Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 480/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 480/24. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 14.05.2024r., nr 1201-IEW- 2[1].7113.5.2024.3, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Kr 480/24.

UZASADNIENIE

Pismem z 12.03.2024r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza skarżący G.J., powołując się na zajęcie wierzytelności (zawiadomienie nr Z.98446039.JPA.E z 08.03.2024r.), wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z 8.03.2024r. nr 1208-SEW.723.192645.2024, 1208-SEW.723.192642.2024, 1208-SEW.723.192650.2024 wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza, wskazując jako podstawę "naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, co uniemożliwia prowadzenie jakiejkolwiek działalności".

Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza, działając na podstawie art. 61a k.p.a., postanowieniem z 5.04.2024 nr 1208-SEW.7113.3.2024 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu skarżącego z 12.03.2024r. dotyczącego egzekucji administracyjnej - z uwagi na nieistnienie podstawy zarzutu. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji stwierdził, że wskazana przez skarżącego podstawa zarzutu tj. "art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a." - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego - nie została wskazana przez ustawodawcę w aktualnie obowiązującej ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.).

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 49 ustawy o finansowaniu zadań oświaty. W uzasadnieniu wskazał, że na zasadzie art. 49 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, tj. dotacje oświatowe nie podlegają egzekucji. Skarżący podniósł, iż na zajętym przez organ egzekucyjny rachunku bankowym znajdowały się środki w łącznej wysokości 52 259,59 zł, stanowiące dotację oświatową wypłaconą przez Miasto Katowice (13 180,68 zł) oraz Gminę Bytom (21430,37 zł i 17 648,54 zł). Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie pobrał kwotę 31 325,92 zł, albowiem środki stanowiące dotacje oświatową nie podlegają egzekucji. Skarżący wskazał także, iż "środki te zostały przesłane z kont dotacyjnych na rachunek główny dłużnika co potwierdza załączony do zażalenia ciąg przelewów".

Postanowieniem z 14.05.2024r. nr 1201-IEW-2[1].7113.5.2024.3 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, iż okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. i stanowią katalog zamknięty. W związku z powyższym podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące odzwierciedlenie w jednej z wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. okoliczności podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 34 u.p.e.a. W niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja braku podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, bowiem powołana przez skarżącego we wniesionym zarzucie z 12.03.2024r. podstawa zarzutu tj. "art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a." - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego - nie istnieje w aktualnie obowiązujących przepisach ustawy u.p.e.a.

Na powyższe postanowienia została wniesiona przez zobowiązanego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 64 § 2 kpa poprzez brak wezwania wnoszącego do uzupełnienia braków zarzutu poprzez wezwanie do wskazania istniejącej podstawy prawnej zarzutu;

2. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 65 § 1 kpa poprzez brak przekazania wniosku właściwemu organowi w przypadku uznania, iż podniesione w zażaleniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów "ustawy o finansowaniu zadań oświaty" wykraczają poza zakres postępowania dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie;

3. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 61a kpa poprzez wskazanie; iż postępowanie nie może być wszczęte, podczas gdy strona nie jest zobowiązana do wskazania podstawy prawnej zarzutu, a do określenia istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających to żądanie;

4. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 144 w związku z art. 136 § 1 kpa poprzez brak przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania, podczas gdy w zażaleniu strona podniosła nowe okoliczności;

5. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 144 w związku z art. 140 w związku z art. 7 w związku z art. 77 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez brak zbadania podniesionych przez stronę nowych okoliczności tj. czy mogą one stanowić podstawę zarzutu w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu skarżącego z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., przez pryzmat zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Kontrolując rozstrzygnięcie zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w kontrolowanej sprawie, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W zaskarżonym postanowieniu oraz w postanowieniu organu I instancji prawidłowo wskazano, iż ustawą z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070 ze zm.) dokonano istotnych zmian w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, m.in. poprzez zmodyfikowanie art. 33 § 1 ww. ustawy, usuwając z wymienionych w tym artykule podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej pkt 8 (tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego), na który skarżący powołał się we wniesionym 12.03.2024r. zarzucie w sprawie egzekucji administracyjnej. Zmiany te weszły zasadniczo w życie z dniem 30.07.2020r. Zatem w stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo oceniły, że w zarzucie z 12.03.2024r. nie została wskazana podstawa wymieniona w aktualnie obowiązującym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., a powyższa okoliczność stanowi oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie.

Zatem skoro w świetle w/w przepisów okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. i stanowią katalog zamknięty, to podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie. Tylko zarzuty znajdujące odzwierciedlenie w jednej z wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. okoliczności podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 34 u.p.e.a. Tylko zarzuty przewidziane w tym przepisie mogą być przedmiotem rozpatrzenia w trybie zgłoszenia zarzutu.

Wobec powyższego zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego lub że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2202/20, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r.). Organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy stwierdzi, że w sprawie występują inne uzasadnione przyczyny np. brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, co miało miejsce w stanie faktycznym sprawy. Zatem podniesiony zarzut naruszenia art. 61 a § 1 k.p.a. należy uznać za chybiony. W świetle powyższego również wskazana przez skarżącego okoliczność, iż nie był zobowiązany do wskazania podstawy prawnej zarzutu, a organ nie zbadał intencji skarżącego i naruszył art. 64 § 2 k.p.a. poprzez brak wezwania do uzupełnienia zarzutu poprzez wskazanie istniejącej podstawy prawnej zarzutu - nie zasługuje na uznanie. Za przesłankę zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie organy uznały brak podstawy prawnej uzasadniającej żądanie. Natomiast odnośnie naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. przepis ten podlega wykładni ścisłej, a jego stosowanie - w relacji do określonych tym przepisem prawa przesłanek - służy wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów. W związku z tym brakami podania są takie tylko braki, które uniemożliwiają nadanie mu biegu, a stosowanie ww. art. 64 § 2 k.p.a. nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku (podania) oraz jego załączników i w konsekwencji odnosić się do okoliczności, które organ administracji, przed którym inicjowane jest postępowanie uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Trybowi określonemu w art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zatem ustalanie rzeczywistej treści żądania zawartego w podaniu (wniosku) inicjującym postępowanie, bowiem towarzyszące temu wątpliwości nie są równoznaczne z brakiem istnienia - wymaganego art. 63 § 2 k.p.a - żądania podania (wniosku), i których usunięcie - jeżeli rzeczywiście istnieją - powinno następować w toku postępowania wyjaśniającego (por. wyroki NSA z dnia 17.01.2023r.sygn. akt !! GSK 1743/22, ww. wyrok NSA z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1071/16).

W niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 65 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W stanie faktycznym sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie był organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Krowodrza z 5.04.2024r. nr 1208- SEW.7113.3.2024.

Jak już wskazano, art. 33 § 2 upea zawiera zamknięty katalog okoliczności, będących podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. Zatem pozostałe podniesione w skardze kwestie, nie mogą być obecnie przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym w sprawie zgłoszonych zarzutów, bo tylko treść zgłoszonego zarzutu stanowi treść żądania wiążącą organ egzekucyjny w kontrolowanej sprawie. Postępowanie w sprawie zarzutów toczy się w takim zakresie, jaki określony został ściśle przez zobowiązanego poprzez zgłoszenie konkretnych zarzutów. Zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego, nadto z terminem 7 dniowym do ich zgłoszenia. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części, i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty.

Wobec przedstawionych motywów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a