Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 287/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 17 stycznia 2023 r. nr 270129/II w przedmiocie przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2022 r. W. C. (dalej: Strona, Skarżący) wystąpił o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2022/2023. Żądanie to było przedmiotem decyzji Komisji Stypendialnej [...], która odmówiła przyznania Skarżącemu stypendium decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Skarżący wykorzystał okres przysługiwania stypendium dla osób niepełnosprawnych określony przepisami prawa.

W odwołaniu Strona wniosła o zmianę decyzji organu I instancji poprzez przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023 oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że organ błędnie przyjął, ze pojęcie "przysługiwanie świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Zdaniem Strony wobec braku definicji ustawowej pojęcia "przysługuje" należy je odczytywać zgodnie ze znaczeniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. Ponadto Skarżący stwierdził, że uzyskane przez niego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2020 r. było przedmiotem zaskarżenia do sądu powszechnego, który wyrokiem z [...] marca 2022 r. zmienił orzeczenie w ten sposób, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na stałe. Powyższe w ocenie Skarżącego świadczy o tym, że dopiero od [...] marca 2022 r. Skarżący nabył realne uprawnienia do ubiegania się o stypendium.

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...], Minister Edukacji Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...] w T. z [...] grudnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano art. 89, art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej: "u.p.s.w.n."), § 14 i § 15 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w T. (zarządzenie nr [...] Rektora [...] z dnia [...] października 2022 r. opublikowane Biuletyn Prawny [...] z 2022 r., poz. 256, dalej: "Regulamin") i art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przyznanie Stronie stypendium dla niepełnosprawnych nie jest możliwe, ponieważ Skarżący wykorzystał okres przysługiwania stypendium wyznaczony przepisami art. 93 ust. 4, 5 i 7 ustawy u.p.s.w.n. oraz § 4 ust. 2 i 3 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w T.. Organ przytoczył treść ww. przepisów, jak również wskazał, że niesporne w sprawie jest, że niepełnosprawność Skarżącego powstała przed rozpoczęciem pierwszych w życiu studiów na co jednoznacznie wskazuje orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] kwietnia 2020 r., jak również, że Skarżący poświadczył w systemie USOSWeb, że studiował przez okres przekraczający 12 semestrów przed rozpoczęciem roku akademickiego 2022/2023. Złożone oświadczenie potwierdziły dane ze zintegrowanego systemu informacji o nauce polskiej i szkolnictwie wyższym POLON.

Odnosząc się do argumentów Skarżącego podniesionych w odwołaniu organ II instancji wskazał na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: III OSK 5175/21, III OSK 5980/21 i stwierdził, że chociaż orzeczenia te dotyczą stanu prawnego przed nowelizacją art. 93 ustawy (zmiana przepisów prawa nastąpiła od dnia 18 grudnia 2021 r. - Dz.U. z 2021 r., poz. 2232), to jednak wskazują na konieczność uwzględnienia faktu pobierania stypendium przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. NSA wskazał w tym przypadku na konieczność zachowania konstytucyjnej zasady równości studentów - tych rozpoczynających studia w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym uzyskali świadczenia finansowe.

Odnosząc się do twierdzenia Strony, że brak jest definicji ustawowej pojęcia "przysługuje", a Komisja Stypendialna błędnie utożsamiła pojęcia "przysługiwania świadczenia" z pojęciem "posiadania statusu studenta", organ II instancji wyjasnił, że zna linię orzeczniczą sądów administracyjnych wskazującą, iż prawo z art. 93 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że okres, w którym student może pobierać stypendium, winien być odniesiony do okresu, kiedy studentowi świadczenie rzeczywiście przysługiwało, to jes,t gdy student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium. Organ II instancji zaznaczył jednak, że taka linia orzecznicza sądów dotyczy brzmienia art. 93 ustawy przed nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232). Zauważyć należy, iż po nowelizacji wskazano w art. 93 ustawy, iż łączny okres, przez który przysługują świadczenia wynosi 12 semestrów, ale dodano, że świadczenia te przysługują bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Odnosząc się do argumentacji Strony dotyczącej faktu złożenia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2020 r. wystawionego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. i wydania wyroku Sądu Rejonowego w R. w dniu [...] marca 2022 r. w tej kwestii, w którym stwierdzono, że orzeczenie wydaje się na stałe, organ II instancji nie zgodził się z argumentem Strony, że dopiero z uprawomocnieniem się powyższego wyroku Skarżący uzyskał dokument umożliwiający staranie się o stypendium dla osób niepełnosprawnych. Organ przypomniał, że przed nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z [...] listopada 2021 r., w latach akademickich 2020/2021 oraz 2021/2022 Skarżący składał wnioski o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych i otrzymywał takie stypendium na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2020 r.

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

A) art. 93 ust. 1,4 i 5 u.p.s.w.n. poprzez:

- jego niewłaściwą wykładnię i utożsamienie pojęcia "przysługiwania świadczenia'' z samym faktem posiadania studenta podczas, gdy pojęcie to oznacza świadczenie, które rzeczywiście studentowi przysługiwało;

- bezzasadne przyjęcie zmiany znaczenia ww. pojęcia na skutek nowelizacji ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, podczas, gdy takowa nie nastąpiła;

- naruszenie zasady "lex retro non agit" poprzez zastosowanie nowej ustawy do świadczeń uzyskanych przed wejściem w życie nowelizacji, podczas, gdy przepisy te odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu tego terminu (niezależnie od tego jak go rozumieć) nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, to jest z dniem [...] października 2019 r.;

B) art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że w stosunku do Skarżącego zastosowanie ma 12-semestraIny okres prawa do stypendium, podczas, gdy zastosowanie powinien mieć okres 14-semestralny;

C) art. 70 ust. 4 Konstytucji poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji naruszenie prawa Skarżącego do równego dostępu do pomocy finansowej organizowanej dla studentów.

Na potwierdzenie stawianych zarzutów Skarżący powołał się na orzecznictwo. Wskazał również, że pierwsze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności otrzymał dopiero w dniu [...].02.2019 r. (Postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. nr [...]). Stwierdzało ono, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Tym samym nie mógł uzyskiwać tego stypendium podczas studiowania w okresie [...]2013 r.-[...]2017 r., a okres ten został przez organ zaliczony jako okres "przysługiwania prawa do świadczenia''. Tym samym prowadziłoby to do faktycznego skrócenia czasookresu możliwości przysługiwania stypendium Skarżącemu. Ponadto wskazał należy, że Skarżący w tamtym okresie nie posiadał ani obywatelstwa polskiego, ani Karty Polaka, jak również nie spełniał innych przesłanek do otrzymania stypendium (przed 2018 r. Skarżący przebywał w Polsce tylko na podstawie wizy Schengen, krajowej albo Karty Pobytu wydanej na podstawie studiów) a naukę pobierał na zasadach pełnej odpłatności i nie miał prawa do żadnej formy świadczeń stypendialnych. Nadto wskazał, że kierunek studiów Skarżącego trwa 12 semestrów wobec czego okres uprawniający do stypendium trwa 14 semestrów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie zarówno organ, jak i Strona wniosły o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (k. 37, k. 41 akt sądowych). Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 29 akt sądowych). Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił Stronie wypowiedzenie się w sprawie, z czego strona skorzystała (k. 41 akt sądowych).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stwierdzenie przez sąd administracyjny, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych powyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na wstępie wskazać należy, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Stronie przyznania wnioskowanego [...] października 2022r. stypendium dla osób niepełnosprawnych.

Podstawy i tryb przyznawania stypendium dla osób niepełnosprawnych studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej także: "u.p.s.w.n."). Zaznaczyć należy na wstępie, że ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232, dalej: "Ustawa nowelizująca", "Nowelizacja") dokonano istotnej dla niniejszej sprawy zmiany ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. W art. 1 pkt 3 Ustawy nowelizującej zmieniono wcześniejsze regulacje art. 93 i art. 94 dotyczące ograniczenia możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich. Uprzedni art. 93, który stanowił w ust. 2, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat zmienił brzmienie na: "Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Natomiast w wyniku Nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Ze względu na to, że Skarżący jest studentem kierunku studiów jednolitych to wskazać należy również na treść art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n. po Nowelizacji (przywołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji), który stanowi, że łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

Tym samym Ustawa nowelizująca dokonała radykalnej zmiany okresu istnienia uprawnienia studenta do pobierania świadczeń z art. 86 i art. 359. Stosownie do art. 16 Ustawy nowelizującej – tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Powyższe oznacza, że odnośnie semestru 2022/2023 - którego dotyczy wniosek Skarżącego z [...] października 2022 r. – należy stosować przepisy u.p.s.w.n. w brzmieniu nadanym przez Ustawę nowelizującą. Tak też przyjęły komisje stypendialne rozpoznające wniosek Skarżącego bowiem w podstawie prawnej decyzji podały odpowiednie przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.

W związku z powyższym podać należy, że art. 86 ust. 1 pkt 2 u.p.s.w.n. stanowi, że student może ubiegać się o stypendium dla osób niepełnosprawnych, zaś w art. 89 u.p.s.w.n., że stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 100, 173 i 240).

Ograniczenie możliwości przyznania stypendium ustawodawca uregulował w art. 93 u.p.s.w.n. Przepis ten w dacie składania wniosku przez Stronę stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust.1). W ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n. tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku.

Skarżący powołując się na orzecznictwo wskazuje, że czas, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (w brzmieniu sprzed nowelizacji) należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. W przypadku Skarżącego taki okres czasu nie upłynął, zatem zaskarżona decyzja jest niezasadna.

Natomiast organ wskazuje na nowelizację z 18 grudnia 2021 r. cytowanej normy podkreślając, że zmodyfikowała ona regulacje ustalania okresu przysługiwania świadczeń stanowiąc, że wynosi on określoną ilość semestrów, bez względu na pobieranie świadczenia przez studenta.

Wobec tak zarysowanego sporu rację należy przyznać organowi.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. regulującymi zasadę praworządności - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa tj. norm prawa procesowego obowiązującego w dacie orzekania oraz prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia prawnego – w niniejszej sprawie złożenia wniosku. Powyższe obowiązuje także organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 86 ust. 2 u.p.s.w.n., który stanowi, że przyznanie tego stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym organy uczelni przy procedowaniu w przedmiocie przyznania stypendium są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a decyzje w tym zakresie zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem.

Skarżący będąc studentem III roku studiów Wydziału Lekarskiego, kierunek lekarski, studia stacjonarne jednolite magisterskie, złożył wniosek z [...] października 2022 r., żądając przyznania stypendium na semestr 2022/2023. We wniosku wskazał semestry studiów, które zostały wliczone do okresu studiów (k. 1 - 5 akt administracyjnych):

A. poza uczelnią [...] w T.:

1. [...], kierunek farmacja, jednolite magisterskie, [...]2019-[...]2020, 2 semestry,

2. Uniwersytet [...], kierunek biologia medyczna, pierwszy stopień, [...]2014 – [...]2017, 6 semestrów,

3. Uniwersytet [...], kierunek biotechnologia stosowana, pierwszy stopień, [...]2013 – [...]2014, 2 semestry,

B. na [...] w T.:

4. kierunek lekarski, jednolite magisterskie, [...]2020 - w trakcie, 4 semestry ukończone,

5. kierunek biotechnologia medyczna, drugi stopień, [...]2021 – [...]2022, 1 semestr.

Skarżący przekroczył zarówno 12 – semestralny okres studiowania określony w art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., jak i 14 – semestralny okres studiowania określony w art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n.

Skład tut. Sądu rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że pojęciu "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Jednakże dokonana, wyżej cytowana, Nowelizacja jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który to prawo przysługuje (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać. Powyższe twierdzenie potwierdza analiza uzasadnienia do Ustawy nowelizującej, opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP (https://www.sejm.gov.pl, druk nr [...], Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw). Na stronie 4 tego uzasadnienia wskazano, że: "Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia – do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia – do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów – w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry". Następnie dalej na tej samej stronie uzasadnienia wyjaśniono: "Ponadto – w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń – proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej (...)".

Zauważyć także należy, że z mocy art. 18 Ustawy nowelizującej wchodziła ona w życie co do zasady (z pewnymi wyjątkami) po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia - czyli począwszy od 18 grudnia 2021r.

Odnośnie przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., art. 16 Ustawy nowelizującej przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Zatem wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa.

W związku z powyższym przyznawanie świadczeń w pierwszym semestrze roku akademickiego 2022/2023 (którego dotyczył wniosek Skarżącego) podlega reżimowi ustawy w wersji zmienionej Nowelizacją. W związku z tym jakakolwiek inna interpretacja jej przepisów - niż zaprezentowana powyżej i sprowadzająca się do stwierdzenia, że prawo do stypendium jest uzależnione od okresu samego studiowania (12 lub 14 semestrów) bez względu na pobieranie do przez studenta - byłaby wykładnią contra legem. Brzmienie art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. jest jednoznaczne i konkretne. Treść tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybiony jest zarzut Skarżącego, że analiza omawianego ustępu prowadzić musi do wniosku, iż - podobnie jak miało to miejsce przed wspomnianą nowelizacją - określony maksymalny okres przysługiwania świadczeń rozumieć należy jako okres, w którym student świadczenia te pobierał, zostały mu przyznane, był ich beneficjentem. Ustawodawca jednoznacznie bowiem zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń - bez względu na ich pobieranie przez studenta - wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na 1 i 2 stopnień studiów), zaś w przypadku jednolitych studiów magisterskich 14 semestrów. Skoro więc – jak wynika z k. 1-5 akt postępowania administracyjnego - Skarżący ukończył już z upływem semestru letniego roku akademickiego 2021/2022 14-ty semestr studiowania, to zasadnie organ odmówił przyznania wnioskowanego stypendium dla osób niepełnosprawnych. Wprawdzie organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że Skarżący przekroczył 12 – miesięczny okres studiowania, jednak powyższe stwierdzenie nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje na to, że okres studiowania przez Skarżącego przekroczył 14 semestrów. Organ w odpowiedzi na skargę potwierdził powyższe wskazując, że Skarżący w chwili składania wniosku o stypendium dla osób niepełnosprawnych w dniu [...] października 2022 r. był w trakcie odbywania 15 semestru studiów (k. 15 akt sądowych).

Nie zaszła przy tym żadna dodatkowa okoliczność uzasadniająca wydłużenie względem Skarżącego okresu pobierania stypendium dla niepełnosprawnych.

W ocenie Sądu nie zasługuje bowiem na uwzględnienie argument Skarżącego dotyczący uzyskania przez niego orzeczenia o niepełnosprawności dopiero w dniu [...]2019 r., co spowodowało, że nie mógł uzyskiwać wnioskowanego stypendium podczas studiowania w okresie [...] października 2013 r. – [...] września 2017 r. Sąd zauważa, że orzeczenie o niepełnosprawności złożone do akt postępowania administracyjnego (k. 10 tych akt) zawiera w pkt IV informację, że niepełnosprawność Strony istnieje od urodzenia. W konsekwencji względem Skarżącego nie może znaleźć zastosowania przepis umożliwiający wydłużenie okresu pobierania stypendium dla osób niepełnosprawnych, tj. art. 93 ust. 7 u.p.s.w.n. stanowiący, że gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. W ocenie Sądu pojęcie "powstanie niepełnosprawności w trakcie studiów" nie dotyczy Skarżącego, bowiem jak wynika ze znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego orzeczenia (k. 10 tych akt) niepełnosprawność Strony istnieje od urodzenia, zaś przepis u.p.s.w.n. nie łączy możliwości przedłużenia okresu wypłacania stypendium z uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności tylko z powstaniem niepełnosprawności w trakcie studiów. Mając na uwadze, że art. 93 ust. 7 u.p.s.w.n. stanowi wyjątek od ogólnej zasady określającej długość okresu pobierania stypendium to jego wykładnia nie może mieć charakteru rozszerzającego. Tymczasem rozszerzającego rozumienia ww. przepisu domaga się Skarżący formułując twierdzenie, że dopiero uzyskanie pierwszego orzeczenia o niepełnosprawności było momentem, w którym Strona mogła ubiegać się o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych. Powyższe w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie.

Podobnie ze względu na przytoczone powyżej wyjaśnienia na temat zmian jakie zaszły w przepisach ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów przejściowych regulujących kwestię rozpoczęcia okresu obowiązywania zmian, w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty i argumenty Strony dotyczące naruszenia Konstytucji RP, naruszenia zasady lex retro non agit, nieuzasadnionego skrócenia okresu przysługiwania Skarżącemu stypendium.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: [...]

J. Ziołek U. Wiśniewska L. Kleczkowski