Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 844/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 816/21 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 816/21oddalił skargę [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wobec [...] – dalej: skarżącego lub zobowiązany - toczy się postępowanie egzekucyjne w administracji o wyegzekwowanie należności pieniężnej, tj. opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu marki [...] w strefie płatnego parkowania w Białymstoku w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r., na podstawie tytułów wykonawczych z [...] .

Zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bielsku Podlaskim) zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, kwestionując, że doszło do postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania w Białymstoku w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r., gdyż w tym czasie przebywał w szpitalu. Na wezwanie wierzyciela zobowiązany złożył do akt dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego, obejmujące okresy pobytu w szpitalu: od 18 do 24 maja 2016 r. i od 18 do 21 kwietnia 2018 r.

Prezydent miasta Białegostoku postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. oddalił zarzuty, działając na zasadzie art. 34 § 2 i art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020, poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Wierzyciel zakwalifikował podniesione zarzuty, jako zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Wskazał, że podstawą normatywną do ponoszenia opłat za postój pojazdów na drogach publicznych jest art. 13 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.; dalej: u.d.p.). Opłaty za postój pojazdów na drogach publicznych, w strefie płatnego parkowania w Białymstoku (według stanu prawnego na dzień powstania należności) pobierane były na podstawie uchwały Nr XVI/158/03 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia na terenie Miasta Białegostoku strefy płatnego parkowania (Dz. Urz. Woj. Podl. 2013 r. poz. 1555 ze zm.). Dowodem zaparkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania bez wniesionej opłaty, jest kopia wezwania-raportu, na którym oznaczono markę oraz numer rejestracyjny pojazdu. Wezwanie-raport stanowi dokument urzędowy posiadający formalną i materialną moc dowodową. Wierzyciel wskazał, że analiza pisma zawierającego zarzuty prowadzi do wniosku, iż zobowiązany powołując się na fakt pobytu w szpitalu w dniach 18-24 maja 2016 r. zaprzecza możliwości postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania w Białymstoku w dniu 25 maja 2016 r., a ponadto sugeruje, że w związku z wypisaniem go ze szpitala w dniu 24 maja 2016 r. i odebraniem przez syna, pojazd znajdował się w Białymstoku i wówczas wykonano zdjęcie, które następnie wykorzystano do wystawienia wezwania-raportu. Nieopłacony postój z 25 maja 2016 r. miał miejsce przy ul. Waszyngtona, natomiast postój z 12 maja 2017 r. przy ul. [...] . Wykonane zdjęcia wyraźnie wskazują, że postoje te odbywały się w różnych lokalizacjach, co oznacza, że twierdzenia zobowiązanego nie znajdują potwierdzenia. Zarówno po wystawieniu wezwania, jak również po otrzymaniu upomnienia, zobowiązany mógł zwrócić się do podmiotu pobierającego opłaty o ustalenie istnienia obowiązku zapłaty należności za postój, jednakże nie podjął on żadnej czynności.

Orzekając na skutek zażalenia skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (SKO) postanowieniem z 30 sierpnia 2021 r. utrzymało w mocy ww. postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zakwestionował twierdzenie, że kopie wezwania-raportu są dokumentami urzędowymi, to jednak uznał je za dowody, które wespół ze sporządzonymi zdjęciami dowodzą, że w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r. doszło do postoju pojazdu zobowiązanego w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia wymaganej opłaty. W związku zaś z powyższym egzekwowany obowiązek powstał i istniał w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, zaś zobowiązany nie przedstawił dowodu obalającego dowody zgromadzone w aktach sprawy.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na ww. postanowienie WSA w Białymstoku podkreślił, że w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma, więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu, w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty.

Sąd wskazał, że w przypadku nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty, co do zasady obciąża właściciela pojazdu, albo jego posiadacza, a kierowanie egzekucji właśnie do niego, opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa, zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby.

Sąd podkreślił, że skarżący nie wskazał innej osoby, która dysponowała pojazdem w ww. dniach, nie podnosił przy tym zarzutu w postaci "błędu, co do osoby zobowiązanej", a zatem w tym przypadku obowiązek zapłaty za parkowanie obciążał skarżącego, jako właściciela pojazdu. Znajdujące się w materiale dowodowym wezwania dają podstawę do wykazania, że obowiązek rzeczywiście powstał. Wezwania z 25 maja 2016 r. oraz z 12 maja 2017 r. są, bowiem opatrzone zindywidualizowanymi numerami, wskazują konkretne dni i godziny oraz miejsca parkowania (rejony dozoru), a także markę oraz nr rejestracyjny pojazdu. Dodatkowo po wystawieniu wezwania – raportu, pracownik dokonujący kontroli wykonał zdjęcia pojazdu, dokumentując fakt postoju w konkretnym miejscu i dacie pojazdu bez wniesionej opłaty. Wykonane zdjęcia wyraźnie wskazują, że postoje te odbywały się w różnych lokalizacjach (postój z dnia 25 maja 2016 r. miał miejsce przy [...], natomiast postój z dnia 12 maja 2017 r. przy ul. [...]), a zatem twierdzenie skarżącego, że zdjęcie wykonano w dniu 24 maja 2016 r. i wykorzystano do wystawienia wezwania w spornych datach nie znajduje potwierdzenia. Ponadto fakt, że skarżący w dniu 24 maja 2016 r. został wypisany ze szpitala i odebrany przez syna w żaden sposób nie stoi w sprzeczności i nie stanowi skutecznego przeciw dowodu do udokumentowanego faktu stwierdzenia postoju pojazdu skarżącego w strefie płatnego parkowania w dniu następnym, tj. 25 maja 2016 r. Brak możliwości prowadzenia samochodu z uwagi na stan zdrowia nie oznacza, bowiem, że jego właściciel nie mógł z niego w danym dniu korzystać.

W ocenie WSA aby "obalić" dowody, na których oparły się organy egzekucyjne, tj. wezwania – raporty oraz fotografie z datami ich wykonania, jako nieodpowiadające prawdzie, należałoby wykazać, że albo kontroler SPP wystawił dokument nie odpowiadający prawdzie (w istocie popełnił przestępstwo) albo przedstawić dowód potwierdzający, że we wskazanych wyżej terminach inna osoba korzystała z ww. pojazdu. Takich dowodów skarżący nie przedstawił. Ponadto zarówno po wystawieniu wezwania, jak również po otrzymaniu upomnienia, skarżący mógł zwrócić się do podmiotu pobierającego opłaty o ustalenie istnienia obowiązku zapłaty należności za postój. Jak wynika, bowiem z akt sprawy, zarówno upomnienie z dnia 15 marca 2017 r. dotyczące postoju z dnia 25 maja 2016 r., jak również upomnienie z dnia 16 marca 2018 r. dotyczące postoju z dnia 12 maja 2017 r. zostały skutecznie doręczone, czemu skarżący nie przeczy, niemniej pozostał on bierny wobec powstałych należności i nie podjął żadnych prób wyjaśnienia wątpliwości lub uzyskania dodatkowych informacji.

Zdaniem Sądu zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny. Obowiązek powstał ex lege, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie istnienia tego obowiązku. Rozstrzygając o zasadności zgłoszonego zarzutu organ nie mógł kierować się żadnymi innymi względami, niż te, które mają związek z postawionym zarzutem nieistnienia obowiązku.

W ocenie WSA zaskarżone postanowienie nie narusza art. 6, 7, 8, 77, 80 oraz 107 k.p.a.

[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi, ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku. W każdym z przypadków skarżący kasacyjnie wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 7, 77, 78 i w związku z art. 80 k.p.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, iż organy administracyjne w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe i wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy, bez naruszenia słusznego interesu strony, w sytuacji, gdy organy I i II instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie osoby, która w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r użytkowała pojazd skarżącego;

2. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 128 oraz art 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że argumentacja przedstawiona przez skarżącego w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz zażaleniu nie stanowi w żadnej mierze uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., a nosi jedynie znamiona zarzutu nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i w ten wyłącznie sposób powinna zostać zakwalifikowana,

3. art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a poprzez jego niezastosowanie przez organ I i II instancji, w sytuacji, gdy w swoich zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym skarżący wskazywał, iż to syn w dniach, w których został odnotowany brak opłaty parkingowej użytkował pojazd, a zatem skarżący skutecznie podniósł zarzut błędu, co do osoby zobowiązanej.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej, bowiem strona przeciwna w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że kwestionowana jest zasadność zakwalifikowania zgłoszonego przez skarżącego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jako nieistnienia obowiązku (33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), zamiast błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Skarżący wywodzi, że jego argumentacja przedstawiona w zarzutach powinna zostać zakwalifikowana jako zarzut błędu co do osoby zobowiązanej i w żadnej mierze nie odnosi się do zarzutu w postaci nieistnienia obowiązku. Ponieważ w dniach, w których został odnotowany brak opłaty parkingowej pojazd użytkował jego syn, a zatem skutecznie zgłosił zarzut błędu co do osoby zobowiązanej.

Ustosunkowując się do tak sformułowanych zarzutów należy przede wszystkim wyjaśnić skarżącemu, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego należy rozumieć w taki sposób, że jeżeli w tytule wykonawczym jest wskazany zobowiązany i podjęto czynności egzekucyjne do tego zobowiązanego, to nie występuje błąd co do osoby. Natomiast jeśli w tytule wykonawczym byłby wskazany zobowiązany, a zostałyby podjęte czynności do innej osoby to wystąpiłby błąd co do osoby. Podstawa, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a polega bowiem na podjęciu przez organ egzekucyjny oraz egzekutora czynności egzekucyjnych względem podmiotu błędnie uznanego za zobowiązanego. Ma to miejsce wówczas, gdy obiektywnie osoba, oznaczona jako zobowiązany w tytule wykonawczym, pozostaje w rzeczywistości innym podmiotem niż adresat egzekwowanego obowiązku. Omawiany zarzut dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Do prowadzenia szerszych ustaleń, czy weryfikacji osoby zobowiązanego w kierunku ustalenia zasadności obciążenia jego egzekwowanym obowiązkiem organ egzekucyjny nie ma prawa ( zob. T.Lewadnowski, P.Ostojski, Błąd co do osoby, s. 79-85; wyrok WSA w Gdańsku z 16.11.2010 r. sygn. akt I SA/GD 858/10, Legalis). Innymi słowy, zarzut co do osoby zobowiązanego nie może zmierzać do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego. W przeciwnym wypadku sprowadzałby się do badania zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co zostało zabronione przez ustawodawcę w art. 29 § 1 u.e.p.a. Art. 29 § 1 u.e.p.a. nakłada na organ egzekucyjny powinność zbadania z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, która obejmuje dwie podstawowe czynności, po pierwsze, ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna i, po drugie zbadanie, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie ( zob. np. wyrok NSA z 18.10.2006 r., II FSK 1302/05, Legalis, wyrok NSA z 3.06.2011 r., II OSK 946/10 Legalis). Oznacza to, ze organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej, także pod względem zachowania wymagań formalnych tytułu wykonawczego. Należy przy tym zaznaczyć, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jednakże przy rozpatrywaniu zarzutów opartych na niektórych podstawach (np. wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku) organ egzekucyjny w pewnym sensie wnika w meritum sprawy, dotyczy to przede wszystkim obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r. doszło do postoju pojazdu zobowiązanego w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia wymaganej opłaty. Podstawą normatywną do ponoszenia opłat za postój pojazdów na drogach publicznych jest art. 13 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.; dalej: u.d.p.). Wobec tego egzekwowany obowiązek powstał i istniał w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, zaś zobowiązany nie przedstawił dowodu obalającego dowody zgromadzone w aktach sprawy. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a. Przepis ten zakazuje organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby. Takiego dowodu skarżący nie przedstawił, a zatem w tym przypadku obowiązek zapłaty za parkowanie obciążał skarżącego, jako właściciela pojazdu. W takiej sytuacji organ egzekucyjny trafnie uznał, że w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Ponadto zarówno po wystawieniu wezwania, jak również po otrzymaniu upomnienia, skarżący mógł zwrócić się do podmiotu pobierającego opłaty o ustalenie istnienia obowiązku zapłaty należności za postój. Jednakże nie podjął w tym kierunku żadnych czynności.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z drogi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w wyznaczonej przez radę gminy (radę miasta) strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną w przypadku, gdy zobowiązani uchylają się od ich wykonania. Egzekucją administracyjną objęte są m.in. należności pieniężne przekazane do tej egzekucji na podstawie innych ustaw. Jedną z takich ustaw jest ustawa o drogach publicznych, która w art. 40d ust. 2 przewiduje ściągnięcie w drodze egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych przewidzianych w art. 13f ust. 1 u.d.p. za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego stanowi w takim przypadku art. 13f ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 40d ust. 2 u.d.p. Z istoty opłat parkingowych wynika ich związek z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania. Natomiast użycie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej regulacjach prawnych sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11; wyrok NSA 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12; wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15). Przyjęcie, zatem poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty.

Należy zauważyć przy tym, że w toku postępowania egzekucyjnego skarżący kwestionował, aby doszło do postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania w Białymstoku w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r. Trafnie zatem zarzut ten został zakwalifikowany przez organy, jako nieistnienie obowiązku. Zauważyć także należy, że postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy, zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego (zob. art. 33 § 1 u.p.e.a.). Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. art. 29 § 1 u.p.e.a.)

Podsumowując powyższe rozważania, należy stwierdzić iż organ egzekucyjny dokonał prawidłowej kwalifikacji zarzutu sformułowanego przez skarżącego. W toku całego postępowania skarżący podnosił zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) kwestionując, aby doszło do postoju ww. pojazdu w strefie płatnego parkowania w Białymstoku w dniach 25 maja 2016 r. i 12 maja 2017 r. Dopiero na etapie postępowania kasacyjnego skarżący podniósł zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego. W sprawie wierzyciel zakwalifikował podniesione zarzuty, jako zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., stanowisko to jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie jest, zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Rodzaje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów są zdeterminowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. np. wyroki NSA z dnia 21 maja 2013 r.: sygn. akt II FSK 359/12 i sygn. akt II FSK 1262/12).

Z wyżej wymienionych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów procesowych art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. (błędnie określony jako zarzut prawa materialnego). Sprowadza się on do kwestionowania prawidłowości postępowania dowodowego, które przeprowadziły organy administracji, które to postępowanie uznane zostało przez Sąd I instancji za prawidłowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten jest w istocie powieleniem zarzutów podnoszonych w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do tej kwestii, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stanowisko Sądu I instancji należy w pełni podzielić. Ponowne przytaczanie wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentów jest niecelowe.

Zgodnie z treścią art. 7 K.p.a. organy administracji mają obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji ma, więc obowiązek podejmowania czynności, które są niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy nie ma natomiast obowiązku podejmowania wszelkich czynności, których przeprowadzenia postuluje strona postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Natomiast zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. rozpoznanie wniosków o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego.