Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 69/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: Art. 52 § 1 i 2, art. 119 pkt 4, art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: Art. 12 § 1, art. 35 § 3 i 5, art. 36, art. 37 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej 1. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 13 września 2023 r. dotyczącego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec J. J.; 3. wymierza Szefowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 4. przyznaje skarżącemu P. K. od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego P. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR


UZASADNIENIE

P. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie dotyczącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec J. J.

Jednocześnie skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do rozpatrzenia wniosku dotyczącego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec śp. J. J. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku,

2. stwierdzenie, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności,

3. nałożenia na Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych grzywny,

4. stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa,

5. zasądzenie od organu - Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w stosownej wysokości,

6. zasądzenie od organu - Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania (zwrotu na rzecz strony w przypadku uwzględnienia skargi).

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w 2022 r. jego dziadek – J. J. rozpoczął swoim staraniem ubieganie się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej i wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stosowny wniosek. Dopiero w maju 2023 r. organ zdecydował się przesłuchać świadków w sprawie jego dziadka. Zdaniem skarżącego, organ administracyjny już wówczas posiadał niezbędne dowody do wydania decyzji ostatecznej w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

Następnie skarżący wskazał, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się o zaopiniowanie wniosku przez Łódzką Wojewódzką Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych w Łodzi i w dniu 6 lipca 2023 r. do dziadka skarżącego wpłynęło pismo z informacją, że rozpatrzenie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej nie będzie możliwe w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a planowany termin rozpoznania sprawy został wyznaczony na dzień 31 sierpnia 2023 r., z uwagi na przesłanie do Rady Konsultacyjnej przez organ wniosku o opinię.

W dalszej kolejności skarżący wyjaśnił, że w I połowie lipca stan zdrowia jego dziadka był krytyczny i wobec informacji, jakie rodzina uzyskała od lekarzy, którzy nie dawali J. J. wielu dni na przeżycie, skarżący postanowił napisać do osoby kontaktowej e-mailowo, która zajmowała się sprawą dziadka – Ł. P., prosząc o przychylenie się do prośby, by wydała decyzję wobec dziadka możliwie jak najszybciej. Niestety 10 lipca 2023 r. J. J. zmarł, nie doczekawszy się rozpatrzenia sprawy, a postępowanie zostało umorzone.

W tej sytuacji w połowie września 2023 r. skarżący złożył do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek dotyczący potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec śp. dziadka – J. J. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Organ ten pismem z dnia 19 października 2023 r. zwrócił się o zaopiniowanie wniosku do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych w Łodzi.

Skarżący wyjaśnił, że był informowany wiele razy, iż organ z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie w planowanym terminie wydać decyzji kończącej postępowanie, tj.:

1. pierwszą informację o niezałatwieniu sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłano pismem w dniu 20 października 2023 r., w którym podano termin załatwienia sprawy do dnia 18 grudnia 2023 r.,

2. w dniu 22 grudnia 2023 r. organ poinformował o przedłużeniu postępowania z uwagi na to, że w dalszym ciągu nie wpłynęła do organu opinia Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych w Łodzi - w piśmie była informacja o terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na drugą połowę stycznia 2024 r.,

3. pismem z dnia 23 stycznia 2024 r. organ poinformował o kolejnym przedłużeniu postępowania z uwagi na to, że w dalszym ciągu nie wpłynęła do organu opinia Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych w Łodzi - w piśmie była informacja o terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na okres do dnia "22 lutego 3034 r.",

4. kolejne pismo, które doręczone zostało 7 marca 2024 r., po raz kolejny zawierało informację o niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie i o wyznaczeniu nowego terminu na dzień 29 marca 2024 r.

Skarżący wskazał przy tym, że w dniu 2 lutego 2024 r. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ponagleniem, po rozpoznaniu którego postanowieniem nr DSE3-K0918-D20308-22/24 z dnia 9 lutego 2024 r. organ stwierdził brak bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zdaniem skarżącego, opinia Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych nie jest niezbędna w celu wydania decyzji ostatecznej, gdyż jest to możliwe w oparciu o zgromadzony już materiał dowodowy. Jednocześnie skarżący dodał, że organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a to czy dany dowód powinien zostać przeprowadzony, powinno zależeć od przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, co do których organ miał wątpliwości.

W ocenie skarżącego, organ nie dopełnił obowiązku poinformowania o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i dodał, że po 29 marca 2024 r. do dnia złożenia skargi, tj. 29 kwietnia 2024 r. (1 miesiąc czasu), nie otrzymał żadnego pisma w niniejszej sprawie, zarówno pisma o decyzji, jak i informacji o niemożności załatwienia sprawy w terminie i jej przyczynach. Końcowo skarżący podkreślił, że składając skargę chce przyczynić się do poprawy jakości zarządzania publicznego. Wniesienie skargi ma dla niego istotnie ważny i osobisty charakter. W swym zamierzeniu chce bowiem dać wyraz niezgody na bierność w obliczu niesprawiedliwości. Głęboko ubolewa, że nie było dane jego dziadkowi dożyć chwili wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie wyjaśnił, że pismem z dnia 19 października 2023 r., działając na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, zwrócił się o zaopiniowanie wniosku skarżącego do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Pomimo kierowanych monitów Rada nie podjęła uchwały w przedmiotowej sprawie, w związku z czym Szef Urzędu pismem z dnia 14 marca 2024r. wycofał wniosek o potwierdzenie J. K. J. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Ponadto organ wskazał, że celem rzetelnego wyjaśnienia sprawy obecnie zwrócił się do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych z prośbą o przekazanie dokumentów mogących potwierdzić podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące działalności opozycyjnej J. J., o czym skarżący został poinformowany na podstawie art. 35 k.p.a.

Pismem z dnia 21 czerwca 2024 r. organ poinformował, że w dniu 19 czerwca 2024 r. wydał decyzję nr DSE3-K1022-D20308-30D/24 przyznającą J. J. status działacza opozycji antykomunistycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Ustawowym warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).

W stanie faktycznym sprawy skarżący pismem z dnia 1 lutego 2024 r. skierował do organu "Ponaglenie na przewlekłość Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych", w którym wskazał, iż na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. składa ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie i wnosi o niezwłoczne wydanie decyzji w sprawie. W treści pisma skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w wyznaczonym organowi w tym celu odpowiednim terminie. Organ postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 r. stwierdził brak bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Wychodząc z powyższych ustaleń Sąd przyjął, że skarga została wniesiona z zachowaniem wymogu wyczerpania wskazanych środków zaskarżenia, a zatem jako dopuszczalna może podlegać merytorycznej ocenie.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi przede wszystkim należy wskazać, iż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Sąd w pełni podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegająca na dodaniu (od dnia 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych, tj. niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą, stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Dokonana z perspektywy powołanych regulacji analiza akt sprawy dowodzi, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2023 r. W związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem pismem z dnia 19 października 2023 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się o jego zaopiniowanie do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych w Łodzi. Brak tej opinii stał się przyczyną wielokrotnego przedłużania terminu zakończenia postępowania, na którą organ powoływał się w kolejnych pismach kierowanych do skarżącego (vide: pismo z dnia 20 października 2023 r. z informacją o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 18 grudnia 2023r., pismo z dnia 22 grudnia 2023 r. z informacją o terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na 21 stycznia 2024 r., pismo z dnia 23 stycznia 2024 r. o kolejnym przedłużeniu postępowania i terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na okres do dnia 22 lutego 2024 r., pismo z dnia 26 lutego 2024r. zawierające informację o niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie i o wyznaczeniu nowego terminu na dzień 29 marca 2024 r.). W dniu zaś 24 kwietnia 2024 r. skarżący skierował do Sądu, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiotowej sprawie.

Z kolei w dniu 19 czerwca 2024 r. organ wydał decyzję potwierdzającą status dziadka skarżącego – J. J. jako działacza opozycji antykomunistycznej. O fakcie wydania tej decyzji organ poinformował Sąd pismem z dnia 21 czerwca 2024 r. Powyższa bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania ustały więc w dniu 19 lipca 2024 r., a zatem już po wpływie skargi do organu. Decyzję z dnia 19 lipca 2024 r., jak wynika z wyjaśnień organu, skarżący odebrał w dniu 27 czerwca 2024 r.

Ustalenie w powyższym zakresie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania został zrealizowany w niniejszej sprawie, bowiem organ wydał akt kończący postępowanie. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, z uwagi na bezprzedmiotowość żądania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z skarżącego z dnia 13 września 2023 r. dotyczącego potwierdzenia statusu działacza opozycji komunistycznej wobec J. J..

Jednakże likwidacja stanu bezczynności i przewlekłości postępowania w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobligowany jest także do rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. bądź przyznania sumy pieniężnej, o którą wnioskował skarżący.

Przystępując więc w pierwszej kolejności do oceny, czy wskazana bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi zatem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy orzecznictwa (por. np.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13; CBOSA).

Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 35 § 3 k.p.a., która, jak już wskazano powyżej, zobowiązuje organy do załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Wychodząc z powyższych ustaleń podkreślić jeszcze raz należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2023 r. Pismem z dnia 19 października 2023 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się o jego zaopiniowanie do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych w Łodzi. Brak tej opinii stał się przyczyną wielokrotnego przedłużania terminu zakończenia postępowania, na którą organ powoływał się w kolejnych ww. pismach kierowanych do skarżącego. W dniu zaś 24 kwietnia 2024 r. skarżący skierował do Sądu, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiotowej sprawie. Z kolei w dniu 19 czerwca 2024 r. organ wydał decyzję potwierdzającą status dziadka skarżącego – J. J. jako działacza opozycji antykomunistycznej. O fakcie wydania tej decyzji organ poinformował Sąd pismem z dnia 21 czerwca 2024 r.

Z zestawienia powyższych dat (daty wszczęcia postępowania i daty decyzji kończącej postępowanie w sprawie) wynika zatem, że postępowanie w sprawie trwało ponad 9 miesięcy, podczas gdy – zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. – powinno się zakończyć nie później niż w terminie dwóch miesięcy i to w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej, której cech nie wykazywała rozpoznawana przez organ sprawa.

Z tego powodu Sąd uznał, iż organ dopuścił się bezczynności w stopniu rażącym, a postępowanie prowadzone było w sposób rażąco przewlekły, bowiem wspomniana bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie były uzasadnione szerokim zakresem postępowania wyjaśniającego, czy też wielością stron czy świadków. Niewątpliwie postępowania nie cechowała wymagana dynamika, o czym niezbicie świadczy powołana wyżej analiza czynności procesowych podejmowanych przez organ.

Dodatkowo na tle powyższych okoliczności dotyczących przewlekłego prowadzenia postępowania i przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie uwadze nie może umknąć fakt, że przyczyną wystąpienia przez skarżącego ze stosownym wnioskiem była okoliczność, iż jego dziadek, mimo podjętych działań (złożenia wniosku) za życia – z uwagi na przedłużające się postępowanie - nie doczekał się wydania decyzji w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej, a jego zgon stał się przyczyną umorzenia pierwotnie prowadzonego postępowania w tym przedmiocie, w drodze decyzji z dnia 12 września 2023 r. Nie sposób przy tym odmówić racji skarżącemu, że opinia Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych nie była niezbędna do zakończenia postępowania w sprawie, niewątpliwie podstawy ku temu dawał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Cofając zaś wniosek o wydanie przedmiotowej opinii z Rady w drodze pisma z dnia 14 marca 2024r. organ sam potwierdził, że dowód ten nie był niezbędny do końcowego załatwienia przedmiotowej sprawy.

W rozważanym kontekście Sąd w składzie niniejszym podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 265/18 (CBOSA), zgodnie z którym, to w gestii organu leży decyzja o skorzystaniu z instrumentu przewidzianego w art. 5 ust. 6 powołanej ustawy, którą może on podjąć kierując się wynikami dotychczas prowadzonego postępowania dowodowego. Organ prowadzący postępowanie winien ocenić, czy w świetle okoliczności danej sprawy, uzyskanie opinii rady jest niezbędne oraz, czy skorzystanie z tej możliwości nie stoi w sprzeczności z zasadą szybkości prowadzenia postępowania administracyjnego określonej w art. 12 k.p.a. Tej jednak oceny organ nie dopełnił we właściwym czasie w niniejszej sprawie, prowadząc tym samym do przedłużenia zakończenia postępowania, mimo że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do wydania decyzji kończącej postępowanie, na co trafnie zwrócono uwagę w skardze.

W konsekwencji stwierdzenia, iż organ dopuścił się rażącej bezczynności i prowadził postępowanie przewlekle w stopniu rażącym, Sąd za uzasadnione uznał nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Podstawowym warunkiem stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. jest upływ terminu załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie trwało ponad 9 miesięcy, co niewątpliwie potwierdza naruszenie przepisów określających terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym. Sąd określając wysokość grzywny uwzględnił rozmiar przekroczenia terminu, jakiego dopuścił się organ stwierdzając, że grzywna w kwocie określonej w wyroku będzie w sprawie adekwatna do rozmiaru bezczynności organu i stopnia przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, długoterminową zwłokę organu i towarzyszące jej okoliczności, które legły u podstaw wystąpienia skarżącego z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec jego zmarłego dziadka, Sąd przyznał na rzecz skarżącego od organu sumę pieniężną w wysokości określonej w wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd, uwzględniając skargę na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., stwierdził, iż bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). W kolejnym punkcie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku dnia 13 września 2023 r. dotyczącego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec J. J. (pkt 2 sentencji wyroku) w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei w 3 punkcie sentencji wyroku Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 1.000 złotych, w punkcie 4 sentencji przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 2.000 złotych, czyniąc to w oparciu o regulację art. 149 § 2 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania (wpisu od skargi) od organu na rzecz skarżącego Sąd postanowił w punkcie 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

a.tp.