Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 111/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 listopada 2021 r., nr 2201-IEW-2.720.38.2021.AN, 22201-IEW.720.4.2021.AN w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) z dnia 13 lipca 2021r. oddalające zarzuty zgłoszone przez W. N. (dalej: Skarżący) w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Dyrektor podał, że Naczelnik pismem z 29 kwietnia 2021 roku (doręczonym 19 maja 2021 roku) wystawił dla Skarżącego upomnienie dotyczące zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku w wysokości należności głównej 1.042 zł.

Pismem z 9 czerwca 2021 roku Naczelnik zawiadomił B. S.A. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet w/w należności pieniężnej. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 28 czerwca 2021 roku.

Pismem z 4 lipca 2021 roku Skarżący złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego ujętego w wystawionym tytule wykonawczym w związku z jego uregulowaniem w całości 27 kwietnia 2021 roku, tj. w terminie przewidzianym w ustawie i przed wystawieniem upomnienia. Naczelnik postanowieniem z 13 lipca 2021 roku oddalił wniesione zarzuty.

Nie zgadzając się z powyższym Skarżący, wniósł zażalenie.

Przechodząc do oceny zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów, Dyrektor wskazał, że pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 kwietnia 2021 roku Skarżący złożył deklarację [...] za marzec 2021 roku, w której wykazał podatek do zapłaty w kwocie 1.042 zł. Zatem w sprawie obowiązek objęty tytułem wykonawczym z 1 czerwca 2021 roku nr [...] wynika ze złożonej deklaracji w podatku od towarów i usług za w/w miesiąc.

W dniu 26 kwietnia 2021 roku Skarżący dokonał wpłaty w kwocie 1.042 zł opisanej jako VAT za 03/2020, która jednak została zaksięgowana jako podatek od towarów i usług za sierpień 2007 roku w kwocie należności głównej 347,17 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 476,96 zł oraz wrzesień 2007 roku w kwocie należności głównej 88,45 zł, odsetek za zwłokę w wysokości 120,62 zł i kosztu upomnienia w wysokości 8,80 zł.

Naczelnik wystosował do Skarżącego upomnienie z 29 kwietnia 2021 roku obejmujące należność z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku. W upomnieniu zawarto pouczenie, że brak zapłaty we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie egzekucji administracyjnej, co narazi Skarżącego na poniesienie kosztów egzekucyjnych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że upomnienie to doręczono Skarżącemu 19 maja 2021 roku.

Na podstawie tytułu wykonawczego z 1 czerwca 2021 roku, którego odpis wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono Skarżącego 28 czerwca 2021 roku, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne w zakresie obejmującym należność z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku.

Jednocześnie Dyrektor zauważył, że w zakresie zaliczenia wpłaty dokonanej przez Skarżącego w dniu 26 kwietnia 2021 roku tytułem podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za sierpień 2007 roku, Naczelnik wydał postanowienie z 5 listopada 2021 roku, na które przysługuje zażalenie.

W dalszych wywodach Dyrektor szeroko wyjaśnił kwestie związane z przebiegiem postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za okresy 2007 roku, by ostatecznie stwierdzić, że Naczelnik zaliczając dokonaną 26 kwietnia 2021 roku wpłatę na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień 2007 roku działał zgodnie z prawem.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora, W. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G..

Skarżonemu organowi administracji publicznej w związku z wydanym postanowieniem zarzucił :

- bezczynność w rozumieniu [...] §1 [...] ustawy kodeks postępowania administracyjnego (zw. dalej k.p.a.), poprzez niedotrzymanie terminu jednego miesiąca na załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wyznaczonego w [...] §3 k.p.a., w związku z [...] ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zw. dalej u.p.e.a.),

- przewlekłość prowadzonego postępowania w rozumieniu [...] §1 [...] k.p.a., poprzez niedotrzymanie ostatecznego terminu dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, wyznaczonego w [...] §3 k.p.a., w związku z [...] u.p.e.a.,

- naruszenie [...] k.p.a. w związku z art. [...] §3 k.p.a. oraz [...] u.p.e.a., poprzez niedoręczenie w wyznaczonym terminie postanowienia o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy zgodnie z przywołanym przepisem prawa,

- potwierdzanie nieprawdy w odniesieniu do daty doręczenia wydanego postanowienia z dnia 13 września br. o konieczności przedłużeniu terminu załatwienia sprawy,

- celowe przedłużanie terminu załatwienia sprawy i tym samym naruszenie [...] §1 i 2 k.p.a., w związku z [...] u.p.e.a., pomimo faktu, że znane mu były z urzędu fakty i dowody świadczące o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem wydanego postanowienia niezgodnie z przepisami i literą prawa,

- niezgodne z prawem przypisanie sobie uprawnień do samodzielnego przedłużania terminów załatwienia sprawy ponad te określone w [...] §3 k.p.a., w związku z [...] u.p.e.a., co w sposób jednoznaczny narusza zasady państwa praworządnego. Ponadto wydanemu postanowieniu zarzucam :

- naruszenie zasady legalizmu wyrażonej [...] k.p.a. i [...] k.p.a. w związku z [...] u.p.e.a., oraz [...] Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i poprzez swoje działanie wydanie przyzwolenia na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonego postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem wydanego postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. (zw. dalej NUS), w sprawie zaliczenia wpłaty należnego podatku VAT za miesiąc marzec 2021 r., na zaległości podatkowe, które z mocy prawa uległy przedawnieniu,

- niezastosowanie się poprzez wydanie niniejszego postanowienia do zasady określonej w [...] k.p.a. w zw. z [...] u.p.e.a. i naruszenie tym samym moich praw jako podatnika oraz zasad państwa praworządnego wynikających z treści wskazanych powyżej przepisów prawa,

- nieuznawanie poprzez wydane postanowienie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych w sprawie niezgodnego z prawem prowadzenia postępowań egzekucyjnych, w odniesieniu do tych samych zaległości podatkowych na podstawie dwóch różnych tytułów wykonawczych, wystawionych w różnych okresach czasu, co stanowi podważenie zasady ich wiążącej roli w odniesieniu do działań organów administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych będących jednocześnie wierzycielem,

- brak uznania przedawnienia zaległości podatkowych, które stały się przedmiotem wydanego postanowienia na skutek zaliczenia dokonanej wpłaty należnego podatku VAT za m-c 03/2021 r., pomimo ciążącego w tym względzie na organie administracji publicznej obowiązkowi udowodnienia tego, oraz faktu, że znane mu były z urzędu fakty i dowody świadczące o prowadzeniu postępowania

egzekucyjnego będącego przedmiotem wydanego postanowienia niezgodnie z przepisami i literą prawa,

- celowe naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa wyrażonej w [...] k.p.a. w zw. z [...] u.p.e.a. poprzez lakoniczność i celowo niewielką wartość pod względem merytorycznym wyjaśnień przedstawionych w wydanym postanowieniu, co stanowi naruszenie moich praw jako strony postępowania, wyrażonych w [...] k.p.a.

- pozbawienie mnie jako strony postępowania możliwości odniesienia się do całości działań organu wydającego postanowienie w sprawie, poprzez brak dostępu do akt sprawy i odpowiedzi do chwili obecnej ze strony organu w tym zakresie, pomimo złożenia do DIAS stosownego wniosku w trybie [...] k.p.a. w związku z [...] u.p.e.a.,

W związku z powyższym wniósł o :

- uchylenie wydanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej W G. oraz poprzedzającego go postanowienia w sprawie zaliczenia dokonanej wpłaty należnego podatku VAT za m-c 03/2021r. na zaległości podatkowe wskazane w wydanym postanowieniu DIAS.

- natychmiastowe zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości podatkowych jakie rzekomo wystąpiły na skutek zaliczenia dokonanej wpłaty należnego podatku VAT za m-c 03/2021r., na przedawnione zaległości podatkowe z roku 2007, które zostały wskazane w wydanym postanowieniu.

- zaliczenie dokonanej wpłaty należnego podatku VAT za m-c 03/2021 r. będącej przedmiotem postanowienia DIAS wraz z należnymi odsetkami, zgodnie z dyspozycją określoną w tytule przelewu.

- uznanie, że prowadzone przez DIAS postępowanie w sprawie miało charakter bezczynności, zgodnie z definicją zdarzenia przedstawioną w [...] §1 [...] k.p.a. w zw. z [...] u.p.e.a.

- uznanie, że prowadzone przez DIAS postępowanie w sprawie miało charakter celowej przewlekłości, zgodnie z definicją zdarzenia przedstawioną w [...] §1 [...] k.p.a. w zw. z [...] u.p.e.a.

- wymierzenie organowi administracji publicznej w osobie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej W G. kary grzywny za bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, stosownie do przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej p.p.s.a.).

- rozważenie zasadności wymierzenia grzywny stosownie do przepisów p.p.s.a., organowi wyższego stopnia to jest Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (ze. dalej Szef KAS), do którego zostało skierowane ponaglenie w sprawie (zgodnie z przepisa mi [...] k.p.a. w zw. z [...] u.p.e.a.) za brak jego reakcji na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania prze z organ zobowiązany do jej rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wniesiona skarga została rozdzielona na skargę na przewlekłość Dyrektora oraz skargę na bezczynność Dyrektora. W niniejszej sprawie wniesiona skarga została zaś zarejestrowana jako skarga na postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

W piśmie procesowym z dnia 12 marca 2023 roku Skarżący przedstawił szeroką argumentację mającą na celu wykazanie, że zaliczenie wpłaty dokonanej w dniu 17 marca 2021 roku zostało dokonane na poczet przedawnionych zaległości za rok 2007, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w sprawie I SA/Gd 909/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.), a w szczególności jej art. 33 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

W niniejszej sprawie Skarżący w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego zgłosił zarzut nieistnienia oraz wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.).

Przy czym zgłoszone zarzuty Skarżący w głównej mierze oparł na twierdzeniu, że w związku z dokonaniem wpłaty podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku w kwocie 1.042 zł - zasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w wystawionym tytule. Jednocześnie Skarżący podniósł, że zarówno w dniu doręczenia upomnienia jak i tytułu egzekucyjnego nie posiadał wiedzy o tym, że dokonana wpłata za marzec 2021 roku została zaliczona w sposób odmienny od jego dyspozycji, gdyż nie otrzymał w tym zakresie postanowienia.

Skarżący podkreślił także, że zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy 2007 rok przedawniły się. Zdaniem Skarżącego ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie nowych tytułów wykonawczych obejmujących należności objęte już wcześniejszymi tytułami wykonawczymi nie przerwało bowiem biegu terminu przedawnienia, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z 20 kwietnia 2021 roku, sygn. akt I SA/Gd 909/20.

W tym miejscu należy zauważyć, że zaskarżone do Sądu postanowienie Dyrektora z dnia 12 listopada 2021 r. nie rozstrzyga prawidłowości zaliczenia wpłaty dokonanej przez Skarżącego w dniu 26 kwietnia 2021 roku. Materialno-techniczna czynność zaliczenia dokonanej wpłaty została potwierdzona w postanowieniu Naczelnika z dnia 5 listopada 2021 roku. Kwestie związane z prawidłowością dokonanego zaliczenia na poczet zaległości za okresy roku 2007 mogły być zatem podniesione przez Skarżącego w zażaleniu na wydane postanowienie lub w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości za okresy roku 2007.

W rozpoznawanej sprawie prowadzona jest natomiast egzekucja należności z podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku, która wynika ze złożonej przez Skarżącego deklaracji. W dniu 26 kwietnia 2021 roku Skarżący dokonał wpłaty w kwocie 1.042 zł opisanej jako VAT za 03/2021, która jednak została zaksięgowana jako podatek od towarów i usług za sierpień 2007 roku w kwocie należności głównej 347,17 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 476,96 zł oraz wrzesień 2007 roku w kwocie należności głównej 88,45 zł, odsetek za zwłokę w wysokości 120,62 zł i kosztu upomnienia w wysokości 8,80 zł.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik wystosował do Skarżącego upomnienie z 29 kwietnia 2021 roku, obejmujące należność z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku. W upomnieniu zawarto pouczenie, że brak zapłaty we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie egzekucji administracyjnej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że upomnienie to doręczono Skarżącemu 19 maja 2021 roku (okoliczności tej nie neguje także Skarżący).

Stwierdzić zatem trzeba, że wbrew twierdzeniu Skarżącego, egzekwowany obowiązek istnieje i nie wygasł. Argumenty podnoszone przez Skarżącego nie dotyczą zaś obowiązku z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2021 roku, lecz obowiązku z tytułu podatku od towarów i usług za okresy roku 2007, a zatem nie mogły odnieść oczekiwanego rezultatu w postępowaniu egzekucyjnym, które ich nie dotyczy.

Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.