Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1638/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 133 par. 1, art. 146 par. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 23 ust. 1 pkt 3 i ust. 2.
journal: Dz.U. 2020 poz 955
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 285/22 w sprawie ze skargi A. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 4 stycznia 2022 r. nr 19/2022 w przedmiocie obciążenia kwotą pieniężną za depozyt broni 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku na rzecz A. S. 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Bk 285/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej – "WSA", "Sąd pierwszej instancji") w sprawie ze skargi A. S. (dalej – "skarżąca") na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku (dalej – "organ", "Komendant") z 4 stycznia 2022 r. w postaci noty księgowej Nr 19/2022 w przedmiocie obciążenia sumą pieniężną za depozyt broni stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku na rzecz skarżącej A. S. kwotę 4.017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku (dalej: Komendant) notą księgową nr 19/2022 z dnia 4 stycznia 2022 r. obciążył A. S. kwotą 10909,36 zł za depozyt 49 jednostek broni palnej za okres od 1 października 2021 r. do 31 grudnia 2021r. (92 dni x 49 szt. x 2,42 zł = 10909,36 zł), płatną w terminie 30 dni od daty wystawienia noty w kasie KWP Białystok.

Skargę na powyższą czynność, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła A. S., w której zarzuciła organowi naruszenie art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji (Dz. U. 2020, poz. 955 ze zm., dalej: ustawa) przez nałożenie obowiązku ponoszenia opłat za depozyt broni mimo, że nie była zobowiązana do złożenia broni do depozytu, a broń przekazała funkcjonariuszowi KWP w Białymstoku na jego polecenie. Ponadto zarzuciła, że była w posiadaniu broni jeszcze przed śmiercią męża Z. S.. Wskazała też, że miała wówczas pozwolenie na posiadanie większości sztuk broni, a broń była przechowywana w warunkach spełniających wymogi rozporządzenia MSWiA z dnia 3 kwietnia 2000 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ustalenie osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty uzależnione jest od przyczyny złożenia broni i amunicji do depozytu policyjnego. Złożenie przez skarżącą, po śmierci męża, 49 sztuk broni palnej nie nastąpiło z jej inicjatywy, ale na polecenie funkcjonariusza KWP w Białymstoku, mimo że funkcjonariusz ten miał wiedzę w przedmiocie posiadania przez nią pozwoleń na większość rodzajów broni oraz spełniania przez skarżącą warunków dotyczących przechowywania tej broni. Skarżąca wyjaśniła, że od 2014 r. posiada pozwolenia na broń do celów sportowych i kolekcjonerskich, a od 2021 r. posiada również pozwolenie na broń myśliwską (przedłożyła, jako załącznik do skargi, decyzje na tę okoliczność). Skarżąca na dzień śmierci męża nie posiadała pozwolenia jedynie na 5 sztuk broni myśliwskiej, której właścicielem był jej mąż. Od 11 marca 2019 r. jest właścicielką nieruchomości w K. [...] a jednocześnie była użytkownikiem broni (poza bronią myśliwską). Skarżąca wskazywała, że broń przechowywana była w pomieszczeniach znajdujących się na tej nieruchomości, w warunkach spełniających wymogi rozporządzenia, a dowodem na spełnienie wymogów prawa przechowywania broni były kontrole w zakresie sposobu przechowywania broni dokonywane na posesji w K. tak przed śmiercią męża, jak i po jego śmierci. Na powyższą okoliczność skarżąca złożyła protokoły kontroli. W jej ocenie nie była zobowiązana do zdeponowania broni użytkowanej jeszcze przed śmiercią męża, mimo że właścicielem broni był jej mąż zmarły w dniu 20 czerwca 2020 r. w K..

Dalej skarżąca podniosła, że nie weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej, bo w takim posiadaniu była już przed śmiercią męża. Broń przechowywana była w jej pomieszczeniach, posiadała tę broń, a nawet ją użytkowała (poza bronią myśliwską) wspólnie z mężem oraz wg własnej woli i wyboru, uczestniczyła też w polowaniach. Warunki posiadania pozwolenia na broń (poza 5 szt. broni myśliwskiej) oraz warunki pomieszczeń do odpowiedniego jej przechowywania skarżąca spełniała jeszcze przed śmiercią męża, dlatego też nakładanie na nią obowiązku złożenia broni do depozytu, a tym samym pobieranie za tę czynność opłat jest, zdaniem skarżącej, pozbawione podstaw prawnych. Skarżąca stwierdziła, że w jej ocenie częściowe ustalanie opłat za depozyt przed ustaleniem spadkobiercy Z. S. jest przedwczesne. Skarżąca informowała KWP w Białymstoku, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po mężu, mimo jego niezwłocznego wszczęcia, dotychczas się nie zakończyło. Skarżąca jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wskazała, że organ doręczając jej notę nie poinformował jej o możliwości zaskarżenia tej noty do sądu administracyjnego. O możliwości zaskarżenia noty poinformowano ją dopiero pismem z dnia 9 marca 2022 r., doręczonym jej w dniu 18 marca 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie albo ewentualnie o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę oraz zarzuty podniesione w piśmie procesowym z dnia 14 czerwca 2022 r. i wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności. Podniósł też, że organ bez podstawy prawnej określił termin zapłaty kwoty pieniężnej w przedmiotowej nocie. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. WSA wskazał w uzasadnieniu wyroku, że przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona czynność Komendanta w postaci noty księgowej nr 19/2022 z dnia 4 stycznia 2022 r., która obciążyła A. S. kwotą 10909,36 zł za depozyt 49 jednostek broni palnej za okres od 1 października 2021 r. do 31 grudnia 2021r., płatną w terminie 30 dni od daty wystawienia noty w kasie KWP Białystok.

Materialnoprawną podstawę dla przedmiotowej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 955; dalej: ustawa) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. z 2004 r. Nr 152, poz. 1609; dalej: rozporządzenie).

WSA stwierdził, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy i zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 pkt 3 tej ustawy wezwanie podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek do uiszczenia kosztów depozytu stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji niezasadny jest wniosek organu o odrzucenie skargi. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dniu od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

WSA ustalił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy czynność z dnia 1 października 2021 r. została skarżącej doręczona w dniu 22 października 2021 r. bez pouczenia o zaskarżeniu. Wprawdzie organ nie miał obowiązku pouczania skarżącej o terminie zaskarżenia, ale z materiału dowodowego wynika, że skarżąca już pismem z dnia 31 października 2021 r. wniosła do organu o umorzenie kwoty wynikającej z przedmiotowej noty. Następnie korespondowała z organem (pisma z dnia 4 grudnia 2021 r., z dnia 16 lutego 2022 r. i z dnia 28 lutego 2022 r.), w których to pismach przedstawiała całą sytuację i nie godziła się z zapłatą żądanej kwoty pieniędzy. Formalnie zaś o możliwości zaskarżenia przedmiotowej czynności dowiedziała się z pisma organu z dnia 9 marca 2022 r. (doręczonego jej w dniu 18 marca 2022 r.), zaś skargę wniosła w dniu 25 marca 2022 r. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy należy zatem uznać, że zachodzi podstawa do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi przez skarżącą było niezawinione.

Zdaniem Sądu, należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności, gdyż zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. polegający na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także zasadny jest zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. ustawy i rozporządzenia, z których nie wynika, aby organ mógł określić termin 30 dni na zapłatę kwoty z noty księgowej od daty wystawienia tej noty, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. miało wpływ na wynik sprawy.

WSA wskazał, że z materiału dowodowego wynika jedynie, że skarżąca złożyła wniosek z dnia 20 lipca 2020 r. o przyjęcie do depozytu broni palnej po zmarłym mężu i organ sporządził protokoły przyjęcia tej broni. Są w aktach także dwie notatki sporządzone przez funkcjonariusza KWP w Białymstoku (z dnia 29 czerwca 2020 r. i z dnia 8 lipca 2020 r.), z których wynika, że przedmiotowa broń przechowywana jest w atestowanych urządzeniach w domu dotychczas zamieszkiwanym przez zmarłego, a dom ten jest wyposażony w drzwi antywłamaniowe i okna kuloodporne. Mowa tam jest także o posiadanych przez skarżącą pozwoleniach, chociaż nie są one opisane ani nawet wymienione. Sąd stwierdził, że wraz ze skargą do sądu skarżąca złożyła również: decyzję Podlaskiego Komendanta Policji z dnia 28 listopada 2014 r., nr N.II.642.4700.2014.IJ, na udzielenie jej pozwolenia na posiadanie 2 egzemplarzy broni palnej sportowej przeznaczonej do celów sportowych; decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 28 listopada 2014 r., nr N.II.642.4700.2014.IJ, na udzielenie jej pozwolenia na posiadanie 40 egzemplarzy broni palnej sportowej przeznaczonej do celów kolekcjonerskich bez prawa noszenia; decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 27 lipca 2020 r., nr N.II.642.4700.K.2020.DK, na udzielenie jej pozwolenia na posiadanie 49 egzemplarzy broni palnej sportowej przeznaczonej do celów kolekcjonerskich; decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 14 września 2021 r., nr N.II.642.4700.M.2021.ST, na udzielenie jej pozwolenia na posiadanie 6 egzemplarzy broni palnej myśliwskiej przeznaczonej do celów łowieckich; protokół z przechowywania broni i amunicji w K. z dnia 29 października 2014 r., protokół z przechowywania broni i amunicji w K. z dnia 13 lipca 2020 r. oraz protokół z przechowywania broni i amunicji w K. z dnia 31 sierpnia 2021 r.

Sąd wskazał, że skarżąca zarzuciła przede wszystkim okoliczność, że nie było podstaw prawnych do złożenia broni do depozytu gdyż broń posiadała jeszcze przed śmiercią męża, a ponadto miała pozwolenie na jej posiadanie w dacie jej złożenia (poza 5 sztukami broni), zaś przyczyną złożenia broni do depozytu były nakazy płynące od funkcjonariusza KWP w Białymstoku.

W ocenie Sądu kwestia powyższa została całkowicie przez organ pominięta i niewyjaśniona. Sąd stwierdził, że nota z dnia 4 stycznia 2022 r. nie zawiera uzasadnienia, zaś w odpowiedzi na skargę brak jest odniesienia się organu do tego zarzutu. Zdaniem Sądu organ skupił się jedynie na fakcie, że skoro broń została do depozytu złożona a składająca została pouczona o obowiązku ponoszenia związanych z tym opłat, to opłaty te ponieść musi. Wprawdzie w § 11 ust. 1 rozporządzenia uregulowano, że za przechowanie broni oraz amunicji w depozycie jest pobierana opłata w wysokości 1 % opłaty za wydanie pozwolenia na broń osobie fizycznej za każdą dobę przechowywania, zaś z ust. 2 tego przepisu wynika, że opłata określona w ust. 1 pobierana jest od każdej sztuki broni lub broni wraz z amunicją przyjętej do depozytu na podstawie protokołu, o którym mowa w § 2, to jednak na organie prowadzącym postępowanie związane z przyjęciem broni do depozytu ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przede wszystkim wskazania, jaka jest przyczyna i podstawa prawna złożenia tej broni do depozytu. Ustawa enumeratywnie przewiduje przypadki, kiedy broń ma być do depozytu złożona. Nawet protokół przyjęcia broni i amunicji do depozytu ma wymienione wszystkie podstawy prawne jej przyjęcia, tj.: art. 19 ust. 1; art. 22 ust. 3; art. 37 ust. 3; art. 41 ust. 2; art. 42 ust. 5 ustawy. Przy czym, zgodnie z pouczeniem z tego protokołu, niepotrzebne (przepisy) należy skreślić. Nie uczyniono tego jednak zarówno na etapie przyjmowania broni do depozytu jak również nie sprecyzowano tego na etapie udzielania odpowiedzi na skargę. Zdaniem Sądu zachodzi pytanie, czy była w niniejszej sprawie podstawa do przyjęcia przedmiotowej broni do depozytu i co za tym idzie, czy była następnie podstawa do naliczania opłaty za przechowywanie tej broni. WSA stwierdził, że organ nie wyjaśnił, czy posiadane przez skarżącą decyzje o pozwoleniu na posiadanie konkretnych ilości sztuk broni uprawniały skarżącą do posiadania tej broni (pomimo faktu, że właścicielem broni był prawdopodobnie tylko zmarły mąż skarżącej), czy mimo to zobowiązana jednak była do jej złożenia do depozytu. Brak też jest wyjaśnień organu, czy przedmiotowa broń była przechowywana po śmierci męża skarżącej w warunkach, które wymagały zdeponowania tej broni w depozycie, czy też mogła ona być pozostawiona w miejscu jej przechowywania (w K. w domu skarżącej, w miejscu dotychczasowego przechowywania). Nie ma też jakichkolwiek rozważań, czy w sytuacji ewentualnego braku podstaw (obowiązku) do złożenia broni do depozytu a jednak faktycznego jej złożenia, organ uprawniony jest do naliczania opłat za przechowanie i na jakiej podstawie prawnej. W tej mierze zauważenia zdaniem WSA wymaga, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji posiada charakter publicznoprawny, a powstanie tego obowiązku jest konsekwencją obowiązku złożenia broni do depozytu Policji przez osoby, które nie mają wymaganych prawem uprawnień do posiadania broni lub utraciły te uprawnienia. Wskazane organy państwa ze względów bezpieczeństwa są obowiązane zabezpieczyć i przechowywać złożoną do depozytu broń i amunicję, aby nie pozostawała w rękach osób nieuprawnionych do jej posiadania. Poprzez złożenie broni do depozytu nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń i deponującym stosunek prawny, przy czym wyłączona jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa.

Ze względu na powyższe kwestie, w ocenie Sądu, sprawa nie została wyjaśniona do rozstrzygnięcia przez organ, natomiast uzasadnienie tego rozstrzygnięcia zaprezentowane w odpowiedzi na skargę jest niewystarczające i wymyka się spod kontroli Sądu. Sprawa wymaga wyjaśnień zarówno natury faktycznej jak i prawnej przez organ, w czym nie może go zastąpić orzekający w sprawie Sąd. Ponadto Sąd stwierdził, że zgodnie z § 12 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w § 11, wpłaca się do kasy lub na rachunek bankowy jednostki deponującej, najpóźniej w dniu odbioru broni i amunicji z depozytu. W przepisie tym nie ma zatem mowy o zakreślaniu przez organ terminu 30 dni na uiszczenie tej opłaty od daty wystawienia noty. W tej mierze organ orzekł zatem bez podstawy prawnej, a to stanowi samodzielną przesłankę do stwierdzenia bezskuteczności prawnej zaskarżonej czynności. Czym innym jest bowiem uprawnienie organu do naliczania opłat do 3 dnia roboczego danego miesiąca za miniony kwartał zgodnie z pkt XI.1. Instrukcji obiegu dokumentów finansowo – księgowych w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Białymstoku oraz w jednostkach podległych stanowiącej Załącznik do decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 6 lipca 2020 r., nr 105/2020, wydanej na podstawie art. 10 ust. 2 i art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), a czym innym określenie terminu do zapłaty naliczonych opłat.

Stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia, czyni zdaniem Sądu, przedwczesną ocenę zaskarżonej czynności z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym i zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych w skardze. Sprawa wymaga bowiem rozpoznania od początku i w pełnym zakresie. Ze względu natomiast na kontrolne funkcje sądu administracyjnego, nie może on dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc, sąd nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego.

W konkluzji WSA stwierdził, że na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Ponadto WSA orzekł o kosztach postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. powyższemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, poprzez błędną wykładnię w drodze przyjęcia, iż przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do złożenia broni do depozytu,

b) art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2000 r. o finansach publicznych, art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie policji, żandarmerii wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie z dnia 9 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 152, poz. 1609), poprzez błędną wykładnię, że organ nie mógł określić terminu 30 dni na zapłatę kwoty z noty księgowej od daty wystawienia tej noty.

2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i 53 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie kontroli oraz niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ze względu na stwierdzenie Sądu że wniosek organu o odrzucenie skargi jest niezasadny, w sytuacji gdy uzasadnienie Sądu sprowadza się do opisania okoliczności bez stwierdzenia dlaczego nie doszło do zawinienia przez skarżącą,

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w zakresie przyjęcia, że doszło do niewyjaśnienia stanu faktycznego przez organ, podczas gdy skarżąca cały czas była informowana o podstawach i warunkach złożenia broni do depozytu,

c) art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie kontroli oraz niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku poprzez zawieranie stwierdzeń i wyciąganie wniosków nie mających pokrycia w materiale dowodowym.

W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w całości i odrzucenie skargi, umorzenie postępowania; ewentualnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych jak również o rozpoznanie sprawy bez przeprowadzania rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżąca kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest – w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej - prawidłowość procedury przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji oraz wydanego przez ten Sąd wyroku którego przedmiotem jest wyżej opisana czynność Komendanta w postaci noty księgowej nr 19/2022.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, mających wpływ na wynik postępowania, w zakresie obejmującym:

(a) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i 53 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie kontroli oraz niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ze względu na stwierdzenie Sądu że wniosek organu o odrzucenie skargi jest niezasadny, w sytuacji gdy uzasadnienie Sądu sprowadza się do opisania okoliczności bez stwierdzenia dlaczego nie doszło do zawinienia przez skarżącą,

(b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w zakresie przyjęcia, że doszło do niewyjaśnienia stanu faktycznego przez organ, oraz

(c) art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie kontroli oraz niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku poprzez, zawieranie stwierdzeń i wyciąganie wniosków nie mających pokrycia w materiale dowodowym.

Przystępując do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy stwierdzić trzeba, że nie zostały one oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nietrafny jest wskazywany we wszystkich zarzutach procesowych zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. O jego naruszeniu można mówić wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest jednego z elementów wymaganych przepisem ustawy, względnie gdy jego treść jest nielogiczna, niepełna czy niespójna, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego kontrolę instancyjną. Za pośrednictwem zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zwalczać, prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy, czy też stanowiska co do wykładni norm prawa materialnego. Uzasadnienie kontrolowanego wyroku posiada wszystkie elementy wymagane przepisem ustawy. Z jego treści jasno wynika, jakimi przesłankami kierował się Sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Analiza rozważanego zarzutu dowodzi zaś, że skarżący kasacyjnie organ stara się podważyć zajęte przez Sąd I instancji merytoryczne ustalenia faktyczne w sprawie, co jest niedopuszczalne w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. w stopniu rzutującym na wynik sprawy. Wspomniany przepis nakłada na Sąd obowiązek wydania wyroku, po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. O jego naruszeniu można mówić wówczas, gdy Sąd wydał wyrok przed zamknięciem rozprawy bądź też, gdy przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego (czynności) przedstawiając stan sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie, względnie gdy pominął istotną część akt, gdy orzekł na podstawie akt niekompletnych, bądź oparł orzeczenie na podstawie własnych ustaleń nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji wyrokował po zamknięciu rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutu wskazanego w pkt 2 a petitum skargi kasacyjnej stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zawarł w uzasadnieniu wyroku rozważania dotyczące przesłanki odrzucenia skargi (k. 6 - 7 uzasadnienia wyroku). Jak prawidłowo wskazał WSA z materiału dowodowego wynika, że skarżąca pismem z dnia 31 października 2021 r. wniosła do organu o umorzenie kwoty wynikającej z przedmiotowej noty. Następnie korespondowała z organem (dowodem na tę okoliczność są pisma z dnia 4 grudnia 2021 r., z dnia 16 lutego 2022 r. i z dnia 28 lutego 2022 r.). W pismach tych przedstawiała swoją argumentację i nie godziła się z zapłatą żądanej kwoty pieniędzy. Formalnie o możliwości zaskarżenia przedmiotowej czynności dowiedziała się z pisma organu z dnia 9 marca 2022 r. (doręczonego stronie w dniu 18 marca 2022 r.), zaś skargę wniosła w dniu 25 marca 2022 r. W prawidłowej ocenie Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd ten uznał, że zachodzi podstawa do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi przez skarżącą było niezawinione. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że omawiany zarzut jest bezzasadny gdyż organ naruszył naczelne zasady dobrej administracji. Organ nie informując skarżącej o prawie do złożenia środka zaskarżenia na wydany akt działał sprzeczne z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego, m.in. z zasadą informowania stron czy też z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że bezzasadny jest zarzut wskazany w pkt 1 a petitum skargi kasacyjnej. Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut błędnej wykładni art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy. W rozumieniu przywołanego przepisu, koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji, odwołując się do ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo odkodował znaczenie normatywne powyższego unormowania, stojąc na stanowisku, że nałożenie na dany podmiot obowiązku poniesienia kosztów depozytu broni, a także ustalenie zakresu tego obowiązku następuje w drodze czynności organu administracji konkretyzującej obowiązek wynikający z przepisów prawa, poza postępowaniem administracyjnym, wobec czego przesłanki podmiotowe nałożenia omawianego obowiązku powinny być interpretowane ściśle. Z literalnej wykładni tego przepisu wynika, że "osoba deponująca broń" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. Z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się stosunek prawny przechowywania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym broń i amunicję do depozytu. WSA w sposób prawidłowy uznał, że po śmierci męża skarżąca nie była uprawniona do zbycia broni, gdyż nie była jej właścicielem, natomiast uprawnienia do dysponowania przedmiotową bronią w rozumieniu art. 23 ust. 2 ustawy nabyła dopiero w dniu uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po mężu (dotychczasowym właścicielu broni), czyli w dniu 17 sierpnia 2022 r. WSA w sposób prawidłowy stwierdził, że gdyby w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku przesądzono, że spadkobiercami po zmarłym Z. S. są inne osoby niż skarżąca, to mimo faktycznego złożenia broni do depozytu przez skarżącą, nie podlegałaby ona obciążeniu kosztami za depozyt (por. cytowany już wyrok NSA z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2029/21).

W świetle poczynionych wyżej uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedwczesne i nie poparte dowodami jest stwierdzenie, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy mógł stanowić podstawę materialnoprawną nałożenia na A. S. obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni, która na skutek dziedziczenia po zmarłym Z. S. stała się - zdaniem organu - właścicielką broni znajdującej się w depozycie policyjnym. WSA dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, stwierdzając, że osobą deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej i jest zobowiązana do jej złożenia do depozytu jest osoba, która nie posiada legalnych uprawnień do posiadania tej broni. Powyższe okoliczności organ powinien zbadać i ocenić biorąc pod uwagę wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji. Organ zobowiązany będzie do dokonania analizy dokumentów m.in. wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku, jak i Podlaskiego Komendanta Policji decyzji w przedmiocie udzielenia skarżącej pozwolenia na posiadanie określonej ilości egzemplarzy broni i skutków prawnych tych decyzji, a to w aspekcie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy. Organ nie dokonał bowiem ustaleń stanu faktycznego w zakresie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, a mianowicie czy skarżąca jest osobą, która weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej, a w konsekwencji powyższego czy jest adresatem obowiązku ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że bezzasadny jest zarzut wskazany w pkt 1 b petitum skargi kasacyjnej. Nie budzi żadnych wątpliwości, że opłaty za przechowywanie broni w depozycie, o których stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.b.a. należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1525/16, opubl. w Lex nr 2239438; wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2744/19, opubl. w Lex nr 3052196). Opłaty tego rodzaju są dochodami pobieranymi przez państwowe jednostki budżetowe (art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych). Natomiast zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.). Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że zgodnie z § 12 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w § 11, wpłaca się do kasy lub na rachunek bankowy jednostki deponującej, najpóźniej w dniu odbioru broni i amunicji z depozytu. WSA zasadnie też stwierdził, że powyższy przepis nie uprawnia organu do zakreślania terminu 30 dni na uiszczenie tej opłaty, liczonego od daty wystawienia noty. W tym zakresie organ dokonał czynności bez podstawy prawnej, a okoliczność powyższa stanowi samodzielną przesłankę do stwierdzenia bezskuteczności prawnej zaskarżonej czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku.

Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku na rzecz A. S. 1.800 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.