Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 841/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 24 ust. 6 i ust. 7, art. 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1587
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
article: par. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 1742
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
article: art. 54 ust. 2 pkt 6 i pkt 7, art. 57
journal: Dz.U. 2023 poz 615
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 4 pkt 22 lit. v, art. 92a ust. 1 i ust. 7, art. 92c ust. 1,  art. 93 ust. 7
journal: Dz.U. 2024 poz 728
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 lipca 2024 r., nr 1601-IOA.4802.6.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej jako: "Spółka", "strona", "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") z 16 lipca 2024 r., nr 1601-IOA.4802.6.2024, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu (dalej jako: "Naczelnik US", "organ I instancji") z 8 kwietnia 2024 r., nr 388000-COC.4802.131.2023, nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

W dniu 26 lipca 2023 r., o godz. 9:40, na drodze krajowej [...], w M., funkcjonariusze [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. wraz inspektorami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w O. przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował M. S. wykonując w imieniu Spółki przewóz w krajowym niezarobkowym transporcie drogowym rzeczy w postaci ładunku odpadu z remontu i przebudowy dróg. Kierujący okazał do kontroli m.in. dokument przewozowy dotyczący przewożonych odpadów, tj. kartę przekazania odpadów zarejestrowaną w systemie BDO oraz wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane na czas nieokreślony. Podczas kontroli ustalono, że opisany środek transportu nie był oznakowany tablicą informującą o przewozie odpadów. Kierowca oświadczył, że nie miał świadomości, że istnieje konieczność oznakowania pojazdu tablicą z napisem "ODPADY". Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia 26 lipca 2023 r. (dalej jako: "Protokół kontroli" - k. 2 - 8 akt admin.).

W efekcie przeprowadzonej kontroli pismem z 28 września 2023 r. Naczelnik US zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków i zasad wykonywania przewozów drogowych (dowód: k. 9 - 10 akt admin.). Następnie, decyzją z 26 lipca 2023 r., Naczelnik US nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu naruszenia lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201), tj. wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587), tj. brak oznakowania pojazdu tablicą "ODPADY".

Od decyzji Naczelnika US Spółka wniosła odwołanie wskazując, że przewożony ładunek nie był odpadem.

W wyniku wniesionego odwołania decyzją z 16 lipca 2024 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US z 26 lipca 2023 r.

W podstawie prawnej decyzji z 16 lipca 2024 r. DIAS powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "k.p.a.").

W uzasadnieniu prawnym decyzji szczegółowo omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa krajowego: art. 92a ust. 1 i 7 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728 z późn. zm. - dalej jako: "ustawa o transporcie drogowym"); lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym; art. 3 ust. 1 pkt 6 i 32, art. 24 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm. - dalej jako: "u.o.o.") oraz § 9 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742 – dalej jako: "rozporządzenie").

W uzasadnieniu faktycznym decyzji własnej z 16 lipca 2024 r. DIAS przedstawił chronologicznie dotychczasowy przebieg postępowania, a także obszerną argumentację faktyczną i prawną wskazując m.in., że w dniu 26 lipca 2023 r. Spółka wykonywała krajowy transport odpadów o kodzie 17 01 81 (odpady z remontu i przebudowy dróg). Ujawniono, że przewożący ładunek pojazd nie był oznaczony z przodu, na jego zewnętrznej powierzchni, tablicą z napisem o treści "ODPADY". W konsekwencji tych ustaleń organ ocenił, że słusznie nałożono na Spółkę karę 10.000 zł z powodu naruszenia lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania za decydujące w sprawie uznał DIAS, że przewożony ładunek stanowił odpad w chwili kontroli drogowej. Nie mają zaś znaczenia późniejsze działania Spółki zmierzające do wykorzystania odpadu jako materiału budowlanego, czy też formalne "anulowania" transportu odpadów, zmiana miejsca przeznaczenia i wycofanie z systemu BDO karty przekazania odpadów. Te działania Spółki oceniono jako mające na celu wyłącznie uniknięcie odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Dodatkowo podkreślił organ odwoławczy, że nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów egzoneracyjnych, gdyż skarżąca nie wskazała okoliczności świadczących o wystąpieniu przesłanek z art. 92c ustawy o transporcie drogowym i nie udowodniła, że podjęła wszelkie możliwe środki w celu zapobiegania powstaniu naruszenia.

W skardze na powyższą decyzję Spółka, ponawiając zarzuty i argumentację odwołania, zarzuciła kolejno naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a także dokonanie jego dowolnej, niewszechstronnej, sprzecznej z zasadami wnioskowania i logiki oceny, a w szczególności zeznań świadka M. S., przesłuchania Ł. R., karty przekazania odpadów nr [...] i uznanie, że przewożony materiał stanowił odpad w rozumieniu u.o.o. i transport tego materiału wymagał w związku z tym zapewnienia prawem przewidzianych oznaczeń, że karta przekazania odpadów dotyczyła przewożonego materiału, że materiał przewożony był w celach pozbycia się go, a anulowanie transportów odpadów miało na celu uniknięcie odpowiedzialności;

- art. 78 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego na okoliczność: jaki materiał przewożony był w kontrolowanym pojeździe w dniu 26 lipca 2023 r. i czy stanowił on odpad w rozumieniu u.o.o., czy możliwym był wykorzystanie przewożonego materiału po jego oczyszczeniu jako materiał budowlany na innej budowie, w sytuacji, gdy wyjaśnienie powyższych okoliczności wymagało wiadomości specjalnych;

- naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz niewystarczającym uzasadnieniem faktycznym skarżonej decyzji (art. 7, art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 11 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) przejawiającym się m.in. brakiem należytej (pełnej) kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, brakiem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego sprawy oraz brakiem wnikliwego, wszechstronnego zbadania i odniesienia się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów strony, co skutkowało nienależytym wyjaśnieniem zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji wydając rozstrzygnięcie w sprawie, wadliwie uznając m.in., że zarzuty podniesione w zażaleniu (winno być "odwołaniu" - dopisek Sądu) nie zasługują na uwzględnienie, że skarżona decyzja organu I instancji nie narusza przepisów postępowania w stopniu nakazującym jej wyeliminowanie z obrotu i umorzenie postępowania, że zgromadzony materiał dowodowy dał podstawy do wydania zaskarżonej decyzji.

Dalej zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy, tj. art. 92a ustawy o transporcie drogowym, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji braku podstaw do wymierzenia skarżącej kary w wysokości 10.000 zł. W uzasadnieni skargi jej autor rozwinął ww. zarzuty.

Wobec powyższego pełnomocnik Spółki wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych; rozpoznania skargi na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko oraz argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji DIAS z 16 lipca 2024 r. wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Sąd zwraca uwagę, że zasadnicze znaczenie, dla każdego postępowania administracyjnego, ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw oraz obowiązków strony takiego postępowania. W sytuacji zatem sądowej kontroli decyzji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu przez Sąd kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza wtedy, kiedy - jak w kontrolowanej sprawie - zarzuty takie zostaną wprost podniesione.

Sąd dostrzega, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania (w skardze wskazano: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), koncentruje się na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy poprzez uznanie, że przewożony materiał stanowił odpad w rozumieniu u.o.o. Jest to zarzut podstawowy. Dalsze zarzuty są konsekwencją tego pierwotnego, wadliwego - w ocenie Spółki - ustalenia. Spółka dalej zarzuciła bowiem błędną kwalifikację transportu jako wymagającego zapewnienia prawem przewidzianych oznaczeń; błędne ustalenie, że karta przekazania odpadów dotyczyła przewożonego materiału a materiał przewożony był w celach pozbycia się go; że anulowanie transportów odpadów miało na celu uniknięcie odpowiedzialności administracyjnej Spółki.

W ocenie Sądu podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia dokonane przez organ odwoławczy, na podstawie dowodów, co do istotnych w sprawie faktów, są bowiem prawidłowe. Zostały przedstawione w uzasadnieniu faktycznym decyzji DIAS z 16 lipca 2024 r. w stopniu wystarczającym do załatwienia sprawy administracyjnej. Mają też swoje odzwierciedlenie w zgromadzonych aktach administracyjnych, z którymi zapoznał się Sąd. Są znane Spółce i nie budzą też wątpliwości Sądu.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że kontrolowany pojazd wykonując 26 lipca 2023 r. przewóz nie był oznakowany tak jak wymagają tego przepisy o transporcie odpadów. Spółka nie podważała tego braku na żadnym etapie postępowania administracyjnego w obu instancjach ani w skardze do Sądu. W przedmiotowej sprawie osią sporu było co innego, tj. ustalenie, czy przewożony pojazdem ładunek był odpadem.

W ocenie Sądu prawidłowo DIAS ustalił i ocenił kwestię sporną dotyczącą charakteru przewożonego ładunku odnosząc się zarówno do obowiązujących przepisów prawa, jak i dowodów zgromadzonych w sprawie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Prawidłowo ustalił, że przewożony ładunek to odpady o kodzie 17 01 81 (odpady z remontów i przebudowy dróg).

Sąd zauważył, że ustalenia faktyczne organ odwoławczy oparł nie tylko na protokole kontroli. Naczelnik US przeprowadził dodatkowe postępowania dowodowe w ramach, którego włączono do akt administracyjnych sprawy dodatkowe dowody (k. 53 akt admin.), w tym pismo z dnia 23 lutego 2024 r. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w O. z informacjami w sprawie ustaleń dokonanych podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 26 lipca 2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną oraz okazaną w trakcie kontroli drogowej kartę przekazania odpadów o nr. [...] o kodzie 17 01 81 (odpady z remontów i przebudowy dróg) (k. 69 - 74 akt admin.). Przesłuchano także w charakterze świadka kierowcę M. S. (k. 59 - 60 akt admin.) oraz w charakterze strony Wiceprezesa Zarządu Spółki Ł. R. (k. 62 - 64 akt admin.).

Powtórzyć należy za decyzją DIAS niesporną okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej doszło w rezultacie kontroli drogowej pojazdu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], przeprowadzonej w dniu 26 lipca 2023 r. o godz. 9:40, na drodze krajowej [...], przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. z udziałem inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w O.

DIAS słusznie ustalił, że przewozowi ładunku towarzyszyła karta przekazania odpadów zarejestrowana w systemie BDO nr [...]. W trakcie kontroli drogowej kierowca M. S. okazał bowiem funkcjonariuszom potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO (k. 5 i 69 akt admin.). Była to karta nr [...] (k. 69 akt admin.).

Z karty przekazania odpadów nr [...], wynikają podane w decyzji DIAS fakty m.in., że: przekazującym i transportującym odpady jest Spółka; przejmującym odpady jest firma W. w M.; kod i rodzaj opadów - 17 01 81 (odpady z remontów i przebudowy dróg); masa odpadów w tonach (Mg) - 24,0000; środek transportu nr rej. [...]; data i godzina zatwierdzenia karty - 26 lipca 2023 r. godz. 7:00; data i godzina rozpoczęcia transportu - 26 lipca 2023 r. godz. 8:30; data i godzina wycofania karty - 26 lipca 2023 r. godz. 13:43; powód wycofania karty - odwołany transport (k. 29 - 31 oraz 72 – 74 akt admin.).

Identyczne transporty odpadów o kodzie 17 01 81, do tego samego odbiorcy w M., Spółka planowała wykonać w dniach 26 i 27 lipca 2023 r. Zarejestrowała w systemie BDO dodatkowe karty przekazania odpadów, które także, po rozpoczęciu kontroli drogowej, zostały wycofane z systemu BDO (k. 17 - 28 oraz k. 32 - 43 akt admin.).

Z powyższymi ustaleniami korespondują ustalenia organoleptyczne dokonane w trakcie kontroli drogowej oraz fotografie pojazdu. W protokole kontroli wprost odnotowano przewóz w krajowym niezarobkowym transporcie drogowym rzeczy w postaci ładunku, zakwalifikowanego przez funkcjonariuszy wyspecjalizowanych inspekcji państwowych jako odpady z remontu i przebudowy dróg (k. 4 akt admin.). Ustalenia te potwierdzają fotografie z kontroli i ich opisy, przedstawiające skrzynię ładunkową pojazdu o nr. rej. [...] z widocznymi masami odpadowymi: fragmentami betonu, kamieni i asfaltu, gruzu oraz gleby i ziemi w tym kamieni (k. 44 - 45, k. 70 - 71 akt admin.).

Trafnie też zwrócił uwagę organ odwoławczy, że kontrola odbyła się na drodze dojazdowej do wyrobiska poeksploatacyjnego, które jest obecnie w procesie rekultywacji przez firmę W. przyjmującą w tym celu odpady (k. 69 akt admin.). Ustalono również skąd pochodzą przewożone odpady. Podkreślono, że Gmina B. zawarła ze Spółką w dniu 16 marca 2023 r. umowę na wykonanie robót budowlanych przy przebudowie drogi gminnej w O.1. Z umowy tej wynika, że prace wykonywano od 23 marca 2023 r. do 16 października 2023 r. Na podstawie § 12 ust. 13 umowy zanieczyszczenia i odpady powstałe w związku z realizacją robot budowlanych stanowią własność wykonawcy robót, tj. Spółki (k. 50 akt admin.). Tym okolicznościom Spółka nie zaprzeczyła.

W zaskarżonej decyzji DIAS przytoczył też zeznania M. S. z 16 stycznia 2024 r. i w podsumowaniu trafnie stwierdził, że nie podważają one ustaleń co do charakteru przewożonego materiału, lecz potwierdzają jedynie zmianę adresu zakończenia transportu (tj. do T.). W istocie bowiem świadek ten zeznał, że przewoził ziemię, urobek, który pochodził z robót budowlanych prowadzonych w miejscowości O.1, przy czym nie wiedział, czy był on związany z przebudową drogi ani z kartą przekazania odpadów. Nie dysponował on żadną szczegółową wiedzą dotyczącą ładunku. Potwierdził natomiast, że pierwotnym celem przewozu były M., "(...) jednakże podczas kontroli i po rozmowie telefonicznej z kierownikiem okazało się, że ładunek ma być dostarczony w inne miejsce [...], to jest na bazę firmy, w której pracuję" w T. (k. 59 – 60 akt admin.). Zeznania kierowcy potwierdzają zeznania Ł. R. z 29 stycznia 2024 r. (k. 62 – 64 akt admin.), który wskazał, że ładunek miał zostać przewieziony "(...) do M., ale potem nastąpiła zmiana decyzji i (kierowca - dopisek Sądu) miał zawieźć ten ładunek do T.", czyli do miejscowości siedziby Spółki.

Sąd dostrzegł, że także Spółka w toku postępowania przyznała, że przewożony ładunek był "odzyskany" z budowy drogi gminnej w O.1, zawierał odpady gruzu i wymagał "oczyszczenia". Według zarzutów odwołania przewożony ładunek to: "(...) piasek zabrany z budowy, który został tam omyłkowo wbudowany z zamiarem przetransportowania go na inną budowę (...) materiał był omyłkowo wbudowany na jednej budowie, a następnie odzyskany to mogły znaleźć się widoczne na zdjęciach zanieczyszczenia w postaci gruzu. Oczyszczenie jednak tego materiału pozwalałoby na jego dalsze wykorzystanie i ponowne wbudowanie" (k. 85 akt admin.).

Sąd dostrzegł, że w zakresie działalności gospodarczej Spółki mieści się wykonywanie robót w trakcie, których powstają odpady o kodzie 17 01 81 (odpady z remontów i przebudowy dróg). Według przedstawionego przez Spółkę wypisu z KRS skarżąca była bowiem wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w którym ujawniona została jej działalność oznaczona kodami: PKD 42.11.Z. (roboty związane z budową dróg i autostrad), PKD 41.10.Z (realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków), PKD 41.20.Z (roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych), PKD 42.21.Z (roboty związane z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych), PKD 43.12.Z (przygotowanie terenu pod budowę), PKD 43.22.Z (wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych); PKD 49.41.Z (transport drogowy towarów), PKD 68.10.Z (kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek), PKD 68.31.Z (pośrednictwo w obrocie nieruchomościami), PKD 77.32.Z (wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń budowlanych).

Ogół przedstawionych okoliczności, ocenionych we wzajemnym ze sobą powiązaniu, potwierdza ustalenia faktyczne DIAS, że przedmiotem przewozu w dniu 26 lipca 2023 r. były odpady wytworzone podczas robót budowlanych prowadzonych przez Spółkę przy przebudowie drogi gminnej w O.1. Ma rację DIAS, że sporny ładunek przewożony był na trasie O.1 – M. w celu przekazania odpadu podmiotowi uprawnionemu - do wykorzystania, w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego w M., przez firmę W. Ostatecznie trafił do T. Spółka nie wykazała przy tym, że posiadała uprawnienie do zbierania i przetwarzania odpadów o kodzie 17 01 81 (odpady z remontów i przebudowy dróg) w T., w szczególności, że legitymuje się zezwoleniem na zbieranie odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów w T. (por. art. 41 ust. 1 u.o.o.). Ma rację organ odwoławczy, że okoliczność zmiany adresu zakończenia transportu odpadów nie powoduje jednak zmiany klasyfikacji przewożonego ładunku jako odpadu. Decydujące znaczenie w tym względzie ma bowiem stan faktyczny ujawniony w chwili kontroli drogowej.

W kontekście zarzutów skargi zaznaczyć należy, że nie ma żadnego znaczenia ewentualna możliwość dalszego wykorzystania odpadu jako materiału budowlanego, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o odpadach. Możliwość ich wykorzystania przez uprawnionego odbiorcę w legalnych procesach odzysku jest ich pozbyciem się [np. do rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego w M. lub po przygotowaniu ("oczyszczeniu") do wykorzystania na potrzeby budownictwa] i nie zmienia kwalifikacji przewożonego ładunku jako odpadu z remontów i przebudowy dróg o kodzie 17 01 81. Przewożony przez Spółkę ładunek był zatem odpadem.

Z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. wynika, że odpadami mogą być materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu. Mogą one mieć nadal wartość użytkową, handlową czy ekonomiczną i nawet nadawać się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom. Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów w procesie odzysku (przez jego uprawnionego odbiorcę) nie powoduje, że odpad przestaje nim być (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt. II OSK 2916/17; wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2642/16; wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18).

Co się tyczy zeznań Ł. R. z 29 stycznia 2024 r. (k. 62 – 64 akt admin.) wskazał on, że decyzja o zmianie miejsca przeznaczenia zapadła "w momencie, kiedy kierowca dojeżdżał do M.", gdy ktoś nagle zorientował się, że nie tam miał trafić ten materiał. Wyjaśnienia przedstawiciela Spółki, że transport odpadów do M. był wynikiem omyłki nie mają znaczenia w sprawie. Transport odpadów wymagał stosownego oznaczenie bez względu na to czy docelowym adresem ich dostawy były M. czy T. Są też całkowicie nieprzekonujące. Ma rację DIAS, że zmiana dyspozycji nastąpiła dopiero w trakcie kontroli drogowej, która wykazała naruszenie przepisów o transporcie drogowym, i w dodatku blisko pierwotnego miejsca przeznaczenia ładunku. Za logiczny należy zatem uznać wniosek DIAS, że gdyby do kontroli drogowej nie doszło, to przewożony materiał, pochodzący z przebudowy drogi gminnej, zostałby przekazany firmie W. w miejscu prowadzonej rekultywacji terenu, zgodnie z kartą przekazania odpadów. Zatem, gdyby nie kontrola drogowa M. S. nie miałby powodu, aby kontaktować się telefonicznie z kierownikiem i nie uzyskałby od niego telefonicznie polecenia zmiany trasy. W ocenie Sądu, nie sposób się zatem dopatrzyć dowolnej oceny zeznań Ł. R. przez organ odwoławczy.

Chybiony jest zarzut skargi, że "kolejnym ustaleniem niemającym żadnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym było uznanie, że wycofanie karty przekazania odpadów miałoby świadczyć o zamiarze uniknięcia odpowiedzialności" i zarzut pominięcia tego, że Spółka wycofała wszystkie wystawione na ten dzień karty, gdyż kontrola trwała 6 godzin i nie było już możliwości zrealizowania żadnej z nich. Przewozy zarejestrowane zgłoszonymi do BDO kartami nr: [...], [...], [...] i [...] [...] miały być wykonane pojazdem o nr. rej. [...], czyli tym samym co poddany kontroli drogowej. Jednak przewozy zarejestrowane zgłoszonymi do BDO kartami nr: [...], [...] i [...], miały być wykonane pojazdem o nr. rej. [...], czyli innym niż poddany kontroli drogowej. Brzmi zatem całkowicie nieprzekonująco opisana w skardze przyczyna wycofania wszystkich kart z BDO, tj. brak możliwości zrealizowania transportów odpadów w dniu 26 i 27 lipca 2023 r.

Ma rację DIAS, że wycofanie karty było próbą uniknięcia odpowiedzialności administracyjnej przez Stronę. Jest to wniosek logiczny i zgodny z doświadczeniem życiowym. Wycofanie karty przekazania odpadów miało ścisły związek z kontrolą drogową i stwierdzonym przez funkcjonariuszy naruszeniem przepisów o transporcie drogowym. W trakcie kontroli drogowej przedstawiciel Spółki najpierw bowiem polecił kierowcy zmianę miejsca przeznaczenia ładunku, co miałoby uprawdopodobnić wersję o przewozie "zanieczyszczonego" materiału budowlanego, a nie odpadu, a następnie, o godz. 13:43 wycofał towarzyszącą przewozowi kartę przekazania odpadów z systemu BDO. Trafnie DIAS uznał za uzasadniony wniosek o podjętych przez stronę działaniach jako zmierzających do uniknięcia odpowiedzialności administracyjnej.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., polegający na ich niewłaściwym zastosowaniu i odmowie uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Odnosząc się do tego wskazać należy, że postanowieniem z 9 lipca 2024 r. DIAS prawidłowo odmówił uwzględnienia tego żądania, gdyż uznał, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na wskazane istotne tezy dowodowe nie jest konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (k. 95 – 97 akt admin). Wskazał w nim m.in., że wobec całokształtu zebranego materiału dowodowego, określenie rodzaju przewożonego materiału (ziemia, kamienie, fragmenty betonu i asfaltu) nie wymagało zaawansowanej wiedzy specjalistycznej biegłego. Z kolei ustalenie przez biegłego, czy było możliwe wykorzystanie przewożonego odpadu, po jego "oczyszczeniu" jako materiału budowlanego, na innej budowie, prawidłowo zostało uznane za niemające znaczenia dla sprawy.

Za nieusprawiedliwione uznać należy zarzuty skargi, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie opowiada wymogom art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. Wszystkie wymagane prawem elementy DIAS zamieścił w decyzji własnej z dnia 16 lipca 2024 r.

DIAS słusznie też oceniło postępowanie wyjaśniające jako prawidłowo przeprowadzone. Zasadnie przyjęło jego istotne ustalenia jako stan faktyczny sprawy. Przedstawiło te ustalenia w uzasadnieniu decyzji własnej z 16 lipca 2024 r. Skarżąca nie zakwestionowała skutecznie istotnych ustaleń i twierdzeń DIAS oraz nie przedstawiła dowodów przeciwnych.

Ponadto w ocenie Sądu kontrola pojazdu przeprowadzona w przedstawionych powyżej okolicznościach sprawy mieści się w ramach uprawnień i kompetencji organów służby celno - skarbowej. Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 16 marca 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615) kontroli celno-skarbowej podlegają podmioty obowiązane do przestrzegania przepisów prawa w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 i 2, zwane dalej "kontrolowanymi". W myśl art. 54 ust. 2 tej ustawy kontroli celno-skarbowej podlega również: (pkt 6) ruch drogowy w trybie i przypadkach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm.); (pkt 7) transport drogowy na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Przepisami odrębnymi - w powyższym rozumieniu - jest ustawa o transporcie drogowym. Następnie jak wyżej wskazano, na podstawie art. 4 pkt 22 lit. v ustawy o transporcie drogowym, kontrolą objęto przestrzeganie przez przewoźnika odpowiednich przepisów u.o.o. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że kontrola w dniu 26 lipca 2023 r. przeprowadzona przez funkcjonariuszy celno - skarbowych mogła obejmować przestrzeganie przepisów ustawy o transporcie drogowym (podobnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt II SA/Go 299/24).

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego Sąd stwierdza:

Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy, tj. art. 92a ustawy o transporcie drogowym, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji braku podstaw do wymierzenia skarżącej kary w wysokości 10.000 zł. Sąd dokonał zatem analizy podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji.

Przypomnieć należy, że kary pieniężne za naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej uregulowane zostały w Rozdziale 11 w art. 92a ustawy o transporcie drogowym.

Przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie, z tym, że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 zł do 40.000 zł za każde naruszenie.

Zgodnie z art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1 - 9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach jest sankcjonowane karą w wysokości 10.000 zł.

W myśl art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej: "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".

W art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym określono, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć warunki i obowiązki wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych tam aktów prawnych (prawa unijnego oraz prawa krajowego), w tym (lit. v) z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, 1597, 1688, 1852 i 2029).

Zgodnie z art. 24 ust. 6 u.o.o. środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.

Na podstawie delegacji zawartej w art. 24 ust. 7 u.o.o. zostało wydane rozporządzenie. Przepis § 9 tego rozporządzenia stanowi, że środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie: 1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości; 2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm (ust. 2). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 3). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 4).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził:

W zaskarżonej decyzji DIAS wszechstronnie przedstawił ocenę prawną sprawy, w tym na tle kwestii spornej dotyczącej charakteru przewożonego ładunku, odnosząc się zarówno do obowiązujących przepisów prawa, jak i dowodów w zgromadzonych w sprawie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Prawidłowo ustalił, że przewożony ładunek to odpady o kodzie 17 01 81 (odpady z remontów i przebudowy dróg). DIAS prawidłowo wskazał na dowody potwierdzające to ustalenie i prawne tego konsekwencje. Nie było sporne, że pojazd nie był oznaczony z przodu, na jego zewnętrznej powierzchni, tablicą z napisem o treści "ODPADY" zgodnie wymogami wskazanymi w § 9 rozporządzenia. Słusznie zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy administracyjną karę pieniężną wymierzoną Spółce za naruszenie lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Badając dalej zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do wniosku, że organ prawidłowo uznał, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje też podstaw do zastosowania w przypadku skarżącej art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Stosownie do art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Przytoczone regulacje stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), a wystąpienie określonych w nich przesłanek powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.

Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W rozpoznawanej sprawie skarżąca to profesjonalny podmiot, który powinien znać regulacje prawne dotyczące przemieszczania rzeczy, w tym odpadów i posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny statusu przewożonego towaru. Jako przewoźnik ma obowiązek przestrzegać przepisów prawa z zakresu transportu. Skarżąca nie wykazała obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności, które mogły być podstawą do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym i uwolnienia od odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz obowiązku poniesienia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

W ocenie Sądu skarżąca nie udowodniła, że stosowała właściwą organizację i dyscyplinę pracy, zapewniając przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa. Zdaniem Sądu skarżąca nie udowodniła również, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowców, lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

Nie wystarczy więc wykazanie braku winy, lecz wymagane jest również pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Takich dowodów co do przesłanek z art. 92c ustawy o transporcie drogowym strona nie przedstawiła, zarzucając głównie błędną kwalifikację ładunku jako odpadu a tym samym wadliwe przypisanie odpowiedzialności za naruszenie określone w lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Wbrew zatem zarzutom skargi, organ był zobligowany do utrzymania w mocy kary pieniężnej obciążającej skarżącą odpowiedzialnością finansową za ujawnione naruszenia.

Uwzględniając powiedziane powyżej Sąd stwierdził, że zgromadzony przez DIAS materiał dowodowy potwierdził wystąpienie wymienionego w zaskarżonej decyzji naruszenia lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, a kara pieniężna z tego tytułu została nałożona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Ponadto w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej z odpowiedzialności za ujawnione naruszenia, co zostało przez organ odwoławczy szczegółowo omówione. Stąd nie zasługują na akceptację stawiane przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Ustalenia stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest komplety i nie wymaga uzupełnienia. Ponadto DIAS dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod powołane przepisy. W świetle ustaleń znajdujących umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie nie występują też wątpliwości co do treści zastosowanej normy prawnej. Ponadto, w przekonaniu Sądu, ustalenia i ocena organu znalazła wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającej wszystkie wymogi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W decyzji tej organ wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, przedstawiając swoje stanowisko w sposób jasny i zrozumiały, a także odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, prezentując w tym zakresie właściwą argumentację.

Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia w powyższym zakresie.

Dlatego Sąd skargę Spółki oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.