Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1724/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1, art. 147
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1404/22 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 17 sierpnia 2022 r. znak WP-VII.8641.85.2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 9 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1404/22 oddalił skargę A. A. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z 17 sierpnia 2022 r. znak WP-VII.8641.85.2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, to jest:

I. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 i art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez błędną kontrolę decyzji organów obydwu instancji w zakresie przyjętej wykładni art. 148 § 1 w związku z art. 147 K.p.a., polegającej na uznaniu, że uchybienie terminowi określonemu w art. 148 § 1 K.p.a. może stanowić wyłączną przyczynę odmowy wznowienia postępowania również w stosunku do postępowań, których wznowienie może nastąpić także z urzędu, i przyjęcie takiej wykładni jako własnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało niezasadnym oddaleniem wniesionej skargi; tymczasem, prawidłowa wykładnia art. 148 § 1 w związku z art. 147 K.p.a. powinna doprowadzić do wniosku, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania może stanowić przesłankę odmowy wznowienia a limine tylko w przypadku postępowań, które mogą być wznowione wyłącznie na żądanie strony, to jest na podstawie przesłanek określonych w art. 147 in fine K.p.a. (do których nie zalicza się postępowania zainicjowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną); w pozostałych przypadkach organ administracyjny, na podstawie zebranego materiału dowodowego, powinien rozważyć, czy pomimo upływu ustawowego terminu nie było zasadne wznowienie postępowania z urzędu;

II. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędną kontrolę decyzji organów obydwu instancji i niezauważenie, że organy nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających, zmierzających do ustalenia zaistnienia przesłanek wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w tym przez ocenę, czy podniesione przez wnoszącego skargę kasacyjną okoliczności i dowody posiadają przymiot nowości oraz czy są istotne dla sprawy, niezależnie od uchybienia przez niego terminowi określonemu w art. 148 § 1 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Pełnomocniczka wnoszącego skargę kasacyjną wniosła ponadto o przyznanie wynagrodzenia należnego tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w wysokości prawem przewidzianej, oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części.

Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wyłączną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia przez organ był upływ terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. Jednocześnie, organy nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy okoliczności podniesione przez wnoszącego skargę kasacyjną są merytorycznie istotne dla sprawy. Tym samym, organy nie rozważyły możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu, z uwagi na ziszczenie się przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Z uzasadnienia postanowień wynika, że ujawnione przez wnoszącego skargę kasacyjną nowe, istotne dla sprawy okoliczności i fakty, istniały przed wydaniem ostatecznej decyzji, ale nie były znane organom obydwu instancji na etapie wydawania decyzji w sprawie. Organy w ogóle nie podjęły próby ich ustalenia, a Sąd I instancji błędnie zaakceptował takie postępowanie.

Przyczyną takiego postępowania było błędne przyjęcie przez organy i Sąd I instancji, że w sprawie wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uchybienie miesięcznemu terminowi stanowi bezwzględną przyczynę odmowy wznowienia.

Wnoszący skargę kasacyjną przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz poglądy doktryny na poparcie stanowiska, że odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., dokonana wyłącznie z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 148 § 1 K.p.a., jest niedopuszczalna przed merytorycznym zbadaniem ziszczenia się ustawowych przesłanek wznowienia w toku postępowania wyjaśniającego.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Starosta Powiatu w X. postanowieniem z 5 lipca 2022 r. znak: EŚ.511.39802.AB.2022 odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 1 lutego 2022 r. znak: EŚ-/230916/0008/2022 w przedmiocie uznania skarżącego, z dniem 1 lutego 2022 r., za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu, wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie wskazał on żadnej przyczyny wznowienia określonej art. 145 § 1 K.p.a. Organ I instancji podał, że przedstawione przez skarżącego dokumenty i towarzyszące im argumenty, dotyczące jego rzekomej pracy w 2021 r. w zakładzie stolarskim, były skarżącemu znane już w dniu wydawania przez organ ostatecznej decyzji i nie stanowią podstawy do wznowienia.

Wojewoda Małopolski postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. znak: WP-VII.8641.85.2022 utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewoda w uzasadnieniu wskazał, że wznowienie postępowania może nastąpić w terminie 1 miesiąca od dnia, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do zamiany decyzji o odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu odwoławczego, podnoszone przez skarżącego problemy z byłym pracodawcą były mu znane już w momencie rejestracji w Urzędzie Pracy jako bezrobotnego (1 lutego 2022 r.), czyli jeszcze przed wydaniem decyzji, o zmianę której wnioskował. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania po terminie stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bez potrzeby badania innych okoliczności. Nadto, organ II instancji wskazał, że żadna z przesłanek wznowienia, określonych w art. 145 § 1 K.p.a., nie zaktualizowała się w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. A. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego.

Sąd I instancji wskazał, że skarżący przedłożył organowi I instancji 29 czerwca 2022 r. dokumenty (tj. wezwanie pracodawcy do zapłaty z 12.01.2022 r. oraz wydruk z rachunku bankowego obrazujący uzyskany od pracodawcy "przelew za usługę" z 19.01.2022 r.), z których, w ocenie skarżącego, miało wynikać spełnienie przesłanek do przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych w lutym 2022 r. Sąd I instancji uznał, że skarżący upatrywał wystąpienia przesłanki wznowieniowej określonej art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., co znalazło także wyraz w piśmie uzupełniającym skargę (z 9 lutego 2023 r.).

W ocenie Sądu I instancji, skoro skarżący upatrywał podstawy wznowienia w okolicznościach wynikających z własnego pisma z 12 stycznia 2022 r., które skierował do pracodawcy, oraz z faktu uzyskania od tego pracodawcy w dniu 19 stycznia 2022 r. "przelewu za usługę", to w istocie o okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia wiedział już niewątpliwie we wskazanych powyżej datach. Złożenie więc wniosku o wznowienie postępowania dopiero 29 czerwca 2022 r. (tj. ponad 6 miesięcy od sformułowania do pracodawcy pisma i otrzymania przelewu za usługę) nastąpiło z oczywistym uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Powyższą okoliczność zasadnie stwierdziły oba orzekające w tej sprawie organy administracji publicznej.

Następnie, Sąd I instancji zaznaczył, że brak wznowienia przez właściwy organ administracji postępowania z urzędu nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił, że do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu nie jest wystarczające subiektywne przekonanie skarżącego, że organ tak właśnie powinien postąpić. Nie można, na podstawie przepisów K.p.a., doprowadzić do wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, tzn. sprawić, by z tego prawa skorzystał w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia.

Sąd I instancji podkreślił również, że jak wynika z treści zaskarżonych rozstrzygnięć, orzekające organy administracji nie dostrzegały w ogóle istnienia podstawy do wznowienia postępowania. Oznacza to, że brak było przesłanek do czynienia zarzutu zaniechania wznowienia postępowania z urzędu.

Ponadto, brak wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia podania o wznowienie. Co więcej, nieskorzystanie przez organ administracji publicznej z możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania nie podlega kontroli legalności decyzji (postanowień) dokonywanej przez sąd administracyjny, gdyż w tego rodzaju sprawach żaden akt nie może być wydany.

Skarga kasacyjna jest niezasadna, gdyż nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie narusza prawa.

Skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 i art. 147 K.p.a. przez nieprawidłową wykładnię, w wyniku której Sąd przyjął, że uchybienie terminowi określonemu w art. 148 § 1 K.p.a. może stanowić wyłączną przyczynę odmowy wznowienia postępowania również w stosunku do postępowań, których wznowienie może nastąpić także z urzędu, podczas gdy – w ocenie skarżącego – prawidłowe rozumienie tych przepisów powinno uwzględniać, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania może stanowić przesłankę odmowy wznowienia a limine tylko w przypadku postępowań, które mogą być wznowione wyłącznie na żądanie strony, to jest na podstawie przesłanek określonych w art. 147 in fine K.p.a. (do których nie zalicza się postępowania zainicjowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną);

Zgodnie z art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony.

W myśl art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast zgodnie z przepisem § 2 tego artykułu, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Z powołanych przepisów wynika, że przepisy ograniczają wznowienie postępowania przez wprowadzenie formalnego wymogu dotyczącego zachowania terminu. Ma on charakter prekluzyjny. W razie uchybienia mu może być więc przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58 K.p.a.

Zasadą jest więc, że strona wnosi podanie w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Od tego Kodeks przewiduje trzy wyjątki:

1) w sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 termin biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji;

2) zgodnie z art. 145a § 2 termin biegnie od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego bądź ogłoszenia orzeczenia w organie publikacyjnym (w przypadku akceptacji poglądu o dopuszczalności wznowienia od wyroków interpretacyjnych i tzw. zaniechania ustawodawczego; 3)

3) zgodnie z art. 145b § 2 skargę o wznowienie wnosi się w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu.

Skarżący kasacyjnie przywołał na poparcie zarzutów kasacyjnych poglądy doktryny i orzecznictwa wskazujące, że termin miesięczny odnosi się wyłącznie do przypadków, gdy organ nie może dokonać wznowienia z urzędu (por. Z.R. Kmiecik, Uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego ze względów prawnych, Sam. Teryt. 2009/7–8, s. 125 i n., czy Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 417). Podobnie stwierdzono w wyroku NSA z 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2404/11, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazując, że regulacja przewidująca miesięczny termin złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1, to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie. Organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1, ale opierając się na zebranym materiale, powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu, oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Jednakże pogląd ten uznawany jest w przeważającej mierze przez doktrynę i orzecznictwo za niezasadny, gdyż zbyt kategoryczny (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, Warszawa 2020, art. 148. https://sip.lex.pl/#/commentary/587275109/617450/jaskowska-malgorzata-wilbrandt-gotowicz-martyna-wrobel-andrzej-kodeks-postepowania...?cm=URELATIONS, dostęp: 2023-12-20.). Wskazuje się, że taka interpretacja przepisów o wznowieniu postępowania tworzyłaby bowiem kolejną formę wszczęcia postępowania – byłoby to wszczęcie postępowania z urzędu na żądanie strony. Takie rozwiązanie nakładałoby nowe, dodatkowe i niezbyt racjonalne obowiązki na organy administracji publicznej, których koszty obciążałyby cale społeczeństwo. Pogląd ten spotkał się też z negatywną reakcją NSA, który w wyroku z 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1675/15 uznał, że taka wykładnia nie dość, że nie ma uzasadnienia w treści art. 148 K.p.a., to dodatkowo "prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy postępowaniem wznowieniowym prowadzonym na wniosek strony, a postępowaniem prowadzonym z urzędu". Warto też wskazać na wyrok NSA z 20 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1482/11, w którym stwierdzono, że trudno uznać, że organ ma obowiązek wszcząć postępowanie w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Jest to raczej tylko jego prawo, a obowiązek istnieje tylko w razie znalezienia przyczyny. W żadnym wypadku zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1105/11 wskazano zaś, że w przypadku zawarcia w piśmie procesowym wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 147 K.p.a., a następnie wydania przez organ postanowienia odmawiającego wznowienia z uwagi na niedochowanie przez stronę terminu złożenia wniosku o wznowienie, strona w zażaleniu nie może się domagać skontrolowania przez organ drugiej instancji braku podjęcia przez organ pierwszej instancji postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu. Podobnie w cytowanym już wyroku NSA z 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1675/15 przyjęto, że strona nie może skutecznie kwestionować postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego podnosząc, że kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie ma znaczenia, ponieważ postępowanie może zostać wznowione z urzędu na podstawie art. 147 K.p.a.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela tę linię orzecznictwa, w tym poglądy w cytowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniach sądów administracyjnych. Strona wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego nie może więc skutecznie domagać się działania organu z urzędu. Tym samym nie można było uznać zarzutu naruszenia art. 147 w związku z art. 148 § 1 K.p.a. za skuteczny.

W skardze kasacyjnej nie kwestionowano przy tym okoliczności stanu faktycznego przyjętych za podstawę orzekania przez Sąd I instancji, a dotyczących upatrywania przez skarżącego wystąpienia przesłanki wznowieniowej określonej art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz wywodzenia przez skarżącego podstawy wznowienia z okoliczności wynikających z pisma z 12 stycznia 2022 r., które skierował do pracodawcy oraz z faktu uzyskania od tego pracodawcy w dniu 19 stycznia 2022 r. "przelewu za usługę". Nie jest sporne też ustalenie przejęte przez Sąd I instancji, że w istocie skarżący wiedział o okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia niewątpliwie we wskazanych powyżej datach. Oznacza to, że prawidłowo stwierdziły oba orzekające w tej sprawie organy administracji publicznej, a Sąd I instancji zaaprobował to ustalenie, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania dopiero 29 czerwca 2022 r. (tj. ponad 6 miesięcy od sformułowania do pracodawcy pisma i otrzymania przelewu za usługę) nastąpiło z oczywistym uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Warto dodać, że to na składającym wniosek o wznowienie postępowania ciąży obowiązek wykazania, że dochował miesięcznego terminu do jego złożenia. W wyroku NSA z 25 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2449/15 stwierdzono: "Ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia" (podobnie przyjęto np. w wyrokach NSA z 11 października 2016 r. sygn. akt I OSK 2303/15, czy 25 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2343/14).

W konsekwencji nie mógł być również zasadny zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędną kontrolę decyzji organów obydwu instancji i niezauważenie, że organy nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających, zmierzających do ustalenia zaistnienia przesłanek wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w tym przez ocenę, czy podniesione przez wnoszącego skargę kasacyjną okoliczności i dowody posiadają przymiot nowości oraz czy są istotne dla sprawy, niezależnie od uchybienia przez niego terminowi określonemu w art. 148 § 1 K.p.a.

Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie jedynie, że powodem odmowy wznowienia postępowania nie może być brak podstaw wznowienia postępowania, gdyż prowadziłoby to do oceny przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. Zasadnie zatem skarżący kasacyjnie zauważa, że stwierdzenie organu I instancji o podniesionych we wniosku o wznowienie argumentach i wskazanych dokumentach, które załączono do wniosku, dotyczących pracy w zakładzie stolarskim, jako znanych skarżącemu w dniu wydawania decyzji, nie mogą stanowić podstawy wznowienia, jest nieprawidłowe. Uchybienie to jednak zostało sanowane przez organ II instancji, który uznał, że powodem odmowy wznowienia jest uchybienie miesięcznemu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Skutkiem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego jest zakończenie postępowania na tym etapie oraz brak możliwości merytorycznego badania sprawy. Stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia postępowania kończy już na tym etapie postępowanie w sprawie wznowienia i skutkuje wydaniem na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 332/14). Odmowa wznowienia postepowania jest w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały powołane we wniosku o wznowienie postępowania podstawy wznowienia. Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego..., LEX/el. 2023, art. 149.).

Trafnie więc uznał Sąd I instancji, że stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania – faktu uchybienia terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania – uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie takiej sprawy, gdyż z przyczyn formalnych, powyższe skutkować musi wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia (art. 149 par. 3 K.p.a.). Przesłanką decydującą o wznowieniu postępowania z uwagi na fakt wyjścia na jaw istotnej dla sprawy, nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, a nieznanego organowi, który wydał decyzję, jest bowiem dochowanie jednomiesięcznego terminu, liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W razie zaś uchybienia terminowi, wznowienie postępowania jest niedopuszczalne.

Zasadne było więc oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 193 in fine i art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 P.p.s.a.