Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 4 ust. 1, art. 78d ust. 1, ust. 5, ust. 10, art. 78e ust. 2, art. 78f ust. 1, art. 78d ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Asesor WSA Marek Maliński Protokolant st. sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 25-28 kwietnia 2023 r. z dnia 16 października 2023 r. nr DZP-II.604.4.2023 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w S. uchwałą nr 26/2023 z 15 maja 2023 r. stwierdziła, że T. W. (dalej także: Skarżący) uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, że Skarżący podczas egzaminu adwokackiego z zadania z zakresu prawa karnego uzyskał ocenę niedostateczną, z zadań z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, administracyjnego otrzymał oceny dobre, z zakresu obejmującego zasady wykonywania zawodu lub zasady etyki uzyskał ocenę celującą. Powołując się na przepis art. 78f ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze Komisja stwierdziła, że Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W złożonym odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie tej uchwały i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie, że Skarżący uzyskał pozytywną ocenę z zadania z zakresu prawa karnego, a w konsekwencji uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Zaskarżoną uchwałą z 16 października 2023 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 25-28 kwietnia 2023 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Podstawę prawną tej uchwały stanowiły art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2022 r. poz. 1184, z późn. zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.; dalej: k.p.a.).

W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II Stopnia powołała się na cel i charakter egzaminu zawodowego adwokackiego oraz kryteria oceny określone w art. 78e ustawy - Prawo o adwokaturze. Zaznaczyła, że egzaminatorzy jednolicie ocenili opracowane przez zdającego rozwiązanie z zakresu prawa karnego na ocenę niedostateczną.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała wynikające z zadania z zakresu prawa karnego uchybienia, które winien dostrzec Skarżący sporządzając pisemną apelację od wyroku Sądu Rejonowego w B., a które były istotne z punktu widzenia obrony oskarżonego.

Dokonując oceny pracy Skarżącego z zakresu prawa karnego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że sporządzona przez niego apelacja, co do zasady spełnia wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach.

Odnosząc się do kwestii prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji odnotowano, iż w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 zaskarżonego wyroku Skarżący błędnie postawił zarzut naruszenia art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279§ 1 w zw. z art. 12 k.k. poprzez uznanie, iż oskarżony zachowaniem swoim wypełnił co najwyżej znamiona czynu z art. 119 § 1 k.w. w zw. z art. 119 § 2 k.w., to jest usiłowania wykroczenia w postaci kradzieży mienia. Poprawnie należało podnieść zarzut naruszenia art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., albowiem zachowanie oskarżonego należało zakwalifikować jako usiłowanie nieudolne, o którym mowa w art. 13 § 2 k.k. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia podniosła, iż Skarżącemu umknęło, że pokrzywdzona zablokowała skradzioną jej kartę zanim oskarżony jej użył, czego oskarżony nie miał świadomości. Zważywszy na to, iż oskarżony za każdym razem podczas usiłowania dokonania zapłaty kartą płatniczą przełamywał jej zabezpieczenie poprzez wprowadzenie kodu PIN, to nie może być najmniejszej nawet wątpliwości, iż zachowanie oskarżonego nie można było rozważać zarówno w kategoriach kradzieży zwykłej, o której mowa w art. 278 § 1 k.k., jak i wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku Skarżący prawidłowo zdiagnozował uchybienie jakiego dopuścił się sąd rejonowy. Organ odnotował, iż podnosząc zarzut naruszenia art. 178a § 4 k.k. jako zbędne należy uznać zarzuty naruszenia art. 42 § 3 k.k. oraz art. 43a § 3 k.k., chociaż podniesienie tych zarzutów nie jest błędem.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że w realiach zadania z zakresu prawa karnego brak było racjonalnych podstaw do skutecznego podnoszenia zarzutu naruszenia art. 393 § 1 k.p.k., albowiem notatkę z k. 6 zadania jedynie okazano świadkowi M. N.

Oceniając poprawność zaproponowanego przez Skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, przede wszystkim odnotowano, że Skarżący poprawnie zdiagnozował uchybienie dotyczące czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 zaskarżonego wyroku, zaś uchybienie, jakiego dopuścił się sąd rejonowy w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku nie zostało poprawnie zdiagnozowane. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Skarżący nie dostrzegł także łatwych do zauważenia uchybień sądu meriti polegających na orzeczeniu wobec oskarżonego nieprawidłowej opłaty oraz braku zaliczenia na poczet orzeczonej kary okresu zatrzymania. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że wniosek apelacyjny dotyczący czynu przypisanego w pkt 1 wyroku, choć jest kompatybilny z postawionym zarzutem, to należy go ocenić jako błędny. Poprawnie należało wnosić o zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu na kwalifikację z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i w konsekwencji wnioskować o złagodzenie orzeczonej kary, w tym zasadne byłoby wnioskowanie o nadzwyczajne złagodzenie kary lub nawet o odstąpienie od jej wymierzenia (art. 14 § 2 k.k.). W odniesieniu natomiast do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku wnioski apelacyjne co do zasady można uznać za poprawne.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała też, że praca napisana została w sposób czytelny, staranność pracy nie budzi zastrzeżeń. Organ podniósł, że o ile w ustawie przewidziana jest gradacja ocen, to aby uzyskać ocenę przynajmniej dostateczną osoba zdająca egzamin zawodowy powinna wykazać się wiedzą na poziomie przynajmniej dostatecznym. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nie ulega wątpliwości, że Skarżący nie wykazał się wiedzą o jakiej mowa w powołanych przepisach. Nie potrafił sporządzić pracy egzaminacyjnej, stosując właściwe przepisy prawa. Organ wywodził, że mimo, iż praca napisana została w sposób czytelny i jej staranność nie budzi zastrzeżeń, apelacja co do zasady spełnia wymogi formalne, a wyrok został zaskarżony w całości, to jednak okoliczności pozytywne nie mogą przemawiać za co najmniej oceną dostateczną albowiem należy na nie spojrzeć poprzez pryzmat popełnionych przez Skarżącego błędów, w tym przede wszystkim na to, iż na cztery uchybienia jakich dopuścił się sąd rejonowy, które w realiach przedmiotowego zadania były łatwe do zauważenia, Skarżący poprawnie zdiagnozował tylko jedno z nich. Organ wskazał też, że w sposób ujemny na ocenę pracy wpływa także brak poprawnie sformułowanych wniosków apelacyjnych. Prawidłowo co do zasady sformułowany został tylko wniosek co do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku. Komisja Odwoławcza uznała zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

T. W. wniósł skargę na tę uchwałę zaskarżając ją w całości. Wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej uchwale zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania, a przede wszystkim zarzutów naruszenia art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którym Komisja I stopnia dopuściła się nierównego traktowania zdających oraz naruszenia art. 78 e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze zgodnie z którym Komisja egzaminacyjna niewłaściwie stwierdziła, że przy rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego nie zastosowano właściwych przepisów prawa i nie wykazano umiejętności ich interpretacji, a rozwiązanie zaproponowane przez Odwołującego nie uwzględnia interesu strony, którą reprezentuje;

art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie, jakimi motywami kierowała się Komisja II stopnia przy przyjęciu, że elementy negatywne pracy Skarżącego przeważyły nad jej elementami pozytywnymi;

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez niezasadne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia, podczas gdy Komisja II Stopnia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winna zaskarżoną uchwałę uchylić i orzec co do istoty sprawy poprzez zmianę oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego na ocenę pozytywną oraz podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego,

naruszenie przepisów prawa postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

naruszenie art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 32 Konstytucji RP w zakresie, w jakim Komisja Egzaminacyjna II stopnia na posiedzeniu w dniu 16 października 2023 r. nie uznawała za prawidłowe rozwiązanie w zakresie czynu użycia karty płatniczej, wykazania, że jego czyn stanowi wykroczenie, w sytuacji w której na posiedzeniach, które odbyły się w inne dni, osoby, które w swych pracach wskazały na rozwiązanie polegające na uznaniu, że czyn oskarżonego należy kwalifikować jako kradzież w typie podstawowym (w konsekwencji uniewinnienie od zarzutu z czynu pierwszego lub ewentualnie skazania za wykroczenie) uzyskiwały pozytywny wynik egzaminu z zakresu prawa karnego, co świadczy o nierównym traktowaniu osób wnoszących odwołanie od decyzji Komisji Egzaminacyjnej I stopnia;

art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, w szczególności poprzez przyjęcie przez Komisję II stopnia, że nie zastosowano właściwych przepisów prawa i nie wykazano umiejętności ich interpretacji, a rozwiązanie zaproponowane przez Skarżącego nie uwzględnia interesu strony, którą reprezentuje, podczas gdy Skarżący:

w zakresie czynu dotyczącego płatności kartą bankową zaproponował rozwiązanie korzystniejsze dla klienta, niż zaproponowane w Opisie istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego;

w zakresie czynu prowadzenia pojazdu mechanicznego Skarżący dostrzegł problem prawny oraz zaproponował rozwiązanie w pełni uwzględniające interes klienta;

wobec czego Skarżący zastosował właściwe przepisy prawa i wykazał ponadprzeciętną umiejętność ich interpretacji;

art. 78e ust. 2 i 3 w zw. z art. 78d ust. 1, 5 i 10 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez niezastosowanie przez Komisję II Stopnia skali ocen oraz kryteriów oceny wskazanych przez ustawodawcę i nieuwzględnienie powyższych przepisów przy dokonywaniu ponownej oceny pracy egzaminacyjnej Skarżącego z zakresu prawa karnego, pomimo że praca egzaminacyjna spełnia wszelkie wymogi przewidziane w tych przepisach, które przewidziane są dla uzyskania oceny pozytywnej, a więc Komisja II Stopnia naruszyła zasady oceny prac egzaminacyjnych wskazanych w ustawie, a tym samym działała z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu adwokackiego i przyjęła własne, niewynikające z obowiązujących przepisów prawa zasady oceniania prac;

art. 78d ust. 10 w zw. z art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez brak wykorzystania, przez Komisję II Stopnia, w toku dokonywania oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego gradacji ocen cząstkowych pozwalającej na odzwierciedlenie w tej ocenie stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności zaproponowanego rozwiązania zgodnie z kryteriami wskazanymi w ustawie (czyli m.in. zachowania wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez Skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował) bądź wagi i znaczenia popełnionych przez Skarżącego błędów.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 25-28 kwietnia 2023 r. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz.1634; dalej p.p.s.a.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Na wstępie przypomnieć należy, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Wysoka jakość świadczonej pomocy prawnej jest wartością, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Nie ma wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny – co do zasady – gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lutego 2022 r. sygn. II GSK 1738/18, 14 grudnia 2011 r. sygn. II GSK 83/11; 13 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3111/15, te i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu adwokata podlegają sprawdzeniu w trakcie egzaminu adwokackiego. Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Stosownie do art. 78d ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze pierwsza część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Jak wynika z art. 78d ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze, egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen: oceny pozytywne: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3) (pkt 1); ocena negatywna - niedostateczna (pkt 2).

Zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze).

W ocenie Sądu, w tym właśnie kontekście normatywnym, kształtującym systemowo zasady dostępu do zawodu adwokata, rozstrzygać należy prawidłowość podejmowanych przez komisje egzaminacyjne uchwał stwierdzających wynik egzaminu adwokackiego.

W świetle przywołanego art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia wszystkie te wymagania, powinna zostać oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Z kolei praca, która nie spełnia jednego z wymagań ustawowych w zasadzie musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Te oceny są realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów (egzaminatorów), którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2017 r. sygn. II GSK 3111/15).

Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac egzaminacyjnych. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak. I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze).

Jak wskazano, określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 lipca 2012 r. sygn. II GSK 921/11, 8 sierpnia 2012 r. sygn. II GSK 1037/12, 12 grudnia 2012 r. sygn. II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 marca 2013 r. sygn. II GSK 2333/11, z 10 lipca 2012 r. sygn. II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Należy także podkreślić, że Sąd administracyjny rozpoznający skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nie jest kolejną komisją oceniającą prace egzaminacyjną strony skarżącej. Sąd ma za zadanie ocenić, czy w toku postępowania przed komisjami egzaminacyjnymi obu instancji nie doszło do naruszeń prawa materialnego i przepisów proceduralnych. Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie stwierdził tego typu naruszeń.

W rozpoznawanej sprawie negatywny wynik egzaminu adwokackiego był konsekwencją otrzymania przez skarżącego oceny niedostatecznej za rozwiązanie zadania z prawa karnego.

W tej części egzaminu po zapoznaniu się z treścią zadania – opracowanymi na potrzeby egzaminu aktami sprawy karnej – zadaniem zdającego było przygotowanie, jako adwokat – obrońca oskarżonego, apelacji od wydanego w sprawie wyroku, albo opinii prawnej z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony.

Wykonując zadanie egzaminacyjne z zakresu prawa karnego, skarżący sporządził apelację od wyroku Sądu Rejonowego w B., jednakże komisje egzaminacyjne obu instancji uznały, że jego praca - oceniona jako całość - nie spełniła wymagań stawianych rozwiązaniu zadania w ramach egzaminu adwokackiego. W szczególności Komisja Odwoławcza zwróciła uwagę i wskazała na szereg błędów rozwiązanego zadania. Do zasadniczych mankamentów pracy skarżącego należało błędne postawienie zarzutu naruszenia art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 w zw. z art. 12 k.k. poprzez uznanie, iż oskarżony zachowaniem swoim wypełnił co najwyżej znamiona czynu z art. 119 § 1 k.w. w zw. z art. 119 § 2 k.w., to jest usiłowania wykroczenia w postaci kradzieży mienia. Komisja Odwoławcza zasadnie stwierdziła, że poprawnym rozwiązaniem było podniesienie zarzutu naruszenia art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., bowiem zachowanie oskarżonego należało zakwalifikować jako usiłowanie nieudolne, o którym mowa w art. 13 § 2 k.k. Komisja Odwoławcza trafnie argumentowała, iż Skarżący nie uwzględnił, że w kazusie egzaminacyjnym pokrzywdzona zablokowała skradzioną jej kartę zanim oskarżony jej użył, czego oskarżony nie miał świadomości. Zatem skoro oskarżony za każdym razem podczas usiłowania dokonania zapłaty kartą płatniczą przełamywał jej zabezpieczenie poprzez wprowadzenie kodu PIN, to jego zachowania nie można było rozważać w kategoriach kradzieży zwykłej, o której mowa w art. 278 § 1 k.k., ani wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. W efekcie dostrzeżonych uchybień, wniosek apelacyjny dotyczący czynu przypisanego w pkt 1 wyroku, słusznie został oceniony jako błędny. Organ trafnie wskazywał, że poprawnie należało wnosić o zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu i wnioskować o złagodzenie orzeczonej kary.

Jednocześnie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odnotowała, że sporządzona przez skarżącego apelacja, co do zasady spełnia wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach, praca napisana została w sposób czytelny, staranność pracy nie budziła zastrzeżeń. Komisja Odwoławcza stwierdziła też, że w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku Skarżący prawidłowo zdiagnozował uchybienie jakiego dopuścił się sąd rejonowy, choć odnotowała, iż podnosząc zarzut naruszenia art. 178a § 4 k.k. jako zbędne należy uznać zarzuty naruszenia art. 42 §3 k.k. oraz art. 43a § 3 k.k. Organ uznał, że w odniesieniu do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku wnioski apelacyjne były poprawne.

Komisja Odwoławcza trafnie wskazała również, że w realiach zadania z zakresu prawa karnego brak było racjonalnych podstaw do skutecznego podnoszenia zarzutu naruszenia art. 393 §1 k.p.k., albowiem notatkę z k. 6 zadania jedynie okazano świadkowi. Organ zasadnie poniósł też, że Skarżący nie dostrzegł także uchybień sądu polegających na orzeczeniu wobec oskarżonego nieprawidłowej opłaty oraz braku zaliczenia na poczet orzeczonej kary okresu zatrzymania.

W tym miejscu zauważyć należy, że dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy popełnionych przez zdających egzamin błędów i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt sporządzenia przez skarżącego poprawnej pod względem formalnym apelacji, czy też pozytywne elementy pracy egzaminacyjnej dostrzeżone w zaskarżonej uchwale Komisji Odwoławczej - nie mogły zostać uznane za wystarczające dla uzyskania pozytywnej oceny z zadania z zakresu prawa karnego, a w konsekwencji - z całego egzaminu adwokackiego.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Komisje zasadnie przyjęły, że ujawnione błędy świadczą o braku dostatecznej znajomości prawa karnego. Ponadto, stwierdzenie przez Komisje Egzaminacyjne przy ocenie pracy skarżącego wymienionych wyżej błędów, w tym przede wszystkim brak prawidłowego zdiagnozowania uchybienia, jakiego dopuścił się sąd rejonowy w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku stanowiącego element zadania egzaminacyjnego, upoważniało do przyjęcia, że skarżący nie wykonał zadania egzaminacyjnego w sposób, który świadczyłby o zastosowaniu właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz stanowił poprawne rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował Skarżący.

Zdaniem Sądu, odmiennej oceny powyższych błędów pracy Skarżącego nie uzasadnia argumentacja przedstawiona w skardze. Ponownie podkreślić należy, że egzamin ma służyć weryfikacji wiedzy zdającego, podczas którego zdający powinien wykazać się nie tylko znajomością prawa, ale przede wszystkim umiejętnością jego zastosowania w sposób, który możliwie najpełniej zabezpieczy interes reprezentowanej strony. W rozpatrywanej sprawie trafnie dostrzeżone błędy w pracy egzaminacyjnej skarżącego nie pozwalały na wystawienie oceny pozytywnej z tej części egzaminu.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że ocena pracy egzaminacyjnej skarżącego z zakresu prawa karnego została dokonana prawidłowo i z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Niespełnienie chociażby jednego z tych wymagań, tj. brak zastosowania właściwych przepisów prawa i wykazania umiejętności ich interpretacji, a w konsekwencji nieprawidłowy sposób rozwiązania zadania, musiało skutkować oceną negatywną z omawianego zadania, a w konsekwencji - z egzaminu adwokackiego.

Dlatego też Sąd uznał za chybione podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Wskazać także należy, że przepisy procedury, których naruszenie zarzuca skarżący w tym art. 7 i art. 77 § 1 wskazują na obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Materiał dowodowy w niniejszej sprawie stanowiła zasadniczo praca egzaminacyjna skarżącego z zakresu prawa karnego. W ocenie Sądu, nie można oceniającym, zarzucić, że wadliwie oceniono tę pracę egzaminacyjną. W niniejszej sprawie nie doszło też do błędów w ocenie materiału dowodowego i błędu w ustaleniach, co do prawidłowości przyjętych rozwiązań i co do oceny pracy.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów wskazać należy, iż przedmiotem oceny Komisji Odwoławczej była ponowna weryfikacja pracy egzaminacyjnej Skarżącego z zakresu prawa karnego i związana z tym ocena zgodności z prawem uchwały dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego Skarżącego. Okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach, innym osobom uchylają się spod kontroli sądowej w niniejszej sprawie (por. wyroki NSA z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt II GSK 289/15, z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 1807/11). Wobec powyższego nie doszło do naruszenia wyrażonej w 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa, organ dokonał dokładnej analizy sprawy, a jego zadaniem nie było porównywanie pracy Skarżącego z pracami innych zdających, czy też ich ocenami. Każdy ze zdających rozwiązuje indywidualnie zadanie egzaminacyjne i nie sposób uznać, iż mogą one być identyczne, świadczyłoby to najprawdopodobniej o braku samodzielności pracy.

W niniejszej sprawie Komisja Odwoławcza działając na podstawie przepisów prawa i stojąc na straży praworządności, podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Komisja odniosła się również w sposób wystarczający do zarzutów i twierdzeń podnoszonych w odwołaniu od uchwały, uzasadniając swoją opinię co do poprawności dokonanej oceny i wykazując niezasadność podniesionych zarzutów. Tym samym za nietrafne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Komisja Egzaminacyjna w zaskarżonej uchwale wystarczająco uzasadniła swoje stanowisko – wskazała na konkretne nieprawidłowości i ich wagę, odniosła je do obowiązującej skali ocen oraz wyjaśniła dlaczego praca nie zasługiwała na ocenę pozytywną. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały odpowiada zatem wymaganiom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i pozwoliło na przeprowadzenie sądowej kontroli.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na niezasadność zarzutów skargi oraz brak stwierdzenia z urzędu innych naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej uchwały, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.