Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1356/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność wpisu
Powołane przepisy: article: Art. 15
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: Par. 29, par. 10  ust. 4  i ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 231
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. J. na czynność Starosty Chrzanowskiego z dnia 21 grudnia 2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii C oraz C1 w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; 2. zasądza od Starosty Chrzanowskiego na rzecz skarżącego W. J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. J. (dalej: "skarżący") jest czynność Starosty C. z 21 grudnia 2021 r. polegająca na wpisaniu, w dokumencie prawa jazdy, terminu ważności uprawnień kategorii C i C1.

Stan faktyczny i prawny tej sprawy przedstawiał się następująco:

1.

Skarżący uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C oraz C1 w dniu 6.09.2007r. Uprawnienia te nie były ograniczone terminem.

2.

W dniu 7.12.2021 r. skarżący złożył do Starosty C. wniosek o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, wypełniając cześć D formularza wniosku oraz załączając m.in.: kopię świadectwa kwalifikacji zawodowej, orzeczenie lekarskie i orzeczenie psychologiczne. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że termin kolejnego badania psychologicznego skarżącego oznaczony został na dzień 14.03.2024 r., zaś badania lekarskiego na dzień 26.05.2024 r.

3.

W rozpoznaniu opisanego wyżej żądania, organ wydał w dniu 21.12.2021 r. decyzję, wypełniając część H formularza wniosku i orzekając w ten sposób o uprawieniu skarżącego do kierowania pojazdami. Organ wypełnił również tabelę znajdującą się w części H formularza wniosku. W dokumencie tym podał m.in.:

- dla kategorii B1: "data uzyskania uprawnień" 1.07.1999 r., "data ważności" brak, "ograniczenia" brak;

- dla kategorii B: "data uzyskania uprawnień" 18.11.1991 r., "data ważności" brak, "ograniczenia" brak;

- dla kategorii C1 oraz C: "data uzyskania uprawnień" 6.09.2007 r., "data ważności" 14.03.2024 r., "ograniczenia" 95.14.03.2024.

4.

Skarżącemu wydany został dokument prawa jazdy nr [...]. W dokumencie tym, w kolumnie 11 określono datę ważności uprawnień kategorii C oraz C1 - na dzień 14.03.2024 r., zaś w kolumnie 12 (ograniczenia), przy obu wskazanych wyżej kategoriach uprawnień do kierowania pojazdami, wpisano: 95.14.03.2024.

5.

Od decyzji Starosty z 21.12.2021 r. (część H wniosku) przyznającej uprawniania do kierowania pojazdami, skarżący, zgodnie z zawartym pouczeniem, wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Uzasadniając odwołanie podał m.in., że złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem świadectwa kwalifikacji zawodowej. Podkreślił, że posiada uprawnienia kategorii C, które zostały wydane bezterminowo w 2007 r. Nie zgodził się więc z wpisem określającym ważność uprawnień wydanych dla kategorii C1 oraz C. Jak akcentował, zmiana dokumentu, a więc czynność materialno-techniczna, nie może skutkować odebraniem bezterminowo nabytych uprawnień do kierowania pojazdami. W ocenie odwołującego się, tylko w przypadku nowo nabytych uprawnień, data kolejnego badania, mogła ograniczyć okres ważności uprawnienia.

6.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 29.06.2022 (znak SKO.UP/4121/18/2022) działając na podstawie art. 10 ust. 1 art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2021 r., poz. 1212) uchyliło decyzję organu I instancji oraz umorzyło postępowanie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść par. 10 ust. 1 pkt 5 lit. a) oraz par. 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Architektury i Budownictwa z 20.05.2016 w sprawie wzorców dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2016 r., poz. 231). Kolegium wywiodło, że skoro prawodawca, w przypadku wydania decyzji administracyjnej przyznającej uprawnienia do kierowania pojazdami, nakazuje organowi "wypełnić wniosek oraz prawo jazdy", to w istocie powyższe oznacza nałożenie na ten organ dodatkowego obowiązku dotyczącego dokonania określonej czynności materialno-technicznej. Czynność ta sprowadza się do wpisania w dokumencie prawa jazdy danych – zgodnie z par. 10 ust. 1 pkt 5 lit. a) oraz par. 10 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia – "wypełniono wniosek w części H". Czynność ta stanowi konsekwencję wydania decyzji uwzględniającej wniosek o wydanie prawa jazdy określonej kategorii wskazanej w części "C" wniosku. Akcentowało SKO w Krakowie, że treść tej czynności, tj. treść dokonywanych wpisów do tabeli w części "H" wniosku oraz do dokumentu prawa jazdy, wykracza poza zakres rozstrzygnięcia zawarty w wydawanej decyzji administracyjnej, jeżeli jej adresat posiadał już wcześniej uprawnienia do kierowania pojazdami innych kategorii. Skoro bowiem decyzją organ przyznaje osobie, o której mowa w części "A" wniosku uprawnienia do kierowania pojazdami, to oznacza, że przyznaje tylko uprawnienia objęte wnioskiem. Natomiast decyzja nie obejmuje uprawnień już posiadanych. Nie można bowiem przyznać uprawnień, które strona już posiada. W zakresie przedstawionego stanowiska, organ odwoławczy powołał się na pogląd WSA w Gliwicach z 5.02.2020 r. (sygn. akt II SA/Gl 1484/19). Z uwagi na powyższe, brak było, w ocenie organu II instancji podstaw do wydania przez organ decyzji objętej odwołaniem. Aktualizacja danych w dokumencie prawa jazdy nie stanowi bowiem podstawy do wydania decyzji administracyjnej, a powyższe uzasadniało konieczność wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na brak podstawy prawnej do prowadzenia postępowania administracyjnego, postępowanie to podlegało umorzeniu. Samo przy tym wydanie nowego dokumentu prawa jazdy, jest czynnością materialno-techniczną. Podkreśliło więc SKO w Krakowie, że czynność wydania nowego dokumentu prawa jazdy, nie mogła zostać poddana kontroli. Skonstatował organ odwoławczy, że kwestionowanie więc przez skarżącego daty ważności uprawnień, w ramach posiadanych już wcześniej bezterminowo kategorii prawa jazdy, wpisane do części "H" wniosku oraz do dokumentu prawa jazdy, nie stanowią elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji, lecz stanowią wyłącznie czynność materialno-techniczną. Choć wpisanie do prawa jazdy kwestionowanych przez skarżącego terminów ważności uprawnień (kategorii C1, C) nie stanowi elementu decyzji administracyjnej i nie nastąpiło w drodze decyzji, to możliwość kwestionowania tychże wpisów dopuszczalna jest w trybie skargi do sądu administracyjnego wniesionej w oparciu o art. 3 par. 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu tej czynności.

Jak wynika z akt sprawy, opisana wyżej decyzja SKO w Krakowie została odebrana przez skarżącego 8.07.2022 r. i nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

7.

Pismem z 2.08.2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Starosty C. z 21.12.2021 r. w przedmiocie wpisania, w dokumencie prawa jazdy, terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C1 oraz C. Skarżący podał, że wpisanie przez organ w wydanym dokumencie prawa jazdy zmiany (dotyczącej terminu ważności uprawnień) nie mogły dotyczyć uprawnień posiadanych już przez niego. Podkreślił, że Starosta bezprawnie ograniczył uprawnienia nabyte bezterminowo i wstawił w dokumencie prawa jazdy ograniczenia w zakresie kategorii C1 oraz C. W oparciu bowiem o orzeczenie lekarskie, które dotyczyło badań określonych w art. 39j ustawy o transporcie drogowym, brak było podstaw do wstawienia w dokumencie prawa jazdy ograniczeń dla wymienionych wyżej kategorii uprawnień. Wg skarżącego, tylko w przypadku nowo nabytych uprawnień, data kolejnego badania mogłaby ograniczyć ich ważność. Skarga zawierała żądanie, aby w dokumencie prawa jazdy nie było wpisów ważności uprawnień dla kategorii C1 oraz C.

8.

Starosta C. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarżący wniósł skargę na czynność Starosty C. z 21.12.2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy, w zakresie kategorii C1 oraz C. Zwrócił uwagę, że skarżący nabył uprawnienia kategorii C w dniu 7.11.2007 r. i ważne one były bezterminowo. Złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy było wynikiem uzyskania przez skarżącego kwalifikacji kierowcy zawodowego, a przedłożone orzeczenie psychologiczne wskazywało na to, iż jest ono ważne do 14.03.2024 r. W oparciu o przedłożone dokumenty, wydane zostało skarżącemu prawo jazdy, z określoną datą ważności uprawnień dla kategorii C1 oraz C – do dnia 14.03.2024 r. Organ, powołując się na art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami podkreślił, że nadanie osobie uprawnień do kierowania pojazdami wymaga każdorazowego badania wielu przesłanek. Jedną z nich jest brak przeciwskazań zdrowotnych lub psychologicznych kandydata na kierowcę określanych przez uprawnionego lekarza czy psychologa. W ocenie organu, specyfika tych czynników, które są zmienne, wymaga weryfikowania ich przy dokonywaniu czynności urzędowych również przy zmianie danych, czy wydaniu wtórnika dokumentu. W przeciwnym razie powstałaby sytuacja, w której osoba ubiegająca się o wymianę prawa jazdy (np. ze względu na zmianę nazwiska) mogłaby uzyskać dokument, bez weryfikacji pozostałych przesłanek, warunkujących możliwość jego uzyskania. W ocenie organu, ma on obowiązek każdorazowo badać wszelkie czynniki, w tym zmienne (jak stan zdrowia), warunkujące możliwość uzyskania prawa jazdy. Kwestia stanu zdrowia, warunkuje możliwość ubiegania się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

Organ powołał par. 10 ust. 4 i 5 - rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U.2016, poz. 231). Przepis ten stanowi, że wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej, wpis dokonywany jest przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1,C,C1+E,C+E,D1,D,D1+E oraz D+E. Datą ważności wpisu jest przypadająca najwcześniej data przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Natomiast w ustępie 5 wyżej cytowanego przepisu postanowiono, że dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy zgodną z datą wpisu. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z par. 29 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym w pozycji "data ważności uprawienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Zwrócił jednak uwagę, że zgodnie z ustępem 3 tego przepisu, ustępu 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

W związku z powyższym, zdaniem organu, jest on zobowiązany do weryfikacji przełożonych orzeczeń lekarskich pod względem daty wydanego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. W przeciwnym razie, pogorszenie stanu zdrowia nie wpływałoby na zdolności osoby do kierowania pojazdami. Zarówno więc chęć nabycia nowych uprawnień, jak i wymiana dokumentu z innej przyczyny, powinna uwzględniać dokumenty świadczące o zmianach w stanie zdrowia danej osoby.

Zdaniem Starosty, potwierdzeniem zaprezentowanej interpretacji jest możliwość skierowania kierowcy, przez Starostę, na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy (art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami). Nadto treść art. 98a ustawy wskazuje szereg przypadków, które mogą mieć wpływ na zmianę stanu zdrowia fizycznego jak i psychicznego osoby, uzależniające dalsze postępowanie w sprawie posiadanych przez kierowcę uprawnień.

Wg odpowiedzi na skargę, zmienność stanu zdrowia kierowcy nie może być pomijana nawet przy kwestiach o charakterze materialno-technicznym. Uprawienia do prowadzenia pojazdów, nie powinny nosić znamion ochrony praw nabytych, można je stracić na skutek zmiany stanu zdrowia. W ocenie organu, niewłaściwe jest podejście przypisujące przepisom prawa wyłącznie odniesienie do wcześniejszego stanu zdrowia kierowcy, w sytuacji gdy zmiana stanu zdrowia, przemawia za ponownym rozstrzygnięciem w takiej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli w tej sprawie była czynność Starosty C. z 21.12.2021 r. polegająca na wpisaniu w dokumencie prawa jazdy skarżącego, terminu ważności uprawnień kategorii C oraz C1. Podkreślić należy, że czynność ta, nie stanowiła elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej przez organ decyzji administracyjnej o nadaniu uprawnień (wyeliminowanej z obrotu prawnego przez SKO w Krakowie decyzją z 29.06.2022 r. – por. pkt 6 powyżej), lecz była wyłącznie czynnością materialno-techniczną obejmującą wpis do prawa jazdy ważności wskazanych wyżej uprawnień (tak trafnie WSA w Krakowie w wyroku z 24.01.2022 r.; sygn. akt III SA/Kr 790/21). Jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne, w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.). Ma ona bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy z 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (aktualny Dz. U. 2023 r., poz. 622; dalej u.k.p.); skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu, tj. kierującego pojazdem.

Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że skarżący, choć uchybił wynikającemu z cytowanego wyżej przepisu terminowi do wniesienia skargi, to jednak nastąpiło to bez jego winy. Nie sposób bowiem zasadnie wymagać i oczekiwać od skarżącego, który jest zawodowym kierowcą, aby – bez stosownego pouczenia organu administracji - dysponował wiedzą, co do sposobu i terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego na określony rodzaj czynności organu. Jak zaś wynika ze stanu ocenianej sprawy, o możliwości i sposobie wdrożenia sądowoadministracyjnej kontroli spornej czynności wpisu ograniczenia terminu uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii C i C1, skarżący dowiedział się dopiero z uzasadnienia wydanej przez SKO w Krakowie decyzji z 29.06.2022 r. (por. pkt 6 powyżej). Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, dopiero data odebrania przez skarżącego tej decyzji wraz z zawartym w niej pouczeniem (8.07.2022 r.), mogła stanowić punkt odniesienia dla ocen dotyczących kwestii zachowania terminu do wniesienia niniejszej skargi. Skoro zatem wskazana wyżej decyzja SKO została odebrana przez skarżącego 8.07.2022 r., to powyższe oznaczało, że ostatni dzień 30-dniowego terminu do wniesienia skargi przypadał na 7.08.2022 r. (niedziela). Z akt sprawy wynika przy tym, że skarga została złożona w dniu 8.08.2022 r., tj. w dniu następnym, po dniu wolnym od pracy. W przedstawionych okolicznościach należało więc uznać, że skarżący – po uzyskaniu prawidłowego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi na kwestionowaną czynność organu administracji – podjął terminowe, liczone od daty otrzymanego pouczenia, czynności związane z wniesieniem skargi. Powyższe czyniło uzasadnionym przyjęcie, że uchybienie terminowi do dokonania tej czynności nie było zawinione przez skarżącego, a to skutkowało zastosowaniem cytowanego wyżej art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. i w konsekwencji także rozpoznaniem złożonej skargi.

W kontrolowanej sprawie bezsporne było to, iż skarżący nabył w 2007 r. bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C oraz C1. Miało to zatem miejsce przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami (2013 r.). Nie ulegało w sprawie też wątpliwości, że złożony przez skarżącego do organu wniosek o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy, był wynikiem ubiegania się o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej (skarżący wypełnił część D wniosku "Potwierdzenie kwalifikacji"). Istota sporu sprowadzała się więc do tego, czy rozpoznający ten wniosek organ administracji publicznej, był uprawniony do wpisania w rubryce (kolumnie) 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego, terminu ważności wskazanych wyżej uprawnień do prowadzenia pojazdów, nabytych bezterminowo przed wejściem w życie powołanej ustawy.

W ocenie Sądu, kwestionowana w tej sprawie czynność organu administracji, nie miała oparcia w przepisach.

Mając na uwadze wskazany wyżej motyw ubiegania się przez skarżącego o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy (potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej) zwrócić należy na wstępie uwagę na art. 15 u.k.p. Przepis ten w ustępie 1 stanowi, że starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej. Wpis jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, na podstawie informacji zawartej w profilu kierowcy zawodowego albo przedłożonych dokumentów, szczegółowo wymienionych w punktach 1-3 ustępu 2 tegoż przepisu. Zgodnie z ustępem 3, świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E. Sam natomiast wpis – zgodnie z ustępem 5 - jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej (...) przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy.

Z przedstawionych przepisów wynika więc, że uzyskanie przez kierowcę świadectwa kwalifikacji zawodowej i złożenie stosownego wniosku organowi celem aktualizacji w dokumencie prawa jazdy danych z tym świadectwem związanych (do czego zobowiązuje art. 18 ust. 1 u.k.p), skutkować winno wydaniem nowego dokumentu prawa jazdy z nowymi danymi. Ten nowy dokument (art. 15 ust. 4 u.k.p.) poza wnioskowaną zmianą, winien jedynie powtarzać zapisy zawarte w uprzednio uzyskanym przez kierowcę dokumencie prawa jazdy. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć (modyfikować) posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż wynika to m.in. z konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz kodeksowej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zwrócić należy przy tym uwagę, że sposób wypełnienia przez organ administracji dokumentu prawa jazdy uregulowany jest w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24.02.2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231). Stosownie do par. 10 ust. 4, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania ocenianej czynności, wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Dostrzec także trzeba, że stosownie do ustępu 5 cytowanego przepisu, dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Ostatnio powołana regulacja prawna była już przedmiotem ocen sądów administracyjnych, które wywiodły (por. wyroki NSA z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20; z 21 października 2021 r., II GSK 1421/21; z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; z 17 marca 2022 r., II GSK 98/22), że literalne odczytanie § 10 ust. 5 ("w pozycji data ważności uprawnienia wpisuje się") może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, ale również uprawnień nabytych bezterminowo. Taki jednak rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Stanowisko takie pozostaje w sprzeczności z § 29 powołanego wyżej rozporządzenia. Należy bowiem zauważyć, że w ustępie 1 wskazanego ostatnio przepisu stwierdzono, iż w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2, według którego, w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata ważności dokumentu prawa jazdy, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, uzyskane przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Jak akcentowano przy tym we wskazanych wyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE L 403 z 30 grudnia 2006 r., s. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.

Przyjęcie więc za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (uzyskanie przez kierowcę świadectwa kwalifikacji zawodowej) stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo, a nadto, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 17.03.2022 r., sygn. akt II GSK 98/22).

Z przedstawionych wyżej względów, za nieprawidłowe uznać więc należało zamieszczenie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego, zamiast kreski, terminu ważności posiadanych uprawnień kategorii C oraz C1, skoro uprawnienia te skarżący uzyskał bezterminowo, a miało to miejsce jeszcze przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami. Czynność Starosty dokonana więc została z naruszeniem par. 29 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia oraz art. 16 par. 1 k.p.a., co miało niewątpliwie istotny wpływ na jej treść.

Wbrew wywodom przedstawionym w odpowiedzi na skargę, stanowiska organu administracji o potrzebie weryfikowania stanu zdrowia kierowcy przy dokonywaniu urzędowych czynności materialno-technicznych (wymiany dokumentu prawa jazdy) nie mogła uzasadniać treść par. 29 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24.02.2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis ten stanowi, że przepisu ustępu 1 (tj. przepisu o braku ograniczeń w zakresie daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami) nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zauważyć należy, iż cytowany wyżej przepis wszedł w życie 7 maja 2022 r. (por. § 1 pkt 10 rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 2022 r.; Dz.U.2022 r., poz. 874), a zatem nie obowiązywał w obrocie prawnym w chwili podejmowania ocenianej w tej sprawie czynności organu i nie mógł być podstawą prawną tejże czynności. Także zatem i wywiedziona przez organ z powołanej regulacji aksjologia, nie mogła stanowić uzasadnienia dla kontrolowanej czynności. Tak samo, nie mogło przemawiać za słusznością argumentów organu o potrzebie oceny stanu zdrowia kierowcy przy realizowaniu czynności urzędowych, i w efekcie ograniczeniu skarżącemu terminu ważności jego (bezterminowych) uprawnień kategorii C oraz C1 - odwołanie się do treści art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przepis ten przewiduje możliwość skierowania kierowcy na badania lekarskie, jednakże może to mieć miejsce w sytuacji wystąpienia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy. Skierowanie więc kierowcy na badania lekarskie może wystąpić jedynie w razie powzięcia przez organ wiedzy o wystąpieniu określonej przesłanki normatywnej, a nadto, odbywa się w ramach sformalizowanej procedury, kończącej się decyzją administracyjną. Inaczej zatem niż w przypadku czynności materialno-technicznej wymiany dokumentu prawa jazdy w związku z aktualizacją jego treści, zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania administracyjnego, z poszanowaniem praw strony i jej ochroną, m.in. przed dowolnością ocen organu w rozstrzyganym przedmiocie.

Mając na uwadze przedstawione rozważania i stwierdzając naruszenie przytoczonych przepisów, Sąd w pkt 1 sentencji orzekł o bezskuteczności czynności Starosty C. wpisu w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego daty ważności uprawnień kategorii C oraz C1. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był art. 146 par. 1 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 210 par. 2 p.p.s.a w zw. z art. 200 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów, w przypadku orzekania przez Sąd na posiedzeniu niejawnym – co w tej sprawie miało miejsce (zarządzenie k. 47), gdy strona nie jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, o kosztach należnych stronie (tj. poniesionych do celowego dochodzenia praw), sąd orzeka z urzędu. Na zasądzone koszty złożyła się kwota uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi.