Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 552/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2025-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1151
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
article: art. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Ostateczną decyzją z dnia [...] września 2015 r. Burmistrz S. zatwierdził jako obowiązujące granice i znaki graniczne opisane w protokole granicznym z dnia [...] marca 2015 r. sporządzonym przez uprawnionego geodetę w toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego we wsi K., gmina S., działki nr [...] z działkami [...] i[...].

2. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. J. F. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...] września 2015 r. (zwaną dalej także "decyzją rozgraniczeniową").

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Burmistrz S. wznowił postępowanie a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmówił uchylenia swojej decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] września 2015 r. W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2016 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku dalszego postępowania Burmistrz postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją rozgraniczeniową z dnia [...] września 2015 r., które zostało uchylone przez Kolegium postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r.

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Burmistrz odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] września 2015 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] lipca 2017 r. W wyniku rozpatrzenia wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 27 lutego 2018 r. sygn. II SA/Bd 1195/17 uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.

Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Burmistrz odmówił uchylenia decyzji rozgraniczeniowej, która wskutek rozpatrzenia złożonego odwołania, została uchylona przez Kolegium decyzją z [...] marca 2019 r.

Powtórnie prowadząc postępowanie Burmistrz postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją rozgraniczeniową. Postępowanie to zawieszone w związku z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie nieważności decyzji rozgraniczeniowej.

3. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. Burmistrz S. powołując w podstawie prawnej art. 29, art. 30 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. Dz. U. z 2021 r. , poz. 1990 ze zm.; obecnie tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 – dalej: "p.g.i.k.") i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; obecnie tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej: "k.p.a.") wszczął postepowanie rozgraniczeniowe we wsi K., gmina S., działki nr [...] z działkami [...].

Następnie Burmistrz zaprosił do złożenia oferty cenowej przez uprawnionego geodetę na wykonanie rozgraniczenia działek, w wyniku czego dnia [...] marca 2023 r. została z "Przedsiębiorstwem Wielobranżowym G. T. W." podpisana umowa, w której wykonawca zobowiązał się do przeprowadzenia rozgraniczenia w przedmiotowej sprawie lub w przypadku braku możliwości rozgraniczenia - wykonania w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy opinii eksperta z zakresu geodezji w zakresie poprawności wyznaczenia wcześniejszego rozgraniczenia nieruchomości, obejmującej analizę stanu faktycznego nieruchomości, z uwzględnieniem materiałów i dokumentów przekazanych przez zainteresowane strony.

W dniu [...] lipca 2023 r. T. W. (uprawniony geodeta) przedłożył organowi opinię w zakresie poprawności wykonania rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako dz. [...], a nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako dz. [...].

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Burmistrz S. upoważnił uprawnionego geodetę T. W. do przeprowadzenia rozgraniczenia. W dniu [...] października 2023 r. wyznaczony geodeta sporządził opinię w zakresie rozgraniczenia nieruchomości, a następnie w dniu [...] listopada 2023 r. sporządził również operat techniczny dotyczący rozgraniczenia.

4. Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Burmistrz S. powołując w podstawie prawnej art. 104 k.p.a. i art. 34 ust. 2 p.g.i.k. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w M..

5. W wyniku rozpatrzenia odwołania Ł. K. (następczyni prawnej J. F. – dalej "skarżąca") Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] lutego 2024 r.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności opisało przebieg dotychczasowego postepowania oraz powołało treść przepisów art. 30, art. 31, art. 33, i art. 34 p.g.i.k.. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dokonaną przez uprawnionego geodetę analizą materiałów zebranych w bazie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezji i Kartogra?i w M. znajdują się dokumenty w myśl § 5 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453), tj. mapy katastralne z 1862 r., mapa klasy?kacyjna z 1957 r., a także mapa ewidencyjna z 1992 r. będąca pochodną mapy z 1957 r. Mapy te sporządzono w skali 1:5000. Są to dokumenty, które należy uwzględnić podczas ustalania przebiegu granic nieruchomości działek ewidencyjnych. W protokole granicznym z dnia [...] marca 2015 r. w pkt 9.1. "wykaz i ocena dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic" wskazana jest jedynie mapa ewidencyjna wsi K.. Jak zostało wskazane w opinii geodety mgr inż. T. W., dokonując analizy operatu technicznego [...] jako materiał podstawowy z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezji i Kartografii w M. załączony jest również fragment mapy katastralnej z 1862 r. Jednak do protokołu granicznego wpisana została jedynie mapa ewidencyjna wsi K.. Jest to okoliczność istotna dla przedmiotowej sprawy. Zdaniem geodety mgr inż. T. W. dokumentem wyjściowym określającym zasięg nieruchomości dz. [...] są mapy katastralne z 1862 r. Przebieg odcinka pomiędzy dz. [...] i dz. [...] przedstawiony na mapach katastralnych odpowiada temu przedstawionemu na mapie klasy?kacyjnej z 1957 r. Mapa ta bowiem jest pochodną map katastralnych. Natomiast na mapie ewidencyjnej z 1992 r. widnieje informacja, iż jako materiał źródłowy wykorzystano mapy katastralne obrębu K. z 1957 r. Odcinek granicy pomiędzy dz. [...] i dz. [...] na mapie ewidencyjnej został nieco inaczej przedstawiony w stosunku do map katastralnych i mapy klasyfikacyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium wskazało, że brak odnotowania w protokole granicznym jako dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic map, które wnioskodawca wskazuje we wniosku o wznowienie postępowania, pozwala stwierdzić, że nie były one dokumentami wykorzystanymi do prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Tym samym są to nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, mające istotne znaczenie dla sprawy, z uwagi na fakt, że mapa ewidencyjna wsi K. oraz mapa katastralna z 1862 r. były częściowo rozbieżne w przedmiocie przebiegu odcinka granicy pomiędzy dz. [...] i dz. [...] od drogi powiatowej (dz. [...]) w kierunku południowym, aż do załamania w kierunku południowo-wschodnim.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Natomiast art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a - 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (vide art. 151 § 2 k.p.a.). Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie przesłanką wznowieniową, jak słusznie zauważył organ I instancji jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Od dnia doręczenia decyzji z [...] września 2015 r., upłynęło ponad pięć lat. Wobec powyższego organ nie mógł uchylić przedmiotowej decyzji, a jedynie stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem prawa.

Reasumując Kolegium wskazało, że z uwagi na brak dokumentów pozwalających na jednoznaczne odtworzenie granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako dz. [...] i dz. [...] najbardziej optymalnym rozwiązaniem było ustalenie granicy na zgodne oświadczenie stron, tak jak miało to miejsce [...] marca 2015 r. Strony jednak miały odmienne zdania co do przebiegu granicy. Jak zauważył organ I instancji nie udało się również geodecie nakłonić stron do zawarcia ugody. W związku z czym przyjęto niezależne oświadczenia dotyczące przebiegu granicy od uczestników rozgraniczenia i sporządzono stosowną dokumentację, którą wraz z opinią przekazano organowi w celu wydania decyzji administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.i.k. należało umorzyć postępowanie rozgraniczeniowe i przekazać sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w M..

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Ł. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 i art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 34 ust. 2 p.g.i.k poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza S. z dnia [...] lutego 2024 r., w sytuacji gdy decyzja ostateczna Burmistrza S. z dnia [...] września 2015 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] oraz [...], położonych w miejscowości K., gmina S., nie została uchylona i nadal ma moc obowiązującą zgodnie z wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wobec czego ww. art. 34 ust. 2 p.g.i.k. został błędnie zastosowany przez organ I instancji;

- art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 6, 7, 8 i 11 k.p.a. poprzez wadliwie sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji: w odniesieniu do uzasadnienia faktycznego poprzez błędne ustalenia faktyczne oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów przeprowadzonych w sprawie w związku z bardzo ogólnikowym nawiązaniem do historii sprawy - postępowania rozgraniczeniowego przeprowadzonego w 2015 r., kończącej go decyzji ostatecznej organu z dnia [...] września 2015 r. i przede wszystkim rzeczywistego skutku, jaki ona wywarła w postaci niemożności przeprowadzenia kolejnego postępowania rozgraniczeniowego bez jej wcześniejszego unieważnienia bądź uchylenia, w odniesieniu do uzasadnienia prawnego w związku z jego błędnym sporządzeniem wynikłym z całkowitego zaniechania wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poprzestania jedynie na podaniu powyższego przepisu Prawa geodezyjnego i kartograficznego bez jego przytoczenia oraz brakiem jakiegokolwiek odniesienia się do mojej konkretnej sprawy przedstawionej w odwołaniu i zawartych w nim argumentów, podczas gdy organ ma obowiązek zaprezentowania w sposób przekonujący własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska wraz z ich szczegółowym wyjaśnieniem, co doprowadziło również do naruszenia przez organ "zasady pogłębiania zaufania obywateli", a także "zasady przekonywania" - art. 8 i 11 k.p.a.

Wskazując powyższe uchybienia skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz ją poprzedzającej decyzji Burmistrza i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu rozstrzygnięcia sprawy na nowo co do jej istoty.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja z dnia [...] lutego 2024 r. dotyczy de facto postępowania rozgraniczeniowego, które zostało zakończone wydaniem w dniu [...] września 2015 r. przez Burmistrza S. decyzji ostatecznej w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] oraz [...]. Wyjaśniła, że Burmistrz S. w tym samym dniu [...] lutego 2024 r. wydał drugą decyzję o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa rzeczonej decyzji ostatecznej Burmistrza S. z dnia [...] września 2015 r. Powodem stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej o rozgraniczeniu z naruszeniem prawa stał się fakt, iż upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Organ po trwającym ponad 8 lat postępowaniu wznowieniowym przyznał ostatecznie rację stronie skarżącej, lecz nie mógł uchylić swojej decyzji z 2015 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia, który oznacza zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, ponieważ zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek upływu terminu, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Tak więc w ocenie skarżącej decyzja Burmistrza S. o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w M. jest decyzją wadliwą, w stosunku do której organ administracji publicznej może stwierdzić jej nieważność z powodu spełnienia się przesłanki zawartej w art. 156 § 1 p. 3 k.p.a. - zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przepis art. 34 p.g.i.k. dotyczy sytuacji typowego rozgraniczenia nieruchomości, które do tej pory nie zostały jeszcze rozgraniczone. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nieruchomości są już rozgraniczone od ponad 9 lat - geodeta dokonał rozgraniczenia w marcu 2015 r. usankcjonowanego następnie wspomnianą decyzją z dnia [...] września 2015 r., która stała się ostateczna i do chwili obecnej nadal obowiązuje. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednak, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle uczyniło to zagadnienie przedmiotem swoich rozważań.

Ponadto strona podkreśliła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom stawianym przez prawo zarówno w zakresie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego. W zakresie uzasadnienia prawnego zaskarżona decyzja praktycznie nie zawiera takiego uzasadnienia. Co prawda w decyzji wskazano podstawę prawną w postaci ww. art. 34 ust. 2 p.g.i.k. lecz bez przytoczenia treści przepisu, ponadto brak jest w uzasadnieniu jakiegokolwiek wyjaśnienia podstawy prawnej z zastosowaniem wykładni zastosowanego przepisu.

7. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

9. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] oraz [...], położonych w miejscowości K., gm. S. i przekazującą sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w M..

Podstawę materialnoprawną ww. decyzji stanowiły przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego. Regulacje dotyczące postępowania rozgraniczeniowego usystematyzowane zostały w Rozdziale 6 wymienionej ustawy.

W myśl art. 30 ust. 1 p.g.k., wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Na podstawie art. 31 p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) (ust. 1). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (ust. 2). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (ust. 4).

Stosownie do art. 33 ust. 1 p.g.k., decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości właściwy organ wydaje, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 p.g.k.).

Natomiast zgodnie z art. 34 p.g.k., jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (art. 34 ust. 1). Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2). Sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego (art. 34 ust. 3).

10. Jak wynika z akt sprawy Burmistrz S. ostateczną decyzją z dnia [...] września 2015 r. zatwierdził jako obowiązujące granice i znaki graniczne opisane w protokole granicznym z dnia [...] marca 2015 r. sporządzonym przez uprawnionego geodetę w toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego we wsi K., gmina S., działki nr [...] z działkami [...],[...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. J. F. (poprzednik prawny skarżącej) wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją rozgraniczeniową z dnia [...] września 2015 r. W trakcie prowadzonego postepowania wznowieniowego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. Burmistrz S. wszczął z urzędu postępowanie rozgraniczeniowe we wsi K., gmina S., działki nr [...] z działkami [...],[...]

Następnie Burmistrz zaprosił do złożenia oferty cenowej przez uprawnionego geodetę na wykonanie rozgraniczenia działek, w wyniku czego [...] marca 2023 r. została z "Przedsiębiorstwem Wielobranżowym G. T. W." podpisana umowa. W dniu [...] lipca 2023 r. uprawniony geodeta przedłożył organowi opinię w zakresie poprawności wykonania rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako dz. nr [...], a nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako dz. nr [...], a następnie w dniu [...] października 2023 r. sporządził opinię w zakresie rozgraniczenia nieruchomości. Ponadto w dniu [...] listopada 2023 r. wyznaczony geodeta sporządził również operat techniczny dotyczący rozgraniczenia. Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Burmistrz S. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w M.. Ponadto w tym samym dniu Burmistrz S. wydał decyzję w której stwierdził, że ostateczna decyzja rozgraniczeniowa została wydana z naruszeniem prawa. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze. Powyższe rozstrzygnięcie również zostało zaskarżone do tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 30 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 551/24 uchylił decyzje organów obu instancji.

Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny wskazania wymaga, że sprawa o rozgraniczenie nieruchomości niezależnie od tego czy jest rozstrzygana na drodze administracyjnej, czy też na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym ma jednolity przedmiot oraz istotę. Jest to sprawa o wiążące ustalenie przebiegu granic gruntów, które nie zostały ustalone, albo które zostały ustalone, lecz stały się sporne (art. 153 k.c.). W orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że również granice raz ustalone w ugodzie granicznej, decyzji rozgraniczeniowej lub postanowieniu rozgraniczeniowym sądu powszechnego mogą ponownie stać się sporne, generując nową sprawę rozgraniczeniową (por. postanowienie SN z dnia 10 września 1997 r., II CKN 309/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 30; postanowienie SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 809/00, Wokanda 2002, nr 10, s. 10, z glosą D. Felcenlobena, ST 2010, nr 3, s. 84). Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu sprawy o sygn. akt IV CKN 809/00, wcześniej wydane postanowienie o rozgraniczeniu, ze swego charakteru będące postanowieniem ustalającym, przesądza tylko o stanie prawnym granicy dzielącej sąsiednie nieruchomości w dacie jego wydania. W kolejnym postępowaniu o rozgraniczenie przedmiotem rozgraniczenia nie jest więc stan rzeczy leżący u podstaw tego postanowienia, ale stan istniejący w dacie kolejnego orzekania o przebiegu granicy. Z tym poglądem Sądu Najwyższego co do zasady należy się zgodzić, ale równocześnie należy podkreślić, że możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego może mieć miejsce wówczas, gdy po zakończonym postępowaniu rozgraniczeniowym, czyli po ustaleniu stanu prawnego granicy i jej utrwaleniu w terenie nastąpiły nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Zatem ponowne postępowanie rozgraniczeniowe może mieć miejsce tylko wówczas, gdy nowe zdarzenia o charakterze faktycznym dotyczące stanu władania gruntami mają miejsce już po zakończeniu wcześniejszego postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego, co do tych samych nieruchomości, nie jest i nie może być traktowana jako środek do kwestionowania prawomocnego rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu. Jednym słowem niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której strona nie zgadzając się z rozstrzygnięciem o rozgraniczeniu, próbuje wzruszyć prawomocne orzeczenie w trybie wszczęcia i ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 707/12).

W świetle powyższego podkreślenia wymaga, że zarówno na dzień wydawania przez organy zakwestionowanych w przedmiotowej sprawie decyzji, jak również na dzień orzekania przez Sąd w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja rozgraniczeniowa Burmistrza S. z dnia [...] września 2015 r. i nie zmienia tej okoliczności wydanie w dniu [...] lutego 2024 r. przez Burmistrza S. decyzji stwierdzającej wydanie decyzji rozgraniczeniowej z naruszeniem prawa, która została utrzymana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie uchylona wyrokiem tut. Sądu z dnia 30 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 551/24 Zarówno organ I jak i II instancji nie ustosunkował się do powyższej okoliczności, która w niniejszym postepowaniu ma kluczowe znaczenie dla ustalenia czy w takich okolicznościach dopuszczalne było ponowne prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, skoro ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia decyzji zarówno organu I jak i II instancji nie wynika, aby po wydaniu ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej z 2015 r. zaistniały nowe zdarzenia o charakterze faktycznym dotyczące stanu władania gruntami, co dopiero w świetle powołanej wcześniej argumentacji uprawniałoby organ do ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowej w niniejszej sprawie. Przy czym zaakcentowania wymaga, że zdarzenia o charakterze faktycznym, mogące spowodować przeprowadzenie ponownego postępowania rozgraniczeniowego muszą być: nowe - czyli powstać po wydaniu decyzji o rozgraniczeniu; muszą mieć charakter faktyczny; ich skutkiem musi być powstanie innego stanu władania, niż określonego w decyzji o rozgraniczeniu.

Ponadto podkreślenia wymaga, że stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. i z zachowaniem zasady zawartej w art. 11 k.p.a. Powyższe zasady, na mocy art. 140 k.p.a. znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie administracyjne jest bowiem postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza, że każda sprawa będąca przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przed organem I instancji podlega, na skutek złożenia środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w pełnym zakresie przed organem II instancji. Istotą postępowania odwoławczego jest zatem ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. Wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Tymczasem w szczególności decyzja organu odwoławczego zawiera wprawdzie sentencję formalnie skonstruowaną prawidłowo, ale brak w niej spójnego uzasadnienia. Tymczasem obligatoryjne części składowe decyzji wymienia art. 107 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Stosownie do art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym według wymogów art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2019 r. IV SA/Wr 525/18 LEX nr 2641614). Tymczasem decyzja organu odwoławczego została skonstruowana w taki sposób, że w istocie odnosi się do decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2024 r. stwierdzającej wydanie decyzji rozgraniczeniowej z naruszeniem prawa, a zatem postępowania prowadzonego w trybie wznowienia postępowania, które to postępowanie i zapadłe decyzje administracyjne podlegało ocenie tut. Sądu w sprawie II SA/Bd 551/24. Organ odwoławczy szeroko odnosi się do przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. cytuje przepisy art. 151 § 1 oraz art. 146 § 1 k.p.a., a następnie podziela stanowisko organu I instancji, co do wystąpienia przesłanki wznowieniowej wskazując jednocześnie, iż od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] września 2015 r., upłynęło ponad pięć lat, wobec powyższego organ nie mógł uchylić przedmiotowej decyzji, a jedynie stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Dopiero na samym końcu decyzji organ wskazuje "z uwagi na brak dokumentów pozwalających na jednoznaczne odtworzenie granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako dz. [...] i dz. [...] najbardziej optymalnym rozwiązaniem było ustalenie granicy na zgodne oświadczenie stron, tak jak miało to miejsce [...] marca 2015 r. Strony jednak miały odmienne zdania co do przebiegu granicy. Jak zauważył organ I instancji nie udało się również geodecie nakłonić stron do zawarcia ugody. W związku z czym przyjęto niezależne oświadczenia dotyczące przebiegu granicy od uczestników rozgraniczenia i sporządzono stosowną dokumentację, którą wraz z opinią przekazano organowi w celu wydania decyzji administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 poz. 1752 ze zm.) należało orzec jak w sentencji". Tak skonstruowane uzasadnienie decyzji organu odwoławczego należy uznać za wadliwe.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a. biorąc pod uwagę wysokość uiszczonego przez Skarżącą wpisu.

W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę stosownie do stanowiska Sądu zawierając w decyzji kończącej niniejsze postępowanie wypowiedź co do meritum sprawy zakończonej ostateczną decyzją rozgraniczeniową.