Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1621/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r. nr [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] nr [...], róg ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej "[...] Nr hipoteczny [...]" o pow. [...] m2 oraz zmieniającego ww. orzeczenie z [...] lipca 1956 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania, w ten sposób, iż przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł (zamiast [...] zł), na rzecz H. i A. M. oraz A. i F. B. - w części dotyczącej udziału ½ części przysługującego A. i F. B.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Orzeczeniem z [...] lipca 1956 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - [...] "[...]" w W., nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] Nr [...] (zbieg ulic [...] i [...]) o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność H. i A. M. oraz A. i F. B. Ponadto Prezydium orzekło o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł na rzecz H. i A. M. oraz A. i F. B.

Zaś Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzeczeniem z [...] czerwca 1957 r. nr [...] - po rozpoznaniu odwołania A. i F. B. - utrzymała w mocy ww. orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia tej nieruchomości. Jednocześnie zmieniła to orzeczenie w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania w ten sposób, że za przedmiotową nieruchomość przyznano łączne odszkodowanie w kwocie [...] zł (zamiast [...] zł).

Pismem z [...] kwietnia 2013 r. M. M. złożył do Ministra Skarbu Państwa wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r. nr [...].

Minister Skarbu Państwa przekazał przedmiotowy wniosek, według właściwości, Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r. nr [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], róg ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej "[...] Nr hipoteczny [...]" o pow. [...] m2 oraz zmieniającego ww. orzeczenie z [...] lipca1956 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania, w ten sposób, iż przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł (zamiast [...] zł), na rzecz H. i A. M. oraz A. i F. B. - w części dotyczącej udziału ½ części przysługującego A. i F. B.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek Minister ustalił, że wywłaszczonej nieruchomości odpowiada obecnie nieruchomość położona w S., oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu Nr [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] S. A.

Z akt sprawy wynika, że w dziale II księgi wieczystej "[...] nr hip. [...]", prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości figurował w dniu [...] maja 1956 r. S. S. i ten stan rzeczy nie uległ zmianie aż do chwili złożenia wniosku z [...] marca 1962 r. nr [...] o ujawnienie Skarbu Państwa jako właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

Do wniosku tego załączono m.in. akt notarialny z [...] października 1940 r. Nr Rep. [...] - umowę sprzedaży ww. nieruchomości przez S. S. na rzecz A. i F. B. (którzy nabyli udział 1/2 części w tej nieruchomości) oraz na rzecz H. i A. M. (którzy nabyli pozostały udział 1/2 części w tej nieruchomości). Zatem wywłaszczona nieruchomość była w chwili wywłaszczenia współwłasnością A. i F. B. (udział 1/2 części) oraz H. i A. M. (udział 1/2 części).

Następnie Minister stwierdził, iż z uwagi na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z [...] czerwca 1957 r. tylko przez spadkobiercę małżonków B. oraz mając na uwadze, że brak jest wniosku pochodzącego od spadkobierców H. i A. małż. M. - to zakres postępowania ograniczono do udziału małż. B. w wywłaszczonej nieruchomości, wynoszącego 1/2 części.

W związku z tym stronami niniejszego postępowania nadzorczego są :

1. spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości (A. i F. B.), tj. J. M. i M. M.,

2. podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe o charakterze właścicielskim (własność lub użytkowanie wieczyste) do wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], tj.:

- Skarb Państwa - właściciel działki nr [...],

- [...] S. A. - użytkownik wieczysty działki nr [...].

W dalszej części uzasadnienia decyzji Minister wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a.

Z powyższej przyczyny instytucja ta ma zastosowanie w sprawach, w których w sposób niebudzący wątpliwości wykazano zaistnienie jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wszelkie wątpliwości dotyczące zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należy zatem interpretować na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym celem zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego.

Dodał, iż przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Do tego celu służy instytucja odwołania od decyzji, uregulowana w art. 127-140 k.p.a. Przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a.

Wskazał także, że kontrolowane orzeczenie z [...] czerwca 1957 r. weszło do obrotu prawnego i stało się ostateczne z mocy prawa, gdyż zostało wydane na skutek rozpatrzenia odwołania od orzeczenia z [...] lipca 1956 r. Tym samym może ono stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a.

Następnie Minister - badając poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji - wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia

w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa.

Wyjaśnił też, iż rażące naruszenie prawa zgodnie z utrwalonymi w orzecznictwie oraz doktrynie poglądami stanowi oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, tym samym występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich oczywistą niezgodność (zob. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 895). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechny jest pogląd, iż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa następuje wówczas, gdy skutki wydanego rozstrzygnięcia są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie (zob. wyrok NSA z dnia 26.05.2015 r. sygn. akt II OSK 2573/13, wyrok NSA z dnia 07.03.2012 r. sygn. akt I OSK 1337/11). Z uwagi na fakt, że rażące naruszenie prawa odnoszone jest jedynie do przypadków wyraźnego i niedwuznacznego przekroczenia treści przepisu, nie zaś do jego błędnej wykładni, podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi naruszenie przepisu, który budzi wątpliwości interpretacyjne, tzn. może być interpretowany na kilka sposobów, z których żaden nie może być uznany za oczywiście błędny.

Następnie wskazał, że orzeczenia wywłaszczeniowe z [...] czerwca 1957 r. i z [...] lipca 1956 r. zostały wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4. poz. 31), dalej jako "dekret" - zatem należy oceniać kwestionowane orzeczenie z 15 czerwca 1957 r. w świetle jego zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania.

Dalej zauważył, że dekret z 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.

Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zaś zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze (art. 5 ust. 2 dekretu).

Z akt archiwalnych niniejszej sprawy wynika, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - po rozpatrzeniu wniosku [...] w W. z [...] listopada 1956 r. - wydał inwestorowi zezwolenie z [...] marca 1956 r. na nabycie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oznaczonej na załączonym planie sytuacyjnym obwódką koloru czerwonego oraz literami ABCA o łącznej powierzchni całkowitej [...] m2, stanowiącej współwłasność H. i A. M. oraz A. i F. B.

Do wniosku z [...] listopada 1956 r. o wydanie zezwolenia na podstawie art. 5 dekretu dołączono m.in.:

- opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...]11.1955 r. wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu, stwierdzającą, iż nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych,

- zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] 09.1955 r. nr [...], w którym wyrażono zgodę na lokalizację szczegółową stacji benzynowej w S. przy ul. [...] - róg ulicy [...],

- zezwolenie Prezesa Centralnego Urzędu Naftowego z dnia [...] 11.1956 r. na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu,

- plan sytuacyjny.

Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 i 2 dekretu.

Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) - stosownie do treści art. 8 ust. 1 dekretu -obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28. Powyższa czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

Organ wskazał, że do współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej inwestor - [...] w W. - pismami z [...] maja 1956 r. skierował wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, wskazując, że cena nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu. Do wniosku wywłaszczeniowego z [...] maja 1956 r. inwestor załączył cztery zwrotne potwierdzenia odbioru ww. wezwań.

Z treści pisma z [...] maja 1956 r. wynika, że współwłaściciele nieruchomości (w tym A. i F. B.) nie wyrazili zgody na sprzedaż przedmiotowej nieruchomości - żądając przyznania nieruchomości zamiennej.

Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby za przedmiotową nieruchomość przysługiwała nieruchomość zamienna.

Podkreślił też, że niewskazanie konkretnej ceny nabycia nieruchomości nie stanowi przejawu rażącego naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 dekretu.

Skoro nie doszło do nabycia nieruchomości w drodze umowy - to niezbędne okazało się zastosowanie trybu wywłaszczenia.

Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Do wniosku należało załączyć (art. 17 ust. 3 dekretu):

1) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,

2) dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8,

3) plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni, przeznaczonej do wywłaszczenia,

4) poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z . zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu,

5) jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność.

W przedmiotowej sprawie wnioskiem z [...] maja 1956 r. [...] w W. wystąpiło do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. o wywłaszczenie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], róg ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej "[...] Nr hipoteczny [...]" o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. B., F. B., H. M. oraz A. M.

Do przedmiotowego wniosku załączono m.in.: plan sytuacyjny, zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] 03.1956 r., dowody wezwania właścicieli stosownie do art. 8 oraz odpis księgi wieczystej "[...] nr hipoteczny [...]".

Nie budzi zatem wątpliwości, iż nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.

Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu).

Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało

rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu).

Minister wskazał, że z częściowo zachowanych akt archiwalnych wynika, iż pismem z [...] czerwca 1956 r. organ poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Dodał, że nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia przez A. B. i F. B. - jednakże z adnotacji zawartej na zawiadomieniu wynika, iż zostało ono wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. w dniach [...] czerwca1956 r. - [...] czerwca1956 r.

Następnie pismem z [...] czerwca 1956 r. organ poinformowało strony o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, którą wyznaczono na dzień [...] lipca 1956 r. o godz. 9.30 w lokalu Oddziału Społeczno - Administracyjnego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. Przedmiotowe zawiadomienie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. w dniach [...] czerwca1956 r. – [...] lipca 1956 r. (adnotacja na egzemplarzu zawiadomienia znajdującym się w aktach sprawy), a także zostało wysłane pocztą do stron w dniu [...] czerwca 1956 r. (na aktowym egzemplarzu zawiadomienia uczyniono stosowną adnotację). W aktach sprawy znajduje się też odręcznie sporządzony rozdzielnik adresowy, z którego wynika, iż przedmiotowe zawiadomienie zostało wysłane do wszystkich czterech współwłaścicieli nieruchomości oraz do inwestora (z prośbą o wydelegowania pełnomocnika do wzięcia udziału w rozprawie).

Ponadto w aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej z dnia [...] lipca 1956 r., z którego wynika, że na rozprawę nie stawili się współwłaściciele nieruchomości - mimo prawidłowego zawiadomienia ich o terminie i miejscu jej przeprowadzenia.

Należy także wskazać, iż udział rzeczoznawcy majątkowego nie był obligatoryjny w rozprawach prowadzonych na podstawie dekretu z 24 kwietnia 1949 r. Zatem jego brak na niniejszej rozprawie nie może być uznany jako przejaw rażącego naruszenie prawa. Ponadto, brak udziału rzeczoznawcy nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy - skoro na rozprawie nie stawili się współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości.

Nie doszło zatem do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 i 2 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu):

1) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia,

2) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło,

3) jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.

Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowe orzeczenie z [...] lipca 1956 r. - oceniane w części dotyczącej udziału 1/2 części przysługującego A. i F. B., zawiera wszystkie ww. wymienione elementy - albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia oraz wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa na wniosek [...] Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi w W. oraz wyjaśniono powód nieuwzględnienia wniosku stron o przyznanie nieruchomości zamiennej.

Minister odniósł się też do zarzutów dotyczących wadliwego ustalenia przedmiotu wywłaszczenia - wskazując, że postępowaniem wywłaszczeniowym objęto obszar

[...] m2, ujawniony na planie sytuacyjnym z [...] października 1955 r., sporządzonym przez mierniczego Miejskiej Rady Narodowej w S. Tym samym przedmiot wywłaszczenia został określony w sposób jednoznaczny. Jak wynika z treści opinii geodezyjnej z [...] października 2014 r. - nieruchomość objęta księgą wieczystą "[...] nr hip. [...]" miała powierzchnię [...] sążni kwadratowych, co odpowiada ok. [...] m2. Jednocześnie z treści pisma Prezesa Centralnego Urzędu Naftowego z [...] stycznia 1956 r. wynika, że przedmiotowy obszar [...] m2 stanowił część nieruchomości stanowiącej współwłasność A. i F. małż. B. oraz H. i A. małż. M. Tym samym nie wywłaszczono pozostałego obszaru tej nieruchomości, liczącego ca [...] m2.

Nie doszło więc do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.

W przedmiotowym orzeczeniu z [...] lipca 1956 r. ustalono jednocześnie wysokość odszkodowania - w kwocie [...] zł - i przyznano je na rzecz A. B., F. B., H. M. oraz A. M.

W myśl art. 27 dekretu obowiązek odszkodowania ciążył na tym, na czyj wniosek orzeczono wywłaszczenie - w związku z tym podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania w przedmiotowej sprawie było [...].

Nie doszło zatem do naruszenia art. 27 dekretu

Stosownie do art. 33 ust. 1 dekretu, wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron mogła złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 dekretu, orzeczenie o przyznaniu odszkodowania zapadało po przeprowadzeniu rozprawy.

Zaś w myśl art. 33 ust. 6 dekretu, jeżeli wniosek o ustalenie odszkodowania zgłoszony został przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu, a orzeczenie o wywłaszczeniu miało zapaść w wyniku rozprawy - w wyniku tej samej rozprawy mogło zapaść orzeczenie o ustaleniu odszkodowania. W zawiadomieniach o miejscu i terminie rozprawy należało uprzedzić, że przedmiotem rozprawy będzie również wniosek o ustalenie odszkodowania.

W analizowanej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej złożyli współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości w piśmie z [...] maja 1956 r. - zatem organ był uprawniony do rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu oraz o przyznaniu odszkodowania w tym samym orzeczeniu.

Pismem z [...] czerwca 1956 r. organ poinformował o wyznaczeniu terminu i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w dniu [...] lipca 1956 r. Z treści protokołu z rozprawy wynika, iż odbyła się ona w wyznaczonym terminie, ale bez udziału współwłaścicieli nieruchomości.

W toku rozprawy ustalono, że małżonkowie B. i M. posiadali ówcześnie - poza wywłaszczoną nieruchomością - również działkę o pow. [...] m2 w S. przy ul. [...], na której znajduje się budynek mieszkalny [...] izbowy zamieszkały przez [...] lokatorów. Ponadto wskazano, iż miasto S. liczy ok. 30 tys. mieszkańców.

Minister wskazał - odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy - że udział rzeczoznawcy majątkowego nie był obligatoryjny w rozprawach prowadzonych na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. - zatem jego brak na rozprawie nie może być uznany jako przejaw rażącego naruszenia prawa. Ponadto, obecność rzeczoznawcy była i tak niecelowa - z uwagi na niestawienie się na rozprawie współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości pomimo prawidłowego ich zawiadomienia.

Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 33 ust. 1, 2 i 6 dekretu.

Stosownie do art. 30 ust. 1 dekretu, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wywłaszczający obowiązany był zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną.

Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła działkę budowlaną. Jednakże jej współwłaściciele poza tą nieruchomością posiadali prawo własności jeszcze jednej nieruchomości położonej w S. przy ul [...], zabudowanej budynkiem wielorodzinnym. Należy przy tym wyjaśnić, że nieruchomość zamienna przysługiwała w sytuacji, gdy wywłaszczana nieruchomość była jedyną działką wywłaszczonego właściciela z domem jednorodzinnym, dwurodzinnym lub była przeznaczona na budowę takiego domu. Skoro A. B. i F. B. byli współwłaścicielami innej działki, na której położony był budynek mieszkalny, to bezspornie nie przysługiwała im nieruchomość zamienna. Ponadto, wywłaszczona nieruchomość nie była zabudowana ani nie stanowiła ona gospodarstwa rolnego lub ogrodniczego (jak wynika z wniosku wywłaszczeniowego nieruchomość ta była zaniedbana, niezagospodarowana i nieogrodzona; stanowiła miejsce postoju furmanek wiejskich; treść wniosku spójna była przy tym z treścią protokołu z oględzin nieruchomości, dokonanych w dniu [...] czerwca 1956 r.). Poza tym warto nadmienić, iż stan tej nieruchomości w żaden sposób nie wskazywał, aby właściciele zamierzali wybudować na niej budynek mieszkalny. Wręcz przeciwnie - istnieją podstawy do twierdzenia, że nieruchomość ta leżała odłogiem.

W konsekwencji organ wywłaszczeniowy nie naruszył rażąco prawa - uznając, iż przedmiotowa nieruchomość nie miała charakteru uprzywilejowanego w myśl art. 30 ust. 1 dekretu.

Stosownie do art. 28 dekretu, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia miała określić zasady ustalania odszkodowania dla poszczególnych rodzajów nieruchomości oraz praw rzeczowych ograniczonych na nieruchomościach.

Na podstawie ww. przepisu Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 52, poz. 339), wydanego na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Zgodnie z § 10 tego rozporządzenia nieruchomości nie będące przedmiotem podatku gruntowego były w rozumieniu rozporządzenia gruntami budowlanymi, a znajdujące się na nich budynki - budynkami miejskimi.

Natomiast zgodnie z § 11 rozporządzenia - wartość szacunkową gruntów budowlanych, o ile rozporządzenie nie stanowiło inaczej, obliczało się przyjmując za podstawę wartość 1 ha I klasy użytków rolnych w strefie miejskiej, a w osiedlach do 15.000 mieszkańców - w strefie podmiejskiej (ust.1). Wartość gruntów budowlanych, które pozostawały pod uprawą rolną lub ogrodniczo-warzywniczą albo były użytkowane lub przeznaczone na cele indywidualnego budownictwa mieszkaniowego (budynki zawierające nie więcej niż 10 izb mieszkalnych), ustalało się w zależności od liczby mieszkańców osiedla w dniu [...] stycznia 1950 r. oraz od położenia nieruchomości w osiedlu.

Położenie nieruchomości w osiedlu według stref określało prezydium właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. Grunty budowlane, położone poza granicami osiedli, traktowano się na równi z nieruchomościami peryferyjnymi osiedli najmniejszych (ust. 2). Wartość 1 m2 gruntów, wymienionych w ust. 2, ustalało się przez zastosowanie mnożnika do wartości gruntu, obliczonej zgodnie z ust. 1. Wysokość mnożnika wskazywała tabela stanowiąca załącznik Nr 4 (ust. 3).

Ustalając wartość wywłaszczanego gruntu organ przyjął, iż w 1956 r. za 1 ha gruntu budowalnego położonego w strefie śródmiejskiej przysługiwało [...] zł.

Zaś wywłaszczeniu podlegała nieruchomość o pow. [...] m2.

W konsekwencji organ ustalił wartość gruntu na kwotę [...] zł ([...] ha X [...] zł).

Następnie ze względu na fakt, iż miasto S. w dacie [...].01.1950 r. liczyło ponad 30 tyś. mieszkańców, zaś przedmiotowa nieruchomość położona była w strefie śródmiejskiej - zgodnie z treścią § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. organ prawidłowo ustalił wysokość mnożnika, jaki przysługiwał dla przedmiotowej nieruchomości tj. 3,2 - mnożnik przysługujący dla nieruchomości położonych w strefie śródmiejskiej w miastach liczących od 20 do 50 tysięcy mieszkańców (zał. nr 4 do ww. rozporządzenia z dnia [...] listopada 1952 r).

W wyniku zastosowania tego mnożnika organ ustalił wartość szacunkową wywłaszczanego gruntu na kwotę [...] zł. Przy czym doszło do niewielkiego błędu rachunkowego, albowiem wysokość odszkodowania powinna wynieść [...] zł ([...] zł X 3,2).

Pismem z [...] grudnia 1956 r. A. i F. B. złożyli odwołanie od powyższego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r.

Orzeczeniem z [...] czerwca 1957 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. utrzymała w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], róg ul. [...], o pow. [...] m2.

Oceniając legalność orzeczenia z [...] czerwca 1957 r. miała na uwadze, że okoliczności istotne w kontekście spełnienia przesłanek wywłaszczenia nie uległy zmianie od czasu wydania decyzji z [...] lipca 1956 r.

Jednocześnie Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. zmieniła ww. orzeczenie z [...] lipca 1956 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania w ten sposób, że za przedmiotową nieruchomość przyznano współwłaścicielom nieruchomości odszkodowanie w kwocie [...] zł.

Ustalając wartość wywłaszczanego gruntu organ przyjął, iż w roku 1957 r. za 1 ha grunt budowalnego położonego w strefie śródmiejskiej przysługiwało [...] zł. Wywłaszczeniu podlegała nieruchomość o pow. [...] m2. W konsekwencji ustalił, że wartość gruntu wynosiła [...] zł ([...] ha x [...] zł). W wyniku zastosowania mnożnika 3,2 ustalił wartość szacunkową wywłaszczanego gruntu na kwotę [...] zł ([...] zł = [...] zł x 3,2).

Brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości podwyższenia wysokości odszkodowania w orzeczeniu organu odwoławczego.

Wobec powyższego należy uznać, że orzeczenie organu odwoławczego z [...] czerwca 1957 r. w części dotyczącej udziału 1/2 części, przysługującego małżonkom B. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W orzeczeniu tym, w kontrolowanej części, nie stwierdzono również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 6 i 7 k.p.a., albowiem:

- nie naruszono przepisów o właściwości,

- brak jest dowodów na okoliczność, iż rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),

- nie doszło do skierowania decyzji (orzeczenia) do osoby niebędącej stroną w sprawie,

- brakuje podstaw do twierdzenia, iż którekolwiek z ww. rozstrzygnięć w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Ponieważ nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. - to brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 15 czerwca 1957 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2019 r. - odmawiającą stwierdzenia nieważności. orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r.

Jego zdaniem wywłaszczenie nieruchomości było sprzeczne z ówcześnie obowiązującym prawem i nastąpiło bez adekwatnego odszkodowania dla właścicieli. Ponadto podniósł, że właścicielom wywłaszczonej nieruchomości przysługiwała nieruchomość zamienna, gdyż "zamierzali wybudować nowy dom mieszkalny".

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję - w pełni podzielając ustalenia faktyczne i prawne w niej wyrażone.

Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. M. - zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127§ 3 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2019 r. na skutek błędnego uznania, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r.

W uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację na poparcie zarzutów skargi.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odniósł się też do zarzutów skargi stwierdzając, iż są one bezzasadne i nie wskazują nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w prowadzonym postępowaniu, a dotyczą jedynie kwestii, które zostały wyjaśnione i ocenione przez Ministra Rozwoju w zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju z [...] czerwca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r. , utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r. w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], róg ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej "[...] Nr hipoteczny [...]" o pow. [...] m2 oraz zmieniającego ww. orzeczenie z [...] lipca1956 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania, w ten sposób, iż przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł (zamiast [...] zł), na rzecz H. i A. M. oraz A. i F. B. - w części dotyczącej udziału ½ części przysługującego A. i F. B.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 k.p.a.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywnie określone

w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Z uwagi jednak na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 k.p.a. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy orzeczenie

Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] czerwca 1957 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1956 r. w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości oraz zmieniającego to orzeczenie w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania - zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestionowane orzeczenia zostały wydane na podstawie przepisów dekretu

z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), dalej jako dekret.

Przy czym skarżący nie kwestionuje samego faktu wywłaszczenia, ale naruszenie art. 8 dekretu - brak rokowań i określenia konkretnej ceny nieruchomości oraz art. 30 dekretu - niezaproponowanie nieruchomości zamiennej.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 dekretu prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie dekretu służy wykonawcom narodowych planów gospodarczych, w szczególności władzom i urzędom państwowym.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 dekretu zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie (ust. 1). Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze

(ust. 2).

Z analizy akt administracyjnych wynika, iż w sprawie o wydanie zezwolenia na podstawie art. 5 dekretu inwestor złożył wszystkie wymagane załączniki w tym - opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...].11.1955 r., zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...]09.1955 r. nr [...], zezwolenie Prezesa Centralnego Urzędu Naftowego z dnia [...].11.1956 r. na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu oraz plan sytuacyjny.

Prawidłowo zatem Minister ocenił, że nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 5 ust. 1 i 2 dekretu.

Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości, inwestor obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu) - ewentualnie gdy nieruchomość należała do kategorii nieruchomości uprzywilejowanych (art. 30 ust. 1 dekretu) - za nieruchomość zamienną.

Dokonanie tej czynności skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

Z akt niniejszej sprawy ewidentnie wynika, że do współwłaścicieli nieruchomości inwestor - [...] w W. - pismami z [...] maja 1956 r. skierował wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, wskazując, iż cena nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu.

Natomiast z treści pisma współwłaścicieli nieruchomości z [...] maja 1956 r. wynika, że nie wyrazili oni zgody na sprzedaż przedmiotowej nieruchomości ponieważ "Jako działka warzywna jest nam pomocą w egzystencji przy stanie zarobków jakie osiągamy. Natomiast w zrozumieniu potrzeb państwowych, zgadzamy się na odstąpienie działki z warunkiem, że w zamian otrzymamy inną w granicach miasta".

Mając na względzie całokształt powyższych okoliczności stwierdzić należy, że właściciele przedmiotowej nieruchomości zostali wezwani do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu - jednakże negocjacje te nie zakończyły się zawarciem umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Zatem, wbrew zarzutom skargi, nie można uznać, że doszło naruszenia art. 8 ust. 1 i 4 dekretu - poprzez niedopełnienie przez ubiegającego się o wywłaszczenie obowiązku wystąpienia do wywłaszczanych o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

Stwierdzić też należy, iż nie stanowi rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu fakt niewskazania konkretnie ustalonej ceny w ofercie o dobrowolnym odstąpieniu nieruchomości. Niewskazanie bowiem konkretnej ceny nie może być uznane za rażące naruszenie prawa - skoro w wezwaniu zastosowano obowiązujący wzór odsyłający w zakresie ceny do art. 28 dekretu.

Stanowisko takie jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08 stwierdził, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w tej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podzielić należy również ustalenia organu, że wywłaszczona nieruchomość nie miała charakteru uprzywilejowanego - o którym mowa w art. 30 dekretu.

Stosownie do art. 30 ust. 1 dekretu, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wywłaszczający obowiązany był zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną.

Zatem nieruchomość zamienna przysługiwała w sytuacji, gdy wywłaszczana nieruchomość była jedyną działką wywłaszczanego z domem jednorodzinnym, dwurodzinnym lub była przeznaczona na budowę takiego domu.

Tymczasem w toku rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej ustalono, że małżonkowie B. i M. posiadali ówcześnie - poza wywłaszczoną nieruchomością - również działkę o pow. [...] m2 w S. przy ul. [...], na której znajduje się budynek mieszkalny [...] izbowy zamieszkały przez [...] lokatorów.

Skoro A. B. i F. B. byli współwłaścicielami innej działki, na której położony był budynek mieszkalny - to bezspornie nie przysługiwała im nieruchomość zamienna. Ponadto, wywłaszczona nieruchomość nie była zabudowana ani nie stanowiła ona gospodarstwa rolnego lub ogrodniczego. Jak wynika z treści pisma z [...] maja 1956 r. była ona ogródkiem warzywnym na własne potrzeby jej właścicieli.

Przy czym w żadnym piśmie nie podnosili oni faktu, że zamierzają wybudować na niej budynek mieszkalny. Zaś w piśmie z [...] grudnia 1956 r. A. B. podkreślał, iż jest inwalidą wojennym z niskimi zarobkami i działka warzywna stanowi znaczną pomoc w egzystencji.

Zatem organ nadzorczy prawidłowo ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie miała charakteru uprzywilejowanego w myśl art. 30 ust. 1 dekretu

Wskazać również należy, że Minister trafnie stwierdził, iż nie doszło do naruszenia pozostałych przepisów dekretu - art. 17 ust. 1 i 3, art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 i 2, art. 27 oraz art. 33 ust. 1, 2 i 6. Brak jest także podstaw do kwestionowania prawidłowości podwyższenia wysokości odszkodowania w orzeczeniu organu odwoławczego.

Zresztą również skarżący nie kwestionował prawidłowości ustaleń organu w tym zakresie.

Wobec powyższego organ prawidłowo uznał, że orzeczenie z [...] czerwca 1957 r. w części dotyczącej udziału 1/2 części, przysługującego małżonkom B., nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa

Słusznie też nie dopatrzył się pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 6 i 7 k.p.a.

Ponieważ nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. - dlatego też brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia z [...] czerwca 1957 r.

Podsumowując Sąd uznał, że Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r.,

poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.