Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 833/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 272 ust. 8
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. P. S. S. z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2023 r. nr GK.3137.17.7.2022.AŻ w przedmiocie ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją

z 4 maja 2023 r., nr GK.3137.16.7.2022.AŻ, Wójt Gminy K. (dalej: "Organ") orzekł wobec P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżąca") dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni [...] m2 (w tym [...] m2 powierzchni utwardzonej) z uwagi na upływ terminu za III i IV kwartał 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w kwocie [...] zł (co stanowi konsekwencję ustalenia opłaty za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł po [...] zł za każdy kwartał).

Decyzja Organu zapadła na podstawie art. 272 ust. 8 i ust. 22-26 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2022.2625 t.j.; dalej: "u.p.w.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2022.2438 t.j.; dalej: "rozporządzenie") oraz art. 63 § 1 i art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U.2022.2651 t.j. ze zm.) w związku z art. 300 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j.; dalej: "k.p.a."), w następującym stanie sprawy.

Pismem z 12 maja 2022 r., nr GK.3137.17.2022.AŻ, Organ przekazał Stronie informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej - dotyczącą III i IV kwartału 2022 r. Organ ustalił dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni [...] m2 (w tym [...] m2 powierzchni utwardzonej) za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł, która podzielona została na cztery równe raty po [...] zł za każdy kwartał. W uzasadnieniu wskazał, że opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach zgodnie z art. 272 ust. 8 u.p.w. oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia, tj. zgodnie z wyliczeniem [...] m2 x 0,50 zł/m2 = [...] zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych: [...] zł). Informacja została doręczona Stronie 2 czerwca 2023 r.

Pismem z 15 czerwca 2023 r. Spółka złożyła reklamację od ustalonej wysokości opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla przedmiotowej działki. W uzasadnieniu wskazała, że kwestionuje obciążenie obowiązkiem zapłaty za zmniejszenie naturalnej retencji tak co do zasady jak i wysokości. W tym zakresie powołała przepis art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. Strona podniosła, że prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że przedmiotowa opłata jest należna, gdy wszystkie przesłanki tam wymienione zostaną kumulatywnie spełnione. Strona zwróciła uwagę, że brak jest normatywnych podstaw do obciążania jej opłatą, ponieważ nieruchomość objęta jest systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego. Okoliczność ta została potwierdzona przez gminę. Spółka wskazała także, że Organ decyzją z 12 października 2020 r., nr GK.3137.10.22.2018.MK, odstąpił od określenia wysokości opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki [...] za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. W treści uzasadnienia tej decyzji Organ stwierdził, że nieruchomość znajduje się w obszarze ujętym systemem kanalizacji otwartej i Strona nie kwalifikuje się do uiszczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.

Spółka podniosła, że dysponuje opinią w sprawie przebiegu kanalizacji deszczowej z 26 września 2022 r. oraz w sprawie posadowienia kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w obrębie działki nr [...] wraz z mapą obrębu [...] z rozrysowaną siecią kanalizacyjną, z której to wynika, że sieć kanalizacji deszczowej współfunkcjonuje z siecią istniejąca w obrębie ewidencyjnym [...] [...], tj. sieć ta jest podłączona do sieci kanalizacji deszczowej istniejącej na działce nr [...].

Strona zakwestionowała również wysokość opłaty. Podkreśliła, że nie jest wyjaśnione w decyzji, w jaki sposób Organ ustalił powierzchnię biologicznie czynną. Organ nie przedstawił żadnych dowodów na postawie, których ustalił stan faktyczny. Z decyzji nie wynika także, na jakiej podstawie Organ przyjął, że faktycznie dochodzi do zmniejszenia retencji.

Nadto Spółka wskazała, że Organ działa z zamiarem jej pokrzywdzenia, co argumentowała opisując okoliczności zwrotu opłaty pobranej za 2018 r.

Decyzją z 3 lipca 2023 r. nr GK.3137.17.2.2022.AŻ, Organ orzekł dla przedmiotowej nieruchomości za III i IV kwartał 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w kwocie [...] zł (co stanowi konsekwencję ustalenia opłaty za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł po [...] zł za każdy kwartał). Organ w uzasadnieniu decyzji przedstawił stan faktyczny sprawy.

W dniu 13 maja 2019 r. z urzędu przeprowadzono wizję w terenie. Oględziny przedmiotowej działki nr [...] odbyły się przy udziale uprawnionego geodety, który wykonał pomiary powierzchni biologicznie czynnej (na koszt Gminy). Strona została powiadomiona o tym zdarzeniu pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r., doręczonym jej 18 kwietnia 2019 r. Z protokołu z przeprowadzonego pomiaru powierzchni biologicznie czynnych na działce nr [...] wynika, że wybetonowana powierzchnia wynosiła [...] m2, co stanowiło ok. 74% całości działki.

Organ stwierdził, że wobec braku oświadczenia Strony, o którym mowa w art. 552 § 2b u.p.w. oraz braku przedstawienia dokumentacji dotyczącej wielkości powierzchni utwardzonej na ww. działce w złożonej reklamacji, należało przyjąć jako prawidłowe przedmiotowe ustalenia Organu.

Organ wskazał, że kwestią sporną w sprawie pozostaje zagadnienie ujęcia danej nieruchomości w system kanalizacji otwartej i zamkniętej. W ocenie Organu, nie ma wątpliwości, że przedmiotowa działka jest wyposażona w wewnętrzny system kanalizacji, natomiast system ten nie jest w żaden sposób podłączony do gminnej sieci kanalizacji deszczowej. Okoliczność ta przesądza, zdaniem Organu, o konieczności naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.

Organ wskazał także na sprzeczne poglądy orzecznictwa w zakresie oceny, czy nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] może zostać uznana za znajdującą się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej. Organ uznał, że rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie dotyczące roku 2018 opierało się na ówczesnym stanie wiedzy i nie jest wiążące dla Organu w odniesieniu do innych lat. Aktualny pogląd Organu oparty został zaś o najnowsze i jednolite orzecznictwo NSA, które zostało wyrażone w odniesieniu do kilku decyzji wydanych przez Organ.

Dalej Organ za zasadne uznał wyjaśnić definicję "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej". Organ odwołał się do słownikowego znaczenia tego pojęcia i wskazał, że "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się u.p.w. należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzenia z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być urządzenia kanalizacji deszczowej jak i ogólnospławnej. Wobec tego przedmiotowa nieruchomość nie jest podłączona do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji/urządzeń do retencjonowania wody. W przypadku posiadania urządzeń do retencjonowania wody (w zależności od ich pojemności) stawka opłaty jest niższa zgodnie z rozporządzeniem. Natomiast z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 18 stycznia 2008 r., nr [...] wynika, że odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia (rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej.

Organ odwołał się również do orzeczenia NSA z 15 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 794/21. W ocenie Organu nie jest uzasadnione twierdzenie Strony, że istnienie w terenie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, ani że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzeniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości – jest systemem, o którym mowa w u.p.w. Obszar, na którym znajduje się nieruchomość stanowiąca działkę [...] nie jest podłączona do takiego systemu. Organ rozwinął, że wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.

Organ odniósł się także do zarzutu działania na szkodę przedsiębiorstwa.

Pismem z 18 sierpnia 2023 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Organu z 3 lipca 2023 r. i wniosła o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją informacji rocznej dotyczącej opłaty za III i IV kwartał 2022 r. i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła organowi:

1. Naruszenie przepisów postępowania art. 7 k.p.a. i art 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że:

a) działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiadająca wewnętrzny system kanalizacji deszczowej nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działającej na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na działce nr [...] jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki [...] położonej w granicy administracyjnej miasta S., zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych,

b) wody opadowe i roztopowe odprowadzane z działki nr [...] są odprowadzane do ziemi, podczas gdy są one odprowadzane do rowu melioracyjnego, a następnie za jego pośrednictwem są odprowadzane do wód powierzchniowych,

c) art 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa w art 269 ust 1 pkt 1 u.p.w. (brak analizy dokumentacji planistycznej gminy, umiejscowienia infrastruktury kanalizacji deszczowej, ustalenia podmiotów zarządzających poszczególnymi jej elementami, opinii biegłego z zakresu geodezji, planistyki tudzież innej specjalizacji niezbędnej dla określenia wskazanych elementów stanu faktycznego),

d) art 10 § 1 k.p.a, poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

2. Naruszenia prawa materialnego tj.:

1) art 269 ust 1 pkt 1 u.p.w. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce nr [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone ze sobą systemem kanalizacji deszczowej) był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej, podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio, a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej jaki funkcjonuje na danym obszarze;

2) § 9 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy działka nr [...], obręb W., nr KW [...] posiada urządzenia do retencjonowania wody;

W uzasadnieniu skargi podniesione w niej zarzuty zostały uszczegółowione uzupełnione w piśmie z dnia 15 kwietnia 2023 r.

Do skargi załączono uwierzytelnione kopie: wyroku WSA w Szczecinie

z 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 949/19; decyzji z 12 października 2020 r. nr GK.3137.10.22.2018.MK; opinii geodety z 23.11.2022 r., decyzji z 21 października 2020 r. nr GK.3137.3.21.2018.MK; decyzji z 12 października 2020 r. nr GK.3137.6.12.2019.MK; decyzji z 12 października 2020 r. nr GK.3137.6.11.22.2018.MK; wyroku WSA z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Sz/670/22.

W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak i związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest wydana wobec skarżącej Spółki decyzja Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2023 r., którą

ustalono dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni [...] m2 (w tym [...] m2 powierzchni utwardzonej) za III i IV kwartał 2022 r. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł

Zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest to, czy system kanalizacji deszczowej na działce [...] był w okresie objętym decyzją podłączony do systemu kanalizacji otwartej (jak twierdzi Strona) czy też nie (jak twierdzi Organ) – z uwagi na rozbieżność stanowisk co do tego czy jako element kanalizacji otwartej można traktować rów melioracyjny, w dalszej zaś kolejności czy system wewnętrznej kanalizacji znajdujący się na działce [...] włączony do rowu melioracyjnego może być traktowany jako urządzenie do retencjonowania wody.

Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.w. jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych

z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o., jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,50 zł za 1 m2 na 1 rok.

Oceniając pierwszą sporną kwestię, Sąd orzekający podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r. o sygn. akt III OSK 866/21, w którym podkreślono, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. NSA wskazał, że sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych. Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany. Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. NSA w powyższym wyroku nie podzielił poglądu, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości, jest systemem o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA, obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (co dotyczyło działki nr [...], obręb W.), nie jest podłączony do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody. Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z 15 marca 2022 r. o sygn. akt III OSK 794/21 dotyczącym działki [...] obręb W., w którym wskazał, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu (rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.

Podkreślić należy, że działki terenu, w stosunku do których zapadły powyższe wyroki NSA znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie działki [...], której dotyczy przedmiotowa sprawa. Znajdują się zatem na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącej własnością gminy lub innego podmiotu prawnego.

W tym kontekście nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy polemiczne uwagi Skarżącej, że Gmina nie ma gminnej sieci kanalizacji deszczowej, zaś Skarżąca nie ma możliwości podłączenia się do takiej sieci (później wskazując, iż jest to niecelowe, bo woda z jej działki spływa do rowu melioracyjnego, tak samo jak z kanalizacji na działce nr [...]) oraz że rów melioracyjny stanowi system kanalizacji otwartej, ponieważ woda jest odprowadzana dalej. Skarżąca kwestionuje przy tym zasadność ustalenia stanu faktycznego sprawy m.in w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r., jednak Sąd zauważa, że organ przywołuje ten dokument na okoliczność w zasadzie niesporną pomiędzy stronami, tj. odprowadzania wód do rowu melioracyjnego.

Wypada w tym miejscu wskazać, że opłata za zmniejszenie naturalnej retencji wód jest opłatą alternatywną do opłaty za usługi wodne wiążące się z odprowadzaniem do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.). Przy tym opłaty za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych pobierają Wody Polskie, a za zmniejszenie retencji organ administracji samorządowej szczebla gminnego.

Zdaniem Sądu nie mają zatem wpływu na rozstrzygnięcie rozbieżności dotyczące sposobu połączenia systemu kanalizacji deszczowej na działce [...]. W skardze Strona wskazuje bowiem, że system ten jest połączony z systemem znajdującym się na działce [...] przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. Sąd zauważa, że z akt sprawy, w tym szeregu map w nich się znajdujących wynika, że działka [...] bezpośrednio graniczy z działką [...] i [...], a dopiero ta działka graniczy z działką [...]. Zdaniem Sądu istotny jest tu natomiast bezsporny fakt, iż wody opadowe z działki [...] są odprowadzane do rowu melioracyjnego – co potwierdza też pozwolenie wodnoprawne. Kolejność działek przez które to następuje nie ma tu znaczenia. Najważniejszą kwestią jest to, że wody są odprowadzane do rowu melioracyjnego – a tego, jak potwierdza wcześniej przytoczone orzecznictwo NSA, nie można traktować jako ujęcie obszaru działki [...] w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Odnośnie do wyłączenia oznaczonej powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, skutkujące zmniejszeniem naturalnej retencji terenowej, ocena przez organ, że powierzchnia wyłączenia wynosi więcej niż 70% (dokładnie 74%), nie budzi wątpliwości Sądu. Organ dysponował w tym zakresie zarówno pomiarami wykonanymi przez uprawnionego geodetę podczas wizji 13 maja 2019 r. potwierdzonych protokołem z 18 maja 2019 r., jak i dokumentacją zagospodarowania terenu, która została dostarczona przez osobę nadzorującą prowadzone na nieruchomości roboty budowlane. Obydwa dokumenty potwierdzają identyczny wynik pomiaru tj. [...] ha powierzchni utwardzonej, [...] ha powierzchni biologicznie czynnej oraz ogólna powierzchnia działki [...] ha. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, aby uznać, że prace budowlane, miałyby przyczynić się do zwiększenia powierzchni biologicznie czynnej na przedmiotowej nieruchomości, co obrazuje wydruk z portalu Gison i ww. protokół z oględzin. Okoliczność, że całkowita powierzchnia przedmiotowej nieruchomości przekracza 3.500 m2, nie jest sporna pomiędzy stronami. Tym samym za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. podniesiony w skardze.

Sąd nie podziela również argumentacji skargi opartej o decyzję organu z 21 października 2020 r. o odstąpieniu od określenia wysokości spornej opłaty na przedmiotowej działce za 2018 r. Ustalając opłatę za III i IV kwartał 2022 r. organ oparł się na aktualnej interpretacji art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i pojęcia systemu kanalizacji otwartej dokonanej przez NSA w wymienionych wyżej wyrokach, którą to interpretację Sąd rozpoznający obecnie sprawę w pełni podziela. Kopie decyzji administracyjnych dotyczące dołączone do skargi, nie miały wpływu na rozpoznanie sprawy.

Nie są też trafne zarzuty dotyczące naruszenia § 9 pkt 1 rozporządzenia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji istniały urządzenia do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem.

Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie o takim naruszeniu nie może być mowy. Strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istnieje gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. W ocenie Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że Skarżąca nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.

Natomiast za pozostającą poza zakresem kontroli badanej decyzji Sąd uznał polemikę stron dotyczącą skutków prawnych potencjalnego, ewentualnego podłączenia systemu kanalizacji należącej do Strony do gminnej kanalizacji deszczowej posadowionej na działce nr [...] obręb U.. W objętej zaskarżoną decyzją, badanej sprawie, bezspornie taki stan faktyczny nie wystąpił. Sąd będąc natomiast związany zakresem sprawy wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ma podstaw prawnych i możliwości badania ewentualnych, hipotetycznych przyszłych i niepewnych okoliczności i stanów faktycznych.

Wskazać należy nadto, że na podstawie art. 273a u.p.w., w przypadku złożenia reklamacji o której mowa w art. 273 ust. 1 u.p.w., przepisów art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 K.p.a., nie stosuje się. Przepis ten wyłącza stosowanie rozwiązań kodeksowych w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności dotyczących możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a także gdy chodzi o zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma mobilizować stronę do aktywnej postawy w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wprowadzone przepisami ustawy jest dopuszczalne i znane polskiemu systemowi prawnemu (por. art. 3 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2022 r. poz.1775). Zatem zarzuty odnośnie naruszenia art. 10 k.p.a. należało uznać za nieuzasadnione

Mając powyższe na uwadze powyższe rozważania, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.