Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2295/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 83
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem ZUS") decyzją z [...] czerwca 2019r., po rozpatrzeniu wniosku W. N. (zwany dalej: "Skarżącym") z 18 października 2018r., na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018r., poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "u.e.r.FUS") odmówił Skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Prezes ZUS w uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Warunki te muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.

Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że Skarżący stał się całkowicie niezdolny do pracy mając 35 lat i na przestrzeni 36 lat życia udokumentował miesiąc i 17 dni okresu składkowego. W latach 2000-2018 nie udowodniono okresu zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Nie wykazano też szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bo całkowitą niezdolność do pracy, uniemożliwiającą kontynuowanie zatrudnienia ustalono u Skarżącego dopiero od [...] czerwca 2018r. Do tego dnia nie istniały zatem przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Przerwa w wykonywaniu zatrudnienia, w której orzeczono częściową niezdolność do pracy, nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej, gdyż częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia.

2. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o ponowną ocenę sytuacji materialnej, losowej i zdrowotnej i przyznanie renty w drodze wyjątku, wskazując, że od 15 do 18 roku życia odbył 3 letnie praktyki zawodowe, które powinny być brane pod uwagę. Od 2000r. do 2006r. chorował na egzemę rąk i w związku z tym nie był w stanie podjąć pracy. Potwierdza to orzeczenie komisji wojskowej z [...] kwietnia 2001r., w którym uznano Skarżącego za niezdolnego do odbycia służby wojskowej i zaliczono do kategorii D. Prezes ZUS nie uwzględnił też faktu, że Skarżący ma wykształcenie zawodowe (mechanik) i mógłby wykonywać wyłącznie pracę fizyczną. Naruszenie więc sprawności organizmu, powodujące częściową niezdolność do pracy, znacznie ograniczyło możliwość zatrudnienia w okresie poprzedzającym całkowitą niezdolność do pracy.

3. Prezes ZUS decyzją z [...] sierpnia 2019r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy ww. decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że całkowitą niezdolność do pracy, która uniemożliwia Skarżącemu kontynuowanie zatrudnienia ustalono orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] kwietnia 2019r. - dopiero od [...] czerwca 2018r. Istniejąca zaś od 24 roku życia częściowa niezdolność do pracy ograniczała jedynie, a nie uniemożliwiała Skarżącemu podjęcia zatrudnienia. Przed powstaniem niezdolności do pracy nie istniały więc przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiły Skarżącemu kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Przerwa w zatrudnieniu wystąpiła od [...] grudnia 2000r. (ukończenie 18 lat życia) do [...] czerwca 2018r. Analiza akt sprawy nie wskazuje, aby Skarżący w ww. okresie nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Istniejąca od 24 roku życia częściowa niezdolność do pracy jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia. Przed powstaniem niezdolności do pracy nie istniały więc przeciwskazania ze względu na stan zdrowia Skarżącego lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień w trybie zwykłym. Samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Subiektywne odczucia co do stanu zdrowia i braku możliwości wykonywania pracy, z uwagi na zdrowie, nie stanowią usprawiedliwienia braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia. W myśl art. 14 ust. 1 u.e.r.FUS oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie z art. 14 ust. 3 u.e.r.FUS podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Prezes ZUS, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził, że związany jest orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, a przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.

Prezes ZUS stwierdził ponadto, że trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Prezes ZUS w związku z tym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS nie znalazł podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

4. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2019r. na ww. decyzję Prezesa ZUS z [...] sierpnia 2019r. powołał się na argumenty z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i wniósł o przyznanie renty w drodze wyjątku od października 2018r.

Zdaniem Skarżącego Prezes ZUS nie uwzględnił wszystkich okoliczności. Stan zdrowia uniemożliwiał Skarżącemu podjęcie zajęcia zarobkowego, z uwagi na wykształcenie zawodowe. Skarżący mógłby więc podjąć wyłącznie pracę fizyczną, co przy częściowej niezdolności do pracy znacznie ograniczyło możliwości zatrudnienia przed orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy. Okoliczności tej nie rozważył organ w kontekście przesłanki szczególnych okoliczności. Prezes ZUS nie wziął też pod rozwagę, że Skarżący obecnie nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia oraz że obecnie nie ma żądnych środków do życia. Skarżący powołał się też na wyrok II SA/Wa 1375/15.

5. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

6. Pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu pismem z [...] czerwca 2020r. uzupełniła skargę, wskazując na mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia:

a) art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS - przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku Skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności usprawiedliwiające brak spełnienia przesłanek do otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, co doprowadziło do uznania, że nie spełnia On warunków do przyznania mu tego świadczenia;

b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż na podstawie materiału dowodowego nie było możliwe stwierdzenie, że nie zachodzą szczególne okoliczności uprawniające do uzyskania renty w drodze wyjątku. Organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i zaniechał przeprowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie ustalenia przyczyn związanych z pozostawaniem Skarżącego osobą bezrobotną; odbycia przez Skarżącego praktyk zawodowych w okresie pobierania edukacji w szkole zawodowej i przydzielenia Skarżącemu przez Wojskową Komisję Uzupełnień kategorii "D"; oraz przez uznanie, że stan zdrowia Skarżącego w okresach nieskładkowych nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej zatrudnienie, gdy w realiach sprawy była to trudność uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia;

c) art. 8, art. 9 k.p.a. - przez niedostateczne poinformowanie Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na wydanie decyzji, związanych z przyczynami pozostawania przez Skarżącego osobą bezrobotną i nieudzieleniu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących możliwości wykazania przez Skarżącego spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie renty w drodze wyjątku; np. przez zaniechanie poinformowania Skarżącego o możliwości złożenia wniosków dowodowych w postaci zwrócenia się do: - Zespołu Szkół [...] w [...], w celu zobowiązania do przedłożenia dokumentów potwierdzających odbycie przez Skarżącego praktyk zawodowych we wskazywanym przez niego okresie; - Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...], w celu zobowiązania do przedłożenia przez ww. dokumentów potwierdzających oraz stanowiących podstawę orzeczenia komisji wojskowej z [...] kwietnia 2001r., na podstawie której Skarżący został uznany za niezdolnego do odbycia służby wojskowej.

Pełnomocnik Skarżącego, podnosząc ww. zarzuty wniosła o:

a) dopuszczenie i przeprowadzanie dowodu z oświadczenia Skarżącego z [...] marca 2020r. z dokumentacją fotograficzną na okoliczność stanu zdrowia Skarżącego między 18 a 24 rokiem życia oraz całkowitej niezdolności do pracy w tym okresie - czego dowodem jest orzeczenie komisji wojskowej, stanu zdrowia Skarżącego po 24 roku życia: powstania owrzodzeń, na nogach, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie, wcześniejszych etapów choroby (opuchlizna, granatowe nogi oraz wysoka gorączka), braku możliwości normalnego funkcjonowania i przystosowania się do wykonywania innej pracy zarobkowej, z uwagi na brak możliwości przebywania na stojąco przez dłuższy niż 30 minut czas, trudności z poruszaniem się, koniecznością pozostawania w pozycji leżącej;

b) uchylenie obu, ww. decyzji Prezesa ZUS;

c) przyznanie kosztów zastępstwa procesowego za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu – 360 zł plus VAT, oświadczając, że opłata za udzieloną pomoc prawną z urzędu oraz niezbędne wydatki nie zostały zapłacone w całości, ani w części.

Pełnomocnik Skarżącego w uzasadnieniu uzupełnionej skargi stwierdziła, że w sprawie spełniono przesłanki wynikające z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS. Skarżący jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków do uzyskania renty wskutek szczególnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności - nie mógł i nadal nie może podjąć pracy, z uwagi na ciężki stan zdrowia. Skarżący obecnie jest całkowicie niezdolny do pracy, a nadto nie posiada niezbędnych środków do życia. Odnosząc się do przesłanki wskazującej na brak spełnienia warunków wymaganych do uzyskania renty wskutek szczególnych okoliczności, wskazała, że Skarżący pomiędzy 18 a 24 rokiem życia cierpiał na egzemę rąk, która powodowała, że był w tym czasie całkowicie niezdolny do pracy - dowodem w tym zakresie jest orzeczenie komisji wojskowej, która zaliczyła Skarżącego do kategorii D. Skarżący, wstępując w dorosłe życie, borykał się z bardzo uciążliwą chorobą, która nie pozwalała mu na podjęcie pracy. Egzema wywiera ogromny wpływ na człowieka, nie tylko w sferze fizycznej, ale i psychicznej i u młodego człowieka może spowodować całkowite wyłączenie ze społeczeństwa. Zmaganie się ze szpecącymi zmianami skórnymi, które bolą i swędzą jest bardzo przykre i stanowić może potężne źródło stresu. Skarżący mógł liczyć wyłącznie na pomoc matki, ale nie miał możliwości podjęcia pracy i samodzielnego utrzymania się. Skarżący nie miał wpływu na sytuację związaną ze swoim stanem zdrowia i brakiem możliwości podjęcia pracy. W późniejszym czasie - po 24 roku życia - sytuacja zdrowotna Skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu, ujawniła się u niego choroba, która powoduje powstawanie owrzodzeń na nogach. Owrzodzenia te występują przed amputacją i są jedną z ostatnich etapów choroby. Poprzednimi stadiami są opuchlizna, granatowe nogi, wysoka gorączka. U skarżącego stany te powtarzały się cyklicznie do ok. 2013r. Obecnie Skarżący nie jest w stanie normalnie funkcjonować, nie może przebywać w pozycji stojącej dłużej niż 30 minut, ma ogromne problemy z poruszaniem się i zmaga się on z ogromnym bólem - nie jest w stanie podjąć żadnej pracy, a co za tym idzie jest pozbawiony podstawowych środków do życia.

Pełnomocnik Skarżącego w odniesieniu do możliwości Skarżącego do zdobycia uprawnień do renty na zasadach ogólnych przed 24 rokiem życia, bądź zwiększenia ilości okresów składkowych, wskazała, że okres ten przypadał w latach 2000-2004 - w okresie wzrostu stopy bezrobocia, który osiągnął najwyższy poziom w lutym 2003r. - 20,7%, a w 2004r. utrzymywał się w granicach 20% i dotyczył osób zdolnych do wykonywania pracy. Skarżący nie mógł znaleźć zatrudnienia, ze względu na bezrobocie, a w związku z tym nie miał realnej możliwości podjęcia i utrzymania pracy w opisanej sytuacji. Stany chorobowe Skarżącego, które miały charakter przewlekły, poprzedzające stwierdzenie częściowej, a następnie całkowitej niezdolności do pracy, wpływały na aktywność życiową i zawodową, co utrudniało Skarżącemu, a wręcz uniemożliwiało znalezienie i utrzymanie pracy oraz sprawiało, że był osobą nieatrakcyjną dla potencjalnych pracodawców. W miarę upływu czasu stan zdrowia Skarżącego ulegał znacznemu pogorszeniu, co wyłącznie pogłębiało jego nieatrakcyjność na rynku pracy oraz uniemożliwiało podjęcie zatrudnienia.

W ocenie pełnomocnika Skarżącego, mając świadomość niekwestionowania daty powstania u Skarżącego zarówno częściowej, jak i całkowitej niezdolności do pracy, stan zdrowia Skarżącego, który należy oceniać w sposób zindywidualizowany, de facto uniemożliwiał mu podjęcie pracy zarobkowej i nabycia uprawnień emerytalno-rentowych na zasadach ogólnych. Konieczne jest więc dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia Skarżącego z [...] marca 2020r. i zdjęć fotograficznych przedstawiających rozwój choroby Skarżącego.

Prezes ZUS w postępowaniu nie wywiązał się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Skarżący, który występował samodzielnie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie miał możliwości zaprezentowania wszelkich dowodów mających świadczyć na jego korzyść, a nadto organ niedostatecznie poinformował Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia, w szczególności związanych z przyczynami pozostawania przez Skarżącego osobą bezrobotną i nie udzielił niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek dotyczących możliwości wykazania przez Skarżącego spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie renty w drodze wyjątku np. poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącego o możliwości złożenia wniosku dowodowego w postaci zwrócenia się np. do Zespołu Szkół [...] w [...] celem zobowiązania do przedłożenia przez ww. dokumentów potwierdzających odbycie przez Skarżącego praktyk zawodowych we wskazywanym przez niego okresie; np. poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącego o możliwości złożenia wniosku dowodowego w postaci zwrócenia się np. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] celem zobowiązania do przedłożenia przez ww. dokumentów potwierdzających oraz stanowiących podstawę orzeczenia komisji wojskowej z [...] kwietnia 2001r., na podstawie której Skarżący został uznany za niezdolnego do odbycia służby wojskowej. W konsekwencji tych uchybień organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, w pełnym zakresie, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa.

7. Prezes ZUS pismem z [...] lipca 2020r. ustosunkował się do ww. pisma pełnomocnika Skarżącego, sprzeciwiając się przeprowadzeniu dowodu z oświadczenia i dokumentacji fotograficznej, dostarczonej przez Skarżącego, jako niedopuszczalnych w postępowaniu przed WSA i niewnoszącego niczego do sprawy i niemającego wpływu na ocenę stanu zdrowia Skarżącego i treść wydanych w jego sprawie orzeczeń lekarskich. Dołączone dopiero do skargi dowody, które zgodnie z zasadą kontradyktoryjności powinny być przedstawione w postępowaniu administracyjnym i których nie przedstawiono przed wydaniem decyzji, są więc spóźnione i nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie decyzji. Kwestie dotyczące stanu zdrowia Skarżącego były przedmiotem postępowania i zostały precyzyjnie wyjaśnione. Skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] kwietnia 2019r. uznano za osobę całkowicie niezdolną do pracy od [...] czerwca 2018r. Niezdolność całkowita była poprzedzona niezdolnością częściową, powstałą w 2006r. - w 24 roku życia Skarżącego. Od orzeczenia nie wniesiono sprzeciwu i jest ono wiążące. Skarżący do 24 roku życia nie legitymował się więc żadnym stopniem niezdolności do pracy, do 35 roku życia nie był całkowicie niezdolny do pracy, a w tym czasie wykazał 1 miesiąc i 17 dni ubezpieczenia. Ostatni okres ubezpieczenia Skarżącego ustał w 18 roku życia i przez cały okres dorosłości nie podejmował aktywności powiązanej z ubezpieczeniem - nie będąc aż do 24 roku życia nawet częściowo niezdolny do pracy. Prezes ZUS nie stwierdził więc, by przyczyną przerw w ubezpieczeniu były okoliczności szczególne. "Dowód" z załączonych słabo czytelnych czarno-białych fotografii (bez adnotacji umożliwiających realne i niebudzące wątpliwości przypisanie ich do konkretnej osoby czy też ustalenie co (kogo) przedstawiają oraz bez możliwości stwierdzenia w sposób niebudzący wątpliwości momentu ich wykonania) nie może być uznany za dowód w postępowaniu i nie może mieć też wpływu na obecną ani wcześniejszą ocenę stanu zdrowia Skarżącego. Oświadczenie Skarżącego o tym, że fotografie te powstały w latach 2013-2014 i przedstawiają jego stan zdrowia nie jest tożsame z nadaniem fotografiom waloru obdukcji czy dokumentu lekarskiego. Organ przy wydawaniu decyzji związany jest wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. W postępowaniu dotyczącym świadczenia w drodze wyjątku nie istnieje możliwość weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS i oprzeć swe rozstrzygnięcie tylko na twierdzeniach Skarżącego.

Prezes ZUS stwierdził, że obecna całkowita niezdolność Skarżącego do pracy pozostaje poza sporem i nie była przez organ kwestionowana. Jeśli natomiast Skarżący nie zgadzał się z wcześniejszym orzeczeniem lekarza orzecznika stwierdzającym częściową niezdolność do pracy, wówczas miał czas i okazję do polemiki z tym orzeczeniem przez wniesienie sprzeciwu - czego nie uczynił. Odmienna niż postulowana przez Skarżącego ocena faktów, które Skarżący uważa za okoliczności szczególne w swej sprawie nie jest tożsama z naruszeniem procedury administracyjnej, w tym z wadliwym postępowaniem dowodowym. Prawidłowość postępowania dowodowego nie zależy od tego, czy w konsekwencji zapadła decyzja satysfakcjonująca dla wnioskodawcy, a kompletność materiału dowodowego nie może być oceniana przez pryzmat tego, czy organ dotarł w końcu i z własnej inicjatywy, do dowodów korzystnych dla strony. Zdaniem Prezesa ZUS nie można też oczekiwać, by organ prowadził takie postępowanie tak długo, aż dowody takie znajdzie, ani też, by oceniać prawidłowość oceny dowodów tylko pod kątem tego, czy doprowadziła ona do konkluzji zadowalających dla strony. W postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 sierpnia 2020r. odmówił dopuszczenia dowodów załączonych do pisma stanowiącego uzupełnienie skargi.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

1. Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

3. Sąd, oceniając, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję Prezesa ZUS z [...] czerwca 2019r. stwierdził, że obie ww. decyzje Prezesa ZUS naruszają przepisy prawa procesowego wskazane w skardze i to w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności na zastosowanie wobec Skarżącego przepisu prawa materialnego - art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS.

Sąd podziela stanowisko Skarżącego wyrażone w skardze, jak również w jej uzupełnieniu z [...] czerwca 2020r., że Prezes ZUS w sposób należyty nie rozważył okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego w kontekście wypełnienia przesłanki z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS, warunkującej uzyskanie renty w drodze wyjątku - szczególnych okoliczności, który sprawiły, że Skarżący nie spełnia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia. Skarżący podnosił bowiem, że powodem krótkiego stażu pracy po 18 roku życia były nie okoliczności od niego zależne, lecz okoliczności szczególne, które jakkolwiek nie mają potwierdzenia w orzeczeniu lekarza ZUS, lecz zostały potwierdzone przez inny organ administracyjny – komisję wojskową – w stosownym orzeczeniu z [...] kwietnia 2001r., przez zaliczenie Skarżącego do kategorii D. Komisja ta, jak podnosił Skarżący, uznała bowiem, że Skarżący, z uwagi na posiadane schorzenia, nie jest zdolny do pełnienia służby wojskowej. Skarżący podkreślał ponadto, że powodem tego była egzema rąk, która pomiędzy jego 18 a 24 rokiem życia przyczyniła się do niezdolność do pracy fizycznej Skarżącego – osoby, która posiadała wykształcenie zawodowe i mogła poszukiwać jedynie pracy fizycznej. Skarżący wskazywał też w toku postępowania administracyjnego, że właśnie z uwagi na swoją chorobę miał ograniczone możliwości podjęcia pracy.

Do tych okoliczności Prezes ZUS nie ustosunkował się ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani w decyzji ją poprzedzającej z [...] czerwca 2019r., co stanowiło wadliwość uzasadnienia ww. decyzji i wskazywało na naruszenie przez organ administracji państwowej art. 11 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Warto natomiast podkreślić, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych świadectwa ukończenia przez Skarżącego Szkoły Zasadniczej Zawodowej w [...] – Zespół Szkół [...] - z [...] czerwca 2000r. wynika, że Skarżący po trzyletnim okresie nauczania posiadał wykształcenie w zawodzie mechanik aparatury automatycznej. W tym kontekście należało więc w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji Prezesa ZUS, z uwagi na art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., rozważyć czy osoba, która zmagała się ze schorzeniem rąk (egzema), co w jej ocenie potwierdziła komisja wojskowa w stosownym orzeczeniu, mogła znaleźć zatrudnienie w swoim zawodzie w kontekście art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS - szczególnych okoliczności, który sprawiły, że Skarżący nie spełnia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia. Prezes ZUS nie podołał tym obowiązkom, co nie może budzić zaufania do organu administracyjnego, zważywszy na to, że Skarżący jest obecnie całkowicie niezdolny do pracy i nie może podjąć pracy, więc nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Zdaniem Sądu możliwe i konieczne było w toku postępowania administracyjnego zweryfikowanie prawdziwości twierdzeń Skarżącego, czy rzeczywiście inny organ administracji państwowej w stosownym orzeczeniu przyjął, że Skarżący zmagał się z egzemą rąk, która, jak trafnie podniosła pełnomocnik Skarżącego w uzupełnieniu skargi, jest chorobą uciążliwą i w sposób znaczący ogranicza podjęcie pracy fizycznej, a poza tym wywiera wpływ na psychikę młodego człowieka i może spowodować całkowite wyłączenie ze społeczeństwa. Zmaganie się ze szpecącymi zmianami skórnymi, które bolą i swędzą jest bardzo przykre i stanowić może potężne źródło stresu, może też przyczynić się do braku możliwości znalezienia pracy fizycznej w zawodzie wyuczonym przez Skarżącego.

Prezes ZUS powinien również rozważyć czy podnoszone przez Skarżącego okoliczności były od niego zależne, czy też nie i czy miały charakter przewlekły. Jest to tym bardziej konieczne, że pełnomocnik Skarżącego w uzasadnieniu skargi podnosi, że okres przed 24 rokiem życia Skarżącego przypadał w latach 2000-2004 – czyli w okresie wzrostu stopy bezrobocia, który osiągnął najwyższy poziom w lutym 2003r. - 20,7%, a w 2004r. utrzymywał się w granicach 20% i dotyczył osób zdolnych do wykonywania pracy. Prezes ZUS również w kontekście tych okoliczności w powiązaniu ze stanem zdrowia, na który powoływał się Skarżący w toku postępowania administracyjnego, powinien zastanowić się czy nie wypełniały one szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS., mimo, że Skarżący nie posiadał w tym okresie stosownego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

Możliwe było bowiem, tak jak podnosi pełnomocnik Skarżącego w uzupełnieniu skargi, pouczenie Skarżącego, stosownie do art. 9 k.p.a. o możliwości złożenia dokumentów potwierdzających stan zdrowia Skarżącego sprzed daty orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, w tym z Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] oraz dokumentów, które zostały przedłożone przez Skarżącego do tego organu, a wskazywały na stan jego zdrowia, który przyczynił się do braku możliwości znalezienia zatrudnienia w wyuczonym zawodzie.

Przepis art. 9 k.p.a. stanowi bowiem, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Przepis art. 9 k.p.a. chroni więc prawa strony postępowania administracyjnego, ale nie zwalnia jej z należytej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej – por. np. wyrok NSA z 30 lipca 2015r. sygn. akt II GSK 1475/14, LEX nr 2091857. Z omawianej zasady wynika więc bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli (por. Wróbel Andrzej w Komentarzu do K.p.a. stan prawny: 15 lipca 2020r., LEX/el. 2020).

4. Sąd, mając na względzie powyższe rozważania wskazuje, że nie można uznać, że Prezes ZUS przed wydaniem zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2019r. prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego - art. 83 u.e.r.FUS wobec Skarżącego w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności". Uzasadnione były więc w tym zakresie zarzuty skargi o naruszeniu art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., choć z nieco innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniu uzupełnionej skargi.

5. Sąd wskazuje ponadto, że stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Sąd w związku z tym uznał, że załączone do uzupełnienia skargi materiały nie wypełniały przesłanek z ww. przepisu. Po pierwsze dlatego, że materiał fotograficzny nie został potwierdzony przez pełnomocnika Skarżącego za zgodność z oryginałem, więc nie stanowił dokumentu, o którym mowa w ww. przepisie, bez względu na oświadczenie Skarżącego z tego zakresu. Po drugie oświadczenie Skarżącego zawierało informacje, które podnoszone były w toku postępowania administracyjnego, więc nie spełniało przesłanki niezbędności do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Sąd wskazuje ponadto, że Skarżący w toku postępowania administracyjnego – przed Prezesem ZUS - miał możliwość samodzielnego składania wszelkich dowodów, które mogłyby przyczynić się do należytego wyjaśnienia sprawy, w tym także powoływać się na okoliczność odbycia trzyletnich praktyk zawodowych, które w jego ocenie, można zaliczy do stażu pracy.

6. Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. wyeliminować z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję Prezesa ZUS.

Sąd wyjaśnia ponadto, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż pełnomocnik Skarżącego w piśmie z [...] czerwca 2020r., a Prezes ZUS w piśmie z [...] maja 2020r. wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, w związku ze światową pandemią zakaźnej choroby COVID-19, wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2.