Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 126/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 161, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 roku sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania zażalenia z dnia 16 lutego 2022 r. w przedmiocie wydania zaświadczenia, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwolawczego [...] na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] zł ([...] złotych), V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej jako skarżąca, strona, spółka lub C. sp. z o.o.) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO lub Kolegium) w postępowaniu o rozpatrzenie zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lutego 2022 roku w sprawie znak [...] o odmowie wydania zaświadczenia w przedmiocie spełnienia warunków określonych w art. 17 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 roku o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących.

W ocenie skarżącej bezczynność organu stanowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 35 § 1-3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2021 r, poz. 735 ze zm. - dalej jako "k.p.a").

Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie Organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, to jest nie później niż do dnia 30 czerwca 2023 roku,

2. stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności, ewentualnie stwierdzenie, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania,

3. stwierdzenie, że bezczynność Organu lub ewentualne przewlekłe prowadzenie postępowania przez Organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4. orzeczenie o przyznaniu od Organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest w maksymalnej wysokości wynikającej z art. 149 §2 p.p.s.a.,

5. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Motywując skargę wskazano, że skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta P. o wydanie zaświadczenia na potrzeby złożenia wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej pn. "budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, [...] oraz udostępnienie terenów zieleni wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną w P. przy ul. [...]/[...]/[...]j" w trybie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (dalej jako: "specustawa mieszkaniowa") potwierdzającego spełnienie jednej z przesłanek (standardów lokalizacji) wskazanych w art. 17 specustawy mieszkaniowej - to jest w zakresie dostępności placówki oświatowej.

W dniu 9 lutego 2022 r. doręczono ówczesnemu pełnomocnikowi Spółki postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lutego 2022 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Od powyższego postanowienia w dniu 16 lutego 2022 roku Spółka wniosła zażalenie. Pismem z dnia 25 lutego 2022 r. Spółka została zawiadomiona o przekazaniu w dniu 18 lutego 2022 r. zażalenia wraz z aktami sprawy do SKO. W dniu 2 marca 2022 r. Spółka uzupełniła zażalenie z dnia 16 lutego 2022 r. precyzując zarzuty zawarte w tym piśmie.

Następnie, w dniu 4 maja 2022 r. Spółka złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy z uwagi na ważny interes strony oraz interes społeczny. Ze względu na brak reakcji ze strony organu, dnia 3 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła ponaglenie. Kolejne pisma pełnomocnika o przyspieszenie rozpoznania sprawy zostały złożone 6 lipca 2022 r. oraz 20 września 2022 r. Żadne z wyżej wymienionych pism nie spowodowało wydania merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ w niniejszej sprawie.

W skardze podkreślono, że organ nie kierował do skarżącej jakichkolwiek pism, nie wysłał również jakiegokolwiek powiadomienia o konieczności przedłużenia ustawowego terminu rozpoznania zażalenia. Organ zachowywał się całkowicie biernie w sprawie, także pomimo osobistego stawiennictwa przedstawiciela spółki na dyżurze u orzecznika SKO. Jedyny kontakt z organem w toku rozpoznawania sprawy możliwy był za pośrednictwem Biura Podawczego, które nie dysponowało jakimikolwiek informacjami o toku sprawy, poza taką, że sprawa jest nierozpoznana.

W ocenie skarżącej wyżej powołane okoliczności świadczą o naruszeniu terminów ustawowych załatwienia sprawy, wynikających z art. 35 k.p.a. Sprawa powinna być załatwiona w terminie miesięcznym, który został ewidentnie przekroczony przez SKO. W związku z tym Kolegium pozostaje w kilkunastomiesięcznej zwłoce w załatwieniu sprawy.

Spółka podała, że w związku z planowaną inwestycją zawarła w dniu 27 sierpnia 2019 roku z Zarządem Województwa [...] umowę o dofinansowanie Projektu pt.: "[...]. Wspólna Przestrzeń - rewitalizacja i rozbudowa [...] w P. na cele integracji społecznej" nr [...] w ramach: Działania 9.2. "Rewitalizacja miast i ich dzielnic, terenów wiejskich, poprzemysłowych i powojskowych" [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020. Na jej podstawie otrzymała dotację ze środków unijnych w wysokości blisko [...] złotych, którą zobowiązała się rozliczyć do dnia 31 marca 2023 roku. Taki termin wymuszał niezwłoczne przystąpienie do realizacji inwestycji, co nie było możliwe bez uzyskania niezbędnych dokumentów, w tym uchwały Rady Miasta P. o lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, a następnie pozwolenia na budowę.

Niezałatwienie sprawy w terminie, tj. nierozpatrzenie zażalenia od postanowienia doprowadziło do niemożności złożenia przez Spółkę wniosku o podjęcie uchwały lokalizacyjnej przez Radę Miasta P.. Tym samym, Spółka nie zrealizowała inwestycji w ustalonym terminie, przez co nie spełniła obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie i utraciła przyznane środki unijne. Zaznaczono, że Spółka poniosła już znaczne koszty celem zrealizowania inwestycji (koszty przygotowania inwestycji, w tym projektów, KIP-u, doradztwa), a dodatkowe opóźnienia tylko powodują ich wzrost. Skarżąca oszacowała, że poniosła dotychczas koszty rzędu [...] zł. Spółka doznała więc znacznego uszczerbku finansowego poprzez utratę środków pochodzących z dotacji. Powyższe uzasadniania więc orzeczenie przez Sąd o przyznaniu od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie a ewentualnie odrzucenie.

Kolegium wyjaśniło, że sprawa “główna" dotyczyła wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, [...] oraz udostępnianie terenów zieleni wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną w P. przy ulicy [...]/ [...]/[...]", przewidzianej do realizacji na działkach nr nr [...], [...], oraz [...], obręb Ł.. Wniesiono także zażalenia na dwa postanowienia Prezydenta Miasta P. o nadaniu wskazanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz o odmowie wydania zaświadczenia.

Organ podzielił stanowisko skarżącej, iż do dnia złożenia skargi nie doszło do ostatecznego zakończenia prowadzonego postępowania w tej sprawie, jednak ostatecznie decyzja została podjęta w dniu 05 lipca 2023r., podobnie, jak podjęto rozstrzygnięcia w kwestii postanowień, co oznacza, że bezczynność Kolegium nie ma miejsca.

Na okoliczność, iż postępowanie w tej sprawie nie zakończyło się wpłynął po pierwsze fakt, iż sprawa wpłynęła i podlegała załatwieniu jeszcze w okresie pandemii COVID - 19. W sprawie wyznaczano kolejne składy orzekające, które nie podejmowały czynności w sprawie z uwagi na choroby poszczególnych orzeczników. W chwili, gdy skład orzekający miał możliwość zebrania się, kolejne składy nie dochodziły do ustaleń pozwalających na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy, w tym także z uwagi na zapowiedź wniesienia zdania odrębnego. Po kolejnym wyznaczeniu składu orzekającego okazało się, że nastąpi trudność w szybkim rozpatrzeniu wniesionego odwołania i zażaleń ze względów organizacyjnych, bowiem większości członków pozaetatowych Kolegium, którzy powołani zostali do załatwienia sprawy, a specjalizują się w zakresie ochrony środowiska, wygasło członkostwo w Kolegium.

Niestety, Prezes Kolegium, pomimo działań podjętych wcześniej przed wygaśnięciem członkostwa, a zmierzających do przeprowadzenia konkursu na członków Kolegium, z uwzględnieniem członków pracujących kolejne kadencje oraz nowych członków, z dniem 30 czerwca 2023r. uzyskał informację o kontroli przeprowadzonego naboru konkursowego. W związku z tym Prezes Rady Ministrów wstrzymał zatwierdzenie dokonanego przez Zgromadzenie Ogólne Kolegium wyboru członków.

Podjęto zatem działania zmierzające do wyznaczenia nowego składu orzekającego, który nie specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu ochrony środowiska, który podjął niezwłocznie pracę nad rozpatrzeniem obszernego odwołania i obszernego materiału dowodowego w sprawie środowiskowych uwarunkowań, jak i powiązanych z tą sprawą dwóch kolejnych spraw.

Wskazując na powyższe Kolegium wniosło o to, by przy rozpatrzeniu skarg na bezczynność wzięte zostały pod uwagę wskazane okoliczności zdrowotne składów orzekających, trudności organizacyjne w ich wyznaczeniu, a przede wszystkim możliwości finansowe Kolegium, jako organu budżetowego. Trudności finansowe, z jakimi organ odwoławczy musi się mierzyć przekraczają jego możliwości bowiem prezes Kolegium nie posiada już środków na bieżącą działalność Kolegium, w tym na przesyłki pocztowe, powołanie biegłych ekspertów do spraw, a ponadto na opłacenie pracy członków pozaetatowych. Ilość spraw, jaką mogliby załatwić obecnie pracujący pozaetatowi członkowie Kolegium jest znaczna, jednak brak jest środków finansowych na ten cel. Podobnie, jak brak jest środków mobilizujących członków etatowych, którzy są prawnikami, często radcami prawnymi, jednak budżet nie przewidział środków na podwyżki, których członkowie etatowi nie otrzymali od ponad 10 lat.

W konsekwencji wniesiono o to, aby Sąd nie wymierzył Kolegium grzywny w żądanej przez skarżącego wysokości i to w sytuacji, gdy skarżący i jego pełnomocnik zostali poinformowani o podjęciu skutecznych działań zmierzających do zakończenia postępowania administracyjnego.

Kolegium wskazało, że poleciło swoim pracownikom by w przyszłości nie dochodziło do podobnych zdarzeń.

W piśmie procesowym z 24 sierpnia 2023 r. skarżąca wskazała, że podtrzymuje skargę, w tym w szczególności stawiany organowi zarzut bezczynności i znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy wynikających z k.p.a. Skarżąca podkreśliła, że w toku sprawy składała ponaglenia, lecz nie przyniosły one zamierzonego skutku w postaci merytorycznego załatwienia sprawy. Organ podjął rozstrzygnięcie już po wniesieniu skargi na bezczynność.

Skarżąca zwróciła uwagę, że SKO powołało się w swojej odpowiedzi na skargę na liczne problemy kadrowe, organizacyjne oraz finansowe. Zwrócono uwagę na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, które stanowi, że ujemne skutki wynikające z uchybień po stronie organów władzy publicznej, które powodują perturbacje w działalności sądów, nie mogą obciążać stron postępowań poprzez naruszenie ich prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – spółka wielokrotnie zwracała się do organu z pismami o przyspieszenie załatwienia sprawy (zob. pisma z dnia 4 maja 2022 r., 3 czerwca 2022 r., 6 lipca 2022 r. i 20 września 2022 r.), które jednak nie odnosiły zamierzonego skutku i nie doprowadziły do rozpoznania zażalenia przed wniesieniem skargi do tut. Sądu. Skarga spółki C. sp. z o.o. była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

Przechodząc do oceny zasadności skargi kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Kolegium rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ).

Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu. Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.

W myśl art. 35 § 1-3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Nie można jednak z góry zakładać, że organ ma do czynienia ze sprawą szczególnie skomplikowaną i uznać, że termin na załatwienie jej wynosi dwa miesiące. Organ administracji publicznej powinien niezwłocznie przystąpić do działań zmierzających do załatwienia sprawy. Dopiero, gdyby niemożliwe okazało się dotrzymania terminu miesięcznego, wówczas organ powinien o tym fakcie powiadomić strony postępowania, wskazując jednocześnie nowy termin. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Jak wynika z części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia w dniu 18 lutego 2022 r. do Kolegium zostało przekazane zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta P., które zostało uzupełnione przez spółkę 2 marca 2022r. Kolegium nie dokonywało w sprawie żadnych czynności, a zażalenie skarżącej w rozpoznało dopiero w dniu 4 lipca 2023 r. a więc ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w art. 35 k.p.a. i dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu.

Znamienne dla Sądu jest to, że w toku postępowania administracyjnego Kolegium nie zastosowało ani razu przepisu art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do każdorazowego zawiadomienia strony o fakcie niezałatwienia sprawy administracyjnej zawisłej przed nim.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że organ nie informował strony o przyczynie zwłoki oraz nie wskazał kolejnego terminu załatwienia sprawy. Niewątpliwie zatem organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia skarżącej. Podkreślić należy, że po przekazaniu akt do SKO, a następnie uzupełnieniu zażalenia przez spółkę, nie było potrzebne podjęcie przez Kolegium żadnych dodatkowych czynności, skoro jedyną czynnością było wydanie postanowienia z dnia 4 lipca 2023 r.. Nastąpiło to jednak ze znacznym przekroczeniem terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. co niewątpliwie świadczy o bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt II wyroku.

Jednocześnie należy wskazać, że przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszej sprawy zażalenie skarżącej zostało rozpoznane. Oznacza to, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku należało umorzyć jako bezprzedmiotowe zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku).

Oceniając zaś charakter bezczynności Sąd uznał, że z uwagi na tak znaczne przekroczenie terminów ustawowych, jak i całkowitą bierność Kolegium, miała ona charakter rażący, o czym orzeczono w pkt III wyroku.

Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. "Rażącym naruszeniem prawa, co wymaga powtórzenia, jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne." (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa, co także wymaga powtórzenia, nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Gl 285/19, zob. także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1110/19, dostępne CBOSA).

Biorąc pod uwagę argumentację Kolegium należy wskazać, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności, wręcz przeciwnie - są jednymi z częstych przyczyn bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy organu w postaci np. braków kadrowych nie mogą, ograniczać praw strony postępowania, ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 1395/21, dostępny w CBOSA). Kolegium stwierdziło, że przez całe 17 miesięcy nie udało się zebrać żadnemu składowi orzekającemu. Było to spowodowane po pierwsze chorobami członków SKO, a po drugie, w żadnym składzie nie zasiadał członek specjalizujący się w prawie ochrony środowiska. Argumentacja SKO jest w ocenie Sądu nieprzekonująca. Kolegium nawet nie spróbowało udowodnić prawdziwości swoich tez, tj. nie dołączyło zwolnień lekarskich członków SKO, aby wykazać realną niemożność załatwienia sprawy. Z kolei twierdzenie, że w składach, które udało się sformować nie zasiadał specjalista z zakresu sprawy będącej przedmiotem rozpoznania, jest całkowicie pozbawione racji. SKO jest odwoławczym organem administracji publicznej, którego właściwość rzeczowa jest bardzo szeroka. Ustawodawca przypisał kompetencje rozpoznawcze od decyzji organów jednostek samorządu terytorialnego, jednakże nie uregulował zagadnienia związanego z przygotowaniem członków w ramach konkretnych spraw. Warto zwrócić uwagę, że orzecznikami w samorządowych kolegiach odwoławczych są osoby posiadające wykształcenie prawnicze lub administracyjne – tzw. członkowie etatowi (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych [t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570, zwanej dalej "u.s.k.o."]), jak i osoby z wykształceniem wyższym (art. 7 ust. 1a u.s.k.o.), przy czym każdy z członków musi wykazywać się wysokim poziomem wiedzy prawniczej w zakresie administracji publicznej oraz mieć doświadczenie zawodowe (art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.k.o.). SKO nie może zasłaniać się argumentacją, że składy orzekające, jakie były "dostępne" nie posiadały w swoim składzie osoby specjalizującej się w sprawach z zakresu środowiskowych uwarunkowań inwestycji, tym bardziej że rozpoznawana sprawa dotyczyła wydania zaświadczenia na podstawie specustawy mieszkaniowej. Jeżeli przepisy prawa czynią organ administracji publicznej kompetentnym do tego, aby zajmować się danym rodzajem spraw, to oznacza, że każda osoba, która działa w imieniu tegoż organu, musi mieć przygotowanie do podjęcia działania w myśl tychże przepisów prawa, a przynajmniej być zdolna do podjęcia się rozpoznania tego rodzaju spraw. Te bowiem przepisy czynią organ właściwym i kompetentnym (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 3/23, dostępny w CBOSA). Argumentacja SKO jest zatem nietrafiona.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie postawa SKO musi zostać jednoznacznie negatywnie oceniona. Uwagę Sądu zwraca również i to, że pomimo składanych przez spółkę pism, osobistego stawiennictwa w siedzibie organu jak i ponaglenia, SKO nie zareagowało w żaden sposób. Przywołane wyżej okoliczności dowodzą, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał od Kolegium na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] zł (pkt IV sentencji wyroku). W ocenie Sądu uznanie, iż organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności o charakterze rażącym uzasadnia zastosowanie tego środka dyscyplinującego. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a jest środkiem dyscyplinująco-represyjnym o charakterze dodatkowym, który powinien być stosowany z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić go należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, dostępny w CBOSA).

Tak jak Sąd wskazał powyżej, faktyczna aktywność SKO rozpoczęła się dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, co miało miejsce w maju 2023 r. Rozstrzygnięcie Kolegium i tak nie zostało od razu wydane, ponieważ skarżąca musiała czekać jeszcze do początku lipca 2023 r. Wobec tych okoliczności przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł jest w ocenie Sądu wystarczająco dolegliwe i spełnia swoją funkcję dyscyplinującą.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł, na co złożyło się: 100 zł – wpis od skargi na bezczynność, 480 zł – opłata dla radcy prawnego reprezentującego skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji oraz 17 zł – opłata od pełnomocnictwa (pkt V sentencji wyroku).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 119-120 p.p.s.a.