Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 424/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 2 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędziowie WSA Monika Krywow, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 3 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.15703.2022 ŁD.SA.ZZ 10825017 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 stycznia 2023r. nr COF.OUR.6375.15703.2022 ŁD.SA.ZZ 10825017 Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej: organ, wierzyciel) utrzymała w mocy własne postanowienie z dnia 30 września 2022r. nr COF.OUR.6375.15703.2022 BY.SA1.P 10825017, którym oddalono wniesiony przez T.L. (dalej: zobowiązana, skarżąca) zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 18, 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1689, dalej: u.o.a.).

Stan sprawy.

Skarżąca pismem z dnia 27 maja 2022r. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem skarżącej dokonała ona wyrejestrowania odbiornika w 2009r., jednak nie ma możliwości przedłożenia stosownych dokumentów, gdyż nie sądziła, iż po tylu latach winna je posiadać. Jak podkreśliła, fakt, iż Poczta Polska S.A. nie odnotowała w systemie wyrejestrowania odbiorników nie może jej obciążać. Zobowiązana podała, iż w 2009r. wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca zamieszkania i obecnie nie posiada odbiornika RTV. Skarżąca zaznaczyła, że w dniu 29 kwietnia 2016 r. została jej przyznana emerytura oraz miała ukończone 60 lat, a zatem na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 6 u.o.a. była zwolniona od opłaty abonamentowej.

Postanowieniem z dnia 30 września 2022r. wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Wierzyciel wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach u.o.a.

W nawiązaniu do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym o numerze 43785E1-54/LU/2022 z dnia 18 maja 2022 r. wierzyciel stwierdził, iż w bazie danych o abonentach odnotowano rejestrację odbiornika telewizyjnego zgłoszoną na dane: T.L. pod adresem: M. gm. R. [...], [...] R. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła ona do dokonywania opłat abonamentowych. Jak podano, opłaty abonamentowe wnoszone były do dnia 13 lutego 2001 roku. Jako dowód organ wskazał na wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający zarejestrowanie skarżącej jako abonenta w elektronicznej bazie danych oraz wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający dokonywanie opłat abonamentowych do dnia 13 lutego 2001 r.

Wyjaśniono, iż w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342, dalej: rozporządzenie) zobowiązana posiadała status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych i został jej nadany jako użytkownikowi odbiorników, indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Jako dowód wierzyciel wskazał na duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 31 lipca 2008 r.

Odnosząc się do zawartej w zarzucie informacji, że zobowiązana wyrejestrowała odbiornik w 2009 roku w momencie wyprowadzki z zajmowanego mieszkania, wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z § 4 rozporządzenia użytkownik zarejestrowanych odbiorników powiadamia placówkę urzędu pocztowego o zmianie nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych".

Jak podano, kwestia wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika telewizyjnego została dogłębnie zbadana. Przeszukano zasoby archiwalne jak i zapisy systemowe. Zaznaczono, że w wyniku przeszukania zasobów nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej zgłoszenie wyrejestrowania przedmiotowego odbiornika, a adnotacje w bazie abonentów nie potwierdzają wyrejestrowania odbiornika na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...]. Zdaniem organu na dzień wydania postanowienia nie dysponował on dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiorników RTV.

W zakresie podniesionego przez zobowiązaną zarzutu przysługującego jej uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, wierzyciel wyjaśnił, że art. 4 ust. 1 u.o.a. określa katalog osób uprawnionych do zwolnień od opłat abonamentowych w tym osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ogłaszanego przez Prezesa GUS. Zaznaczono, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych, nie powoduje zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Według organu zgłoszenia takiego skarżąca nie dokonała.

Rozpatrując zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, organ podał, że upomnienie zostało skierowane do zobowiązanej listem poleconym na dane: T.L., K., [...] K. Upomnienie zostało doręczone skutecznie w dniu 14 lipca 2021 r. i odebrane przez zobowiązaną osobiście. Organ wskazał na dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 13-09-2022 r. z systemu Poczty Polskiej S.A.

W odniesieniu do zarzutu braku poinformowania organu o ciążących na skarżącej zobowiązaniach z tytułu opłat abonamentowych, wierzyciel podkreślił, że operator wyznaczony nie ma obowiązku informowania abonentów o zaległościach powstałych na skutek braku wnoszenia opłat abonamentowych.

Na powyższe postanowienie organu z dnia 30 września 2022r. skarżąca wniosła zażalenie.

Skarżąca podniosła, iż 2009 roku dokonała wyrejestrowania odbiornika, jednak z uwagi na upływ czasu nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności wyrejestrowania. Stwierdziła, że z żadnych przepisów prawa nie wynika aby musiała takie dokumenty przechowywać bezterminowo. Skarżąca zauważyła, że przez 12 lat nie otrzymała z Poczty Polskiej S.A. jakichkolwiek pism wskazujących na istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, a zatem uznała, że Poczta Polska S.A. została prawidłowo powiadomiona o wyrejestrowaniu odbiornika. Według skarżącej wierzyciel nie udowodnił, iż została ona skutecznie poinformowana o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, gdyż brak jest dowodu nadania przesyłki zawierającej zawiadomienie. Skarżąca stwierdziła, że nie znając indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie mogła uiszczać należnej opłaty abonamentowej, a opłaty regulowała wyłącznie na podstawie odcinków wpłat znajdujących się w posiadanej książeczce radiofonicznej.

Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2023r. wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 30 września 2022r.

Wierzyciel podkreślił, że skarżąca nie zaprzecza dokonanej rejestracji, a nawet ją potwierdza wskazując, iż posiadała książeczkę radiofoniczną, a na podstawie odcinków znajdujących się w książeczce uiszczała opłaty abonamentowe. Ponadto, po wejściu w życie rozporządzenia skarżącej został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], jako użytkownikowi odbiorników.

Jak wskazano, zawiadomienie informujące o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, będące dowodem zarejestrowania odbiornika RTV, zostało na podstawie § 5 rozporządzenia przesłane do skarżącej pismem z dnia 31 lipca 2008 r. na adres; M. gm. R. [...], [...] R. tj. na adres, pod którym zobowiązana była zameldowana w okresie od 23 października 1992 r, do 17 marca 2010 r.

Wierzyciel podkreślił, iż posiada w swoich zasobach archiwalnych elektroniczną wersję "Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", bowiem nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów.

Organ wskazał na dowód w postaci wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający przesłanie w dniu 31 lipca 2008 r. pakietu startowego (P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat. Wyjaśniono, że umieszczenie przedmiotowego znacznika (P) w historii korespondencji kierowanej do abonenta potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. W ocenie organu, powyższe stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązku wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Według organu rozporządzenie nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania" zawiadomienia, a zatem przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem.

W postanowieniu podano, że przepisy rozporządzenia nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia" k.p.a.

Zdaniem wierzyciela kwestia wyrejestrowania odbiornika została dogłębnie zbadana w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono jednoznacznie, iż Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przedmiotowego odbiornika a skarżąca takiego dokumentu w ramach prowadzonego postępowania nie przedstawiła wskazując, że nie ma obowiązku przechowywać go bezterminowo. Według organu, skoro skarżąca wywodzi, że dokonała formalności wyrejestrowania, roszczenie powinno być oparte na okazaniu dowodu w przedmiotowej sprawie, bowiem abonenci otrzymywali/otrzymują stosowne dowody potwierdzające ten fakt.

W odniesieniu do podniesionej kwestii, iż przez 12 lat skarżąca nie otrzymała z Poczty Polskiej S.A, jakichkolwiek pism wskazujących na istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, wierzyciel zauważył, iż obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisu prawa, a na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek ich regulowania.

W zakresie wniesionego zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wskazano, iż wierzyciel skierował do skarżącej upomnienie listem poleconym, który został odebrany osobiście przez skarżącą w dniu 14 lipca 2021r.

Na okoliczność powyższego do postanowienia dołączono kserokopię upomnienia z dnia 12 lipca 2021 r. numer [...] oraz dowód w postaci dokumentu elektronicznego, który stanowi dowód doręczenia przesyłki.

Na powyższe postanowienie wierzyciela skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu.

Skarżąca zaskarżyła postanowienie wierzyciela w całości, zarzucając mu naruszenie:

1. § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia przez niedołączenie i nieokazanie przez wierzyciela dowodu nadania i dowodu odbioru dokumentu w postaci "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego" z dnia 31 lipca 2008 r.;

2. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

3. art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego;

4. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, iż nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącą jak również, iż do skarżącej zostało wysłane zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji, podczas gdy prawidłowym było uchylenie przedmiotowego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy;

6. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie istnienia po stronie Skarżącej obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela.

Zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 30 września 2022 roku i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W skardze podano, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zarejestrowaniu w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie, a ich rejestracji dokonuje operator publiczny. Jak wynika z § 5 ust. 1 rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłat abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej, niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

Zdaniem skarżącej, skoro ustawa o opłacie abonamentowej w art. 2 ust. 3 wiąże obowiązek powstania zobowiązania w tej opłacie z faktem rejestracji odbiornika i pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym tej rejestracji dokonano, to oznacza to, że po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów rozporządzenia, książeczki te nie mogą stanowić dowodu zarejestrowanie odbiornika i tym samym dowodu powstawania zobowiązań w opłacie abonamentowej po upływie tego okresu. Dlatego też w § 5 ust. 2 rozporządzenia postanowiono, że operator publicznym w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1 indywidualny numer identyfikacyjny.

Zobowiązana wskazała, iż brak zawiadomienia, a konkretnie dowodu jego nadania, może stanowić o niezapewnieniu zobowiązanemu minimalnej informacji prawnej wskazującej na fakt powstania zobowiązania w opłacie abonamentowej. Może bowiem prowadzić do sytuacji, że ten zobowiązany - nie znając numeru identyfikacyjnego - nie może należnej opłaty uiścić, co naraża go na konsekwencje w postaci egzekucji. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy skarżąca podniosłą, iż nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta, a organ nie przedstawił dowodu jego nadania. Zobowiązana zwróciła uwagę, iż jedyne dokumenty przedstawione w sprawie to pismo o nadaniu indywidulanego numeru abonenta oraz dokument zatytułowany "Wydruk z bazy danych" który stanowi screen ekranu operatora pocztowego i wpisanych tam danych, nie zaś dowodu nadania pisma do skarżącej.

W ocenie zobowiązanej, operator wskazujący na archiwizowanie dokumentów nie potrafi przedstawić dokumentu potwierdzającego nadanie listu, zatem nie ziściły się przesłanki uprawniające organ do naliczania opłat.

Skarżąca zaznaczyła, że odbiornik wyrejestrowała w 2009 roku, jednak ponieważ od daty otrzymania pierwszego pisma od wierzyciela upłynęło już prawie 12 lat, nie posiada już dowodów na potwierdzenie powyższej okoliczności. Skarżąca nie sądziła, że dowody te będą jeszcze potrzebne, skoro przez tyle lat wierzyciel nie wysyłał jakichkolwiek pism o należnych opłatach. Jak podała, niezrozumiałym jest, że po takim czasie otrzymała wezwania do uregulowania opłat. W przekonaniu skarżącej skoro w ocenie organu istnieje obowiązek regulować opłaty abonamentowe, to dlaczego wierzyciel informuje o tym dopiero po 12 latach. W ocenie zobowiązanej skoro nie otrzymywała ona żadnej informacji dotyczącej istnienia obowiązku uiszczania opłat, to należy przyjąć, że wierzyciel został prawidłowo powiadomiona o wyrejestrowaniu odbiornika.

W skardze podano, że wystawienie tytułu wykonawczego, w oparciu o który prowadzona jest egzekucja, po upływie terminu przedawnienia narusza w sposób oczywisty zasady ogólne postępowania, w tym przewidziane w art. 121 § 1 i 122 o.p.

Podniesiono, że z żadnych przepisów nie wynika, że zobowiązana winna bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Złożone pismo i konsekwentnie nieuiszczanie opłat abonamentowych przy braku jakiejkolwiek reakcji wierzyciela, przy pięcioletnim terminie przedawnienia wynikającym z art. 70 § 1 o.p., w pełni usprawiedliwia i tłumaczy brak posiadania przeze zobowiązaną potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te – zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd, co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Według art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, a ich rola sprowadza się do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Prawo do ich wniesienia istnieje wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu, o czym poucza się zobowiązanego stosowanie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W ocenie Sądu podnoszony przez skarżącą zarzuty okazały się niezasadne.

Wskazać należy, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 306 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 roku, a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do aw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 roku w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 roku w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy miedzy innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 roku weszła w życie u.o.a. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte).

Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

W konsekwencji zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym.

Skarżąca w piśmie z dnia 27 maja 2022r. stanowiącym zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wskazała, iż w 2009 roku wyprowadziła się z zajmowanego mieszkania i wyrejestrowała odbiornik RTV.

Jak ustalono, w bazie danych o abonentach odnotowano rejestrację odbiornika telewizyjnego zgłoszoną na dane: T.L. pod adresem: M. gm. R. [...], [...] R. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Organ ustalił, iż opłaty abonamentowe wnoszone były do dnia 13 lutego 2001 roku. Sąd zwraca uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., z którego wynika zarejestrowanie skarżącej jako abonenta w elektronicznej bazie danych oraz wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., wskazujący na dokonywanie opłat abonamentowych do dnia 13 lutego 2001 r.

Sąd zwraca uwagę, iż skarżąca nie zaprzecza dokonanej rejestracji, potwierdza również, że posiadała książeczkę radiofoniczną i na podstawie odcinków znajdujących się w książeczce uiszczała opłaty abonamentowe.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdza, iż prawidłowo przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca dopełniła obowiązku rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: M. gm. R. [...], [...] R.

Zobowiązana na wszystkich etapach postępowania podkreślała, iż wyrejestrowała odbiornik RTV w 2009r., co pośrednio również wskazuje, iż to na jej nazwisko dokonano rejestracji odbiornika RTV. Na poparcie faktu wyrejestrowania odbiornika RTV w 2009r. zobowiązana nie przedstawia jednak żadnego dowodu, który choć pośrednio mógłby wskazywać, iż takie wyrejestrowanie miało miejsce. Dokumentem takim nie dysponuje również organ.

Odnośnie zarzutu braku obowiązku posiadania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV przez nieokreślony czasookres, wskazać należy na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2015r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, w którym stwierdzono "regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie okoliczności wyrejestrowania". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela zacytowaną powyżej tezę.

W przekonaniu Sądu zebrane dane potwierdzają, że sporny obowiązek powstał i nie przestał istnieć.

Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (Część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 236/13.

To skarżąca jako abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat powinna wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadamiania urzędu pocztowego. m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 roku rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. (Dz. U. z 2007r., Nr 187 poz. 1342 ze zm.) oraz § 11 – 12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (poprzez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m. in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny.

Według treści § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Co istotne u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 W swoich wywodach NSA stwierdził, iż u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

W przekonaniu Sądu organ prawidłowo uznał, iż nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utrata mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

Sąd stwierdza, iż zawiadomienie został prawidłowo wysłane na adres M. gm. R. [...], [...] R. Jak ustalono zobowiązana była zameldowana w okresie od 23 października 1992r. do 17 marca 2010 r.

W rezultacie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 31 lipca 2008r. podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia. Jednocześnie dla skuteczności czynności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017r. sygn. akt II GSK 2262/15).

Sąd zauważa, iż nie dołączono do kserokopii wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego dowodu wysłania (choćby kopi koperty). Z uwagi na podniesione powyżej argumenty, ta okoliczność nie ma znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie obowiązek skarżącej do uiszczenia opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że skarżąca dokonała rejestracji odbiornika RTV.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Za prawidłowe należy również uznać oddalenie przez organy zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne. Organy prawidłowo przyjęły, iż upomnienie zostało skierowane do zobowiązanej listem poleconym na dane: T.L., K., [...] K. Upomnienie zostało doręczone skutecznie w dniu 14 lipca 2021 r. i odebrane przez zobowiązaną osobiście.

W konsekwencji zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 ze zm.), a zatem skargę w oparciu o art. 151 tej ustawy należało oddalić.