Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 302/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 467/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: ZSPR.440.1012.2018.AZ.I/195402,195403 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. W.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: ZSPR.440.1012.2018.AZ.I/195402,195403 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Powyższa decyzja zaskarżona została w zakresie jej pkt 2 (nakazującego skarżącemu zaprzestanie przetwarzania danych osobowych M.D. za pomocą monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w [...], przy użyciu kamer, które swoim zasięgiem obejmują działkę nr [...], położoną w [...] oraz działkę nr [...], położoną w [...]) oraz pkt 3 (udzielającego skarżącemu upomnienia za naruszenie art 5 ust. 1 lit. a i lit. b, art. 5 ust. 2, art. 6 ust 1 oraz 13 ust 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE w procesie przetwarzania danych osobowych M.D., realizowanym przy wykorzystaniu systemu monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w [...], obejmującego swoim zasięgiem działkę nr [...], położoną w [...] oraz działkę nr [...], położoną w [...]).

W treści skargi skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 i 3. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podał, że zaskarżona decyzja jest na tyle nieprecyzyjna, że nie ma wiedzy, jak powinien ją wykonać. Mógłby to zrobić np. poprzez zaprzestanie rejestracji obrazu, jednakże w dniu [...] grudnia 2022 r. zmarła jego mama, która zamieszkiwała wraz z ojcem na nieruchomości w [...]. Obecnie ojciec mieszka tam sam, aktualnie ma 94 lata. Wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby tym, że ojciec skarżącego częściowo pozostałby bez dotychczasowego wsparcia z jego strony, na które dotychczas mógł liczyć. Gdyby stało się cokolwiek złego ojcu – upadłby, stracił przytomność ([...]), wybuchłby pożar, ktoś by go napadł – dzięki monitoringowi można to zauważyć i zareagować. Skarżący ponadto wskazał, że przekonfigurowanie całego systemu byłoby dla niego dość kosztowne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 467/23 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej w skrócie "p.p.s.a."), zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może natomiast, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Z zestawienia treści art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wynika, że zasadą jest wykonalność aktów ostatecznych, zaś ich wstrzymanie przez sąd administracyjny jest wyjątkiem, który zgodnie z powszechnie przyjętą regułą wykładni powinien podlegać wykładni ścisłej. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo straty na życiu i zdrowiu. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że jej wstrzymanie jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy zatem ogólny wywód strony – jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku lub uzasadnienie go w sposób lakoniczny, sprowadzający się w gruncie rzeczy do przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uniemożliwia sądowi ocenę, czy przesłanki te w sprawie zachodzą.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie wniosek skarżącego wskazujący okoliczności związane z sytuacją osobistą jego ojca, a także ogólnie stwierdzający, że przekonfigurowanie całego systemu byłoby dla niego dość kosztowne, nie został w istocie uzasadniony w sposób przekonujący i jasny. Skarżący nie przytoczył w nim okoliczności, których obowiązek podania wynika z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, ani dokumentów, które potwierdzałyby, że w razie wykonania zaskarżonej decyzji poniesie on znaczną szkodę, czy też zajdą w stosunku do niego trudne do odwrócenia skutki. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W.D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na:

1) nieprawidłowym uznaniu, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób wystarczający, a argumentacja skarżącego ograniczyła się do przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, podczas gdy skarżący w wyodrębnionej części skargi wskazał i opisał okoliczności przemawiające za tym, że zaskarżona decyzja winna zostać wstrzymana;

2) skupieniu się przez Sąd pierwszej instancji na stricte finansowych i materialnych skutkach niewstrzymania zaskarżonej decyzji, podczas gdy kwestią dla skarżącego podstawową są jej skutki niematerialne, polegające na tym, że do czasu rozpoznania skargi jego obecnie 94-letni ojciec pozostanie bez bieżącej ochrony i nadzoru bliskich, wykonywanego za pomocą monitoringu, a co za tym idzie nastąpi skutek niemożliwy do odwrócenia, albowiem nawet jeśli skarga zostanie uwzględniona, to do czasu jej rozpoznania monitoring, a więc bieżące wsparcie dla ojca skarżącego, nie będzie realizowane.

Wskazując na powyższy zarzut, W.D. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia podał, że zarówno w wyodrębnionej części skargi zatytułowanej "uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji", jak również w uzasadnieniu samej skargi, jasno wskazał, jakie były motywy zainstalowania kamer – bezpieczeństwo rodziców, a obecnie już tylko 94-letniego ojca skarżącego z punktu widzenia jego stanu zdrowia oraz jego bezpieczeństwo od agresywnych zachowań sąsiada, który w przeszłości dopuścił się już napaści na wspólnej działce (drodze dojazdowej do posesji ojca), za którą został prawomocnie skazany. Skarżący opisał swoje obawy, stan zdrowia i wiek ojca, jego niedołężność, zdarzający się brak kontaktu z uwagi na problemy z obsługą telefonu komórkowego, skutkujący koniecznością natychmiastowych wizyt w jego domu (co nie jest łatwe z uwagi na to, że skarżący pracuje i mieszka w [...]). Obecność monitoringu pozwoli w trybie natychmiastowym udzielić ojcu pomocy poprzez wezwanie karetki, gdyby taka konieczność zaistniała oraz na bieżąco sprawdzać, czy z ojcem nie dzieje się nic złego. Skarżący podkreślił, że obecność kamer na zewnątrz budynku mieszkalnego stanowi także element odstraszający ewentualnych agresorów, ze szczególnym uwzględnieniem sąsiada, co także pozwala zapewnić bezpieczeństwo ojcu, który z racji wieku i swojego stanu zdrowia nie byłby w stanie sam się obronić. Dzięki monitoringowi, w razie jakiegokolwiek ataku na ojca skarżący może w czasie rzeczywistym np. zawiadomić Policję. Zdaniem skarżącego trudno zatem uznać, aby przedstawione w skardze do Sądu pierwszej instancji uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji było lakoniczne. Kwestie związane z zapewnieniem szeroko rozumianego bezpieczeństwa ojcu skarżącego były motywem zainstalowania monitoringu i są one również motywem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W przypadku natomiast wykonania zaskarżonej decyzji, a więc w sytuacji braku stałego monitoringu w czasie rzeczywistym, ojciec skarżącego pozostanie bez ochrony i bieżącego nadzoru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek W.D. o wstrzymanie wykonania pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji – nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, wskazującej na zapewnienie szeroko rozumianego bezpieczeństwa jego 94-letniemu ojcu, zauważyć należy, iż przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji muszą być z nią bezpośrednio związane. Nie można zatem za podstawę wstrzymania wykonania decyzji z dnia 29 grudnia 2022 r. uznać podnoszonych przez skarżącego okoliczności, które nie są bezpośrednim efektem wykonania tej decyzji. Okoliczności te (oraz wywołane nimi ewentualne skutki) nie mogą być bowiem uznane za bezpośredni skutek wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji dotyczącej obowiązku zaprzestania przetwarzania danych osobowych M.D. Brak bezpośredniego związku między wykazywanym przez stronę zagrożeniem a wykonaniem kwestionowanej decyzji w okolicznościach tej konkretnej sprawy oznacza, iż nie ma podstaw do jej wstrzymania. Podkreślenia wymaga, iż nieodwracalne skutki wykonania decyzji muszą być realne i odnosić się do zagrożeń, jakie wywołuje bezpośrednio wykonanie decyzji, której wstrzymania strona się domaga. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może bowiem stanowić czysto hipotetycznej ewentualności, musi istnieć realne, wymierne i bezpośrednie zagrożenie wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, poparte faktami wraz z odnoszącymi się do nich dowodami (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 października 2020 r., sygn. akt I OZ 732/20; 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 897/11; 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1136/09). W konsekwencji nie można uznać, aby powoływana przez skarżącego trudna sytuacja zdrowotna i bytowa jego ojca była bezpośrednio i wyłącznie zależna od kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.