Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 874/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 61 lit. e, art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 271 ust. 5,
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7a ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w K. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w K. na rzecz skarżącej Spółki A kwotę 4837 zł (cztery tysiące osiemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. poinformowało Spółkę A (zwanej dalej również "Skarżącą") o ustaleniu na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566; zwanej dalej "p.w.") opłaty stałej za usługi wodne Nr [...] za okres [...] stycznia 2018 r. - [...] grudnia 2018 r. w wysokości [...] złotych.

Reklamację od ww. informacji złożyła Skarżąca.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1 pkt 4, art. 14 ust. 2 i 5 pkt 2 p.w. określiło Spółce A. opłatę stałą w wysokości [...] złotych.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e p.w. przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Natomiast definicja legalna zakładu górniczego została określona w art. 6 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górniczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm.), który stanowi, że zakładem górniczym - jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje. Z definicji zakładu górniczego niewątpliwie wynika, że pojęcie to obejmuje swym zakresem zarówno podziemne zakłady górnicze, jak i odkrywkowe zakłady górnicze, a zatem wody pochodzące z odwodnienia odkrywkowych zakładów górniczych, wprowadzane do wód lub do ziemi zawierają się w pojęciu ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e p.w. Tym samym wprowadzanie takich ścieków do wód podlega opłacie za usługi wodne zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 p.w.

Dalej organ wyjaśnił, że z art. 271 ust. 5 p.w. wynika, że jedną ze składowych wzorów służących obliczeniu opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi jest maksymalna ilość ścieków, które mogą być wprowadzane do wód lub do ziemi , wyrażona w m3/s. Również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502) w §1 ust. 1 pkt. 8 stanowi, że jego przepisy określają jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym maksymalna ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. W przypadku zatem, gdy w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym nie zostały określone maksymalne wielkości wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi odpowiednio w art. 271 ust. 5 p.w. dla ustalenia wysokości opłaty stałej za wymienione usługi wodne należy przyjąć tę wielkość wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m3/s stanowić będzie maksymalną wartość. Stanowisko to ma swoje uzasadnienie w funkcji opłaty stałej, która stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska odpowiednio do przyjęcia ścieków i tylko powiązanie jej wysokości z maksymalną ilością ścieków możliwych do wprowadzenia w jednostce czasu do wód lub do ziemi odpowiadać będzie funkcji tej opłaty

Jak wyjaśnił organ Skarżąca korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego znak [...] wydanego w dniu [...].12.2011 r. przez Marszałka Województwa W. na szczególne korzystanie z wód w zakresie: wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi w ilości 2.400,00 m3/h, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt. 1 p.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.

Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 p.w. oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne ( Dz. U. 2017 r. poz. 2502). Opłata za wprowadzenie ścieków do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł/ dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 244 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 2 400,00 m3/h, wynoszącego po przeliczeniu 0,6666 m3/s.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu Spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego

Zdaniem skarżącej wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w art. 16 pkt. 61 lit. e. p.w. powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e p.w. ściekami nie są wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Skoro zaś wody czyste pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie są ściekami to ich wprowadzanie do środowiska nie może być objęte opłatami za wprowadzanie ścieków, gdyż w świetle przytoczonych rozwiązań nie są one ściekami. W analizowanym przypadku nie budzi wątpliwości, że odprowadzane wody są wodami z odwodnienia zakładu górniczego. W związku z tym w sposób bezsporny (organ tego nie kwestionuje) została spełniona jedna przesłanka pozwalająca na uznanie, że odprowadzane wody nie są ściekami. Drugą , która musi być spełniona kumulatywnie do uznania, że konkretne wody nie są ściekami jest to aby były one wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z wtłaczaniem wód do górotworu ale występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego. Zgodnie bowiem z postanowieniami decyzji Marszałka Województwa W. z [...].12.2012 r. znak [...] są wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego. Z punktu widzenia technologicznego wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Dlatego też w świetle art. 16 pkt 61 lit. e p.w. nie mogą być uznane za ścieki, a skoro tak to ich odprowadzanie do środowiska nie powinno być objęte obowiązkiem ponoszenia opłat, gdyż te ponoszone są tylko za odprowadzanie ścieków. Jednocześnie w pozwoleniu tym ilości odprowadzanych wód zostały ustalone w sposób, w którym maksymalna ilość roczna nie jest prostym iloczynem wielkości godzinowych, gdyż przy wykorzystaniu tych ostatnich uzyskuje się dużo wyższe wartości niż dozwolone w skali roku.

Ponadto zdaniem Skarżącej zgodnie z art. 279 pkt 3 p.w. zwolnione z opłat za usługi wodne (bez zróżnicowania ich rodzaju) jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. W analizowanym przypadku w odniesieniu do wód innych niż niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego organ w ogóle nie przeprowadzał w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem z wyników prowadzonych badań monitoringowych spełniających wszystkie wymagania formalne, które są przekazywane organom ochrony środowiska wynika, że poziomy te w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. Skoro zaś w art. 279 pkt 3 p.w. nie wskazano, że zwolnieniem objęte są tylko przypadki, w których już w pozwoleniu przewidziano, że emisja siarczanów i chlorków nie będzie przekraczała tych wielkości, to znaczy że organ powinien badać rzeczywista emisję.

W ocenie skarżącej dla oceny prawidłowości takiego postępowania w pierwszej kolejności należy ustalić w jaki sposób kształtowały się rzeczywiste poziomy emisji w konkretnym przypadku oraz w jaki sposób wielkości emisji były ustalane w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania pozwolenia wodnoprawnego, gdyż to właśnie te przepisy powinny stanowić punkt wyjścia do przeprowadzenia oceny w tym zakresie. W dacie wydawania pozwolenia wodnoprawnego obowiązywało Prawo wodne z 2001 r. , którego art. 128 ust. 1 pkt 1 określał, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności 1 ilość pobieranej lub odprowadzanej wody, w tym maksymalną ilość mł na godzinę i średnią ilość mł na dobę oraz maksymalną ilość mł na rok. Z przytoczonego rozwiązania wynika więc, że prawodawca w dacie wydawania pozwolenia stanowiącego podstawę korzystania ze środowiska widział konieczność określania warunków korzystania z wód nie oznacza to jednak, że z samego faktu określenia sposobu i ilości przerzutu wód można wywieść wniosek, że są one związane z rzeczywistą wielkością emisji, o której mowa w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Przyjęcie, że obowiązek poniesienia opłaty występuje wówczas gdy z samego pozwolenia wynika możliwość określonej w nim emisji nie wywoływałoby takiego skutku, a zatem pozostawało w sprzeczności z przywołaną zasadą Prawa ochrony środowiska. Zwłaszcza w sytuacji gdy w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie mówi się o potencjalnej wielkości emisji ale o jej rzeczywistym rozmiarze.

Skarżąca podniosła również, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego, dokonana poprzez art. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 935). Zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a., który jest nowym przepisem "Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ." Niewątpliwie ustalenie opłaty stałej jest taką okolicznością przy ustalaniu, której przytaczana dyrektywa powinna być brana pod uwagę. Niestety organ tego nie zrobił , a zatem naruszył tę zasadę.

Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. określająca Spółce A opłatę stałą w wysokości [...] złotych za wprowadzanie ścieków do wód.

Obowiązek uiszczania opłat za usługi wodne polegające na wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi wynika z art. 268 ust. 1 pkt 2 p.w.

Zasady ustalania wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych określa

art. 271 ust. 5 p.w., przewidując, że opłata ta stanowi iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.

Zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502), jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 mł/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Jak z powyższego wynika rozporządzenie przewiduje stawkę jednostkową opłaty za 1 mł/s, a opłata ma wymiar roczny.

Opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych. Zgodnie z art. 300 p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkami określonymi we wskazanych przepisach. Skoro tak, to nałożenie obowiązku świadczeń tego rodzaju oznacza ingerencję w prawo dysponowania środkami pieniężnymi należącymi do majątku podmiotu obciążonego tym obowiązkiem. Dlatego przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Natomiast decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Jak już wskazano powyżej zasady ustalania wysokości opłaty stałej określa art. 271 ust. 5 p.w. przewidując, że wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w mł/s. Zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502), jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 mł/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Jak z powyższego wynika rozporządzenie przewiduje stawkę jednostkową opłaty za 1 mł/s, a opłata ma wymiar roczny.

Zdaniem Sądu, na tle wykładni art. 271 ust. 5 p.w. rodzą się wątpliwości interpretacyjne i możliwe są co najmniej dwa różne wyniki jego wykładni prowadzące do ustalenia różnych wysokości opłaty stałej. Przepis wskazuje na sposób ustalania wysokości opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Ustala się ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w mł/s, która może być zrzucona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jak wskazano powyżej nie budzi wątpliwości stawka jednostkowa wynikająca z rozporządzenia, a także czas wyrażony w dniach. Natomiast wątpliwości interpretacyjne budzi maksymalna ilość ścieków która może być wprowadzona do wód lub do ziemi, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego.

Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że Skarżąca dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym (decyzją Marszałka Województwa W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]) na szczególne korzystanie z wód – wprowadzanie ścieków – wód z odwodnienia powierzchniowego odkrywki "Koźmin" do Strugi Janiszewskiej w której zarówno dla kolektora ?500 mm jak i kolektora ?300 mm określono dwa maksymalne poziomy ilości wprowadzonych wód z odwodnienia powierzchniowego odkrywki:

Q max. godzinowe = 1200 m3/h

Q max. roczne 403 200 m3/r

Zdaniem organu, przy obliczaniu opłaty stałej powinien zostać uwzględniony maksymalny pobór godzinowy, natomiast zdaniem skarżącej spółki bardziej dla niej korzystny – pobór roczny. Ustawodawca nie wskazał, który z dwóch wskaźników zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym należy przyjąć do wyliczenia opłaty rocznej za pobór wód podziemnych.

Problem w sprawie sprowadza się do ustalenia, który ze wskaźników określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, a dotyczących ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, powinien być podstawą ustalania opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi - w sytuacji, gdy wedle przepisów poprzednio obowiązujących wskaźnik wielkości zrzutu ścieków wyrażony w mł/s nie obowiązywał. Należy podkreślić, że ustawodawca nie wskazał, który z wskaźników zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym winien zostać użyty w celu wyliczenia opłaty rocznej za odprowadzanie ścieków do wód lub ziemi.

Rozstrzygając zaistniały problem nie sposób, zdaniem Sądu, pominąć tego, że według obowiązujących obecnie uregulowań wskaźnik zrzutu ścieków przy uwzględnieniu wielkości mł na sekundę jest również tą samą wartością, którą należy uwzględniać przy ustalaniu wysokości opłaty za odprowadzanie ścieków, co wprost wynika z brzmienia art. 271 ust. 5 p.w. W tym zakresie, na gruncie aktualnie obowiązujących norm prawnych, istnieje pełna zbieżność między treścią pozwolenia wodnoprawnego, jakie będzie wydawane na podstawie obecnie obowiązującego art. 403 p.w., a przepisami, na podstawie których ustala się wielkość należnej opłaty stałej m.in. z tytułu wprowadzania ścieków do wód. Jednakże brak jest takiej zgodności między treścią "starego" pozwolenia wodnoprawnego, a treścią obowiązujących obecnie przepisów dotyczących obliczania wysokości opłaty stałej.

Zdaniem Sądu, organ miał obowiązek uzasadnić, dlaczego spośród dwóch maksymalnych wskaźników wybrał akurat ten konkretny i dlaczego z góry założył, że spółka wprowadzi w ciągu roku do wód lub ziemi maksymalną ilość ścieków.

Określenie w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnego zrzutu godzinowego nie oznacza, że użytkownik dokonuje go systematycznie w każdej godzinie roku. Nadto organ dla potrzeb ustalenia wielkości opłaty stałej przewiduje sytuację, w której skarżąca niejako mogłaby przekraczać maksymalne wskaźniki zawarte w pozwoleniu, a tym samym naruszać warunki pozwolenia wodnoprawnego. Prostą konsekwencją takich ustaleń byłaby możliwość naliczenia opłaty podwyższonej (art. 280 ust. 2 lit. b p.w.), co byłoby absurdalne. Nie jest przy tym tak - czego zdaje się nie dostrzegać organ - że określenie w pozwoleniu wodnoprawnym różnych wskaźników zrzutu ścieków jest prostym matematycznym "przeliczeniem" jednego wskaźnika na inny, tyle że wyrażony w innych miarach. Nie może zdaniem Sądu ulegać wątpliwości, że w takiej sytuacji wystarczyłoby przyjęcie w pozwoleniu wodnoprawnym jednego wskaźnika i następnie przerachowanie go na inne wielkości. Tymczasem każdy z tych mierników został ustalony na bazie ściśle określonych merytorycznych założeń, opartych na wiedzy z dziedziny Prawa wodnego i także na konkretnych, ustalanych w postępowaniu o udzielnie pozwolenia wodnoprawnego, okolicznościach faktycznych.

Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych wymaga od organu uwzględnienia tego przy wykładni przepisów określających obowiązek ich uiszczania. Interpretacja przepisów prawa może powodować trudności, natomiast nie usprawiedliwia to rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 7a § 1 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a"). jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.

Zasada ta (in dubio pro libertate) ma na celu ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów.

W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej z dnia 7 kwietnia 2017 (Druk nr 1183 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw) wskazano, że przedmiotowa zasada "dotyczy sytuacji, w których wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, dokonana zgodnie z zasadami i dyrektywami wykładni, wynikającymi z prawoznawstwa, prowadzi do kilku możliwych rezultatów. Odnosi się ona zatem do przypadków, w których organ - dokonując analizy i obiektywnej oceny możliwych procesów oraz wyników wykładni - stwierdza, że kilka wyników wykładni może być uznanych za prawidłowe. Prowadzą bowiem do nich równorzędne zasady oraz metodologicznie poprawny i logiczny proces wykładni przepisów. Zasada in dubio pro libertate, z natury rzeczy, może być stosowana dopiero na ostatnim etapie procesu wykładni, ale nie czyni jej to dyrektywą nadrzędną w stosunku do innych zasad wykładni. Przeciwnie, pełni ona rolę uzupełniającą, gdyż jej zastosowanie wchodzi w grę dopiero wówczas, gdy zastosowanie innych zasad wykładni nie daje jednoznacznego rezultatu".

Podkreślić należy, że organ w swojej decyzji nie przedstawił szerszych motywów sposobu wyboru określonej wykładni spornego przepisu, ale po prostu obliczył opłatę w najwyższej możliwej do uzyskania wysokości, co w świetle reguły wynikającej z art. 7a § 1 k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość zrzutu ścieków na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny zrzut minutowy, dobowy i roczny, to należy dokonać wykładni art. 271 ust. 5 p.w. Wskazać przyjdzie, że zastosowanie wskaźnika dobowego doprowadzi do uzyskania wysokości opłaty, która nie odzwierciedla rzeczywistego, dopuszczalnego legalnego zrzutu ścieków w skali roku. Zastosowanie parametru godzinowego i rocznego prowadzi do uzyskania dwóch różnych wysokości opłaty stałej. Przy zastosowaniu wskaźnika godzinowego wynik ten jest wielokrotnie wyższy niż przy zastosowaniu wskaźnika rocznego (tak także WSA w Krakowie w wyroku z 13 lipca 2018 r. o sygn. II SA/Kr 777/18, wyrok WSA w Szczecinie z 1 sierpnia 2018 r. o sygn. II SA/Sz 573/18; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawione powyżej argumenty prowadzą do wniosku, że organ wbrew dyspozycji art. 7a § 1 k.p.a., nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych dotyczących przepisu art. 271 ust. 5 p.w. na korzyść strony zobowiązanej do wniesienia opłaty. Dodatkowo organ poprzez nieprzedstawienie argumentów prowadzących do takiego wyboru interpretacji spornego i niejasnego przepisu naruszył art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w tej sytuacji uzasadnienie prawne decyzji nie zawiera pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy na naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia wskazywanych przez Skarżącą przepisów prawa materialnego.

Po pierwsze organ nie rozważył w sposób dostateczny, czy wprowadzanie przez Skarżąca wód pochodzących z odwodnienia odkrywkowych zakładów górniczych zawiera się w pojęciu ścieku w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e p.w. Przepis ten przewiduje, że ściekami są wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Tym samym ściekami w rozumieniu ww. przepisu nie są wody wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie. Ściekami nie są także niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Co prawda udzielone Skarżącej pozwolenie wodnoprawne dotyczy szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzaniu ścieków – wód z odwodnienia powierzchniowego odkrywki "Koźmin" do Strugi Janiszewskiej, jednak zauważyć trzeba, że owe pozwolenie wodnoprawne udzielone zostało pod rządami Prawa wodnego z dnia 18 lipca 2001 r., które w art. 9 pkt 14 lit. e w sposób odmienny, niż uczynił to ustawodawca w obecnie obowiązującym Prawie wodnym definiuje pojęcie ścieku. W konsekwencji nie sposób uznać, tak jak uczynił to organ w rozpoznawanej sprawie, że z samej treści pozwolenia wodnoprawnego wynika, że Skarżąca korzysta z wód w taki sposób, który umożliwia ustalenie opłaty o której mowa w art. 268 ust. 1 pkt 2 p.w. Jak podniosła Skarżąca, wprowadza ona niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, które to zwolnione są z obowiązku uiszczenia opłaty stałej. Okoliczności tej nie rozważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Po drugie organ nie rozważył, czy w przedmiotowym postępowaniu mógł znaleźć zastosowanie art. 279 pkt 3 p.w. przewidujący, że zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o powstępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy uwzględniając wysokość uiszczonego przez Skarżącą wpisu od skargi (1200 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (3600 zł) obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe wskazania co do ustalenia stanu faktycznego i wykładni przepisów prawa. Organ w pierwszej kolejności zgromadzi wszelkie niezbędne dokumenty w aktach sprawy. Jeżeli organ uzna zasadność nałożenia opłaty, dokona ponownego wyliczenia należnej opłaty, sporządzając uzasadnienie przy spełnieniu wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. oraz uwzględniając przedstawione wyżej rozważania.