124 ust. 2 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i odmowę wypłaty zawieszonej części uposażenia za okres zawieszenia w czynnościach służbowych od 23 września 2017 r. do 22 grudnia 2017 r. w sytuacji, gdy po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, skarżący nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby;

b) art. 124 ust. 2 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, to jest na podstawie uwzględnionego raportu skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie została zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji w przedmiocie odmowy wypłaty skarżącemu kwoty 7.409,88 zł brutto, stanowiącej wysokość 50% zawieszonego uposażenia w okresie od 23 września 2017 r. do 22 grudnia 2017 r. Dlatego Sąd nie mógł badać prawidłowości doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego. Wskazano, iż skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) - wiedząc, że takie orzeczenie zostało wydane - w żaden sposób nie próbował go wzruszyć. W konsekwencji, orzeczenie to stało się ostateczne i prawomocne. Granice rozpoznawanej sprawy wyznacza zatem treść zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 3 grudnia 2019 r. Kontrolując to rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji miał obowiązek uwzględnić okoliczność funkcjonowania w obrocie prawnym tak orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018 o uznaniu skarżącego winnym zarzucanego mu czynu i wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, jak i rozkazu personalnego organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2018 r. nr 427/18 o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem 28 lutego 2018 r. w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji (również ostatecznego i prawomocnego). O ile to ostatnie rozstrzygnięcie nie ma wpływu na procedowanie organów Policji w niniejszej sprawie, o tyle prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu skarżącego ze służby w Policji uniemożliwiło wypłacenie skarżącemu zawieszonej części uposażenia. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. W myśl art. 124 ust. 2 ustawy o Policji, po zakończeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, policjant otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie zawieszenia, jeżeli nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 2746/17) art. 124 ust. 2 ustawy o Policji jest przepisem płacowym o charakterze gwarancyjnym, co samo przez się powoduje, że norma ta musi być bezwzględnie interpretowana w sposób ścisły. Wypłatę zawieszonej części uposażenia i obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w czasie zawieszenia determinuje jedynie sposób zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego a nie fakt pozostawania policjanta w tym czasie w służbie (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lipca 2019 r.; sygn. akt I OSK 2749/18). Policjant traci przedmiotowe uprawnienie w przypadku, gdy został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. W rozpoznawanej sprawie orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018 wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby (niecały miesiąc później – 23 lutego 2018 r. organ pierwszej wydał rozkaz personalny nr 427/18 o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem 28 lutego 2018 r. w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji). Okoliczność ukarania skarżącego karą dyscyplinarną (niewzruszonym dotychczas orzeczeniem) - w świetle art. 124 ust. 2 in fine ustawy o Policji - obligowała organ Policji do odmownego załatwienia wniosku skarżącego z dnia 3 września 2018 r. o wypłatę zawieszonej części uposażenia.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o nie doręczone, a więc nie funkcjonujące w obrocie prawnym orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji nr 2/18 z dnia 26 stycznia 2018 r.;

b) art. 136 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji poprzez uznanie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji nr 2/18 z dnia 26 stycznia 2018 r. za prawidłowo doręczone w sytuacji usiłowania przekazania skarżącemu przesyłki zawierającej dokument na zamkniętym szpitalnym oddziale dla nerwowo i psychicznie chorych w C.;

c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w wydanej decyzji rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji nr 427/18 z dnia 23 lutego 2018 r., wydanego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, którym to skarżący został ze służby zwolniony na podstawie uwzględnionego raportu skarżącego z dnia 20 grudnia 2017 r.;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego:

1) art. 124 ust. 2 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i odmowę wypłaty zawieszonej części uposażenia za okres zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia 23 września 2017 r. do dnia 22 grudnia 2017 r., w sytuacji gdy po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, skarżący nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby;

2) art. 124 ust. 2 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, to jest na podstawie uwzględnionego raportu skarżącego.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.

Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko w przypadku braku usprawiedliwionych podstaw, ale także w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Orzeczenie odpowiada prawu, mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie. Również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 lutego 2011 r.; sygn. akt II GSK 221/10 oraz z dnia 16 listopada 2023 r.; sygn. akt III OSK 2773/21).

Ponadto należy podkreślić, że granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy, determinując zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest bowiem na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zatem obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r.; sygn. akt II OSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 stycznia 2015 r.; sygn. akt II GSK 2140/13 oraz z dnia 13 listopada 2014 r.; sygn. akt I OSK 1420/14), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2012 r.; sygn. akt I FSK 1679/11).

W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy - naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

Skarga kasacyjna usprawiedliwionych podstaw nie zawiera.

Sedno sporu dotyczy ustalenia, czy zasadnie organ odmówił wypłaty skarżącemu kasacyjnie kwoty 7.409,88 zł brutto, stanowiącej wysokość 50% zawieszonego uposażenia w okresie od 23 września 2017 r. do 22 grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że granice rozpoznawanej sprawy wyznacza treść zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 3 grudnia 2019 r. nr 10/SWA/BF/2019 w przedmiocie odmowy wypłaty kwoty zawieszonego uposażenia. Kontrolując to rozstrzygnięcie, Sąd meriti miał obowiązek uwzględnić okoliczność funkcjonowania w obrocie prawnym tak orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018 o uznaniu skarżącego winnym zarzucanego mu czynu i wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, jak i rozkazu personalnego organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2018 r. nr 427/18 o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem 28 lutego 2018 r. w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Sąd pierwszej instancji podniósł, że o ile to ostatnie rozstrzygnięcie nie ma wpływu na procedowanie organów Policji w niniejszej sprawie, o tyle prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu skarżącego ze służby w Policji uniemożliwiło wypłacenie skarżącemu zawieszonej części uposażenia. Sąd pierwszej instancji stwierdził jednak, że nie mógł badać prawidłowości doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 26 stycznia 2018 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kwestia doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018 a limine nie podlegała ocenie. Stanowisko Sądu pierwszej instancji nie może być zatem wiążące, a w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wadliwe.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jednakże z urzędu, że ocena prawidłowości doręczenia skarżącemu orzeczenia dyscyplinarnego w dniu 29 stycznia 2018 r. została przesądzona w sprawie skarżącego, dotyczącej odmowy wypłaty nagrody rocznej za 2017 r.

Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W doktrynie podkreśla się, że ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 1999 r.; sygn. akt IV SA 2543/98). Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu (art. 170 P.p.s.a.). Do prawidłowego odczytania treści sentencji należy kierować się treścią uzasadnienia, gdyż z art. 153 P.p.s.a. wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe działanie były przedmiotem zaskarżenia. Tym samym po uprawomocnieniu orzeczenia sądu administracyjnego stanowisko w zawarte uzasadnieniu orzeczenia będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153 P.p.s.a., lecz również wobec podmiotów wskazanych w art. 170 P.p.s.a.

Co istotne, jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, to może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2020 r.; sygn. akt II FSK 1014/19). Analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane w doktrynie (zob. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, A. Kabat M. Niezgódka-Medek, B. Dauter (wyd. II, Opublikowano: LEX/el. 2021).

Mając na uwadze powyższe rozważania należy zatem odnotować, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt II SA/Wa 84/23) - na mocy art. 170 i art. 153 P.p.s.a. - realizując wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r. (sygn. akt III OSK 6356/21) oddalił skargę skarżącego kasacyjnie na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania nagrody rocznej za rok 2017. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczność realizacji doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 26 stycznia 2018 r. w trakcie pobytu w szpitalu psychiatrycznym, nie może być samodzielnie podstawą uznania, że czynność ta nie była skuteczna. W każdym razie ku odmiennym wnioskom nie daje podstaw dostępna dokumentacja medyczna ani też treść notatki służbowej, dotyczącej doręczenia skarżącemu kasacyjnie orzeczenia dyscyplinarnego. Stwierdzono w niej, że obecny na miejscu lekarz nie widział przeszkód dla doręczenia pisma funkcjonariuszowi. Z kolei w świetle wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r. (sygn. akt III OSK 6356/21) braku świadomości, czy rozeznawania nie można domniemywać z samego faktu przebywania na leczeniu na oddziale psychiatrycznym.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi więc wątpliwości, że prawomocnym orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 26 stycznia 2018 r. nr 2/2018 wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Okoliczność ukarania skarżącego karą dyscyplinarną wydalenia ze służby - w świetle art. 124 ust. 2 in fine ustawy o Policji. – obligowała więc organ Policji do odmownego załatwienia wniosku skarżącego o wypłatę zawieszonej części uposażenia.

Nawiązując do argumentacji autora skargi kasacyjnej, że podstawą rozwiązania stosunku służbowego był rozkaz personalny z dnia 23 lutego 2018 r. wydany na wniosek skarżącego, wskazać należy, że przesłanką utraty uprawnienia, wskazaną w art. 124 ust. 2 in fine ustawy o Policji jest sam fakt wymierzenia kary dyscyplinarnej określonego rodzaju, nie zaś podstawa zwolnienia ze służby. Wyjaśnić przy tym należy, że przepisy ustawy o Policji określają różne podstawy zwolnienia policjanta ze służby. Rozwiązanie stosunku służbowego może nastąpić z inicjatywy samego funkcjonariusza, o ile złoży on wystąpienie ze służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Pozostałe wyszczególnione przez ustawodawcę przypadki dotyczą sytuacji, gdy postępowanie zwolnieniowe wszczynane jest przez organ z urzędu. Wykluczenie funkcjonariusza z grona funkcjonariuszy Policji może mieć przy tym charakter obligatoryjny (jeżeli zachodzą przesłanki wyszczególnione w art. 41 ust. 1 ustawy o Policji) lub charakter fakultatywny (w sytuacjach określonych w art. 41 ust. 2 tej ustawy). Każda z przewidzianych przez ustawodawcę przesłanek stanowi odrębną podstawę rozwiązania z policjantem stosunku służbowego.

Na podstawie przepisów ustawy o Policji nie można zatem mówić o jednej zwolnieniowej sprawie administracyjnej. Skoro ustawodawca przewidział różne tryby rozwiązania z policjantem stosunku służbowego, to oczywistym jest, że w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby na każdej z dopuszczalnych podstaw zwolnieniowych prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne. Każda z takich spraw ma zatem odrębny charakter. W ramach każdej z nich organ zobowiązany jest ocenić, czy zachodzą przesłanki do rozwiązania stosunku służbowego w konkretnym trybie, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń podjąć stosowne działania kończące postępowanie w danej sprawie.

Regulacja zawarta w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie oznacza, że to policjant zawsze decyduje o tym, w jakim trybie nastąpi rozwiązanie z nim stosunku służbowego, a ponadto że jeżeli funkcjonariusz zadeklaruje chęć wystąpienia ze służby, to organ pozbawiony jest w ogóle możliwości zwolnienia tego policjanta ze służby na innej, dopuszczonej ustawą podstawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że jeżeli organ do upływu terminu przewidzianego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji dysponuje inną podstawą do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego, to wybór trybu dokonywanego zwolnienia należy do uprawnionego organu. W takich przypadkach wniosek policjanta o zwolnienie go ze służby w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 3 wskazanej ustawy nie ma bezwzględnego pierwszeństwa. W razie zaistnienia odrębnych, samoistnych przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o Policji organ władny jest wszcząć z urzędu stosowne postępowanie i sam zdecydować o innej podstawie wykluczenia policjanta z grona funkcjonariuszy. Nie ma przy tym znaczenia data wszczęcia z urzędu postępowania, a mianowicie czy organ uruchomił swe postępowanie jeszcze przed złożeniem przedmiotowego raportu, czy też w okresie biegu terminu, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.

W niniejszej sprawie gdyby organ nie uwzględnił wniosku skarżącego o wystąpieniu ze służby, to okoliczność ukarania skarżącego karą dyscyplinarną i tak obligowałaby organ Policji do zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy. Uprawomocnienie się orzeczenia wymierzającego skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w administracyjnym toku instancji wywarło ten skutek, że została spełniona przesłanka określona w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, w myśl którego policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Decyzja wydana na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy obliguje organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, uniemożliwiając jakikolwiek luz decyzyjny.

Oceniając zarzuty naruszenia prawa materialnego stwierdzić zatem należy, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 124 ust. 2 ustawy o Policji. Trafnie Sąd pierwszej instancji argumentował, że art. 124 ust. 2 tej ustawy jest przepisem płacowym o charakterze gwarancyjnym, co powoduje, że norma ta musi być bezwzględnie interpretowana w sposób ścisły. Wypłatę zawieszonej części uposażenia i obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w czasie zawieszenia determinuje jedynie sposób zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego, a nie fakt pozostawania policjanta w tym czasie w służbie.

Finalnie należy zauważyć, że postępowanie związane z wypłatą zawieszonej części uposażenia nie jest postępowaniem właściwym do tego, aby wzruszyć orzeczenie dyscyplinarne, które wydawane jest w postępowaniu odrębnym. Ewentualna weryfikacja wydanego orzeczenia może nastąpić w postępowaniach przewidzianych przepisami działu 10 ustawy o Policji.

Wobec powyższego, powołane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego ocenione w ich wzajemnej korelacji należało uznać za niezasadne.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Koszty te wynoszą 360 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 P.p.s.a. (zob. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r.; sygn. akt II FPS 4/12; publ. ONSAiWSA 2013/3/38) oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.