Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 733/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska – Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Anetta Chołuj, Anna Kuczyńska – Szczytkowska, Protokolant referent Karolina Młynarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2021 r. nr 9001-2021-000957 w przedmiocie przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2020 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor Oddziału, organ odwoławczy) z dnia 23 lipca 2021 r. nr 9001-2021-001957 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z siedzibą w S. (dalej: Kierownik BP, organ pierwszej instancji) z 5 maja 2021 r. nr 0013-2021-001782 w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i przedstawionych przez organ akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 20 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020 w zakresie jednolitej płatności obszarowej (dalej: też JPO), płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych oraz płatności do bydła. We wniosku tym zadeklarował powierzchnię [...] ha na [...] działkach ewidencyjnych. W dniu 23 kwietnia 2020 r. strona złożyła zmianę do tego wniosku, zwiększając uprawę do powierzchni buraków cukrowych.

Wśród zadeklarowanych działek wskazał dwie działki o nr: [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha położone w obrębie N. w gminie M., na których zadeklarował ugór. W wyniku kontroli administracyjnej krzyżowej organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności ww. działek, które do płatności zgłosił też inny rolnik – K. M. – deklarując uprawę kukurydzy (odpowiednio na powierzchni [...] ha i [...] ha).

W toku postępowania skarżący przedstawił dokumentację fotograficzną stanu działek nr [...] i nr [...] w okresie marzec-kwiecień 2020 r. na dowód wykonania w 2020 r. zabiegów agrotechnicznych. Wyjaśnił, że w 2019 r. i 2020 r. uprawiana była na nich kukurydza. Wskazał, że pod osłoną nocy K. M. dokonał pozornego obsiewu tych działek. Przedstawił też postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 sierpnia 2019 r. o sygn. akt I Ns 78/19 o stwierdzeniu nabycia spadku po A. M. przez m.in. żonę skarżącego M. S. na dowód, że na dzień 31 maja 2020 r. był posiadaczem ww. [...] działek oraz wskazał dwóch świadków Rocha K. i B. K.

K. M. w piśmie z 28 września 2020 r. wyjaśnił, że działki nr [...] i [...] uprawia jako tymczasowy zarządca gospodarstwa rolnego wyznaczony postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia 6 czerwca 2019 r. o sygn. akt I Ns 195/18 w sprawie z wniosku m.in. M. S. o zabezpieczenie spadku. Wyjaśnił, że na całym obszarze ww. działek w okresie od kwietnia do czerwca 2020 r. wykonał niezbędne prace polowe (wysiew kukurydzy, nawożenie oraz oprysk środkami ochrony roślin). Ubezpieczył też wszystkie uprawy oraz opłacił podatek rolny za wszystkie działki należące do masy spadkowej. Na potwierdzenie tych twierdzeń przedstawił dokumenty.

Organ pierwszej instancji w dniach 28 lipca - 16 września 2020 r. przeprowadził w gospodarstwie rolnym skarżącego kontrolę terenową metodą foto, w wyniku której ustalił, że na działkach [...] (działka nr [...]) oraz [...] (działka nr [...]), na których strona zadeklarowała ugór, znajdowała się uprawa kukurydzy. Przeprowadzona natomiast w dniu 24 września 2020 r. kontrola wykazała, że skarżący w dniu 16 kwietnia 2020 r. zastosował w uprawie [...] środek ochrony roślin nieprzeznaczony do uprawy tego zboża, wskutek czego stwierdzona została nieprawidłowość W.10.1.2. - stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku.

Przesłuchany w sprawie świadek R. K. zeznał, że był świadkiem przeprowadzonej przez stronę w dniu 17 lub 18 kwietnia orki większej działki oraz potwierdził, że K. M. był przy zbiorach kukurydzy jesienią 2020 r. Świadek B. K. zeznał, że widział jak skarżący w dniu 18 kwietnia 2020 r. orał działkę nr [...]. Potwierdził, że na zdjęciach przekazanych przez skarżącego są działki nr [...] i [...]. Nie widział kto wysiał ziarno na tych działkach i wykonał zabiegi poprzedzające wysiew, nie widział tych K. M., by wykonywał na nich prace.

Decyzją z 5 maja 2021 r. Kierownik BP na podstawie art. 5-6 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1341; dalej: "ustawa o płatnościach") przyznał pomniejszone płatności: jednolitą płatność obszarową w wysokości 21 688, 40 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 13 558, 54 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4 648, 59 zł, płatność do powierzchni uprawy buraków cukrowych w wysokości 13 424, 53 zł oraz płatność do bydła w wysokości 6 181, 55 zł. Przyznał też kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 746, 37 zł.

W uzasadnieniu – powołując się ma.in. na treść art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach - stwierdził, że zebrane w sprawie dowody (pisma i dokumenty złożone przez skarżącego oraz przez K. M., protokół z przesłuchania świadków, raport z kontroli na miejscu metodą foto) nie potwierdzają kwalifikowalności zadeklarowanych we wniosku o płatności gruntów rolnych położonych na działkach nr [...] i [...] na dzień 31 maja 2020 r. Wskazał, że bezspornie strona w kwietniu 2020 r. przygotowała grunt, natomiast wsiania kukurydzy i wykonania zabiegów agrotechnicznych polegających na zabezpieczeniu uprawy przed chwastami dokonał inny producent rolny. Raport z kontroli na miejscu potwierdził uprawę kukurydzy na tych działkach. Ustalenia te organ pierwszej instancji wskazał jako podstawę wykluczenia obu ww. działek ([...] i [...]) z powierzchni stwierdzonej.

W zakresie jednolitej płatności obszarowej Kierownik BP ustalił, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na 2020 r. i kwalifikowana do JPO wynosiła [...] ha, natomiast w wyniku kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu powierzchnia stwierdzona wynosiła [...] ha. Stwierdzone zostały rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli względem działek rolnych: [...] (nr [...], kod błędu: DR13-, DR49, DR53), [...] (nr [...], kod błędu: DR13-, DR50, DR51, DR51), [...] (nr [...], kod błędu: DR19, DR49, DR51), [...] (nr [...], kod błędu: DR13-, DR29, DR50, DR51), [...] (nr [...]; kod błędu: DR25), [...] (nr [...],[...],[...],[...]; kod błędu: DR51, DR52), [...] (nr [...],[...],[...],[...]; kod błędu: DR13+, DR49), [...] (nr [...],[...]; kod błędu: DR49, DR50), [...] (nr [...], kod błędu: DR29, DR40), [...] (nr [...],[...],[...]; kod błędu: DR13-, DR29, DR50), [...] (nr [...],[...]; kod błędu: DR29), [...] (nr [...]; kod błędu: DR13+, DR19, DR29, DR49, DR50, DR51, DR52), [...] (nr [...], kod błędu: DR6, DR51), [...] ([...], kod błędu: DR6, DR13+, DR51). Stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Ustalenia nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku. Dla działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna [...]) MKO wynosi o [...] ha mniej w stosunku do deklarowanej powierzchni użytkowanej rolniczo i stwierdzonej. Organ pierwszej instancji wskazał w konsekwencji tych ustaleń, że łączna nadwyżka powierzchni zmierzonej dla działek oznaczonych kodem błędu DR13- (Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej), po uwzględnieniu kodu DR50 (Granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku) jest równa [...] ha. Ustalił, że łączne przedeklarowanie powierzchni dla działek oznaczonych kodem DR13+ (Zadeklarowana powierzchnia jest większa od powierzchni stwierdzonej) uwzględniając pomniejszenie powierzchni wynikające z kodu DR50 jest równe [...] ha. Wobec tego dokonał skompensowania powierzchni [...] ha z tytułu nadwyżki powierzchni działek z powierzchnią działek objętych kodem DR13-. Pozostałą powierzchnię stwierdzoną pomniejszył o [...] ha (różnica pomiędzy [...] ha i [...] ha). W rezultacie stwierdził, że łączna powierzchnia obszaru kwalifikowalnego do JPO uległa zmniejszeniu o [...] ha, co obligowało Kierownika BP do zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) z dnia 11 marca 2014 r. nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181, s. 148; dalej: "rozporządzenie nr 640/2014"), ponieważ różnica powierzchni deklarowanej do stwierdzonej wynosi 25, 51 %.

Do JPO organ pierwszej instancji w rezultacie zatwierdził powierzchnię [...] ha przyjmując kwotę JPO w wysokości 22 929, 23 zł.

Do kwoty tej zastosował pomniejszenie z tytułu współczynnika korygującego (570, 05 zł) oraz 3% sankcję za nieprzestrzeganie norm i wymogów (670, 78 zł), będącej skutkiem stwierdzenia, że skarżący stosował w uprawie [...] ozimego środek ochrony roślin do tego nieprzeznaczony.

Zmniejszenie kwoty JPO z tytułu współczynnika korygującego oparł o art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityko rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (UE) (Dz.Urz. UE L z 2013, 347, s. 608; dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013"), art. 6 ust. 2 lit. c) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich i zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 227 z 2017 r., s. 69: dalej: "rozporządzenie nr 809/2014") i art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 181 z 2014 r., s.1: dalej: "rozporządzenie nr 639/2014").

Zmniejszenie z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów oparł na treści art. 97 i 98 rozporządzenia nr 1307/2013 i art. 39 rozporządzenia nr 640/2014.

W zakresie płatności za zazielenienie (płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska) Kierownik BP powołując się na art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 43 rozporządzenia nr 1307/2013 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 wskazał, że podstawą przyznania tej płatności jest stwierdzona powierzchnia działek rolnych deklarowanych do JPO, która w sprawie wynosi [...] ha. Wskazał, że obszar proekologiczny – stwierdzony na podstawie wyników kontroli i wskutek wykluczenia obszaru działek nr [...] i [...] - wynosi [...] ha, co stanowi 2, 69% zamiast wymaganych przynajmniej 5% (art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013). W konsekwencji, stwierdził, że obszar proekologiczny, którego nie stwierdzono (brakujący), wynosi [...] ha i wobec tego na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o dziesięciokrotność brakującego obszaru proekologicznego, tj. o 17, 76 ha, zatem powierzchnia kwalifikująca do przyznania płatności w rezultacie wynosi [...] ha. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha (wynikająca z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawki za płatności za zazielenienie – Dz.U. z 2020 r., poz. 1806) wynosi 323, 85 zł, zatem kwota tej płatności wyniosła 19 112, 33 zł, lecz została pomniejszona o kwotę 356, 37 zł wynikającą z zastosowania współczynnika korygującego, o kwotę 4 778, 08 zł kary administracyjnej (art. 28 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 640/2014) oraz o kwotę 419, 34 zł stanowiącą 3% sankcję za nieprzestrzeganie norm lub wymogów.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ pierwszej instancji powołał się na art. 7, art. 8 i art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach wskazując, że może być przyznana dla obszaru nie większego niż 30 ha oraz pomniejszonego o 3 ha, zatem maksymalnie dla 27 ha. Powierzchnia stwierdzona do płatności dodatkowej wyniosła [...] ha ze stawką 182, 02 zł do 1 ha (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2020 r. – Dz.U. z 2020 r., poz. 1812). Kwota płatności dodatkowej w wysokości 4 914, 54 zł została pomniejszona o kwotę 122, 18 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego (2, 906192%) oraz o kwotę 143, 77 zł stanowiaca 3% sankcję za nieprzestrzeganie norm lub wymogów (wyżej opisane stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą).

W zakresie płatności związanej do powierzchni upraw buraków Kierownik BP powołując się na wyniki kontroli wskazał, że zadeklarowana z tego tytułu powierzchnia działek rolnych wynosiła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona w toku postępowania – [...] ha. Wyjaśnił, że z umowy o dostawę buraków cukrowych (w szczególności jej aneksu) dołączonej do wniosku wynika, że powierzchnia uprawy to obszar [...] ha. W oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 4 i art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach oraz art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia nr 809/2014 dokonał oceny stwierdzonych w wyniku kontroli nieprawidłowości, które odnosiły się do działki [...] (nr [...],[...],[...],[...]) oraz [...] (nr [...],[...]). Na działce [...] skarżący zdeklarował uprawę na powierzchni [...] ha, a stwierdzona powierzchnia użytkowana rolniczo to [...] ha (kod błędu: DR13+, DR49). Na działce [...] zadeklarowana powierzchnia uprawy i stwierdzona powierzchnia użytkowana rolniczo wyniosła [...] ha. Ustalono, że uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych, które łącznie wynoszą [...] ha (kod błędu: DR50, DR49), wobec tego organ pierwszej instancji wykluczył z płatności obszar o powierzchni [...] ha ([...] ha pomniejszenia na działce [...] oraz [...] ha na działce [...]). W rezultacie stwierdził, że łączna powierzchnia obszaru kwalifikowalnego do płatności związanej uległa zmniejszeniu o 3, 57%, co obligowało Kierownika BP do zastosowania art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014). Wskutek tego powierzchnia zatwierdzona do płatności związanej do powierzchni uprawy buraków cukrowych wyniosła [...] ha ze stawką 1 516, 30 zł do 1 ha (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2020 r. – Dz.U. z 2020 r., poz. 1813). Kwota płatności związanej w wysokości 14 192, 57 zł została pomniejszona o kwotę 352, 85 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego (2, 906192%) oraz o kwotę 415, 19 zł stanowiącą 3% sankcję za nieprzestrzeganie norm lub wymogów (wyżej opisane stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą).

W zakresie płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe ([...]) organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący we wniosku o płatności zadeklarował [...] zwierząt. W oparciu o art. 7 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o płatnościach, art. 106 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz § 12 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 2020 r., poz. 352 ze zm.) stwierdził, że deklarowana kwalifikowana liczba zwierząt wynosi [...] i taka też została ustalona do płatności związanej ze stawką 326, 76 zł do jednego zwierzęcia z gatunku bydło domowe ([...]) – rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do zwierząt (Dz.U. z 2020 r., poz. 1810). Kwota płatności związanej w wysokości 6 535, 20 zł została pomniejszona - wskutek zastosowania regulacji art. 30 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 - o kwotę 162, 47 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz o kwotę 191, 18 zł z tytułu nieprzestrzegania norm lub wymogów (wyżej opisane stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą).

Kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu na podstawie art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013. Kwota ta wyniosła 769, 45 zł i została pomniejszona o kwotę 23, 08 zł ze względu na ww. nieprzestrzeganie norm lub wymogów.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej zmianę w zakresie jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie poprzez przyznanie tych płatności w pełnej wysokości (bez pomniejszeń). Zarzucił naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach poprzez błędną wykładnię pojęcia "działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności" rozumianą w ten sposób, że poza wolą i wiedzą posiadacza samoistnego przerwanie posiadania wywołane przez przeszkodę przemijającą, tj. wejście na działki rolne nr [...] i [...] przez K. M., na dzień 31 maja danego roku powoduje utratę posiadania przez posiadacza samoistnego, podczas gdy dokonując prawidłowej wykładni tego pojęcia należy przyjąć, ze posiadanie samoistne działek przez skarżącego miało charakter ciągły i podlegający ochronie prawnej. Skarżący wskazał, że podjął na wiosnę 2020 r. szereg prac rolnych na ww. działkach, co potwierdzają złożone dokumenty, fotografie i zeznania świadków. Był więc ich posiadaczem, a wtargnięcie na nie w trakcie roku rolnego przez K. M. w toku zaawansowanych prac agrarnych należy uznać za działanie samowolne niepodlegające ochronie prawnej. Wyjaśnił ponadto, że Sąd Rejonowy w M. prawomocnie stwierdził nabycie spadku przez m.in. żonę strony w zakresie [...] ww. działek, a skarżący na prośbę żony wykonywał na nich czynności zachowawcze. Wskazał, że wywodzenie umocowania do prowadzenia upraw na tych działkach przez K. M. – jako zarządcy tymczasowego - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 6 czerwca 2019 r. jest błędne, bo odnosi się ono do majątku po Z. M. Sąd nie orzekał i nie mógł orzekać o majątku po A. M., która była współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w [...]. W tym zakresie skarżący powołał się na zakaz z art. 6361 § 2 k.p.c. Zakwestionował ponadto sposób uprawy roli podanej przez K. M. – metoda bezorkowa. Argumentował, że ani sąd, ani posiadacz lub współwłaściciel nie wyrazili zgody na użytkowanie ww. działek przez K. M. Wobec tego nie doszło do skutecznego przerwania posiadania przez stronę i na dzień 31 maja 2020 r. był on posiadaczem ww. gruntów rolnych.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP. W uzasadnieniu wskazał, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] (zadeklarowanych do płatności) wystąpił błąd kontroli krzyżowej polegający na zgłoszeniu ich do płatności także przez innego producenta rolnego. Celem kontroli było ujawnienie nieprawidłowości polegającej na zadeklarowaniu tej samej działki ewidencyjnej przez dwóch lub więcej rolników i zapobieżenie wypłacie środków unijnych osobie nieuprawnionej. Wskazał, że ARiMR zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkuje działkę rolną objętą dwoma lub większą liczbą wniosków, przy czym nie rozstrzyga sporu pomiędzy rolnikami, a jedynie rozstrzyga, któremu z nich przysługuje płatność. Obowiązkiem wnioskodawców jest udokumentowanie, kto użytkuje sporne działki rolne. Organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący na dzień 31 maja 2020 r. nie był posiadaczem ww. działek. Wyjaśnił, że ze względu na treść art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 kryterium rozstrzygającym w tym zakresie było ustalenie, czy na dzień 31 maja 2020 r. wnioskodawca faktycznie władał spornymi nieruchomościami nie tylko w sposób fizyczny, ale również czy miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na danej działce. Dyrektor Oddziału ocenił, że przedstawione dowody użytkowania działek przez skarżącego (fotografie działek z okresu marzec-kwiecień 2020 r.) nie mogą konkurować z dowodami przedstawionymi przez K. M., z których wynika, że w dniach 18-20 kwietnia 2020 r. wykonał na nich siew kukurydzy i dysponuje dowodami wskazującymi na ich użytkowanie (faktury zakupu kukurydzy, środków ochrony roślin, siewu kukurydzy, rozsiania nawozu, umowa ubezpieczenia upraw, przelewy). Wyjaśnienia obu rolników uzupełniają się. Świadkowie potwierdzili, że w kwietniu 2020 r. skarżący wykonywał orkę oraz że jesienią przy zbiorach kukurydzy z tych działek obecny był K. M. W wyniku kontroli terenowej ustalone zostało ponadto, że na spornych działkach znajdowała się kukurydza, a nie deklarowany we wniosku skarżącego ugór. Z tych przyczyn sporne działki podlegały wykluczeniu z płatności wnioskowanych przez skarżącego. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa o płatnościach nie uzależnia zastosowania instytucji pomocowych dla rolników od złej lub dobrej wiary władającego gruntami. Obowiązujące regulacje prawne nie przewidują możliwości jednoczesnego przyznania płatności bezpośrednich zarówno właścicielowi nieruchomości jak i faktycznie użytkującemu grunt posiadaczowi, ani też przyznania płatności właścicielowi gruntu, gdy użytkujący faktycznie działkę posiadacz korzysta z nieruchomości bez tytułu prawnego a nawet wbrew woli jego właściciela, pozostawiając stronom sporu ewentualne rozliczenia. Płatności bezpośrednie, o które ubiega się skarżący, są formą wsparcia finansowanego w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, będącej jednym z celów UE. Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując jedynie tytułem własności, nie zajmują się produkcja rolną.

W skardze strona wniosła o uchylenie tej decyzji w całości oraz decyzji ja poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:

1) art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, ze należy przyznać płatność bezpośrednią podmiotowi, który wbrew woli użytkującego posiadacza, a także w złej wierze, wszedł w przemijające posiadanie na dzień 31 maja danego roku, w konsekwencji naruszenie praworządności;

2) art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach poprzez błędna wykładnię pojęcia: "działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności" rozumianą w sposób, że poza wolą i wiedzą posiadacza samoistnego przerwanie posiadania wywołane przez przeszkodę przemijającą (wejście na działki rolne przez K.A. M.) na dzień 31 maja danego roku powoduje utratę posiadania przez posiadacza samoistnego, podczas gdy dokonując prawidłowej wykładni powyższego pojęcia należy przyjąć, iż posiadanie samoistne działek przez skarżącego miało charakter ciągły i podlegający ochronie prawnej;

3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji;

4) art. 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, że K.A. M. dokonał zabiegów agrarnych, podczas gdy zabiegi te wykonał skarżący, zaś K.A. M. stwierdził, że dokonał zasiewu "metodą bezorkową", co jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego.

W uzasadnieniu skarżący - odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego -argumentował w zakresie rozumienia posiadania i jego naruszenia przez K. M. z przekroczeniem m.in. zakresu uprawnień zarządcy tymczasowego. Samowolne epizodyczne wejście na uprawiane przez skarżącego działki nie mogło doprowadzić do skutecznego przerwania ich posiadania, zatem na dzień 31 maja 2020 r. to skarżący był posiadaczem spornych gruntów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że decyzja Dyrektora Oddziału oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP nie naruszają prawa.

Sporne w sprawie jest spełnienie przez skarżącego warunku przyznania płatności do zadeklarowanych we wniosku o płatności na 2020 r. powierzchni działek rolnych [...] (nr [...]) i [...] (nr [...]) określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach, tj. posiadania tych działek w dniu 31 maja 2020 r., w sytuacji gdy działki te zadeklarował też inny rolnik.

Organy obu instancji powołując się na wyniki kontroli administracyjnej, w tym krzyżowej, oraz postępowania wyjaśniającego stwierdziły, że sporne działki na dzień 31 maja 2020 r. nie były użytkowane rolniczo przez stronę.

Skarżący uważa natomiast, że na dzień 31 maja 2020 r. był uprawnionym posiadaczem ww. działek i je użytkował dokonując szeregu zabiegów agrotechnicznych. Natomiast drugi rolnik bezprawnie – z przekroczeniem m.in. zakresu uprawnień zarządcy tymczasowego - wtargnął na uprawiane przez skarżącego działki, co nie mogło doprowadzić do skutecznego przerwania ich posiadania przez stronę.

W sprawie poddanej kontroli Sądu zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1307/2013, rozporządzenia nr 639/2014, rozporządzenia 1306/2013, rozporządzenia nr 809/2014, rozporządzenia nr 640/2014 oraz ustawy o płatnościach w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie C-316/10 Danske Svineproducenter, (ECLI:EU:C:2011:863, pkt 39-41) wskazał, że rozporządzenia mają zatem z reguły ze względu na ich charakter i ich funkcję w systemie źródeł prawa Unii bezpośredni skutek w krajowych porządkach prawnych, bez konieczności przyjmowania środków wykonawczych przez władze krajowe (zob. wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie C-278/02 Handlbauer, Zb.Orz. s. I-6171, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo) – pkt 39. Wprowadzenie w życie niektórych ich przepisów może jednakże wymagać przyjęcia środków wykonawczych przez państwa członkowskie (ww. wyrok w sprawie Handlbauer, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo) –pkt 40.

W motywie 4 rozporządzenia 1307/2013 wskazane zostało, że rozporządzenie nr 1306/2013 oraz przepisy przyjęte na jego podstawie mają mieć zastosowanie do środków określonych w rozporządzeniu nr 1307/2013.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii (art. 58 ust. 2). O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1). W przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 63 ust. 1). Każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"- art. 67 ust. 1), który stosuje się do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 67 ust. 2). Elementami systemu zintegrowanego są: skomputeryzowana baza danych; system identyfikacji działek rolnych system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność; zintegrowany system kontroli; jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność (art. 68). System identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności umożliwia weryfikację uprawnień oraz kontrole krzyżowe z wnioskami o przyznanie pomocy i systemem identyfikacji działek rolnych (art. 71). Z art. 72 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, że każdego roku beneficjent wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, składa wniosek m.in. o płatności bezpośrednie obejmujący odpowiednio (a) wszystkie działki rolne w gospodarstwie, jak również grunty nierolnicze, których dotyczy wniosek o wsparcie, o którym mowa w art. 67 ust.2; (b) uprawnienia do płatności deklarowane do aktywowania, (c) wszelkie informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub wymagane w związku z wdrożeniem odpowiedniego sektorowego prawodawstwa rolnego lub wymagane przez dane państwo członkowskie. Zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole są uzupełniane przez kontrole na miejscu. W przypadku nieprzestrzegania warunków kwalifikowalności stosuje się art. 63 (art. 74).

Zgodnie z motywem 23 rozporządzenia nr 809/2014 terminowe składanie przez beneficjentów wniosków o uprawnienia do płatności jest konieczne, aby państwa członkowskie były w stanie ustalić te uprawnienia. W związku z tym należy ustalić ostateczny termin składania wniosków. Zgodnie z art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia państwa członkowskie określają ostateczne terminy, w których pojedynczy wniosek, wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność mogą być składane. Termin ten może być wyznaczony na datę późniejszą zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2014, w niektórych strefach podległych wpływowi wyjątkowych warunków klimatycznych (ust. 2). Zgodnie z art. 22 ust. 1 wnioski o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej zgodnie z (...) art. 39 rozporządzenia nr 1307/2014 składa się w terminie ustalonym przez państwa członkowskie. Ustalony termin przypada nie później niż dnia 15 maja danego roku kalendarzowego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013 "rolnik" oznacza osobę fizyczną (...) która prowadzi działalność rolniczą, a "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika (...).

Artykuł 36 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, że państwa członkowskie stosujące w 2014 r. system jednolitej płatności obszarowej (...) mogą zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu zadecydować o kontynuowaniu stosowania tego systemu najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 r. Przez okres stosowania systemu jednolitej płatności obszarowej nie stosuje się sekcji 1, 2 i 3 rozdziału 1 "System płatności podstawowej i system jednolitej płatności obszarowej" w Tytule III "System płatności podstawowej, system jednolitej płatności obszarowej oraz powiązane płatności" z wyjątkiem art. 23 ust. 1 akapit drugi i ust. 6 (regionalny przydział pułapów krajowych) i art. 32 ust. 2-6 (definicja: "kwalifikujący się hektar"). Jednolita płatność obszarowa przyznawana jest w ujęciu rocznym do każdego kwalifikującego się hektara zadeklarowanego przez rolnika zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 1306/2013 (art. 36 ust. 2).

"Kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub – w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej – wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej (art. 36 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013).

Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (art. 36 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013).

Zgodnie z art. 36 ust. 5 z wyjątkiem działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych hektary, o których mowa w ust. 2, muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z art. 39 rozporządzenia nr 1307/2013 uprawnienia do płatności przydziela się rolnikom, którzy są uprawnieni do otrzymania płatności zgodnie z art. 9, pod warunkiem że: a) złożą wniosek o przydział uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej przed ostatecznym terminem składania wniosków, który ma być określony zgodnie z art. 78 akapit pierwszy lit. b) rozporządzenia nr 1306/2013 w pierwszym roku stosowania systemu płatności podstawowej, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych; oraz b) byli uprawnieni do otrzymywania płatności przed zastosowaniem jakichkolwiek zmniejszeń lub wykluczeń przewidzianych w tytule II rozdział 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy w ramach płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego lub uzupełniających krajowych płatności bezpośrednich zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 73/2009 na 2013 r.

Zgodnie z motywem 16 rozporządzenia nr 639/2014 (uzupełniającego rozporządzenie nr 1307/2013) uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje o taki przydział. Należy wyjaśnić, że zasada ta ma w szczególności zastosowanie, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności ze strony więcej niż jednego rolnika.

Zgodnie zaś z art. 15 rozporządzenia nr 639/2014 w celu ustalenia liczby uprawnień do płatności, które mają zostać przydzielone zgodnie z (...) i art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, w przypadkach gdy nie występuje siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności, uwzględnia się wyłącznie te kwalifikujące się hektary, które zostały zatwierdzone zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. a) rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014 (ust. 1). W przypadku gdy kwalifikujący się hektar, o którym mowa w ust. 1, jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności złożonego przez dwóch lub więcej wnioskodawców, decyzja, komu należy przyznać uprawnienie do płatności, opiera się na kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do działalności rolniczej wykonywanej na tym hektarze oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością (ust. 2).

Przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014 stanowi uzupełnienie zasad określonych w art. 39 rozporządzenia nr 1307/2013, a został ustanowiony wskutek orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (wyrok z 14 października 2010 r. w sprawie C-61/09, Landkreis Bad Durkheim, ECLI:EU:C:2010:606, pkt 50 i n.). Był też przedmiotem wiążącej interpretacji dokonanej przez jedyny uprawniony do tego sąd, tj. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) – wyrok z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 Land Berlin (ECLI:EUC:2020:1046). Oba wyroki dotyczyły zagadnienia zgłoszenia uprawnień do płatności względem tego samego kwalifikującego hektara przez kilku rolników. Wynika z nich, że grunt należy do gospodarstwa rolnika, gdy przysługuje mu uprawnienie do zarządzania nim do celów prowadzenia działalności rolniczej. Rolnik musi dysponować w odniesieniu do danego gruntu wystarczającą samodzielnością przy prowadzeniu działalności rolniczej, co powinien ocenić sąd krajowy. Sporne grunty nie były przedmiotem żadnej działalności rolniczej wykonywanej przez osobę trzecią we wskazanym powyżej okresie. W celu uniknięcia sytuacji, w której kilku rolników rości sobie prawa do określonych działek jako należących do ich gospodarstwa, konieczne jest bowiem, by w ww. okresie działki te nie mogły zostać przyporządkowane do gospodarstwa innych rolników dla celów systemu płatności jednolitych. Do przyporządkowania gruntu rolnego do gospodarstwa rolnika nie jest konieczne, aby dany rolnik dysponował nim na podstawie umowy dzierżawy lub innego typu odpłatnej umowy oddania w używanie o takim samym charakterze (powołany wyrok ETS w sprawie C-61/09, pkt 58, 62, 66 i 71, który pozostaje aktualny w sprawie, choć dotyczy nieobowiązującego aktu prawa unijnego).

W opinii w sprawie C-61/09 Rzecznik Generalny Jan Mazak (ECLI:EU:C:2010:265) zwrócił zaś uwagę na ryzyko związane różnym intepretowaniem tytułu prawnego do gruntu i w tym zakresie wskazał, że: "jak słusznie wskazał rząd polski, tytuł prawny do gruntów stanowi kwestię prawa cywilnego, która będzie różnie oceniana przez państwa członkowskie. Jeżeli miałby on znaczenie w kontekście wykładni art. 44 rozporządzenia nr 1782/2003, zachodziłoby ryzyko, że przepis ten będzie niejednolicie stosowany w 27 państwach członkowskich" (pkt 52).

W wyroku w sprawie C-216/19 TSUE wskazał, że wyrażenie "w jego dyspozycji" nie zostało zdefiniowane w przepisie art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013 (który zawiera regulację podobną do art. 39 – uwaga Sądu), należy jednak zauważyć, że ani art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013, ani żaden inny przepis prawa Unii nie wymaga, aby wnioskodawca przedstawił tytuł własności lub jakikolwiek dowód podstawy prawnej użytkowania na poparcie wniosku o przyznanie uprawnień do płatności w celu wykazania, że zadeklarowane kwalifikujące hektary pozostają w jego dyspozycji (pkt 34). Trybunał orzekł już, że państwom członkowskim przysługuje zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od wnioskodawcy dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy. Jednak w ramach zakresu swobodnego uznania w odniesieniu do dowodów wymaganych jako uzasadnienie wniosku o przyznanie pomocy, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów będących przedmiotem wniosku, państwa członkowskie powinny uwzględniać cele odnośnych przepisów Unii i przestrzegać ogólnych zasad prawa Unii, w szczególności zasady proporcjonalności (wyrok z dnia 24 czerwca 2010 r., Pontini i in., C-375/08, EU:C:2010:365, pkt 82, 86). Państwa członkowskie mają zatem prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane ze złożonym wnioskiem o przyznanie uprawnień do płatności są "w [...] dyspozycji" rolnika, który składa ten wniosek, w rozumieniu tego przepisu (pkt 36). Takie podejście jest zgodne z jednym z kluczowych wymogów reformy WPR wdrożonej rozporządzeniem nr 1307/2013, który jest opisany w motywie 2 tego rozporządzenia i zakłada zmniejszenia obciążeń administracyjnych (pkt 37). O ile państwa członkowskie mają prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, o tyle mają one obowiązek systematycznego przeprowadzania kontroli wniosków o przyznanie uprawnień do płatności i odpowiadających im wniosków o płatność w celu zapobiegania nieprawidłowościom i, w razie potrzeby, korygowania popełnionych nieprawidłowości oraz odzyskiwania nienależnych płatności (pkt 38). W przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności, domniemanie, zgodnie z którym kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, zostaje jednak podważone (pkt 40). W takiej sytuacji właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców pozostają kwalifikujące się hektary (pkt 41).

Wyrok w sprawie C-61/09 (EU:C:2010:606) został wydany w odniesieniu do sytuacji faktycznej charakteryzującej się istnieniem stosunków i powiązań prawnych między różnymi osobami, które mogły twierdzić, że mają w swojej dyspozycji różne grunty, których dotyczyła sprawa (pkt 43).

W przypadku, do którego odnosi się wyrok w sprawie C-216/19 osoby trzecie nie podnoszą żadnego tytułu prawnego w odniesieniu do danych obszarów rolnych. Należy zatem stwierdzić, że w takich okolicznościach nie należy stosować kryteriów ustanowionych w art. 15 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 639/2014 (pkt 44). W przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów (pkt 45).

Z przytoczonych przepisów i ich interpretacji dokonanych przez Trybunał wynika, że przypadek, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności przez więcej niż jednego rolnika odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy każdy z tych rolników ma podstawę prawną do wykorzystywania tego gruntu do działalności rolniczej. Wniosek o płatność może bowiem złożyć tylko rolnik, który obszarem tym zarządza w ramach gospodarstwa rolnego. Przypadek takiego "konfliktu" rozstrzyga przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014. Natomiast w sytuacji, gdy wniosek o płatność do tego samego obszaru składa osoba, która faktycznie wykorzystuje ten obszar bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, to przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014 nie ma zastosowania. Jednocześnie "kwalifikujący się hektar" musi spełniać taką definicję przez cały rok kalendarzowy. Elementem tej definicji jest posiadanie "kwalifikujących się hektarów" przez rolnika przez cały rok, którego dotyczy płatność.

Na gruncie prawa krajowego warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych na rok 2020 r. uzupełniająco (w stosunku do prawa unijnego) reguluje ustawa o płatnościach. Zgodnie z jej art. 7 ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (DZ. Urz. UE L 347 z 20.12.20013 r. str. 549, z późn. zm.), wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Z kolei art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W sprawie zasadnicze znaczenie ma treść art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach.

Bezsporne jest, że skarżący w dniu 20 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2020 r. deklarując ww. [...] działki rolne. Nie jest też sporne, że w wyniku kontroli administracyjnej, krzyżowej ustalone zostało, że wskazane działki zgłosił do płatności także inny rolnik – K. M.

Z akt sprawy wynika i nie jest kwestionowane, że Sąd Rejonowy w M. ustanowił K. M. zarządcą tymczasowym nieruchomości rolnej stanowiącej m.in. działki nr [...], [...] w sprawie o zabezpieczenie spadku po zmarłym w 2016 r. Z. M. i zlecił komornikowi sądowemu podjęcie czynności do wprowadzenia zarządcy w zarząd poprzez usunięcie przeszkód, które zarządca napotka w objęciu zarządu, a w szczególności poprzez usunięcie oporu osób aktualnie zajmujących tę nieruchomość (postanowienia z 6 czerwca 2019 r. (sygn. akt I Ns 195/18), co zostało wykonane w listopadzie 2019 r.

Akta sprawy przekonują, że skarżący okoliczności tych nie podważył żadnym dowodem. Przedstawione przez skarżącego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej A. M. nie odnosi się do spornych działek i nie pozwala na wniosek, że tymczasowy zarząd nimi wygasł lub został uchylony.

Słusznie w tym zakresie argumentował Dyrektor Oddziału, że ARIMR nie ma kompetencji rozstrzygania sporów pomiędzy rolnikami i nie bierze ich pod uwagę przy przyznawaniu płatności.

W tym stanie rzeczy, należy uznać, że podstawa prawna użytkowania spornych działek (posiadanie) została całkowicie wyłączona wskutek ustanowienia zarządcy tymczasowego (K. M.) na tych nieruchomościach.

Fakt ten należy ocenić zgodnie z wytycznymi wskazanymi w wyroku TSUE w sprawie C-261/19. Sporne grunty nie mogły więc być w dyspozycji skarżącego, bo mocą postanowienia sądu dysponowanie nimi przez skarżącego zostało wyłączone.

Użytkowaniu spornych działek przez skarżącego w ustalonym stanie faktycznym nie można zatem przypisać cech warunkujących spełnienie kryteriów przyznania płatności wg kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do działalności rolniczej wykonywanej na tym hektarze oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością. Prawo do podejmowania decyzji względem tych działek zostało w stosunku do skarżącego wyłączone, skoro ustanowiony został zarządca tymczasowy do tych konkretnie i enumeratywnie wymienionych działek. Skarżący nie przedstawił w sprawie dowodu, który przeczyłby tej okoliczności w odniesieniu do konkretnych działek nr [...] i [...].

Oceny tej nie zmienia fakt użytkowania rolniczego spornych działek przez skarżącego w określonym czasie i pewnym zakresie.

W sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek przyznania płatności, ponieważ skarżący na dzień 31 maja 2020 r. nie był w posiadaniu spornych działek w przedstawionym wyżej rozumieniu, które wiążąco określił TSUE.

Przedstawiona argumentacja w zaskarżonej decyzji odnośnie do użytkowania spornych działek przez drugiego rolnika nie jest w tej sytuacji decydująca. Miałaby natomiast znaczenie w przypadku, gdyby obu rolnikom służyła podstawa prawna do ich użytkowania. Stan faktyczny sprawy jest jednak inny.

Skarżący nie wykazał, by służyło mu względem [...] spornych działek posiadanie we wskazanym rozumieniu na dzień 31 maja 2020 r. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 8 ust. 1 pkt 2 ) ustawy o płatnościach.

Z tych względów Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151