Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 108/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9 , art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1,  par. 5 ust. 1 i 4, par. 6 ust. 1 i 2, par. 18 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 9010-2023-005336 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2022 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 grudnia 2023 r., nr 9010-2023-005336, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (dalej: "Dyrektor POR ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z 26 września 2023 r., nr 0189-2023-014328, w sprawie przyznania J. G. (dalej: "Skarżący") płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2022 r.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 maja 2022 r Skarżący złożył. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji wniosek o przyznanie płatności na 2022 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), w tym przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach realizacji pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.10 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego, do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,35 ha oraz pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariantu 5.4 – półnaturalne łąki wilgotne, do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,65 ha.

Kierownik BP ARiMR w Białymstoku 27 kwietnia 2023 r. wydał decyzję, na mocy której przyznał Skarżącemu płatność w ramach realizacji pakietu 5, wariantu 5.4 w pomniejszonej wysokości, odmówił przyznania płatności w ramach realizacji pakietu 4 wariantu 4.10, nakładając przy tym sankcję w wysokości 3.133,55 zł oraz odmówił przyznana kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor POR ARiMR decyzją z 30 sierpnia 2023 r., nr 9010-2023-002485, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik BP ARiMR 26 września 2023 r. wydał decyzję nr 0189-2023-014328, na mocy której przyznał Skarżącemu płatność w ramach realizacji pakietu 5, wariantu 5.4 w pomniejszonej wysokości, odmówił przyznania płatności w ramach realizacji pakietu 4, wariantu 4.10, nakładając przy tym sankcję w wysokości 3.133,55 zł oraz odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Od powyższej decyzji Skarżący ponownie wniósł odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 19 grudnia 2023 r.

W sprawie ustalono, że Skarżący pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) złożył 11 czerwca 2020 r., deklarując do płatności w ramach realizacji pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.10 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego działki rolne o łącznej powierzchni 6,40 ha (działka ewidencyjna nr: [...]1) oraz pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariantu 5.4 - półnaturalne łąki wilgotne działki [...], rolne o łącznej powierzchni 2,64 ha (działka ewidencyjna nr: [...]).

Organ odwoławczy zaznaczył, że część zadeklarowanych we wniosku na 2020 r. działek ewidencyjnych w latach poprzednich, tj. co najmniej od 2017 r. do kwietnia 2020 r., była zadrzewiona i zakrzaczona, tym samym obszar ten nie wypełniał dyspozycji zawartej w § 12 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz w § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego kwalifikującej się do przyznania płatności w ramach wariantu 4.10 i 5.4. Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne zostało ustalone na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w Białymstoku z 30 kwietnia 2021 r. i obejmowało w ramach wariantu 4.10 powierzchnię 3.91 ha i wariantu 5.4 powierzchnię 2.31 ha. Organ przypomniał, że Dyrektor POR ARiMR 27 lipca 2021 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 450/21 oddalił skargę.

Dyrektor POR ARiMR przypomniał, że Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), w tym o przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach realizacji pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.10 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,35 ha oraz pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariantu 5.4 - półnaturalne łąki wilgotne do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,65 ha.

Organ odwoławczy ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności (tabela na str. 6 decyzji). Wskazał, że na działkach ewidencyjnych nr: [...], na których zadeklarowano działki rolne oznaczone identyfikatorem H1, J1, Skarżący zgłosił żądanie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego w 2020 r. zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Zdaniem organu, mając na uwadze przepis § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, Kierownik BP ARiMR w odniesieniu do przedmiotowych działek rolnych prawidłowo ustalił powierzchnię zgodną z podjętym zobowiązaniem.

Wskazał także, że do działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną oznaczona identyfikatorem H1, powierzchnia zobowiązania (0,31 ha) została zmniejszona o 0,01 ha do powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO). Organ wyliczył, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną (%) wynosi 62,82 zł.

Zdaniem Dyrektora POR ARiMR, biorąc pod uwagę wyliczoną procentową różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną w ramach realizacji pakietu 4, wariantu 4.10, a powierzchnią stwierdzoną, organ I instancji prawidłowo zastosował art 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym jeśli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie do wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie odmówił Skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 4, wariantu 4.10 nakładając jednocześnie sankcję. Jej wysokość wynosi 3.133,55 zł.

Organ odwoławczy wskazał także, że organ I instancji prawidłowo w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego odmówił Skarżącemu przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. Wskazał, że na działkach ewidencyjnych nr [...],na których zadeklarowano działki rolne oznaczone identyfikatorem E1, F1, Skarżący zgłosił żądanie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego w 2020 r. zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Zatem – zdaniem organu odwoławczego - mając na uwadze przepis § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego organ I instancji w odniesieniu do przedmiotowych działek rolnych prawidłowo ustalił powierzchnię zgodną z podjętym zobowiązaniem. Organ wskazał, że powierzchnia deklarowana (ha) wynosi 2,65 ha, a powierzchnia stwierdzona (ha) 2,31 ha. Różnica powierzchniowa wyniosła 0,34 ha.

W ocenie Dyrektora POR ARiMR ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną Kierownik BP ARiMR prawidłowo zastosował przepis art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Organ obliczył, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną (%) wyniosła 14,72 %.

Ponadto zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo, biorąc pod uwagę wykazane różnice powierzchniowe i procentowe, zastosował art. 19 ust. 2 i 3 oraz art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 oraz prawidłowo - mając na uwadze przepis § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego - odmówił Skarżącemu przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie nie ma zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347/549 z 20.12.2013). W jego ocenie złożenie wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na powierzchnię przekraczającą podjęte zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie nosi znamion błędu oczywistego, albowiem z weryfikacji samego wniosku oraz złożonych wraz z nim załączników nie wynika żadna sprzeczność ani niespójność.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) błędne ustalenie stanu faktycznego oraz niezastosowanie przepisu art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;

2) naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 – definiującego pojęcie TUZ;

3) naruszenie przepisu art. 64 ust. 2 pkt. b) i pkt. c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (UE) nr 1306/2013 oraz w związku z art. 10 § 1, 7, 8, 9 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - wobec powyższego nieprzyznanie Skarżącemu płatności w całości za 6,35 ha (wariant 4.10) ha i 2,65 ha (wariant 5.4) oraz nałożenie kary administracyjnej w wysokości 3.133,55 zł.

Zdaniem Skarżącego, ustalenie, iż na części działek zaistniały przesłanki do ich wyłączenia z TUZ, ani nie zostało w pełni uzasadnione ani też nie wskazano dowodów na podstawy tego wyłączenia w postaci wskazania dominującej przewagi drzew lub krzewów, które nie mogą nadawać się do wypasu, ani też nie wskazano, że na danym obszarze zachowano przewagę traw i innych roślin pastewnych.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z 26 września 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo – klimatycznej na 2022 r. Organ przyznał ją w wysokości mniejszej niż wnioskowana przez skarżącego. Jak wynika z decyzji, przyznano skarżącemu płatność w ramach realizacji pakietu 5, wariantu 5.4 w pomniejszonej wysokości, odmówiono przyznania płatności w ramach realizacji pakietu 4, wariantu 4.10, nałożono przy tym sankcję w wysokości 3.133,55 zł oraz odmówiono przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

W sprawie istotne jest to, że skarżący realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowe, a realizując pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) złożył 11 czerwca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w decyzji z 30 kwietnia 2021 r. nr 0189-2021-008954 przyznającej skarżącemu płatność rolno – środowiskowo – klimatyczną na rok 2020 ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno – środowiskowo – klimatycznym stanowiący powierzchnię:

1. Zobowiązanie Wariant 4.10 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego podjęte w dniu 15 marca 2020 r na powierzchnię 3,91 ha,

2. Zobowiązanie wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 15 marca 2020 r na powierzchnię 2,31 ha.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano m.in., że na podstawie zdjęć wykonanych w 2017 r. na części zadeklarowanych obszarów jako TUZ widoczne były zadrzewienia i zakrzaczenia i mimo, że zostały one usunięte, to uznano, że obszarów tych nie można uznać za obszar objęty uprawą trwałego użytku zielonego z powodu braku uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych) przez okres pięciu lat lub dłużej.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora Podlaskiego Oddziału ARiMR w Łomży z 27 lipca 2021 r. a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę od decyzji tego organu (wyrok z 8 grudnia 2021 r. I SA/Bk 450/21).

Podkreślić trzeba, że ustalona w decyzji z 30 kwietnia 2021 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR powierzchnia podjętych zobowiązań obowiązuje w całym okresie podjętego zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego. W okresie tym nie jest możliwa zmiana wielkości tego zobowiązania. Nie jest też możliwe badanie kwestii, które były badane w tym postępowaniu, m.in. to, czy objęte zobowiązaniem obszary stanowią trwałe użytki zielone. Zostały one już prawomocnie przesądzone i Sąd orzekający w tej sprawie nie może tej kwestii kontrolować na obecnym etapie sprawy. Zarzuty skargi w zakresie badania, czy sporne obszary stanowiły TUZ, nie mogły zatem zostać uwzględnione.

Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że jest ono zgodne z prawem.

Warunki i tryb przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., po§z. 415 ze zm.), zwane w dalszej części decyzji "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym" lub "Rozporządzeniem".

§ 2 ust. 1 ww. Rozporządzenia stanowi, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi (...) jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym ";

2) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9;

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 Rozporządzenia, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje;

1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi" lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi":

a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6 lub 8,

b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,

c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b

rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.

Rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

W świetle § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkiem:

1) zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach wariantu 2.1, lecz nie więcej niż o 15% w stosunku do wielkości obszaru objętego tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji, lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania;

2) zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania.

W ramach realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik może dokonywać zmiany uprawianych roślin lub miejsca ich uprawy objętych tym zobowiązaniem, pod warunkiem, że mimo dokonania tych zmian są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z tytułu realizacji tego zobowiązania, a zmiany te nie powodują zmiany tego zobowiązania niedopuszczalnej zgodnie z ust. 1.

Zgodnie z § 15 ust. ł pkt 1, ust. 2 i 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna

- w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6, 8 i 9 po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia.

Przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Skarżący składając wniosek o przyznanie pierwszej płatności 11 czerwca 2020 r., zadeklarował realizację pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.10 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego działki rolne o łącznej powierzchni 6,40 ha oraz pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariantu 5.4 - półnaturalne łąki wilgotne działki rolne o łącznej powierzchni 2,64 ha. Rozpoznając ten wniosek organy ustaliły, że część zadeklarowanych we wniosku na rok 2020 działek ewidencyjnych w latach poprzednich, tj. co najmniej od 2017 r. do kwietnia 2020 r. była zadrzewiona i zakrzaczona, tym samym obszar ten nie wypełniał dyspozycji zawartej w § 12 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz w § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego kwalifikującej się do przyznania płatności w ramach wariantu 4.10 i 5.4. Jak już wskazano, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne zostało skarżącemu ustalone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2021 r. i obejmowało w ramach wariantu 4.10 powierzchnię 3.91 ha i wariantu 5.4 powierzchnię 2.31 ha. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna.

Powyższe oznacza, że ustalone w decyzji z 30 kwietnia 2021 r. powierzchnie wiążą w całym okresie podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Deklarowanie przez skarżącego większych powierzchni nie zobowiązuje organu do badania, czy w kolejnych latach zostały spełnione warunki do uznania deklarowanych powierzchni za trwałe użytki zielone.

W tych okolicznościach Sąd uznaje za prawidłowe działanie organu, który rozpoznając wniosek skarżącego nie uwzględnił powierzchni deklarowanych, lecz przyjął powierzchnie stwierdzone, a następnie obliczył różnice powierzchniowe i różnice procentowe. Przyjęte obliczenia pozwoliły stwierdzić, że w ramach realizacji pakietu 4, wariantu 4.10 różnica procentowa wyniosła 62,82 %, co uzasadniało zastosowanie art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym, jeśli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

Zastosowanie powyższych przepisów uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach realizacji pakietu 4, wariantu 4.10 oraz nałożenie sankcji.

Organ prawidłowo przyjął, że w sytuacji, gdy skarżący zadeklarował zgłosił na rok 2022 żądanie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego w 2020 roku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, to zastosowanie znalazł przepis § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Organ nie mógł postąpić inaczej niż w odniesieniu do przedmiotowych działek rolnych ustalić powierzchnię zgodną z podjętym zobowiązaniem.

Odnośnie wariantu 5.4, stwierdzone różnice powierzchniowe i obliczone różnice procentowe (14,72%) obligowały do zastosowania art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego.

Zatem zadeklarowanie w ramach realizacji pakietu 4, wariantu 4.10 i 5.4 powierzchni przekraczających wielkość podjętego w 2020 roku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, skutkowało zawyżeniem powierzchni oraz odmową przyznania płatności wraz z sankcjami w wariancie 4.10 oraz zawyżeniem powierzchni i pomniejszeniem przyznanej kwoty płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy w wariancie 5.4.

Organy prawidłowo w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego odmówiły skarżącemu przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. Zgodnie z tym przepisem, rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi", poniesionych z tytułu sporządzenia w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia, lub w drugim roku realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7 - jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub wariantu.

Refundacja kosztów transakcyjnych powinna zostać zadeklarowana we wniosku o przyznanie pierwszej płatności i warunki jej przyznania, czy - tak jak w sprawie skarżącego – odmowy przyznania, można było analizować na etapie kontroli decyzji z 30 kwietnia 2021 r.. Rozpoznawana sprawa dotyczy roku 2022, zatem nie mógł zostać uwzględniony wniosek o przyznanie kosztów transakcyjnych.

Jednocześnie organy wyjaśniły skarżącemu, z jakiego powodu koszty transakcyjne nie mogły zostać mu przyznane. Organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotowa płatność przyznawana jest jednorazowo, a ze względu na brak płatności do wariantu 4.10 kwota kosztów transakcyjnych w ramach pierwszej płatności została odmówiona, natomiast do wariantu 5.4 kwota kosztów transakcyjnych została przyznana skarżącemu w ramach pierwszej płatności.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd nie podzielił zarzutów skargi. W ocenie Sądu, zarówno przepisy materialne jak i proceduralne zostały zastosowane prawidłowo.

Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił również skarżącemu, z jakiego powodu obszar, który został wyłączony z płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej został uwzględniony do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. Wskazał, że nie mógł on zostać uwzględniony do płatności w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych wariantu 4.10 i 5.4 z uwagi na stwierdzenie nieuprawnionego zwiększenia zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego i ustalonego decyzją przyznającą płatność w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania (§ 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego') oraz z uwagi na przekroczenie powierzchni MKO TUZ odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo (wariant 4.10). Jednocześnie organ przytoczył przepis regulujący, w jakich sytuacjach dopuszczalne są zmiany podjętego w 2020 roku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego (zwiększanie i zmniejszanie powierzchni zobowiązania). Stwierdził jednak, że w sprawie skarżącego przypadki wymienione w przepisie nie wystąpiły, a w związku z tym zmiana dokonana przez skarżącego polegająca na zwiększeniu obszaru gruntów w pakiecie wymienionym w § 4 ust. 1 pkt 4 (w ramach wariantu 4.10) i § 4 ust. 1 pkt 5 (w ramach wariantu 5.4) była nieuprawniona.

W sytuacji, gdy powierzchnia zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach wariantu 4.10 i 5.4 nie obejmowała części powierzchni zadeklarowanych w 2022 r. do płatności działek oraz określała mniejszą powierzchnię MKO TUZ użytkowano rolniczo organy prawidłowo ustaliły powierzchnię zgodną z podjętym zobowiązaniem i obszarem MKO TUZ, a różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną stanowiła powierzchnię zawyżenia.

Rację ma organ, że skarżący powinien był dostosować wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 do stanu faktycznego, w szczególności uwzględnić obszar podjętego w 2020 r. 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego

Zgodzić się też trzeba z organem, który stwierdza, że złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na powierzchnię przekraczającą podjęte zobowiązanie nie nosi znamion błędu oczywistego, albowiem z weryfikacji samego wniosku oraz złożonych wraz z nim załączników nie wynika żadna sprzeczność ani niespójność. Skarżący nie wykazał, aby wystąpiły też inne sytuacje wymienione w art. art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347/549 z 20.12.2013), Przepis ten wymienia przypadki, w których nie nakłada się kar administracyjnych.

Stwierdzić należy, że z akt sprawy, w tym ze znajdujących się w nich pism skarżącego nie wynika, aby w sprawie wystąpiła siła wyższa. Podobnie nie ma podstaw by przyjąć, że deklaracja działek rolnych o powierzchni przekraczającej podjęte zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. Z weryfikacji wniosku nie wynikała żadna sprzeczność ani niespójność, którą mógłby dostrzec organ przyjmujący wniosek.

Strona nie wykazała też, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w art. 64 ust. 1. a niezgodność – na co słusznie zwraca uwagę organ odwoławczy - była znacząca.

Podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 również nie został uwzględniony. W myśl tej regulacji, w sprawach dotyczących pomocy rolno-środowiskowo-klimatycznej organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Akta sprawy potwierdzają, że skarżący żądania takiego nie złożył. Wobec tego organ był uprawniony do odstąpienia od zawiadamiania go o prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W tych okolicznościach Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.