Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 310/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7 , art 15 , art 77 , art 80 , art 105 par 1 , art 107 , art 145
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 10 stycznia 2023 r. znak: WS-VI.7534.2.49.2022.BK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: SGG.6821.3.4.2021.MB, Starosta O. – po rozpatrzeniu wniosku M. O. - umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O., wywłaszczonych orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.II.48/50/52.

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 104, art. 105 § 1, art. 107 § 1 i 3, art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), dalej "K.p.a.".

Odwołanie od ww. decyzji wniosła M. O. zaskarżonej decyzji zarzucając:

1. naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności polegające na: a) błędnym i dowolnym ustaleniu, iż sprawy w przedmiocie wywłaszczenia części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. i ustalenia odszkodowania za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. zostały zakończone decyzjami ostatecznymi w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na takie ustalenie, b) błędnym i dowolnym ustaleniu, iż przedmiot postępowania rozstrzygniętego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53 i prowadzonego na wniosek sprecyzowany w dniu 10 marca 2022 r. - pozostaje taki sam, zachodzi zatem tożsamość ww. spraw w sytuacji, gdy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. nie posiada klauzuli ostateczności, c) błędnym i dowolnym ustaleniu, iż wszelkie roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia części parceli [...] i [...] o łącznej powierzchni 5860 m2 orzeczeniem z dnia 19 czerwca 1952 r. (dotyczące zarówno ustalenia odszkodowania, ewentualnie wypłaty takiego odszkodowania, wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania itp.) przedawniły się z dniem 9 grudnia 1956 r. w sytuacji, gdy decyzje w przedmiocie wywłaszczenia części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. i ustalenia odszkodowania za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. nie były decyzjami ostatecznymi,

2. naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 128 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na wywłaszczeniu poprzednika prawnego odwołującej bez jakiegokolwiek odszkodowania w sytuacji, gdy odszkodowanie za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. nie zostało faktycznie wypłacone ani w tym zakresie nie toczyło się postępowanie o złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.

Wojewoda Małopolski decyzją z 10 stycznia 2023 r. znak WS-VI.7534.2.49.2022.BK, na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.), dalej "u.g.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek o ustalenie na rzecz M. O. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.II.48/50/52, będących własnością A. I., części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O.. Postępowanie prowadzone jest na wniosek M. O. dotyczący niewypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną w gm. kat. O. oznaczoną jako parcele [...] i [...], przekazany w dniu 27 lipca 2021 r. przez Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii zgodnie z właściwością do Starosty Oświęcimskiego, sprecyzowany przez wnioskodawczynię - na wezwanie organu I instancji - pismem z dnia 10 marca 2022 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Oświęcimiu), w którym M. O. wskazała: Działając w imieniu własnym, w odpowiedzi na pismo z daty 9 luty 2022 roku, precyzuję wniosek, domagając się ustalenia nowego odszkodowania za wywłaszczone od mojej matki A. I. parcele: [...] i [...]. Niemniej jednak wnoszę o podjęcie poszukiwania decyzji ustalających odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości.

W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego Starosta O. zgromadził, m. in. wskazany poniżej materiał dowodowy i ustalił, co następuje.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O., I Wydział Cywilny z dnia 15.12.2021 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po A. I. nabyły wprost na podstawie ustawy dzieci J. I., M. O. i S. M. po [...] części - dokument przedłożony przez wnioskodawczynię.

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.II.48/50/52 wywłaszczona została między innymi stanowiąca własność I. A. z I., objęta Lwh [...] O. część pgr [...] oraz część pgr [...] (łącznie 0,5860 ha) - powyższe wynika z uwierzytelnionych fragmentów orzeczenia wywłaszczeniowego znak L.Sa.II.48/50/52 pochodzących z niekompletnie zachowanego zespołu archiwalnego [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, przesłanych do organu I instancji przez Archiwum Narodowe w Krakowie pismem z dnia 12 maja 2022 r. znak: IV.6341.144.2022, w którym poinformowano m.in., że przechowywany w krakowskim zasobie archiwalnym tekst orzeczenia (prawdopodobnie koncept) nie posiada klauzuli ostateczności, a Archiwum Narodowe w Krakowie nie posiada również dokumentów pozwalających stwierdzić czy od wskazanego orzeczenia zostały wniesione odwołania tudzież pozwalających stwierdzić, w jakim czasie wskazane orzeczenie wywłaszczeniowe zostało podane do publicznej wiadomości przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń; w tym miejscu należy dodać, że informację o nieodnalezieniu dokumentów dotyczących decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19.06.1952 r. nr SA.II.48/50/52 z klauzulą ostateczności lub dokumentów pozwalających stwierdzić czy od wskazanej decyzji wywłaszczeniowej były (nie były) wnoszone odwołania przez A. I. napłynęły do organu I instancji także z Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej (pismo z dnia 31.08.2022 r. znak: APB.6341.107.2022.ŁM i Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie (pismo z dnia 23.08.2022 r. znak: OK-IV. 1534.298.2022).

Odrębnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: S.A.IV.55/1/53 - O. za ww. wywłaszczone nieruchomości zostało ustalone odszkodowanie w kwocie [...]zł na rzecz poprzedniego właściciela - A. I.. Ww. orzeczenie stało się prawomocne z dniem 22 kwietnia 1954 r.

Z przesłanej przez Archiwum Narodowe w Krakowie uwierzytelnionej kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej L.S.A.IV.55/1/53/Oświęcim wynika, że A. I. odebrała to orzeczenie w dniu 15.12.1953 r. (data stempla pocztowego 16.12.1953 r.).

Z informacji zawartych w pismach Zakładów Chemicznych w O., tj. piśmie z dnia 17.04.1973 r. znak 464/NR/73 oraz piśmie z dnia 16.12.1991 r. znak: 27/0792, adresowanych do A. I., wynika, że parcele [...] i [...] gm. kat. O. zostały wywłaszczone na rzecz ZCHO decyzją Prezydium WRN w K. z dnia 19.06.1952 r. l.dz. [...], na podstawie której wydane były orzeczenia odszkodowawcze, w oparciu o które ZCHO dokonały wypłat stosownych odszkodowań byłym właścicielom lub ich spadkobiercom, zaś odszkodowania, które nie zostały pobrane przez zainteresowanych - kserokopie ww. pism zostały dołączone przez Panią M. O. do przedmiotowego wniosku.

Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii pisma Sądu Rejonowego w O. Wydział I Cywilny z dnia 6.07.1993 r., skierowanego do A. I., wynika, iż w oparciu o skorowidz alfabetyczny Ns. I zawierający lata 1953-1964 oraz repertorium Ns. I zawierające lata 1939 - 1955 ustalono, że w latach 1952 -1960 w Sądzie Powiatowym w O. nie została zarejestrowana sprawa dotycząca przyjęcia do depozytu sądowego kwoty należnej A. I. z tytułu wywłaszczenia gruntu zajętego przez Zakłady Chemiczne " O.".

Z pisma Sądu Rejonowego w O. I Wydział Cywilny z dnia 4.10.2022r. sygn. akt [...] wynika, że przed ww. Sądem w latach 1954-1980 nie toczyło się postępowanie o złożenie pieniędzy do depozytu sądowego z udziałem A. I..

Powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy Starosta O. stwierdził, że zachodzą wszelkie przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego, gdyż w świetle obowiązujących unormowań prawnych, tj. art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie to charakteryzuje się przymiotem bezprzedmiotowości, bowiem między postępowaniem prowadzonym z wniosku M. O., sprecyzowanym pismem z dnia 10 marca 2022 r., a postępowaniem zakończonym decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53-Oświęcim zachodzi tożsamość spraw, zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni jest jednym ze spadkobierców A. I., ale dla zachowania tożsamości podmiotu nie jest wymagane, aby z wnioskiem w sprawie, w miejsce podmiotu, w stosunku do którego już zapadło ostateczne rozstrzygnięcie odszkodowawcze, wystąpili wszyscy jego spadkobiercy, ponieważ każdy ze spadkobierców może występować z odrębnym wnioskiem co do części - przypadającego mu udziału we współwłasności tej nieruchomości. Jest to bowiem samodzielne uprawnienie zmierzające do ewentualnego zaspokojenia roszczenia odszkodowawczego - stosownie do udziałów nabytych w drodze postępowania spadkowego. Jednocześnie organ wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym w chwili wydania wskazanego wyżej orzeczenia z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53-O. ustalającego odszkodowanie, zgodnie z art. 10 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczenie właściwe było prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej według położenia przedmiotu wywłaszczenia, zaś na mocy art. 112 ust. 4, art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, aktualnie regulującej problematykę wywłaszczeń i odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, organem właściwym w sprawach wywłaszczania i ustalania odszkodowań z tego tytułu jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

W zakresie dotyczącym tożsamości przedmiotowej postępowań organ I instancji wskazał, że orzeczenie wywłaszczeniowe Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r., znak SA.II.48/50/52 - którym wywłaszczona została między innymi stanowiąca własność I. A. z Isulów, objęta Lwh [...] O. część pgr [...] o pow. 0,2975 ha oraz część pgr [...] o pow. 0,2885 ha (łącznie 0,5860 ha) - zawiera wyjaśnienie że: Ustalenie wysokości odszkodowania za ulegające wywłaszczeniu nieruchomości nastąpi w osobnych indywidualnych orzeczeniach, następnie zaś Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie wydało decyzję z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA. IV.55/1/53, ustalającą odszkodowanie za wywłaszczone na rzecz Państwa nieruchomości położone w gm. kat. O. objęte Lwh [...] tj. grunty rolne o pow. 5860 m2 położone na obszarze działek l.kat. [...], [...]. Jednocześnie powołując się na pismo z dnia 10 marca 2022 r., w którym M. O. sprecyzowała swój wniosek poprzez stwierdzenie, że domaga się ustalenia nowego odszkodowania za wywłaszczone parcele [...] i [...], Starosta O. stwierdził, że przedmiot postępowania rozstrzygniętego decyzją Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r., znak SA. IV.55/1/53-O. oraz postępowania prowadzonego na wniosek M. O. sprecyzowany w ww. piśmie z dnia 10 marca 2022 r. pozostaje taki sam, a wobec faktu, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r., znak SA. IV.55/1/53 jest ostateczne i nie zostało usunięte z obrotu prawnego, nie jest dopuszczalne ponowne orzekanie w tożsamej sprawie.

Ponadto organ I instancji zwrócił uwagę, że zarówno orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 19 czerwca 1952 r. jak i orzeczenie o odszkodowaniu z dnia 8 grudnia 1953 r. zostały wydane w okresie obowiązywania dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952r. Nr 4 poz. 31), a zgodnie z art. 39 powołanego aktu prawnego: roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji (ust. 1), a w przypadku przerwania biegu przedawnienia (ust. 2), jak również w każdym razie po upływie sześciu lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne, zaś orzeczenie odszkodowawcze z dnia 8 grudnia 1953 r., zawierające pouczenie w brzmieniu: Prawo do otrzymania odszkodowania ulega przedawnieniu zasadniczo po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się prawomocne (ostateczne), zostało doręczone A. I. 15 grudnia 1953 r.

Następnie Starosta O. , wobec bezskuteczności prób odnalezienia orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 19 czerwca 1952 r., z klauzulą ostateczności, jak również dokumentów świadczących, czy były wnoszone odwołania od przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej wskazał, iż ww. orzeczenie zawiera zapis informujący, iż: Od orzeczenia niniejszego przysługuje stronom prawo wniesienia odwołania do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w Krakowie ul. [...] w ciągu dni 14-tu licząc od dnia następnego po ogłoszeniu niniejszego orzeczenia. Zdaniem organu I instancji z przytoczonego zapisu wynika, że orzeczenie to nie było doręczane wszystkim właścicielom nieruchomości wywłaszczanych osobiście, lecz zostało im podane do publicznej wiadomości w trybie obwieszczenia wywieszonego na tablicach ogłoszeń prezydium właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej, zgodnie z możliwością przewidzianą w art. 24 ust. 1 powoływanego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., co oznacza, że przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia 19 czerwca 1952 r. znak [...] mogło stać się ostateczne najwcześniej z dniem 5 lipca 1952 r., tj. po upływie 14 dni od jego podjęcia, przy założeniu, że w tym samym dniu zostało wywieszone na tablicach ogłoszeń, zaś najpóźniej - w dniu 8 grudnia 1953 r., tj. w dniu wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczone parcele [...] i [...] położone w O..

Ponadto, w związku z dokonanymi ustaleniami i w świetle przepisów przytoczonych przez organ I instancji, Starosta Oświęcimski stwierdził, że: wszelkie roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia części parcel [...] i [...] o łącznej powierzchni 5860 m2 orzeczeniem z dnia 19 czerwca 1952 r. (dotyczące zarówno ustalenia odszkodowania, ewentualnie wypłaty takiego odszkodowania, wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania itp.) przedawniły się po upływie 3 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, tj. z dniem 9 grudnia 1956 r., a mając na uwadze zapis zdania drugiego art. 39 ust. 2 dekretu - z dniem 9 grudnia 1959 r.

Organ odwoławczy, podobnie jak Starosta O. , zauważył, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już uprzednio decyzją ostateczną, spowodowałoby wydanie nowej decyzji administracyjnej, która podlegałaby stwierdzeniu nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż stanowiłoby to naruszenie wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z aprobowanym powszechnie poglądem prawnym, który wyrażony został w tezie wyroku NSA z 14 października 1991 r. SAB 29/91 (niepubl.), ze stwierdzeniem nieważności będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy wydane zostaną kolejno po sobie decyzje załatwiające sprawę co do istoty.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podkreślił, iż przedmiot postępowania istnieje jeżeli spełniona jest m. in. przesłanka stanowiąca, iż nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie (wyrok NSA z 19 czerwca 2000 r. sygn. akt SA/Ka 2247/98, niepubl.). Sprawa administracyjna traci swój prawny byt, w założeniu definitywnie, z chwilą gdy będąca jej istotą możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego zostaje zrealizowana, a jej miejsce w obrocie prawnym zajmuje decyzja ostateczna, której trwałość jest chroniona zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Zasada ta, choć literalnie odnosi się do samej decyzji, implikuje w istocie trwałość autorytatywnie skonkretyzowanej normy indywidualnej i oznacza, że w normę tę nie można ingerować bez wyraźnego upoważnienia ustawowego (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 września 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 511/08), por. również wyrok WSA w Krakowie z 31 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 770/12.

Nawiązując do powyższych uwag oraz mając na uwadze sprecyzowany pismem z dnia 10 marca 2022 r. zakres wniosku złożonego przez M. O., organ odwoławczy stwierdził, iż funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 8 grudnia 1953 r. znak: SA. IV.55/1/53-O. oznacza, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, jakoby decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. znak SA.II.48/50/52 oraz decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak SA.IV.55/1/53 były decyzjami ostatecznymi, zaś organ I instancji ustalając ostateczność decyzji wywłaszczeniowej posługuje się hipotezami (założeniami) a nie faktami, organ odwoławczy zauważył, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: S.A.IV.55/1/53 - O. stało się ostateczne z dniem 22 kwietnia 1954 r., co wynika z adnotacji znajdującej się na ww. orzeczeniu. Z kolei fakt wydania orzeczenia o odszkodowaniu świadczy o tym, że orzeczenie wywłaszczeniowe było prawomocne. Zauważył również, iż w wyroku z 30 października 2003 r., I SA 3087/2001 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż: jeżeli postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie ponad 50 lat od jej wydania to nie można przyjąć założenia, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć, nie istniał. Konieczna jest wówczas kompleksowa ocena materiału dowodowego i wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody w sprawie, które udało się zgromadzić. Jednocześnie należy podkreślić, że organ I instancji poszukiwał przedmiotowych orzeczeń w instytucjach, które ze względu na swoje zadania posiadają lub mogą posiadać dokumenty archiwalne z zakresu wywłaszczenia nieruchomości.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegającego na wywłaszczeniu mojego poprzednika prawnego bez jakiegokolwiek odszkodowania, w sytuacji, gdy odszkodowanie za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. nie zostało faktycznie wypłacone ani w tym zakresie nie toczyło się postępowanie o złożenie pieniędzy do depozytu sądowego, zasadne jest przywołanie znajdującego w aktach sprawy pisma Zakładów Chemicznych "O." z dnia 17.04.1973 r. znak [...] adresowanego do A. I., w którym ww. przedsiębiorstwo podkreśla, m. in. fakt zgłoszenia pretensji Obywatelki po upływie 20 lat. Z kolei w piśmie Zakładów Chemicznych O. z dnia 16 grudnia 1991 r. znak [...] zawarta jest informacja, że: w trakcie czynności przygotowawczych do wywłaszczenia z wszystkimi właścicielami, których nieruchomości były wywłaszczane prowadzone były rozmowy dotyczące prawnego stanu posiadania parceli. Państwo I. i I. J. mimo prawidłowo doręczonych wezwań nie stawili się na rozmowę w dniu 22.09.1951 r. Dalej w tym samym piśmie ZCHO wyjaśniają, że na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z dnia 19.06.1952 r. l.dz. [...] wydane były orzeczenia odszkodowawcze w oparciu o które ZCHO dokonały wypłat stosownych odszkodowań byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Odszkodowania, które nie zostały pobrane przez zainteresowanych przekazane zostały do depozytu Sądu Powiatowego w O.. Jednocześnie A. I. w pismach kierowanych w dniach 16.12.1991 r. oraz 12.03.1992 r. do Zakładów Chemicznych O. stwierdza, że przysługujących z tytułu wywłaszczenia parceli nr [...] i [...] gm. kat. O. na rzecz Zakładów Chemicznych w O. nie pobrała, "gdyż nie została mi wówczas doręczona żadna decyzja o wywłaszczeniu i tym samym nie zostałam pouczona o przysługujących mi prawach. Pismo ZChO [...] jest jedynym śladem i korespondencją, którą w tej sprawie posiadam. O wspomnianej na wstępie decyzji Prezydium WRO wiem tylko z w/w pisma ZChO". Ponadto A. I. pisze, iż pisma ZCHO z dnia 16 grudnia 1991 r. znak [...] oraz z dnia 17.04.1973 r. znak [...] zawierają "ogólne stwierdzenia o podstawie wywłaszczenia, o kolejnych etapach postępowania przy wywłaszczaniu, jak również domniemanie, że skoro nie ma mojego nazwiska na wykazie depozytów sądowych, to znaczy, że odszkodowanie pobrałam".

W kontekście przytoczonych zarzutów organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się przesłana przez Archiwum Narodowe w Krakowie uwierzytelniona kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej L.S.A.IV.55/1/53/O. , z której wynika, że A. I. odebrała to orzeczenie w dniu 15.12.1953 r. (data stempla pocztowego 16.12.1953 r.), a zatem skutecznie została powiadomiona o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.11.48/50/52 parcele [...] i [...] gm. kat. O..

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 568/14, w którym wskazano, iż: "Skarżący nie wskazali skąd czerpali wiedzę i przekonanie, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone. Nie podnosili z jakich przyczyn małżonkowie J. i W. J. za swojego życia nie mieliby dochodzić wypłaty przyznanego im odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz dlaczego przez długie lata nie czynili tego ich spadkobiercy. Organy rozpoznające sprawę wywiązały się ze swojego ustawowego obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. (...) W sytuacji, gdy tego rodzaju dokumentacja, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu nie można przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji księgowej (bankowej) i zniszczeniu dowodów wypłaty. Jakkolwiek zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie były w stanie zgromadzić tylko dowody pośrednie, to nie można im zarzucić, że nie zebrały one pełnego materiału dowodnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpatrzyły one cały zebrany materiał dowodowy poprzez uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu wszystkich dowodów. Rozstrzygnięcie wydane na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego zostało logicznie uzasadnione."

Mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Starosta O. uznał, iż orzeczenie wywłaszczeniowe Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.II.48/50/52 oraz orzeczenie odszkodowawcze Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: S.A.IV.55/1/53 - O. zostały wydane, weszły do obrotu prawnego i stały się ostateczne.

Wojewoda Małopolski podzielił również pogląd organu I instancji, iż przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z powodu przedawnienia roszczenia. Wyjaśnił, że organy administracji publicznej wydając rozstrzygnięcia w sprawach administracyjnych, stosując przepisy prawa, winny również opierać się na aktualnym w danym zakresie orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wykładnia przepisów dokonywana bowiem przez ten sąd pozwala bowiem niejednokrotnie na prawidłowe i zgodne z rzeczywistą wolą ustawodawcy zastosowanie danego przepisu prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy jego brzmienie jest niejednoznaczne i budzące wątpliwości, zarówno organu, jak i stron postępowania.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 38/17: "Na marginesie można jednak zauważyć, że nawet gdyby przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone, to roszczenie o jego wypłatę uległoby przedawnieniu z dniem 1 lutego 1955 roku, na mocy szczególnego przepisu art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zw. z art. 9 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej powyższy dekret (Dz. U. z 1952 r. nr 4 poz. 25)." Powyższe zostało również potwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1701/17. Zauważyć również należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie o podobnym stanie faktycznym stanął na stanowisku, że pod pojęciem roszczenia odszkodowawczego, określonego w art. 39 dekretu należy rozumieć zarówno roszczenie o ustalenie odszkodowania jak i jego wypłatę (por. również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 16 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 272/15).

W ocenie organu odwoławczego słusznie zatem organ I instancji uznał, iż nie można zadośćuczynić wnioskowi strony o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wobec powyższego należało utrzymać w mocy - jako prawidłową - zaskarżoną decyzję Starosty O. z dnia 9 listopada 2022 r. znak: SGG.6821.3.4.2021.MB, uznając zarzuty odwołania za niezasadne.

M. O. wniosła na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z 10 stycznia 2023 r., znak WS-VI.7534.2.49.2022.BK, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji, o zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności polegające na:

a) błędnej oceny wartości dowodowej kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej L.S.A.IV.55/1/53/Oświęcim, w sytuacji, gdy jego treść pozostaje w sprzeczności z pismami A. I. z dnia 16 grudnia 1991 r. oraz 12 marca 1992 r. kierowanymi do Zakładów Chemicznych O.,

b) błędnym i dowolnym ustaleniu, iż sprawy w przedmiocie wywłaszczenia części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. i ustalenia odszkodowania za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. zostały zakończone decyzjami ostatecznymi, w sytuacji, gdy zgromadzony materiału dowodowego, nie pozwala na takie ustalenie,

c) błędnym i dowolnym ustaleniu, iż przedmiot postępowania rozstrzygniętego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 08 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53 – O. i prowadzonego na wniosek sprecyzowany w dniu 10 marca 2022 r. - pozostaje taki sam, zachodzi zatem tożsamość ww. spraw, w sytuacji, gdy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53 nie posiada klauzuli ostateczności,

d) błędnym i dowolnym ustaleniu, iż wszelkie roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia części parceli [...] i [...] o łącznej powierzchni 5860 m2 orzeczeniem z dnia 19 czerwca 1952 r. (dotyczące zarówno ustalenia odszkodowania, ewentualnie wypłaty takiego odszkodowania, wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania itp.) przedawniły się z dniem 9 grudnia 1956 r., w sytuacji, gdy decyzje w przedmiocie wywłaszczenia części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. i ustalenia odszkodowania za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. nie były decyzjami ostatecznymi,

2. naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na wywłaszczeniu poprzednika prawnego skarżącej bez jakiegokolwiek odszkodowania, w sytuacji, gdy odszkodowanie za części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O. nie zostało faktycznie wypłacone ani w tym zakresie nie toczyło się postępowanie o złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.

3. naruszenie art. 8 i 107 § 3 KPA, poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia realizację pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, zaskarżając przedmiotową decyzję w całości. W przekonaniu skarżącej zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i stoi w sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami prawa, w tym z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Organy obu instancji dokonały błędnych i dowolnych ustaleń, jakoby decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. znak: SA.II.48/50/52 oraz decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53 były decyzjami ostatecznymi, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, iż przedmiot postępowania rozstrzygniętego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53 - O. i prowadzonego na wniosek sprecyzowany w dniu 10 marca 2022 r. - pozostaje taki sam, zachodzi zatem tożsamość ww. spraw. W konsekwencji również organy obu instancji błędnie ustaliły, iż wszelkie roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia części parceli [...] i [...] o łącznej powierzchni 5860 m2 orzeczeniem z dnia 19 czerwca 1952r. (dotyczące zarówno ustalenia odszkodowania, ewentualnie wypłaty takiego odszkodowania, wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, itp.) przedawniły się z dniem 9 grudnia 1956 r.

W ocenie skarżącej kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej L.S.A.IV.55/1/53/O. nie przedstawia mocy dowodowej. W istocie treść tego dowodu pozostaje w sprzeczności pismami A. I. z dnia 16 grudnia 1991 r. oraz 12 marca 1992 r. kierowanymi do Zakładów Chemicznych O.. Z pism tych wynika, że A. I. nie została doręczona żadna decyzja o wywłaszczeniu i tym samym nie została pouczona o przysługujących jej prawach.

Organ II instancji nie powołał się na żadne okoliczności wskazujące na to, że pisma A. I. z dnia 16 grudnia 1991 r. oraz 12 marca 1992 r. nie przedstawiają wiarygodności lub mocy dowodowej.

Odnosząc się do powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 568/14, skarżąca podniosła, że skarżąca powołuje się na fakt, że wiedzę i przekonanie, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone, ma od A. I.. Okoliczność braku wypłaty odszkodowania znajduje potwierdzenie w pismach z dnia 16 grudnia 1991 r. oraz 12 marca 1992 r. kierowanymi do Zakładów Chemicznych O.. A. I. nie znała swoich praw, albowiem nie została o nich pouczona.

W ocenie skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, jakoby decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. znak: SA.II.48/50/52 oraz decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53 były decyzjami ostatecznymi. Organy obu instancji ustalając ostateczność decyzji wywłaszczeniowej, posługują się hipotezami (założeniami), a nie faktami. Faktem jest, iż w Archiwum Zakładowym Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie oraz Archiwum Państwowym w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej brak jest decyzji wywłaszczeniowej z dnia 19 czerwca 1952 r. Co istotne w latach 1954 - 1980 nie toczyły się postępowania o złożenie pieniędzy do depozytu sądowego z udziałem A. I.. Organ II instancji pominął tę okoliczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca kwestionuje ostateczność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. znak: SA.II.48/50/52 oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 08 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53. W przypadku braku ostateczności niniejszych decyzji termin przedawnienia roszczenia nie rozpoczął swojego biegu. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o Nabywaniu i Przekazywaniu Nieruchomości Niezbędnych dla Realizacji Narodowych Planów Gospodarczych "roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji".

Zdaniem skarżącej sposób przejęcia części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O., bez faktycznej zapłaty odszkodowania, narusza przepisy ustawy oraz Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP "wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem", natomiast stosownie do treści art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami "wywłaszczeniem własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw".

Z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zbyt ogólnikowych stwierdzeń oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, w ocenie skarżącej zaskarżona decyzja nie została należycie uzasadniona. Wskazane okoliczności uniemożliwiają realizację pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy niniejsza skarga jest w zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewoda uznał, że zarzuty przedstawione w skardze nie wpływają na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 259), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a.

Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewody Małopolskiego z 10 stycznia 2023 r. znak WS-VI.7534.2.49.2022.BK, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego z wniosku M. O. o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.II.48/50/52, będących własnością A. I., części dawnych pgr [...] i pgr [...] położonych w O.. Postępowanie administracyjne było przez organy prowadzone na wniosek M. O. dotyczący niewypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną w gm. kat. O. oznaczoną jako parcele [...] i [...].

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest niezasadna.

Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. - zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że jej wydanie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.).

W tym stanie rzeczy Sąd podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie zweryfikowania zasadności wniosku skarżącej o ustalenie odszkodowania.

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń Sądu co do ich prawidłowości.

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r. nr SA.II.48/50/52 została wywłaszczona między innymi stanowiąca własność I. A. z I. , objęta Lwh [...] O. część pgr [...] oraz część pgr [...] (łącznie 0,5860 ha).

Powyższe wynika z uwierzytelnionych fragmentów orzeczenia wywłaszczeniowego znak [...] pochodzących z niekompletnie zachowanego zespołu archiwalnego [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, przesłanych do organu I instancji przez Archiwum Narodowe w Krakowie pismem z dnia 12 maja 2022 r. znak: IV.6341.144.2022, w którym poinformowano m.in., że "przechowywany w krakowskim zasobie archiwalnym tekst orzeczenia (prawdopodobnie koncept) nie posiada klauzuli ostateczności, a Archiwum Narodowe w Krakowie nie posiada również dokumentów pozwalających stwierdzić czy od wskazanego orzeczenia zostały wniesione odwołania tudzież pozwalających stwierdzić, w jakim czasie wskazane orzeczenie wywłaszczeniowe zostało podane do publicznej wiadomości przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń".

Informację o nieodnalezieniu dokumentów dotyczących decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19.06.1952 r. nr SA.II.48/50/52 z klauzulą ostateczności lub dokumentów pozwalających stwierdzić czy od wskazanej decyzji wywłaszczeniowej były (nie były) wnoszone odwołania przez poprzedniczkę prawną skarżącej - A. I. - napłynęły do organu I instancji także z Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej (pismo z dnia 31.08.2022 r. znak: APB.6341.107.2022.ŁM i Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie (pismo z dnia 23.08.2022 r. znak: OK-IV. 1534.298.2022).

Skarżąca M. O., jedna ze spadkobierców poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości, złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w gm. kat. O. oznaczoną jako parcele [...] i [...], przekazany w dniu 27 lipca 2021 r. przez Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii zgodnie z właściwością do Starosty Oświęcimskiego, sprecyzowany przez wnioskodawczynię - na wezwanie organu I instancji - pismem z dnia 10 marca 2022 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w O. ), w którym M. O. wskazała: "Działając w imieniu własnym, w odpowiedzi na pismo z daty 9 luty 2022 roku, precyzuję wniosek, domagając się ustalenia nowego odszkodowania za wywłaszczone od mojej matki A. I. parcele: [...] i [...]. Niemniej jednak wnoszę o podjęcie poszukiwania decyzji ustalających odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości.".

W zakresie dotyczącym tożsamości przedmiotowej postępowań rację mają organy wskazując, że orzeczenie wywłaszczeniowe Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 czerwca 1952 r., znak SA.II.48/50/52, którym wywłaszczona została między innymi stanowiąca własność I. A. z I., objęta Lwh [...] O. część pgr [...] o pow. 0,2975 ha oraz część pgr [...] o pow. 0,2885 ha (łącznie 0,5860 ha), zawiera wyjaśnienie że: Ustalenie wysokości odszkodowania za ulegające wywłaszczeniu nieruchomości nastąpi w osobnych indywidualnych orzeczeniach, następnie zaś Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie wydało decyzję z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: S.A.IV.55/1/53 - O. , ustalającą odszkodowanie w kwocie [...]zł na rzecz poprzedniego właściciela - A. I., za wywłaszczone na rzecz Państwa nieruchomości położone w gm. kat. O. objęte Lwh [...]. grunty rolne o pow. 5860 m2 położone na obszarze działek l.kat. [...], [...].

Ww. orzeczenie stało się prawomocne z dniem 22 kwietnia 1954 r. Z przesłanej przez Archiwum Narodowe w Krakowie uwierzytelnionej kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej L.S.A.IV.55/1/53/O. wynika, że A. I. odebrała to orzeczenie w dniu 15 grudnia 1953 r. (data stempla pocztowego 16.12.1953 r.).

Powołując się na pismo z dnia 10 marca 2022 r., w którym M. O. sprecyzowała swój wniosek poprzez stwierdzenie, że domaga się ustalenia nowego odszkodowania za wywłaszczone parcele [...] i [...], Starosta Oświęcimski stwierdził, że przedmiot postępowania rozstrzygniętego decyzją Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r., znak SA. IV.55/1/53-O. oraz postępowania prowadzonego na wniosek M. O. sprecyzowany w ww. piśmie z dnia 10 marca 2022 r. pozostaje taki sam, a wobec faktu, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r., znak SA. IV.55/1/53 jest ostateczne i nie zostało usunięte z obrotu prawnego, nie jest dopuszczalne ponowne orzekanie w tożsamej sprawie.

Zarówno orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 19 czerwca 1952r., jak i orzeczenie o odszkodowaniu z dnia 8 grudnia 1953 r., zostały wydane w okresie obowiązywania dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952r. Nr 4 poz. 31). Zgodnie z art. 39 dekretu roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji (ust. 1), a w przypadku przerwania biegu przedawnienia (ust. 2), jak również w każdym razie po upływie sześciu lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne, zaś orzeczenie odszkodowawcze z dnia 8 grudnia 1953 r., zawierające pouczenie w brzmieniu: Prawo do otrzymania odszkodowania ulega przedawnieniu zasadniczo po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się prawomocne (ostateczne), zostało doręczone A. I. 15 grudnia 1953 r.

Organ I instancji, po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie stwierdził, że zachodzą przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego, gdyż w świetle art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie to jest bezprzedmiotowe, bowiem między postępowaniem prowadzonym z wniosku skarżącej M. O., sprecyzowanym pismem z dnia 10 marca 2022 r., a postępowaniem zakończonym decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1953 r. znak: SA.IV.55/1/53-O. zachodzi tożsamość spraw, zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym.

Powyższe ustalenia zasadnie przyjął za własne organ odwoławczy, wnikliwie przedstawiając przebieg postępowania dowodowego prowadzącego do powyższego wniosku i zasadnie zauważając, iż funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 8 grudnia 1953 r. znak: SA. IV.55/1/53-O. oznacza, że prowadzone z wniosku M. O. postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno podlegać umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Zebrane dowody zostały szczegółowo omówione i przeanalizowane przez organ I i II instancji. Przeprowadzonemu procesowi myślowemu nie można zarzucić wadliwości. W kwestii tzw. "dowodów pośrednich" należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wprowadza tzw. swobodną ocenę dowodów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. I OSK 484/15 (LEX nr 2118772) istota zasady swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do rodzaju poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Niewątpliwie swobodna ocena nie oznacza oceny dowolnej, gdyż organ w uzasadnieniu decyzji musi wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swego rozstrzygnięcia. Przepis art. 80 K.p.a. nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie wg swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne.

W orzecznictwie dopuszcza się czynienie ustaleń faktycznych na podstawie tzw. dowodów pośrednich w sytuacji, gdy przeprowadzenie dowodu bezpośredniego jest niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2015 r., sygn. I OSK 552/14 (LEX nr 1985946) wskazał: "Dokumenty zgromadzone w postępowaniu zwykłym stanowią bowiem tzw. dowody bezpośrednie, które są najistotniejsze z punktu widzenia wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie mogło natomiast znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ większość akt postępowania nie zachowała się. W tej sytuacji przypisanie przez Ministra równorzędnego znaczenia dowodom pośrednim, dzięki którym można ustalić istotne dla rozstrzygnięcia fakty, należy uznać za celowe i uzasadnione". Z kolei w wyroku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. II OSK 991/12 (LEX nr 1328871) NSA wskazał, że "jeżeli w sprawie organ może skorzystać z dowodów bezpośrednich, a więc są one w aktach sprawy bądź ich uzyskanie jest możliwe, to zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 370/88, ONSA 1988/2/95 czy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1999 r., I SA/Lu 1456/97, LEX Nr 38223)".

W rozpatrywanej sprawie dowody bezpośrednie, z których jednoznacznie wynikałby fakt ostateczności decyzji wywłaszczeniowej i wypłacenia odszkodowania osobie uprawnionej nie zostały odnalezione, mimo usilnych starań Starosty. Dopuszczalne więc było poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o te dowody, które organowi I instancji udało się zgromadzić w sprawie.

Jednocześnie podkreślić należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd przedstawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. II SA/Lu 568/14: "W sytuacji, gdy tego rodzaju dokumentacja, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu nie można przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji księgowej (bankowej) i zniszczeniu dowodów wypłaty. Jakkolwiek zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie były w stanie zgromadzić tylko dowody pośrednie, to nie można im zarzucić, że nie zebrały one pełnego materiału dowodnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy".

Rację ma też Wojewoda Małopolski podzielając pogląd organu I instancji, że przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z powodu przedawnienia roszczenia.

Na aprobatę zasługuje adekwatny w niniejszej sprawie pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 38/17: "Na marginesie można jednak zauważyć, że nawet gdyby przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone, to roszczenie o jego wypłatę uległoby przedawnieniu z dniem 1 lutego 1955 roku, na mocy szczególnego przepisu art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zw. z art. 9 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej powyższy dekret (Dz. U. z 1952 r. nr 4 poz. 25)." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stanął w ww. sprawie, o podobnym stanie faktycznym na stanowisku, że pod pojęciem roszczenia odszkodowawczego, określonego w art. 39 dekretu należy rozumieć zarówno roszczenie o ustalenie odszkodowania, jak i jego wypłatę. Powyższe zostało również potwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1701/17.

W ocenie Sądu, w świetle ustaleń faktycznych i prawidłowej oceny prawnej organu odwoławczego słuszne jest stanowisko, że wniosek skarżącej o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie mógł przynieść zamierzonego przez nią skutku. Rozważanie czy organ winien był umorzyć postępowanie administracyjne czy też orzec o odmowie ustalenia odszkodowania nie ma większego praktycznego znaczenia dla skarżącej, ponieważ zarówno umorzenie postępowania administracyjnego, jak i ewentualna odmowa ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, sprowadzają się do tego, że wnioskodawczyni nie może otrzymać wnioskowanego odszkodowania. Dlatego też Sąd w niniejszej sprawie zaakceptował rozstrzygnięcie organu umarzające, na podstawie art. 105 K.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie, bowiem nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym usunięcie go z obrotu prawnego.

Tym samym Sąd doszedł do przekonania, że organ I instancji zasadnie umorzył w całości jako bezprzedmiotowe prowadzone postępowanie wszczęte z przedmiotowego wniosku.

W konsekwencji bezzasadne i nie zasługujące na uwzględnienie okazały się wszystkie zarzuty skargi, bowiem organy dokonały niewadliwych ustaleń, a cała argumentacja odwołania i skargi okazała się chybiona, co prawidłowo stwierdził organ II instancji.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.