Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 416/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2023 r. nr SKO.41/4018/P/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy J. z dnia 30 czerwca 2022 r. nr RFP.3127.54.2019.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 416/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia W. K. na postanowienie Wójta Gminy Janowiec z dnia 30 czerwca 2022 roku w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 rok, uchyliło w całości postanowienie organu pierwszej instancji i zawiesiło z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia G. K. i W. K. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i w podatku leśnym pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 rok do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 marca 2020 roku znak: SK0.41/1073/P/2020 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 rok (postępowanie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie pod sygn. akt: I SA/Lu 310/20).

W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 roku Wójt Gminy Janowiec zawiesił z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i podatku leśnym pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 rok. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołano treść art. 201 §1 pkt 2 O.p. Organ I instancji zawiesił postępowanie w związku z toczącym się postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt: I SA/LU 303/20, do czasu uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.

W złożonym zażaleniu na to postanowienie W. K. zakwestionowała sposób doręczenia jej postanowienia i stwierdziła, że ze sprawą o sygn. akt: I SA/Lu 303/20 nie ma nic wspólnego. Zarzuciła, iż jej skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie ustaliło, że Wójt Gminy Janowiec w jednej kopercie nieprawidłowo przesłał do W. K. dwa postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia 30 czerwca 2022 roku, gdzie w jednym z nich występuje skarżąca jako strona ([...]), a w drugim jako pełnomocnik C. K. ([...]). Pisma zostały odebrane osobiście przez W. K. (potwierdzenie nadania, k. 86 akt sprawy). Zażalenia na obydwa postanowienia zostały złożone w terminie, a zatem doręczenie nie wpłynęło na uprawnienia strony w postępowaniu.

Nadto, Wójt Gminy Janowiec w dniu 30 stycznia 2020 roku wydał wobec W. K. i G. K. decyzję nr [...], ustalającą solidarnie wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i podatku leśnym za 2019 roku. W wyniku złożonego odwołania decyzja Wójta Gminy Janowiec została uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez ten organ decyzją SKO z dnia 16 marca 2020 roku. Od decyzji SKO W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który postanowieniem z dnia 15 czerwca 2022 roku w sprawie o sygn. akt: I SA/Lu 310/20 odrzucił skargę. Postanowieniem z dnia 23 września 2022 roku sygn. akt: III FZ 492/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na w/w postanowienie WSA w Lublinie (orzeczenie jest prawomocne).

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji błędnie (w wyniku oczywistej omyłki) powołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sygnaturę akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (I SA/Lu 303/20), podczas gdy prawidłowo winna zostać wskazana sygnatura I SA/Lu 310/20. Z tego względu SKO uchyliło zaskarżone postanowienie i skorygowało błąd organu poprzez prawidłowe sformułowanie sentencji. Równocześnie uznano, że zagadnieniem prejudycjalnym dla postępowania prowadzonego wobec G. K. i W. K. jest badanie legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2020 roku, uchylającej w całości decyzję Wójta Gminy Janowiec z dnia 30 stycznia 2020 roku wydanej wobec W. K. i G. K. nr [...], ustalającej solidarnie wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i podatku leśnym za 2019 roku i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Istnienie tego zagadnienia wstępnego uzasadniało zawieszenie postępowania podatkowego do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję SKO z dnia 16 marca 2020 roku (postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie pod sygn. akt: I SA/Lu 310/20).

W skardze na powyższe postanowienie W. K. podkreśliła nieprawidłowość doręczenia jej dwóch postanowień dla dwóch różnych podmiotów w jednej kopercie. Skarżąca podniosła, że dla adresu przy ul. H. w S. sporządzona został umowa dożywocia w dniu [...] r. Z tego względu nie można umorzyć postępowania w sprawie SKO 41/4019/P/2022, ani też zawiesić tego postępowania. W. K. podniosła, że w dniu 11 kwietnia 2023 r. wpłaciła do Urzędu Gminy Janowiec 261 zł tytułem podatku leśnego. W drugim ze złożonych pism skarżąca wskazała, że otrzymała informację, że siostra G. K. w dniu 11 kwietnia 2023 r. wpłaciła kwotę 261 zł z tytułu podatku leśnego. Wniosła o zwrócenie się o dołączenie dowodu zapłaty z Urzędu Gminy Janowiec.

Do zażalenia dołączono wypis z księgi wieczystej, pełnomocnictwo, druk potwierdzenia nadania pism z załącznikami do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, fakturę VAT wystawioną przez P. z tytułu opłat za przesyłki pocztowe oraz kopię aktu notarialnego z dnia [...] r., Rep. A Nr [...], obejmującego umowę o dożywocie. Do kolejnego z pism dołączono dokumenty potwierdzeń nadania przesyłek do Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w Puławach , Sądu Apelacyjnego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, Straży Miejskiej w Kożuchowie, Sądu Rejonowego w Stalowej Woli Wydziału Cywilnego i Karnego, SKO w Lublinie, Wójta Gminy Janowiec i WSA w Lublinie. Dodatkowo przedłożono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności C. K..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a.. Zgodnie z tymi przepisami sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna co powoduje, że zaskarżone postanowienie winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy w świetle art. 201 § 1 pkt 2 O.p. istniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia W. K. i G. K. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. w związku z toczącym się w tej sprawie postępowaniem sądowoadministracyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Powyższa uwaga jest istotna ze względu na zakres zarzutów, jakie ujęto w skardze. Przede wszystkim należy mieć na uwadze charakter i cel kontrolowanego postanowienia, gdyż kończy ono postępowanie wpadkowe, które w żadnym razie nie jest konkurencyjne w stosunku do postępowania głównego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania ogranicza się do oceny zgodności działania organu z przepisami prawa regulującymi tylko i wyłącznie tę kwestię. Poza zakresem kontroli pozostają zatem kwestie związane lub wpływające (choćby potencjalnie) na wysokość zobowiązania, czy też kwestie związane z dobrowolnym wywiązaniem się z obowiązku zapłaty zobowiązania.

Należy przypomnieć, że postępowanie we wskazanej sprawie zostało zawieszone w związku z zawisłym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowaniem z zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie sygn. akt I SA/Lu 310/20 w przedmiocie odrzucenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium w Lublinie, którą organ ten uchylił decyzję Wójta Gminy Janowiec z 30 stycznia 2020 r. W dacie zawieszenia postępowania z urzędu tj. 30 czerwca 2022 r. zażalenie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, co – w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego – stanowiło o zaistnieniu zagadnienia wstępnego determinującego dalszy tok sprawy i uzasadniało zastosowanie art. 201 § 2 O.p. Należy przy tym podnieść, że w dacie rozpoznania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, tj. 9 maja 2023 r. w obrocie prawnym znajdowało się już postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2022 r. w sprawie sygn. akt III FZ 492/22, którym oddalono zażalenie na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 15 czerwca 2022 r. o odrzuceniu skargi W. K. na decyzję kasatoryjną SKO. To zaś oznacza, że sprawa dotycząca oceny legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2020 r. została przed sądami administracyjnymi prawomocnie zakończona.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p., jako przesłankę zawieszenia postępowania przyjmuje się istnienie zagadnienia wstępnego, z którym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Uwarunkowanie oznacza uzależnienie podjęcia rozstrzygnięcia od zaistnienia w obrocie innego rozstrzygnięcia. Przesłanka zagadnienia wstępnego ma charakter materialnoprawny. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ lub sąd, a także, gdy zagadnienie wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Nie jest wystarczającym do uznania za zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zagadnienia, z którego rozstrzygnięciem mogą jedynie wiązać się określone skutki procesowe (zob. wyrok NSA z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III FSK 396/22). Treścią takiego zagadnienia może być natomiast wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej.

Artykuł 201 § 1 pkt 2 O.p. pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (zob. P. Pietrasz w: L. Etel (red), R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Tom II, Procedury podatkowe. Art. 120-344, Warszawa 2022, s. 640).

Przez określenie zagadnienia wstępnego należy rozumieć pewną kwestię o charakterze otwartym, jeszcze nieprzesądzoną, której treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (zob. B. Graczyk, O niektórych zagadnieniach prejudycjalności w orzecznictwie administracyjnym, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego. Nauki Humanistyczno-Społeczne" 1965, z. 38, s. 91).

Odnosząc poczynione rozważania do ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że Sąd nie dopatrzył się wystąpienia w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie. W dacie rozstrzygania o zawieszeniu postępowania z urzędu (a przypomnieć trzeba, że organ odwoławczy nie kontroluje wyłącznie orzeczenia organu pierwszej instancji, ale orzeka na nowo, a zatem ma obowiązek uwzględnienia tych okoliczności, które zaistniały w dacie wydawania przez niego orzeczenia) w obrocie prawnym istniała ostateczna i prawomocna decyzja SKO z dnia 16 marca 2022 r., która zobowiązywała do ponownego rozpatrzenia sprawy wymiarowej przez Wójta Gminy Janowiec. Brak było zatem jakichkolwiek przyczyn, dla których postępowanie to miałoby zostać zawieszone. Tym samym organ w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy naruszył przepis art. 201 § 2 O.p. Taka sama konstatacja, zdaniem Sądu, dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, który – zawieszając z urzędu postępowanie – dysponował już wiedzą o treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Jakkolwiek orzeczenie to nie miało charakteru prawomocnego, a skarżąca wywiodła od niego zażalenie, to jednak nie stanowiło to zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 201 § 2 O.p. Rozstrzygnięcie to miało charakter procesowy i w żadnym razie nie mogło wpłynąć na wymiar zobowiązania podatkowego. Ewentualne kwestie , które mogłyby pojawić się w związku z uwzględnieniem tego zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, mogłyby wpływać na sprawę tylko w sposób procesowy. Tymczasem raz jeszcze podkreślić trzeba, że zagadnienie wstępne powstaje tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będące przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu lub sądu. Organ podatkowy jest obowiązany zawiesić z urzędu postępowanie, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie będzie możliwe. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania podatkowego (tj. wydania deczji wymiarowej) oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Same skutki procesowe, które mogą wynikać z innego rozstrzygnięcia, nie rodzą zatem obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania nie mogą bowiem stanowić przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2244/18). Dopóki więc decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mająca charakter decyzji ostatecznej, pozostawała w obrocie prawnym (a taka sytuacja bezspornie miała miejsce w dacie orzekania przez organy obu instancji), nie wystąpiły żadne przeszkody w prowadzeniu postępowania przez Wójta Gminy Janowiec w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za 2019 r.

W tych okolicznościach pozostałe kwestie sporne, związane m.in. z nieprawidłowym doręczeniem postanowienia o zawieszeniu postępowania, pozostają bez istotnego znaczenia. Niewątpliwym jest, co słusznie zauważono w sprawie, że skarżąca odebrała skierowane do niej bezpośrednio postanowienie wydane w niniejszej sprawie i w terminie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia. To, że w tej samej kopercie znalazło się również postanowienie kierowane do C. K. (na ręce jej pełnomocnika – W. K.) jest oczywistą nieprawidłowością, jednak może skutkować wyłącznie w zakresie tego wadliwie doręczonego rozstrzygnięcia, które nie stanowi jednak przedmiotu tej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Skarżąca nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, korzystała natomiast z prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych.