Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 820/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Mariusz Kotulski Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi A.B. i T.T.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 maja 2015 r.; znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz skarżących A.B. i T.T.-B. kwotę 384 zł (trzysta osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego A.B. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2013 r. znak [...] Prezydent Miasta, na podstawie m. in. art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.) i art. 104 kpa orzekł o wymierzeniu solidarnie A. B. oraz T. T. administracyjną karę pieniężną za usunięcie 2 szt. drzew, gatunek jesion pensylwański, bez wymaganego zezwolenia, w wysokości 9 596,91 zł.

W wyniku kontroli przeprowadzonej na działce nr [...] obr. [...] stwierdzono, że usunięto dwa drzewa gatunek jesion, w wieku przekraczającym 10 lat, na które nie wydano zezwolenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 września 2013 r. znak: [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji po którego rozpoznaniu odwołania A. B. oraz T. T..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1146/14 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 września 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody za niezgodne z Konstytucją.

Według Sądu, stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, ponieważ z nieruchomości skarżących usunięto dwa drzewa gatunku jesion pensylwański. Spór między organami, a stroną skarżącą dotyczył tego, jak należy zakwalifikować usunięcie drzew. Skarżący twierdzili bowiem, że przedmiotowe drzewa zostały usunięte zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia 19 marca 2013 r., udzielającą zezwolenia na wycinkę drzew, gdyż decyzja nie określała dokładnie, które 12 spośród 30 drzew rosnących na działce można usunąć. WSA przyznał rację organom, które ustaliły, że w decyzji zezwalającej na wycinkę drzew, wskazano ilość i gatunek drzew, które mogły zostać usunięte, podczas gdy usunięto dwa drzewa , na które nie wydano zezwolenia. Sąd pozytywnie ocenił przeprowadzone przez organy postępowanie, uznając, że właściwie zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy. Uznał, że wiek drzew został właściwie ustalony na przekraczający 10 lat i zwrócił uwagę, że tylko ta granica wieku drzew miałaby znaczenie w sprawie.

Sąd uchylił jednak wydane w tej sprawie decyzje ze względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, w którym Trybunał wskazał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Sąd uznał, że pomimo, że ww. przepisy ustawy o ochronie przyrody utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku, to "sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z regulacją Konstytucji uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe". Ponadto Sąd zaprezentował pogląd, iż nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (str. 8 i 9 uzasadnienia).

Sąd orzekł, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. obowiązkiem organu będzie, przy ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego, uwzględnienie okoliczności ścięcia w tej sprawie dwóch drzew jesionu. Sąd nie przesądził przy tym, czy te okoliczności powinny wpłynąć na obniżenie wysokości naliczonej kary, ani na ile ta kara powinna być obniżona, tym niemniej organy powinny te właśnie okoliczności rozważyć.

Organ rozpoznając ponownie sprawę, stwierdził, że nie doszło do uszkodzenia drzew siłami przyrody, nie zagrażały one życiu lub zdrowiu, a tym bardziej nie wystąpił stan wyższej konieczności. Nie wystąpiły więc szczególne przyczyny i okoliczności, na które zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny, a doszło do bezzasadnego i bezprawnego usunięcia przedmiotowych drzew. Samowolne usuwanie drzew uszkodzonych w wyniku własnego rażącego niedbalstwa jest wyjątkowo naganne, a posiadacz działki, kierując się tylko własnymi, często wyłącznie materialnymi interesami, nie może dopuszczać się usuwania drzewostanu, według własnej oceny.

W świetle powyższych okoliczności, Prezydent Miasta wydał decyzję z dnia 11 marca 2015 r., znak: [...], o nałożeniu na A. B. oraz T. T. kary administracyjnej za usunięcie 2 szt. drzew, gatunek jesion pensylwański, bez wymaganego zezwolenia, w wysokości 9 596,91 zł.

Od wydanej decyzji A. B. oraz T. T., odwołali się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu odwołujący się podnieśli, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia 11 marca 2015 r., wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zawiera dokładnie takie samo rozstrzygnięcie, jak decyzja organu I instancji z dnia 2 sierpnia 2013 r. uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1146/14. Odwołujący się wskazali, że przy jej wydaniu organ nie wziął pod uwagę ich stanowiska dotyczącego okoliczności usunięcia przedmiotowych 2 drzew, przedstawionego w piśmie z dnia 17 lutego 2015 r., zgodnie z którym zostały one usunięte zgodnie z prawem, na podstawie uzyskanego przez nich zezwolenia z dnia 19 marca 2013 r. na usunięcie m.in. 12 drzew. Odwołujący wyjaśnili, że odmienne ustalenia zostały dokonane w trakcie kontroli z dnia 12 kwietnia 2013 r. na skutek nieprecyzyjnego oznaczenia drzew w ww. decyzji, zarówno w zakresie ich obwodów, jak i umiejscowienia, i początkowo, na skutek omyłki, nie kwestionowali ustaleń kontroli. Odwołujący się podkreślili, że nie wzięto zupełnie pod uwagę faktu, że z nieruchomości usunięto dokładnie 12 drzew, tak jak określono to w zezwoleniu i ani jednego więcej. W związku z powyższym stan faktyczny sprawy ustalony przez organ I instancji jest w istocie taki sam, jak ten będący podstawą wydania obu decyzji uchylonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 października 2014 r. i żadne dodatkowe ustalenia w zakresie okoliczności ścięcia dwóch drzew jesionu nie zostały przez organ dokonane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 7 maja 2015 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 marca 2015 r. Swoje rozstrzygnięcie organ argumentował tym, że do uszkodzenia drzew, usuniętych następnie bez zezwolenia, doszło w wyniku niedbalstwa strony odwołującej się, która miała świadomość prawną obowiązku uprzedniego pozyskania takiego zezwolenia. Odwołującym się zarzucono, iż składali w sprawie niewiarygodne i sprzeczne ze sobą wyjaśnienia, jakie mogły przyczynić się do opóźnienia w wyjaśnieniu sprawy. Organ zarzucił stronie także podważanie prawomocnej oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poprzez swoje zarzuty. Następnie, organ stwierdził, że wymierzona kara, najpierw jednorazowo uiszczona, a następnie zwrócona, nie będzie nadmiernie dolegliwa dla obowiązanych i brak jest przesłanek oraz przepisów pozwalających na jej miarkowanie w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B. i T. T. wskazali, iż decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, stanowi dokładnie takie samo rozstrzygnięcie, jak decyzja organu I instancji z dnia 2 sierpnia 2013 r. uchylona wyrokiem Sądu z dnia 7 października 2014 r. Wnoszący skargę podnieśli, że przy wydaniu tej decyzji Prezydent Miasta nie rozważył zupełnie argumentów przedstawionych w piśmie z dnia 17 lutego 2015 r., w którym wskazano, że przedmiotowe 2 drzewa usunięte zostały zgodnie z prawem, na podstawie uzyskanego zezwolenia na usunięcie m.in. 12 drzew z dnia 19 marca 2013 r., jak również wyjaśniono, że odmienne ustalenia zostały dokonane w trakcie kontroli z dnia 12 kwietnia 2013 r. na skutek nieprecyzyjnego oznaczenia drzew w ww. decyzji, zarówno w zakresie ich obwodów, jak i umiejscowienia. Skarżący wyjaśnili, że początkowo, na skutek omyłki, nie kwestionowali ustaleń kontroli. Skarżący podnieśli, że żadne dodatkowe ustalenia w zakresie okoliczności ścięcia w niniejszej sprawie dwóch drzew jesionu nie zostały dokonane. Kolejno, skarżący zakwestionowali ocenę organów, jakoby fakt jednorazowego uiszczenia wymierzonej kary przemawiał za brakiem nadmiernej dolegliwości finansowej dla skarżących. Skarżący powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie sygn. akt SK 6/12, twierdząc, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, nakładająca na sąd obowiązek uchylenia wydanych przez organy decyzji, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Skarga skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ale nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.

Jak stanowi art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W związku ze stanowiskiem WSA wyrażonym w wyroku z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1146/14, stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości Sądu, który uznał, że z nieruchomości skarżących usunięto dwa drzewa gatunku jesion pensylwański w wieku powyżej 10 lat, bez zezwolenia na ich usunięcie. Organy nie mogły zatem ponownie, odmiennie ocenić zgromadzonego materiału dowodowego i ustalać innego stanu faktycznego niż stanu uznanego przez Sąd jako prawidłowy, dając wiarę oświadczeniom skarżących zaprezentowanych w ich piśmie z dnia 17 lutego 2015 r. Zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd rozpoznający nin. skargę uznał zatem za niezasadne.

Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest natomiast naruszenie art. 153 ppsa w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody.

W wiążącym organy administracji publicznej oraz sąd rozpoznający nin. skargę wyroku z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1146/14 WSA w Krakowie wyraził pogląd, powołując się na liczne orzeczenia sądowe, że do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie można stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził, gdyż przepisy te są niezgodne z prawem ex tunc. W przedmiotowej sprawie, pomimo tego wiążącego poglądu Sądu, organy ponownie jednak wydały decyzje na podstawie przepisów, których nieważność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Należy w tym miejscu przypomnieć, że jedynym powodem do odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów prawnych wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 było umożliwienie wydania nowych przepisów prawnych, nad którymi prace trwały już w dniu orzekania przez Trybunał. Pomimo zatem, że WSA w Krakowie nie napisał wprost w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 października 2014 r., że organy winny orzekać, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie nowo uchwalonych przepisów, to z powołania się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. oraz wyrażenia ww. stanowiska taka konkluzja wprost wynikała.

Odnośnie żądania skarżących umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia, organy prawidłowo uznały, będąc związane także ww. orzeczeniem WSA w Krakowie, że nie ma ku temu podstaw prawnych. Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował bowiem konstytucyjności nakładania w ogóle administracyjnej kary za usunięcie drzew bez zezwolenia, a wręcz przeciwnie, aby ten przepis nie przestał obowiązywać pomiędzy ogłoszeniem wyroku a uchwaleniem nowych przepisów prawnych w tym zakresie, odroczył jego wejście w życie. Zasadność nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia nie budzi w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości, chodzi jednak o to, aby kara ta nie została wymierzona na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawnych. WSA w Krakowie w wyroku z 7 października 2014 r. jednoznacznie stwierdził, że " Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to (...), nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego."

Z tych względów wydanie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej na podstawie przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody, których niezgodność z Konstytucją Trybunał Konstytucyjny przesądził w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, narusza art. 153 ppsa, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a konkretnie na wysokość należnej kary administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Podnieść bowiem należy, że ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. (Dz.U z 2015 poz. 1045) zmieniono ww. przepisy ustawy o ochronie przyrody z dniem 28 sierpnia 2015 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do zastosowania nowych przepisów prawnych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ppsa, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania (zwrot uiszczonego wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa prawnego) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.