Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 244/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124a
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 750/21 w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt II SA/Ol 750/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody W.(Wojewoda) z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K. S. (dalej jako "Skarżąca") zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 115 poz. 741 ze zm., dalej u.g.n.) poprzez wydanie decyzji w trybie tego przepisu, pomimo wadliwości uprzedniej decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art. 124 § 1 u.g.n., w stosunku do której decyzja w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości ma charakter subsydiarny.

Skarżąca wniosła :

1. na podstawie art. 188 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2021 r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu I. (Starosta) z [...] kwietnia 2021 r.,

2. na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji w całości;

3. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 p.p.s.a., o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi kasacyjnej Skarżącej z dnia 28 grudnia 2021 r. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 749/21 utrzymujący w mocy decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2021 r., o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] kwietnia 2021 r., w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości;

4. na podstawie art. 200 oraz art. 203 § 1 p.p.s.a., o zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącej kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca stwierdziła, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie uzależnione jest od wyniku postępowania ze skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 749/21 utrzymujący w mocy decyzję Wojewody y dnia [...] sierpnia 2021 r., o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty z [...] kwietnia 2021 r., znak w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, albowiem uchylenie w/w wyroku oraz decyzji administracyjnych oznaczałoby konieczność uchylenia wyroku oraz decyzji wydanych w sprawie w przedmiocie niezwłocznego zajęcia części nieruchomości. W związku z tym podniosła, iż jej wniosek o zawieszenie postępowania jest w pełni uzasadniony. Podkreśliła również, że w realiach niniejszej sprawy, wykonanie decyzji spowoduje wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków, albowiem uczestnik postępowania, przystępując do założenia urządzeń przesyłowych, spowoduje nieodwracalne albo trudne do odwrócenia zmiany w nieruchomości Skarżącej, tj. wycięcie drzewostanu znajdującego się na jej działce.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W piśmie z [...] marca 2023 r. uczestniczka I. S., reprezentowana przez Skarżącą podtrzymała stanowisko wyrażone przez Skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji wszystkie pisma przeznaczone dla uczestniczki, I.S. kierowane były na adres Skarżącej. Po przeanalizowaniu akt zgromadzonych w niniejszej sprawie stwierdzono, iż Skarżąca była upoważniona do odbioru przesyłek i korespondencji oraz działania w imieniu córki I. S., przebywającej za granicą, co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych poświadczone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego sporządzone w dniu [...] stycznia 2016 r. (Rep. A Nr [...]), którego kopia dołączona została przez Skarżącą do złożonego przez nią w imieniu córki pisma z [...] marca 2023 r. Tym samym w sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Przed przystąpieniem do odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę zaistniałego w sprawie sporu.

Starosta decyzją z [...] kwietnia 2021 r., działając na wniosek Spółki E. S.A. z siedzibą w G. Oddział w O. udzielił wnioskodawcy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków w obrębie nr [...] miasta I. jako działka nr [...] o pow. 0.1956 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], stanowiącej współwłasność I. S. i Skarżącej, zgodnie z decyzją Starosty z [...] kwietnia 2021 r., zezwalającą na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez wyżej wymienioną nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dwutorowej napowietrznej linii [...] kV relacji I.W.- słup [...] (B.). Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że decyzja wydana w trybie wyżej cytowanego przepisu jest odrębnym rodzajem decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, jeżeli sama decyzja wydana na podstawie ust. 1, tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może być jeszcze wykonywana przez fakt, iż nie stała się decyzją ostateczną, albo też jako decyzja organu odwoławczego nie stała się decyzją wykonalną. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wskazał, że we wniosku z [...] sierpnia 2020 r., pełnomocnik inwestora stwierdził, że za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia wyjątkowo ważny interes inwestora oraz ważny interes gospodarczy i społeczny, a niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji w jak najkrótszym grozi nie tylko zahamowaniem rozwoju regionu, ale może też skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych.

Pogląd ten podzielił w pełni Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 243/22 oddalił skargę kasacyjną Skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 749/21 w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2021 r., w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, jednocześnie uznając, iż ww. decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Należy podkreślić, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Decyzja taka ma charakter subsydiarny. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że może ona istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją prawidłowo wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, a w realiach niniejszej sprawy taka decyzja została wydana [...] sierpnia 2021 r.

W związku z tym, że Naczelny Sąd Administracyjny wspomnianym wyżej wyrokiem nie zanegował prawidłowości wydania ww. decyzji ograniczającej korzystanie z części nieruchomości, nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut wskazany w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 124 ust. 1a u.g.n.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Ponieważ Skarżąca zrzekła się rozprawy a żadna ze stron postępowania nie wniosła o jej przeprowadzenie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w trybie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.