Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 625/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 16 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.19323.2021 ŁD.JJ.ZZ 12222934 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. A.P. wniosła skargę na postanowienie z 16 maja 2022 r., nr COF.OUR.6375.19323.2021 ŁD.JJ.ZZ 12222934 wydane przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel, organ, DCOF) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Wierzyciel 16 marca 2021 r. wystawił wobec skarżącej tytuł wykonawczy nr 4443E1-17/KR/2021 dotyczący należności z tytułu opłat abonamentowych za używanie odbiorników RTV za okres od maja 2019 r. do września 2020 r., w mieszkaniu w K., przy ul. [...].

2.2. Pismem z 18 maja 2021 r. skarżąca wniosła zarzut do wszczętego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana podniosła, że od października 2017 r. posługuje się adresem: K., ul. [...], gdyż jest to jej adres zameldowania i zamieszkania. Podkreśliła, że lokal przy ul. [...] w K. został przez nią sprzedany w październiku 2017 r. Tym samym ani ona, ani jej matka nie są użytkownikami znajdujących się tam urządzeń. Według skarżącej w prowadzonej od kwietnia 2018 r. korespondencji z wierzycielem, nie jest w stanie dokonać wiążących ustaleń. Zaznaczyła również, że w lokalu przy ul. [...] w K. zamieszkiwała od czerwca 2013 r. prowadząc wspólne z matką gospodarstwo. Dopiero w październiku 2014 r. (cytat) "przepisany został" abonament na matkę, której przysługuje ustawowe zwolnienie z opłat abonamentowych.

2.3. Postanowieniem z 19 listopada 2021 r., nr COF.OUR.6375.19323.2021 KA.MP.P 12222934 wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Organ zaznaczył, że 22 czerwca 1993 r. w Urzędzie Pocztowym K. [...] skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV, używanych pod adresem: ul. [...], [...] K.. Po dokonanym zgłoszeniu wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników RTV. 13 września 2001 r. na podstawie odcinka "U" nr [...] wydano skarżącej nową książeczkę o nr [...]. Natomiast na podstawie odcinka "Z", 14 lipca 2003 r. zobowiązana dokonała zmiany adresu na: ul. [...], [...] K..

Następnie na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. poz. 1342), nadano skarżącej indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Odnosząc się do wskazanego przez skarżącą faktu sprzedaży mieszkania, wierzyciel powołał się na § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676 – dalej: rozporządzenie w sprawie warunków i trybu rejestracji), zgodnie z którym zobowiązana miała obowiązek niezwłocznego powiadomienia wierzyciela o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym poprzez złożenie zgłoszenia. Organ wyjaśnił, że obecnie w celu dokonania zmiany danych lub wyrejestrowania odbiorników RTV należy zgłosić pracownikowi dowolnej placówki pocztowej dyspozycję wyrejestrowania wspomnianych odbiorników.

Organ zaznaczył, że abonament przypisany jest do osób, które je zarejestrowały i na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych. Podniesiono, że jeśli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczenia opłat abonamentowych, a skarżąca nie udokumentowała wyrejestrowania odbiorników RTV.

Wierzyciel zwrócił uwagę, że pomimo wezwania, skarżąca nie przesłała do organu oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, podpisanego przez skarżącą i jej matkę. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z 25 października 2021 r. zobowiązana poinformowała, iż w związku ze śmiercią matki, nie ma możliwości podpisania przez nią żądanego dokumentu.

2.4. Na postanowienie organu z 19 listopada 2021 r. skarżąca wniosła zażalenie. Zarzuciła w nim, że mając informację o śmierci jej matki, organ winien pouczyć ją o złożeniu innego dowodu na powyższą okoliczność np. poświadczenia osób trzecich. W zażaleniu zaznaczono, że organy pominęły fakt rejestracji użytkownika nr [...] dokonanego w Urzędzie Pocztowym K. [...] przez skarżącą w imieniu jej matki H.P. (ur. 16 sierpnia 1931 r.) w lokalu przy ul. [...] w K..

Zobowiązana zaznaczyła, że zwróciła się do organu pismem z 23 maja 2019 r. z wnioskiem o wyrejestrowanie odbiorników RTV, przypisanych do obu numerów identyfikacyjnych, w związku ze sprzedażą lokalu ul. [...] w K., ze skutkiem od października 2017 r. i nie otrzymała odpowiedzi. W ocenie zobowiązanej wierzyciel nie współpracuje z klientem i powstaje wrażenie, że robi wszystko by odwlec moment zaprzestania pobierania opłaty abonamentowej.

2.5. Postanowieniem z 16 maja 2022 r., nr COF.OUR.6375.19323.2021 ŁD.JJ.ZZ 12222934, organ utrzymał w mocy postanowienie z 19 listopada 2021 r. o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku.

W uzasadnieniu podtrzymał wywody i wnioski wierzyciela zawarte w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji. Organ wskazał, że pismem z 6 listopada 2018 r. skarżąca została wezwana do złożenia oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z matką, które należało odesłać do organu. Zobowiązana miała zatem możliwość złożenia stosowanego oświadczenia przed śmiercią matki. Ponadto organ zauważył, że pismem z 21 maja 2020 r. skarżąca była informowana przez DCOF o możliwości złożenia w/w oświadczenia.

Organ dodał, że wezwanie do złożenia oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z matką, wystosował także w piśmie z 27 września 2021 r., a ponadto w piśmie 3 marca 2022 r., na które to wezwanie skarżąca nie odpowiedziała. W przekonaniu wierzyciela zostały podjęte działania związane z uzyskaniem od skarżącej wyjaśnień w związku z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego przez zobowiązaną i jej matkę.

Według organu rejestracja dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników RTV. Zdaniem wierzyciela tylko wykazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej o wyrejestrowaniu odbiorników RTV przed 16 marca 2021 r. miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela. W ocenie wierzyciela słusznie oddalono zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

2.6. W skardze do Sądu zobowiązana zarzuciła:

1) naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: k.p.a.), poprzez brak podjęcia przez wierzyciela, z urzędu lub na wniosek, czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

2) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

3) brak uwzględnienia przez organ faktów znanych mu z urzędu (art. 77 § 4 k.p.a.).

Według skarżącej organ w sposób niepełny ustalił stan faktyczny, gdyż nie uwzględnił faktu przerejestrowania przez zobowiązaną w 2010 r., na rzecz jej matki, osoby wówczas już ustawowo zwolnionej z opłacenia abonamentu, odbiorników RTV przy ul. [...], co wpływało na kwestię zasad ponoszenia opłat z tytułu abonamentu w późniejszym okresie. Zarzucono nieuwzględnienie przez organ faktu, że w okresie objętym postępowaniem (maj 2019 r. - wrzesień 2020 r.) skarżąca nie mieszkała w mieszkaniu przy ul. [...] w K. (bo sprzedała to mieszkanie w październiku 2017 r.), a jej matka zmarła w październiku 2019 r. Pomimo tego organ zobowiązał ją do wykazywania okoliczności dotyczących prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z jej matką.

Skarżąca zaznaczyła, że w okresie objętym tytułem wykonawczym nie mieszkała w mieszkaniu pod numerem "[...]". W tym czasie nie prowadziła tam ze swoją matką "wspólnego gospodarstwa domowego". W ocenie skarżącej organ wydając zaskarżone postanowienie w ogóle nie przeanalizował okoliczności sprawy pod względem faktycznym i logicznym. Nie porównano okresu, za który naliczono abonament (maj 2019 r. - wrzesień 2020 r.) do sytuacji faktycznej. Jednocześnie według zobowiązanej, skupiono się na rzeczach zupełnie zbędnych takich jak wspólne gospodarstwo domowe pod adresem [...] w K..

W skardze zarzucono postanowieniu wierzyciela brak opisania kluczowej okoliczności, czyli zarejestrowania odbiorników przy [...] na matkę skarżącej jeszcze w 2010 r., a jest to równoznaczne z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych dla odbiorników pod tym adresem. Jednocześnie oznaczało to także prawnie skuteczne wyrejestrowanie odbiorników. Zdaniem skarżącej zwolnienie ustawowe z opłat abonamentowych obowiązywało przez cały czas używania tych odbiorników pod spornym adresem, czyli do czasu sprzedaży mieszkania (październik 2017 r.).

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z 16 maja 2022 r., przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

2.7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wierzyciel wyjaśnił, że zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy prezentując ponownie czynności podjęte przez wierzyciela w ramach rozpatrywania skargi zobowiązanej.

2.8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 listopada 2022 r., I SA/Gl 857/22 uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasadził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł.

Zdaniem Sądu zasadny okazał się zarzut skarżącej naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z 23 maja 2019 r. skierowane do wierzyciela. W piśmie tym zobowiązana, po pierwsze informuje organ o fakcie sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w K. w październiku 2017 r., po drugie składa jednoznaczne oświadczenie woli o tym, że od października 2017 r. nie tylko nie jest właścicielką mieszkania znajdującego się pod ww. adresem ale również nie użytkuje tam odbiorników RTV. Tak jednoznaczne sformułowanie wskazuje, że skarżąca złożyła skierowane do organu oświadczenie woli o wyrejestrowaniu odbiorników RTV pod adresem ul. [...] w K.. Sąd zauważył, że jeśli organ uznał, iż oświadczenie woli skarżącej o wyrejestrowaniu odbiorników nie może wywrzeć skutku prawnego z uwagi na brak określonych wymogów formalnych, winien był wezwać zobowiązaną na zasadzie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia stwierdzonych braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Tymczasem wierzyciel zaniechał wykonania powyższej czynności, co narusza art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. Sąd uznał w konsekwencji, że wierzyciel obowiązany będzie do realizacji dyspozycji art. 64 § 2 k.p.a. Po prawidłowym uzupełnieniu wniosku przez skarżącą należy uznać, że doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika w momencie dokonania omawianego zgłoszenia przez zobowiązaną. Jednocześnie Sąd stwierdził, że udzielenie przez organ odpowiedzi zwykłym pismem informującym, nie może zostać uznane za odpowiadające prawu. Gdy podanie w ocenie organu zawiera braki formalne, należy zastosować regulację zawartą w art. 64 k.p.a., a gdy żądanie wniosku organ administracji publicznej uznał za niezrozumiałe lub niejednoznaczne, powinien zwrócić się do jego autora o doprecyzowanie żądania lub o dodatkowe wyjaśnienia. Jeżeli zaś organ, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie, zgodnie z art. 65 k.p.a. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

2.9. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 marca 2024 r., I GSK 405/23 uchylił wyrok WSA z 22 listopada 2022 r., I SA/Gl 857/22.

NSA nie podzielił zaleceń Sądu I instancji kierowanych do organu w związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia, sprowadzających się do obowiązku wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika w przepisanej do tego formie.

Jako usprawiedliwiony ocenił przede wszystkim zarzut naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a) w powiązaniu z art. 7, art. 64 § 2 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Sprowadzał się on do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że wobec poinformowania Poczty Polskiej o sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w K., Poczta miała obowiązek podjąć działania określone – co do formy i terminu – prawem (przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym zakresie NSA wskazał, że w myśl art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. ustawa ta normuje: 1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco; 2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1.

Znaczy to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie do prowadzonych przez organy wskazane w art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco.

Celem oceny czy na podstawie ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, ze zm. – dalej: u.o.a.) prowadzone są postępowania określone art. 1 k.p.a. trzeba wyjaśnić, że art. 2 ust. 1 tej ustawy wprowadza zasadę, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl zaś art. 5 ust. 1 odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Możliwość rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej przewiduje art. 7 ust. 6 u.o.a. Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3.

Natomiast w kwestii wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wobec zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń, u.o.a. ani przepisy aktu wykonawczego – rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. – nie wskazują na konieczność wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej.

Uwzględnieniu zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i ich wyrejestrowaniu przypisać należy zatem charakter czynności materialno-technicznej. Czynnikiem odróżniającym tymczasem decyzje administracyjne od czynności materialno-technicznych jest właśnie konieczność dokonania w decyzji rozstrzygnięcia określonej sprawy, tj. ustalenia wiążących konsekwencji obowiązującej normy prawnej w drodze jej stosowania wobec określonych podmiotów (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 51).

W tym stanie rzeczy nie powinno ulegać kwestii, że wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie ma charakteru sprawy indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnych, wobec czego – stosownie do przytoczonych wyżej regulacji art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. – do postępowania tego nie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

NSA skonstatował, że wobec powyższego, w stanie faktycznym sprawy, gdy skarżąca pismem z 23 maja 2019 r. poinformowała organ o fakcie sprzedaży w 2017 r. mieszkania przy ul. [...] w K., a Poczta udzieliła jej odpowiedzi zwykłym pismem informującym o dokonaniu zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników w odpowiedniej formie – w sprawie załatwianej czynnością materialno-techniczną nie mogło być wszczęte i prowadzone postępowanie na zasadach określonych k.p.a. W konsekwencji wadliwe było stanowisko Sądu I instancji, że przepisy k.p.a., określające zasady postępowania, gdy pismo strony w przedmiocie wyrejestrowania odbiornika zawiera braki formalne – art. 64 § 2 tej ustawy – mogą mieć zastosowanie. Zdaniem NSA nie powinno budzić wątpliwości, że art. 64 § 2 k.p.a. nie może stanowić podstawy prawnej wezwania do złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika w przepisanej formie prawnej, wobec jednoznacznej treści art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W konsekwencji organ nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 64 § 2 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., a zatem Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie uchylił postanowienie organu z 16 maja 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.

3. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

4. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie wierzyciela, co do wniesionego przez zobowiązaną zarzutu nieistnienia obowiązku.

Jak stanowi art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w całości, w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

5. Dalej wskazać należy, ze opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531, ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie jednak z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., II GSK 5276/16; wyrok NSA z 5 września 2018 r., I GSK 2271/18).

6. W rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca dokonała 22 czerwca 1993 r. w Urzędzie Pocztowym K. [...], rejestracji na własne nazwisko odbiorników RTV, używanych pod adresem: ul. [...], [...] K.. Po dokonanym zgłoszeniu wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników RTV. 13 września 2001 r. na podstawie odcinka "U" nr [...] wydano skarżącej nową książeczkę o nr [...]. Natomiast na podstawie odcinka "Z", 14 lipca 2003 r. skarżąca dokonała zmiany adresu na: ul. [...], [...] K..

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie nie jest przez skarżącą kwestionowany.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Zatem jeśli DCOF wykazał zarejestrowanie przez skarżącą odbiornika RTV, to abonent (skarżąca) podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat może uwolnić się z tego obowiązku poprzez wykazanie wyrejestrowania tegoż odbiornika. Zauważenia wymaga, że w zakresie omawianej materii istnieje już jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 24 czerwca 2022 r., I GSK 1578/21; z 21 kwietnia 2022 r., I GSK 1475/21; z 18 stycznia 2023 r., I GSK 264/22; z 26 stycznia 2023 r., I GSK 558/22; z 13 września 2023 r., I GSK 1215/22). Wynika z niej, że stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika (art. 2 ust. 3 u.o.a.). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska S.A. Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże w świetle art. 5 ust. 1 i ust. 5-7 u.o.a., w przypadku dokonania rejestracji odbiornika RTV obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem (faktem) zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników. Stąd też należy przyjąć, że – co do zasady - obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

7. W tym kontekście Sąd dostrzega, że skarżąca podnosi, iż "przerejestrowała" odbiornik na numer matki ([...]), zarejestrowała odbiorniki pod adresem: K., ul. [...] na matkę, jeszcze w 2010 r., i było to – zdaniem skarżącej – wystarczające do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych pod tym adresem (matka skarżącej ukończyła 75 lat).

Nie jest to jednak wystarczające, do stwierdzenia - w realiach tej sprawy - braku istnienia spornego obowiązku.

Po pierwsze, organ nie kwestionuje okoliczności zarejestrowania odbiorników RTV na nazwisko matki skarżącej. Organ przyznał, że w posiadanym systemie informatycznym widnieje konto skarżącej oraz konto jej matki - której został nadany indywidualny numer identyfikacyjny: [...] (por. pismo organu z 6 listopada 2018 r.).

Jednak uwolnienie się przez skarżącą od spornego obowiązku nastąpiłoby m.in. poprzez równoczesne wyrejestrowanie odbiornika na własne nazwisko, tak aby abonentem została tylko jej matka. Tego w okolicznościach tej sprawy stwierdzić jednak nie można. Z akt sprawy to nie wynika. Skarżąca nie przedstawiła dowodu, że rejestrując odbiornik RTV na swoją matkę równocześnie dokonała czynności wyrejestrowania wobec siebie. Jak wyżej wskazano, to na zobowiązanym, ciąży obowiązek przedstawienia dowodu wyrejestrowania. Z tego powodu, nie można zatem stwierdzić braku istnienia obowiązku skarżącej do uiszczania opłat abonamentowych w okresie objętym tytułem wykonawczym z 16 marca 2021 r.

8. Po wtóre, Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się dokument z 22 grudnia 2021 r. stanowiący zgłoszenie przez skarżącą wyrejestrowania odbiornika RTV. Niezależnie jednak od tego, czy dotyczy on obowiązku związanego z odbiornikiem RTV w mieszkaniu przy ul. [...], czy ul. [...], nie może on stanowić podstawy do zakwestionowania zaskarżonego postanowienia organu. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem obowiązku za okres wcześniejszy, tj. od maja 2019 r. do września 2020 r.

9. W ocenie Sądu orzekającego w postępowaniu ponownym, skutku w postaci wyrejestrowania odbiornika RTV, a tym ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres od maja 2019 r. do września 2020 r. nie wywołało oświadczenie skarżącej zawarte w jej piśmie do organu z 23 maja 2019 r. Skarżąca wskazała w nim m.in.: (cytat) "Niniejszym wnoszę o wyrejestrowanie odbiornika rtv z lokalu nr [...] przy ul: [...] ze skutkiem na .......2017 r. tj. dzień sprzedaży tego lokalu.".

W tym zakresie na wstępie Sąd zauważa, że pismo to nie obligowało organu do wezwania skarżącej w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika RTV w przepisanej formie. Taki pogląd został zanegowany przez NSA w wyroku z 27 marca 2024 r., I GSK 405/23. Stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd orzekający ponownie jest związany taką wykładnią prawa.

Dalej Sąd stwierdza, że problematyka wyrejestrowania odbiorników RTV jest uregulowana w powoływanym już rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zostało ono wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 4 u.o.a. Przedmiotowe oświadczenie skarżącej nie może zostać uznane za znoszące jej sporny obowiązek ponieważ nie zostało złożone w warunkach określonych przez zawarte w nim przepisy prawa. Przepisy §§ 11-17 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji stanowią, że:

"§ 11. O zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez:

1) złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika;

2) przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

§ 12. 1. W przypadku, o którym mowa w § 11 pkt 1, upoważniony pracownik operatora wyznaczonego potwierdza przyjęcie zgłoszenia datownikiem i swoim podpisem oraz wpisuje datę i godzinę złożenia zgłoszenia. Operator wyznaczony zwraca użytkownikowi opatrzony potwierdzeniem przyjęcia oryginał złożonego zgłoszenia, zachowując sobie jego kopię.

2. Opatrzony potwierdzeniem przyjęcia oryginał złożonego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, stanowi potwierdzenie złożenia zgłoszenia.

3. Przyjmując zgłoszenie, operator wyznaczony wydaje użytkownikowi zawiadomienie o zatwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych.

§ 13. 1. Operator wyznaczony umożliwia użytkownikowi powiadomienie o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, za pośrednictwem strony internetowej, przez udostępnienie elektronicznego formularza do wypełnienia tymi danymi i informacjami.

2. W przypadku, o którym mowa w § 11 pkt 2, użytkownik wypełnia, za pośrednictwem strony internetowej operatora wyznaczonego, elektroniczny formularz, podając dane niezbędne do sporządzenia zgłoszenia przez operatora po ich zmianie:

1) indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika;

2) imię, nazwisko lub nazwę;

3) miejsce zamieszkania albo siedzibę i adres;

4) miejsce używania odbiorników;

5) rodzaj i liczbę odbiorników, przy czym osoba lub podmiot, o którym mowa w § 6 ust. 2 pkt 6 lit. a i b, w przypadku posiadania odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego wykazuje dla każdego z nich cyfrę 1, niezależnie od liczby używanych odbiorników danego rodzaju, a w przypadku ich braku - cyfrę 0;

6) zgubienie lub zniszczenie dowodu zarejestrowania;

7) zaprzestanie używania odbiorników - wyrejestrowanie odbiorników;

8) adres poczty elektronicznej;

9) adres do korespondencji.

3. Operator wyznaczony potwierdza otrzymanie powiadomienia o zmianie danych, przesyłając niezwłocznie, na wskazany przez użytkownika adres poczty elektronicznej, informację o otrzymaniu powiadomienia.

4. W terminie 4 dni roboczych od daty wypełnienia elektronicznego formularza operator wyznaczony wysyła przesyłką listową niebędącą rejestrowaną na wskazany przez użytkownika adres do korespondencji sporządzone zgłoszenie, w celu złożenia podpisu, wraz z kopertą zwrotną.

5. W terminie 14 dni od dnia otrzymania zgłoszenia użytkownik odsyła nadawcy podpisane zgłoszenie.

6. W przypadku niedokonania przez użytkownika czynności, o których mowa w ust. 5, zmiana danych nie zostaje zatwierdzona.

7. W terminie 7 dni od dnia otrzymania podpisanego wniosku operator wyznaczony przesyła użytkownikowi zawiadomienie o zatwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych przesyłką listową niebędącą rejestrowaną.

§ 14. Wzór zawiadomienia o zatwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych, o którym mowa w § 12 ust. 3 i § 13 ust. 7, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

§ 15. W przypadku nieotrzymania:

1) zgłoszenia w terminie 9 dni od daty podania, za pośrednictwem strony internetowej operatora wyznaczonego, danych niezbędnych do sporządzenia zgłoszenia lub

2) zawiadomienia o zatwierdzeniu przeprowadzonej aktualizacji danych, w terminie 14 dni od dnia odesłania operatorowi wyznaczonemu podpisanego zgłoszenia

- użytkownik niezwłocznie zawiadamia, listownie lub na adres poczty elektronicznej wskazanej na stronie internetowej, operatora wyznaczonego.

§ 16. Dowodem zmiany danych jest zawiadomienie o zatwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych, o którym mowa w § 12 ust. 3 i § 13 ust. 7.

§ 17. Datą zgłoszenia zmiany danych:

1) w przypadku, o którym mowa w § 11 pkt 1, jest dzień wydania zawiadomienia o zatwierdzeniu zmiany danych w placówce pocztowej operatora wyznaczonego;

2) w przypadku, o którym mowa w § 11 pkt 2, jest dzień podania, za pośrednictwem strony internetowej operatora wyznaczonego, danych niezbędnych do wypełnienia wniosku, z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków, o których mowa w § 13 ust. 5."

Tę procedurę skarżąca zachowała dokonując zgłoszenia 22 grudnia 2021 r. Konieczność zachowania stosownej, wymaganej w tym zakresie procedury, była jej znana wcześniej, bo – na gruncie analogicznych regulacji zawartych w poprzednio obowiązujących aktach wykonawczych – skarżąca zawnioskowała 9 września 2001 r. o wydanie nowej książeczki radiofonicznej, a ponadto 14 lipca 2003 r. zgłosiła zmianę adresu pod którym użytkuje odbiornik, właśnie na: K., ul. [...].

Za stanowiskiem zajętym przez NSA w wyroku z 7 października 2021 r., I GSK 466/21, Sąd orzekający zwraca uwagę na to, że prawodawca mając na względzie szczególną wagę aktu zarejestrowania odbiornika RTV we wskazanym rozporządzeniu postanowił, że takie zdarzenia jak zgubienie lub zniszczenie dowodu zarejestrowania odbiorników, a także zaistnienie podstawy do wyrejestrowania, winny skutkować niezwłocznym poinformowaniem placówki pocztowej o tym fakcie. W § 11 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników postanowiono bowiem, że o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez: złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika (pkt 1); przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia (pkt 2). Ta szczególna moc dowodowa dokumentu w postaci wyrejestrowania odbiorników, wynikająca z § 11 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników, przekonuje, że dokumentu tego nie można zastąpić innym dowodem, np. dowodem z zeznań świadków na okoliczność wyrejestrowania odbiorników, albo zeznaniem, że zobowiązany lokal opuścił nie zabierając żadnego z odbiorników. W systemie prawa występują bowiem takie przypadki, gdy prawodawca decyduje się na udokumentowanie pewnych zdarzeń szczególnym dowodem sporządzonym w formie pisemnej. Jako przykład można wskazać art. 26h ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w którym to przepisie dotyczącym ulgi termomodernizacyjnej wskazał, że wysokość wydatków na ten cel, ustala się na podstawie faktur wystawionych przez podatnika podatku od towarów i usług niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku. Tego dowodu w postaci faktury też nie można zastąpić innymi dowodami, np. dowodem z zeznań świadków. Innym przykładem takiego szczególnego dowodu są orzeczenia o niepełnosprawności lub decyzje przyznające renty, w zakresie ulgi rehabilitacyjnej dla niepełnosprawnych w podatku dochodowym od osób fizycznych, o której mowa w art. 26 ust. 7d tej ustawy, gdzie warunkiem odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, o których mowa w ust. 7a, jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek: orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach (pkt 1), lub decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną (pkt 2), albo orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów (pkt 3). To są też dowody w postaci stosownych dokumentów, których nie można zastąpić innymi dowodami, np. zaświadczeniem lekarskim czy opinią biegłego specjalisty.

Stwierdzić zatem wobec powyższego należy, że skarżąca mogła wykazać fakt wyrejestrowania odbiornika RTV, ale tylko poprzez przedstawienie dowodu jego wyrejestrowania. O dowodzie takim expressis verbis stanowi art. 5 ust. 5 u.o.a., według którego "Osoba fizyczna lub podmiot posiadający zarejestrowany odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny może dokonać zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń. Operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe dokonuje wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych.".

Sąd podkreśla, że to zobowiązana na mocy przywołanych wyżej uregulowań zobligowana była do przedstawienia takiego dowodu. Zatem to na niej spoczywał ciężar prezentacji takiego dowodu. Tymczasem, skarżąca dowodu takiego nie przedstawiła, bo nie zachowując procedury wprowadzonej regulacjami § 11 i nast. rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników, go nie uzyskała. Bez zachowania tejże procedury skarżąca nie mogła uzyskać wymienionego w § 16 rozporządzenia dowodu w postaci zawiadomienia o zatwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych.

10. Nieskuteczny jest argument skarżącej, że sporny obowiązek ustał, ponieważ skarżąca w październiku 2017 r. sprzedała mieszkanie przy ul. [...]. Jak już wyjaśniono wyżej, obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej pozostaje związany z rejestracją takiego odbiornika, a nie korzystaniem z niego poprzez oglądanie nadawanych programów, pod danym adresem. Obowiązek ten wynika bowiem z domniemania odbioru programu, a nie z korzystania z odbiornika pod określonym adresem. Co więcej, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2020 r., II FSK 2322/18, sporny obowiązek nie wiąże się z posiadaniem lub nie posiadaniem odbiornika RTV, gdyż okoliczność, że strona nie posiadała w okresie objętym tytułem wykonawczym żadnego odbiornika RTV, pozostaje bez wpływu na obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. W orzecznictwie wskazuje się, że skutków zarejestrowania odbiornika i niewyrejestrowania go nie można sanować powołując się na fakt zmiany miejsca zamieszkania, czy zbycia nieruchomości, pod adresem której zarejestrowano odbiornik (wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 czerwca 2020 r., I SA/Bd 41/20; wyrok WSA w Gliwicach z 6 maja 2021 r., I SA/Gl 430/21; wyrok WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2022 r., I SA/Gl 1421/21).

11. Również bezskuteczny jest argument skarżącej (formułowany w piśmie stanowiącym zarzuty), że nie ciążył na niej obowiązek uiszczenia spornych opłat wobec tego, że zamieszkiwała i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką, która ukończyła 75 lat.

W tym zakresie Sąd zauważa na wstępie, że matka skarżącej zmarła 10 października 2019 r., a zatem kwestia ustawowego wolnienia od opłat abonamentowych na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.o.a. może mieć znaczenie w spornej kwestii, lecz tylko w odniesieniu do części okresu objętego wystawionym tytułem wykonawczym - tj. od maja do października 2019 r.

To zwolnienie od opłat abonamentowych dotyczy bezpośrednio osób, które ukończyły 75 lat. W kontekście art. 2 ust. 5 i ust. 6 u.o.a. może jednak mieć pośrednie zastosowanie do innych osób (takich, jak skarżąca), które tworzą to samo (wspólne) gospodarstwo domowe z osobą, która ukończyła 75 lat. Przepis art. 2 ust. 5 pkt 1 u.o.a. stanowi bowiem, że niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym, uiszcza się tylko jedną opłatę abonamentową. Z kolei, stosownie do art. 2 ust. 6 u.o.a. gospodarstwem domowym, w rozumieniu przepisów u.o.a., jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie.

Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca była co najmniej trzykrotnie wzywana przez organ do przedłożenia stosownego oświadczenia, czy dokumentów, wskazujących, że tworzy razem z matką wspólne gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 2 ust. 6 u.o.a., tj. że mieszka i utrzymuje się wspólnie ze swoją matką.

Po raz pierwszy w piśmie z 6 listopada 2018 r. Wówczas organ wezwał skarżącą do nadesłania oświadczenia, podpisanego przez skarżącą i jej matkę, o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z matką ze wskazaniem od kiedy i w jakim miejscu zamieszkania prowadzą to wspólne gospodarstwo. Wówczas, matka skarżącej żyła i oświadczenie takie mogła podpisać (skarżąca w późniejszym piśmie podniosła, że po śmierci matki złożenie przez nią podpisu nie było możliwe). Wówczas, tj. w roku 2018 r. oświadczenie takie mogło zostać sporządzone i przekazane organowi, tym bardziej, że – jak podała skarżąca w zażaleniu – dysponowała notarialnym pełnomocnictwem "od Matki".

Po raz drugi skarżąca została wezwana do uzupełnienia danych w tej mierze pismem organu 27 września 2021 r., po wniesieniu zarzutów. W odpowiedzi, w piśmie z 25 października 2021 r. powołała się na fakt śmierci matki, a zatem niemożliwość przesłania organowi oświadczenia podpisanego wspólnie przez nią i przez matkę. Jednocześnie skarżąca dodała, że po sprzedaży lokalu przy ul. [...] nie dokonano wyrejestrowania. Zmiana miejsca zamieszkania przez nią i przez matkę nastąpiła do lokalu przy ul. [...], w którym wraz z zameldowaną tam M.S., "na którą jest rejestracja abonamentu, prowadziłyśmy wspólne gospodarstwo domowe."

To ostatnie stwierdzenie skarżącej dodatkowo uzasadniało potrzebę przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie prawa do zwolnienia z abonamentu w związku z ukończeniem przez matkę skarżącej 75 roku życia, a nie: poprzestanie tylko na oświadczeniu skarżącej. Do tej pory, skarżąca wskazywała, że tylko ona z matką prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, zaś zacytowane stwierdzenie skarżącej wskazuje, że w tym samym mieszkaniu przebywała - zameldowana tam - trzecia osoba, tj. M.S., użytkująca zarejestrowany pod adresem ul. [...] - odbiornik RTV.

Ponadto Sąd zauważa, że z aktu zgonu matki skarżącej wynika, iż śmierć nastąpiła 10 października 2019 r. w M., a nie w K. - co również uzasadnia wyjaśnienie kwestii prowadzenia z matką wspólnego gospodarstwa domowego w K., w okresie od maja 2019 r. (pierwszy miesiąc spośród objętych tytułem wykonawczym) do 10 października 2019 r. Nasuwa się bowiem pytanie, w jakim konkretnie miejscu (pod jakim adresem) i jak długo przebywała w M. matka skarżącej, bo tam przebywając, nie mogła prowadzić ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego w K., przy ul. [...].

Wreszcie Sąd zauważa, że w zażaleniu skarżąca podniosła, iż powinna zostać pouczona przez organ o złożeniu innego dowodu (po śmierci matki) na okoliczność prowadzenia z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu, zadość temu żądaniu skarżącej organ uczynił w piśmie z 3 marca 2022 r. Organ ponownie wezwał w nim skarżącą do przedłożenia dowodów świadczących o prowadzeniu przez nią wraz z matką wspólnego gospodarstwa domowego przed śmiercią matki. Organ dodał, że dowodami takimi mogą być m.in. zaświadczenie o wspólnym zameldowaniu (w jakim okresie), prowadzeniu wspólnego konta bankowego, pełnomocnictwo do prowadzenia spraw w imieniu matki, zaświadczenia od lekarzy potwierdzające sprawowanie opieki nad ciężko chorym krewnym, wszelkie dokumenty świadczące o kurateli, ustanowieniu opiekuna wydane przez sądy powszechne, pełnomocnictwa notarialne, itp.

Jednak pomimo tak szczegółowego pouczenia, skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów, nie tylko w wyznaczonym przez organ terminie 30 dni, ale także i po jego upływie.

12. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, skarżąca nie może teraz skutecznie powoływać się na zaniechanie podjęcia przez organ czynności wyjaśniających i brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 i 4 k.p.a.). Sąd dostrzega, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nałożony na organy administracji publicznej, stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7 k.p.a. Jest oczywiste, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia tegoż zgromadzonego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Z tego też powodu organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a następnie organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a swoje stanowisko powinien przekonująco uzasadnić (art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, w tej sprawie organ wypełnił ciążące na nim obowiązki w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Trafnie zidentyfikował znaczenie dla sprawy, kwestii prowadzenia przez skarżącą i jej matkę wspólnego gospodarstwa domowego. Miał jednak prawo nie poprzestać tylko na oświadczeniu skarżącej o prowadzeniu takiego gospodarstwa. Mógł bowiem zażądać, wpierw potwierdzenia tej okoliczności podpisem matki skarżącej, a po jej śmierci, wezwał skarżącą (w piśmie z 3 marca 2022 r.) do wykazania tej okoliczności za pomocą dokumentacji, przytaczając przykładowo jej rodzaje.

Zdaniem Sądu, wymóg dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy nie oznacza jednak obowiązku prowadzenia przez organ postępowania dowodowego w nieskończoność, szczególnie jeśli strona postępowania (tu: skarżąca) prezentuje postawę bierną, nie reaguje na wezwania organu dążącego do wyjaśnienia danej okoliczności. Podkreślić należy, że zasada dotycząca obowiązku wyczerpującego zbadania przez organ wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego, nie ma charakteru bezwzględnego. Bezwzględne stosowanie tej zasady prowadziłoby bowiem do faktycznej niemożności ukończenia jakiegokolwiek postępowania z obawy przed pominięciem jakiegoś dowodu, niezależnie od jego wartości dowodowej. Ponadto, w określonych sytuacjach procesowych, ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania, która twierdzi, że istnieją określone fakty lub dowody mające wpływ na wynik sprawy. Jeżeli strona nie zgadza się z ustaleniami lub twierdzeniami organu, może, a nawet powinna, przedstawić dowody popierające własne stanowisko. Organy dowód przeprowadzać mają bowiem nie tylko z urzędu, lecz także na wniosek strony postępowania. Obowiązek współdziałania strony w wyjaśnianiu przez organ stanu faktycznego sprawy, dotyczy w szczególności przypadków, w których strona jest wyzwana przez organ do tejże współpracy – tak, jak w tej sprawie. Wobec tego ciężar dowodu musi spoczywać na każdym, kto formułuje swoje twierdzenia. Skarżąca niezadowolona z działań podejmowanych przez organ, mogła i powinna zatem w toku postępowania podjąć czynności niezbędne do wykazania słuszności swojego stanowiska i przedstawić jakiekolwiek dokumenty, które pozwoliłyby organowi uznać, że prowadząc z matką wspólne gospodarstwo domowe, w okresie do 10 października 2019 r. była zwolniona z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Zatem, organ prowadząc w sprawie postępowanie dowodowe nie naruszył przepisów regulujących problematykę gromadzenia i oceny dowodów, gdyż organy nie mogą prowadzić postępowania dowodowego w nieskończoność przy biernej postawie skarżącej, która do tego postępowania miała obowiązek się włączyć (por. wyrok NSA z 20 lipca 2016 r., I GSK 1854/16). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe (w zw. z art. 18 u.p.e.a.) nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., I OSK 2821/19; wyrok NSA z 13 września 2023 r., I GSK 1215/22).

13. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona.