Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1937/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 205b ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 933
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze1- tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi J. W. i T. W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz J. W. i T. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 205b ust 1 pkt 2 oraz art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2012 r. poz. 933, z późn. zm) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.

Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 Rozporządzenia nr WE 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego Rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r.), zwanego dalej "Rozporządzeniem" - po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez T. W. oraz J. W., stwierdził naruszenie przez [...] Sp. z o.o. art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniechanie wypłaty T. W. i J. W. odszkodowania w wysokości po 400 Euro, naruszenie art. 9 Rozporządzenia poprzez niezapewnienie T. W. oraz J. W. stosownej opieki, a także naruszenie art. 14 Rozporządzenia poprzez niezapewnienie T. W. oraz J. W. informacji o przysługującej prawach; ustalił jako termin usunięcia tej nieprawidłowości okres 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika karę pieniężną w łącznej kwocie 2.800 zł (słownie: dwa tysiące osiemset).

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 26 marca 2013 r. wpłynęła skarga wniesiona przez T. W. oraz J. W., dotycząca naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. postanowień Rozporządzenia. Ustalono, że T. W. oraz J. W. na podstawie potwierdzonych rezerwacji mieli w dniu [...] czerwca 2012 r. odbyć podróż na trasie I.-P. lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Lot ten miał odbyć się z godziną startu 08:40 LT i godziną lądowania 10:40 LT. Prezes Urzędu ustalił, że rejs [...] został opóźniony w wylocie o ok. 14 godzin 30 minut. Podróżni nie zrezygnowali z połączenia I do miejsca docelowego udali się rejsem [...]. W trakcie oczekiwania na lot przewoźnik nie zapewnił podróżnym opieki z art. 9 Rozporządzenia oraz nie poinformował o przysługujących im prawach, nie wypłacił też zryczałtowanego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 Rozporządzenia: Organ wskazał, że odległość z lotniska w Izmirze do lotniska w P. mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 1765 kilometrów.

Zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie mają prawo wyboru zwrotu w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie. Stosownie do art. 6 ust. 1 lit. a pkt iii) Rozporządzenia uprawnienie powyższe przysługuje pasażerom, gdy opóźnienie lotu wynosi co najmniej pięć godzin.

Organ wskazał, że opóźnienie rejsu [...] w starcie wyniosło ok. 14 godzin 30 minut, w związku z czym podróżnym przysługiwało prawo do rezygnacji z lotu za zwrotem kosztów biletu. Podróżni jednak odbyli lot opóźnionym rejsem. Wobec tego organ stwierdził, iż przewoźnik lotniczy nie naruszył art. 8 Rozporządzenia.

Na podstawie art. 9 Rozporządzenia w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, zakwaterowanie w hotelu w przypadku, gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera, transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym). Ponadto, pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe. Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia pomoc określona w art. 9 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (posiłki oraz napoje) i art. 9 ust. 2 Rozporządzenia (dostęp do środków łączności) przy lotach o długości powyżej 1500 kilometrów przysługuje pasażerowi, gdy opóźnienie wynosi trzy lub więcej godzin.

Prezes Urzędu stwierdził naruszenie art. 9 Rozporządzenia wskazując, że pasażerowie w swojej skardze zaznaczyli, iż nie otrzymali stosownej pomocy określonej w ww. artykule, a przewoźnik lotniczy nie udowodnił, że pomoc ta została podróżnym zapewniona.

Stosownie do art 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia, w przypadku odwołania się do niniejszego artykułu pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 400 Euro w przypadku lotów o długości powyżej 1500 kilometrów. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie celem lotu było lotnisko w P., a odległość z lotniska w Izmirze do lotniska w P. mierzona metodą trasy po ortodromie mieści się w podanym przedziale odległości. Przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C- 432/07 Sturgeon i inni, w którym wskazano: "Artykuły 5, 6 i 7 Rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego Rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego".

Prezes Urzędu wskazał, że przewoźnik lotniczy wypowiadając się w przedmiotowej sprawie nie wyjaśnił, co było przyczyną opóźnienia lotu. Przewoźnik podał, źe rejs [...] z Izmiru do P. dnia [...] czerwca 2012 r. został wykonany zgodnie z ustalonym przez czarterującego rozkładem rejsów.

Organ uznał, że zmieniając rozkład lotów w ten sposób, że lot pierwotnie zaplanowany na godzinę 08:40 LT został przesunięty na godzinę 23:10 LT tego samego dnia, przewoźnik lotniczy [...] Sp z o.o. opóźnił lot uprzednio zaplanowany oraz ponosi odpowiedzialność w myśl przepisów Rozporządzenia. Podróżni nie otrzymali stosownego odszkodowania, doszło zatem do naruszenia art. 7 Rozporządzenia.

Doszło również do naruszenia art. 14 Rozporządzenia, zgodnie z którym obsługujący przewoźnik lotniczy, który odwołał lot, ma obowiązek wręczenia pasażerom, których to odwołanie dotyczy pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy przysługującej zgodnie z Rozporządzeniem. Pasażer

otrzymuje również pisemną informację o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym, właściwym do rozpatrywania skarg na naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień Rozporządzenia. Ze skargi pasażerów wynikało, że nie zostali poinformowani o przysługujących im prawach, a przewoźnik lotniczy nie udowodnił, że wypełnił ww. obowiązki.

Organ podał, że w myśl art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów Rozporządzenia, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

[...] Sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wskazała, że jest linią czarterową, której podstawową usługą jest dostawa samolotu wraz z załogą. Odbiorcami usługi są biura podróży, a ogół stosunków pomiędzy [...] jako przewoźnikiem a biurem podróży jako najemcą samolotu reguluje umowa czarteru. Wszelkie wymogi wynikające z tej umowy zostały przez przewoźnika spełnione. [...] jako przewoźnik czarterowy nie ma publikowanych, ani w żaden sposób ogłaszanych, rozkładów lotów. Czasy operacji uzgadniane są z najemcą samolotu, czyli biurem podróży. W przedmiotowym przypadku najemca otrzymał od [...] potwierdzenie swojego rozkładu w ustalonej uprzednio formie - poprzez wiadomość elektroniczną przesłaną przez pracownika działu handlowego [...] do pracownika TUI. W rozkładzie tym wyraźnie widnieją planowane godziny przedmiotowego rejsu, a najemca nie zgłosił co do tego rozkładu żadnych zastrzeżeń. [...] Sp. z o.o. podniosła, że w związku z tym stwierdzić należy, iż rejs został wykonany zgodnie z postanowieniami umowy czarteru.

Zdaniem przewoźnika lotniczego przedmiotowy lot nie był lotem opóźnionym w rozumieniu Rozporządzenia. [...] Sp. z o.o. zwróciła również uwagę, że zapisy Rozporządzenia stanowiące o okresie koniecznym do poinformowania pasażera o zmianie rozkładu, co jest określone w art. 5 ust. 1 lit. c Rozporządzenia odnoszą się do sytuacji odwołania rejsu, natomiast w żadnym punkcie Rozporządzenia, nie widnieje zapis o stosowaniu powyższego artykułu w przypadku zmiany godzin rejsu.

Spółka wyjaśniła również, że jako przewoźnik czarterowy nie posiada systemu rezerwacyjnego, który umożliwiłby zarezerwowanie miejsc na konkretny rejs dla konkretnych pasażerów. Wskazała, że samoloty są wynajmowane przez czarterującego od różnych przewoźników świadczących takie usługi, natomiast decyzja, który pasażer zainteresowany konkretnym przelotem skorzysta z usług

którego przewoźnika, pozostaje poza kontrolą [...] - listy pasażerskie są przesyłane przez czarterującego na 24 godziny przed rejsem. Pasażer otrzymuje od biura podróży voucher na przelot, który na lotnisku jest wymieniany na kartę pokładową. Na podstawie powyższego nie można stwierdzić, iż pasażerowie otrzymują od przewoźnika bądź jego autoryzowanego przedstawiciela bilet, którego definicję przewiduje art. 2 lit. f Rozporządzenia nr 261/2004, ponieważ do 24 godzin przed wylotem [...] nie ma informacji o fakcie dokonania rezerwacji na przelot dla konkretnego pasażera. [...] Sp. z o.o. podkreśliła, że nie dysponuje danymi osobowymi pasażerów, nie jest więc w stanie zawiadomić pasażerów o ewentualnych zmianach. Odpowiedzialność za przekazywanie klientom informacji na temat warunków wykupionej przez nich wycieczki spoczywa wyłącznie na podmiocie organizującym tę wycieczkę i będącym stroną dla pasażera. Zdaniem przewoźnika w przedmiotowym przypadku nie może być więc mowy o jego odpowiedzialności ani o wypłacie zryczałtowanego odszkodowania, ponieważ rejs został wykonany zgodnie z zaplanowanym rozkładem.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. stwierdził brak naruszenia przepisów Rozporządzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ze złożonego przez strony skarżące do akt sprawy odpisu umowy o świadczenie usług turystycznych zawartej w dniu [...] listopada 2011 r. pomiędzy [...] S.A. a J. W. wynika, iż T. i J. W. mieli w dniu [...] czerwca 2012 r. odbyć podróż lotniczą na trasie I. – P., przy czym obowiązani byli stawić się w miejscu zbiórki w dniu 11 czerwca 2012 r. o godz. 22:00 czasu lokalnego. Z voucherow i kwitów bagażowych wystawionych przez [...] S.A. wynikało, że T. i J. W. mieli w dniu [...] czerwca 2012 r. odbyć podróż lotniczą na trasie I. – P. lotem o oznaczeniu kodowym [...] z planowaną godziną startu 8:40 czasu lokalnego. Z odpisu kart wstępu na pokład wynika, iż w dniu [...] czerwca 2012 r. lot na trasie I. – P. o oznaczeniu kodowym [...] miał rozpocząć się o godz. 23:05 czasu lokalnego.

[...] S.A. w piśmie z dnia 25 listopada 2013 r. wskazała, iż J. i T. W. zostali poinformowani, iż w dniu [...] czerwca 2012 r. start lotu nastąpi o

godz. 23:20 zamiast o godz. 8:40 czasu lokalnego, poprzez komunikat rezydenta biura podróży z dnia 11 czerwca 2012 r., a sama spółka została poinformowana o tym fakcie w dniu 1 czerwca 2012 r. przez [...] Sp. z o.o. W piśmie z dnia 14 maja 2014 r. [...] Sp. z o.o. wskazała, iż w dniu 29 maja 2012 r. drogą elektroniczną otrzymała od [...] Sp. z o.o. aktualny rozkład na lato 2012 r., w którym wskazano, iż w dniu [...] czerwca 2012 r. lot na trasie I. – P. o oznaczeniu kodowym [...] nastąpi o godz. 23:20 czasu lokalnego. [...] S.A. w piśmie z dnia 25 listopada 2013 r. wskazała, iż J. i T. W. w dniu 12 czerwca 2012 r. wykwaterowali się z pokoju o godz. 10:00 czasu lokalnego oraz korzystali ze świadczeń przewidzianych dla formuły All Inclusive do godz. 18:00 czasu lokalnego, tj. do czasu wyjazdu na lotnisko.

Prezes Urzędu stwierdził, że stosownie do art. 2 lit. I Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce.

Organ wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż [...] Sp. z o.o. w dniu 29 maja 2012 r. wprost oświadczyła [...] Sp. z o.o., która była czarterującym lotu, iż nie ma zamiaru wykonać w dniu 12 czerwca 2012 r. lotu na trasie I. – P. w godzinach 8:40 - 10:40 i jednocześnie zaoferowała, iż w zamian tego lotu wykona w tym dniu lot na trasie I. – P. w godzinach 23:05 - 01:05. W ocenie organu II instancji, skoro art. 6 ust. 1 w związku z rozumianym a contrario art. 2 ust. 1 Rozporządzenia stanowi, iż "opóźnienie lotu" oznacza odbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce, a którego start był opóźniony w stosunku do planowego startu, to w przedmiotowym przypadku, gdy przewoźnik nie zamierzał wykonać lotu zgodnie z uprzednim planem, czemu dał wyraz składając stosowne oświadczenie w dniu 29 maja 2012 r., należało stwierdzić, iż w dniu 12 czerwca 2012 r. lot na trasie I. - P. w godzinach 8:40 - 10:40 został odwołany w rozumieniu przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Organ wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 1 lit. a Rozporządzenia w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8, który stanowi, że pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy: zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot

nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie; zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc. Jak stwierdził organ, każda ze stron skarżących decydując się odbyć podróż lotem alternatywnym zaoferowanym przez przewoźnika dokonała wyboru jednego z ww. uprawnień przemiennych, brak jest zatem naruszenia przepisów Rozporządzenia w powyższym zakresie.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b Rozporządzenia w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a (bezpłatne posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania) i art. 9 ust. 2 (dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e- mailowe), jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b (bezpłatne zakwaterowanie w hotelu gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera) i w art. 9 ust. 1 lit. c (bezpłatny transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania).

W myśl motywu 12 zd. 1 preambuły Rozporządzenia "Powinno się również zminimalizować trudności i niedogodności dla pasażerów wynikające z odwołania lotów. W tym celu należy nakłaniać przewoźników do informowania pasażerów o odwołaniach lotów przed planową godziną odlotu i ponadto do oferowania pasażerom możliwych do przyjęcia zmian planów podróży, tak by mieli oni możliwość dostosowania się do nich".

Organ podkreślił, że każda ze stron skarżących o odwołaniu lotu dowiedziała się zanim stawiła się w terminalu lotniska celem odbycia lotu, a także przyjęła zaoferowaną zmianę planu podróży i dostosowała się do niej. Z tego względu Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów Rozporządzenia w powyższym zakresie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c Rozporządzenia w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że: zostali

poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed pianowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po pianowym czasie przylotu; lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

Organ podkreślił, iż przewoźnik poinformował czarterującego o odwołaniu w dniu 12 czerwca 2012 r. lotu na trasie I. – P. w godzinach 8:40 - 10:40 w dniu 29 maja 2012 r., tj. dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 2 pkt 15 ustawy - Prawo lotnicze przewozem czarterowym jest przewóz lotniczy dokonywany na podstawie umowy czarteru lotniczego, w której przewoźnik lotniczy oddaje do dyspozycji czarterującego określoną liczbę miejsc lub pojemność statku powietrznego w celu wykonania określonego przewozu pasażerów, bagażu, towarów lub poczty, wskazanych przez czarterującego. Z powyższego przepisu wynika, iż to czarterujący jest dysponentem określonej liczby miejsc lub pojemności statku powietrznego. W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego poinformowanie czarterującego o odwołaniu lotu jest równoznaczne z poinformowaniem o tym odwołaniu tych pasażerów, którzy mieli odbyć podróż na miejscach oddanych do dyspozycji czarterującego. W sprawie zostało wykazane, iż czarterujący został powiadomiony o odwołaniu lotu w terminie dwóch tygodni przed planowanym lotem. Z tego względu Prezes Urzędu stwierdził, iż pasażerowie ww. lotu nie nabyli prawa do odszkodowania zgodnie z art. 7 Rozporządzenia, a tym samym należało stwierdzić brak naruszenia przepisów w tym zakresie.

W myśl art. 14 ust. 2 zd. 1 Rozporządzenia obsługujący przewoźnik lotniczy, który odmawia przyjęcia na pokład lub odwołuje lot, wręcza każdemu pasażerowi, którego to dotyczy pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z niniejszym Rozporządzeniem. Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów Rozporządzenia w powyższym zakresie wskazując, że każda ze stron skarżących dowiedziała się o odwołaniu lotu zanim stawiła się do odprawy na

przedmiotowy lot, wobec czego zaistniała faktyczna niemożność wręczenia stronom skarżącym ww. informacji.

W ocenie organu, z uwagi na okoliczność, iż w postępowaniu II instancji dokładne ustalenie stanu faktycznego zmieniło kwalifikację prawną zdarzenia, należało uchylić decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. i stwierdzić brak naruszenia przepisów Rozporządzenia.

J. W. i T. W. złożyli skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2014 r. zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj.: art. 7, art 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 81 kpa. Zarzucili również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 lit. c oraz art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez ich niezastosowanie, art. 205 b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze poprzez jego niezastosowanie, art. 5 ust. 3 oraz art. 14 ust. 2 Rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący podkreślili, że poinformowanie przez przewoźnika lotniczego czarterującego (swojego kontrahenta) o znacznym opóźnieniu lotu nie jest tożsame z poinformowaniem o tym opóźnieniu pasażerów, czego każdorazowo od przewoźnika lotniczego wymagają wprost przepisy prawa. Odnosząc się do kwestii naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 14 Rozporządzenia zarzucili, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w skarżonej decyzji błędnie uznał, iż poinformowanie skarżących o znacznym opóźnieniu ich lotu z jednodniowym wyprzedzeniem miałoby zwalniać przewoźnika lotniczego z obowiązku wręczenia każdemu pasażerowi informacji o przysługujących mu prawach. Podnieśli też, że umieszczenie jakichkolwiek informacji na tablicach przy stanowiskach odpraw nie może zastąpić wręczenia stosownej informacji. Zdaniem skarżących organ drugiej instancji w sposób nieprawidłowy i nierzetelny przeprowadził postępowanie, w następstwie którego to postępowania wydał błędną decyzję. Skarżący dodali jednocześnie, iż w odniesieniu do wszystkich innych pasażerów spornego lotu Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzje stwierdzające naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów prawa, a przewoźnik lotniczy wypłacił pozostałym pasażerom należne im odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W dniu 1 kwietnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęło pismo, w którym pełnomocnik skarżących poinformował Sąd, że równolegle z postępowaniem przed sądom administracyjnym toczyło się postępowanie przed sądem powszechnym, które zostało

prawomocnie zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w W., V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], oddalającym apelację przewoźnika od wyroku Sądu Rejonowego zasadzającego na rzecz skarżących odszkodowanie w kwocie po 400 euro. Z pisma wynikało ponadto, że [...] Sp. z o.o. wypłaciła już każdemu ze skarżących należne odszkodowanie.

Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, tj. z ww. wyroku i zwrócił się do Sądu Okręgowego w W., V Wydział Cywilny Odwoławczy o nadesłanie jego odpisu.

Odpis wyroku Sądu Okręgowego w W., V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...] wpłynął do akt sprawy w dniu 3 czerwca 2015 r. Wyrok ten wydany został po rozpoznaniu apelacji [...] Sp. z o.o. od wyroku z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...], którym Sąd Rejonowy dla [...] uwzględnił w całości roszczenie wynikające z pozwów z dnia [...] czerwca 2013 r., w których pasażerowie lotu [...] wnieśli o zasądzenie od [...] Sp. z o.o. kwot po 400 euro (wraz z odsetkami ustawowymi) tytułem odszkodowania za opóźniony lot.

Sąd Rejonowy dla [...] wskazał, że podstawę prawną dochodzonego przez powodów roszczenia stanowiły przepisy art. 5 i art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., które przewidują, że w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, chyba że: zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Sąd wskazał, że uprawnienie do żądania odszkodowania zostało rozciągnięte na pasażerów lotów opóźnionych, jeżeli z powodu tych lotów

poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Wskazaną rozszerzającą wykładnię przyjął Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2009 roku w sprawach połączonych C-402/07 i C 432/07.

Sąd Rejonowy dla [...] stwierdził, iż lot [...] odbył się z opóźnieniem, a pasażerowie nie zostali poinformowani o zmianie godziny lotu z odpowiednim wyprzedzeniem. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem pozwanego, który podnosił, iż jako przewoźnik lotniczy nie jest stroną zobowiązaną do informowania pasażera o godzinie odlotu oraz że takie zobowiązanie ciążyło na organizatorze wycieczki, któremu ostateczne dane dotyczące odlotu udostępnione zostały na 14 dni przed planowanym odlotem, tj. w dniu 29 maja 2012 r. Sąd podkreślił przy tym, że powodem opóźnienia lotu była decyzja operacyjna pozwanego, która nie była spowodowana żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościami, przez których udowodnienie pozwany mógłby uwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej. Z powyższych względów Sąd Rejonowy uznał, że powodom należy się zryczałtowane odszkodowanie w kwocie po 400 euro na rzecz każdego z nich na podstawie art. 7 ust. 1 pkt b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, wraz z odsetkami za opóźnienie w wypłacie odszkodowania.

Sąd Okręgowy w W., V Wydział Cywilny Odwoławczy, wyrokiem z dnia [...] lipca 2014 r. - z uwagi na to, że w postępowaniu apelacyjnym doszło do cofnięcia pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia z powodu uregulowania należności głównej na rzecz części powodów - uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w częściach zasądzających od [...]. z o.o. odszkodowanie na rzecz tych powodów. Sąd oddalił natomiast apelację [...] Sp. z o.o. w pozostałym zakresie, dotyczącym zasądzenia odszkodowania na rzecz J. W. i T. W.

Sąd Okręgowy podzielił wywody Sądu Rejonowego dotyczące wykładni art. 5 i 7 Rozporządzenia oraz uprawnienia pasażerów do odszkodowania za opóźniony lot na podstawie tych przepisów. Sąd uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w kwestii opóźnienia przedmiotowego rejsu oraz odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika lotniczego. Sąd wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowy rejs o numerze [...] był opóźniony. Stwierdził, że nie sposób przyznać racji pozwanemu, iż to na biurze podróży ciąży obowiązek poinformowania pasażerów lotu czarterowego o przesunięciu godziny

rejsu, co argumentowano brakiem wiedzy na temat listy pasażerów w czasie powyżej 24 godzin przed odlotem. Jak podkreślił Sąd, Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 wskazuje wyraźnie przewoźników lotniczych jako zobowiązanych do informowania pasażerów o odwołaniu bądź opóźnieniu lotu z odpowiednim wyprzedzeniem. W przypadku odwołania lotu podanie takiej informacji z odpowiednim wyprzedzeniem zwalnia z wypłaty odszkodowania. Sąd zauważył przy tym, iż Rozporządzenie zawiera wyraźny zakaz stosowania klauzul wyłączających w sposób bezpośredni i pośredni odpowiedzialność przewoźnika względem pasażerów. Na gruncie niniejszej sprawy uprawnienie przewoźnika do zmiany godzin rejsu do 24 godzin przed odlotem bez obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania pasażerom na mocy Rozporządzenia, czy też zwolnienie się od odpowiedzialności poprzez poinformowanie jedynie organizatora wycieczki o zmianach godziny odlotu stanowi pośrednie klauzule wyłączające. Sąd stwierdził, że bez względu na fakt, która strona umowy czarterowej swoim działaniem lub zaniechaniem spowodowała powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej, to i tak zgodnie z treścią Rozporządzenia, odpowiedzialność ponosić będzie zawsze przewoźnik lotniczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skarga jest zasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, ze stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. III CZP 113/13 - w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot, na podstawie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów,

uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r., s. 1) zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego (OSNC 2014/11/114, LEX nr 1421756, Biui. SN 2014/2/8, G.Prawna 2014/28/12).

Przepis art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego stanowi, że w wypadku złożenia skargi określonej w art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w drodze decyzji administracyjnej stwierdza naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę pieniężną, w razie zaś stwierdzenia naruszenia art. 7, 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia określa również obowiązek oraz termin jego usunięcia.

Zatem gdy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w toku prowadzonego postępowania, stwierdzi naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, to określa zakres nieprawidłowości oraz nakłada karę pieniężną, a w nadto w razie stwierdzenia naruszenia art. 7, 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

Na tej podstawie można przyjąć, że główne zadanie organu administracji polega na sankcjonowaniu naruszenia prawa przez nakładanie kar pieniężnych. Sankcjonowanie to dotyczy każdego wypadku naruszenia prawa, a dodatkowo naruszenie art. 7, 8 ust. 1 lit a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego skutkuje określeniem obowiązku przewoźnika i terminu jego usunięcia.

Nakładanie kar pieniężnych ma na celu zapewnienie przestrzegania przez przewoźników przepisów prawa, natomiast dodatkowe rozstrzyganie o obowiązku i terminie usunięcia naruszenia, gdy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdzi, że przewoźnik naruszył art. 7, 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia, służy także zaspokojeniu interesów indywidualnych pasażerów, którzy wnieśli skargę.

Treść prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], powoduje iż konieczne jest wskazanie na art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego ( k.p.c.) który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Określona w tym przepisie moc wiążąca stanowi pozytywny skutek prawomocności orzeczenia, w odróżnieniu od opisanej w art. 366 k.p.c. powagi rzeczy

osądzonej, traktowanej jako negatywny skutek prawomocności wyroku, oba zaś te skutki składają się na tzw. prawomocność materialną orzeczenia. Zgodnie przyjmuje się, że podstawowym celem tej regulacji jest zapewnienie orzeczeniom prawomocnym formalnie cech niewzruszalności i stabilności w celu uniemożliwienia ich wzruszenia i zapewnienia należytej ochrony prawnej zawartym w nich rozstrzygnięciom.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że powaga rzeczy osądzonej i moc wiążąca orzeczenia w zasadzie odnoszą się tylko do treści sentencji, a nie uzasadnienia, natomiast zawarte w uzasadnieniu motywy mogą mieć znaczenie dla ustalenia zakresu mocy wiążącej i powagi rzeczy osądzonej prawomocnego orzeczenia, czyli dla określenia granic jego prawomocności materialnej w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c.

W sprawie niniejszej zgodnie z ww. wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], pozytywnie dla skarżących przesądzona została kwestia należnego im odszkodowania za naruszenie przez przewoźnika przepisów rozporządzenia.

Sąd wskazał, że podstawę prawną dochodzonego przez powodów roszczenia stanowiły przepisy art. 5 i art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., które przewidują, że w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od przewoźnika lotniczego, chyba że zostali poinformowani o odwołaniu lotu w odpowiednim czasie. Uprawnienie do żądania odszkodowania zostało rozciągnięte na pasażerów lotów opóźnionych - stosownie do wyroku Trybunał Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009 roku w sprawach połączonych C-402/07 i C 432/07.

Sąd stwierdził, iż lot [...] odbył się z opóźnieniem, a pasażerowie nie zostali poinformowani o zmianie godziny lotu z odpowiednim wyprzedzeniem. Nie zgodził się z twierdzeniem pozwanego, iż jako przewoźnik lotniczy wyczarterowanego samolotu nie był stroną zobowiązaną do informowania pasażera o godzinie odlotu oraz, że takie zobowiązanie ciążyło na organizatorze wycieczki, któremu ostateczne dane dotyczące odlotu udostępnione zostały na 14 dni przed planowanym odlotem, tj. w dniu 29 maja 2012 r. Sąd podkreślił przy tym, że powodem opóźnienia lotu była decyzja operacyjna pozwanego, która nie była spowodowana żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościami, przez których udowodnienie pozwany mógłby uwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej. Z tych względów uznał, że

skarżącym należy się zryczałtowane odszkodowanie w kwocie po 400 euro wraz z odsetkami na rzecz każdego z nich - na podstawie art 7 ust. 1 pkt b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

W tej sytuacji prawnej, kontrola Sądu Administracyjnego w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2014r. uwzględniać musi wyrok Sądu Okręgowego w W., V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], gdzie prawomocnie stwierdzono, iż T. W. i J. W. należy się zryczałtowane odszkodowanie w kwocie po 400 euro na podstawie art. 7 ust. 1 pkt b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

To z kolei było konsekwencją stwierdzenia, iż wcześniej doszło do zawinionego przez [...] Sp. z o.o. opóźnienia lotu i naruszenia art. 7 ust 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniechanie skarżącym wypłaty odszkodowania. Dlatego słuszne były zarzuty skargi, iż organ naruszył przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 81 kpa. Nadto naruszył przepisy prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 5 ust. 1 lit. c oraz art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, art. 205 b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, art. 5 ust. 3 oraz art. 14 ust. 2 Rozporządzenia.

Przesądzenie powyższych okoliczności przez Sąd powszechny, obliguje Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia decyzji organu odwoławczego w której stwierdzono, iż nie doszło do naruszenia przez [...] Sp. z o.o., art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniechanie wypłaty skarżącym odszkodowania.

Wobec uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] - Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego przystępując do rozpatrzenia wniosku przewoźnika o ponowne rozpatrzenie sprawy, związany będzie nie tylko niniejszym wyrokiem, ale także wyrokiem sądu powszechnego z którego wynika naruszenie przez [...] Sp. z o.o., art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

W odniesieniu do tego faktu (przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż roszczenia skarżących zostały zaspokojone) organ dokona ponownej oceny sprawy, stosując prawem przewidziane środki w przypadku stwierdzenia naruszeń, które były przedmiotem postępowania w I instancji.

Mając powyższe na uwadze - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.