Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1441/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy: article: art. 9a, art. 122a
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 64e, art. 151a § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2023 r. sprawy ze sprzeciwu A. G. od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 6 lipca 2023 r. nr NWXIV.7581.1.2.2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 15 marca 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 122a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarcze nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344) orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem dla Komendy Wojewódzkiej Policji w K., prawa własności do [...] udziału w nieruchomości położonej w K. przy ul.[...] , oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1278 m² oraz działka nr [...] o powierzchni 295 m². Właścicielką przedmiotowych udziałów w nieruchomości, zgodnie z wpisem z księgi wieczystej jest A. G. (dalej jako strona lub skarżąca). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał treść żądania skierowanego do tego organu ze strony wnioskodawcy, a następnie w sposób chronologiczny przedstawił czynności prawne podejmowane w stosunku do przedmiotowych nieruchomości na przestrzeni blisko 50 lat przez różne organy państwa. W dalszej kolejności organ ten przybliżył ustalenia co do wypłaty na rzecz właścicieli nieruchomości przysługującego im odszkodowania i doszedł do konstatacji, że brak jest dokumentów potwierdzających taką wypłatę czy też złożenie stosownej kwoty do depozytu sądowego. Następnie wskazany organ przywołał postanowienia art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami i odwołując się do istoty decyzji stwierdzającej nieważność uznał, że zasadne jest podjęcie przedmiotowej decyzji.

Z powyższą decyzją nie zgodził się Komendant Wojewódzki Policji w K/, który wniósł odwołanie do Wojewody Śląskiego w Katowicach. W odwołaniu tym podniesiono zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem w treści uzasadnienia decyzji nie można odszukać wyjaśniania przywołanej podstawy prawnej. Nadto podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w sprawie tej nie ma ten przepis zastosowania. Dodatkowo podniesiono zarzut błędnego zastosowania art. 2 ustawy z 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji wystąpiono o uchylenie kwestionowanej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W motywach odwołania przybliżono argumentacje przemawiającą za zasadnością wniesionego odwołania.

Wojewoda Śląski w Katowicach decyzją z 6 lipca 2023 r. nr NW XIV.7581.1.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 9a i art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie organ ten zamieścił w uzasadnieniu stwierdzenie, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże treść osnowy decyzji oraz jej uzasadnienie świadczą o tym, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. W rozbudowanym uzasadnieniu organ odwoławczy przeprowadził analizę stanu normatywnego mającego zastosowanie w tej sprawie, jak również dokonał pogłębionej analizy postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ramach prowadzonego toku rozważań podkreślono, że nie jest prawidłowe, aby udział w nieruchomości będącej siedzibą Policji przynależał do osoby fizycznej. Przeprowadzona analiza postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz powyższe stwierdzenie skłoniły organ odwoławczy do uznania, że w rozpoznawanej sprawie przywoływany tu przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie. W konsekwencji niezbędnym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji, kierując się dokonaną w tej decyzji analizą stanu normatywnego zastosuje przywoływany przepis jak również podkreślono, że unormowanie to odsyła do rozdziału 5 działu III tej ustawy i przepisy tam zamieszczone mają zostać wykorzystane w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone. Zamieszczono także wskazania co do zasad ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość i podkreślono, że odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości odebranej nieruchomości, która w dacie rzeczywistego odebrania jej właścicielom posiadała określone cechy na tę wartość wpływające, a podlegające następnie zmianom i za nieruchomość o takich cechach należne jest jej właścicielom odszkodowanie ustalone w decyzji o nabyciu tej nieruchomości.

Z powyższą decyzja nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez pełnomocnika wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W sprzeciwie tym zarzucono decyzji organu odwoławczego naruszenie postanowień art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego akcentując, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i nie zawiera zarzucanych jej ułomności. W konsekwencji wystąpiono o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu przedstawiono argumentacje przemawiającą za jego trafnością, a w szczególności podkreślono, że przedmiotowa sprawa nie ma wymiaru administracyjnego lecz cywilnoprawny i z tego powodu powinna być prowadzona w innym trybie i przed innym organem Państwa. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa.

W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda Śląski w Katowicach wniósł o jego oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w wydanej przez siebie decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do postanowień art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 64b § 1 powyższej ustawy, do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W myśl art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy w wyniku rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania wydaje albo decyzję kończącą postępowanie w sprawie - utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, albo decyzję uchylającą zaskarżoną do niego decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, że organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nieorzekania w sposób merytoryczny, kończący sprawę i wydania decyzji kasacyjnej czyli uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Podjęcie takiego orzeczenia przez organ drugiej instancji występuje jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. A contrario, w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie jest dopuszczalne. Należy podkreślić, że stosownie do postanowień przywołanego przepisu, organ drugiej instancji przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powyższe rozważania oznaczają, że Sąd dokonując kontroli tego typu decyzji nie rozpoznaje sprawy w sposób merytoryczny, a jedynie sprawdza, czy organ odwoławczy w prawidłowy sposób odczytał i zastosował postanowienia art. 138 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu.

Przechodząc do rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do kwestii związanych z tym, czy organ odwoławczy w sposób prawidłowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, a zatem czy faktycznie zasadnym było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przypomnieć należy, że organ pierwsze instancji mocą swojej decyzji orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem dla Komendy Wojewódzkiej Policji w K., prawa własności do [...] udziału w nieruchomości położonej w K. przy ul.[...] . W uzasadnieniu tej decyzji organ ten uznał, że brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie w sprawie postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. W następstwie wniesionego odwołania organ odwoławczy, po przeprowadzeniu rozbudowanej analizy postanowień przywołanego przepisu oraz odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych doszedł do odmiennego stanowiska i uznał, że przepis ten ma w sprawie tej zastosowanie.

Jak zostało to powyżej zaznaczone w ramach rozpoznawania sprzeciwu sąd administracyjny nie rozpoznaje sprawy w sposób merytoryczny, jedynie kontroluje rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem spełnienia wymogów wynikających z postanowień art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. tak wyznaczony zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny pozwala opowiedzieć się za stanowiskiem, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu procesowego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten przyjął odmienne stanowisko niż uczynił to organ pierwszej instancji i uznał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie posiada art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowisko to organ ten uzasadnił i przedstawił własną argumentację na tę okoliczność. Oznacza to zarazem, że organ ten nie był uprawniony do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego, albowiem w następstwie uznania możliwości zastosowania wskazanego przepisu ujawniła się konieczność przeprowadzenia określonych czynności procesowych, których zakres wykracza poza możliwości wynikające z postanowień art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji uznać należy, że w sprawie tej wystąpiła pierwsza z przesłanek przewidzianych treścią art. 138 § 2 powyższego Kodeksu, a mianowicie ta, która mówi o tym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Rozważenia wymaga zatem to czy dopełniony został kolejny wymóg wynikający z treści przywoływanego tu art. 138 § 2 powoływanego aktu, a mianowicie, czy organ odwoławczy zamieścił wskazania co do dalszego przebiegu postępowania. Analiza uzasadnienia kwestionowanej decyzji pozwala uznać, że takie wskazania zostały zamieszczone. W końcowej części decyzji organ wyższego stopnia w sposób bardzo precyzyjny określił, jakie czynności mają być podjęte w ramach ponownie prowadzonego postępowania, tym samym uznać należy, że także i ten element normy prawnej leżącej u podstaw podjętej decyzji został dopełniony.

Powyższe ustaleni pozwalają uznać, że zarzut naruszenia postanowień art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest trafny, albowiem organ odwoławczy w sposób poprawny wykazał zasadność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, jak również zamieścił wskazania co do dalszego przebiegu postępowania. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesione w sprzeciwie stanowisko, że przedmiotowa sprawa ma charakter cywilnoprawny. W takim przypadku rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji także byłoby wadliwe, ponieważ wówczas organ administracji nie może wydawać decyzji o charakterze merytorycznym, lecz musi ograniczyć się do wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. W sprawie tej istnieje przepis prawa administracyjnego, w oparciu o który możliwe jest rozstrzygnięcie sprawy, a tym samym nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego i konieczności jego umorzenia.

W stanie prawnym i faktycznym występującym w rozpoznawanej sprawie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, a to oznacza, że w sposób prawidłowy zastosował postanowienia art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skoro wniesiony sprzeciw nie jest zasadny, zatem stosownie do postanowień art. 151 a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym, sprzeciw należało oddalić