Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1286/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.
article: art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 lipca 2024 r. nr DSE3-K1063-D1063-D18368-43/24 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji dotyczącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2024 r., nr DSE3-K1063-D18368-43/24 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej "Szef Urzędu" lub "Organ") odmówił uchylenia decyzji własnej z 16 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Decyzją z 16 listopada 2021 r. Szef Urzędu odmówił S. H. (dalej "Skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Decyzja ta jest ostateczna, ponieważ Skarżący nie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również nie złożył skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący pismem z 31 stycznia 2022 r. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją ostateczną, wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako podstawę wniosku Skarżący wskazał nowy dowód w postaci oświadczenia świadka J. K..

Postanowieniem z 15 marca 2022 r. Szef Urzędu wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną.

Po przeprowadzeniu postępowania, Organ decyzją z 7 grudnia 2022 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z 16 listopada 2021 r. Pismem z 26 grudnia 2022 r. Skarżący zwrócił się do Szefa Urzędu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Szef Urzędu decyzją z 1 lutego 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z 7 grudnia 2022 r.

Na decyzję z 1 lutego 2023 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Gliwicach.

WSA w Gliwicach uchylił decyzję Szefa Urzędu z 1 lutego 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 7 grudnia 2022 r.

Po przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z wytycznymi WSA w Gliwicach, Organ wydał zaskarżoną obecnie decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 151 § 1 pkt 2, art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."), art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 906; dalej "u.d.o.a")

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zdaniem Organu w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. We wznowionym postępowaniu ustalono, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, tj. oświadczenie świadka J. K.. W swoim oświadczeniu świadek stwierdził, że Skarżący był pracownikiem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w B.. Świadek potwierdził, że Skarżący brał udział w proteście, który odbył się w czerwcu 1982 r. z inspiracji przedstawicieli zarządu "Solidarności". Świadek miał dowiedzieć się później, że uczestnicy strajku zostali zwolnieni z pracy.

Szef Urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie. W szczególności przesłuchał świadków, tj. Z. B. oraz J. K., a także pozyskał dokumentację pracowniczą dotyczącą Skarżącego. Z przesłanego przez Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach świadectwa pracy wynika, że Skarżący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie [...] w B. w okresie od [...] listopada 1973 r. do [...] grudnia 1990 r. Skarżący zeznał, że za udział w strajku na terenie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w B. został zwolniony z pracy, przebywał w areszcie oraz było prowadzone przeciwko niemu postępowanie w kolegium.

Zdaniem Szefa Urzędu zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, by Skarżący podlegał represjom, o których mowa w art. 3 u.d.o.a. Ze świadectwa pracy nie wynika, by Skarżący miał przerwę w zatrudnieniu. Pozostałe dokumenty również nie potwierdzają w sposób jednoznaczny, że został on zwolniony z pracy w wyniku wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym. Wprawdzie Skarżący przedstawił dokument z którego wynika, że został przywrócony do pracy w przedsiębiorstwie jednakże nie wynika z niego, że został z pracy zwolniony w wyniku podjęcia akcji protestacyjnej. W ocenie Organu Skarżący mógł otrzymać wypowiedzenie umowy o pracę, które daje możliwość rozwiązania umowy o pracę po upływie odpowiedniego czasu określonego w przepisach prawa pracy.

Świadkowie, którzy zeznawali w sprawie stwierdzili, że Skarżący został zwolniony z pracy za udział w akcji protestacyjnej, jednakże ich wyjaśnienia odnośnie zastosowania represji Organ nie może uznać za wystarczające z uwagi na to, że nie byli oni bezpośrednimi świadkami zwolnienia z pracy Skarżącego i powodów rozwiązania umowy o pracę mogą się tylko domyślać. Świadkowie posiadają wiedzę o zwolnieniu Skarżącego od niego samego.

Szef Urzędu nie zgadza się z opinią Śląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych odnośnie spełnienia przez Skarżącego przesłanki z art. 3 u.d.o.a. Niejednomyślne stanowisko Rada podjęła bez uwzględnienia dokumentów, które Organ pozyskał 19 czerwca 2024 r. Sama Rada wskazała jednocześnie, że Skarżący nie prowadził działalności opozycyjnej.

W ocenie Szefa Urzędu, Skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 u.d.o.a. ani na okoliczność prowadzenia działalności w opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. Organowi nie udało się z urzędu pozyskać dowodów umożliwiających potwierdzenie Skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Szefa Urzędu, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez:

- nieprzyznanie walorów pełnej wiarygodności zeznaniom świadków, a to J. K. oraz Z. B., podczas gdy z ich zeznań wynikało, że Skarżący uczestniczył w akcji protestacyjnej [...] maja 1982 r. i wskutek tego został zwolniony z pracy;

- pominięcie przez Organ faktu, że Z. B. został zwolniony z pracy za udział w akcji protestacyjnej [...] maja 1982 r.;

- ustalenie przez Organ, że zeznania ww. świadków nie są wystarczające albowiem brak jest dokumentu w aktach osobowych Skarżącego wskazującego na powód jego zwolnienia;

2) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania Skarżącego do Organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności na skutek nieprzeprowadzenia dowodu z akt osobowych Z. B., którego sytuacja jest bardzo zbliżona do sytuacji Skarżącego;

3) art. 3 pkt 3 lit. d) u.d.o.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ze Skarżącym została rozwiązana umowa o pracę w związku z jego udziałem w akcji protestacyjnej [...] maja 1982 r.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. akt osobowych Z. B., a także o zwrócenie się do Instytutu Pamięci Narodowej o nadesłanie akt o sygnaturze [...] na wykazanie faktu tożsamych ze Skarżącym przyczyn zwolnienia Z. B. z pracy. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego wedle norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie ww. zarzutów.

Szef Urzędu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.").

Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie wypowiedział się WSA w Gliwicach, który wyrokiem z 5 września 2023 r., II SA/Gl 387/23 uchylił wcześniejsze decyzje Szefa Urzędu rozstrzygające sprawę. Wobec pozostawania w obrocie prawnym ww. prawomocnego wyroku, Sąd działa w zakresie związania ocenami prawnymi zawartymi w jego uzasadnieniu stosownie do art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z art. 171 p.p.s.a. wynika, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Natomiast stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 25 maja 2016 r., II OSK 454/16; 25 sierpnia 2022 r., III FSK 1540/21; 7 września 2022 r., III FSK 920/21 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Obowiązek wynikający ze związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Wyłączenie z powyższego obowiązku będzie dopuszczalne także w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny.

Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gliwicach z 5 września 2023 r., II SA/Gl 387/23, a zatem rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd był związany zarówno ustaleniami, jak i oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w tymże wyroku.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać na wytyczne WSA w Gliwicach, zawarte w wyroku z 5 września 2023 r., II SA/Gl 387/23. Organ rozpatrując ponownie sprawę został zobligowany do dokonania oceny, czy przedstawione przez Skarżącego dowody są nowe i istotne dla sprawy, a nadto czy te dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi, tj. czy w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak podkreślił Sąd, jedynie w przypadku wystąpienia przesłanki wznowieniowej Szef Urzędu może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Prowadząc postępowanie organ działa według przepisów k.p.a. dotyczących postępowania przez organem I instancji. Oznacza to, że rozpatrzenie i ocena zgromadzonego materiału dowodowego winna odbyć się zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zatem należy jej dokonywać w oparciu o wszystkie zebrane dowody w ich wzajemnym powiązaniu, bowiem ostateczny wynik dokonanej analizy pojedynczych dowodów może różnić się od tego, jaki będzie narzucać analiza całościowa.

W ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, Szef Urzędu zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z 5 września 2023 r., II SA/Gl 387/23.

Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. Pierwszy etap sprowadza się do formalnej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), pozwala na przejście do drugiego etapu, tj. do postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, które powinno zakończyć się jednym z rozstrzygnięć wymienionych w art. 151 k.p.a.

Ustalenie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym, że nie zachodzi podstawa wznowienia, pomimo powołania jej we wniosku o wznowienie i wydania postanowienia o wznowieniu, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Stwierdzenie zaś zaistnienia podstawy wznowienia upoważnia organ do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a.

Wskazaną przez Skarżącego podstawą wznowienia postępowania była przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m. in. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Skarżący jako nowe dowody, które miały uzasadniać wznowienie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia potwierdzającego jego status, jako osoby represjonowanej z powodów politycznych, we wniosku o wznowienie postępowania wskazał: oświadczenie J. K. z 21 stycznia 2022 r., pismo Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] (dalej "WP[...]") z [...] czerwca 1982 r. o przywróceniu Skarżącego do pracy na mocy postanowienia Terenowej Komisji Odwoławczej nr [...] z [...] czerwca 1982 r., a także umowę o pracę w WP[...] z listopada 1973 r.

Spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków. Pierwszy przewiduje, że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek wymaga, by nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody miały istotne znaczenie dla sprawy. Występuje tu związek z regulacją materialnoprawną. Trzeci warunek, to istnienie okoliczności faktycznej, istnienie dowodu w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2010/15, opubl. w CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że dla zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma znaczenia, czy o istnieniu dowodów i okoliczności wiedziała strona oraz z jakich powodów nie były one znane organowi.

Zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych określa u.d.o.a. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone w art. 2 lub art. 3 u.d.o.a. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie co najmniej 12 miesięcy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w art. 2 ust. 1 u.d.o.a. Za osobę represjonowaną może natomiast być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 u.d.o.a. i nastąpiło to z powodów politycznych. Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest m. in. osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym została z nią rozwiązana umowa o pracę (art. 3 pkt 3 lit. d) u.d.o.a.).

W świetle dokonanych ustaleń co do okoliczności faktycznych, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w pełni zaakceptować należy stanowisko Organu, iż w sprawie zaistniała podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc pod uwagę wynikające z u.d.o.a. przesłanki uznania za działacza opozycji antykomunistycznej lub za osobę represjonowaną z powodów politycznych, kwestia udziału Skarżącego w wystąpieniu wolnościowym w zakładzie pracy i związane z tym konsekwencje stanowią okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowody przedłożone przez Skarżącego (tj. pismo [...] [...] czerwca 1982 r. i umowa o pracę) oraz okoliczności wynikające z przedłożonych dowodów (tj. z pisma WP[...] z [...] czerwca 1982 r., umowy o pracę i oświadczenia J. K. z 21 stycznia 2022 r.) istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, tj. 16 listopada 2021 r., lecz ujawnione zostały dopiero po wydaniu tej decyzji. Tym samym nie były one brane pod uwagę przez Szefa Urzędu przy podjęciu rozstrzygnięcia z 16 listopada 2021 r. Przesądza to z kolei o tym, iż stanowią one nowe dowody i nowe okoliczności, które nie były znane Organowi w chwili wydania decyzji.

Jednocześnie należy mieć na względzie, że ujawnienie się nowych, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych może być rezultatem przeprowadzenia dowodów bądź ujawnienia się dowodów po wydaniu decyzji ostatecznej, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2017 r., I OSK 1961/15, opubl. w CBOSA).

W konsekwencji we wznowionym postępowaniu Szef Urzędu uprawniony był do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy Skarżącego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W toku postępowania wznowieniowego Skarżący dodatkowo przedstawił oświadczenie Z. B. z 26 sierpnia 2022 r. oraz pismo WP[...] z 26 lipca 1982 r. do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy wskazującego przyczynę rozwiązania stosunku pracy ze Z. B.. Skarżący przedłożył Szefowi Urzędu również kopie teczki dochodzenia/śledztwa w sprawie Z. B..

Mając na uwadze wskazane przez Skarżącego nowe dowody i okoliczności, Szef Urzędu przeprowadził z urzędu czynności wyjaśniające w sprawie. Działając na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a., Organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej (dalej "IPN") o przekazanie informacji czy Skarżący występuje w aktach J. K. i Z. B.. Ponadto wystąpił do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach z prośbą o odnalezienie dokumentów dotyczących strajku, po którym Skarżący miał być zwolniony z pracy. Szef Urzędu przesłuchał w charakterze świadków J. K. i Z. B..

W ocenie Sądu, Szef Urzędu, w zgodzie z zasadami określonymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., doprowadził we wznowionym postępowaniu do zgromadzenia materiału dowodowego wystarczającego do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. W oparciu o wszystkie zebrane w sprawie dowody w ich wzajemnym powiązaniu, Organ prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do potwierdzenia Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby Skarżący wykazał okoliczności, wskazujące na spełnienie przesłanek z art. 2 ust. 1 u.o.d.o., w szczególności na prowadzenie, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce przez co najmniej 12 miesięcy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym także dowody przedłożone przez Skarżącego, nie uzasadniają przyjęcia, że ze Skarżącym została rozwiązana umowa o pracę w związku z wzięciem przez niego udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Ze świadectwa pracy z [...] grudnia 1990 r. wynika, że Skarżący był zatrudniony na stanowisku kierowcy w Przedsiębiorstwie [...] w B. nieprzerwanie w okresie od [...] listopada 1973 r. do [...] grudnia 1990 r., zaś stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron. Natomiast z przedłożonego pisma WP[...] z [...] czerwca 1982 r. wynika, że zgodnie z postanowieniem Terenowej Komisji Odwoławczej do spraw Pracy przy Prezydencie Miasta B. Skarżący został przywrócony do pracy w WP[...] na stanowisku kierowcy Wydziału Przewozów w B. od [...] czerwca 1982 r. Treść pisma z [...] czerwca 1982 r. pozostaje w sprzeczności ze świadectwem pracy z [...] grudnia 1990 r. Jednakże nawet gdyby uznać, że Skarżący został zwolniony z pracy, a następnie przywrócony do pracy na poprzednio zajmowane stanowisko to przedłożone pismo z [...] czerwca 1982 r. nie świadczy o rozwiązaniu ze Skarżącym umowy o pracę w wyniku brania udziału w wystąpieniu wolnościowym, tj. strajku w dniu [...] maja 1982 r. w zakładzie pracy.

Z oświadczenia J. K. z 21 stycznia 2022 r. wynika, że w proteście w czerwcu 1982 r., który odbył się na terenie WP[...], brał udział m. in. Skarżący. J. K. oświadczył, że kilka dni po tym zdarzeniu w kadrach dowiedział się, że uczestnicy strajku (w tym Skarżący) zostali zwolnieni z pracy. Przesłuchiwany w charakterze świadka J. K. zeznał, że: "My wtedy znaliśmy się z Panem H. z widzenia jedynie. Dopiero po jakimś czasie się dowiedziałem, jak już ich przywrócili do pracy, że uczestnicy tego strajku zostali zwolnieni. Pan H. mi powiedział, że brał udział w strajku i trąbił ze wszystkimi i też został zwolniony. Ja wtedy nie brałem udziału w tym strajku, nie byłem w tym miejscu gdzie oni trąbili wolałem się nie mieszać". Z kolei Z. B. w piśmie z 26 sierpnia 2022 r. oświadczył, że Skarżący brał udział w strajku [...] maja 1982 r., został zwolniony z pracy i aresztowany za udział w strajku. Z. B. przesłuchany w charakterze świadka zeznał jednak, że: "Mnie milicja zatrzymała i wywieźli mnie, więc nie wiem co się dalej działo, ale później się dowiedziałem, że S. też został zatrzymany i też prawdopodobnie przewieziony do aresztu na ul. [...]. Mnie tego samego dnia zwolnili z pracy. Wiem od S., że został wtedy też zwolniony za udział w tym strajku. Wszyscy uczestnicy tego strajku po tym zwolnieniu, zostali przywróceni do pracy".

Przesłuchani w charakterze świadków jedynie słyszeli, a nie byli bezpośrednimi świadkami zwolnienia z pracy Skarżącego z powodu uczestnictwa w strajku [...] maja 1982 r. Świadkowie zeznali, że o zwolnieniu Skarżącego z pracy i o przyczynach zwolnienia dowiedzieli się jakiś czas później i to bezpośrednio od Skarżącego. Świadkowie nie podali żadnych konkretnych informacji na temat zwolnienia Skarżącego z pracy. Co więcej świadek J. K. nawet nie wiedział, kiedy strajk się rozpoczął. Z. B. w trakcie przesłuchania oświadczył zaś, że nie wie co się działo po jego zatrzymaniu przez milicję, a o prawdopodobnym zatrzymaniu Skarżącego dowiedział się później, przy czym nie wskazuje od kogo uzyskał taką informację ani nie podaje żadnych szczegółów związanych z udziałem Skarżącego w strajku. Informację o zwolnieniu Skarżącego z pracy za udział w strajku świadek uzyskał zaś od Skarżącego.

Jednocześnie z pisma IPN wynika, że w zasobie IPN odnaleziono wyłącznie akta paszportowe dotyczące Skarżącego. W dokumentach nie odnaleziono informacji o prowadzeniu przez Skarżącego działalności opozycyjnej lub doznanych w związku z tym represjach. Także kwerenda przeprowadzona w aktach Z. B. dała wynik negatywny. W zasobie archiwalnym nie odnaleziono dokumentów dotyczących J. K..

Zdaniem Sądu, Szef Urzędu słusznie uznał, że powołane przez Skarżącego nowe dowody i okoliczności nie potwierdzają w sposób jednoznaczny, że Skarżący spełnia przesłankę z art. 3 pkt 3 lit. d) u.d.o.a. W tym zakresie Organ nie mógł opierać się na domniemaniach i przypuszczeniach bez bezspornych dowodów. Samo oświadczenie świadka Z. B. z 26 sierpnia 2022 r., przy braku innych dowodów w postaci dokumentów i wobec niejednoznacznych późniejszych zeznań tego świadka oraz świadka J. K., nie mogłoby stanowić uzasadnienia dla decyzji potwierdzającej posiadanie przez Skarżącego statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Przedstawione w tym oświadczeniu okoliczności sprawy nie znajdują bowiem potwierdzenia w pozostałych dowodach lub pozostają z nimi w sprzeczności.

Okoliczność, że świadek Z. B. za udział w strajku [...] maja 1982 r. był internowany i zwolniony z pracy nie dowodzi, że Skarżący także został zwolniony z pracy z tej samej przyczyny tym bardziej, że w jego aktach brak jest jakichkolwiek informacji o strajku i zwolnieniu z pracy z tego powodu.

Przepisy u.o.d.o. w sposób ścisły określają zasady potwierdzania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż w przepisach ww. ustawy przewidziane. Żadne inne zdarzenia niż wymienione w przepisach u.o.d.o. nie mogą być uznane za represję, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły dużą dolegliwość (por. wyroki: WSA w Lublinie z 7 dnia grudnia 2017 r., II SA/Lu 806/17; WSA w Kielcach z 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17; WSA w Poznaniu z 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16 – opubl. w CBOSA).

Pozytywna dla Skarżącego uchwała Śląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej nie była dla Szefa Urzędu wiążąca. Należy przy tym zauważyć, że niejednomyślne stanowisko Rady zostało podjęte bez uwzględnienia dokumentów z Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. Uchwała rady stanowi jedynie materiał pomocniczy w postępowaniu dotyczącym statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, który nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 8 maja 2019 r., IV SA/Wr 74/19; wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2021 r., II SA/Gd 370/21 – opubl. w CBOSA).

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego należy stwierdzić, że są one niezasadne. Szef Urzędu przeprowadził postępowanie, podejmując wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Szef Urzędu prawidłowo ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności uzasadniające potwierdzenie Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych zostały udowodnione. Organ opierał się przy tym zarówno na dowodach dostarczonych przez Skarżącego, zeznaniach świadków, jak również pozyskanych we własnym zakresie. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że materiał dowodowy w jego całokształcie został dogłębnie przeanalizowany i omówiony, a wnioski z niego wyciągnięte nie są dowolne, tylko logiczne i spójne. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do potwierdzenia Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. lub statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 u.d.o.a. Wskazane przez Skarżącego nowe okoliczności i dowody nie dowodzą tego, że Skarżący prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. bądź doznał represji ujętych w art. 3 u.d.o.a. Organ zasadnie zatem na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z 16 listopada 2021 r. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku dowodowego należy wyjaśnić, że podstawą orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Przy czym przeprowadzanie dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć uzupełnieniu przez sąd administracyjny materiału dowodowego, ani akt sprawy administracyjnej. Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów tylko gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości związanych z tym czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2010 r., II FSK 1306/08, opubl. w CBOSA). Z tych względów wniosek dowodowy został oddalony.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.