Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 421/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.2 ust. 3c i 3d
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.PSW/41.5/2987/2023/24510 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 25 października 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 8 listopada 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynął wniosek M . M . (dalej jako strona lub skarżący) o przyznanie dodatku węglowego. Pismem nr [...] z 30 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta B. zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślił, że na podany przezeń adres zamieszkania (B. ul. [...]) został już wcześniej złożony wniosek o to samo świadczenie, który został załatwiony pozytywnie. Powołał się przy tym na art. 2 ust. 3a-3e, 4 i 6 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 1207) stwierdzając, że pod adresem tym nie są wyodrębnione lokale mieszkalne, natomiast brak możliwości ustalenia odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r., który uzasadniałby uwzględnienie jego żądania może wynikać jedynie z obiektywnych przyczyn, które jednak w sprawie nie zachodziły. Zdaniem organu strona powinna wykazać, że niemożliwe jest ustalenie odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r., jednak spełniła tego wymogu, gdyż nie podjęła jakichkolwiek kroków formalnych, ani też nie uprawdopodobniła przyczyn braku możliwości wyodrębnienia adresu dla jej lokalu.

Pismem z 17 stycznia 2023 r. skarżący złożył oświadczenie, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla jego miejsca zamieszkania, natomiast kolejnym pismem nadanym 1 marca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezydenta Miasta B. w sprawie dodatku węglowego. Powyższa skarga została uwzględniona przez tutejszy Sąd wyrokiem z 3 lipca 2023 r. (sygn. akt II SAB/Gl 36/23), mocą którego zobowiązano wspomniany organ do rozpoznania wniosku strony z 8 listopada 2022 r. w terminie 30 dni. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że w sprawie brak było podstaw do pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania albowiem na organie spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b analizowanej ustawy (zarówno w zakresie ilości gospodarstw domowych zamieszkujących w zajmowanym przezeń budynku adresem, jak i co do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych). Sąd podkreślił, że w przypadku ustalenia w wyniku wywiadu środowiskowego, że pod jednym adresem w odrębnych lokalach, dla których nie było możliwe ustalenie innego adresu, zamieszkuje kilka gospodarstw domowych wykorzystujących oddzielne lub współdzielone źródła ogrzewania, organ przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w przypadku poczynienia ustaleń wykluczających zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych (w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym) oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania, jak i uznania, iż do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem, organ stosownie do treści art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym powinien wydać decyzję administracyjną odmawiającą przyznania wnioskowanego dodatku. Równocześnie Sąd zaznaczył, że treść art. 2 ust. 15a ustawy o dodatku węglowym przewiduje źródła informacji, które właściwy organ dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego zobowiązany jest uwzględnić, przy czym źródła te nie stanowią katalogu zamkniętego. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nie poczyniono jednak ustaleń w tym zakresie, a nadto nie odniesiono się do zapisów § 2 pkt 8-10 oraz § 6 ust. 5 i 8 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2021 r., poz. 1368).

Decyzją z 25 października 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1-8, ust. 12, ust. 15, ust. 15a-15e, ust. 16 i ust. 17 oraz art. 3 ust. 1-3 ustawy o dodatku węglowym Prezydent Miasta B. odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W uzasadnieniu tej decyzji zaprezentowano dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie podkreślono, że wykonując wskazania zawarte w powyższym wyroku tutejszego Sądu z 3 lipca 2023 r., celem dokonania niezbędnych ustaleń wystąpiono do właściwych organów o udostępnienie danych osobowych. W odpowiedzi uzyskano informację, że w rejestrach Starostwa Powiatowego w B. z lat 2022-2023 nie odnaleziono żadnej sprawy dotyczącej wydania zaświadczenia o samodzielności lokali w zamieszkiwanym przez stronę budynku położonym w B. przy ul. [...]. Urząd Miejski w B. - Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami poinformował natomiast, że posiada deklarację skarżącego o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami obejmującą jedną osobę. Wobec tego stronę wezwano o doprecyzowanie przyczyn braku możliwości podjęcia działań zmierzających do wydzielenia lokalu mieszkalnego czy też ustalenia adresu dla jego miejsca zamieszkania (a w szczególności do usunięcia sprzeczności pomiędzy jego twierdzeniami podnoszonymi w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 28 grudnia 2022 r., gdzie podnosił, że nie było mu to potrzebne oraz wywodami zawartymi w załączniku skargi do Sądu (w powyższej sprawie o sygn. II SAB/Gl 36/23), gdzie podał, iż było to spowodowane chorobą. W odpowiedzi na powyższe skarżący powtórzył stwierdzenie, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla jego gospodarstwa domowego.

Zważywszy powołane wyżej okoliczności organ pierwszej instancji podniósł, że pod adresem zamieszkiwanym przez stronę do 30 listopada 2022 r., jak również po tej dacie nie były formalnie wyodrębnione lokale mieszkalne ani też nie został złożony wniosek o podział lokalu położonego pod tym adresem. Nadto strona zarówno do 30 listopada 2022 r. jak i po tym terminie nie podjęła jakichkolwiek kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania, nie przedłożyła żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzać podjęcie takich kroków ani nie uprawdopodobniła, aby zachodziły obiektywne przyczyny braku możliwości wyodrębnienia adresu dla poszczególnych lokali pod wspomnianym adresem. W tym miejscu organ administracyjny wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym, w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mającego ten sam adres miejsca zamieszkania, to świadczenie jest wypłacane wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, z kolei pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Równocześnie zwrócono uwagę, że po myśli art. 2 ust. 3c cytowanej ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Organ podkreślił, że warunkiem zastosowania określonego w tym ostatnim przepisie wyjątku pozwalającego na przyznanie spornego świadczenia więcej niż jednemu gospodarstwu domowego zamieszkującemu pod tym samym adresem jest wykazanie obiektywnych przyczyn, które spowodowały brak możliwości wyodrębnienia adresu dla poszczególnych lokali pod tym adresem do 30 listopada 2022 r., a skoro skarżący tego nie uczynił, okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania mu dodatku węglowego. Końcowo organ administracji zacytował treść wybranych przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów.

Niezadowolony z powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika (swoją córkę) wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach domagając się uchylenia wspomnianego aktu w całości, przekazania sprawy Prezydentowi Miasta B. do ponownego rozpoznania oraz zobowiązania tego organu do ponownego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz przyjęcia od niego oświadczenia o niemożliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu. Skarżący podniósł zarzut braku uwzględnienia ustaleń potwierdzających fakt, iż pod jego adresem zamieszkania znajduje się więcej niż jeden lokal mieszkalny i w lokalach tych prowadzone są odrębne gospodarstwa domowe, w których osobne źródła ogrzewania uprawniają do przyznania dodatku węglowego. Wywiódł, że postępowanie nie było prowadzone w sposób obiektywny oraz, że pominięto świadczące o jego odrębnym gospodarowaniu okoliczności takie jak złożona przezeń na jedną osobę deklaracja o gospodarowaniu odpadami komunalnymi oraz to, że jego mieszkanie stanowi w istocie funkcjonalnie wydzielony lokal, posiada nie tylko oddzielne źródło ciepła, lecz także własną kuchnię i łazienkę, a także osobne szambo oraz licznik prądu. Równocześnie podkreślił, że wbrew twierdzeniom orzekającego w sprawie organu, przepisy ustawy o dodatku węglowym nie uzależniają prawa do spornego świadczenia od podjęcia działań zmierzających do formalnego wydzielenia lokalu. Powołał się przy tym na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowym podkreślając, że dla spełnienia przesłanki polegającej na braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla danego gospodarstwa domowego wystarcza jedynie złożenie oświadczenia w tym zakresie. Końcowo zaznaczył, że kolejne nowelizacje wprowadzone do ustawy o dodatku węglowym zmierzały do objęcia tym świadczeniem jak największej liczby gospodarstw domowych i do zapewnienia obywatelom jak najszerszego dostępu do tego świadczenia.

Decyzją z 29 stycznia 2024 r., nr SKO.PSW/41.5/2987/2023/24510 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy akt stanowiący przedmiot odwołania. W uzasadnieniu Kolegium zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji, a w szczególności to, że złożony przez skarżącego 8 listopada 2022 r. wniosek o przyznanie dodatku węglowego był drugim wnioskiem dotyczącym tego samego adresu. Równocześnie podkreśliło, że w toku wywiadu środowiskowego strona oświadczyła, iż nie zostały podjęte formalne kroki zmierzające do wydzielenia odrębnego lokalu pod powyższym adresem, nie przedłożyła dokumentów mogących potwierdzać podjęcie takich kroków ani też w żaden inny sposób nie uprawdopodobniła, że zachodzą obiektywne przyczyny uniemożliwiające wyodrębnienie tam adresu dla poszczególnych lokali do 30 listopada 2022 r. Następnie organ odwoławczy szeroko przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wskazując między innymi, że stosownie do art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym, w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, z kolei pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Równocześnie zwrócono uwagę, że po myśli art. 2 ust. 3c cytowanej ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła, natomiast z mocy art. 2 ust. 3d tego aktu, w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu zajmującemu lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

W tym kontekście Kolegium podniosło, że w przypadku zamieszkiwania pod jednym adresem kilku gospodarstw domowych zasadą jest przyznanie dodatku węglowemu osobie, która złożyła wniosek jako pierwsza, zaś równoczesna możliwość przyznania tego świadczenia pozostałym gospodarstwom domowym dotyczy tylko sytuacji, w których do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie dla takich gospodarstw odrębnego adresu miejsca zamieszkania. W rezultacie, osoba ubiegająca się o dodatek powinna wykazać się inicjatywą i dowieść przed organem, że ustalenie odrębnego adresu do powyższej daty nie było możliwe. Przyznanie świadczenia w takim przypadku może bowiem mieć miejsce wówczas, gdy wnioskodawca podjął sformalizowane działania prowadzące do nadania odrębnego adresu ewentualnie złożył oświadczenie o niemożności ustalenia w terminie do 22 listopada 2022 r. odrębnego adresu ze wskazaniem obiektywnej przyczyny, która mu to uniemożliwiła.

Zważywszy powyższe organ odwoławczy przyznał, że pod adresem podanym we wniosku skarżącego funkcjonuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Gospodarstwa te zamieszkują w odrębnych lokalach, jednak wyżej wymieniony - jak wyraźnie oświadczył - nie podjął żadnych kroków prawnych zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania podając w toku wywiadu środowiskowego, że nie było mu to potrzebne, a skoro tak - brak jest podstaw do przyznania dodatku węglowego na jego gospodarstwo domowe w sytuacji, gdy świadczenie to zostało już przyznane dla drugiego gospodarstwa domowego zamieszkałego pod tym samym adresem.

Niezadowolona z opisanej wyżej decyzji strona, działająca przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu i poprzedzającej go decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznania dodatku węglowego. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym przede wszystkim pominięcie istotnych okoliczności faktycznych. Zarzucił nadto naruszenie art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, poprzez ich niezastosowanie, co wynika z braku dokładnego wyjaśnienia sprawy i w konsekwencji błędnego przyjęcia, że nie spełnia on wymogów warunkujących przyznanie spornego świadczenia. W uzasadnieniu powtórnie wskazano na fakt, iż pod adresem zamieszkania strony znajduje się więcej niż jeden lokal mieszkalny, w lokalach tych prowadzone są odrębne gospodarstwa domowe, przy czym jego mieszkanie jest funkcjonalnie odrębnym lokalem z osobną kuchnią, łazienką, źródłem ciepła, licznikiem prądu oraz szambem. Nadto dodał, że orzekające w sprawie organy bezpodstawnie nie przyjęły do wiadomości złożonego przezeń oświadczenia o braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa domowego i nie uwzględniły jego żądania o ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, lecz zamiast tego kierowały doń wezwania o "zmanipulowanej treści", chociaż żaden z przepisów ustawy o dodatku węglowym nie nakłada na obywatela obowiązku uzasadniania czy udowadniania takiego oświadczenia ani też podejmowania sformalizowanych działań celem wyodrębnienia lokalu i dlatego za wystarczające do przyznania spornego świadczenia należy uznać samo złożenie wskazanego oświadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska oraz podnosząc argumentację analogiczną do tej, którą zawarło w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżony akt jak i poprzedzająca go decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego oba te akty należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia był art. 2 ustawy o dodatku węglowym. Zgodnie z brzmieniem ust. 1 tego unormowania, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r., poz. 2496 ze zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do wspomnianej ewidencji. Stosownie przy tym do treści art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

W tym miejscu przyjdzie zwrócić uwagę, że na mocy nowelizacji wprowadzonej od 20 września 2022 r. (zgodnie z art. 50 pkt. 1 lit. b ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - aktualnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1772) do art. 2 ustawy o dodatku węglowym dodane zostały jednostki redakcyjne odnoszące się do sytuacji, w której pod danym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Chodzi tu o ust. 3a określający, że w takim przypadku jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem oraz o art. 3b, zgodnie z którym, w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, zaś pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Późniejszą nowelizacją przedmiotowej ustawy wprowadzoną od 3 listopada 2022 r. (na mocy art. 26 pkt. 1 lit. a ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych - Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) art. 2 ustawy o dodatku węglowym rozszerzono o kolejne zapisy. Dodano mianowicie ust. 3c i ust. 3d, po myśli których, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Charakter powyższych nowelizacji nie pozostawia wątpliwości, że intencją ustawodawcy było objęcie wsparciem jak największej liczby gospodarstw domowych i zapewnienie jak najszerszego dostępu do dodatku węglowego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok tutejszego Sądu z 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23 CBOSA).

W rozpoznanej sprawie jest poza sporem, że skarżący złożył wniosek o przyznanie spornego świadczenia z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 2 ust. 9 ustawy o dodatku węglowym jako 30 listopada 2022 r. Bezspornym pozostaje również to, że w budynku stanowiącym jego miejsce zamieszkania jest zainstalowany i eksploatowany kocioł na paliwo stałe (węgiel i paliwa węglopochodne), co znajduje potwierdzenie w dołączonej do akt administracyjnych deklaracji do centralnej ewidencji emisyjności budynków, gdzie wskazano, iż dotyczy to "wszystkich lokali mieszkalnych/zbiorowego zamieszkania w budynku".

Jak potwierdza zalegająca w aktach sprawy notatka służbowa z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 28 grudnia 2022 r., skarżący zamieszkuje w powyższym budynku mając osobne wejście do mieszkania, odrębne sanitariaty oraz swój piec na paliwo stałe (węgiel). Z akt sprawy wynika przy tym, że we wspomnianym budynku zamieszkują jeszcze inne osoby prowadzące osobne gospodarstwa domowe, jedna z nich złożyła wniosek o dodatek węglowy wcześniej niż skarżący, zaś wniosek ten został załatwiony pozytywnie.

Skoro zatem wniosek skarżącego był bezspornie kolejnym wnioskiem zgłoszonym odnośnie powyższego adresu - organ pierwszej instancji zobligowany był ustalić, czy zachodzi przesłanka określona w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym uzasadniająca odstąpienie od zastosowania ust. 3b tego przepisu, a mianowicie, czy brak było możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zajmujących wspomniany budynek. Zdaniem Sądu, ocena dokonana w niniejszym zakresie przez organy obydwu instancji nie zasługuje na aprobatę albowiem została ona oparta w głównej mierze na kryterium nie znajdującym oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Należy podkreślić, że w odniesieniu do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych ustawodawca wcale nie uzależnił stwierdzenia wystąpienia tej przesłanki normatywnej od podjęcia przez osobę ubiegającą się o dodatek formalnych kroków zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, takich jak uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego czy też od potwierdzenia tej okoliczności stosownym dokumentem urzędowym bądź innym skonkretyzowanym dowodem. W szczególności nie sposób zgodzić się, aby wymagane tu było wszczęcie procedury o wydzielenie odrębnego lokalu. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie tego w terminie do 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy druga z opisanych wyżej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym weszła w życie zaledwie niecały miesiąc wcześniej, bo 3 listopada 2022 r. (podobnie wyroki tutejszego Sądu: z 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23, z 19 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 633/23 oraz z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 391/23 – CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni przychyla się do wyrażonego w judykaturze poglądu, zgodnie z którym przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu, zaś wykazanie, że określona w art. 2 ust. 3c powołanej ustawy przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenia oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny takiego oświadczenia przez pryzmat zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym (por. wyrok tutejszego Sądu z 11 maja 2023 r. sygn. akt. II SA/Gl 355/23 – CBOSA).

W tym kontekście należy stwierdzić, że chociaż orzekające w sprawie organy podjęły próbę oceny oświadczenia złożonego przez stronę, to jednak dokonały w tych ramach nieprawidłowej wykładni art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym. Uznały bowiem, że skoro podniesiony w ramach przedmiotowego oświadczenia wywód, iż skarżący nie podjął działań zmierzających do wyodrębnienia adresu, gdyż "nie było mu to potrzebne" świadczy o niepodjęciu przezeń kroków formalnych w niniejszym zakresie, to tym samym jego bierność w niniejszym zakresie wyklucza przyjęcie, że do 30 listopada 2022 r. "nie było możliwe" ustalenie dlań odrębnego adresu. Tymczasem stanowisko takie jest chybione, gdyż - jak wyjaśniono powyżej - przepisy ustawy o dodatku węglowym nie uzależniają udzielenia wsparcia w formie spornego świadczenia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego czy też podjęcia w tym kierunku stosownych "kroków prawnych". Brak złożenia takiego wniosku pozostaje więc bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego zwłaszcza, że to organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw i dlatego nie ma potrzeby, aby to wnioskodawca występował o nadanie nowego numeru porządkowego, lecz wystarcza tu samo jego oświadczenie w niniejszym zakresie (por.: wyrok tutejszego Sądu: z 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 355/23 – CBOSA). W ślad za powołanym wyżej, jednolicie prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, przyjdzie raz jeszcze zaakcentować, że przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu porządkowego lokalu. Przesłanka braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, o której stanowi art. 2 ust. 3c wskazanej ustawy zostaje spełniona, gdy wnioskodawca złoży oświadczenie, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania, a pod danym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe w odrębnych lokalach, zaś takie oświadczenie wnioskodawcy aktualizuje obowiązki organu administracji publicznej określone w przepisie art. 2 ust. 3d tej ustawy (por: wyrok tutejszego Sądu z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 343/24; publ. Lex nr 3752256).

W rozpoznanej sprawie skarżący złożył oświadczenie o powyższej treści powołując się na to, iż nie miał możliwości ustalenia odrębnego adresu, gdyż nie przewidywał, że będzie mu to potrzebne, co jawi się przekonujące skoro w istocie mógł nie mieć świadomości o takim wymogu zwłaszcza, że jest osobą w podeszłym wieku (w dacie złożenia wniosku miał 84 lata) oraz - co również akcentował - schorowaną, zaś z akt sprawy nie wynika, aby przy składaniu wniosku w dniu 8 listopada 2022 r. otrzymał jakiekolwiek pouczenie o konieczności zachowania takiego wymogu, wprowadzonego nowelizacją, która weszła w życie zaledwie 5 dni wcześniej. Nadto wypada raz jeszcze powtórzyć, że nawet gdyby powziął o tym informację później, skuteczne przeprowadzenie procesu ustalenia odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r. byłoby wysoce utrudnione skoro powołana nowelizacja wprowadzająca do ustawy o dodatku węglowym przepisy art. 2 ust. 3c i ust. 3d weszła w życie zaledwie niecały miesiąc wcześniej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że dokonana przez organy weryfikacja powyższego oświadczenia strony nie dawała wystarczających podstaw do skutecznego zakwestionowania jego twierdzenia o tym, że ustalenie odrębnego adresu dla zamieszkiwanego przezeń lokalu w przedmiotowym terminie nie było możliwe. Dodatkowo wypada zwrócić uwagę, że choć orzekające w sprawie organy powoływały się w swoich decyzjach na wskazania sformułowane w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z 3 lipca 2023 r. - sygn. akt II SAB/Gl 36/23 (stwierdzającego bezczynność organu pierwszej instancji w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o dodatek węglowy), to jednak pomimo wyrażonej w tym orzeczeniu wyraźnej sugestii, żaden z nich nie zbadał zagadnienia, czy ustalenie odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez skarżącego było możliwe w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. W tych ramach organ pierwszej instancji poprzestał wyłącznie na bezrefleksyjnym zacytowaniu treści wybranych postanowień powołanego aktu wykonawczego nie dokonując ich analizy a tym bardziej subsumpcji do okoliczności sprawy, z kolei Kolegium w ogóle nie nawiązało do niniejszej kwestii. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że oba wskazane organy nie zbadały także innego ważnego problemu, jakim jest możliwość ustalenia odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez stronę w kontekście art. 47a ust. 4 pkt 5 lit a ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1752).

Wszystkie opisane wyżej uchybienia powodują, że obie wydane w sprawie decyzje kolidują z przepisami postępowania, a mianowicie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wspomniane naruszenia prawa mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż rzutują w sposób bezpośredni na prawidłowość rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania spornego świadczenia. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta B. raz jeszcze podda ocenie wniosek strony w aspekcie przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie dodatku węglowego biorąc pod uwagę wskazania wynikające wprost z niniejszego wyroku, a w szczególności prawidłową wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym.

Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 tejże ustawy. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania albowiem skarżący nie był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, a równocześnie nie poniósł kosztów sądowych, jako że był z nich zwolniony z mocy prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy.