Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 96/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 924
law: Ustawa  z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw
article: art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 16, pkt 19, pkt 20, pkt 21, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1-ust. 3b, art. 18 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 1 lit. a, lit. b. lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 153, art 170
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 9, art. 10 par. 1, art. 104 par. 2, art. 127 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 23 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 listopada 2023 roku nr SKO 4118.21.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 roku, znak: [...] orzekającej "o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 2018-11-01 do 2019-09-30"; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2023 r. znak: SKO 4118.21.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po ponownym rozpatrzeniu odwołania A.W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 r. znak: [...] orzekającą o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz o odmowie przyznania świadczenia w okresie od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 22 sierpnia 2018 r. A.W. wystąpiła do Prezydenta Miasta Łodzi o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W..

Decyzją z 30 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o odmowie przyznania świadczenia w okresie od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. (pkt 1) oraz o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 500 zł miesięcznie (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył brzmienie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a następnie stwierdził, że wobec niedostarczenia dokumentów dotyczących dochodów M.W. z tytułu rozpoczętej przez niego w 2018 r. działalności gospodarczej, nie było możliwe jednoznaczne ustalenie dochodu rodziny A.W.. Jednocześnie, wobec orzeczenia [...] listopada 2018 r. separacji pomiędzy małżonkami (wyrok w sprawie o sygnaturze [...], prawomocny z dniem 30 listopada 2018 r.), organ stwierdził, że dochody M.W. nie są uwzględniane przy wyliczeniu dochodu rodziny od listopada 2018 r. Od listopada 2018 r. nie wchodził on w skład rodziny.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A.W. reprezentowana przez B.K., która zakwestionowała rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia na okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. Jej zdaniem, organ bezzasadnie uznał, że M.W. był w październiku 2018 r. członkiem rodziny odwołującej, podczas gdy miał wiedzę zarówno o złożonym pozwie o orzeczenie separacji oraz o zabezpieczeniu alimentów na rzecz dziecka (postanowienie z 29 marca 2018 r. sygn. akt [...]).

Decyzją z 27 marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Łodzi w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, wskazując na konieczność dokonania pełnych ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej rodziny.

Wyrokiem z 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 426/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił sprzeciw A.W. i uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. Zdaniem Sądu, Kolegium wyszło poza granice zaskarżenia, ponieważ przedmiotem odwołania było wyłącznie orzeczenie w części odnoszącej się do odmowy przyznania świadczenia w okresie od 1 do 31 października 2018 r., nie zaś całe rozstrzygnięcie. Tym samym, w pozostałym zakresie decyzja Prezydenta Miasta Łodzi stała się ostateczna i organ nie miał podstaw do uchylenia decyzji pierwszej instancji i przekazania sprawy do rozpoznania w całości. Sąd wskazał nadto, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania przez organ art. 138 § 2 k.p.a., a przynajmniej decyzja w tym zakresie była przedwczesna. W przypadku niedostatków postępowania dowodowego w postępowaniu organu I instancji, Kolegium winno było przeprowadzić niezbędne dowody we własnym zakresie, dokonując ustaleń w zakresie dochodu zarówno samej A.W., jak i jej męża.

Decyzją z 23 czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 r.

Powyższe rozstrzygnięcie A.W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc zarzut przekroczenia granic zaskarżenia decyzji. Skarżąca zaskarżyła bowiem decyzję organu I instancji tylko w części odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 października do 31 października 2018 r., a organ II instancji rozstrzygnął sprawę co do całości, wydając decyzję utrzymującą w mocy poprzednie rozstrzygnięcie. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że mąż skarżącej - M.W. był członkiem rodziny i jego dochody muszą być wliczone do dochodu rodziny oraz wydanie decyzji w składzie orzekającym, w którym udział brała osoba, która orzekała w sprawie na wcześniejszym etapie, tj. przy wydaniu decyzji, która została następnie uchylona wyrokiem WSA w Łodzi z 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA Łd 426/19.

Wyrokiem z 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 653/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi. Uzasadniając orzeczenie Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu, że przy ustalaniu dochodu rodziny do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji należało uznać, że M.W. jest członkiem rodziny, którego dochód podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Sąd wskazał też, że "Z akt sprawy wynika i nie jest sporne, że M.W. w 2018 r. uzyskiwał dochód z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Sytuacja ta jest określona w art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r., który to przepis w przeciwieństwie do art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie odwołuje się do pojęcia przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm.), pomniejszonych o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Sposób ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne określa art. 7 ust. 3b u.p.p.w.d., w myśl którego w przypadku ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez ministra właściwego do spraw rodziny w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do dnia 1 sierpnia każdego roku. Przepis ten obowiązuje od 1 sierpnia 2017 r. i z mocy art. 6 ustawy zmieniającej ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Powinien zatem zostać uwzględniony przez organ administracji wydający zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do trzeciego z zarzutów Sąd nie podzielił argumentacji autora skargi, wskazując na brak podstaw do wyłączenia z orzekania członka samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział przy wydawaniu decyzji z 27 marca 2019 r.

Wyrok powyższy został następnie zaskarżony przez A.W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 6 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1868/21 oddalił skargę kasacyjną. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji oraz organów administracji rozpoznających sprawę, że "w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Małżonka nie można zatem pomijać przy ustaleniu składu rodziny, nawet jeśli w rzeczywistości z rodziną tą już nie zamieszkuje i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe".

Powołaną na wstępie decyzją z 30 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 - dalej w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 4, art. 5 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 pkt 1, 2, 4, 14, 16 i 19, art. 7 ust. 1-3b, art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu - tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 - dalej w skrócie "ustawa"), w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu - tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 - dalej w skrócie "u.ś.r."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu - tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2134), tj. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przez Prezydenta Miasta Łodzi decyzji z 30 stycznia 2019 r. Wobec powyższego Kolegium przytoczyło brzmienie art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 3 i 4 ustawy, a także definicje dochodu rodziny (art. 2 pkt 1) i dochodu członka rodziny (art. 2 pkt 2). Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie definicji dochodu ustawa odsyła natomiast do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2220), w tym do art. 3 pkt 1 u.ś.r. Kolegium przywołało również art. 7 ust. 1 i art. 2 pkt 19, art. 18 ust. 5 i 6 ustawy, art. 7 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i 3b, art. 2 pkt 20 ustawy.

Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w odniesieniu do okresu świadczeniowego 2018/2019, jest spełnienie przez rodzinę kryterium związanego z dochodem rodziny. Świadczenie to przysługuje wyłącznie wówczas gdy dochód rodziny - obliczany zgodnie z powyższymi zasadami - nie przekracza kwoty 800 zł na osobę miesięcznie, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne - kwoty 1200 zł.

Podstawą w zakresie obliczenia kryterium dochodowego są w sprawie niniejszej dochody uzyskane przez rodzinę w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w niniejszym wypadku z roku 2017, skorygowane ewentualnie odpowiednio w przypadku utraty bądź uzyskania dochodu.

Kolegium uwzględniając definicję pojęcia "rodzina" unormowaną w art. 2 pkt 16 ustawy, na podstawie akt sprawy stwierdziło, że w 2017 r. rodzina A.W. składała się z trzech osób tj. A.W., jej męża - M.W. oraz córki - Z.W.. Jak wynika z danych uzyskanych z systemów informatycznych ZUS i Ministerstwa Finansów, w 2017 r. A.W. i M.W. nie uzyskali żadnego dochodu podlegającego opodatkowaniu. W 2018 r. A.W. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 20 sierpnia 2018 r. do 27 listopada 2018 r. (a wcześniej również w okresie od 6 grudnia 2017 r. do 31 marca 2018 r.) jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które została skierowana przez powiatowy urząd pracy. Od 1 grudnia 2018 r. A.W. zgłoszona była do ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Mąż A.W. - M.W., w okresie od 17 grudnia 2017 r. do 31 marca 2018 r. zgłoszony był do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które został skierowany przez powiatowy urząd pracy. Z dniem 10 kwietnia 2018 r. rozpoczął natomiast prowadzenie działalności gospodarczej.

Stosownie do przywołanych wyżej przepisów, dochody A.W. z tytułu stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, jak również dochody M.W. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej należy doliczyć jako dochód uzyskany do dochodów rodziny z 2017 r. stosownie do art. 7 ust. 3 i art. 2 pkt 20 lit. e ustawy.

Podstawą wyliczeń dochodów rodziny przy ustaleniu prawa do świadczeń za okres od 1 do 31 października 2018 r. będą zatem dochody A.W. z miesiąca września 2018 r. oraz dochody M.W. z miesiąca maja 2018 r., tj. z miesięcy następujących po uzyskaniu przez nich dochodów.

Jak wynika z treści zaświadczenia wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w Łodzi, w miesiącu wrześniu 2018 r. A.W. otrzymała stypendium w wysokości 1.017,40 zł. Dochód ten uzyskiwany był przez stronę w okresie obejmującym świadczenia, tj. październiku 2018 r. i jako taki podlega uwzględnieniu przy obliczaniu kryterium dochodowego na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń za tenże okres. Zgodnie z dokumentacją sprawy wstrzymanie wypłaty dodatku nastąpiło z dniem 30 listopada 2018 r., wobec podjęcia przez A.W. zatrudnienia.

Natomiast dochód M.W. powinien zostać wyliczony zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3b ustawy, stosownie do wskazań wyroku WSA w Łodzi z 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 653/20. Działając, na podstawie art. 7 ust. 3b ustawy, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał 24 lipca 2019 r. obwieszczenie opublikowane w Monitorze Polskim pod poz. 724 w sprawie wysokości dochodu za rok 2018 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, ogłaszając, że dochód za rok 2018 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne odpowiada wysokości ustalonej zgodnie z wartościami określonymi w załączniku do obwieszczenia. W załączniku do obwieszczenia opublikowano m.in. w tabeli nr 3 - wysokość dochodu w przypadku podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla stawki podatku wynoszącej 5,5% osiąganych przychodów oraz w tabeli nr 4 - wysokość dochodu w przypadku podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla stawki podatku wynoszącej 8,5% lub 10% osiąganych przychodów.

Jak wynika z dokumentów przesłanych do sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu, M.W. rozliczał się w 2018 r. w formie zryczałtowanego podatku od przychodów ewidencjonowanych, z zastosowaniem stawek 8,5% oraz 5,5%. W złożonym zeznaniu podatkowym za 2018 r. PIT-28 wykazał on przychód w wysokości 162.798,37 zł opodatkowany według stawki 8,5% oraz przychód w wysokości 21.871,28 zł opodatkowany według stawki 5.5%.

Według tabeli nr 3 stanowiącej załącznik do ww. obwieszczenia przyjęta wysokość dochodu w przypadku podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla stawki podatku wynoszącej 5,5% osiąganych przychodów, w przypadku przychodu w kwocie od 21.477,01 zł do 22.700,00 zł wynosi 1.724,53 zł.

Według tabeli nr 4 stanowiącej załącznik do ww. obwieszczenia przyjęta wysokość dochodu w przypadku podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla stawki podatku wynoszącej 8,5% lub 10% osiąganych przychodów, w przypadku przychodu w kwocie od 160.482,01 zł do 174.118,00 zł wynosi 40.375,36 zł.

Stosownie do treści art. 7 ust. 3b ustawy oraz wartości wskazanych w powołanym wyżej obwieszczeniu przyjęto, iż dochód miesięczny M.W. wyniósł 3.508,32 zł (1.724,53 zł + 40.375,36 zł = 42.099,89 zł / 12 miesięcy = 3.508,32 zł).

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że dochód rodziny kształtuje się następująco:

- dochody z 2017 r. - 0,00 zł,

- dochód uzyskany przez A.W. we wrześniu 2018 r. (tj. dochód z miesiąca następującego po uzyskaniu prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego - 1.017,40 zł,

- dochód uzyskany przez M.W. w maju 2018 r., wyliczony stosownie do treści art. 7 ust. 3b ustawy - 3.508,32 zł.

Łączny miesięczny dochód rodziny: 4.525,72 zł. Rodzina składała się wówczas z 3 osób, a zatem średni miesięczny dochód członka rodziny wyniósł 1.508,57 zł. Kwota powyższa przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 3 ustawy, a zatem brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Z dokumentów sprawy wynika nadto, że wyrokiem z [...] listopada 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. Wydział [...] Cywilny orzekł separację pomiędzy M.W. a A.W., powierzając zarazem wykonywanie władzy nad małoletnią Z. W. obojgu rodzicom i zasądzając na rzecz Z.W. alimenty od jej ojca w kwocie 700 zł miesięcznie. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 30 listopada 2018 r.

W myśl obowiązujących przepisów, zmiana składu osobowego rodziny nie została wprost potraktowana przez ustawodawcę, jako zdarzenie powodujące utratę lub uzyskanie dochodu, jednakże wobec identycznych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją uwzględnić przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego. Na powyższe wielokrotnie wskazywały w swych orzeczeniach sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 września 2013 r. II SA/Sz 353/13, wyrok WSA w Kielcach z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 17/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W świetle powyższego, w takiej sytuacji winna znaleźć zastosowanie instytucja dochodu uzyskanego bądź utraconego - w zależności od realiów rozpoznawanej sprawy.

W niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie instytucja utraty dochodu - w związku ze zmniejszeniem składu osobowego rodziny, dochody tejże osoby traktowane winny być jako dochód utracony.

W przedmiotowej sprawie zmniejszenie składu rodziny nastąpiło z dniem 30 listopada 2018 r., tj. z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Do tego czasu, w świetle obowiązującego prawa, M.W. był członkiem rodziny odwołującej, z którą pozostawał w związku małżeńskim. Tym samym, dopiero od chwili uprawomocnienia się wyroku orzekającego separację małżonków, M.W. nie jest członkiem rodziny i w konsekwencji jego dochód nie jest uwzględniany przy obliczeniu dochodów rodziny, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 r., którą przyznano stronie prawo do świadczeń od 1 listopada 2018 r., czyli od miesiąca, w którym uprawomocnił się wyrok orzekający separację, do 30 września 2019 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że ani Prezydent Miasta Łodzi, ani też orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie mają uprawnień do samodzielnego badania relacji w rodzinie i opierania się w tym zakresie na własnych osądach, czy też składanych do akt przez strony oświadczeniach czy odpisach pism procesowych. Rozwód bądź separacja orzeczone mogą być wyłącznie wyrokiem sądu i tylko wyrok stanowić może podstawę do wszelkich ustaleń w materii istnienia bądź ustania związku małżeńskiego w postępowaniach prowadzonych przez organy administracji. Tym samym, w ocenie Kolegium, brak jest podstaw do uwzględnienia argumentacji strony i przyjęcia, że wobec faktycznej separacji A.W. i M.W. ich związek małżeński w istocie w październiku 2018 r. nie istniał, w skutek czego dochody M.W. powinny być pominięte przy ustalaniu dochodu rodziny. Przyjęcie powyższego poglądu prowadziłoby do naruszenia obowiązującego porządku prawnego.

Kolegium podkreśliło, że stanowisko to podzieliły w sprawie niniejszej sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, który w przywołanym wyżej wyroku stwierdził, że w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. ustawodawca określił krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia bowiem jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy państwa w przypadku rodziny w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem, ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia.

Według organu odwoławczego, ani organ I instancji, ani też Kolegium nie były władne do wyliczenia dochodu rodziny i przyznania wnioskowanych świadczeń wbrew powszechnie obowiązującym regulacjom.

Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium, A.W. reprezentowana przez ojca B.K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia:

1. art. 127 § 1 k.p.a. (zasada skargowości) albowiem skarżąca zaskarżyła decyzję jedynie w części odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na córkę A.W. za okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r., a organ odwoławczy zdaje się tego nie zauważył i rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy całości decyzji mimo, że decyzja organu pierwszej instancji przyznająca świadczenie wychowawcze za okres od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. była ostateczna i prawomocna,

2. art. 9 i 10 § 1 k.p.a. przez brak poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji brak umożliwienia wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i materiałów,

3. błędne ustalenie, że w momencie orzekania przez organ pierwszej jak i drugiej instancji, M.W. był członkiem rodziny i jego dochody wliczane były do dochodów rodziny.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, przytoczyło dotychczasowy stan faktyczny i prawny sprawy oraz podtrzymało w całości stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Postanowieniem z 26 marca 2024 r. Sąd oddalił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i skierował sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym na rozprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest częściowa uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sprawa niniejsza była już przedmiotem rozważań zarówno tutejszego Sądu jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mianowicie, wyrokiem z 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 426/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił sprzeciw A.W. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 27 marca 2019 r. nr SKO.4118.72.2019 w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Następnie wyrokiem z 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 653/20 tutejszy Sąd, po rozpoznaniu skargi A.W., uchylił wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 23 czerwca 2020 r. nr SKO 4118.321.2020 w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. A.W. zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 6 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1868/21 oddalił skargę kasacyjną.

W rozumieniu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Norma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza mianowicie, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Natomiast zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego. Pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, gdyż to w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej.

Nadto stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Uwzględniając zatem związanie tutejszego Sądu jak i organu odwoławczego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniach sądowych, na podkreślenie zasługuje fakt, że w wyroku z 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 426/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję organu drugiej instancji wydaną, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uznając za trafny zarzut naruszenia przez organ odwoławczy zawartej w art. 127 § 1 k.p.a. zasady skargowości. Jak podkreślił tutejszy Sąd, skarżąca zakwestionowała jedynie pkt 1 decyzji organu I instancji, w której to organ odmówił jej przyznania świadczenia na wskazany w tym punkcie okres. Tym samym organ był zobowiązany do rozpoznania odwołania we wskazanym w odwołaniu zakresie, bo w pozostałej części decyzja stała się ostateczna z upływem terminu do wniesienia odwołania.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 listopada 2023 r., wydanej w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie odwołanie obejmowało wyraźnie pkt 1 decyzji pierwszoinstancyjnej, a mianowicie odmowę przyznania świadczenia wychowawczego za okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. Odwołanie A.W. nie obejmowało natomiast pozostałej części decyzji pierwszej instancji przyznającej jej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, czyli nie obejmowało pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 r. Tymczasem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w sprawie niniejszej wyszło poza zakres odwołania i zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2023 r. utrzymało w mocy całą decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 r. orzekającą o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz o odmowie przyznania świadczenia w okresie od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. Wynika to wprost z komparycji decyzji i jej uzasadnienia.

Z istoty postępowania odwoławczego wynika, że jest ono oparte na zasadzie skargowości, co oznacza, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Wprawdzie art. 127 § 1 k.p.a. nie stanowi wyraźnie o możliwości zaskarżenia tylko części orzeczenia, ale nie wprowadza również ograniczeń w zakresie prawa strony do wniesienia odwołania, co oznacza, że to strona decyduje, czy i w jakim zakresie domaga się kontroli decyzji organu pierwszej instancji. W sytuacji, w której decyzja zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia, to strona ma prawo odwołać się zarówno od całej decyzji, jak też ograniczyć ten środek zaskarżenia do jej części, jeżeli część ta nie wpływa na treść pozostałych rozstrzygnięć nią objętych, mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Skoro bowiem art. 104 § 2 k.p.a. dopuszcza wydanie decyzji częściowej, to w przypadku wniesienia odwołania jedynie od wyodrębnionej części decyzji, organ odwoławczy jest zobowiązany do rozpoznania odwołania we wskazanym w nim zakresie. Jeżeli odwołanie dotyczy tylko niektórych postanowień (części) decyzji, w pozostałym zakresie decyzja staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja wydana w trybie postępowania odwoławczego, pomimo niewniesienia odwołania, dotknięta jest z kolei wadą kwalifikowaną w postaci rażącego naruszenia prawa (vide: wyroki NSA: z 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 872/13 - Lex nr 1636871; z 9 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2492/12; wyroki WSA: Opolu z 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 174/18 - Lex nr 2563697; w Łodzi z 11 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 233/17 - Lex nr 2296959; w Gliwicach z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 463/16 - Lex nr 2201090; w Warszawie z 29 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1525/16 - Lex nr 2189619). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 127 § 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. jest w tym wypadku oczywiste i przełożyło się na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 30 stycznia 2019 roku, znak: [...] orzekającej "o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 2018-11-01 do 2019-09-30", o czym orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Orzekając o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie Sąd stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie jej pkt 1, a więc w części orzekającej o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w okresie od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. odpowiada prawu.

Organ odwoławczy uwzględnił w tym wypadku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 653/20 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1868/21.

Spór w tej sprawie koncentruje się na wyjaśnieniu, czy organ prawidłowo odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Z.W. w okresie od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. stojąc na stanowisku, że dochód rodziny, w skład której w tym okresie wchodził także mąż A.W. - M.W. w przeliczeniu na osobę, przekracza kwotę 800,00 zł, co stanowiło podstawę orzeczenia o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko w tym okresie. Zdaniem skarżącej, organ przy ustalaniu składu rodziny oraz jej dochodu błędnie uwzględnił M.W., z którym skarżąca w tym okresie nie mieszkała, pozostając w separacji faktycznej.

Wyjaśnić w związku z tym należy, że kwestia uwzględnienia przez organy orzekające w składzie rodziny skarżącej męża M.W. została już przesądzona prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 653/20 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1868/21 i obecnie jakakolwiek polemika w tym zakresie, czy też próba podważenia tego stanowiska, jest niedopuszczalna.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 924 - dalej w skrócie "ustawa zmieniająca"), w sprawach o świadczenia wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą. Według art. 6. ust. 2 ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie wychowawcze na okres po dniu 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą. Według art. 7 ust. 1 ustawy zmienianej w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonych i nierozpatrzonych do dnia 30 czerwca 2019 r. prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na okres do dnia 30 września 2019 r.

Wobec tego, organ prawidłowo orzekał biorąc pod uwagę przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2019 r.

Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy pod pojęciem rodziny ustawodawca rozumie odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok I OSK 1868/21) powtórzyć trzeba, że z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia bowiem jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy państwa w przypadku rodziny w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem, ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia. Definicja pojęcia "rodzina", zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy, w sposób precyzyjny i wyczerpujący określa krąg osób, które są uznawane za rodzinę oraz nakazuje stosowanie tego pojęcia w sposób formalny bez odwołania się do okoliczności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, wspólnego zamieszkania lub faktów związanych z dobrymi lub złymi relacjami pomiędzy wymienionymi w tym przepisie osobami. Pomimo posłużenia się przez ustawodawcę, w omawianym art. 2 pkt 16 ustawy sformułowaniem "odpowiednio", nie można uznać, że dopuszczono w tego rodzaju sprawach analizę stanu faktycznego rodziny w kontekście osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Przy czym słowo "odpowiednio" należy w przypadku tego przepisu rozumieć jako "adekwatnie do sytuacji", w zależności od składu osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego. Słowo "odpowiedni" nie odnosi się natomiast do odpowiedniego stosowania powyższego przepisu, zwłaszcza, że brak jest w nim odwołania do innych przepisów prawa do których można byłoby odnieść "odpowiedniość" stosowania.

Zatem, w świetle cytowanej definicji legalnej "rodziny" jej członkiem jest niewątpliwie współmałżonek, przy czym, ustawodawca nie stawia jakichkolwiek dalszych wymagań - w szczególności, aby był to małżonek "wspólnie zamieszkujący", "prowadzący wspólne gospodarstwo domowe", "niepozostający w formalnej separacji", itp. Powszechnie przyjmuje się, że jeśli określone pojęcie zostało zdefiniowane w akcie normatywnym, to sformułowanego znaczenia definiowanego terminu nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych rodzajów wykładni.

Pozostawanie z małżonkiem w "nieformalnej separacji", na którą to okoliczność powołuje się A.W., nie pozwala wyłączyć takiego małżonka z grona członków "rodziny" wnioskodawcy w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. W rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy nawet małżonkowie pozostający w faktycznej separacji są nadal traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do świadczeń, jeżeli przyznanie uzależnione jest od spełnienia tzw. kryterium dochodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2030/19 - źródło CBOSA).

W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji, a w ślad za nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi prawidłowo przyjęły, że w spornym okresie świadczeniowym, czyli od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r., rodzina skarżącej składała się z 3 osób - A.W., jej męża M.W. i ich małoletniej córki Z.W.. Okoliczność, że M.W. w tym czasie nie mieszkał ze skarżącą i jej córką, ponieważ przed sądem powszechnym zawisła sprawa o separację, w świetle powyższych rozważań, pozostaje bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak trafnie stwierdziło Kolegium dopiero prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. Wydział [...] Cywilny z [...] listopada 2018 r. sygn. akt [...] orzekający separację pomiędzy M.W. i A.W., który stał się prawomocny z dniem 30 listopada 2018 r. miał wiążący charakter dla organów orzekających w sprawie niniejszej.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.w sprawie alimentów, na które powołuje się autor skargi, nie jest równoznaczne z orzeczeniem o separacji. Nadto, co należy mieć na względzie, nie każde wytoczone powództwo o separację czy rozwód kończy się wydaniem prawomocnego orzeczenia stwierdzającego separację bądź rozwód. Z tego też powodu organy administracyjne nie są uprawnione ani tym bardziej zobowiązane do samodzielnego badania relacji w rodzinie i opierania się w tym zakresie na własnych opiniach, czy też składanych do akt sprawy oświadczeniach strony czy odpisach pism procesowych. Uwzględnienie na gruncie rozpatrywanej sprawy argumentacji przytoczonej w odwołaniu, a następnie w skardze, byłoby działaniem contra legem.

Ustalając dochód rodziny skarżącej w spornym okresie organ odwoławczy prawidłowo wziął pod uwagę dochód M.W. oraz dochód A.W. osiągnięty w roku 2017, który skorygował następnie o dochód uzyskany lub utracony w roku 2018.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Według art. 2 pkt 4 ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny to zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Z kolei, pod pojęciem dochodu należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1).

Po myśli art. 3 pkt 1 lit. a - c u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie wymienione w tym punkcie.

Według art. 7 ust. 1 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Jak stanowi art. 2 pkt 19 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną: lit. a - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, lit. b - utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, lit. c - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lit. d - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, lit. e - wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650 i 858) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn.zm.), lit. f - utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lit. g - utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, lit. h - utratą świadczenia rodzicielskiego, lit. i - utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, lit. j - utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668).

Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego (art. 18 ust. 1 ustawy). W razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku (art. 18 ust. 5 ustawy). W przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (art. 18 ust. 6 ustawy).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 2).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ).

Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 7 ust. 3a ustawy).

W przypadku ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez ministra właściwego do spraw rodziny w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do dnia 1 sierpnia każdego roku (art. 7 ust. 3b ustawy).

Uzyskanie dochodu zgodnie z art. 2 pkt 20 ustawy oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: lit. a - zakończeniem urlopu wychowawczego, lit. b - uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, lit. c - uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lit. d - uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, lit. e - rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, lit. f - uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lit. g - uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, lit. h - uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, lit. i - uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w roku 2017 A.W. i M.W. nie uzyskali żadnego dochodu podlegającego opodatkowaniu.

W roku 2018 A.W. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 20 sierpnia 2018 r. do 27 listopada 2018 r. (a wcześniej również w okresie od 6 grudnia 2017 r. do 31 marca 2018 r.) jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które została skierowana przez powiatowy urząd pracy. Od 1 grudnia 2018 r. A.W. zgłoszona była do ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

M.W. w okresie od 17 grudnia 2017 r. do 31 marca 2018 r. zgłoszony był do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które został skierowany przez powiatowy urząd pracy. Z dniem 10 kwietnia 2018 r. rozpoczął natomiast prowadzenie działalności gospodarczej.

Wobec tego, jak trafnie przyjął organ, dochody A.W. z tytułu stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych oraz dochody M.W. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej należy doliczyć do dochodów rodziny z 2017 r. jako dochód uzyskany zgodnie z art. 7 ust. 3 i art. 2 pkt 20 lit. e ustawy. Podstawą wyliczeń dochodów rodziny przy ustaleniu prawa do świadczeń za okres od 1 do 31 października 2018 r. będą zatem dochody A.W. z miesiąca września 2018 r. oraz dochody M.W. z miesiąca maja 2018 r., tj. z miesięcy następujących po uzyskaniu przez nich dochodów.

Według zaświadczenia wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w Łodzi, A.W. we wrześniu 2018 r. otrzymała stypendium w wysokości 1.017,40 zł. Dochód ten uzyskiwany był przez skarżącą w okresie obejmującym świadczenia, tj. październiku 2018 r. i podlega uwzględnieniu przy obliczaniu kryterium dochodowego na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń za tenże okres. Zgodnie z dokumentacją sprawy wstrzymanie wypłaty dodatku nastąpiło z dniem 30 listopada 2018 r., wobec podjęcia przez A.W. zatrudnienia.

Obliczając dochód męża skarżącej Kolegium wprost zastosowało cytowany wyżej przepis art. 7 ust. 3b ustawy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w roku 2018 M.W. rozliczał się w formie zryczałtowanego podatku od przychodów ewidencjonowanych, z zastosowaniem stawek 8,5% oraz 5,5%. W złożonym zeznaniu podatkowym za 2018 r. PIT-28 wykazał on przychód w wysokości 162.798,37 zł opodatkowany według stawki 8,5% oraz przychód w wysokości 21.871,28 zł opodatkowany według stawki 5,5%. Według tabeli nr 3 stanowiącej załącznik do Obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 lipca 2019 r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2018 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (M.P. z 2019 r., poz. 724) przyjęta wysokość dochodu w przypadku podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla stawki podatku wynoszącej 5,5% osiąganych przychodów, w przypadku przychodu w kwocie od 21.477,01 zł do 22.700,00 zł wynosi 1.724,53 zł. Natomiast zgodnie z tabelą nr 4, stanowiącą załącznik do ww. obwieszczenia wysokość dochodu w przypadku podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla stawki podatku wynoszącej 8,5% lub 10% osiąganych przychodów, w przypadku przychodu w kwocie od 160.482,01 zł do 174.118,00 zł wynosi 40.375,36 zł. Wobec powyższego organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że dochód miesięczny M.W. wyniósł 3.508,32 zł (1.724,53 zł + 40.375,36 zł = 42.099,89 zł /12 miesięcy = 3.508,32 zł).

A zatem, na dochód rodziny skarżącej zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy składa się suma dochodów członków rodziny: 0,00 zł - dochody z 2017 r. + dochód A.W. uzyskany we wrześniu 2018 r. - 1.017,40 zł + dochód M.W. - 3.508,32 zł = 4.525,72 zł (4.525,72 zł : 3 osoby = 1.508,57 zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1.508,57 zł. Kwota ta ponad wszelką wątpliwość przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy, uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Trafnie wobec tego ustalił organ, że świadczenie wychowawcze za okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. nie przysługuje skarżącej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie ponad wszelką wątpliwość odpowiada prawu.

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że ferowany w skardze brak informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji brak umożliwienia wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i materiałów, w czym autor skargi upatruje naruszenia art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a., mógłby stanowić podstawę uchylenia decyzji, jedynie wówczas, gdyby strona skarżąca wykazała, że naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona powinna wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wówczas wynik sprawy byłby odmienny. Warunek ten na gruncie rozpatrywanej sprawy nie został spełniony.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałym zakresie, o czym orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.