Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 12/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 50 i art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: SWSA Magda Froncisz AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. K. na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni postępowania w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego wybudowanego na działce nr [...] w B. oddala skargę.


UZASADNIENIE

L. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni postępowania w sprawie znak RKOA.5160.22.2013.RK.

Skarżący wskazał, że organ nadzoru budowlanego zobowiązał właścicieli działki nr [...] przy ul. [...] w B. do wykonania na swój koszt ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego położonego na tej działce, a wzniesionego niezgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane. Zdaniem skarżącego brak wykonania tej ekspertyzy przez wiele lat ma charakter rażący i uniemożliwia przejście do dalszych etapów postępowania naprawczego bądź wydania nakazu rozbiórki. Skarżący zaznaczył, że przedmiotowy budynek powoduje zacienienie jego nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni wniósł o jej oddalenie i opisał przebieg postępowania objętego skargą.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2001 r. znak: PINB - 7355/16/99/01 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni nakazał Inwestorowi budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na dz nr [...] w B. K. i J. B. wykonanie następujących czynności w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr [...] do stanu zgodnego z prawem - wykonać balustradę przy schodach oraz balkonach zgodnie z § 298 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w terminie do 29 marca 2002 r Postępowanie zakończone powyższą decyzją było prowadzone w związku ze stwierdzeniem istotnego odstępstwa od projektu zatwierdzonego decyzją dnia 25 października 1988 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pow. 200,85 m2 wg, projektu indywidualnego.

Powyższa decyzja PINB w Bochni stała się ostateczna. Dnia 16 kwietnia 2002 r. protokolarnie stwierdzono wykonanie nakazanych K. i J. B. czynności.

W związku z powyższym, decyzją z dnia 25 września 2002 r. znak: AB - 7353/1/14/2002, Starosta Bocheński udzielił K. i J. B. pozwolenia na użytkowanie tego budynku mieszkalnego. Do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwestorzy przedłożyli Ekspertyzę techniczną potwierdzającą przydatność obiektu do użytkowania sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. arch. Z. S.. Decyzja Starosty Bocheńskiego została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 3 grudnia 2002 r. znak: RR.V.WM.7119/86/02, po rozpatrzeniu odwołania R. i L. K..

Wyrokiem z dnia 21 lipca 2006 r. sygn. akt Ił SA/Kr 75/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną przez L. K. decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 grudnia 2002 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Bocheńskiego.

Pismem z dnia 10 sierpnia 2007 r. znak: PINB.5025-44/07 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni potwierdził przyjęcie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] na dz. nr [...] w B..

Na tym etapie postępowanie w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego zostało zakończone a inwestorzy użytkowali obiekt.

Decyzją z dnia 8 lipca 2008 r. znak: WOA.MZEG.7149-96-07 Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni z dnia 2 sierpnia 2001 r. znak: PINB -7355/16/99/01, nakazującej wykonanie balustrady przy schodach oraz balkonach zgodnie z § 298 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w terminie do 29 marca 2002 r

Następnie, decyzją z dnia 26 września 2008 r. znak : DON/ORZ/7100/1033/08, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 2 sierpnia 2001 r. PINB podjął dalsze czynności w sprawie przedmiotowego budynku.

Po przeprowadzeniu oględzin budynku postanowieniem z 26 lutego 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane zobowiązał K. i J. B. do doręczenia 2 egzemplarzy ekspertyzy technicznej stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w B. przy ul. [...] wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.

Zażalenie na to postanowienie wniósł L. K. i K. B..

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie po rozpoznaniu obu tych zażaleń wydał w dniu 3 grudnia 2009 r. postanowienie znak: WOA.MZEG.521-75-09, którym uchylił postanowienie PINB w Bochni z dnia 26 lutego 2009 r. i zobowiązał K. B. do przedłożenia 2 egz. ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w B., przy ul. [...], zawierającej ocenę robót budowlanych wykonanych przy budowie w/w budynku, ich zgodności ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami oraz wskazującymi sposób doprowadzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Termin dostarczenia w/w opracowania określono na dzień 30 kwietnia 2010 r.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność postanowienia MWINB w Krakowie z dnia 3 grudnia 2009 r. w części dotyczącej rozpatrzenia zażalenia L. K. na postanowienie PINB w Bochni z dnia 26 lutego 2009 r., a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy było zasadne i zgodne z prawem. Natomiast przymiot strony nie przysługiwał L. K. stąd też rozstrzygnięcie w części dotyczącej jego zażalenia należy uznać za dotknięte wadą nieważności.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1808/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. K. i L. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru budowlanego z dnia 20 lipca 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia. Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniesioną przez R. K. i L. K..

Wobec braku wykonania przez zobowiązaną obowiązku przedłożenia ekspertyzy, nałożonego postanowieniem MWINB z 3 grudnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni wdrożył procedurę z art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego ("W razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia"). Pismem z dnia 30 czerwca 2010 r. wystosował ogłoszenie z informacją o poszukiwaniu osoby do sporządzenia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Na przestrzeni kolejnych lat ogłoszenie było wielokrotnie wznawiane, kilkukrotnie zgłaszały się osoby zainteresowane, jednakże nawet w przypadku przyjęcia zlecenia wykonania ekspertyzy i podpisania stosownej umowy, osoby te w późniejszym okresie rezygnowały z wykonania zlecenia i wypowiadały umowę. Do dnia dzisiejszego ekspertyza nie została wykonana. PINB w odpowiedzi na skargę szczegółowo opisał daty kolejnych ogłoszeń, wskazał nazwiska osób, które podjęły się wykonania ekspertyzy oraz terminy rezygnacji z podjętego zlecenia.

Aktualnie, po wypowiedzeniu umowy przez kolejną osobę, organ ponownie, w dniu 8 grudnia 2023 r. wznowił poszukiwania osoby do sporządzenia ekspertyzy technicznej. Wyznaczył termin na składanie ofert do 15 kwietnia 2024 r. Ogłoszenie przesłał do 6 biur projektowych oraz do Urzędu Miejskiego w Bochni, Urzędu Miasta Nowy Wiśnicz a także urzędów gmin w Lipnicy Murowanej, Trzcianie, Żegocinie, Drwini, Rzezawie, Łapanowie i Bochni oraz Starostwa Powiatowego w Bochni.

Postanowieniem nr 87/2023 z dnia 11 grudnia 2023 r. PINB w Bochni wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy znak: PINB.5160.22.2013.RK do dnia 15 maja 2024 r.

Dalej podkreślono, że sprawa będąca przedmiotem rozpoznania była już ostatecznie zakończona decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni z dnia 2 sierpnia 200Ir. W oparciu o nią inwestorzy przystąpili do użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B.. Niniejsze postępowanie jest efektem stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w dniu 8 lipca 2008 r. - przy czym powodem stwierdzenia nieważności były przyczyny formalne - złożona do akt sprawy ocena techniczna, sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, została uznana za niewystarczającą - jako jednostronicowa i nie zawierająca oceny prawidłowości, wykonania robót budowlanych zrealizowanych w warunkach istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę. Taka przyczyna stwierdzenia nieważności, podkreślona również w rozstrzygnięciu organu II instancji i nie podważona w orzeczeniu sądu administracyjnego ukierunkowała przebieg postępowania w tej sprawie.

Od początku było wiadomo, że niezbędne dla jej rozstrzygnięcia będzie pozyskanie wyczerpującej, pełnej i fachowo sporządzonej ekspertyzy technicznej. Dlatego PINB niezwłocznie podjął czynności w celu pozyskania takiego opracowania.

Realizacja tego zobowiązania warunkuje podjęcie dalszych kroków w sprawie i wydanie decyzji kończącej postępowanie. Skoro za rażące naruszenie prawa uznano brak pełnej ekspertyzy technicznej, organ nadzoru budowlanego jest związany tym stanowiskiem i powyższe opracowanie musi pozyskać, aby sprawę zakończyć, nie narażając się na kolejny zarzut rażącego naruszenia prawa.

Jednakże podjęcie się sporządzenia tej dokumentacji uzależnione jest wyłącznie od dobrej woli (chęci) osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie (osób posiadających uprawnienia budowlane).

Organ nie dysponuje listą, z której mógłby wskazać osobę do sporządzenia dokumentacji. Osoby uprawnione nie są również w żadnym zakresie zobowiązane do zgłoszenia się do realizacji zlecenia. To czy podejmą się takiego opracowania zależy wyłącznie od ich decyzji. Organ nie ma także żadnej formy zachęty czy też nacisku, aby skłonić osobę uprawnioną do podjęcia się zlecenia. Organy nadzoru budowlanego nie posiadają też, pochodzącej ze źródeł nieformalnych informacji, która z osób byłaby skłonna podjąć się wykonania zlecenia. Organ może jedynie czekać na zainteresowanie ze strony osób, które takie zlecenie mogą wykonać. Jedyne kroki, jakie organ może podjąć to rozpowszechnianie informacji o poszukiwaniu osoby do sporządzenia dokumentacji. Takie kroki Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni podejmował przez cały okres poszukiwania eksperta.

Na koniec podkreślono, że organy nadzoru budowlanego są niewielkimi jednostkami zatrudniającymi kilku pracowników obsługujących cały powiat (PINB w Bochni zatrudnia obecnie 9 pracowników, w tym powiatowy inspektor nadzoru budowlanego i księgowa na 1/4 etatu), wykonujących wszystkie zadania nałożone ustawą Prawo budowlane na terenie danego powiatu. Przez okres trwania postępowania dwa razy zmienił się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz nastąpiła zmiana pracowników prawie w 90 procentach, z uwagi na niskie wynagrodzenia. Również problem był z zatrudnieniem nowych osób spowodowanych niskimi wynagrodzeniami. Podkreślono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni w granicach swoich możliwości i środków finansowych podejmował wszelkie możliwe kroki w celu pozyskania eksperta do sporządzenia dokumentacji. wykonywane przez organ czynności ani nie były zbędne ani rozciągnięte w czasie. Wszystkie kroki podejmowane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni w trakcie trwania postępowania administracyjnego miały na celu zakończenie w jak najkrótszym czasie postępowania administracyjnego, obecny stan postępowania administracyjnego jest wynikiem niezależnym od organu - przede wszystkim spowodowany brakiem zgłoszeń na wykonanie ekspertyzy technicznej, bądź też rezygnacji z jej sporządzenia przez osoby, które się tego obowiązku podjęły, stanem epidemii i stanem zagrożenia epidemicznego, ale również poszukiwaniem w tym czasie spadkobierców po śmierci jednego z współwłaścicieli budynku mieszkalnego oraz spadkobierców po śmierci jednej ze stron postępowania. Wszystkie te wyżej opisane okoliczności spowodowały, że do dnia dzisiejszego postępowanie to nie zostało zakończone.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 53 § 2b skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to warunek formalny, który w niniejszej sprawie został spełniony: Skarżący składał ponaglenia w trakcie postępowania – MWINB wydał w tym zakresie postanowienia z dnia 8 stycznia 2018 r. oraz z 13 maja 2022 r., w których postanowił nie wyznaczać Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bochni dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Warunek formalny rozpoznania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania został więc spełniony.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Na wstępie skargi trzeba zaznaczyć, że kontrolowane postępowanie ma swoje źródła jeszcze w poprzednim wieku. Postępowanie prowadzone wobec legalności robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku było już zakończone. W związku z uchyleniem przez WSA w Krakowie w 2006 roku pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku z roku 2002, a także stwierdzeniem w dniu 8 lipca 2008 r. przez MWINB nieważności decyzji PINB z dnia 2 sierpnia 2001 r. o nakazaniu inwestorowi K. i J. B. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego musiał podjąć dalsze czynności w tej sprawie.

Co istotne – w 2007 r. przedmiotowy budynek został skutecznie oddany do użytkowania. Mianowicie w piśmie z 10 sierpnia 2007 r. PINB na podstawie art. 54 w powiązaniu z art., 57 ustawy Prawo budowlane potwierdził zgłoszenie o zamiarze przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku. Wcześniej PINB decyzją odmówił pozwolenia na użytkowanie tego budynku z uwagi na brak podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w związku ze zmianą przepisów ustawy Prawo budowlane.

Już z samego przytoczonego wyżej bardzo skrótowo stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę wynika, że postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w B. przy ul. [...] (dz. nr [...]) toczy się od ponad dwudziestu lat, zarówno stan faktyczny jak i prawny jest skomplikowany, sprawa administracyjna jest wielowątkowa, a pomiędzy skarżącym a właścicielami przedmiotowego budynku istnieje konflikt tak poważny, że na pewnym etapie postępowania oględziny musiałby odbywać się w asyście policji. W ramach tego postępowania zarówno organy nadzoru budowlanego wszystkich stopni (PINB, MNIWB i GINB), jak i sądy administracyjne obu instancji (WSA w Krakowie i Warszawie oraz NSA) wydały liczne rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Dokonując oceny zasadności skargi Sąd w pierwszej kolejności wnikliwie prześledził wydane w sprawie wyroki, ustalając wiążące wskazania co do dalszego postępowania.

I tak: w 2016 roku przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Warszawie toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji GINB z 26 września 2008 r., utrzymującej w mocy decyzję MWINB z dnia 8 lipca 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji PINB z dnia 2 sierpnia 2001 r., nakazującej K. i J. B., w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na dz. nr [...] w B. przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem, wykonać balustradę przy schodach oraz balkonach zgodnie z § 298 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; w terminie do dnia 29 marca 2002 r.

GINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 26 września 2008 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. VII SA/Wa 1760/16 oddalił skargę K. B., która zarzucała, że dokonane skutecznie zgłoszenie budynku do użytkowania w 2007 roku wyklucza możliwość dalszego badania prawidłowości wykonanych robót budowlanych.

W uzasadnieniu tego wyroku WSA wskazał:

"Podnoszone przez skarżącą zarzuty, dotyczące naruszenia art. 51 ust. 7 w związku z art. 54 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania naprawczego w przypadku istnienia w obrocie prawnym decyzji odmawiającej wydania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego (wobec braku podstaw do wydania takiej decyzji) oraz wobec upływu terminu do wniesienia przez organ sprzeciwu określonego w art. 54 Prawa budowlanego (po zawiadomieniu organu o zakończeniu budowy) nie są zasadne. GINB bowiem, wydając zaskarżoną decyzję, nie przesądzał w żaden sposób o tym, czy postępowanie naprawcze może lub nie może być prowadzone. Organ ten oceniał bowiem pod katem zgodności z prawem wyłącznie decyzję MWINB, ta zaś decyzja również nie dotyczyła kwestii, podnoszonej w skardze. Należy bowiem przypomnieć, że decyzja MWINB z dnia 8 lipca 2008 r. uzasadniona była wyłącznie tym, że organ I instancji, nakładając oznaczone obowiązki na inwestora w prowadzonym postępowaniu naprawczym, rażąco naruszył art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud. oraz art. 7 i 77 k.p.a., co nakazywało – zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. - stwierdzić jej nieważność. Ani więc Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, ani tym bardziej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, nie orzekali w przedmiocie dopuszczalności prowadzenia postępowania naprawczego, a jedynie w kwestii dopuszczalności nałożenia - w określonym stanie faktycznym i w świetle zebranych w sprawie dowodów - oznaczonych obowiązków na inwestora i ważności prawnej takiego orzeczenia. Należy wyraźnie stwierdzić, że ani decyzja GINB z 2008 r., ani utrzymana w mocy decyzja MWINB nie przesądzają kwestii, podnoszonej przez skarżących i nie dotyczą materii dopuszczalności prowadzenia postępowania naprawczego w sytuacji uprzedniego zgłoszenia budynku do użytkowania, dokonanego przez inwestora. Taka kwestia podlegała będzie rozważeniu, ale dopiero przez organ nadzoru budowlanego I instancji i – w wypadku błędnego prawnie postępowania tego organu – może być przedmiotem odrębnej kontroli, w postępowaniu odwoławczym".

Aktualnie kontrolowane pod kątem przewlekłości postępowanie obejmuje wykonanie postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 3 grudnia 2009 r., znak: WOA.MZEG.521-75-09 o zobowiązaniu K. B. do przedłożenia dwóch egzemplarzy ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] w B..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. II SA/Kr 1271/12 oddalił skargę na to postanowienie.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 r., znak: DON/ORZ/7200/1914/09/10 stwierdził nieważność postanowienia MWINB z 3 grudnia 2009 r., znak: WOA.MZEG.521-75-09 w części dotyczącej rozpatrzenia zażalenia L. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni z dnia 26 lutego 2009 r., znak: PINB.7355/16/99/01; w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia MWINB.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzeniu sprawy GINB utrzymał w mocy powyższe postanowienie w dniu 20 lipca 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. VII SA/Wa 1808/10 oddalił skargę R. K. i L. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2010 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 sierpnia 2012 r., sygn. II OSK 2106/11 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wyroku WSA w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tego wyroku zawarł następujące stwierdzenia:

"Przedmiotem niniejszego postępowania jest zatem ocena, czy prawidłowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zobowiązującym inwestora do dostarczenia ekspertyzy technicznej stanu technicznego przedmiotowego budynku. Z tego względu podnoszone w sprawie zarzuty powinny odnosić się do wadliwości stanowiska Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w kwestii braku prawa L. K. do wniesienia zażalenia. W konsekwencji oczekiwanego skutku nie mogą odnieść podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, bowiem w istocie nie dotyczą one tej kwestii lecz koncentrują się wokół twierdzenia, że powinno zapaść orzeczenie o rozbiórce obiektu budowlanego. W skardze kasacyjnej formułuje się zatem szereg zarzutów o charakterze merytorycznym właśnie w zakresie dążenia Strony do rozbiórki, które jednak w żadnej mierze nie dotyczą przedmiotu sprawy /postanowienia dowodowego.

Stosownie do treści przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Osoby wymienione w ust. 1, a więc te, do których powinien być skierowany nakaz na podstawie ww. przepisu to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

W tym stanie rzeczy stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego - właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Skarżący nie jest natomiast uczestnikiem procesu budowlanego lecz właścicielem nieruchomości sąsiedniej, a więc osoba trzecią w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, nie może zatem uzyskać przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku przedstawienia przedmiotowej ekspertyzy. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, które następuje w formie postanowienia, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma zatem dowodowy charakter.

W związku z powyższym za w pełni prawidłowe należy uznać stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru budowlanego, iż wobec faktu, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony uprawnionej do wniesienia zażalenia na postanowienie o charakterze dowodowym, organ nadzoru II instancji powinien umorzyć postępowanie wywołane zażaleniem skarżącego na postanowienie zobowiązujące inwestora do przedłożenia ekspertyzy. Skoro tego organ nie uczynił lecz rozpoznał środek odwoławczy pochodzący nie od uprawnionego podmiotu do jego wniesienia, rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt. 2 kpa w związku z art. 144 kpa co uzasadniało stwierdzenie nieważności postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2009r. w części dotyczącej rozpatrzenia zażalenia L. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bochni z dnia 26 lutego 2009 r. jako przesłankę nieważnościową należałoby tu wskazać art. 156 § 1 pkt 2 Kpa".

Jak już wspomniano - kontrolowane pod względem przewlekłości postępowanie, toczące się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Bochni, obejmuje wykonanie postanowienia nakładającego na inwestora obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku.

Skoro zarówno WSA w Warszawie, jak i NSA w sposób wiążący przesądziły, że L. K. nie był stroną postępowania dotyczącego nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy na podstawie art. 81c ustawy Prawo budowlane, to również obecnie nie ma legitymacji do występowania jako strona w sprawie wykonania tego postanowienia. W konsekwencji należało przyjąć, ze skarżący nie miał również legitymacji do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Trzeba zaznaczyć, że konieczność nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy wynikła ze stwierdzenia przez MWINB ostateczną decyzją z 26 września 2008 r. nieważności decyzji PINB w Bochni z 2 sierpnia 2001 r. o nakazaniu wykonania balustrady przy schodach i balkonach. Powodem stwierdzenia nieważności był niewystarczający materiał dowodowy, a dokładnie zbyt lakoniczna treść ekspertyzy dołączonej wówczas do akt.

Jak podkreślił WSA w Warszawie w cytowanym wyżej uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. VII SA/Wa 1760/16, ani Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, ani tym bardziej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, nie orzekali w przedmiocie dopuszczalności prowadzenia postępowania naprawczego, a jedynie w kwestii dopuszczalności nałożenia - w określonym stanie faktycznym i w świetle zebranych w sprawie dowodów - oznaczonych obowiązków na inwestora i ważności prawnej takiego orzeczenia.

Z cytowanych wyroków pośrednio wynika, że toczące się obecnie postępowanie związane z koniecznością przedłożenia ekspertyzy nie jest postępowaniem naprawczym wobec nielegalnie wzniesionego budynku, który został skutecznie przyjęty do użytkowania w roku 2007, a więc siedemnaście lat temu.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.

W ocenie Sądu skarżący nie miał interesu prawnego w kontrolowanym postępowaniu, które aktualnie obejmuje wykonanie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku.

Jak wskazuje się w orzecznictwie brak legitymacji do wniesienia skargi wynika z braku interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.), który jest instytucją prawa materialnego. Brak legitymacji czynnej, co do zasady, skutkuje zatem oddaleniem skargi, a nie jej odrzuceniem (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 115/16, LEX nr 2442908). Podobny pogląd zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. I OSK 1351/14 (LEX nr 1494692) oraz w postanowieniu z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. II GSK 9/13, LEX nr 1452776 -

Skarżący wskazuje w skardze, że budynek, którego dotyczy kontrolowane postępowanie zacienia jego nieruchomość. Okoliczność ta może stanowić co najwyżej o interesie faktycznym skarżącego, nie przesądza natomiast jego interesu prawnego w postępowaniu obejmującym wykonanie postanowienia nakładającego na właściciela budynku sąsiedniego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej tego budynku. W świetle jednoznacznych wskazań wynikających z cytowanych wyżej wyroków sądów administracyjnych – skarżący takiego interesu prawnego do wniesienia skargi nie miał.

Z tych względów Sąd oddalił wniesioną skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania – na podstawie art. 151 p.p.s.a.