Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1769/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1; art. 189a § 2 pkt 1 - 3, art. 189d, art. 189f
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art 92a ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: § 29
journal: Dz.U. 2016 poz 283
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 458/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 25 marca 2022 r. nr 3201-IOA.48.4.2022.11 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. A. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 21 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 458/22, oddalił skargę A. A. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: DIAS) z dnia 25 marca 2022 r., nr 3201-IOA.48.4.2022.11, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym petryfikowanie naruszenia przez organy:

1.1.1. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału oraz zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary - w zakresie dotyczącym masy całkowitej zespołu pojazdów, nastąpiło w wyniku błędnej techniki ważenia niepozwalającej ustalić popełnienie zarzuconego przewoźnikowi naruszenia, bowiem polegającej na zważeniu zespołu trzech pojazdów na dwa etapy i zsumowaniu otrzymanych pojedynczych wyników, w sytuacji gdy naruszenie za które została na przewoźnika nałożona kara (Ip. 10.2.4) dotyczy dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów (jako całości) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona jako całości, a zatem dla ewentualnego stwierdzenia naruszenia konieczne jest ustalenie masy całkowitej całego zespołu pojazdów w wyniku jednej procedury ważenia, a nie ważenia poszczególnych elementów zestawu,

1.1.2. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału oraz zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary - w zakresie dotyczącym długości zespołu pojazdów, nastąpiło w wyniku użycia urządzeń do tego nieprzeznaczonych, bowiem przy użyciu miary teleskopowej, która służy do ustalania wysokości pojazdów, a nie przymiaru wstęgowego służącego do ustalania długości pojazdów, co jest sprzeczne z § 30 pkt 1 i 3 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14) wydanego na podstawie art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, które ma zastosowanie do kontroli drogowych w zakresie dotyczącym przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i naruszeń w niej wskazanych,

1.1.3. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, nastąpiło przy użyciu wagi, której typ, numer seryjny i świadectwo legalizacji nie zostały wskazane w protokole kontroli, a następnie w decyzji, co uniemożliwia stronie zweryfikowanie czy waga była legalizowana i użyta zgodnie z instrukcją obsługi,

1.1.4. art. 189a § 2 pkt 1 - 3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.;

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.;

2.1. art 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z § 29 załącznika do rozporządzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez nałożenie kary pieniężnej za naruszenia stypizowane w załączniku nr 3 do ustawy w sytuacji, gdy w załączniku do ustawy zamieszcza się w szczególności wykazy, wykresy, wzory, tabele i opisy o charakterze specjalistycznym, natomiast znamiona naruszeń powinny zostać uregulowane w ustawie zgodnie z konstytucyjną zasadą nullum crimen sine lege, która odnosi się również do administracyjnych kar pieniężnych.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie,

ewentualnie

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzających go decyzji organów obydwóch instancji w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w całości,

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu opłaty od wniosku za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z jego pisemnym uzasadnieniem, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych za obydwie instancje, oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł,

Ponadto skarżący złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie, w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzekł się rozprawy, a organ nie zawnioskował o przeprowadzenie rozprawy.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.

Skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji takiej, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wszystkie zawarte w niej zarzuty okazały się nietrafne.

W zarzutach z pkt 1.1.1. i 1.1.2. petitum skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., zaś w pkt 1.1.3. petitum skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a.

W tym miejscu zauważenia wymaga, że skarżący w zarzutach tych zarzucił naruszenie m.in. przepisu art. 107 § 1 k.p.a. nie wskazując jednostek redakcyjnych tego przepisu (punktów). Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie wyjaśnia, na czym polega naruszenie tego przepisu. Wobec tego należy uznać, że zarzuty w tym zakresie są nieskuteczne.

Jeśli zaś chodzi o pozostałe przywołane przez skarżącego przepisy postępowania to wyjaśnić należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Z art. 8 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny w tym, także w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez strony mające sporne interesy. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 81a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.) – por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2401/19. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej przepisy te nie zostały naruszone.

I tak niezasadny jest zarzut z pkt 1.1.1. petitum skargi kasacyjnej w zakresie dotyczącym wadliwego ustalenia masy całkowitej zespołu pojazdów poprzez błędną technikę ważenia tych pojazdów. W ocenie skarżącego, skoro zespół pojazdów składał się z ciągnika i dwóch naczep, to ważenie winno odbyć się jednym zważeniem całego tego zespołu, a nie poprzez ważenie pojazdów w dwóch etapach i zsumowaniu otrzymanych wyników. W uzasadnieniu do tego zarzutu skarżący powołał się na § 29a ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r., nr 28/2014, w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14; dalej: zarządzenie).

W stanie faktycznym sprawy dokonano zważenia przedmiotowego zespołu pojazdów w dwóch etapach, tj. najpierw zważono ciągnik i jedną z naczep, a następnie zważono drugą z naczep, a wyniki te zsumowano. W wyniku tych pomiarów otrzymano wagę zespołu pojazdów wynoszącą 71.120 kg. Natomiast z okazanych przez kierowcę dokumentów (międzynarodowe listy przewozowe) wynikało, że przewożono ładunek o łącznej masie 46.180 kg. Zdaniem więc Sądu I instancji kontrolującego rozstrzygnięcia organów, dopuszczalna masa całkowita pojazdów została przekroczona o 27.120 kg, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej masy o 61%. Skoro więc z lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 919; dalej: u.t.d.) wynika, że dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20 %, sankcjonowane jest karą 10 000 zł., należało z tego tytułu wymierzyć przedmiotową karę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mają rację organy oraz Sąd I instancji, że przepisy zarządzenia nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z jego § 1 ust. 2 zarządzenie dotyczy wszystkich jednostek organizacyjnych Inspekcji Transportu Drogowego oraz komórek organizacyjnych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, realizujących czynności kontrolne, z wyłączeniem Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym oraz Wydziałów Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym w delegaturach terenowych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. Zauważenia bowiem wymaga, że z mocy art. 129 ust. 4a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.; dalej: p.r.d.), kontrolę ruchu drogowego mogą przeprowadzać także funkcjonariusze Straży Granicznej lub funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, którym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 2 pkt 1-5 i 7-12 oraz w art. 130a ust. 4 pkt 1. Z kolei z ust. 2 pkt 9 tego przepisu wynika, że funkcjonariusze ci, w związku z wykonywaniem czynności określonych w ust. 1, są uprawnieni do używania przyrządów kontrolno-pomiarowych, a w szczególności do badania pojazdu, określania jego masy, nacisku osi lub prędkości, stwierdzania naruszenia wymagań ochrony środowiska oraz do stwierdzania stanu trzeźwości kierującego. Jednakże z przywołanych przepisów nie wynika, jakiego rodzaju urządzenia podczas kontroli masy pojazdów winni stosować funkcjonariusze Służby Celno – Skarbowej. Wbrew zatem stanowisku skarżącego, brak jest podstawy prawnej do nakazania funkcjonariuszom Służby Celno – Skarbowej stosowania podczas kontroli pojazdów urządzeń, o których mowa w zarządzeniu z dnia 17 września 2014 r., nr 28/2014.

Zdaniem więc Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy zespół pojazdów nie mieści się na wadze, dopuszczalne jest a nawet celowe dokonywanie odrębnych pomiarów masy poszczególnych pojazdów z tego zespołu a następnie sumowanie tych wyników. Organy tak zrobiły i w efekcie wyszedł wynik, w którym dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów przekroczono o 61 %. Przy założeniu więc, że w lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. jest mowa o przekroczeniu tej masy o co najmniej 20 %, skarżący kasacyjnie nijak nie wykazuje, jaki wpływ na wynik sprawy mogło stanowić ewentualne nieprecyzyjne odrębne ważenie pojazdów z przedmiotowego zespołu pojazdów. Tym bardziej, że nie zgłoszono do protokołu żadnych uwag odnośnie prawidłowości przeprowadzonego pomiaru.

Jako niezasadny należy uznać zarzut z pkt 1.1.3. petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżący zarzucił, że w decyzji nie wskazano typu, numeru seryjnego i świadectwa legalizacji użytej do ważenia wagi, co uniemożliwia skarżącemu skontrolowanie, czy waga ta była legalizowana i użyta zgodnie z instrukcją obsługi.

Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, co podkreślił Sąd I instancji kontrolujący rozstrzygnięcia organów, na etapie przed wydaniem decyzji odwoławczej organ pozyskał informacje i dokumenty dotyczące przedmiotowej wagi – znajdują się one w aktach administracyjnych. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ wskazał, że kontroli wagi zestawu pojazdów funkcjonariusze dokonali przy użyciu wagi typu 301X (W8EL 18/60), nr fabryczny 0044, zatwierdzenie typu D07-09-011, która posiadała świadectwo legalizacji na dzień ważenia ważne do 12 września 2021 r., wystawione przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Szczecinie. Powyższe oznacza, że skarżący nie został pozbawiony możliwości skontrolowania dokumentów dotyczących przedmiotowej wagi i sprawdzenia, czy została ona użyta zgodnie z instrukcją obsługi.

Jako niezasadny należy również uznać zarzut z pkt 1.1.2. petitum skargi kasacyjnej. W zakresie tego zarzutu skarżący zarzucił, że dokonano pomiaru długości zestawu pojazdów przy użyciu nieprawidłowej miary – użyto miary teleskopowej zamiast wstęgowej. W zarzucie tym powołał się także na naruszenie § 30 pkt 1 i 3 zarządzenia nr 28/2014.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie nr 28/2014 nie miało w sprawie zastosowania (patrz argumentacja jak do zarzutu nr 1.1.1.)

W stanie faktycznym sprawy zespół pojazdów został zmierzony przy pomocy miary teleskopowej. Ustalono, że długość trzech pojazdów wynosiła 25 m, przy dopuszczalnej długości 16,5 m. Przekraczała ona zatem dopuszczalną długość o 8,5 m, czyli o 51,51 %. Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że w okolicznościach sprawy do pomiaru użyto miary prawidłowej. Przy tak znacznym przekroczeniu dozwolonej długości (z lp. 10.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że chodzi o przekroczenie tej długości do 20 %), niezależnie od tego, jaką miarą dokonano by pomiarów, nijak nie mogło to wpłynąć na wynik sprawy. Z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika bowiem, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ" należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były - co trzeba podkreślić - na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 476/20). W stanie faktycznym sprawy, przy tak znacznym przekroczeniu dozwolonych wymiarów zespołu pojazdów, ewentualne błędy przy mierzeniu długości tego zespołu, pozostawały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest także zarzut z pkt 1.1.4. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (Dział IVa). W uzasadnieniu do tego zarzutu skarżący wyjaśnił, że w jego ocenie ustawa o transporcie drogowym nie zawiera przepisów pozwalających na odstępowanie od kary, tj. jednoczesne stwierdzenie naruszenia, odpowiedzialności za nie, ale zaniechanie ukarania z uwagi np. na znikomą wagę naruszenia. Z tego względu uzasadnione jest by w sprawie znalazły zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące kar pieniężnych, w szczególności te pozwalające na odstępowanie od nakładania kar, bowiem u.t.d. nie zawiera regulacji w tym zakresie.

Ustosunkowując się do tego zarzutu wskazać trzeba, że skarżącemu chodzi w nim przede wszystkim o naruszenie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie.

Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej – przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z kolei przepis art. 189d k.p.a. wskazuje w 7 punktach, co organ administracji publicznej bierze pod uwagę wymierzając karę pieniężną. Natomiast przepis art. 189f k.p.a. składa się z trzech paragrafów i dotyczy kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Z § 1 pkt 1 tego ostatniego przepisu wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. Natomiast z § 1 pkt 2 tego przepisu wynika, że za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21), uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. również A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).

Na gruncie ustawy o transporcie drogowym ustawodawca uregulował kwestię wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika w art. 92b (w zakresie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów – z racji na przedmiot przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie) i w art. 92c (w pozostałych przypadkach). Zgodnie z ust. 1 tego ostatniego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, że oczekiwanie skarżącego odnośnie zasadności zastosowania art. 189f k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, podobnie, jak i osadzony na gruncie braku zaspokojenia tego oczekiwania, zarzut naruszenia tego przepisu prawa przez jego niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone w art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a.

Przepis art. 92c u.t.d. jest przepisem odrębnym, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. Jeżeli więc z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Dla przyjęcia zaś, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21).

Zdaniem więc Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie przepisy art. 189a § 1 k.p.a. i art. 189f k.p.a. nie znajdują zastosowania do kar pieniężnych nakładanych w trybie art. 92a u.t.d. Skoro bowiem art. 92b ust. 1 u.t.d. odrębnie reguluje wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika, a art. 92c ust. 1 u.t.d. pozostałe przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, oznacza to, że reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, jakimi są w tym przypadku przepisy ustawy o transporcie drogowym (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 740/19).

Jako niezasadny należy uznać także zarzut z pkt 2.1. petitum skargi kasacyjnej. W zarzucie tym skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, t.j. art 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z § 29 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), poprzez nałożenie kary pieniężnej za naruszenia stypizowane w załączniku nr 3 do ustawy w sytuacji, gdy w załączniku do ustawy zamieszcza się w szczególności wykazy, wykresy, wzory, tabele i opisy o charakterze specjalistycznym, natomiast znamiona naruszeń powinny zostać uregulowane w ustawie zgodnie z konstytucyjną zasadą nullum crimen sine lege, która odnosi się również do administracyjnych kar pieniężnych.

Zarzut ten jest niezasadny z kilku powodów. Po pierwsze to z art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d. wynika, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Po drugie stwierdzić trzeba, że załącznik nr 3 do u.t.d. stanowi integralną część tej ustawy. W przywołanym zaś § 29 ust. 2 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" jest mowa o tym, że w załącznikach do ustawy zamieszcza się w szczególności wykazy, wykresy, wzory, tabele i opisy o charakterze specjalistycznym. Wskazany katalog jest otwarty ze względu na użycie sformułowania "w szczególności", co oznacza, że w załączniku nr 3 do u.t.d. mogły się znaleźć uregulowania z lp. 10.2.4. i 10.3.3. Po trzecie zaś, w przedmiotowym zarzucie skarżący zarzucił naruszenie przywołanych przepisów poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skoro jednak skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie, obecnie nie ma możliwości powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie bądź niezastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2505/18).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).