Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 410/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 148, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant pomocnik sekretarza Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 roku sprawy ze skargi Miasta Łodzi na opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 13 marca 2017 r. nr ŁKO.WRE.540.4.2017.HC.BŁ.TL w przedmiocie uchwały Nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego 1) uchyla zaskarżoną opinię; 2) zasądza od Łódzkiego Kuratora Oświaty na rzecz Miasta Łodzi kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 16 lutego 2017 r. Rada Miejska w Łodzi, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) w związku z art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 814, 1579 i 1948) art. 213 i art. 214 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60; dalej: ustawa z 14 grudnia 2016 r.), podjęła uchwałę nr XLI/1076/17 w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych.

W § 1 - 2 uchwały ustalono plany sieci publicznych szkół ponadgimnazjalnych i plan szkół podstawowych specjalnych prowadzonych przez Miasto Łódź oraz przez inne podmioty, jak również granice obwodów tych szkół od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r., stanowiące zał. nr 1 i 2 do uchwały. W § 3 i 4 uchwały przyjęto natomiast plany sieci publicznych szkół ponadgimnazjalnych specjalnych prowadzonych przez Miasto Łódź oraz plan sieci publicznych szkół ponadgimnazjalnych prowadzonych przez inne niż Miasto Łódź organy od dnia 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2019 r. , stanowiące zał. 3 i 4 do uchwały. W § 5 ustalono plan sieci publicznych szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez Miasto łódź od dnia 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2019 r. z uwzględnieniem dotychczasowych zasadniczych szkół zawodowych, stanowiących załącznik nr 5 do uchwały. Z kolei w § 6 ustalono plan sieci publicznych szkół ponadpodstawowych specjalnych prowadzonych przez Miasto Łódź od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r., z uwzględnieniem klas dotychczasowych zasadniczych szkół zawodowych specjalnych, stanowiący załącznik nr 6 do uchwały. W § 7 ustalono warunki włączenia publicznych gimnazjów specjalnych do szkół podstawowych specjalnych prowadzonych przez Miasto Łódź, stanowiące załącznik nr 7.

W § 8, 9 ustalono projekt planu sieci publicznych szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez Miasto Łódź oraz publicznych szkół podstawowych specjalnych, szkół ponadpodstawowych specjalnych prowadzonych przez Miasto Łódź, stanowiące zał. 8 i 9 do uchwały.

W § 10 określono plan sieci publicznych szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez inne niż Miasto Łódź organu, w zał. nr 10. Natomiast w § 11 ustalono projekt planu sieci publicznych szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez inne niż Miasto Łódź organy, stanowiący zał. nr 11.W § 12 ustalono plan sieci oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych specjalnych prowadzonych przez Miasto Łódź, w zał. nr 12 do uchwały.

Powyższa uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, a jej wykonanie powierzono Prezydentowi Miasta Łodzi.

Łódzki Kurator Oświaty w dniu 13 marca 2017 r., na podstawie art. 215 ust. 3-5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r., po analizie treści uchwały XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r. przekazanej do Kuratorium Oświaty w Łodzi w dniu 21 lutego 2017 r. (pismo z dnia 17 lutego 2017 r.), zaopiniował pozytywnie przedmiotową uchwałę, pod warunkiem uwzględnienia w uchwale następujących zmian /cyt./:

1. Należy wykreślić XI Liceum Ogólnokształcące w Łodzi w pkt 8 załącznika Nr oraz w pkt 8 załącznika Nr 8 do ww. uchwał.

3. W załączniku Nr 2 do uchwały Nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r.:

a) w pkt 7 należy podać adresy filii Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 146 zgodnie z uchwałą nr XLIX/1004/12 ze zm. oraz ich strukturę organizacyjną;

b) w pkt 18 należy wykreślić słowa "z filią "w odniesieniu do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 201, w sieci szkół w uchwale nr XLIX/l 004/12 ze zm. nie ma filii Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 201

c) w pkt 15 należy podać prawidłowy adres siedziby Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 214 - powinno być Łódź, ul. Łucji 12/14 oraz analogiczne należy podać adres w odniesieniu do klas dotychczasowego Publicznego Gimnazjum Specjalnego nr 69 w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii nr 4 - powinno być Łódź, ul. Łucji 12/14.

3. W załączniku Nr 7 pkt 12 - 16 należy wskazać rok szkolny, w którym rozpocznie się kształcenie w klasie I ośmioletniej szkoły podstawowej, zgodnie z art.117 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe.

4. W załączniku Nr 10 do uchwały Nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia

16 lutego 2017 r.:

a) w pkt 7 należy podać adresy filii Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 146 zgodnie z uchwałą nr XLIX/1004/12 ze zm. oraz ich strukturę organizacyjną;

b) w pkt 18 należy wykreślić słowa "z fili" w odniesieniu do Szkoły Podstawowej

Specjalnej nr 201, w sieci szkół w uch ale nr XLIX/I 004/12 ze zm. nie ma filii Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 201;

c) w pkt 15 należy podać prawidłowy adres siedziby Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 214 w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii nr 4 - powinno być Łódź, ul. Łucji 12/14.

5. Biorąc pod uwagę zmiany wprowadzone opinią dotyczącą uchwały Nr XLl/1075/17

Rady Miejskiej w Łodzi (pismo nr ŁKO.WRE.540.3.2017. MK.PP) należy w sieci szkół uwzględnić:

a) W załączniku nr 1 i załączniku nr 8 pkt 26 - powinno być LXIII Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Łodzi.

W uzasadnieniu opinii Kurator wskazał, że propozycja przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 1 w XI Liceum Ogólnokształcące w Łodzi oraz włączenia od 1 września 2017 r. do XI Liceum Ogólnokształcącego Publicznego Gimnazjum nr 2 jest niezgodna z przepisami prawa. Zgodnie z art. 129 ust. 3 pkt 3 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe dotychczasowe gimnazjum można włączyć do trzyletniego liceum ogólnokształcącego, XI Liceum Ogólnokształcące nie ma aktu założycielskiego. Zdaniem organu propozycja utworzenia liceum jest sprzeczna ze stanowiskiem Prezydenta Miasta Łodzi wyrażonym w sprawozdaniu z konsultacji społecznych przeprowadzonych w styczniu 2017 r. Wskazano w nim, że obecna liczba liceów ogólnokształcących prowadzonych przez Miasto Łódź, ich baza, oferta, w tym dwujęzyczność, a także liczba miejsc jaką oferuj oraz szacowana liczba potencjalnych kandydatów do szkół ponadgimnazjalnych nie wskazuje na potrzebę tworzenia w Łodzi nowych liceów ogólnokształcących. Maksymalna liczba miejsc w szkołach ponadgimnazjalnych z uwzględnieniem obecnej bazy tych szkół wynosi - 37 178. Kurator wyjaśnił, że w kulminacyjnym roku szkolnym 2023/2024, kiedy do szkół ponadgimnazjalnych trafią najliczniejsze roczniki ze szkół podstawowych szacowana liczba uczniów wynosić może 32262. Zatem Miasto Łódź dysponuje odpowiednią siecią szkół ponadgimnazjalnych i docelowo ponadpodstawowych.

Organ zaznaczył, że w uchwale w załączniku Nr 1 oraz załączniku Nr 8 podano dwie różne siedziby XI Liceum Ogólnokształcącego. Zmiana siedziby szkoły, powinna odbywać się na podstawie przepisów art. 59 ustaw z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, ze zm.) i staje się faktem po zakończeniu przedmiotowej procedury. Stąd również informację zawartą w uzasadnieniu do uchwały dotyczącą planów zmiany siedzib VI, XII i XXXIV Liceum Ogólnokształcącego odczytywać należy jako informację o intencji Rady Miejskiej w Łodzi, której realizacja odbywać się będzie na podstawie przepisów regulujących tryb postępowanie w takich sprawach.

Kurator wskazał, że na podstawie uchwały w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju nie dokonuje się zakładania szkół, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), w tym szkół podstawowych o niepełnej strukturze organizacyjnej i szkół podstawowych filialnych, likwidacji i przekształceń szkół innych niż dokonywane na podstawie przepisów tej ustawy. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe nie zawiera regulacji dotyczących zmiany siedziby szkoły.

Na podstawie uchwały w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju nie dokonuje się zakładania szkół podstawowych filialnych lub ich likwidacji. Należy zatem wskazać adresy filii Szkoły Podstawowej nr 114 zgodnie z uchwałą nr XLIX/1004/12 ze zm. oraz ich struktury organizacyjne. Kurator wyjaśnił, że w wymienionej uchwale nie widnieje filia Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 201 w Łodzi, zatem nie można jej wskazać w przedmiotowej, opiniowanej uchwale.

Organ powołał się na treść art. 117 cytowanej wyżej ustawy zgodnie z którym z dniem 1 września 2017 r. każda dotychczasowa sześcioletnia szkoła podstawowa obejmująca klasy I-VI stanie się ośmioletnią szkołą podstawową obejmującą klasy I-VIII, a dotychczasowa szkoła podstawowa obejmująca strukturą organizacyjną część klas sześcioletniej szkoły podstawowej, w tym szkoła podstawowa filialna, stanie się ośmioletnią szkołą podstawową obejmującą strukturą organizacyjną te same klasy szkoły podstawowej. Przekształcanie szkół specjalnych (poza art. 200) odbywa się na podstawie regulacji dotyczących szkół ogólnodostępnych. W ocenie organu nie można zmienić struktury Szkół Podstawowych Specjalnych o numerach 209, 213, 212, 214, 211, wskazanych w załączniku Nr 7 pkt 12 - 16 o uchwały RMŁ z dnia 16.02.2017 r., powinny to być szkoły podstawowe z pełną strukturą, tak jak zawarte zostało to w uchwale Nr XLIXI1 004/12 ze zm. Rady Miejskiej Łodzi z dn. 26.09.2012r. (z uwzględnieniem Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 209, która nie została zlikwidowana). Przepisy art. 95 ust. 2-5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, która co do zasady wejdzie w życie z dniem 1 września 2017 r., stanowią, że w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami, mogą być tworzone samodzielne szkoły podstawowe obejmujące strukturą organizacyjną klasy I-III albo klasy I-IV. Ponadto, w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami, mogą być tworzone szkoły podstawowe filialne obejmujące strukturą organizacyjną klasy I-III albo klasy I-IV. Szkoła filialna może być podporządkowana organizacyjnie szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I-VIII. Jednocześnie, mocą art. 358 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe zastrzeżono, że przepisów art. 95 ust. 2-5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. - Prawo oświatowe ni stosuje się do szkół podstawowych obejmujących strukturą organizacyjną część klas szkoły podstawowej, w tym szkół filialnych, utworzonych przed dniem 20 stycznia 2017 r. Oznacza to, że do dnia 20 stycznia br. na podstawie art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami, mogły być tworzone szkoły obejmujące część klas szkoły podstawowej, w tym także szkoły filialne. Zarówno zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jak i zgodnie z art. 95 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe szkoła filialna to szkoła obejmująca swoją strukturą organizacyjną część klas szkoły podstawowej. Co oznacza, że nie może ona swą strukturą organizacyjną obejmować wszystkich klas szkoły podstawowej. Nie jest możliwe utworzenie szkoły filialnej z klasami I-VIII, ponieważ posiadanie wszystkich klas szkoły podstawowej jest cechą tylko i wyłącznie szkół podstawowych o pełnej strukturze organizacyjnej i nie dotyczy szkół filialnych. Tworzenie szkół filialnych obejmujących swoją strukturą organizacyjną wszystkie klasy szkoły podstawowej nie było i nie jest prawnie dopuszczalne. Ponadto Kurator wskazał, że w sieci szkół należy stosować pisownię ulic zgodną z ich nazwami - w załączniku nr 6 podano "al. Pierwszej Dywizji 16/18'" powinno być al. I Dywizji 16/18.

W pouczeniu do opinii, Łódzki Kurator Oświaty zaznaczył, iż uwzględnienie wskazanych wyżej zastrzeżeń w uchwale Rady Miejskiej w Łodzi, o której mowa w art. 217 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe oznacza, iż uchwała Nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r. uzyskała opinię pozytywną. Organ podkreślił, iż jego opinia jest wiążąca i nie służy od niej zażalenie. Na opinię służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem Łódzkiego Kuratora Oświaty w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania.

Rada Miejska w Łodzi, pismem z 6 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 85 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym w związku z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 215 ust. 5 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, wniosła skargę na powyższą opinię.

Łódzkiemu Kuratorowi Oświaty zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. art. 215 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 60), zwanej dalej ustawą, poprzez:

b) błędną interpretację tego przepisu i przyjęcie przez Łódzkiego Kuratora Oświaty, że w trybie art. 215 ust. 3 ustawy ma prawo w sposób merytoryczny kształtować sieć szkół i wskazywać Miastu Łodzi, że nie ma przesłanek do przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 39 w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Liceum Ogólnokształcące oraz że wyłączona jest możliwość przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 1 w XI Liceum Ogólnokształcące,

c) sprzeczności jaka zaistniała pomiędzy treścią opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty, a literalnym brzmieniem i celem art. 215 ust. 3 ustawy, który nie wskazywał Łódzkiemu Kuratorowi Oświaty ingerować w sposób władczy w strukturę sieci szkół, bowiem jest to zadanie własne Miasta Łodzi jako organu prowadzącego szkoły publiczne.

2. art. 215 ust. 4 ustawy poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty wskazująca zmiany, które Miasto Łódź miałoby uwzględnić w uchwale może wykraczać poza zakres upoważnienia wskazanego w art. 215 ust. 3 ustawy.

3. art. 193 ust. 1 w związku z art. 195 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 60), zwanej dalej ustawą, poprzez wskazanie przez Łódzkiego Kuratora Oświaty w pkt 3d opinii z dnia 10 marca 2017 r. warunku przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 39 w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w szkołę podstawową a zarazem wskazanie w pkt 5a opinii z dnia 13 marca 2017 r. pozostawienia XLIII Liceum Ogólnokształcącego (błędnie wskazanego jako LXIII) w strukturze Zespołu.

4. polegającego na niezgodności przyjętej przez Łódzkiego Kuratora Oświaty wykładni przepisu art. 215 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, z art. 2, art. 16 ust. 2 i art. 166 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, interpretowanych z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 maja 2002 r. w sprawie K 29/00, oraz z art. 4 ust. 2 i ust. 4 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, a co za tym idzie przyjęciu, że wskazany przepis ustawy pozwala na dokonanie przez Łódzkiego Kuratora Oświaty rozstrzygnięcia w zaskarżonej opinii, pomimo wynikającej ze wskazanych norm hierarchicznie wyższych zasady samodzielności gminy oraz zasady, zgodnie z którą ingerencja w kompetencje przyznane ustawowo gminie-Miastu Łodzi musi być ograniczona do weryfikacji zgodności z prawem.

Wskazując na brzmienie art. 215 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo oświatowe Rada Miejska zauważyła, że opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty winna zawierać "w szczególności ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w tej uchwale oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki przez dzieci i młodzież zamieszkałe na terenie danego powiatu" i nie przesądza, że Łódzki Kurator Oświaty powinien w sposób merytoryczny kształtować sieć szkół ponadpodstawowych i specjalnych oraz wskazywać Miastu Łodzi w sposób arbitralny jakie szkoły powinny powstać w wyniku przekształcenia. Kurator ma pewną swobodę w wyrażaniu swojej opinii, ale wyłącznie w zakresie wynikającym z w/w przepisu. Może odnosić się do wykonywanego przez siebie nadzoru pedagogicznego natomiast nie może ingerować w wolę dokonywania przez Miasto Łódź przekształceń: Publicznego Gimnazjum nr 39 w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Liceum Ogólnokształcące oraz Publicznego Gimnazjum nr 1 w XI Liceum Ogólnokształcące. Rada Miejska wskazał, że w art. 215 ust. 3 ustawy jest mowa o tym, że opinia kuratora zawiera "ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w tej uchwale oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki". Argumenty opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty powinny odwoływać się do okoliczności, które mieszczą się w ramach sprawowanego przez kuratora nadzoru pedagogicznego, a w szczególności do oceny w zakresie zapewnienia przez Miasto Łódź możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. A zatem ustawodawca określił w sposób wyraźny, że Łódzki Kurator Oświaty ocenia, a nie kształtuje sieć szkół. Ocena w żaden sposób nie przekłada się na możliwość ingerencji w samodzielność Miasta Łodzi w zakresie jaki dokonał w swej opinii Łódzki Kurator Oświaty.

Rada Miejska wyjaśniła, że stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.o. zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, jest zadaniem oświatowym jednostek samorządu terytorialnego. Środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i placówek są zagwarantowane w dochodach tych jednostek, co wynika z art. 5a ust. 3 u.s.o. Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 5 u.s.o. plan sieci publicznych szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół specjalnych ustala rada gminy w formie uchwały. Powyższe uregulowania wskazują na samodzielność i odpowiedzialność Miasta Łodzi za wykonywanie publicznych zadań oświatowych jako zadań własnych. Ingerowanie Łódzkiego Kuratora Oświaty w tę samodzielność oraz działanie przekraczające uprawnienia wynikające z przywołanej wyżej ustawy powodują, że naruszony został interes prawny Miasta łodzi dot. prowadzenia przez nią szkół.

W ocenie organu Łódzki Kurator Oświaty w opinii nie dokonał analizy natury organizacyjnej, logistycznej i ekonomicznej ani nie dostrzegł korzyści płynących ze wskazanego w uchwale dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego. Nie wziął pod uwagę, że zaproponowane w uchwale rozwiązania są wynikiem wielu analiz sytuacji demograficznej i infrastrukturalnej szkół, spotkań i rozmów z rodzicami, nauczycielami i dyrektorami szkół, są wynikiem głosów, opinii i propozycji mieszkańców miasta Łodzi zebranych podczas konsultacji społecznych. Rozwiązania ujęte w uchwale w sprawie projektu sieci szkół są wynikiem uzyskanego konsensusu i porozumienia ze środowiskiem miasta Łodzi.

Odnosząc się szczegółowo do uzasadnienia opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty Rada Miejska wskazał, że wątpliwości budzą rozwiązania zawarte w pkt 1 i 5a opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty. W nawiązaniu do opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 10 marca 2017 r. w zakresie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego budynek, w którym mieści się obecnie Publiczne Gimnazjum nr 2 (które zgodnie z opinią miałoby być włączone w strukturę Szkoły Podstawowej nr 111) Miasto Łódź postanowiło przeznaczyć na potrzeby XII Liceum Ogólnokształcącego, co zyskało aprobatę dyrektora szkoły, nauczycieli oraz rodziców. Przyjęcie zaproponowanych przez Kuratora rozwiązań nie pozwala bowiem na zmianę siedziby XII LO, co wiąże się z intencją poprawy warunków nauki młodzieży tego liceum, gdyż w budynku XII Liceum Ogólnokształcącego przy ul. Anstadta 7 nie ma sali gimnastycznej, a więc zajęcia z wychowania fizycznego muszą odbywać się poza szkołą. Uwzględnienie warunku włączenia w/w gimnazjum w strukturę Szkoły Podstawowej nr 111 nie daje Miastu Łodzi możliwości wykorzystania posiadanej infrastruktury tego gimnazjum na potrzeby liceum, narzuca natomiast rozwiązanie, które jest niezasadne, gdyż Szkoła Podstawowa nr 111 nie będzie miała potrzeby wykorzystywania dwóch budynków.

Rozwiązanie takie jest nieracjonalne pod względem ekonomicznym.

Propozycja Łódzkiego Kuratora Oświaty dotycząca przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 39 wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 5 w samodzielną szkołę podstawową jest nieuzasadniona, w sytuacji kiedy od roku szkolnego 2017/2018 usytuowana w pobliżu Szkoła Podstawowa nr 162 będzie pozyskiwała systematycznie dodatkowe pomieszczenia po likwidowanych klasach gimnazjalnych z Publicznego Gimnazjum nr 43. Spowoduje to znaczne zwiększenie liczby sal wykorzystywanych na potrzeby uczniów szkoły podstawowej, a tym samym stworzy możliwość przyjmowania większej liczby kandydatów do klas pierwszych.

W przypadku Szkoły Podstawowej nr 1 w uchwale zaproponowane zostało docelowe przeznaczenie budynku przy ul. Sterlinga (zajmowanego obecnie także przez Publiczne Gimnazjum nr 1) na potrzeby uczniów wyłącznie szkoły podstawowej, proponując przekształcenie Publicznego Gimnazjum nr 1 w liceum. Pozwoliłoby to na zaspokojenie potrzeb edukacyjnych obszaru miasta, obok innych 5 szkół podstawowych zlokalizowanych w sąsiedztwie.

W ocenie Miasta Łodzi opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty podjęta została w sposób arbitralny, przez co budzi wątpliwości co do przesłanek jakimi kierował się Łódzki Kurator Oświaty, narusza wskazane wyżej przepisy prawa i narzuca Miastu Łodzi organizację sieci szkół. Szeroko rozumiany nadzór pedagogiczny dopuszcza, aby opinia kuratora oświaty zawierała ocenę z punktu widzenia umożliwienia wszystkim uczniom spełnienia obowiązku szkolnego czy nauki. Łódzki Kurator Oświaty w opinii nie wskazał dlaczego zaproponowana przez Miasto Łódź sieć szkół miałaby nie spełniać tego obowiązku .

W odpowiedzi na skargę Łódzki Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wyjaśnił, że nie wykroczył poza zakres swoich ustawowych kompetencji. Ustawa o systemie oświaty (art. 17 ust. 7) oraz ustawa - Prawo oświatowe (art. 39 ust. 8), nakłada na radę miejską obowiązek ustalenia planu sieci publicznych szkół, co następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Kurator oświaty jak i organy prowadzące są w równym stopniu współodpowiedzialne za sieć szkół na danym terenie oraz zapewnienie uczniom odpowiednich warunków nauczania, wychowania i opieki. Intencją wskazania zmiany w sieci było zapewnienie lepszych warunków nauki, ponieważ oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa, a szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju (ustawa o systemie oświaty).

Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, nie nakazują jednostkom samorządu terytorialnego podejmowania konkretnych działań, jednak biorąc pod uwagę, że należy zapewnić wszystkim uczniom właściwe warunki nauki, wychowania i opieki, w ocenie organu wyrażonej w opinii spełnienie warunków zaspokoi zbiorowe potrzeby wspólnoty z zakresu edukacji publicznej, co w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.: Dz. U. z 2016r. poz. 814 z zm.) należy do zadań własnych Miasta Łodzi. Jednak kompetencja do wyrażenia opinii wiążącej w tym zakresie przyznana została kuratorowi oświaty na mocy powszechnie obowiązującego prawa.

W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2017 r. pełnomocnik Kuratora wskazał, że w opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 13 marca 2017 r. nr ŁKO.WRE.540.4.2017.HC.BŁ.TL dotyczącej uchwały nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r. powinno być:

1. w pkt 2 lit. a) w pkt 15 należy podać prawidłowy adres siedziby Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 214 - powinno być Łódź, ul. Łucji 12/16 oraz analogicznie należy podać adres w odniesieniu do klas dotychczasowego Publicznego Gimnazjum Specjalnego nr 69 w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii nr 4 - powinno być Łódź, ul. Łucji 12/16.

2. w pkt 4 wskazanie załącznika nr 9 zamiast załącznika nr 10.

3. w pkt 4 lit. c ) w pkt 15 podać prawidłowy adres Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 214 w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii nr 4 - powinno być Łódź, ul. Łucji 12/16.

Pełnomocnik wyjaśnił, że wskazanie w pkt 2 lit. a) oraz w pkt 4 lit. c ) opinii adresu siedziby wymienionych szkół przy ul. Łucji 12/14 było oczywistą omyłka pisarską. Siedziby wskazanych szkół zgodnie z Uchwałą nr XLIX/1004/12 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 26 września 2012 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół specjalnych na obszarze Miasta Łodzi znajdują się przy ulicy Łucji 12/16.

Natomiast w piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2017 r. pełnomocnik Rady Miejskiej w Łodzi sprecyzował zarzuty skargi i wskazał, że odnośnie pkt 1 Uchwały Nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych:

- w załączniku nr l do ww. uchwały w pkt. 8 ujęto XI Liceum Ogólnokształcące, które miało zostać utworzone na podstawie art. 129 ust. 3 pkt. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe - " dotychczasowe gimnazjum można przekształcić w trzyletnie liceum ogólnokształcące ..... " Zgodnie z art. 129 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe rozpoczęcie działalności przez szkołę utworzoną zgodnie z ust. 3 pkt 1-4 może nastąpić z dniem 1 września 2017 r. albo z dniem 1 września 2018 r."

Zgodnie z przytoczonymi przepisami Miasto Łódź zaproponowało rozwiązania zgodne z prawem. Funkcjonowanie w jednym budynku dwóch szkół jest rozwiązaniem zgodnym z prawem i praktykowanym przez jednostki samorządu terytorialnego. Powoływanie się ŁKO na pismo/petycję Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 1 funkcjonującej w ty m samym budynku nie znajduje uzasadnienia, gdyż w przepisach prawa oświatowego nie funkcjonuje definicja dwuzmianowości, a ponadto zdaniem Kuratora rodzice zwracają uwagę na problemy jakie mogą powstać w przyszłości, zatem Kurator nie opiniował stanu faktycznego zgodnie ze swoim zakresem kompetencji. Przewidywania czy obawy wyrażane przez środowisko szkolne nie powinny stanowić podstawy opinii Kuratora gdyż zgodnie z art. 215 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe" opinia kuratora dotyczy uchwały, o której mowa w art. 213 ... oraz zawiera w szczególności ocenę zgodności z prawem rozwiązań "

Podnoszony przez kuratora argument, że "wskazane w uchwale włączenie Publicznego Gimnazjum nr 28 w trzyletnie liceum ogólnokształcące, które miałoby rozpocząć działalność 1 września 2017 r. jest niezgodne z prawem. Nie jest możliwe włączenie gimnazjum do szkoły, która nie posiada jeszcze aktu założycielskiego ... "

Miasto Łódź zaproponowało rozwiązania zgodne z prawem, gdyż zgodnie z art. 217 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe podjęcie przez Radę Miejską uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych do 31 marca 2017 r., po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora, byłoby założeniem nowej szkoły - ust. 4 "uchwala, o której mowa w ust. 1 stanowi jednocześnie akty założycielskie szkół, .... " Zatem uwagi kuratora oświaty nie znajdują uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów.

2. W przypadku Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 201 oczywista omyłka pisarska. Szkoła nie posiada filii.

3. W przypadku Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 204 oczywista omyłka pisarska. Właściwy adres szkoły to ul. Łucji 12/14.

4. Załącznik nr 10 do uchwały Nr XLI/1076/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych dotyczy wyłącznie szkół planu sieci publicznych szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez inne niż Miasto Łódź organy od 1 września 2017 r. do 1 września 2019 r., zatem uwagi kuratora oświaty nie odnoszą się do tego załącznika.

5. W skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 5 wchodzi XLIII LO, a nie jak wskazał w opinii Łódzki Kurator Oświaty LXIII LO. Ponadto kurator w opinii stwierdził, że na mocy art. 193 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe Publiczne Gimnazjum nr 39 stałoby się XLIII LO. Zdaniem Rady Miejskiej twierdzenie to jest nieuprawnione, gdyż art. 193 dotyczy przekształcenia z dniem 1 września 2019 r. zespołu szkół, w skład których wchodzi jedynie gimnazjum i liceum. Prawo nie dopuszcza również możliwości nadania tego samego numeru porządkowego dwóm liceom ogólnokształcącym prowadzonym przez ten sam organ. Ponadto w dalszej części ww. opinii kurator wskazuje, że Publiczne Gimnazjum należy przekształcić w samodzielną szkołę podstawową. Należy stwierdzić, że kurator wskazał władzom Miasta Łodzi rozwiązania niezgodne z obowiązującymi przepisami, gdyż sam stwierdził, że "na podstawie przedłożonej do zaopiniowania uchwały nie dokonuje się przekształceń innych niż w ustawie przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe". Kurator oświaty me uwzględnił faktu, że utworzenie samodzielnej szkoły powinno być

poprzedzone:

- wyłączeniem ze struktur Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 5 Publicznego Gimnazjum nr 39 i XLIII Liceum Ogólnokształcącego,

- rozwiązaniem Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 5.

Zdaniem pełnomocnika Kurator wskazał rozwiązania inne/niezgodne z ww. ustawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi do Sądu jest opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 13 marca 2017 r., wydana na podstawie art. 215 ust. 3-5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60; dalej: ustawa z 14 grudnia 2016 r.), wyrażająca stanowisko tego organu odnośnie do uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr XLI/1076/17 z 16 lutego 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych, dla której to uchwały podstawę prawną stanowi art. 213 i art. 214 ww. ustawy.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 213 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r., Rada powiatu podejmuje uchwałę w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych. Zagadnienia podlegające regulacji w tej uchwale wymienione zostały w art. 213 ust. 2 ustawy, w punktach 1 - 5.

Art. 213 ust. 3 ww. ustawy stanowi ponadto, iż na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 1, nie dokonuje się zakładania szkół, o których mowa w art. 18 ustawy - Prawo oświatowe, w tym szkół podstawowych o niepełnej strukturze organizacyjnej i szkół podstawowych filialnych, likwidacji i przekształceń szkół innych niż dokonywane na podstawie przepisów niniejszej ustawy.

W myśl art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r., uchwała, o której mowa w art. 213 ust. 1, nie stanowi aktu prawa miejscowego i podaje się ją do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie na stronie Biuletynu Informacji Publicznej właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego lub w widocznym miejscu w siedzibie urzędu jednostki samorządu terytorialnego.

Jak stanowi natomiast art. 215 ust. 1- 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r., uchwałę, o której mowa w art. 213 ust. 1, przekazuje się właściwemu kuratorowi oświaty. Datą przekazania jest data otrzymania uchwały przez kuratora oświaty. Kurator oświaty opiniuje uchwałę w ciągu 21 dni od dnia otrzymania. Opinia kuratora oświaty dotyczy uchwały, o której mowa w art. 213 ust. 1, w zakresie, o którym mowa w art. 213 ust. 2 pkt 1-3, oraz zawiera w szczególności ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w tej uchwale oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, przez dzieci i młodzież zamieszkałe na terenie danego powiatu.

Ponadto, z art. 215 ust. 4 ww. ustawy wynika, iż opinia kuratora oświaty, o której mowa w ust. 3, może wskazywać zmiany, które należy uwzględnić w uchwale, o której mowa w art. 217, natomiast w myśl ust. 5 tego przepisu opinia kuratora oświaty, o której mowa w ust. 3, jest wiążąca i nie służy od niej zażalenie. Na opinię służy skarga do sądu administracyjnego.

Wskazać również trzeba na brzmienie art. 217 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r., który stanowi, iż Rada powiatu po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, o której mowa w art. 215 ust. 3 i 4, w terminie do dnia 31 marca 2017 r. podejmuje uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. Jeżeli organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uwzględnił w uchwale, o której mowa w ust. 1, zmiany wskazane w opinii kuratora oświaty, o których mowa w art. 215 ust. 4, przyjmuje się, że uchwała uzyskała pozytywną opinię kuratora oświaty. Jeżeli organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie uwzględnił w uchwale, o której mowa w ust. 1, zmian wskazanych w opinii kuratora oświaty, o których mowa w art. 215 ust. 4, przyjmuje się, że uchwała uzyskała negatywną opinię kuratora oświaty.

Z art. 218 ust. 1 - 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r., wynika ponadto, iż w przypadku niepodjęcia uchwały, o której mowa w art. 217, w terminie do dnia 31 marca 2017 r., uchwały podjęte na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 15, w brzmieniu dotychczasowym, pozostają w mocy. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego opracowuje i podaje do publicznej wiadomości informację w sprawie planu sieci szkół ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych, w tym szkół specjalnych, jaki będzie obowiązywał od dnia 1 września 2017 r., z uwzględnieniem zmian w sieci szkół, które nastąpią z mocy prawa.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, stwierdzić należy, iż opinia kuratora oświaty, wydana na podstawie art. 215 ustawy z 14 grudnia 2016 r., wywołuje skutki prawne i jest dla organu gminy wiążąca, jednak tylko do czasu, gdy rada powiatu podejmie uchwałę, o której mowa w art. 217 ust. 1 ww. ustawy lub upłynie termin do jej podjęcia, tj. 31 marca 2017 r. Po tej dacie, zgodnie z art. 218 ust. 1 ustawy, pozostają w mocy dotychczasowe uchwały podjęte na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustalające plan sieci publicznych szkół ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych, w tym szkół specjalnych. Uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół na podstawie art. 213 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. rada powiatu może bowiem podjąć najpóźniej do dnia 31 marca 2017 r. i jest to termin prawa materialnego, co oznacza, że nie ma możliwości jego przywrócenia, a podjęcie uchwały po tym terminie nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

W tym miejscu wypada podkreślić, że w związku z tym, iż Gmina Miasto Łódź jest miastem na prawach powiatu posiada więc status miasta i jednocześnie wykonuje zadania powiatu. Odnosi się to również do zadań związanych z realizacją zadań oświatowych. W ramach podziału zadań oświatowych pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego poszczególnych szczebli zgodnie z regulacją wynikającą z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943) gminom przypada prowadzenie publicznych przedszkoli, szkól podstawowych i gimnazjów, zaś powiatowi prowadzenie mn.in. szkół podstawowych, specjalnych i gimnazjów specjalnych, szkól ponadgimnazjalnych, placówek oświatowo-wychowawczych. Podkreślenie to jest istotne dla rozpoznawania niniejszej sprawy, bowiem opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 10 marca 2017 r. dotycząca uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego oraz opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych w pewnym zakresie uzupełniają się.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, iż Rada Miejska w Łodzi, po uzyskaniu opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 13 marca 2017 r. - wobec zakwestionowania treści tej opinii - nie podjęła uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. Oznacza to, że zaskarżona do sądu opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty przestała być wiążąca.

Sąd doszedł jednak do przekonania, że pomimo braku w chwili orzekania prawnej skuteczności zaskarżonej opinii Kuratora, postępowanie sądowe nie stało się bezprzedmiotowe. Powyższa opinia wywołała bowiem skutki prawne w okresie od dnia jej wydania do czasu upływu terminu przewidzianego dla Rady na podjęcie ww. uchwały, tj. do 31 marca 2017 r. poprzez związanie organu treścią tej opinii - art. 215 ust. 5 ustawy.

W ocenie Sądu, skarga Miasta Łodzi jest zasadna, gdyż wydając zaskarżoną opinię, Łódzki Kurator Oświaty naruszył art. 215 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.

Istotne wątpliwości Miasta Łodzi budziło w zaskarżonej opinii stanowisko Łódzkiego Kuratora Oświaty przedstawione w pkt 1 i pkt 5a opinii. Przyjmując zatem, że opinia Kuratora stanowi nierozłączną całość, gdyż jej charakter może być wyłącznie pozytywny lub negatywny (nieuwzględnienie opinii Kuratora nawet odnośnie jednego z zaleceń powoduje, że opinia jest opinią negatywną), Sąd uznał, że w pierwszej kolejności oceni zasadność zarzutów odnośnie pkt 1 i 5a zaskarżonej opinii.

Brzmienie cytowanego wyżej art. 215 ust. 3 ustawy wskazuje, że kurator ma prawo opiniować uchwałę rady powiatu wyłącznie w zakresie, o którym mowa w art. 213 ust. 2 pkt 1-3 ustawy, czyli w odniesieniu do:

1) planu sieci publicznych szkół ponadgimnazjalnych i szkół specjalnych, prowadzonych przez powiat, z uwzględnieniem szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych mających siedzibę na obszarze powiatu prowadzonych przez inne organy, tak aby umożliwić dzieciom i młodzieży zamieszkującym na obszarze powiatu lub przebywającym w podmiotach i jednostkach, o których mowa w art. 4 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo oświatowe, realizację odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r., z uwzględnieniem klas dotychczasowych gimnazjów specjalnych prowadzonych w szkołach innego typu;

2) planu sieci publicznych szkół ponadpodstawowych i szkół specjalnych, prowadzonych przez powiat, z uwzględnieniem szkół ponadpodstawowych i specjalnych mających siedzibę na obszarze powiatu prowadzonych przez inne organy, tak aby umożliwić dzieciom i młodzieży zamieszkującym na obszarze powiatu lub przebywającym w podmiotach i jednostkach, o których mowa w art. 4 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo oświatowe, realizację odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r., z uwzględnieniem klas dotychczasowych zasadniczych szkół zawodowych, o których mowa w art. 164;

3) warunków przekształcenia dotychczasowych publicznych gimnazjów w odpowiednio publiczne ośmioletnie szkoły podstawowe, publiczne licea ogólnokształcące, publiczne technika lub publiczne branżowe szkoły I stopnia, a w przypadku gimnazjów specjalnych - także w publiczne szkoły podstawowe specjalne, prowadzonych przez powiat, w tym:

a) dzień rozpoczęcia działalności przez te szkoły, określony zgodnie z art. 129 ust. 2, 4 i 6,

b) rok szkolny, w którym rozpoczyna się kształcenie w klasie I - w przypadku szkół podstawowych, w tym szkół podstawowych specjalnych;

Jest to o tyle istotne, że - jak podkreślił TK w wyroku z 8 maja 2002 r. w spr. sygn.: K 29/00 - "zarówno podstawy działalności samorządu terytorialnego, jak i ograniczenia tej działalności, mogą być wprowadzone w formie ustaw.(...) W aspekcie formalnym gwarancją samodzielności jest ustanowienie zasady wyłączności ustawowej formy wprowadzonych ograniczeń w stosunku do normowania spraw związanych z ustrojem, zakresem zadań i sposobem funkcjonowania samorządu terytorialnego. Ramy prawne działalności samorządu terytorialnego są więc - zdaniem Trybunału - prawnie zdeterminowane przez ustawy, ale jednocześnie tylko przez ustawy".

Skoro zatem ustawodawca przewidział możliwość opiniowania przez Kuratora uchwały rady powiatu w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego, wyłącznie w zakresie wynikającym z art. 215 ust. 2 pkt 1-3, to wykładnia rozszerzająca tego przepisu nie jest dopuszczalna, gdyż dla ingerencji w samodzielność funkcjonalną samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych zastrzeżona została wyłącznie forma ustawowa.

W zaskarżonej do Sądu opinii, Łódzki Kurator Oświaty w pkt 1 nakazał: "Wykreślić XI Liceum Ogólnokształcące w Łodzi w pkt 8 załącznika Nr 1 oraz w pkt 8 załącznika Nr 8 do uchwały". Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z przedstawionym przez Miasto projektem XI Liceum Ogólnokształcące miało rozpocząć działalność od 1 września 2017 r. w związku z przekształceniem funkcjonującego Publicznego Gimnazjum Nr 1 w Liceum Ogólnokształcące Nr XI oraz włączeniem do tak utworzonego Liceum Publicznego Gimnazjum nr 28. W opinii Kuratora propozycja przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 1 w XI Liceum Ogólnokształcące w Łodzi oraz włączenia od 1 września 2017 r. do XI Liceum Ogólnokształcącego Publicznego Gimnazjum nr 28 jest niezgodna z przepisami prawa. Zgodnie z art. 129 ust. 3 pkt 3 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe dotychczasowe gimnazjum można włączyć do trzyletniego liceum ogólnokształcącego, XI Liceum Ogólnokształcące nie ma aktu założycielskiego. Zdaniem organu propozycja utworzenia liceum jest sprzeczna ze stanowiskiem Prezydenta Miasta Łodzi wyrażonym w sprawozdaniu z konsultacji społecznych przeprowadzonych w styczniu 2017 r. Wskazano w nim, że obecna liczba liceów ogólnokształcących prowadzonych przez Miasto Łódź, ich baza, oferta, w tym dwujęzyczność, a także liczba miejsc jaką oferuj oraz szacowana liczba potencjalnych kandydatów do szkół ponadgimnazjalnych nie wskazuje na potrzebę tworzenia w Łodzi nowych liceów ogólnokształcących. Maksymalna liczba miejsc w szkołach ponadgimnazjalnych z uwzględnieniem obecnej bazy tych szkół wynosi - 37 178. Kurator wyjaśnił, że w kulminacyjnym roku szkolnym 2023/2024, kiedy do szkół ponadgimnazjalnych trafią najliczniejsze roczniki ze szkół podstawowych szacowana liczba uczniów wynosić może 32262. Zatem Miasto Łódź dysponuje odpowiednią siecią szkół ponadgimnazjalnych i docelowo ponadpodstawowych.

W tym miejscu należy też wskazać, że w punkcie 4 opinii z dnia 10 marca 2013 r, dotyczącej uchwały nr XLI/1075/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego Kurator wskazał włączenie Publicznego Gimnazjum Nr 1 do Szkoły Podstawowej Nr 1. Argumentował, że w wyniku przyjęcia rozwiązań organizacyjnych zaproponowanych w uchwale nr XLI/1075/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 lutego 2017 r. w budynku przy ul. Sterlinga 24 w latach 2017/18 - 2018/19 miałyby funkcjonować: szkoła podstawowa oraz liceum ogólnokształcące prowadzące także klasy dotychczasowego gimnazjum. Łączna liczba uczniów tych szkół generowałaby pracę szkoły podstawowej w systemie dwuzmianowym, a także utrudnienia w korzystaniu z sali gimnastycznej przez uczniów szkoły podstawowej. Zdaniem Kuratora, należy zatem włączyć Publiczne Gimnazjum nr 1 do SP nr 1 na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Ponadto, w ocenie organu, wskazane w uchwale włączenie Publicznego Gimnazjum nr 28 w Łodzi w trzyletnie liceum ogólnokształcące, które miałoby rozpocząć działalność z dniem 1 września 2017 r. jest rozwiązaniem niezgodnym z prawem. Nie jest bowiem możliwe włączenie gimnazjum do szkoły, która nie posiada jeszcze aktu założycielskiego. W związku z powyższym należy Publiczne Gimnazjum nr 28 włączyć do szkoły wskazanej przez Radę Miejską w Łodzi lub pozostawić je do wygaszenia.

W pkt 5a opinii Kurator wskazał, że: "Biorąc pod uwagę zmiany wprowadzone opinią dotyczącą uchwały Nr XLl/1075/17 Rady Miejskiej w Łodzi (pismo nr ŁKO.WRE.540.3.2017. MK.PP) należy w sieci szkół uwzględnić: w załączniku nr 1 i załączniku nr 8 pkt 26 - powinno być LXIII Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Łodzi". W uzasadnieniu opinii odnośnie tego punktu brak jest jakiejkolwiek argumentacji. Należy więc wskazać, że w pkt 3 d opinii dotyczącej uchwały Nr XLI/1075/17 ( na którą powołuje się Kurator w pkt 5a opinii będącej przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie ) Kurator wskazał na konieczność przekształcenia w samodzielną szkołę podstawową Publicznego Gimnazjum nr 39 funkcjonującego dotychczas w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Łodzi obok XLIII Liceum Ogólnokształcącego. Tymczasem Miasto zaproponowało, że Publiczne Gimnazjum nr 39 stałoby się czteroletnim XLIII Liceum Ogólnokształcącym, skutkiem czego przestałby istnieć Zespół.

Przechodząc więc do oceny merytorycznej wskazanych przez Łódzkiego Kuratora Oświaty rozwiązań zgodzić się należy z Miastem Łódź, że skarżona opinia narusza treść art. 215 ust. 3 ww. ustawy w zw. z art. 171 ust. 1 Konstytucji RP. Z ustępu 3 art. 215 ustawy z 14 grudnia 2016 r. wynika, iż opinia kuratora oświaty zawiera w szczególności ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w tej uchwale oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, przez dzieci i młodzież zamieszkałe na terenie danego powiatu. Art. 171 ust. 1 Konstytucji RP stanowi natomiast, że działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności.

Z brzmienia tych przepisów należy zdaniem Sądu wyciągnąć wniosek, że opinia kuratora oświaty w zakresie wynikającym z art. 215 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. zawsze musi zawierać ocenę uchwały organu samorządu pod kątem zgodności tej uchwały z przepisami prawa. Art. 215 ustawy z 14 grudnia 2016 r. reguluje bowiem akt nadzoru merytorycznego, stanowiąc dopuszczalność ingerencji w samodzielność prawną gminy. Przesądza to, że opinia kuratora oświaty musi spełniać warunki ustrojowe dopuszczalności tej ingerencji przez szczegółowe wyprowadzenie, że zamierzona działalność gminy jest sprzeczna z prawem (p. wyrok NSA z 09.04.2014 sygn. I OSK 105/14, wyrok NSA z 03.01.2017 r. sygn. I OSK 1349/16).

Jak stwierdził TK w wyroku z 8 maja 2002 r. K 29/00, odnoszącym się do opinii kuratora wydawanej w oparciu o art. 59 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, "każdorazowa “negatywna opinia" kuratora w przedmiotowej kwestii musi wskazać - co należy mocno podkreślić - podstawę prawną, nakładającą na organ prowadzący szkołę konkretny obowiązek, związany z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły zrealizowania wszystkich tych uprawnień, które wynikają z norm prawnych zawartych w ustawie o systemie oświaty lub w innych ustawach. Dopiero bowiem niewykonanie lub realna groźba niewykonania takiego konkretnego, wyraźnie wskazanego w ustawie obowiązku, mogłaby prowadzić do odmowy wydania “pozytywnej opinii". W przeciwnym bowiem wypadku słusznie postawiono by kuratorowi zarzut działania arbitralnego (...). Opinia kuratora ma charakter rozstrzygnięcia celowego i może znajdować uzasadnienie w racjach i w przesłankach zawartych w prawie materialnym. Pod tym względem podlega ona też kontroli sądowej, co oznacza tym samym, że muszą istnieć jej prawne kryteria."

Jak zaznaczono, powyższe orzeczenie Trybunału odnosi się do opinii kuratora oświaty wydawanej na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, jednak w ocenie Sądu znajduje zastosowanie także w niniejszej sprawie, z uwagi na podobieństwo regulacji prawnych odnoszących się do opinii wydawanych przez kuratora w trybie art. 59 ust. 2 ustawy o systemie oświaty oraz w trybie art. 215 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r., zwłaszcza w zakresie ich wiążącego charakteru. Opinia zaskarżona do sądu w niniejszej sprawie, została przez Łódzkiego Kuratora Oświaty określona jako "pozytywna" pod warunkiem uwzględnienia w uchwale zmian zaproponowanych przez Kuratora, jednak wobec niezastosowania się przez Miasto Łódź do zaproponowanych przez Kuratora zmian odnoszących się do uchwały nr XLI/1076/17, przyjąć należy, że faktycznie uchwała Rady Miejskiej w Łodzi uzyskała negatywną opinię - art. 217 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r.

Podkreślić należy, że art. 215 ustawy z 14 grudnia 2016 r. nie reguluje całościowo procedury nadzoru w zakresie opiniowania aktów organów samorządu. Wykładnia tego przepisu powinna uwzględniać między innymi regulacje dotyczące kryterium nadzoru nad samorządem terytorialnym. Nie ulega natomiast najmniejszej wątpliwości, że kryterium nadzoru nad samorządem terytorialnym jest kryterium zgodności z prawem, co wynika z przepisów powołanego wyżej art. 171 ust. 1 Konstytucji RP, jak również art. 77 ustawy o samorządzie powiatowym. Wprawdzie ustawodawca w art. 215 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. posłużył się - przy regulacji zakresu oceny zawieranej w opinii kuratora - pojęciem "w szczególności", ale to pojęcie nie oznacza, że owo "w szczególności" mogło tylko przykładowo wskazywać jedno kryterium nadzoru, a tym samym kurator mógłby wiążąco oceniać uchwałę w procedurze nadzorczej także w oparciu o inne kryteria (p. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. III SA/Kr 496/17). Wykładnia art. 215 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. z uwzględnieniem treści art. 77 ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 171 ust. 1 Konstytucji RP nie pozwala na domniemywanie innych kryteriów nadzoru sprawowanego przez kuratora oświaty ponad legalność. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "w szczególności" nie pozwala na poszerzenie kryteriów nadzoru o np. celowość, efektywność lub nawet zasadność wykorzystywania sal lekcyjnych/gimnastycznych w poszczególnych szkołach.

W przedmiotowej sprawie, Łódzki Kurator Oświaty oparł swoje rozstrzygnięcie w zakresie warunku 1 i 5a w istocie o kryterium celowości. Takie działanie Kuratora, w ocenie Sądu, nie znajduje podstaw prawnych. Zdaniem składu orzekającego, w opinii zaskarżonej do Sądu, Łódzki Kurator Oświaty nie wskazał ustawowych podstaw swojego stanowiska. Opinia do uchwały nr XLI/1076/17 w zakresie pkt 1 i 5a nie zawiera uzasadnienia odnoszącego się do wskazania, jakie przepisy zostały przez Radę naruszone. Kurator nie wykazał sprzeczności zaproponowanego przez Miasto Łódź projektu sieci szkół z przepisami odnoszącymi się do nowego ustroju szkolnego. Odnośnie pkt 1 opinii Łódzki Kurator Oświaty stwierdził, że propozycja utworzenia liceum jest sprzeczna ze stanowiskiem Prezydenta Miasta Łodzi wyrażonym w sprawozdaniu z konsultacji społecznych przeprowadzonych w styczniu 2017 r. Wskazano w nim, że obecna liczba liceów ogólnokształcących prowadzonych przez Miasto Łódź, ich baza, oferta, w tym dwujęzyczność, a także liczba miejsc jaką oferują oraz szacowana liczba potencjalnych kandydatów do szkół ponadgimnazjalnych nie wskazuje na potrzebę tworzenia w Łodzi nowych liceów ogólnokształcących. Maksymalna liczba miejsc w szkołach ponadgimnazjalnych z uwzględnieniem obecnej bazy tych szkół wynosi - 37 178. Kurator wyjaśnił, że w kulminacyjnym roku szkolnym 2023/2024, kiedy do szkół ponadgimnazjalnych trafią najliczniejsze roczniki ze szkół podstawowych szacowana liczba uczniów wynosić może 32262. Zatem Miasto Łódź dysponuje odpowiednią siecią szkół ponadgimnazjalnych i docelowo ponadpodstawowych. Biorąc pod uwagę fakt, że przekształcenie gimnazjum w liceum jest prawnie dopuszczalne z powyższego uzasadnienia nie wynika, zdaniem Sądu, że propozycja Miasta może negatywnie wpłynąć na możliwość /brak możliwości/ realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, jak również, że doszło w ten sposób do naruszenia przez organ samorządu przepisów prawa. Zarzut nieuzasadnionego przekształcenia Publicznego Gimnazjum Nr 1 w Liceum Ogólnokształcące nr XI został wprawdzie połączony z zarzutem włączenia do tak utworzonego Liceum Ogólnokształcącego nr XI jeszcze Publicznego Gimnazjum Nr 28 nie zmienia to jednak faktu, że co najwyżej wątpliwości może budzić włączenie Publicznego Gimnazjum nr 28 do tworzonego Liceum Ogólnokształcącego Nr XI, w kontekście art. 129 ust. 3 ustawy, ale na pewno samo przekształcenie gimnazjum w liceum znajduje umocowanie w przepisach prawa i argumentacja organu, że , Miasto Łódź dysponuje odpowiednią siecią szkół ponadgimnazjalnych i docelowo ponadpodstawowych nie uzasadnia zaleceń Kuratora w oparciu o kryterium legalności. Uwzględniając jednocześnie powoływany powyżej fakt wzajemnego uzupełniania się rozwiązań wynikających z podjętych przez Miasto Łódź uchwał, należy podnieść, że w wyroku z dnia 28 czerwca 2017 r. w spawie III SA/Łd 409/17 dotyczącego opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty odnośnie uchwały Nr XLI/1075/17 z dnia 10 marca 2017 r. w przedmiocie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego Sąd uchylając w całości opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty, odnosząc się do zalecenia Kuratora włączenia Publicznego Gimnazjum Nr 1 do Szkoły Podstawowej Nr 1 stwierdził, że Kurator w swojej opinii pominął brzmienie art. 208 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. i określił warunki włączenia publicznych gimnazjów do szkół podstawowych (w rozpoznawanej sprawie jest to pkt 4 c opinii do uchwały Nr XLI/1075/17), co oznacza, że w tym zakresie wykroczył poza przyznane mu ustawowo uprawnienia. W zakresie zatem wykraczającym poza ramy wynikające z art. 206 ust. 2 pkt 1-3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. opinia Kuratora w sposób istotny narusza art. 208 ust. 3 tego aktu.

Wobec powyższego słusznie Miasto podnosi, że Kurator wychodząc poza zakres opinii wskazał na konieczność uwzględnienia takich zmian, które nie wynikały z przypisanych mu kompetencji jako organu nadzoru pedagogicznego i nie odnosiły się do oceny w zakresie zapewnienia przez Miasto Łódź możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Nawet bowiem przy wystarczającej bazie szkół ponadgimnazjalnych i docelowo ponadpodstawowych utworzenie kolejnego liceum nie wpływa negatywnie na realizacje obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, a wręcz przeciwnie stwarza jeszcze większe możliwości w tym zakresie, tym bardziej, że to Miasto bierze na siebie ciężar utworzenia i prowadzenia tej jednostki.

To samo dotyczy pkt 5a zaskarżonej opinii. Kurator wskazał, że :"Biorąc pod uwagę zmiany wprowadzone opinią dotyczącą uchwały Nr XLl/1075/17 Rady Miejskiej w Łodzi (pismo nr ŁKO.WRE.540.3.2017. MK.PP) należy w sieci szkół uwzględnić: W załączniku nr 1 i załączniku nr 8 pkt 26 - powinno być LXIII Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Łodzi". Pismem z dnia 16 marca 2017 r. Łódzki Kurator Oświaty sprostował, że w pkt 5 a opinii powinno być W załączniku nr 1 i załączniku nr 8 pkt 26 – powinno być XLIII Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkól Ogólnokształcących nr 5 w Łodzi.

Wskazując na powyższe Kurator nie zaakceptował propozycji miasta że Publiczne Gimnazjum nr 39 stałoby się czteroletnim XLIII Liceum Ogólnokształcącym, skutkiem czego przestałby istnieć Zespół w skład którego wchodziło to gimnazjum i liceum. W opinii z dnia 10 marca 2017 r. wskazał inne rozwiązanie ( na które powołuje się w pkt 5a) - przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 39 w samodzielną Szkołę Podstawową, co spowodowałoby istnienie Zespołu składającego się ze szkoły podstawowej i liceum. Abstrahując więc nawet od tego, że uchylając, wyrokiem w sprawie III SA/Łd 409/17, w całości opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 10 marca 2017 r. dotyczącą uchwały Nr XLI/1075/17 Sąd uznał za naruszające kryterium zgodności z prawem wskazanie przez Kuratora przekształcenie w samodzielną Szkołę Podstawową Publicznego Gimnazjum nr 39 funkcjonującego w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Łodzi, to przede wszystkim również w tym wypadku brak jest argumentów natury prawnej przemawiających za wadliwością zaproponowanego przez Miasto rozwiązania. Dodatkowo Sąd w wyroku w sprawie III SA/Łd 409/17 omawiając przypadek nieuzasadnionego w świetle art. 206 ustawy wnioskowania Kuratora w zakresie przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 39 w szkołę podstawową powołał się na stanowisko Rady, która podkreślała, że zalecenie Kuratora dotyczące przekształcenia Publicznego Gimnazjum nr 39 wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 5 w samodzielną szkołę podstawową jest nieuzasadnione z uwagi na to, że od roku szkolnego 2017/2018 usytuowana w pobliżu SP nr 162 będzie pozyskiwała systematycznie dodatkowe pomieszczenia po likwidowanych klasach gimnazjalnych Publicznego Gimnazjum nr 43. Spowoduje to, zdaniem organu samorządu, znaczne zwiększenie liczby sal lekcyjnych wykorzystywanych na potrzeby uczniów szkoły podstawowej, a tym samym stworzy możliwość przyjmowania większej liczby kandydatów do klas pierwszych.

Reasumując tę część rozważań Sąd podziela stanowisko Miasta Łodzi, że Łódzki Kurator Oświaty przy opiniowaniu uchwały może odnosić się do wykonywanego przez siebie nadzoru pedagogicznego w kontekście zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Nie powinien natomiast ingerować w wole dokonywania przez Miasto Łódź przekształceń Publicznego Gimnazjum nr 39 w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5 w Liceum Ogólnokształcące oraz Publicznego Gimnazjum nr 1 w XI Liceum Ogólnokształcące. Należy podkreślić, że takie przekształcenia są prawnie dopuszczalne w świetle art. 129 ust. 3 pkt 1 i 5, a Łódzki Kurator Oświaty nie wykazał na czym polegałoby naruszenie prawa przy przyjęciu zaproponowanych przez Miasto rozwiązań.

Wątpliwości Sądu budzi również sposób, w jaki Łódzki Kurator Oświaty sformułował w zaskarżonej opinii warunki/zmiany, które winna uwzględnić Rada Miejska w Łodzi w uchwale w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych.

Mając na uwadze treść art. 215 ust. 5 ustawy z 14 grudnia 2016 r., z którego wynika, że opinia kuratora oświaty jest wiążąca, to "zaproponowane" przez Kuratora zmiany uchwały w sprawie projektu sieci szkół zaczynające się od słów "należy wykreślić" (pkt 1 opinii) "należy uwzględnić" ( pkt 5a), powoduje, że to faktycznie Kurator podejmuje decyzję o przekształceniu szkoły, a nie Miasto Łódź. Zdaniem Sądu, określenie zawarte w art. 215 ust. 4 ustawy: "zmiany które należy uwzględnić w uchwale" nie może polegać na autorytarnym narzuceniu Miastu przez Kuratora oświaty obowiązku przekształcenia szkoły/zakazu jej przekształcenia, co przekłada się w niniejszej sprawie na realizację warunku z pkt 1 i 5a. To należy bowiem do zadań własnych Miasta, a ustawa wprost nie przyznała w tym zakresie Kuratorowi dodatkowych uprawnień. Ewentualne rozwiązanie problemu korzystania z sali gimnastycznej (jako argument na brak zgody Kuratora na przekształcenie Publicznego Gimnazjum Nr 1 w Liceum Ogólnokształcące nr XI), nie musi od razy skutkować zablokowaniem przekształcenia gimnazjum w liceum, tym bardziej, że Miasto wskazywało rozwiązanie tego problemu. Zdaniem Sądu ostatecznie wybór, co do sposobu realizacji zaproponowanych przez Kuratora zmian winien należeć do Miasta Łodzi.

Kurator Oświaty nie może zastępować organów samorządu we wskazywaniu na sposoby wykonywania zadań oświatowych, kierując się np. efektywnością, zasadnością, słusznością lub celowością. Gdyby tak było, to organy samorządu musiałyby konstruować uchwały nie tylko zgodne z prawem, ale także zgodne z pozaprawną oceną (np. celowościową) organu zewnętrznego. To zaś oznaczałoby podważanie fundamentalnej zasady samorządu, jaką jest zasada decentralizacji. Skoro zadania oświatowe stanowią zadania samorządu terytorialnego i to samorząd terytorialny odpowiada za ich wykonywanie, to nie ma możliwości poszerzenia nadzoru o takie kryteria jak np. celowość lub zasadność. Wobec tego, że jednostkom samorządu terytorialnego przyznana została samodzielność w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań, to ingerencja w tę samodzielność poprzez wiążące wskazywanie na sposoby wykonywania zadań samorządowych winna być wykluczona. W tym zakresie samodzielność samorządu podlega natomiast ochronie sądowej (art. 16 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP).

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty w zakresie warunku 1 i 5a doprowadziła do przyjęcia, że nie może być ona uznana za zgodną z prawem. Kurator nie wskazał bowiem konkretnej normy prawnej, która zostałaby naruszona przy podejmowaniu uchwały w sprawie projektu dostosowania sieci szkół ponadgimnazjalnych i specjalnych do nowego ustroju szkolnego oraz ustalenia sieci szkół ponadpodstawowych i specjalnych.

Sąd zgodził się przy tym ze stanowiskiem Łódzkiego Kuratora Oświaty, że wskazane w uchwale włączenie Publicznego Gimnazjum nr 28 w Łodzi w trzyletnie liceum ogólnokształcące, które miałoby rozpocząć działalność 1 września 2017 r., jest rozwiązaniem niezgodnym z prawem. Nie jest bowiem możliwe włączenie gimnazjum do szkoły, która nie posiada jeszcze aktu założycielskiego. Zgodnie z dyspozycją art. 213 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r., na podstawie przedłożonej uchwały nie dokonuje się przekształceń innych niż określonych w wymienionej ustawie. Ta zaś nie przewiduje włączenia gimnazjum do liceum utworzonego z przekształcenia innego gimnazjum. Zauważyć należy, iż w zakresie tego warunku Kurator oparł swoją ocenę na kryterium legalności działania organu samorządu, jak również nie narzucił sposobu dalszego procedowania, lecz zawarł propozycję możliwych rozwiązań. Przyjmując jednak, że opinia Kuratora stanowi nierozłączną całość, gdyż jej charakter może być wyłącznie pozytywny lub negatywny, Sąd uznał, że powyższe pozostaje bez wpływu na ostateczny wynik sprawy. Z tych samych powodów bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt, że Miasto nie przedstawiło żadnych argumentów odnośnie zawartych w zaskarżonej opinii warunków z pkt 2, 3 i 4. Nawet bowiem uwzględnienie przez Miasto zaproponowanych w pkt 2,3,4 zmian nie zmieniłoby ostatecznie charakteru wydanej opinii jako opinii negatywnej w związku z niezastosowaniem się do warunków wskazanych w pkt 1 i 5a. Dodatkowo należy wskazać, że jak wynika z pisma procesowego Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 20 czerwca 2017 r. formułując warunki w pkt 2 a, i 4 popełniono błędy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 148 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 13 marca 2017 r. W związku z tym, że Kurator utracił możliwość ponownego wyrażania w tym samym zakresie opinii, gdyż zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r., kurator oświaty opiniuje uchwałę w ciągu 21 dni od dnia otrzymania, a termin ten upłynął, to należy uznać, iż zbędne stało się wyrażanie przez Sąd zaleceń, co do dalszego toku postępowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.