Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 669/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi V. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2023 r., nr SKO Gd/848/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej V. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

V. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 6 czerwca 2023 r., nr SKO Gd/848/23, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Przodkowo, w imieniu którego działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Przodkowie, z 15 grudnia 2022 r., nr GOPS.5211.119.2022, o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Decyzją z 26 maja 2020 r. organ I instancji odmówił V. K. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, która została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 21 października 2020 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wydał w dniu 9 grudnia 2020 r. decyzję, którą ponownie odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Kolegium decyzją z 21 czerwca 2021 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 października 2021 r., III SA/Gd 724/21, oddalił skargę na ww. decyzję organu odwoławczego. Wyrok stał się prawomocny z dniem 4 stycznia 2022 r.

W dniu 13 października 2022 r. V. K. ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką E. G. (ur. 15 lipca 1945 r.), która legitymuje się orzeczeniem Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 18 lutego 2020 r., w którym stwierdzono jej trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 26 września 2019 r.

Do wniosku skarżąca dołączyła dokumenty, z których wynika, iż ostatnio była ona zatrudniona w okresie od 1 września 2016 r. do 30 września 2016 r. na podstawie umowy zlecenia, oraz od 1 października 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. na podstawie umowy o pracę w firmie "G.". Skarżąca dołączyła także oświadczenie z 10 października 2022 r., w którym wskazała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 1 października 2022 r. Opisując czynności wykonywane w ramach opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką skarżąca wskazała, że pomiędzy godziną 7:00 a 9:00 budzi matkę, ubiera ją, podaje i przygotowuje śniadanie, mierzy ciśnienie i poziom cukru, podaje matce tabletki i insulinę. Od 9:00 do 11:00 skarżąca ponownie mierzy ciśnienie i poziom cukru (aby sprawdzić, czy uległ on obniżeniu po wcześniejszym podaniu insuliny), podaje matce herbatę, prowadzi ją do toalety, zmienia pieluchomajtki. Następnie skarżąca prowadzi ćwiczenia z matką, rozmawia z nią, rozpala ogień i podaje przekąski. Od 13:00 do 15:00 skarżąca przygotowuje obiad, zmienia pieluchomajtki, prowadzi matkę do toalety, wychodzi z nią na wizyty lekarskie, wykupuje leki oraz pieluchomajtki. Pomiędzy 15:00 a 17:00, jeśli pozwala na to pogoda oraz stan zdrowia, skarżąca wychodzi z matką na dwór, skarżąca wykonuje także czynności ogrodnicze. Od 17:00 do 19:00 skarżąca mierzy ciśnienie i poziom cukru, podaje witaminy i tabletki, zmienia pieluchomajtki. Następnie skarżąca przygotowuje kolację, podaje lekarstwa, mierzy ciśnienie i poziom cukru, rozmawia z matką. Pomiędzy godziną 21:00 a 23:00 skarżąca pomaga matce w kąpieli, smarowaniu kremami, zakładaniu pieluchomajtek, układa matkę do snu i podaje napój.

Podczas przeprowadzonego w dniu 3 listopada 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni zajmuje się matką od czterech lat. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki skarżąca musiała bowiem zrezygnować z bardzo dobrze płatnej pracy. Jak wskazano, od ostatniego wywiadu środowiskowego, który został przeprowadzany około dwa lata wcześniej, stan zdrowia E. G. bardzo się pogorszył. Skarżąca wyjaśniła, że matka jest w trakcie diagnostyki choroby nowotworowej jelita grubego. Ponadto, E. G. choruje na cukrzycę, chorobę wieńcową, nadciśnienie, serce, jest po operacji lewego biodra. Z tego względu skarżąca musi często udawać się z matką do różnych specjalistów. W ostatnim czasie matka skarżącej zaczęła także chorować na depresję oraz zaćmę, ma anemię. Jak wskazano, E. G. miała zostać poddana w 2023 r. operacji, ma również skierowanie na operację obu kolan. Ustalono, że matka skarżącej porusza się jedynie przy balkoniku. Pracownik socjalny wskazał, że skarżąca nie tylko jest opiekunką swojej matki, której poświęca większość swojego czasu, ale pełni dla niej także rolę pielęgniarki, kierowcy i gospodyni. Pracownik nadmienił, że skarżąca przygotowuje wszystkie posiłki dla matki, które następnie jej podaje – najczęściej do łóżka, gdyż matka rzadko wychodzi z łóżka. E. G. samodzielnie spożywa posiłki, jednak wymaga przy tym pomocy córki.

W trakcie wywiadu wnioskodawczyni ponownie opisała przykładowy plan dnia wskazując, że wstaje o godzinie 7:00 i przygotowuje śniadanie dla matki, którą budzi około godziny 8:00. Następnie skarżąca mierzy matce ciśnienie i poziom cukru. O 8:20 skarżąca myje matkę (gdy E. G. czuje się lepiej, to idzie z nią do łazienki, jednak przeważnie czynności higieniczne są wykonywane w łóżku). Około godziny 9:00 skarżąca podaje matce śniadanie, a następnie aplikuje insulinę oraz pozostałe leki. W godzinach od 10.00 do 11.00 matka ogląda telewizję, zaś w tym czasie wnioskodawczyni przygotowuje obiad. Czasem przed południem mają miejsce wizyty lekarskie. W godzinach od 11.00 do 12.30 wnioskodawczyni wykonuje pranie, gdyż matce często trzeba zmieniać pościel i pidżamę. W godzinach od 12.30 do 14.30 wnioskodawczyni podaje drugie śniadanie, mierzy matce ciśnienie, i poziom cukru, czyta jej książki i gazety, podaje obiad. W godzinach od 14.30 do 15.30 matka drzemie, a w tym czasie wnioskodawczyni jedzie na zakupy i załatwia sprawy urzędowe oraz inne sprawy związane z matką. W godzinach od 16.00 do 18.00 skarżąca podaje podwieczorek, spędza z matką czas, gdy matka dobrze się czuje, wyprowadza ją na balkon. W godzinach od 18.00 do 21.00 skarżąca podaje kolacje, mierzy ciśnienie i poziom cukru, podaje leki, myje matkę i układa ją do snu.

W opinii pracownika socjalnego skarżąca bardzo dobrze zajmuje się matką, która jest coraz słabsza i praktycznie jest zależna od córki. Zdaniem pracownika socjalnego, skarżąca nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, gdyż jej matka wymaga pomocy osoby drugiej.

W oświadczeniu z 8 listopada 2022 r. skarżąca wskazała, iż od 2014 r. pracowała na podstawie umowy zlecenia w firmie "G.", a od października 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. była zatrudniona w tym miejscu na podstawie umowy o pracę. Wnioskodawczyni musiała zrezygnować z pracy, gdyż stałej opieki wymagał jej ojciec. Opiekę nad rodzicami skarżąca starała się pogodzić z pracą w gospodarstwie rolnym. Po śmierci ojca stan matki na tyle się pogorszył, że niemożliwe było już pogodzenie pracy z opieką nad niepełnosprawną matką. W związku z tym skarżąca zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 października 2022 r., nie jest w stanie podjąć pracy, ponieważ praktycznie całą dobę opiekuję się matką. W związku z częstą utratą przytomności E. G. porusza się przy pomocy balkonika, lecz wymaga asekuracji skarżącej. Matka skarżącej jest osobą niedowidzącą na prawe oko (z powodu zaćmy), jest pod opieką specjalistów, tj.: chirurga, okulisty, gastrologa, kardiologa, diabetologa, jest w trakcie diagnozowania nowotworu jelita grubego. E. G. jest pampersowana, często leży w łóżku, gdyż siedzenie sprawia jej ból.

Decyzją z 15 grudnia 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując, że nie zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., bowiem ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 września 2019 r., a zatem niepełnosprawność nie powstała w wieku do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 6 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium stwierdziło jednak, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją oraz aktualnym niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Organ odwoławczy, rozpatrując niniejszą sprawę doszedł do wniosku, że rezygnacja przez skarżącą z pracy zarobkowej, tzn. z pracy w gospodarstwie rolnym, była kwestią wyboru, nie zaś bezwzględnej konieczności. Kolegium przyznało, że można bezspornie stwierdzić, iż E. G. wymaga pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu oraz, że to skarżąca pomoc tę zapewnia. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności te nie dowodzą jednak istnienia bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Jak wskazano, ustalenia poczynione w trakcie postępowania wszczętego pierwszym wnioskiem skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia doprowadziły do stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi wspomniany związek przyczynowo-skutkowy, a w konsekwencji do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko organu odwoławczego zostało zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który prawomocnie orzekł o oddaleniu skargi na decyzję Kolegium. Organ odwoławczy wyjaśnił, że uzasadniając swój kolejny wniosek, skarżąca wskazała na pogorszenie się stanu zdrowia matki oraz konieczność rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 1 października 2022 r. Kolegium zauważyło jednak, że w pierwszym wniosku wnioskodawczyni podała, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 2 marca 2020 r. Gdyby zatem przyjąć, że skarżąca istotnie, pomimo poprzedniej deklaracji o zaprzestaniu pracy zarobkowej od marca 2020 r. do dnia 1 października 2022 r. pracowała w gospodarstwie rolnym i jednocześnie opiekowała się matką, to oznaczałoby, że pogodzenie pracy w gospodarstwie z zapewnieniem opieki matce jest możliwe. Pomimo oświadczeń składanych po złożeniu pierwszego wniosku o konieczności rezygnacji z pracy zarobkowej i jej niepodejmowania w marcu 2020 r. spowodowanej wyłącznie koniecznością zapewnienia opieki matce, z oświadczenia złożonego wraz z drugim wnioskiem wynikałoby bowiem, że skarżąca jeszcze przez ponad 2 lata wykonywała pracę zarobkową. Kolegium wskazało przy tym, że twierdzenia skarżącej o znacznym pogorszeniu się stanu zdrowia matki w momencie złożenia drugiego wniosku o świadczenie nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni podała, że matka jest w trakcie diagnozy raka jelita grubego i wymaga odbywania wizyt u wielu lekarzy specjalistów. Poza dotychczasowymi chorobami cierpi także na depresję, anemię oraz zaćmę. W 2023 r. ma mieć operację zaćmy oraz operację kolan. Kolegium zauważyło, że podane przez wnioskodawczynię okoliczności, jak zaćma, diagnozowanie choroby nowotworowej, konieczność wyjazdów do lekarzy specjalistów same w sobie nie stanowią dowodu na okoliczność, że wnioskodawczyni nie może pracować zarobkowo. Ustalenia poczynione przez organ I instancji pozwalają bowiem na stwierdzenie, że stan zdrowia E. G. oraz jej potrzeby w zakresie opieki osoby drugiej nie wykluczają wykonywania pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię, w szczególności zaś pracy we własnym gospodarstwie rolnym. Matka skarżącej z całą pewnością wymaga, by przygotować jej posiłek i przynieść, być może udzielić pewnego wparcia przy jego spożyciu, pomóc przy umyciu się, założeniu pieluchomajtek, przejściu do toalety i z powrotem, ubraniu się, zmierzeniu ciśnienia, czy poziomu cukru, zajęcia się sprawami związanymi z procesem leczenia, zawiezienia do lekarza i przywiezienia z powrotem, wyręczenia w domowych obowiązkach. Organ odwoławczy wskazał jednak, że matka skarżącej nie wymaga zaangażowania wnioskodawczyni w takim stopniu, który nie pozwalałby jej na pracę zarobkową. Jak bowiem podała wnioskodawczyni, w trakcie, kiedy matka nie jest bezpośrednio poddawana czynnościom opiekuńczym (przykładowo myciu, pomocy w skorzystaniu z toalety, pomoc w spożyciu posiłku), drzemie, ogląda telewizję lub spędza czas z rodziną. Oznacza to, że wnioskodawczyni nie musi być nieprzerwanie obecna przy matce. Po wykonaniu koniecznych czynności związanych z myciem, toaletą, czy podaniem posiłku, zostawia ją i zajmuje się sprawami domowymi lub sprawami do załatwienia poza domem. W tym czasie E. G. nie podejmuje zachowań zagrażających zdrowiu lub życiu (przykładowo samowolne wychodzenie z domu, odkręcanie wody lub gazu, samowolne zażywanie leków, in.). W konsekwencji Kolegium uważa, że wnioskodawczyni byłaby w stanie w taki sposób zorganizować w ciągu dnia czynności, jakie musi względem matki wykonać, by rezygnacja z pracy zarobkowej nie była konieczna. Organ odwoławczy zauważył także, że praca we własnym gospodarstwie rolnym pozwala na wygospodarowanie w ciągu dnia czasu na to, by sprawdzić, czy matka czegoś nie potrzebuje lub pomóc jej w razie potrzeby, np. przy skorzystaniu z toalety, czy zmianie pieluchomajtek. Czynności polegające na przygotowaniu i podaniu posiłków, pomocy w zachowaniu higieny, przebraniu się, zmierzeniu ciśnienia lub poziomu cukru, czy dotrzymywaniu matce towarzystwa wnioskodawczyni mogłaby zaś tak zorganizować, by wykonywać je przed pracą lub po niej. Z kolei konieczność zajmowania się domem oraz sprawami matki, w tym sprawami związanymi z procesem jej leczenia, nie może stanowić argumentu przemawiającego za uznaniem, że praca zarobkowa jest w przypadku wnioskodawczyni niemożliwa. Doświadczenie życiowe pozwala bowiem na stwierdzenie, że obowiązki domowe i pilnowanie innych życiowych spraw (przykładowo wizyt lekarskich, czy spraw urzędowych), nawet w wypadku konieczności zajmowania się osobą niepełnosprawną albo też małymi dziećmi, można zorganizować tak, by nie kolidowały z pracą zarobkową. Nadto oczywistym jest, że takie czynności jak sprzątanie mieszkania, pranie, wychodzenie po zakupy, w przeciętnym gospodarstwie domowym nie są wykonywane codziennie, lecz co kilka dni, a nawet co tydzień. Niejednokrotnie jest też tak, że obiady przygotowuje się poprzedniego dnia wieczorem lub też gotuje się jednorazowo większą ilość na kilka dni. Wizyty lekarskie, wykup leków, czy załatwianie spraw urzędowych też nie odbywa się codziennie, a co najwyżej kilka razy w miesiącu. W związku z tym opis przeciętnego dnia, jaki wnioskodawczyni przedstawiła na etapie postępowania przed organem I instancji, i w którym podała, że opieka nad matką oraz obowiązki domowe zajmują jej codziennie czas w zasadzie od 7.00 do 23.00 można zaaprobować jako dowód na sprawowanie opieki, jednak nie jako dowód na istnienie bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawczynię z pracy zarobkowej a koniecznością zapewnienia matce opieki. Przeważającą część obowiązków opiekuńczych można byłoby bowiem tak zorganizować, by całkowita rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym nie była konieczna. Kolegium zauważyło również, że niektóre czynności, jakie wnioskodawczyni podała w opisie przeciętnego dnia, są zaskakująco rozciągnięte w czasie. Przykładowo wnioskodawczyni podaje, że podanie posiłku, zmierzenie ciśnienia i poziomu cukru, zmiana pieluchomajtek trwa 2 godziny. Tyle czasu, zdaniem Kolegium, nie zajmuje nawet nakarmienie i przewinięcie niemowlęcia. Z kolei w razie potrzeby zmiany pościeli, wrzucenia jej do prania i przebrania matki czynności te zajmują, zdaniem wnioskodawczyni aż 1,5 godziny. W konsekwencji, w opinii organu odwoławczego, uzasadnione jest przypuszczenie, że opieka nad matką w rzeczywistości zajmuje wnioskodawczyni mniej czasu, aniżeli podała ona w trakcie postępowania przed organem I instancji.

Kolegium zaznaczyło także, że wnioskodawczyni nie jest jedynym dzieckiem E. G., ma ona bowiem jeszcze czwórkę dzieci. Wnioskodawczyni oświadczyła natomiast, że rodzeństwo z racji własnych obowiązków zawodowych nie jest w stanie opiekować się matką. Kolegium wyjaśniło, że oświadczenie to nie ma żadnego znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Z prawnego i moralnego punktu widzenia obowiązek zapewnienia właściwej opieki ciąży bowiem na wszystkich dzieciach osoby niepełnosprawnej. Zapewnienie pomocy i opieki rodzicowi należy rozumieć zarówno jako podejmowanie osobistych starań na rzecz rodzica, jak i zorganizowanie stosownej opieki rodzicowi poprzez skorzystanie ze wsparcia instytucjonalnego (przykładowo usługi opiekuńcze) lub zatrudnienie opiekuna. Z obowiązku alimentacyjnego względem rodzica w żadnym wypadku nie zwalniają okoliczności, takie jak zamieszkiwanie w innej miejscowości, obowiązki względem własnej rodziny, obowiązki zawodowe, czy też osobiste przekonanie o niemożności zadośćuczynienia temu obowiązkowi. Skoro w niniejszej sprawie niepełnosprawna ma piątkę dzieci, z całą pewnością istnieje możliwość takiego podziału obowiązków opiekuńczych (włączając w to udział w finansowaniu opieki), by nie zachodziła konieczność całkowitej rezygnacji z pracy zarobkowej przez żadne z nich.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż z normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie sposób zatem przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 6 czerwca 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy Przodkowo, w imieniu którego działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Przodkowie, z 15 grudnia 2022 r., o odmowie przyznania skarżącej na jej wniosek świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, stwierdził, że narusza ona prawo.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), zwanej dalej jako u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie bezsporna jest zarówno okoliczność posiadania przez matkę skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i zaliczenie skarżącej, jako córki osoby wymagającej opieki, do kręgu podmiotów zobowiązanych do opieki i uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Przeszkodą w przyznaniu świadczenia skarżącej nie mógł być podniesiony przez organ odwoławczy fakt posiadania przez skarżącą rodzeństwa, które potencjalnie mogłoby zapewnić matce pomoc i opiekę, bowiem na nich również spoczywa obowiązek alimentacyjny względem niej. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa, kto spośród osób będących w tym samym stopniu pokrewieństwa względem osoby niepełnosprawnej, winien sprawować opiekę nad nią i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do badania alternatywnych sposobów zapewnienia E. G. niezbędnej opieki przez pozostałe osoby zobowiązane względem niej do alimentacji w sytuacji, gdy to skarżąca deklarowała pozostawanie w pełnej dyspozycji niepełnosprawnej matki, udzielanie jej wszechstronnej pomocy oraz wykazywała ciągłą gotowość niesienia tej pomocy. Wielość osób, które potencjalnie mogłyby sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną nie daje podstawy do podważania faktu sprawowania opieki przez osobę, która w sposób niejako zinstytucjonalizowany się jej podjęła, rezygnując bądź nie podejmując z tego powodu aktywności zawodowej i ubiegając się o świadczenie z tego tytułu (zob. wyroki NSA: z 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21; z 28 lipca 2022 r., I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było wystąpienie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem ustalony stopień niepełnosprawności E. G. datuje się od 26 września 2019 r., a zatem niepełnosprawność nie powstała w wieku do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia tej przesłanki przychylając się do stanowiska sądów administracyjnych, sformułowanego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), zgodnie z którym art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy stosować z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Kolegium stwierdziło jednak, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją oraz aktualnym niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a podjęciem się opieki nad niepełnosprawną matką.

Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18. roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji, przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W tej sytuacji ocenie należało poddać stanowisko organu odwoławczego co do braku związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. W niniejszej sprawie Kolegium nadało bowiem kluczowe znaczenie okoliczności, iż w pierwszym wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (z 19 marca 2020 r.) wnioskodawczyni podała, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 2 marca 2020 r. Z powyższego faktu organ odwoławczy wywiódł, że gdyby zatem przyjąć, iż skarżąca istotnie, pomimo poprzedniej deklaracji o zaprzestaniu pracy zarobkowej, od marca 2020 r. do dnia 1 października 2022 r. pracowała w gospodarstwie rolnym i jednocześnie opiekowała się matką, to oznaczałoby, że pogodzenie pracy w gospodarstwie rolnym z zapewnieniem opieki matce jest możliwe.

Powyższe stanowisko Kolegium stanowi wyłącznie wyraz niczym niepotwierdzonego przypuszczenia, nie dającego podstaw do formułowania wniosku o aktualnej w dacie złożenia kolejnego wniosku możliwości łączenia opieki nad matką z pracą zawodową, w tym z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Kolegium nie poczyniło żadnych dodatkowych ustaleń odnoszących się do aktywności zawodowej skarżącej w okresie pomiędzy złożonymi przez nią kolejno wnioskami o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jej wpływu na ocenę rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa w 2022 r.

Podkreślić należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnoprawną. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2022 r., I OSK 1939/21, oraz z 14 września 2022 r., I OSK 2095/21, wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20, wyrok WSA w Gdańsku z 13 maja 2021 r., III SA/Gd 190/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie istotne było zatem ustalenie, czy w dniu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (13 października 2022 r.) skarżąca spełniała ustawowe przesłanki do jego przyznania. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być bowiem zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 13 października 2022 r.

Wymaga przy tym podkreślenia, że na podstawie art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2). Prawo nie przewiduje innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 30 października 2020 r., I OSK 1273/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W niniejszej sprawie do wniosku skarżąca dołączyła, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie z dnia 10 października 2022 r., iż zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 1 października 2022 r. Oświadczenie to nie było kwestionowane przez organ I instancji, zaś organ odwoławczy nie zdołał go w toku postępowania skutecznie podważyć. Dla rozpoznania sprawy istotne jest, że w dacie złożenia wniosku w dniu 13 października 2022 r. skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego. Zatem fakt, że w postępowaniu zainicjowanym poprzednim wnioskiem oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2020 r. nie ma żadnego wpływu na ocenę wiarygodności oświadczenia o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2022 r. bądź ocenę aktualnych przesłanek przyznania świadczenia. Po raz pierwszy skarżąca nie uzyskała świadczenia, gdyż organ nie dopatrzył się związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym a opieką nad matką. W konsekwencji, można zrozumieć, że skarżąca z przyczyn chociażby bytowych zmuszona była podjąć trud łączenia pracy w gospodarstwie z opieką nad matką. Jednakże w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia matki i zwiększeniem się potrzeby zaangażowania opiekuńczego skarżąca podjęła próbę ponownego uzyskania świadczenia oświadczając, że zrezygnowała z pracy w gospodarstwie z związku z koniecznością pełnego oddania się matce. Sąd nie dopatrzył się niespójności bądź sprzeczności w oświadczeniach skarżącej, które podważyłyby aktualnie ocenę spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Nie ulega wątpliwości, że między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego podyktowana musi być wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oraz że nie ma możliwości pogodzenia tych aktywności.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdził zaś, że czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nad matką nie zajmują stale czasu wnioskodawczyni, a przy ich właściwej organizacji skarżąca ma możliwość kontynuowania prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Zdaniem Sądu, analiza całokształtu materiału dowodowego i ujawnionych na jego podstawie okoliczności prowadzi do odmiennych od przyjętych przez Kolegium wniosków co do rezygnacji i niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia w celu realizacji niezbędnej potrzeby sprawowania opieki nad matką.

Przede wszystkim nie można zgodzić się z oceną Kolegium, że stan zdrowia E. G. oraz jej potrzeby nie wymagają takiego zaangażowania skarżącej, które uniemożliwiałoby wnioskodawczyni wykonywanie pracy zarobkowej.

W toku postępowania, w tym podczas przeprowadzonego w dniu 3 listopada 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni zajmuje się matką od czterech lat. Jak wskazano, od ostatniego wywiadu środowiskowego, który został przeprowadzony około dwa lata wcześniej, stan zdrowia E. G. znacząco się pogorszył. Skarżąca wyjaśniła, że matka jest w trakcie diagnostyki choroby nowotworowej jelita grubego. Ponadto, E. G. choruje na cukrzycę, chorobę wieńcową, nadciśnienie, serce, jest po operacji lewego biodra. Z tego względu skarżąca musi często udawać się z matką do różnych specjalistów. W ostatnim czasie matka skarżącej zaczęła także chorować na depresję, zaćmę (niewidzenia na jedno oko) oraz anemię. Jak wskazano, E. G. miała zostać poddana w 2023 r. operacji, ma również skierowanie na operację obu kolan. Ustalono, że matka skarżącej porusza się jedynie przy balkoniku, miewa częste zawroty głowy. Pracownik socjalny wskazał, że skarżąca nie tylko jest opiekunką swojej matki, której poświęca większość swojego czasu, ale pełni dla niej także rolę pielęgniarki, kierowcy i gospodyni. Pracownik nadmienił także, że skarżąca przygotowuje wszystkie posiłki dla matki, które następnie jej podaje – najczęściej do łóżka, gdyż matka rzadko wychodzi z łóżka. E. G. samodzielnie spożywa posiłki, jednak wymaga przy tym pomocy córki.

W trakcie wywiadu wnioskodawczyni opisała przykładowy plan dnia wskazując, że wstaje o godzinie 7:00 i przygotowuje śniadanie dla matki, którą budzi około godziny 8:00. Następnie skarżąca mierzy matce ciśnienie i poziom cukru. O 8:20 skarżąca myje matkę (gdy E. G. czuje się lepiej, to idzie z nią do łazienki, jednak przeważnie czynności higieniczne są wykonywane w łóżku). Około godziny 9:00 skarżąca podaje matce śniadanie, a następnie aplikuje insulinę oraz pozostałe leki. W godzinach od 10.00 do 11.00 matka ogląda telewizję, zaś w tym czasie wnioskodawczyni przygotowuje obiad. Czasem przed południem mają miejsce wizyty lekarskie. W godzinach od 11.00 do 12.30 wnioskodawczyni wykonuje pranie, gdyż matce często trzeba zmieniać pościel i pidżamę. W godzinach od 12.30 do 14.30 wnioskodawczyni podaje drugie śniadanie, mierzy matce ciśnienie, i poziom cukru, czyta jej książki i gazety, podaje obiad. W godzinach od 14.30 do 15.30 matka drzemie, a w tym czasie wnioskodawczyni jedzie na zakupy i załatwia sprawy urzędowe oraz inne sprawy związane z matką. W godzinach od 16.00 do 18.00 skarżąca podaje podwieczorek, spędza z matką czas, gdy matka dobrze się czuje, wyprowadza ją na balkon. W godzinach od 18.00 do 21.00 skarżąca podaje kolacje, mierzy ciśnienie i poziom cukru, podaje leki, myje matkę i układa ją do snu.

Dodatkowo, w oświadczeniu z 8 listopada 2022 r. skarżąca wskazała, iż od 2014 r. pracowała na podstawie umowy zlecenia w firmie "G.", a od października 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. była zatrudniona w tym miejscu na podstawie umowy o pracę. Wnioskodawczyni musiała zrezygnować z pracy, gdyż stałej opieki wymagał wówczas jej ojciec. Opiekę nad rodzicami skarżąca starała się pogodzić z pracą na gospodarstwie rolnym. Jak wyjaśniła, po śmierci ojca stan matki na tyle się pogorszył, że niemożliwe było już pogodzenie pracy z opieką nad niepełnosprawną matką. W związku z tym skarżąca zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 października 2022 r., nie jest w stanie podjąć pracy, ponieważ praktycznie całą dobę opiekuję się matką. Skarżąca wskazała ponadto, że ze względu na częste utraty przytomności E. G. porusza się przy pomocy balkonika i wymaga przy tym asekuracji skarżącej. Matka skarżącej jest osobą niedowidzącą na prawe oko (z powodu zaćmy), jest pod opieką specjalistów, tj.: chirurga, okulisty, gastrologa, kardiologa, diabetologa, jest w trakcie diagnozowania nowotworu jelita grubego. E. G. jest pampersowana, często leży w łóżku, gdyż siedzenie sprawia jej ból i wiąże się z dużym wysiłkiem.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka skarżącej nad matką, która jest znacznie ograniczona w samodzielnej egzystencji. Konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności E. G. wymagającej stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze stwierdzoną trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji oraz czynnościami opiekuńczymi świadczonymi matce w sposób ciągły i stały przez skarżącą, nie pozostawia, w ocenie Sądu, wątpliwości, że zakres tej opieki i pomocy uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Przy tym, organ nie przedstawił żadnych przekonywujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia niezbędnej opieki nad matką z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, deprecjonując wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności dotyczące stanu zdrowia matki skarżącej i zakresu wymaganej opieki, które były powodem wystąpienia z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia. Zajęte zaś przez Kolegium stanowisko co do zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką pozostaje przy tym w oczywistej sprzeczności z oceną dokonaną przez pracownika socjalnego, mającego bezpośredni kontakt z osobą wymagającą opieki, który podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdził, że skarżąca bardzo dobrze zajmuje się matką, która jest coraz słabsza i praktycznie zależna od córki. Zdaniem pracownika socjalnego, skarżąca nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, gdyż jej matka wymaga pomocy osoby drugiej.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała.

W ocenie Sądu, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przedstawiony przez skarżącą, konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego, w obszerny sposób, chronologiczny zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez nią w stosunku do matki każdego dnia świadczy o tym, że opieka ta ma w istocie charakter całodobowy i stały. E. G. ze względu na swój stan zdrowia wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, matka skarżącej jest w zasadzie osobą leżącą, rzadko wychodzi z łóżka, a jeśli już ma to miejsce – to korzysta wówczas z balkonika i wymaga asekuracji skarżącej, ponadto siedzenie sprawia jej ból, z powodu zaćmy niedowidzi na prawe oko. Okoliczności wynikające z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz ze złożonego przez skarżącą oświadczenia potwierdzają, że egzystencja E. G. jest całkowicie zależna od innych osób. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, błędnie ocenionego przez Kolegium, wynika zaś, że to skarżąca przez większość czasu czuwa nad chorą matką, by nieść jej niezbędną i niezwłoczną pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego oraz w razie nagłej potrzeby, pozostając tym samym w stałej gotowości. W tej sytuacji związek pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie i niepodejmowaniem innego zatrudnienia a zakresem sprawowanej opieki i świadczonej nieustannie pomocy przez skarżącą jest w tej konkretnej sprawie bezpośredni i ścisły.

Przy tym wskazać należy, że w okolicznościach tej sprawy Sąd nie podziela wykluczenia przez Kolegium czynności dnia codziennego związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego z zakresu czynności opiekuńczych niezbędnych dla zapewnienia godnego życia podopiecznej. Zdaniem Sądu, wszystkie wskazane przez skarżącą czynności są konieczne, aby zapewnić osobie ograniczonej w możliwościach samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych, prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2021 r., III SA/Gd 319/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W toku kontrolowanego postępowania nie wykazano, aby E. G., w sposób niezaprzeczalny wymagającej opieki i pomocy we wszystkich sferach życia, pomoc świadczył kto inny niż skarżąca. Ustalenia faktyczne wskazują, że skarżąca zakresem i charakterem swoich działań daje matce wsparcie, zaspokaja jej potrzeby, pomaga zachować właściwy stan zdrowia i jakość życia.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. wydając decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką sprawowaną przez skarżącą.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie w skardze złożyła skarżąca, a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika