Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 362/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Referent-stażysta Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi P. R. S. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 13 lutego 2024 r. nr 618/RT/2024 w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 13 lutego 2024 r. nr 618/RT/2024 Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: ZWŚ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej: Dyrektor WUP) z 27 października 2023 r. nr [...] zobowiązującą P. S. (S.) (dalej: Beneficjent) prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. R. S. Centrum Szkoleniowe N. z siedzibą w K. do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 44 493,89 zł (słownie: czterdzieści cztery tysiące czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote 89/100) powiększoną o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych dotyczących:

1. wydatków poniesionych z tytułu objęcia wsparciem uczestników projektu:

- w łącznej wysokości 1 216,99 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych obliczonych od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia zwrotu,

- w łącznej wysokości 42 404,48 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych obliczonych w następujący sposób:

dla kwoty 22 876,96 zł od dnia 26 listopada 2018 r., do dnia zwrotu

dla kwoty 19 527,52 zł od dnia 30 grudnia 2019 r. do dnia zwrotu.

2. kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem w łącznej wysokości 872,42 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych obliczonych od dnia 30 grudnia 2019 r., do dnia zwrotu.

Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2094 ze zm.; dalej: u.s.w.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust, 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: ustawa o realizacji programów).

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 6 listopada 2018 r. Województwo Śląskie, reprezentowane przez Instytucje Pośredniczącą - Wojewódzki Urząd Pracy w K. (dalej IP lub WUP), zawarło z Beneficjentem umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]" o nr. [...] (dalej: umowa o dofinansowanie).

Projekt realizowany był w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Osi Priorytetowej XI -Wzmocnienie potencjału edukacyjnego. Działania 11.4- Podnoszenie kwalifikacji zawodowych osób dorosłych, Poddziałania 11.4.1 - Kształcenie ustawiczne - ZIT, w okresie od 1 października 2018 r. i miał zakończyć się do 30 listopada 2021 r. 18 grudnia 2019 r. oraz 12 czerwca 2020 r., zawarto aneksy do przedmiotowej umowy o dofinansowanie odpowiednio o numerach [...] oraz [...]. Celem projektu, stanowiącego przedmiot umowy o dofinansowanie, było podniesienie kwalifikacji/kompetencji 550 osób pracujących, zamieszkujących na obszarach rewitalizowanych Subregionu Centralnego województwa śląskiego, będących w wieku 25 lat i więcej, o niskich kwalifikacjach, które z własnej inicjatywy są zainteresowane nabyciem, uzupełnieniem lub podwyższeniem umiejętności, kompetencji lub kwalifikacji w obszarze ICT i języków obcych.

We wniosku o dofinansowanie projektu w ramach zadań projektowych Beneficjent zaplanował uzyskanie kwalifikacji lub nabycie kompetencji przez minimum 60% uczestników projektu (tj. minimum 330 osób), poprzez:

1. szkolenia w obszarze technologii informacyjno-komunikacyjnych dla 240 osób,

2. szkolenia językowe dla 280 osób,

3. walidacja i certyfikacja kompetencji uzyskanych poza projektem dla 30 osób.

Zgodnie z Umową o dofinansowanie realizacji projektu, projekt miał być realizowany przez Beneficjenta w partnerstwie z S. M. oraz z A. M. wspólnie prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą N. Spółka cywilna M. S., M. A. z siedzibą w J. na podstawie Umowy o partnerstwie na rzecz realizacji projektu pn. "[...]!" z 4 stycznia 2018 r.

Na podstawie § 21 Umowy o dofinansowanie WUP w dniach 10-11 grudnia 2019 r. oraz 24 i 27 stycznia 2020 r. przeprowadził kontrolę planową. Jej zakres obejmował prawidłową i efektywną realizację projektu zgodnie z zawartą umową o dofinansowanie.

W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych Zespół kontrolujący stwierdził nieprawidłowości, polegające na zakwalifikowaniu do projektu 27 osób, które nie spełniały kryteriów uczestnictwa w projekcie. Powyższe zostało szczegółowo opisane w Informacji pokontrolnej nr [...] z 28 lutego 2020 r. oraz w Ostatecznej informacji pokontrolnej nr [...] z 4 czerwca 2020 r.

Pismem z 28 czerwca 2022 r., na podstawie art. 207 ust. 8 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., Dyrektor WUP wezwał Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w wysokości 44 493,89 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie czternastu dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania, na rachunek WUP.

Z uwagi na fakt, że Beneficjent nie dokonał zwrotu całości kwoty należności głównej oraz wymaganych odsetek Dyrektor WUP wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania wraz z należnymi odsetkami.

W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego Dyrektor WUP pismami z 23 listopada 2022 r. oraz z 8 grudnia 2022 r. zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy w M., Powiatowego Urzędu Pracy w T., Powiatowego Urzędu Pracy w B., Powiatowego Urzędu Pracy w G., Powiatowego Urzędu Pracy w S., Powiatowego Urzędu Pracy w Z. oraz Powiatowego Urzędu Pracy w J. z wnioskiem o przekazanie danych będących w ich posiadaniu, a dotyczących wykształcenia wskazanych uczestników projektu. Następnie postanowieniami dopuścił w sprawie dowody z pisemnych informacji przekazanych przez w/w organy.

Decyzją z 27 października 2023r. Dyrektor WUP określił przypadające do zwrotu kwoty nieprawidłowo wykorzystane przez Beneficjenta dofinansowania przyznanego na realizację projektu dotyczących:

I. Wydatków poniesionych z tytułu objęcia wsparciem:

1. 2 uczestników projektu w łącznej wysokości 1 216,99 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia zwrotu,

2. 25 uczestników projektu w łącznej wysokości 42 404,48 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych w następujący sposób:

- dla kwoty 22 876,96 zł od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia zwrotu,

- dla kwoty 19 527,52 zł od dnia 30 grudnia 2019 r. do dnia zwrotu.

Kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem w łącznej wysokości 872,42 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 30 grudnia 2019 r. do dnia zwrotu.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor WUP przedstawił mający zastosowanie w sprawie stan prawny.

Wskazał, że w sprawie kluczowe było ustalenie poziomu posiadanych kwalifikacji/kompetencji kandydatów na uczestników projektu. IP opracowała Regulamin konkursu [...] (dalej Regulamin konkursu) na podstawie którego w dniu 27 października 2017 r. ogłosiła konkurs w ramach Osi Priorytetowej XI — Wzmocnienie potencjału Edukacyjnego, Poddziałania 11.4.1 - Kształcenie ustawiczne — ZIT. W Regulaminie tym określiła, że osoby o niskich kwalifikacjach są to osoby posiadające wykształcenie na poziomie do ISCED 3 włącznie. Definicja poziomów wykształcenia (ISCED) została natomiast zawarta w Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 w części dotyczącej wskaźników wspólnych EFS. Poziom uzyskanego wykształcenia był określany w dniu rozpoczęcia uczestnictwa w projekcie. Zgodnie z zapisami Rozdziału 8, podrozdziałem 8.2, pkt 1 i 2 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności w ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie, spełniającym warunki kwalifikowalności, o których mowa w pkt 2, tj.:

Warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest:

a) spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie,

b) uzyskanie danych o osobie fizycznej, o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia EFS, tj. m.in. płeć, status na rynku pracy, wiek, wykształcenie, lub danych podmiotu, potrzebnych do monitorowania wskaźników kluczowych oraz przeprowadzenia ewaluacji, oraz zobowiązanie osoby fizycznej do przekazania informacji na temat jej sytuacji po opuszczeniu projektu.

Z kolei zgodnie z zapisami pkt 4 ww. podrozdziału Wytycznych, kwalifikowalność uczestnika projektu jest co do zasady potwierdzana bezpośrednio przed udzieleniem mu pierwszej formy wsparcia w ramach projektu. Jeżeli charakter wsparcia uzasadnia prowadzenie rekrutacji na wcześniejszym etapie realizacji projektu to kwalifikowalność uczestnika projektu potwierdzana może być na etapie rekrutacji do projektu.

Beneficjent w przypadku dwóch osób dokonał weryfikacji spełnienia kryterium zatrudnienia na podstawie oświadczeń o zatrudnieniu potwierdzających spełnienie kryteriów grupy docelowej. W stosunku do tych uczestników projektu Beneficjent nie przedstawił zaświadczeń o zatrudnieniu pozwalających na dokonanie należytej weryfikacji spełnienia kryterium kwalifikowalności, co oznacza że nie dysponuje wymaganymi dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków kwalifikowalności rekrutowanych do projektu uczestników.

Z kolei w przypadku pozostałych 25 osób Beneficjent zdecydował o ich przyjęciu do projektu bez prawidłowej weryfikacji poziomu wykształcenia. Uniemożliwiła to konstrukcja ankiety rekrutacyjnej, w której brak było wyszczególnienia wszystkich możliwych poziomów wykształcenia, co przyczyniło się do zakwalifikowania do projektu osób, które nie wpisywały się w grupę docelową projektu.

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor WUP stwierdził, że środki dofinansowania przekazane Beneficjentowi na realizację projektu zostały przez niego wykorzystane niezgodnie z postanowieniami Wytycznych i umowy o dofinansowanie projektu, które stanowią procedury w rozumieniu art. 184 u.f.p. Tym samym powstały okoliczności wyczerpujące dyspozycję wynikającą z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w związku z wykorzystaniem przyznanej dotacji z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. Jednocześnie doszło do naruszenia przepisów art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p.

Od tej decyzji Beneficjent złożył odwołanie.

Po ponownej analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie ZWŚ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznał, że Dyrektor WUP zebrał cały materiał dowodowy oraz dokonał jego analizy. W toku postępowania zbadał wszystkie faktyczne i prawne okoliczności sprawy i dołożył wszelkich starań w celu uzyskania obiektywnych ustaleń faktycznych sprawy, na których następnie oparł rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do kwestii kwalifikowalności uczestników projektu ZWŚ stwierdził, że w przypadku 27 osób Beneficjent dokonał weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikujących do wzięcia udziału w projekcie na podstawie imiennych oświadczeń złożonych przez Uczestników oraz na podstawie wypełnionych przez nich ankiet rekrutacyjnych. W stosunku do wskazanej ilości uczestników projektu Beneficjent nie przedstawił dokumentacji pozwalającej na udokumentowanie przeprowadzenia należytej weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikowalności. Wskazał na opracowany przez Beneficjenta Regulamin uczestnictwa w projekcie określał warunki i kryteria, jakie musiała spełnić każda osoba ubiegająca się o wsparcie w ramach projektu, w którym oznaczona była lista dokumentów wymaganych podczas zapisów do projektu, w tym dokumentów mających potwierdzić kwalifikowalność uczestników projektu (tj. oświadczenie uczestnika projektu, deklaracja przystąpienia do projektu - ankieta rekrutacyjna, zawierająca informacje o kandydacie, zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu, test poziomujący). Na stronie internetowej projektu zostały także zamieszczone pliki do pobrania, m.in.: ankieta rekrutacyjna, oświadczenie osoby aplikującej o udział w projekcie, oświadczenie uczestnika projektu, wzór zaświadczenia o zatrudnieniu, umowa uczestnictwa w projekcie, Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie. Zgodnie z § 5 pkt 4 Regulaminu rekrutacji opracowanego przez Beneficjenta zakwalifikowani Uczestnicy byli zobowiązani do dostarczenia w wymaganym terminie: formularza zgłoszeniowego, zaświadczenia o zatrudnieniu. Zamieszczone na stronie internetowej projektu informacje doprecyzowywały listę dokumentów wymaganych podczas zapisów, w tym zaświadczenie o zatrudnieniu, tj. wzór wymaganego dokumentu.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w przypadku dwóch pracujących osób zakwalifikowanych do projektu nie przedłożono wymaganych zaświadczeń o zatrudnieniu.

W § 5 pkt 3 Regulaminu rekrutacji i uczestnictwa wskazano jednoznacznie, iż uczestnikami projektu mogą być osoby o niskich kwalifikacjach, o wykształceniu maksymalnie średnim. Natomiast w ankiecie rekrutacyjnej opracowanej przez Beneficjenta w części dotyczącej informacji na temat wykształcenia, wyszczególniono następujące kryteria: brak lub niepełne podstawowe: podstawowe; gimnazjalne; ponadgimnazjalne; liceum, liceum profilowane, technikum, technikum uzupełniające, zasadnicza szkoła zawodowa, spośród, których uczestnik miał wskazać poziom wykształcenia. Tym samym Beneficjent uniemożliwił uczestnikowi projektu wskazanie wyższego wykształcenia, poprzez brak wyszczególnienia wszystkich możliwych poziomów wykształcenia. Miało to istotny wpływ na zakwalifikowanie do projektu osób, które nie spełniały warunków kwalifikowalności oraz na udzielenie takim osobom wsparcia, co nie jest zgodne z założeniami projektu. Zdaniem ZWŚ Beneficjent powinien był sporządzić taki wzór ankiety rekrutacyjnej, której zapisy nie generowałyby wątpliwości co do poprawności postępowania rekrutacyjnego. Beneficjent nie mógł z góry zakładać, że wymóg udokumentowania posiadanego wykształcenia spowodowałby, że potencjalny uczestnik przedłożyłby tylko taką dokumentację, zgodnie z którą spełniałby warunki kwalifikowalności do projektu. Gdyby taka sytuacja faktycznie miała miejsce Beneficjent nie ponosiłby winy, bowiem wykorzystałby wszystkie możliwości sprawdzenia danych.

Wobec tego ZWŚ stwierdził, że Beneficjent dopuścił się działania naruszającego postanowienia Umowy poprzez zrekrutowanie uczestników bez weryfikacji czy faktycznie spełniali oni kryteria przewidziane we wniosku o dofinansowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Beneficjent zarzucił ZWŚ naruszenie przepisów postępowania, tj.

1. art. 7, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wzięcie pod uwagę przesłanych pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. dokumentów rekrutacyjnych;

2. art. 7, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez zarzucenie Beneficjentowi, iż przy realizacji projektu nie zachował należytej staranności w procesie rekrutacyjnym oraz zakwalifikował do projektu osoby do tego nieuprawnione.

Zarzucił także ZWŚ naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 u.f.p. poprzez jego zastosowanie w sprawie, w wyniku błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i uznania, że Beneficjent wykorzystał środki z naruszeniem procedur określonych w art. 184 u.f.p. a tym samym błędne uznanie, że Beneficjent naruszył procedury określone w art.184 u.f.p.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Beneficjent zakwestionował twierdzenie ZWŚ jakoby nie wyczerpująco określił kwalifikowalność dwóch uczestników na podstawie oświadczenia a nie zaświadczenia o zatrudnieniu. Zgodnie z postanowieniami rozdziału 8 podrozdział 8.2 Wytycznych warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie co musi być potwierdzone właściwym dokumentem, którym może być zarówno oświadczenie jak i zaświadczenie o zatrudnieniu. Zatem oświadczenie o zatrudnieniu ma taką samą moc dowodową jak zaświadczenie o zatrudnieniu.

Odnosząc się do zwrotu kwoty 42.404,48 zł z uwagi na objęcie wsparcie 25 uczestników projektu niespełniających warunków kwalifikowalności z uwagi na posiadane wyższe wykształcenie Beneficjent wskazał, że – wobec kontroli trwającej w trakcie projektu oraz związane z nią zalecenia pokontrolne - zweryfikował dokumenty rekrutacyjne w taki sposób, iż wskazał na wszelkie możliwe opcje posiadanego wykształcenia. Organ całkowicie pominął fakt, iż pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. Beneficjent przedłożył ankiety rekrutacyjne 22 Uczestników, których udział w projekcie został uznany za niezgodny z zapisami regulaminu. Potwierdzają one, iż Uczestnicy w dalszym ciągu wskazywali na niższy niż posiadany poziom wykształcenia. Wobec tego Beneficjent nie powinien zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej za to naruszenie z uwagi na fakt, iż nie miał jakiejkolwiek prawnej możliwości zweryfikowania czy składane przez Uczestników projektu oświadczenia oraz informacje, które przekazywali w formularzu rekrutacyjnym są prawidłowe. Poza tym umowy, które Skarżący podpisywał z uczestnikami również zawierały potwierdzenie posiadanego wykształcenia.

Beneficjent podkreślił, że wykazał się należyta starannością przy rekrutacji Uczestników zatem nie można czynić mu zarzutu, iż ponoszone przez niego wydatki na Uczestników, którzy oświadczyli, iż spełniają wszystkie warunki uczestnictwa w Projekcie są niekwalifikowane i wydane nieprawidłowo. Błędnie zatem organ uznał, że naruszone zostały przez niego procedury określone w art. 184 u.f.p.

W odpowiedzi na skargę ZWŚ podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej stała się decyzja ZWŚ z 13 lutego 2024r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora WUP z 27 października 2023 r. zobowiązująca Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 44 493,89 zł (słownie: czterdzieści cztery tysiące czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote 89/100) powiększoną o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji o zwrocie dofinansowania na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Jak wynika z jego treści cyt. "W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Z kolei pod pojęciem procedury dokonywania wydatków związanych z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków europejskich, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem naruszenie procedur, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie należy rozumieć szeroko, jako naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym rozporządzenia nr 1303/2013), postanowień Regulaminu konkursu, postanowień umowy o dofinansowanie i Wytycznych, będących dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Za równoznaczne z naruszeniem tych innych procedur uznać z kolei trzeba przede wszystkim naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok WSA w Lublinie z 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 26/23). NSA w wyroku z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16 podkreślił, że procedury, których naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 ustawy. Innymi słowy – na co zwrócił uwagę WSA w Lublinie w wyroku z 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 26/23 - interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem zaś "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia określonej sprawy. Wobec tego "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p., oznaczać będą także reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych.

Działając na podstawie art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Natomiast z art. 207 ust. 12 pkt 2 u.f.p. wynika, iż od decyzji, o której mowa w ust. 9, wydanej przez instytucję pośredniczącą, o których mowa w ust. 11 - służy odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej albo organu pełniącego funkcję odpowiednio Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej w programach finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, a jeżeli rozpatrywanie odwołań od decyzji instytucji wdrażającej zostało powierzone instytucji pośredniczącej - do instytucji pośredniczącej.

Nadmienić należy, że odsetki, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. poprzez odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p. naliczane są zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. z 2021 r. poz. 703) w związku z art. 58 o.p.

Jednocześnie – co wynika z art. 60 pkt 6 u.f.p., należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno¬prawnym. Stosownie natomiast do art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacji podatkowej.

Zwrócić uwagę należy na art. 206 u.f.p., zawierającego dyspozycję uregulowania szczegółowych warunków dofinansowania projektu w umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa m.in. w art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy wdrożeniowej. Umowa ta – co wynika z art. 206 ust. 2 pkt. 4a u.f.p. - powinna określać w szczególności zobowiązanie do stosowania wytycznych, o których mowa w art. 2 pkt 32 ustawy o zasadach realizacji programów (...).

Z akt administracyjnych wynika, że Beneficjent, przystępując do realizacji projektu, jako strona umowy nr [...] z 6 listopada 2018 r., zobowiązał się m.in. do realizacji projektu na podstawie aktualnego wniosku o dofinansowanie (§10 ust. 4 umowy) w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu (§ 3 ust. 4 umowy). Ponadto, Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, ponosząc wydatki w sposób celowy, rzetelny, racjonalny i oszczędny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego i unijnego (§ 4 ust. 1 umowy). Równocześnie Beneficjent zobowiązał się do realizacji zadań w okresie zgodnym z okresem realizacji projektu (§ 7 ust. 2 ww. umowy). Beneficjent oświadczył, iż zapoznał się m.in. z treścią Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 29 umowy oraz zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z ich zapisami (§ 4 ust. 2 umowy). Z kolei w sprawach nieuregulowanych umową, Beneficjent zobowiązany został do stosowania odpowiednich reguł i zasad wynikających z Programu, a także do stosowania odpowiednich przepisów prawa Unii Europejskiej oraz właściwych aktów prawa krajowego (§ 39 ust. 3 umowy). W przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania bądź zaniechania doszło do nieprawidłowego wydatkowania otrzymanego dofinansowania. Beneficjent zobowiązał się do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami (§ 15 ust. 1 umowy).

Istotą sporu w sprawie jest ustalenie, czy Beneficjent dopuścił się naruszenia procedur realizowania projektu na etapie rekrutacji Uczestników do projektu. W ocenie Beneficjenta nie, ponieważ przyjęty przez niego sposób dokumentowania kwalifikowalności uczestników projektu nie naruszył procedur obowiązujących przy realizacji projektu. Odmienne stanowisko w tej kwestii zajął ZWŚ. W tak zarysowanym sporze Sąd przyznaje rację organowi.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że podziela ustalenia faktyczne i prawne, uczynione w sprawie przez organ I instancji i drobiazgowo opisane w uzasadnieniu decyzji tego organu, skrótowo powtórzone i zaakceptowane przez organ wyższego stopnia.

W podrozdziale 8.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 określona została kwalifikowalność uczestników projektu. Jak wynika z pkt. 1 w ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie, spełniającym warunki kwalifikowalności, o których mowa w pkt 2. Z kolei w pkt. 2 określone zostało, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest:

a) spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6-8,

b)uzyskanie danych o osobie fizycznej, o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia EFS, tj. m.in. płeć, status na rynku pracy, wiek, wykształcenie, lub danych podmiotu, potrzebnych do monitorowania wskaźników kluczowych oraz przeprowadzenia ewaluacji, oraz zobowiązanie osoby fizycznej do przekazania informacji na temat jej sytuacji po opuszczeniu projektu.

Z treści pkt 4 ww. podrozdziału Wytycznych wynika, że co do zasady kwalifikowalność uczestnika projektu potwierdzana jest bezpośrednio przed udzieleniem mu pierwszej formy wsparcia w ramach projektu, przy czym jeżeli charakter wsparcia uzasadnia prowadzenie rekrutacji na wcześniejszym etapie realizacji projektu – kwalifikowalność uczestnika projektu potwierdzana może być na etapie rekrutacji do projektu.

Beneficjent opracował Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie – Projekcie "[...]" NR [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego (dalej: Regulamin rekrutacji).

Jak wynika z jego § 2 ust. 7 wzory dokumentów rekrutacyjnych dostępne są w Biurze Projektu, na spotkaniach rekrutacyjnych oraz na stronie internetowej Beneficjenta [...]. W § 5 pkt 4 Regulaminu rekrutacji w zasadach rekrutacji Beneficjent zobowiązał Uczestników do dostarczenia w wymaganym terminie formularza zgłoszeniowego oraz zaświadczenie o zatrudnieniu. Tym samym Beneficjent doprecyzował warunki, jakie musiała spełnić każda osoba ubiegająca się o wsparcie w ramach projektu poprzez wyraźne określenie rodzaju dokumentu potwierdzającego zatrudnienie osoby ubiegającej się o udział w projekcie. Nie bez znaczenia w sprawie ma okoliczność – na którą słusznie zwrócił uwagę ZWŚ - że Beneficjent zamieścił na stronie internetowej projektu informacje, w których doprecyzował listę dokumentów wymaganych podczas zapisów. Wyraźnie wskazał w niej wyłącznie zaświadczenie o zatrudnieniu oraz zamieścił jego wzór. Pomimo tak ustalonej przez siebie procedury rekrutacji w stosunku do dwóch osób jej nie zastosował, przyjmując jako potwierdzenie zatrudnienia nie zaświadczenie o zatrudnieniu, ale oświadczenie kandydata na uczestnika projektu (s. 24 zaskarżonej decyzji). Zgodzić się zatem należy z ZWŚ, że Beneficjent decydując o przyjęciu do projektu dwóch uczestników na podstawie oświadczeń o zatrudnieniu wbrew przyjętej przez siebie procedurze rekrutacji, zawartej w § 5 pkt 4 Regulaminu rekrutacji stanowi o naruszeniu procedury, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p.

Z kolei w § 5 pkt 3 lit a Regulaminu rekrutacji Beneficjent wskazał, że Uczestnikami projektu mogą być osoby o niskich kwalifikacjach – wykształcenie maksymalnie średnie – (do ISCED 550 os./285 K (100% grupy docelowej). W opracowanej przez siebie ankiecie rekrutacyjnej zobowiązał kandydata na uczestnika projektu podania m.in. informacji o posiadanym wykształceniu. Pozostawione zostało do wyboru zaznaczenie właściwego poziomu wykształcenia, a mianowicie: brak lub niepełne podstawowe; podstawowe; gimnazjalne; ponadgimnazjalne; liceum, liceum profilowane, technikum, technikum uzupełniające, zasadnicza szkoła zawodowa. Tak sformułowany katalog poziomów wykształcenia nie jest pełny – nie zawiera bowiem wykształcenia wyższego. Oznacza to więc, że Beneficjent opracowując w taki sposób ankietę rekrutacyjną uniemożliwił kandydatom na uczestników projektu wskazanie wyższego wykształcenia, poprzez brak jego wyszczególnienia we wszystkich możliwych poziomów wykształcenia. Ta okoliczność zdecydowała o zakwalifikowaniu do projektu 25 osób, które nie spełniały warunków kwalifikowalności oraz udzieleniu im wsparcia wbrew założeniom projektu. Inaczej, o przyjęciu do projektu 25 osób które nie stanowiły grupy docelowej projektu zdecydował wadliwie skonstruowany formularz ankiety rekrutacyjnej, nie dający gwarancji prawidłowej weryfikacji poziomu wykształcenia. Beneficjent uniemożliwił bowiem wskazanie przez nich posiadanie wykształcenia wyższego, poprzez jego nieuwzględnienie we wszystkich możliwych poziomach wykształcenia. Sąd podziela zatem stanowisko ZWŚ co do tego, że Beneficjent nie dołożył należytej staranności na etapie rekrutacji uczestników. Powinien bowiem wprowadzić takie mechanizmy weryfikacji warunków kwalifikowalności uczestników, aby pozwoliły one jednoznacznie stwierdzić ich spełnienie. W razie powstania sytuacji wątpliwych to na Beneficjencie postępowania, jako stronie umowy o dofinansowanie projektu, spoczywał ciężar udowodnienia poprawności przyjętego sposobu postępowania, a tym samym potwierdzenia kwalifikowalności poniesionych wydatków (s. 25-26 zaskarżonej decyzji). Istotne znaczenie ma to, że w zawartej przez Beneficjenta umowie o dofinansowanie projektu zobowiązał się on do realizacji projektu terminowo, w pełnym zakresie, z zachowaniem należytej staranności, odnoszącej się w szczególności do ponoszenia wydatków w sposób celowy, rzetelny, racjonalny i oszczędny oraz z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zasady optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Przeprowadzenie przez Beneficjenta rekrutacji do projektu na podstawie ankiety rekrutacyjnej, nie dającej możliwości weryfikacji poziomu wykształcenia kandydatów na uczestników projektu należy określić jako naruszenie § 4 ust. 1 umowy o dofinansowanie poprzez nie zachowanie należytej staranności przy realizacji projektu. Zaznaczyć wypada, że w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie należy traktować jak naruszenie procedur, o którym mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p.(por.m.in. wyrok NSA z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16; wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r.sygn. akt II GSK 2004/13)

Wobec tego przyznać racje należy ZWŚ co do tego, że Beneficjent dopuścił się działania naruszającego postanowienia Umowy o dofinasowanie projektu poprzez zrekrutowanie uczestników bez weryfikacji czy faktycznie spełniali oni kryteria przewidziane we wniosku o dofinansowanie. Konsekwencją niestaranności było zakwalifikowanie do projektu osób, które nie spełniają warunków kwalifikowalności i wykazanie ich we wniosku o płatność. Tym samym nie można też uznać, że cel projektu został zrealizowany. Odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu współfinansowanego ze środków unijnych, w tym w szczególności za gromadzenie dokumentacji potwierdzającej kwalifikowalność uczestników projektu i weryfikację danych w nich zawartych, ponosi Beneficjent (s. 27 zaskarżonej decyzji).

Na taką ocenę nie ma wpływu okoliczność, że w trakcie realizacji projektu Beneficjent zmienił formularz ankiety rekrutacyjnej w ten sposób, że faktycznie zapewniała ona ustalenie poziomu wykształcenia kandydata na uczestnika projektu oraz to, że pomimo tego 22 uczestników projektu zadeklarowało posiadanie maksymalnie wykształcenia średniego. Jak wynika bowiem z podrozdziału 8.2 pkt. 4 wytycznych znaczenie ma moment, w którym kwalifikowalność uczestnika projektu jest potwierdzana. Ma ona mieć miejsce bezpośrednio przed udzieleniem mu pierwszej formy wsparcia, przy czym jeżeli charakter wsparcia uzasadnia prowadzenie rekrutacji na wcześniejszym etapie realizacji projektu – kwalifikowalność uczestnika projektu potwierdzana może być na etapie rekrutacji o projektu. Nie jest zatem dopuszczalne badanie kwalifikowalności uczestnika projektu w trakcie jego realizacji.

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest w pełni prawidłowa, a zarzuty naruszenia przepisów art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p. w związku z postanowieniami umowy o dofinansowanie i Wytycznych nie były uzasadnione.

W ocenie sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. Organ ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy wyjaśnił należycie przesłanki, jakimi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone na jego podstawie wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Organ uzasadnił swoją decyzję w sposób wyczerpujący, należycie przedstawiając podstawy faktyczne i prawne, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Jednocześnie uwzględniając zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) szczegółowo wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi kierował się wydając przedmiotową decyzję. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do wszystkich podniesionych przez skarżącą, składanych w toku postępowania administracyjnego pism, zarzutów, twierdzeń i wniosków dowodowych. Sformułowanym przez organ w przedmiotowym zakresie wnioskom nie można zarzucić, że są nielogiczne, naruszają zasady doświadczenia życiowego, a tym samym zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ nie naruszył zatem reguł prowadzenia postępowania dowodowego. Okoliczność, że Beneficjent nie zgadza się z taką oceną nie świadczy o tym, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Podsumowując powyższe rozważania należało stwierdzić, że ZWŚ prawidłowo przeprowadził postępowanie, ustalił wszystkie istotne okoliczności konieczne do rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.