Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2890/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2957/13 w sprawie ze skarg Z. Z. i R. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza na rzecz Ministra Skarbu Państwa od Z. Z. i R. Z. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2957/13, po rozpoznaniu skarg Z. Z. i R. Z., w pkt I uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej; w pkt II stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; w pkt III zasądził od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących podane kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 28 czerwca 1990 r. Z. Z., jako jeden z następców prawnych K. Z., złożyła w Urzędzie Miejskim w Gdańsku wniosek o odszkodowanie z tytułu pozostawionego mienia poza obecnymi granicami Polski przez K. Z.

W dniu 15 kwietnia 2005 r. następcy prawni K. Z. – Z. Z., B. Z. i R. Z. – złożyli wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej przez K. Z. w miejscowości C.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] potwierdził Z. Z., R. Z. i B. Z. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości C., w zakresie gruntów o powierzchni 500 ha, domu o pow. ok. 300 m2, stodoły o pow. ok. 500 m2, spichlerza o pow. ok. 300 m2 oraz obory, chlewni, czworaków i stajni.

Decyzja Wojewody Mazowieckiego została utrzymana w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...].

W dniu 18 marca 2013 r. (data wpływu do organu) z wnioskami o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną powyżej decyzją Ministra Skarbu Państwa wystąpili R. Z. i Z. Z. Strony wskazały na nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody otrzymane z Państwowego Archiwum Obwodu B. w dniu 19 lutego 2013 r. obrazujące m.in., że powierzchnia majątku była większa niż 500 ha.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] października 2011 r. Organ wskazał, że fakty, z powodu których strony żądają wznowienia postępowania i które – zdaniem stron – potwierdzone są nowymi dowodami, były już przedmiotem analizy organów, dokonanej w oparciu o istniejące wcześniej dowody, które podają wręcz identyczne dane związane z powierzchnią przedmiotowych lasów. Minister wyjaśnił, że na okoliczność rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionej przez K. Z. w C. w aktach sprawy znajduje się bowiem materiał dowodowy, który już był przedmiotem analizy. W decyzji opisano szczegółowo tę dokumentację i wnioski z niej wynikające. Ponadto Minister ustosunkował się do poszczególnych dokumentów dołączonych do wniosku o wznowienie postępowania i stwierdził, że dowody te wskazują na okoliczności dotyczące własności lasu, które były już analizowane przez organy administracji.

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją wystąpili R. Z. reprezentowany przez M. S. oraz Z. Z. reprezentowana przez M. R.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że dowody, o których wspominają wnioskodawcy są wprawdzie nowymi dowodami nieznanymi organom wydającym decyzje w sprawie, jednak nie stanowią wystarczającej podstawy uchylenia dotychczasowej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. oraz wydania nowego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Minister ponownie podkreślił, że fakty, w oparciu o które strony żądały wznowienia postępowania, i które zdaniem stron, potwierdzone są nowymi dowodami były już przedmiotem analizy organów dokonanej w oparciu o istniejące wcześniej dowody, które podają wręcz identyczne dane związane z powierzchnią przedmiotowych lasów. Wśród nich organ wymienił przykładowo zaświadczenia Państwowego Archiwum Obwodu B. z 2004 r. i 2007 r. W oparciu o te dokumenty ustalono, że w 1938 r. powierzchnia majątku C. wynosiła 3.930 ha. Ponadto, zgodnie z ich treścią, w latach 1920–1930 posiadacze majątku C. sprzedawali ziemię i użytki leśne w formie działek. Powyższe dowody wskazują – w ocenie organu – na to, że powierzchnia majątku C. podlegała uszczupleniu, w związku z czym nie sposób było ustalić dokładnej jego powierzchni na chwilę opuszczenia przez K. Z. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym nie było również możliwe ustalenie, czy w chwili opuszczenia nieruchomości użytki leśne, w wielkości stwierdzonej według stanu na luty 1938 r., nadal stanowiły część pozostawionego majątku.

Odnośnie do złożonych przez strony nowych dowodów Minister podniósł, że "Plan gospodarstwa leśnego" nie ma daty sporządzenia, a więc nie jest wiadomym na jaką datę potwierdza stan własności. Brak wskazania daty dokumentu powoduje również, iż nie jest możliwe ustalenie, czy w chwili opuszczenia majątku przez właściciela nieruchomości powierzchnia drzewostanu oraz nieużytków była taka jaką przedstawia ww. plan. Ponadto dokument ten podaje mniejszą powierzchnię lasów dóbr C. (6.557,13 ha), aniżeli w znajdującym się w aktach sprawy "Wykazie majątków ziemskich ponad 180 ha", w którym podano, że majątek ten wynosił 6.763 ha. Zdaniem Ministra oznacza to, że okoliczność ta była już przedmiotem analizy organów administracji publicznej, a jej wynik nie został sądownie zakwestionowany przez strony postępowania. Organ wskazał, że pismo Starosty Powiatu w Ł. z dnia 19 czerwca 1939r. dotyczące zalesienia majątku C. nie wykazuje w ogóle powierzchni lasów, więc nie może być wystarczającym dowodem na okoliczność ustalenia stanu lasów na wrzesień 1939 r. Pozostałe dokumenty, tj.: pismo z dnia 7 lutego 1938 r. oraz pismo z dnia 17 listopada 1938 r. wskazują na powierzchnię jedynie "niektórych zrębów sosnowych i dębowych" wchodzących w skład lasów obrębu C., które mają podlegać zalesieniu. Z protokołu badania lasu majątku C. wynika natomiast, iż był on sporządzony w dniu 24–25 stycznia 1935 r. Wskazana w tym protokole powierzchnia lasów nie ustala więc powierzchni drzewostanu na 1939 r., a tym samym nie może być ponad wszelką wątpliwość podstawą właściwych ustaleń w sprawie. Pismo Wojewody Poleskiego z dnia [...] lutego 1938 r., nr [...] wskazuje powierzchnię lasów na 3.927,39 ha, która to powierzchnia jest zbieżna z wielkością podaną w zaświadczeniu Państwowego Archiwum Obwodu B. z 2007 r.

Z powyższych względów Minister Skarbu Państwa nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska, wskazując, że przedstawione przez wnioskodawców dowody potwierdzają powierzchnię majątku C. wynoszącą 500 ha gruntu, co wynika z załączonych do akt zeznań B. P. i E. P. oraz oświadczenia E. Z. Organ stwierdził, że stan wiedzy tych osób przemawia za przyjęciem ich oświadczeń za najbardziej wiarygodnych. Osoby te zamieszkiwały w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości, a zatem podane przez nich informacje są wiarygodnym źródłem dowodowym. Organ podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala dokonać jedynie ustalenia, że powierzchnia majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynosiła 500 ha.

Skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 9 października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. Z. i R. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z. Z. kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie m.in. art. 2 w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nieuwzględnienie wielkości majątku C. według stanu na dzień jego pozostawienia, pomimo istnienia dowodów jednoznacznie wskazujących stan tego majątku. Ponadto zarzuciła organowi mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 w zw. z art. 151 § 1 i art. 149 § 2 k.p.a., art. 76 § 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 w zw. z art. 151 § 1 i art. 149 § 2 k.p.a., oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 w zw. z art. 151 §1 i art. 149 § 2 k.p.a. Zarzucono także naruszenie art. 146 § 2 k.p.a. poprzez odmowę przymiotu "istotności" nowym dowodom w sprawie, podczas gdy wpływają one w sposób oczywisty na ocenę stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. W ocenie skarżącej organ naruszył także art. 6 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 w zw. z art. 151 § 1 i art. 149 § 2 k.p.a., poprzez nieoparcie zaskarżonej decyzji na przesłankach wynikających z przepisów dotyczących wznowienia postępowania oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 w zw. z art. 151 § 1 i art. 149 § 2 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie analizy nowych dowodów zgromadzonych w sprawie i brak konkluzji dotyczącej wpływu wynikających z nowych dowodów okoliczności na ocenę zgodności decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. ze stanem rzeczywistym.

R. Z. we wniesionej skardze wskazał, że Wojewoda Mazowiecki w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. nie uwzględnił lasów stanowiących znaczną część majątku C. Tymczasem z dowodów przedstawionych przez wnioskodawców wynika jednoznacznie, że las był istotną częścią majątku. Zdaniem skarżącego szczególną uwagę należy zwrócić na pismo Wojewody Poleskiego z dnia 24 lutego 1938 r., w którym ustalono powierzchnię lasów, w wyniku zmniejszenia ich powierzchni o 2,38 ha, na 3.927,39 ha. Tym samym, właśnie taki obszar należy uznać za powierzchnię lasów znajdującą się w obrębie majątku C. W takich okolicznościach nowe dowody opisujące istnienie lasów, wbrew twierdzeniom organu, muszą być uznane za istotne. Zdaniem skarżącego powyższe ustalenia korespondują również z zeznaniami świadków, którzy wskazują że powierzchnia ziemi ornej waha się w przedziale od 500 do 600 ha. W ocenie skarżącego kolejnym uchybieniem organu jest fakt, że decyzje oparł na dwóch zaświadczeniach Państwowego Archiwum obwodu B. z dnia 28 września 2004 r. i z dnia 4 grudnia 2007 r., które opisują stan swoich archiwów. Zatem, organ posługujący się językiem rosyjskim opisuje co znajduje się w dokumentach sporządzonych w języku polskim, a następnie dokonuje się tłumaczenia z języka rosyjskiego na język polski. Skarżący stwierdził, że oczywistym jest, iż podczas procesu dwukrotnego tłumaczenia część informacji ulegnie zniekształceniu. Strony natomiast uzyskały z ww. Archiwum oryginalne dokumenty w polskiej wersji językowej stanowiące podstawę wydania tych zaświadczeń. Dlatego też podstawę orzekania powinny – w ocenie skarżącego – stanowić nowe dowody w postaci oryginalnych dokumentów, nie zaś powstałe na ich podstawie zaświadczenia. Skarżący wskazał, że na podstawie zaświadczenia Archiwum Państwowego obwodu B. z dnia 28 września 2004 r. organ ustalił, iż w latach 1920–1930 posiadacze majątku C. sprzedawali ziemię i użytki w formie działek, jednak po sięgnięciu do przedstawionych w ostatnim czasie organowi dokumentów źródłowych powyższe twierdzenia nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, gdyż zmniejszenie powierzchni majątku wynikało z zajęcia części lasów dla celów obronnych (2,38 ha) oraz ponownych obmiarów majątku, co obrazuje odpis z księgi wieczystej wydany po 1929 r., czyli po rzekomych wyprzedażach majątku.

Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2957/13, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Uznając skargi za uzasadnione Sąd stwierdził, że obydwie decyzje wydane przez Ministra Skarbu Państwa w postępowaniu wznowieniowym naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, przedłożone przez wnioskodawców dokumenty w postaci: 1) planu Gospodarstwa Leśnego w lasach dóbr "C., 2) protokółu badania lasu majątku C. przeprowadzonego w dniu 24–25 stycznia 1935 r., 3) pisma Starosty Powiatu w Ł. z dnia 17 listopada 1938 r., 4) pisma Starosty Powiatu w Ł. z dnia 19 czerwca 1939 r., 5) pisma Wojewody Poleskiego z dnia [...] lutego 1938 r., nr [...], 6) pisma Starosty Powiatu w Ł. z dnia 7 lutego 1938 r. – bez wątpienia są dowodami nie znanymi Wojewodzie ani Ministrowi przy wydawaniu decyzji w postępowaniu zwykłym (co resztą stwierdziły organy administracji), jak również niektóre z nich zawierają nowe okoliczności faktyczne co do tego, czy w skład pozostawionego majątku C. wchodziły również użytki leśne. Sąd podkreślił, że analiza protokołu badania lasu z 24–25 stycznia 1935 r. wskazuje, iż "Lasy obrębu C. zagospodarowane są na podstawie Planu gospodarstwa leśnego, zatwierdzonego decyzją Wojewody Poleskiego z dnia [...] lutego 1933 r., nr [...] na okres 9-letni 1932/33–1940/41". Z kolei z pisma Starosty Powiatowego w Ł. z dnia 19 czerwca 1939 r. wynika nakaz poprawy jesienią 1939 r. zalesień dębowych lat poprzednich w obrębie C. sadzonkami dębowymi jednorocznymi, a wiosną 1940 r. nakaz poprawy zalesienia sosnowego.

Sąd I instancji stwierdził zatem, że skoro powyższe dokumenty, w szczególności pismo Starosty z czerwca 1939 r., potwierdzają, iż w skład majątku C. bez wątpienia wchodziły także jesienią, a nawet wiosną 1940 r. użytki leśne, przy jednoczesnym braku w aktach sprawy dokumentów wskazujących na wyprzedaż majątku w okresie miesiąca lipca i sierpnia 1939 r., to tym samym nie można podzielić stanowiska organów obu instancji, iż nie było możliwości ustalenia, czy użytki leśne nadal stanowiły część pozostawionego majątku, a dokumenty te niczego nowego nie wnoszą do sprawy zaś potwierdzają jedynie okoliczności znane organowi. Ponadto, Sąd zauważył, że w aktach sprawy nie ma jakichkolwiek dokumentów świadczących o wyprzedaży użytków leśnych od lutego 1938 r. (kiedy to obszar ich wynosił 3.929,77 ha) do czerwca 1939 r., kiedy to bezspornie użytki leśne wchodziły w skład majątku C., a świadczy o tym pismo z czerwca 1939 r. W piśmie tym Starosta Ł. wskazał także, że "poprawki i uzupełnienia odnoszą się do powierzchni wchodzącej do planu upraw za lata 1934–1938".

Sąd I instancji wskazał ponadto, że skoro zdaniem Ministra, według oświadczeń świadków majątek pozostawiony przez K. Z. miał powierzchnię "z całą pewnością większą" niż 500 ha, jednakże to nie pozwalało na stanowcze ustalenie, czy majątek C. miał powierzchnię większą niż 500 ha, to rodzi się pytanie na jakiej podstawie organ przyjął jako pewnik powierzchnię mniejszą (bez użytków leśnych), tym bardziej iż większość dokumentów znanych organowi w postępowaniu zwykłym prowadziła wręcz do odmiennych wniosków, wymagających dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. Skoro jednak organy tego nie uczyniły, a decyzja Ministra Skarbu Państwa nie została zakwestionowana w postępowaniu sądowadministracyjnym, to – w ocenie Sądu – należy stwierdzić, że złożenie we wniosku wznowieniowym powyższych dokumentów potwierdziło okoliczność, że w skład majątku C. wchodziły także użytki leśne.

Wobec powyższego stwierdzono, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2957/13, skargę kasacyjną wniósł Minister Skarbu Państwa, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez bezzasadne zarzucenie naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odmowy uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wskazania przez Sąd w treści uzasadnienia wskazania co do dalszego postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazano, że organy, zarówno I, jak i II instancji, posiadały dowody wskazujące na fakt, że majątek C. mógł się składać z 3927,39 ha lasu (jak w piśmie Wojewody Poleskiego z dnia [...] lutego 1938 r.). Jednakże, zdaniem organu, strona nie udowodniła tej okoliczności, wykazując jedynie, że majątek ten składał się z 500 ha gruntu. Podkreślono, że w niniejszej sprawie przedłożone przez stronę dowody nie przedstawiają nowych okoliczności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. Z., reprezentowany przez radcę prawnego, podzielając stanowisko Sądu I instancji, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Ministra Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zasadnie Minister Skarbu Państwa zakwestionował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2014 r. w świetle zawartości akt zgromadzonych w toku postępowania w sprawie i treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku uchylenie obydwu wydanych przez Ministra Skarbu Państwa w postępowaniu wznowieniowym decyzji uznać należało co najmniej za przedwczesne.

Przede wszystkim zauważyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji, chociaż w początkowej części rozważań omówił regulację zawartą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wskazał trzy przesłanki, których łączne spełnienie pozwala na zastosowanie tej normy, w dalszej części motywów pisemnych skoncentrował się przede wszystkim na przedstawieniu krytycznych uwag i wątpliwości co do ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zarówno decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu, jak i ostatecznej decyzji, której dotyczyło to postępowanie nadzwyczajne. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawców (wymienione przez Sąd) są dowodami nie znanymi Wojewodzie ani Ministrowi przy wydawaniu decyzji w postępowaniu zwykłym. Stwierdził ponadto, że niektóre z nich zawierają nowe okoliczności faktyczne co do tego, czy w skład pozostawionego majątku C. wchodziły również użytki leśne. Sąd omówił niektóre z przedstawionych przez wnioskodawców dokumenty i poddał w wątpliwość stanowisko organów obu instancji, iż nie było możliwe ustalenie, czy użytki leśne nadal stanowiły część pozostawionego majątku. Poza tym Sąd podniósł, że skoro zdaniem Ministra, według oświadczeń świadków majątek pozostawiony przez K. Z. miał powierzchnię "z całą pewnością większą" niż 500 ha, jednakże to nie pozwalało na stanowcze ustalenie, czy majątek C. miał powierzchnię większą niż 500 ha, to na jakiej podstawie organ przyjął, jako pewnik powierzchnię mniejszą (bez użytków leśnych), tym bardziej, że "większość dokumentów wskazanych organowi w postępowaniu zwykłym prowadziła wręcz do odmiennych wniosków wymagających dalszego prowadzenia postępowania dowodowego."

Powyższa ocena, jaką zawarto w zaskarżonym wyroku i w konsekwencji uchylono zaskarżone decyzje nie mogła być zaakceptowana. Organy w postępowaniu zwykłym, w którym dysponowały już częścią dokumentów, jakie przedstawione zostały następnie w postępowaniu wznowieniowym, rozważały kwestie dotyczące powierzchni majątku pozostawionego przez K. Z. Ostatecznie, wobec braku precyzyjnych danych czy w chwili opuszczania przez K. Z. byłego terytorium Rzeczypospolitej w skład pozostawionego przez niego majątku wchodziły użytki leśne o określonej powierzchni przyjęto, przede wszystkim w oparciu o zeznania świadków, że prawo do rekompensaty - poza rekompensatą za pozostawienie domu o pow. 300 m2, stodoły o pow. 500 m2, spichlerza o pow. 300 m2 oraz obory, chlewni, czworaków i stajni - przysługuje za grunty o powierzchni 500 ha. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej organy, które rozpatrywały wniosek w postępowaniu zwykłym, w oparciu o zgromadzone dowody, rozważały możliwość przyznania rekompensaty za majątek o większej powierzchni, w tym lasy, lecz oceniły, że brak jest dostatecznych dowodów w tym względzie, przede wszystkim co do powierzchni pozostawionych lasów w dniu opuszczenia przez K. Z. majątku. W postępowaniu tym ustalono m.in., że zgodnie z wykazem majątków ziemskich ponad 180 ha (prawdopodobnie z 1929 r.) właścicielami majątku C. o powierzchni 6,763 ha byli spadkobiercy F. Z. (jednym z nich był K. Z.). Organy analizowały także treść pozostałej dokumentacji, w tym odpisu protokołu badania majątku z dnia 24–25 stycznia 1935 r. i decyzji Wojewody Poleskiego z dnia [...] lutego 1938 r. określającej powierzchnię lasu ochronnego majątku C., do których odwołano się także wnosząc o wznowienie postępowania.

Istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji ma okoliczność, że decyzja ta wydana została we wznowionym postępowaniu. Natomiast Sąd pierwszej instancji uznając, że zaskarżona decyzja (a także decyzja ją poprzedzająca) wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, nie wskazał, by w jego ocenie Minister niewłaściwie uznał, że brak jest przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność podniesiona przez Sąd, która przesądziła o uwzględnieniu skargi, a mianowicie, że złożone przy wniosku wznowieniowym dokumenty potwierdzały, że w skład majątku C. wchodziły także użytki leśne jest w tym względzie niewystarczająca. Okoliczność, że majątek ten składał się również z lasów była bowiem w postępowaniu zwykłym znana. Jednakże z przedstawionych przez organy przyczyn związanych z brakiem precyzyjnych danych co do tego czy lasy i o jakiej powierzchni zostały w związku z wojną pozostawione przyjęto, że K. Z. pozostawił grunty o powierzchni 500 ha. Jeżeli zdaniem wnioskodawców ustalenia faktyczne organów były w sprawie nieprawidłowe możliwe było wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w celu dokonania przez Sąd oceny zgodności z prawem ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. Skoro skarga taka nie została wniesiona, to rozważając sprawę obecnie, w wyniku skargi na decyzje wydane we wznowionym postępowaniu, Sąd nie był uprawniony do zacytowanej wcześniej oceny – która była przyczyną uchylenia decyzji, w myśl której postępowanie zwykłe zostało w sprawie przeprowadzone nieprawidłowo, gdyż występowały przesłanki do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, czego organy jednak nie uczyniły. Nie można też akceptować zaleceń co do dalszego postępowania prowadzonego w trybie wznowieniowym, by "organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w kierunku pozwalającym na wyeliminowanie wskazanych wyżej wątpliwości".

Przypomnieć należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie jednolicie przyjmowane jest, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowego ostatecznego rozstrzygnięcia. Oczywistym też jest, że innej okoliczności w rozumieniu omawianego przepisu nie może stanowić odmienna niż w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów.

Minister Skarbu Państwa we wznowionym postępowaniu przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. i uznał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, bowiem nie wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kwestionując to stanowisko Sąd pierwszej instancji winien wskazać na czym konkretnie polegały uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ prowadzący postępowanie nadzorcze i zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. przedstawić precyzyjne wskazania co do dalszego postępowania. Odwołanie się w tym względzie do niedostatków postępowania dowodowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] października 2011 r. jakie dostrzegł obecnie Sąd pierwszej instancji nie może być uznane za prawidłowe.

Odmowa uchylenia decyzji z dnia [...] października 2011 r. była wynikiem dokonanej w postępowaniu nadzorczym oceny, że brak jest w sprawie wskazanej przesłanki wznowienia postępowania i w tym też zakresie winna być dokonana ocena przez Sąd pierwszej instancji.

Gdyby stanowisko organu w świetle treści przedstawionych we wznowionym postępowaniu dokumentów było zdaniem Sądu nieprawidłowe, to winien ten pogląd w sposób precyzyjny i przekonujący umotywować, mając na uwadze wskazane wcześniej rozumienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Z przedstawionych przyczyn podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezzasadne uchylenie zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. należało uznać za usprawiedliwione

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w myśl art. 203 pkt 2 powołanej ustawy.