Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1925/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 151a § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 132 w związku z art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze sprzeciwu B. C. od decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 10 października 2023 r. nr I-III.7721.7.18.2023 w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa - sprzeciw oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem sprzeciwu BC (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 10 października 2023 r. nr I-III.7721.7.18.2023, wydana w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Z uzasadnienia sprzeciwu oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Starosta [...] (dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji"), zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] pozwolenia na rozbudowę budynku handlowo – usługowego, na działce nr [...]. Z nadesłanych akt administracyjnych nie wynika, aby od ww. decyzji zostało wniesione odwołanie.

Wnioskiem z 17 maja 2022 r. BC zwróciła się do Starosty o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.".

Postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. nr [...] Starosta odmówił wznowienia postępowania uznając, że żądanie Skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Uwzględniając zażalenie Skarżącej, postanowieniem z 11 sierpnia 2022 r. nr I-III.7722.7.1.2022 Wojewoda uchylił postanowienie Starosty o odmowie wznowienia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że Skarżąca dowiedziała się o kwestionowanej decyzji najpóźniej 30 marca 2023 r., a potwierdzeniem tego jest treść złożonego w tym dniu pisma. Niemniej Organ I instancji dla oceny dotrzymania terminu do złożenia wniosku o wznowienie winien uwzględnić stan epidemii Covid-19 oraz związanych z nim uregulowań prawnych.

Postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Starosta przywrócił Skarżącej termin do złożenia wniosku o wznowienia postępowania. Następnie postanowieniem z [...] marca 2023 r. nr [...] wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...] Starosta stwierdził wydanie decyzji z [...] czerwca 2017 r. z naruszeniem prawa i jednocześnie odmówił jej uchylenia podnosząc, że w wyniku prawidłowo prowadzonego postępowania zapadłaby tożsama decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 10 października 2023 r. nr I-III.7721.7.18.2023 Wojewoda Podkarpacki uchylił decyzję Starosty oraz postanowienie z [...] marca 2023 r. o wznowieniu postępowania i postanowienie z [...] stycznia 2023 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Organ odwoławczy wskazał, że działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), Starosta w piśmie z 21 listopada 2022 r. zawiadomił Skarżąca o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, równocześnie wyznaczając 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z 20 grudnia 2022 Skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu, a postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. Organ I instancji uwzględnił zgłoszone żądanie.

Wojewoda podniósł, że art. 15zzzzzn2 nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu niż określone w art. 58 k.p.a. Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że strona obiektywnie nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Tymczasem Starosta nie poczynił żadnych ustaleń i nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, przywracając termin niejako "z automatu". Również uzasadnienie postanowienia Organu I instancji nie pozwala na ustalenie, jakie przesłanki zadecydowały, że pomimo uchybienia terminu określonego art. 148 k.p.a., należało go przywrócić na wniosek Skarżącej. Powyższe oznacza, że wydanie zaskarżonej odwołaniem decyzji uznać należało za przedwczesne, co z kolei obligowało Organ odwoławczy do jej uchylenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sprawa wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w szerokim zakresie, z zachowaniem trybu instancji.

W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem Skarżące, zaskarżona sprzeciwem decyzja została wydana z naruszeniem:

1. art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującej;

2. art. 58 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Starosta w sposób nieprawidłowy dokonał przywrócenia terminu do wznowienia postępowania administracyjnego;

3. art. 7, art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia sprawy i nieodniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, związanych z decyzją Organu I instancji.

W odpowiedzi na sprzeciw Organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sprzeciw jako nieuzasadniony, został przez Sąd oddalony w całości.

Zaskarżona do WSA decyzja Wojewody została wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. dlatego wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; zwana dalej w skrócie: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zakres sądowej kontroli decyzji kasacyjnej ustawodawca określił w art. 64e P.p.s.a. Na jego podstawie sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Instytucja sprzeciwu służy skontrolowaniu przez niezależny i niezawisły sąd administracyjny, czy decyzja kasatoryjna Organu II instancji została oparta na art. 138 § 2 K.p.a., a w rezultacie czy Organ nie nadużył swych uprawnień, uchylając się od obowiązku rozpatrzenia sprawy pod kątem stawianych decyzji Organu I instancji zarzutów. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a.). Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Tylko niezaistnienie w sprawie przesłanek wydania decyzji kasacyjnej przez Organ odwoławczy, będzie uprawniać sąd do uwzględnienia sprzeciwu.

Mając na względzie charakter prawny instytucji sprzeciwu, wyraźnie zawężający zakres sądowej kontroli rozstrzygnięć organów administracji, wskazać należy, że w myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, oznacza to, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sądowa kontrola przedmiotu sprzeciwu nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ odwoławczy zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej, tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a.

Zaskarżoną do WSA decyzją Wojewoda powołując się na art. 138 § 2 K.p.a. postanowił uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania decyzję administracyjną Starosty z [...] maja 2023 r. o nr [...], o stwierdzeniu wydania decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], z naruszeniem prawa oraz o odmowie jej uchylenia, gdyż w wyniku prawidłowo prowadzonego postępowania zapadłaby decyzja tożsama z decyzją ostateczną. Skutkiem zaskarżonej sprzeciwem decyzji Wojewody jest wobec tego usunięcie z obrotu prawnego decyzji Organu I instancji wydanej po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, a także usunięcie dwóch poprzedzających tą decyzję postanowień, tj. postanowienia o wznowieniu postępowania oraz postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną.

W uzasadnieniu kasacyjnego rozstrzygnięcia prawidłowo wyjaśniono, że Starosta orzekł o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją własną z dnia [...] czerwca 2017 r., o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Organu odwoławczego, Starosta przywracając termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie poczynił żadnych ustaleń jak również nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, przywracając stronie termin niejako automatycznie. Wskazano również, że uzasadnienie postanowienia Starosty z dnia 31 stycznia 2023 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie pozwala aby dowiedzieć się jakie w istocie przesłanki zadecydowały, że uchybiony termin o jakim mowa w art. 148 § 2 K.p.a. należy przywrócić na wniosek strony.

Na podstawie przekazanych do WSA akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] pozwolenia na rozbudowę budynku handlowo – usługowego, na działce nr [...]. Skarżąca strona BC w piśmie datowanym na dzień 17 maja 2022 r. zażądała od Starosty [...] wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją podkreślając, że w niniejszym postępowaniu powinna zostać ujęta jako strona bowiem inwestycja, na którą wydano pozwolenie oddziałuje w stopniu znacznym na jej posesję - działkę o nr [...]. Natomiast w dniu 20 grudnia 2022 r. BC wniosła do Organu I instancji o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek o przywrócenie stanowił reakcję BC na zawiadomienie Starosty o uchybieniu przez w/w terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (zawiadomienie zostało doręczone skarżącej dnia 22 listopada 2022 r). W zażaleniu na postanowienie Starosty z dnia 4 lipca 2022 r. Strona skarżąca wyraźnie oświadczyła, że końcem marca 2020 r. dowiedziała się przypadkowo, że na sąsiedniej działce na podstawie decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...], nastąpiła rozbudowa przedsiębiorstwa [...] o drugą hale oraz mniejszy budynek. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego tą ostateczną decyzją Starosty na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. został złożony przez Skarżącą pismem z dnia 16 maja 2022 r. o tej samej dacie wpływu do Starostwa.

Prawidłowe jest więc ustalenie Organu odwoławczego oraz Organu I instancji o uchybieniu przez Stronę skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem termin ten w myśl art. 148 § 2 k.p.a. z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o ostatecznej decyzji. Strona potwierdza, iż uchybiła terminowi do złożenia wniosku, składając dnia 20 grudnia 2022 r. z tej samej daty wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Sąd podziela w pełni słuszne stanowisko Wojewody, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej musi być po pierwsze, umotywowane przez stronę, która uchybiła terminowi, a po drugie, wskazane przez nią okoliczności powinny zostać rozważonae przez właściwy organ procesowy w kontekście ustawowych warunków przywrócenia terminu z art. 58 § 1, 2 i 3 K.p.a. W myśl wyraźnej treści art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi, zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustawodawca nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (zob. wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r., sygn. III FSK 3835/21, LEX nr 3672670).

Przytoczony przepis znajdował zastosowanie w tej sprawie, bowiem co trafnie dostrzegł Wojewoda w kasacyjnym postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2022 r. Organ I instancji winien był dostrzec, że od dnia 20 marca 2020 r. na obszarze RP został wprowadzony stan epidemii, który został odwołany dnia 16 maja 2022 r. Wobec tego Stronę należało powiadomić o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej 30 dniowy termin na złożenie wniosku o jego przywrócenie, co nastąpiło na podstawie opisanego wyżej zawiadomienia. Na mocy przepisu szczególnego wyrażonego w art. 15zzzzz2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjami kryzysowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Wobec takiej konstrukcji przepisu K.p.a. określającego warunki przywrócenia terminu, Starosta oceniając żądanie skarżącej powinien wypowiedzieć się, że po pierwsze, nastąpiło uchybienie terminu, a po drugie, czy wskazywane przez stronę przyczyny uchybienia przekonują do tego, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Wystarczyło przy tym, aby strona wyłącznie uprawdopodobniła, że niezachowanie terminu wynikło z przyczyn przez nią niezawinionych.

Sąd weryfikując decyzję Wojewody pod kątem wykazania przesłanek umożliwiających zastosowanie instytucji kasacji w toku administracyjnej instancji, zobligowany był skontrolować czy zarzucane przez ten Organ braki w argumentacji uzasadnienia postanowienia Starosty rzeczywiście obciążały ten akt, który w istocie otwierał drogę do uruchomienia postępowania nadzwyczajnego wobec decyzji ostatecznej. W wyniku podjęcia tego rodzaju czynności kontrolnych WSA zobligowany był wyłącznie potwierdzić słuszność negatywnej oceny prawnej i faktycznej Organu odwoławczego względem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Otóż szczegółowa analiza treści uzasadnienia postanowienia Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. w sposób jednoznaczny potwierdziła dokonaną przez Wojewodę kwalifikację czynności wyjaśniających Organu I instancji na tle stosowania art. 58 § 1 w zw. z art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skład orzekający w pełni zgadza się z wyjaśnieniami Wojewody, że Organ I instancji podejmując rozstrzygnięcie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku nie poczynił jakikolwiek istotnych z punktu widzenia przywołanych przepisów procesowych ustaleń faktycznych i prawnych, przez co jego działania procesowe skonkretyzowane w postaci w/w postanowienia, należało obiektywnie określić jako niepełne, czyli zdecydowanie niewystarczające do przywrócenia terminu do złożenia wniosku i w dalszej kolejności do wznowienia postępowania. Starosta nie wyjaśnił choćby słowem, jakie okoliczności jego zdaniem, a wskazywane przez wnioskodawcę uprawdopodobniały, że uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez winy strony skarżącej. Tymczasem, podstawowym obowiązkiem Organu właściwego do rozpoznania wniosku o wznowienie w okolicznościach procesowych zdeterminowanych rodzajem złożonego żądania oraz treścią przepisów procesowych K.p.a., było dokonanie wszechstronnej oceny ustawowej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Wykazanie oraz ocena tych okoliczność było oczywiście niezbędna przede wszystkim z uwagi na powołaną wyżej treść art. 58 § 1 K.p.a., ale także z powodu charakteru postępowania weryfikacyjnego, którego przeprowadzenia domaga się skarżąca. Nie można pominąć, że wynikiem rozpoczęcia procedury wznowieniowej jest wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, które może doprowadzić to podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Decyzje ostateczne, zgodnie z zasadą trwałości, mogą być podważane wyłącznie w szczególnych przypadkach i po spełnieniu szczególnych warunków formalnych.

Ponieważ Starosta w żadnym ze zdań uzasadnienia postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia wniosku wznowieniowego nie wskazał w sposób przekonujący przyczyn, dla których uwzględnił wniosek skarżącej, to jego rozstrzygnięcie stanowiło oczywiste naruszenie art. 58 § 1 w związku z art. 148 § 2 K.p.a. Istotna wadliwość prawna postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, musiała rzutować na negatywną ocenę kolejnych aktów Starosty wydanych w toku wznowienia postępowania, a więc postanowienia o wznowieniu, a także decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe. Dlatego w ocenie Sądu Wojewoda w zaskarżenej sprzeciwem decyzji wykazał, i to w sposób niewątpliwy, opisane na wstępie przesłanki nakazujące wydanie decyzji kasacyjnej, czyli decyzji o jakiej mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Postępowanie przed Organem I instancji należy bezwzględnie powtórzyć, przede wszystkim pod kątem niezbadanych przez Starostę przesłanek warunkujących przywrócenie terminu z art. 58 § 1 i 2 K.p.a.

Jednocześnie Sąd nie mógł potwierdzić zarzucanego Wojewodzie naruszenia art. 139 K.p.a. poprzez naruszenie wynikającej z tego przepisu zasady zakazującej Organowi odwoławczemu orzekania na niekorzyść strony, która wniosła środek zaskarżenia. Otóź na gruncie tej regulacji procesowej ukształtowało się stabilne stanowisko doktryny i orzecznictwa, wg którego nie dochodzi do naruszenia zasady reformationis in peius w sytuacji, gdy organ odwoławczy w sposób uprawniony decyduje się zastosować instytucję kasacji decyzji administracyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd zauważa, że określony w art. 139 K.p.a. zakaz może zostać naruszony tylko przez organ odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięć posiadających walor rozstrzygnięć merytorycznych. W praktyce chodzi o orzeczenia kasacyjno-reformacyjne wydawane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie odnosi się on do decyzji o charakterze kasacyjnym, wydawanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyroki NSA z dnia 23 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 191/11, 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2297/12 i 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 844/17, wyrok WSA w Poznaniu z 17 marca 2023 r., III SA/Po 106/23, LEX nr 3522996, oraz Z. Kmieciak [w:] J. Wegner, M. Wojtuń, Z. Kmieciak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 139.).

W okolicznościach tej sprawy wymaga podkreślenia, że rozstrzygnięcie kasacyjne Wojewody zarówno w elemencie sentencji jak również uzasadnienia, nie przesądza w sposób negatywny o końcowym wyniku postępowania, którego wszczęcia domaga się strona wnosząca sprzeciw. Konsekwencją działań kasacyjnych Wojewody będzie obowiązek Starosty zbadania czy strona skarżąca zachowała warunki umożliwiające zastosowanie względem niej w sposób pozytywny instytucji przywrócenia terminu. Od dopełnienia tego obowiązku zależy prawidłowość kolejnych działań procesowych w sprawie wznowienia. Dotychczasowe zaniechania Organu I instancji nie mogły zostać przez Wojewodę zaaprobowane.

Nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu wykładnia art. 132 w związku z art. 138 § 2. K.p.a. Organ badając decyzje w toku postępowania odwoławczego zobligowany był skontrolować czy pierwszy etap wszczęcia postępowania nadzwyczajnego został przeprowadzony zgodnie z treścią odpowiednich regulacji K.p.a. Słusznie uwypukla się w decyzji Wojewody stanowisko, o istnieniu uprawnienia Organu odwoławczego do weryfikacji niezaskarżalnych postanowień wydanych przez Organ I instancji. Zatem jeśli w toku postępowania odwoławczego Organ weryfikujący prawidłowość dotychczasowego przebiegu postępowania stwierdzi, że wznowienie postępowania dotknięte jest wadliwością, będzie obowiązany to zauważyć, a następnie podjąć przewidziane kodeksem środki naprawcze. Zdaniem Sądu takim środkiem jest niewątpliwie instytucja kasacji decyzji pierwszo-instancyjnych. Jako prawidłową uznano konstatację Wojewody, że z uwagi na niedostateczne zbadanie terminowości zasadności wniosku o przywrócenie terminu za konieczne uznać należało uchylenie zaskarżonej decyzji, a także w wydanych przed nią postanowień otwierających drogę dla postępowania nadzwyczajnego.

Sąd odpowiadając na pozostałe zarzuty sprzeciwu zobligowany jest stwierdzić, że Wojewoda dostrzegając oczywisty błąd Starosty popełniony we wstępnej fazie wznowienia postępowania nie mógł odpowiadać na wszystkie te zarzuty odwołania skarżącej strony, które koncentrowały się na istocie sprawy rozbudowy obiektu budowlanego. W tych okolicznościach wypowiadanie się przez Organ odwoławczy na płaszczyźnie wykładni stosowania przepisów prawa materialnego obarczałoby rozstrzygnięcie wydane w toku instancji wadliwością związaną z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – art. 15 K.p.a.

Sąd działając w ramach art. 64e P.p.s.a. nie dostrzegł w czynnościach procesowych Organu II instancji, jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 151a § 1 P.p.s.a. Wobec tego zaskarżona decyzja Wojewody powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki.

Z wyłożonych względów Sąd sprzeciw oddalił na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.