Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 1973/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zarządcy masy sanacyjnej N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 433/24 w przedmiocie odrzucenia skargi N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2024 r., nr 1801-IEW.4253.2.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 433/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm. dalej: P.p.s.a.) odrzucił skargę N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Dyrektor IAS) z 18 czerwca 2024 r., w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

1.1. Podstawę takiego rozstrzygnięcia o niedopuszczalności skargi stanowiło ustalenie, że skargę (wyrażoną w piśmie z dnia 22 lipca 2024 r.) do Sądu pierwszej instancji wniosła N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z/s w K., w sytuacji gdy dnia 19 czerwca 2024 r. otwarto w stosunku do niej postępowanie sanacyjne i na mocy przepisów (w szczególności art. 53 ust. 1 i art. 311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego) stroną postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie Zarządca (przy czym działa on w imieniu własnym na rachunek dłużnika).

W odniesieniu do zauważonego uchybienia Sąd pierwszej instancji podał, że miało ono charakter nieusuwalny (tu Sąd odwołał się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2024 r., I FSK 872/20). Wprawdzie jak wskazał jeszcze Sąd, do skargi dołączono dokument pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu nie przez skarżącą Spółkę, lecz przez Zarządcę masy sanacyjnej, przedłożono także odpis z rejestru przedsiębiorców KRS Spółki, a nie Zarządcy masy sanacyjnej, to dokumenty te nie mogły być powiązane z treścią skargi, ponieważ ta nie została wniesiona przez Zarządcę masy sanacyjnej. W świetle zaś art. 49 § 1 i 3 P.p.s.a. Sąd uznał skierowanie do pełnomocnika wezwania do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa od Spółki za bezprzedmiotowe, ponieważ skardze Spółki nie można nadać prawidłowego biegu, gdyż Spółka, z uwagi na treść art. 293 zd. 2 ustawy - Prawo restrukturyzacyjne, takiego pełnomocnictwa udzielić nie może, a z uwagi na treść art. 311 tej ustawy, nie może samodzielnie zainicjować postępowania przed sądem administracyjnym.

1.2. Na marginesie - jak to określił Sąd pierwszej instancji - część argumentacji skargi, w zakresie odnoszącym się do bezskuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji, zasługiwała na aprobatę. Mianowicie zaistniałe okoliczności przy doręczeniu decyzji, tj. pełnomocnikowi Spółki w dniu 27 czerwca 2024 r., podczas gdy jego pełnomocnictwo wygasło z dniem 19 czerwca 2024 r. z uwagi na otwarcie postępowania sanacyjnego, oznaczały, że konieczne staje się doręczenie przez organ odwoławczy decyzji Zarządcy masy sanacyjnej albo prawidłowo umocowanemu przez niego pełnomocnikowi. Decyzja ta będzie mogła być zaskarżona do sądu administracyjnego tylko przez zarządcę (jeżeli postępowanie sanacyjne będzie nadal trwało), ewentualnie przez należycie umocowanego pełnomocnika, który powinien dołączyć do niej nie tylko dokument pełnomocnictwa, ale także inne niezbędne dokumenty ukazujące sposób reprezentacji mocodawcy (zarządcy masy sanacyjnej).

2. W skardze kasacyjnej Zarządca Masy Sanacyjnej (tj. [....] sp. z o.o. w K.) N. sp. z o.o. w restrukturyzacji zaskarżając postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości zarzucił naruszenie:

1) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie skargi na decyzję Dyrektora IAS za sporządzoną przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika i wniesioną samodzielnie przez znajdującą się w restrukturyzacji Spółkę, a w konsekwencji odrzucenie skargi również z tej przyczyny, podczas gdy jedyną przyczyną odrzucenia skargi powinna być okoliczność wadliwego doręczenia decyzji Dyrektora IAS, tj. brak skuteczności doręczenia decyzji Dyrektora IAS;

2) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 i § 2 w zw. z art. 37 § 1 w zw. z art. 29 w zw. z art. 28 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie skargi za niedopuszczalną i jej odrzucenie w zakresie w jakim Sąd błędnie przyjął, że skarga została sporządzona przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika i wniesiona samodzielnie przez znajdującą się w restrukturyzacji Spółkę, podczas gdy z załączonych do skargi dokumentów, treści skargi i jej zarzutów, a przede wszystkim treści pełnomocnictwa, jednoznacznie wynikało, że skarga została wniesiona przez pełnomocnika ustanowionego przez zarządcę masy sanacyjnej, a nie pełnomocnika Spółki;

3) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zaniechanie wezwania pełnomocnika Zarządcy masy sanacyjnej do uzupełnienia lub poprawienia braków formalnych skargi, w tym wyjaśnienia w czyim imieniu działa pełnomocnik wnoszący skargę, w sytuacji gdy Sąd dostrzegł rozbieżności pomiędzy oznaczeniem strony skarżącej, adresatem decyzji Dyrektora IAS a treścią załączonego do skargi pełnomocnictwa, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że skarga została sporządzona przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika i wniesiona samodzielnie przez znajdującą się w restrukturyzacji Spółkę z pominięciem Zarządcy, a tym samym naruszenie przez Sąd konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, który kierując się nadmiernym formalizmem odrzucił skargę bez podjęcia próby wyjaśnienia powstałych wątpliwości po skonfrontowaniu treści petitum skargi z załączonym do niej pełnomocnictwem.

Mając powyższe na uwadze Zarządca wniósł na zasadzie określonej w art. 184 P.p.s.a. o oddalenie skargi kasacyjnej, poprzez przyjęcie, że zaskarżone postanowienie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

4.2. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

4.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wniesiona pismem procesowym z dnia 22 lipca 2024 r. skarga na decyzję Dyrektora IAS z dnia 18 czerwca 2024 - podlega odrzuceniu z przyczyn podanych w zaskarżonym postanowieniu.

4.4. Przede wszystkim Sąd trafnie zidentyfikował, na co zresztą zwrócono uwagę już w skardze, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt [...], otwarte zostało wobec Spółki postępowanie sanacyjne. Dłużnikowi odebrano zarząd własny, wyznaczono zarządcę w osobie [...] Sp. z o.o. Z kolei z treści skargi, jej petitum jak i uzasadnienia wynika, że została ona sporządzona i złożona w imieniu N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K., a nie przez Zarządcę, jak to obecnie podnosi autor skargi kasacyjnej.

W rzeczonej skardze, na pierwszej stronie, jednoznacznie oznaczono stronę Skarżącą jako: "N. sp. z o.o. w restrukturyzacji, ul. [...]" podając w tym zakresie nr KRS i NIP tej spółki. Następnie formułę dotyczącą zakresu zaskarżenia rozpoczęto od wyrażenia "działając w imieniu N. sp. z o.o. (dalej: Spółka, Skarżąca, N.)". Zatem w piśmie podano dane, które jednoznacznie określały N. sp. z o.o. w restrukturyzacji – jako stronę Skarżącą. W żadnym miejscu nie podano, ani że stroną Skarżącą jest Zarządca, ani że w jego imieniu skarga jest wnoszona. Również z treści skargi nie wynika, aby ta pochodziła od Zarządcy. W niej posłużono się zwrotami jak "Spółka pragnie wskazać" (str. 8), "w ocenie Skarżącej" (str. 16), nadto wyjaśniano, że "Skarżąca ustanowiła w toku postępowania podatkowego pełnomocników [...] Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 19 czerwca 2024 r. otworzył postępowanie sanacyjne wobec N. jako dłużnika i wyznaczył zarządcę w osobie [...] sp. z o.o. (dalej: Zarządca)". Dowodzi to też, że autor skargi rozróżniał oba podmioty, tj. Spółkę od Zarządcy i z pewnością to nie ten drugi był określany jako strona niniejszego postępowania sądowego.

W obliczu zatem treści skargi, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, nie sposób jest uznać, aby wynikało z niej, że jest złożona w imieniu Zarządcy. W piśmie przecież stwierdzono jednoznacznie, że skarga jest "w imieniu N. sp. z o.o. Dodać tu jeszcze należało, że radca prawny wyraźnie podkreślił na ostatniej stronie skargi, że składa ją "w imieniu N. sp. z o.o. w restrukturyzacji". Nie sposób zatem jest podzielić motywów skargi kasacyjnej o błędnej kwalifikacji strony wnoszącej skargę dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Dla Sądu pierwszej instancji, wobec takiej redakcji skargi oraz faktu odebrania decyzji przez pełnomocnika spółki N., nie było wątpliwe, iż to w imieniu tej właśnie spółki złożono skargę do Sądu pierwszej instancji.

Do skargi dołączono odpis z rejestru przedsiębiorców KRS N. sp. z o.o., okoliczność ta mogła utwierdzać o właściwym podejściu Sądu pierwszej instancji. Dołączono również pełnomocnictwo procesowe jednak nie od N. sp. z o.o., a udzielone przez Zarządcę, co z kolei wskazuje, że skarga N. sp. z o.o. obarczona była brakiem wykazania przez pełnomocnika stosownym dokumentem swojego umocowania, a nie że została złożona w imieniu Zarządcy, co inaczej podnosi się w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga do Sądu pierwszej instancji była zatem niedopuszczalna, gdyż w charakterze strony skarżącej wystąpiła Spółka, która nie miała legitymacji procesowej. Z uwagi na bezwzględny charakter art. 311 Prawa Restrukturyzacyjnego jedynym podmiotem, który mógł w niniejszej sprawie wnieść skargę był Zarządca masy sanacyjnej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie wystąpiła przyczyna niedopuszczalności skargi, która nie mogła zostać usunięta tak, jak brak zdolności procesowej wskazany w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Skarga ta, jako niedopuszczalna z innych przyczyn niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5 P.p.s.a., podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (zob. podobnie postanowienie NSA z dnia 25 marca 2024 r., sygn. akt I FSK 872/20, przywołane również w zaskarżonym postanowieniu).

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny ocenił wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne.

4.5. Wzmiankować również należało, że skargą kasacyjną nie podważano stanowiska sądowego, które Sąd pierwszej instancji przedstawił zaczynając je od – wyrażenia "na marginesie" (str. 3 i 4 uzasadnienia). W nim Sąd pierwszej instancji podał swoją ocenę okoliczności doręczenia decyzji Dyrektora IAS z dnia 18 czerwca 2024 r. i nakazał organowi podjęcie w tym obszarze prawidłowych działań co powinno umożliwić wniesienie skargi do sądu właściwemu podmiotowi. Rzeczone stanowisko Sądu pierwszej instancji, podobnie jak pozostałe, które zwalczano niniejszą skargą kasacyjną, jest zatem wiążące.

4.6. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.