Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1171/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1, ust. 2, art. 80 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1029
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: art. 8, art. 11, art. 15, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant referent - stażysta Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. i P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 maja 2023 r. nr SKO.OS/41.9/339/2023/7425/KK w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego A. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] znak [...] z dnia 23 lutego 2023 r. Prezydent Miasta C. (dalej: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82 ust. 1 pkt 1, pkt 2b, pkt 5, art. 82 ust. 3, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 z późn. zm., dalej: "u.u.i.ś.") po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 3 października 2019 r. przez K. S. (dalej: "Inwestor") określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn.: "Adaptacja części istniejących obiektów, placów składowych (magazynowych) Firmy G., zlokalizowanych w S. przy ul. [...] na potrzeby nowoczesnego zakładu odzysku odpadów przemysłowych".

Sprawa rozpoznawana jest ponownie. Uprzednia decyzja organu nr [...] z dnia 9 listopada 2021 r. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach znak SKO.OS/41.9/810/2021/17607/KK z dnia 16 lutego 2022 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Organ określił w decyzji: rodzaj i miejsce przedsięwzięcia (pkt I), warunki realizacji przedsięwzięcia (pkt II), warunki eksploatacji przedsięwzięcia (pkt III), wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. (pkt IV), obowiązek zapobiegania, ograniczania i monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (pkt V), obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej obejmującej oddziaływanie 3 instalacji na stan jakości powietrza oraz oddziaływanie hałasu (pkt VI), nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko i przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko (pkt VII) oraz wskazał, że charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji (pkt VIII).

Na wstępie organ ustalił, że do realizacji planowane są 3 instalacje do przetwarzania odpadów, tj.: 1. odpadów w postaci wyeksploatowanych podkładów kolejowych, 2. odpadów w postaci gumy, 3. odpadów budowlanych w postaci gruzu i zanieczyszczonego kruszywa torowego, kwalifikujące się do przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 71, § 2 ust. 1 pkt 41, § 3 ust. 1 pkt 80). Przedsięwzięcia realizowane będą w obrębie nieruchomości o numerach geod. [...] i [...] położonych przy ul.[...] w S.. Teren ten w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym przez Radę Miasta S. w dniu [...] uchwałą nr[.. .], jest oznaczony symbolem PP jako obszar przemysłowy z podstawowym przeznaczeniem gruntu pod zakłady produkcyjne, rzemieślnicze, bazy, składy i magazyny (§ 16 uchwały).

W dalszej kolejności organ zreferował przebieg dotychczasowego postępowania, ze szczególnym uwzględnieniem przeprowadzonych czynności dowodowych, pozyskanych dokumentów, materiału uzupełniającego od Inwestora, opinii, w tym postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 3 czerwca 2022 r. znak [...] oraz z dnia 1 września 2022 r. znak [...] opinii Państwowego Powiatowego Inspektorka Sanitarnego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2022 r. znak [...] postanowienia uzgadniającego Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 13 czerwca 2022 r. znak [...] opinii Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 9 września 2022 r. znak [...] przeprowadzonych oględzin, zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu oraz odniesienia się do zarzutów podnoszonych przez strony postępowania.

Organ stwierdził zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu planowane przedsięwzięcie swoją funkcją i charakterem odpowiadać będzie podstawowemu przeznaczeniu terenu określonemu w planie miejscowym. Wyjaśnił, iż zakładem przemysłowym jest zespół budynków i urządzeń wraz z terenem, na którym prowadzi się działalność wytwórczą, przemysłową polegającą na przekształcaniu mechanicznym, fizycznym lub chemicznym materiału, substancji lub ich części w nowy produkt. Funkcją przemysłu prócz ekonomicznej, społecznej jest przede wszystkim funkcja produkcyjna oparta na pozyskiwaniu i przetwarzaniu. W sytuacji gdy materiały, substancje pozyskiwane, zastępowane są odpadami, przetwarzanie odpadów wpisuje się w procesy produkcyjne - przemysłowe, a proces przetwarzania odpadów stanowi gałąź przemysłu. Przez przetwarzanie, zgodnie z definicją ustawową (art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach), rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie, w dalszej kolejności prowadzące do zastąpienie materiału/ substancji pozyskanym z odpadów substytutem w procesie wytwórczym/ produkcyjnym. Zaś konieczność zmagazynowania odpadów przed procesem przetworzenia i przetworzonego odpadu, ma charakter magazynowy także odpowiadający przeznaczeniu podstawowemu planu.

W tym zakresie organ nie podzielił stanowiska Prezydenta Miasta S. wyrażonego w piśmie z dnia 9 września 2021 r. i podtrzymywanego w kolejnych pismach, o niezgodności przedsięwzięcia z planem miejscowym.

Krąg stron postępowania organ ustalił w oparciu o art. 74 ust. 3a pkt 1 u.u.i.ś., tj. podmioty którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w 100-metrowym obszarze oddziaływania przedsięwzięcia (a ich liczba nie przekraczała 10). Wskazał, iż zgodnie z raportem zasięg stężeń maksymalnych substancji pyłów-gazowych oraz maksymalnych izolinii równoważnych poziomów hałasu, mieści się w granicach terenu planowanej inwestycji. Sprawę nielegalnego gospodarowania odpadami w postaci podkładów kolejowych, jaką ujawniły służby Miasta S., a w której działania podjęły inne organy (Policja, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S.) organ uznał za niemającą wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Organ wymienił katalog przesłanek uzasadniających odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz wskazał, iż żadnej z tych przesłanek nie stwierdził na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Od opisanej wyżej decyzji, odwołania wnieśli: Gmina[...] , A. K., P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz E. Sp. z o.o. z siedzibą w S.

1. Gmina S. podniosła, że w jej ocenie planowane przedsięwzięcie nie jest zgodne z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto budzi ono sprzeciw lokalnej społeczności. Przywołała przeznaczenie podstawowe i dopuszczalne terenu objętego w planie miejscowym symbolem PP, definicję odzysku zawartą w ustawie o odpadach, wskazała, iż zbieranie odpadów nie obejmuje magazynowania odpadów rozumianego jako czasowe przechowywanie obejmujące wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę lub magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. W ocenie Gminy planowanego przedsięwzięcia w zakresie gospodarowania odpadami obejmującego odzysk odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych na terenie o opisanym przeznaczeniu, nie można zaliczyć do żadnej z kategorii przeznaczenia w planie miejscowym. Z uwagi na występujące zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców, a także ryzyko związane z samym procesem przetwarzania odpadów (odzysku) należy założyć, że przedsięwzięcie takie może powodować dalsze zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska i wykraczać negatywnym oddziaływaniem na nieruchomości sąsiednie. W uzasadnieniu odwołania zwrócono także uwagę na ujawnione nieprawidłowości podczas kontroli terenu inwestycji oraz pozostające w toku postępowanie karne względem Inwestora i współoskarżonych. Wyrażono stanowczy sprzeciw w zakresie realizacji przedsięwzięcia. Podkreślono, że Inwestor nie rokuje pozytywnie w zakresie prowadzenia gospodarki odpadami o czym świadczą ujawnione nieprawidłowości, nie budzi zaufania społecznego i stwarza realne zagrożenie w zakresie ochrony zdrowia, życia i środowiska przyrodniczego;

2. A. K. sformułował zarzuty naruszenia:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności dotyczących ustalenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym pominięcie stanowiska Prezydenta Miasta S. o niezgodności przedsięwzięcia z planem miejscowym,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i bezpodstawne przyjęcie, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się jako działalność przemysłowa, a w konsekwencji, że pozostaje zgodne z ustaleniami planu miejscowego,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione pominięcie jednolitego i niezmiennego stanowiska Prezydenta Miasta S.,

- art. 80 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez wydanie decyzji, gdy zamierzenie nie jest zgodne z ustaleniami planu miejscowego,

- art. 62 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.u.i.ś. poprzez nieuwzględnienie oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi,

- art. 80 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. poprzez nieuwzględnienie wyników postępowania z udziałem społeczeństwa.

W uzasadnieniu Odwołujący się podkreślił, iż żaden z zapisów planu miejscowego na tym terenie nie dopuszcza działalności związanej z gospodarką odpadami. Zgodnie z obowiązującym planem wyłącznie na terenach oznaczonych symbolami SOP-I, SOP-Il oraz SOK-I i SOK-II dopuszczalne jest prowadzenie tego rodzaju działalności (§ 23 uchwały). Planowana inwestycja jest inwestycją z zakresu gospodarowania odpadami, a nie inwestycją kwalifikującą się jako zakład produkcyjny, rzemieślniczy, czy też bazy, składy i magazyny. W rezultacie teren, na którym taka inwestycja mogłaby zostać zlokalizowana powinien być oznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem O, nie zaś symbolem PP. Zwrócił również uwagę, że przywołana przez organ argumentacja, straciła na aktualności w świetle najnowszego orzecznictwa, nadto jeden z przywołanych wyroków zapadł w sprawie dotyczącej instalacji innych niż niebezpieczne. Odwołujący się zwrócił także uwagę na negatywne skutki planowanego przedsięwzięcia, emisję toksycznych substancji, hałasu, uciążliwości zapachowych, podał, iż nieruchomość Odwołującego się znajduje się w odległości 10 metrów od zakładu Inwestora.

3. P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 80 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez wydanie decyzji pomimo braku zgodności planowanego przedsięwzięcia z planem miejscowym,

- art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.u.i.ś. poprzez brak zamieszczenia w decyzji wymagań wskazanych w postanowieniu Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia 9 września 2022 r.,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak całościowego i rzetelnego zweryfikowania wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności brak zweryfikowania we własnym zakresie, lecz bezkrytyczne przyjęcie przeprowadzonej przez Inwestora analizy oddziaływania emisyjnego (hałasu, zanieczyszczeń pyłowo- gazowych) planowanego przedsięwzięcia,

co zdaniem Spółki spowodowało naruszenie:

- art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b u.u.i.ś. poprzez brak nałożenia na Inwestora wszystkich niezbędnych obowiązków mających na celu uniknięcie, zapobieganie i ograniczenie oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia,

- art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. c u.u.i.ś. poprzez brak nałożenia na wnioskodawcę obowiązku monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,

- art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.u.i.ś. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,

- art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.i.ś. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których organ zwolnił Inwestora z konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Odwołująca się Spółka podkreśliła, że pominięcie przez organ wyników uzgodnień i opinii stanowi nieuprawnione działanie organu. Wskazała również na uchybienia przepisom wymienionych w zarzutach odwołania,

4. E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. – Spółka sformułowała tożsame zarzuty jak w treści odwołania Spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w K..

Po rozpoznaniu ww. odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją nr SKO.OS/41.9/339/2023/7425/KK z dnia 15 maja 2023 r., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 570) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał zarzuty podniesione w treści wniesionych odwołań oraz brzmienie przepisów stanowiących podstawę normatywną rozstrzygnięcia. Następnie wskazał, iż dokonując analizy rozpoznawanej sprawy Kolegium nie znalazło podstaw do podważenia dokonanej przez organ oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii organów współdziałających oraz wyprowadzonych z tej oceny wniosków. W ocenie Kolegium przeprowadzone postępowanie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, a decyzja zasługuje na utrzymanie w mocy.

Odnosząc się z kolei do treści odwołań Kolegium stwierdziło, że argumenty w nich zawarte nie są zasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną, zatem odmowa jej wydania może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach, których zaistnienie nie zostało stwierdzone w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Kolegium, zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu wymaganej oceny oddziaływania na środowisko, w toku której został przeanalizowany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z jego uzupełnieniami. Wyniki postępowania, wbrew zarzutom odwołania, zostały uwzględnione w treści decyzji środowiskowej. Uwzględniono wyniki wymaganych uzgodnień i opinii oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Inwestycja jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W kwestii nieuwzględnienia stanowiska Prezydenta Miasta S. podał, że zarzut jest niezasadny, ponieważ to organ wydający decyzję dokonuje tej oceny, nadto organ pierwszej instancji odniósł się do wskazanego stanowiska Prezydenta Miasta S..

Dalej wskazał, iż raport został przeanalizowany zarówno przez organ pierwszej instancji jak i organy współdziałające w sprawie, które nie zakwestionowały tego opracowania, a jedynie wezwały o jego uzupełnienie. Ponadto żadna ze stron nie przedłożyła w toku postępowania opracowania o treści podważającej ustalenia tego raportu. Organ odwoławczy w kwestii dalszych zarzutów odwołań zwrócił uwagę, że organy współdziałające nie stwierdziły konieczności nałożenia na Inwestora przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Co do braku zamieszczenia w wydanej decyzji wymagań wskazanych w postanowieniu Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 9 września 2022 r. przywołał stanowisko przedstawione przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji uwzględnił wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, akcentując, że stanowisko lokalnej społeczności oraz protesty mieszkańców przeciwko planowanemu przedsięwzięciu nie mogą skutkować odmową wydania decyzji środowiskowej.

Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze złożonej przez A. K., Skarżący podniósł zarzuty jak w treści odwołania, a ponadto zarzut naruszenia art. 7, art. 11, art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów odwołania wniesionego przez Skarżącego i poprzestanie jedynie na przytoczeniu w uzasadnieniu stanowiska organu pierwszej instancji, a także naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał argumentację prezentowaną na etapie wniesionego odwołania, ponadto podkreślił, że mimo obszernego uzasadnienia organ odwoławczy dopiero na 21 stronie uzasadnienia przechodzi do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, które sprowadza się do przytoczenia czynności podjętych przez organ pierwszej instancji oraz stwierdzenia, że Kolegium podziela poglądy organu pierwszej instancji. Zauważył, że organ nie uzasadnił swojego stanowiska także w kwestii podnoszonego przez strony zarzutu niezgodności inwestycji z zapisami planu miejscowego. Wskazał w tym zakresie na zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania. Następnie Skarżący ponowił argumentację w kwestii niezgodności planowanej inwestycji z zapisami planu miejscowego przywołując na poparcie swojego stanowiska orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślił, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy nie podzielił żadnego z zarzutów skargi. Wyjaśnił, że zarzucana niezgodność przedsięwzięcia z zapisami planu miejscowego nie została wykazana w oparciu o materiał dowodowy sprawy.

Skarżąca Spółka – P. sp. z o.o. w K. poza zarzutami zawartymi w odwołaniu podniosła zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do jej uchylenia i odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca argumentowała niezgodność inwestycji z zapisami planu miejscowego, pominięcie wymagań wskazanych przez Marszałka Województwa Śląskiego, nienałożenia na Inwestora niezbędnych obowiązków w tym obowiązku monitorowania oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a także podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym bezkrytyczne przyjęcie przedstawionej przez Inwestora analizy oddziaływania emisyjnego. Skarżąca wskazała również na braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącej nawet uznanie, że nie zachodzi w sprawie podstawa odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, w sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz ponawiając argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę A. K. W ocenie Kolegium w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, o których mowa w skardze, Kolegium odniosło się do zarzutów odwołania i stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki dające podstawę do uchylenia decyzji.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach połączył sprawę o sygn. akt II SA/Gl 1181/23 ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. ze sprawą o sygn. akt II SA/Gl 1171/23 ze skargi A. K., celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1163/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę spółki E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. Postanowienie jest prawomocne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Tego rodzaju naruszenia Sąd w rozpoznawanej sprawie się nie dopatrzył.

Istotą niniejszej sprawy stała się ocena zgodności z prawem opisanej na wstępie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 maja 2023 r. nr SKO.OS/41.9/339/2023/7423/KK utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 23 lutego 2022 r. Nr [...] określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn.: "Adaptacja części istniejących obiektów, placów składowych (magazynowych) Firmy G., zlokalizowanych w S. przy ul. [...] na potrzeby nowoczesnego zakładu odzysku odpadów przemysłowych". Przedmiotem planowanego przedsięwzięcia są 3 instalacje do przetwarzania odpadów, tj.: odpadów w postaci wyeksploatowanych podkładów kolejowych, odpadów w postaci gumy, odpadów budowlanych w postaci gruzu i zanieczyszczonego kruszywa torowego.

Normatywną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. 71 ust. 1 u.u.i.ś.).

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że postępowanie w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma charakter wieloetapowy. W przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jego realizacji (art. 71 ust. 2 u.u.i.ś.), zatem konieczna jest stosowna kwalifikacja planowanego przedsięwzięcia.

Celem decyzji środowiskowej, wymaganej przed udzieleniem pozwolenia na budowę dla przedsięwzięć (inwestycji), które mogłoby, ze względu na swoje rozmiary bądź charakter, powodować nadmierną niedopuszczalną ingerencję w środowisko, jest określenie warunków, na jakich mimo to inwestycja może być realizowana tak, by tę ingerencję ograniczyć. Oddziaływania te mogą przybierać różne formy (hałas, emisje zapachów, drgań, promieniowania, zanieczyszczenia gleby czy wody). Wielkość tych oddziaływań zależy od rozmiarów i charakterystyki danego przedsięwzięcia funkcjonującego jako całość, a zatem i warunki, jakie mają zapobiegać nadmiernym oddziaływaniom powinny być określane dla całego przedsięwzięcia (zob. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. IV, Lex el. 2023). Treść decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określa art. 82 ust. 1 tej ustawy. Ponadto przepisy regulują obligatoryjne elementy uzasadnienia tego rodzaju decyzji, o czym stanowi art. 85 ust. 2 u.u.i.ś.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach kognicji sądów administracyjnych oraz przyczyn wzruszania orzeczeń organów administracji publicznej, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola sądowoadministracyjna pod względem zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem doprowadziła bowiem do wniosku o nierozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy.

W tym zakresie wymaga odnotowania, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, o której mowa w art. 15 k.p.a., stanowiącą konkretyzację art. 78 Konstytucji RP, na organie odwoławczym spoczywa obowiązek rozpoznania sprawy, w tym przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ustalenia stanu faktycznego, dokonania oceny materiału dowodowego oraz wykładni przepisów prawa materialnego. Środek odwoławczy powinien natomiast stwarzać realną możliwość oceny pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia i dokonania jego uchylenia bądź zmiany (por. L. Garlicki (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. 5, Warszawa 2007, s. 7). Powyższe zyskuje akceptację zarówno orzecznictwa jak i doktryny przedmiotu, wskazuje się bowiem, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997/1, poz. 35), właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3400/19, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Do istoty zasady dwuinstancyjności postępowania należy bowiem nakaz dwukrotnego rozpatrywania sprawy rozumiany jako konieczność dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez organ pierwszej instancji, a następnie przez organ odwoławczy (zob. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024).

Organ odwoławczy w rozstrzyganej sprawie zaniechał natomiast ponownego rozpatrzenia sprawy, nie odniósł się do kluczowych zarzutów podniesionych w odwołaniach, nie uczynił zadość zasadzie przekonywania, zaniechał dokonania ustaleń w kwestii przesłanek warunkujących wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, a także nie wskazał jakie dowody stanowiły o podzieleniu ustaleń organu pierwszej instancji.

W treści złożonych odwołań strony podkreślały szereg istotnych z punktu widzenia przedmiotu sprawy okoliczności. Jednakże w każdym z czterech wniesionych odwołań podniesiono zarzut niezgodności planowanej inwestycji z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W kontekście art. 80 ust. 2 u.u.i.ś., zgodnie z którym właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plany te zostały odpowiednio uchwalone albo przyjęte, analiza tego zagadnienia pozostawała kluczowa dla rozstrzygnięcia. Tymczasem pomimo obowiązku spoczywającego na organie odwoławczym - ponownego rozpoznania sprawy, nie dokonał w tym zakresie jakiejkolwiek analizy, nie odniósł się do przeznaczenia podstawowego i dopuszczalnego terenu inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie dokonał analizy planowanego przedsięwzięcia pod względem przeznaczenia terenu inwestycji w planie miejscowym, nie przedstawił argumentacji na poparcie przyjętego stanowiska.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji "Kolegium nie podziela przy tym zarzutów odwołania odnośnie sprzeczności zmierzenia strony z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" (str. 24 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W kwestii nieuwzględnienie stanowiska Prezydenta Miasta S. odnośnie braku zgodności przedsięwzięcia z zapisami planu, organ odwoławczy wyjaśnił natomiast jedynie, że "organem wydającym decyzję w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta C., a zatem wyłącznie ten organ - jako organ wydający decyzję w sprawie winien jest dokonać oceny zgodności zamierzenia inwestora z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zająć stanowisko w tym względzie, co w sprawie miało miejsce" (str. 24 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Przywołany fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji, mający stanowić w ocenie organu odwoławczego rozważenie zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyraźnie wskazuje na zaniechanie uczynienia zadość zasadzie dwuinstancyjności oraz zasadzie przekonywania, a tym samym na uchybienie przepisom postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1194/11). Brak należytego umotywowania istotnej dla sprawy kwestii prowadzi do naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II Sa/Wr 862/12, wyrok, H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023).

Zasadnie na powyższe zwrócił uwagę Skarżący w sformułowanych zarzutach skargi.

W świetle przywołanych wymogów stawianych organowi odwoławczemu w toku kontroli instancyjnej, brak zatem wątpliwości, iż nie spełnia zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego następujące zredagowanie uzasadnienia: "Kolegium w oparciu o akta sprawy przekazane przez organ I instancji, dokonało takich samych ustaleń jak organ I instancji, czego skutkiem jest wydanie niniejszej decyzji utrzymującej w mocy decyzje organu I instancji" (str. 23 akt administracyjnych), w sytuacji gdy nie zostało uzupełnione dalszymi rozważaniami w kontekście ustaleń przeprowadzanych w sprawie, oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czy zgłaszanych zarzutów.

Skarżący w odwołaniach zwrócili także uwagę na inne kwestie, takie jak m.in. błędną kwalifikację przedsięwzięcia jako działalności przemysłowej, nieprawidłowe ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji, pominięcie w wydanej decyzji wymagań wskazanych przez Marszałka Województwa Śląskiego, nienałożenie na Inwestora niezbędnych w ocenie Skarżących obowiązków, niedostateczne wyjaśnienie w jaki sposób zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. Zarzuty odwołań obejmowały również zagadnienie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności str. 21-25, prowadzi do wniosku, iż organ odwoławczy nie dokonał stosownego rozważenia podnoszonej argumentacji przez Odwołujące się strony.

Odnotowania wymaga, iż podniesiona przez stronę skarżącą argumentacja w środku zaskarżenia obliguje organ odwoławczy nie tylko do rozważenia jej zasadności, ale i odniesienia się do niej w uzasadnieniu. Należy mieć na uwadze, że brak odniesienia się do kwestii mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia może stanowić o nierozpoznaniu sprawy w jej całokształcie.

Powyższe stało się podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zwraca również uwagę, iż uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego składa się w znacznej części z przytoczenia przepisów prawa, niekoniecznie dotyczących istoty problemu, co ma wpływ na jego czytelność, a jednocześnie na uchybienie wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., co również może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Nie budziło wątpliwości Sądu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 15, art. 11 i art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. wyraźnie nakazuje, by organ podał i omówił w uzasadnieniu decyzji istotne dla rozstrzygnięcia fakty i dowody. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, w tym nieodniesienie się do istotnej argumentacji podnoszonej przez stronę, narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto organ winien tak prowadzić postępowanie, by wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy (zasada przekonywania, art. 11 k.p.a.), pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania.

Sąd nie wskazuje rozstrzygnięcia, jednakże zauważa, że powyższe uchybienia nie pozwalają na dokonanie kontroli sądowoadministracyjnej, stąd też uzasadnione stało się uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd podziela zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze w powyższym zakresie.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności uczyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania – mając jednocześnie w polu widzenia obowiązek przestrzegania pozostałych reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu, wnikliwie uzasadniając swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 200,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku) oraz na rzecz Skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 200,00 zł (pkt 3 sentencji wyroku), na które składał się uiszczony wpis sądowy.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.