Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1766/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1 pkt 1, art.50 ust.2 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 6, art.7, art.8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.K/41.3/1506/2022/14585/MB w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 24 sierpnia 2022 r. o nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa Śląskiego (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." w związku z art. 67 ust.1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.) – dalej: "u.k.p.", unieważnił przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii "B" wobec K.W. (dalej: "strona" lub "skarżąca"): egzamin teoretyczny, który odbył się w dniu [...] kwietnia 2015 r. i został przeprowadzony przez egzaminatora K.W. oraz egzamin praktyczny, który odbył się w dniu [...] kwietnia 2015 r. i został przeprowadzony przez egzaminatora D.B.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 23 lutego 2022 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynęło pismo Urzędu Miasta w M. znak: [...] z dnia 23 lutego 2022 r. w którym urząd poinformował, iż "tutejszy organ wznowił postępowania administracyjne w sprawach uprawnień do kierowania pojazdami w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] sygn. akt. [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniach dotyczących ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Wyrok obejmuje 177 osób". W dniu 6 kwietnia 2022 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynął odpis wyroku Sądu Rejonowego w M. powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Zdaniem organu, sąd stwierdził, iż kandydat na kierowcę nie odbył wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wymaganej art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że K.P. w zaświadczeniu o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy potwierdził nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego. Potwierdzony wyrokiem sądu fałsz intelektualny, którym było dotknięte przedmiotowe zaświadczenie wskazuje, że strona w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, gdyż otrzymała zaświadczenie potwierdzające, iż odbyła wszystkie wymagane przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. W ocenie organu I instancji strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" jako osoba nie spełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p., dlatego też nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.

Zdaniem organu I instancji uprawnione jest stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. zgodnie z którym "Marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5" t.j.: "nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (...)", co stwierdzono na podstawie zebranego materiału dowodowego.

W ocenie organu I instancji bez znaczenia dla sprawy pozostaje data przeprowadzenia egzaminu, ponieważ przepisy prawa administracyjnego nie przewidują ogólnej dla całego prawa administracyjnego instytucji przedawnienia, brak jest także przepisów szczególnych wprowadzających przedawnienie możliwości unieważniania egzaminów na prawo jazdy ze względu na upływ czasu od jego przeprowadzenia.

Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), decyzją nr SKO.K/41.3/1506/2022/14685/AW z dnia 11 października 2022 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy oraz przebieg postępowania przed organem I instancji. Organ odwoławczy przywołał również treść art. 72 ust.1 u.k.p. oraz treść wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r., sygn. akt [...], który stał się prawomocnym z dniem [...] września 2018 r. Kolegium stwierdziło, że strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego w dniu [...] kwietnia 2015 r. i praktycznego w dniu [...] kwietnia 2015 r. na prawo jazdy oraz uzyskała uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w okresie obowiązywania ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. W związku z powyższym w dniu 29.06.2022 r., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia przedmiotowego egzaminu.

W konsekwencji analizy materiału dowodowego sprawy Kolegium uznało, iż jest bezspornym, że Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział [...] potwierdził fakt poświadczenia w zaświadczeniu potwierdzającym odbycie wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych nieprawdy, co w konsekwencji oznacza, że strona przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" jako osoba nie spełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a) i lit. b) u.k.p. Zdaniem Kolegium strona nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy, tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.

W ocenie Kolegium, wystąpiła zatem przesłanka unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii ,,B’" wobec strony. W dniu przystąpienia do egzaminów nie posiadała ona bowiem zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym wspomina art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, co oznacza, że była osobą nieuprawnioną do egzaminowania. Fakt ten - jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu - jest niewątpliwy i w ocenie organu odwoławczego nie wymaga dalszego dowodzenia. Unieważnienie egzaminu na prawo jazdy w przypadku strony jest bowiem w pełni uzasadnione. Kolegium stwierdziło, że podnoszone w odwołaniu okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

Zdaniem Kolegium bez znaczenia dla sprawy pozostaje powoływanie się na fakt, że uchybienia w przeprowadzeniu szkolenia teoretycznego nastąpiły bez wiedzy i winy kursantki, ponieważ sąd karny w prawomocnym wyroku uznał, że strona nie odbyła wymaganej części teoretycznej szkolenia, nauki pierwszej pomocy oraz kontrolnego sprawdzenia poziomu wiedzy i umiejętności w formie egzaminu wewnętrznego. Stwierdzenie tej okoliczności przez sąd w prawomocnym wyroku wyłącza jakąkolwiek potrzebę badania świadomości strony co do okoliczności odbywanego szkolenia. Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie dopuszczono się naruszeń prawa wskazanych w odwołaniu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła decyzji Kolegium wydanie jej z naruszeniem:

1. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

1) tj. naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 72 u.k.p. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez skarżącą zrealizowany,

2) tj. naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegającym na przyjęciu, bez stosowanego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny,

3) tj. naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa,

4) tj. naruszeniem art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów skarżącej i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa;

5) tj. naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o umorzeniu postępowania,

6) tj. art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła.

2. przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

1) tj. art. 11 ust. 1 w zw. art 23 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy skarżąca odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie. Jednak nie można uznać, iż nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w ww. wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności.

2) tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła:

1) na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a-c, o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w całości oraz umorzenie postępowania.

2) na podstawie art. 61 § 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze. zm.) dalej: "p.p.s.a.", o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji, a na wypadek, gdyby organ nie uwzględnił przedmiotowego wniosku, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wnoszę o uwzględnienie niniejszego wniosku przez sąd,

3) na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

4) o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze na okoliczności tam wskazane.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

W oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem stwierdzone przez Sąd uchybienia dają podstawę do uchylenia zarówno kwestionowanej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Postępowanie toczące się przed organami administracji publicznej zainicjowane zostało w związku z otrzymaniem przez organ I instancji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. o sygn. akt [...], którym skazano właściciela ośrodka szkolenia kierowców m.in. za czyn polegający na wydaniu zaświadczenia nr [...] poświadczającego nieprawdę o ukończeniu przez skarżącą szkolenia podstawowego. W oparciu o wspomniane orzeczenie Marszałek Województwa unieważnił egzamin państwowy skarżącej na prawo jazdy kategorii B w zakresie teoretycznym i praktycznym. Organ I instancji, wydając powyższą decyzję powołał się na art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., który przewiduje obowiązek unieważnienia egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, która nie posiada zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub w stosunku do której nie zamieszczono w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 51 ust. 2a pkt 1 u.k.p., informacji o ukończeniu takiego szkolenia - nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń.

Argumentację tę utrzymał organ odwoławczy zauważając, że skoro zaświadczenie o ukończeniu kursu podstawowego obarczone jest wadą fałszu intelektualnego, to jest to równoznaczne z brakiem owego dokumentu, co przesądza o zasadności unieważnienia egzaminu państwowego. Dostrzec można w tym zakresie daleko idący formalizm, zasadzający się na całkowitym oderwaniu treści wydanego rozstrzygnięcia od oceny jego konsekwencji dla strony.

Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje na brak jakiejkolwiek refleksji na temat następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej strony postępowania, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Można wręcz skonstatować, że organy całkowicie pominęły regulacje zawarte w Dziale I, rozdziale 2 k.p.a. (zasady ogólne), koncentrując się wyłącznie na treści art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. i wynikającej z nich podstawy do unieważnienia egzaminu państwowego.

W rozpoznawanej sprawie organ, uzyskawszy informację na temat treści wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, wszczął postępowanie administracyjne by w jego efekcie stwierdzić nieważność egzaminu państwowego w zakresie teoretycznym i praktycznym. W takich realiach mamy więc do czynienia z unieważnieniem egzaminu, po upływie dłuższego czasu, który skarżąca ukończyła w wynikiem pozytywnym. Oznacza to, że przez okres ponad 7 lat skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje strony potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców, o którym mowa w art. 28 u.k.p., w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić należy, że żaden z organów w uzasadnieniach wydanych decyzji nie odniósł się do kwestii następstw unieważnienia egzaminu państwowego z perspektywy strony postępowania. Tymczasem w art. 7 k.p.a. nałożono na organ obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Z regulacji tej nie wynika bezwzględny prymat interesu społecznego nad indywidualnym, co z kolei prowadzi do wniosku, iż w sytuacji kolizji tych interesów, organ powinien w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim. Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji takich wyjaśnień nie dostarcza.

Kontynuując rozważania wskazać przyjdzie, że organy całkowicie pominęły fakt, iż przez stosunkowo długi okres (ponad 7 lat) strona mogła pozostawać w przekonaniu, że uzyskane przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte zostały w sposób legalny. Co więcej, z treści powołanego przez organy orzeczenia sądu powszechnego nie wynika, aby skarżąca w jakikolwiek sposób przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też, aby miała świadomość jego zaistnienia. W takich okolicznościach ze szczególną wnikliwością należało rozważyć wszystkie konsekwencje negatywnej dla skarżącej decyzji, zwłaszcza zaś ustalić, czy ochrona interesu społecznego rzeczywiście uzasadnia nadwyrężenie zaufania skarżącej do organów państwa.

Podkreślenia wymaga, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Celem takiej regulacji jest m.in. to, że ośrodek szkolenia kierowców i jego kierownik wykonują szereg czynności administracyjnych (wymienionych w art. 27 u.k.p.). Pełni więc rolę organu administrującego w znaczeniu funkcjonalnym i co najmniej w zakresie wydawania zaświadczeń stosuje się do niego przepisy k.p.a. (art. 1 pkt 4) ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów.

Nie da się zarazem w tym kontekście nie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 u.k.p., starosta prowadzi nadzór w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem lub pojazdami silnikowymi, kursu dla kandydatów na instruktorów i kandydatów na wykładowców oraz dla instruktorów i wykładowców, z wymaganiami określonymi w przepisach ustawy. Co więcej, stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 1 u.k.p. w ramach tego nadzoru organ ten prowadzi również kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców. Z powyższego wynika więc, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, podejmując szkolenie w legalnie działającym ośrodku prowadzącym taką działalność i pozostającym pod nadzorem organu, ma usprawiedliwione podstawy oczekiwać, że zaświadczenie wystawione przez taki ośrodek jest legalne i tym samym może stanowić podstawę dopuszczenia jej do egzaminu państwowego, a po jego zdaniu, do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Jak więc w związku z takimi unormowaniami należy postrzegać realizację zasady zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.), gdy organ de facto pozbawia skarżącą przyznanych jej uprawnień (w myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 u.k.p. zdanie egzaminu państwowego warunkuje uzyskanie prawa jazdy) powołując się na okoliczności wskazujące jednocześnie na brak dostatecznego nadzoru właściwego starosty nad ośrodkiem szkolenia kierowców.

Wskazać należy w tym miejscu, że kwestia ochrony praw nabytych w przypadku uprawnień o charakterze publicznym (a więc wynikających z aktów organów administracji publicznej) nabiera szczególnego znaczenia. Trudno w takiej sytuacji, bez dokonania dogłębnej analizy wskazanych wcześniej przepisów, przejść do porządku nad tymi faktami i przyjmując ściśle formalistyczny punkt widzenia uznać, że fakt poświadczenia nieprawdy w dokumentacji prowadzonej przez ośrodek szkolenia kierowców stanowi wystarczającą podstawę do unieważnienia egzaminu państwowego (w dalszej kolejności będzie to stanowić podstawę do odebranie uprawnień do kierowania pojazdami). Takie podejście pozostaje w oczywistej kolizji nie tylko z powołanymi wcześniej zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., lecz również z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co w praktyce oznacza skierowany do szeroko pojmowanych organów władzy publicznej nakaz stanowienia i stosowania prawa w taki sposób, aby obywatel pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, iż podejmowane przezeń działania, sankcjonowane decyzjami tych organów, są legalne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt K 27/00, M.P. z 2001 r. Nr 6, poz. 99).

Instytucja unieważnienia egzaminu państwowego umożliwia realizację kompetencji nadzorczych marszałka województwa i reagowania na naruszenia przepisów prawa w procesie egzaminowania kandydatów na kierowców. Badając jednak wadliwość tego typu procesu i oceniając ujawnione nieprawidłowości, organ nie może zarazem zupełnie abstrahować od okoliczności związanych z powstaniem owej wadliwości ani też jej następstwami dla strony. Takiej ocenie służą m.in. zasady ogólne k.p.a., które znajdują zastosowanie w każdym rodzaju postępowania przewidzianego Kodeksem, o ile sama ustawa nie wyłącza lub nie ogranicza ich stosowania. W przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego brak jest takich ograniczeń. Tym samym, nawet uwzględniając art. 6 k.p.a., należało stwierdzić, że ocena okoliczności niniejszej sprawy nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki opisanej w art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. W tym właśnie celu ustawodawca stworzył możliwość sięgnięcia do określonego systemu aksjologicznego poprzez klauzulę zawartą w art. 7 k.p.a. Dopiero wszechstronne rozważanie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego.

Nie ulega żadnej wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.) a zasadą zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz obowiązkiem wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przy tym poglądy wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2445/14 (Lex nr 2082557) oraz z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 663/15 (Lex nr 2201918), w tym pogląd, w myśl którego organy stosujące prawo - w tym sądy i organy administracji publicznej - są w takich przypadkach obowiązane do odpowiedniego wyważenia wszystkich wchodzących w grę wartości konstytucyjnie chronionych, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, o czym mówi art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa.

Jakkolwiek powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w odmiennych stanach faktycznych, jednakże wyrażona w nich ocena dotyczy, podobnie jak w niniejszej sprawie, charakteru oraz skutków wydawanego przez ośrodek szkolenia kierowców zaświadczenia z art. 27 ust. 4 u.k.p., w warunkach późniejszego stwierdzenia przez właściwy sąd poświadczenia nieprawdy w tym dokumencie.

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny dogłębnie rozważyć wskazane przez Sąd okoliczności i kierując się nie tylko formalizmem, wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy. W szczególności zaś pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa, lecz również jego wpływ na wynik postępowania, w następstwie którego strona nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Organ powinien przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy przestępstwo polegające na sfałszowaniu zaświadczenia o ukończeniu kursu bezwzględnie skutkować musi unieważnieniem egzaminu państwowego w sytuacji, gdy brak jest dowodów na to, aby skarżąca w ogóle nie odbyła szkolenia. Nie zostało bowiem w postępowaniu wyjaśnione, ani tym bardziej udowodnione, że poświadczenie nieprawdy stwierdzone wyrokiem sądu karnego jest równoznaczne z nie odbyciem wymaganych zajęć. Z wyroku tego wynika jedynie fakt poświadczenia nieprawdy w zakresie wymaganych zajęć teoretycznych oraz nauki udzielania pierwszej pomocy. Co więcej, w aktach administracyjnych brak jest owego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego, jak również innych dokumentów związanych ze szkoleniem skarżącej. Tym samym brak jest jakichkolwiek informacji na temat rodzajów zajęć w jakich uczestniczył kursant. Zatem nie sposób ocenić, jaki wpływ przestępstwo stwierdzone wyrokiem karnym miało na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Te kwestie wymagają więc oceny w zakresie wpływu na fakt dopuszczenia do egzaminu, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej uwag dotyczących zasad ogólnych k.p.a.

Jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a.