Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1011/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 134 § 1, art. 106 § 3, art. 113
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 77, art. 80, art. 7, art. 19, art. 8 , art. 11, art. 107 § 3, art. 75, art., 76, art. 77, art. 127 § 3, art. 10, art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 15, art. 156 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
article: art. 5 ust. 3, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 4, art. 14 ust. 4, art. 13 ust. 6, art. 13 ust. 6a, art. 66 ust. 2aa pkt 1, art. 66 ust. 2ab, art. 4 pkt 7, art. 4 pkt 2a, art. 4 pkt 8, art. 4 pkt 10, art. 4 pkt 10a, art. 4 pkt 36c,
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: art. 125 ust. 1 i 2, art. 122 ust. 2 pkt 1a), art. 41 ust. 3 pkt 3, art. 41 ust. 2 pkt 1, art. 7 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1529
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.
article: art. 239b § 1 pkt 4, art. 239b § 2, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...]lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia ustawy o transporcie kolejowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: "Prezes UTK"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "Kpa"), w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935, dalej" ustawa o zianie Kpa") oraz art. 13 ust. 6 i 6a, w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., nr 16, poz. 94 z późn. zm., dalej: "utk"), w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1923, dalej: "ustawa o zmianie utk"), po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka", "skarżąca", "strona" lub "[...]") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy w części decyzję Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] przepisu art. 5 ust. 3 utk, polegającego na łączeniu przez spółkę działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej oraz nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pierwoszoinstancyjnej, tj. punkty I i III decyzji własnej z [...] maja 2013 r., oraz uchylił część decyzji własnej z [...] maja 2013 r. w zakresie wyznaczenia terminu na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości do 31 grudnia 2013 r. (punkt II decyzji własnej z [...] maja 2013 r.) i w tym zakresie umorzył postępowanie administracyjne.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 28 grudnia 2011 r. Prezes UTK na podstawie art. 61 § 1 i § 4 Kpa w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 utk wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec [...] w sprawie zapewnienia przewoźnikom kolejowym niedyskryminującego dostępu do infrastruktury kolejowej, o czym poinformował spółkę.

Do akt postępowania zostały dołączone pisma przewoźników dotyczące przekazania informacji na temat występowania przypadków utrudniania lub ograniczania ze strony zarządców dostępu do infrastruktury punktowej.

W piśmie z dnia 27 lutego 2012 r. [...] (dalej: "[...]") wystąpił na podstawie art. 31 § 1 Kpa z wnioskiem o dopuszczenie go na prawach strony do udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 31 § 3 i art. 123 Kpa Prezes UTK dopuścił [...] do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony.

Po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania administracyjnego, zgromadzeniu obszernej dokumentacji częściowo objętej tajemnicą przedsiębiorstwa decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Prezes UTK: 1. stwierdził naruszenie przez [...] przepisu art. 5 ust. 3 utk, polegające na łączeniu przez [...] działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej; 2. wyznaczył termin na usunięcie wskazanych nieprawidłowości do dnia 31 grudnia 2013 r. oraz 3. nadał decyzji w całości rygor natychmiastowej wykonalności, mając na względzie interes społeczny.

14 czerwca 2013 r. [...] (dalej: "[...]") złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Prezesa UTK z [...] maja 2013 r., wnosząc o potwierdzenie, że zarządzana przez [...] infrastruktura znajdująca się w rejonie [...] i [...], o której mowa w uzasadnieniu decyzji, stanowi infrastrukturę kolejową w rozumieniu utk, a w konsekwencji, że musi ona być udostępniania innym przewoźnikom kolejowym na równych i niedyskryminujących zasadach. Ponadto [...] wniosła o nałożenie na [...] kary pieniężnej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, g, i, j oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 utk.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony także przez [...]. W piśmie tym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości i o umorzenie postępowania I instancji na podstawie art. 105 Kpa jako bezprzedmiotowego oraz uznanie, że nie doszło do naruszenia art. 5 ust 3 utk, tj. że [...] nie łączyła działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.

Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Prezes UTK na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa oraz art. 13 ust. 6 i 6a w związku z art. 14 ust. 4 utk, po rozpatrzeniu wniosków [...] oraz [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa UTK z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] przepisu art. 5 ust. 3 utk, polegającego na łączeniu przez spółkę działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej, utrzymał w mocy ww. decyzję Prezesa UTK z [...] maja 2013 r.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, po jego wnikliwej

i wszechstronnej analizie oraz odniesieniu się do wszystkich zarzutów i twierdzeń, Prezes UTK ponownie ustalił, że [...] naruszyła przepis art. 5 ust. 3 utk. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 utk zarządca nie jest uprawniony do wykonywania przewozów kolejowych, z wyjątkiem wykonywania przewozów technologicznych dla własnych potrzeb, z zastrzeżeniem ust. 4. Z przeprowadzonego przez Prezesa UTK postępowania wynika, że [...] pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk.

Zdaniem organu w skład infrastruktury kolejowej wchodzą:

1) infrastruktura liniowa, obejmująca linie kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami, oraz

2) infrastruktura punktowa, którą stanowią inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, w tym urządzenia na sieci kolejowej związane z obsługą pociągu, określone w części I ust. 2 załącznika do utk, takie jak urządzenia zaopatrzenia w paliwo, stacje kolejowe, terminale kolejowe, stacje rozrządowe, tory i urządzenia do formowania składów pociągów czy tory postojowe.

W ocenie organu potwierdzenie powyższego znajduje się także w załączniku I do Rozporządzenia Komisji WE nr 851/2006 z dnia 9 czerwca 2006 r. określającego pozycje, które należy uwzględnić pod poszczególnymi nazwami w planach kont, stanowiącego załącznik I do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1108/70 (Dz.U.UE.L.2006.158.3), dalej: "rozporządzenie 851/2006". W podobny sposób elementy infrastruktury kolejowej określa także dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz. U. UE. L.2012.343.32, dalej: "dyrektywa 2012/34"), która powinna być implementowana przez państwa członkowskie najpóźniej do dnia 16 czerwca 2015 r.

Jednocześnie organ stwierdził, iż [...] wykonuje funkcje zarządcy infrastruktury. Zgodnie z definicją ustawową zarządcą infrastruktury jest "podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie, przy czym funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty" (art. 4 pkt 7 utk). W świetle natomiast definicji zawartej w art. 3 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1371/2007 z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 2007.315.14), dalej: "rozporządzenie 1371/2007", "zarządca infrastruktury oznacza każdą instytucję lub przedsiębiorstwo odpowiedzialne w szczególności za stworzenie i utrzymanie infrastruktury kolejowej lub jej części, zgodnie z definicją "instytucji zarządzającej infrastrukturą" zawartą w art. 3 Dyrektywy Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych (91/440/EWG) (Dz. U. L 237 z 24.8.1991, str. 25), dalej: "dyrektywa 91/440", co może również obejmować zarządzanie systemami sterowania i bezpieczeństwa infrastruktury; funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom".

W dalszej kolejności organ zauważył, że zgodnie z art. 5 ust. 1 utk zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na:

1) budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej;

2) prowadzeniu ruchu pociągów na liniach kolejowych;

3) utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego;

4) udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych

i świadczeniu usług z tym związanych;

5) zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej.

Niemniej jednak, wypełnianie wszystkich powyższych czynności możliwe jest tylko w stosunku do podmiotów zarządzających całą infrastrukturą kolejową, gdyż większość obowiązków, o których mowa wyżej, mogą realizować jedynie zarządcy tej infrastruktury kolejowej, w skład której wchodzą linie kolejowe. Natomiast w przypadku podmiotów zarządzających częścią infrastruktury kolejowej nie jest możliwe wykonywanie wszystkich powyższych powinności, w szczególności w sytuacji, gdy w skład zarządzanej przez zarządcę części infrastruktury kolejowej nie wchodzi linia kolejowa.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową lub częścią takiej infrastruktury, zdefiniowaną w art. 4 pkt 1 utk, bez względu na to, jaki jest zakres terytorialny zarządzanej infrastruktury kolejowej i jakie elementy tej infrastruktury są przez ten podmiot zarządzane, a także bez względu na tytuł prawny, którym dysponuje w stosunku do zarządzanej infrastruktury. Ponadto, podmiot taki musi wykonywać czynności polegające na zarządzaniu tą infrastrukturą kolejową, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, przy czym nie jest wymagane wykonywanie wszystkich wskazanych w tym przepisie działań,

a jedynie tych, które z uwagi na rodzaj posiadanej infrastruktury kolejowej są możliwe do wykonania. Zarządcą infrastruktury kolejowej może być każdy podmiot, bez względu na to, jaka jest jego struktura własnościowa i sposób finansowania. Dodatkowo organ podkreślił, że do zakwalifikowania danego podmiotu jako zarządzającego infrastrukturą kolejową nie jest konieczne, aby podmiot ten sam uważał się za takiego zarządcę. To, czy dany podmiot jest zarządcą infrastruktury kolejowej, jest oceniane bowiem wyłącznie na podstawie kryterium obiektywnego, przejawiającego się w spełnieniu wszystkich z omówionych powyżej przesłanek wynikających z art. 4 pkt 7 utk.

W ocenie Prezesa UTK na postawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało ustalić, że [...] zarządza liniami kolejowymi oraz infrastrukturą, o której mowa w części I ust. 2 załącznika do utk, którą tworzą głównie terminale kolejowe, tory ładunkowe, jak również tory dojazdowe do bocznic różnych użytkowników, tory boczne, tory wyciągowe, tory do formowania pociągów, tory postojowe, tory odstawcze terminali, place za- i wyładunkowe oraz rampy.

Organ zauważył, że znaczną część wskazanych wyżej elementów majątku pozostającego we władaniu [...] (głównie na podstawie umowy [...]) stanowią terminale kolejowe, które wchodzą w skład infrastruktury kolejowej, pod warunkiem, ze znajdują się na obszarze kolejowym. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 36c utk terminal kolejowy to "budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integrację usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu".

Ponadto Prezes UTK zauważył, że definicję terminala określa art. 2 ust 2c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 913/2010 z dnia 22 września 2010 r. w sprawie europejskiej sieci kolejowej ukierunkowanej na konkurencyjny transport towarowy (Dz.Urz.UEL.2010.276.22), zgodnie z którym "terminal" oznacza obiekt położony na trasie korytarza towarowego, zagospodarowany specjalnie, aby umożliwiać załadunek lub wyładunek towarów do/z pociągów towarowych oraz integrację usług kolejowego transportu towarowego

z usługami transportu drogowego, morskiego, rzecznego i lotniczego, albo formowanie lub modyfikację składu pociągów towarowych, a także, w razie potrzeby, przeprowadzanie procedur granicznych na granicach z europejskimi państwami trzecimi.

Z powyższych definicji zdaniem Prezesa UTK jednoznacznie zatem wynika, że terminale kolejowe są ważnym ogniwem dla transportu kolejowego, bez których nie funkcjonowałby kolejowy przewóz ładunków.

Organ zauważył, że o fakcie, iż [...] jest w posiadaniu linii kolejowych i faktycznie nimi zarządza, świadczy również tabela 2 zatytułowana Linie zarządzane przez spółki utworzone przez Polskie Koleje Państwowe S.A., dołączona do Instrukcji Id-12 (D-29) zatytułowanej: Wykaz linii, stanowiącej załącznik do zarządzenia Nr 1/2009 Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dnia 9 lutego 2009 r. (stan na dzień 20 grudnia 2012 r. oraz na dzień 12 listopada 2013 r.). Z tabeli tej można bowiem wyczytać, że w rubryce zatytułowanej "zarządca infrastruktury" [...] widnieje w czterech pozycjach w odniesieniu do linii: [...]-[...][...]-[...],[...][...]-[...][...] oraz [...] - [...].

Prezes UTK, badając wypełnianie przez [...] przesłanek ustawowych pozwalających na określenie spółki mianem zarządzającego częścią infrastruktury kolejowej, ustalił także, że strona dokonuje również budowy

i utrzymania posiadanej części infrastruktury, prowadzi ruch pociągów na liniach kolejowych oraz zarządza nieruchomościami wchodzącymi w jej skład. Tym samym wykonuje kolejne czynności związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową.

W ramach swojej działalności spółka buduje i modernizuje bowiem tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną.

Mając na uwadze przedstawione wyżej interpretacje definicji: zarządca infrastruktury kolejowej, infrastruktura kolejowa i zarządzanie infrastrukturą kolejową, a także stan faktyczny ustalony w niniejszym postępowaniu, Prezes UTK na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (ustalenia poczynione na podstawie m.in. pisma [...] z 21 czerwca 2012 r. nr [...], pisma [...] z 19 marca 2013 r. nr [...], pisma [...] z 4 marca 2013 r., pisma [...] z 15 maja 2013 r., pisma [...] z 23 maja 2013 r., zawierającego pismo [...] sp. z o.o. z 17 maja 2013 r. nr [...],[...], pisma [...] z 6 września 2013 r. oraz załącznika nr 1 do pisma [...] z 22 października 2013 r.) stwierdził, że [...] pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk. Spółka posiada bowiem m.in. linie kolejowe, kolejowe stacje towarowe czy terminale kolejowe usytuowane na obszarze kolejowym, czyli składowe infrastruktury kolejowej. Strona dysponuje także częścią infrastruktury kolejowej i w ujęciu funkcjonalnym podejmuje czynności, które wchodzą w zakres zarządzania częścią infrastruktury kolejowej, tj. buduje i modernizuje tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną, a także zarządza wchodzącymi w skład posiadanej infrastruktury kolejowej, nieruchomościami.

Jednocześnie Prezes UTK podkreślił, że nie wszystką jednak infrastrukturę będącą w zarządzie spółki [...] należy zakwalifikować do infrastruktury kolejowej w rozumieniu utk. Dotyczy to m.in. linii znajdujących się w warsztatach naprawczych taboru kolejowego, zajezdniach i lokomotywowniach oraz prywatnych linii i bocznic, które służą do realizacji własnych potrzeb spółki. Taką infrastrukturę można określić jako infrastrukturę technologiczną, niezbędną do prowadzenia działalności przewoźnika kolejowego.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Prezes UTK ustalił ponadto, że na dzień wydania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i niniejszej decyzji [...] było przede wszystkim przewoźnikiem kolejowym. Potwierdzeniem powyższego jest przepis art. 4 ust. 9 utk, zgodnie z którym: "przewoźnik kolejowy to przedsiębiorca, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub świadczy usługę trakcyjną". Uprawnienia spółki do wykonywania przewozów kolejowych potwierdzają wydane przez Prezesa UTK licencje: na wykonywanie przewozów kolejowych rzeczy nr [...] z 24 listopada 2003 r., na wykonywanie przewozów kolejowych osób nr [...] z 27 lutego 2004 r. oraz na udostępniane pojazdów trakcyjnych nr [...] z 27 lutego 2004 r.

Na fakt posiadania przez [...] infrastruktury kolejowej wskazuje ponadto okoliczność korzystania w niektórych lokalizacjach ze zwolnień podatkowych dla infrastruktury kolejowej, która powinna być udostępniana.

Stosownie do art. 7 ust 1 pkt 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Ustawodawca uzależnił zatem zwolnienie od tego, czy dana budowla wchodzi w skład infrastruktury kolejowej,

w sytuacji, gdy istnieje obowiązek ich udostępniania. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2014/10, w którym Sąd ten stwierdził, że "w art 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy mowa jest o zwolnieniu od podatku budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej oraz zajętych pod nie gruntów, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Sformułowanie "zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania" należy rozumieć w ten sposób, że zarządca ma obowiązek jedynie pozostawania

w gotowości do udostępniania budowli w każdym czasie licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Zwolnione od podatku są te budowle, których zarządca ma obowiązek ich udostępnienia, jeśli zwróci się o to właściwy podmiot. Czym innym jest być zobowiązanym do udostępniania budowli, a czym jest udostępniać budowle".

Zgodnie natomiast z art. 8 utk, grunty zajęte pod infrastrukturę kolejową są zwolnione od opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Przepis dotyczy wyłączenie gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową i nie obejmuje gruntów, na których znajdują się bocznice kolejowe. Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Sądu Najwyższego ("SN") z 23 października 2008 r. sygn. akt V CSK 121/08 zgodnie z którym: "grunt, na którym usytuowana jest bocznica kolejowa, nie jest zwolniony z opłat z tytułu użytkowania wieczystego".

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Prezesa UTK uzasadnione jest twierdzenie, że [...] narusza przepis art. 5 ust. 3 utk, na skutek łączenia działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.

Ponadto, mając na uwadze konieczność niezwłocznego zapewnienia dostatecznej konkurencji na rynku kolejowym, przejawiającej się w dostępie przewoźników kolejowych, do infrastruktury kolejowej znajdującej się w zarządzie [...], a także mając na uwadze interes konsumentów przewoźników towarowych, zasadnym było również w ocenie organu nadanie decyzji wydanej w pierwszej instancji, na podstawie art. 13 ust. 6a utk, rygoru natychmiastowej wykonalności.

Ponadto Prezes UTK odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez [...] oraz [...] we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Na ww. decyzję Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") wniosła [...] oraz [...] Sprawa ze skargi [...] została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 2735/14. Natomiast sprawę ze skargi [...] zarejestrowano pod sygn. akt VI SA/Wa 2734/14.

Wyrokiem z 12 listopada 2014 r. sygn. VI SA/Wa 2734/14 WSA w Warszawie oddalił obie skargi, gdyż zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia przepisów wskazanych w skargach. Sąd uznał także, że skarżąca dopuściła się stwierdzonego przez Prezesa UTK naruszenia przepisu art. 5 ust. 3 utk, łącząc działalność w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej. Sąd podzielił argumenty organu opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca.

Wyrokiem z 21 grudnia 2016 r. sygn. II GSK 1218/15 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") uwzględnił skargę [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm., dalej: "Ppsa"), polegający na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. NSA nakazał, by WSA w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, przy uwzględnieniu wszystkich konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 Ppsa, ponownie rozpoznał skargę [...] na decyzję Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2017 r. sygn. VI SA/Wa 561/17 oddalił skargi [...] i [...], uznając, że nie zasługują one na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 190 Ppsa, jest związany wykładnią prawa zawartą w wyroku NSA z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1218/15. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne poczynione przez Prezesa UTK są wystarczające do stwierdzenia, że skarżąca zarządza infrastrukturą kolejową i charakter niniejszej sprawy nie wymagał od organu czynienia bardziej szczegółowego spisu składników majątkowych, niż to wynika z zaskarżonych decyzji.

Powyższy wyrok w części oddalającej skargę [...], został przez tę spółkę zaskarżony skargą kasacyjną.

W wyroku z dnia 2 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 3963/17 NSA uznał za zasadny zarzut sformułowany w punkcie 1a skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 145 § 1 pkt 3 Kpa, tj. braku uwzględnienia skargi, pomimo naruszenia przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. NSA podzielił pogląd skarżącej, że w wydaniu zaskarżonej decyzji brał udział pracownik organu, który podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa – z tego powodu NSA uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części, tj. w części oddalającej skargę [...]. NSA uchylił również zaskarżoną decyzję Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. jako wydaną z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.

WSA w Warszawie 23 kwietnia 2018 r. (data wpływu akt do organu) zwrócił Prezesowi UTK akta administracyjne niniejszej sprawy.

Pismem z 19 czerwca 2018 r. Prezes UTK zawiadomił Strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku [...] oraz [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez spółkę przepisu art. 5 ust. 3 utk, polegającego na łączeniu przez skarżącą działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej. Jednocześnie Prezes UTK poinformował, że [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosło o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. Dodatkowo, w ww. piśmie, na podstawie art. 10 § 1 Kpa, Prezes UTK zawiadomił, że strony mogą złożyć ostateczne oświadczenia, stanowiska i przedstawić nowe dowody w sprawie oraz wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów, w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma.

Skarżąca skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 Kpa i 30 lipca 2018 r. do Urzędu Transportu Kolejowego wpłynęło pismo z 26 lipca 2018 r., zawierające stanowisko [...]. Spółka w tym piśmie podtrzymała wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i ponownie wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o treść art. 105 Kpa z uwagi na okoliczność, iż jej zdaniem nie doszło do naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa, które uzasadniałoby wydanie decyzji na podstawie art. 13 ust. 6 w zw. z art. 5 ust. 3 utk. W powyższym piśmie [...] wskazywała na zastosowanie, w jej ocenie, błędnej, rozszerzającej wykładni pojęcia infrastruktury kolejowej oraz błędnej kwalifikacji jej majątku jako infrastruktury kolejowej.

Decyzją z [...] lutego 2019 r. Prezes UTK utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2013 r. w części dotyczącej punktu I stwierdzającego naruszenie przez [...] art. 5 ust. 3 utk, polegające na łączeniu przez spółkę działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej oraz w części dotyczącej punktu III nadającego niniejszej decyzji w całości rygor natychmiastowej wykonalności, mając na względzie interes społeczny, a także uchylił decyzję własną z [...] maja 2013 r. w części dotyczącej punktu II nakazującego skarżącej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w punkcie I sentencji do [...] grudnia 2013 r. i w tej części umorzył postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że ponownie ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz dokonał ponownej analizy stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Prezes UTK – po wnikliwej i wszechstronnej analizie oraz odniesieniu się do wszystkich twierdzeń stron – ponownie ustalił, że [...] naruszyła przepis art. 5 ust. 3 utk.

Organ wskazał, przywołując art. 5 ust. 3 utk, że zarządca nie jest uprawniony do wykonywania przewozów kolejowych, z wyjątkiem wykonywania przewozów technologicznych dla własnych potrzeb, z zastrzeżeniem ust. 4.

Organ podał, że kwestią, którą należało rozstrzygnąć w niniejszym postępowaniu, było ustalenie, czy przewoźnik - [...], zarządzał infrastrukturą kolejową w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk, by móc następnie przeanalizować, czy doszło do naruszenia art. 5 ust. 3 utk poprzez łączenie funkcji przewoźnika kolejowego z wykonywaniem czynności przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej, co z kolei mogłoby prowadzić do nierównoprawnego traktowania przewoźników kolejowych innych niż skarżąca.

Organ podał, że w celu uzyskania odpowiedzi na ww. pytania konieczne było przeprowadzenie przez Prezesa UTK analizy i dogłębnej interpretacji pojęć z zakresu kolejnictwa, takich jak: infrastruktura kolejowa, zarządca infrastruktury kolejowej, zarządzenie infrastrukturą kolejową, terminal kolejowy, bocznica kolejowa a pomocniczo także takich pojęć jak: sieć kolejowa i obszar kolejowy.

Organ wskazał, powołując się przy tym na art. 4 pkt 1, art. 4 pkt 7, art. 4 pkt 2a utk oraz rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wykazu typów budowli przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego, typów urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typów pojazdów kolejowych, na które są wydawane świadectwa dopuszczenia do eksploatacji (Dz. U. z 2012 r., poz. 911), że z przeprowadzonego przez niego ponownego postępowania wynika, że skarżąca pełniła funkcje zarówno zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk, jak i przewoźnika kolejowego.

Organ stanął na stanowisku, że na infrastrukturę kolejową składają się zarówno linie kolejowe (wraz z budynkami, budowlami i urządzeniami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami) oraz inne budynki, budowle i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi, przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Część infrastruktury kolejowej mogą tworzyć budowle, budynki i urządzenia wraz zajętymi pod nie gruntami, w przypadku usytuowania na obszarze kolejowym oraz przeznaczenia do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Do wcześniej wskazanych budowli należy także zakwalifikować kolejową infrastrukturę usługową, czyli zapewniającą dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów. Analogicznie, linie kolejowe usytuowane na obszarze kolejowym na terenie, na którym nie występują inne budowle i budynki, są częścią infrastruktury kolejowej. Zdaniem organu, potwierdzenie tej tezy znajduje uzasadnienie także w ust. 2 części I załącznika do utk, zgodnie z którym dostęp na sieci kolejowej do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także zapewnienie tej obsługi obejmuje korzystanie z:

1) urządzeń zaopatrzenia w paliwo;

2) stacji pasażerskich, ich budynków i innych urządzeń;

3) terminali kolejowych;

4) stacji rozrządowych;

5) torów i urządzeń do formowania składów pociągów;

6) torów postojowych;

7) obrządzania i innych udogodnień technicznych.

Zdaniem organu potwierdzenie powyższych twierdzeń można znaleźć również w prawodawstwie unijnym.

Organ wskazał, powołując się na załącznik I do rozporządzenia 851/2006, że w skład infrastruktury kolejowej wchodzą następujące pozycje, pod warunkiem że tworzą część nawierzchni kolejowej, łącznie z bocznicami serwisowymi, lecz bez linii znajdujących się w warsztatach naprawczych taboru kolejowego, zajezdniach i lokomotywowniach, oraz prywatne linie kolejowe miejscowe i bocznice:

– powierzchnia gruntów

– tory i podłoże kolejowe, w szczególności nasypy, wykopy, systemy kanałów odwadniających i rowów, rowy murarskie, przepusty, ściany osłonowe, roślinność posadzona w celu ochrony zboczy itd.,

perony pasażerskie i towarowe,

drogi i przejścia o szerokości czterech stóp,

mury ogradzające, żywopłoty, ogrodzenia,

pasy ochrony przeciwpożarowej,

aparatura do punktów grzewczych; skrzyżowania itd.

Osłony przeciwśniegowe,

– konstrukcje budowlane:

mosty, przepusty i inne wiadukty, tunele, pokryte wykopy i inne przejścia podziemne,

mury oporowe i budowle służące ochronie przed lawinami oraz spadającymi skałami itd.,

przejazdy kolejowe, w tym urządzenia służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego,

– nadbudowy, w tym:

tory, szyny z rowkiem i szyny ochronne,

podkłady kolejowe i pręty wzdłużne, drobny osprzęt nawierzchni kolejowej, balasty, w tym odpryski, skalne i piasek,

punkty, skrzyżowania itd.

obrotnice i przesuwnice (z wyjątkiem zastrzeżonych wyłącznie dla lokomotyw),

– drogi dojazdowe dla pasażerów i towarów, w tym drogi dostępu,

– urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i łącznościowe na otwartych torach, w stacjach i stacjach rozrządowych, w tym urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji prądu elektrycznego do celów sygnalizacji i łączności,

budynki., w których takie urządzenia lub instalacje się znajdują,

hamulce torowe,

– urządzenia świetlne do celów ruchu kolejowego i bezpieczeństwa,

– urządzenia do przetwarzania i doprowadzenia energii elektrycznej do holowania pociągów: podstacje, kable zasilające między podstacjami i przewodami jezdnymi, linami nośnymi i nośnikami; trzecia szyna z nośnikami,

– budynki wykorzystywane przez dział infrastruktury, w tym ich część związana z urządzeniami do poboru opłat komunikacyjnych.

Organ wskazał, że elementy infrastruktury kolejowej, w podobny sposób, określa także dyrektywa 2012/34.

Organ wskazał, powołując się na załącznik I ww. dyrektywy, że w skład infrastruktury wchodzą następujące pozycje, pod warunkiem że tworzą część drogi kolejowej, łącznie z bocznicami, lecz z wyłączeniem linii znajdujących się na obszarze warsztatów naprawczych taboru kolejowego, wagonowni lub lokomotywowni, oraz z wyłączeniem prywatnych linii lub bocznic, odgałęziających się od torów stacyjnych i szlakowych:

1. powierzchnia gruntów,

2. tory i podtorze, w szczególności nasypy, przekopy, systemy kanałów i rowów odwadniających, rowy murowane, przepusty, ściany osłonowe, roślinność posadzona w celu ochrony skarp itd.; perony pasażerskie i rampy towarowe, w tym na stacjach pasażerskich i w terminalach towarowych; drogi technologiczne i przejścia wzdłuż torów; mury ogradzające, żywopłoty, ogrodzenia; pasy przeciwpożarowe; urządzenia do ogrzewania rozjazdów; skrzyżowania torów kolejowych itd.; osłony przeciwśniegowe,

3. obiekty inżynieryjne: mosty, przepusty i inne konstrukcje mostowe, tunele, przejścia nad pod torami; mury oporowe i umocnienia skarp itd.,

4. przejazdy kolejowe, w tym urządzenia służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego,

5. nawierzchnia kolejowa, w szczególności szyny, szyny żłobkowe, kierownice (odbojnice); podkłady kolejowe i przytwierdzenia, drobne elementy nawierzchni kolejowej, podsypka, w tym tłuczeń i piasek; zwrotnice, krzyżownice i inne elementy rozjazdów itd.; obrotnice i przesuwnice (z wyjątkiem zastrzeżonych wyłącznie dla lokomotyw),

6. drogi dostępu dla pasażerów i towarów, w tym drogi dojazdowe i drogi dla pasażerów przybywających lub oddalających się pieszo,

7. urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i łącznościowe na szlaku, w stacjach i stacjach rozrządowych, w tym urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji prądu elektrycznego do celów sygnalizacji i łączności; budynki, w których takie urządzenia lub instalacje się znajdują; hamulce torowe,

8. systemy oświetleniowe do celów ruchu kolejowego i bezpieczeństwa,

9. urządzenia przetwarzania i rozdziału energii elektrycznej na potrzeby zasilania trakcyjnego: podstacje, kable zasilające między podstacjami i przewodami jezdnymi, zawieszenia łańcuchowe sieci trakcyjnej; trzecia szyna z konstrukcjami wsporczymi,

10. budynki wykorzystywane przez dział infrastruktury, w tym pewna część instalacji służących pobieraniu opłat za przewóz.

Z definicji infrastruktury kolejowej wyłączone są natomiast linie znajdujące się na obszarze warsztatów naprawczych taboru kolejowego, wagonowni lub lokomotywowni, oraz prywatne linie i prywatne bocznice.

Mając na uwadze ww. argumenty, organ stanął na stanowisku, że w skład infrastruktury kolejowej wchodzą:

1) infrastruktura liniowa, obejmująca linie kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami, oraz

2) infrastruktura punktowa, którą stanowią inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, w tym urządzenia na sieci kolejowej związane z obsługą pociągu, określone w części I ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, takie jak urządzenia zaopatrzenia w paliwo, stacje kolejowe, terminale kolejowe, stacje rozrządowe, tory i urządzenia do formowania składów pociągów czy tory postojowe.

Organ wskazał, że podobne rozróżnienie zostało wprowadzone w ust. 2.3 załącznika do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 28 sierpnia 2012 r. w sprawie rejestru infrastruktury kolejowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1055). W załączniku tym opisano strukturę sieci kolejowej następująco: Sieć kolejowa na poziomie makro dzieli się na sekcje linii i punkty operacyjne. Pozycje podlegające publikacji w rejestrze infrastruktury kolejowej na poziomie mikro w odniesieniu do:

1) sekcji linii, związane z podsystemami infrastruktura, energia i sterowanie, przypisuje się do części 1.1.1 "tor szlakowy" w tabeli 2;

2) punktu operacyjnego, związane z podsystemem infrastruktura, przypisuje się do części 1.2.1 "tor główny" i części 1.2.2 "tor boczny" w tabeli 2.

Organ wyjaśnił, że w rozporządzeniu tym - pkt 2, punkt operacyjny jest rozumiany jako posterunki odgałęźne, stacje, w tym: stacje węzłowe i mijanki, przystanki osobowe, terminale towarowe oraz stacje rozrządowe; punktem operacyjnym jest również każde zlokalizowane na granicy Rzeczypospolitej Polskiej miejsce połączenia sieci kolejowej zarządcy infrastruktury z sieciami kolejowymi państw sąsiednich, miejsce połączenia sieci kolejowej zarządcy infrastruktury z siecią innego zarządcy infrastruktury, a także posterunek bocznicowy w połączeniu z przyległą do tego posterunku bocznicą kolejową; do punktów operacyjnych nie zalicza się posterunków odstępowych.

Organ wskazał, że w przepisach zarówno polskich, jak i unijnych zdefiniowano także pojęcie zarządcy infrastruktury. Zgodnie z utk, zarządcą infrastruktury jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty (art. 4 pkt 7 utk).

Organ wskazał, powołując się na definicję zawartą w art. 3 pkt 4 rozporządzenia 1371/2007, że w jej świetle zarządca infrastruktury oznacza każdą instytucję lub przedsiębiorstwo odpowiedzialne w szczególności za stworzenie i utrzymanie infrastruktury kolejowej lub jej części, zgodnie z definicją "instytucji zarządzającej infrastrukturą" zawartą w art. 3 dyrektywy 91/440/EWG, co może również obejmować zarządzanie systemami sterowania i bezpieczeństwa infrastruktury; funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom.

Mając na uwadze powyższe, organ zwrócił uwagę na aspekty podmiotowe, przedmiotowe i funkcjonalne odnoszące się do definicji zarządcy infrastruktury.

Organ – wskazując na aspekt przedmiotowy definicji zarządcy infrastruktury kolejowej – zauważył, że zgodnie z definicją ww. pojęcia, zarządca wykonuje działalność zarządczą w stosunku do całej infrastruktury kolejowej, którą posiada. Działalność ta polega na wykonywaniu przez zarządcę czynności wskazanych w art. 5 ust. 1 utk. Niemniej jednak, większość czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 utk, mogą realizować jedynie zarządcy tej infrastruktury kolejowej, w skład której wchodzą linie kolejowe.

Organ – odnosząc się do aspektu podmiotowego ww. definicji – zauważył, że w rozporządzeniu 1371/2007 ustawodawca wskazał, że "funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty". Dalej ustawodawca stwierdza, że "funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo na jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom".

Organ wskazał, że biorąc pod uwagę aspekt funkcjonalny ww. definicji, należy odnieść się do ww. art. 5 ust. 1 utk, zgodnie z którym zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na:

– budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej;

– prowadzeniu ruchu pociągów na liniach kolejowych;

– utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego;

– udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych i świadczeniu usług z tym związanych;

– zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej.

Zdaniem organu spełnienie wszystkich tych czynności jest możliwe tylko wtedy, gdy dany podmiot zarządza całą infrastrukturą kolejową. Większość ww. czynności może być realizowana jedynie w stosunku do infrastruktury, w skład której wchodzą linie kolejowe. Okoliczność, że w związku z dysponowaniem przez podmiot jedynie określoną częścią infrastruktury kolejowej, jego działalność w zakresie zarządzania tą infrastrukturą jest ograniczona jedynie do kilku czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 utk, oznacza, że podmiot ten wykonuje działalność zarządczą, a w konsekwencji, że jest zarządcą infrastruktury. Do przypisania podmiotowi funkcji zarządcy wystarczające jest, aby podmiot ten wykonywał czynności, spośród czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 utk, które są adekwatne do posiadanych przez niego elementów infrastruktury kolejowej.

Wobec tego, zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową lub częścią takiej infrastruktury, zdefiniowaną w art. 4 pkt 1 utk, bez względu na to, jaki jest zakres terytorialny zarządzanej infrastruktury kolejowej i jakie elementy tej infrastruktury są przez ten podmiot zarządzane, a także bez względu na tytuł prawny, którym dysponuje w stosunku do zarządzanej infrastruktury. Zarządcą infrastruktury kolejowej może być każdy podmiot, bez względu na to, jaka jest jego struktura własnościowa i sposób jego finansowania. Dodatkowo, do zakwalifikowania danego podmiotu jako zarządzającego infrastrukturą kolejową nie jest konieczne, aby podmiot ten sam uważał się za takiego zarządcę. To, czy dany podmiot jest zarządcą infrastruktury kolejowej, jest oceniane bowiem wyłącznie na podstawie kryterium obiektywnego, przejawiającego się w spełnieniu wszystkich z omówionych powyżej przesłanek wynikających z art. 4 pkt 7 utk. Sama więc wola i tytułowanie się podmiotu nie ma znaczenia, ważna jest rzeczywiście wykonywana przez niego funkcja.

Organ wskazał, powołując się na zgromadzony materiał dowodowy, że [...] zarządza liniami kolejowymi oraz infrastrukturą, o której mowa w części I ust. 2 załącznika do utk, którą tworzą głównie tory ładunkowe, terminale kolejowe, jak również tory dojazdowe do bocznic różnych użytkowników, tory boczne, tory wyciągowe, tory do formowania pociągów, tory postojowe, tory odstawcze terminali, place za - i wyładunkowe oraz rampy. Niemniej jednak znaczną część wskazanych wyżej elementów majątku pozostającego we władaniu spółki (głównie na podstawie umowy [...]) stanowią terminale kolejowe znajdujące się na obszarze kolejowym, które wchodzą w skład infrastruktury kolejowej.

Organ wyjaśnił, powołując się przy tym art. 4 pkt 36c utk, że terminal kolejowy to budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integrację usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu. Ponadto definicję terminala określa art. 2 ust. 2c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 913/2010 z dnia 22 września 2010 r. w sprawie europejskiej sieci kolejowej ukierunkowanej na konkurencyjny transport towarowy (Dz. Urz. UE. L Nr 276 z 2010, s. 22), zgodnie z którym terminal oznacza obiekt położony na trasie korytarza towarowego, zagospodarowany specjalnie, aby umożliwiać załadunek lub wyładunek towarów do/z pociągów towarowych oraz integrację usług kolejowego transportu towarowego z usługami transportu drogowego, morskiego, rzecznego i lotniczego, albo formowanie lub modyfikację składu pociągów towarowych; a także, w razie potrzeby, przeprowadzanie procedur granicznych na granicach z europejskimi państwami trzecimi.

Organ – odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że posiadana przez nią infrastruktura, zlokalizowana w okolicy [...], jest bocznicą kolejową i wobec tego jest zwolniona z obowiązku jej udostępniania innym przewoźnikom kolejowym – wskazał, że w Decyzji Wykonawczej KE stwierdzono, że linie kolejowe [...],[...],[...] i [...], wymienione w załączniku III, są krótsze niż sześć kilometrów. Linie te są jednak częścią infrastruktury kolejowej w regionie granicznym [...], zapewniającej dostęp do terminali przeładunkowych w ważnym punkcie łączącym linie standardowe i szerokotorowe na granicy między Polską a Białorusią. Z uwagi na duże znaczenie, jakie linie te mają dla funkcjonowania krajowego i europejskiego rynku kolejowego, linie te nie mogą być uznane za pozbawione strategicznego znaczenia dla funkcjonowania rynku kolejowego.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że infrastruktura zlokalizowana w rejonie [...] oprócz tego, że została uznana za infrastrukturę kolejową, ma również znaczenie strategiczne. Infrastruktura ta posiada istotne znaczenie dla towarowego rynku kolejowego, ze względu na jej położenie geograficzne oraz znaczenie dla krajowego systemu kolejowego. Jej rozwój ma istotny wpływ na międzynarodową wymianę handlową, w szczególności może znacząco wpłynąć na ilość przewiezionych towarów z Chin do Europy przez Polskę transportem kolejowym. Dlatego też, tak istotne – zdaniem organu – jest zapewnienie dostępu do tej infrastruktury na równych i niedyskryminujących zasadach.

Ponadto organ stwierdził, że o fakcie, że [...]posiada linie kolejowe i faktycznie nimi zarządza, świadczy również tabela 2 zatytułowana Linie zarządzane przez spółki utworzone przez Polskie Koleje Państwowe S.A., dołączona do Instrukcji [...] zatytułowanej Wykaz linii, stanowiącej załącznik do zarządzenia Nr [...] Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z 9 lutego 2009 r. (stan na dzień 20 grudnia 2012 r. oraz na dzień 12 listopada 2013 r.). Z tabeli tej można bowiem wyczytać, że w rubryce zatytułowanej zarządca infrastruktury [...] widnieje w czterech pozycjach w odniesieniu do linii: [...]-[...]),[...]-[...][...]-[...] oraz [...]-[...]. Prezes UTK, badając wypełnianie przez [...] przesłanek ustawowych pozwalających na określenie spółki mianem zarządzającego częścią infrastruktury kolejowej, ustalił, że spółka dokonuje również budowy i utrzymania posiadanej części infrastruktury, prowadzi ruch pociągów na liniach kolejowych oraz zarządza nieruchomościami wchodzącymi w jej skład. Tym samym strona wykonuje kolejne czynności związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową (tak: w piśmie z 22 maja 2012 r.). W ramach swojej działalności spółka także buduje i modernizuje tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną, co potwierdza, że rzeczywiście wykonuje funkcje zarządcze.

Mając na uwadze powyższe argumenty, organ stwierdził, że [...] pełni funkcję zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk.

Organ zaznaczył, że nie każdy element infrastruktury będący w zarządzie spółki [...] należy zakwalifikować do infrastruktury kolejowej, w rozumieniu utk. Dotyczy to m.in. linii znajdujących się w warsztatach naprawczych taboru kolejowego, zajezdniach i lokomotywowniach, oraz prywatnych linii i bocznic, które służą do realizacji własnych potrzeb spółki. Taką infrastrukturę można określić jako infrastrukturę technologiczną, niezbędną do prowadzenia działalności przewoźnika kolejowego.

Organ - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - stwierdził, że skarżąca była – w myśl art. 4 ust. 9 utk – przede wszystkim przewoźnikiem kolejowym - przedsiębiorcą, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub świadczy usługę trakcyjną. Uprawnienia skarżącej do wykonywania przewozów kolejowych potwierdzają wydane przez Prezesa UTK stosowne licencje.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Prezes UTK uzasadnione jest twierdzenie, że skarżąca naruszała przepis art. 5 ust. 3 utk, poprzez łączenie działalności w zakresie wykonywania przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.

Ponadto organ wskazał, że odniósł się bardzo szczegółowo do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez [...] oraz [...] we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ wskazał również, że wyznaczając termin na usunięcie nieprawidłowości w decyzji pierwszoinstancyjnej, miał na względzie przede wszystkim konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku kolejowego. Jednakże z uwagi na jego upływ, tj. 31 grudnia 2013 r. w konsekwencji doszło do bezprzedmiotowości postępowania w tej kwestii, a więc w tym zakresie uchylił i następnie umorzył postępowanie.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa UTK z [...] lutego 2019 r. wniosła do WSA w Warszawie [...], zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

I.1. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 11, 75, 76, 77, 80, 107 § 1 i § 3, 136 § 1 w zw. z art. 127 § 3 i 15 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa polegającego na:

– zaniechaniu dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych w sprawie w ramach rozpatrywania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, tj. ustaleń faktycznych aktualnych na datę wydania zaskarżonej decyzji,

– zaniechaniu podjęcia z urzędu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez pominięcie znanych organowi z urzędu okoliczności faktycznych, w tym faktu wykonania decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. w wyznaczonym terminie przez skarżącą,

– zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie w ramach rozpatrywania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,

– brak wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, wewnętrzna sprzeczność i niespójność decyzji,

– naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady dwuinstancyjności postępowania,

– przeprowadzeniu postępowania odwoławczego w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów administracji publicznej,

– zaniechanie podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności zaniechanie zebrania oraz wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pominięcie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy,

I.2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa i art. 15 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa polegające na wydaniu orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 w zakresie pktów I i III tej decyzji bez uwzględnienia wymogu ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie (uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego] poprzez zredukowanie kompetencji orzeczniczych Prezesa UTK w zakresie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej tylko do kontroli prawidłowości postępowania prowadzonego przed tym organem w związku z poprzedzającym je rozstrzygnięciem tego organu);

I.3. naruszenie art. 13 ust. 6 i 6a utk w zw. z art. 14 ust. 4 utk w zw. z art. 107 Kpa w zw. z 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez wydanie decyzji opartej na błędnej podstawie prawnej, która nie może być zastosowana w okolicznościach sprawy tj. wydanie decyzji bez określenia zakresu naruszenia oraz terminu usunięcia naruszenia, jak i mając na uwadze treść samego rozstrzygnięcia;

podniesione naruszenia przepisów postępowania mają istotny wpływ na wynik sprawy oraz uniemożliwią skuteczne przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonej decyzji, jednoznacznie bowiem wskazują, że podstawa faktyczna rozstrzygnięcia posiada istotne braki i błędy, jak również błędna jest podstawa prawna przyjęta w sentencji zaskarżonej decyzji, co uzasadnia spełnienie przesłanek nieważności zaskarżonej decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa;

II. prawa materialnego:

II.1. naruszenie art. 4 pkt 1 utk w zw. z art. 29 ust. 1b utk oraz cz. I pkt 1 i 2 Załącznika do utk oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 288 ust. 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię pojęcia infrastruktury kolejowej polegającą na przyjęciu, iż:

– elementy infrastruktury usługowej (w tym terminal kolejowy) stanowią infrastrukturę kolejową, podczas gdy ww. przepisy utk nie potwierdzają takiej wykładni oraz jest ona niezgodna z celami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego;

– rozporządzenie Rady (EWG) nr 1108/70 (Dz. Urz. UE L nr 158, s. 3, dalej: "Rozporządzenie 1108/70") zawiera definicję infrastruktury kolejowej, relewantną w niniejszej sprawie, a w szczególności określającą w sposób definitywny zakres pojęcia infrastruktury kolejowej, co do której prawo zarzadzania przysługuje jedynie zarządca infrastruktury kolejowej.

II.2. naruszenie art. 4 pkt 36c utk w zw. z 4 pkt 1 utk, art. 29 ust lb utk oraz w zw. z cz. I pkt 1 i 2 Załącznika do utk oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 288 ust. 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż terminal kolejowy stanowi infrastrukturę kolejową, podczas gdy właściwa interpretacja tych przepisów nie potwierdza takiej kwalifikacji i prowadzi do wniosku, iż terminal kolejowy nie stanowi per se infrastruktury kolejowej;

II.3. naruszenie art. 4 pkt 10 utk w zw. z art. 4 pkt 1 utk poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż bocznica kolejowa zasadniczo stanowi infrastrukturę kolejową (z wyłączeniem tzw. prywatnych bocznic kolejowych), podczas gdy właściwa interpretacja tych przepisów nie potwierdza takiej kwalifikacji i prowadzi do wniosku, iż bocznica kolejowa nie stanowi infrastruktury kolejowej;

podniesione naruszenia prawa materialnego są rażące oraz mają wpływ na wynik sprawy, ponieważ w szczególności wskazują na przyjęcie błędnych definicji pojęć infrastruktury kolejowej, terminala kolejowego i bocznicy kolejowej, które bezpośrednio wpływały na obowiązki Skarżącego i zakres naruszenia przepisów prawa określony w zaskarżonej decyzji.

Ponadto skarżąca wniosła m.in. o:

1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, jako że zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

2. względnie, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia wniosku z pktu 1, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa oraz umorzenia postępowania administracyjnego w całości na podstawie art. 145 § 3 Ppsa;

3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających, na podstawie art. 106 § 3 Ppsa, z następujących dokumentów:

a) pismo Prezesa UTK z 28 lutego 2014 r. znak [...] (załącznik nr 4),

b) odpowiedź [...]z 24 marca 2014 r. nr pisma [...] na pismo Prezesa UTK z 28 lutego 2014 r. (załącznik nr 5);

c) pismo Prezesa UTK z 11 czerwca 2014 r. znak [...] (załącznik nr 6);

d) odpowiedź [...] z 26 czerwca 2014 r. nr pisma [...]na pismo Prezesa UTK z 11 czerwca 2014 r. (załącznik nr 7),

e) odpowiedź Prezesa UTK z 2 marca 2015 r. na skargę kasacyjną [...] od wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2734/14 złożoną w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] art. 5 ust.3 utk (wyciąg) (załącznik nr 8),

f) odpowiedź Prezesa UTK z 5 października 2017 r. na skargę kasacyjną [...] od wyroku WSA w Warszawie z 20 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 561/17 złożoną w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] art. 5 ust.3 utk (wyciąg), (załącznik nr 9)

- na okoliczności wskazane w treści uzasadnienia, w tym każdorazowo na okoliczność istotnych zmian stanu faktycznego sprawy i faktu wykonania decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. przez [...] w określonym przez organ terminie, tj. do 31 grudnia 2013 r. oraz posiadania wiedzy o ww. okolicznościach z urzędu przez Prezesa UTK. Przeprowadzenie i niniejszych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa), WSA w Warszawie stwierdza, że w działaniu organu nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego przez Prezesa UTK w decyzji z [...] lutego 2019 r. Zdaniem skarżącej, organ w sposób bezprawny nie uchylił decyzji własnej z [...] maja 2013 r. wraz z jednoczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego, choć był do tego zobligowany. Natomiast zdaniem Prezesa UTK i zasadniczo także uczestników postępowania, tj. [...] i [...] (którzy w toku postępowania przed sądem administracyjnym wnosili o oddalenie skargi [...] ), zasadne było takie rozstrzygnięcie, jak w skarżonej decyzji, tzn. utrzymanie w mocy w części decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] przepisu art. 5 ust. 3 utk, polegającego na łączeniu przez spółkę działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej oraz nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pierwoszoinstancyjnej, tj. punkty I i III decyzji własnej z [...] maja 2013 r., oraz uchylenie części decyzji własnej z [...] maja 2013 r. w części dotyczącej wyznaczenia terminu na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości do 31 grudnia 2013 r. (punkt II decyzji własnej z [...] maja 2013 r.) i w tym zakresie umorzenie postępowania administracyjnego. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż treść rozstrzygnięcia skarżonej decyzji w części obejmującej uchylenie części decyzji Prezesa UTK (tj. jej punktu II) i umorzenie w tym zakresie postępowania administracyjnego pokrywa się z żądaniem skarżącej. Niemniej jednak, pomimo powyższego, strona zaskarżyła do Sądu całość decyzji Prezesa UTK, także w zakresie powyższego umorzenia. A zatem ocenie Sądu podlegała cała decyzja organu.

Sąd zauważył przy tym, iż w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym przed tutejszym Sądem od decyzji Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. [...] również zaskarżyła decyzję drugoinstancyjną wydaną przez ten organ, podnosząc wobec niej rozmaite zarzuty, niemniej jednak skarga ta została prawomocnie oddalona wyrokiem WSA z Warszawie z 30 maja 2017 r. sygn. VI SA/Wa 561/17 (bowiem [...] zaskarżyła ów wyrok jedynie w części oddalającej jej skargę, a [...] nie skarżyła tego wyroku). Natomiast [...] nie skarżyła do sądu administracyjnego decyzji Prezesa UTK z [...] lutego 2019 r. Tym samym uznać należy, iż ten uczestnik zasadniczo zgadza się z rozstrzygnięciem organu zawartym w tej decyzji.

Zdaniem Sądu, rację w niniejszej sprawie należy przyznać organowi. Zarzuty skarżącej Sąd uznał za niezasadne.

W związku z faktem, iż w niniejszej sprawie zapadł już prawomocny wyrok sądu administracyjnego i sprawa – po uchyleniu poprzedniej decyzji Prezesa UTK – wróciła do ponownego rozpoznania przez organ, Sąd w pierwszej kolejności zajął się weryfikacją tego, czy organ prawidłowo wykonał wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego zapadłym w niniejszej sprawie. Sąd pragnie przy tym przytoczyć kilka uwag dotyczących wiążącej mocy prawomocnego wyroku sądu administracyjnego i wskazań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku.

Zgodnie z art. 153 Ppsa "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".

Wskazać należy, iż przepis art. 153 Ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie (por. wyroki NSA z dnia: 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, Lex nr 746901, z 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, Lex 526493, z 23 września 2009 r., I FSK 494/09, Lex 594010, z 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09, Lex 594756). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., II FSK 2523/12, Lex nr 1588086). Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo).

Przypomnieć zatem należy, iż zapadłym w niniejszej sprawie wyrokiem z 2 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 3963/17 NSA uchylił decyzję Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. jako wydaną z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, gdyż decyzję tę podpisał pracownik UTK, który podlegał wyłączeniu z mocy ustawy. Skarżona decyzja z [...] lutego 2019 r. powyższej wady już nie powiela, gdyż została podpisana przez osobę będącą piastunem organu. Zresztą sama skarżąca nie zarzuca organowi naruszeń prawa w tym zakresie, w tym w szczególności naruszenia art. 153 Ppsa.

Przechodząc natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze [...] należy wskazać, że w skardze sfomułowano zarzuty zarówno dotyczące przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

Sąd w pierwszej kolejności ustosunkuje się do zarzutów prawa procesowego. Dopiero bowiem po zgodnym z prawem przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym możliwa jest właściwa subsumpcja prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego do stosownych norm prawnych oraz wydanie przez organ niewadliwej decyzji.

Strona zarzuciła w skardze naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I.1. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 11, 75, 76, 77, 80, 107 § 1 i § 3, 136 § 1 w zw. z art. 127 § 3 i 15 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa polegającego na:

- zaniechaniu dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych w sprawie w ramach rozpatrywania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, tj. ustaleń faktycznych aktualnych na datę wydania zaskarżonej decyzji,

- zaniechaniu podjęcia z urzędu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez pominięcie znanych organowi z urzędu okoliczności faktycznych, w tym faktu wykonania decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. w wyznaczonym terminie przez skarżącą,

- zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie w ramach rozpatrywania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,

- brak wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, wewnętrzna sprzeczność i niespójność decyzji,

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady dwuinstancyjności postępowania,

- przeprowadzeniu postępowania odwoławczego w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów administracji publicznej,

- zaniechanie podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności zaniechanie zebrania oraz wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pominięcie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy,

I.2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa i art. 15 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa polegające na wydaniu orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 w zakresie pktów I i III tej decyzji bez uwzględnienia wymogu ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie (uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego] poprzez zredukowanie kompetencji orzeczniczych Prezesa UTK w zakresie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej tylko do kontroli prawidłowości postępowania prowadzonego przed tym organem w związku z poprzedzającym je rozstrzygnięciem tego organu);

I.3. naruszenie art. 13 ust. 6 i 6a utk w zw. z art. 14 ust. 4 utk w zw. z art. 107 Kpa w zw. z 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez wydanie decyzji opartej na błędnej podstawie prawnej, która nie może być zastosowana w okolicznościach sprawy tj. wydanie decyzji bez określenia zakresu naruszenia oraz terminu usunięcia naruszenia, jak i mając na uwadze treść samego rozstrzygnięcia;

podniesione naruszenia przepisów postępowania mają istotny wpływ na wynik sprawy oraz uniemożliwią skuteczne przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonej decyzji, jednoznacznie bowiem wskazują, że podstawa faktyczna rozstrzygnięcia posiada istotne braki i błędy, jak również błędna jest podstawa prawna przyjęta w sentencji zaskarżonej decyzji, co uzasadnia spełnienie przesłanek nieważności zaskarżonej decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

W tym kontekście Sąd porządkująco wskazuje, iż skuteczne zarzucenie naruszenia przepisów postępowania nie wymaga, wbrew treści zarzutów skargi, bezpośredniego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, takie naruszenie jest już skuteczne, jeżeli tylko mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Sąd jednak, nie będąc związany zarzutami skargi, doszedł do wniosku, iż w sprawie nie wystąpiły naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu, tj. rażącego naruszenia prawa procesowego (pkt I.1) oraz powiązanego z nim wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Sąd wskazuje, iż nie uznał go za zasadny.

Sąd wskazuje, iż wprawdzie przesłanka "rażącego naruszenia prawa", będąca podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa "może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych" (M. Jaśkowska w: Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", Opublikowano: LEX/el. 2019), jednak przede wszystkim nie stanowi tej przesłanki odmienna ocena dowodów zgromadzonych w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2016 r., VII SA/Wa 2224/15, LEX nr 2138062, zgodnie z którym zastosowania sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego).

Ponadto przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy; por. wyrok WSA w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., V SA/Wa 3200/16, LEX nr 2432724: "Wprawdzie możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu przepisów prawa procesowego, tym niemniej przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy".

Jak konkluduje zatem słusznie M. Jaśkowska: "W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (wyrok NSA z 13.09.2007 r., II OSK 1212/06, LEX nr 377245). Zdaniem B. Adamiak dotyczy to sytuacji, gdy naruszenie przepisów prawa powoduje podważenie układu podmiotowego postępowania przez brak bytu prawnego strony tego postępowania (np. prowadzenie postępowania wobec strony pozbawionej zdolności do czynności prawnych czy naruszenie takich przepisów, które nakazują podjęcie czynności procesowych przez organ, bez prawa dokonywania oceny ich zasadności, np. regulacja w przepisach szczególnych form czynności procesowych i ograniczeń dowodowych – por. B. Adamiak, Gradacja..., s. 51–53). Por. wyrok WSA w Gdańsku z 13.02.2013 r., II SA/Gd 694/12, LEX nr 1285281, zgodnie z którym za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. Podobnie wyrok NSA z 6.03.2019 r., II OSK 1018/17, LEX nr 2644837: Zasadniczo w odniesieniu do postępowania administracyjnego «rażące naruszenie prawa» ma miejsce wtedy, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego, albo też prowadziły je w sposób nie pozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego w danej sprawie". Por. również wyrok NSA z 13.01.2016 r., II GSK 847/14, LEX nr 2033823, zgodnie z którym jakkolwiek – co do zasady – nie jest wyłączona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, to jednak naruszenie takie musi prowadzić do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia z tego właśnie powodu, innymi słowy – musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji i w niej tkwić" (ibidiem).

Powyższy pogląd doktryny prawniczej o wyjątkowości rażącego naruszenia prawa odnośnie wad proceduralnych poprzedzających wydanie decyzji Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.

Sąd podkreśla, iż czym innym są podstawy do wznowienia postępowania, wskazane w art. 145 § 1 Kpa, które dotyczą właśnie kwalifikowanych wad postępowania, a czym innym są przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, które to wady winny tkwić w samej decyzji administracyjnej, a nie poprzedzającym ją postępowaniu. Tym samym trudno zarzucić organowi rażące naruszenie np. art. 77 czy 80 Kpa, a tym bardziej zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie niewątpliwie nie miało miejsca rażące naruszenie prawa procesowego przez organ. Organ prowadził postępowanie wyjaśniające, brak jest obligatoryjnych dowodów, których organ nie przeprowadził, a strony postępowania nie były pozbawione zdolności do czynności prawnych. Sąd nie stwierdził także żadnych innych naruszeń proceduralnych o charakterze rażącym, które miałyby odzwierciedlenie w treści skarżonej decyzji. Wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji jest tym samym w ocenie Sądu niezasadny.

Skoro zatem nie doszło do naruszenia prawa procesowego w sposób rażący, Sąd zbadał, czy doszło w ogóle do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć jednak należy, iż nie każde uchybienie przepisom postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji, tylko takie, które ma charakter wady istotnie wpływającej na wynik sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że istotny wpływ na wynik sprawy ma jedynie takie uchybienie, które może doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia o innej treści niż wydane z tym uchybieniem (wyrok NSA z 16 kwietnia 2010 r., I FSK 484/09, LEX nr 594005). W związku z powyższym nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że doszło do uchybienia przepisom proceduralnym, bez wykazania, że gdyby do uchybienia nie doszło, to zapadłaby decyzja o innej treści. W ocenie Sądu skarżąca powyższego skutecznie w skardze nie wywiodła, a to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowaniu a wynikiem sprawy (przykładowo m.in. wyroki NSA z 2 lutego 2011 r., sygn. I OSK 575/10, WSA w Warszawie z 24 czerwca 2013 r., sygn. VI SA/Wa 604/13, NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1279/09).

Pierwszy zarzut procesowy koncentruje się m.in. wokół zarzucanych przez stronę uchybień związanych z brakiem dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. W tym kontekście wskazać należy, iż zgodnie z wymogami, jakie nałożone zostały na organ rozpatrujący sprawę z wniosku o ponowne jej rozpatrzenie, Prezes UTK powinien merytorycznie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a więc ponownie rozważyć wszelkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, a także w razie potrzeby przeprowadzić uzupełniające postępowania dowodowe. Ponowne rozpoznanie sprawy, zgodnie z wymogiem dwuinstancyjności postępowania, nie powinno zatem ograniczać się jedynie do kontroli decyzji i odniesienia się do argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie. W ocenie Skarżącej, Prezes UTK nie zrealizował powyższego w praktyce, czego dowodem jest treść zaskarżonej decyzji.

W tym kontekście podnieść należy, iż w istocie postępowanie odwoławcze nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ pierwszej instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Ponadto organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Obowiązek ten dotyczy również organu drugiej instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z nią, organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej. Niezrealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa). Organ winien zatem badać sprawę "na bieżąco", aktualizując jej stan i mając na względzie, że sprawa administracyjna w toku jej załatwiania może się zmieniać, a więc organ drugiej instancji też orzeka w sprawie czyli uwzględnia stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wydawania decyzji drugiej instancji. Powyższe wynika z określonej w art. 15 Kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. A zatem organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej.

W ocenie strony decyzja Prezesa UTK w żaden sposób nie realizuje powyższych postulatów orzecznictwa i dotknięta jest licznymi wadami procesowymi.

Sąd uznaje zarzut ten za niezasadny.

Sąd podnosi, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie utk, która weszła w życie 30 grudnia 2016 r., do postępowań i kontroli wszczętych przez Prezesa UTK i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] przepisu art. 5 ust. 3 utk, polegającego na łączeniu przez [...] działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej, zostało wszczęte przez Prezesa UTK 28 grudnia 2011 r. (organ, co prawda, wskazał na s. 22 decyzji z [...] lutego 2019 r., zapewne omyłkowo, iż postępowanie to zostało wszczęte 12 listopada 2014 r., jednak w ocenie Sądu ten błąd nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż w aktach są wyraźne dowody innej daty wszczęcia postępowania). Wyrokiem z 2 marca 2018 r. NSA uchylił decyzję Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. Wobec tego, w związku z uchyleniem przez NSA decyzji Prezesa UTK z [...] grudnia 2013 r. i zwróceniu akt sprawy Prezesowi UTK, celem ponownego rozpatrzenie sprawy, decyzja z [...] maja 2013 r. stała się nieostateczna, a postępowanie toczące się z wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonych przez [...] i [...] stało się postępowaniem niezakończonym przed 30 grudnia 2016 r. Zdaniem Sądu zatem Prezes UTK zobligowany był zatem do stosowania przepisów utk w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy, tj. przed 30 grudnia 2016 r. Powyższego zresztą nie kwestionuje strona.

A zatem Sąd w dalszej części uzasadnienia będzie odnosił się do brzmienia przepisów utk obowiązującego przed 30 grudnia 2016 r., chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej.

Zgodnie z art. 10 ust.1 pkt 1 utk Prezes UTK jest centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach regulacji transportu kolejowego.

Przepis art. 13 ust. 1 pkt 2 utk stanowi, że do zadań Prezesa UTK, w zakresie regulacji transportu kolejowego, należy nadzór nad zapewnieniem niedyskryminującego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej, w tym przewoźników mających siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 13 ust. 4 utk Prezes UTK jest uprawniony do kontroli przestrzegania przepisów i realizacji decyzji oraz postanowień z zakresu kolejnictwa.

W myśl art. 14 ust. 4 utk do postępowania przed Prezesem UTK stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6, przepisy Kpa.

Stosownie do art. 16 ustawy o zmianie Kpa, która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się dotychczasowe przepisy Kpa. Biorąc pod uwagę wyrok NSA z 2 marca 2018 r., sygn. akt: II GSK 3963/17 oraz fakt, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed 1 czerwca 2017 r., w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy Kpa sprzed wejścia w życie ustawy o zmianie Kpa. Organ, co prawda, ponownie błędnie wskazał na s. 23 decyzji z [...] lutego 2019 r., iż postępowanie to zostało wszczęte 12 listopada 2014 r., jednak w ocenie Sądu ten błąd nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż w aktach są wyraźne dowody innej daty wszczęcia postępowania, a przede wszystkim interpretacja prawa przepisów intertemporalnych oraz konkluzja prawna odnośnie zastosowania właściwych przepisów jest tożsama z tą wywiedzioną przez Sąd, a strona jej zresztą nie kwestionuje.

Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 7 Kpa "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straty praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do ułatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Należy przy tym podkreślić, iż organy administracji publicznej obowiązane są z urzędu działać na podstawie prawa (art. 6 Kpa), a zatem podejmując każdą czynność procesową, obowiązane są zbadać zgodność z prawem, np. wszczynając postępowanie, oraz swoją właściwość (art. 19 Kpa).

Z kolei art. 8 Kpa reguluje wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Co istotne, zasada ogólna pogłębiania zaufania do władzy publicznej, uwzględnia także zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ nie może zatem czynności ustalenia stanu faktycznego opierać wyłącznie na przyjęciu mocy dowodowej przedłożonej przez stronę dokumentacji, a obowiązany jest poddać ją wszechstronnej ocenie. W razie wielości stron organ tak prowadzi postępowanie, że dopuszcza dowody, które me służą tylko ochronie interesu ubiegającego się o uprawnienie, lecz także interesom prawnym innych stron, które mogą zostać naruszone.

Natomiast art. 11 Kpa zawiera tzw. zasadę przekonywania. W szczególności duże znaczenie dla realizacji tej zasady będzie miało prawidłowe realizowanie przez organ administracji publicznej zasady ogólnej udzielania informacji faktycznej i prawnej oraz zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Przedstawienie stronie informacji o rozwiązaniach prawnych przyjętych w przepisach prawa oraz zagwarantowanie czynnego udziału strony przy ustalaniu stanu faktycznego stanowi zasadniczy moment w ukształtowaniu w świadomości strony przekonania o prawidłowym bądź nieprawidłowym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Dalszym istotnym elementem jest przedstawienie procesu ustalenia stanu faktycznego i zastosowania do niego przepisu prawa w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Niewątpliwie zasada przekonywania powinna być przede wszystkim zastosowana we właściwym motywowaniu decyzji. Realizacja tego obowiązku objawia się m.in. w jak najstaranniejszym wyjaśnianiu podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśniania stronie "zasadności przesłanek" rozstrzygnięcia.

W myśl art. 75 Kpa:

"§ 1. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

§ 2. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio".

Strona jednakże nie przytoczyła w skardze, która z dowodów przez nią wnioskowanych zostały przez organ nieuwzględnione. Zarzut zatem naruszenia art. 75 Kpa uznać należy za niezasadny.

Z kolei art. 76 Kpa stanowi, że:

"§ 1. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach".

[...]nie wykazała w skardze, jakiemu dokumentowi urzędowemu organ odmówił waloru wynikającego z powyższego przepisu. Zarzut naruszenia art. 76 Kpa uznać należy za bezzasadny.

Zgodnie zaś z art. 77 Kpa:

"§ 1. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

§ 2. Organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu.

§ 3. Organ przeprowadzający postępowanie na wezwanie organu właściwego do załatwienia sprawy (art. 52) może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać również nowych świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania.

§ 4. Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie".

Dodatkowo według skarżącej organ naruszył także tzw. zasadę swobodnej oceny dowodów, tj. art. 80 Kpa, zgodnie z którym: "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". W tym kontekście podnieść należy, iż zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza, że organ jest uprawniony do dowolnej oceny dowodów według swego uznania, organ jest bowiem zobowiązany oprzeć swoją ocenę na podstawach faktycznych i dokonać należytego uzasadnienia podjęcia takiego wyboru. W ocenie Sądu, zarzut ten jest bezzasadny. Prezes UTK po pierwsze, wbrew twierdzeniom strony, prowadził postępowanie dowodowe. Po drugie zaś organ, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, w sposób szczegółowy uzasadniał w decyzji podstawy faktyczne i prawne przeprowadzonej przez niego oceny dowodów.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes UTK, rozpatrując stan faktyczny sprawy, postępował zgodnie z powyżej przytoczonymi przepisami prawa procesowego. Organ działał na podstawie prawa, realizując swoje ustawowe zadania określone m.in. w art. 13 ust. 1 i 4 utk. W toku postępowania Prezes UTK podjął szereg czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Działając jako organ drugoinstancyjny, ponownie zbadał w sposób szczegółowy cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W toku postępowania odwoławczego, organ zbadał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, który w toku postępowania drugoinstancyjnego uzupełnił m.in. o Decyzję wykonawczą Komisji Europejskiej z 6 lipca 2016 r.

Sad podziela pogląd organu, że podstawą ustaleń faktycznych decyzji z [...] lutego 2019 r. było zbadanie, czy nastąpiło naruszenie przepisów z zakresu kolejnictwa, a nie to, czy doszło do wykonania decyzji pierwszoinstancyjnej organu. Fakt wykonania bądź nie przez stronę postanowień decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r., nie był i nie powinien być przedmiotem postępowania drugoinstancyjnego w niniejszej sprawie, dlatego rozważanie w toku tego postępowania, czy doszło do wykonania decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. jest bezcelowe.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji z [...] maja 2013 r. stanowił bowiem art. 13 ust. 6 utk, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa organ zobligowany jest wydać decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Mając na uwadze interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, organ może nadać takiej decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności (art. 13 ust. 6a utk). Przedmiotem badania przez organ w sprawie z art. 13 ust. 6 utk winno być zatem:

a. czy strona dopuściła się naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa;

b. jeśli strona się dopuściła powyższych naruszeń, to organ winien zbadać, jaki jest stosowny termin na usunięcie nieprawidłowości;

c. czy w sprawie występuje interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, który uzasadniałby nadanie decyzji pierwszoinstancyjnej rygor natychmiastowej wykonalności.

Prezes UTK, rozpoznając sprawę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobligowany jest badać ponownie tylko i wyłącznie powyższe przesłanki. Zakres badania ograniczony jest bowiem materialną podstawą prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 13 ust. 6 utk. Zakres badania sprawy, który obejmuje gromadzenie materiału dowodowego oraz jego ocenę, nie może bowiem różnić się w zależności od temrinu wydania decyzji drugoinstancyjnej przez organ. A rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od takiej decyzji pierwszoinstancyjnej, może przecież zaistnieć sytuacja, w której termin na usuniecie nieprawidłowości wyznaczony w decyzji pierwszoinstancyjnej, jeszcze nie minie. W ocenie Sądu, nie można rozszerzać zakresu ustalania przez organ stanu faktycznego sprawy ponad materialnoprawną podstawę normatywną w zależności od tego, kiedy została wydana decyzja drugoinstancyjna. Sąd wskazuje, iż granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza rozstrzygnięcie decyzji pierwszej instancji. To właśnie wykroczenie przez organ drugiej instancji pozą te granice naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności, a do tego w sprawie nie doszło.

Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych:

"(...) Sąd I instancji miał obowiązek orzekania w granicach sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie znaczenie ma dyspozycja rozstrzygania przez sąd w granicach sprawy. Granice te określają wydane w sprawie akty, które wyznaczają zakres sądowej kontroli administracji (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1019/05, niepublikowany). Kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja została wydana w postępowaniu odwoławczym, w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Organ odwoławczy nie może również rozszerzać zakresu sprawy (patrz: Barbara Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 513)" (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2641/12).

"Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy" (wyrok NSA z 23 listopada 2006 r., I OSK 451/06, LEX nr 290649).

Warunkiem utrzymania tożsamości sprawy rozpatrywanej w obu instancjach jest rozstrzygnięcie sprawy przez organy obu instancji na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego. Jeżeli organ drugiej instancji stwierdzi, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwy przepis prawa materialnego, to powinien uchylić tę decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji, wskazując jednocześnie właściwy przepis, na podstawie którego powinno być wydane rozstrzygnięcie (wyrok NSA z 28 marca 2006 r., II OSK 664/05, LEX nr 198350).

Sąd podziela zatem pogląd organu, iż podnoszony zatem przez skarżącą fakt ewentualnego wykonania decyzji organu z [...] maja 2013 r. nie świadczy o wadliwości skarżonej decyzji Prezesa UTK z [...] lutego 2019 r. Powyższe nie było i powinno być bowiem przedmiotem badania w tej sprawie, ponieważ decyzja Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. była orzeczeniem stwierdzającym fakt naruszenia konkretnych przepisów ustawy (art. 5 ust. 3 utk), natomiast zaskarżona decyzja z [...] lutego 2019 r. opierała się na tej samej podstawie prawnej i stwierdzała, że naruszenie to miało rzeczywiście historycznie miejsce i zostało dokonane przez konkretne działania skarżącej.

Jednocześnie Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 66 ust. 2aa pkt 1 utk Prezes UTK, uwzględniając zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu oraz jego możliwości finansowe, może nałożyć w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 5.000 euro za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji, o których mowa w art. 13 ust. 6 utk. Art. 66 ust.2ab utk stawnoi zaś, iż "Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2aa, nakłada się, licząc od daty wskazanej w decyzji nakładającej karę".

A zatem okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego wykonania lub nie decyzji Prezesa UTK wydanych na podstawie art. 13 ust. 6 utk (a zatem skarżonej w niniejszej sprawie) oraz terminowości tego wykonania podlegają badaniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 ust. 2aa pkt 1 utk w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej (o ile zostanie wszczęte), a nie w niniejszym postępowaniu. Sąd podkreśla ponownie, iż kwestia ewentualnego wykonania decyzji pierwszoinstancyjnej organu, opatrzonej zresztą rygorem natychmiastowej wykonalności, nie powinna być – wbrew zdaniu skarżącej – podstawą do jej uchylenia oraz umorzenia postępowania.

Na potwierdzenie powyższego Sąd pragnie powołać się na wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r. sygn. II GSK 1992/16. Wyrok ten dotyczył decyzji wydanej przez inny organ regulacyjny, tj. Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na podstawie art. 125 ust. 1 i 2 Prawa pocztowego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów lub decyzji dotyczących działalności pocztowej, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wydaje decyzję określającą zakres naruszeń oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Decyzja może określać sposób usunięcia nieprawidłowości. W omawianej sprawie skarżąca twierdziła, iż usunęła określone naruszenia przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ.

NSA w powyższym wyroku uznał, iż:

"W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Prezes UKE uznał naruszenie przez spółkę przepisów w sprawie doręczeń w sprawach cywilnych i karnych oraz naruszeń w zakresie zapewnienia warunków do przestrzegania tajemnicy pocztowej, jako zagrażające bezpieczeństwu obrotu pocztowego. (...) należy stwierdzić, że konsekwencją stwierdzonych naruszeń przepisów musi być decyzja o jakiej stanowi art. 125 ust. 1 p.p., zatem na gruncie tego przepisu nie może być mowy o umorzeniu postępowania ze względu na usunięcie uchybień przed wydaniem decyzji. Dopuszczenie do takiej sytuacji wskutek wykładni tego przepisu przyjętej przez Sąd I instancji prowadziłoby do zniweczenia roli jaką on pełni na gruncie ustawy – Prawo pocztowe. Zauważyć należy, że art. 125 ust. 1 p.p. znajduje się w rozdziale 11 zatytułowanym "Kontrola działalności pocztowej". Zgodnie z art. 122 ust. 2 pkt 1a) p.p. Prezes UKE sprawuje kontrolę działalności pocztowej w zakresie świadczenia usług pocztowych. (...)

Konsekwencją tego jest dopuszczalność wydania decyzji z art. 125 ust. 1 p.p., jednak tak rozumianej, że organ kontroli poprzez takie rozstrzygnięcie zabezpiecza prawidłowość świadczenia usług pocztowych i ochronę interesów uczestników obrotu prawnego. W tym kontekście należy rozumieć treść art. 125 ust. 1 p.p., zwłaszcza znaczenie terminu naruszenia przepisów oraz rozstrzygnięcia decyzji, w którym ma znajdować się określenie zakresu naruszeń. Rozstrzygnięcie decyzji w tym zakresie ma odnosić się (wskazywać) naruszenia prawa lub decyzji o działalności pocztowej. Jeżeli te naruszenia miały miejsce, to tego faktu nie dało się usunąć, bo przecież I. jako spółka nie mogła i nie usunęła wad doręczanych pism procesowych po tym jak te fakty zostały ustalone w postępowaniu kontrolnym. W tym znaczeniu nietrafne jest stanowisko Sądu I instancji nakazujące organowi czynienie nowych ustaleń faktycznych i rozważanie bezprzedmiotowości postępowania wobec deklaracji spółki, że wadliwie działania przy doręczaniu pism zostały usunięte po przeprowadzonej kontroli.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że decyzja wydana na podstawie art. 125 ust. 1 p.p. nie tylko określa zakres stwierdzonych naruszeń ale określa także termin usunięcia nieprawidłowości. Określenie takiego terminu nie może być wiązane z usunięciem przez spółkę wad w zakresie doręczania pism. Termin ten jest prawnym określeniem czasu, po upływie którego organ może dokonać kontroli wykonania decyzji. Zatem nie może on być wiązany z wykonalnością decyzji, jak czyni to Sąd I instancji, a w konsekwencji z bezprzedmiotowością postępowania i potrzebą jego umorzenia".

Analogicznie NSA orzekł także w wyrokach z 10 kwietnia 2018r., sygn. akt II GSK 1993/16, z 28 marca 2013 r. sygn. II GSK 10/19 i II GSK 87/19.

Zdając sobie oczywiście sprawę z pewnej odmienności przedmiotu regulacji (rynek pocztowy i rynek transportu kolejowego), Sąd jednak uważa, iż z powyżej zacytowanego orzeczenia można wywieść pewną analogię do niniejszej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie bowiem także poza sporem pozostaje, że Prezes UTK uznał naruszenie przez spółkę przepisów utk, tj. art. 5 ust. 3 utk, zgodnie z którym zarządca nie jest uprawniony do wykonywania przewozów kolejowych, z wyjątkiem wykonywania przewozów technologicznych dla własnych potrzeb, z zastrzeżeniem ust. 4. Z przeprowadzonego zaś przez Prezesa UTK postępowania wynika, że [...] pełniła funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk. Należy stwierdzić, że konsekwencją stwierdzonych naruszeń przepisów musiała być decyzja, o jakiej stanowi art.13 ust. 6 utk, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa organ zobligowany jest wydać decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Nieprawidłowości te zaistniały przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej przez Prezesa UTK (szerzej o tym Sąd wypowie się poniżej) i trwały także po jej wydaniu; być może zostały przez spółkę wyeliminowane przed wydaniem decyzji z [...] lutego 2019 r. w terminie wynikającym z decyzji pierwszoinstacyjnej – niemniej jednak w ocenie Sądu stan niezgodności z przepisami prawa trwał jakiś czas, a skarżona decyzja pierwszoinstancyjna w punkcie pierwszym stwierdzała właśnie ten stan naruszeń. Sąd zatem w pierwszym rzędzie podziela ocenę organu, iż decyzja Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. została wydana całkowicie poprawnie, bowiem naruszenia prawa, tj. art. 5 ust. 3 utk przez [...] wówczas zachodziły i konieczne było ich stwierdzenie w decyzji wraz z wyznaczeniem terminu na ich usunięcie. Naruszenia prawa dokonane przez [...] nie były przy tym w przedmiotowej sprawie jednorazowe, one trwały ciągle przez pewien okres. Sąd zaznacza iż w jego ocenie poprzez późniejsze ewentualne "naprawienie" tego stanu nieprawidłowości przez spółkę nie nastąpiła jego całkowita eliminacja (czyli unicestwienie) w zakresie całego czasu istnienia naruszeń, a co najwyżej skrócenie czasu ich istnienia. Dlatego nie można uznać za zasadne zarzucanie przez stronę organowi powoływania jedynie dowodów, które – według strony – mają "nieaktualny i historyczny charakter i potwierdzają słuszność przyjętej przez organ hipotezy". Jak wspomniano, do naruszenia prawa przez stronę w ocenie Sądu doszło, a kwestia usunięcia nieprawidłowości w toku postępowania po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej (czyli tak naprawdę problem jej wykonania) nie jest przedmiotem tego postępowania.

Sąd zwraca przy tym uwagę, iż w aktach sprawy znajdują się pisma innych przewoźników, wymienione także w uzasadnieniu skarżonej decyzji z [...] lutego 2019 r., w których skarżą się oni do Prezesa UTK w związku z naliczaniem dodatkowych, nieuzasadnionych opłat za zarządzane przez [...] punkty przeładunkowe place rozładunkowe i rampy oraz dyskryminujący dostęp do infrastruktury dzierżawionej przez stronę.

Strona wskazuje w skardze, iż usunęła naruszenia prawa wskazane w decyzji z [...] maja 2013 r. w terminie z niej wynikającym, jednocześnie oczywiście kwestionując, że do naruszeń tych doszło. Sąd zwraca jednak uwagę, iż czym innym jest jednak usunięcie naruszeń, a czym innym usunięcie skutków tych naruszeń, na co wskazuje np. wyrok SN z 31 maja 2017 r. sygn. III SK 27/16, LEX nr 2329447, w uzasadnieniu którego Sąd ten podniósł: "Skoro odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za czyny objęte zakresem normowania art. 66 ust. 1 ustawy z 2003 r. o transporcie kolejowym jest wyjątkiem od zasady, to zakres sformułowania "usunięcie skutków naruszenia" należy rozumieć wąsko. Zwrot ten nie jest tożsamy z zaprzestaniem naruszenia, czy z usunięciem nieprawidłowości (w terminie określonym w decyzji z art. 13 ust. 6 ustawy z 2003 r. o transporcie kolejowym)".

Sąd marginalnie podkreśla (gdyż przedmiotem niniejszej sprawy nie jest nałożenie kary pieniężnej, o której mowa w powyżej cytowanym wyrok SN), iż strona w żaden sposób nie udowodniła, ani w postępowaniu przed organem, ani przed sądem administracyjnym, że usunęła całkowicie skutki dokonanych przez siebie naruszeń. Wprost przeciwnie, biorąc pod uwagę stanowiska uczestników postępowania – organizacji społecznych, a także pisma innych przewoźników zgromadzone w toku postępowania, zasadna wydaje się konstatacja, że skutki łączenia dwóch funkcji (przewoźnika i zarządcy) oraz stosowanie przez stronę dyskryminującego dostępu do posiadanej infrastruktury kolejowej nie zostały usunięte.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznaje, iż nawet fakt ewentualnego zaprzestania naruszeń prawa przez stronę w toku postępowania drugoinstancyjnego po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej w terminie w niej wskazanym w postaci przekazania infrastruktury kolejowej do innej spółki nie mógł być podstawą do uchylenia decyzji z [...] maja 2013 r. i umorzenia postępowania.

A zatem w przedmiotowej na gruncie art. 13 ust. 6 ukt w związku z art. 5 ust. 3 utk nie może być mowy o umorzeniu postępowania ze względu na usunięcie uchybień przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej. Dopuszczenie do takiej sytuacji wskutek wykładni tego przepisu przyjętej przez stronę prowadziłoby do zniweczenia roli, jaką te przepisy pełnią na gruncie ustawy utk, podobnie jak - w ocenie NSA - przypisaną rolę miał art. 125 ust. 1 Prawa pocztowego. Prezes UTK działał na podstawie prawa, realizując swoje ustawowe zadania jako organu regulacyjnego z zakresu transportu kolejowego, tj. zadania określone w utk. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 utk do zadań Prezesa UTK, w zakresie regulacji transportu kolejowego, należy m.in.

1) zatwierdzanie i koordynowanie opłat za korzystanie z przyznanych tras pociągów infrastruktury kolejowej pod względem zgodności z zasadami ustalania tych opłat;

2) nadzór nad zapewnieniem niedyskryminującego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej, w tym przewoźników mających siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej;

3) nadzór nad równoprawnym traktowaniem przez zarządców wszystkich przewoźników kolejowych, w szczególności w zakresie rozpatrywania wniosków o udostępnienie tras pociągów i naliczania opłat;

4) nadzór nad poprawnością ustalania przez zarządcę opłat podstawowych za korzystanie z infrastruktury kolejowej oraz opłat dodatkowych za świadczenie usług dodatkowych;

5) rozpatrywanie skarg przewoźników kolejowych dotyczących:

a) regulaminu, o którym mowa w art. 32,

b) przydzielania tras pociągów i opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej;

6c) nadzór nad zawieraniem umów o udostępnienie infrastruktury kolejowej.

Z kolei art. 5 ust. 3 utk umieszczony jest w Rozdziale 2 utk "Infrastruktura kolejowa". W wersji obowiązującej do 30 grudnia 2016 r. zakazywał on zarządcy wykonywania przewozów kolejowych, z wyjątkiem wykonywania przewozów technologicznych dla własnych potrzeb.

Jak wskazywano w doktrynie prawniczej: "Świadczenie usług publicznych w zakresie wykonywania przewozów kolejowych zasadniczo nie należy do zarządcy infrastruktury kolejowej. Współcześnie ustawodawca określa bowiem inną rolę zarządcy niż ta, którą odgrywało przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" (por. E. Ura, Zagadnienia prawa administracyjnego i funkcjonowania administracji publicznej, Przemyśl 2006, s. 520; M. Hassa, A. Musioł, Od kolei państwowych do kolei samorządowych, czyli organizowanie i finansowanie kolejowych przewozów pasażerskich jako zadanie własne samorządu wojewódzkiego (w:) Dwadzieścia lat doświadczeń samorządu terytorialnego w Polsce, red. J. Sługocki, D. Wacinkiewicz, Gorzów Wielkopolski 2011, s. 217 i n.). Obecnie wyraźnie wyodrębnia się funkcję zarządcy infrastruktury kolejowej i oddziela ją od funkcji przewoźnika kolejowego (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 marca 2013 r., I SA/Gl 802/12, CBOSA). Przewóz osób albo osób i rzeczy może być wykonywany przez zarządcę jedynie po uzyskaniu zezwolenia Prezesa UTK. Otrzymanie zezwolenia nie jest bezwarunkowe (art. 5 ust. 3 oraz 4 pkt 1 i 2 in fine u.t.k.)" K. Wlaźlak w: Wajda Paweł (red.), Wierzbowski Marek (red.), "Ustawa o transporcie kolejowym. Komentarz", stan na 1 grudnia 2013 r., opublikowano: LEX 2014).

A zatem zakaz łączenia funkcji zarządcy i przewoźnika należy wiązać w ocenie Sądu z zapewnieniem niedyskryminującego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej oraz równoprawnym traktowaniem przez zarządców wszystkich przewoźników kolejowych, w szczególności w zakresie rozpatrywania wniosków o udostępnienie tras pociągów i naliczania opłat.

Konsekwencją tego jest dopuszczalność wydania w przedmiotowej sytuacji decyzji na podstawie art. 13 ust. 6 utk, jednak tak rozumianej, że organ kontroli poprzez takie rozstrzygnięcie zabezpiecza prawidłowość wykonywania usług przez zarządcę, realizując zakaz łączenia tej funkcji z funkcją przewoźnika i tym samym zapewnia ochronę interesów pozostałych uczestników obrotu prawnego, tj. innych przewoźników, którzy mogliby być dyskryminowani przez podmiot pełniący jednocześnie funkcje zarządcy, jak i przewoźnika. Z akt sprawy, w tym w szczególności z pism organizacji społecznych (ale także innych przewoźników), wynikały bowiem nieprawidłowości, których dopuszczała się [...], która w sposób niedozwolony łączyła funkcję przewoźnika i zarządcy. Właśnie w powyżej opisanym kontekście należy rozumieć treść art. 13 ust. 6 utk, zwłaszcza rozstrzygnięcia decyzji, w którym ma znajdować się określenie zakresu naruszeń oraz terminu na usunięcie nieprawidłowości. Rozstrzygnięcie decyzji w tym zakresie ma odnosić się (wskazywać) naruszenia prawa lub decyzji. Jeżeli te naruszenia miały miejsce, to tego faktu nie dało się usunąć, bo on już zaistniał i trwał przez pewien czas przed wydaniem decyzji przez organ. Być może, gdyby nie decyzje wydane przez Prezesa UTK, stan ten trwałby nadal, a [...] nadal naruszałaby przepisy utk. Pomimo bowiem dysponowania przez [...] infrastrukturą kolejową inni przewoźnicy kolejowi napotykali na trudności w dostępie do tej infrastruktury, o czym mowa w ich pismach skierowanych do organu, np. pismo [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] z 20 października 2011 r., [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] z 5 września 2011 r., [...] SA z siedzibą w [...] z 9 września 2011 r. oraz [...] sp. z o.o. z 7 września 2011 r. - wszystkie stanowiące odpowiedzi na zapytania Prezesa UTK dotyczące przekazania informacji na temat występowania przypadków utrudniania lub ograniczania ze strony zarządców dostępu do infrastruktury punktowej. Ta ważna kwestia została całkowicie pominięta w złożonej skardze [...].

Również stanowisko [...] potwierdza, że w praktyce majątek stanowiący cześć infrastruktury kolejowej w rzeczywistości był zarządzany przez przewoźnika kolejowego [...]. Mowa jest o tym także w raporcie NIK, gdzie wskazano, że dotychczasowe działania nie doprowadziły do realnego rozdzielenia sfery zarządzania infrastrukturą kolejową od realizacji przewozów kolejowych.

Stwierdzenie naruszeń prawa z zakresu kolejnictwa przez stronę zatem zaistniało, na dzień wydania decyzji w drugiej instancji także ono było, nawet jeśli tylko w warstwie relacyjnej, historycznej. W tych okolicznościach nietrafne jest stanowisko skarżącej, iż wobec usunięcia przez nią nieprawidłowości w terminie wyznaczonym przez decyzję pierwszoinstancyjną organ zobligowany był uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że decyzja wydana na podstawie art. 13 ust. 6 utk nie tylko określa zakres stwierdzonych naruszeń, ale określa także termin usunięcia nieprawidłowości. Określenie takiego terminu nie może być wiązane z usunięciem przez spółkę skutków naruszeń w zakresie zakazu łączenia funkcji, o którym mowa w art. 5 ust. 3 utk, bo takie usunięcie skutków może nigdy nie nastąpić (por. przytaczany powyżej wyrok SN z 31 maja 2017 r. sygn. III SK 27/16, LEX nr 2329447: "Skoro odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za czyny objęte zakresem normowania art. 66 ust. 1 ustawy z 2003 r. o transporcie kolejowym jest wyjątkiem od zasady, to zakres sformułowania "usunięcie skutków naruszenia" należy rozumieć wąsko. Zwrot ten nie jest tożsamy z zaprzestaniem naruszenia, czy z usunięciem nieprawidłowości (w terminie określonym w decyzji z art. 13 ust. 6 ustawy z 2003 r. o transporcie kolejowym)"). Usunięcie nieprawidłowości ma znaczenie tylko na przyszłość, natomiast zaistniały stan naruszeń już nastąpił, trwał, a być może – jeśli strona wykonała decyzję organu – już nie istnieje. Prezes UTK natomiast słusznie w decyzji stwierdził, że taki nieprawidłowy stan rzeczy zaistniał. Organ w związku z tym ustalił w decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. realny termin, tj. 31 grudnia 2013 r., do którego skarżąca musiała np. przenieść część swojego majątku na inne podmioty, aby przestać dalej naruszać zakaz wynikający z art. 5 ust. 3 utk. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. Sąd tłumaczy w ten sposób, iż został nałożony po to, aby strona niezwłocznie po otrzymaniu tej decyzji rozpoczęła stosowne przygotowania tak, aby termin 31 grudnia 2013 r. na usunięcie naruszeń został dochowany. Nałożenie zatem rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione. Termin 31 grudnia 2013 r. jest z kolei prawnym określeniem czasu, po upływie którego organ może dokonać kontroli wykonania decyzji pod wynikającym z przepisów prawa rygorem wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z art. 66 ust. 2aa pkt 1 utk. Termin ten upłynął przed wydaniem decyzji z [...] lutego 2019 r. i słusznie w tym zakresie organ uchylił decyzję z [...] maja 2013 r. i umorzył postępowanie.

Strona zarzuca organowi naprzemienne stosowanie czasu przeszłego i teraźniejszego w decyzji odnośnie posiadania przez nią infrastruktury kolejowej. Sąd stwierdza, iż powyższe nie ma znaczenia w sprawie. Organ był bowiem na mocy przepisu art. 13 ust. 6 utk zobligowany stwierdzić w skarżonej decyzji naruszenia prawa. Do takowych w sprawie doszło. Jak wskazano już wielokrotnie, późniejsze wykonanie decyzji z [...] maja 2013 r. przez stronę nie ma znaczenia w sprawie.

Nie można także podzielić zarzutu strony, iż decyzja Prezesa UTK nie zawiera w tym zakresie dwóch obligatoryjnych rozstrzygnięć, wymaganych treścią art. 13 ust. 6 utk. Rozstrzygnięcia takie znalazły się bowiem w decyzji pierwszoistancyjnej, którą Sąd uznaje merytorycznie za prawidłową. Na skutek upływu czasu określenie terminu stało się bezprzedmiotowe, natomiast nie spowodowało to bezprzedmiotowości postępowania w zakresie stwierdzonych naruszeń. Decyzja Prezesa UTK jest w tym zakresie prawidłowa.

Nie można zgodzić się również z twierdzeniem [...], jakoby Prezes UTK zaniechał przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Organ wezwał bowiem strony do przedstawienia nowych dowodów i okoliczności mających znaczenie dla sprawy, dokonał tego np. w zawiadomieniu z 19 czerwca 2018 r. Z uprawnienia tego skorzystała jedynie skarżąca. Prezes UTK z urzędu przeanalizował również dogłębnie obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a także przeanalizował inne dokumenty np. stanowisko spółki z 26 lipca 2018 r.

Nieudowodnionym i tym samym nie zasługującym na uwzględnienie jest zarzut Spółki, polegający na stwierdzeniu naruszenia zasady prawny obiektywnej i zasady dwuinstancyjności postępowania. [...] wskazywała, że w jej ocenie nie dokonano dostatecznego rozważenia okoliczności faktycznych i tym samym nie przeprowadzono w jej ocenie postępowania drugiej instancji. Sąd ponownie wskazuje, iż granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza rozstrzygnięcie decyzji wydanej w pierwszej instancji. To właśnie wykroczenie przez organ drugiej instancji pozą te granice naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności, a do tego w sprawie nie doszło.

W niniejszej sprawie organ przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające, dlatego też zarzut skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut dotyczący przeprowadzenia postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów administracji publicznej również nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 8 Kpa wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W ocenie Sądu niniejsze postępowanie nie naruszyło w żaden sposób zasady określonej w art. 8 Kpa, bowiem wydanie decyzji nie po myśli skarżącej nie stanowi samo w sobie takiego naruszenia. Skarżąca przedstawiła w sposób bardzo ogólny zaniechania, których miał dokonać Prezes UTK, nie popierając ich wskazaniem konkretnych działań, które mogłyby stanowić takie naruszenia.

Sąd nie zgadza się jednak z twierdzeniem organu, iż "sama Spółka podejmując działania zmierzające do wykonania decyzji, uznaje zasadność i akceptuje rozstrzygnięcia podjęte przez Prezesa UTK". Spółka wykonuje decyzje organu, gdyż są one wykonalne (jako posiadające rygor natychmiastowej wykonalności albo jako decyzje ostateczne), a ich niewykonanie jest zagrożone – jak wskazano powyżej - karą pieniężną. Jednak strona konsekwentnie próbuje podważyć w sądzie decyzje organu, do czego ma Konstytucyjne prawo. Zatem z faktu wykonania decyzji przez [...] nie można wywodzić uznania przez nią zasadności skarżonych przez nią decyzji. Powyższe nie wpływa jednak na ocenę skarżonej decyzji, która zdaniem Sądu jest prawidłowa.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego zaniechania podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zauważyć należy, że zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podjął niezbędne czynności do wyjaśnienia okoliczności sprawy: przeanalizował ponownie cały materiał dowodowy, wezwał strony zgodnie z art. 10 Kpa do przedstawienia stanowisk i dowodów oraz umożliwił im wypowiedzenie się co do całości materiału zebranego w sprawie. Przy czym Sąd podkreśla, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie uwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Organ obowiązany jest natomiast wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebra! I rozpatrzył cały materia! dowodowy, co zostało w sprawie poczynione.

Organ nie naruszył także art. 77 i 80, a także 107 § 3 Kpa, wyjaśnił bowiem w sposób wyczerpujący podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, a także, na jakich dowodach oparł decyzję i uzasadnił ich przyjęcie. W obszernym uzasadnieniu wszystkie te okoliczności zostały wskazane. Prezes UTK wziął bowiem pod uwagę wszelkie dowody przedstawione przez stronę, a także liczne dowody dołączone do postępowania z urzędu, które zostały w przedmiotowej decyzji wymienione.

W zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2019 r. Prezes UTK w sposób obszerny i wyczerpujący dokonał wyjaśnień podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Każdy zarzut stawiany przez spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został szczegółowo przeanalizowany przez Prezesa UTK, analiza ta została przedstawiona w uzasadnieniu Decyzji. Sąd jednak przy okazji wskazuje, iż zasadniczo nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności sytuacja, w której organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie w uzasadnieniu ostatecznej decyzji, nie ustosunkowuje się do niektórych zarzutów zawartych w odwołaniu (zob. np. wyrok NSA z 8.01.2019 r., II OSK 259/17, LEX nr 2624939). Z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika mianowicie obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w środku zaskarżenia od decyzji organu pierwszej instancji. W związku z powyższym, organ odwoławczy nie ma obowiązku odnoszenia się do tych zarzutów odwołania, które dotyczą kwestii niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, opublikowano: LEX/el. 2019). Zasadniczo naruszenie przepisów art. 107 § 3 Kpa w zakresie dotyczącym uzasadnienia decyzji może odnieść skutek stosunkowo rzadko – a mianowicie wtedy, gdy nie jest możliwa rekonstrukcja podstaw orzekania organu. W tej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia.

Odnośnie kwalifikacji infrastruktury kolejowej posiadanej przez [...] jako terminali kolejowych oraz bocznic kolejowych Sąd wypowie się w dalszej części uzasadnienia, odnosząc się do zarzutów prawa materialnego.

W tym miejscu Sąd tylko pragnie zaznaczyć, że dla określenia w sentencji decyzji z art. 13 ust. 6 utk zakresu naruszenia w niniejszej sprawie nie ma znaczenia liczba bocznic posiadanych przez [...] udostępnianych innych podmiotom, czyli niespełniających warunku bocznicy prywatnej oraz ewentualna incydentalność tego udostępniania. Wobec tego, iż w utk brak jest wskazania liczby infrastruktury kolejowej, od której posiadania uzyskuje się status zarządcy, uznać należy, iż nawet posiadanie jednego elementu tej infrastruktury wystarczy, aby uznać podmiot za zarządcę. W związku z tym Sąd podnosi, iż strona niewątpliwie była w posiadaniu infrastruktury kolejowej. Wynika to z faktu posiadania przez skarżącą czterech linii kolejowych, co strona skwapliwie pomija w swojej skardze, skupiając się na innych elementach infrastruktury, tj. na bocznicach kolejowych i terminalach kolejowych. Posiadane przez [...]linie to nr: [...]-[...],[...]-[...],[...]-[...]oraz [...]-[...]. Powyższych ustaleń faktycznych strona nie kwestionuje Niewątpliwie linia kolejowa jest infrastrukturą kolejową, zresztą strona tego nie kwestionuje.

Następnie wskazać należy, iż strona korzystała ze zwolnień podatkowych od posiadanej infrastruktury kolejowej (przy wąskim rozumieniu wyjątków od opodatkowania, o czym będzie poniżej), czego również nie kwestionuje.

Na postawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ zatem prawidłowo ustalił, że [...] zarządza liniami kolejowymi oraz infrastrukturą, o której mowa w części I ust. 2 załącznika do utk, którą tworzą głównie terminale kolejowe, tory ładunkowe, jak również tory dojazdowe do bocznic różnych użytkowników, tory boczne, tory wyciągowe, tory do formowania pociągów, tory postojowe, tory odstawcze terminali, place za- i wyładunkowe oraz rampy.

Odnośnie natomiast bocznicy prywatnej, wskazać należy, iż z definicji użytkowana jest wyłącznie na własne potrzeby. Udostępnianie jej innym podmiotom, nawet incydentalnie (przy czym strona nie precyzuje, co rozumie przez ową "incydentalność", oprócz tego, iż – jak wynika z kontekstu wypowiedzi – udostępnianie to miało rzeczywiście miejsce) powoduje utratę przez nią statusu bocznicy prywatnej.

Za niezasadny Sąd uznał także drugi zarzut dotyczący przepisów postępowania, tj. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa i art. 15 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa polegające na wydaniu orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 w zakresie pktów I i III tej decyzji bez uwzględnienia wymogu ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie (uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego) poprzez zredukowanie kompetencji orzeczniczych Prezesa UTK w zakresie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej tylko do kontroli prawidłowości postępowania prowadzonego przed tym organem w związku z poprzedzającym je rozstrzygnięciem tego organu.

Po pierwsze, organ w związku z upływem czasu w części uchylił własną decyzję pierwszoinstancyjną i w tym zakresie umorzył postępowanie. Już z tego fragmentu rozstrzygnięcia widać, iż Prezes UTK uwzględnił zmianę stanu faktycznego w toku postępowania. Wprawdzie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...] lutego 2019 r. zawiera w tym zakresie uchybienie, albowiem jako podstawę prawną wskazuje jedynie przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa powalający na utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, a winno dodatkowo wskazywać także na przepis dający podstawę do uchylenia skarżonej decyzji i umorzenia postępowania (tj. art. 138 § 1 pkt 2 Kpa), jednak jest to naruszenie przepisów postępowania, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Powyższa podstawa prawna do wydanie decyzji [...] lutego 2019 r. bowiem istniała, organ natomiast nie przytoczył jej w sentencji swej decyzji w pełni. Sąd wskazuje jednak, iż art. 138 § 1 pkt 2 Kpa został przez Prezesa UTK przywołany w uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2019 r. (s. 51).

Z akt sprawy wynika, że pierwszoinstancyjna decyzja organu z [...] maja 2013 r. zawiera szczegółową analizę stanu faktycznego dotyczącą posiadanego przez [...] majątku oraz wyczerpującą interpretację prawną także z punktu widzenia przepisów prawa europejskiego. Natomiast decyzja Prezesa UTK z [...] lutego 2019 r. (równie obszerna) skupia się przede wszystkim zarzutach zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co, wbrew zarzutom skargi, nie oznacza naruszenia ww. przepisów.

Zgodnie z art. 127 § 3 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie ma konstrukcji względnie dewolutywnej, gdyż do jego istoty należy przede wszystkim to, że jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. Jednak do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine Kpa. Z powyższego wynika, że organ, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ma obowiązek powtórnie wnikliwie i szczegółowo rozpoznać sprawę. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty. Takie zasady rozpoznania sprawy została w ocenie Sądu zachowane przez Prezesa UTK, zatem argumenty strony skarżącej opierające się na zakwestionowaniu prawidłowości decyzji z [...] lutego 2019 r. były bezzasadne. Wyjaśnienia przy okazji wymaga, że utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa nie oznacza nic innego jak to, że organ odwoławczy podzielił argumentację faktyczną i prawną, a zatem i w zakresie zastosowanych przepisów prawa materialnego powołanych w sentencji i uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Fakt, że organ podtrzymał w całości swoje poprzednie stanowisko automatycznie nie oznacza, iż doszło do naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. art. 127 § 3 i art. 15 Kpa.

W pozostałym zakresie Sąd podtrzymuje swoje twierdzenia odnośnie bezzasadności zarzutu, podniesione już wcześniej, w ustosunkowaniu się do zarzutu nr 1.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 13 ust. 6 i 6a utk w zw. z art. 14 ust. 4 utk w zw. z art. 107 Kpa w zw. z 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez wydanie decyzji opartej na błędnej podstawie prawnej, która nie może być zastosowana w okolicznościach sprawy tj. wydanie decyzji bez określenia zakresu naruszenia oraz terminu usunięcia naruszenia, jak i mając na uwadze treść samego rozstrzygnięcia.

Sąd odniósł się powyżej do wskazanych przez stronę uchybień w braku powołania przez organ art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w sentencji decyzji, uznając je za niemające wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że przepis ten istniał w chwili wydania decyzji i został powołany w jej uzasadnieniu (s. 51 decyzji z [...] lutego 2019 r.).

Sąd wskazuje, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano zakres naruszenia. Wynika on bowiem już z samej sentencji decyzji pierwszoinstnacyjnej, utrzymanej w mocy decyzją z [...] lutego 2019 r., natomiast w dalszej części uzasadnień obydwu decyzji opisano i uzasadniono szczegółowo zakres naruszenia, odnosząc się do okoliczności faktycznych ustalonych przez organ. W przedmiotowej sentencji decyzji pierwszoinsntacyjnej wprost bowiem wskazano, że spółka dokonała naruszenia art. 5 ust. 3 utk poprzez łączenie funkcji przewoźnika i zarządcy infrastruktury. Przypomnieć należy treść art. 13 ust. 6 utk, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa organ zobligowany jest wydać decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Organ stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenie przepisów, tj. art. 5 ust. 3 utk i wskazał w ten sposób zakres naruszenia, precyzując dodatkowo, w jaki sposób przepis ten został naruszony, tj. iż w sprawie doszło do łączenia funkcji przewoźnika i zarządcy infrastruktury.

Dlatego nie można podzielić zarzutu strony, że zakres naruszenia został wskazany w decyzji z 2[...] maja 2013 r. w sposób wybiórczy i ogólny. "Zakres" to zgodnie ze "Słownikiem języka polskiego" pod red. W Doroszewskiego: 1. «granica zasięgu jakiegoś zjawiska, działania, faktu; też: dziedzina, sfera objęta tymi granicami»; 2. «granice, w których zmienia się dana wielkość matematyczna lub fizyczna»; 3. «zbiór wszystkich desygnatów nazwy» (https://sjp.pwn.pl/szukaj/zakres.html). W art. 13 ust. 6 utk słowo "zakres" niewątpliwie występuje w pierwszym znaczeniu tego słowa. Prezes UTK winien był zatem określić w decyzji wydanej na podstawie art. 13 ust. 6 utk zakres naruszeń prawa, czyli inaczej: określić granice tych naruszeń. Zakres naruszenia prawa można określić przez wskazanie, które jego przepisy zostały naruszone.

Zakres naruszenia został zatem określony prawidłowo, wskazuje na to sama sentencja decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i cale jej uzasadnienie, szczegółowo wskazujące na konkretne działania skarżącej prowadzące do tego naruszenia. Organ nie stwierdził, jak podnosi skarżąca "jakiegokolwiek naruszenia", ale naruszenie art. 5 ust. 3 utk poprzez łączenie funkcji przewoźnika i zarządcy infrastruktury. W ocenie Sądu jest to wystarczające określenie zakresu naruszeń prawa.

Wskazać także należy, iż w powoływanych powyżej w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczeniach NSA dotyczących art. 125 ust. 1 Prawa pocztowego prawomocnie oddalono skargi na decyzje innego organu regulacyjnego, tj. Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, przedmiotem których także było określenie zakresu naruszeń przepisów prawa pocztowego. Skarżone decyzje również zawierały podobne określenie zakresu naruszeń jak określone w decyzji w niniejszej sprawie, np. naruszenie art. 41 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 7 pkt 1 Prawa pocztowego, poprzez niezapewnienie warunków do przestrzegania tajemnicy pocztowej i doprowadzenie do ujawniania danych objętych tajemnicą pocztową osobom nieuprawnionym do uzyskania dostępu do tajemnicy pocztowej, naruszenie art. 41 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 7 pkt 1 Prawa pocztowego, poprzez niezapewnienie warunków do przestrzegania tajemnicy pocztowej i umożliwienie ujawniania lub przetwarzania danych objętych tajemnicą pocztową przez osoby nieuprawnione do przetwarzania tych danych. W sentencjach tych decyzji nie było wskazane, kiedy konkretnie, w jakich okolicznościach i przez kogo doszło do naruszenia tajemnicy pocztowej. Mimo tego taki zakres naruszenia został przez sąd administracyjny uznany za prawidłowy. Sąd uznaje, iż w niniejszej sprawie zasadne jest podtrzymanie tej linii orzeczniczej. Zakres naruszeń określonych w decyzji z [...] maja 2013 r. nie jest zatem niejasny, arbitralny ani powierzchowny, jak zarzuca jej to strona.

Sąd, jak wskazano powyżej, za udowodnione uznał, że skarżąca była w posiadaniu infrastruktury kolejowej, chociażby w postaci wcześniej wskazanych 4 linii kolejowych. Posiadanie natomiast już co najmniej jednego elementu infrastruktury kolejowej przez przewoźnika oznacza także pełnienie funkcji zarządcy, co jest zakazane na mocy art. 5 ust. 3 utk, podobnie jak - analogicznie - nawet jednokrotne doprowadzenie do ujawniania danych objętych tajemnicą pocztową osobom nieuprawnionym do uzyskania dostępu do tajemnicy pocztowej stanowi naruszenie art. 41 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 7 pkt 1 Prawa pocztowego. Już posiadanie samych linii kolejowych przez stronę obligowało w tej sytuacji organ do wydania skarżonej decyzji, niezależnie od kwalifikacji prawnej bocznicy kolejowej i terminala kolejowego jako infrastruktury kolejowej.

Zdaniem Sądu, jeżeli nawet uznałby on argumentację strony w zakresie bocznicy kolejowej i terminala kolejowego jako obiektów budowlanych niebędących elementami infrastruktury kolejowej za słuszną, to i tak nie mógłby uchylić skarżonej decyzji, właśnie z uwagi na posiadanie innych elementów infrastruktury kolejowej przez stronę. Ewentualne błędne uzasadnienie decyzji przez Prezesa UTK w tym zakresie nie skutkowałoby bowiem zmianą rozstrzygnięcia, które z uwagi na fakt posiadania przez spółkę samych linii kolejowych było prawidłowe. Sąd mógłby co najwyżej wskazać w uzasadnieniu. Iż nie zgadza się z kwalifikacją prawną bocznic czy terminali jako elementów infrastruktury kolejowej. Tak jednak w niniejszej sprawie nie było, bowiem Sąd podzielił argumenty organu odnośnie kwalifikacji bocznic i terminali kolejowych (w stanie prawnym właściwym do stwierdzenia naruszeń) jako elementów infrastruktury kolejowej.

Odnosząc się z kolei do argumentów strony dotyczących wpływu niniejszej sprawy na inne postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak uzyskania dokumentu z zakresu bezpieczeństwa kolejowego tj. autoryzacji bezpieczeństwa wydawanego dla zarządców infrastruktury kolejowej, to wskazać należy, iż jest to poza zakresem niniejszej sprawy. Jak podniosła sama skarżąca, decyzja w przedmiocie kary została przez nią zaskarżona do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w którego właściwości znajduje się sądowa kontrola tej decyzji. Strona podnosi powyższą okoliczność, wskazując, że decyzja wydana w sprawie nie ma wyłącznie waloru historycznego, a nadal może mieć realny wpływ na toczące się postępowanie sądowe i inne rozstrzygnięcia wydane przez Prezesa UTK. Odnosząc się do powyższego, Sąd przede wszystkim wskazuje, iż powyższe okoliczności (tj. wpływ skarżonej decyzji na inne toczące postępowania) są poza zakresem niniejszej sprawy, która dotyczy kontroli legalności wydania skarżonej decyzji Prezesa UTK z [...] lutego 2019 r., a nie jej potencjalnego wpływu na inne postępowania. Jedynie marginalnie, gdyż jest to poza zakresem sprawy, Sąd zwraca uwagę, iż w jego ocenie w kontekście ewentualnego wykonywania funkcji zarządcy infrastruktury przez [...] istotny jest nie tyle ogólnikowo i enigmatycznie opisany przez skarżącą zarzut dotyczący "określenia zakresu naruszenia" w kontekście naruszenia przepisów procedury administracyjnej, ile sam przedmiot postępowania czyli czy strona pełniła funkcję zarządcą infrastruktury. Do powyższego zaś Sąd się odniesie w dalszej części uzasadnienia.

Jeżeli chodzi o termin usunięcia naruszeń, Prezes UTK, uchylił a następnie umorzył postępowanie administracyjne w odniesieniu do części dotyczącej punktu II nakazującego [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości do dnia 31 grudnia 2013 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Stosownie bowiem do art. 138 § 1 pkt 2 in fine Kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie administracyjne pierwszej instancji w całości albo w części. W niniejszym przypadku, uchylenie i umorzenie postępowania nastąpiło odnośnie do pkt II sentencji decyzji z [...] maja 2013 r. Punkt ten nakazywał [...] usunięcie nieprawidłowości do dnia 31 grudnia 2013 r. Bezprzedmiotowość postępowania w tym zakresie nastąpiła bowiem dopiero po wydaniu decyzji z [...] maja 2013 r. wskutek upływu terminu na jej wykonanie. Stwierdzenie, że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w części, tj. w stosunku do określenia terminu usunięcia naruszenia nie stanowi o nieważności tego postępowania z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Podstawa prawna takiego rozstrzygnięcia jest bowiem prawidłowa (aczkolwiek niewyrażona w sentencji decyzji), nie doszło również do rażącego naruszenia prawa. Wskazać przy tym należy, iż katalog rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy, określony w art. 138 Kpa, ma charakter zamknięty, nie jest możliwe więc inne rozstrzygnięcie niż jedno z wymienionych powyżej. Zarzut ten jest zatem niezasadny.

Do zarzutu odnośnie niewłaściwego nadania decyzji z [...] maja 2013 r. rygoru natychmiastowej wykonalności i utrzymania decyzją z [...] lutego 2019 r. tego rozstrzygnięcia w mocy Sąd odniesie się pod koniec niniejszego uzasadnienia.

Podsumowując kwestię ewentualnych naruszeń prawa procesowego, wskazać należy, iż w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organ w toku postępowania zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 Kpa). Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie wystarczającego i prawidłowo zebranego materiału dowodowego. Sąd stoi zatem na stanowisku, że organ dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz niezwykle obszernie uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez art. 107 § 3 Kpa. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organ art. 80 Kpa oraz w konsekwencji przepisów art. 8, art. 11, art. 75 i art. 76 Kpa.

Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd ponownie wskazuje, iż podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 13 ust. 6 utk, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa organ zobligowany jest wydać decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Mając na uwadze interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, organ może nadać takiej decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności (art. 13 ust. 6a utk).

W wyniku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego Prezes UTK uznał, że [...] dopuściła się naruszenia przepisu art. 5 ust. 3 utk, łącząc działalność w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.

Przystępując jednak do oceny zarzutów skargi [...] należy poczynić kilka uwag natury ogólnej.

W doktrynie prawa ugruntowane jest stanowisko, że dokonując wykładni przepisów prawa nie należy się ograniczać do jednego tylko jej rodzaju. Stanowisko takie zajął między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 1993 r. III ARN 84/92 oraz uchwale z dnia 7 marca 1995 r. III AZP 2/95 (OSNCP 1993/10 poz. 183), w których stwierdził: "(...) Wykładnia gramatyczno - słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych i krzywdzących stronę procesu rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni : historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie - jeżeli nie przede wszystkim - celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznawana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy".

Sąd zwraca uwagę, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie może się obyć w oderwaniu od problemu restrukturyzacji byłego przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". W ustawie z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U.2000.84.948 z późn. zm.) w art. 15 ust.1 wskazano, że PKP SA utworzy spółkę akcyjną do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, działającą pod firmą "PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna", zwaną dalej "PLK SA". W myśl art. 15 ust. 4a i ust. 4 b PLK SA zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych (art.15 ust. 4b).

W zarzutach skargi strona prezentuje pogląd, że prawidłowa wykładnia infrastruktury kolejowej w niniejszej sprawie powinna prowadzić do stwierdzenia, iż poza jej zakresem jest infrastruktura usługowa (w tym w szczególności terminal kolejowy) oraz infrastruktura prywatna. Ponadto skarżąca twierdzi, iż terminal kolejowy bliższy jest pojęciu bocznicy kolejowej niż infrastruktury kolejowej.

Sąd powyższych poglądów skarżącej nie podziela.

Jak już wyżej wspomniano w rozpoznawanej sprawie, co słusznie wychwycił organ, mamy do czynienia z niezakończonym w pełni procesem restrukturyzacji dawnego przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. O tym fakcie mówi też raport Najwyższej Izby Kontroli z 2012 r. (dalej "NIK"). Dokument ten znajdował się w aktach sprawy prowadzonej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt VI SA/Wa 2734/14 i jest znany Sądowi z urzędu. Z raportu tego wynika, że podstawowym celem procesu restrukturyzacji polskich kolei było dostosowanie ich do zasad ustalonym dyrektywami Wspólnot Europejskich nr 2001/12/WE z 26 lutego 2001 r. (Dz.Urz. WE L 75 z 15.03.2001) oraz nr 2001/14/WE z 26 lutego 2001 r. (Dz.Urz. WE L 75 z 15.03.2001). Do podstawowych zasad liberalizacji należało m.in.: licencjonowanie przedsiębiorstw kolejowych, rozdzielenie zarządzania infrastrukturą kolejową od działalności przewozowej oraz powołanie organu zapewniającego niedyskryminujący dostęp do sieci kolejowej i powiązanych z nią usług.

Zdaniem NIK liberalizacja i restrukturyzacja nie przebiegała prawidłowo, zaś przyczyną tego stanu rzeczy był m.in. fakt, że PKP SA nieprawidłowo wykonywała zadania z zakresu restrukturyzacji organizacyjnej , przez co udostępniła [...] zamiast zarządcy infrastruktury kolejowej (spółce PKP PLK) istotne składniki państwowej sieci kolejowej. Zdaniem NIK wydzierżawienie przez PKP SA niektórych (często newralgicznych dla prowadzenia ruchu kolejowego) składników państwowej infrastruktury kolejowej [...] tj. przewoźnikowi zajmującemu pozycje dominującą na rynku przewozów, uniemożliwiało rzetelną realizacje zadań nałożonych przepisami (vide: art. 15 ustawy o restrukturyzacji) na zarządcę infrastruktury.

Prowadziło to również do naruszenia zasady rozdzielenia zarządzania infrastrukturą kolejową od realizacji przewozów (art. 5 ust. 3 utk) oraz zasady równego dostępu przewoźników do infrastruktury kolejowej (art. 29 i art. 29a utk) ustalonych w utk. W opinii NIK w rezultacie nie nastąpiło rozdzielenie zarządzania infrastrukturą kolejową od wykonywanie przewozów kolejowych, a przyczyna tego stanu było wydzierżawienie przez [...] od PKP SA i PKP PLK infrastruktury przeznaczonej do realizacji kolejowych przewozów rzeczy. Spowodowało to, że [...] poza działalnością przewozową (spółka posiada licencje przewozowe), wykonywało zadania zarządcy infrastruktury określone w art. 5 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 utk (vide s. 6-8 raportu NIK). PKP SA bowiem elementy infrastruktury kolejowej, do której dostęp powinni mieć wszyscy przewoźnicy, przekazała do użytkowania na podstawie umów cywilnoprawnych innym podmiotom, w tym [...].

Dlatego Sąd doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie nie można opierać się wyłącznie na wykładni literalnej, bo jest ona niewystarczająca, lecz należało sięgnąć także inne rodzaje wykładni prawa, w tym także wykładnię systemową, prounijną oraz historyczną, uwzględniającą uwarunkowania historyczne i ustrojowe.

Wracając zatem do głównego nurtu sprawy Sąd zauważa, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak też w szczególności decyzji ją poprzedzającej z [...] maja 2013 r. znajduje się wyczerpujący opis składników majątkowych, co do których organ uznał, iż należą do infrastruktury kolejowej.

Przede wszystkim organ wskazał, że na mocy ustawy o restrukturyzacji [...] została wyposażona w elementy infrastruktury kolejowej m.in. na podstawie umowy [...] z dnia 28 września 2001 r. zawartej z PKP SA, a następnie umowy dzierżawy [...]. Te elementy w postaci tzw. "punktów ładunkowych" w ilości 320 (78 lokalizacji) organ wyliczył na stronie 24 i 25 decyzji z [...] maja 2013 r. Składniki majątkowe, którymi dysponowała spółka [...] maja 2013 r. w ramach tej umowy, zostały wymienione na s. 25 – 26 decyzji z [...] maja 2013 r.

Inne elementy majątku dzierżawione od PKP SA na podstawie umowy dzierżawy [...] z 20 września 2004 r., która obejmuje część infrastruktury rejonu przeładunkowego [...] (strona 26 -28 ww. decyzji). Część z owego majątku znajduje się we władaniu [...] , zaś część objęta tą umową została poddzierżawiona spółkom zależnym od [...]. Mowa o tym w piśmie skarżącej z 22 maja 2012 r., które, na wniosek strony, zostało przez organ objęte (wraz z załączonymi do niego dokumentami, a mianowicie ww. umowami dzierżawy i poddzierżawy oraz sprawozdaniem w sprawie podziału majątku pomiędzy [...] a [...] sp. z o.o. klauzulą "tajemnica przedsiębiorstwa"). Organ potwierdzenie tego faktu także wywiódł z treści samych Regulaminów, który wydają zakłady Spółki. Mowa w nich o "elementach infrastruktury kolejowej", które są udostępniane licencjonowanym przewoźnikom. Ponadto o tym fakcie świadczy tabela 2 zatytułowana "Linie zarządzane przez spółki utworzone przez Polskie Koleje Państwowe S.A.", dołączona do Instrukcji [...] (s. 30 decyzji z [...] maja 2013 r.).

Dodatkowo własnością spółki są "punkty ładunkowe" przedstawione z podziałem na zakłady strony (s. 29 decyzji z [...] maja 2013 r.).

Prezes UTK zasadnie podniósł także, że argumentem potwierdzającym jego stanowisko, że [...] zarządza infrastrukturą kolejową jest dokument rządowy "Strategia dla transportu kolejowego do roku 2013" przyjęta przez Radę Ministrów uchwałą nr 66/2007 z 17 kwietnia 2007 r. , z którego wynika, iż "(...)[...] zwolni dotychczas dzierżawione od PKP PLK składniki infrastruktury kolejowej (...)" celem udostępnienia go innym przewoźnikom.

Zdaniem Sądu tych okoliczności faktycznych ustalonych przez organ skarżąca skutecznie nie zakwestionowała. W konsekwencji należy podzielić stanowisko organu, że przeprowadzona analiza składników majątkowych pozwoliła na stwierdzenie, że [...] posiada infrastrukturę kolejową.

Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że ustalenia organu dotyczące tej kwestii nie są wystarczające i nie mają swojego odzwierciedlenia w przepisach ustawowych. Zdaniem Sądu przeprowadzona przez stronę w uzasadnieniu skargi wykładnia przepisów utk jest zbyt zawężająca i pomija podstawową kwestię, jaką jest zakończenie procesu rozdzielenia zadań przewoźnika kolejowego od wykonywania zadań zarządcy infrastruktury kolejowej przez [...].

W ocenie Sądu Prezes UTK prawidłowo też ustalił, że [...] pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 utk.

Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 utk. infrastrukturę kolejową tworzą linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Przepis art. 4 pkt 7 utk wprost wskazuje zatem na budowle, budynki, ale także urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Natomiast linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2a utk to "droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami".

W myśl art. 4 pkt 8 utk obszar kolejowy to "powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy".

Z kolei art. 4 pkt 10 utk stanowi, że bocznica kolejowa to "droga kolejowa połączona z linią kolejową i służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, które są na niej usytuowane".

Zgodnie z art. 4 ust. 10a utk użytkownik bocznicy kolejowej to podmiot działający w obrębie bocznicy kolejowej, będący jej właścicielem lub władającym na podstawie innego tytułu prawnego.

W myśl Części I Załącznika do utk zatytułowanej "Usługi, które mają być świadczone na rzecz przewoźników kolejowych":

"1. Minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej obejmuje:

1) obsługę wniosku o przyznanie zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej;

2) prawo użytkowania przyznanej infrastruktury kolejowej;

3) korzystanie z rozjazdów i węzłów kolejowych w zakresie koniecznym dla przejazdu pociągu po przyznanej trasie;

4) sterowanie ruchem pociągów, w tym sygnalizację, kontrolę, odprawianie i łączność oraz dostarczanie informacji o ruchu pociągów;

5) udostępnienie informacji wymaganej do wdrożenia lub prowadzenia przewozów, dla których została przyznana zdolność przepustowa infrastruktury kolejowej;

6) udostępnienie urządzeń sieci trakcyjnej, jeżeli są one dostępne.

2. Dostęp na sieci kolejowej do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także zapewnienie tej obsługi obejmujące korzystanie z:

1) (uchylony);

2) urządzeń zaopatrzenia w paliwo;

3) stacji pasażerskich, ich budynków i innych urządzeń;

4) terminali kolejowych;

5) stacji rozrządowych;

6) torów i urządzeń do formowania składów pociągów;

7) torów postojowych;

8) obrządzania i innych udogodnień technicznych".

Z kolei Załącznik I zatytułowany "Definicja i zakres terminu "infrastruktura transportowa"" do rozporządzenia 851/2006 wskazuje, iż "Do celów art. 1 rozporządzenia (EWG) nr 1108/70 termin "infrastruktura transportowa" oznacza wszystkie drogi i stałe urządzenia dla trzech rodzajów transportu, które są konieczne do zapewnienia przepływu i bezpieczeństwa ruchu". Zgodnie z literą A -TRANSPORT KOLEJOWY tego Załącznika:

"W skład infrastruktury kolejowej wchodzą następujące pozycje, pod warunkiem że tworzą część nawierzchni kolejowej, łącznie z bocznicami serwisowymi , lecz bez linii znajdujących się w warsztatach naprawczych taboru kolejowego, zajezdniach i lokomotywowniach, oraz prywatne linie kolejowe miejscowe i bocznice:

– powierzchnia gruntów,

– tory i podłoże kolejowe, w szczególności nasypy, wykopy, systemy kanałów odwadniających i rowów, rowy murarskie, przepusty, ściany osłonowe, roślinność posadzona w celu ochrony zboczy itd.,

perony pasażerskie i towarowe,

drogi i przejścia o szerokości czterech stóp,

mury ogradzające, żywopłoty, ogrodzenia,

pasy ochrony przeciwpożarowej,

aparatura do punktów grzewczych; skrzyżowania itd.,

osłony przeciwśniegowe,

– konstrukcje budowlane:

mosty, przepusty i inne wiadukty, tunele, pokryte wykopy i inne przejścia podziemne,

mury oporowe i budowle służące ochronie przed lawinami oraz spadającymi skałami itd.,

– przejazdy kolejowe, w tym urządzenia służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego,

– nadbudowy, w tym:

tory, szyny z rowkiem i szyny ochronne,

podkłady kolejowe i pręty wzdłużne, drobny osprzęt nawierzchni kolejowej, balasty, w tym odpryski skalne i piasek,

punkty, skrzyżowania itd.,

obrotnice i przesuwnice (z wyjątkiem zastrzeżonych wyłącznie dla lokomotyw),

– drogi dojazdowe dla pasażerów i towarów, w tym drogi dostępu,

– urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i łącznościowe na otwartych torach, w stacjach i stacjach rozrządowych, w tym urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji prądu elektrycznego do celów sygnalizacji i łączności,

budynki, w których takie urządzenia lub instalacje się znajdują,

hamulce torowe,

– urządzenia świetlne do celów ruchu kolejowego i bezpieczeństwa,

– urządzenia do przetwarzania i doprowadzenia energii elektrycznej do holowania pociągów: podstacje, kable zasilające między podstacjami i przewodami jezdnymi, linami nośnymi i nośnikami; trzecia szyna z nośnikami,

– budynki wykorzystywane przez dział infrastruktury, w tym ich część związana z urządzeniami do poboru opłat komunikacyjnych".

Skarżąca słusznie jednak podnosi, iż powyższe wyliczenie jest istotne dla celów art. 1 rozporządzenia (EWG) nr 1108/70, który dotyczy jednolitego i stałego systemu księgowania wydatków infrastrukturalnych m.in. w transporcie kolejowym, a zatem nie dotyczy bezpośrednio niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że na infrastrukturę kolejową składają się zarówno: linie kolejowe (wraz z budynkami, budowlami i urządzeniami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami) oraz inne budynki, budowle i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Wszystkie te elementy stanowią infrastrukturę kolejową. Część infrastruktury kolejowej mogą także tworzyć "budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami" - przy założeniu, że są "usytuowane na obszarze kolejowym oraz przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury". Do budowli takich należy zakwalifikować również kolejową infrastrukturę tzw. usługową, zapewniającą dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów. Analogicznie linie kolejowe usytuowane na obszarze kolejowym na terenie, na którym nie występują inne budowle oraz budynki są częścią infrastruktury kolejowej. Powyższe potwierdza również uregulowanie zawarte w ust. 2 część I załącznika do utk.

W podobny sposób elementy infrastruktury kolejowej określa także dyrektywa 2012/34. Zgodnie z załącznikiem I ww. dyrektywy, w skład infrastruktury wchodzą następujące pozycje, pod warunkiem że tworzą część drogi kolejowej, łącznie z bocznicami, lecz z wyłączeniem linii znajdujących się na obszarze warsztatów naprawczych taboru kolejowego, wagonowni lub lokomotywowni, oraz z wyłączeniem prywatnych linii lub bocznic, odgałęziających się od torów stacyjnych i szlakowych:

1. powierzchnia gruntów,

2. tory i podtorze, w szczególności nasypy, przekopy, systemy kanałów i rowów odwadniających, rowy murowane, przepusty, ściany osłonowe, roślinność posadzona w celu ochrony skarp itd.; perony pasażerskie i rampy towarowe, w tym na stacjach pasażerskich i w terminalach towarowych; drogi technologiczne i przejścia wzdłuż torów; mury ogradzające, żywopłoty, ogrodzenia; pasy przeciwpożarowe; urządzenia do ogrzewania rozjazdów; skrzyżowania torów kolejowych itd.; osłony przeciwśniegowe,

3. obiekty inżynieryjne: mosty, przepusty i inne konstrukcje mostowe, tunele, przejścia nad pod torami; mury oporowe i umocnienia skarp itd.,

4. przejazdy kolejowe, w tym urządzenia służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego,

5. nawierzchnia kolejowa, w szczególności szyny, szyny żłobkowe, kierownice (odbojnice); podkłady kolejowe i przytwierdzenia, drobne elementy nawierzchni kolejowej, podsypka, w tym tłuczeń i piasek; zwrotnice, krzyżownice i inne elementy rozjazdów itd.; obrotnice i przesuwnice (z wyjątkiem zastrzeżonych wyłącznie dla lokomotyw),

6. drogi dostępu dla pasażerów i towarów, w tym drogi dojazdowe i drogi dla pasażerów przybywających lub oddalających się pieszo,

7. urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i łącznościowe na szlaku, w stacjach i stacjach rozrządowych, w tym urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji prądu elektrycznego do celów sygnalizacji i łączności; budynki, w których takie urządzenia lub instalacje się znajdują; hamulce torowe,

8. systemy oświetleniowe do celów ruchu kolejowego i bezpieczeństwa,

9. urządzenia przetwarzania i rozdziału energii elektrycznej na potrzeby zasilania trakcyjnego: podstacje, kable zasilające między podstacjami i przewodami jezdnymi, zawieszenia łańcuchowe sieci trakcyjnej; trzecia szyna z konstrukcjami wsporczymi,

10. budynki wykorzystywane przez dział infrastruktury, w tym pewna część instalacji służących pobieraniu opłat za przewóz.

Z definicji infrastruktury kolejowej wyłączone są natomiast linie znajdujące się na obszarze warsztatów naprawczych taboru kolejowego, wagonowni lub lokomotywowni, oraz prywatne linie i prywatne bocznice.

Z kolei Załącznik II do dyrektywy 2012/34 zatytułowany "USŁUGI, KTÓRE MAJĄ BYĆ ŚWIADCZONE NA RZECZ PRZEDSIĘBIORSTW KOLEJOWYCH (o których mowa w art. 13)" stanowi, iż:

1. Minimalny pakiet dostępu obejmuje:

a) realizację wniosków o alokację zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej;

b) prawo do wykorzystania zdolności przepustowej, która została przyznana;

c) korzystanie z infrastruktury kolejowej, w tym z punktów i węzłów kolejowych;

d) prowadzenie ruchu pociągów, w tym sygnalizację, kontrolę, odprawianie i łączność, oraz dostarczanie informacji o ruchu pociągów;

e) korzystanie z urządzeń zasilania w prąd trakcyjny, jeżeli są one dostępne;

f) wszystkie pozostałe informacje wymagane do wdrożenia lub prowadzenia przewozów, dla których została przyznana zdolność przepustowa.

2. Dostęp, w tym dostęp do torów, przyznaje się do następujących obiektów infrastruktury usługowej, jeżeli istnieją, i do usług dostarczanych w tych obiektach:

a) stacje pasażerskie, ich budynki i inne urządzenia, w tym tablice z informacjami dla pasażerów i dogodny punkt sprzedaży biletów;

b) terminale towarowe;

c) stacje rozrządowe oraz urządzenia służące formowaniu składów pociągów, w tym urządzenia manewrowe;

d) tory postojowe;

e) punkty zaplecza technicznego, z wyjątkiem punktów utrzymania naprawczego przeznaczonych dla pociągów dużych prędkości lub innych rodzajów taboru wymagających specjalistycznego zaplecza;

f) inne stanowiska techniczne, w tym stanowiska do czyszczenia i mycia taboru;

g) infrastruktura portów morskich i śródlądowych z dostępem do torów;

h) instalacje pomocnicze;

i) kolejowe stacje paliw i instalacje do tankowania na tych stacjach, za które opłaty są podawane na fakturach oddzielnie".

A zatem słusznie organ doszedł do wniosku, iż w skład infrastruktury kolejowej wchodzą:

1) infrastruktura liniowa, obejmująca linie kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami, oraz

2) infrastruktura punktowa, którą stanowią inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, w tym urządzenia na sieci kolejowej związane z obsługą pociągu, określone w części I ust. 2 załącznika do utk, takie jak urządzenia zaopatrzenia w paliwo, stacje kolejowe, terminale kolejowe, stacje rozrządowe, tory i urządzenia do formowania składów pociągów czy tory postojowe.

Podobne rozróżnienie zostało wprowadzone w ust. 2.3 załącznika do Rozporządzenia MTBGM. W załączniku tym opisano strukturę sieci kolejowej następująco: Sieć kolejowa na poziomie makro dzieli się na sekcje linii i punkty operacyjne. Pozycje podlegające publikacji w rejestrze infrastruktury kolejowej na poziomie mikro w odniesieniu do:

1) sekcji linii, związane z podsystemami infrastruktura, energia i sterowanie, przypisuje się do części 1.1.1 "tor szlakowy " w tabeli 2;

2) punktu operacyjnego, związane z podsystemem infrastruktura, przypisuje się do części 1.2.1 "tor główny" i części 1.2.2 "tor boczny" w tabeli 2.

Organ wyjaśnił, że w rozporządzeniu tym - pkcie 2, punkt operacyjny jest rozumiany jako posterunki odgałęźne, stacje, w tym: stacje węzłowe i mijanki, przystanki osobowe, terminale towarowe oraz stacje rozrządowe; punktem operacyjnym jest również każde zlokalizowane na granicy Rzeczypospolitej Polskiej miejsce połączenia sieci kolejowej zarządcy infrastruktury z sieciami kolejowymi państw sąsiednich, miejsce połączenia sieci kolejowej zarządcy infrastruktury z siecią innego zarządcy infrastruktury, a także posterunek bocznicowy w połączeniu z przyległą do tego posterunku bocznicą kolejową; do punktów operacyjnych nie zalicza się posterunków odstępowych.

Jako że organ wprost powołał się w decyzji z [...] lutego 2019 r. na jednostki redakcyjne Rozporządzenia MTBGM, nie znajdują podstaw twierdzenia strony zawarte w skardze, iż Prezes UTK nie wskazał, które przepisy Rozporządzenia MTBGW wziął pod uwagę.

Organ wskazał ponadto, że w przepisach zarówno polskich, jak i unijnych zdefiniowano także pojęcie zarządcy infrastruktury. Zgodnie z utk, zarządcą infrastruktury jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty (art. 4 pkt 7 utk).

Organ podniósł, powołując się na definicję zawartą w art. 3 pkt 4 Rozporządzenia 1371/2007, że w jej świetle zarządca infrastruktury oznacza każdą instytucję lub przedsiębiorstwo odpowiedzialne w szczególności za stworzenie i utrzymanie infrastruktury kolejowej lub jej części, zgodnie z definicją "instytucji zarządzającej infrastrukturą" zawartą w art. 3 dyrektywy 91/440/EWG, co może również obejmować zarządzanie systemami sterowania i bezpieczeństwa infrastruktury; funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom.

Mając na uwadze powyższe, organ zwrócił uwagę na aspekty podmiotowe, przedmiotowe i funkcjonalne odnoszące się do definicji zarządcy infrastruktury.

Organ – wskazując na aspekt przedmiotowy definicji zarządcy infrastruktury kolejowej – zauważył, że zgodnie z definicją ww. pojęcia, zarządca wykonuje działalność zarządczą w stosunku do całej infrastruktury kolejowej, którą posiada. Działalność ta polega na wykonywaniu przez zarządcę czynności wskazanych w art. 5 ust. 1 utk. Niemniej jednak, większość czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 utk, mogą realizować jedynie zarządcy tej infrastruktury kolejowej, w skład której wchodzą linie kolejowe.

Organ – odnosząc się do aspektu podmiotowego ww. definicji – zauważył, że w rozporządzeniu 1371/2007 ustawodawca wskazał, że "funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty". Dalej ustawodawca stwierdza, że "funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo na jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom".

Organ wskazał, że biorąc pod uwagę aspekt funkcjonalny ww. definicji, należy odnieść się do ww. art. 5 ust. 1 utk, zgodnie z którym zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na:

- budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej;

- prowadzeniu ruchu pociągów na liniach kolejowych;

- utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego;

- udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych i świadczeniu usług z tym związanych;

- zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej.

Zdaniem organu spełnienie wszystkich tych czynności jest możliwe tylko wtedy, gdy dany podmiot zarządza całą infrastrukturą kolejową. Większość ww. czynności może być realizowana jedynie w stosunku do infrastruktury, w skład której wchodzą linie kolejowe. Sąd ten pogląd Prezesa UTK podziela, uznając go za logiczny. Okoliczność, że w związku z dysponowaniem przez podmiot jedynie określoną częścią infrastruktury kolejowej, jego działalność w zakresie zarządzania tą infrastrukturą jest ograniczona jedynie do kilku czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 utk, oznacza, że podmiot ten także wykonuje działalność zarządczą, a w konsekwencji, że jest zarządcą infrastruktury. Sąd uznaje zatem, że do przypisania podmiotowi funkcji zarządcy wystarczające jest, aby podmiot ten wykonywał czynności, spośród czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 utk, które są adekwatne do posiadanych przez niego elementów infrastruktury kolejowej.

Wobec tego, zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową lub częścią takiej infrastruktury, zdefiniowaną w art. 4 pkt 1 utk, bez względu na to, jaki jest zakres terytorialny zarządzanej infrastruktury kolejowej, ile i jakie elementy tej infrastruktury są przez ten podmiot zarządzane, a także bez względu na tytuł prawny, którym dysponuje w stosunku do zarządzanej infrastruktury. Zdaniem Sądu zarządcą infrastruktury kolejowej może być każdy podmiot, bez względu na to, jaka jest jego wielkość, struktura własnościowa i sposób jego finansowania. Dodatkowo, do zakwalifikowania danego podmiotu jako zarządzającego infrastrukturą kolejową nie jest konieczne, aby podmiot ten sam uważał się za takiego zarządcę. To, czy dany podmiot jest zarządcą infrastruktury kolejowej, jest oceniane bowiem wyłącznie na podstawie kryterium obiektywnego, przejawiającego się w spełnieniu wszystkich z omówionych powyżej przesłanek wynikających z art. 4 pkt 7 utk. Sama więc wola i tytułowanie się podmiotu nie ma znaczenia, ważna jest rzeczywiście wykonywana przez niego funkcja.

Organ wskazał, powołując się na zgromadzony materiał dowodowy, że [...] zarządza liniami kolejowymi oraz infrastrukturą, o której mowa w części I ust. 2 załącznika do utk, którą tworzą głównie tory ładunkowe, terminale kolejowe, jak również tory dojazdowe do bocznic różnych użytkowników, tory boczne, tory wyciągowe, tory do formowania pociągów, tory postojowe, tory odstawcze terminali, place za - i wyładunkowe oraz rampy. Niemniej jednak znaczną część wskazanych wyżej elementów majątku pozostającego we władaniu spółki (głównie na podstawie umowy [...]) stanowią terminale kolejowe znajdujące się na obszarze kolejowym, które wchodzą w skład infrastruktury kolejowej.

Właśnie na te "główne" ustalenia organu dotyczące większości kwestionowanego majątku spółki zwraca ona uwagę w swojej skardze, skupiając się na kwestionowaniu zaliczenia terminali kolejowych oraz bocznic kolejowych do infrastruktury kolejowej.

Sąd zwrócił jednak przy tym uwagę jednak na ustalenia faktyczne zawarte w skarżonej decyzji. Jak już wskazano, strona posiadała 4 linie kolejowe. Dodatkowo warto podkreślić podniesioną na s. 27 decyzji z [...] maja 2013 r. przez Prezesa UTK okoliczność. A mianowicie [...] wskazało, iż posiadany przez nią Tor [...] jest torem ładunkowym Terminala "Kontenerowego". Jednocześnie jednak "stanowi on wyłączny dojazd do toru 902a, przy którym znajduje się Punkt Odpraw Fitosanitarnych Weterynaryjnych, wyznaczony przez Urząd Celny", dlatego [...] "zdecydowała się zatem podjąć działania w celu stworzenia swobodnego i niekolidującego z pracą Terminala "Kontenerowego" wjazdu na tor [...]". Powyższy przykład ma za zadanie jedynie obrazować, iż posiadana przez stronę infrastruktura, mimo że stanowiąca według strony np. tor ładunkowy, nie pełni wyłącznie roli usługowej w zakresie rozładunku i załadunku, ale jest dojazdem wyłącznym do punktów o znaczeniach celnych istotnych dla wszystkich przewoźników.

Organ wyjaśnił, powołując się przy tym art. 4 pkt 36c utk, że terminal kolejowy to budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integrację usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu. Ponadto definicję terminala, określa art. 2 ust. 2c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 913/2010 z dnia 22 września 2010 r. w sprawie europejskiej sieci kolejowej ukierunkowanej na konkurencyjny transport towarowy (Dz. Urz. UE. L Nr 276 z 2010, s. 22), zgodnie z którym terminal oznacza obiekt położony na trasie korytarza towarowego, zagospodarowany specjalnie, aby umożliwiać załadunek lub wyładunek towarów do/z pociągów towarowych oraz integrację usług kolejowego transportu towarowego z usługami transportu drogowego, morskiego, rzecznego i lotniczego, albo formowanie lub modyfikację składu pociągów towarowych; a także, w razie potrzeby, przeprowadzanie procedur granicznych na granicach z europejskimi państwami trzecimi.

Organ – odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że posiadana przez nią infrastruktura, zlokalizowana w okolicy [...], jest bocznicą kolejową i wobec tego jest zwolniona z obowiązku jej udostępniania innym przewoźnikom kolejowym – wskazał, że w Decyzji Wykonawczej KE stwierdzono, że linie kolejowe [...],[...],[...] i [...], wymienione w załączniku III, są krótsze niż sześć kilometrów. Linie te są jednak częścią infrastruktury kolejowej w regionie granicznym [...], zapewniającej dostęp do terminali przeładunkowych w ważnym punkcie łączącym linie standardowe i szerokotorowe na granicy między Polską a Białorusią. Z uwagi na duże znaczenie, jakie linie te mają dla funkcjonowania krajowego i europejskiego rynku kolejowego, linie te nie mogą być uznane za pozbawione strategicznego znaczenia dla funkcjonowania rynku kolejowego.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że infrastruktura zlokalizowana w rejonie [...] oprócz tego, że została uznana za infrastrukturę kolejową, ma również znaczenie strategiczne. Infrastruktura ta posiada istotne znaczenie dla towarowego rynku kolejowego, ze względu na jej położenie geograficzne oraz znaczenie dla krajowego systemu kolejowego. Jej rozwój ma istotny wpływ na międzynarodową wymianę handlową, w szczególności może znacząco wpłynąć na ilość przewiezionych towarów z Chin do Europy przez Polskę transportem kolejowym. Dlatego też, tak istotne – zdaniem organu – jest zapewnienie dostępu do tej infrastruktury na równych i niedyskryminujących zasadach.

Odnosząc się zatem do powyższych kwestii naruszeń prawa materialnego, tj. przepisów utk, które stanowią i stanowiły implementację przepisów unijnych, Sąd stwierdza, iż w sprawie warto przytoczyć wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE ("TSUE") z 10 lipca 2019 r. w sprawie C-210/18 WESTbahn Management GmbH. W sprawie tej TS UE orzekł, iż: "Załącznik II do dyrektywy 2012/34/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego należy interpretować w ten sposób, że 'perony pasażerskie', o których mowa w załączniku I do tej dyrektywy, są elementem infrastruktury kolejowej, którego użytkowanie wchodzi w zakres minimalnego pakietu dostępu zgodnie z pktem 1 lit. c) wspomnianego załącznika II".

W uzasadnieniu tego wyroku TS UE wskazał, iż: "Aby odpowiedzieć na te pytania, należy przypomnieć, że przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi (wyroki: z dnia 7 października 2010 r., Lassal, C-162/09, EU:C:2010:592, pkt 49; z dnia 11 kwietnia 2019 r., Tarola, C-483/17, EU:C:2019:309, pkt 37). W tym względzie należy stwierdzić, że art. 3 pkt 3 dyrektywy 2012/34 definiuje infrastrukturę kolejową jako elementy wymienione w załączniku I do tej dyrektywy".

TS UE odwołał się także do wykładni historycznej, powołując treść m.in. dyrektywy 91/440 ("Artykuł 3 tiret trzecie dyrektywy 91/440 definiował bowiem 'infrastrukturę kolejową' poprzez odesłanie do wszystkich elementów wymienionych w części A załącznika 1 do rozporządzenia nr 2598/70, wśród których figurowały 'perony pasażerskie'") oraz dyrektywy 2001/14 ("(...) korzystanie z peronów pasażerskich mogło być objęte dostępem do 'stacji pasażerskich, ich budynków i innych urządzeń' w rozumieniu pkt 2 lit. c) załącznika II do dyrektywy 2001/14").

TS UE stwierdził także, iż: "Uregulowanie warunków dostępu i pobierania opłat za minimalny pakiet dostępu jest między innymi ze względu na zasadniczy charakter świadczeń szczególnie korzystne dla przedsiębiorstw kolejowych, na rzecz których zarządcy infrastruktury zobowiązani są do świadczeń minimalnych. Artykuł 13 ust. 1 i art. 31 ust. 3 dyrektywy 2012/34 stanowią bowiem, że zarządcy infrastruktury są zobowiązani zapewnić wszystkim przedsiębiorstwom kolejowym minimalny pakiet dostępu, w niedyskryminacyjny sposób, w zamian za opłaty odpowiadające kosztowi, który jest bezpośrednio ponoszony jako rezultat przejazdu pociągu.

Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 2 i 4, a także z art. 31 ust. 7 tej dyrektywy dostępu do obiektów infrastruktury usługowej, o których mowa w pkt 2 załącznika II do tej dyrektywy, można odmówić tylko wtedy, gdy istnieją realne alternatywy, a opłata nałożona za ten dostęp nie może przekraczać kosztów świadczenia powiększonych o rozsądny zysk.

Wynika z tego, że decyzja prawodawcy Unii o dodaniu użytkowania infrastruktury kolejowej, w tym więc peronów pasażerskich, do minimalnego pakietu dostępu ułatwia warunki dostępu przedsiębiorstw kolejowych do rynku transportu kolejowego i odpowiada tym samym celom tej dyrektywy".

Odnosząc powyższe do tej sprawy, Sąd wskazuje, iż artykuł 3 tiret trzecie dyrektywy 91/440 definiował "infrastrukturę kolejową" poprzez odesłanie do wszystkich elementów wymienionych w części A załącznika 1 do rozporządzenia nr 2598/70, wśród których wprost wymienione były bocznice kolejowe.

Odnośnie dyrektywy 2001/14, obowiązującej zarówno w trakcie dokonywania naruszeń prawa przez [...], jak też będącej podstawą do implementacji do przepisów utk w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż ponieważ na mocy załącznika II do dyrektywy 2001/14, korzystanie z bocznic kolejowych i terminali towarowych było objęte dostępem do "terminali towarowych; stacji rozrządowych, urządzeń do formowania składów pociągów; torów postojowych;

utrzymania i inne urządzenia techniczne" w świetle brzmienia pkt 2 lit. d-h załącznika II do dyrektywy 2001/14. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt d dyrektywy 2001/14 "Państwa Członkowskie mogą wykluczyć z zakresu niniejszej dyrektywy: (...) infrastrukturę kolejową będącą własnością prywatną, która jest do wyłącznego użytku właściciela tej infrastruktury w celu wykonywania jego własnych przewozów towarowych". A zatem Sąd podziela pogląd organu, iż nawet na gruncie dyrektywy 2001/14 istniała podstawa prawna do wyłączenia wyłącznie prywatnych bocznic kolejowych z regulacji przepisów krajowych, w tym utk, a nie bocznic innych niż prywatne.

Obecnie obowiązująca dyrektywa 2012/34 w ogóle nie pozostawia żadnej wątpliwości w zakresie uznania bocznicy kolejowej innej niż prywatna (organ określa taką bocznicę jako "publiczna") jako elementu infrastruktury kolejowej.

Sąd wskazuje, iż powołane przez skarżącą wyroki sądów powszechnych, jak i sądów administracyjnych, dotyczące definicji bocznicy kolejowej, nie dotyczą działalności regulacyjnej Prezesa UTK, dlatego nie są miarodajne dla niniejszej sprawy. Wyrok SN z 23 października 2008 r. sygn. V CSK 121/08 dotyczył zwolnienia bocznic kolejowych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Każde zwolnienie z opłat stanowiących dochody budżetowe (czy Skarbu Państwa czy samorządu) winno być interpretowane ściśle, stąd nie dziwi takie rozstrzygnięcie SN jak w powołanej sprawie. Odmienność sprawy rozstrzyganej przez SN a przedmiotowej sprawy najlepiej obrazuje zdanie zawarte w uzasadnieniu tego wyroku SN: "Rozumowanie to pozostaje aktualne także po zmianie określenia bocznicy kolejowej zawartego w art. 4 pkt 10 ustawy, mimo że według zmienionego brzmienia tego przepisu bocznicę kolejową zdefiniowano jako infrastrukturę kolejową". Sad zauważa przy tym, iż wyrok SN zapadł przed uchwaleniem dyrektywy 2012/12, ponadto Sąd ten w ogóle w swej wykładni nie wziął pod uwagę przepisów unijnych. Wyrok ten też zapadł przed wyrokiem TS UE z 10 lipca 2019 r. w sprawie C-210/18 WESTbahn Management GmbH.

Odnosząc się z kolei do powołanych przez skarżącą wyroku NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. II FSK 130/11, wskazać należy, iż dotyczą one zwolnienia z podatku od nieruchomości, które – jako zwolnienie od podatków – również winno być interpretowane ściśle - a zatem zupełnie innej materii niż przedmiotowa, tj. regulacyjnej. Natomiast odnośnie postanowienia NSA 8 września 2011 r., sygn.. II OW 68/11, Sąd wskazuje, iż po pierwsze dotyczy ono nie spraw regulacyjnych Prezesa UTK, ale sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą [...] a Starostą [...] w sprawie rozstrzygnięcia zgłoszenia wykonania remontu bocznicy kolejowej. Zarówno SN, jak i NSA w powołanych wyrokach nie uwzględniają różnic pomiędzy bocznicą prywatną (znajdującą się np. w cementowni, elektrowni) a pozostałymi bocznicami, w tym częścią bocznic posiadanych przez stronę i udostępnianą innym przewoźnikom. Wyroki te nie uwzględniają także brzmienia załącznika I do dyrektywy 2012/34.

Rozstrzygnięcia decyzji nie naruszają także, zdaniem Sądu, art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 288 ust. 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Z jednej strony strona wnosi o prounijną interpretację i zastosowanie dyrektywy 2012/34 do jej sytuacji prawnej (odnośnie infrastruktury usługowej), z drugiej podnosi, że dyrektywa ta w zakresie interpretacji pojęcia bocznicy nie może mieć wobec niej zastosowania. Jednocześnie sama skarżącą przyznaje na s. 30 skargi, że termin właściwy do implementacji dyrektywy 2012/34 upływał 16 czerwca 2015 r. W stanie prawnym, kiedy strona dokonywała naruszeń prawa, dyrektywy tej albo jeszcze nie było, albo termin do jej implementacji jeszcze nie upływał. Także stan naruszania prawa, tj. art. 5 ust. 3 utk, przez stronę winien zakończyć się z uwagi na treść decyzji z [...] maja 2013 r. oraz nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności (a nawet zakończył się – według deklaracji skarżącej) - 31 grudnia 2013 r., a zatem także przed upływem terminu do implementacji dyrektywy 2012/34. Dlatego w ocenie Sądu właściwy do oceny stanu faktycznego jest stan prawny następujący: utk w brzmieniu do 30 grudnia 2016 r. z uwzględnieniem w możliwie jak najszerszym zakresie, wziąwszy pod uwagę regulacje krajowe – celów i brzmienia dyrektywy 2012/34.

Zdaniem [...] kierunek interpretacyjny pojęć z zakresu kolejnictwa powinien być jednak zgodny z celem unijnych dyrektyw. Sąd uważa, że przyjęta przez organ interpretacja jest zgodna przede wszystkim z przepisami prawa krajowego, tj. utk w brzmieniu do 30 grudnia 2016 r. Prezes UTK nie mógł jako organ administracji działający na podstawie prawa dokonać interpretacji stojącej w sprzeczności z regulacjami krajowymi, jak wnioskowała skarżąca. Sama skarżąca zdaje się to zauważać, przytaczając na s. 31 skargi orzecznictwo TSUE, które wymaga, aby przed terminem implementacji dyrektyw, stosując prawo wewnętrzne tak dalece, jak to jest możliwe, interpretować prawo wewnętrzne, w świetle treści i celu dyrektywy. Zacytowany fragment nie wskazuje zatem na bezwzględny obowiązek interpretacyjny przepisów zgodnie z unijnymi regulacjami, nakazuje on jedynie stosowania go tak dalece, jak to możliwe. Zdaniem Sądu, treść przepisów krajowych utk w brzemieniu obowiązującym do 30 grudnia 2016 r., który obowiązywał organ w całym postępowaniu na mocy przepisów intertemporalnych, umożliwia taki kierunek interpretacji, aby uznać, że:

1. bocznica kolejowa była co najmniej od dnia publikacji dyrektywy 2012/34 uznana za element infrastruktury kolejowej, na co zezwala prounijna interpretacja przepisów utk w brzmieniu do 30 grudnia 2016 r. – tak dalece jak to jest możliwe;

2. w czasie dokonywania naruszeń prawa przez [...] (tj. maksymalnie do 31 grudnia 2013 r.) terminale kolejowe nie mogły być w posiadaniu przewoźnika jako infrastruktura kolejowa.

Nie można w tym zakresie czynić organowi zarzutu naruszenia prawa, skoro się do przepisów intertemporalnych w przedmiotowym stanie faktycznym zastosował.

W związku z powyższym, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 4 ust. 3 TSUE, bowiem nie naruszono zasady pośredniej skuteczności postanowień dyrektyw. Dodatkowo, należy wskazać, że Prezes UTK tam, gdzie było to możliwe i nie stało w sprzeczności z przepisami krajowymi, interpretował pojęcia, mając na uwadze prawodawstwo unijne (np. s. 29-30, 39 decyzji).

Prezes UTK ustalił także, że spółka dokonuje również budowy i utrzymania posiadanej części infrastruktury, prowadzi ruch pociągów na liniach kolejowych oraz zarządza nieruchomościami wchodzącymi w jej skład. Tym samym wykonuje kolejne czynności związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową. W ramach swojej działalności spółka buduje i modernizuje bowiem tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną.

Wbrew stanowisku strony skarżącej ustalenia faktyczne poczynione przez Prezesa UTK są wystarczające do stwierdzenia, że [...] zarządza infrastrukturą kolejową i charakter niniejszej sprawy nie wymagał od organu czynienia bardziej szczegółowego spisu składników majątkowych, niż to wynika z zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się do drugiego zarzutu prawa materialnego, Sąd wskazuje, iż nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, że Prezes UTK dokonał błędnej wykładni pojęcia terminala kolejowego.

Powtórzyć należy, iż zgodnie z art. 4 pkt 36c utk terminal kolejowy to "budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integrację usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu".

Z kolei w myśl art. 4 pkt 10 u.t.k. bocznica kolejowa to droga kolejowa połączona z linią kolejową i służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, które są na niej usytuowane. Zdaniem Sądu już z samego zestawienia cytowanych definicji ustawowych wynika, że bocznica jest z punktu widzenia prawa innym pojęciem niż terminal. Uwagi strony, że w praktyce to podobne pojęcia nie mają w tym zakresie znaczenia.

Sąd nie zgadza się z twierdzeniem strony, iż warunkiem uznania budynku lub budowli za terminal kolejowy jest obecność w nim urządzeń specjalistycznych. Nie wynika to z cytowanego art. 4 pkt 36c utk. Z przepisu tego wynika jedynie to, iż jeżeli budynek lub budowla posiadają takie urządzenia, to stanowią one element składowy terminala kolejowego.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, terminal kolejowy usytuowany na sieci kolejowej był elementem infrastruktury kolejowej, który musiał być udostępniany przewoźnikom kolejowym na niedyskryminujących zasadach. Zgodnie bowiem z treści art. 29 1b u.t.k., podmiot zarządzający infrastrukturą kolejową nie może odmówić dostępu do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także do zapewnienia tej obsługi, dla urządzeń określonych w części I ust. 2 załącznika do ustawy, chyba że istnieją inne podmioty udostępniające te urządzenia i zapewniające obsługę na zasadach rynkowych. Jednocześnie załącznik do utk część I, ust. 2 wymienia dostęp do terminali kolejowych, jako usługę, która musi być świadczona na rzecz przewoźników kolejowych.

Z akt sprawy wynika, że na dzień wydania zarówno zaskarżonych decyzji, [...] było także przewoźnikiem kolejowym. Zgodnie z art. 4 ust. 9 ustawy o transporcie kolejowym, przewoźnik kolejowy to przedsiębiorca, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub świadczy usługę trakcyjną. Uprawnienia spółki do wykonywania przewozów kolejowych potwierdzają wydane przez Prezesa UTK licencje.

Wobec powyższego zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie Prezesa UTK stwierdzające naruszenie przepisu art. 5 ust. 3 utk na skutek łączenia działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej. Jak podkreślił bowiem Prezes UTK w świetle przepisów utk w brzmieniu do 30 grudnia 2016 r. na rynku mogły funkcjonować dwa rodzaje podmiotów, których działalność całkowicie nadzoruje Prezes UTK - zarządca infrastruktury lub przewoźnik kolejowy. Jak wskazano, łączenie powyższych funkcji jest niezgodne z prawem, a konkretnie z art. 5 ust. 3, który zobowiązuje zarządcę infrastruktury kolejowej i przewoźnika kolejowego do wprowadzenia rozdziału prawnego działalności infrastrukturalnej i przewozowej.

W konsekwencji Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania wskazanych w skardze. Niewątpliwie postępowanie przeprowadzone przez Prezesa UTK niezbicie wykazało, że opisany przez organ majątek będący w posiadaniu [...] stanowi infrastrukturę kolejową, którą [...] faktycznie zarządza będąc jednocześnie przewoźnikiem kolejowym.

Zarzut Skarżącej polegający na dokonaniu przez Prezesa UTK błędnej i rozszerzającej wykładni pojęcia infrastruktury kolejowej me zasługuje na uwzględnienie z poniższych powodów.

Organ w przedmiotowej decyzji w szeroki i wyczerpujący sposób przedstawił swoją wykładnię pojęcia infrastruktury kolejowej (s. 34 - 38 decyzji). Prezes UTK dokonał ponownej analizy ww. pojęcia, mając na uwadze wzajemne odziaływanie na siebie szeregu pojęć z zakresu kolejnictwa (np. sieci kolejowej, obszaru kolejowego i terminala kolejowego) oraz uwzględniając prawodawstwo krajowe oraz unijne. Prezes UTK od strony 35 Decyzji w sposób szczegółowy przestawiał swoją interpretację pojęcia infrastruktury kolejowej, która w jego ocenie jest w pełni zgodna z wówczas obowiązującymi przepisami utk. Co więcej interpretacja ta jest zgodną z art. 4 pkt 1 utk. Interpretacja przyjęta przez Prezesa UTK i przedstawiona w decyzji w żaden sposób nie narusza ww. przepisu.

Zdaniem Sądu nie doszło także do naruszenia art. 29 ust 1b utk. Skarżąca dokonała bowiem rozszerzające, ale jednocześnie wadliwej interpretacji pojęć zawartych w części I ust. 2 Załącznika do utk, tj. budowli i urządzeń tam wymienionych. Interpretacja ta polegała na przyjęciu, że podmiot inny niż zarządca infrastruktury mógł być do 30 grudnia 2016 r. w posiadaniu urządzeń związanych z obsługą pociągu, o których mowa w ww. Załączniku, kwalifikując tym samym te budowle i urządzenia (podając konkretnie, że chodzi o terminale kolejowe) do urządzeń, które nie stanowią, w ocenie Skarżącej, infrastruktury kolejowej.

W tym kontekście Sąd wskazuje, iż art. 29 ust. 1 -1b utk stanowił:

"1. Udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych oraz umożliwieniu mu korzystania z niezbędnej infrastruktury kolejowej, z zastrzeżeniem ust. 2.

1a. Przewoźnicy kolejowi są uprawnieni do minimalnego dostępu do infrastruktury kolejowej oraz dostępu na sieci kolejowej do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także do zapewnienia tej obsługi, określonych w części I załącznika do ustawy.

1b. Zarządca nie może odmówić dostępu na sieci kolejowej do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także do zapewnienia tej obsługi, określonych w części I ust. 2 załącznika do ustawy, chyba że istnieją inne podmioty udostępniające te urządzenia i zapewniające obsługę na zasadach rynkowych".

Otóż wprowadzenie m.in. art. 29 ust. 1b zostało uzasadnione w projekcie ustawy w ten sposób: "Uprawnienie przewoźników kolejowych do minimalnego dostępu do infrastruktury kolejowej oraz dostępu na sieci kolejowej do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także zapewnienie tej obsługi jest transpozycją art. 5 oraz Załącznika II do dyrektywy nr 2001/14/WE. Dotychczasowe przepisy ustawy o transporcie kolejowym są niejednoznaczne. Wprowadzenie do ustawy załącznika usunie pojawiające się wątpliwości".

Z kolei art. 5 ust. 1 dyrektywy 2001/14 pt. "Usługi" stanowił, iż: "Przedsiębiorstwa kolejowe będą, na niedyskryminujących zasadach, uprawnione do minimalnego pakietu dostępu i dostępu do torów w celu obsługi urządzeń, opisanych w załączniku II. Podaż usług, określonych w załączniku II pkt 2, będzie zapewniona w niedyskryminujący sposób, a zamówienia składane przez przedsiębiorstwa kolejowe mogą być odrzucone tylko wówczas, gdy istnieją inne realne warianty zgodne z warunkami rynku. Jeżeli te usługi nie są oferowane przez jednego zarządcę infrastruktury, podmiot zapewniający "główną infrastrukturę" przeprowadzi wszystkie racjonalnie możliwe starania, aby ułatwić świadczenie tych usług".

Sama skarżąca w skardze podnosiła, iż ówczesne przepisy utk były niejasne i zawierały "niewątpliwą lukę w prawie", gdyż brak był rozróżnienia statusu "zarządców infrastruktury" od innych podmiotów z art. 29 ust. 1b utk, co powodowało "problemy interpretacyjne". W ocenie Sądu owe problemy rozwiązuje prounijna interpretacja art. 29 ust. 1b utk w kontekście brzmienia implementowanego art. 5 ust.1 dyrektywy 2001/14. Otóż przepis unijny w ogóle nie stanowi o podmiotach innych niż zarządcy infrastruktury. Wprost przeciwnie, przepis ten wręcz sugeruje, iż owe "inne realne warianty zgodne z warunkami rynku" mogą być świadczone przez innych zarządców innej infrastruktury kolejowej. Wprost wynika to ze zdania 3 omawianego art. 5 ust. 1 dyrektywy 2001/14.

Podsumowując, powołane wyżej przepisy art. 29 ust 1b utk nie wskazują, że wskazane w Załączniku utk w Części I ust. 2, budowle i urządzenia nie stanowiły do 30 grudnia 2016 r. infrastruktury kolejowej, a co z tym związanie, nie przesądzają także o tym, że podmiot, który je wówczas posiadał, nie mógł być kwalifikowany jako zarządca infrastruktury. Przepis ten wskazuje jedynie, jakie urządzenia służą obsłudze pociągów, a co z tym związane, korzystanie z jakich urządzeń zawarte jest w usłudze świadczonej na rzecz przewoźników.

Sąd podzielił również pogląd organu w zakresie nieuwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez [...].

Za bezzasadny w ocenie Sądu uznać należało zarzut braku stanowczego stwierdzenia w decyzji, że fakt łączenia przez [...]działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury prowadził do dyskryminacji innych przewoźników w dostępie do infrastruktury kolejowej. Podkreślenia wymaga, iż podstawą prawną zaskarżonych decyzji był przepis art. 13 ust. 6 utk, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa Prezes UTK wydaje decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. W świetle powyższego jedynym dopuszczalnym w graniach przepisów prawa rozstrzygnięciem było rozstrzygnięcie polegające na stwierdzeniu naruszenia przez [...] przepisu z zakresu kolejnictwa, tj.: art. 5 ust. 3 utk polegające na łączeniu działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej i wyznaczenie terminu na usunięcie naruszenia w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r. Sąd zgadza się z organem, że w świetle obwiązujących przepisów prawa, brak było podstaw do umieszczania w decyzji innych elementów, a mianowicie opisania naruszenia zgodnego z żądaniem Izby. A zatem żądanie stanowczego stwierdzenia w decyzji, że fakt łączenia przez [...] działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury prowadził do dyskryminacji innych przewoźników w dostępie do infrastruktury kolejowej, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, w tym przepisów utk.

Sąd nie podzielił także zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu dotyczącego braku nałożenia na [...] kary pieniężnej. W ocenie Sądu zgodzić należy się z Prezesem UTK, że z uwagi na treść przepisów utk brak było przesłanek do nałożenia na [...] kary pieniężnej w ramach prowadzonego przez organ postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Biorąc pod uwagę datę zaskarżonych decyzji, wydanie takiego rozstrzygnięcia było przedwczesne, jak i nie pokrywałoby się z zakresem prowadzonego postępowania. Przepisy art. 66 ust. 2 i 2a utk obligują bowiem Prezesa UTK do nałożenia kary pieniężnej dopiero w sytuacji niewykonania ciążącego na stronie obowiązku. Przedmiotem postępowania administracyjnego nie było nałożenie kary pieniężnej, a ustalenie, czy skarżąca dopuściła się naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa, w szczególności przepisu art. 5 ust. 3 utk. Dlatego też żądanie nałożenia kary pieniężnej w ramach przedmiotowego postępowania należy uznać za niezasadne.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów przedłożonych do skargi stosownie do art. 106 § 3 Ppsa, wskazać należy, iż Sąd uznał go za niezasadny. Jak wskazano powyżej, zgłoszone dowody były nieistotne w sprawie, albowiem w jej toku organ nie mógł oceniać, czy decyzja Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. została wykonana przez stronę czy nie. Te ustalenia może dokonać organ dopiero w ewentualnym postępowaniu o nałożeniu kary pieniężnej. Ponadto Sąd wskazuje, iż art. 106 § 3 Ppsa nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organ ustalił ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Cel ten wyraża zarówno brzmienie art. 106 i art. 113 Ppsa, jak i ugruntowane w tym względzie stanowisko judykatury i doktryny.

Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego który wynika z akt sprawy i w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Strona mogła i powinna była zgłaszać stosowne wnioski dowodowe w toku postępowania administracyjnego. Strona nie wykazała żadnych usprawiedliwionych przyczyn, dla których tego nie uczyniła. W związku z powyższym, Sąd wniosków dowodowych złożonych przez stronę nie uwzględnił.

Odnośnie natomiast zarzutów dotyczących nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] maja 2013 r. Sąd pragnie powołać fragment uzasadnienia wyroku NSA z 2 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 1677/14, CBOSA: "Wyjaśnić też trzeba, co zupełnie pomija strona wnosząca kasację, iż zakres uprawnień kontrolnych sądów administracyjnych, co do zasady odnosi się do ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 52 § 1- 4 p.p.s.a.) i to w pierwszej kolejności wobec nich stosowane są środki przewidziane w ustawie (art. 145-151 p.p.s.a.). Z tych też powodów, sąd rozpoznający skargę w pierwszej kolejności powinien stwierdzić, czy zaskarżone orzeczenie obarczone jest wadą pozwalającą na wyeliminowanie go z obrotu prawnego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie może badać, czy są podstawy do zastosowania art. 135 p.p.s.a. dla końcowego załatwienia sprawy w granicach danego stosunku administracyjnoprawnego". W wyroku tym Sąd też podniósł, iż "Zamieszczenie rozstrzygnięcia o nadaniu tego rygoru w treści samej decyzji powoduje, iż staje się on jej składnikiem i wywołuje ten skutek, że decyzja nieostateczna staje się natychmiast wykonalna i stanowi tytuł wykonawczy. Rygor natychmiastowej wykonalności nie jest jednak samodzielny, bowiem jego byt prawny jest ściśle uzależniony od materialnoprawnej treści samej decyzji, której do czasu wydania decyzji ostatecznej lub stania się taką przez decyzję organu I instancji nadaje jej cechy wykonalności. (...) Zwrócić należy uwagę na to, iż sam rygor natychmiastowej wykonalności nie jest materialnym elementem rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej, ale procesowym". A zatem skarżąca wywieść powinna możliwość wpływu naruszenia art. 13 ust. 6a utk na treść wydanej decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu wpływu takiego nie ma.

Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu organ zasadnie nałożył także decyzji pierwszoinstancyjnej rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z powołanego wyżej art. 13 ust. 6a utk Prezes UTK może w całości lub w części nadać rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W niniejszej sprawie nadanie ww. rygoru uzasadnione było interesem społecznym, co objawia się w wielu cytowanych wyżej pismach innych przewoźników, którzy odczuwali skutki stosowania dyskryminacyjnej polityki [...] w zakresie dostępu do infrastruktury. Sąd pogląd organu w tym zakresie podziela. Jak wskazano wcześniej nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. Sąd tłumaczy w ten sposób, iż został on nałożony po to, aby strona niezwłocznie po otrzymaniu tej decyzji rozpoczęła stosowne przygotowania tak, aby termin 31 grudnia 2013 r. na usunięcie naruszeń został dochowany. Termin 31 grudnia 2013 r. jest z kolei prawnym określeniem czasu, po upływie którego organ może dokonać kontroli wykonania decyzji pod wynikającym z przepisów prawa rygorem wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z art. 66 ust. 2aa pkt 1 utk. Utrzymanie w mocy decyzji z [...] maja 2013 r. przez decyzję z [...] lutego 2019 r. w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności umotywowane było tym, iż spełnione były [...] maja 2013 r. przesłanki do nadania rygoru. Argumenty skarżącej dotyczące badania w tym zakresie stanu aktualnego na dzień skarżonej decyzji sprowadzają się do tego, iż zasadniczo w każdym przypadku rozstrzygania drugoinstancyjnego w postaci utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, organ, odnośnie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji pierwszoinstancyjnej, winien w tym zakresie uchylać tę decyzję i umarzać postępowanie. Wszak zawsze decyzja drugoinstancyjna jest wykonalna z mocy prawa, a zatem z dniem jej wydania niejako kończy swój byt zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności. Pogląd taki jednak stoi w sprzeczności nie tylko z prawidłową interpretacją art. 108 Kpa, ale i z zaakceptowaną przez sądy administracyjne praktyką organów, które utrzymują w tej sytuacji w mocy całość decyzji pierwszoinstancyjnej, łącznie z nadanym jej rygorem natychmiastowej wykonalności. Nawet bowiem wydanie decyzji ostatecznej nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (zob. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 674/13 i przywołane w nim orzecznictwo).

Powyższe podkreśla teza wyroku NSA z 13 września 2016 r., sygn. I FSK 331/15, LEX nr 2142855, zgodnie z którą: "Nowe zdarzenia nie rzutują na byt postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej". W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA podniósł, iż: "Problematyka modelu podejścia do stosowania art. 239b § 1 pkt 4 w związku z § 2 O.p. na etapie postępowania przez organem drugiej instancji w kontekście ustalania istotnych dla tych przepisów okoliczności faktycznych (w tym przy wykorzystaniu reguł z art. 187 § 1 i art. 191 O.p.) była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1339/10. W orzeczeniu tym Sąd rozważał, czy Dyrektor IS rozpatrując na skutek zażalenia sprawę dotyczącą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności powinien dokonać oceny zasadności użycia tego rygoru według danych na dzień jego nadania, czyli dzień wydania postanowienia przez Naczelnika US, czy na dzień podejmowania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, czyli dzień wydania ostatecznego postanowienia. Przy tak postawionej alternatywie opowiedział się za pierwszą ze wskazanych możliwości. Stanowisko takie skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił, wskazując niżej argumentację za nim przemawiającą". Następnie NSA powołał się na przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności z art. 239b § 1 O.p., wskazując, iż stanowią one "asumpt do tego, aby organ podatkowy podjął działania "przymuszające" do wykonania decyzji zanim stanie się ona ostateczna. Innymi słowy, w takiej perspektywie za istotny uznany został stan, w jakim znajduje się strona w momencie, gdy organ podatkowy pierwszej instancji ocenia rokowania co do możliwości dobrowolnego wykonania przez nią decyzji, która to decyzja nie ma jeszcze atrybutu wykonalności, rozumianego jako możliwość uruchomienia na jej podstawie egzekucji administracyjnej. Uwzględniając przy tym wspomnianą już zasadę wykonalności decyzji ostatecznych, należy mieć na uwadze i to, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ze swej istoty zawiera rozstrzygnięcie wymagane na pewien czas, tj. najwcześniej od daty doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej - jeśli wraz z nią doręczone zostanie postanowienie, do momentu doręczenia decyzji posiadającej przymiot ostateczności, czyli decyzji drugoinstancyjnej. Celem omawianej instytucji prawnej jest więc zapewnienie efektywności działania organów podatkowych we wskazanym przedziale czasowym. (...) Tak więc ocena prawidłowości zastosowania tych przepisów, wraz z elementem uprawdopodobnienia ujętym w art. 239b § 2 O.p., na etapie postępowania zażaleniowego musi uwzględniać wskazany wyżej cel i zagrożenia mogące go niweczyć. Z tych przyczyn postępowanie takie sprowadza się do oceny przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i jego zasadności, w kontekście wystąpienia wymaganych ustawowo przesłanek, według daty nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie daty późniejszej. W tym znaczeniu nowe zdarzenia nie rzutują na byt postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Co więcej, nawet wydanie decyzji ostatecznej nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego (zob. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 674/13 i przywołane w nim orzecznictwo)".

Podsumowując, NSA skonkludował, iż "(...) w postępowaniu zażaleniowym organ (...) słusznie uznał, że należało ocenić zasadność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 w związku z § 2 O.p. w tych samych realiach, jakie na ten użytek zostały przyjęte przez organ pierwszej instancji w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, tj. istniejące w dniu 4 grudnia 2013 r. Kontrola instancyjna w tym zakresie musiała bowiem dotyczyć momentu nadania tegoż rygoru, nie zaś jakiegokolwiek momentu późniejszego. W przeciwnym razie wszelkie wtórne zmiany stanu faktycznego mogłyby automatycznie skutkować wnioskiem o konieczności uchylenia postanowienia, nawet jeśli w dacie jego podejmowania było ono prawidłowe (legalne)".

Powyższy pogląd NSA, mimo że dotyczy postępowania o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie O.p., tutejszy Sąd w całości podtrzymuje i przyjmuje na gruncie niniejszej sprawy za własny.

Podsumowując, rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2013 r. było zgodne z prawem. Powyższa ocena prawna ma obecnie jednak wymiar tylko historyczny, gdyż skarżona decyzja drugoinstancyjna, jako decyzja ostateczna, i tak podlegałaby wykonaniu.

Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie naruszono ani prawa materialnego, ani procesowego.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 Ppsa.