Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 720/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Inne z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2019 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].02.2020 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K., działając na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 217 t.j.), zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020", § 2, § 3, § 5, § 6, § 12 ust. 2 pkt 1, § 15, § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym" oraz art. 97, art. 99 rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, w którym ubiegano się o przyznanie płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, przyznał M. L. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości [...] zł, w tym:

. Wariant: 2.1 Międzyplony (kod EFRROW 050460013011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000), w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji podniósł, iż w dniu [...].04.2019 r., za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, do Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wpłynął wniosek M. L. o przyznanie płatności na rok 2019. Producent rolny ubiegał się w nim m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) do wariantu 2.1 Międzyplony do powierzchni 19,34 ha. Do wniosku dołączono wymagane załączniki.

W dniu [...].06.2019r., w gospodarstwie producenta rolnego została przeprowadzona kontrola Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. Oddział w R., w wyniku której stwierdzono niezgodność W.10.1.2. Ustalono, że zastosowano w uprawie rzepaku substancję aktywną dimetoat, która nie jest dopuszczona do stosowania w tej uprawie w [...].

W dniu 1. 10.2019 r. w gospodarstwie rolnym M. L. przeprowadzono kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności, w wyniku której utrzymano ustalenia dokonane przez WIORiN. Stwierdzono niezgodność oznaczoną kodem W.10.1.2, tj. stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku. W sprawie dokonano oceny wagi stwierdzonych niezgodności: zasięg - 3, dotkliwość - 5, trwałość – 3.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych zatwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r., poz. 743, z późn. zm.) i art. 39 rozporządzenia (UE) nr [...], organ I instancji określił procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 3,00%. W związku z powyższym, należna kwota płatności została pomniejszona o kwotę w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. L. podniósł, iż z uwagi na uzasadnione podejrzenie popełnienia wykroczenia, w sprawie tej skierowany został przeciwko producentowi rolnemu wniosek o ukaranie do Sądu Rejonowego w A. K.. Sprawa toczy się pod sygnaturą II W 659/19 i jest nadal prowadzona. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania w sprawie o wykroczenie przesłuchane zostały osoby prowadzące kontrolę w gospodarstwie rolnym beneficjenta. Jak wynika z tych dowodów, w gospodarstwie nie przeprowadzono żadnej kontroli w datach wskazanych w zaskarżonej decyzji, tj. [...].10.2019 r. i [...].06.2019 r., a zatem organ administracji publicznej oparł się o nieistniejące dowody.

Producent rolny podniósł, że sposób przeprowadzenia kontroli, podczas której zabezpieczono do badań próbki roślin, na których miał zostać stwierdzony środek o nazwie dimetoat budzi wielkie kontrowersje. Strona wskazała, że próbki były pobrane w sposób niezgodny ze sposobem podanym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin. Według tych danych, aby próbki mogły zostać pobrane w sposób legalny, powinny być one pobrane w jeden ze wskazanych sposobów, tj. po przekątnej powierzchni pola lub zakosami wzdłuż powierzchni pola, ścinając wszystkie kłosy z dwumetrowych odcinków pola. W tabeli jest również podana liczba miejsc (odcinków). Pracownicy kontrolujący i pobierający próbki z pola nie zastosowali się natomiast do tych przepisów. Pobrali próbki w dowolny i przypadkowy sposób, wchodząc jedynie na część pola w linii prostej, prostopadłej do jego granicy, a zatem niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odwołujący oświadczył, że czynności te wykonane były nie w październiku lub czerwcu 2019 r., a w maju, a zatem nie wiadomo o jakie dowody organ administracji publicznej oparł zaskarżoną decyzję. Powyższe okoliczności potwierdzili także przesłuchani na rozprawie przed Sądem Rejonowym w A. K. pracownicy pobierający próbki (sygn. akt II W 659/19).

Producent rolny podniósł, że z uwagi na powyższe, należy uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie nieistniejących dowodów lub uzyskanych w sposób bezprawny i niezgodny z obowiązującymi przepisami.

M. L. wniósł o:

. uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania tegoż organu, ewentualnie z ostrożności procesowej,

. uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

. wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji,

. przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w A. K. sygn. akt II W 659/19 na okoliczność prowadzonego postępowania i niezakończonego postępowania w sprawie o stosowanie środka dimetoat przez M. L., tj. środka ochrony roślin, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, sposobu przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie rolnym M. L., a co za tym idzie nielegalności, niepoprawności i niezgodności wykonanej kontroli z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin, co uzasadnia przekonanie, że zaskarżona decyzja została oparta o dowody uzyskane w sposób bezprawny i nielegalny, a zatem z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) zastosowanie miało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. poz. 743 z późn. zm.) i art. 39 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r" str. 48 z późn. zm.), na podstawie których Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. określił procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 3%. Powyższe spowodowane było stwierdzeniem w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...].06.2019 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. w gospodarstwie M. L., niezgodności oznaczonej symbolem W.10.1.2, tj. stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku. Zastosowano w uprawie rzepaku substancję aktywną dimetoat, która nie jest dopuszczona do stosowania w tej uprawie w [...].

Następnie w dniu [...].11.2019 r. w gospodarstwie rolnym M. L. przeprowadzono kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności, w wyniku której utrzymano ustalenia dokonane przez WIORiN. Stwierdzono niezgodność oznaczoną kodem W.10.1.2, tj. stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku. W sprawie dokonano oceny wagi stwierdzonych niezgodności: zasięg - 3, dotkliwość - 5, trwałość - 3. Kontrolujący w sporządzonym raporcie z czynności kontrolnych dokonali zapisu, że rolnik oświadczył, iż nie zgodził się z ustaleniami kontroli PIORIN i sprawa została skierowana do sądu. Organ stwierdził, że kontrola gospodarstwa rolnego strony została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi procedurami, wszystkie nieprawidłowości zostały utrwalone w dokumentacji.

W związku z wynikami przeprowadzonych w sprawie kontroli oraz ponownej weryfikacji sprawy, organ II instancji stwierdził, że prawidłową jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. o przyznaniu stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w pomniejszonej wysokości. W ocenie organu odwoławczego, postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów prawa. Organ prawidłowo powołał i zastosował podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz oparł się o materiał dowodowy zebrany zgodnie z wymogami prawa.

Odnosząc się do odwołania strony, organ odwoławczy podkreślił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. w toku rozpatrywania sprawy oraz w momencie wydawania rozstrzygnięcia zobligowany był do tego, aby wziąć pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentację z przeprowadzonej kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności oraz zobowiązany był do wydania decyzji zgodnie z przepisami prawa, co też nastąpiło.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zebrany w sprawie materiał dowodowy w całości potwierdza ustalenia organu I instancji dokonane podczas czynności kontrolnych. W wyniku powtórnej weryfikacji dokumentacji, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń dokonanych w postępowaniu przed organem I instancji.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia organu I instancji były w tym zakresie prawidłowe. Podkreślił, że dowodom w postaci protokołu z kontroli na miejscu - z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne - należy przypisać przymiot wiarygodności. Przepisy dopuszczają możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu, jednakże odwołujący nie podważył skutecznie ustaleń zawartych w protokole z kontroli na miejscu. Jednocześnie, w ocenie organu II instancji, zgromadzony materiał dowodowy nie budzi wątpliwości w zakresie stanu faktycznego, a producent rolny wraz z odwołaniem nie złożył żadnych nowych dowodów, które przemawiałyby za zasadnością złożonego środka zaskarżenia.

Wskazano również, iż zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] lutego 2015 r. (sygn. akt III SA/Kr 1127/14), to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W złożonym odwołaniu M. L. podkreślił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. w wydanym rozstrzygnięciu powołał się na kontrole przeprowadzone w gospodarstwie producenta rolnego w dniach [...].06.2019 r. i [...].10.2019 r. Zdaniem strony we wskazanych wyżej terminach, żadne kontrole w jego gospodarstwie się nie odbyły, a zatem organ administracji publicznej oparł się o nieistniejące dowody.

W odniesieniu do powyższego, organ II instancji podkreślił, że zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, data [...].06.2019 r., dotyczy kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym przez WIORiN. W przypadku daty [...].10.2019 r., organ odwoławczy zgodził się z zarzutem strony, iż w tym dniu nie została przeprowadzona kontrola wzajemnej zgodności. W wyniku błędu pisarskiego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K., w uzasadnieniu wydanej decyzji błędnie wskazał ww. datę jako datę przeprowadzenia kontroli wzajemnej zgodności, która faktycznie miała miejsce w dniu [...].11.2019 r. Bezsprzecznym jest jednak, że powyższy błąd nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a co za tym idzie zarzut dotyczący oparcia się przez organ I instancji o nieistniejący materiał dowodowy, w ocenie organu II instancji należy uznać za bezzasadny.

Producent rolny w złożonym środku zaskarżenia podniósł zarzuty w odniesieniu do sposobu przeprowadzenia kontroli przez WIORiN, w tym w kwestii sposobu pobierania próbek, jednak zdaniem organu odwoławczego, dowodom w postaci protokołu z kontroli na miejscu - z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne - należy przypisać przymiot wiarygodności. Przepisy dopuszczają możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu, jednakże odwołujący nie podważył skutecznie ustaleń zawartych w protokole z kontroli. Jednocześnie, w ocenie organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie rodzi wątpliwości w zakresie stanu faktycznego.

Zwrócono też uwagę, że M. L. podkreśla, iż w sprawie toczy się postępowanie w tej sprawie, sygn. akt II W 659/19. Z załącznika do raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności (e-mail K. O. - pracownika WIORiN, z dnia [...].02.2020 r.) wynika, że wyrokiem (sygn. akt II W 618/19) z dnia [...] września 2019 r. Sąd Rejonowy w A. K. uznał M. L. winnym, iż zastosował on środek ochrony roślin niedopuszczony w uprawie rzepaku ozimego. W dniu [...].10.2019 r. WIORiN w B. złożył sprzeciw od wyroku nakazowego w zakresie zastosowania przez sąd zbyt łagodnej kary wobec obwinionego. Postępowanie w zakresie zasądzonej kary nie zostało zakończone.

[...] jednak, zdaniem organu odwoławczego prowadzone postępowanie przed Sądem Rejonowym w A. K. jest odrębnym postępowaniem, a wynik tego postępowania nie ma wpływu na postępowanie administracyjne prowadzone zarówno przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K., jak i przez Dyrektora OR. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. zobligowany był przepisami prawa do wydania decyzji po rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym raportu z czynności kontrolnych, co też nastąpiło. Tymi samymi przepisami związany jest organ odwoławczy.

W związku z powyższym, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. odmówił przeprowadzenia dowodu z akt Sądu Rejonowego w A. K. sygn. II W 659/19 na okoliczność prowadzonego postępowania i niezakończonego postępowania w sprawie o stosowanie środka dimetoat przez M. L., środka ochrony roślin, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, sposobu przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie rolnym, a co za tym idzie nielegalności, niepoprawności i niezgodności wykonanej kontroli z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin, co uzasadnia przekonanie, że zaskarżona decyzja została oparta o dowody uzyskane w sposób bezprawny i nielegalny, a zatem z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy sprawy prowadzi do wniosku, iż organ I instancji prawidłowo rozpatrzył oraz ocenił zebrany materiał dowodowy. Ocena ta, zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., jest prawidłowa i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 Kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 Kpa.

W skardze do Sądu M. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie, z ostrożności procesowej - uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów reprezentacji procesowej i kosztów procesu według norm przepisanych, zarzucając:

. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na jej wynik, tj. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. - załącznik nr 1 pkt 3 podpunkt 1 i 2, poprzez ogólne uznanie, że próby rzepaku zostały pobrane przez organ procesowy zgodnie z przepisami prawa, podczas gdy próby zostały pobrane nieprawidłowo, z jednego punktu upraw, wbrew założeniom wynikającym z ww. przepisu, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania Sądu Rejonowego w A. K. sygn. akt II W 659/19, jednakże zostało pominięte przez organ II instancji w wyniku oddalenia wniosku dowodowego, złożonego w odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I instancji.

. wydanie decyzji z istotnym naruszeniem postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. z uwagi na oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w A. K. sygn. akt II W 659/19, z których wynika, że próby rzepaku w gospodarstwie M. L. zostały pobrane w sposób sprzeczny z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r., które to zboża zostały następnie poddane badaniom, w wyniku których stwierdzono w rzepaku istnienie zabronionej substancji o nazwie "dimetoat", co stało się podstawą wydania decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją organu II instancji.

Skarżący zwrócił uwagę w uzasadnieniu zarzutów, że organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, oddalając jednocześnie wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w A. K. sygn. II W 659/19 na okoliczność prowadzonego i niezakończonego postępowania w sprawie o stosowanie środka dimetoat przez M. L., środka ochrony roślin, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, sposobu przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie rolnym M. L., a co za tym idzie nielegalności, niepoprawności i niezgodności wykonanej kontroli z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin, co uzasadnia przekonanie, że zaskarżona decyzja została oparta o dowody uzyskane w sposób bezprawny i nielegalny, a zatem z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Oddalając wniosek dowodowy organ II instancji lakonicznie wyjaśnił, że kontrola gospodarstwa rolnego została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi procedurami, a wszystkie nieprawidłowości zostały utrwalone w dokumentacji.

Z zaskarżonej decyzji, w ocenie skarżącego wynika również, że M. L. nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska, co jest sprzeczne z treścią jego odwołania, z którego wynika istotny wniosek dowodowy opisany powyżej, który był istotny dla rozstrzygnięcia w sprawie. Z jednej strony uznaje się, że rolnik nie przedstawia dowodów, z drugiej strony oddala się najistotniejszy wniosek dowodowy. Zdaniem skarżącego, nie można przejść również obojętnie wobec przywołanego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w A. K. sygn. II W 659/19, ponieważ od tego wyroku złożony został sprzeciw, a postępowanie nadal jest w toku.

Podczas postępowania w sprawie o wykroczenie przesłuchane zostały osoby przeprowadzające kontrolę w gospodarstwie rolnym M. L.. Jak wynika z tych dowodów, w tym gospodarstwie nie prowadzono żadnej kontroli w datach wskazanych w zaskarżonej decyzji, tj. w dniu [...] października 2019 r. i [...] czerwca 2019 r., a zatem w ocenie skarżącego organ administracji publicznej oparł się o nieistniejące dowody, bowiem próby zbóż zostały pobrane w dniu [...] maja 2019 r. i w dniu [...] czerwca 2019 r., a następnie zostały poddane analizie. Jak wynika z zeznań ww. urzędników, próby zostały pobrane tylko i wyłącznie z jednego miejsca upraw, co jest sprzeczne z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. - załącznik nr 1 pkt 3 podpunkt 1 i 2. Z przepisu tego wynika, że próby winny być pobrane z minimum 20 miejsc, idąc po przekątnej lub zakosami wzdłuż powierzchni pola, ścinając wszystkie kłosy z dwumetrowych odcinków pola. W tabeli jest również podana liczba miejsc (odcinków). Pracownicy kontrolujący i pobierający próbki z pola nie zastosowali się natomiast do tych przepisów.

Mając na uwadze powyższe argumenty, zdaniem skarżącego należy uznać, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie nieistniejących dowodów lub uzyskanych w sposób bezprawny i niezgodny z obowiązującymi przepisami, a organ II instancji uniemożliwił przeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie jednego z najistotniejszych dowodów, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność, bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd w niniejszym składzie nie stwierdził, aby była ona obarczona wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja przyznająca skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019, przy czym istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy prawidłowo organ stwierdził, że w ramach realizowanego Wariantu 2.1 Międzyplony, doszło do zaistnienia nieprawidłowości stwierdzonych następnie w ramach następujących po sobie kontroli, skutkiem czego orzekające w sprawie organy zobligowane zostały do pomniejszenia przysługującej wnioskodawcy płatności.

Wskazać na wstępie należy, że w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.415 ze zm.) - płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi, jeżeli (m.in.): realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu (pkt 2), spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (pkt 3).

Z akt sprawy wynika, że skarżący zadeklarował do płatności w ramach Wariantu 2.1 Międzyplony – powierzchnię o obszarze 19,34 ha. Przyznana płatność została pomniejszona ze względu na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości i niezgodności. W myśl art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (wizytacje terenowe).

Dokumentacja zawarta w aktach sprawy potwierdza, że w dniu [...].06.2019 r. w gospodarstwie producenta rolnego została przeprowadzona kontrola Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. Oddział w R., w wyniku której stwierdzono niezgodność W. 10.1.2. Ustalono, że zastosowano w uprawie rzepaku substancję aktywną dimetoat, która nie jest dopuszczona do stosowania w tej uprawie w [...]. Następnie, w dniu [...].11.2019 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzono kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności, w wyniku której utrzymano ustalenia dokonane przez WIORiN. Stwierdzono niezgodność oznaczoną kodem W.10.1.2, tj. stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku. W sprawie dokonano oceny wagi stwierdzonych niezgodności: zasięg - 3, dotkliwość - 5, trwałość - 3. Kontrolujący w sporządzonym raporcie z czynności kontrolnych dokonali zapisu, że rolnik oświadczył, iż nie zgodził się z ustaleniami kontroli PIORIN i sprawa została skierowana do sądu.

Należy jednak podkreślić, że skarżący skutecznie nie zakwestionował ustaleń protokołu w zakresie wykrycia niedozwolonego środka lecz zarzucał niewłaściwe przeprowadzenie czynności kontrolnych. Odnosząc się do podniesionego zarzutu, dotyczącego naruszenia zasad procedury kontrolnej na miejscu i procedury administracyjnej w zakresie stwierdzenia istnienia w rzepaku zabronionej substancji o nazwie "dimetoat" nie ma jednak podstaw do stwierdzenia, że sposób pobrania próbki miał wpływ na ustalony fakt wykrycia dimetoatu, a w konsekwencji wynik postępowania. Nie zmienia tej oceny fakt toczącej się przed Sądem powszechnym sprawy i gromadzonych w tamtym postępowaniu dowodów.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:

a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Ponadto protokół z przeprowadzonej przez WIORiN kontroli został podpisany przez skarżącego, który potwierdził zgodność ustaleń w sprawie obecności niedozwolonego środka chemicznego zastosowanego w uprawie rzepaku i nie podważył skutecznie ustaleń zawartych w protokole z kontroli . Skarżący zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak też już w skardze do sądu nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu zaprzeczającego ustaleniom z kontroli WIORiN, natomiast zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w A. K. na okoliczność prowadzonego i niezakończonego postępowania w sprawie o stosowanie środka dimetoat i sposobu przeprowadzenia tej kontroli, nie może zostać uznane za skuteczne obalenie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego jakim jest protokół. Dowodom w postaci protokołu z kontroli na miejscu - z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i powołane do prowadzenia tych kontroli, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi - należy przypisać przymiot wiarygodności, jak słusznie wskazuje organ. Zgodnie z art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Domniemanie to wyłącza potrzebę dowodu, że dokument pochodzi od właściwego organu oraz, że poświadcza on właściwe ustalenia tego organu. Jakkolwiek przepis art. 76 § 3 Kpa dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego, w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu, jak również przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, jednakże strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić.

Skarżący zarzucił również, że prowadzone w sprawie postępowanie, narusza zasady jego prowadzenia, o których mowa w art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, jednak w ocenie Sądu, zarzuty te są bezpodstawne. Przypomnieć bowiem należy, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach K.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu.

Stosownie do treści art. 4 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).

Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW wprowadzają szczególne w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego reguły postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2 art. 27 ustawy PROW).

Ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił więc wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 790/19).

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżący, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. Równocześnie w świetle art. 27 ust. 2 wskazanej ustawy, to na organie ciążył obowiązek wykazania, że skarżący naruszył Wariant 2.1 Międzyplony i z tego obowiązku organ się wywiązał.

Kierując się zapisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych zatwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r., poz. 743, z późn. zm.) i art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz art. 39 rozporządzenia (UE) nr 640/20142, organ właściwie określił procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 3,00%. W związku z powyższym, należna kwota płatności została pomniejszona o kwotę w wysokości [...] zł.

Strona skarżąca kwestionując dokonaną ocenę nie podważyła ustaleń faktycznych, w oparciu o które wydano decyzję, w szczególności ustaleń dotyczących stwierdzonej niezgodności, oznaczonej kodem W.10.1.2, tj. stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji jest wyczerpujące, wszechstronne, a wnioski spójne i logiczne. Organ szczegółowo opisał i ustalił stan faktyczny oraz zawarł uzasadnienie prawne, omawiając wszystkie wskazane w podstawie prawnej przepisy. Organ odniósł się do zastrzeżeń strony zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, szczegółowo wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza prawidłowość stanowiska organów, że w realizacji przez skarżącego Wariantu 2.1 Międzyplony doszło do nieprawidłowości.

W świetle powyższych zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności rolnych, strona nie może obecnie czynić organowi zarzutu opartego na zgłoszeniu wniosku o przeprowadzenie dowodu i to z całości akt sprawy sądowej, który jej zdaniem mieści się w pojęciu podejmowania przez skarżącego jako stronę, aktywności w zakresie udowodnienia danego faktu. Żądanie to jest ograniczone w takim zakresie, w jakim ma wpływ na sprawę, a organ nie ma obowiązku przeprowadzenia każdego dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie kwestia sposobu pobierania próbek nie miała żadnego wpływu na ustalenie merytoryczne co do zastosowania niedozwolonego środka, co zresztą skarżący przyznał, twierdząc jednakże, iż nie wie w jaki sposób środek ten mógł znaleźć się w roślinach rzepaku. Skarżący w postępowaniu przed WIORiN nie podważał i nie podważył tego ustalenia, lecz jedynie fakt prawidłowości pobierania próbek. Tym samym skarżący nie przedstawił logicznej, spójnej i przekonywającej argumentacji, ani obiektywnych dowodów na poparcie tezy, że nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości w ramach realizacji Wariantu 2.1 Międzyplony. Bez wpływu na wynik postępowania jest pomyłkowo wskazana data kontroli.

Reasumując, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.