Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 475/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.  33 § 1 pkt 3,  art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 486/21 w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 31 maja 2021 r. nr [....] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 486/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 31 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów do zarządzenia zabezpieczenia. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł M.Z. Sądowi pierwszej instancji zarzucił w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 133 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." w zw. z art. 54 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej jako: "O.p." , poprzez uznanie za niedopuszczalny zarzutu nieprawidłowości w ustaleniu wysokości odsetek podlegającej zabezpieczeniu, jako niemożliwy do rozpatrzenia przez Sąd I instancji, podczas gdy obowiązujące przepisy stanowią o uprawnieniu do oceny legalności działań administracji publicznej, która nie jest limitowana, ograniczania przepisami stanowiącymi o terminie podniesienia zastrzeżenia, czy wniesienia zarzutu, co czyni wydany wyrok niedopuszczalnym w świetle obowiązujących przepisów prawa w całości,

b) art. 133 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a.", poprzez oddalenie wniesionej skargi przez Sąd I instancji, a to pomimo że w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających ustalenia poczynione przez organ I instancji mających stanowić podstawę do uznania, że dopuszczalnym było zastosowanie instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, co czyni zaskarżony wyrok, jako wydany z naruszeniem przepisów prawa.

Uwzględniając podniesione zarzuty skarżący wniósł o:

1) rozpoznanie sprawy wywołanej wniesieniem przedmiotowej skargi kasacyjnej na rozprawie,

2) uchylenie zaskarżonego wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Kielcach w całości, w dalszej kolejności uchylenie postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 31 maja 2021 r.,

3) zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

- z ostrożności procesowej na wypadek uznania przez Sąd II instancji, że nie zachodzi przesłanka przewidziana w art. 188 P.p.s.a. wskazana w pkt 2 podtrzymując pozostałe wnioski, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Przedmiotem oceny Sądu kasacyjnego mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Jeśli zatem strona nie sformułowała zarzutów zgodnie z powołanymi przepisami, to działający na podstawie art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać ich merytorycznej oceny.

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 1 skargi kasacyjnej należy uznać, że strona skarżąca poprzez ten zarzut zmierza do zakwestionowania przyjętych przez Sąd I instancji granic rozpoznawanej sprawy. Strona stwierdza w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że skoro istotą kontroli administracji publicznej jest kontrola legalności wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych to w istocie ograniczenie wskazanych regulacji kontrolnych zależnie od etapu zgłoszenia zarzutu należy oceniać jako nieuzasadnione ograniczenie skuteczności działań kontrolnych.

Strona skarżąca nie wskazała jednak przepisu adekwatnego do tak sformułowanego zarzutu. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest argumentacji, z której wynikałoby, że wyrok nie został wydany na podstawie akt sprawy. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej spraw. Przepis art. 135 P.p.s.a. nie stanowi jednak upoważnienia dla Sądu I instancji do wyjścia poza granice danej sprawy, którą wyznacza treść rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

Jak wynika ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji skarżący zgłosił zarzuty do zarządzeń zabezpieczenia z 24 listopada 2019 r. Zarzucił m. in naruszenie art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez określenie obowiązku podlegającego zabezpieczeniem w sposób niezgodny z decyzją wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 10 maja 2019 r. Dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 54 ust. 1 pkt 2 i 3 O.p. polegający na podaniu nieprawidłowej kwoty odsetek w zarządzeniu zabezpieczenia.

Sąd I instancji wskazując na treść art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a., który stanowi, że zarządzenie zabezpieczenia zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie zabezpieczenia oraz o skutkach wniesienia zarzutu w terminie nie później niż 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia i po upływie tego terminu prawidłowo wyjaśnił, że po upływie terminu do wniesieniu zarzutów skarżący nie może ich uzupełniać gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpoznaniu. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ prowadzący postępowanie zabezpieczające z urzędu nie bierze pod uwagę uchybień innych niż wskazane w prawidłowo wniesionych zarzutach. W konsekwencji Sąd I instancji może badać sprawę tylko w obszarze wyznaczonym zarzutami wniesionymi w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia.

W skardze kasacyjnej nie został podniesiony zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest zasadny zarzut sformułowany w pkt 2 skargi kasacyjnej. Skarżący twierdzi, że w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających, że dopuszczalnym było zastosowanie zabezpieczenia wykonania obowiązku. Przesłanką zabezpieczenia wykonania obowiązku jest przypuszczenie, że w przypadku nieustanowienia zabezpieczenia przyszła egzekucja tego obowiązku może okazać się utrudniona lub może zostać udaremniona. Sąd I instancji ocenił, że organ przedstawił dostateczne dowody i okoliczności uzasadniające obawę utrudnienia lub niewykonania obowiązku. Wskazał na: brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, wyprzedaż przez zobowiązanego majątku, niezłożenie mimo wezwania, oświadczenia o nieruchomościach lub prawach, o których mowa w art. 39 § 1 O.p. Przytoczone przesłanki zabezpieczenia znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy.

Uzasadnienie omawianego zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek ustawowych zastosowania instytucji zarządzenia zabezpieczenia. Przy czym skarżący nie odniósł się i nie zakwestionował żadnego z dowodów złożonych do akt administracyjnych sprawy.

W świetle powyższego należy uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 za bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. – oddalił skargę kasacyjną.

Bogusław Woźniak Jacek Brolik Bogusław Dauter