Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 660/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53 § 1 i § 4, art. 62 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 27 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 19 maja 2023 r. nr SKO.4100.5.23 w przedmiocie zarachowania wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpoznaniu zażalenia S. M. (dalej także: strona lub skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Sieradza z dnia 22 listopada 2022 r. w przedmiocie zarachowania dokonanej wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2018 r.

W uzasadnieniu tego postanowienia Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta Sieradza postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. orzekł o zarachowaniu wpłaty z dnia 19 listopada 2021 r. w wysokości 820,00 zł w następujący sposób, że zaliczył: kwotę 782,84 zł na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 (decyzja wymiarowa z dnia 25 marca 2021 r. znak: WF-P.3120.13083.2021) oraz kwotę 37,16 zł na poczet odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018.

Utrzymując w mocy to postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. wskazało, że decyzją z dnia 25 marca 2021 r., znak: WFP.3120.13083.2021, Prezydenta Miasta Sieradza ustalił S. M. wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 4.346,00 zł. Decyzja zostały odebrana w dniu 2 kwietnia 2021 r., a zatem termin płatności podatku upłynął więc w dniu 16 kwietnia 2021 r. Następnie skarżący w dniu 19 listopada 2021 r. dokonał wpłaty kwoty 820,00 zł tytułem "podatek od nieruchomości 2016 zgodnie ze stanowiskiem UM Sieradz". Na dzień dokonania wpłaty na koncie S. M. nie istniała zaległość za rok 2016, lecz istniała zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 1709,77 zł, z terminem zapłaty 16 kwietnia 2021 r.

Z tego powodu Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji zasadnie zaliczył dokonaną wpłatę z dnia 19 listopada 2021 r. na zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 oraz odsetki, zgodnie ze wskazaniem podatnika, którego podatku wpłata dotyczy. Dokonaną zaś wpłatę zaliczył na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku. Skoro zaś zapłacona kwota nie wystarczała na pełne pokrycie opisanej należności za rok 2018, to organ był obowiązany rozliczyć tę kwotę w sposób wskazany w art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm., dalej także: o.p.), co też uczynił postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Kolegium z dnia 19 maja 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucając naruszenie:

- art. 127 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 o.p. - poprzez zaniechanie rozpoznania sprawy w sposób merytoryczny, podczas gdy przepisy Ordynacji podatkowej nakładają obowiązek całościowego przeanalizowania i merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego;

- art. 122 w zw. 123 z art. 233 § 1 pkt 1 o.p. - poprzez zaniechacie rozpoznania sprawy w sposób merytoryczny, podczas gdy przepisy Ordynacji podatkowy nakładają obowiązek całościowego przeanalizowania i merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego;

- art. 217 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 124 o.p. - poprzez brak pełnego uzasadnienia postanowienia;

- 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 55 oraz art. 62 § 1, § 1a, i § 4 w zw. z art. 216-219 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie zarachowania wpłaty w sposób niezgodny z przepisami, w szczególności poprzez pominięcie wpłat wcześniejszych i uwzględnienie wpłat późniejszych na najwcześniej wymagalne;

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie, że wpłaty roku 2021 były dokonywane na konkretne decyzje wymiarowe oraz pominiecie faktu ustalenia przez M.N. z Urzędu Miasta Sieradza konkretnych kwot z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2016-2020 w postaci informacji w formie tabeli z otrzymanej w dniu 17 listopada 2021 r., kwoty z niej zostały zapłacone w dniu 19 listopada 2021 roku;

- art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 124 o.p. - poprzez brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji;

- art. 207 i 208 o.p. - poprzez brak odniesienia się do okoliczności, że wskazywanych przez skarżącego w zażaleniu oraz przedstawionych w sprawie;

- art. 207 i 208 o.p. - poprzez brak ustalenia w sprawie stanu faktycznego oraz poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie;

- art. 130 § 1 pkt. 6 o.p. - poprzez dopuszczenie do udziału w sprawie urzędników którzy braki udział przy wydaniu decyzji pierwotnej i zaskarżonej w tym postępowaniu,

- art 187 o.p. - poprzez brak przeprowadzenia i zgromadzenia i w sprawie jakiegokolwiek materiału dowodowego;

- art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 3 w zw. z art. 6 ust. 9 pkt 1 oraz art. 120, art. 121 o.p. - poprzez zaakceptowanie rozliczeń podatkowych dotyczących zarachowania bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie, w szczególności: bez obiektywnej weryfikacji oświadczeń i dowodów przedstawionych przez Skarżącego, bez faktycznego zweryfikowania kwot, bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i sprawdzenia złożonej deklaracji i oświadczeń co do zarachowania, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że zarachowanie zostało dokonane w prawidłowy.

Skarżący dodatkowo zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że oświadczanie Kierownika UM Sieradza nie ma znaczenia w sprawie.

W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej także: p.p.s.a.), jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie zaś do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając w trybie uproszczonym w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Organy podatkowe nie dopuściły się bowiem naruszenia prawa w sposób, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy dokonana przez skarżącego w dniu 19 listopada 2021 r. wpłata w kwocie 820,00 zł tytułem: "podatek od nieruchomości 2016 zgodnie ze stanowiskiem UM Sieradz" została prawidłowo przez organ podatkowy zarachowana na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2018 (głównej wraz z odsetkami). Źródło tego sporu tkwi w tym, że według skarżącego wpłatę tę organ powinien zaliczyć zgodnie z dyspozycją zawartą na dowodzie wpłaty, tj. na podatek od nieruchomości 2016 r., według organu zaś, skoro na koncie skarżącego - na dzień dokonania wpłaty - nie istniała zaległość za rok 2016, lecz istniała zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018, to dokonaną wpłatę należało zaliczyć na tę zaległość.

Zważywszy na tak zarysowaną istotę sporu – Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość takiego zobowiązania. Natomiast zaległość podatkowa, w myśl art. 51 § 1 o.p., to podatek niezapłacony w terminie płatności. Zasady naliczania odsetek za zwłokę określają przepisy art. 53 – art. 56d o.p. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 703).

I tak, stosownie do art. 53 § 1 i § 4 o.p., od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku. W myśl § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MF odsetki za zwłokę są naliczane do dnia (włącznie z tym dniem) zapłaty podatku.

Zgodnie natomiast z art. 55 § 1 i art. 55 § 2 o.p., odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego, a jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że skarżący na moment dokonywania spornej wpłaty posiadał zaległość w podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 1709,77 zł, z terminem zapłaty 16 kwietnia 2021 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy decyzją z dnia 25 marca 2021 r., znak: [...], Prezydenta Miasta Sieradza ustalił S. M. wymiar podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 4.346,00 zł. Decyzja zostały odebrana w dniu 2 kwietnia 2021 r., a zatem termin płatności podatku upłynął więc w dniu 16 kwietnia 2021 r. Jednakże na koncie skarżącego - na dzień dokonania spornej wpłaty - nie istniała zaległość za rok 2016, lecz istniała zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 1709,77 zł, z terminem zapłaty 16 kwietnia 2021 r.

W tych okolicznościach faktycznych prawidłowo organy podatkowe zarachowały, stosownie do aktualnego brzmienia art. 62 § 1 o.p., dokonaną przez skarżącego w dniu 19 listopada 2021 r. wpłatę w kwocie 820,00 zł tytułem: "podatek od nieruchomości 2016 zgodnie ze stanowiskiem UM Sieradz", na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2018 r. (głównej wraz z odsetkami) oraz w sposób wskazany w art. 55 § 2 o.p. Zaistniały na tle stanowiącego podstawę zarachowania tej wpłaty przepisu art. 62 § 1 o.p. spór jest natomiast wynikiem niezrozumienia przez skarżącego jego treści i konsekwencji z niej płynącej dla podatników, którzy posiadają zaległości w regulowaniu swoich zobowiązań podatkowych.

A mianowicie istotnie do dnia 31 grudnia 2019 r. przepis art. 62 § 1 o.p. stanowił on, że jeżeli na podatniku ciążyły zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zaliczało się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskazał, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Jednakże z dniem 1 stycznia 2020 r. uzyskał on nowe brzmienie, zgodnie z którym "jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika".

W judykaturze przyjmuje się, że przepis art. 62 § 1 o.p., zawierający sposób (kolejność) zaliczania wpłat, jest przepisem prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 68/10, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zasadą jest, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne, a zatem zaliczenie wpłaty następuje z datą jej dokonania i odbywa się zawsze według reguł obowiązujących w czasie, gdy wpłata została dokonana - co oznacza, że do wpłat dokonanych po dniu 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie art. 62 § 1 o.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1520).

Sąd zauważa nadto, że zdanie pierwsze art. 62 § 1 o.p. odnosi się do zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął, natomiast zdanie drugie - do kolejności zaliczania wpłat w razie wystąpienia równolegle zaległości podatkowych lub zobowiązań podatkowych, albo samych zaległości podatkowych. W świetle tej zmiany i obecnego brzmienia art. 62 § 1 o.p. podatnik ma możliwość dysponowania dokonaną przez niego wpłatą (tj. dokonania wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata), ale jedynie wówczas, gdy terminowo, rzetelnie i systematycznie reguluje on swoje zobowiązania podatkowe. Dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty (wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego) jest bowiem, jak przyjmuje judykatura, wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2023 r. o sygn. akt I SA/Po 707/22, I SA/Po 710/22, I SA/Po 711/22, I SA/Po 712/22, I SA/Po 713/22, I SA/Po 672/22, I SA/Po 673/22, I SA/Po 674/22, I SA/Po 675/22, I SA/Po 705/22, I SA/Po 708/22, I SA/Po 709/22, I SA/Po 684/22, I SA/Po 685/22, I SA/Po 686/22, I SA/Po 687/22, I SA/Po 702/22, I SA/Po 703/22, I SA/Po 704/22, I SA/Po 706/22, I SA/Po 701/22, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r. o sygn. akt I SA/Gd 1322/22, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2023 r. o sygn. akt I SA/Gl 701/21, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 czerwca 2023 r. o sygn. akt I SA/Sz 184/23, wyrok WSA w Krakowie dnia 15 czerwca 2023 r. o sygn. akt I SA/Kr 321/23).

W sytuacji posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie – jak przyjmuje skarżący - okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych. Taka regulacja ma na celu zabezpieczenie wyeliminowania sytuacji, w których podatnik reguluje bieżące zobowiązania podatkowe, przy jednoczesnym posiadaniu zaległości podatkowych, powodując tym samym realne zagrożenie ich przedawnienia.

Nie podzielając pozostałych zarzutów skargi - Sąd wyjaśnia, że postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu podatkowego, datę jego wydania, oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego (art. 217 § 1 o.p.), a jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie również uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 217 § 2 o.p.).

Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi organy obu instancji nie naruszyły dyspozycji art. 217 § 2 o.p., gdyż w zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym sposób zaliczenia wpłaty oraz sposób wyliczenia odsetek za zwłokę. Wywody organów są jasne, klarowne, logiczne, spójne, a co więcej mają oparcie w obowiązującym prawie. A ocena okoliczności faktycznych odpowiada regułom oceny dowodów, a nadto jest zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i wiedzy.

Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 o.p. Z akt sprawy wynika, że przy wydaniu zaskarżonego do sądu administracyjnego postanowienia nie brali udziału "pracownicy UM Sieradza, którzy brali udział także w wydaniu poprzednio zaskarżonej decyzji". Zaskarżone bowiem postanowienie zostało podjęte przez uprawniony do tego organ, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu. Co więcej sprawa została rozpoznana przez organy administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji, a więc zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (podatkowego).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.

P.C.