Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1744/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1431
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020.
article: art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w W. na informację Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Bank Gospodarstwa Krajowego; 2. zasądza od Banku Gospodarstwa Krajowego na rzecz S.sp. z o.o. w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Sp. z o. o. w [...] (dalej: "strona", "skarżąca" lub "spółka") jest informacja o nieuwzględnieniu protestu zawarta w piśmie

Banku Gospodarstwa Krajowego S.A. (dalej: "BGK", "organ" lub "Instytucja Pośrednicząca") z [...] września 2019 r., nr [...] dotycząca odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Zaskarżona informacja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] maja 2018 r. skarżąca zwróciła się do BGK o dofinansowanie projektu pt. "Rozbudowa infrastruktury produkcyjnej jako kolejny etap rozwoju firmy ‘’[...]’’ i wdrożenie nowych, innowacyjnych produktów". Wniosek został złożony w Konkursie nr 4 ogłoszonym w ramach Poddziałania 3.2.2. Kredyt na innowacje technologiczne, Działania 3.2 Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R, Oś priorytetowa

III: Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, Programu Operacyjnego Inteligentny

Rozwój 2014-2020. Wniosek został zaewidencjonowany pod numerem [...].

BGK poinformował spółkę o rekomendowaniu wniosku do dofinansowania.

W związku z pozytywną oceną merytoryczną wniosku o dofinansowanie, pismem z [...] października 2018 r. BGK zawiadomił stronę o podjęciu decyzji o przyznaniu promesy technologicznej. Jednocześnie strona, w terminie 37 dni od daty otrzymania promesy, została zobowiązana do złożenia szeregu dokumentów, w tym m.in. potwierdzających status mikro-, małego lub średniego przedsiębiorstwa (MŚP).

Po analizie dokumentów i wyjaśnieniach przedstawionych przez skarżącą (w tym także zawartych w odpowiedzi na wezwanie nr 1 z [...] stycznia 2019 r. do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do podpisania umowy), pismem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], BGK zawiadomił spółkę, że na podstawie oceny przedłożonej dokumentacji odstępuje od zawarcia umowy o dofinansowanie. Powodem takiego stanowiska było ustalenie przez BGK, że spółka nie wykazała w Oświadczeniu o spełnieniu kryteriów MŚP (stanowiącym załącznik nr 8 do Regulaminu Konkursu), dalej: ,,Oświadczenie MŚP", podmiotów partnerskich lub powiązanych.

Na powyższe rozstrzygnięcie spółka wniosła protest, po rozpatrzeniu którego wniosek został przywrócony do etapu oceny przed zawarciem umowy o dofinansowanie z uwagi na konieczność dodatkowej weryfikacji danych, o czym lP poinformowała spółkę w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. sygn. [...].

Po ponownej analizie dokumentów i wyjaśnień przedstawionych przez spółkę (w tym odpowiedzi na wezwania do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do podpisania umowy: nr 2 z [...] czerwca 2019 r. oraz z [...] lipca 2019 r.), BGK pismem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] poinformował spółkę o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że w wyniku przeprowadzonej weryfikacji dokumentów niezbędnych do podpisania umowy o dofinansowanie stwierdzono istnienie prawnych przeszkód dla zawarcia umowy, a sam projekt nie spełnia kryterium: ,,Wnioskodawca nie podlega wykluczeniu z możliwości ubiegania się o dofinansowanie, a projekt jest właściwie przygotowany do realizacji’’. Opierając się na informacji dotyczących wzajemnych poręczeń kredytowych pomiędzy skarżącą a [...] S.A., Instytucja Pośrednicząca stwierdziła, na podstawie art. 3 ust. 3 lit. c) załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. L 187 z 26.6.2014 s.1; dalej: ,,rozporządzenie nr 651/2014’’), że wymienione spółki należy traktować jako podmioty powiązane.

Zdaniem BGK przedstawiona dokumentacja nie daje możliwości stwierdzenia, że skarżąca posiada status MŚP. Skarżąca i [...] S.A. są od siebie uzależnione finansowo, a bez wzajemnych zabezpieczeń kredytowych prowadzenie działalności gospodarczej wskazanych firm byłoby niemożliwe. Ponadto u spółki nie identyfikuje się problem w postaci dostępu do środków finansowych, charakterystyczny dla MŚP.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. spółka złożył protest, w którym nie zgodziła się z

wynikiem przeprowadzonej przez Instytucję Pośredniczącą weryfikacji.

Pismem z [...] września 2019 r. BGK poinformował stronę, że protest nie został

uwzględniony.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia IP podkreśliła, iż głównym powodem odstąpienia od podpisania umowy o dofinansowanie były wzajemne poręczenia kredytowe pomiędzy spółką a [...] S.A. oraz stwierdzenie na podstawie art. 3 ust. 3 lit. c) załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014, że wymienione spółki należy traktować jako podmioty powiązane.

Zdaniem IP rozpatrującej protest, twierdzenie spółki - że miała możliwość zawarcia odrębnych od [...] S.A. umów kredytowych, bez konieczności dokonywania krzyżowych poręczeń, jednakże byłoby to mniej korzystne, ponieważ banki dla nowo utworzonego podmiotu, jakim była wówczas spółka oferowały gorsze warunki – świadczy o uprzywilejowanej sytuacji spółki w stosunku do innych MŚP funkcjonujących na rynku i nie mających możliwości skorzystania z preferencyjnych poręczeń kredytowych.

Odnosząc się do stanowiska zawartego w proteście (opartego m. in. na odpowiedzialności prawnej członków zarządu wobec spółki za szkodę wyrządzoną ich działaniem lub zaniechaniem), że członkowie zarządu spółki byli zobowiązani do podejmowania korzystnych, z punktu widzenia ekonomicznego i finansowego, decyzji

wobec spółki - IP stwierdziła, że nie jest to sytuacja zwyczajowa, która dotyczy innych podmiotów MŚP funkcjonujących na rynku. Uzyskanie preferencyjnych poręczeń kredytowych, ze względu na zaistniałe okoliczności, niewątpliwie wpływa na uprzywilejowaną pozycję spółki [...] w odniesieniu do innych MŚP, które nie mają możliwości skorzystanie z tego rodzaju gwarancji finansowych. Według Instytucji Pośredniczącej argument spółki o obligatoryjnym rentownym działaniu członków zarządu, nie wpływa na sam fakt uprzywilejowanej pozycji spółki. Natomiast możliwość oraz historia wzajemnego korzystania z preferencyjnych gwarancji świadczy o tym, iż zainteresowane spółki są od siebie uzależnione finansowo, a ich wskaźniki ekonomiczne są wzajemnie skorelowane. Pomimo, iż powyższe spółki są odrębnymi podmiotami, to opisane relacje świadczą o wzajemnym powiązaniu.

IP podkreśliła - odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że środki z poręczeń krzyżowych są przeznaczane na bieżącą działalność spółki oraz, że przeznaczenie części tych środków na badania i rozwój technologiczny spowoduje utratę płynności finansowej, co potwierdza status skarżącej jako MŚP – że celem określenia statusu MŚP jest ograniczenie możliwości udzielania pomocy jedynie do przedsiębiorstw, które borykają się z trudnościami charakterystycznymi dla MŚP. Określenie statusu spółki ma więc szczególne znaczenie dla potwierdzenia możliwości uzyskania dofinansowania oraz ustalenia wysokości tego dofinansowania. Przedsiębiorstwa, które dzięki powiązaniom faktycznym, prawnym bądź nieformalnym z innymi podmiotami nie doświadczają ułomności na rynku, nie są uprawnione do korzystania z ułatwień przysługujących MŚP.

Ponadto, zdaniem Instytucji Pośredniczącej przepisy dotyczące powiązań należy interpretować również przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej, a nie wyłącznie literalnej. Celem regulacji jest zapewnienie pomocy jedynie tym przedsiębiorstwom, które rzeczywiście potrzebują przywilejów przewidzianych dla MŚP. W opinii Instytucji Pośredniczącej definicja MŚP nie powinna być stosowana w sposób mechaniczny i formalistyczny. Zagrożenie wynikające ze stosowania wyłącznie wykładni literalnej może doprowadzić do przyznania przywilejów zagwarantowanych dla MŚP przedsiębiorstwom, które co prawda, stosując w ich przypadku wyłącznie wykładnię literalną, spełniają formalne przesłanki uznania za małe lub średnie przedsiębiorstwo, ale w związku z faktycznym działaniem, ich potencjał przerasta potencjał normalnych MŚP.

Mając na uwadze przedstawione powyżej uzasadnienie IP podtrzymała decyzję o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie ze spółką. Przeprowadzona weryfikacja dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy o dofinansowanie - w tym przypadku dokumentów potwierdzających status MŚP - wykazała prawne przeszkody dla zawarcia umowy. Zgodnie z ustaleniami będącymi wynikiem weryfikacji dokumentów projekt nie spełnia wszystkich kryteriów, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Wnioskodawca nie spełnia kryterium oceny, tj. "Wnioskodawca nie podlega wykluczeniu z możliwości ubiegania się o dofinansowanie, a projekt jest właściwie przygotowany do realizacji", zgodnie z dokumentem pn. Kryteria wyboru projektów, stanowiącym załącznik nr 1 do Regulaminu konkursu.

W skardze na informację zawartą w piśmie z [...] września 2019 r. skarżąca zarzuciła:

I naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 ust. 3 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 651/2014 (dalej: ,,Załącznik nr I’’) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jest podmiotem powiązanym wobec czego nie posiada statusu MŚP;

b) art. 3 ust. 3 lit. c) Załącznika nr I poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jest podmiotem powiązanym ze spółką [...] S.A. z uwagi na zawarte pomiędzy tymi podmiotami umowy na wzajemne poręczenia kredytowe, wywołujące dominujący wpływ na skarżącą;

c) art. 2 Załącznika nr I poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie przez BGK, że oprócz kryteriów oceny statusu MŚP, wskazanych w tym artykule, istnieją również inne kryteria, których przyjęcie i ocena zależy od subiektywnej oceny BGK;

d) art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 141; dalej: ,,ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej’’) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie jest MŚP wobec czego nie spełnia warunków do udzielenia kredytu technologicznego;

e) § 4 ust. 3 Regulaminu konkursu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014 - 2020, Oś Priorytetowa lll: Wsparcie Innowacji w Przedsiębiorstwach (dalej: ,,Regulamin Konkursu") w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków uczestnictwa w konkursie, co wyłącza możliwość zawarcia umowy o dofinansowanie;

f) § 12 ust. 10 i 11 pkt 2, 3 i 4 Regulaminu Konkursu w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1431 ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie uzupełniła wymaganej dokumentacji do zawarcia umowy o dofinansowanie, potwierdzającej status MŚP, podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz okoliczności faktycznych wynika, że skarżąca nie jest podmiotem powiązanym, a więc nie spoczywał na niej obowiązek uzupełnienia związanej z tym dokumentacji;

II naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelnej oceny wniosku skarżącej o dofinansowanie pod kątem spełnienia kryteriów wyboru projektu, w szczególności w zakresie arbitralnego stwierdzenia, że skarżąca nie posiada statusu MŚP, podczas gdy rzetelna, prawidłowa i zgodna z prawem ocena wniosku oraz przedstawionych dokumentów i wyjaśnień pozwoliłaby na przyjęcie, że skarżąca posiada status MŚP.

Wobec powyższych zarzutów, których argumentację rozwinięto w uzasadnieniu skargi, spółka wniosła o uznanie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia BGK.

W odpowiedzi na skargę BGK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że uprawnienie sądu administracyjnego do rozstrzygania w niniejszej sprawie wynika z art. 61 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: ,,p.p.s.a.’’).

W myśl art. 61 ust. 8 w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji projektu operacyjnego, skoro w przepisach tych przewidziano uwzględnienie skargi w wypadku stwierdzenia, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1. Wprowadzając w art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 50, że do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. Podobnie odniósł się do procedury odwoławczej w art. 67. Wyklucza to weryfikację zaskarżonego aktu z perspektywy rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego jednoznacznie wynika, że prawo jako wzorzec kontroli sądowej, wedle którego badana jest legalność oceny

projektu, to nie tylko przepisy prawa wspólnotowego i ustawy, ale także postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego. Dla oceny tej nie jest też obojętna udostępniona potencjalnym beneficjentom dokumentacja konkursowa, obejmująca w szczególności wzory wniosków, instrukcje wypełniania poszczególnych dokumentów itp.

W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu

pt. "Rozbudowa infrastruktury produkcyjnej jako kolejny etap rozwoju firmy ‘’[...]’’ i wdrożenie nowych, innowacyjnych produktów". Był to wniosek o przyznanie premii technologicznej w rozumieniu ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej. Według zaś jej art. 5 ust. 3 był to wniosek o dofinansowanie projektu według ustawy wdrożeniowej.

Nie ulega też wątpliwości, że zgodnie z ustawą o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej kredyt technologiczny i premia technologiczna udzielane są zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 651/2014, a umowa ma charakter umowy o dofinansowanie projektu wg. ustawy wdrożeniowej. Wynika to wprost z treści art. 3 ust. 2 i art. 8 ust. 3 ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej.

Zgodnie z umową zawartą 30 maja 2016 r. pomiędzy Ministrem Rozwoju i BGK, wymieniony Bank jest Instytucją Pośredniczącą, posiadającą określone uprawnienia związane z naborem i oceną projektów, w tym dotyczących wymienionego w sprawie konkursu.

Nadto w art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej ustawodawca postanowił, że właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Zatem regulamin i jego załączniki obowiązujące w danym konkursie mają charakter normatywny, do którego winna zastosować się strona, o czym stanowi wprost wskazany wyżej przepis ustawy wdrożeniowej.

W niniejszej sprawie sporna pomiędzy skarżącą a BGK jest kwestia prawidłowej wykładni oraz zastosowania art. 3 ust. 3 lit. c) załącznika I rozporządzenia nr 651/2014, czego konsekwencją było stwierdzenie przez organ, że skarżąca nie spełnia kryteriów uznania ją za MŚP i odstąpienie od zawarcia umowy o dofinansowanie z wnioskodawcą. Organ stwierdził bowiem, że skarżącą oraz [...] S.A. należy traktować jako podmioty powiązane w rozumieniu powyższego przepisu, a nieuwzględnienie tych powiązań w Oświadczeniu MŚP uniemożliwiło weryfikację statusu MŚP skarżącej w wymaganym zakresie. Wskazane okoliczności wskazują, zdaniem organu, że skarżąca nie spełniła kryterium oceny ,,Wnioskodawca nie podlega wykluczeniu z możliwości ubiegania się o dofinansowanie, a projekt jest właściwie przygotowany do realizacji’’, zgodnie z dokumentem pn. Kryteria wyboru projektu, stanowiącym załącznik nr 1 do Regulaminu Konkursu.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej kredyt technologiczny oraz premia technologiczna udzielane są mikroprzedsiębiorcy, małemu lub średniemu przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. W Regulaminie Konkursu, w § 4 Warunki uczestnictwa w konkursie, w ust. 3 zawarto zapis, iż w ramach poddziałania o wsparcie mogą ubiegać się wyłącznie podmioty spełniające kryteria mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy, określone w załączniku I do rozporządzenia nr 651/2014. Nadto z § 12 pkt 11 Regulaminu Konkursu wynika, że zawarcie umowy o dofinansowanie projektu będzie możliwe pod warunkiem łącznego spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie, m.in. w punkcie 3, tj. jeżeli weryfikacja dokumentów nie wykazała prawnych przeszkód dla zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Prawną przeszkodą do zawarcia umowy o dofinansowanie jest m.in. ustalenie, że wnioskodawca nie posiada statusu MŚP.

W myśl art. 1 ww. Załącznika (Przedsiębiorstwo) "za przedsiębiorstwo uważa podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą". Artykuł 2 (Pułapy zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorię przedsiębiorstwa) stanowi natomiast, że: "Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR (ust. 1). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR (ust. 2). W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR (ust.3).

Najistotniejszym, z punktu widzenia niniejszej sprawy, jest art. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 opatrzony tytułem "Rodzaje przedsiębiorstw brane pod uwagę przy obliczaniu liczby personelu i kwot finansowych".

Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde

przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3. Ustęp 2

stanowi, że "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo (przedsiębiorstwo wyższego szczebla) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu ust. 3, co najmniej 25 % kapitału innego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa niższego szczebla) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie.

Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:

a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. anioły biznesu), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych aniołów biznesu w jedno przedsiębiorstwo wynosi mniej niż 1 250 000 EUR;

b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;

c) inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze rozwoju regionalnego;

d) niezależne władze lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 milionów EUR oraz

liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

W ust. 3 art. 3 załącznika I, składającym się z pięciu akapitów, wskazano

natomiast, że "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw

głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie (akapit 1).

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/akcjonariuszy (akapit 2).

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane (akapit 3).

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych (akapit 4).

Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego (akapit 5).

Ponadto, zgodnie z dalszą treścią art. 3: Poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za małe lub średnie przedsiębiorstwo, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ publiczny (ust. 4). Przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25 % lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych (ust. 5).

Skarżąca uważa, że nie jest przedsiębiorstwem powiązanym z [...] S.A., ponieważ z podmiotem tym nie łączą jej związki wskazane w art. 3 ust. 3 Załącznika I, w szczególności wymienione w lit. c) powyższego przepisu, których wystąpienie zostało jednak stwierdzone przez BGK, co stanowiło finalnie podstawę do odstąpienia od zawarcia ze skarżącą umowy o dofinansowanie. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, co zostało dostrzeżone również przez sam organ, że sytuacja skarżącej wraz z relacjami z [...] S.A., polegającymi na wzajemnym poręczaniu przez te podmioty zaciągniętych kredytów (a wyłącznie te okoliczności zaważyły na podjętym rozstrzygnięciu), wprost literalnie nie odpowiada żadnej z sytuacji określonej w art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. Jednakże zdaniem BGK, wyrażonym zarówno w zawiadomieniu o odstąpieniu od zawarcia umowy z [...] sierpnia 2019 r., jak i w zaskarżonej w niniejszej sprawie informacji z [...] września 2019 r. o nieuwzględnieniu protestu, przepisy dotyczące powiązań należy interpretować również przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej, a nie wyłącznie literalnej, a definicja MŚP nie powinna być stosowana w sposób mechaniczny i formalistyczny.

Sąd nie kwestionuje możliwości, co do zasady, stosowania wykładni funkcjonalnej przy analizowaniu treści art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, co znajduje również wyraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazujących na potrzebę stosowania takiej wykładni w kontekście określonych sytuacji faktycznych, co do powiązań występujących pomiędzy podmiotami. Załącznik I do rozporządzenia nr 651/2014 zawiera katalog sytuacji, których zaistnienie świadczy o niespełnieniu się przesłanki uznania danego podmiotu za MŚP. Jednakże wymienionych tam typowych sytuacji nie sposób uznać za jedyne, które mogłyby świadczyć o uprzywilejowaniu danego podmiotu wobec innych przedsiębiorstw działających na rynku. Niewątpliwie bowiem istnieją również inne przypadki, związane chociażby ze stosunkami rodzinnymi, majątkowymi czy też strukturalnymi w przedsiębiorstwach, które mimo, iż nie zostały wprost wskazane w art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, w konkretnej sprawie świadczyć mogą o zachwianiu zasady równości podmiotów wobec prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1817/18 – dostępny na stronie www.nsa.gov.pl).

Niemniej jednak, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, uwzględnionych przez organ, na etapie przywrócenia wniosku do oceny przed zawarciem umowy – pismem IP z [...] maja 2019 r. sygn. [...], sąd stwierdził, że stanowisko BGK nie jest prawidłowe. W ocenie sądu, stosując wykładnię funkcjonalną, nie można bowiem uznać, że strona wypełnia definicję przedsiębiorstwa powiązanego, o którym mowa w art. 3 ust. 3 pkt c) załącznika I do rozporządzenia 651/2014, a więc, że może wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo ([...] S.A.) lub podlegać takiemu wpływowi ze strony innego przedsiębiorstwa ([....] S.A.) na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki.

Niesporne w sprawie jest to, że skarżąca powstała poprzez wydzielenie i przeniesienie części zorganizowanego przedsiębiorstwa z [...] S.A. na rzecz skarżącej oraz, że oba te podmioty poręczają sobie wzajemnie zobowiązania kredytowe, co było warunkiem wyrażenia przez bank zgody na podział podmiotu [...] S.A. Skarżąca wyjaśniła przy tym, że większość umów kredytowych zawartych zostało jeszcze przed podziałem [....] S.A. oraz, że współpraca ta oparta jest na zasadach rynkowych, całkowity przychód skarżącej uzyskany z tytułu poręczeń kredytów na rzecz [...] S.A. wynosi 1,23% obrotu skarżącej za 2018 r., a stawka poręczenia wynosi 1,92%, co odpowiada średniej stawek panujących na rynku. Organ nie zanegował w żaden sposób przedstawionych przez skarżącą danych, dotyczących wielkości przychodu skarżącej z tytułu poręczeń zobowiązań kredytowych (w całkowitym obrocie skarżącej), jak również informacji wskazujących na rynkowy charakter współpracy skarżącej z [...] S.A., lecz pomimo tego stwierdził, że oba te podmioty są od siebie uzależnione finansowo oraz, że wskaźniki finansowe jednego podmiotu są ściśle skorelowane ze wskaźnikami finansowymi drugiego podmiotu. Organ nie zakwestionował także stanowiska skarżącej, że oba powyższe podmioty nie prowadzą działalności na tym samym rynku właściwym lub rynku pokrewnym, a także stwierdzenia (pomimo uzyskania korzystniejszych warunków kredytowych w związku z poręczeniem udzielonym ze strony [...] S.A.) o przeznaczaniu środków z kredytu wyłącznie na bieżące funkcjonowanie skarżącej i braku możliwości przekazania tych środków na badania i rozwój technologiczny skarżącej. Pozbawione podstaw w tej sytuacji było stwierdzenie organu, że skarżąca nie boryka się z problemami typowymi dla MŚP.

Reasumując sąd stanął na stanowisku, że okoliczności faktyczne, przyjęte jako podstawa do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie uprawniały organu do stwierdzenia, że pomiędzy skarżącą a [...] S.A. zachodzą powiązania o których mowa w art. 3 ust. 3 lit c) Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. Ustalenia te nie wskazują, aby skarżąca zaangażowana była bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie podmiotem [...] S.A., względnie aby [...] S.A. wiązała taka relacja ze skarżącą. Organ nie ustalił, aby powyższe podmioty związane były jakąkolwiek umową na podstawie którem można byłoby przyjąć występowanie dominującego wpływu, o którym mowa w analizowanym przepisie.

Przedstawiając powyższe sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, ponieważ ocena projektu przeprowadzona została w sposób naruszający prawo (naruszenie art. 3 ust. 3 lit.c) Załącznika I do rozporządzenie nr 651/2014) i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany będzie do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej uwzględniono skargę, o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.