Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3059/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 6, art. 1a pkt 16
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] sierpnia 2016r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez H. I. sp. z o.o. z/s w W. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (Dyrektora IS) z [...] sierpnia 2015r. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] lutego 2015r., wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2004r. plus odsetki za zwłokę. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony Spółce w dniu 6 maja 2015r.

Spółka pismem z 13 maja 2015r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, która toczy się pod sygn. akt III SA/Wa 771/15. Organ egzekucyjny przy piśmie z [...] czerwca 2015r. przekazał wniosek zgodnie z właściwością Dyrektorowi IS.

Dyrektor IS postanowieniem z [...] sierpnia 2015r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] lutego 2015r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.

Korzystając z przysługującego prawa, Spółka wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Uzasadniając zażalenie wskazała, że organ wadliwie uznał, iż toczące się postępowanie sądowoadministracyjne nie ma wpływu na egzekucję prawomocnie orzeczonej zaległości podatkowej. W ocenie Spółki, postępowanie sądowoadministracyjne jest swoistą trzecią instancją postępowania administracyjnego, a prowadzenie egzekucji wobec prawdopodobnego uchylenia decyzji administracyjnych jest tym bardziej niecelowe, gdyż w 2005r. zawiadomiono Spółkę o dokonaniu pierwszej czynności egzekucyjnej, co dostatecznie zabezpiecza interesy fiskusa.

Minister Finansów wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] sierpnia 2016r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ II instancji wskazał, że podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie należy mieć na względzie uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 1619; dalej "u.p.e.a.") słowa "może". Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi wstrzymać postępowanie egzekucyjne, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy zatem od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków, za które uznaje się zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. w wypadku klęski żywiołowej, pożaru, itp.). Zarówno we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego jak i w zażaleniu Spółka podnosi, iż złożyła skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W., która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, co w ocenie organu nie stanowi okoliczności uzasadniającej wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W toku prowadzonego przed organem II instancji postępowania ustalono, iż wyrokiem z dnia 24 lutego 2016r. sygn. akt III SA/Wa 771/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] stycznia 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym organ nadzoru stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Jednocześnie Minister Finansów podniósł, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego powoduje przesunięcie w czasie zapłaty należnego zobowiązania podatkowego, co zwiększa kwotę zadłużenia poprzez wzrost odsetek za zwłokę i wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego.

W skardze na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora IS, zarzucając naruszenie:

- art. 23 § 6 u.p.e.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na zastosowaniu tego przepisu - dotyczącego działania organu nadzoru z urzędu - do orzekania przy rozpoznaniu zażalenia, zatem w odmiennym postępowaniu,

- art. 6, art. 8 i art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 23; dalej: "k.p.a.") poprzez powierzchowne rozpoznanie sprawy, zastąpienie odniesienia się do konkretnej sprawy jedynie ogólnikami oraz wadliwe ustalenie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że Minister Finansów rozpoznał sprawę powierzchownie, stosując przepis o działaniu organu z urzędu. Zakres działania organu z urzędu jest bardziej rygorystyczny, niż na wniosek. W konsekwencji organ zastosował węższe kryteria i poprzez nie ocenił stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła w sprawie, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa nie uzasadniały uwzględnienia skargi.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej.

W myśl art. 1a pkt 16 u.p.e.a., przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych oznacza z kolei wstrzymanie wykonania wszystkich lub części zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powodują uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 1a pkt 15 u.p.e.a.).

Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych mają charakter tymczasowy – trwają nie dłużej niż do ustania przyczyny wstrzymania. Podkreślenia wymaga, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie wyklucza dokonywania nowych czynności egzekucyjnych. Natomiast skutkiem wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest zarówno niedopuszczalność dokonywania nowych czynności w ramach wykonywania już zastosowanego środka egzekucyjnego, jak i niedopuszczalność stosowania nowych środków egzekucyjnych.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o przepis art. 23 § 6 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r. Przepis ten należało uwzględnić w tym brzmieniu z uwagi na treść art. 68 ustawy z dnia 10 lipca 2015r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015r., poz. 1269 ze zm.). Zważyć bowiem należy, że Skarżąca z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wystąpiła pismem z 13 maja 2015r., a Dyrektor Izby Skarbowej w W. sprawujący nadzór nad egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wydał w dniu [...]sierpnia 2015r.

W myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r.) nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 u.p.e.a.). W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym oraz możliwość ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej. W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną, tj. organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Zgodnie z art. 23 § 8 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r.) na postanowienie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego służy zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Celem tego przepisu jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Zasadnie Minister Finansów podkreślił, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego powoduje jedynie przesunięcie w czasie realizacji zobowiązania podatkowego, prowadząc do powiększenia należnych dodatkowo odsetek.

Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w żaden sposób nie określił, jakiego rodzaju przypadki uznał za "szczególnie uzasadnione" w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu, w związku z tym, że zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" jest zwrotem niedookreślonym, dokonując jego interpretacji na gruncie konkretnej sprawy należy mieć na uwadze zarówno cel egzekucji administracyjnej, jak i fakt, że instytucja wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną. Należy mieć zatem na względzie, że doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków jest istotne zarówno z powodu efektywnego doprowadzenia do przestrzegania prawa w konkretnej sytuacji, jak i ze względu na wdrażanie obywateli do wykonywania ciążących na nich obowiązków. W związku z tym okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 października 2005r. sygn. akt III SA/Wa 2118/05 (CBOSA): "szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003; t. IV, s. 638). "Wyjątkowość" ("szczególność") jest więc istotną cechą zdarzeń (okoliczności) uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Za "szczególnie uzasadnione przypadki", należy zatem uznać jedynie sytuacje spowodowane czynnikami zewnętrznymi, na których powstanie zobowiązany nie miał wpływu, niezależnie od sposobu ich powstania, mające charakter losowy i zaistniałe w toku postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te winny mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Przede wszystkim za takie przypadki należałoby uznać zaistniałe w toku postępowania egzekucyjnego wypadki losowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że instytucji wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego nie można traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych (por. wyroki NSA: z 10 stycznia 2014r., II FSK 1304/13, CBOSA; z 18 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK 86/10, Lex nr 953093).

Nadto, wskazać trzeba, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, iż organ może ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne. Dysponuje pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do pojęcia w nim użytego, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie tej normy, będzie mógł zastosować uznanie. To zaś oznacza, że organ – po uprzednim ustaleniu, iż zachodzą ku temu powody – może ale nie musi wstrzymać czynności egzekucyjne (postępowanie egzekucyjne), a sąd kontrolując takie orzeczenie nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych (postępowania egzekucyjnego). Organ nadzorujący egzekucję ma więc prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy uzna, że wystąpił w sprawie "szczególnie uzasadniony przypadek", w przeciwnym razie nie będzie dysponował takim wyborem, a jego rozstrzygnięcie będzie miało charakter związany. Dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność rozważenia, czy należy wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że wskazana przez Skarżącą okoliczność nie miała charakteru "szczególnie uzasadnionego przypadku". Nie zaistniała tym samym podstawa do wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Organy sprawujące nadzór nad organem egzekucyjnym zasadnie bowiem uznały, że okoliczność, iż toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014r., nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004r. – nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Decyzja Dyrektora UKS w W. z [...] października 2014r., stanowiąca podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, jest ostateczna i podlega wykonaniu. Decyzja ta nie została uchylona ani zmieniona. Fakt kwestionowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, pozostaje bez wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Okoliczność ta nie stanowi przeszkody do prowadzenia egzekucji. Nie ma bowiem przepisu, który z tym faktem łączyłby obowiązek wstrzymania egzekucji. Dopiero w przypadku uchylenia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i następnie wydania postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku zaistniałyby podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Oznaczałoby to bowiem, że decyzja ta nie miałaby przymiotu ostateczności. Dodać należy, że wyrokiem z 24 lutego 2016r., III SA/Wa 771/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Tym samym decyzja Dyrektora UKS w W. z [...] października 2014r. ma nadal przymiot ostateczności, a w związku z tym podlega wykonaniu (por. wyrok NSA z 17 lutego 2010r., II FSK 1630/08, CBOSA). Dodać można, że ze wskazanych powyżej powodów, podniesiona przez Skarżącą okoliczność toczącego się postępowania sądowego, nie ma również charakteru "uzasadnionego przypadku", o którym mowa np. w art. 17 § 2 u.p.e.a.

Niezależnie od powyższego wskazać również należy, że uprawnienie przysługujące organowi nadzoru do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny mogą być wykorzystane wyłącznie w ramach tego nadzoru, tj. kontroli prawidłowości działania organu egzekucyjnego, w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

Tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje zobowiązanemu. Zobowiązanemu kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w u.p.e.a., tj. m.in. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 1419/99 z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. Pamiętać przy tym należy, że u.p.e.a. nie zna instytucji "wstrzymania" tego postępowania na wniosek dłużnika (zobowiązanego). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 października 1999r., sygn. akt III SA 7798/98, stwierdził, że uprawnienia "wstrzymania czynności egzekucyjnych" wynikające z art. 23 u.p.e.a. przysługują organowi sprawującemu nadzór nad organem egzekucyjnym. Mogą być one wykorzystywane wyłącznie w ramach tego nadzoru – kontroli prawidłowości działania organu egzekucyjnego – w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

W wyroku z 19 maja 2011r., sygn. akt II FSK 2172/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "(...) przysługujące organowi nadzoru uprawnienia do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego mogą być wykorzystane wyłącznie w ramach tego nadzoru, to jest kontroli prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Podkreślić należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania tego postępowania na wniosek dłużnika. Cytowany przepis nie daje więc dłużnikowi poddanemu egzekucji żadnych bezpośrednich uprawnień do występowania na jego podstawie o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Wniosek dłużnika mógłby co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie, które mogłyby ewentualnie skutkować, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymaniem w ramach nadzoru czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego." (por. też wyroki NSA: z dnia 22 kwietnia 2010r., II FSK 472/10, LEX 596470; z 8 kwietnia 2009r. II FSK 1925/07, LEX 532583; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje zatem żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. W konsekwencji wniosek zobowiązanego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może jedynie stanowić impuls do podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu.

Zauważyć jednocześnie należy, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego przewidziana jest również w przepisie art. 17 § 2 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Instytucja ta ma jednak zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny nie wydał żadnego postanowienia, na które przysługiwało Skarżącej zażalenie. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego po otrzymaniu tytułu wykonawczego oraz zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych.

Instytucję wstrzymania postępowania egzekucyjnego przewiduje też art. 54 § 6 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem wniesienie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wniosła skargi na czynność egzekucyjną.

Zatem w świetle powołanych przepisów uprawnienie organu nadzoru do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny powstaje w przypadku rozpatrywania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, jak też w przypadkach przeprowadzania czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 17 § 2, art. 23 § 6 i art. 54 § 6 u.p.e.a.). Z kolei organ egzekucyjny jest uprawniony do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego oraz w przypadku wniesienia przez zobowiązanego skargi na czynność egzekucyjną (art. 17 § 2; art. 54 § 6 u.p.e.a.).

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna natomiast instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego ani wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego. Wskazane przepisy nie dają więc dłużnikowi poddanemu egzekucji żadnych bezpośrednich uprawnień do występowania na ich podstawie o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Jak już wskazano wniosek zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego może jedynie stanowić impuls do podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2014r., III SA/Wa 107/14, CBOSA). Do organu administracyjnego należy więc ocena czy na podstawie okoliczności wskazanych przez zobowiązanego oraz tych, które miały miejsce w toku postępowania egzekucyjnego – zachodzą albo "uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 17 § 2 i art. 54 § 6 u.p.e.a., albo "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a.

W związku z tym, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego ani wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego, za niezasadny należało uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie znacznie bardziej rygorystycznych i surowych kryteriów niż w postępowaniu prowadzonym na wniosek zobowiązanego.

Zważyć w tym miejscu również należy, że skoro wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie może nastąpić na wniosek zobowiązanego, to w istocie w niniejszej sprawie organ nadzoru winien, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Od 1 kwietnia 2011r. na mocy art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz. 18) wszedł bowiem w życie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 1 k.p.a.).

"Inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a k.p.a. nie zostały skonkretyzowane przez ustawodawcę, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż są to sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 6 marca 2013r. III SA/Wa 2282/12 (CBOSA), jeśli brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61a k.p.a. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w świetle przepisów k.p.a., gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe podlega ono umorzeniu (por. art. 105 k.p.a.). Natomiast w sytuacji, gdy strona wnosi o wszczęcie postępowania, które już na tym wstępnym etapie jest bezprzedmiotowe to organ obowiązany jest odmówić wszczęcia takiego postępowania (art. 61a k.p.a.).

Z kolei art. 18 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli przepisy u.p.e.a nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Tak więc w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., tylko niektóre przepisy k.p.a. mają pełne zastosowanie, inne mogą być stosowane z odpowiednimi modyfikacjami lub też w ogóle nie mogą być stosowane, ze względu na unormowanie u.p.e.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwe jest odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisu art. 61a k.p.a., w sytuacji, gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy (zob. wyrok WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 580/15, CBOSA).

W rozpoznanej sprawie organ nadzoru nie zastosował przepisu art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, lecz zgodnie z dotychczasową praktyką (akceptowaną przez sądy administracyjne – zob. np. wyroki NSA: z 22 kwietnia 2010r., II FSK 472/10, LEX 596470; z 8 kwietnia 2009r. II FSK 1925/07, LEX 532583; z 19 maja 2011r., II FSK 2172/09, CBOSA) wydał postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, stwierdzając, że nie ma ku temu podstaw.

Jednakże należy mieć na uwadze, że naruszenie to nie miało i nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Wniosek Skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie mógł być bowiem rozpatrzony w sposób oczekiwany przez Skarżącą, tj. poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Zarówno wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, jak i wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak ku temu podstaw – oznacza nieuwzględnienie wniosku zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

W konsekwencji w wyniku wskazanego naruszenia przepisów postępowania, nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu strony, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa.

Ponadto należy mieć na względzie, że wskazana okoliczność (nie zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) nie mogła być podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, również z tej przyczyny, że w sytuacji, gdy organ nadzoru zdecydował się na dokonanie merytorycznej oceny, co do zaistnienia przesłanki z art. 23 § 6 u.p.e.a., rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia mogłoby być uważane za naruszające art. 134 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2017r., II FSK 1504/15, CBOSA).

W związku z tym Sąd uznaje, że powyższe rozważania wskazują, iż w sprawie nie doszło do istotnych naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a tylko taka wadliwość, mogłaby spowodować - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. – możliwość uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W konsekwencji za bezzasadne należało również uznać zarzuty skargi o naruszeniu przepisów art. 6, art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że organy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym wyjaśniono podstawy prawne jego wydania, przy czym nie ograniczono się jedynie do powołania konkretnego przepisu, lecz zawarto także umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle konkretnych przepisów prawa i wykazano związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygnięcie oceniono stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej i zasady praworządności. Z kolei nawet, ewentualne stwierdzenie naruszenia zasady szybkości postępowania, nie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Naruszenie tej zasady nie ma bowiem jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Ponadto dodać można, że w sytuacji gdy strona uważa, że dane postępowanie jest przewlekłe, to w toku tego postępowania przysługują jej stosowne środki celem zwalczania stanu przewlekłości postępowania (np. skarga na bezczynność organu). Podnoszenie zarzutu w tym zakresie w skardze na wydany akt, uznać należy za nieuzasadnione i spóźnione.

Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał, że zasadne było oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.