Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2744/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 44 ust. 1 i art. 96
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 127 ust. 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. Maciej Kobak protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 740/23 w sprawie ze skargi B. z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Wód Polskich z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Prezesa Wód Polskich z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...] 2. zasądza od Prezesa Wód Polskich na rzecz A. w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. (dalej: Stowarzyszenie) z siedzibą w Warszawie na postanowienie Prezesa Wód Polskich z 30 lipca 2018 r. w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 29 czerwca 2017 r. Stowarzyszenie wniosło do Marszałka Województwa Mazowieckiego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego B. S.A. z siedzibą w W. na wykonywanie prac pogłębiarskich w celu udrożnienia głównego koryta rzeki dla potrzeb zabezpieczenia przeciwpowodziowego rz. Wisły od km 528+450 do km 528+850 w miejscowości Ł. oraz na czasowe składowanie piasku pochodzącego z prac pogłębiarskich w międzywalu rz. W., na brzegu lewym w km 528+650. Jako podstawę wniosku Stowarzyszenie powołało art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa)

Postanowieniem z 10 lipca 2017 r. Marszałek Województwa Mazowieckiego odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu wyjaśniając, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego nie jest prowadzone na podstawie przepisów ustawy środowiskowej.

Stowarzyszenie wniosło zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z 30 lipca 2018 r. Prezes Wód Polskich utrzymał w mocy postanowienie Marszałka Województwa Mazowieckiego z 10 lipca 2017 r.

Prezes Wód Polskich stwierdził, że zgodnie z art. 127 ust. 8 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 – dalej: Prawo wodne), który znajdował w tej sprawie zastosowanie na podstawie art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm. – dalej: Prawo wodne z 2017 r.), w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stosuje się art. 31 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.). Natomiast art. 44 ustawy środowiskowej ma zastosowanie w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, którym jest postępowanie prowadzące do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organu, zastosowanie art. 96 ustawy środowiskowej nie wyklucza stosowania w postępowaniu wodnoprawnym art. 127 ust. 8 Prawa wodnego.

Stowarzyszenie wniosło skargę na powyższe postanowienie Prezesa Wód Polskich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że w toku postępowania, o przystąpienie do którego wniosło Stowarzyszenie, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie postanowieniem z 26 maja 2011 r. nałożył na spółkę ubiegającą się o pozwolenie wodnoprawne obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 oraz obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, zaakceptowany decyzją Komisji Europejskiej z 10 stycznia 2011 r., wskazany do uznania za obszar Natura 2000 pod nazwą Kampinoska Dolina Wisły PHL 140029. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej: u.o.p.), na obszarach Natura 2000 nie podlega ograniczeniu działalność gospodarcza, jeżeli nie oddziałuje znacząco na cele ochrony obszaru Natura 2000.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w przypadku przedsięwzięć wymagających uzyskania pozwolenia wodnoprawnego do sierpnia 2014 r. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymagana była wyłącznie przed uzyskaniem decyzji na wykonanie urządzeń wodnych. Na podstawie art. 3 ustawy z 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, przepis art. 72 ust. 1 pkt 6 ustawy środowiskowej uzyskał brzmienie: "Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego na regulację wód, pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych oraz pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, w ramach szczególnego korzystania z wód – wydawanych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne". Ponadto, w art. 17 ustawy nowelizującej wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W tej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i prowadzone jest w odniesieniu do przepisów art. 96-103 ustawy środowiskowej. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy środowiskowej, po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000. Jednocześnie art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej, którego naruszenie wskazuje Stowarzyszenie, stanowi, że przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 98 ust. 1, regionalny dyrektor ochrony środowiska występuje do organu, o którym mowa w art. 96 ust. 1 (organu prowadzącego postępowanie główne), o zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w trybie art. 33-36 i art. 38, przekazując temu organowi raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Wynika z tego, że zapewnienie udziału społeczeństwa ma nastąpić w trybie art. 33-36 i art. 38 ustawy środowiskowej. Z powołanych przepisów, zdaniem Sądu I instancji, wynika, że w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji realizacyjnej (pozwolenia wodnoprawnego), w ramach którego przeprowadzana jest tzw. "ocena naturowa", nie jest przewidziany udział organizacji ekologicznej na szczególnych zasadach określonych przepisami rozdziału 4 w dziale III ustawy środowiskowej, w szczególności art. 44 ustawy środowiskowej. Oznacza to, że w postępowaniach związanych z wydawaniem tego rodzaju decyzji organizacje ekologiczne posiadają wyłącznie uprawnienia dotyczące składania uwag i wniosków wynikające z przepisów zawartych w rozdziale 2 działu III ustawy środowiskowej, natomiast pozbawione są możliwości uczestniczenia w tych postępowaniach na prawach strony.

W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 8 tej ustawy. Ponadto wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności, która wymaga od organów działania na podstawie prawa, nie pozwalała na dopuszczenie Stowarzyszenia do postępowania, tylko z uwagi na to, że do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego dopuszczono na wcześniejszych etapach tego postępowania inne organizacje ekologiczne. Sąd I instancji wskazał także, że w tej sprawie nie miał zastosowania art. 61a k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. związanego z niezamieszczeniem w rozdzielniku zaskarżonego postanowienia dwóch innych, dopuszczonych do udziału w sprawie, organizacji ekologicznych, Sąd I instancji wskazał, że Stowarzyszenie nie jest legitymowane do skutecznego zgłoszenia tego rodzaju zarzutu, ponieważ nie dotyczy on ochrony własnego interesu prawnego w tej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło A. z siedzibą w W. (dalej: skarżący kasacyjnie).

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania.

Po pierwsze, art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) (przez błędne zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (przez niezastosowanie). Polegało to na oddaleniu skargi, pomimo błędnego zastosowania przez Prezesa Wód Polskich art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz niezastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (w związku z art. 144 k.p.a.). Skutkowało to brakiem uchylenia w całości "odmowy dokonanej przez Marszałka Województwa Mazowieckiego wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia", z uwagi na istotne naruszenie przez wymieniony organ I instancji art. 7 k.p.a. W ocenie skarżącego kasacyjnie, nie zostały prawidłowo rozpatrzone istotne okoliczności prawne wynikające z art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej, który jednoznacznie stanowi, że organizacje ekologiczne mają prawo do udziału na prawach strony w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa, także w tych dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary sieci Natura 2000.

Ponadto, zdaniem skarżącego, nie zostały prawidłowo rozpatrzone istotne okoliczności prawne wynikające art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.), ponieważ w związku z dokonaną odmową przyznania Stowarzyszeniu statusu organizacji ekologicznej na prawach strony została naruszona zasada praworządności, polegająca w szczególności na równorzędnym traktowaniu wszystkich podmiotów (zarówno osób fizycznych jak i prawnych) w okolicznościach tych samych uwarunkowań faktycznych i prawnych odnoszących się do prowadzonego postępowania, zmierzającego do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, do którego wcześniej, bez żadnych zastrzeżeń zostały dopuszczone dwie inne organizacje ekologiczne. Tym samym Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnie przyznał pierwszeństwo wskazanej przez ten Sąd zasadzie legalizmu, pomimo, że nie istnieje konflikt pomiędzy wskazaną przez Sąd I instancji zasadą legalizmu, a przytoczoną przez Stowarzyszenie w skardze zasadą wynikającą z art. 8 k.p.a.

Po drugie, art. 151 p.p.s.a. (przez błędne zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (przez niezastosowanie) w związku z art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. UE.L.2012.26.1) - patrz - Zał. II pkt. 2 lit. "c" tej dyrektywy - oraz z art. 87 ust 1 i art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, jak również w związku z art. 9 ust. 2 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998r. (Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706) - patrz ust. 20 Załącznika I do tej Konwencji. W ocenie skarżącego kasacyjnie, postanowienie Prezesa wód Polskich powinno zostać uchylone przez Sąd przez I instancji, ponieważ w wyniku naruszenia "wskazanego prawa materialnego" pozbawia organizację ekologiczną zapewnionego jej dostępu do wymiaru sprawiedliwości w celu zaskarżenia rozstrzygnięcia dotyczącego przedsięwzięć, wymienionych w przywołanych załącznikach, w których umieszczono także "wydobywanie minerałów przy pomocy pogłębiarek morskich lub rzecznych".

Po trzecie, art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE i Zał. II pkt. 2 lit. "c" tej dyrektywy. Sąd I instancji naruszył wskazany przepis postępowania, ponieważ "związał się zarzutami oddalonej skargi Stowarzyszenia", co skutkowało tym, że nie rozpatrzył oddalonej skargi w świetle wyżej wskazanych przepisów prawa wspólnotowego, które zapewniają społeczeństwu (w szczególności organizacjom ekologicznym) dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sprawie rozstrzygnięć państw członkowskich, dotyczących przedsięwzięć wymienionych w Zał. I i Zał. II tej dyrektywy.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego.

Po pierwsze, art. 127 ust. 8 Prawa wodnego w związku z art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. oraz z art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej przez błędne zastosowanie, ponieważ wobec tego przepisu ogólnego, wykluczającego stosowanie art. 31 k.p.a., pierwszeństwo ma przepis szczególny tj. art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Po drugie, art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej w związku z art. 44 ust. 1 tej ustawy przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przypadku postępowania dotyczącego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na sieć obszarów Natura 2000, nie związanego z ich ochroną, organ, który przeprowadza w tym postępowaniu udział społeczeństwa, nie ma ustawowego obowiązku stosowania art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej wobec organizacji ekologicznej w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji dotyczącej realizacji tego przedsięwzięcia.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Normatywną podstawę dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy środowiskowej stanowi art. 44 ust. 1. Stosownie do jego treści: "Organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się". Z treści powołanego przepisu expressis verbis wynika, że rozważanie dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa. Zgodnie z art. 5 ustawy środowiskowej, każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Szczegółowo udział społeczeństwa został uregulowany w dziale III ustawy środowiskowej "Udział społeczeństwa w ochronie środowiska". Dział ten dzieli się na rozdziały: rozdział 1 "Przepisy ogólne", rozdział 2 "Udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji", rozdział 3 "Udział społeczeństwa w opracowywaniu dokumentów" oraz rozdział 4 "Uprawnienia organizacji ekologicznych", przy czym w rozdziale 4 umiejscowiony został art. 44 ustawy środowiskowej. Z rozdziału 2 nie wynika, jakiego rodzaju decyzji dotyczy postępowanie z udziałem społeczeństwa, ponieważ kwestia ta jest szczegółowo regulowana w dalszych przepisach ustawy środowiskowej. Przede wszystkim, udział społeczeństwa gwarantowany jest w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co wynika z art. 79 ustawy środowiskowej. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego nie jest tego rodzaju postępowaniem i to niezależnie od tego, czy zostało poprzedzone uzyskaniem decyzji środowiskowej czy też nie. Tylko bowiem postępowanie, w którym prowadzona jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu art. 79 ustawy środowiskowej, o ile oczywiście z przepisów szczególnych nie wynika inaczej, co w tej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji, ewentualna późniejsza (po wszczęciu postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego) zmiana przepisów, która powoduje, że uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego wymaga wcześniejszego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie powoduje, że postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego staje się postępowaniem z udziałem społeczeństwa w rozumieniu ustawy środowiskowej, a zatem, że organizacja ekologiczna może żądać dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej. Oznacza to, że nie doszło do naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko oraz z art. 87 ust 1 i art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, jak również w związku z art. 9 ust. 2 Konwencji z Aarhus. Dotyczy to także zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE i Zał. II pkt. 2 lit. "c" tej dyrektywy.

Ponadto udział społeczeństwa wymagany jest w postępowaniach wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy środowiskowej, wówczas gdy przeprowadzono w ich ramach ocenę oddziaływania na środowisko (art. 90 ust. 2 pkt 1). Przepis ten nie miał jednak zastosowania w tej sprawie.

Zasadnicze znaczenie w tej sprawie mają natomiast przepisy działu V rozdziału 5 ustawy środowiskowej dotyczące oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej organ właściwy [...] do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji [...], czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. W tym wypadku organem tym będzie organ prowadzący postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli organ ten uzna, że przedsięwzięcie, inne niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska szeregu dokumentów, w oparciu o które regionalny dyrektor ochrony środowiska będzie mógł ocenić, czy w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W razie stwierdzenia, że taka sytuacja zachodzi, regionalny dyrektor ochrony środowiska na podstawie art. 97 ust. 1 i ust. 2 ustawy środowiskowej wydaje postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednoznacznie, żeby tego rodzaju postanowienie zostało w tej sprawie wydane i kwestia ta będzie wymagała szczegółowego wyjaśnienia, jednak analiza stanowiska Sądu I instancji, skargi kasacyjnej, a także odpowiedzi na skargę, prowadzi do wniosku, że kwestia wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 była przedmiotem oceny właściwych organów.

Po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 98 ust. 1 ustawy środowiskowej). Stosownie do art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej, przed wydaniem tego postanowienia regionalny dyrektor ochrony środowiska zobowiązany jest wystąpić do organu, który prowadzi postępowanie główne (w tym wypadku w sprawie pozwolenia wodnoprawnego) o zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w trybie art. 33-36 i art. 38 ustawy środowiskowej, przekazując temu organowi raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Z art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej wynika zatem wprost, że podmiotem zobowiązanym do zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu nie jest regionalny dyrektor ochrony środowiska, ale organ prowadzący postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym postępowaniem, w którym ma zostać zapewniony udział społeczeństwa jest postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego, a nie wyłącznie postępowanie przed regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Analogicznie, tyle że w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na budowę wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2013 r., II OSK 1217/12 oraz w odniesieniu do decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w wyroku z 16 lipca 2015 r. II OSK 1044/15. Wbrew zatem stanowisku Sądu I instancji postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego może być postępowaniem z udziałem społeczeństwa w rozumieniu działu III rozdziału 3 ustawy środowiskowej, o ile toczyło się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i zostało wydane postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 98 ust. 1 ustawy środowiskowej). W takim postępowaniu zastosowanie ma art. 44 ust. 1 decyzji środowiskowej, ponieważ jest to postępowanie z udziałem społeczeństwa. Bez znaczenia jest przy tym, że art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej odsyła wyłącznie do stosowania art. 33-36 i art. 38 ustawy środowiskowej, ponieważ to ogranicza wyłącznie obowiązki organu przez wyłączenie konieczności rozpatrzenia uwag i wniosków i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji informacji o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa (art. 37 ustawy środowiskowej). Natomiast udział organizacji ekologicznej w postępowaniu z udziałem społeczeństwa jest niejako "wyciągnięty przed nawias", w tym znaczeniu, że uregulowany został w dziale III rozdziale 4 ustawy środowiskowej, a zatem odrębnie od udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji. Oznacza to, że udział organizacji ekologicznej jest możliwy w każdym postępowaniu z udziałem społeczeństwa, o ile przepis szczególny wyraźnie takiej możliwości nie wyłącza, co w tym przypadku nie miało miejsca.

Na uwzględnienie zasługiwał zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. (przez błędne zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w związku z art. 144 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. (w związku z art. 144 k.p.a.), a także w związku z art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej. Na uwzględnienie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej w związku z art.44 ust. 1 tej ustawy.

Pozostałe zarzuty kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji RP, ponieważ o dopuszczeniu danej organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu nie może przesądzać dopuszczenie innej organizacji ekologicznej, ale przepis powszechnie obowiązującego prawa. Sąd I instancji nie naruszył także art. 127 ust. 8 Prawa wodnego w związku z art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. a także z art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, możliwość zastosowania art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej nie wynikała w tej sprawie z wyłączenia stosowania art. 31 k.p.a. (art. 127 ust. 8 Prawa wodnego).

Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Prezesa Wód Polskich z 30 lipca 2018 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona szczegółowej oceny w zakresie postępowania prowadzonego w trybie działu V rozdziału 5 ustawy środowiskowej i w przypadku ustalenia, że postępowanie toczyło się z udziałem społeczeństwa (art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej), dokona oceny przesłanek dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.