Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 531/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 5
journal: Dz.U. 2024 poz 497
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Dnia 4 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 16 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 12 lipca 2024 r., nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 23 maja 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS I Oddział w [...] wpłynął wniosek M. Z. (dalej także jako skarżący) o umorzenie należności z tytułu składek.

Decyzją z 12 lipca 2024 r. nr [...] ZUS Oddział w [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej także jako u.s.u.s.), § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej także jako Rozporządzenie) odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, w łącznej kwocie 32 063,07 zł:

a) ubezpieczenia społecznego za okres 09/2011, 01/2012-10/2013 w kwocie 18 810,48 zł, w tym z tytułu: składek 8 873,68 zł, odsetek za zwłokę 9 870 zł, kosztów upomnienia 66,80 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotnego za okres 08/2011, 01/2012-10/2013 w kwocie 11 131,97 zł, w tym z tytułu składek 5 201,17 zł, odsetek za zwłokę 5 864 zł, kosztów upomnienia 66,80 zł,

c) Funduszu Pracy za okres 01-04/2012, 06/2012-10/2013 w kwocie 2 120,62 zł, w tym z tytułu składek 982,62 zł, odsetek za zwłokę 1 080 zł, kosztów upomnienia 58 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący napisał, że przepisy z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia służą zabezpieczeniu niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu. W obecnej sytuacji w żaden sposób nie jest w stanie zagwarantować pomocy finansowej swojej rodzinie, co ma zasługiwać na szczególną uwagę.

Decyzją nr [...] (znak sprawy [...]) z 16 września 2024 r. ZUS Oddział w [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 dalej także jako K.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. uchylił w całości decyzję z 12 lipca 2024 r. i podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i art. 32 u.su.s., § 3 ust. 1 Rozporządzenia odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 31 363,91 zł:

a) ubezpieczenia społecznego za okres 09/2011, 01/2012-10/2013 w kwocie 18 810,48 zł, w tym z tytułu: składek 8 873,68 zł, odsetek za zwłokę 9 870 zł, kosztów upomnienia 66,80 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotnego za okres 08/2011, 01/2012-10/2013 w kwocie 11 131,97 zł, w tym z tytułu składek 5 201,17 zł, odsetek za zwłokę 5 864 zł, kosztów upomnienia 66,80 zł,

c) Funduszu Pracy za okres 01-04/2012, 06/2012-10/2013 w kwocie 1 421,46 zł, w tym z tytułu składek 649,46 zł, odsetek za zwłokę 714 zł, kosztów upomnienia 58 zł.

Organ wyjaśnił (na końcu uzasadnienia), że w sentencji decyzji z 12 lipca 2024 r. omyłkowo uwzględniono należności z tytułu składek na Fundusz Pracy w części finansowej przez płatnika z wyłączeniem należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w tym: składki w wysokości 333,16 zł oraz naliczone od nich odsetki w wysokości 366,00 zł, które nie były objęte wnioskiem o umorzenie z 23 maja 2024 r.

Jak wynika z akt sprawy skarżący przebywa w areszcie śledczym. Nie pracuje zarobkowo i nie otrzymuje świadczeń emerytalno-rentowych, nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy ani zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ponosi stałych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat, opłat eksploatacyjnych, kosztów leczenia oraz innych, posiada zobowiązania pieniężne dochodzone w trybie egzekucji komorniczej: z tytułu podatków w wysokości 25 000 zł, w bankach – 25 000 zł, w instytucjach – 50 000 zł, alimentacyjne – 70 000 zł z ratą 1 250 zł miesięcznie oraz inne – 30 000 zł. Skarżący nie posiada majątku ruchomego, nieruchomego, praw majątkowych i wierzytelności. Ma dwoje dzieci: 12-letniego syna i 20-letnią córkę, jest rozwiedziony.

Skarżący w dniu 31 października 2013 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, od 10 października 2022 r. do 23 marca 2023 r. posiadał tytuł do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Aktualnie nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS, na nazwisko skarżącego nie jest zarejestrowany żaden pojazd, nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości.

ZUS przeanalizował kwestię przedawnienia i uznał, że w decyzji z 12 lipca 2024 r. prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ wymienił numery tytułów wykonawczych i daty ich doręczenia skarżącemu dla poszczególnych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i z tytułu składek na Fundusz Pracy, każdorazowo dookreślając którego miesiąca (których miesięcy) dotyczy dany tytuł wykonawczy. Podsumował, że całość zadłużenia jest objęta postępowaniem egzekucyjnym.

Dalej ocenił, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s.:

- przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (zobowiązany nie żyje) nie wystąpiła z przyczyn oczywistych,

- przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, bowiem nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że (i) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, (ii) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, (iii) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, (iv) ogłoszono upadłość,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ skarżący ma dzieci,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s nie zachodzi, gdyż wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, bowiem naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., nie zachodzi, bowiem nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Rozważając istnienie przesłanek do umorzenia z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia organ ocenił, że w sprawie nie występuje przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia (poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności) bowiem skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej.

Wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia (przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności) uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu.

W toku postępowania skarżący nie podnosił argumentu złego stanu zdrowia. Oczywistym jest, że przebywając w Areszcie Śledczym nie ma możliwości sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Skarżący ma 42 lata i od października 2022 r. do marca 2023 r. wykonywał odpłatnie pracę, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Organ ocenił, że w sprawie skarżącego przesłanka dotycząca przewlekłej choroby nie zachodzi.

Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia (opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych) nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Ograniczone możliwości płatnicze skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie.

Odnosząc się do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 2 Rozporządzenia za rodzinę uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z nim w faktycznym związku. W związku z aktualnym pobytem w areszcie śledczym nie można uznać, że skarżący wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z kimkolwiek.

W terminowo wniesionej skardze M. Z. napisał, że wynagrodzenie za pracę w warunkach zamknięcia wynosi 350 zł brutto i używanie argumentu przez ZUS, że skarżący wykonywał odpłatną pracę, jest dalece nieudolne. Skarżącemu grożą surowe kary pozbawienia wolności i co za tym idzie zadłużenie wobec ZUS będzie wzrastało, bez możliwości jego spłaty i tym samym będzie miało znaczny wpływ na rodzinę skarżącego jak i skarżącego – po odbyciu kary. Skarżący będzie miał wówczas, być może 60 lat. Stwierdzenie, że skarżący ma 42 lata o niczym nie świadczy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Obie decyzje wydane w sprawie podlegają uchyleniu.

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn zm.; dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; ma obowiązek dokonać oceny legalności działania organów administracji również z urzędu.

Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja ZUS Oddział w [...] z 16 września 2024 r. o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek.

Kwestie umorzenia należności z tytułu składek są uregulowane w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej także jak u.s.u.s.) oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365, dalej także jako Rozporządzenie).

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V Prawa upadłościowego;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Sąd podkreśla, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie zezwala ale nie nakazuje umorzyć należności, daje możliwość umorzenia tych należności ("mogą być umarzane"). Nadto wyliczenie to jest wyczerpujące, stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sprecyzowano w § 3 Rozporządzenia, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany (tutaj: skarżący) wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dopuszczenie w obu podanych regulacjach: art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z przepisami Rozporządzenia, możliwości umorzenia należności przez ZUS wskazuje na uznaniowy charakter wydawanych w tym przedmiocie decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Taka konstrukcja prawnej instytucji umorzenia należności z tytułu składek świadczy o determinacji ustawodawcy w dochodzeniu zaległych składek. Co za tym idzie, organ ma obowiązek interpretować przepisy pamiętając o wyjątkowym charakterze umarzania należności z tytułu składek.

Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć jednak charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Ze względu na powyższe regulacje sądowej kontroli podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola dotyczy tak wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz ocenę materiału dowodowego. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie powinny być umorzone, rozstrzyga organ administracji publicznej. Sąd podkreśla, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Przechodząc do istoty sprawy wskazać trzeba na następujące wątpliwości i niejasności dotyczące zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z akt sprawy załączonych do skargi, czynności egzekucyjne zainicjowane przez ZUS toczą się wobec skarżącego od 2012 roku; na skutek zbiegu egzekucji administracyjnych łączne prowadzenie egzekucji przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (k. 22).

Zawiadomieniem z 05 maja 2023 r. (k. 320-313) tenże Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował ZUS o zakończeniu egzekucji prowadzonej z majątku skarżącego, uzasadniając że skarżący nie ma żadnego majątku z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję, żadnej nieruchomości ani ruchomości, a po dokonaniu zajęcia wynagrodzenia za pracę świadczoną w Areszcie Śledczym okazało się, że wystąpił zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w [...], która jako pierwsza dokonała zajęcia i została wyznaczona do łącznego prowadzenia egzekucji (pismo Dyrektora Aresztu Śledczego z 21 listopada 2022 r., k. 310).

W konsekwencji postanowieniem z 10 maja 2023 r. ww. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu braku majątku u skarżącego (k. 322). Z kolei ww. Komornik Sądowy postanowieniem z 28 sierpnia 2023 r. między innymi umorzyła postępowanie egzekucyjne z wniosku ZUS, stwierdzając bezskuteczność egzekucji, że dłużnik został zwolniony z Aresztu Śledczego (k. 330).

Zaznaczyć przy tym należy, że Komornik Sądowy, uzasadniając odpowiedź na skargę Zakładu na czynność komornika tj. ww. postanowienie z 28 sierpnia 2023 r. o obciążeniu wierzyciela obowiązkiem zapłaty kosztów niezbędnych do celowego prowadzenia egzekucji wskazała Sądowi Rejonowemu w [...], że od dłużnika nie wyegzekwowano żadnej należności (k.339).

Sąd stwierdza, że organ nie odniósł się do ww. okoliczności w uzasadnieniu swojej decyzji, podając, że należności z tytułu składek są dochodzone w trybie przymusowym przez Dyrektora I Oddziału ZUS w [...] oraz przez naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i nie nastąpiło stwierdzenie przez naczelnika Urzędu Skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Tymczasem dwa wyspecjalizowane podmioty: Naczelnik Urzędu Skarbowego i Komornik Sądowy, niezależnie od siebie stwierdzili brak jakiegokolwiek majątku nieruchomego czy ruchomego u skarżącego. Zatem organ co najmniej przedwcześnie ocenił, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia należności z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wyjaśnił również w tym kontekście przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe w ocenie Sądu stanowi samodzielny powód uchylenia decyzji.

Następnie Sąd wskazuje na dookreślenie tytułów wykonawczych i wynikający z tego brak pewności co do tego, czy w aktach sprawy rzeczywiście znajdują się prawidłowe tytuły wykonawcze. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że tytuły wykonawcze dla należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne o numerach [...] i [...] zostały wystawione w dniu 13 czerwca 2014 r., podczas gdy w aktach sprawy znajdują się tytuły wykonawcze o tych numerach, ale wystawione 05 czerwca 2014 r. (k. 144-124). Tak samo tytuł wykonawcze [...] dotyczące składek na Fundusz Pracy został wystawione 05 czerwca 2014 r. (k. 92, 84, 76, 72) ale w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, jako datę ich wystawienia, 13 czerwca 2014 r.

Powyższe wątpliwości co do tytułów należy usunąć przy ponownym rozpoznawaniu wniosku skarżącego. Z kolei kwestia posiadania majątku przez skarżącego musi być przez organ przeanalizowana z rzeczywistym oparciem się na aktach sprawy, uaktualnionych przez chociażby zwrócenie się do skarżącego o złożenie wyjaśnień..

Argumentację skargi Sąd ocenia jako generalnie bezzasadną, częściowo przedwczesną.

Co do argumentu skargi, że wiek skarżącego (42 lata) o niczym nie świadczy, Sąd stwierdza, że wiek jest istotną okolicznością przy ocenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek; co do zasady osoba młoda ma większe prawdopodobieństwo spłaty zadłużenia. Instytucja umorzenia służy wsparciu osób w wyjątkowych okolicznościach, gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym.

Na dzień sporządzenia skargi nie wiadomo, żeby skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem, w szczególności na wieloletnią karę pozbawienia wolności – w aktach sprawy nie ma prawomocnego wyroku sądu karnego. Jest oczywiste, że takie skazanie w istotny sposób redukuje możliwości uregulowania należności z tytułu składek i powinno zostać przeanalizowane przez organ w realiach danej sprawy. Samo zagrożenie karą pozbawienia wolności niczego jednak nie przesądza co do oceny możliwości podjęcia zatrudnienia i gromadzenia majątku, po opuszczeniu aresztu śledczego.

Ogólnikowe stwierdzenie "wprowadzone wyroki do odbycia kary" nie zostało poparte żadnymi dalszymi informacjami. Jeżeli skarżący został prawomocnie skazany to powinien o takim fakcie poinformować organ w toku ponownego postępowania skoro uznaje to za okoliczności wskazujące na umorzenie należności. Zaś organ poinformowany o tego typu okoliczności ma obowiązek ją przeanalizować. Skarżący nie może jednak oczekiwać, że to organ będzie ustalał, czy skarżący został skazany prawomocnymi wyrokami, kary zostały orzeczone wobec skarżącego i czy są one wykonywane.

Na marginesie Sąd stwierdza, że wskazane przez skarżącego przepisy: art. 177 i art. 178 Kodeksu karnego, dotyczące spowodowania wypadku w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym i zaostrzenia karalności wobec sprawcy katastrofy lub wypadku, każą wątpić w skazanie na wieloletnią karę pozbawienia wolności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w związku z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.