Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 612/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 1971 nr 27 poz 250
law: Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
article: art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 75 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 i 3,
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 75 ust. 1 pkt 1, at. 24 ust. 2b pkt 1 i 2, art. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2024 poz 1151
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 października 2024 r., [...], Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (ŚWINGiK) po rozpatrzeniu odwołania B. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne

i kartograficzne, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach z 28 maja 2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 147/24, uchylającym zaskarżoną decyzję tego organu z 19 stycznia 2024 r., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 31 października 2023 r., orzekającą o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. gm. S., polegającej na wpisaniu do rejestru gruntów i budynków prawa własności na rzecz M. S., M. W., B. S. i L. S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 1 października 1986 r. sygn. akt I Ns [...],

w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] o pow. 0,3800 ha i nr [...] o pow. 0,0800 ha.

W uzasadnieniu organ ustalił, że 9 października 2019 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynęło pismo B. S. dotyczące zgłoszenia zmian w ewidencji gruntów odnoszące się do prawa własności opisanych wyżej działek nr [...] Do pisma zostały dołączone kopie aktu własności ziemi nr [...] z 5 grudnia 1981 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w S. Wydział I Cywilny o sygn. akt I Ns [...]

z 1 października 1986 r.

Starosta [...] decyzją z 10 lipca 2020 r. orzekł o odmowie dokonania zmiany. W odwołaniu od tej decyzji B. S. (zwana dalej skarżącą) podniosła, że organ I instancji nie zauważył, że umową nr [...] z 1 lutego 1982 r. M. S. przeniosła na rzecz L. S. jedynie posiadanie gospodarstwa rolnego, a nie jego własność.

ŚWINGiK decyzją z 21 sierpnia 2020 r. orzekł o uchyleniu decyzji z 10 lipca 2020 r. w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi

I instancji. W uzasadnieniu organ zalecił przeprowadzenie ponownie postępowania

w celu prawidłowego ustalenia kręgu stron oraz zapewnienia im czynnego udziału

w postępowaniu.

Starosta [...] po wykonaniu tych zaleceń wydał decyzję

z 15 czerwca 2023 r. ponownie orzekając o odmowie dokonania zmiany. W złożonym odwołaniu skarżąca zarzuciła błąd w poczynionych ustaleniach, a organ odwoławczy decyzją z 26 lipca 2023 r. po raz drugi orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie decyzją z 31 października 2023 r. Starosta [...] orzekł po raz kolejny o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. co do działek nr [...] W złożonym odwołaniu skarżąca ponownie nadmieniła, że organ I instancji całkowicie pomija treść umowy nr [...] nie zauważając, że L. S. przekazane zostało jedynie posiadanie, a nie własność działek. Poza tym na podstawie tej umowy nie mogły być przekazane całe działki, ponieważ jeden z ich współwłaścicieli (A. S.) już nie żył, a M. S. nie mogła dysponować własnością całego gospodarstwa rolnego.

Decyzja z 31 października 2023 r. została uchylona przez ŚWINGiK decyzją

z 19 stycznia 2024 r., w której organ odwoławczy orzekł o umorzeniu postępowania organu I instancji.

Wyrokiem z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 147/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskutek rozpoznania skargi T. S. uchylił powyższą decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "Organy orzekające w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie rozstrzygają samodzielnie kwestii związanych z prawem własności. Przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Wpis w ewidencji ma charakter wyłącznie deklaratoryjny i nie może kształtować nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzać stan prawny wynikający z dokumentów. Rację ma skarżąca podnosząc, że jakiekolwiek wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości nie pozwalają na prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym w celu aktualizacji zapisów widniejących

w ewidencji, zaś w takiej sytuacji niezbędne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który będzie władczo rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że do badania czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności umowy przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz L. S. uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny. Z materiału dowodowego wynika, że w dacie orzekania przez organy brak jest prawomocnego orzeczenia

w tym zakresie. Nieuprawnione jest zatem przyjęcie, że złożona w sprawie dokumentacja jest wystarczająca do dokonania w oparciu o nią zmian wpisów

w ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. gmina S. w zakresie prawa własności działek [...]". Dodatkowo Sąd wskazał organowi II instancji, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien "uwzględnić wyrażone przez Sąd stanowisko, a następnie ustalić czy ujawnione w ewidencji gruntów i budynków dane stanowiące podstawę wpisu L. S. jako właściciela działek nr [...] odpowiadają treści dokumentów i czy w związku z tym, istnieją przesłanki do dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wnioskiem B. S. z 9 października 2023 r.".

Rozpatrując ponownie sprawę ŚWINGiK przywołał treść art. 2 pkt 8, art. 20, 24 ust. 2b i ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

i ustalił, że w operacie dotyczącym założenia ewidencji gruntów sporządzonym

w 1975 r., obejmującym swym zakresem wieś Z. w gminie S., wykazano A. S. s. K. (nr [...] wg rejestru pomiarowo klasyfikacyjnego) jako posiadacza działek nr: [...] Następnie w rejestrze gruntów (tom II, założony w 1975 r.) w jednostce rejestrowej nr [...] ujawniono L. S. s. A. i M. jako właściciela m.in. działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] na podstawie umowy Nr [...]. Natomiast

w jednostce rejestrowej nr [...] (rejestr gruntów tom VII) pierwotnie ujawniono A. S. s. K. i małżonkę M.. Po wykreśleniu wyżej wymienionych ujawniono jako właścicieli A. S. s. K. z udziałem [...] części oraz B. S. c. A. z udziałem [...] części. W pozycji tej wpisano działki ewidencyjne nr [...], a jako dokumenty własności wskazano księgę wieczystą nr [...] oraz akt notarialny Rep. A nr [...] z 25 listopada

1994 r.

Dla działek nr [...] i 384 o łącznej powierzchni wynoszącej 1,44 ha Urząd Powiatowy w S. wydał akt własności ziemi (AWZ) z 26 lutego 1974 r. Nr PBG.Uw.- [...]/102/74 dla użytkownika L. S.. Na skutek odwołania M. S. W. Komisja do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Tarnobrzeskim w T. wydała decyzję z 27 maja 1981 r., w której uchyliła ww. AWZ z 26 lutego1974 r. i stwierdziła, że z mocy samego prawa właścicielami wyżej opisanej nieruchomości wraz zabudowaniami stali się M. S. i A. S. oraz zobowiązała Naczelnika Gminy w S. do wydania aktu własności zgodnie z sentencją decyzji i zaopatrzenia go klauzulą prawomocności.

W wykonaniu powyższej decyzji Naczelnik Gminy w S. wydał AWZ

z 5 grudnia 1981 r. dla działek nr: [...] położonych w Z. o łącznej powierzchni wynoszącej 1,49 ha. Akt ten został wydany na M. S. c. J. i P. oraz A. S. s. K. i stał się ostateczny 29 grudnia 1981 r.

Umową przekazania posiadania gospodarstwa rolnego z 1 lutego 1982 r. nr [...], sporządzoną w Urzędzie Gminy w S. , M. S. przekazała swojemu synowi L. S. posiadanie gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziły działki ewidencyjne nr: [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni wynoszącej 1,82 ha. W umowie M. S. oświadczyła, że jest "samoistnym zależnym posiadaczem" tego gospodarstwa, a właścicielami są A. S.

i M. S..

Postanowieniem z 1 października 1986 r., sygn. akt I Ns [...], Sąd Rejonowy w S. stwierdził, że spadek po A. S., zmarłym

5 marca 1973 r., na podstawie ustawy nabyli żona M. S. w [...] części oraz dzieci: M. W., B. Z. S., L. S.

i Z. S. po [...] części. Gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku, położone w Z. gmina S., z mocy ustawy dziedziczą zaś żona M. S. oraz dzieci: M. W., B. Z. S. i L. S. po [...] części.

Organ wskazał, że aktem notarialnym z 25 listopada 1994 r., Rep. A nr [...], "M. S. darowała swoim córkom: "(...) M. H. W. c. A. działkę nr [...] położoną w Z., gm. S. o powierzchni wynoszącej 0,33 ha oraz (...) B. Z. S. c. A.

w udziałach [...] części działki zabudowanej budynkami mieszkalno-gospodarczymi nr [...] położonej w Z., gm. S. o powierzchni wynoszącej 1,03 ha.".

Następnie aktem notarialnym Rep. A nr [...] M. S., B. S. i M. H. W. darowały swoje udziały

w nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] D. S.. Według powyższego działka ta, ujawniona w księdze wieczystej nr [...], stała się własnością D. S. z udziałem [...] części oraz L. S.

z udziałem [...].

Postanowieniem z 4 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns [...], Sąd Rejonowy

w S. stwierdził, że spadek po L. S. z mocy ustawy nabyli: żona T. S. w [...] częściach oraz dzieci: Ż. B., A. S., D. S., J. S. i P. S. po [...] części.

Kolejnym postanowieniem z 14 grudnia 2022 r., sygn. akt I Ns [...], Sąd Rejonowy w S. orzekł, że spadek po M. S. na podstawie testamentu nabyła córka B. S. w całości.

W oparciu o analizę materiałów zgromadzonych w aktach sprawy organ II instancji stwierdził, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków obrębu Z.

w gminie S. w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] są zgodne z dokumentami określającymi prawo własności do tych nieruchomości. Tak więc dane dotyczące ww. działek są w stanie aktualności do czego zobowiązuje starostę przepis § 38 w związku z § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 stycznia 2024 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Organ po raz kolejny przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke [...], wedle którego "ŚWINGiK nie mógł przesądzić kwestii nieważności umowy przekazania posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 1 lutego 1982 r., stanowiącej podstawę wpisu prawa własności na rzecz L. S. w odniesieniu do nieruchomości objętych żądaniem wniosku o dokonanie zmian (...)".

Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy stwierdził, że Starosta [...] prawidłowo odmówił aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne. Tym samym należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z 31 października 2023 r. Jednocześnie organ zaznaczył, że ujawniony w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ww. dokumentów stan prawny może ulec zmianie w wyniku przeprowadzonych czynności prawnych.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze B. S. zaskarżyła decyzję z 7 października 2024 r.

w całości zarzucając:

1. naruszenie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego,

w szczególności art. 2, 20 i 24 poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy dane zawarte w rejestrze dotyczące działek nr [...] są nieaktualne,

a uaktualnienie tych danych możliwe jest z urzędu w oparciu o dokumenty, którymi w całości dysponuje Urząd;

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez niewłaściwe przyjęcie, że istniejące

w sprawie dokumenty i okoliczności uniemożliwiają wprowadzenie aktualnych danych osób władających i będących właścicielami działek o nr [...]

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez dokonanie wpisu aktualnych danych współwłaścicieli, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu podniosła, że w jej ocenie istnieją podstawy do dokonania wpisu w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej dla działek nr [...],

w zakresie danych dotyczących współwłaścicieli tych nieruchomości. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniami organu odwoławczego, że Starosta prawidłowo odmówił aktualizacji danych. Po raz kolejny całkowicie pominięto treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 1 października 1986 r., które powinno stanowić podstawę wpisu do ewidencji.

Bez znaczenia dla sprawy jest kwestia własności działki nr [...], albowiem dane jej dotyczące są prawidłowe i jest dla niej założona księga wieczysta na nazwisko D. S..

Skarżąca wyjaśniła, że "umowa z dnia 09.02.1982" nie mogła przenieść i nie przeniosła na L. S. własności całego gospodarstwa rolnego, ponieważ było ono współwłasnością małżeńską M. i A. S., a w dacie sporządzenia umowy A. S. już nie żył, zmarł w roku 1973.

Tym samym M. S. nie miała uprawnienia do przeniesienia na rzecz L. S. całości działek nr [...]

Skarżąca zwróciła uwagę, że umowa zawarta w 1982 r. dotyczyła przekazania posiadania, a nie własności działek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i wynika ze zgromadzonych dowodów.

Podkreślić jednocześnie należy, że dla oceny legalności zaskarżonej decyzji istotne są jedynie te ustalenia, które dotyczą działek oznaczonych nr [...], położonych w Z., gmina S., gdyż tylko tych działek dotyczył złożony przez skarżącą wniosek o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Także wszystkie decyzje, jakie zapadały w sprawie, w tym decyzja objęta skargą, rozstrzygały wyłącznie odnośnie do działek nr [...] Tym samym powołane przez organ II instancji okoliczności, wyjaśniające stan prawny pozostałych działek nr: 384, [...] i [...], będących pierwotnie własnością A. i M. małż. S., pozostają bez wpływu na wynik sprawy i nie będą przedmiotem rozważań Sądu.

Z akt administracyjnych wynika, że właścicielami działek nr [...] w Z. byli A. i M. S. na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Prawo własności tych działek zostało ostatecznie stwierdzone w akcie własności ziemi z 5 grudnia 1981 r. nr [...] wydanym przez Naczelnika Gminy w S. . A. S. zmarł 5 marca 1973 r., a więc przed wydaniem AWZ (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z 1 października 1986 r., sygn. akt I Ns [...]), jednak należy pamiętać, że akty własności ziemi stwierdzały stan prawny nieruchomości na datę 4 listopada 1971 r. (art. 1 ust. 1 i 2 ustawy

z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.). Śmierć właściciela gospodarstwa rolnego po tej dacie nie stanowiła przeszkody do wydania AWZ, gdyż orzekano w nim o stanie własności na dzień 4 listopada 1971 r.

Bezspornym jest, że zmiany podmiotowe w ewidencji gruntów, dotyczące działek nr [...], zostały wprowadzone na podstawie umowy przekazania posiadania gospodarstwa rolnego nr [...] z 1 lutego 1982 r., sporządzonej

w Urzędzie Gminy w S. . W umowie tej M. S. przekazała swojemu synowi L. S. posiadanie gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziły m.in. ww. działki. Umowa została zawarta na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, emerytura przysługiwała rolnikowi, który m.in. przekazał następcy lub Państwu gospodarstwo rolne, którego wartość nie uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat prowadzenia gospodarstwa przed jego przekazaniem, chyba że obniżenie wartości gospodarstwa nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez rolnika.

Ustawodawca na równi z właścicielem gospodarstwa rolnego traktował jego posiadacza (art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy). Rolnik przekazujący gospodarstwo rolne następcy uzyskiwał prawo do emerytury niezależnie od tego, czy przekazał własność gospodarstwa rolnego, czy też jego posiadanie. Chodziło jedynie o to, aby przedmiotem umowy były wszystkie gospodarstwa rolne będące we własności lub

w posiadaniu rolnika (art. 46 i art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy). Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy następowało w drodze umowy pisemnej sporządzonej przez naczelnika gminy, która stanowiła podstawę do ujawnienia stanu własności

w ewidencji gruntów oraz na wniosek rolnika w księdze wieczystej (art. 52 ust. 1 i 3 ustawy).

Bezspornym jest przy tym, że dla działek nr [...] nie została urządzona księga wieczysta, zaś na podstawie umowy nr [...] z 1 lutego 1982 r. dokonano zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i wpisano L. S. jako właściciela działek nr [...] Najprawdopodobniej nastąpiło to w oparciu o art. 52 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, choć z treści umowy wynika, że na następcę przeniesione zostało posiadanie gospodarstwa rolnego (wypis z rejestru gruntów – k. 6 oraz pismo z 22 lutego

1983 r. dotyczące zawiadomienia o zmianach wprowadzonych do ewidencji gruntów na podstawie umowy z 1 lutego 1982 r., skierowane do L. S. – k. 20 akt organu I instancji).

Z akt administracyjnych wynika również, że aktualnie w ewidencji gruntów jako współwłaściciele działek nr [...] w Z. ujawnieni zostali spadkobiercy L. S., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 4 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns [...] (k. 61 i 161 akt organu I instancji).

Argumenty skarżącej, mające przemawiać za koniecznością aktualizacji danych podmiotowych ewidencji gruntów w zakresie działek nr [...], sprowadzają się do tezy, że skoro w dacie umowy z 1 lutego 1982 r. M. S. nie była wyłączną właścicielką tych działek, gdyż udział w prawie własności należący do A. S. nabyli w drodze spadkobrania (w zakresie gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku), poza M. S., dzieci zmarłego: M. W., B. S. i L. S., to nie była także uprawniona do przekazania własności całego gospodarstwa następcy. W ocenie skarżącej, dokumentami, na podstawie których organ ewidencyjny powinien dokonać stosownych zmian w ewidencji gruntów, są złożone wraz z wnioskiem: AWZ

z 5 grudnia 1981 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w S.

z 1 października 1986 r. w sprawie I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. S.. Innymi słowy rzecz ujmując, skarżąca domaga się weryfikacji wpisów podmiotowych dokonanych w ewidencji gruntów, dotyczących prawa własności działek nr [...] w Z.: pierwotnie na rzecz L. S.,

a następnie na rzecz jego spadkobierców.

Przypadki, w których organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków dokonuje aktualizacji zawartych w niej danych wymienia art. 24 ust. 2b pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U.

z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu aktualizacja informacji zawartych w ewidencji następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Stan faktyczny ustalony w sprawie nie odpowiada żadnej z sytuacji wymienionych w przytoczonym wyżej przepisie. Postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź akty notarialne poświadczające dziedziczenie stanowią podstawę aktualizacji danych podmiotowych tylko wtedy, gdy dotyczą spadkobrania po osobie, która została ujawniona w ewidencji. Tym samym, postanowienie Sądu Rejonowego w S. o stwierdzeniu nabycia spadku po A. S. nie jest dokumentem, na podstawie którego starosta mógłby wprowadzić wnioskowane zmiany, gdyż właścicielem ujawnionym w ewidencji co do działek nr [...] był L. S., a aktualnie są jego następcy.

Nawiązując do treści skargi wyjaśnić należy, że Sądowi orzekającemu

w sprawie znana jest podstawowa zasada prawa rzeczowego, wywodzona z prawa rzymskiego, wedle której nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej prawa niż sam posiada (nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet). Kodeks cywilny zawiera przepisy, które umożliwiają dochodzenie roszczeń wynikłych

z naruszenia tej zasady, jednak do ich stosowania właściwe są wyłącznie sądy powszechne, a nie organy administracji prowadzące ewidencję gruntów i budynków.

Sąd dostrzega także i to, na co powołuje się skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego prowadzonego od 2019 r., że umowa z 1 lutego 1982 r. dotyczyła przekazania posiadania, a nie własności gospodarstwa rolnego,

w tym działek nr [...] Nie ulega przy tym wątpliwości, że to właśnie ta umowa była podstawą dokonania zmian podmiotowych w ewidencji gruntów.

Istota wniosku skarżącej sprowadza się zatem do żądania, aby organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków we własnym zakresie dokonał oceny skutków materialnoprawnych umowy przekazania gospodarstwa rolnego z 1 lutego 1982 r., w oparciu o którą jako właściciel ww. działek ujawniony został w ewidencji gruntów L. S.. Co do zasadności wniosku opartego na takich podstawach wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 147/24, stwierdzając, że do przeprowadzenia takiej oceny organ ewidencyjny nie jest uprawniony, gdyż postępowanie ewidencyjne nie służy rozstrzyganiu sporów o własność.

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zasada związania wyrażona

w przytoczonym przepisie oznacza, że organ administracji, a następnie sąd orzekający w sprawie, w której już raz wypowiedział się w prawomocnym wyroku sąd administracyjny, nie może odstąpić od stanowiska prawnego wyrażonego przez ten sąd zarówno w zakresie wykładni prawa, jak i jego zastosowania w stanie faktycznym konkretnej sprawy, chyba że nastąpiła zmiana przepisów lub zmiana stanu faktycznego sprawy.

W powołanym wyżej wyroku z 28 maja 2024 r. w sprawie II SA/Ke 147/24, którego obszerne fragmenty przytoczone zostały przez ŚWINGiK, Sąd nie zaakceptował poglądu organu II instancji, wyrażonego w kontrolowanej wówczas decyzji z 19 stycznia 2024 r. w oparciu o uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1989 r. III CZP 108/88, że umowa z 1 lutego 1982 r. stanowiąca podstawę wpisu prawa własności działek nr [...] na rzecz L. S., nie mogła skutecznie przenieść na niego własności gospodarstwa rolnego, a tym samym dane w ewidencji gruntów i budynków dotyczące tych działek są niezgodne ze stanem prawnym. Sąd podkreślił, że do badania czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności tej umowy uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny, zaś z materiału dowodowego wynika, że w dacie orzekania przez organy brak było prawomocnego orzeczenia w tym zakresie. Nieuprawnione jest zatem przyjęcie przez ŚWINGiK, że złożona w sprawie dokumentacja jest wystarczająca do dokonania w oparciu o nią zmian wpisów w ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. gmina S. w zakresie prawa własności działek nr [...]

Orzekając ponownie wskutek uchylenia przez WSA w Kielcach decyzji

z 19 stycznia 2024 r., organ II instancji był związany stanowiskiem wyrażonym przez Sąd w sprawie II SA/Ke 147/24 i prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z 31 października 2023 r. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że pogląd prawny wyrażony w sprawie, w której zapadł opisany wyżej wyrok, wiąże również Sąd rozpoznający aktualnie sprawę ze skargi B. S.. Nie ulega przy tym wątpliwości, że po zapadnięciu tego wyroku skarżąca nie przedłożyła orzeczenia sądowego, w oparciu o które organ ewidencyjny, pozostając w zgodzie z art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne

i kartograficzne, miałby podstawę do wykreślenia dotychczasowego wpisu w zakresie prawa własności działek nr [...] i wpisania współwłaścicieli stosownie do żądania zawartego we wniosku. Nawet przy przyjęciu, że wpis L. S. jako właściciela ww. działek, a nie ich posiadacza (władającego), był nieprawidłowy, gdyż nie uprawniała do takiego działania treść umowy z 1 lutego 1982 r. dotycząca przekazania posiadania, a nie własności gospodarstwa rolnego, to i tak w sprawie powstał spór o własność, do rozstrzygnięcia którego nie jest właściwy organ prowadzący ewidencję gruntów.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przez ewidencję gruntów należy rozumieć system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W orzecznictwie podkreśla się, że ewidencja jest rejestrem obejmującym dane wynikające ze stosownej dokumentacji i podlegające aktualizacji na podstawie dokumentów wyszczególnionych w art. 24 ust. 2a ustawy (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1044/08, LEX nr 552264). Oznacza to, że ewidencja ma charakter wtórny w stosunku do tych dokumentów, odzwierciedla jedynie ich treść i nie kreuje nowych stanów prawnych, niepotwierdzonych w dokumentacji, na podstawie której dokonuje się wpisu do ewidencji.

Ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa dotyczące gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. W świetle powyższego uznaje się, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków, a organy prowadzące ewidencję nie mogą samodzielnie w oparciu

o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ustalać i rozstrzygać, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, a w konsekwencji nie mogą wprowadzić w ewidencji gruntów zmian w oparciu o własne ustalenia

z pominięciem wydanych na przestrzeni lat kolejnych dokumentów dotyczących zmian prawnych, które miały miejsce (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK [...], dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy rejestrowy charakter wpisów znajdujących się w ewidencji gruntów oznacza, że wpis prawa własności na rzecz spadkobierców L. S. co do działek nr [...]

w Z. nie ma charakteru źródłowego w zakresie ustalenia ich stanu prawnego. Własności nieruchomości nie konstytuują bowiem wpisy podmiotowe zawarte

w ewidencji gruntów, ale dokumenty wymienione w art. 24 ust. 2b pkt 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Tym samym, w przypadku potrzeby rozporządzenia ww. działkami lub złożenia do sądu wieczystoksięgowego wniosku

o założenie dla nich księgi wieczystej, o prawie własności nie zdecyduje wpis

w ewidencji w zakresie danych podmiotowych, lecz dokumenty kształtujące stan prawny obu działek.

Zarzuty podniesione w skardze Sąd uznał za niezasadne z przedstawionych wyżej powodów. Sprowadzają się one do zakwestionowania stanowiska prawnego wyrażonego w wyroku WSA w Kielcach z 28 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 147/24, które było wiążące zarówno dla organu, jak i dla Sądu orzekającego w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak

w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.