Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 471/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi I. R. w S. na decyzję Zarządu Województwa Z. z dnia [...] lipca 2023 r. nr WZS/2/2023 w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zarządu Województwa Z. na rzecz strony skarżącej I. R. w S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr WZS/2/2023 z 3 lipca 2023 r. Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Z. 2014-2020 (dalej: "IZ RPO WZ", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020, poz. 818 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa"), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a i ust. 12 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "u.f.p."), art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2094 ze zm.} oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") utrzymał w całości w mocy decyzję z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr 5/RPZP/2022, którą Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S., pełniący rolę Instytucji Pośredniczącej (dalej: "IP", "organ I instancji") orzekł o zwrocie od I. z siedzibą w S. (wcześniej I. S., dalej: "Beneficjent", "Skarżąca", "Izba") kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zapłaty, z wyłączeniem okresu od dnia 9 września 2021 r. do dnia doręczenia decyzji nr 5/RPZP/2022 oraz umorzył w części postępowania administracyjnego wszczęte z urzędu w sprawie niedokonania zwrotu należnej kwoty nieprawidłowości w wysokości [...] zł z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że 21 grudnia 2017 r. Beneficjent zawarł z IP umowę nr RPZP.08.06.00-32-K112/17-00 o dofinansowanie projektu (dalej: "Umowa") w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. 2014-2020 pn. "[...].". Przedmiotem umowy było przyznanie Beneficjentowi dofinansowania na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej [...] zł.

Celem głównym realizowanego przez Beneficjenta projektu, zgodnie ze stanowiącym załącznik nr 2 do Umowy, było nabycie do 30 listopada 2021 r. przez 380 (164K) osób w wieku powyżej 18 r.ż. nowych, rynkowych kwalifikacji mistrza/czeladnika w 18 zawodach, poprzez udział w kompleksowym wsparciu (pozaszkolnych formach kształcenia, doradztwie zawodowym i programie walidacji i certyfikacji efektów uczenia się) realizowanych przy ścisłej współpracy z pracodawcami, zapewniającemu podniesienie efektywności i rynkowości kształcenia zawodowego. Wskazany cel główny projektu miał zostać zrealizowany poprzez realizację 4 zadań merytorycznych.

W ramach przedmiotowej Umowy określone zostały szczegółowe zasady dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. Podpisując Umowę, Beneficjent - zgodnie z § 4 ust. 4-zobowiązał się do stosowania Wytycznych z 22 kwietnia 2015 r. w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 i Wytycznych z 19 września 2016 r. w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: "Wytyczne w zakresie kwalifikowalności').

W związku z realizacją ww. projektu IP stwierdziła wystąpienie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r. ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 1303/2013").

IP stwierdziła, iż Beneficjent poniósł wydatki niezgodnie z procedurami, o których mowa w art. 184 u.f.p. (tj. Umową oraz Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków), gdyż przeprowadził szkolenia w ramach kursu na kucharza oraz fryzjera w zdecydowanej większości w formie grupowej, zamiast w zaplanowanej we wniosku o dofinansowanie formie indywidualnej. W ślad za korespondencją, która wpłynęła do IP od dwóch wykonawców Beneficjenta, wskazujące na działania niezgodne z umowami zawartymi pomiędzy nimi a Beneficjentem, IP 14 grudnia 2020 r. wezwała Beneficjenta do złożenia szczegółowych wyjaśnień na temat prawidłowości realizacji projektu. Beneficjent 21 grudnia 2020 r. złożył wyjaśnienia dotyczące prawidłowości realizacji przedmiotowego projektu, w tym odniósł się do umów zawartych z firmą S. oraz z R. , wskazując, że wykonawcy zrealizowali szkolenia niezgodnie z zapisami umowy zawartej z Beneficjentem. Beneficjent 31 grudnia 2020 r. przesłał wypełnioną tabelę dot. realizacji kursów w ramach przedmiotowego projektu.

IP poinformowała Beneficjenta, iż analiza przedstawionej dokumentacji jednoznacznie wskazuje na szereg uchybień w sposobie realizacji przedmiotowych kursów/szkoleń. Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie 200 uczestników projektu winno wziąć udział w kursach zawodowych, z czego dla 100 uczestników zaplanowano kursy indywidualne, a kolejne 100 miało wziąć udział w kursach grupowych. W budżecie projektu na ten cel zaplanowano [...] zł na szkolenia indywidualne i kolejne [...] zł na grupowe. Z przedstawionych przez Beneficjenta dokumentów wynikało zaś, że w kursach łącznie udział wzięło 141 osób. W ocenie IP, stwierdzony stan faktyczny wskazywał, że Beneficjent podpisał umowy z wykonawcami na realizację kursów indywidualnych aż dla 127 osób, pomimo, iż w budżecie projektu zaplanowano, iż tylko 100 osób skorzysta z takiej formy szkoleń. Ponadto na szkolenia grupowe skierowano jedynie 14 osób spośród 100 planowanych. W oparciu o analizę wydatków na szkolenia, rozliczonych przez Beneficjenta we wnioskach o płatność, IP stwierdziła daleko idące nieprawidłowości w zakresie zarządzania budżetem projektu, gdyż w dacie sporządzania tego pisma (na dzień 22 kwietnia 2021 r.) łącznie na szkolenia indywidualne i grupowe wydatkowano już [...] zł z [...] zł, tj. 88,65% wszystkich środków przeznczonych na realizację szkoleń w projekcie. Z tej kwoty aż [...] zł wydatkowano na szkolenia indywidualne, co było niezgodne z zapisami wniosku o dofinansowanie i aż o [...] zł przekraczało budżet zaplanowany na szkolenia indywidualne.

Dodatkowo, w toku analizy dokumentacji z przeprowadzonych przez Beneficjenta postępowań zmierzających do wyboru wykonawców kursów/szkoleń w projekcie, IP ujawniła nieprawidłowości w zakresie umowy na realizację kursu kelner, zawartej z firmą J. s.c. [...], której współwłaścicielami są J. i G. Z.-K.. IP wskazała, że z przedstawionych przez Beneficjenta informacji jednoznacznie wynika, iż w przypadku umowy na realizację kursu kelnera w projekcie istnieją powiązania kapitałowo-osobowe pomiędzy wykonawcą i zamawiającym, ponieważ G. Z.-K., współprowadzący firmę J. s.c. [...], w trakcie zawierania umowy na realizację kursu na kelnera był jednocześnie członkiem zarządu zamawiającego oraz wykonawcą kursu.

W związku z powyższym, IP wskazała sposób, w jaki zostały zweryfikowane zakwalifikowane w projekcie wydatki dotyczące realizacji kursów zawodowych:

- wydatki poniesione na realizację kursu "Kelner" (dla 24 osób) zrealizowane przez wykonawcę J. s.c., IP w 100% uznała za niekwalifikowalne, z uwagi na zaistniałe powiązania kapitałowo- osobowe. Beneficjent naruszył zapisy Podrozdziału 6.5.2 Zasada konkurencyjności Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w zakresie punktów 2 a i 2 b oraz 3 a i 3 c regulujących zasady dotyczące powiązań kapitałowo-osobowych.

- wydatki poniesione na szkolenia indywidualne/grupowe, IP uznała część wydatków za kwalifikowalne, uwzględniając następujące założenia:

stawka za 1 h szkolenia oszacowana w budżecie projektu na kwotę [...]zł zostaje obniżona do [...] zł (oszacowano: [...] zł/100 uczestników kursów indywidualnych, tj. [...] zł/kurs dla 1 uczestnika, zakładając średnio 160h zrealizowanych kursów dla 1 osoby, w przybliżeniu stawka za 1h wynosi [...] zł);

szkolenia indywidualne mogą być rozliczone do wysokości środków przeznaczonych na ten cel w budżecie projektu (zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie - zadanie 3 - pozycja 1 została oszacowana na maksymalną kwotę [...]zł). Wszystkie wydatki dotyczące szkoleń indywidualnych, które Beneficjent będzie próbował rozliczyć we wnioskach o płatność, a które będą przekraczały zaplanowane w budżecie środki na ten cel zostaną uznane przez IP za niekwalifikowalne.

Organ I Instancji wskazał, że u podstaw powyższego leżą ustalenia dokonane

na podstawie przedstawionych dzienniczków zajęć. Organ I Instancji ustalił, iż w przypadku szkoleń "Fryzjer" i "Kucharz" jeden trener szkoleń w tym samym czasie prowadził zajęcia dla więcej niż jednego uczestnika. R. D. prowadzący szkolenie "Fryzjer" w poszczególnych dniach prowadził zajęcia dla kilku uczestników. Zatem szkolenia te dla większości uczestników projektu miały charakter grupowy, a nie indywidualny. Beneficjent we wniosku o dofinansowanie założył, iż szkolenia będą miały bardzo dużą efektywność procesów kształcenia, tj. nauczyciel będzie miał tylko 1 ucznia. W ocenie Organu I Instancji Beneficjent nie przeprowadził szkolenia "Fryzjer" zgodnie z założeniami, które sam ustalił we wniosku o dofinansowanie, jako szkolenia indywidualnego o bardzo dużej efektywności. W związku z tym, iż szkolenia miały charakter grupowy, wydatki poniesione za nieprawidłowo zrealizowane szkolenie Organ I Instancji uznał za niekwalifikowane, stosując adekwatną do przeprowadzonego szkolenia stawkę za godzinę. Stawka rozliczona przez Beneficjenta we wniosku o płatność w wysokości [...] zł za 1 h szkolenia dla danego uczestnika została przez Organ I Instancji obniżona do kwoty [...]zł. Powyższe ustalenia Organ I Instancji zobrazował w tabeli nr 1 i tabeli nr 3.

Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku kursu "Kucharz", co Organ I Instancji zobrazował w tabeli nr 2 i tabeli nr 3.

Organ I Instancji wziął pod uwagę to, że Beneficjent faktycznie zrealizował kursy "Fryzjer" i "Kucharz" w ramach projektu, lecz w innej formie niż zaplanowano to we wniosku o dofinansowanie. W ocenie organu I instancji, zasadnym zatem było ustalenie stawki rynkowej dla kursów grupowych, które Beneficjent zrealizował. Z uwagi na racjonalność ponoszenia wydatków organ I Instancji obniżył stawkę za 1h szkolenia oszacowaną w budżecie projektu na kwotę [...]zł do kwoty [...]zł za 1h. Organ przyjął następującą metodologię obniżenia ww. stawki: [...] zł (kwota z budżetu wniosku o dofinansowanie podzielona na 100 uczestników kursów indywidualnych, tj. [...] zł/kurs dla 1 uczestnika, zakładając średnio 160h zrealizowanych kursów dla 1 osoby, w przybliżeniu koszt 1 h został określony na [...] zł). Szczegółowe obliczenia kwoty wydatków niekwalifikowanych organ I Instancji przedstawił w tabeli nr 3, Z tabeli wynika również, którzy uczestnicy brali udział w szkoleniach przeprowadzonych nieprawidłowo, co stanowi podstawę do ustalenia prawidłowej kwoty wydatków niekwalifikowanych.

W odniesieniu do prośby dotyczącej przesunięcia środków ze szkoleń grupowych na wydatki dotyczące szkoleń indywidualnych, IP poinformowała, że analiza wykorzystanych i rozliczonych dotychczas środków nie uwzględnia faktu, że kwota nieprawidłowości, jakie zostały wykryte w trakcie trwania projektu (zgodnie ze szczegółowym rozliczeniem załączonym do wyniku weryfikacji wniosku nr RPZP.08.06.00- 32-K112/17-011 -01 z 30 czerwca 2021) pomniejsza wartość projektu, zgodnie z § 13 i § 14 Umowy. Ponadto IP wskazała, że szkolenia indywidualne mogą być rozliczane do wysokości środków przeznaczonych na ten cel w budżecie.

Reasumując w ramach wniosku o płatność nr RPZP.08.06.00-32-K112/17- 011-01 - za okres od 01.09.2020 r. do 30.11.2020 r" w liście sprawdzającej zatwierdzonej 30 czerwca 2021 r. IP stwierdziła uchybienia skutkujące uznaniem za niekwalifikowane wydatków w wysokości [...] zł, w tym koszty pośrednie w wysokości [...] zł. - w tym w przypadku szkoleń fryzjer i kucharz, uznał za niekwalifikowalne wydatki w łącznej kwocie [...]zł (koszty bezpośrednie w wysokości [...] zł oraz koszty pośrednie w wysokości [...] zł) a w przypadku szkoleń kelner, organ I Instancji uznał za niekwalifikowalne wydatki w kwocie [...]zł (koszty bezpośrednie: [...] zł oraz koszty pośrednie: [...] zł, policzone od kwoty wydatków bezpośrednich tj. [...] * 20 %).

Według organu I instancji powyższe naruszenia mają charakter nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 polegającą na ograniczeniu kręgu wykonawców oraz uzyskaniu oferty najkorzystniejszej, co do której nie byłoby wątpliwości. Organ i Instancji stwierdził, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego i ustalony w sprawie stan faktyczny w toku prowadzonego postępowania jednoznacznie wskazują, iż Beneficjent swoimi działaniami naruszył zapisy Umowy § 4 ust. 1; § 8 ust. 6 i 7, do stosowania których był zobowiązany.

Jednocześnie organ I instancji umorzył w części postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie niedokonania zwrotu należnej kwoty środków w wysokości [...] zł tj. w sprawie wydatku dotyczącego szkolenia przeprowadzonego dla A. T. w wysokości [...] zł oraz związanymi z tym wydatkiem kosztami pośrednimi w wysokości [...] zł, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ po analizie dziennika zajęć dla uczestników kursów, który przedstawił Beneficjent w toku postępowania administracyjnego stwierdził, że A. T. odbyła kurs fryzjera w dniach od 19 sierpnia 2020 r. do 22 sierpnia 2020r. w obejmujący 30 godzin w formie indywidualnej a nie grupowej.

W konsekwencji tego IP zobowiązała Beneficjenta do zwrotu należnej kwoty nieprawidłowości w wysokości [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych w terminie 14 dni.

Wobec bezskutecznego upływu terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty, 9 września 2021 r. IP wszczęła wobec Beneficjenta postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków. Jednocześnie Beneficjent został m.in. pouczony o możliwości złożenia wniosków dowodowych oraz wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego IP 22 sierpnia 2022 r. wydała ww decyzję administracyjną nr 5/RPZP/2022.

Beneficjent, pismem z 9 września 2022 r., wniósł odwołanie od ww decyzji zarzucając:

1. naruszenie Rozdziału 6.5.1 pkt 2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, przez bezzasadne przyjęcie i stwierdzenie powiązań kapitałowo-osobowych przy zawieraniu Umowy na realizację szkolenia w zawodzie kelner przez wykonawcę J. spółka cywilna i tym samym uznaniu za niekwalifikowalne wydatków w kwocie [...] gr;

2. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez przyjęcie, że wykonane szkolenia miały charakter szkoleń grupowych przy twierdzeniu wykonawców, że były to szkolenia indywidualnie dopasowane do każdego z uczestników, a zgodnie z w/w przepisami organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona;

3. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., poprzez dowolne przyjęcie stawki w wysokości [...] zł za 1 godzinę szkoleń grupowych, uznając, że jest to "adekwatna stawka" zamiast kwoty [...] gr;

4. nieuwzględnienie wniosku I. w zakresie zamiany wartości pozycji budżetowych projektu - zgodnie z pismem I. z 15 czerwca 2021 r. w związku z wystąpieniem do organu o skorygowanie wniosku i przesunięcie błędnie wydatkowanych środków do budżetu projektu w celu ich prawidłowego wydatkowania.

W odwołaniu Beneficjent podkreśla również, iż pierwszy podjął działania nakierowane na naprawę błędnie zrealizowanych szkoleń przez wykonawców, wzywając ich do zwrotu środków, a także składając zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Po przeprowadzeniu postępowania ww. decyzją IZ RPO WZ utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W ocenie IZ RPO WZ, organ I Instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w części związanej z nieprawidłowo przeprowadzonymi szkoleniami. Beneficjent swoim działaniem niewątpliwie naruszył postanowienia Wytycznych w zakresie kwalifikowalności Rozdział 6.2 pkt. 3 lit d) i lit. g). Zgodnie z nimi wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:

d) został uwzględniony w budżecie projektu współfinansowanego ze środków EFS, z zastrzeżeniem pkt 10 i 11 podrozdziału 8.3, a w przypadku projektów współfinansowanych ze środków FS i EFRR - w zakresie rzeczowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie projektu;

g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

Wydatki poniesione przez Beneficjenta na realizację kursów indywidualnych, które zostały przeprowadzone w sposób wadliwy, grupowo zamiast indywidualnie, nie zostały uwzględnione w budżecie projektu i zostały poniesione nieracjonalnie i nieefektywnie. Ponadto Beneficjent naruszył zapisy Umowy tj. § 4 ust. 1; § 8 ust. 6 i ust. 7, do stosowania których był zobowiązany. Beneficjent odpowiadał za realizację projektu zgodnie z wnioskiem (§ 4 ust. 1), zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie (§ 8 ust. 6) oraz zobowiązał się do przestrzegania limitów wydatków wykazanych w odniesieniu do każdego zadania.

Organ odwoławczy w pełni zaakceptował ocenę organu I Instancji w części dotyczącej uznania za niekwalifikowalne wydatki w kwocie [...]zł poniesione na realizację szkolenia w zawodzie kelner, w związku ze stwierdzeniem powiązań kapitałowo osobowych przy zawieraniu umowy na realizację w/w szkolenia.

W ocenie organu odwoławczego desygnacja przez C. G. Z.-K. do Zarządu I. była równoznaczna z wyborem nowego członka Zarządu I. . Świadczy o tym literalne i logiczne brzmienie postanowień Statutu, w którym używane jest określenia "desygnacja", co według Słownika Języka Polskiego PWN oznacza: "powołanie kogoś na stanowisko". Ponadto cytowane powyżej regulacje statutowe w sposób jednoznaczny wskazują, zdaniem organu odwoławczego, iż członkiem zarządu jest "osoba desygnowana przez każdą ze zrzeszonych w I. organizacji oraz przedstawicieli członków indywidualnych".

Organ odwoławczy zgodził się również z oceną organu I Instancji w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie wydatku dotyczącego szkolenia przeprowadzonego dla A. T. w wysokości [...] zł oraz związanymi z tym wydatkiem kosztami pośrednimi w wysokości [...] zł.

Odnosząc się z natomiast do zarzutów Beneficjenta, dot. naruszenia art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., organ odwoławczy wskazał, że istota zarzutów przedstawionych przez Beneficjenta sprowadza się do zakwestionowania działań organu I Instancji, który - wedle twierdzeń Beneficjenta - nienależycie zgromadził i rozważył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uznając szkolenia indywidualne jako grupowe, przyjmując jednocześnie nieadekwatną stawkę [...] zł za szkolenia, wbrew twierdzeniom wykonawców, którzy wskazali, iż przeprowadzone przez nich szkolenia były indywidualnie dopasowane do każdego z uczestników.

Organ odwoławczy przedmiotowe zarzuty uznał za chybione. Zdaniem organu odwoławczego dokonane przez organ i Instancji ustalenia faktyczne wskazują jednoznacznie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy Beneficjent naruszył procedury, o których mowa wart. 184 u.f.p. co zostało udowodnione przez organ I Instancji bez żadnych wątpliwości na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z materiału tego wynika bezsprzecznie, że Beneficjent naruszył swoim działaniem wskazane przez organ I Instancji postanowienia Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, do stosowania których był zobowiązany postanowieniami Umowy. Wbrew twierdzeniom Beneficjenta, zdaniem organu odwoławczego organ I Instancji całościowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w tym m.in. całą korespondencję, dzienniki praktyk, oświadczenia wykonawców i w swojej decyzji zasadnie wykazał, iż w związku z nieprawidłowo przeprowadzonymi szkoleniami uznaje wydatki poniesione na szkolenia jako niezgodnie z zapisami Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, Rozdział 6.2, co pozwalało na uznanie tegoż naruszenia za nieprawidłowość, dającą podstawę do obniżenia stawki za godzinę szkolenia z [...] zł do [...] zł. Organ odwoławczy nie znalazł żadnych podstaw, aby kwestionować zasadność zastosowanej przez IP stawki.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również w niniejszej sprawie jakichkolwiek naruszeń natury formalnej czy też zachwiania którejkolwiek z podstawowych zasad procedury administracyjnej.

Pismem datowanym na 9 sierpnia 2023 r. Skarżąca złożyła skargę w zakresie pkt 1 ww. decyzji IZ RPO WZ jak i poprzedzającej ją decyzji IP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa, w tym:

naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, Rozdziału 6.5.1. pkt 2 poprzez stwierdzenie powiązań kapitałowo-osobowych przy zawieraniu umowy na realizację szkolenia w zawodzie kelner przez wykonawcę J. spółka cywilna i tym samym uznaniu za niekwalifikowalne wydatków w kwocie [...]zł. Zdaniem Skarżącej w dacie podpisania umowy przez spółkę cywilną J. wspólnik tej spółki nie był członkiem Zarządu I. .

naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez przyjęcie stawki w wysokości [...] zł za 1 godzinę szkoleń grupowych uznając, że jest to adekwatna stawka zamiast kwoty [...]zł. Organ kierował się bliżej niesprecyzowaną metodą. Kwota [...]zł nie jest poparta kalkulacją ponoszonych kosztów.

Argumentując I. wskazała, że zgodnie z obowiązującym do dnia 9.06.2022 r. statutem I. członka Zarządu I. desygnuje organizacja zrzeszona w I. . Statut nie określa z jakim dniem desygnowany członek staje się pełnoprawnym członkiem Zarządu I. i może brać udział w pracach tego organu, głosować i podejmować decyzje w imieniu I. . Zgodnie ze Statutem zgromadzenie określa treść roty ślubowania członka Zarządu oraz stanowi kto odbiera ślubowanie od członków Zarządu; także w przypadku zmiany bądź uzupełnienia osób desygnowanych przez organizacje zrzeszone w I. w trakcie trwania danej kadencji (§24 ust. 2 Statutu I. ). Przed złożeniem ślubowania desygnowany kandydat na członka Zarządu nie wykonuje swojej funkcji przed złożeniem ślubowania; nie ma prawa głosu i nie podejmuje żadnych decyzji w imieniu Zarządu I. . Dopiero po przyjęciu ślubowania członek Zarządu ma pełne prawo głosu w podejmowaniu uchwał przez Zarząd. Członek zarządu przed ślubowaniem oświadcza, że wyraża zgodę na bycie członkiem Zarządu. Skarżąca podkreśliła, że sytuacja ta miała również miejsce w przypadku G. Z.- K., który 16. 12. 2019 r. złożył uroczyste ślubowanie na członka Zarządu I. oraz podpisał zgodę na powołanie do pełnienia funkcji Członka Zarządu I. a 25. 10. 2019r. - Beneficjent przedstawił informację o nierozstrzygnięciu postępowania z powodu braku ofert (termin składania ofert w postępowaniu przewidziano do 15.10.2019). zaś 4.11.2019 - Beneficjent, I. podpisał umowę na kurs kelnera z wykonawcą wybranym z wolnej ręki, firmą J. s.c. [...].

W ocenie Skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że organ administracji publicznej wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, które mogły mieć znaczenie dla jej rozpatrzenia, co prowadzi do wniosku, iż zakwestionowana decyzja nie jest prawidłowa i jako taka nie powinna się ostać.

W związku z powyższym Skarżąca :

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a"), wniosła o uchylenie w zakresie pkt 1 ww. decyzji Zarządu Województwa oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S.;

na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).

W myśl art. 23 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, Beneficjent jest obowiązany poddać się kontroli oraz audytowi w zakresie prawidłowości realizacji projektu przeprowadzanych przez instytucję zarządzającą, instytucję pośredniczącą, instytucję wdrażającą, koordynatora EWT, wspólny sekretariat, krajowego kontrolera, a także instytucję audytową, przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz inne podmioty, uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11.

IP jest odpowiedzialna za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego, w szczególności zaś do jej zadań należy m.in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów (w przypadku krajowego albo regionalnego programu operacyjnego), nakładanie korekt finansowych, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w u.f.p, albo w umowie o dofinansowanie projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9 lit. a ustawy wdrożeniowej. Realizując zatem ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych w u.f.p. Jak stanowi przy tym art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p., środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej są środkami publicznymi, przy czym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki od tych środków, są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, co wynika z art. 60 pkt 6 u.f.p..

Przedmiotem kontroli jest decyzja Zarządu Województwa z dnia 3 lipca 2023r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 22 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zwrotu przez Skarżącą przekazanych środków przeznaczonych na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Organ uznał, że Skarżąca naruszyła Wytyczne w zakresie kwalifikowalności, Rozdziału 6.5.1. pkt 2 z uwagi na stwierdzone powiązania osobowe przy zawieraniu umowy na realizację szkolenia w zawodzie kelner przez wykonawcę J. spółka cywilna. Organ ponadto uznał, że wydatki poniesione na realizację kursów indywidualnych zostały przeprowadzone w sposób wadliwy, grupowo zamiast indywidualnie. Uznając jednak wydatki w części za kwalifikowalne, organ przyjął stawkę za 1 h szkolenia w wysokości [...] zł (oszacowano: [...] uczestników kursów indywidualnych, tj. [...] zł/kurs dla 1 uczestnika, zakładając średnio 160h zrealizowanych kursów dla 1 osoby, w przybliżeniu stawka za 1h wynosi [...] zł).

Zdaniem Skarżącej organ kierował się bliżej niesprecyzowaną metodą i "z uwagi na racjonalność ponoszenia wydatków" obniżył samodzielnie stawką za 1 h szkolenia oszacowaną na kwotę [...] gr na kwotę [...]zł. Skarżąca kwestionuje również stanowisko organu co do istniejących powiązań osobowych wskazując, że sam fakt wpłynięcia desygnacji bez podpisanej zgody na bycie członkiem Zarządu I. nie jest równoznaczne z tym, iż desygnowany stał się członkiem Zarządu i pełni taką funkcję. Dopiero akt ślubowania i podpisanie oświadczenia o wyrażeniu zgody na bycie członkiem Zarządu (wymagane przez KRS) skutkuje przyjęciem kandydata w skład Zarządu I. i podejmowaniu uchwał jako jego członek.

Mając na uwadze tak zarysowany przedmiot sporu, Sąd uznał, że skarga w części jest uzasadniona.

W dniu 21 grudnia 2017 r. I. zawarła z IP Umowę w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. 2014-2020 pn. "[...]". Przedmiotem Umowy było przyznanie Beneficjentowi dofinansowania na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej [...] zł

Zgodnie z § 4 ust. 4-Umowy, Skarżąca zobowiązała się do stosowania Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności.

Zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności, sekcja 6.5.2, pkt 2 a i 2;b oraz pkt. 3 a i 3c, gdzie:

zgodnie z Pkt. 2:

a) : w przypadku beneficjenta, który nie jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zamówienia nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo, z wyłączeniem zamówień sektorowych, zamówień określonych w podrozdziale 6.5 pkt 8 lit. g lub h oraz przypadków wskazanych poniżej:

i. w przypadku celu tematycznego udzielanie zamówień podmiotom powiązanym jest możliwe za zgodą IZ PO,

ii. wyjątkowo w przypadku, w którym umożliwienie podmiotowi powiązanemu wzięcia udziału w postępowaniu jest uzasadnione ze względu na specyfikę projektu lub typ beneficjenta, a wybór wykonawcy będącego podmiotem powiązanym będzie dokonany zgodnie z procedurą opisaną w niniejszym podrozdziale, IZ PO może wyrazić zgodę na wyłączenie zakazu w odniesieniu do danego postępowania przed jego przeprowadzeniem,

b) osoby wykonujące w imieniu zamawiającego czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w tym biorące udział w procesie oceny ofert, nie mogą być powiązane osobowo lub kapitałowo z wykonawcami, którzy złożyli oferty. Powinny być to osoby bezstronne i obiektywne;

zgodnie z Pkt. 3:

Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem* lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w Imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na: i

a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub. akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IŻ PO, '

c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika, :

d) pozostawaniu w zawiązku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej,' pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku; przysposobienia, opieki lub kurateli.

W niniejszej sprawie 9.10.2019 r. Uchwałą nr 3 Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców w S. desygnował do Zarządu I. tj. Skarżącej, G. Z. - K., współwłaściciela firmy J. s.c. [...]; 15.10.2019 r. Beneficjent ogłosił postępowania na bazie konkurencyjności na wybór wykonawców do realizacji indywidualnych kursów: fryzjer, elektryk, piekarz, monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie, elektromechanik, mechanik poj. samochodowych, kelner, operator obrabiarek sterowanych numerycznie; 25.10.2019 r. - Beneficjent przedstawił informację o nierozstrzygnięciu postępowania z powodu braku ofert (termin składania ofert w postępowaniu przewidziano do 15.10.2019); 4.11.2019 - Beneficjent, I. podpisał umowę na kurs kelnera z wykonawcą wybranym z wolnej ręki, firmą J. s.c. [...] 16.12.2019 r. - G. Z.-K. złożył uroczyste ślubowanie na członka Zarządu I. oraz podpisał zgodę na powołanie do pełnienia funkcji Członka Zarządu I. ; 1.04.2020 - G. Z.-K. zrezygnował z pełnienia funkcji członka zarządu I. ; 31.12.2020 r. zakończyła się realizacja umowy na kurs kelnera.

Zgodnie z § 30 ust. 1 Statutu I. w S., Zarząd składa się z Prezesa I. oraz osób desygnowanych przez każdą ze zrzeszonych w I. organizacji oraz przedstawicieli członków indywidualnych. Z kolei § 32 ust. 7 Statutu wskazuje, że kadencja członków Zarządu trwa 4 lata i wygasa z chwilą wyboru nowych członków. § 24 ust. 2 Statutu stanowi zaś, że do właściwości Zjazdu należy również odbieranie ślubowania od członków Zarządu. W przypadku zmiany bądź uzupełnienia osób desygnowanych przez organizacje zrzeszone w I. w trakcie trwania danej kadencji, to Zarząd odbiera ślubowanie od nowych członków na najbliższym posiedzeniu Zarządu.

Zdaniem organu osoby desygnowane wchodzą w skład Zarządu I. , dlatego w dniu podjęcia uchwały nr 3 tj. 9.10.2019 r. G. Z. - K. został desygnowany i stał się w tym momencie członkiem Zarządu. W ocenie organu Beneficjent swoim działaniem polegającym na podpisaniu umowy na kurs kelner z firmą J. s.c., tj. podmiotem powiązanym osobowo (G. Z.-K., wspólnik spółki cywilnej, który był jednocześnie członkiem Zarządu I. ), doprowadził do naruszenia zasady konkurencyjności w projekcie współfinansowanym ze środków europejskich.

Zdaniem Skarżącej dopiero z chwilą wyrażenia zgody na bycie członkiem Zarządu i po przyjęciu ślubowania przez od członka Zarządu, ma on pełne prawo głosu w podejmowaniu uchwał przez Zarząd – co w niniejszej sprawie miało miejsce 16.12.2019 r.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż faktycznie Statut Skarżącej na dzień zawarcia spornej umowy, nie określał wprost z jakim dniem desygnowany członek staje się pełnoprawnym członkiem Zarządu I. i może brać udział w pracach tego organu, głosować i podejmować decyzje w imieniu I. .

Określenie "pełnienie obowiązków członka zarządu" , z którym bezspornie łączy się prawo podejmowania decyzji, było przedmiotem licznych wypowiedzi orzeczniczych sądów administracyjnych i sądów powszechnych, w odniesieniu odpowiednio do art. 116 O.p. czy art. 293 i nast. k.s.h. Okoliczność ta, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu". Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy tym członek zarządu może też zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych. Ponadto podkreślić należy, że osoba, która wyraziła zgodę na powołanie do zarządu spółki ze świadomością, że sprawami spółki faktycznie nie będzie się zajmować, a będzie się nimi zajmować inna osoba i godziła się na taki stan rzeczy, w pełni ponosi ryzyko działalności tej spółki i odpowiedzialność za nietrafne przedsięwzięcia gospodarcze, czy też wręcz działania na szkodę spółki osób dopuszczonych za jej zgodą do faktycznego zarządzania spółką. (por. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II UK 174/10 i NSA z 19 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 1340/11). W sytuacji zatem faktycznego wykonywania czynności członka zarządu należy przyjąć, że osoba taka w ten właśnie sposób realizuje "pełnienie obowiązków członka zarządu" (zob. np. wyrok NSA z 16.11.2022 r., III FSK 1106/21 oraz cytowane tam orzecznictwo).

Idąc dalej "Pełnienie obowiązków członka zarządu" obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka zarządu (w warunkach, o których mowa w art. 202 § 1 k.s.h.), osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki i nie są podejmowane żadne działania mające zakończyć faktyczny zarząd spółką oraz wykreślenie dotychczasowego członka zarządu z Krajowego Rejestru Sądowego. Stąd w takiej sytuacji, jak zasadnie wskazał organ, nie można powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do KRS (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2008 roku o sygn. akt III CZP 124/08, z dnia 27.04.2021 r., sygn. akt III USKP 48/21, wyrok NSA z dnia 24.11.2023 r., sygn. akt III FSK 3163/21, wyrok WSA z dnia 7.12.2023 r., sygn. akt I SA/Rz 362/23).

Jest zasadą, iż mandat trwa tak długo, jak długo pełniona jest funkcja. Kadencję należy pojmować w charakterze terminu techniczno-prawnego, zawierającego wskazanie okresu, na jaki powołano członka zarządu do sprawowania przez niego tej funkcji. Mandat zaś stanowi upoważnienie do pełnienia obowiązków i wykonywania praw członka zarządu. W tym kontekście rozpoczęcie kadencji pokrywa się z uzyskaniem mandatu. Zakończenie pełnienia funkcji natomiast jest nierozerwalnie związane z chwilą utraty mandatu (wyroku SN z 20.10.2022 r., sygn. akt II USKP 192/21).

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że do przyjęcia, że doszło do pełnienia funkcji członka zarządu musi zaistnieć obiektywna przesłanka przemawiająca za powyższą okolicznością.

W związku z tym zauważyć należy, że ze zgromadzonych przez IP dokumentów w postaci załącznika do protokołu z posiedzenia Zgromadzenia z dnia 16.12.2019 r. i tego protokołu wynika, że dnia 16.12.2019 r. G. Z.-K. wyraził zgodę na pełnienie funkcji członka zarządu oraz przyjęto ślubowanie od G. Z.-K. w tym dniu.

Organ nie zakwestionował włączonych do materiału dowodowego wskazanych dokumentów, nie przeprowadził przeciwdowodu, nie obalił ich prawdziwości. Stąd stanowiska organu, że z dniem desygnowania G. Z.-K. na członka zarządu jest on osobą pełniącą funkcję członka zarządu, nie znajduje uzasadnienia w świetle zapisów Statutu jak i zgromadzonego materiału dowodowego związanego z objęciem tejże funkcji przez G. Z.-K..

Stąd mając na uwadze powyższe ustalenia organu, uzasadnione jest stanowisko Skarżącej zawarte w skardze, że w przypadku umowy na realizację kursu kelnera nie jest uzasadnione stanowisko organu, że istnieją powiązania osobowe pomiędzy wykonawcą i zamawiającym, ponieważ G. Z.-K., współprowadzący firmę J. s.c. [...], w dacie wyboru i zawarcia umowy na realizację kursu na kelnera w rozumieniu sekcji 6.5.2, pkt 2 a i 2;b oraz pkt. 3 a i 3c Wytycznych w sprawie kwalifikowalności.

Odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi wskazać należy, że Beneficjent zaplanował, iż w projekcie weźmie udział 400 osób. Wszystkie osoby miały zostać objęte wsparciem w zakresie walidacji efektów uczenia uzyskanych przed przystąpieniem do projektu, oraz miały otrzymać minimum 3h indywidualnego doradztwa zawodowego. Na dalszym etapie 200 osób, posiadających już wystarczający poziom wiedzy i umiejętności miało zostać skierowanych na kurs zawodowy w formie zdalnej (realizowany na innowacyjnej platformie Flecixurity, będącej pozytywnie zwalidowanym produktem projektu innowacyjnego zrealizowanego w latach 2007-2013 w ramach PO KL). Pozostałe 200 osób miało zostać skierowanych na indywidualne lub grupowe kursy zawodowe realizowane w zakładach pracy lub w centrach kształcenia praktycznego, gwarantujących rzeczywiste warunki wykonywania danego zawodu. Na zakończenie wszyscy uczestnicy projektu (400 osób) mieli podejść do zewnętrznych egzaminów czeladniczych lub mistrzowskich potwierdzających nabycie kwalifikacji w danym zawodzie.

W pierwotnej wersji wniosku o dofinansowanie Beneficjent zapisał, że w projekcie odbędą się wyłącznie szkolenia indywidualne dla 200 osób, średnio 65 godzin szkolenia. Łącznie zaplanowano 13 000 godzin szkoleń. Stawka przyjęta we wniosku wynosiła początkowo [...] zł a później została zmieniona na [...] zł. W trakcie trwania projektu, w związku z trudnościami w znalezieniu odpowiedniej ilości firm szkolących projektodawca wnioskował o zmianę i dopisanie możliwości szkoleń grupowych.

W formularzu zmian z dnia 28 stycznia 2020 r. zapisano, iż zostanie przeszkolonych indywidualnie 100 osób po średnio 65 godzin każda osoba (6500 godzin szkolenia łącznie) - stawka [...] zł. Beneficjent zmniejszył liczbę realizowanych kursów indywidualnych na poczet kursów grupowych, utrzymując przy tym wskaźnik na poziomie 200 osób. Zmiana podyktowana była koniecznością dostosowania wniosku o dofinansowanie do potrzeb grupy osób, które w jednej instytucji chcą odbyć kurs. Wartość pozycji budżetowej zgodnie z wnioskiem wyniosła [...] zł. W przypadku szkoleń grupowych założono, iż koszt jednego uczestnika szkolenia grupowego wyniesie [...] zł. Łącznie zatem koszt tego szkolenia dla 100 osób będzie wynosił [...] zł. Całkowita wartość wydatku nr 1 (Wynagrodzenie instruktorów praktycznej nauki zawodu-pracodawców realizujących indywidualne kursy 100 os. x średnio 65h/os/kurs x [...] zł/h) wyniosła [...] zł oraz wydatku nr 8 (Wynagrodzenie trenerów praktycznej nauki zawodu-realizujących grupowe kursy) dla zadania nr 3 wyniosła [...] zł. Łączne wydatki dla szkoleń indywidualnych i grupowych wyniosły [...] zł.

Beneficjent dnia 15 czerwca 2021 r. wskazał, że docelowo w wyniku błędów w realizacji projektu zrealizowano szkolenia grupowe dla 13 osób w kwocie [...]zł a szkolenia indywidualne zrealizowano dla 138 osób w ilości 21 688 godzin szkoleń. I. w swoim piśmie zwracała się z prośbą o możliwość przesunięcia kwoty [...]zł z powrotem ze szkolenia grupowego na szkolenia indywidualne oraz zwiększenie ilości godzin szkoleń indywidualnych z 6 500 godzin na 21 688. IP nie wyraziła zgody.

Organ w toku postępowania administracyjnego wezwał stronę do złożenia indywidualnych dzienników wsparcia projektowego dla każdego uczestnika, list obecności uczestników odbywających szkolenia w projekcie oraz wszelkich dokumentów, na podstawie których Beneficjent dokonał zdiagnozowania określonych deficytów poszczególnych uczestników projektu. Organ na podstawie analizy dokumentacji projektowej oraz własnej analizy dokumentacji przesłanej przez I. oraz informacji pochodzącej od wykonawców szkoleń ustalił, że część szkoleń indywidualnych została przeprowadzona nieprawidłowo. Część uczestników przedmiotowego projektu miało wziąć udział w kursach indywidualnych, jednakże zostały one przeprowadzone wadliwie, gdyż wykonawca kursów jednocześnie prowadził zajęcia dla kilku uczestników, stąd w opinii organu były to kursy grupowe, przeprowadzone w sposób niezgodny z zapisami wniosku o dofinansowanie, czym Beneficjent naruszył procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p. tj. umowę oraz Wytyczne w zakresie kwalifikowalności.

Powyższe działania Beneficjenta (chęć zmian w zasadzie finansowania szkoleń, wytyczne dla wykonawców szkoleń) wskazują także na świadomość, wiedzę co do wadliwego bo niezgodnego z ww. zobowiązaniami przeprowadzaniem szkoleń.

Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez przyjęcie stawki w wysokości [...] zł za 1 godzinę szkoleń grupowych uznając, że jest to "adekwatna stawka" zamiast kwoty [...] gr oraz, że kwota [...]zł nie jest poparta kalkulacją ponoszonych kosztów i w przypadku np. szkolenia 2 osób kwota ta nie odpowiada poniesionym przez szkolącego kosztom materiałów, sprzętu wskazać należy, że I. podpisując w dniu 21 grudnia 2017 r. Umowę zobowiązała się do stosowania jej zapisów, tj. m.in. osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we wniosku (§ 4 ust. 1, pkt 1 Umowy), realizacji projektu w oparciu o harmonogram określony we wniosku (§ 4 ust. 1, pkt 2 Umowy), składania wniosków o płatność zgodnie z harmonogramem płatności (§ 10 Umowy), przedkładania wraz z wnioskiem o płatność informacji o wszystkich uczestnikach projektu oraz dokumentów niezbędnych do rozliczenia projektu (§ 9 ust. 5 oraz 6 Umowy).

Mając powyższe na uwadze a także zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności sekcja 6.2 pkt. 3 d, które wskazują, że aby wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny musi spełniać jednocześnie szereg warunków tj. m.in. przejrzystość, racjonalność, efektywność z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, a także zostać uwzględniony w budżecie projektu współfinansowanego ze środków EFS, z zastrzeżeniem pkt 10 i 11 podrozdziału 8.3 (6.2 pkt. 3 g) – to jak zasadnie wskazał organ, kursy, które miały charakter grupowy zamiast indywidualny nie spełniają tych zapisów.

Jednakże nie można tracić z pola widzenia, że zgodnie z zapisami § 8 ust. 6 i 7 Umowy Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie oraz do przestrzegania limitów wydatków wykazanych w odniesieniu do każdego zadania. W związku z tym Beneficjent może rozliczyć wydatki do wysokości budżetu określonego w przedmiotowym wniosku o dofinansowanie. Wartość tej pozycji budżetowej w niniejszej sprawie, zgodnie z wnioskiem wynosiła [...] zł.

Organ w niniejszej sprawie wziął pod uwagę, że Beneficjent faktycznie zrealizował kursy: kucharz i fryzjer w ramach przedmiotowego projektu, lecz w innej formie niż zaplanowano to we wniosku o dofinansowanie. Zamiast deklarowanego szkolenia indywidualnego było to szkolenie grupowe – jak wykazało przeprowadzone postępowanie. Zasadnym zatem było ustalenie stawki rynkowej dla kursów grupowych, które Beneficjent zrealizował. Przy czym dla ponoszenia wydatków należało mieć na uwadze powołaną wyżej zasadę racjonalności ponoszenia wydatków – do czego zobowiązał się Beneficjent.

Wbrew zarzutom skargi IP a w ślad za nią IZ RPO WZ wskazała w decyzji przyjętą metodologię obniżenia stawki za 1 h szkolenia oszacowaną w budżecie projektu na kwotę [...]zł do kwoty [...]zł za 1h.

I tak kwota [...]zł tj. kwota z budżetu wniosku o dofinansowanie została podzielona na 100 uczestników kursów indywidualnych, tj. [...] zł/kurs dla 1 uczestnika. Zakładając średnio 160 h zrealizowanych kursów dla 1 osoby, kwota za 1h wynosi [...] (+/-)zł. Według takiej stawki organ wyliczył kwotę kursów indywidualnych, które zostały przeprowadzone w formie grupowej (osoby wymienione w tabeli nr 3). Z tabeli tej wynika, którzy uczestnicy brali udział w szkoleniach przeprowadzonych nieprawidłowo, co stanowi podstawę do ustalenia prawidłowej kwoty wydatków niekwalifikowanych.

Zgodzić się zatem należy z konstatacją organu, że przeprowadzona przez organ analiza materiału dowodowego prowadzi do stwierdzenia, iż działanie Beneficjenta polegające na organizacji szkoleń indywidualnych w formie grupowej oraz rozliczeniu we wnioskach o płatność zawyżonej stawki godzinowej w stosunku do oferowanej formy wsparcia (szkolenie grupowe rozliczone stawką dla szkolenia indywidualnego) doprowadziło do powstania nieprawidłowości w projekcie, na realizację którego Beneficjent otrzymał dofinansowanie ze środków europejskich.

Swoim działaniem Beneficjent doprowadził do powstania szkody finansowej w budżecie Unii Europejskiej. Beneficjent rozliczył stawkę [...] zł, zaś organ obniżył ją do wartości [...] zł / 1 h szkolenia. Zatem kwota [...]zł to wydatki poniesione nieracjonalnie i nieefektywnie. Dla uzyskania najlepszych efektów (realizacja szkoleń grupowych) Beneficjent poniósł zbyt duże nakłady finansowe, co świadczy o braku efektywności jego działań w ramach projektu. Zawyżona stawka godzinowa jest nieuzasadnionym wydatkiem przedstawionym do rozliczenia przez I. i, zgodzić się należy z organem, że ma charakter nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt. 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Zasadnie organ wywodzi, że środki europejskie to środku publiczne i powinny być wydatkowe z należytą starannością.

Zgodnie z § 8 ust. 7 Umowy, Beneficjent zobowiązany był do przestrzegania limitów wydatków wykazanych w odniesieniu do każdego zadania. W ramach realizowanego projektu na zadanie nr 3 Organizacja i realizacja pozaszkolnych form kształcenia ustawicznego w tym kursów realizowanych u pracodawców w rzeczywistych warunkach pracy Beneficjent zaplanował wydatki w kwocie: [...] zł. W ramach wniosków o płatność nr 1-10 przedstawionych do rozliczenia, Beneficjent w ramach tego zadania wykazał wynagrodzenia instruktorów praktycznej nauki zawodu - pracodawców realizujących indywidualne kursy na kwotę [...]zł, co oznacza, iż przekroczył dopuszczalny limit wydatków w ramach tej kategorii.

Należy zaznaczyć, iż Beneficjent nie uzyskał zgody IP na wydatki powyżej kwoty zaplanowanej we wniosku o dofinansowanie. Tym samym, swoim działaniem Skarżąca naruszyła postanowienia Umowy w zakresie § 8 ust. 7.

Stąd uzasadnione jest stanowisko, co do wykorzystania środków przeznaczonych na realizację projektu pn. "[...]." z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. ponieważ swoimi działaniami opisanymi powyżej Skarżąca naruszyła oraz zapisy Umowy (§ 4 ust. 1; § 8 ust. 6, 7) do stosowania których była zobowiązana.

Podstawą prawną decyzji o zwrocie dofinansowania jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. co jak wykazano w niniejszej sprawie dotyczyło finansowania szkoleń. Procedury te zostały określone w zawartej Umowie. Sposób postępowania określony w Umowie jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p". Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (§ 4 ust. 1; § 8 ust. 6, 7) stanowi naruszenie procedur. W myśl art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej nieprawidłowość indywidualna oznacza nieprawidłowość, o której mowa wart. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Do stwierdzenia przywołanej nieprawidłowości konieczne jest wystąpienie łącznie trzech podstawowych elementów tej definicji, tj. naruszenie prawa, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub może powodować szkodliwy wpływ na budżet UE poprzez jego obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem. Warunkiem wydania decyzji o zwrocie środków jest więc wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE.

Mając na uwadze fakt, iż Beneficjent dopuścił się naruszenia art. 184 u.f.p., zasadnie wywodzi organ, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda rzeczywista. Rzeczywistą szkodę stanowi w tym przypadku różnica pomiędzy kwotą przekazanego na rzecz Beneficjenta dofinansowania na szkolenia indywidualne (które były grupowe) a kwotą ostatecznie obniżoną przez IP.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Jednakże z uwagi na uwzględnienie zarzutów skargi w części, Sąd zasądził koszty postępowania sądowego przy uwzględnieniu proporcji wartości przedmiotu sporu w części uwzględniającej zarzuty skargi ([...] zł) do całej wartości przedmiotu zaskarżenia ([...] zł) co stanowi 35 %, odnosząc tak wyliczoną proporcję do kosztów sądowych (uiszczonego wpisu od skargi, kosztów zastępstwa procesowego). Zasądzona kwota obejmuje 35 % uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł) w wysokości [...] zł (35% z kwoty [...]zł), koszty zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł (35% z kwoty [...]zł).

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.