Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1248/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 3; art. 7 § 2, 13 § 1; art. 18; art. 54b § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6; art. 7; art. 8 § 1; art. 77 § 1; art. 124 § 2.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 1110/21 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 września 2021 r. nr 0201-IEE2.711.140.2021.2.AK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 4 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 1110/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 9 września 2021 r., nr 0201-IEE2.711.140.2021.2.AK, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 18 maja 2021 r. Skarżąca wniosła o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych przysługujących od M. S.A. (dalej: trzeciodłużnik) oraz uchylenie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w celu przymusowego wyegzekwowania należności w podatku od towarów i usług za 2012 r. Pismem z 24 czerwca 2021 r. Spółka wskazała, że ww. wniosek dotyczył żądania zwolnienia spod egzekucji zajętych praw majątkowych.

Postanowieniem z 20 lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna odmówił zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności oraz innych wierzytelności pieniężnych przysługujących od trzeciodlużnika. Organ pierwszej instancji wskazał na konieczność realizacji celu egzekucji, tj. dążenia do wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Podkreślono, że w związku nieuznaniem zajętej wierzytelności przez kontrahenta organ nie może ocenić zastosowania tego środka jako skutecznego i tym samym uznać, że narusza on swobodę prowadzenia działalności Spółki. Ponadto realizacja zajęcia rachunku bankowego jest acykliczna, a uzyskiwane kwoty symboliczne. Deklaracja dobrowolnej spłaty zobowiązań wobec Skarbu Państwa nie jest dla organu gwarantem wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym, albowiem do dnia wydania postanowienia Spółka nie dokonała nieprzymusowych wpłat na poczet dochodzonych należności na rachunek organu egzekucyjnego. Ponadto zadeklarowana kwota nie jest adekwatna do całości zadłużenia, nie stanowi bowiem nawet 1% zadłużenia. Zobowiązanie Spółki do przekazania nadwyżki VAT naliczonego nad należnym nie stanowi środka egzekucyjnego. Takie działanie spowodowałoby zaliczenie kwoty wykazanej do zwrotu na najstarsze zaległości podatnika, co ograniczyłoby kwotę dochodzonej należności. Organ zauważył, że w ostatniej złożonej deklaracji z 25 czerwca 2021 r. Spółka wykazała kwotę nadwyżki VAT naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc, a nie do zwrotu, do czego zobowiązała się we wniosku. Nie podzielono sugestii Spółki co do zajęcia ruchomości jako wystarczającego środka egzekucyjnego. Organ pierwszej instancji zauważył, że nie miały miejsca ani odbiór, ani zwózka zajętych ruchomości, które zostają w dalszym ciągu pod dozorem Skarżącej i są eksploatowane w bieżącej działalności.

Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że analiza akt przedmiotowej sprawy ujawniła brak w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym realnej możliwości zaspokojenia wierzytelności innym środkiem egzekucyjnym. Zajęcie ruchomości jest środkiem egzekucyjnym tymczasowo nieskutecznym, albowiem pozostaje pod dozorem Spółki, eksploatowane zgodnie z przeznaczeniem. Składane przez Skarżącą propozycje dobrowolnych wpłat oraz zaliczenia nadwyżki VAT na poczet istniejącego zadłużenia są tylko deklaratoryjne i nie stanowią gwarancji ich dokonania. Zauważono, że w dotychczas prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wpłaty takie, jak i zaliczenia nadwyżek w podatku, nie były dokonywane.

Spółka zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę, stwierdzając, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie spod egzekucji nie może prowadzić do jej bezskuteczności. Zobowiązany musi nie tylko przedstawić argumenty przemawiające za zwolnieniem spod egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest jej prowadzenie i uzyskanie należności z innych źródeł. Sąd podzielił ocenę o braku podstaw uwzględnienia wniosku Spółki oraz przywołał w ślad za organami okoliczności przemawiające za nieskutecznością czynności egzekucyjnych dokonanych w sprawie, za nietrafne uznając sugestie Spółki co do dobrowolnych spłat (nieprzekraczających wartością 1% zadłużenia) czy przekazania nadwyżki VAT. Zdaniem WSA, Skarżąca nie przedstawiła innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji i uzyskanie należności. Sama dobrowolnie nie dokonuje żadnych wpłat. W istocie proponuje organowi egzekucyjnemu, aby utrzymywał zajęcie ruchomości (linii produkcyjnej) tylko jako zabezpieczenie roszczeń, przy jednoczesnym umożliwieniu swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej poprzez zwolnienie spod zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz zajęcia innych wierzytelności, z perspektywą uzyskania przyszłych dochodów i spłaty zobowiązań. Jednocześnie zauważono, że środek w postaci egzekucji z ruchomości (linia produkcyjna) jest nieskuteczny, albowiem ewentualna sprzedaż tego składnika majątku oznaczałaby dla Skarżącej zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Końcowo Sąd zauważył, że nie jest rolą organów poszukiwanie składników majątkowych, z których możliwe byłoby zaspokojenie się organu egzekucyjnego, jak również poszukiwanie rozwiązań za Skarżącą w kwestii spłaty ciążących nań zobowiązań.

Za chybiony uznano również zarzut naruszenia art. 54b § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.). W ocenie Sądu, instytucja uchylenia czynności egzekucyjnej z urzędu przewidziana w przywołanym przepisie była poza granicami sprawy i nie mogła być przedmiotem kontroli na etapie sądowoadministracyjnym.

Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie następujących przepisów:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy przepisów postępowania w zakresie zaniechania podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i prowadzenie postępowania, wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa i zasady praworządności oraz odstąpienie od wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie i w ten sposób rzetelnego ustalenia stanu faktycznego dającego możliwość oceny stopnia uciążliwości poszczególnych środków egzekucyjnych w konkretnej sprawie w celu wyboru środka egzekucyjnego o najmniejszej uciążliwości i tym samym prawidłowego rozpatrzenia wniosku, co ostatecznie spowodowało, że sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, z pominięciem stopnia uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego uniemożliwiającego dalsze prowadzenie przez Spółkę działalności, która dawałaby tejże możliwości wywiązania się z egzekwowanych należności, a także z pominięciem istotnego interesu prawnego Spółki; akceptacja przez WSA w wyroku wadliwych działań organów egzekucyjnych w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które doprowadziły do odmowy uwzględnienia wniosku w zakresie zwolnienia z egzekucji zajętych środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym oraz wierzytelności pieniężnych;

2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i akceptację działania organów egzekucyjnych pomimo naruszenia przez te organy zasady legalizmu i praworządności, zgodnie z którą organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa, wskutek obrazy opisanych w niniejszej skardze przepisów prawa;

3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm., dalej: p.u.s.a.) poprzez oddalenie skargi spółki bez przeprowadzenia kontroli legalności rozstrzygnięcia w zakresie zgłoszonym skargą w obszarze dotyczącym naruszenia przepisów postępowania;

4) art. 3 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej i w efekcie błędne oddalenie skargi w kontekście wadliwego uznania w postanowieniach organów, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodził ważny interes prawny Spółki w kontekście złożonego wniosku o zwolnienie z egzekucji zajętych środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym i innych wierzytelności pieniężnych oraz wadliwego uznania, że zastosowane środki egzekucyjne nie miały charakteru skrajnie uciążliwego, a uwzględnienie wniosku prowadziłoby do bezskuteczności egzekucji;

5) art. 141 § 4 i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 i 2 p.u.s.a. poprzez nieprawidłowe odtworzenie stanu faktycznego sprawy i w efekcie powtórzenie w wyroku w znaczącym stopniu stwierdzeń zaczerpniętych bezpośrednio z postanowienia organu odwoławczego, co podważa wniosek o prawidłowo wykonanej przez Sąd kontroli legalności (zgodności z prawem) rozstrzygnięcia organów;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.

1) art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podlegające na odmowie zwolnienia z egzekucji wskazanych we wniosku Spółki składników majątkowych pomimo tego, że wybrany środek egzekucyjny pozostaje dla Spółki najbardziej uciążliwy i praktycznie uniemożliwia jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej;

2) art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podlegające na odmowie zwolnienia z egzekucji wskazanych składników majątkowych pomimo istnienia po stronie Spółki uzasadnionego i ważnego interesu;

3) art. 54b § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podlegające na odmowie uchylenia czynności egzekucyjnej wobec Spółki zgodnie z wnioskiem, mimo że prowadzenie egzekucji było i jest możliwe przy zastosowaniu innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, w sposób, który nie naruszałby interesów wierzyciela.

W świetle tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie postanowień organów obu instancji. Strona wniosła nadto o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, a także przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Wprawdzie Skarżąca powołała obydwie podstawy kasacyjne, niemniej zaznaczyć należy, że przepisy art. 7 § 2, 13 § 1 i art. 54b § 2 pkt 2 u.p.e.a., stanowią przepisy postępowania. Oznacza to, że wszystkie zarzuty wskazane przez autora skargi kasacyjnej, należy rozpoznać, jako zarzuty dotyczące przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutu naruszenia art. 13 § 1 u.p.e.a. Stosownie do jego treści, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. np. wyrok NSA z 1.6.2016 r., II GSK 154/15). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 10.6.2014 r., II FSK 1791/12).

Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok NSA z 16.10.2009 r., II FSK 789/08).

Z treści skargi kasacyjnej wynika, że Skarżąca nie zgadza się z oceną, jakiej Sąd pierwszej instancji dokonał w zaskarżonym wyroku co do istnienia jej ważnego interesu w zwolnieniu z zajęcia rachunku bankowego oraz innych wierzytelności pieniężnych Spółki przysługujących od trzeciodłużnika, a w to miejsce zajęcie linii produkcyjnej i jej ewentualna sprzedaż. Formułując taką propozycję Skarżąca zdaje się nie zauważać, że zajęcie ruchomości tylko jako zabezpieczenie roszczeń i umożliwienie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, przy jednoczesnym zwolnieniu zajęcia rachunku bankowego i wierzytelności pieniężnych pozbawiłoby egzekucję sprawczości. Przyjmując z kolei wariant zastosowania zabezpieczenia na ruchomości i w konsekwencji jej sprzedaż, przy zastosowaniu zwolnienia o które wnioskuje Skarżąca, należy przewidywać upadek przedsiębiorstwa i siłą rzeczy bezskuteczność egzekucji w sytuacji, gdy sprzedaż nie pokryje wszystkich zobowiązań Skarżącej. Efekt końcowy zniweczyłby zatem osiągnięcie celu postępowania egzekucyjnego, jakim jest wyegzekwowanie zaległych należności. Podejmując decyzję uznaniową w sprawie udzielenie zobowiązanemu preferencji na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., oceniając interes zobowiązanego organy, dla zachowania równowagi pomiędzy celami postępowania egzekucyjnego a dążeniem zobowiązanego do poszanowania jego uzasadnionej sytuacji (ważnego interesu), powinny zestawić go z interesem wierzycieli, aby poprzez wsparcie zobowiązanego nie działać na szkodę wierzycieli. Z obowiązku tego się wywiązały. Podjęte rozstrzygnięcia nie naruszyły granic "uznania administracyjnego" i zostały należycie uzasadnione, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. Egzekucja z rachunku bankowego i innych wierzytelności pieniężnych jest jednym z łagodniejszych i najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych, mieszczących się w katalogu środków egzekucji należności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Egzekucja z natury swojej jest uciążliwa dla zobowiązanego, stąd powołanie się na ogólny pogląd, że zajęcia rachunku bankowego Spółki "uniemożliwi" jej prowadzenie działalności gospodarczej nie jest wykazaniem, że doszło do naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. W skardze kasacyjnej Spółka nie wskazała na czym dokładnie polega nadmierna uciążliwość ww. zajęcia, poprzez odniesienie sumy egzekwowanych kwot do swojej kondycji finansowej. Poprzestała jedynie na ogólnikowym stwierdzeniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 54b § 2 pkt 2 u.p.e.a. należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że instytucja uchylenia czynności egzekucyjnej z urzędu uregulowana w art. 54b § 2 pkt 2 u.p.e.a. znajduje się poza granicami niniejszej sprawy i nie mogła podlegać badaniu w przedmiotowej sprawie. Osobną kwestią budzącą wątpliwości Sądu jest to, czy zobowiązany w ogóle może domagać się uchylenia czynności egzekucyjnej na podstawie wspomnianego przepisu.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a oraz art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. Należy zauważyć, że w sprawie prawidłowo dokonano analizy zebranego materiału dowodowego. Argumenty strony skarżącej stanowią w tym zakresie w rzeczywistości polemikę ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, które zasadnie odmówiły zwolnienia spod egzekucji na podstawie art. 13 u.p.e.a. środków zgromadzonych na rachunku bankowym i innych wierzytelności pieniężnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu szczegółowo i wnikliwie ocenił ustalenia i wnioski organu w zakresie istnienie ważnego interesu Skarżącej. Dokonał tego przez pryzmat odmowy zwolnienia spod egzekucji, co brało się z potrzeby uniknięcia niedopuszczalnego wniosku, że jakikolwiek stan faktyczny może implikować negatywne załatwienie wniosku. Należy pamiętać, że kontrola sądowoadministracyjna w przypadku rozstrzygnięć uznaniowych, tym bardziej podejmowanych w ramach postępowania egzekucyjnego, jest ograniczona, gdyż luz decyzyjny i skuteczność egzekucji jest ważkim kryterium oceny działania organu. Niemniej nawet w przypadku rozstrzygnięć uznaniowych zapadłych w postępowaniu egzekucyjnym, kontrola ta nie może być iluzoryczna. Skoro ustawodawca poddał postanowienie wydane na podstawie art. 13 ust. 1 u.p.e.a. kontroli stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 u.p.e.a., to sąd administracyjny sprawował ją oceniając działanie organu pod względem jego zgodności z prawem (art. 145 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a.). Zgodność z prawem obejmuje również uzasadnienie postanowienia (art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Art. 13 u.p.e.a. jakkolwiek kierowany do organu, daje prawo zobowiązanemu do oczekiwania indywidualnego i merytorycznego załatwienia jego wniosku, co oznacza również prawo do uzasadnienia odmowy zwolnienia spod egzekucji. Uzasadnienie to z samej istoty powinno zawierać przekonujące argumenty. Inaczej działanie organu byłoby działaniem arbitralnym, nie wymagającym ostatecznie uzasadnienia, a więc przeczącym art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 13 ust. 2 u.p.e.a. W zaskarżonym postanowieniu zawarto przekonujące uzasadnienie, co prawidłowo ocenił WSA. Oczywistym jest, że w interesie Skarżącej leżało korzystanie z zajętych środków finansowych i przeznaczenie ich na bieżące funkcjonowanie działalności. Niemniej wobec Spółki toczyła się egzekucja należności o znacznej wartości, a istotą egzekucji jest przymus, szybkość i skuteczność. Te cechy determinują obowiązek, jaki wynika z art. 7 k.p.a., harmonizowania interesu publicznego i interesu indywidualnego. Jak bezspornie ustalono i przyjęto, zastosowanie innego, niż zajęcie rachunku bankowego i innych wierzytelności, środka egzekucyjnego mogłoby doprowadzić do bezskuteczności egzekucji, i oznacza prawidłowość kontrolowanego postanowienia, także co do jego motywów.

Z kolei oceniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podkreślenia wymaga, że przepis ten może stanowić podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego lub prawnego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Zarzut ten może być zatem skuteczny wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest jego kontrola instancyjna. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd przedstawił w nim stan faktyczny i prawny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. O naruszeniu tych regulacji można by mówić w przypadku, gdyby sąd administracyjny zaniechał wykonania kontroli postanowienia, odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, lub wykonując tę kontrolę zastosowałby inne kryteria niż kryterium zgodności z prawem. Nie może uchybić tym przepisom sąd administracyjny dokonując kontroli, nawet gdy jej wynik i zastosowany środek nie odpowiadają prawu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

s. K. Przasnyski s. K. Winiarski (spr.) s. P. Borszowski