Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 80/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 6,  art. 12 par. 1 i 2, art. 35 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Jawna z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji I. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania wniosku [...] Spółka Jawna z siedzibą w W. o dokonanie wpisu w rejestrze podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową – w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że w sprawie miała miejsce bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej [...] Spółka Jawna z siedzibą w W. sumę pieniężną w wysokości 2 000 ( dwóch tysięcy) złotych, V. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej [...] Spółka Jawna kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Skargą datowaną na 9 marca 2020 r. skarżąca R. Spółka Jawna wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę "na przewlekłe prowadzenie postępowania" przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "MSWiA") w przedmiocie wpisu skarżącej do rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się "bezczynności" w rozpoznaniu zgłoszenia z 3 lutego 2020 r. o wpis do rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu prawomocnego wyroku z aktami sprawy, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej 1000 złotych (kwota ta w toku postępowania sądowego została podwyższona do 3000 zł.) i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżąca wyjaśniła, że 3 lutego 2020 r. nadała na poczcie przesyłką poleconą zgłoszenie zawierające żądanie wpisu do rejestru podmiotów prowadzących działalność lobbingową prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2017 poz. 248) wraz z dowodem uiszczenia stosownej opłaty. 6 lutego 2020 r. zgłoszenie zostało doręczone organowi.

Pomimo upływu ponad trzydziestu dni od dnia doręczenia zgłoszenia skarżąca nie została wpisana do Rejestru, ani nie została wydana żadna decyzja. Ustawa nie zawiera wprawdzie konkretnego terminu na dokonanie wpisu, ale zauważyć należy, że prowadzone postępowanie jest w swojej istocie postępowaniem rejestrowym, w którym nie jest konieczne poczynienie żadnych ustaleń. W związku z tym brak jest uzasadnienia dla zwlekania z wpisem przez okres ponad jednego miesiąca.

Zgodnie z art. 12 ww. ustawy, zawodowa działalność lobbingową może być wykonywana dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru, zaś z art. 19 wynika, że podmiot, który wykonuje czynności wchodzące w zakres zawodowej działalności lobbingowej bez wpisu do rejestru, podlega karze pieniężnej w wysokości od 3000 zł do 50 000 zł. Z powodu zwłoki w rozpoznaniu zgłoszenia skarżąca nie jest w stanie rozpocząć prowadzenia działalności, co powoduje dla realną szkodę. Z tego powodu zgłoszone zostało żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej.

Zdaniem skarżącej, dokonując wykładni ww. ustawy w sposób podobny do utrwalonego w orzecznictwie sposobu wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazać należy, że w postępowaniu o wpis do rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie wpisu do rejestru lub pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że w postępowaniu w sprawie dostępu do informacji publicznej brak jest podstaw do występowania z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oraz ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a., gdyż przepisy k.p.a. mają bowiem zastosowanie w bardzo ograniczonym zakresie, ponieważ stosuje się je wyłącznie do decyzji wydawanych na podstawie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Konstrukcja obydwu przytoczonych ustaw w zakresie stosowania przepisów k.p.a. jest bardzo podobna, w związku z czym w ocenie skarżącej nie było potrzeby występowania z żadnym środkiem zaskarżenia przed wniesieniem niniejszej skargi.

MSWiA, w odpowiedzi na skargę – wnosząc o jej oddalenie - wyjaśniło, że zgłoszenie skarżącej zostało podpisane przez F. S., ale z załączonego odpisu KRS i podanego nr PESEL wynikało, że jest on urodzony [...] października 2002 r. i nie jest osobą pełnoletnią, a więc posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Jak wynika z akt sprawy nie działał też przez swojego przedstawiciela ustawowego.

Odnosząc się do zarzutów F. S. organ wskazał, że zgodnie z art. 30 § 2 k.p.a. osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Jednocześnie w myśl art. 11 Kodeksu cywilnego pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności. Z kolei pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście.

Z uwagi na powyższe, MSWiA pismem z 14 lutego 2020 r. wezwał F. S. do uzupełnienia braku formalnego zgłoszenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, przez nadesłanie pełnomocnictwa przedstawiciela ustawowego. Powyższe pismo zostało wysłane na adres siedziby Spółki, podany w formularzu zgłoszeniowym. Po podwójnym awizowaniu, pierwsze awizo miało miejsce 19 lutego 2020r., powtórne 27 lutego 2020 r., przesyłka wróciła do MSWiA z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie". Zgodnie z art. 44 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy, a zatem, zgodnie z przytoczoną wyżej regulacją, datą skutecznego doręczenia zastępczego wspomnianej decyzji MSWiA był dzień [...] lutego 2020 r.

Dlatego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez MSWiA w przedmiocie wpisu do rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową należy uznać za nieuzasadnioną. Działania podjęte w przedmiotowej sprawie przez organ stanowiły dopuszczalną określonymi przepisami prawa możliwość realizacji uprawnień ministra właściwego do spraw administracji publicznej oraz były zgodne z obowiązującymi przepisami.

Pismem z 4 lipca 2020 r. skarżąca ustosunkowała się do treści odpowiedzi na skargę, rozszerzając swoją argumentacje w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżącej – pomimo użytego w nazwie skargi określenia "przewlekłość" - jest bezczynność MSWiA w sprawie wpisu skarżącej do rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową, co sama skarżąca słusznie zauważa w treści skargi. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Należy zauważyć, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają legalnej definicji "bezczynności" organu.

Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania), lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 35 k.p.a.). Wynika z tego, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedynie upływ czasu między datą wszczęcia postępowania, a chwilą orzekania przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280).

Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.

Podkreślić należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).

W sprawie niniejszej MSWiA dopuściło się bezczynności w dwojaki sposób.

1. Niekwestionowanym faktem jest, że 6 lutego 2020 r. wniosek skarżącej o wpis został skutecznie doręczony organowi. MSWiA, uznając wiek reprezentanta skarżącej za nieuzasadniający posiadanie przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych, pismem z 14 lutego 2020 r. wezwał F. S. do "uzupełnienia braku formalnego" wniosku przez "nadesłanie pełnomocnictwa przedstawiciela ustawowego". Zdaniem organu, co wynika z odpowiedzi na skargę, brak reakcji tego pełnomocnika (przy przyjęciu fikcji prawnej poprawnego doręczenia wezwania) zwalniał organ od konieczności działania w sprawie do czasu owego "uzupełnienia braków formalnych wniosku".

Organ administracji publicznej dokonał tym samym – zdaniem tut. Sądu – niedopuszczalnej prawnie oceny orzeczenia sądu powszechnego, właściwego dla prowadzenia Krajowego Rejestru Spółek, w rozumieniu art. 2ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 112, dalej: "uKRS").

Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 uKRS, to nie organ administracji publicznej, ale sąd rejestrowy bada, czy dołączone do wniosku o wpis do Rejestru dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa i czy dane wskazane we wniosku o wpis do Rejestru w zakresie określonym w art. 35 pkt 1 i 2 oraz art. 38 pkt 1 lit. h są prawdziwe. W pozostałym zakresie sąd rejestrowy bada, czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem, jeżeli ma w tym względzie uzasadnione wątpliwości. Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Jest to domniemanie prawne, w więc może być obalone wyłącznie w stosownym postępowaniu przed sądem rejestrowym przez doprowadzenie do zmiany lub wykreślenie przez tenże sąd oznaczonego wpisu w Rejestrze.

Jeżeli więc sąd rejestrowy wpisał określoną osobę fizyczną, jako samoistnego prokurenta spółki jawnej, to do czasu zmiany tego wpisu przez sąd wszystkie osoby prawne i fizyczne oraz organa administracji publicznej i sądy są związane domniemaniem z art. 17 ust. 1. Poza tym, organa administracji publicznej działające w ramach i na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.) nie są władne we własnym zakresie do kwestionowania skutków prawnych postanowienia sądu rejestrowego o wpisie określonej osoby do Rejestru, jako samoistnego prokurenta.

MSWiA wzywając do uzupełnienia braków wniosku nie zwrócił uwagi, że to nie F. S. był stroną postępowania, a skarżąca Spółka. Potencjalne naruszenie więc art. 33 § 1 k.p.a. w zakresie ustanowienia prokurentem osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (a więc de facto brak pełnomocnictwa) byłoby brakiem formalnym wniosku, podlegającym usunięciu, ale nie przez F. S., ale R. Spółkę Jawną. Ta też Spółka powinna być adresatem wezwania do usunięcia braków, a nie ww. osoba fizyczna, zaś sposobem usunięcia braku nie byłoby "nadesłanie pełnomocnictwa przedstawiciela ustawowego" F. S., a potwierdzenie złożonego wniosku przez przedstawicieli Spółki, umocowanych do jej reprezentacji, zgodnie z wpisem w KRS.

Jak słusznie zaś stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 975/13 (CBOSA), per analogiam, "zaniechanie wezwania wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braku w postaci dostarczenia właściwego pełnomocnictwa pod rygorem przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a. i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania bez umożliwienia stronie usunięcia tego braku stanowi naruszenie przepisów k.p.a.".

Tym niemniej, w związku z tym, że sąd administracyjny orzekając w sprawie o bezczynność organu lub przewlekłe postępowanie związany jest granicami takiej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie podlegają kognicji takiego sądu akty lub czynności organu, o których mowa w art. 135 p.p.s.a. Podstawą bowiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego (por. komentarz do art. 135 p.p.s.a. w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LEX/el. 2019). W sprawie niniejszej decyzja zaś nie została wydana.

Brak działania procesowego organu w sprawie wywołanej wnioskiem skarżącej, datowanym na 3 lutego 2020 r., w kontekście treści wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia "braków formalnych" z 14 lutego 2020 r., jest w świetle art. 11 ust. 5 ustawy z 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 248) bezczynnością, o której mowa w art. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, w przypadku oczywistej bezzasadności zgłoszenia lub nieusunięcia w terminie 7 dni, pomimo wezwania organu prowadzącego rejestr, braków formalnych zgłoszenia, organ prowadzący rejestr w drodze decyzji administracyjnej odmawia dokonania wpisu do rejestru. Wobec tego, że jedyną przesłanką decyzji odmownej w takim wypadku jest uchybienie ww. terminowi, decyzja taka powinna być wydana niezwłocznie w rozumieniu art. 35 § 2 k.p.a. Organ powinien zatem wydać rozstrzygnięcie bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności.

Uznając więc fikcję skutecznego doręczenia, wynikającą z art. 44 § 4 k.p.a. (choć organ nie wskazuje w odpowiedzi na skargę jednostki redakcyjnej przepisu), obowiązkiem organu było niezwłoczne wydanie decyzji o odmowie wpisu do rejestru z powodu nieusunięcia braków formalnych wniosku, po upływie ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. W tej bowiem sytuacji, wobec stanowczej dyspozycji art. 11 ust. 5 ustawy z 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (przepisu będącego lex specialis do art. 44 § 4 in fine k.p.a.) nie można było "pozostawić pisma w aktach sprawy", ale należało wydać decyzję odmowną.

Tym samym MSWiA dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy w sposób rażący, nie wydając decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 5 ustawy z 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, do dnia wydania niniejszego wyroku – pomimo tego, że wezwał do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Uniemożliwił tym samym skarżącej nie tylko żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy, ale też wykonanie prawa do sądu, który dokonałby kontroli merytorycznej zasadności decyzji i poprzedzających ją aktów. Uniemożliwił też (wobec zawisłości sprawy) ewentualne, ponowne, złożenie wniosku o wpis niezawierającego wad dostrzeżonych przez organ.

To zaś w efekcie uniemożliwiło wykonywanie przez skarżącą działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.

2. Niekwestionowanym też faktem jest, że od 17 października 2020 r. F. S. stał się pełnoletni. Dlatego też od tego dnia nie występował już "brak formalny" wniosku skarżącej w postaci podniesionej przez organ. Wada wniosku w postaci podnoszonej przez MSWiA została konwalidowana przez osiągnięcie przez samoistnego prokurenta pełnoletności. Dla wydania decyzji istotnym jest stan prawny i faktyczny z dnia orzekania.

W związku z tym, że organ nie dopatrzył się innych braków formalnych, a osoba reprezentująca skarżącą była już pełnoletnia, MSWiA był zobowiązany (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.) do szybkiego dziania, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawa bowiem nie wymagała już zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, a więc powinna być załatwiona niezwłocznie.

Nieracjonalnym w takiej sytuacji byłoby jednak wydanie decyzji o odmowie wpisu na podstawie ww. art. 11 ust. 5 ustawy z 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (dodatkowo biorąc pod uwagę dokonaną przez Sąd ocenę prawną "braków formalnych", wskazywanych przez MSWiA). Stanowiłoby to nieuwzględnienie słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) i naruszenie zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. Zasada ta nakazuje bowiem podejmowanie przez administrację działań proporcjonalnych do zamierzonego celu. Nie powinny być zatem nakładane na stronę obowiązki niewspółmierne do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu (zob. art. 5 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie dobrej administracji oraz art. 6 Europejskiego Kodeksu Dobrych Praktyk Administracji] (por. także komentarz do art. 8 k.p.a. w: P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, WKP 2021).

Należy też wyjaśnić, że art. 8 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych wydawanej decyzji (por. wyrok NSA z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2005/06, CBOSA).

Dlatego też, w prawnej ocenie tut. Sądu, MSWiA był zobowiązany od 17 października 2020 r. niezwłocznie dokonać wpisu, zgodnie z wnioskiem skarżącej. Zaniechanie tego obowiązku stanowiło więc bezczynność.

W ocenie Sądu, w świetle powyższego, zasadna jest skarga na bezczynność MSWiA w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o wpis do rejestru.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Ponadto zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przystępując do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, wskazać należy, że w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego, jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W omawianej sprawie, w ocenie tut. Sądu, przekroczenie przez organ terminu określonego w art. 35 § 2 lub § 3 k.p.a. (zarówno odnośnie niewydania decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 5 ustawy z 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, jak i brak pozytywnej decyzji po 17 października 2020 r.) jest znaczne i niezaprzeczalne. Jak już wyżej wskazano, organ do dnia wydania niniejszego wyroku, przez okres 17 miesięcy, nie wydał żadnej decyzji. Takie zaniechanie organu nastąpiło więc z rażącym naruszeniem prawa – art. 35 § 2 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że MSWiA naruszył także art. 64 § 1 i § 2 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu, po upływie terminu załatwienia sprawy administracyjnej, było zawiadomienie strony o tym fakcie z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciążył na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd przyjął, iż stwierdzona bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę wskazać należy, że w zasadzie stanowi ona nie tyle argumentację przemawiającą za brakiem bezczynności, ale wyjaśnienie organu co do uznania reprezentanta skarżącej za osobę niepełnoletnią (i skutków takiego stanu) i odnoszące się do fikcji doręczenia wezwania do usunięcia braków. MSWiA natomiast całkowitym milczeniem pomija istotę sprawy, której przedmiotem jest bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a sumy pieniężnej w wysokości ostatecznie określonej na 3000 zł wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem "Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".

W świetle tego ostatniego przepisu przyznana na rzecz skarżącej suma pieniężna może maksymalnie wynieść pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Podkreślić jednak trzeba, że ocena czy zachodzi konieczność przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej lub zastosowania grzywny pozostawiona jest uznaniu Sądu, który ma w tym zakresie do wyboru dwa środki o charakterze finansowym, mające na celu dyscyplinowanie organu. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, ale nie podważa to stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność czy przewlekłość, zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, CBOSA). Ponadto wskazać należy, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter fakultatywny. W orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym wskazuje się, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącą argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez Sąd sumy pieniężnej także z urzędu.

Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko skarżącej, że niewydanie przez organ określonej prawem i w prawem określonym terminie decyzji, uniemożliwiło wykonywanie przez nią działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Z powodu braku wydania decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 5 cyt. ustawy lub decyzji pozytywnej dla strony i wywołanej tym bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku, skarżąca nie mogła ani wykonać jej uprawnień procesowych, związanych z zaskarżeniem decyzji, ani też ponownie ubiegać się o wpis do rejestru (wobec zawisłości sprawy).

Dlatego też w ocenie Sądu przyznanie na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł jest wystarczające, żeby zdyscyplinować organ do merytorycznego, terminowego i zgodnego z prawem rozpoznania sprawy, z uwzględnieniem, że w chwili obecnej F. S. jest pełnoletni. Tut. Sąd uznał za zasadne wyznaczenie MSWiA na załatwienie sprawy terminu 7 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.), gdyż w sprawie nie występuje konieczność wykonywania dodatkowych działań organu, poprzedzających wydanie decyzji.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I, II, III oraz IV sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz skarżącej poniesiony koszt wpisu od skargi 100 zł.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 4 p.p.s.a.