Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2963/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 515
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi [...] Funduszu Leasingowego SA we [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] Funduszu Leasingowego SA we [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007r., Nr 186, poz. 1322 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] Funduszu Leasingowego S.A. o wyrejestrowanie pojazdu marki [...] nr rej. [...], nr identyfikacyjny [...] numer nadwozia (podwozia): [...], odmówił wyrejestrowania ww. pojazdu z uwagi na: brak zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży (przywłaszczenia) pojazdu - określonego § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów; nieprawdziwość złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o kradzieży pojazdu, wobec wydanego przez Prokuraturę Rejonową w [...] postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, tj. brak przestępstwa kradzieży/przywłaszczenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 26 lutego 2014 r. wpłynął wniosek o wyrejestrowanie pojazdu marki [...] nr rej. [...], nr identyfikacyjny [...] numer nadwozia (podwozia): [...] na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Do wniosku załączono: uwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa z 2 maja 2012 r., oświadczenie z dnia 20 lutego 2014 r. o kradzieży pojazdu, potwierdzenie zapłaty opłaty skarbowej, uwierzytelnioną kserokopię zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wraz z potwierdzeniem odbioru, uwierzytelnioną kserokopię umowy leasingu operacyjnego nr [...], uwierzytelnioną kserokopię protokołu zdawczo-odbiorczego nr [...], uwierzytelnioną kserokopię odpisu aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców nr KRS [...].

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela w przypadku kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. Przepis § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów określa, iż w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu w organie rejestrującym właściwym ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu i do wniosku dołącza dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana, stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań oraz zaświadczenie wydane przez właściwy organ Policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu.

Organ wskazał, że właściciel nie załączył do wniosku wszystkich wymaganych dokumentów, wobec czego w dniu 20 marca 2014 r. wezwany został do dołączenia m.in. zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży (przywłaszczenia) pojazdu. Jednocześnie organ pismem z dnia 27 marca 2014 r. wystąpił do Prokuratury Okręgowej w [...] o informację, czy w przedmiotowej sprawie wszczęto postępowanie. W dniu 4 kwietnia 2014 r. organ otrzymał odpis postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia pojazdu będącego przedmiotem wniosku o wyrejestrowanie, z powodu braku znamion czynu zabronionego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Postanowienie to jest prawomocne.

Organ podniósł, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2012 r. III SA/Po 614/12 (LEX nr 1241931), że nieuprawniona jest wykładnia art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, która dopatruje się w treści tego przepisu obowiązku wydania decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu nawet wówczas, gdy oświadczenie właściciela będzie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ zauważył też, że w ww. wyroku wskazano, że zobowiązanie strony postępowania do przedłożenia (a także zbieranie z urzędu) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawionego przez właściwy organ, znajduje usprawiedliwienie w normie ustawowej wyrażonej w przepisie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ podkreślił przy tym, że nie jest uprawniony do stwierdzenia, czy dany czyn wypełnia znamiona przestępstwa kradzieży/przywłaszczenia czy też nie, bowiem nie ma on takich uprawnień. W tym względzie organ opiera się na oświadczeniu wnioskującego, podpartym zebranym w toku prowadzonego postępowania w sprawie materiałem dowodowym. Jak wskazał Prezydent Miasta [...], organem uprawnionym do takiej oceny jest natomiast Prokuratura Rejonowa w [...]. Zgodnie z jej prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia wobec stwierdzenia przesłanki z art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. - czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Jak wskazał organ, oznacza to brak przestępności czynu, a zatem brak przestępstwa kradzieży/przywłaszczenia pojazdu.

[...] Fundusz Leasingowy S.A. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2014 r. Podniósł, że zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek jego właściciela, w przypadku kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. Oświadczenie takie jest zatem elementem wniosku w sprawie i jednocześnie wystarczającym warunkiem do otrzymania pozytywnej dla strony decyzji. W odwołaniu powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 773/05 (LEX nr 593398), w którym wskazano, że w świetle art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w przypadku kradzieży pojazdu, jego wyrejestrowanie może nastąpić wyłącznie na wniosek właściciela, który złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznanie. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że spełnienie tego warunku nakłada na organ administracji obowiązek wyrejestrowania tego pojazdu. W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustawa Prawo o ruchu drogowym rozróżnia pojęcie "rejestracji pojazdu" od jego "wyrejestrowania" i przewiduje odmienne zasady zarejestrowania i wyrejestrowania pojazdu. Sąd zauważył, że przepis § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów nakłada na właściciela pojazdu dokonującego jego wyrejestrowania, obowiązek dołączenia do wniosku poza stosownym oświadczeniem pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, innych dokumentów w postaci dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu, jeżeli była wydana, zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu, wystawionego przez właściwy organ, podczas gdy tych dodatkowych warunków przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przy wyrejestrowaniu pojazdu nie przewiduje. Jak podniósł [...] Fundusz Leasingowy S.A., Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku zważył, że przepis § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie znajduje umocowania w podstawie prawnej wydania tego rozporządzenia, którą stanowi art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a tym samym przepis ten nie może być przyjęty za podstawę wydania decyzji administracyjnej o wyrejestrowaniu pojazdu. Zawarte w art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy upoważnienie ustawowe obejmuje wyłącznie określenie warunków i trybu rejestracji pojazdu, a nie wyrejestrowania.

[...] Fundusz Leasingowy S.A. podniósł, że podstawę prawną do wyrejestrowania pojazdu stanowi zatem wyłącznie przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i wszelkie dodatkowe wymagania nieprzewidziane tym przepisem nie mają mocy prawnej. Nie zgodził się też z twierdzeniem organu, aby oświadczenie o kradzieży pojazdu z dnia 20 lutego 2014 r. stanowiło oświadczenie nieprawdziwe. Wskazał, że wnioskodawca nie jest uprawniony do stwierdzania, czy dany czyn wypełnia znamiona przestępstwa kradzieży w rozumieniu kodeksu karnego, takiego obowiązku ustawa Prawo o ruchu drogowym nie nakłada na wnioskującego. Przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym nie wymaga żadnych poza oświadczeniem wnioskującego o wyrejestrowanie, dowodów lub innych dokumentów stwierdzających fakt popełnienia kradzieży w rozumieniu przepisów prawa karnego. Jeżeli miałaby być to kradzież w rozumieniu przepisów ustawy kodeks karny, to należałoby oczekiwać orzeczenia sądu karnego stwierdzającego ten fakt. Jeśli jednak ustawa wymaga wyłącznie oświadczenia właściciela, że pojazd do niego należący został skradziony, może on tego dokonać wyłącznie przez stwierdzenie, że ukradziono mu samochód lub że został wbrew swej woli pozbawiony własności pojazdu, bez ustalania, czy czyn ten stanowi przestępstwo w rozumieniu Kodeksu karnego.

[...] Fundusz Leasingowy S.A. podkreślił także, że postanowienie Prokuratury Rejonowej w [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia z powodu braku znamion czynu zabronionego wydane zostało w dniu [...] lutego 2014 r., a więc po dniu złożenia oświadczenia przez wnioskodawcę, zatem w dniu składania tego oświadczenia nie potwierdzało ono stanu nieprawdziwego. Jednocześnie w oświadczeniu tym wnioskodawca wskazał, że pojazd uległ utracie w wyniku przywłaszczenia mienia, tj. kradzieży w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, a nie przepisów prawa karnego.

W odwołaniu podniesiono także, że na podstawie dokumentów takich jak: zaświadczenie Policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży, postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży oraz postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia nie ma możliwości stwierdzenia, że doszło do kradzieży w rozumieniu przepisów prawa karnego. Dopiero prawomocny wyrok sądu karnego może potwierdzić, czy doszło do przestępstwa kradzieży, czy też nie. [...] Fundusz Leasingowy S.A. podniósł, że gdyby art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymagał potwierdzenia faktu kradzieży jako czynu w rozumieniu przepisów prawa karnego - to niewątpliwie wymagane byłoby stwierdzenie tego czynu prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Przepis ten nie zawiera jednak takich wymogów i w żaden sposób nie odnosi się do przepisów prawa karnego, należy zatem stwierdzić, że przepis ten posługuje się pojęciem kradzieży w potocznym rozumieniu tego słowa jako określenie zaboru mienia. Na podstawie przepisu art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie dochodzi więc do upoważnienia organu administracyjnego do poszukiwania prawdy obiektywnej w zakresie faktycznego zaistnienia przestępstwa kradzieży w rozumieniu Kodeksu karnego. Zdaniem odwołującego się nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymaga potwierdzenia faktu kradzieży jako przestępstwa w rozumieniu przepisów prawa karnego.

[...] Fundusz Leasingowy S.A. zarzucił, że organ przyjmując, że do wyrejestrowania pojazdu niezbędne jest zaświadczenie Policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży lub postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży, wyszedł poza dyspozycje przepisu art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jednocześnie bezpodstawnie stwierdził nieprawdziwość oświadczenia wnioskodawcy z dnia 20 lutego 2014 r. Doprowadziło to do błędnego rozstrzygnięcia i odmowy wyrejestrowania pojazdu, pomimo, iż wniosek o wyrejestrowanie pojazdu był kompletny i uzasadniał wyrejestrowanie pojazdu.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] Funduszu Leasingowego S.A. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2014 r. - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 79 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1. przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów (...); 2. kradzieży pojazdu, jeżeli właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3. wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicą; 4. zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5. udokumentowania trwałej lub zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6. przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletności pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2009 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7. wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa w art. 70g ust. 5.

Jak podkreślił organ odwoławczy, przepis art. 79 ust. 1 ustawy wymienia siedem przesłanek dających podstawę do wyrejestrowania pojazdu. W przypadku złożenia zatem wniosku o wyrejestrowanie pojazdu, organ właściwy winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w kierunku ustalenia, w jaki sposób doszło do utraty przez stronę posiadania pojazdu, którego dotyczy wniosek o wyrejestrowanie. Wynika to wprost z art. 7 kpa, na mocy którego w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, a z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organ wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż sporny pojazd - naczepa samochodowa typ [...] została oddana w leasing na okres 36 m-cy. Z powodu niewywiązywania się J. D. z warunków umożliwiających przeniesienie własności po wygaśnięciu umowy, na leasingobiorcę nie została ostatecznie przeniesiona własność pojazdu. Powyższe wynika z zawiadomienia [...] Funduszu Leasingowego skierowanego do Prokuratury Okręgowej w [...]. Z treści zawiadomienia wynika, że chodzi o przestępstwo przywłaszczenia. [...] Fundusz Leasingowy S.A. złożył także oświadczenie datowane na dzień 20 luty 2014 r., że pojazd uległ utracie w wyniku sprzeniewierzenia mienia i wypełnia to znamiona przestępstwa kradzieży w rozumieniu kodeksu karnego. W aktach sprawy znajduje się również postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia powierzonego mienia.

SKO w [...] stwierdziło, że strona skarżąca utraciła pojazd, którego dotyczył wniosek o wyrejestrowanie i w tym kierunku organ winien podjąć działania aby ustalić, czy nie zaszły podstawy do wyrejestrowania z uwagi na przesłankę zawartą w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organ I instancji miał rozważyć, czy sytuacja opisana we wniosku wypełnia dyspozycję art. 79 ust. 1 pkt 2, czy art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył dostatecznie okoliczności sprawy, naruszając przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej co do kwestii wiarygodności jej oświadczenia Kolegium podkreśliło, że organy mają obowiązek dokonywać oceny zebranych dowodów na dzień wydania decyzji i wskazało, że w powiązaniu z postanowieniem o odmowie wszczęcia dochodzenia organ I instancji miał prawo mieć wątpliwości, czy pojazd istotnie został skradziony. Odnośnie zarzutu dotyczącego bezzasadnego żądania dokumentów wymienionych w § 15 rozporządzenia, Kolegium podkreśliło, że nie jest władne pomijać obowiązującego przepisu aktu wykonawczego, nawet w przypadku przekroczenia delegacji ustawowej, dopóki dany przepis pozostaje w obrocie prawnym.

[...] Fundusz Leasingowy S.A. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. zarzucając:

1. naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - tj. przyjęcie, że oświadczenie o kradzieży pojazdu złożone pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania nie wyczerpuje wszystkich przesłanek wyrejestrowania pojazdu, podczas gdy przepis ten wymienia złożenie przez właściciela pojazdu takiego oświadczenia jako jedyną i wystarczającą przesłankę do wyrejestrowania pojazdu w przypadku jego kradzieży;

2. naruszenie § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - tj. przyjęcie, że przepis ten precyzuje, jakie dokumenty powinny być dołączone do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu na podstawie przepisu art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, podczas gdy przepis ten nie znajduje umocowania w podstawie prawnej wydania tego rozporządzenia, którą stanowi art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa o ruchu drogowym.

[...] Fundusz Leasingowy S.A. powtórzył w skardze argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2014 r.

Podniósł, że poszukiwanie przez organ administracyjny przesłanek przestępstwa kradzieży w rozumieniu przepisów prawa karnego wykracza poza kompetencje ustawowe organu określone przepisem art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zarzucił, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu poszukiwania przez organ przesłanek przestępstwa kradzieży w rozumieniu przepisów prawa karnego stanowi naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię - tj. przyjęcie, że oświadczenie o kradzieży pojazdu złożone pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania nie wyczerpuje wszystkich przesłanek wyrejestrowania pojazdu, podczas gdy ww. przepis wymienia złożenie przez właściciela pojazdu stosownego oświadczenia jako jedyną i wystarczającą przesłankę do wyrejestrowania pojazdu w przypadku jego kradzieży. Co więcej pojęcie kradzieży nie zostało w tym przepisie zdefiniowane jako przestępstwo kradzieży określone przepisami prawa karnego, a chodzi tu o zabór mienia. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja narusza także § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów poprzez jego błędne zastosowanie - tj. przyjęcie, że przepis ten precyzuje, jakie dokumenty powinny być dołączone do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu na podstawie przepisu art. 79 ust .1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, podczas gdy przepis ten nie znajduje umocowania w podstawie prawnej wydania tego rozporządzenia, którą stanowi art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a tym samym przepis ten nie może być przyjęty za podstawę wydania decyzji administracyjnej o wyrejestrowanie pojazdu. Zawarte w art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy upoważnienie ustawowe obejmuje wyłącznie określenie warunków i trybu rejestracji pojazdu, a nie wyrejestrowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skarga jest zasadna.

Oceniając prawidłowość zastosowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z dnia [...] października 2014 r., rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a. wskazać trzeba, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; przy czym przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Określona w powołanym przepisie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się zatem na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych oraz 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Powyższe oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Wymagane jest bowiem dodatkowo jednoczesne wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Stąd, wydanie decyzji określonej w art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dopuszczalne jest wyjątkowo i to tylko wtedy, gdy zaistnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. a doprecyzowaną w art. 127 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej.

Przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. nawiązują w istocie do braku przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Choć organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, niemniej jednak, na podstawie art. 136 k.p.a. może uzupełnić materiał dowodowy w niezbędnym zakresie. Oznacza to, że przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. nie mogą być rozpatrywane samoistnie, lecz ich treść winna być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym, w których mieści się przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów.

W sytuacji zatem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 k.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy za równoznaczne z naruszenie tego przepisu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1065/09, LEX nr 746056; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 302/11, LEX nr 821552).

Nade wszystko przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie będzie miał zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie jego ocena. Taka sytuacja, zachodzi zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie.

Analiza akt dowodzi, że decyzja organu I instancji odmawiająca wyrejestrowania pojazdu marki [...] nr rej. [...], została wydana po ustaleniu, że właściciel mimo wezwania nie załączył do wniosku wszystkich wymaganych dokumentów, a organ z urzędu ustalił, że Prokuratura Rejonowa w [...] prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia ww. pojazdu z powodu braku znamion czynu zabronionego,.

Przedstawiona w uzasadnieniu organu odwoławczego argumentacja nie była wystarczająca dla przyjęcia, iż doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wydanie decyzji kasatoryjnej. Wskazane przez organ II instancji wątpliwości co do treści wniosku o wyrejestrowanie nie miały podstaw w materiale sprawy. Wadliwa była ocena organu odwoławczego, że organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył dostatecznie okoliczności sprawy, naruszając przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa.

W toku postępowania ustalono bowiem, że sporny pojazd - naczepa samochodowa typ [...] została oddana przez skarżącą spółkę w leasing na okres 36 m-cy. Z powodu niewywiązywania się leasingobiorcy J. D. z warunków umożliwiających przeniesienie na niego własności po wygaśnięciu umowy leasingu, własność pojazdu ostatecznie nie została przeniesiona. Powyższe wynikało z zawiadomienia [...] Funduszu Leasingowego skierowanego do Prokuratury w [...]. Z treści zawiadomienia wynikało również, że chodzi o przestępstwo przywłaszczenia.

Jednocześnie do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu [...] Fundusz Leasingowy S.A. złożył oświadczenie z dnia 20 lutego 2014 r., iż pojazd uległ utracie w wyniku sprzeniewierzenia mienia, co znamiona przestępstwa kradzieży w rozumieniu kodeksu karnego.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skoro strona skarżąca utraciła pojazd, którego dotyczył wniosek o wyrejestrowanie, to organ I instancji powinien podjąć działania aby ustalić, czy nie zaszły podstawy do wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu z uwagi na przesłankę zawartą w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organ II instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie prawdopodobnie doszło po stronie właściciela do trwałej utraty pojazdu. Rzeczą organu I instancji miało być rozważenie, czy sytuacja opisana we wniosku stanowi podstawę do wyrejestrowania pojazdu z art. 79 ust. 1 pkt 2, czy też z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Natomiast w ocenie Sądu jeśli strona postępowania administracyjnego będąca, w zakresie prowadzonej działalności profesjonalistą - we wniosku o jego wszczęcie wyraźnie wskazuje podstawę prawną własnego żądania, to organ administracji publicznej nie może, wbrew żądaniu strony, prowadzić postępowania w zakresie innym niż objęty żądaniem strony.

Skoro do wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu konieczny był wniosek strony, to od treści wniosku zależał prawny zakres tego postępowania (zakres postępowania wyznaczony wskazaniem podstawy prawnej wyrejestrowania pojazdu). Jeżeli w toku postępowania organ dostrzegł, że uwzględnienie żądania strony byłoby możliwe, lecz na innej podstawie prawnej, to zobowiązany jest w trybie art. 9 Kpa poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ewentualnie – mógł wystąpić o zgodę na prowadzenie postępowania w zakresie innym niż to wynikało to z żądania strony – art. 61 § 2 Kpa.

W konfrontacji z argumentacją merytoryczną zaprezentowaną w decyzji organu I instancji, wykluczającą możliwość wyrejestrowania pojazdu na podstawie prawnej wskazanej we wniosku, jawi się jako ewidentna możliwość wydania decyzji merytorycznej w II instancji (ewentualnie po uzupełnieniu materiału dowodowego). Natomiast podnoszone zastrzeżenia, co rzeczywistej treści wniosku i podstawy prawnej wyrejestrowania pojazdu, były w istocie pretekstem do uchylenia się od rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Gdyby w II instancji zapadła decyzja merytoryczna, to w sytuacji jej zaskarżenia do Sądu administracyjnego, możliwe byłoby odniesienie się przez ten Sąd do oceny merytorycznych przesłanek jej wydania. Skoro jednak zapadała decyzja formalna - kasatoryjna, to Sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a., będącym podstawą prawną jej wydania.

Zgodnie z treścią art. 15 K.p.a. organ II instancji orzeka "na nowo" rozpoznając całokształt sprawy. Zatem istotą dwuinstancyjności postępowania jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji.

Organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów, ma przede wszystkim obowiązek szczegółowego ustosunkowania się całości zgromadzonego materiału dowodowego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie było zatem jedynie zweryfikowanie decyzji I instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych wnioskiem.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ drugiej instancji nie wypełnił ciążących na nim obowiązków, wynikających z art. 15 K.p.a. oraz art. 107 § 3 i art. 138 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło się od dokonania rzetelnej i kompleksowej analizy materiału dowodowego, mimo że stan faktyczny został w tej sprawie ustalony i zasadniczo pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270).