Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 36/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

K.R. (dalej: Strona, Skarżący) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR, organ) z [...] listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: Kierownik BP ARiMR, organ I instancji) z [...] sierpnia 2022 r. w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy.

W dniu 22 marca 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR (dalej: BP ARiMR) wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2021, w którym zadeklarował, że ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (dalej: płatność RŚK) w ramach wariantu 5 – półnaturalne łąki świeże do powierzchni deklarowanej – 18,11 ha.

W dniu 25 czerwca 2021 r. gospodarstwo rolne Strony zostało wytypowane do kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Typowanie nastąpiło

w oparciu o art. 34 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014

z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r. s. 69, dalej: Rozporządzenie nr 809/2014), zaś kontrolę przeprowadzono zgodnie z art. 40 ww. Rozporządzenia - przez pracowników Firmy M.G (dalej: E). Poczynione ustalenia zawarto w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni

nr [...] (dalej: raport), który przekazano Skarżącemu 15 grudnia 2021 r. (potwierdzenie nadania przesyłki poleconej, str. 4 raportu). Za datę zakończenia kontroli przyjęto [...] września 2021 r. (str. 1 raportu, sekcja IX, rubryka nr 3). Dokumentacja fotograficzna ukazująca stan kontrolowanych działek rolnych wykonywana była w dniach 30 lipca 2021 r. oraz 16 września 2021 r. (sekcja IX, rubryka nr 4-5 raportu).

Kierownik BP ARiMR uwzględniając całość dokumentacji poddał wniosek Strony również kontroli administracyjnej, zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia nr 809/2014. Odbywa się ona m.in. w oparciu o system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych zgodnie z art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (W E) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549. z późn. zm. - dalej: Rozporządzeniem nr 1306/2013).

Poczynione ustalenia i sformułowane na tym tle wnioski Kierownik BP ARiMR zawarł w decyzji z [...] stycznia 2022 r.

Na ww. decyzję Strona wniosła odwołanie. Dyrektor OR po jego rozpatrzeniu orzeczeniem z [...] maja 2022 r. uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik BP ARiMR rozpoznając sprawę ponownie uwzględnił całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym: wyniki czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego w dniach [...] września 2021 r. i [...] kwietnia 2022 r., jak również fakt, że na działkach deklarowanych przez Stronę odtwarzany był przebieg granic ewidencyjnych, które pozyskane zostały przez organ ARiMR z państwowego rejestru granic, o którym mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2021 r. w sprawie państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju (Dz. U. z 2021 r., poz. 1373). Wyjaśnił, że następnie dane w zakresie przebiegu granic zostały zaimplementowane do systemu identyfikacji działek rolnych (dalej: system LPIS) o którym w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013. Po wskazanej wyżej implementacji, względem działek, dla których wyznaczany był przebieg granic, określony został maksymalny kwalifikowany obszar o którym mowa w § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.; dalej Rozporządzenie RŚK), który stanowi, że przy ustalaniu wysokości płatności RŚK przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., s. 48 - dalej Rozporządzeniem 640/2014), określony w systemie LPIS, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że poddał wniosek Strony ponownej kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia nr 809/2014 i w oparciu

o system LPIS. W wyniku przeprowadzonych czynności stwierdził, że odnośnie:

- dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano część działki rolnej "G1" o powierzchni 1,07 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 0,94 ha,

- dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano część działki rolnej "G1"

o powierzchni 1,04 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 0,79 ha,

- dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano część działki rolnej "G1"

o powierzchni 1,06 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 0,98 ha,

- dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano część działki rolnej "G1"

o powierzchni 0,29 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 0,28 ha.

Łączne wykluczenie objęło obszar 0,47 ha.

Następnie organ uwzględniając ustalenia kontroli administracyjnej stwierdził

w odniesieniu do wariantu 5.5 w zakresie płatności RŚK różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (18,11 ha), a powierzchnią ustaloną w trakcie kontroli administracyjnej (17,64 ha) wynoszącą 0,47 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 2,66%. Wobec tego zastosował art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014. Wysokość płatności RŚK w wariancie 5 wyniosła 19.650,96 zł.

Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że Skarżący nie wypełnił zobowiązań ustanowionych mocą § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia RŚK. W przypadku bowiem działki rolnej "G1" o deklarowanej powierzchni 3,46 ha, w stosunku do której Strona podjęła zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne na obszarze 3,46 ha stwierdzono, że powierzchnia trwałego użytku zielonego znajdującego się w granicach działek nr: [...] wynosi 2,99 ha. Tym samym w przypadku działki rolnej "G1" nastąpiła zmiana sposobu użytkowania, tj. przekształcono część działki będącej trwałym użytkiem zielonym. W związku z tym Kierownik BR ARiMR zastosował regulację określoną w § 33 ust. 6 Rozporządzenia RŚK i ustalił wysokość potrącenia z tego tytułu na poziomie 20%, tj. w kwocie 3.930,19 zł. Zatem kwota płatności na 2021 r. wyniosła 15.720,77 zł.

Oprócz opisanych wyżej nieprawidłowości w granicach działki rolnej "G1" stwierdzono zamiast trwałych użytków zielonych grunt odłogowany na działkach rolnych "F1" oraz "I1". Dlatego też organ I instancji zastosowała art. 35 ust. 2-4 Rozporządzenia nr 640/2014 i ustalił wysokość zmniejszenia płatności RŚK w ramach wariantu 5.5 w odniesieniu do roku 2019 w kwocie 4.322,626 zł i w odniesieniu do roku 2020 w kwocie 3.922,626 zł (łączna kwota kar administracyjnych wyniosła 8.245,25 zł).

Ostatecznie, uwzględniając stosowny stan prawny oraz całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, Kierownik BP ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2022 r. przyznał Stronie płatność RŚK na 2021 r. w wariancie 5.5 w kwocie 15.720,77 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę łączną 3.930,19 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Jednocześnie nałożył potrącenia płatności w kwocie 8.245,25 zł związane z nieprzestrzeganiem wymogu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia RŚK, a co za tym idzie koniecznością zastosowania konsekwencji wynikających z art. 34a Rozporządzenia RŚK w zw. z art. 35 ust. 4 Rozporządzenia nr 640/2014.

W uzasadnieniu wskazał, że przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności uwzględniono: maksymalne obszary kwalifikowane do płatności ustalane zgodnie z § 15 ust. 3 Rozporządzenie RŚK w zw. z art. 5 ust. 2 lit. b Rozporządzenia nr 640/2014 oraz wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie Strony. Wobec faktu przedeklarowania powierzchni płatności zostały przyznane przy uwzględnieniu art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014.

Skarżący wniósł na powyższe orzeczenie odwołanie. Po jego rozpatrzeniu, wymienioną na wstępie decyzją Dyrektor OR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W motywach wyjaśnił, że zasady przyznawania płatności RŚK na rok 2021 zostały określone w przepisach prawa krajowego oraz wspólnotowego,

tj.: 1/ Ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1234; dalej Ustawa PROW; 2/ Rozporządzeniu RŚK; 3/ Ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r., poz. 2001) - dalej Ustawa EP; 4/ Rozporządzeniu Parlamentu europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 2012.2013, s. 487 z późn. zm. – dalej: Rozporządzenie 1305/2013; 5/ Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94. (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000 (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r. s. 549, z późn. zm. – dalej: Rozporządzeniem nr 1306/2013); 6/ Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608 – dalej: Rozporządzeniem nr 1307/213); 7/ Rozporządzeniu nr 809/2014; 8/ Rozporządzeniu nr 640/2014.

Organ omówił podstawy prawne rozstrzygnięcia, przedstawił zasady prowadzenia kontroli administracyjnej, w tym metodę z wykorzystaniem ortofotomapy, oraz zasady kontroli na miejscu. Wskazał, że dowody stanowiące podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia pozyskane zostały:

1/ w dniach [...] września 2021 r. oraz [...] kwietnia 2022 r., gdy gospodarstwo rolne Skarżącego zostało skontrolowane przez upoważnionych inspektorów terenowych wykonawcy zewnętrznego, jak i inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR. Ustalenia dokonane w trakcie czynności kontrolnych wskazały, że deklaracja do płatności na 2021 r. jest większa niż faktycznie użytkowana;

2/ w dniu [...] czerwca 2022 r. w systemie LPIS zmodyfikowano granice odniesienia działek ewidencyjnych nr: [...] oraz działek sąsiednich, na podstawie aktualnych danych z Krajowej Integracji Ewidencji Gruntów (dalej: KIEG) oraz Ustawy pgik. Następnie wielkości obszarów poszczególnych działek zostały zaimplementowane do systemu LPIS w celu aktualizacji powierzchni MKO.

Dyrektor OR wyjaśnił przy tym, że zasadą jest udzielanie pomocy na wniosek rolnika. Płatność przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, jeżeli realizuje 5-lelnie zobowiązanie rolno-środkowskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 Rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia RŚK, w którym prawodawca wskazał, ze płatność przyznaje się rolnikowi, który spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają (zob. § 5 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia RŚK oraz art. 2 ust. 1 lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013) każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwale użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwale określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Płatności RŚK przyznawane są do powierzchni działki rolnej, której definicja określona została w art. 67 ust. 4 lit. a Rozporządzenia nr 1306/2013. Zwrócił uwagę, że powierzchnia działki rolnej to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można więc określić w trakcie kontroli administracyjnej prowadzonej przez uprawniony organ administracji.

W niniejszej sprawie przeprowadzona kontrolna administracyjna wykazała uchybienia mające wpływ na wysokość przyznanej płatności RŚK na rok 2021 r.

Punktem wyjścia dla rozważań organu był fakt zadeklarowania do płatności RŚK przez Stronę określonych obszarów działek rolnych. Wniosek swym zakresem obejmował wariant 5.5 – pólnaturalne łąki świeże - na łącznej powierzchni 18,11 ha (działki rolne "A1", "B1", "G1" oraz "K1"). Przeprowadzona kontrola administracyjna nie wykazała nieprawidłowości na działkach rolnych "A1", "B1" oraz "K1". Natomiast

w zakresie działki rolnej "G1" obszar zakwalifikowany do płatności wyniósł 2,99 ha, tzn. jest o 0,47 ha mniejszy niż zadeklarowany na przedmiotowej działce rolnej obszar 3,46 ha.

Dyrektor OR wskazał, że w aktach sprawy znajduje się załącznik nr 1, stanowiący odwzorowanie ortototomapy obrazującej działki ewidencyjne nr [...] przy uwzględnieniu przebiegu ich granic ewidencyjnych (oznaczone kolorem białym). Kwestia granic ww. działek ma w okolicznościach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie, bowiem w toku prowadzonego przez ARiMR postępowania położenie punktów granicznych działek deklarowanych przez Skarżącego oraz przebieg ich granic stanowiły element weryfikacji prowadzonej przez wykonawcę zewnętrznego. Istotnym jest fakt, że ARiMR nowe dane pozyskał z urzędu, a ich aktualizacja dokonana została w systemie LPIS w dniu 24 czerwca 2022 r. Wówczas to zmodyfikowano granice odniesienia m.in. działek nr: [...], a uczyniono to w oparciu dane pozyskane z państwowego rejestru granic, o którym mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2021 r. w sprawie państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju (Dz. U. z 2021 r., poz. 1373).

W rozpoznawanej sprawie dane w zakresie zaktualizowania granic ewidencyjnych ww. działek pozyskane zostały przez upoważnioną komórkę wewnętrzną ARiMR z Krajowej Integracji Ewidencji Gruntów (usługa zbiorcza prezentacji danych ewidencyjnych pochodzących bezpośrednio z jednostek terytorialnych szczebla powiatowego). Organ uznał, że są to dane urzędowe i z tego też względu należy im przypisać walor wiarygodności. Tak przygotowana baza stanowiła podstawę do weryfikacji: powierzchni kwalifikujących się do płatności RŚK oraz zobowiązania rolno - środowiskowo - klimatycznego podjętego przez Stronę.

Dyrektor OR wskazał, że obszar zakwalifikowany do płatności RŚK na rok 2021 na działce rolnej "G1" opiera się na maksymalnych obszarach kwalifikowanych do płatności (działek ewidencyjnych, na których dana działka rolna jest zlokalizowana), wyznaczonych zgodnie z § 15 ust. 3 Rozporządzenia RŚK w zw. z art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia nr 640/2014. Skarżący działkę rolną "G1" zlokalizował na działkach ewidencyjnych nr: [...], a dla każdej z nich - po aktualizacji przebiegu granic - wyznaczony został MKO. Suma tychże obszarów określa obszar kwalifikujący się do płatności na dany rok. Na etapie wyznaczania MKO dla poszczególnych działek uwzględniony został nie tylko nowy przebieg granic, ale również wyniki kontroli na miejscu przeprowadzanych na ww. działkach. Wynika to

z faktu, że czynności kontrolne wykazały niezgodności pomiędzy deklaracją Strony (trwały użytek zielony), a stanem faktycznym (wieloletnie zakrzaczenia i zakrzaczenia) na zastanym na gruncie. Niezgodności te występują w miejscach obejmujących granice działki rolnej "G1" zarówno przed dokonaniem aktualizacji granic ww. działek ewidencyjnych, jak i po aktualizacji. Co istotne, przedmiotowa działka rolna objęta była kontrolą dwukrotnie, tj. w dniu [...] września 2021 r. (metodą teledetekcji z wizja na terenie przeprowadzoną 16 września 2021 r.) oraz [...] kwietnia 2022 r. (metoda inspekcji terenowej). Stan na działce wskazuje na wieloletnie zadrzewienia i zakrzaczenia. Potwierdziła to również kontrola w dniu [...] kwietnia 2022 r., obrazująca teren zadrzewiony i zakrzaczony, niepoddawany jakimkolwiek zabiegom agrotechnicznym, nieużytkowany rolniczo.

Organ potwierdził prawidłowość działań Kierownika BP ARiMR, który uwzględnił cały materiał dowodowy, w świetle którego żaden z obszarów MKO określony na działkach ewidencyjnych - po aktualizacji ich granic i przy uwzględnieniu faktu prowadzenia na danym obszarze działalności rolniczej - składających się na działkę rolną "G1", nie pokrywa się z deklaracją Strony. Jednocześnie zaznaczył, że:

- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO wynosi 0,94 ha, a deklaracja we wniosku wynosi 1,07 ha,

- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO wynosi 0,79 ha, a deklaracja we wniosku wynosi 1,04 ha,

- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO wynosi 0,28 ha, a deklaracja we wniosku wynosi 0,29 ha,

- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO wynosi 0,98 ha, a deklaracja we wniosku wynosi 1,06 ha.

Łącznie wykluczenie na działce rolnej "G1" objęło zatem obszar 0.47 ha.

Zatem płatność RŚK na rok 2021 przyznano w ramach faktycznie użytkowanego obszaru działek ewidencyjnych składających się na ww. działkę rolną. Obszar kwalifikujący się do płatności wyniósł 17,64 ha. Kwotę płatności w wysokości 19.650,96 zł ustalono na podstawie art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014.

Z uwagi zaś na niewypełnienie przez Stronę zobowiązań z § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenie RŚK (przekroczenie występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych), w sprawie zastosowano regulację z § 33 ust. 6 Rozporządzenia RŚK, która stanowi podstawę do zmniejszenie płatności o 20%. Tym samym kwota płatności wyniosła 15.720,77 zł.

Organ podkreślił również, że w gospodarstwie Strony doszło do przekształcenia trwałych użytków zielonych. Pod pojęciem "przekształcenia" należy rozumieć również zaniechanie prowadzenia odpowiednich zabiegów agrotechnicznych i poprzez to doprowadzenie danego gruntu do stanu nakazującego uznać go za grunt nierolniczy, nieodpowiadający definicji trwałego użytku zielonego określonej w art. 4 ust. 1 lit. h Rozporządzenia nr 1307/2013. Zdaniem organu o przekształceniu trwałych użytków zielonych należy mówić nie tylko w kontekście działki rolnej "G1" (zgłoszonej w programie rolno - środowiskowo - klimatycznym), ale również w kontekście działek rolnych "F1" oraz "I1", na których Skarżący w latach 2019 - 2021 deklarował trwałe użytki zielone.

Dyrektor OR wyjaśnił ponadto, że w toku prowadzonego postępowania odtworzeniu poddano przebieg granic działek ewidencyjnych nr [...]), na których działka rolna "G1" została zlokalizowana przez Stronę. Jednakże w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego to nie zmiana przebiegu granic ewidencyjnych, a zaniechania Strony stoją u podstaw uznania, że Skarżący

w granicach działki rolnej "G1" przekształcił część trwałego użytku zielonego. Zasadniczej zmianie uległ przebieg wschodniej granicy działki ewidencyjnej nr [...] (jednocześnie wschodniej granicy działki rolnej "G1"). Natomiast czynności kontrolne prowadzone na przedmiotowej działce rolnej zarówno w dniu [...] września 2021 r., jak i [...] kwietnia 2022 r. wykazały obszar porośnięty wieloletnim drzewostanem

i zakrzaczeniami w południowej części działki nr [...] oraz w południowej części działki nr [...]. Ponadto tereny uznane w trakcie kontroli za nieużytkowane rolniczo w żaden sposób nie korelujące z definicją trwałych użytków zielonych. Organ uznał, że

w granicach obejmujących działkę rolną "G1" część kontrolowanego obszaru utraciła pierwotny charakter ze względu na brak prowadzenia na zakwestionowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych. Tym samym, w obliczu nieużytkowania rolniczego części działki, doszło do przekształcenia trwałego użytku zielonego deklarowanego zarówno w roku 2021, jak i w latach 2020 i 2019.

Z kolei w odniesieniu do przekształcenia trwałego użytku zielonego w granicach działek rolnych "F1 " oraz "I1" organ wyjaśnił, że stanowią one grunt odłogowany, na którym zaniechano prowadzenia działalności rolniczej, co stanowi odzwierciedlenie w dokumentacji fotograficznej sporządzonej [...] września 2021 r., która potwierdza, że stanowią one nieużytki i grunt odłogowany, trzcinowisko, regularne połacie chwastów i samosiejek drzew liściastych. Obie działki rolne były przedmiotem kontroli również w dniu [...] kwietnia 2022 r., a sporządzona na tę okoliczność dokumentacja fotograficzna w dalszym ciągu potwierdza, że cały obszar obu działek porośnięty jest wieloletnimi drzewami, chwastami - zarówno w stanie wegetatywnym, jak i nowymi przyrostami - zalany wodą, niepoddawany jakimkolwiek zabiegom agrotechnicznym. Oznacza to, że całość kontrolowanego obszaru na działkach rolnych "F1" i "I1" utraciła pierwotny charakter ze względu na brak prowadzenia na zakwestionowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych, a tym samym doszło do przekształcenia trwałego użytku zielonego deklarowanego zarówno w roku 2021, jak i w latach 2020 i 2019. Organ zaznaczył również, że każda powierzchnia zgłoszona jako trwały użytek zielony przez określonego beneficjenta - jako część gospodarstwa - w pierwszym roku realizacji programu podlega obowiązkowi utrzymania na tym samym poziomie, a każde, nawet najmniejsze odstępstwo od tej reguły powoduje konieczność zastosowania regulacji związanej z niedotrzymaniem trwałych użytków zielonych. Natomiast stwierdzenie w późniejszym terminie nieprawidłowości może powodować nałożenie sankcji finansowych. W związku z naruszeniem wymogu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia RŚK, w odniesieniu do lat 2019 oraz 2020, zastosowano 20%-owe pomniejszenia płatności RŚK wynikające z regulacji określoną w § 34a Rozporządzenia RŚK w zw. z art. 35 ust. 2 oraz 4 Rozporządzenia nr 640/2014. Łączna kwota kary administracyjnej (za lata 2019 i 2020) wynikającej z uwzględnienia art. 35 ust. 2 - 4 Rozporządzenia nr 640/2014 wyniosła 8.245,25 zł (za rok 2019 – 4.322,626 zł; za rok 2020 – 3.922,626 zł).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Dyrektor OR wyjaśnił, że dane w zakresie zaktualizowania granic ewidencyjnych działek nr [...] pozyskane zostały z Krajowej Integracji Ewidencji Gruntów. Następnie w dniu [...] czerwca 2022 r. dane te zostały przez upoważnione w tym zakresie osoby - z odpowiedzialnej merytorycznie wewnętrznej komórki - przetworzone na potrzeby ARiMR i zaimplementowane do systemu LPIS. Po tymże wdrożeniu przeprowadzono kontrolę administracyjną już w oparciu o nowe dane kartograficzne uwzględniające zmienione granice ewidencyjne oraz obszary MKO deklarowanych przez Stronę działek. Nie był zatem w tym zakresie potrzebny wniosek Strony z dnia [...] czerwca 2022 r., o którym Skarżący wspomina w odwołaniu. Płatność przyznano zatem do faktycznie użytkowanego obszaru w prawidłowych granicach działek rolnych.

Organ podkreślił przy tym, że pierwotna decyzja organu I instancji z [...] stycznia 2022 r., która wskazywała pomniejszenie działki rolnej "G1" o 0,31 ha, została wyeliminowana z obrotu prawnego. Tym samym zaistniała potrzeba przeprowadzenia postępowania od nowa w zakresie przyznania płatności RŚK. Ponowną kontrolę przeprowadzono w gospodarstwie Skarżącego 20 kwietnia 2022 r. Co istotne obie przeprowadzone kontrole wykazały brak korelacji pomiędzy deklaracją Strony, a stanem faktycznym znajdującym się na gruncie. Ponadto druga z przeprowadzonych kontroli wykazała dużo większy zakres braku prowadzenia działalności rolniczej niż pierwotnie wykonane czynności kontrolne. Fakt ten - ze względu na specyfikę stwierdzonych nieprawidłowości (drzewa, wieloletnie zakrzaczenia etc.) - został uwzględniony na etapie wyznaczania MKO dla działek ewidencyjnych składających się na działkę rolną "G1". Obszary MKO wyznaczone zostały już po dokonanej zmianie przebiegu granic działek nr [...]. Natomiast miejsca, w których stwierdzono brak prowadzenia działalności rolniczej (wskazane przez Stronę jako użytkowane) znajdują się w granicach działki rolnej "G1" bez względu na przebieg granic, tzn. zarówno przed ich korektą, jak i już po dokonaniu wznowienia granic działek ewidencyjnych składających się na ww. działkę rolną. Tym samym z obszaru działki rolnej "G1" musiały zostać wykluczone te udokumentowane jej fragmenty, które wskazywały na brak prowadzenia działalności rolniczej, a ponadto obszar kwalifikowany do płatności zredukowany został do powierzchni łąki znajdującej się w prawidłowo przebiegających granicach działek ewidencyjnych składających się na działkę rolną "G1". Zatem łącznie wykluczenie objęło obszar 0,47 ha. Ponadto Skarżący nie informował organów ARiMR w zakresie tego, iż m.in. w obrębie jego działek ewidencyjnych trwać będą prace związane z odtworzeniem przebiegu granic. Informacje tę organy ARiMR powzięły wprawdzie od Strony, ale dopiero w pierwotnie prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Wtedy też podjęte zostały wszelkie działania związane z pozyskaniem przez ARiMR zaktualizowanego przebiegu granic oraz wyznaczeniem obszarów MKO na działce rolnej "G1" przy uwzględnieniu prawidłowego przebiegu granie ewidencyjnych działek składających się na tę działkę rolną, jak również przy uwzględnieniu faktu braku prowadzenia działalności rolniczej. Konsekwencją powyższego jest ustalenie, że obszar kwalifikujący się do płatności RŚK na działce rolnej "G1" jest o 0,47 ha mniejszy niż deklarowany przez Stronę.

Odnosząc się do zarzutu, że Skarżący nie przekształcał trwałego użytku zielonego, a wobec tego stosowanie potrąceń i to w jak największej kwocie jest nieuzasadnione organ wyjaśnił, że zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

(Dz. U. z 2015 r. poz, 351 ze zm.) określono, że grunty uznaje się za pozostające

w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. W odniesieniu do działek "F1" i "I1" należało wykonać do 31 lipca 2021 r. Natomiast w odniesieniu do działki "G1", grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie określonych w załączniku nr 2 do Rozporządzenia RŚK gdzie wskazano, że wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym to m.in. koszenie nie później niż 30 września 2021 r. Na części działki rolnej "G1" zabiegi takie - biorąc pod uwagę specyfikę i wielkość stwierdzonych zakrzaczeń i zadrzewień - nie zostały wykonane ani do 30 września 2021 r. ani też później, co potwierdziły czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 20 kwietnia 2022 r. Z kolei stan działek "F1" i "I1" (deklarowany jak trwałe użytki zielone) zweryfikowany został w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] września 2021 r. Stwierdzono wówczas zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Zarówno zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze, jak i niewykonanie ustanowionych przepisami prawa czynności jest równoznaczne z doprowadzeniem zadeklarowanego do płatności obszaru trwałych użytków zielonych do takiego stanu agrotechnicznego, że utracił on właściwy mu charakter. Tym samym w gospodarstwie Strony doszło do przekształcenia trwałych użytków zielonych, a w wyniku tego faktu niezbędnym było zastosowanie konsekwencji wynikających z § 33 ust. 6, § 34a Rozporządzenia RŚK w zw. z art. 35 ust. 2 oraz 4 Rozporządzenia nr 640/2014. Jednocześnie organ uwzględnił wniosek Skarżącego wynikający z pisma odwoławczego, bowiem płatności RŚK przyznane zostały do obszaru stwierdzonego (przy przedeklarowaniu mniejszym niż 3% lub 2 ha), a więc przy uwzględnieniu wskazywanej w decyzji regulacji art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014.

Końcowo organ wyjaśnił, że zastosowane w sprawie zmniejszenia dotyczą zarówno roku 2021, jak i lat 2019 oraz 2020. W ocenie organu tego typu niedoprecyzowanie jest niewystarczające. Natomiast wskazane uchybienie popełnione przez organ I instancji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, a w decyzji opisano w sposób wyczerpujący z jakich powodów i na podstawie których przepisów prawa pomniejszono płatności RŚK ze względu na przekształcenie trwałych użytków zielonych.

W skardze na powyższe orzeczenie Strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, celowe pominięcie istotnych elementów sprawy, świadczących

o niezgodnym z przepisami prawa działaniu pracowników Biura Powiatowego ARiMR

oraz rozpatrzenie sprawy z naruszeniem obowiązujących przepisów, w tym m.in.: 1/ art. 5 ust. 3 Rozporządzenia 640/2014, 2/ § 34 ust. 1 Rozporządzenia RŚK, 3/ § 34 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia RŚK; 5/ § 33 ust. 6 Rozporządzenia RŚK,

4/ § 34a Rozporządzenia RŚK.

W motywach Strona m.in. argumentowała, że zabiegi agrotechniczne na wszystkich działkach objętych zobowiązaniem rolno środowiskowym zostały wykonane w obowiązującym terminie, a powoływanie się przez ARiMR, że prace w zakresie zobowiązania rolno środowiskowego zostały wykonane z opóźnieniem jest twierdzeniem niepolegającym na prawdzie. Nie doszło także do przekształcenia trwałych użytków zielonych, wobec terminowego wykonania zabiegów, a wskazywane rzekome przekształcenie (zaoranie) dotyczy spornej części gruntu, po ustaleniach, nie należącej do rolnika.

Zaznaczył, że w pierwszej decyzji organ I instancji stwierdził przedeklarowanie powierzchni o 0,31 ha, a po rzekomym uwzględnieniu nowego przebiegu granic

i powierzchni o 0,47 ha. Ostatecznie zaliczono 2,99 ha i do tego stwierdzono przekształcenie trwałego użytku zielonego na obszarze objętym działaniem rolno środowiskowym. Stąd wskazanie przez niego we wniosku większej powierzchni o 3,46 ha przed zmianami granic, o których nie wiedział, organ uznał, że Skarżący nie miał prawa takiej powierzchni zgłosić. Fakt, że w międzyczasie organy państwowe dokonały zmiany przebiegu granic, jest według organów celowym działaniem rolnika polegającym na świadomym przedeklarowaniu powierzchni.

Ponadto organ przywołał treść pisma Strony z dnia [...] kwietnia 2022 r., gdzie wskazuje się, że właściciel działki [...] tam, gdzie rzekomo doszło do przekształcenia trwałego użytku zielonego przez zaoranie gruntu, zobowiązał się do przywrócenia "zawładniętego" gruntu do stanu poprzedniego. Ten incydent jest, wg ARiMR, podstawą do stwierdzenia, że doszło do przekształcenia trwałego użytku zielonego na obszarze objętym działaniem rolnośrodowiskowym, jednakże po uwzględnieniu nowych, ustalonych przez organy państwowe granic okazało się, że właściciel działki [...] zaorał grunt własny, stąd m.in. MKO tego obszaru ustalono na 2,99 ha.

Skarżący wskazał również, że pomimo wystąpienia również innych okoliczności nadzwyczajnych, w postaci mojej kilkumiesięcznej, osobistej opieki paliatywnej 24h na dobę nad mamą w domu, a następnie jej śmierci i związaną z tym traumą oraz obowiązkami, w miarę możliwości zleci dokonanie prac polowych tam, gdzie było to możliwe, przy użyciu dużego "sprzętu". Całe zobowiązanie rolnośrodowiskowe na wszystkich działkach włączonych do tego programu zostało wykonane. Wszystkie działki zostały wykoszone w terminie, a biomasa została natychmiast usunięta. Z kolei ARiMR na siłę włączył nawet działki, które nie wchodziły do programu i nie miały z nim żadnego związku.

Strona wskazała też, że w związku z półrocznym oczekiwaniem na ustalenie powierzchni MKO, które wg uzasadnienia decyzji były ponoć wykonane przed ich wydaniem (rzekomo [...] czerwca 2022 r.), ARiMR pozbawił ją możliwości skorygowania powierzchni nie tylko we wniosku na 2021 r., ale także na 2022 r. Podniosła także, że Agencja uznała, że m.in. tereny zalane w wyniku działalności bobrów (wysiedlenie i przeniesienie jednej rodziny bobrów to koszt od 25 tys. zł) są zalewane z winy rolnika i nie mogą stanowić przedmiotu decyzji podejmowanych przez ARiMR, co jest również niezgodne z przepisem art. 4 ust 1 Rozporządzenia nr 640/2014.

Skarżący zarzucił organom również manipulację faktami, wskazując m. in., że na jednej z działek stoi przyczepa i złożone są baloty oraz drewno, co wg ARiMR wskazuje na gospodarcze użytkowanie działki. Tymczasem z map wynika, że przyczepa i baloty znajdują się poza terenem objętym obszarem uprawnionym do dopłat. Ponadto organ I instancji wskazał powierzchnię MKO 2,99 ha wliczając zakrzaczenia i zadrzewienia. Wskazuje też przykłady innych działek, nie mających nic wspólnego z płatnością RŚK, że nie wykonano tam zabiegów, ale jednocześnie stwierdzając w uzasadnieniu innej decyzji, że "działka była zalana wodą". ARiMR trzyma się słownikowej definicji przekształcenia i na siłę wprowadza swoją interpretację, że niewykoszenie jednorazowe działek zmienia sposób ich użytkowania, czyli dokonuje się przekształcenia. Tymczasem zdaniem Skarżącego, przekształcenie to zmiana sposobu użytkowania, czyli np. zaoranie łąk i zasianie zboża. Wtedy wg przepisów nakłada się sankcje i wzywa do przywrócenia stanu poprzedniego. Tymczasem ARiMR pomija te przepisy, które mówią o zmianie sposobu użytkowania, a nie zagospodarowania lub jego braku.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do zasad wyrażonych w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola potwierdziła, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sprawa ta dotyczy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021.

Dla porządku koniecznym jest przypomnienie, że zgodnie z art. 4 Ustawy PROW – przepisu dotyczącego postępowania w sprawie przyznania płatności –

z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 27 ust. 1 Ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast w ust. 2 tego przepisu wskazano, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie postępowania administracyjnego. Wtrącić wypada, że zaprezentowane zmiany nie dotyczą wyłącznie płatności RŚK, ale również odnoszą się do innych płatności rolniczych, gdyż w poszczególnych ustawach regulujących te płatności prawodawca w ten sam sposób uregulował odstępstwa od ogólnego postępowania administracyjnego unormowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej

w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań

z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27.02. 2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym, ustawodawca nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, przyjmując zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także brak obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie. Podkreślić należy, że jednym z warunków uzyskania płatności jest oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności (zob. wyrok z 20 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Kr 982/17, wyrok WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 757/17).

Wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontrolom administracyjnym, kontrolom na miejscu. Pierwsze z ww., zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c oraz art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014 mają na celu zweryfikowanie odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Kontrole te odbywają się w oparciu o system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych – zgodnie z art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013. Istotnym jest, że weryfikacja przeprowadzana jest na podstawie danych zadeklarowanych we wniosku.

Z kolei zasady kontroli na miejscu reguluje m.in. Rozporządzenie nr 809/2014. Warto przy tym zaznaczyć, że zgodnie z preambułą Rozporządzenia nr 809/2014 zapowiadanie kontroli na miejscu w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności powinno być dopuszczane jedynie, jeżeli nie zagraża celowi kontroli,

a w każdym razie należy ustalić odpowiednie ograniczenia czasowe. Ponadto, jeżeli szczególne zasady sektorowe w ramach aktów prawnych lub norm w zakresie wzajemnej zgodności przewidują, że kontrole na miejscu są niezapowiedziane, należy ich przestrzegać.

W art. 40 Rozporządzenia nr 809/2014 wskazano przepisy dotyczące kontroli

z wykorzystaniem teledetekcji (tzw. metoda FOTO). Z treści tego przepisu wynika, że jeżeli właściwy organ przeprowadza kontrole na miejscu z wykorzystaniem teledetekcji, dokonuje fotointerpretacji ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) wszystkich działek rolnych przypadających na dany wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność podlegający kontroli w celu rozpoznania rodzaju pokrycia terenu i, w stosownych przypadkach, rodzaju uprawy oraz w celu pomiaru powierzchni, przeprowadza fizyczne inspekcje w terenie na wszystkich działkach rolnych, w przypadku których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji obszarów w sposób zadowalający właściwy organ, przeprowadza wszelkie kontrole wymagane w celu sprawdzenia zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami odnośnie do działek rolnych, podejmuje działania alternatywne, aby objąć pomiarem zgodnie z art. 38 ust. 1 wszelkie działki nie objęte obrazami.

W niniejszej sprawie przeprowadzono w gospodarstwie Skarżącego kontrole

w dniach [...] września 2021 r. oraz [...] kwietnia 2022 r. Miały one na celu stwierdzenie, czy zadeklarowane w jego wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 powierzchnie działek rolnych oraz rodzaj i stan upraw, znajdują swoje odzwierciedlenie w terenie. Skarżący zadeklarował bowiem do płatności RŚK na rok 2021 obszar działek rolnych o powierzchni 18,11 ha (działki rolne "A1", "B1", "G1" oraz "K1"). Przeprowadzona kontrola administracyjna nie wykazała nieprawidłowości na działkach rolnych "A1", "B1" oraz "K1". Natomiast w zakresie działki rolnej "G1" obszar zakwalifikowany do płatności wyniósł 2,99 ha tzn. jest o 0,47 ha mniejszy niż zadeklarowany na przedmiotowej działce rolnej obszar, tj. 3.46 ha.

W tym miejscu wskazać należy, że działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach zielonych, które zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia RŚK oraz art. 2 ust. 1 lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013, oznaczają każdy obszar zajęły przez grunty orne, trwale użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwale określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Co istotne, płatność RŚK przyznawana jest do powierzchni działki rolnej, której definicja zawarta jest w art. 67 ust. 4 lit. a Rozporządzenia nr 1306/2013. Tak więc, pojęcie "działka rolna'" oznacza zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw o powierzchni co najmniej 0,1 ha. Zatem, powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), i która znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Tym samym, powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można określić m.in. na podstawie wizytacji terenowej, bądź pomiarach prowadzonych na ortofotoobrazach wykonanych w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności.

Podkreślić również należy, szczególnie z racji argumentów podnoszonych

w skardze – że w trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne ponieważ, to do tych terenów przysługuje płatność RŚK.

Co w sprawie istotne, w dniu [...] czerwca 2022 r. w systemie LPIS zmodyfikowano granice działek ewidencyjnych nr [...] (na którą składa się działka rolna "G1") oraz działek sąsiednich, na podstawie aktualnych danych z Krajowej Integracji Ewidencji Gruntów oraz Ustawy pgik. Następnie wielkości obszarów poszczególnych działek zostały zaimplementowane do systemu LPIS w celu aktualizacji powierzchni MKO. Na etapie wyznaczania MKO dla poszczególnych działek uwzględniony został nie tylko nowy przebieg granic, ale również wyniki kontroli na miejscu przeprowadzanych na ww. działkach. Wynika to z faktu, że czynności kontrolne wykazały niezgodności pomiędzy deklaracją Strony (trwały użytek zielony), a stanem faktycznym (wieloletnie zakrzewienia i zakrzaczenia) zastanym na gruncie. Niezgodności te występują w miejscach obejmujących granice działki rolnej "G1" zarówno przed dokonaniem aktualizacji granic przedmiotowych działek ewidencyjnych, jak i po aktualizacji. Fakt ten potwierdzają szkice z kontroli działek obrazujące przebieg granic na dzień kontroli oraz załącznik nr 1 obrazujący przebieg granic po ich aktualizacji. Przedmiotowa działka rolna "G1" objęta była kontrolą dwukrotnie – [...] września 2021 r. (kontrola metoda teledetekcji z wizją w terenie przeprowadzoną [...] września 2021 r.) oraz [...] kwietnia 2022 r. (metodą inspekcji terenowej). Materiał dowodowy potwierdzający ustalony stan rzeczy stanowią: zdjęcie nr M1-648 z kontroli przeprowadzonej [...] września 2021 r. obrazujące wieloletnie zadrzewnia i zakrzaczenia, oraz szkic z kontroli z miejscem wykonania fotografii, kontrola przeprowadzona [...] kwietnia 2022 r., foto nr: 22. 23, 24, 25 obrazujące teren zadrzewiony i zakrzaczony, niepoddawany jakimkolwiek zabiegom agrotechnicznym, nieużytkowany rolniczo (również zdjęcia z [...] kwietnia 2022 r. nr: 16. 17, 21).

Dodać należy, że w Unii Europejskiej obowiązuje Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), w tym System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS), tworzony przez wszystkie państwa członkowskie. Na podstawie art. 70 ust. 1 Rozporządzenia nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się

w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia

2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE. L. z 2011 r. z późn. zm.) państwa członkowskie Unii Europejskiej tworzą zintegrowany system zarządzania i kontroli (ZSZiK), służący identyfikacji działek rolnych LPIS na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. Korzystając z systemu można ustalić, czy zadeklarowana do płatności działka ewidencyjna jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Pomiary powierzchni wykonane są na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Dzięki temu procesowi ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia

i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa (por. wyrok NSA

z 20 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1992/19). Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat.

Z racji argumentów podnoszonych w skardze, koniecznym jest podkreślenie, że płatność RŚK przyznawana jest na wniosek (tu: Skarżącego), a organy są związane żądaniem wynikającym z wniosku. Treść żądania wyznacza normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętych przepisami ustawy, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach szczególnych i ewentualnego wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku. Jednakże zawartość merytoryczną takiego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca.

Stwierdzić należy, że organy rozpatrzyły wniosek Skarżącego w granicach żądania. Zadeklarował on w "oświadczeniu o powierzchni działek ewidencyjnych" (pkt VII) oraz "oświadczeniu o sposobie wykorzystywania działek rolnych" (pkt VIII) - działki rolne o określonych powierzchniach, zlokalizowane na konkretnych działkach ewidencyjnych. We wniosku działkę rolną "G1" zadeklarowano w ramach płatności RSK w wariancie 5 - półnaturalne łąki świeże (sposób użytkowania: kośny).

W okolicznościach niniejszej sprawy to nie zmiana przebiegu granic ewidencyjnych – na co wskazuje Strona – lecz zaniechanie przeprowadzenia odpowiednich zabiegów agrotechnicznych legły u podstaw uznania, że Skarżący

w granicach działki rolnej "G1" przekształcił część użytku zielonego. Zakaz ten wynika bowiem z regulacji § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia RŚK. Trafnie organy oceniły, że przekształceniem trwałego użytku zielonego jest również zaniechanie prowadzenia odpowiednich zabiegów agrotechnicznych i poprzez to doprowadzenie danego gruntu do stanu nakazującego uznać go za grunt nierolniczy, nieodpowiadający definicji trwałego użytku zielonego określonej w art. 4 ust. 1 lit. h Rozporządzenia nr 1307/2013. Ocena materiału dowodowego pod kątem kartograficznym prowadzi do konkluzji, że zasadniczej zmianie uległ przebieg wschodniej granicy działki ewidencyjnej nr [...] (jednocześnie wschodniej granicy działki rolnej "G1").

Prawidłowo organ wyjaśnił w odniesieniu do działki rolnej "G1", że grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminach określonych w załączniku nr 2 (ust. 6 pkt 2) do Rozporządzenia RŚK - gdzie wskazano wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym. Niniejsze kwestie reguluje również w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 ze zm. – w § 2).

W tym stanie rzeczy uprawnionym jest stwierdzenie, że obowiązkiem Strony było wykonanie na działce rolnej "G1" koszenia w okresie 15 czerwca 2021 r. – 30 września 2021 r. oraz zebranie i usunięcie skoszonej biomasy w ciągu 14 dniu po koszeniu. To, że czynności te nie zostały wykonane ani do 30 września 2021 r., ani też później, co potwierdziły czynności kontrolne przeprowadzone po raz kolejny w dniu [...] kwietnia 2022 r. Wtedy też, jak i podczas pierwszej kontroli [...] września 2021 r., wykazano obszar porośnięty wieloletnim drzewostanem i zakrzaczeniami w południowej części działki nr [...] oraz w południowej części działki nr [...]. Słusznie organy doszły do przekonania, że w granicach obejmujących działkę rolną "G1" część kontrolowanego obszaru utraciła pierwotny charakter ze względu na brak prowadzenia na tym obszarze zabiegów agrotechnicznych.

Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w stanowisku Dyrektora

OR wyrażonym w odniesieniu do podnoszonych przez Stronę argumentów dotyczących działania czynników niezależnych, wśród których wymieniała opiekę

na chorym członkiem rodziny, działalność bobrów, zalewanie i podtapianie gruntów - jako przyczyn występowania zdiagnozowanych w decyzji nieprawidłowości dotyczących deklarowanych działek. Przypomnieć należ, że według art. 29 Ustawy PROW - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013. Pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Zgodnie z art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013 - "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Katalog wymienionych zdarzeń jest otwartym. W konsekwencji, istnieje możliwość uznania przez właściwy organ w wyniku indywidualnego rozpatrzenia danej sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów występujących w sprawie, innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

Z punktu widzenia kontrolowanej sprawy istotne jest również brzmienie art. 4 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014, z którego wynika, że przypadki siły wyższej

i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz

z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba

są w stanie dokonać tej czynności. Zatem, jeżeli strona postępowania stwierdza, że

w jej gospodarstwie występują przypadki działania siły wyższej, to powinna o tym informować uprawniony organ (Kierownika BP ARiMR). W przypadku, gdy rolnik ubiegający się o płatności ONW, nie może wykonać obowiązków wynikających

z określonych norm i wymogów wzajemnej zgodności, nie będzie miał ustalonych obniżek płatności, jeżeli w terminie 15 dni roboczych, od dnia, w którym rolnik uzyska taką możliwość poinformuje kierownika biura powiatowego, o zaistnieniu takich okoliczności nadzwyczajnych i przedłoży dowody potwierdzające ich wystąpienie. Aby móc zastosować powyższe, siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności muszą mieć bezpośredni związek z niespełnieniem przez rolnika danego wymogu lub normy.

Tymczasem, z okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżący

w toku prowadzonego postępowania dotyczącego przyznania płatności na rok 2021 nie zgłaszał stosownemu organowi jakichkolwiek przypadków wystąpienia działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Uczynił to co prawda dopiero w piśmie odwoławczym od pierwszej, uchylonej decyzji w niniejszej sprawie, niemniej prawidłowo organ ocenił tego typu działanie za bezskuteczne, albowiem dokonane zostało już po ujawnieniu przez organ nieprawidłowości.

Dyrektor OR wykazał też brak możliwości zastosowania do sytuacji Skarżącego art. 29 Ustawy PROW w zw. z art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013, albowiem nie informował on organów ARiMR o tym, że jego wniosek stał się niepoprawny od czasu jego złożenia.

Podsumowując, przeprowadzona w sprawie kontrola zaskarżonej decyzji

w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że nie doszło do naruszenia wymienionych przez Stronę przepisów. Zapadłe decyzje są zgodne z prawem, nie naruszają bowiem ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ten stan rzeczy potwierdzają akta sprawy oraz lektura wydanych rozstrzygnięć. Działania organów były prawidłowe. Przedstawiły one i szczegółowo omówiły właściwe dla sprawy podstawy prawne i skonfrontowały je z ustaleniami poczynionymi w toku przeprowadzonego postępowania. Wykazały – w sposób czytelny i umożliwiający poddanie kontroli przesłanek, którymi się kierowały – w których sferach i w jakim zakresie wystąpiły u Skarżącego nieprawidłowości. Dokonana przez nie ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sformułowane wnioski zostały przedstawione w decyzji w sposób rzetelny i kompleksowy.

Jednocześnie należy zauważyć, że argumenty skargi sprowadzały się w głównej mierze do formułowania zdawkowych twierdzeń o niewłaściwie przeprowadzonej kontroli, o nieprawidłowym określeniu powierzchni działek. Skarżący nie przedstawił dowodów, ani konkretnych danych potwierdzających jego tezy. Nie wskazał argumentów, które w sposób skuteczny mogłyby zakwestionować zarówno umocowanie organu do przeprowadzenia ww. kontroli, sposobu ich przeprowadzenia, jak i do podważenia poczynionych w ich toku ustaleń.

Z tych też przyczyn, oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd oddalił skargę

w całości.