Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 116/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. Kancelaria Komornicza nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SAB/Rz 116/24

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi P.D. jest bezczynność Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rzeszowie Kancelaria Komornicza nr XXVII dotycząca udostępnienia informacji publicznej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 15 lipca 2024 r. – na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) – P.D. zwrócił się do w/w Komornika sądowego z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, obejmującej przesłanie scanu czytelnego wzoru podpisu imieniem i nazwiskiem Komornika, którym posługuje się przy podpisywaniu postanowień i innych pism sądowo – urzędowych. Wskazał, że informację należy przesłać drogą elektroniczną na podany adres.

W piśmie z 16 lipca 2024 r. przesłanym na podany we wniosku adres e-mail skarżącego Komornik sądowy poinformował, iż podpis z użyciem nadrukowanej pieczęci imiennej na której umieszczone jest imię i nazwisko komornika widnieje na każdej kierowanej do wnioskodawcy i osobiście przez niego odbieranej korespondencji.

W skardze do WSA w Rzeszowie złożonej w trybie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) P.D. we własnym imieniu zaskarżył bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku.

W uzasadnieniu skargi podał, że jego intencją było sprawdzenie legalności działań Komornika polegającego na nieczytelnym parafowaniu dokumentów przez osoby nieuprawnione. Komornik był zobowiązany do wydania decyzji w przypadku braku realizacji wniosku. Odpowiedź Komornika w formie w jakiej jej udzielono była skandaliczna i lekceważąca, ponieważ informacja i dane o które wnioskował bez wątpienia mieszczą się w definicji informacji publicznej. Jego intencją było uzyskanie informacji o zasadach funkcjonowania i trybie działania komornika będącego jednym z podmiotów o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., a konkretnie podmiotem powołanym do realizacji zadań publicznych ze środków publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Okazanie zaś wnioskowanego wzoru czytelnego podpisu stanowiło pytanie o zasady funkcjonowania organu, który ma obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa wynikający wprost z art. 7 Konstytucji RP.

Podał, że powodem złożenia wniosku były osobiste doświadczenia z Komornikiem i jego pismami oraz otrzymanie dokumentacji, z której wynika, że pod pismami z Ministerstwa Sprawiedliwości znajdują się różne podpisy, np. byłego Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobro świadczące o złożeniu ich przez próżne osoby. Ponadto wskazał, że jest w posiadaniu pisma otrzymanego od Komornika, niepodpisanego i nieczytelnie parafowanego, i nie wie kto jest wykonawcą takiej parafki, bo nie ma jej do czego porównać. Parafka ponadto nie jest podpisem i nie nadaje mocy urzędowej dokumentowi. Powołał się na liczne orzeczenia sądowe wydane w sprawach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Podał, że w jego ocenie żądana informacja była informacją publiczną, zatem odpowiedź Komornika sprowadzająca się do odmiennej kwalifikacji wnioskowanej informacji nie jest zgodna z prawem. Obowiązkiem organu było rozpoznanie wniosku w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p., tj. wydanie decyzji. Brak takiego działania skutkował bezczynnością Komornika sądowego.

W odpowiedzi na skargę Komornik sądowy wskazał, że kolejno w dniach 18, 23 i 31 lipca 2024 r. skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej kierował do niego wnioski dotyczące skanu parafek oraz udzielenia odpowiedzi, czyj podpis widnieje na kierowanych do niego pismach w prowadzonym przez Komornika postępowaniu, na co Komornik niezmiennie udzielał odpowiedzi, że wszystkie pisma podpisywane były przez niego osobiście.

Organ egzekucyjny zrealizował obowiązek wynikający z przepisów na które powołuje się skarżący i odpowiedział na wniosek. Odpowiedź zawierała krótką informację z której wynikało, że podpis jakim posługuje się Komornik widnieje pod każdym kierowanym do skarżącego pismem. Forma udzielonej odpowiedzi wynikała z faktu, że Komornik prowadzi przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne i posiada on wiedzę oraz wgląd w akta sprawy, które aktualnie znajdują się w sądzie z uwagi na skargę dłużnika dotyczącą formalnie niepodpisanych tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie. Na skanie udzielonej odpowiedzi widnieje podpis jakim posługuje się Komornik. W związku z tym, że brak jest obowiązku utrwalania wzoru podpisu, informację publiczną stanowić może złożony już i towarzyszący określonej treści podpis jako element dokumentu, zatem skarżący jako strona nie może domagać się od organu egzekucyjnego udostępnienia podpisu w trybie u.d.i.p. Sam w sobie podpis w formie abstrakcyjnej, a utrwalonej nie istnieje, a żądanie wytworzenia takowego nie ma żadnych podstaw prawnych. Chodzi tu nie o formę i sposób udostępnienia informacji, lecz o byt informacji w ogóle.

Żądanie udostępnienia podpisu jest co do istoty przedmiotowo różne od żądania udostępnienia dokumentu zawierającego taki podpis. Parafa, choć definiowana niejednoznacznie (jako znak ręczny złożony z inicjałów/ utożsamiana z podpisem nieczytelnym), bez wątpienia też stanowi podpis. Jeśli więc zatem ustawa nie zastrzega wyraźnie, że podpis musi być czytelny należy przyjmować także pisma opatrzone parafą, takie pisma powinny jednak być dodatkowo opatrzone przez osobę imieniem i nazwiskiem. Nie ma przy tym znaczenia, czy wskazanie osoby znajdzie się w nagłówku pisma, czy będzie elementem pieczątki uzupełniającej podpis.

W ocenie Komornika, udzielił on merytorycznej odpowiedzi skarżącemu i udostępnił mu dokument zawierający jego podpis. Uczynił zatem zadość obowiązkowi rozpoznania wniosku skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Sąd w niniejszej sprawie orzekł na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Kwestię dostępu do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje u.d.i.p., określając zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji.

Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne wymienione w pkt 1-5. Zakres przedmiotowy informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 6. ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o:

1) polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o:

a) zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej,

b) projektowaniu aktów normatywnych,

c) programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań;

2) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:

a) statusie prawnym lub formie prawnej,

b) organizacji,

c) przedmiocie działalności i kompetencjach,

d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,

e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5,

f) majątku, którym dysponują;

3) zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:

a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych,

b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej,

c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych,

d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw,

e) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania,

f) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych,

g) naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych,

4) danych publicznych, w tym:

a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:

– treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,

– dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,

– treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu,

b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego,

c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej,

d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych;

5) majątku publicznym, w tym o:

a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych,

b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach,

c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych,

d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem o którym mowa w lit. a-c oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach,

e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty o których mowa w lit. a-c mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat,

f) długu publicznym,

g) pomocy publicznej,

h) ciężarach publicznych.

Udostępnienie informacji może nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek jest w posiadaniu informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

W sytuacji złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ:

- jeżeli uzna, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną, może ją udostępnić, przy czym udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej. Termin udostępnienia informacji publicznej określa art. 13 u.d.i.p. W myśl jego ust. 1, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2);

- jeżeli uzna, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną, ale zachodzą okoliczności uzasadniające ograniczenie prawa dostępu do niej, może odmówić udostępnienia informacji publicznej, np. na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ograniczenie ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy). Odmowa udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odbywa się poprzez wydanie przez organ decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia żądanej informacji. Formę decyzji administracyjnej przybiera także umorzenie postępowania w sytuacji niezłożenia ponownego wniosku o udostępnienie informacji publicznej we właściwym trybie i właściwej formie, zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Zaznaczenia wymaga, że art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji). Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej;

- jeżeli stwierdzi, że żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. lub jest taką informacją publiczną w stosunku do której tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, ale powinien zawiadomić wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu.

Brak któregokolwiek ze wskazanych działań w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej naraża organ na zarzut bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej - opatrzony datą 15 lipca 2024 r. - wpłynął do organu 16 lipca 2024 r. Skarżący wystąpił nim o udostępnienie mu scanu czytelnego wzoru podpisu imieniem i nazwiskiem Komornika, którym posługuje się przy podpisywaniu postanowień i innych pism sądowo – urzędowych. W odpowiedzi z 16 lipca 2024 r. przesłanej zgodnie z wnioskiem skarżącego na jego adres e-mail Komornik poinformował, że podpis taki z użyciem nadrukowanej pieczęci imiennej w której umieszczane jest imię i nazwisko Komornika widnieje na każdej kierowanej do niego i osobiście odbieranej korespondencji.

Poza sporem pozostaje, że Komornik sądowy do którego skierowano wniosek jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1458), komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.

Przedmiotem sporu jest status żądnej informacji, tj. kwestia czy "czytelnemu wzorowi podpisu", obejmującego imię i nazwisko Komornika którym posługuje się on przy podpisywaniu korespondencji urzędowej można nadać status informacji publicznej oraz czy Komornik udzielając odpowiedzi na wniosek w formie zwykłego pisma a nie w formie decyzji administracyjnej, dopuścił się bezczynności.

Podstawą kwalifikacji żądanych informacji są zacytowane wyżej przepisy u.d.i.p., ale również przepisy Konstytucji RP. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, "prawo do uzyskiwania informacji" to prawo do informacji o "działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne". Ponadto prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji "o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa". Dokonując wykładni pojęcia informacji publicznej wyeksponować należy element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami wniosków o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Udostępnianie informacji o sprawach publicznych ma zatem służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji.

Kwalifikując charakter podpisów funkcjonariuszy publicznych (do których należy komornik sądowy) zauważyć, że przepisy nie przewidują posługiwania się przez komorników sądowych określonym rodzajem podpisu, zgodnym z jakimś wcześniej ustalonym jego wzorem. Nie funkcjonuje też żaden rejestr, który stanowiłby utrwalone źródło informacji o wzorze podpisu. Podpis osoby uprawnionej składany jest jako potwierdzenie określonej treści (mogącej przybierać różnoraką postać, tj. pism, zarządzeń, orzeczeń itp.), utrwalonej wcześniej w formie pisemnej. Postać i forma podpisu są wynikiem działania podejmowanego przez składającego podpis nie abstrakcyjnie, ale każdorazowo i indywidualnie, w określonym momencie i w konkretnych okolicznościach. Dopóki czynność złożenia podpisu nie zostanie dokonana, dopóty podpis sam w sobie nie istnieje. Nie jest zaś informacją publiczną sama potencjalna możliwość wykonania czynności złożenia podpisu. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że składanie podpisu to działanie wielokrotnie powtarzalne. Powtarzanie to bowiem nie stanowi odwzorowywania istniejącej kalki, lecz każdorazowo jest odrębną, samodzielną, indywidualną czynnością. Przy braku obowiązku utrwalenia wzoru podpisu informację publiczną może stanowić tylko już złożony i towarzyszący określonej treści podpis, jako element dokumentu. Prowadzi to do wniosku, że na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się udostępnienia "podpisu". Podpis sam w sobie w formie abstrakcyjnej i utrwalonej nie istnieje, a żądanie wytworzenia takiego podpisu nie ma żadnych podstaw. Nie chodzi tu przy tym o sposób i formę udostępnienia informacji, lecz o byt informacji. Żądanie udostępnienia podpisu jest co do istoty przedmiotu różne od żądania udostępnienia dokumentu zawierającego podpis (wyrok WSA w Krakowie z 26 lipca 2007 r. II SAB/Kr 34/06, Lex wersja elektroniczna) (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 6).

W ocenie Sądu, Komornik sądowy uczynił zadość swojemu obowiązkowi rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, reagując w przewidzianym u.d.i.p. terminie w formie zwykłego pisma, w którym wyjaśnił, że podpis z użyciem nadrukowanej pieczęci imiennej na której umieszczone jest jego imię i nazwisko widnieje na każdej kierowanej do wnioskodawcy i odbieranej przez niego korespondencji.

Powyższe stanowisko, jakkolwiek nie wyartykułowano tego wprost w treści odpowiedzi Komornika skierowanej do skarżącego, było równoznaczne z odmową udostępnienia mu żądnej informacji, jako że nie posiadała ona statusu informacji publicznej. Odpowiedzi udzielono w 14–dniowym terminie ustawowym oraz we właściwej formie. Wbrew żądaniu skarżącego, Komornik nie miał obowiązku wydawania w tym zakresie decyzji, bowiem, co wyjaśniono powyżej, decyzję wydaje się w sytuacji, gdy wnioskowana informacja ma status informacji publicznej, ale organ odmawia jej udostępnienia z uwagi na okoliczności uzasadniające ograniczenie prawa dostępu do niej. Skoro żądana przez skarżącego informacja statusu informacji publicznej nie posiadała, wystarczające zatem było poinformowanie go o stanowisku organu w formie zwykłego pisma.

Końcowo Sąd zauważa, że sposób sformułowania wniosku sugerował, że intencją skarżącego było nie tyle uzyskanie informacji w postaci wzoru podpisu Komornika sądowego, ile zakwestionowanie sposobu podpisywania przez niego dokumentów urzędowych. Taką intencję potwierdza również treść uzasadnienia skargi, w którym wielokrotnie sformułował zarzut błędnego sygnowania pism Komornika przy użyciu parafki, co w ocenie skarżącego budzi wątpliwości co do osoby która tą parafkę wykonała. W tym kontekście - nie przesądzając o słuszności stanowiska skarżącego - Sąd wskazuje, że tryb dostępu do informacji publicznej nie służy kwestionowaniu zachowania wymogów formalnych komorniczych dokumentów urzędowych, w tym prawidłowości podpisów złożonych pod nimi przez komorników sądowych ani też kwestionowaniu innych podejmowanych przez nich czynności.

Reasumując, stwierdzenie, że żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej, skutkuje uznaniem, że poinformowanie skarżącego przez Komornika o takim stanowisku w formie zwykłego pisma było prawidłowe. W rezultacie formułowany względem niego zarzut bezczynności nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.