Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 208/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez [...]Nadleśnictwo P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia dotyczącego przejęcia gruntów na własność Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] października 2009 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów M. M., o powierzchni 6,79 ha, bez budynków, położonych w gromadzie U. – uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] i orzekło co do istoty w ten sposób, że odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że J. M. - syn M. i A. M. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r. przejmującej na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne M. M. na podstawie art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów M. M., o pow. 6,76 ha, bez budynków - jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowym postępowaniu jako jego strony uczestniczyli: J. M. jako następca prawny po M. M. oraz, w imieniu Skarbu Państwa, Starosta P. i tym też podmiotom została doręczona decyzja.

W dniu [...] sierpnia 2009 r. do organu wpłynął wniosek Skarbu Państwa reprezentowanego przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. z siedzibą w S. dotyczący stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. Wnioskodawca podniósł, iż w postępowaniu przed Kolegium zakończonym wydaniem powołanej decyzji Skarb Państwa był reprezentowany przez Starostę P., a nie przez uprawnione do tego Nadleśnictwo P., co oznacza, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wnioskodawca stwierdził ponadto, iż przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. jest również fakt, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) Wskazał, iż organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PPRN we W. z dnia [...] października 1954 r. był organ wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych czyli minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, a nie Kolegium.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r., wskazując, iż Nadleśnictwo P. w złożonym wniosku nie wykazało swojego interesu prawnego lub obowiązku w kwestionowaniu wskazanej decyzji Kolegium. Postępowanie zakończone wydaniem tej decyzji dotyczyło interesu prawnego następców prawnych byłego właściciela nieruchomości, która została przejęta na własność Skarbu Państwa oraz Skarbu Państwa, w imieniu którego występował Starosta P. W ocenie organu Nadleśnictwo P. może mieć jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu decyzji Kolegium Odwoławczego w związku z toczącym się przed Sądem Okręgowym w L. postępowaniem cywilnym.

Zdaniem Kolegium nie było także podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, gdyż decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. podjął organ właściwy, a tym samym nie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności wynikająca z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W dniu [...] listopada 2009 r. do siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wpłynął wniosek Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. z siedzibą w S. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie Kolegium stwierdziło, iż wadliwe było stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2010 r., przyjmujące, że wnioskodawca nie był legitymowany do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. Zdaniem składu orzekającego w drugiej instancji wnioskodawcy przysługiwała legitymacja prawna do kwestionowania tejże decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Zgodnie z art. 4 powołanej ustawy lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, prowadząc gospodarkę leśną oraz gospodarując nieruchomościami związanymi z gospodarką leśną. W myśl zaś art. 32 ust. 1 tejże ustawy Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W świetle tych przepisów, zdaniem Kolegium, nie tylko Starosta Parczewski, lecz także Nadleśnictwo Parczew było uprawnione do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawie zakończonej przedmiotową decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Kolegium rozpoznając merytorycznie wniosek Nadleśnictwa Parczew o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. uznało, iż brak jest podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu fakt niebrania udziału przez wnioskodawcę w postępowaniu zakończonym wydaniem tejże decyzji stanowi podstawę wznowieniową, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ale nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest z uwagi na rażące naruszenie prawa.

W ocenie organu brak jest również podstaw do uznania, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. została wydana przez organ niewłaściwy.

Organ wskazał, iż podstawą prawną orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r., wyeliminowanego z obrotu prawnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., były przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339), który utracił moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Przepis art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowił, że decyzje wydane na podstawie między innymi tego dekretu pozostają w mocy. Ustawa ta została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), w której to ustawie nie było i nie ma żadnego odniesienia do decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych wymienionych wart. 18 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., w tym na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Od dnia 4 listopada 1971 r. przestała zatem istnieć podstawa prawna do przejmowania na własność Państwa nieruchomości rolnych w trybie powołanego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.

Brak było także, jak wskazało Kolegium, przepisów prawnych wskazujących jednoznacznie, który organ właściwy jest do stwierdzania nieważności orzeczeń wydawanych na podstawie tego dekretu, a orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie było rozbieżne. Początkowo (do połowy 2005 r.) w takich sprawach z zasady orzekali wojewodowie, zgodnie z linią orzeczniczą prezentowaną wtedy przez sądy administracyjne. Potem, w wyniku zmiany tej linii orzeczniczej, jako organ właściwy do stwierdzania nieważności przedmiotowych orzeczeń wskazano samorządowe kolegia odwoławcze (postanowienie NSA z dnia 8 maja 2005 r., I OW 9/08). Następnie orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie ponownie uległo zmianie i wskazano, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie samorządowe kolegia odwoławcze (postanowienie NSA z dnia 8 maja 2008 r., I OW 9/08 i z dnia 4 czerwca 2008 r., I OW 27/08).

W ostatnio wydanych zaś orzeczeniach sądów administracyjnych wskazano, iż organem właściwym w tym zakresie nie jest ani Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ani samorządowe kolegium odwoławcze tylko wojewoda, bowiem sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości opuszczonych na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., wtedy, gdy istniały, należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej (postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., I OW 28/09).

W ocenie Kolegium, nowe poglądy co do określenia organu wyższego stopnia właściwego do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa zarysowały się z uwagi na wejście w życie z dniem1 kwietnia 2009 r. ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206) regulującej zasady funkcjonowania wojewody jako organu administracji rządowej w województwie.

Z obowiązującej uprzednio ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.), pod rządami której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydało decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., takie wyraźne określenie wojewody, jako organu administracji rządowej w województwie i organu wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. nie wynikało.

W sytuacji braku jednolitości poglądów orzecznictwa co do określenia organu wyższego stopnia, zarzut wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. z naruszeniem przepisów o właściwości, nie jest zasadny. W ocenie Kolegium nowe poglądy dotyczące określenia organu właściwego stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa także są wynikiem interpretacji a nie zapisów wynikających wprost z obowiązujących regulacji.

Skarb Państwa reprezentowany przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia w części orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. W ocenie strony skarżącej rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2007 r., stwierdzające nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r., zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), co prowadzi do uznania, iż Kolegium – odmawiając stwierdzenia nieważności tejże decyzji – w sposób rażący naruszyło prawo.

Strona skarżąca podkreśliła, iż organem właściwym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów M. M., o powierzchni 6,79 ha, bez budynków, położonych w gromadzie U., jest organ wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.

Po rozpoznaniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 632/10 stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 lipca 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] października 2009 r., a także decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r., uznając, iż rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

W ocenie Sądu I instancji, pomimo, iż orzecznictwo sądowoadministarcyjne nie zawsze było jednolite w kwestii określenia organu właściwego w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, to okoliczność ta nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji dokonywaną w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy zachodzi konieczność ustalenia kompetencji organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez organy, które wskutek zmian w strukturze organów państwa zostały zniesione lub przekształcone, a do tego w obowiązującym prawie przestał istnieć rodzaj spraw, których te decyzje dotyczyły, właściwość rzeczową organu należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej najpierw ustala się organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia. Po dokonaniu takiej analizy Sąd I instancji podzielił stanowisko wynikające z dominującej w tym zakresie linii orzeczniczej Naczelnego Sadu Administracyjnego, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów jest organ wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Oznacza to, że zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. i poprzedzająca ją decyzja dnia [...] października 2009 r. a także decyzja tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r. zostały wydane przez niewłaściwy organ. Sąd uznał zatem, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., a na podstawie art. 135 powołanej ustawy także wydanych w niniejszej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2007 r. gdyż jest to niezbędne dla umożliwienia rozstrzygnięcia sprawy przez organ właściwy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzje Kolegium zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, pomimo że organy właściwe do rozpatrzenia były wskazywane w wyniku zmieniającej się interpretacji przepisów prawa,

- art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uznanie, że zaistniały przesłanki dające podstawę do zastosowania tego unormowania,

- art. 16 k.p.a. poprzez pominięcie jego zastosowania w odniesieniu do decyzji Kolegium.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 135 p.p.s.a. poprzez rozszerzenie zakresu kontroli na postępowanie zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2009 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2007 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, iż z uwagi na zasadę stabilności decyzji zarzut naruszenia przepisów o właściwości można postawić wówczas gdy w zakresie objętym konkretną decyzją obowiązuje niewątpliwy stan prawny, wskazujący w sposób niebudzący wątpliwości jaki organ jest uprawniony, a zarazem zobowiązany do rozpatrzenia danej sprawy. Z obowiązujących regulacji nie wynika zaś wprost jakie organy administracji publicznej są właściwe do oceny prawidłowości rozstrzygnięć wydawanych w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Do ustalenia organów właściwych do orzekania w postępowaniach weryfikacyjnych doszło w wyników poglądów wynikających z orzecznictwie administracyjnym. Zarówno poprzednio obowiązujące jak i obecne poglądy sądownictwa administracyjnego dotyczące określenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczeń o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa wydawanych w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. są wynikiem interpretacji, a nie zapisów wynikających wprost z obowiązujących regulacji. Początkowo w takich sprawach z zasady orzekali wojewodowie, zgodnie z linią orzeczniczą prezentowaną wtedy przez sądy administracyjne. Następnie, w wyniku zmiany tej linii orzeczniczej, jako organ właściwy do stwierdzania nieważności przedmiotowych orzeczeń wskazano samorządowe kolegia odwoławcze. Dopiero kolejna zmiana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym doprowadziła do przyjęcia, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie samorządowe kolegia odwoławcze. Wobec braku jednolitości poglądów orzecznictwa, niedopuszczalne – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – jest stwierdzenie, iż wyeliminowane z obrotu prawnego przez Sąd I instancji decyzje Kolegium zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 538/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. NSA uznał, iż Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności decyzji niespełniających przesłanki nieważności określonej w tym przepisie. Nieważność decyzji jest bowiem skutkiem naruszenia niewątpliwych co do treści norm prawnych, pozbawionych interpretacyjności, natomiast w niniejszej sprawie WSA w Lublinie wywiódł nieważność decyzji administracyjnej z przyjęcia jednej z możliwych interpretacji przepisów dotyczących ustalania właściwości organu do wydania decyzji nadzorczej w trybie art. 156 i nast. k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając ponownie skargę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], którą organ ten uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2009 r. - umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2007 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów M. M., o powierzchni 6,79 ha, bez budynków, położonych w gromadzie U. – oraz odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...]. Strona skarżąca domagała się uchylenia tej decyzji w części odmawiającej stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. W ocenie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo P., reprezentującego Skarb Państwa, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym, bowiem została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Strona, domagając się stwierdzenia jej nieważności, wskazała ponadto, iż rozstrzygnięcie to w sposób rażący narusza prawo, bowiem w postępowaniu przed Kolegium, zakończonym wydaniem tejże decyzji, Skarb Państwa był reprezentowany przez Starostę P., a nie przez uprawnione do tego Nadleśnictwo P.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż Sad, rozpoznając ponownie skargę Skarbu Państwa reprezentowanego przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P., w myśl art. 190 p.p.s.a., związany jest oceną prawną dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07).

W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 538/11 Naczelny Sąd Administracyjny – uchylając wyrok Sądu I instancji – podkreślił, iż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. może nastąpić wtedy, gdy decyzja ta została wydana przez organ oczywiście niewłaściwy do jej wydania. Właściwość organów administracji do wydania decyzji w określonej sprawie nie może co do zasady wynikać z przyjętej metody wykładni prawa, lecz powinna być określona wprost w przepisach prawa normujących daną problematykę. Jeżeli jednak ustalenie tej właściwości jest wynikiem przyjęcia jednej z możliwych wykładni prawa, to nie można mówić o niewłaściwości organu do wydania decyzji.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w niniejszej sprawie bezspornym jest, że w chwili wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej we Włodawie z dnia [...] października 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa określonych w tym orzeczeniu gruntów na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339)., tj. w 2007 r., właściwość organów do wydania takiej decyzji nie była wprost ustalona w przepisach obowiązującego prawa, lecz wynikała z przyjmowanych metod wykładni prawa. Powołany dekret z dnia 27 lipca 1949 r. został bowiem uchylony z dniem 4 listopada 1971 r. ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), bez podtrzymania w nowej ustawie instytucji przejmowania gruntów na własność Państwa w sposób określony w dotychczasowym dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r. Ustalenie właściwości organu nadzoru do oceny legalności orzeczeń wydanych na podstawie powołanego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. następowało zatem poprzez poszukiwanie w obowiązujących aktach prawnych analogicznych lub podobnych rozwiązań prawnych do tych określonych w omawianym dekrecie. Z tego wynika, że właściwość organu nadzoru w tych sprawach była wynikiem przyjęcia określonej metody wykładni prawa, dlatego ustalenie w taki sposób właściwości organu do wydania decyzji nadzorczej nie może być uznane za wadliwość prawną skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji nadzorczej.

Biorąc pod uwagę, iż stan faktyczny niniejszej sprawy oraz stan prawny nie uległ zmianie, Sąd - będąc związany powyższą oceną prawną – uznał za prawidłowe stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r. jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.

Odnosząc się natomiast do argumentu strony skarżącej (zawartego we wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r.), zgodnie z którym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sposób rażący narusza prawo, bowiem w postępowaniu zakończonym tą decyzją Skarb Państwa był reprezentowany przez Starostę P., a nie przez uprawnione do tego Nadleśnictwo P., należy uznać, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył w zaskarżonej decyzji organ, brak udziału strony w postępowaniu może – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – stanowić przesłankę do wznowienia postępowania, lecz nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji nie można bowiem powoływać się na przesłankę do wznowienia postępowania. Brak udziału strony w postępowaniu nie może być również interpretowany jako rażące naruszenie prawa, gdyż nie jest dopuszczalne, że którekolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłoby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 184/10; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3763/02 i z dnia 21 lutego 2005 r., sygn. akt IV SA 4666/03).

W związku z powyższym należy uznać, że okoliczność, iż Nadleśnictwo P. – jako podmiot uprawniony do reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] października 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntów M. M., o powierzchni 6,79 ha, bez budynków, położonych w gromadzie U. – bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r., nie mogła stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. jest zatem prawidłowe również w tym aspekcie.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.