Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 520/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2e
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 17 czerwca 2022 r. nr SKO/PS-411/75/2022 w przedmiocie ustalenia opłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta Lublina z dnia 20 kwietnia 2022 r. ustalające G. K. opłatę za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w L. od dnia 1 sierpnia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2022 r. - w wysokości 2.269,70 zł miesięcznie, od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r. - w wysokości 2.196,90 zł, miesięcznie do dnia 1 kwietnia 2022 r. - w wysokości 2.77,56 zł miesięcznie.

Jak wynikało z akt sprawy decyzjami właściwych organów ojciec Skarżącego K. K. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej [...] w L. (DPS), na czas nieokreślony od dnia 16 sierpnia 2018 r. Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji ustalił Skarżącemu opłatę za pobyt krewnego w opisanej placówce. W uzasadnieniu powołał regulacje art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2d, ust. 2e, ust. 2f ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej u.p.s.). Dalej wskazał na średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w podanych w decyzji okresach, a wynikający z odpowiednich (wskazanych w decyzji) zarządzeń Prezydenta Miasta Lublina. Organ ustalił kwoty opłat ponoszone przez mieszkańca (w wysokości 70% dochodu mieszkańca) oraz fakt, że Skarżący jest jedyną osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS.

Organ wyjaśnił, że w dniu 6 października 2021 r. wystąpił o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przy udziale Strony. W piśmie wnioskującym podano adres zamieszkania Strony, ustalony na podstawie informacji uzyskanych z ZUS I Oddział w P. oraz firmy, w której Skarżący był zatrudniony (C.). Przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe, pod osoby przebywającej pod wskazanym adresem uzyskano informację, że Strona jest tam zameldowana ale tam nie przebywa, nie uzyskano także aktualnego adresu zamieszkania Skarżącego. Do Strony wystosowano pismo z prośbą o kontakt, bezskutecznie.

W dniu 28 stycznia 2022 r. działający w imieniu Strony pełnomocnik (pełnomocnictwo udzielone w dniu 29 listopada 2021 r.) wystąpił o całkowite zwolnienie Skarżącego z opłat za pobyt ojca w DPS, w podstawie prawnej wskazując art. 64 pkt 7 u.p.s. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2022 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie zwolnienia od opłat do czasu ich ustalenia.

Organ wskazał, że kilkukrotnie zwracał się do pełnomocnika (pisma z dnia 13 grudnia 2021 r., 19 stycznia 2022 r., 17 lutego 2022 r., 4 marca 2022 r.) o wskazanie adresu zamieszkania Strony, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego informując o następstwach odmowy dokonania tej czynności. W dalszych wywodach organ wyjaśnił znaczenie wywiadu środowiskowego w sprawie ustalania opłat za pobyt mieszkańca w DPS, zaznaczał, że w dniu 29 grudnia 2022 r. do pełnomocnika przesłano projekt umowy ponoszenia opłat za pobyt w DPS, o której mowa w art. 103 ust. u.p.s. Wobec braku reakcji organ podjął czynności zgodnie z art. 61 ust. 2e i ust. 2f u.p.s. Organ zaznaczał, że ustalenie opłaty nastąpiło od dnia 1 sierpnia 2021 r., gdyż uprzednio dobrowolną opłatę uiszczała siostra mieszkańca.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przywołaniu regulacji stanowiących podstawę przyznania mieszkańcowi prawa pobytu w DPS, zasad ponoszenia odpłatności z tego tytułu oraz trybu postępowania w tych sprawach, wskazało, że w przypadku odmowy zawarcia z osobami zobowiązanymi umowy ustalającej wysokość opłat jest ona ustalana w drodze decyzji. W sytuacji zaś, gdy podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat nie wyraża zgody na zawarcie umowy oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wysokość opłaty za pobyt – ustalana w drodze decyzji – stanowi średni koszt utrzymania mieszkańca w DPS pomniejszony o opłaty wniesione przez samego mieszkańca i inne osoby zobowiązane. W przypadku kilku osób zobowiązanych opłatę ustala się proporcjonalnie do liczby zobowiązanych. Organ wyjaśnił zasady i kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, wyjaśnił znaczenie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. oraz skutki odmowy jej zawarcia, podobne wyjaśnienia dotyczyły odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że Skarżący pomimo skutecznie doręczanych wezwań nie poinformował o wysokości dochodu osiąganego przez jego rodzinę i nie przedstawił żadnych dokumentów. Nie reagował na prośby o skontaktowanie się z organem, pomimo licznych wysyłanych do niego wezwań. Organ podkreślał, że pełnomocnik Strony został pouczony o skutkach braku współpracy z organem w postaci wydania decyzji w trybie art. 61 ust. 2e u.p.s. W dalszych wywodach organ wskazał, że Skarżący jest synem mieszkańca DPS zobowiązanym do ponoszenia opłat zgodnie ze wskazaniami ustawy. Mieszkaniec DPS jest wdowcem, a wysokość ponoszonych przez niego opłat (wskazanych w zaskarżonej decyzji na stronie 10) nie pokrywa całości należności za pobyt mieszkańca we wskazanej placówce ustalanych na podstawie odrębnych aktów.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że wszystkie wspierają się na okolicznościach związanych z przesłankami zwolnienia Strony od wskazanej opłaty, podnoszących rażące naruszenie obowiązków alimentacyjnych jakie ojciec miał wobec niego oraz obowiązków rodzinnych polegających na powinności komunikowania się z dzieckiem, co zostało wyartykułowane we wniosku Strony z dnia 28 stycznia 2022 r. Organ wskazał, że wskazane okoliczności i wniosek o zwolnienie od opłat mogą być rozpoznane ale dopiero po ustaleniu należności z tytułu pobytu wstępnego w DPS. Zwracał uwagę, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia odpłatności od osobistych relacji zobowiązanego i mieszkańca DPS, zatem kwestie te nie mają znaczenia. Podkreślał publicznoprawny charakter opłat, obowiązek ich ponoszenia powstaje z chwilą przyjęcia mieszkańca do DPS. Przywołując brzmienie art. 64 i art. 64a u.p.s. wywodził, że zwolnienie od opłat jest możliwe po spełnieniu przesłanek wynikających z przywołanych przepisów i ustaleniu wysokości opłaty, co uzasadnia także właściwe określnie zakresu zwolnienia. Postępowanie w przedmiocie zwolnienia od opłat ma charakter odrębny od ustalającego wysokość opłat. Na poparcie swych racji organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Końcowo organ wskazał, że w tym postępowaniu nie mogą być także wzruszane okoliczności związane z umieszczeniem mieszkańca w DPS, godziłoby to w zasadę trwałości decyzji ostatecznych.

W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 64 pkt 7 u.p.s., przez błędną wykładnię i dorozumiane przyjęcie, że zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłat może zostać dokonane dopiero po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej wysokość tych opłat, a także bezpodstawne uznanie, że w ramach zaskarżonej decyzji nie jest możliwe rozstrzyganie na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s., w sytuacji gdy zachodzi tożsamość stanu faktycznego i podstawy prawnej , a sprawy podlegają właściwości jednego organu, nadto za połączeniem postępowań przemawiają zasady ekonomiki proceduralnej, w tym zmniejszenia liczby podejmowanych czynności proceduralnych i przyspieszenie postępowania, a także fakt, że prowadzenie jednego postępowania zmniejsza ryzyko błędów organu i zapewnia większą ochronę praw strony aniżeli prowadzenie dwóch postępowań, co pozwoli uniknąć wydania dwóch sprzecznych ze sobą decyzji. Skarżący zarzucał także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), polegające na błędnej ocenie zgromadzonych dowodów oraz zaniechania ich zgromadzenia i przyjęcia, że Skarżący jest zobowiązany do ponoszenia części opłat za pobyt ojca w DPS pomimo, że organ jednocześnie wskazał, iż wniosek o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS może zostać rozpoznany dopiero po ustaleniu tej opłaty w drodze decyzji, a przedmiotem niniejszego postępowania było jedynie ustalenie wysokości tej opłaty i w konsekwencji organ w ogóle nie był uprawniony do stwierdzenia, że Strona jest zobowiązana do ponoszenia części opłat. Nadto organ nie był w stanie jednoznacznie ocenić, czy dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, a nie podjął żadnej inicjatywy w tym zakresie. Strona zarzucała także naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., poprzez ustalenie, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za pobyt ojca w DPS jako zstępny, pomimo, że Strona domaga się zwolnienia z tej opłaty i istnienia przesłanek zwolnienia, gdyż ojciec naruszył obowiązek alimentacyjny, wywołał sytuacje niedostatku i pobytu w DPS. Zarzucała także naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przejawiającego się pominięciem dowodów przedstawionych przez Stronę. Skarżący zarzucał też naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1, art. 64 ust. 1 i art. 54 u.p.s. poprzez dowolne uznanie, że opłata za pobyt ojca w DPS winna wynosić wskazane w decyzji kwoty, w sytuacji jej nieprawidłowego obliczenia. Naruszono także art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonych decyzji, z uwagi na zawarcie w nich zbyt ogólnych stwierdzeń, co narusza wskazane zasady pogłębiania zaufania i uniemożliwia kontrolę decyzji. Organ dopuścił się obrazy art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 86 i art. 89 k.p.a., poprzez pominięcie istotnych dowodów zgromadzonych w sprawie, wnioskowanych przez Stronę, zaniechanie przeprowadzenia rozprawy, przesłuchania Skarżącego, co skutkowało uznaniem Skarżącego za jedyną osobę zobowiązana do podnoszenia opłat. Błędnie też ustalono, że jedyną osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat jest Skarżący oraz, że odmówił on przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, skoro Skarżący podał adres, a organ nie wyznaczył terminu czynności.

Wnioskował o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadnienie skargi stanowi powielenie opisanych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżoną decyzję w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotny jest także zapis art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. stosownie do ich brzmienia Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. W opinii Sądu zaskarżony akt jak i prowadzone postępowanie odpowiadają wymogom prawa, organy administracji działając w granicach wyznaczonych prawem zebrały niezbędny i kompletny materiał aktowy, właściwie go oceniły, poprawnie wyłożyły i zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie Skarżącemu wysokości opłaty za pobyt ojca w DPS we wskazanych w orzeczeniu kwotach. Przy czym zarzuty skargi, a na etapie postępowania administracyjnego odwołania, zmierzały do podważania dopuszczalności wydania decyzji ustalającej Stronie sporne opłaty wobec złożenia wniosek o zwolnienie od ww. opłat. W opinii Strony okoliczność ta miała ważące znaczenie, w konsekwencji decyzja winna rozstrzygać o zwolnieniu Strony z ponoszonej opłaty. W tym zakresie zarówno formułowane zarzuty, jak i przedłożona przez Stronę dokumentacja zmierzają do wykazania zaniedbań po stronie ojca Skarżącego w zakresie obowiązków alimentacyjnych oraz wychowawczych, nadto doprowadzenia do stanu ubóstwa i skierowania do DPS.

Przedstawione zarzuty, w opinii Sądu nie mają uzasadnienia, a podnoszona przez organ argumentacja jest prawidłowa. Sąd podziela pogląd, licznie wyrażany w orzecznictwie, że okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w DPS ustawodawca wskazał w art. 64, art. 64a i art. 64b u.p.s. i są one badane w odrębnym postępowaniu.

Sprawa ustalenia zstępnemu odpłatności za pobyt w DPS oraz sprawa zwolnienia osoby zobowiązanej z obowiązku ponoszenia tej odpłatności to odrębne od siebie sprawy administracyjne (sprawy indywidualne). Zachodzi tu nie tylko odrębność przedmiotu rozstrzygnięcia, jego podstawy materialnoprawnej (art. 61 ust. 2d i art. 64u.p.s.) oraz sposobu wszczęcia postępowania (postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS wszczynane jest z urzędu a postępowanie w przedmiocie zwolnienia z tej odpłatności na wniosek zobowiązanego), ale także obligatoryjne następstwo czasowe rozstrzygnięcia obu spraw administracyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 64 u.p.s, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek. Z przepisu tego wynika, że zwolnić z opłaty częściowo lub całkowicie można tylko osoby, którym obowiązek tej opłaty został uprzednio ostatecznie określony decyzją wydaną w trybie art. 61 ust. 2d u.p.s. Zastosowanie ulgi, o której mowa w art. 64 u.p.s. może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy sam wymiar opłaty jest niesporny.

Ustalenie i istnienie obowiązku oraz osoby lub osób, na których spoczywa obowiązek w zakresie odpłatności za pobyt w DPS stanowi bowiem element stanu faktycznego o charakterze prejudykatu dla sprawy ewentualnego zwolnienia zobowiązanego z tej opłaty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Op 208/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

Sąd w rozpoznawanym składzie w całości podziela zawarte w przywołanym orzeczeniu tezy. W niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika Skarżącego o zwolnienie w całości z odpłatności za pobyt jego ojca w DPS wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 28 stycznia 2022 r. - a więc przed wydaniem decyzji, jednak organ ten z powodów wskazanych wyżej nie mógł połączyć obu spraw (ustalenia i zwolnienia) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano są to dwie odrębne materialnie sprawy administracyjne. W pierwszej kolejności należało ostatecznie rozstrzygnąć sprawę ustalenia osoby (lub osób) zobowiązanej oraz wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Dopiero w drugiej kolejności należało rozpoznać sprawę udzielenia ewentualnej ulgi w tym zakresie. Połączenie obu spraw oraz rozstrzygnięcie o nich w jednej decyzji stanowiłoby naruszenie prawa materialnego i procesowego uzasadniające wyeliminowanie obu rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

Za bezzasadne ocenić trzeba zatem zarzuty skargi podnoszące naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez brak ustaleń okoliczności, które dla spornego postępowania nie mają znaczenia, podobnie jak wskazane normy prawa materialnego odnoszące się do wskazanych zagadnienia. Organ nie miał podstaw aby łączyć oba postępowania, tym samym argumentacja wskazująca na naruszenia zasad ekonomiki nie jest słuszna, zaś uwaga odnosząca się do niebezpieczeństwa wydania w tym względzie sprzecznych decyzji wręcz niezrozumiała. Podobnie jak zarzuty dotyczące zakresu zwolnienia i samej opłaty. Jakkolwiek Strona została obciążona kosztami, które tylko w części pokrywają opłatę, a której wysokość wynika z odrębnych przepisów, resztę ponosi mieszkaniec, to dla Skarżącego jest to całość ciążącego na nim zobowiązania publicznoprawnego, co do którego może zgłaszać wniosek o zwolnienie. Zakres zwolnienia może dotyczyć tylko i wyłącznie opłaty nałożonej na Stronę.

Nie mają uzasadnienia także zarzuty odnoszące się do błędnie wyliczonych kwot opłat, przeprowadzona weryfikacja i kalkulacja istotnych dla sprawy wartości (opłaty należnej, opłaty ponoszonej przez mieszkańca, w tym sposób jej ustalenia) nie wykazały nieprawidłowości. Strona zaś nie podaje na czym konkretnie miałby polegać ewentualne uchybienia. Nie ma także podstaw do negowania treści uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, odpowiada ono wymogom art. 107 § 3 k.p.a., podana argumentacja pozwala na weryfikację poprawności ustaleń faktycznych, wykładni przepisów i ich zastosowania. W tym zakresie poza ogólnymi zarzutami także brak konkretów.

W pozostałym zakresie trzeba stwierdzić, że zasadnie i prawidłowo organy uznały obowiązek Skarżącego do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS. Organ administracji wskazał na właściwe w sprawie regulacje prawne, wywodząc z nich poprawiane wnioski. Decyzja jest w tym zakresie czytelna, a przedstawiona wykładnia zastosowanych norm prawidłowa. Właściwie organ administracji wskazał na zasady ponoszenia opłat przez Skarżącego i konieczność wydania w tym zakresie decyzji. Prawidłowo także wywiódł, że odpowiedzialność istnieje od momentu umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Przy wyliczeniu należnej od Strony opłaty uwzględniono fakt ponoszenia zapłaty przez uprawnionego W tym zakresie, jak wskazano, Sąd nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (ust. 2). Dalsze regulacje art. 61 u.p.s. stanowią, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (ust. 2d u.p.s.). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (ust. 2e).

Z zapisów tych wynika krąg osób uprawnionych do ponoszenia opłat oraz zasady ich odpowiedzialności za opłaty, co organ wskazał w treści rozstrzygnięcia. Właściwie także wywiódł z tych regulacji powinność Skarżącego do ponoszenia rzeczonych opłat. Jak wynika z akt mieszkaniec DPS jest wdowcem, a Skarżący zstępnym zobowiązanym z mocy ww. przepisów do ponoszenia opłat. Jednocześnie wbrew zarzutom Skarżącego przeprowadzone postępowanie nie ujawniło innych zobowiązanych do ponoszenia opłat, nie wskazał na takie osoby także Skarżący. Zatem ustalenia w zakresie kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat są prawidłowe.

Nie budzi zastrzeżeń również przyjęty tryb postępowania i wnioski wynikające z ustaleń faktycznych. Akta dowodzą, że organ wielokrotnie próbował po pierwsze ustalić miejsce zamieszkania Skarżącego, korzystając w tym zakresie z dopuszczalnych środków dowodowych. Ustalenia te nie przyniosły rezultatu, pod adresem zgłoszonym w ZUS oraz u pracodawcy nie zastano Skarżącego, a z pozyskanych na miejscu informacji okazało się, że jest tam zameldowany ale nie przebywa pod tym adresem. Osoba udzielająca informacji nie znała także adresu pobytu Skarżącego. Pełnomocnik, który przystąpił do sprawy po wszczęciu postępowania, jak wynika z umocowania znajdującego się w aktach sprawy właściwy także w przedmiocie postępowania o ustalenie opłaty, pomimo próśb organu nie wskazał adresu Skarżącego. Kierowane za jego pośrednictwem pisma (z dnia 13 grudnia 2021 r., 19 stycznia 2022 r., 17 lutego 2022 r., 4 marca 2022 r.) wzywające o kontakt i umożliwienie podjęcia właściwych czynności procesowych nie odniosły skutku. Skarżący ani jego pełnomocnik nie zareagowali na propozycję zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ w treści ekspediowanych pism pouczał o konsekwencjach odmowy zawarcia umowy oraz przeprowadzenia wywiadu. Pisma i prośby o kontakt pozostały bez odpowiedzi. W takich okolicznościach zasadnie organ uznał, że w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Jednoznacznie stanowi on konieczności ustalenia opłaty za pobyt w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. (podkreślenie Sądu). Przesłanki tego zastosowania trybu są jednoznaczne – odmowa zawarcia przez osoby zobowiązane zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Brak reakcji Skarżącego na kierowane do niego wezwania oraz brak podpisania przesłanej poprzez pełnomocnika umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. dowodzi braku woli do dokonania tych czynności. W tym kontekście jako niezasadny jawi się zgłoszony w skardze zarzut braku ustaleń odnoszących się do dochodu Skarżącego (jego rodziny), otóż tryb ustalenia opłaty jaki z woli Strony stał się jej udziałem uzasadniał pominięcie jej sytuacji majątkowej, tj. wysokości dochodów i możliwości. Dowodzi tego jednoznaczne brzmienie art. 61 ust. 2e u.p.s. wykluczające czynienie takich ustaleń.

Kierowane do Strony pisma zawierały informację o skutkach zaniechania współpracy z organem administracji, nadto w imieniu Strony działał profesjonalny pełnomocnik, tym samym Skarżący winien posiadać wiedzę o podstawie zobowiązania do ponoszenia opłat za pobyt uprawnionej w DPS jak i o skutku odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego i podpisania umowy. Zatem do dnia wydania decyzji przez organ I instancji Strona miała możliwość odmiennego ułożenia swych spraw i podjęcia współpracy z organem administracji celem dostosowania opłat do swoich możliwości dochodowych i majątkowych, czego nie uczyniła.

W kontekście wskazanych okoliczności i brzmienia powołanych przepisów działanie organów administracji ocenić trzeba jako prawidłowe, a podnoszę zarzuty jako niezasadne. Dostrzec także trzeba, że Skarżący został poinformowany w treści zaskarżonej decyzji o odrębności trybu postępowania w sprawie zwolnienia od opłat, ze wskazaniem podstaw prawnych procedowania w tym trybie.

Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego jak i materialnego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną oddalił w całości.