Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 851/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 22 czerwca 2024 r., nr NSP-VIII.7581.1.208.2023.PG w przedmiocie udostępnienia nieruchomości w celu wykonania remontu stacji transformatorowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Malborskiego z dnia 27 czerwca 2023 r., nr GN.6852.4.2022.JD, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego B. G. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzją wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

E. S.A za pośrednictwem M. B, zwróciła się do Starosty Malborskiego o wydanie decyzji zobowiązującej Państwa J. i B. G. do udostępnienia nieruchomości gruntowej nr [...] o pow. 0,2130 ha położonej w obr. C., w celu umożliwienia przeprowadzenie czynności związanych z remontem stacji transformatorowej tj. wymianie jednostki transformatorowej.

Starosta Malborski decyzją z 27 czerwca 2023 r. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow., 0,2130 ha obr. C., gmina M., dla której Sąd Rejonowy w Malborku prowadzi księgę wieczystą nr [...], zobowiązując właściciela do udostępnienia E. S.A. ww. nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności związanych z remontem stacji transformatorowej nn 0,4 kV, służącej do przesyłania energii elektrycznej. Powierzchnia nieruchomości niezbędna do zajęcia w celu wykonania czynności związanych z remontem jednostki transformatorowej to 73 m2. Obowiązek udostępnienia nieruchomości ustanowiono na okres 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia prac przez inwestora. Zobowiązano inwestora do przewrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z remontem stacji transformatorowej nn 0,4kV.

Wojewoda Pomorski decyzją z 12 czerwca 2024 r. uchylił decyzję Starosty i orzekł o zobowiązaniu właścicieli nieruchomości - Pani J. G. i Pana B. G., oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie C., gmina M., dla której Sąd Rejonowy w Malborku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], do udostępnienia, E. S.A., Oddział w O., części tej nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej nn-0,4 kV, poprzez wymianę istniejącego transformatora w stacji transformatorowej o mocy 100 kVA na transformator o mocy 160 kVA. Powierzchnia zajęcia na czas wykonywania ww. prac wynosić będzie łącznie 73 m2, zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 stanowiącym integralną część decyzji. Ponadto, okres zobowiązania do udostępnienia nieruchomości wynosi 1 dzień roboczy od dnia jej zajęcia przez upoważniony podmiot. Przez zajęcie nieruchomości rozumie się podjęcie pierwszej faktycznej czynności na gruncie związanej z remontem linii elektroenergetycznej.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził między innymi, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że planowane prace spełniają przesłankę wynikającą z art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i stanowią remont stacji transformatorowej, bowiem parametry techniczne linii nie ulegną zmianie. Zdaniem Wojewody, w niniejszej sprawie została spełniona również druga przesłanka, tj. brak zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac mieszczących się w zakresie art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśniając powód uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, Wojewoda wyjaśnił, że Starosta w decyzji z 27 czerwca 2023 r. wyznaczył termin wynoszący 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia prac przez inwestora. Zauważyć należy, że we wniosku inwestor wskazał, że czas potrzebny na przeprowadzenie prac wynosi 1 dzień. W związku z powyższym, Wojewoda przychylił się do wniosku inwestora i wyznaczył termin udostępnienia nieruchomości wynoszący 1 dzień roboczy od daty wejścia pracowników E. S.A. na nieruchomość, w celu wykonania czynności remontowych. Wskazać bowiem trzeba, że ograniczenie czasowe w korzystaniu z nieruchomości powinno nastąpić tylko w zakresie niezbędnym, w celu ochrony prawa własności. Co więcej, przepisy k.p.a. określające elementy składowe decyzji administracyjnej przewidują, że decyzja, która wydawana jest w formie pisemnej powinna zawierać – obok innych elementów - także podpis pracownika organu administracji upoważnionego do jej wydania, z podaniem jego imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego (art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.). W określonych przypadkach, decyzja administracyjna może zawierać także załączniki, jak niniejsza. W takiej sytuacji, załącznik do decyzji stanowi integralną część tego aktu. W opinii Wojewody brak podpisu na załączniku dyskwalifikuje ten dokument jako część decyzji administracyjnej i jego treść nie może kształtować praw i obowiązków adresata aktu. Decyzja Starosty zawierała co prawda oznaczenie i podpis, jednakże załącznik został podpisany przez osobę nieupoważnioną. Co więcej, w rozstrzygnięciu decyzji nie wskazano, że zawiera ona załącznik. Stanowi to uchybienie art. 107 § 1 k.p.a. i skutkuje uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i orzeczeniem co do istoty sprawy przez organ odwoławczy.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze, decyzji Wojewody zarzucono:

naruszenie art. 126b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 3 ust 8 Prawa budowlanego poprzez błędną ich interpretację polegającą na uznaniu, że wymiana transformatora o mocy 100 kVA na transformator o mocy 160kVA stanowi prace remontowe w rozumieniu ww. przepisów;

naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wydaną decyzję, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a.

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji całości oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącego inwestor zamierza na jego nieruchomości wykonać prace polegające na wymianie transformatora o mocy 100kVA na transformator o mocy 160kVA, a zatem prace prowadzące do istotnej zmiany parametrów technicznych i użytkowych transformatora, który planuje się zamontować. Ponadto wadliwym jest ustalenie stanu faktycznego w sprawie wyłącznie na podstawie oświadczeń inwestora.

Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zdaniem organu, skarga pomimo podniesionych zarzutów, nie wskazuje na żadne nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska Wojewody wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z ze zm. – dalej "u.g.n."). Zgodnie z ust. 1. tego przepisu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy objęte wnioskiem inwestora czynności polegające na wymianie transformatora na istniejącej stacji transformatorowej, na transformator o większej mocy – należą do czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii, tak jak uznały to organy administracji obu instancji, czy też wykraczają poza ten zakres – jak podnosi Skarżący.

Zdaniem Sądu Wojewoda zasadnie uznał, że planowane przez inwestora czynności dotyczą linii energetycznej, która do swojego działania wymaga urządzenia w postaci stacji transformatorowej. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że pod pojęciem linii elektroenergetycznej należy rozumieć nie tylko przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości, służące do przesyłania energii elektrycznej, ale także inne podziemne, naziemne lub nadziemne obiekty i urządzenia niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (verba legis - art. 124b ust. 1 u.g.n.). Takimi obiektami są w szczególności stacje transformatorowe, które są niezbędne do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Powszechnie znany jest fakt, że o tym, jaki prąd będzie płynął linią, decydują parametry stacji transformatorowych. Transformator pozwala bowiem uzyskiwać pożądane wartości napięcia i natężenia prądu w obwodzie wtórnym (Nowa encyklopedia powszechna PWN, Wyd. Naukowe PWN 1996, s. 438-439; E. Batóg, J. W. Mietelski, B. Winiarska, red. K. Włodarczyk, Słownik szkolny. Fizyka, Wyd. Zielona Sowa 2004, s. 288/289) – por. wyrok NSA z 1 lipca 2022 r., I OSK 624/19. Taki sposób definiowania stacji transformatorowych znajduje również uzasadnienie w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 548/2014 z dnia 21 maja 2014 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do transformatorów elektroenergetycznych małej, średniej i dużej mocy (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 152, str. 1 ze zm.).

Wadliwie jednakże w ocenie Sądu organ zastosował art. 124b ust. 1 u.g.n., w świetle stanu faktycznego sprawy oraz na tle powoływanego przez organ orzecznictwa. W judykaturze zasadnie wskazuje się, że jeżeli zakres planowanych robót przesądza o tym, że będą one polegać na przebudowie lub rozbudowie istniejącej dotychczas linii, a nie na jej remoncie, wówczas nie ma podstaw do kwalifikacji określonych we wniosku prac jako remontu, a w konsekwencji – do wydania decyzji zobowiązującej, o której mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Zmiana parametrów użytkowych obiektu budowlanego, będącego obiektem liniowym, stanowi bowiem kwalifikację zamierzonych przez inwestora prac jako mieszczących się ewentualnie w kategorii przebudowy (zob. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., I OSK 3642/18). Z remontem mamy do czynienia wówczas, gdy nie dojdzie do zmiany parametrów użytkowych i technicznych takich jak: długość linii (parametr charakterystyczny), jej przebieg, miejsce posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenia mocy, napięcia lub zwiększenia pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, lecz budowa lub przynajmniej przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego (por. Wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., I OSK 50/19).

W niniejszej sprawie z uzasadnienia wniosku inwestora wynika, że planowane prace podyktowane są potrzebą przyłączenia do sieci kolejnego odbiorcy. W protokole rozprawy administracyjnej z 3 lutego 2023 r. pełnomocnik inwestora wskazał na maksymalne obciążenie sieci jako powód wymiany transformatora. W wyjaśnieniach inwestora złożonych w piśmie z 17 lutego 2024 r. wskazano, że stację transformatorową jako całość, projektuje się i buduje z założeniem maksymalnej mocy transformatora, jednak ze względów ekonomicznych jak i eksploatacyjnych, montuje się transformator odpowiedni dla danej liczby odbiorców, tak by w miarę rozwoju okolicy móc zapewnić odbiorcom bezpieczne i bezprzerwowe korzystanie z energii elektrycznej. Z przyczyn technicznych w stacji transformatorowej montuje się taki transformator, aby jego obciążenie oscylowało w okolicy 80 %. Takie wykorzystanie transformatora jest ekonomiczne i nie powoduje możliwości przegrzania czy spalenia. W przypadku rozpatrywanej stacji transformatorowej nie można jednoznacznie określić czy po wymianie transformatora zmienią się parametry sieci, ponieważ należy rozpatrzyć dwa warianty. Pierwszy wariant, to wzięcie pod uwagę stacji transformatorowej jako całości, czyli istniejącej budowli, która została wybudowana dla docelowej mocy transformatora 250 kVA, ale ze względów technicznych wstawiono transformator o mniejszej mocy i w miarę rozwoju miejscowości, w której stacja jest postawiona wymienia się go na większy. W tym przypadku dopiero wymiana transformatora na transformator o mocy większej niż 250 kVA skutkowałaby zmianą parametrów sieci nn-0,4 kV. Drugi wariant to wzięcie pod uwagę jedynie samej jednostki transformatora. W tym przypadku zwiększenie jego mocy faktycznie może wpłynąć na zmianę natężenia prądu, w przypadku rozbudowy już istniejącej sieci. Z tym, że natężenie prądu oprócz mocy transformatora zależy również od odbiorców końcowych. Moc transformatora daje możliwość maksymalnego poboru prądu, jednak faktyczne jego natężenie uzależnione jest od liczby i mocy odbiorników. W tym przypadku wymiana transformatora na większy umożliwiłaby przyłączenie nowych odbiorców, gdyż istniejący transformator jest już maksymalnie obciążony. Potrzeba wymiany transformatora na większy podyktowana jest faktem istniejącego obciążenia transformatora. Zamontowany w stacji transformator (jako urządzenie elektryczne) jest wyeksploatowany i przeciążony. Przeciążenie może zaś skutkować przegrzaniem i w najgorszym przypadku nawet pożarem transformatora, co może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wcześniej – piśmie z 11 grudnia 2023 r. inwestor wyjaśnił, że zmianie nie ulegnie napięcie oraz natężenie linii.

Zdaniem Sądu, Wojewoda dokonał oceny powyższego materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny odwodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tą dyrektywą, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena dowodów jest "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia (W. Berutowicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1984, s. 191), nie powinna uchybiać zasadom logiki (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 156). Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1983, s. 197, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 80.). W tej sprawie nielogiczna jest ocena Wojewody, że zwiększenie natężenia prądu elektrycznego nie stanowi zmiany istotnych parametrów sieci przesyłowej. Ustalenie to jest sprzeczne nie tylko z wiedzą ogólną, z której wynika, że natężenie jest wielkością fizyczną charakteryzującą przepływ prądu elektrycznego, ale także z wyjaśnieniami samego inwestora. Wojewoda nie wyjaśnił również, z jakiego powodu uznaje twierdzenie inwestora, o tym że wzrost natężenia prądu nie wpłynie na natężenie pola magnetycznego. Organy obu instancji kwalifikując planowane czynności pod kątem zastosowania art. 124b u.g.n., pominęły wskazywany przez inwestora cel planowanych czynności – polepszenie parametrów sieci elektroenergetycznej celem możliwości przyłączenia nowych odbiorców.

W ocenie Sądu, błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie mogła doprowadzić organów obu instancji do prawidłowej kwalifikacji planowanych przez inwestora na nieruchomości Skarżących czynności. W niniejszej sprawie konsekwentne stanowisko inwestora wskazuje na wolę polepszenia parametrów technicznych sieci, celem zwiększenia możliwości przesyłowych, co stoi w sprzeczności z definicją remontu omówioną powyżej. Nawet przy uwzględnieniu w definiowaniu pojęć konserwacji i remontu, obowiązków nałożonych na operatorów systemów dystrybucyjnych ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.), nie sposób uznać, aby czynności te miały powodować zmianę istotnych parametrów sieci. Sąd podziela przy tym ocenę wyrażoną co prawda w innym stanie prawnym – niemniej aktualną, że wymiana transformatora na transformator większej mocy jest rozbudową (por. wyrok NSA oz. w Katowicach, II SA/Ka 1039/00). Oceny tej nie zmienia okoliczność, że stacja transformatorowa jest przystosowana do obsługi transformatora o zwiększonej mocy, ponieważ wymiana ta wiąże się ze zwiększeniem możliwości przesyłowych sieci, co we wskazanym wyżej wcześniej orzecznictwie uznaje się za rozbudowę. Ważne jest bowiem między innymi to, czy określone przez inwestora czynności mają zostać przeprowadzone na istniejącej linii elektroenergetycznej, bez zmiany trasy i napięcia znamionowego linii (por. Wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., I OSK 983/17).

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") uznał za niezbędne uchylenie decyzji organów obu instancji, o czym orzekł w pkt 1. wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 oraz 209 p.p.s.a., w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), zaliczając do nich uiszczony od skargi wpis (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego (480 zł).

Na wniosek Wojewody zawarty w odpowiedzi na skargę, sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tej sprawie ocena prawna Sądu wynika wprost z niniejszego uzasadnienia i powinna zostać uwzględniona przez organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.