Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4146/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 53 § 2b, art. 106 § 3, art. 113 § 1, art. 149 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Burmistrza W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SAB/Lu 103/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Burmistrza W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 25 kwietnia 2019 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na rzecz Burmistrza W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (sygn. akt II SAB/Lu 103/20) po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Burmistrza W. (organu) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z 25 kwietnia 2019 r.:

I. zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego Stowarzyszenia o udzielenie informacji publicznej z 25 kwietnia 2019 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku;

II. stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

III. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżące Stowarzyszenie wniosło 20 sierpnia 2020 r. skargę na bezczynność Burmistrza W. w zakresie rozpatrzenia wniosku z 25 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając mu naruszenie art 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.). Jak wyjaśniło Stowarzyszenie ww. wnioskiem zwróciło się do organu o udostępnienie następujących informacji publicznych:

CZ. 1 – FACEBOOK

1. Czy gmina prowadzi swój profil na Facebooku?

2. Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Facebooka?

3. Jeśli gmina prowadzi profil na Facebooku, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Facebooka?

4. Jeśli Facebook gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przesłanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana.

5. Jeżeli gmina prowadzi Facebooka, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie?

6. Czy profile Facebook gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny?

7. Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni.

CZĘŚĆ 2 – TWITTER

1. Czy gmina prowadzi swój profil na Twitterze?

2. Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Twittera?

3. Jeśli gmina prowadzi Twittera, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Twittera?

4. Jeśli Twitter gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przesianie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana.

5. Jeżeli gmina prowadzi Twittera, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie?

6. Czy profil Twitter gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny?

7. Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni.

CZĘŚĆ III - FORUM

Czy urząd gminy prowadzi forum dla mieszkańców lub grupę w serwisie społecznościowym?

CZĘŚĆ IV - OFICJALNY PROFIL W/B/P

1. Jeśli istnieje oficjalny profil wójta/burmistrza/prezydenta na Facebooku, Twitterze lub Wykopie, czy w którymkolwiek przypadku prowadzą go osoby opłacane z budżetu gminy? (chodzi zarówno o sytuację, gdy są to pracownicy gminy, jak też gdy są to zewnętrzne podmioty zatrudnione przez gminę)?

2. Jeśli któryś profil w mediach społecznościowych jest/był w 2018 roku opłacany z budżetu gminy, prosimy o link do profilu".

Stowarzyszenie wniosło o przesłanie żądanych informacji na wskazany adres e-mail, jednak do dnia wniesienia skargi nie otrzymało od organu żadnej odpowiedzi. Zdaniem strony skarżącej Burmistrz jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a którą stanowią żądane informacje. Organ pozostaje natomiast w bezczynności już od ponad roku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że wniosek w ogóle nie wpłynął do Urzędu Miejskiego i nie został dołączony żaden dowód wysłania, czy też jego doręczenia, na potwierdzenie czego załączył "wydruk z logów systemowych serwera poczty email Urzędu Miejskiego w W. dotyczący dnia 25 kwietnia 2019 r". Nadto organ wyjaśnił, że 24 sierpnia 2020 r. Sekretarz Gminy w rozmowie telefonicznej z sekretariatem skarżącego próbował ustalić, na jaki adres mailowy został przesłany wniosek, uzyskując informację, że skarżący korzysta z programu do mailingu (seryjna korespondencja wiadomości email). 25 sierpnia 2020 r, do organu wpłynęła korespondencja mailowa, z której wynika, że skarżący nie dysponuje żadnym dowodem dostarczenia wniosku. W powyższej korespondencji skarżący sam przyznaje, że działanie programu do mailingu jest dalekie od doskonałości. Ponadto skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi ponaglenia organu przed wniesieniem skargi.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał ją za zasadną.

Sąd pierwszej instancji uznał informacje objęte wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia za informację publiczną, a burmistrza jako organ władzy publicznej za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej). Burmistrz W. miał zatem obowiązek udostępnić skarżącemu sporne informacje w terminie 14 dni, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy.

Następnie Sąd pierwszej instancji podał, że w celu wyjaśnienia, czy organ otrzymał wniosek zwrócił się do strony skarżącej o przedłożenie dowodu doręczenia organowi wniosku z 25 kwietnia 2019 r. W odpowiedzi Stowarzyszenie przesłało drogą elektroniczną pismo wraz z dowodem doręczenia organowi spornego wniosku i potwierdzeniem, na jaki adres elektronicznej skrzynki pocztowej wniosek został wysłany. Z dokumentów tych wynika, że wniosek został przesłany z adresu poczty elektronicznej Stowarzyszenia, obsługiwanej przez podmiot zajmujący się profesjonalnym dostarczaniem poczty elektronicznej - [...] na adres poczty elektronicznej Urzędu Gminy U. [...] w dniu 25 kwietnia 2019 r. o godz. 19:49, zaś na potwierdzeniu doręczenia wniosku widnieje status doręczenia - "ok". Zgodnie z powszechnie dostępnymi informacjami na stronie internetowej tego podmiotu oznacza to, że email został doręczony organowi (zob. [...]).

W ocenie Sądu, nie ulega zatem wątpliwości, że wbrew stanowisku organu wniosek z 25 kwietnia 2019 r. został przesłany organowi w tej dacie na oficjalny adres poczty elektronicznej. Przesłanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej na adres organu pocztą elektroniczną (e-mail) jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej na piśmie. Podanie przez organ do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej należy w związku z tym traktować jako zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Do obowiązków organu administracji publicznej, jak też innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do podmiotu podającego publicznie adres i oczekiwać, że skoro podany zostaje do publicznej wiadomości adres poczty elektronicznej, to kierowana na ten adres poczta będzie odbierana. Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej iluzorycznym.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skoro nie budzi wątpliwości, że skarżące Stowarzyszenie przesłało sporny wniosek na adres poczty elektronicznej podanej przez organ do publicznej wiadomości jako adres do korespondencji, to wiadomość zawierająca wniosek dotarła do adresata w dacie jej wysłania. Organ zaś przez ponad rok pozostawał w bezczynności.

Wskazując na art. 149 § 1 i § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 -zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd pierwszej instancji uznał, że ze względu na znaczny upływ czasu od dnia złożenia wniosku, tj. prawie półtora roku, bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa – art. 13 ust. 1 ustawy o udostępnienie informacji publicznej.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Burmistrz W., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie i zasądzenie "na rzecz skarżącego" kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 53 § 2b P.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, iż uczestnik postępowania przed wniesieniem skargi do sądu miał obowiązek wniesienia ponaglenia, czego nie uczynił;

2) art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, tj. brak uwzględnienia faktu, iż zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż skarżący w ogóle otrzymał wniosek o udostępnienie informacji publicznej;

3) art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, tj. brak uwzględnienia faktu, iż uczestnik miał obowiązek ponaglenia organu przed wniesieniem skargi, czego nie uczynił;

4) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia wyroku z którego treści wynika, iż zawarte w uzasadnieniu konstatacje sądu mogą dotyczyć Urzędu Gminy U., a nie Gminy Miejskiej W. (s. 5 uzasadnienia wyroku), tym bardziej, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w ogóle w sporządzonym przez siebie uzasadnieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przepisu art. 53 § 2b P.p.s.a. poprzestając jedynie na wymienieniu tego zarzutu w części sprawozdawczej uzasadnienia wyroku;

5) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez brak zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji do Urzędu Gminy U. w celu wyjaśnienia wątpliwości w zakresie tego, czy do organu tego nie wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 25 kwietnia 2019 r., który był skierowany do Urzędu Miejskiego w W., w szczególności w sytuacji, kiedy Sąd pierwszej instancji powziął taką informację o zwróceniu się do uczestnika postępowania o przedłożenie dowodu doręczenia do Urzędu Miejskiego w W. wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 25 kwietnia 2019 r.;

6) art. 113 § 1 P.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy w sytuacji, gdy sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, w szczególności z uwagi na fakt, iż Sąd pierwszej instancji nie ustalił, czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany do skarżącego nie trafił w rzeczywistości do Urzędu Gminy U.;

7) art. 119 pkt 4 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym pomimo istnienia poważnych wątpliwości w zakresie stanu faktycznego, które mogłyby zostać wyjaśnione w toku rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że przedstawił dowód na to, że wniosek nigdy nie znalazł się na serwerze obsługującym jego pocztę elektroniczną. Ponadto sam uczestnik przyznaje, że "działanie programu do mailingu jest dalekie od doskonałości". Mimo tego Sąd pierwszej instancji przyjął arbitralnie, że skarżący otrzymał wniosek, wskazując, że wniosek odnosił się do Urzędu Gminy U., a nie Gminy Miejskiej W. W ocenie organu Sąd dokonał oceny zgromadzonych dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek większość zarzutów w niej postawionych okazała się być niezasadna.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu, wskazującego na niedopuszczalność skargi z powodu nie poprzedzenia jej wniesieniem ponaglenia (art. 37 K.p.a,), stwierdzić trzeba, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Nie jest zatem wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 - orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się w trybie unormowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, poza wyjątkiem wskazanym w art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz wynikającym z regulacji art. 15 ust. 2 tej ustawy. Dlatego też skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Nie ma bowiem wątpliwości, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wszczyna postępowanie, w ramach którego mogą być podejmowane różnorakie czynności. Z założenia ma to jednak być postępowanie odformalizowane i szybkie, co wynika z celu ustawy oraz jej regulacji zawartej w art. 10 ust. 2, stanowiącym, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (por. wyroki NSA z: 14 września 2012 r. sygn. I OSK 1013/12 i 23 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2463/18). Ustawodawca nie przewidział żadnych szczególnych wymagań ani co do wniosku, ani co do osoby wnioskodawcy, określił natomiast stosunkowo krótkie terminy dla podmiotu zobowiązanego (por. wyrok NSA z 14 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1013/12). Zasady tej nie zmieniło w żadnym razie wprowadzenie do art. 37 K.p.a. i art. 52 § 2 P.p.s.a. z dniem 1 czerwca 2017 r. - mocą ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji w postępowaniu administracyjnym w postaci ponaglenia, w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa (wyrok NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4287/18). I wprawdzie dodany wówczas przez ustawodawcę art. 53 § 2b P.p.s.a. mógłby sugerować, że każda skarga na bezczynność lub przewlekłość niezależnie od rodzaju sprawy, której ona dotyczy, powinna zostać poprzedzona ponagleniem, to jednak, mając na uwadze, że ponaglenie jest środkiem prawnym uregulowanym w K.p.a. przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłość, które toczą się w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa o dostęp do informacji publicznej nie jest natomiast sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. Tryb udostępniania informacji w całości reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zawarte w niej odesłanie do przepisów kodeksu jest bardzo wąskie i dotyczy wyłącznie wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji i decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Stąd w sprawach z zakresu informacji publicznych nie może mieć zastosowania ta część art. 53 § 2b P.p.s.a. w której mowa, że skarga na bezczynność lub przewlekłość "może być wniesiona (...) po wniesieniu ponaglenia". Przepis ten należy interpretować tak, że ponaglenie jest wymagane wtedy, gdy sprawa, której dotyczy skarga na bezczynność lub przewlekłość, prowadzona jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub przy ich zastosowaniu. Z tego też względu jako niezasadny należało ocenić zarzuty naruszenia art. 53 § 2b P.p.s.a. (zarzut 1), art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 P.p.s.a. (zarzut 3) oraz częściowo art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 P.p.s.a. (zarzut 4).

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów, zauważyć należy, że zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. "W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów" (art. 120 P.p.s.a.). Przepisy o postępowaniu uproszczonym są wyjątkiem od zasady rozpoznawania spraw na rozprawie (art. 90 § 1 in fine P.p.s.a.), a o skierowaniu sprawy do rozpoznania w tym trybie decyduje przewodniczący wydziału orzeczniczego (§ 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych, Dz. U. z 2015 r., poz. 1177). Oznacza to, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Tym samym wobec przedmiotu skargi wszczynającej niniejszą sprawę sądowoadministracyjną (skarga na bezczynność), nie można było Sądowi pierwszej instancji skutecznie zarzucić naruszenia tego przepisu (zarzut 7), a tym bardziej za jego pomocą podważać ustalonego przez ten Sąd stanu faktycznego sprawy. Z tego też względu nieskuteczny okazał się być również zarzut naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. (zarzut 6), który to przepis stanowi regulację prawną dotyczącą wyłącznie kompetencji przewodniczącego składu orzekającego o charakterze wyłącznie technicznym (porządkowym), odnoszący się do rozprawy a nie posiedzenia niejawnego i który także nie może stanowić podstawy kasacyjnej, której celem jest zarzucenie sądowi wojewódzkiemu dokonania błędu w ustaleniach faktycznych.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a, (zarzut 5). Zgodnie z tym przepisem: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega więc na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Również posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. Nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to przepis art. 106 § 3 P.p.s.a., nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyroki NSA z 30 września 2009 r. sygn. akt I OSK 160/09; 21 września 2010 r. sygn. akt I GSK 243/10; 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 165/11; 25 września 2012 r. sygn. akt II OSK 840; 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2754/18, 3 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 2432/21). Niezależnie od powyższego zauważyć również trzeba, że wskazanie przez Sąd pierwszej instancji na Urząd Gminy U. stanowiło omyłkę pisarską Sądu tym bardziej, że zostało wprost powiązane z adresem poczty internetowej "[...]". Nie sposób natomiast przyjąć, że adresem tym posługuje się Gmina U. tym bardziej, że został on – na co również wskazywał Sąd pierwszej instancji – zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w W. To z kolei czyniło niezasadną pozostałą część zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 P.p.s.a. (zarzut 4).

Przechodząc następnie do oceny, czy skarżące Stowarzyszenie wykazało, że złożyło skutecznie wniosek o udzielenie informacji publicznej na adres poczty internetowej organu, zauważyć należy, że w orzecznictwie podkreśla się, że ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu obciąża organ a nie skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15). Z poglądu tego wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to dotarła ona do adresata. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Zwraca się przy tym uwagę, że odmienne zapatrywanie prowadziłoby w praktyce do sytuacji, w której prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Godziłoby to również w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1890/18, z 31 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 708/17). W konsekwencji powyższego, jeżeli organ chciał zakwestionować przedstawiony przez stroną skarżącą wydruk z jego poczty elektronicznej powinien oprócz zawarcia takiego twierdzenia w odpowiedzi na skargę przedłożyć przykładowo wydruk ze swojej skrzynki odbiorczej z dnia, w którym skarżąca twierdziła, że taki wniosek nadała, wraz z oświadczeniem pracownika odpowiedzialnego za przyjmowanie poczty elektronicznej, że również w skrzynce obejmującej "spam" nie odnaleziono takiego maila (por. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3397/18). Do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15 i 3 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15, wyrok NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14).

Wskazując na powyższy pogląd, zauważyć należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji swoje ustalenia oparł wyłącznie na wyjaśnieniach strony skarżącej, zawartych w piśmie z 25 listopada 2020 r. Na ich podstawie Sąd przyjął, że skoro adres poczty elektronicznej Stowarzyszenia jest obsługiwany przez podmiot zajmujący się profesjonalnym dostarczeniem poczty elektronicznej, to wniosek został przesłany na adres organu "w dniu 25 kwietnia 2019 r. o godz. 19:49". Sąd w żaden sposób nie odniósł się natomiast do twierdzeń organu, który kwestionował fakt doręczenia mu wniosku, przesyłając – zgodnie z powyższymi wymogami – w odpowiedzi na skargę wydruk z serwera poczty email Urzędu Miejskiego w W. Co istotne, w przyjętej przez Sąd pierwszej instancji godzinie nadania, na serwerze Urzędu Miejskiego nie odnotowano wpływu żadnej wiadomości e-mail. Ze złożonych przez stronę skarżącą wyjaśnień nie wynika również z jakiego adresu nadała wiadomość zawierającą wniosek o udzielenie informacji publicznej, co również pominął Sąd pierwszej instancji. Niemniej jednak zauważyć należy, że złożony przez organ wydruk z serwera jako godzinę przesłania ostatniej wiadomości w dniu 25 kwietnia 2019 r. wskazuje "19:54:58", a więc okres jedynie 5 minut po momencie, który uznał Sąd pierwszej instancji za datę przesłania wiadomości. Nie zostało przy tym wyjaśnione, czy po tej godzinie do Urzędu Miejskiego nie zostały przesłane żadne inne e-maile, czy też nie zawiera ich przedłożony Sądowi pierwszej instancji wydruk. Oznacza to, że poza zakresem oceny Sądu pierwszej instancji pozostawała ocena, czy organ podważył skutecznie wynikające z orzecznictwa domniemanie doręczenia wniosku tym bardziej, że Sąd na tym tle nie dokonał żadnej oceny, pomijając możliwość zajęcia w sprawie stanowiska przez stronę przeciwną - organ.

Z tego też względu zasadnym okazał się być zarzut naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 149 § 1 (zarzut 2), gdyż koniecznym okazało się być przeprowadzenie ponownej oceny okoliczności niniejszej sprawy, z uwzględnieniem powyżej przedstawionego stanowiska.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.