Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 604/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 35, art. 37
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3, art. 54, art. 55, art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi O. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2200 (dwa tysiące dwieście) złotych; V. wymierza organowi grzywnę w wysokości 400 (czterysta) złotych; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżący O. K. (dalej: strona, skarżący, strona skarżąca) pismem z dnia 24 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu) wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w związku ze sprawą z jego wniosku z dnia 14 marca 2019 r. (data wpływu do organu) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Działając na podstawie art. 50 § 1, art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) wniósł o:

1. stwierdzenie, że Wojewoda w jej sprawie dopuścił się bezczynności;

2. zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jej wniosek w terminie 14 dni;

3. wymierzenie organowi grzywny;

4. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym;

5. zasądzenie od organu kosztów procesu.

Skarżący uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W szczególności wskazał, że w dniu 14 marca 2019 r., złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce wraz z szeregiem dokumentów. Następnie, w dniu 16 grudnia 2019 r. skierował do organu prośbę o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Na prośbę tę nie otrzymał żadnej odpowiedzi, wobec czego, w dniu 21 stycznia 2020 r. wywiódł ponaglenie, domagając się rozpoznania złożonego wniosku.

Wobec braku jakiejkolwiek reakcji organu, w dniu 25 lutego 2021 r. złożył kolejne pismo domagając się rozpoznania złożonego wniosku.

W dniu 27 kwietnia 2020 r., organ zwrócił się do służb o udzielenie informacji o cudzoziemcu, wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz poinformował stronę, że zakończy postępowanie po upływie 90 dni od zakończenia stanu epidemicznego w Polsce.

W dnu 6 maja 2020 r. organ otrzymał odpowiedź z Komendy Wojewódzkiej Policji.

W dniu 10 czerwca 2020 r. skarżący złożył kolejne ponaglenie, a po kolejnych miesiącach bierności po stronie organu, w dniu 18 rudnia 2020 r., po raz kolejny złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania jego sprawy.

Ostatecznie, pismem z dnia 22 czerwca 2021 r., skarżący wywiódł skargę do Sądu.

W dniu 6 lipca 2021 r. organ po raz kolejny skierował do skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku i przesłał do załatwienia zgodnie z właściwością ponaglenie strony do załatwienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku strony skarżącegoj o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona.

Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy podkreślić należy, że samo pojęcie bezczynności zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób niebudzący wątpliwości, wynika, że organ znacznie przekroczył określony w art. 35 k.p.a. termin do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Analiza akt postępowania administracyjnego pokazuje, że wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do siedziby organu w dniu 14 marca 2019 r. wraz z szeregiem dokumentów. W tym samym dniu skarżący odebrał od organu informację, że sprawa z jego wniosku zostanie zakończona do dnia 14 września 2019 r.

Tymczasem, pierwsza czynność organu, tj zbadanie złożonego wniosku pod względem formalnych, miała miejsce w dniu 27 kwietnia 2020 r., zatem po upływie roku od dnia założenia wniosku. Co więcej, organ nie tylko nie załatwił sprawy w ustawowych terminach, jak i w terminie wyznaczonym przez siebie, ale wykorzystując po roku zupełnej bierności sytuację epidemiczną w kraju, poinformował stronę, że rozpocznie rozpoznawanie sprawy dopiero po zakończeniu epidemii w kraju. Takie zachowanie organu należy ocenić bardzo krytycznie. Organ dopuścił się niczym nieuzasadnionej bezczynności trwającej pond rok, lekceważył kolejne pisma strony wyjaśniające konieczność uzyskania decyzji, aby następnie, zapewnić sobie dalsze miesiące bezczynności z powodu zaistniałej w kraju sytuacji epidemicznej.

Sąd wyraźnie podkreśla przy tym, że przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID; w tym art. 15 zzs uchylonego przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (Dz.U.2020.875) zmieniającej ww. ustawę z dniem 16 maja 2020 r.), ustawodawca przewidział zwieszenie terminów administracyjnych tylko w okresie od dnia 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. Dodatkowo, okres ten przypadał na rok po złożeniu wniosku, zatem znacznie po czasie kiedy sprawa skarżącego powinna była zostać rozpoznana. Tym samym, okres kiedy ustawodawca przewidział brak bezczynności organu w związku z epidemią COVID, tj. czas od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. w żaden sposób nie może zmienić oceny wystąpienia w sprawie bezczynności o charakterze rażącym.

W przekonaniu Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje czynności po roku od wniesienia wniosku, a dodatkowo, już po wezwaniu strony do uzupełnienia braków i zwróceniu się do służb, otrzymuje żądane odpowiedzi, a pomimo tego nie podejmuje czynności zmierzających do wydania aktu (odpowiedź z Policji wpłynęła do organu w dniu 6 maja 2020 r.). W ocenie Sądu należy również wskazać na fakt, że opieszałość organu doprowadziła do tego, że zgromadzone dokumenty i informacje zdezaktualizowały się, co spowodowało konieczność ponownego wezwania do uzupełnieni braków i ponownego zwrócenia się do służb o informacje o cudzoziemcu.

Ponadto w prowadzonym postępowaniu Wojewoda uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a. nie podając przyczyn braku działania w sprawie oraz nie informując strony o możliwości wniesienia ponaglenia. Trzeba także podkreślić, że wniesione przez stronę ponaglenie zostało przekazane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z naruszeniem terminu wynikającego z art. 37 § 4 k.p.a.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), naruszając w sposób niedopuszczalny zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. (punkt I sentencji wyroku).

Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważa przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzona bezczynność wynikała z postawy (zaniechań) organu i że do zaistniałej sytuacji nie przyczyniła się strona skarżąca. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Nie stanowią usprawiedliwienia postawy organu - powtarzane od wielu miesięcy - tłumaczenia, że liczba wniosków o pozwolenie na pracę i pobyt dla cudzoziemców jest bardzo duża, że następuje fluktuacja pracowników. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki.

Są zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z Sądu, bowiem w aktach sprawy brak jest informacji, aby na dzień wyrokowania organ załatwił sprawę wniosku skarżącej.

Na wniosek strony skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 400 zł. W świetle opisanych okoliczności i postępowania organu, Sąd uznał, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, a jednocześnie represyjny charakter tego środka zostanie przez organ zauważony.

Sąd uznał również, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi wyjątkowa sytuacja, gdzie obok wymierzonej grzywny, strona skarżąca otrzyma od organu również sumę pieniężną z art. 149 p.p.s.a. Skarżący oczekiwał na podjęcie przez organ czynności przez 27 miesięcy. Sąd nie posiada informacji aby sprawa skarżącego była obecnie załatwiona. Skarżący kierował do organu wiele pism wyjaśniających jego sytuację i wpływ na nią braku zezwolenia na pobyt czasowy. Wszystkie pisma skarżącego, bez względu na to czy miały charakter prośby, wniosków czy ponaglenia, były przez organ całkowicie ignorowane. Mając na względzie fakt, że w wielu analogicznych sprawach, gdzie sytuacja skarżących nawet jest lepsza od opisanej sytuacji skarżącego w niniejszej sprawie, tzn nie oczekują na wydanie akt przez tak długi czas, sądy przyznają skarżącym sumy pieniężne, Sąd z urzędu postanowił przyznać skarżącemu od organu sumę pieniężna w wysokości 2200 złotych. Treść wspomnianego art. 149 § 2 p.p.s.a. daje Sądowi bowiem taką możliwość. Sąd stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się, nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Tak długotrwałe oczekiwanie na rozpoznanie wniosku w sposób istotny może ograniczać sposób funkcjonowania, planowania i swobodę działania wnioskodawcy, któremu prawo zapewnia terminowe rozpoznania sprawy. Brak pozwolenia na pracę czy pobyt, bez względu na to czy złożenie wniosku gwarantuje stronie legalny pobyt na terenie kraju przez czas trwania procedury, bez wątpienia utrudnia czy wręcz uniemożliwia poczynienie planów życiowych gwarantujących stabilizację i pewność, rzeczy niezbędne dla każdego człowieka. Nierzadko utrudnia znalezienie lepszej pracy lub realizację życiowych planów.

O kosztach postanowiono w myśl art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na koszty składała się równowartość wpisu sądowego od skargi jaki uiściła skarżąca inicjując postępowanie sądowe w sprawie (100 zł).

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.