Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 525/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 3 i art. 34 ust. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 5 maja 2023 r. nr PSIII.8640.187.2023 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 23 marca 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 5 maja 2023 r., nr PS III.8640.187.2023, Wojewoda Śląski (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: organ I instancji) z 23 marca 2023 r., nr [...] orzekającą o utracie przez A. C. (dalej: strona, skarżący) prawa do zasiłku z dniem 9 lutego 2023 r. i utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 lutego na okres 270 dni z powodu niestawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa.

Organ ustalił, że skarżący nie stawił się w dniu 9 lutego 2023 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie powiadomił w 7 dniowym terminie o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, przy czym miało to miejsce po raz trzeci.

Skarżący w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał, że podjęta decyzja nie uwzględniła w sposób właściwy przedstawionych argumentów oraz "szczególnej sytuacji zdrowotnej", w której się znalazł (leczenia w poradni psychiatrycznej, choroby afektywnej dwubiegunowej); nie dano wiary zaświadczeniom lekarskim, których nie przeanalizowano, tylko stwierdzono fakt niestawienia się. Zarzucił, że jedynie wskazano podstawę prawną, ale nie wyjaśniono treści przepisu, tylko arbitralnie podjęto decyzję. Ponadto podniósł, że nie stawił się jedynie raz, dlatego według przepisów powinien utracić status jedynie na 120 dni. Dalej wyraził ubolewanie nad tym, że nie stawił się w wyznaczonym obowiązkowym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Wyjaśnił, że po prostu nie zauważył w elektronicznej korespondencji organu wezwania do osobistego stawiennictwa, był przeświadczony, że wszystkie kontakty z organem będą się odbywały elektronicznie. Dopiero z pisma organu dostarczonego pocztą dowiedział się, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Od razu złożył wyjaśnienie na piśmie z 28 lutego 2023 r.

Do odwołania, skarżący załączył m.in. zaświadczenie lekarskie z 1 marca 2023 r., oraz zalecenie lekarskie z 29 marca 2023 r. wraz z zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia, wydanym dla potrzeb Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, a także zaświadczenie lekarskie z 4 września 1984 r. z Poradni Zdrowia Psychicznego.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji wskazał jako jej podstawę prawną przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), powoływanej dalej jako "ustawa o promocji zatrudnienia".

Organ wskazał, że skarżący 10 stycznia 2023 r. za pośrednictwem formularza elektronicznego złożył wniosek do Urzędu o dokonanie rejestracji jako osoby bezrobotnej. Decyzją z 12 stycznia 2023 r. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Organ, 12 stycznia 2023 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej przesłał skarżącemu m.in. wezwanie do osobistego stawiennictwa w Urzędzie w dniu 9 lutego 2023 r. celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Przyjęcie terminu oraz celu stawiennictwa do wiadomości potwierdza urzędowe poświadczenie doręczenia wezwania z 12 stycznia 2023 r.

Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, wezwaniem z 12 stycznia 2023 r., nałożony został na stronę obowiązek osobistego zgłoszenia się w ściśle określonym miejscu, czasie i celu, pod rygorem zastosowania sankcji wynikającej z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Treść wezwania została sporządzona poprawnie, a przyjęta forma kontaktu także była prawidłowa, bowiem dokonując rejestracji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, skarżący w danych kontaktowych zaznaczył: "kontakt poprzez konto w systemie praca.gov.pl". Skarżący został pouczony o skutkach niestawiennictwa, a także niepowiadomienia w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa; otrzymał także informację, że w sytuacji wystąpienia czasowej niezdolności do pracy zobowiązany jest przedłożyć zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA. Z akt sprawy wynika, że czynności związane z doręczeniem przesyłki, zawierającej wezwanie oparte zostały na urzędowym poświadczeniu doręczenia, które stanowi nie tylko dowód doręczenia pisma adresatowi, ale też świadczy o realnej możliwości zapoznania się adresata z jego treścią. Skarżący nie zgłosił się w wyznaczonym terminie oraz w okresie 7 dni nie powiadomił o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Starania usprawiedliwienia nieobecności w wyznaczonym terminie podjął będąc powiadomionym o wszczętym z urzędu postępowaniu w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku. W piśmie z 28 lutego 2023 r. wskazał, że "umęczony dziesiątkami czynności, poprawek, telefonów, stresem oczekiwania itp., przeczytał informacje o decyzji i zasiłku, "z trudem i pobieżnie" przejrzał dalsze załączniki i nie zauważył, nie zapamiętał wezwania do stawienia osobistego; ponadto przedstawił przepuszczenia co do okoliczności, które mogły wpłynąć na przeoczenie. W postępowaniu odwoławczym odwołujący podniósł, że podjęta decyzja nie uwzględnia w sposób właściwy przedstawionych argumentów oraz szczególnej sytuacji zdrowotnej; nie dano wiary zaświadczeniom lekarskim; nie stawił się jedynie raz, więc powinien utracić status jedynie na 120 dni; ubolewa nad tym, że nie stawił się w wyznaczonym obowiązkowym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.

Organ odnosząc się do przyczyn, dla których skarżacy nie wywiązał się z obowiązku nałożonego wezwaniem z 12 stycznia 2023 r. zauważył, że taka okoliczność jak przeoczenie (niedopatrzenie) doręczonego w formie elektronicznej pisma urzędowego, spowodowane mylnym przekonaniem o tym, że "fizyczne" wizyty w ogóle nie będą odbywały się lub "szczególną sytuacją zdrowotną", nie przemawia za stwierdzeniem, że decyzja pozbawiająca statusu osoby bezrobotnej narusza art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Prezentowane powody niewywiązania się z posiadanych zobowiązań nie mogą stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa, bowiem nie są to przyczyny nagle, obiektywne, przeciwnie świadczą wyłącznie o braku skrupulatnego działania, wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Skoro skarżący zdaje sobie sprawę z posiadanych od dłuższego czasu problemów zdrowotnych, w związku z którymi podjął leczenie 30 marca 2022 r., to też ze szczególną dbałością powinien zadbać o własne interesy. Z dokumentacji medycznej przedłożonej do akt sprawy nie wynika aby w analizowanym okresie stan zdrowia odwołującego, wyłączał świadomość, uniemożliwiał prowadzenie swoich spraw i dokonywania czynności. Nic nie stało na przeszkodzie aby, w związku z rejestracją dokonaną w formie elektronicznej i otrzymaną na tę okoliczność przesyłką urzędową, odwołujący precyzyjnie zapoznał się z otrzymanymi informacjami, bądź też zwrócił się np. telefonicznie o wskazanie dalszego sposobu postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, oczekując wsparcia w aktywizacji zawodowej, odwołujący powinien zdawać sobie sprawę nie tylko z możliwości otrzymania pisma z terminem zobowiązującym do zgłoszenia się, ale i skutków wynikających z niewywiązania się z przyjętych w tej formie zobowiązań. Organ zatrudnienia nie jest zobowiązany do podejmowania dodatkowych działań zmierzających do potwierdzenia, że bezrobotny rzeczywiście zapoznał się treścią skierowanej do niego korespondencji, wystosowywania informacji uprzedzającej o jej wysłaniu czy też przypominającej o terminach wizyt.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję podnosząc, że doszło do przypadkowego zaniedbania z jego strony, a zdaniem lekarza prowadzącego była to sytuacja usprawiedliwiona przewlekłą chorobą nasiloną w sytuacji kryzysowej, mocno stresującej. Wskazał na zdiagnozowaną depresję, utratę artystycznej firmy oraz udostępnione mu dokumenty z IPN, które wpływają na jego zły stan psychiczny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.

Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia właściwy organ pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.

Okresy wskazane w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia to odpowiednio:

a) 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa,

b) 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa,

c) 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego niestawiennictwa.

W świetle powołanych wyżej przepisów należy wskazać, że uniknięcie skutków niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie wymaga spełnienia przez bezrobotnego następujących warunków:

- istnienia uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa;

- powiadomienia urzędu o tej przyczynie w terminie 7 dni.

Ustawodawca nie zdefiniował w żaden sposób "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa", a zatem jako pojęcie niedookreślone musi ono podlegać interpretacji przez organy administracji i sąd administracyjny. Zdaniem Sądu nie można zaakceptować wyjątkowo zawężającej wykładni tego pojęcia zastosowanej w kontrolowanej sprawie przez organ odwoławczy. Organ ten uznał bowiem, że "przeoczenie" nie może być ‘uzasadnioną przyczyną niestawiennictwa", gdyż świadczy o braku skrupulatnego działania, wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska i argumentacji organu w tej sprawie, bowiem taka wykładnia narusza przepisy art. 7 oraz 8 k.p.a., które nakazują brać pod uwagę słuszny interes obywateli oraz prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się między innymi zasadą proporcjonalności. Pomija ona bowiem istnienie trudnych sytuacji zdrowotnych i życiowych, uniemożliwia spełnienie wymogów formalnych związanych z relacjami obywatela z organami administracji. Przy czym tak rozumiana niemożność obejmuje w ocenie Sądu również sytuacje, w których stan zdrowia psychicznego strony, potwierdzony zaświadczeniem lekarskim co do stwierdzonej u skarżącego depresji i innych stwierdzonych zaburzeń psychicznych wymagających stałego leczenia psychiatrycznego, w konkretnej życiowej sytuacji w sposób niezamierzony spowodować może przejściowe zaburzenia percepcji i przeoczenie danej informacji zwłaszcza, że przekazana została elektronicznie z całym plikiem dokumentów zawierających bardzo obszerne informacje i oświadczenia.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, opisana w skardze i odwołaniu oraz uprawdopodobniona zaświadczeniami lekarskimi sytuacja zdrowotna i osobista skarżącego może być zatem uznana za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa, o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia.

Skarżący wskazał w odwołaniu także, że po otrzymaniu tym razem pisemnej korespondencji z informacją o wszczęciu postępowania niezwłocznie wyjaśnił oraz usprawiedliwił przyczynę swojego niestawiennictwa. Zatem należy stwierdzić, że organ w dowolny sposób kontaktował się ze stroną, wybierając różne formy wezwań i zawiadomień, co miało istotny wpływ na podejmowane w sprawie rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni powyższą ocenę prawną co do wykładni art. 34 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji i zatrudnienia, który może mieć zastosowanie do osoby, której stan psychiczny pozwalał zapoznać się i odczytać ze zrozumieniem obszerny plik dostarczonej elektronicznie korespondencji.

W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) oraz lit c) w związku z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.