Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2427/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Elżbieta Kremer del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1162/22 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 września 2022 r., po rozpoznaniu skargi J.R. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] października 2021 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2021 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 7 347 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Rozwoju i Technologii. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Minister zarzucił naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez błędne przyjęcie, że organy dokonały nieprawidłowej oceny dowodów o wartości nieruchomości, w tym w szczególności wartości dowodowej operatu szacunkowego, w sytuacji, gdy organy oceniły cały materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i wyjaśniły wszelkie wątpliwości;

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa przez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które sprowadzają się do tego, co organy w niniejszej sprawie wykonały, a więc do powtórzenia tych samych czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda Mazowiecki i Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzjami z [...].08.19 i [...].01.21 r. przeznaczyły nieruchomość położoną w G., obręb [...] K., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,1838 ha, na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi S7 O. (S51) – P. (S10) odcinek S.– P.".

Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Wojewoda Mazowiecki orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz J.R. w wysokości 96 500 zł za prawo własności wskazanej powyżej nieruchomości oraz powiększył to odszkodowanie o kwotę 4 825 zł zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a także zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister decyzją z [...] października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania nie stwierdzono, aby operat szacunkowy sporządzony na potrzeby postępowania zawierał nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystanie dla celu ustalenia odszkodowania. W ocenie organu operat wskazuje również podstawę oszacowania wartości nasadzeń na spornej nieruchomości, a jego autor wskazał, że operat został sporządzony zgodnie z przepisami prawa oraz prawidłowo pod względem formalnym oraz merytorycznym i brak jest podstaw do zmiany oszacowania naniesień roślinnych.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że jego zdaniem organ nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wątpliwości dotyczące ilości i rodzaju nasadzeń roślinnych na spornej działce wynikające z różnic pomiędzy nasadzeniami wynikającymi z protokołów, dokumentacji zdjęciowej załączonej do operatu, stwierdzonych błędów w protokołach wizji terenowych oraz twierdzeń byłych właścicieli nieruchomości. Sąd podkreślił, że ani organ ani autor operatu nie odnieśli się do tych rozbieżności, mimo że operat przewidywał możliwość jego uzupełnienia po wyjaśnieniu błędów stwierdzonych w protokołach wizji terenowych. Z uwagi na powyższe Sąd nakazał w ponownym postępowaniu zebranie jednoznacznego materiału dowodowego potwierdzającego ilość, rodzaj i wiek naniesień roślinnych, za które należy wyliczyć odszkodowanie, wskazując możliwe do podjęcia działania, a następnie zlecenie sporządzenia nowego operatu szacunkowego określającego wartość gruntu i wszystkich naniesień roślinnych.

Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa wskazać należy, że w związku z faktem, że sporna nieruchomość była nieruchomością zadrzewioną, odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia prawa własności powinno obejmować zarówno wartość gruntu, jak i wartość naniesień roślinnych. W toku postępowania organy pozyskały operat szacunkowy określający wartość nieruchomości z uwzględnieniem naniesień roślinnych w postaci 61 grabów zwyczajnych o wieku 100-110 lat. Naniesienia te są niezgodne z dokumentacją projektową dotyczącą inwentaryzacji zieleni sporządzonej dla działek nr [...] i [...] wskazującej na istnienie 65 grabów zwyczajnych i jednej lipy drobnolistnej, przy czym nie zostały przeprowadzone żadne ustalenia dotyczące wykazania, które z tych naniesień dotyczyły wyłącznie spornej nieruchomości, pomimo że operat przewidywał możliwość jego uchylenia po ustaleniu ilości i rodzaju naniesień na spornej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Dodatkowo należy odnotować, że wyliczenia dokonane w operacie uwzględniają wyłącznie 61 grabów zwyczajnych, podczas gdy z dokumentacji zdjęciowej stanowiącej część tego operatu wynika, że oprócz tych drzew na nieruchomości znajdowały się także inne drzewa i krzewy, które skarżący zidentyfikował jako robinie i lilaki, a które nie zostały uwzględnione w wyliczeniach. Analiza akt administracyjnych wskazuje także, że fakt wystąpienia powyższych rozbieżności był podnoszony przez stronę postępowania i nie był przedmiotem ustaleń ze strony organu. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że rację ma Sąd pierwszej instancji, wskazując, że w rozpoznawanej sprawie nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Zauważyć bowiem należy, że nieuwzględnienie w operacie szacunkowym rzeczywistej liczby naniesień roślinnych i ich rodzaju mogło mieć istotny wpływ na określenie w tym operacie prawidłowej wartości nieruchomości z naniesieniami roślinnymi, a w konsekwencji także wysokość określonego odszkodowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezgodności tej nie sanuje fakt oparcia się w operacie szacunkowym na liczbie i rodzaju zadrzewień wskazanym w protokole z wizji lokalnej z 30 sierpnia 2019 r. skoro sam operat zawierał dokumentację zdjęciową wskazującą na pominięcie niektórych naniesień roślinnych i dopuszczał możliwość jego uzupełnienia w przypadku wyjaśnienia nieścisłości inwentaryzacji dokonanej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad.

W świetle powyższych ustaleń w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa. Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i wyraźnie wskazują przyczyny, z powodu których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, a przyjęty w postępowaniu wyjaśniającym operat szacunkowy nie może być uznany za miarodajny dla ustalenia wysokości odszkodowania.

Nie można przy tym także podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji, formułując na podstawie art. 153 ppsa wytyczne co do dalszego postępowania, nakazał podjęcie tych samych czynności dowodowych, które zostały już w sprawie podjęte. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika bowiem, które okoliczności zdaniem tego Sądu nie zostały ustalone w toku postępowania wyjaśniającego, i jakie czynności organ powinien przedsięwziąć. Czynności tych, jako mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w niewyjaśnionym dotychczas zakresie, nie można zatem uznać za powtórzenie podjętych już czynności dowodowych. Czynności te obejmują bowiem zakres stanu faktycznego, który zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie został uprzednio wyjaśniony na skutek niepodjęcia działań mających na celu wyjaśnienie rozbieżności w utrwalonym materiale, co do ilości i rodzaju nasadzeń, a także ustalenia umiejscowienia tych nasadzeń.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.