Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 716/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1, par. 2, par. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 września 2023 r. nr 0601-IEE.7192.164.2023.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny", z 29 czerwca 2022 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec B. B., dalej: "zobowiązania", "strona", "skarżąca", na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4200021031104 do TW4200021031107.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy, postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej toczy się na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez ZUS Oddział w L., a obejmujących zaległości w płatności składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę, wynikające z prawomocnych decyzji ZUS. Wystawione zostały tytuły wykonawcze o numerach:

- TW1200021006320,

- TW1200021006321,

- TW1200021007255,

- TW1200021007256,

- od TW4200021031104 do TW4200021031107,

- TW1200022000183,

- TW1200022000184,

- TW1200022000908.

W celu wyegzekwowania należności dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w mBanku S.A. Bank w odpowiedzi poinformował organ egzekucyjny o braku środków pozwalających na realizację zajęć. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej za pośrednictwem poczty 27 grudnia 2021 r. Następnie zawiadomieniami z 2 czerwca 2021 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanej w ZUS Oddział w L..

Zobowiązana pismem z 7 lutego 2022 r. zwróciła się o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z 23 lutego 2022 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: TW1200021006320, TW1200021006321, TW1200021007255, TW1200021007256, od TW4200021031104 do TW4200021031107, TW1200022000183, TW1200022000184 i TW1200022000908. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 9 maja 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Na to postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sąd ten wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 383/22, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 9 maja 2022 r. Uwzględniając wskazany wyrok, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 13 kwietnia 2023 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z 23 lutego 2022 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z 29 czerwca 2022 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4200021031104 do TW4200021031107. Z kolei wydanym tego samego dnia postanowieniem umorzył, uwzględniając powołany wyżej wyrok WSA, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach TW1200021006320, TW1200021006321, TW1200021007255, TW1200021007256, TW1200022000183, TW1200022000184 oraz TW1200022000908.

W zażaleniu na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżąca zarzuciła, że nieprawidłowo została wskazana strona, postanowienie nie jest zaś podpisane z podaniem imienia i nazwiska, co narusza art. 107 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji. Strona zakwestionowała wystawienie tytułów wykonawczych, uznając że nastąpiło to z przekroczeniem uprawnień i na podstawie decyzji wystawionych z przekroczeniem uprawnień. Zażądała ona wstrzymania egzekucji. Podniosła również, że dochodzi do znęcania się nad nią w sprawie, w której uczestniczą nieuprawnione podmioty prawa. Ponadto strona zażądała wskazania podstawy prawnej, wedle której deklaracje sporządzone z urzędu są środkami dowodowymi oraz przepisó, pozwalających ZUS wydawać decyzje określające wysokość zadłużenia. Strona wskazała na postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie o sygnaturze I CZ 63/18 z dnia 5 lipca 2018 r. i zarzuciła, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie ma podstaw prawnych do uwzględniania decyzji wydanych przez nieuprawniony podmiot, ani do uwzględniania nie podpisanego przynajmniej imieniem i nazwiskiem wyroku sądu cywilnego.

Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 59 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479), dalej: "u.p.e.a.". Zaznaczył, że w postępowaniu prowadzonym w trybie określonym w art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny powinien w sposób wyczerpujący ustalić istotne, w świetle danej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego okoliczności, i w oparciu o te ustalenia podjąć rozstrzygnięcie co do umorzenia postępowania. Jednocześnie nie ma on podstaw do umorzenia, jeśli nie stwierdzi zaistnienia którejkolwiek z przesłanek, wymienionych w art. 59 § 1 lub § 2 u.p.e.a.

Organ nadzorczy wyjaśnił następnie, że strona w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą objęta była ubezpieczeniami społecznymi, co potwierdziła ostateczna decyzja ZUS z dnia 14 maja 2012 r., poddana następnie kontroli sądów powszechnych i utrzymana w mocy. W związku z niedopełnieniem obowiązku składania deklaracji i opłacania składek za miesiące październik i listopad 2017 r. oraz lipiec, sierpień i wrzesień 2018 r. ZUS sporządził stosowne dokumenty oraz decyzjami z 7 marca 2018 r. i z 9 stycznia 2019 r. określił wysokość zadłużenia z tytułu składek za te okresy. Odwołania od tych rozstrzygnięć zostały oddalone wyrokami Sądu Okręgowego w L. z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt VIII U [...] oraz z 8 listopada 2019 r., sygn. akt VIII U [...], a apelacje od tych orzeczeń oddalił Sąd Apelacyjny w R. wyrokami z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III AUa [...] i III AUa [...]. Obie decyzje określające zawierają wyraźne pouczenie, że w przypadku nieuregulowania zadłużenia będzie ono dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego, a same decyzje po uprawomocnieniu stanowić będą podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego upomnienia.

Dalej organ nadzorczy, cytując art. 26 § 1 i § 5 u.p.e.a., wskazał, że ZUS 20 grudnia 2021 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od TW4200021031104 do TW4200021031107, obejmujące zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za październik i listopad 2017 r. oraz lipiec, sierpień i wrzesień 2018 r. Skierował je do Dyrektora Oddziału ZUS, uprawnionego do stosowania środków egzekucyjnych określonych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej celem wszczęcia egzekucji i wykonania dochodzonego obowiązku. Dyrektor Oddziału ZUS zastosował przewidziany w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, wystawiając i doręczając bankowi elektronicznie zawiadomienia o zajęciu o nr od ZAR200021029255 do ZAR200021029258. W odpowiedzi bank poinformował o braku na rachunku środków na ich realizację.

Wskazując na treść art. 1a pkt 13 oraz art. 19 § 4 u.p.e.a. oraz rozporządzenie Ministra Finansów z 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411), organ nadzorczy wskazał, że Dyrektor Oddziału ZUS mógł prowadzić egzekucję na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Słuszność tego stanowiska znalazła potwierdzenie w wyroku WSA w Lublinie z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 383/22.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że tytuły wykonawcze o numerach od TW4200021031104 do TW4200021031107 zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym oznaczenie wierzyciela, wskazanie zobowiązanego i jego adresu, podstawę prawną oraz treść podlegającego egzekucji obowiązku. Zamieszczono w nich też klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułów do egzekucji administracyjnej. Nadając klauzulę organ egzekucyjny potwierdził, że tytuły zostały wystawione prawidłowo, gdyż należność nie została uregulowana i nadaje się do wykonania. Została również podana pełna nazwa i adres siedziby organu egzekucyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 27 § 1b – obowiązującym od 30 lipca 2020 r., tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym w postaci elektronicznej, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nadanie klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej uznaje się za podpisanie tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela. Jak następnie zaznaczył organ nadzorczy, postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone na wniosek wierzyciela, nie wpłynął również od wierzyciela wniosek o umorzenie tego postępowania. Odrębne ustawy także nie dają podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na tym etapie postępowania nie zachodzi również przesłanka całkowitej bezskuteczności egzekucji wynikająca z treści w art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zastosował bowiem skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego, z którego co miesiąc dokonywane są potrącenia na rzecz należności z tytułu nieopłaconych składek.

Organ nadzorczy zauważył, że czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny mające na celu dochodzenie nieopłaconych składek, dokonywane są na podstawie i w granicach prawa. Nie są nakierowane na wyrządzenie dolegliwości zobowiązanej, a jedynie na wyegzekwowanie należności. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 § 1 k.p.a. Spełnione jest także wymaganie podpisania postanowienia przez uprawnioną osobę oraz prawidłowe oznaczenie strony postępowania.. Nieczytelny podpis każdorazowo został bowiem umieszczony wraz z imienną pieczęcią upoważnionego pracownika, zawierającą jego imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe. Ten sposób działania organów odpowiada wymaganiom art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Zobowiązana w skardze do WSA w Lublinie żądała uchylenia zaskarżonego postanowienia, uchylenia poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, uznania egzekucji za bezzasadną i umorzenia jej.

Zdaniem skarżącej brak jest podstaw prawnych, aby ZUS Oddział w L. był wierzycielem. Na poparcie swojego stanowiska przywołała przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i stwierdziła, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości, aby jednostki organizacyjne ZUS (organy rentowe) były wierzycielami i mogły wystawiać tytuły egzekucyjne. Uprawnienia do wystawiania tytułów egzekucyjnych wynikające z art. 24 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczą ZUS, czyli jednostki organizacyjnej, posiadającej osobowość prawną i siedzibę w Warszawie. Zdaniem skarżącej z punktu widzenia ustaw nie może być długu, organ rentowy nie może być wierzycielem, bo nie ma swoich pieniędzy, swojego majątku, nie ma osobowości prawnej, tylko na podstawie ustaw wykonuje zadania jako jednostka organizacyjna wchodząca w skład ZUS. Argumentowała, że przekraczanie uprawnień organu w sprawie doniosłej dla życia człowieka i całej rodziny jest bardzo poważnym zarzutem, który nie może być lekceważony przez sąd.

Skarżąca wskazała też, że wbrew stanowisku organów i sądu administracyjnego, przepisy nie dopuszczają posługiwania się pieczątkami imiennymi, a sam art. 124 § k.p.a. wymaga podpisu z podaniem imienia i nazwiska. Stawianie pieczątek imiennych, zastępowanie nimi podpisów z podaniem imienia i nazwiska jest karygodną samowolą.

Następnie skarżąca podniosła, że nie wiadomo na podstawie czego sporządzono tytuły wykonawcze, skoro nie ma deklaracji płatnika ani decyzji ostatecznych, spełniających wymogi ustawowe i wydanych przez uprawniony podmiot. Nikt nie wskazał podstaw prawnych, pozwalających organom rentowym, w tym ZUS Oddział w L. na wydawanie decyzji wymiarowych. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie nie odnosi się do najważniejszych spraw, a dodatkowo nie został jeszcze rozpoznany wniosek o wyłączenie dyrektora P. W.. Ponadto skarżąca zarzuciła, że naruszające prawo działania organów mają na celu znęcanie się nad nią i zabieranie dorobku, zagrażają też jej zdrowiu i życiu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł się o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z powołanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy oraz sformułowane w skardze zarzuty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu.

Istota sporu w sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w ustalonych okolicznościach sprawy, organ odmówił skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ jak przyjmuje organ, nie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Na wstępie wskazać trzeba, że wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 393/22, tut. Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 9 maja 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyrok stał się prawomocny. W wyroku tym WSA w Lublinie kontrolował postanowienie odmawiające skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych:

- TW1200021006320, TW1200021006321 wystawionych 4 listopada 2021 r.;

- TW1200021007255, TW1200021007256 wystawionych 9 grudnia 2021 r.;

- TW4200021031104 do TW4200021031107 wystawionych 20 grudnia 2021 r.;

- TW1200022000183, TW1200022000184 wystawionych 10 stycznia 2022 r.;

- TW1200022000908 wystawionego 3 lutego 2022 r.

Uchylając postanowienie organu nadzorczej w tej sprawie Sąd stwierdził, że w motywach kontrolowanego postanowienia organ nie omówił treści poszczególnych upomnień. Co więcej, upomnień ogólnie powoływanych przez organ nie ma w aktach postępowania egzekucyjnego przedstawionych Sądowi. Organ ograniczył się do dołączenia do akt postępowania egzekucyjnego dowodów doręczeń upomnień stronie. Nie sposób zatem przyjąć, że wszystkie upomnienia zawierały prawidłową treść, zgodną z art. 15 § 1, § 1b w związku z art. 3a § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Sąd stwierdził również, że organ nie podjął próby analizy treści każdej części od A do J każdego z wymienionych tytułów wykonawczych i nie odniósł wyników takiej analizy do konkretnych przepisów prawa. W istocie rzeczy organ ograniczył się wyłącznie do ogólnego stwierdzenia, że wszystkie omawiane tytuły wykonawcze spełniają wymogi ustanowione w art. 27 u.p.e.a. W ocenie Sądu zawartej we wskazanym wyroku żaden z analizowanych tytułów wykonawczych nie zawiera w części A bloku A2 koniecznego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego strony zobowiązanej i jej małżonka. Jednocześnie we wszystkich tytułach wykonawczych wierzyciel w części D poz. 6 zaznaczył pkt 1, zgodnie z którym odpowiedzialność za należność pieniężną z odsetkami obejmuje również majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka.

Tytuły wykonawcze zawierają zatem podstawową sprzeczność: z jednej strony brak w części A tytułów wykonawczych bloku A2 oznacza, że egzekucja nie może być kierowana do majątku wspólnego strony zobowiązanej i jej małżonka. Z drugiej zaś z części D poz. 6 pkt 1 wprost wynika, że odpowiedzialność za należność pieniężną z odsetkami obejmuje również majątek wspólny strony zobowiązanej i małżonka, czyli organ egzekucyjny zamierza egzekwować należności objęte tytułami wykonawczymi z majątku wspólnego strony zobowiązanej z jej małżonkiem. Jednocześnie organ całkowicie pominął zagadnienie czy organ egzekucyjny skierował egzekucję do majątku odrębnego strony zobowiązanej, czy też do jej majątku wspólnego razem z małżonkiem.

Sąd zwrócił też uwagę, że w części D poz. 3 kwadrat 2 i poz. 4 tytułów wykonawczych, przykładowo: TW1200021006320, TW1200021006321, TW1200021007255, TW1200021007256, TW1200022000908, wierzyciel wymienił jako podstawę prawną obowiązku art. 3a § 1 u.p.e.a. i deklarację złożoną przez płatnika składek, natomiast wierzyciel nie wymienił w podstawie prawnej egzekwowanego obowiązku ani deklaracji wystawionej przez siebie za płatnika, ani też art. 47 ust. 2h ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który jest podstawą prawną wystawienia tego rodzaju deklaracji. Sąd akcentował, że w treści analizowanych tytułów wykonawczych wierzyciel powołał się na deklaracje złożone przez płatnika, a więc na inny dokument niż deklaracja złożona nie przez płatnika, ale przez wierzyciela za płatnika. Tymczasem poza sporem pozostawała okoliczność, że strona skarżąca nie składała deklaracji. Oznacza to, że wierzyciel, powołując się w części D tytułów wykonawczych na deklaracje złożone przez płatnika, ujął w tytułach wykonawczych nieistniejące dokumenty. Sąd akcentował, że w treści tytułów wykonawczych wierzyciel miał obowiązek konkretnie opisać rzeczywistą podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, zaś organ w żaden sposób nie omówił takiej konstrukcji tytułów wykonawczych i nie podał jej analizie prawnej z punktu widzenia art. 3a § 1 u.p.e.a. oraz art. 47 ust. 2i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W efekcie organ nie wykazał, który konkretnie punkt art. 3a § 1 u.p.e.a. znajduje zastosowanie do spornych tytułów wykonawczych, z jakich przyczyn faktycznych i prawnych. Sąd wskazał też, że organ nie odniósł się do treści deklaracji wystawianych za płatnika, a ściślej do okoliczności, czy zawierały one pouczenie o tym, że stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (o konieczności zamieszczenia takiego pouczenia stanowi art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. i nie przewiduje przy tym wyjątków).

We wskazanym wyżej wyroku Sąd, w związku z powyższym zalecił przeprowadzenie rzetelnej i wszechstronnej analizy wszystkich wymienionych wyżej dokumentów oraz rozważenie, czy deklaracja wystawiona za płatnika należy do katalogu zawartego w art. 3a § 1 u.p.e.a., a jeśli tak, jak poprowadzona wykładnia prawa, zdaniem organu, ma za tym przemawiać.

Sąd podzielił przy tym stanowisko organu, że ZUS, a w jego ramach Dyrektorzy Oddziałów są wierzycielami uprawnionymi do wystawiania tytułów wykonawczych zgodnie z art. 24 ust. 2, art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 93 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 poz. 2561 ze zm.). Sąd wyraził też stanowisko, że Dyrektorzy Oddziałów ZUS mają status organów egzekucyjnych z mocy art. 19 § 4 u.p.e.a., stwierdził też, że zarówno postanowienie organu egzekucyjnego, jak organu nadzorczego zostały podpisane zgodnie z prawem. Nieczytelny podpis każdorazowo został umieszczony wraz z imienną pieczęcią upoważnionego pracownika, zawierającą jego imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe. Ten sposób procedowania organów odpowiada art. 124 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Mając na uwadze treść powołanego prawomocnego wyroku zauważyć trzeba, że stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy.

Ponieważ organ nadzorczy, uwzględniając treść wskazanego wyroku, przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi egzekucyjnemu, organ ten prowadząc ponownie postępowanie umorzył postępowanie egzekucyjne, zgodnie z żądaniem skarżącej, w zakresie wskazanym w postanowieniu z 29 czerwca 2023 r. (k.89) i postanowieniem z tego samego dnia odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 20 grudnia 2021 r. o numerach od TW4200021031104 do TW4200021031107. Nie znalazł bowiem przesłanek uzasadniających umorzenie w tym zakresie postępowania egzekucyjnego.

Kontrolując zgodność z prawem rozstrzygnięcia w zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w pierwszej wskazać trzeba, że podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione zostały w art. 59 § 1 oraz art. 59 § 2 u.p.e.a. Powołane przepisy stanowią, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12. miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Do umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części dojść może również, w trybie związanym z rozpoznaniem odrębnego środka prawnego, a mianowicie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a.). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej stanowi osobny środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Okoliczności stanowiące podstawę zarzutu określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. nie pokrywają się z okolicznościami stanowiącymi podstawę umorzenia postępowania w trybie art. 59 u.p.e.a.

Zauważyć trzeba, że skarżąca wskazywała konsekwentnie (we wniosku, zażaleniu, skardze do Sądu), że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, gdyż ZUS nie jest uprawniony do egzekucji zadłużenia powstałego na podstawie deklaracji sporządzonych przez ZUS z urzędu w systemie teleinformatycznym. Akcentowała ona również, że zgodnie z decyzją Prezesa KRUS z 17 października 1997 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. ZUS nie spełnia zatem wymogów by być wierzycielem, a tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu zawierają wady prawne.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo wyjaśnił, że skarżąca została objęta ubezpieczeniami społecznymi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co wynika z ostatecznej decyzji ZUS z 14 maja 2012 r., poddanej następnie kontroli sądowej. Przy czym kontrola sądowa nie wyeliminowała tej decyzji w żaden sposób z obiegu prawnego. Prawidłowe jest zatem twierdzenie, że od stycznia 1999 r. skarżąca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. We wniosku i skardze do Sądu neguje ona w sposób dość ogólny fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu w systemie administrowanym przez ZUS. Nie odnosi się natomiast skarżąca w rzeczowy sposób do logicznej argumentacji organów, prowadzonej z uwzględnieniem orzeczeń sądowych.

Jak bowiem wynika z akt sprawy, należności objęte niniejszym postępowaniem dotyczą składek na ubezpieczenia społeczne za październik i listopad 2017 r. oraz lipiec, sierpień i wrzesień 2018 r. r. W stosunku do tych okresów rozliczeniowych ZUS stosownymi decyzjami z 7 marca 2018 r. i 9 stycznia 2019 r. określił wysokość zadłużenia skarżącej z tytułu składek. Prawidłowość tych decyzji potwierdziły wyroki Sądu Okręgowego w L., w sprawach o sygnaturach: VIII U [...] oraz VIII U [...], oraz wyroki Sądu Apelacyjnego w R. w sprawach o sygnaturach: III AUa 65220 i III AUa [...].

Wskazane wyżej decyzje były podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4200021031104 do TW4200021031107, co wyjaśnił organ nadzorczy w skarżonym postanowieniu. Nie ma więc racji skarżąca twierdząc, że podstawą tych tytułów wykonawczych, których dotyczy sprawa niniejsza, są deklaracje sporządzone przez ZUS z urzędu w systemie teleinformatycznym. Decyzje, o których mowa wyżej, uwidocznione są w stosownych rubrykach tytułów wykonawczych (k.1-7), ze wskazaniem dat i numerów decyzji. Zarzuty strony w tym zakresie są więc niezasadne. Nie dotyczą bowiem z pewnością tytułów, o których wyżej mowa.

Nie zachodzą również przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Obowiązek zapłaty wskazanych wyżej składek na ubezpieczenie społeczne istnieje, jest wymagalny, nie został umorzony i nie wygasł z innego powodu. Nie doszło do przedawnienia zaległości z tytułu wskazanych składek. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia tytułów wykonawczych, których dotyczy niniejsza sprawa, zostały one doręczone zobowiązanej 27 grudnia 2021 r. w sposób prawidłowy. Doręczenie tytułów wykonawczych nastąpiło zatem przez upływem terminów przedawnienia nawet najwcześniej wymagalnych należności, tj. należności październik i listopad 2017 r.

Nie zachodzi również przesłanka wskazana w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przesłanka wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nie został wykonany zarówno przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i na dzień złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nadal na jej koncie figurowały zaległości, które nadal też są egzekwowane.

W sprawie nie zaistniała także przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedoręczenia upomnienia (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), gdyż strona została prawidłowo pouczona, że same decyzji po ich uprawomocnieniu będą stanowiły podstawę wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Nie wystąpiła także przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji. Wskazać przy tym należy, że organ egzekucyjny w zaskarżonej decyzji odniósł się również do pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na które skarżąca nie powoływała się, i słusznie doszedł do wniosku, że w sprawie nie zostały one spełnione.

Co do pozostałych zarzutów skargi, że ZUS nie spełnia wymogów by być wierzycielem, wypowiedział się już WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 38/22 stwierdzając, że ZUS, a w jego ramach Dyrektorzy Oddziałów są wierzycielami uprawnionymi do wystawiania tytułów wykonawczych zgodnie z art. 24 ust. 2, art. 32 u.s.u.s. oraz art. 93 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dyrektorzy Oddziałów ZUS mają zaś status organów egzekucyjnych z mocy art. 19 § 4 u.p.e.a.

Sąd we wskazanym prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 393/22 stanął też na stanowisku, że zarówno postanowienie organu egzekucyjnego, jak organu nadzorczego zostały podpisane zgodnie z prawem, gdyż nieczytelny podpis każdorazowo został umieszczony wraz z imienną pieczęcią upoważnionego pracownika, zawierającą jego imię i nazwisko i stanowisko służbowe. Odpowiada to wymaganiom art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Podobnie podpisane postanowienia, poddane aktualnie kontroli Sądu, Sąd ocenia jako podpisane w prawidłowy sposób. Sąd nie ma przy tym wiedzy o "innych nieuprawnionych podmiotach" biorących udział w postępowaniu w sprawie. Udział takich podmiotów nie wynika z akt postępowania, skarżąca podnosi zaś tę kwestię zupełnie ogólnikowo. Odnosząc się zaś do zawartej w skardze informacji, że nadal nie jest rozpoznany wniosek o wyłączenie P. W. należy zauważyć, że w aktach sprawy nie ma wniosku o wyłączenie tej osoby i osoba wskazana nie podpisała żadnego ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, ani nie dokonała w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem żadnej czynności.

Podsumowując zauważyć trzeba, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił przyczyny odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powołał obowiązujące przepisy prawa i na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo zastosował art. 59 § 1 u.p.e.a., dochodząc do słusznego przekonania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia postępowania, ani wskazane przez skarżącą, ani pozostałe, wymienione w tym przepisie. Przeanalizował przy tym wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie odnosi się także do wszystkich kwestii podniesionych w zażaleniu. Okoliczność, że oceny wywiedzionej przez organ nie podziela skarżąca i że oczekiwała rozstrzygnięcia korzystnego dla siebie, nie świadczy o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Ze wszystkich względów wyżej przytoczonych, skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.