Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 161/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 18 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z 29 listopada 2023 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza (dalej jako: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), odmówił przyznania C. Z. (dalej jako: "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką I. Z.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W odniesieniu do I. Z. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z 16 marca 2023 r. zaliczył ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, przy czym nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 lutego 2023 r., tj. od 78 roku życia. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką, gdyż zakres wykonywanych przez niego czynności opiekuńczych nie zajmuje takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby skarżący, przy należytej organizacji opieki, nie mógł podjąć pracy zarobkowej. W toku postępowania ustalono, że skarżący w ramach pomocy matce dokonuje zakupów, chodzi na spacery, przygotowuje obiady (nie zawsze), uczestniczy w wizytach u lekarzy, załatwia sprawy urzędowe, dokonuje czynności porządkowych w mieszkaniu, zatem rozmiar sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że stan zdrowia jego matki ulega ciągłemu pogorszeniu, rozpoznano u niej w listopadzie 2023 r. nieuleczalną chorobę neurologiczną [...]. Wywiad środowiskowy przeprowadzony przez organ I instancji jest już nieaktualny właśnie z uwagi na znaczne pogorszenie stanu zdrowia matki i konieczność sprawowania nad nią pełnej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 3 stycznia 2024 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazało, że w sprawie zastosowanie znalazły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z daty złożenia wniosku, zatem sprzed jej zmiany obowiązującej od 1 stycznia 2024 r.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że przesłanka odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparta na przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie jest zasadna. Organ podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wykształcone wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności), zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący jako syn osoby niepełnosprawnej należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, zatem niewątpliwie jest osobą podmiotowo uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Kolegium wskazało jednak, że w jego ocenie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego charakter i zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie uzasadniają przyznania wnioskowanego świadczenia. Świadczenie to kierowane jest bowiem do tych opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy sprawując opiekę czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie pracy. Opieka ta musi mieć charakter stały i osobisty, a związek między niepodejmowaniem zatrudnienia (lub rezygnacją z niego) a tą opieką musi być bezpośredni i ścisły. Organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek 79-letnia matka skarżącego posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, to jest ona w stanie samodzielnie wykonywać pewne codzienne czynności (czynności higieniczne, przebieranie, przygotowywanie i spożywanie posiłków, samodzielne poruszanie się, udział w zakupach). Z kolei zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego, który z matką nie zamieszkuje, w postaci sporadycznej pomocy w przygotowaniu obiadu czy wspólnych zakupów, nie świadczy o takiej częstotliwości tych czynności, która wymagałaby rezygnacji z aktywności zawodowej. Dodatkowo zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują przyjęcie, że obowiązki takie jak sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie, załatwianie spraw urzędowych oraz konsultacje i badania lekarskie są czynnościami wykonywanymi w pewnych odstępach czasowych, co sprawia, że skarżący mógłby je wykonywać przy należytej organizacji opieki nad matką, łącząc je z pracą zawodową, wykonywaną niekoniecznie w pełnym zakresie. Czynności te są podstawowymi czynnościami wykonywanymi przez większość osób prowadzących gospodarstwo domowe (także przez osoby pracujące).

Kolegium podkreśliło także, że brak jest podstaw do tego, aby ustalenia wywiadu środowiskowego traktować jako "nieaktualne". Zapisy w nim zawarte dotyczą okoliczności podnoszonych zarówno przez skarżącego, jak i jego matkę, i powinny być uznane za wiarygodne, a tym samym za posiadające zasadniczy walor dowodowy w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżący wskazał, że z uwagi znaczne pogorszenie stanu zdrowia matki, potwierdzone orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, musiał w 2023 r. zrezygnować z pracy, którą wykonywał w Niemczech i wrócić do kraju, aby opiekować się matką. Zarzucił, że mimo wniosku o ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego złożonego z powodu pogorszenia stanu zdrowia matki już po przeprowadzonym wywiadzie, wniosek ten nie został uwzględniony. W listopadzie 2023 r. neurolog rozpoznał u matki nieuleczalną chorobę w postaci [...]. Obecnie matka skarżącego sama się nie porusza – chodzi przy jego pomocy, skarżący musi ją myć i ubierać, wszystkie posiłki przyrządza sam i musi matkę karmić, robi zakupy, zawozi matkę do lekarza, utrzymuje w domu porządek. Musi też codziennie matce przypominać jak się nazywa. Wskazał, że chętnie podjąłby pracę, ale konieczność sprawowania opieki nad matką mu to uniemożliwia. Do skargi i pisma z 7 lutego 2024 r. dołączył dokumentację medyczną.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazało na kompletność przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, co umożliwiało wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. skarżący podniósł, że obecnie praktycznie mieszka z matką, do swojego domu, który znajduje się kilka ulic dalej, wraca na noc. Dla bezpieczeństwa zainstalował w mieszkaniu matki kamery, aby w razie konieczności móc jak najszybciej interweniować. Stwierdził, że aktualnie stan zdrowia matki jest taki, że musi jej towarzyszyć praktycznie przy wszystkich czynnościach. Rezonans magnetyczny wykazał u niej zaniki w płacie skroniowym i czołowym mózgu. Liczy się z koniecznością przeniesienia matki do swojego domu, choć na razie chce ona pozostać u siebie, ale w niedalekiej przyszłości będzie to nieuniknione. Przypuszczalnie zamieszka u niego latem bieżącego roku. W mieszkaniu matki spędza minimum 6-7 godzin dziennie, ale w pozostałym czasie pozostaje w ciągłej dyspozycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że wskazana przez organ I instancji przyczyna odmowy przyznania świadczenia w postaci daty powstania niepełnosprawności nie jest prawidłowa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, stwierdził bowiem, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium prawidłowo oceniło powyższą przesłankę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że pogląd organu I instancji był w tym zakresie wadliwy.

Odnosząc się natomiast do pozostałej argumentacji organów orzekających w sprawie, to wskazać należy, że podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez nie przyjętą stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu sprzed zmiany ustawy), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (...).

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jednoznacznie wynika, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 27 lutego 2023 r. Wymaga stałej opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podkreślić należy, że nie leży w kompetencji organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego ocena stopnia samodzielności i stanu zdrowia osoby wymagającej opieki. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19, (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), "Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. (...) niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy." Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej opieki przesądza więc o tym, że osobie niepełnosprawnej taka opieka jest niezbędna.

Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo – skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy jako podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazał brak związku między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaną opieką, uznając, że czynności wykonywane przez niego w stosunku do matki to w większości czynności, które powszechnie wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, również przez osoby pracujące. Konsekwencją tego stanowiska było uznanie, że w przypadku skarżącego istnieje realna możliwość połączenia pracy zawodowej z opieką nad niepełnosprawną matką. W świetle zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego taką ocenę stanu faktycznego należy uznać co najmniej za przedwczesną.

Z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że matka skarżącego choruje na [...]. Dodatkowo w toku postępowania lekarz neurolog rozpoznał u niej [...], na co skarżący wskazywał w odwołaniu. Zarówno z zaświadczenie lekarza rodzinnego, jak i lekarza neurologa wynika, że matka skarżącego wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu.

Skarżący już na etapie postępowania odwoławczego podnosił, że stan zdrowia jego matki ciągle się pogarsza i dlatego wnioskował o ponowny wywiad środowiskowy. Organ odwoławczy nie uwzględnił jednak tego wniosku.

Z relacji skarżącego wynika, że w ciągu ostatnich miesięcy stan zdrowia jego matki uległ tak znacznemu pogorszeniu, że w zasadzie musi je pomagać we wszystkich czynnościach, w tym tak podstawowych jak spożywanie posiłków, higiena osobista, poruszanie się. Tego rodzaju czynności z całą pewnością należy ocenić jako czynności opiekuńcze umożliwiające niepełnosprawnej codzienne funkcjonowanie. Opiekę tę zapewnia matce wyłącznie skarżący. O ile można zgodzić się z organem, że robienie zakupów , porządków czy towarzyszenie przy wizytach lekarskich można uznać za działania podejmowane w każdym gospodarstwie domowym, także takim, którego członkowie pracują, o tyle opisane wcześniej czynności stricte opiekuńcze już takimi nie są.

Przede wszystkim, co podniesiono już wyżej, nie leży w gestii organu ustalenie zakresu niezbędnej opieki wymaganej przez osobę niepełnosprawną, gdyż wynika on jednoznacznie z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ jest natomiast obowiązany ustalić faktyczny zakres sprawowanej opieki. W tym kontekście należy podkreślić, że przepisy procedury administracyjnej nakładają na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonania oceny tego materiału (art.80 k.p.a.). Nie znajduje zatem uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy stanowisko organu o braku powodów do ponowienia wywiadu środowiskowego, o co skarżący wnioskował na etapie postępowania odwoławczego, wskazując na zdiagnozowanie u matki nieuleczalnej choroby neurologicznej, powodującej istotne i szybkie pogarszanie się stanu jej zdrowia, a co za tym idzie znaczne zwiększenie obowiązków opiekuńczych skarżącego. To właśnie zakres sprawowanej opieki i jego związek z rezygnacją z zatrudnienia podlegają ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i jeżeli zakres ten ulega zmianie w toku postępowania, to rzeczą organu jest sprawdzenie tej okoliczności faktycznej stosownymi środkami dowodowymi, np. nowym wywiadem środowiskowym, czy przedłożoną dokumentacją medyczną. Jeżeli j organy uznałyby, że same twierdzenia skarżącego o znacznym pogorszeniu stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej nie są wystarczające, mogą go zobowiązać do przedłożenia aktualnego zaświadczenia lekarskiego w tym przedmiocie. Zwłaszcza, że w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Nie można także pomijać, że w przypadku osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji nawet najprostsze czynności dnia codziennego mogą nie tylko wymagać pomocy innej osoby, ale zajmować nieporównanie większą ilość czasu, a także wymagać większej ich częstotliwości. W związku z tym nie można utożsamiać sytuacji osoby niepełnosprawnej z sytuacją osoby zdrowej i porównywać zakresu obowiązków skarżącego z obowiązkami domowymi wykonywanymi w każdym gospodarstwie domowym. Należy także uwzględnić, że ewentualne podjęcie zatrudnienia przez skarżącego mogłoby znacznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić jego dyspozycyjność, co przy jednoczesnym uwzględnieniu stanu zdrowia niepełnosprawnej matki mogłoby skutkować brakiem możliwości otoczenia jej taką opieką, jakiej wymaga. Dodatkowo należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowany w przywołanym wcześniej wyroku z 29 maja 2020 r., który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, zgodnie z którym regulacja zawarta w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie oznacza sprawowania opieki nieustannie przez cały dzień i w tym sensie "całodobowo". Dana osoba ze względu na swój stan zdrowia może wymagać stałej ("już na zawsze") lub długotrwałej opieki lub pomocy. Wobec tego "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień", ani też wspólnego zamieszkiwania z osobą niepełnosprawną. Stała opieka winna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego. Należy przez to rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, opiekun ten wykazuje realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Taka gotowość jest zgłaszana przez skarżącego, który dla zapewnienia pełnego wglądu w sytuację matki zamontował kamery w jej mieszkaniu, aby móc w razie potrzeby w każdej chwili interweniować.

W wyroku z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 394/23 (CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił w kontekście problematyki związku przyczynowego, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku, a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia, skarżący spełniała przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. W świetle tej przesłanki istotne znaczenie w sprawie ma to, czy aktualnie - tj. według stanu z dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, a najpóźniej na dzień wydania decyzji, skarżący nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia i jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Organ jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższy pogląd podziela. Zatem skoro w trakcie prowadzonego postępowania skarżący wskazuje na znaczne pogorszenie stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, a co za tym idzie, na zwiększenie zakresu jego obowiązków opiekuńczych, to organ powinien tę okoliczność ocenić przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ponownie dokonają oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu wnioskowanego świadczenia, a w razie ewentualnych wątpliwości, uzupełnią postępowanie dowodowe poprzez nowy wywiad środowiskowy i ewentualnie poprzez zobowiązanie skarżącego do przedłożenia zaświadczenia o aktualnym stanie zdrowia jego niepełnosprawnej matki.