Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 455/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 1, art. 144
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 18  i art. 166 b
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 13 ust. 1 i ust. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2070
law: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 183/21 w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Prokuratora Regionalnego w G. z dnia 7 grudnia 2020 r. nr RP I Dsn 9.2018.Gk PO II Ds 79.2017 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 19 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 183/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. W. (dalej: skarżący) na postanowienie Prokuratora Prokuratury Regionalnej w G. z 7 grudnia 2020 r., nr RP I Dsn 9.2018.Gk, PO II Ds 79.2017 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający

w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1

w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18

i art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r, poz. 1438, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżący wykazał, że brak było podstaw do utrzymania w mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej z 13 października 2020 r., sygn. akt PO II Ds. 79.2017, które uznaje za niedopuszczalny zarzut złożony w toku postępowania dotyczącego sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia majątkowego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, gdyż zarzuty zawarte

w zażaleniu i ich uzasadnienie świadczyły o konieczności wydania postanowienia uchylającego postanowienie wierzyciela i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia wierzycielowi w celu zajęcia stanowiska dot. wszystkich zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia przez organ egzekucyjny - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku postępowania zabezpieczającego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia pojazdu marki [...] o nr rej.[...],

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a

w zw. z art. 166b u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed 30 lipca 2020 r.

w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżący wykazał, że wierzyciel procedował w niniejszej sprawie o oparciu o niewłaściwy stan prawny

(w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.) i bezzasadnie uznał za niedopuszczalny zarzut zgłoszony przez zobowiązanego,

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1a pkt 13

w zw. z art. 34 § 1 i § 1a w zw. z art. 166b u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 195a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. nr 90, poz. 557, dalej: k.k.w.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżący wykazał, że postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela zostało wydane przez niewłaściwy organ,

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 1 i § 1a w zw. z art. 166b u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed 30 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 6 ustawy

z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżący wykazał, iż postanowienia organów obydwu instancji zawierają błędne rozstrzygnięcia i są wadliwie uzasadnione,

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1

i § 1a w zw. z art. 166b u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed 30 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, gdyż skarżąca wykazał, iż wyrok WSA w Gdańsku z 19 października 2021 r. zawiera błędne uzasadnienie.

Wobec powyższych zarzutów autor skargi kasacyjnej wniósł o:

1. uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Wydział I z 19 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 183/21 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji,

2. rozpoznanie skargi kasacyjnej od ww. wyroku na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a),

3. zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia adwokackiego).

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.)

i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut sformułowany w pkt 2 skargi kasacyjnej dotyczący procedowania przez wierzyciela w oparciu o niewłaściwy stan prawny.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że właściwym do oceny stanu faktycznego sprawy jest stan prawny obowiązujący przed 30 lipca 2020 r. Na podstawie art. 1 pkt 91 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm., dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. w dziale IV ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dodano nowy rozdział 2a zatytułowany: "Wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym". Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niedokończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy dotychczasowe. Według art. 13 ust. 6 ww. ustawy, do postępowań zabezpieczających wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio. Jak stwierdził WSA w Gdańsku i czego nie podważono w skardze kasacyjnej, z pism organu egzekucyjnego jednoznacznie wynika, że postępowanie zabezpieczające zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r. W aktach sprawy znajduje się m.in. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 21 stycznia 2021 r., rozpatrujące zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z 4 listopada 2020 r. o podjęciu zawieszonego postępowania zabezpieczającego, w którym wskazano datę wszczęcia postępowania zabezpieczającego na dzień 14 lipca 2020 r.

Bezzasadny jest również zarzut skarżącego z pkt 3 skargi kasacyjnej, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. nie jest w tej sprawie wierzycielem, w związku z czym postanowienie wydane zostało przez niewłaściwy organ.

Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o wierzycielu - rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Przysługiwanie prokuratorowi statusu wierzyciela w podanym rozumieniu wynika z art. 195a § 1 k.k.w., zgodnie z którym, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187. Na podstawie tego przepisu prokurator może zlecić wykonanie postanowienia zabezpieczającego grożący przepadek. Jest zatem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym zgodnie z powołaną definicją wierzyciela.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił również zarzutu z pkt 4 skargi kasacyjnej, w którym skarżący kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia zgłoszonych zarzutów oraz prawidłowość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

W sprawie prawidłowo ustalono, że z treści pisma skarżącego z 21 sierpnia 2020 r. (uzupełnionego pismem z 15 września 2020 r.) wynika, że skarżący zgłosił tylko jeden zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. zarzut nieistnienia obowiązku oparty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Skarżący w piśmie z 15 września 2020 r. wskazał, że jego pismo z 21 sierpnia 2020 r. stanowi zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z treścią którego podstawą zarzutu w sprawie jest wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Dalej skarżący wskazał, że: "w moim przypadku jako osoby niekaranej w żadnej formie t.j. karą więzienia, karą grzywny i żadną formą jakiegokolwiek wobec Państwa Polskiego jak również wobec żadnej osoby fizycznej tudzież podmiotu prawnego zobowiązania finansowego o czym świadczy fakt niefigurowania w karcie karalności zachodzi fakt nieistnienia obowiązku finansowego". Z treści tych pism wynika zatem jednoznacznie, że zobowiązany kwestionował istnienie prawnej możliwości dokonania zabezpieczenia na zajętym mieniu podnosząc, że nie jest osobą skazaną prawomocnym wyrokiem sądu oraz, że zajęty pojazd nie stanowi jego własności. W pozostałym zakresie wywód zobowiązanego dotyczył kwestii bezprawnych - w jego ocenie - działań prokuratury, co nie mieści się w żadnej z podstaw zarzutów wynikających z art. 33 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 34a ust. 1a u.p.e.a., który stanowił podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W sprawie stwierdzono, że okoliczności podniesione przez skarżącego w ramach zarzutu nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 u.p.e.a. były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu sądowym. Stanowiące podstawę prawną wystawienia zarządzenia zabezpieczenia postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. z 5 marca 2019 r. i z 18 września 2019 r. zostały poddane kontroli sądowej i uznane zostały za prawidłowe. W ramach tej kontroli oceniono dopuszczalność zarówno dokonania zabezpieczenia poprzez zajęcie pojazdu, jak i jego sprzedaży, w stanie faktycznym, w którym wobec skarżącego nie zapadł jeszcze wyrok skazujący w postępowaniu karnym, jak również formalna własność zajętego pojazdu przysługuje innemu podmiotowi. Zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku oparty został zatem na okolicznościach, które były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu sądowym, jest więc niedopuszczalny zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. Kwestia ta została właściwie rozstrzygnięta i wyjaśniona w zaskarżonym postanowieniu.

W tych okolicznościach WSA w Gdańsku prawidłowo uznał za niezasadne zarzuty skarżącego i w konsekwencji oddalił skargę na postanowienie Prokuratora Prokuratury Regionalnej w G. Prowadzi to do wniosku o bezzasadności zarzutu z pkt 1 skargi kasacyjnej.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut, w którym skarżący podnosi, że zaskarżony wyrok zawiera błędne uzasadnienie (pkt 5 skargi kasacyjnej).

Zgodnie z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, stwierdzono, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uchwały tej wynika, że kwestionowanie wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie powołanego przepisu jest możliwe zasadniczo tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie przedstawia stanu faktycznego przyjętego do wyrokowania przez ten sąd. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez sąd oceną prawną nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11 oraz z 13 maja 2013 r., II FSK 358/12), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wbrew stawianym w sposób ogólnikowy zarzutom, sąd pierwszej instancji jednoznacznie wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się podejmując zaskarżone orzeczenie. W sposób pełny odniósł się również do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Jolanta Sokołowska sędzia NSA Bogusław Dauter