Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1996/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4, 5, 5a, 6, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: § 18 ust. 1, § 19 i 20
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 910/12 w sprawie ze skarg K. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2012 r. nr [...], z dnia [...] 2012 r. nr [...] oraz z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 910/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi K. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia: [...] 2012 r. nr [...]; [...] 2012 r. [...]; [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] i decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent bądź organ I instancji) przyznał K. K. (dalej skarżący) zasiłek celowy specjalny odpowiednio: w kwocie 200 zł na czynsz; w kwocie 150 zł na czynsz. Decyzją z [...] 2012 r. nr [...] Prezydent odmówił skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięć Prezydent wskazał art. 104, 107 i 108 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, 8, 14, 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102, 104, 106, 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej ups) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055, dalej rozporządzenie z 2009 r.).

Uzasadniając decyzje przyznające skarżącemu zasiłki specjalne na czynsz w kwotach odpowiednio po 150 i 200 zł, Prezydent podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego stwierdzono, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód uzyskiwany przez skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. 477,00 zł. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji bytowej i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Z tych powodów, mimo osiągania przez skarżącego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, uznano jego sytuację za szczególnie uzasadniającą przyznanie pomocy. Organ podkreślił, że wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione przez skarżącego potrzeby, jednak przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji Ośrodka. Pomoc została ograniczona z uwagi na brak partycypowania w opłatach za czynsz nawet w minimalnych kwotach.

W uzasadnieniu decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności organ podkreślił, że skarżący utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 444 zł i alimentów w kwocie 316,60 zł, co daje łączny dochód w kwocie 760,60 zł. Oznacza to, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe, obliczone na podstawie art. 8 ups o 283,60 zł, w związku z powyższym skarżący nie kwalifikuje się do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący nie poniósł żadnych opłat mieszkaniowych, a także wydatków związanych z zakupem leków i dlatego ma możliwości wykorzystania własnych środków finansowych na zakup żywności w celu przygotowania śniadania i kolacji, gdyż skarżący jest aktualnie objęty pomocą w formie posiłków z baru. Skarżący otrzymał w lutym dofinansowanie do opłat za: czynsz w wysokości 200 zł; gaz w wysokości 30 zł i energię elektryczną w wysokości 80 zł, jak również dofinansowanie na zakup środków czystości w wysokości 40 zł, co znacznie przyczyniło się do obniżenia kosztów utrzymania skarżącego.

W odwołaniach K. K. podniósł, że Urząd opiera się o ustawę z 12 marca 2004 r., która jest obecnie zdezaktualizowana i nie odzwierciedla wydatków na utrzymanie i obecnych cen detalicznych na rynku żywnościowym w Krakowie. Organ nie uwzględnił, że zmniejszono mu zasiłek stały z kwoty 444 do kwoty 180,41 zł i podwyższono opłatę za "zupę z wkładką" o 1,03 zł za każdy dzień. Nie pobiera z Urzędu Miasta Krakowa żadnych dodatków mieszkaniowych do czynszu i w związku z tym całość opłaty za czynsz do Spółdzielni spada na jego barki. W związku niedostatecznym dofinansowaniem rośnie zadłużenie jego mieszkania i Spółdzielnia wystąpiła do Sądu o eksmisję, do czego w dużym stopniu przyczynił się MOPS.

Decyzjami z dnia: [...] 2012 r. nr [...]; [...] 2012 r. nr [...] i decyzją z [...] 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2, 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 14, art. 31 i 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium bądź organ odwoławczy) utrzymało w mocy wszystkie decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniach decyzji Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że K. K. w styczniu [2012 r.] pobierał zasiłek stały w wysokości 444 zł, przyznany mu decyzją z [...] 2011 r. i alimenty w kwocie 316,60 zł. Łączny dochód skarżącego wyniósł 760,60 zł i znacznie przekroczył dochód określony ustawą dla osoby samotnie gospodarującej tj. 477,00 zł. Mając na uwadze trudną sytuację strony i art. 41 ups, organ przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 200 zł na czynsz. Nie była to jedyna pomoc uzyskana przez skarżącego w tym miesiącu, ponieważ w lutym skarżący otrzymał także zasiłek celowy specjalny w wysokości 40 zł na zakup środków czystości i zasiłek celowy specjalny w wysokości 30 zł na uregulowanie opłat.

W miesiącu lutym [2012 r.] zasiłek stały został skarżącemu obniżony do kwoty 180,41 zł. Prócz tego do jego stałych dochodów należały alimenty w kwocie 329,99 zł, co łącznie stanowiło 510,40 zł. Mimo obniżenia zasiłku stałego, dochody skarżącego również w lutym [2012 r.] przekroczyły kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Kolegium podkreśliło, że skarżący zajmuje 3-pokojowe mieszkanie o pow. 57,5 m2. Koszty utrzymania mieszkania miesięcznie wynoszą ok. 429,35 zł, a zadłużenie wobec Spółdzielni Mieszkaniowej wynosi 3.291,64 zł (na dzień 15 grudnia 2011 r.). Jak wynika z akt sprawy, Prezydent wielokrotnie zwracał się do skarżącego o podjęcie działań zmierzających do rozwiązania problemu rosnącego zadłużenia mieszkania, na przykład przez zamianę mieszkania na mniejsze, celem odpowiedniego zmniejszenia kosztów utrzymania mieszkania, jednak skarżący na zamianę nie wyraża zgody. Kolegium podzieliło w pełni stanowisko organu I instancji, że organ nie jest w stanie zaspokoić w pełni potrzeb skarżącego i że pomocy przyznawanej przez ośrodki pomocy społecznej nie można traktować jako stałe źródło dochodu lub inną formę utrzymania, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 ups, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny, ma im umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, jednak nie jest zobligowana do zaspokojenia wszystkich potrzeb osób zwracających się o pomoc.

Kolegium podkreśliło, że mimo zrozumienia dla trudnej sytuacji finansowej skarżącego, bezspornym jest, że w pierwszej kolejności osobami uprawnionymi do otrzymania tej formy pomocy, jaką jest zasiłek celowy, są osoby czy rodziny, które nie przekraczają kwoty kryterium dochodowego, gdyż osoby te nie dysponują żadnymi środkami finansowymi. Nie może dochodzić do sytuacji, gdy osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób przekraczających kryterium.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiająca przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności Kolegium podkreśliło, że w styczniu 2012 r. dochód skarżącego wyniósł 760,60 zł. Prócz tego skarżący był objęty stałą pomocą uzyskiwaną z MOPS [...], gdyż w lutym skarżącemu przyznano zasiłki celowe specjalne w kwocie: 30 zł na uregulowanie opłat; 40 zł na zakup środków czystości; 80 zł na uregulowanie opłat; 200 zł na czynsz. Dodatkowo skarżący był objęty pomocą w formie żywności w ramach programu PEAD, a decyzją z [...] [2012 r.] przyznano skarżącemu świadczenie w postaci gorącego posiłku w okresie od dnia 2 stycznia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2012 r.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. K. powtórzył zarzuty uprzednio podnoszone w odwołaniach. W szczególności podniósł, że ustawa o pomocy społecznej jest nieżyciowa, gdyż nie jest dostosowana do istniejących cen. Zdaniem skarżącego Miejski Ośrodek Pomocy [Społecznej] jest powołany do pomocy osobom niepełnosprawnym i winien im "zapewnić godne życie". Wydając decyzję częściowego pokrycia czynszu za dany miesiąc MOPS "doprowadza [zadłużenie] mieszkanie[a] do wysokiego stanu, a tym samym może pozbawić człowieka mieszkania i może stać się osobą bezdomną".

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło ich oddalenie.

Postanowieniem na rozprawie dnia 20 lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: III SA/Kr 910/12, III SA/Kr 911/12 i III SA/Kr 1041/12, i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt III SA/Kr 910/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) oddalił skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy pomocy społecznej nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Prawidłowo ustalono sytuację materialną skarżącego. Organy pomocy społecznej trafnie wskazały, że skarżący jest objęty stałą pomocą MOPS. W miesiącu lutym skarżący otrzymał zasiłek specjalny w kwocie: 80 zł na opłaty; 40 zł na środki czystości; 30 zł na uregulowanie opłat; 200 zł na czynsz. W miesiącu marcu skarżący otrzymał z MOPS zasiłek specjalny w kwocie: 20 zł na opłaty; 40 zł na żywność; 150 zł na czynsz. Dodatkowo zarówno w miesiącu styczniu, jak i w miesiącu lutym skarżący objęty był pomocą w formie żywności w ramach programu PEAD, a decyzją z 2 stycznia 2012 r. skarżącemu przyznano świadczenie w postaci gorącego posiłku w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2012 r.

Zdaniem Sądu I instancji, nie można zarzucić organom pomocy społecznej braku zainteresowania trudną sytuacją życiową skarżącego. Organy prawidłowo wskazały, że skarżący nie wywiązuje się z nałożonych nań obowiązków takich jak regularne opłacanie czynszu za mieszkanie choćby w części. Organy opieki społecznej wielokrotnie zwracały się do skarżącego o przeanalizowanie swej sytuacji finansowej i podjęcia działań zmierzających do rozwiązania problemu rosnącego zadłużenia mieszkania, przez np. zamianę mieszkania skarżącego liczącego 57[,5] m2 na mniejsze, na co skarżący nie wyraża zgody. Mimo pomocy ze strony organów pomocy społecznej i przyznawania skarżącemu co miesiąc zasiłku celowego specjalnego na czynsz, skarżący ze swych środków w żaden sposób nie partycypuje w opłatach za czynsz, co skutkuje zwiększaniem zadłużenia mieszkania z tytułu zaległych opłat za czynsz. Twierdzenia skarżącego, że "wydając decyzję o częściowym pokryciu czynszu za dany miesiąc MOPS doprowadza zadłużenie mieszkania do wysokiego stanu, tym samym może pozbawić człowieka mieszkania i powodować że skarżący stanie się osoba bezdomną", są wyrazem roszczeniowej postawy skarżącego. Skarżący mieszka w 57-metrowym mieszkaniu i to na nim, a nie na organach pomocy społecznej, spoczywa obowiązek uiszczania czynszu za mieszkanie. Organy pomocy społecznej mogą skarżącego w tym obowiązku wspierać, ale nie mają obowiązku regulowania w całości jego zobowiązań. Taka postawa skarżącego uzasadnia przekonanie, że oczekuje on zaspokojenia wszystkich swych potrzeb ze środków pomocy społecznej, a ze swojej strony nie podejmuje działań zmierzających do poprawy swej sytuacji bytowej.

Sąd I instancji podzielił w całości stanowisko organów w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności w miesiącu "marcu" [winno być "lutym 2012 r.; k. 2993, 3007-3005 akt administracyjnych]. Skarżący w tym okresie objęty był pomocą w formie żywności w ramach programu PEAD, a także decyzją z [...] 2012 r. przyznano mu świadczenie w postaci gorącego posiłku w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2012 r. Prócz tego w lutym i w marcu [2012 r.] korzystał z licznych zasiłków celowych specjalnych.

Zdaniem Sądu I instancji postępowanie dowodowe w przedmiotowych sprawach organy przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organy dokonały prawidłowej oceny uznając, że odmowa przyznania wnioskowanego zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności za miesiąc styczeń, w sytuacji, gdy skarżący ma zapewnione gorące posiłki i otrzymuje inne zasiłki celowe specjalne (w wysokości przekraczającej w lutym 350 zł) - nie narusza obowiązujących przepisów i mieści się w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa przez organy, które przyznały skarżącemu zasiłki celowe specjalne w kwocie 200 i 150 zł w miesiącu styczniu i lutym 2012 r. W tym zakresie Sąd w całości podzielił stanowisko organów zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć. Postępowanie organów jest prawidłowe, bowiem dysponując środkami publicznymi są obowiązane do prowadzenia postępowania zgodnego z zasadami określonymi w przepisach proceduralnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego i w ustawie o pomocy społecznej, jak i wydawania rozstrzygnięć zgodnych z treścią prawa materialnego, zawartego w ustawie o pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma stanowić jedynie wsparcie w wyjściu z trudnej sytuacji życiowej, nie może natomiast stanowić głównego źródła dochodu, czy też formy utrzymania.

Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. Wydane w tych sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawach, prawidłowo interpretując ich treść.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygniecie wywiódł K. K., reprezentowany przez adwokata P. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i 77 kpa przez bezpodstawne przyjęcie, że stan faktyczny sprawy został wyjaśniony przez organy administracyjne w sposób wystarczający dla wydania decyzji, podczas gdy nie ustalono miesięcznych wydatków skarżącego, a tym samym jego potrzeb w miesiącu styczniu, lutym i marcu 2012 r., a nadto nie wskazano kwoty, jaką dysponował organ administracyjny na pomoc społeczną, jak kwota została rozdysponowana oraz jaka była liczba osób uprawnionych do skorzystania z pomocy społecznej;

2. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa przez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że potrzeby skarżącego są zaspokojone w wystarczającym stopniu, podczas gdy braki w materiale dowodowym nie pozwalają na takie stwierdzenie, a skarżącemu grozi eksmisja z powodu zadłużenia w Spółdzielni Mieszkaniowej, co świadczy o niezaspokojonych potrzebach.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny przeanalizował łącznie oba zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa wraz z normami dopełnienia (art. 7, 77, 80 kpa), bowiem pozostawały one ze sobą w związku, jako że skarżący kasacyjnie w obu zarzutach wskazywał na braki w materiale dowodowym. Wojewódzki Sąd trafnie uznał, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 4, art. 80 kpa w postaci opisanej w skardze kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, jakich dowodów nie przeprowadziły organy obu instancji i które z pominiętych dowodów mogłyby prowadzić do odmiennych ustaleń, niż trafnie aprobowane zaskarżonym wyrokiem. Organ nie miał w szczególności obowiązku prowadzenia dowodu z zeznań strony (art. 86 kpa), skoro skarżący udzielił oświadczeń w toku wywiadu środowiskowego dnia 15 lutego 2012 r. a organy dysponowały nad wyraz bogatym materiałem dowodowym, zgromadzonym w wielotomowych aktach administracyjnych (6 segregatorach i 4 teczkach; art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 4, 5, 5a, 6 ups). W doktrynie trafnie wskazuje się, że dowód z przesłuchania strony jest środkiem posiłkowym, którego przeprowadzenie wiąże się z łącznym wystąpieniem dwu przesłanek: wyczerpaniu środków dowodowych lub ich braku w ogóle (przesłuchanie stron jest dopuszczalne jedynie, gdy organ orzekający nie ma możliwości ustalenia stanu faktycznego za pomocą innych środków dowodowych); pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 364 nb 2, 3). Żadna z tych dwu przesłanek w sprawie nie zachodziła W szczególności Sąd I instancji trafnie uznał, że organy obu instancji w sposób należyty zebrały materiał dowodowy, trafnie go oceniły i poddały w całości wystarczającej analizie, z uwzględnieniem zasady praworządności (której zakotwiczeniem jest art. 6 kpa) i zasady prawdy obiektywnej, mając na uwadze słuszny interes obywatela (art. 7 kpa).

Trafnie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że organ I instancji winien był wskazać wysokość przyznanych środków na pomoc społeczną i wielkość ich rozdysponowania, liczby osób uprawnionych do korzystania z pomocy, jednakże uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Postępowanie dowodowe wskazało, że skarżący w każdym miesiącu zgłasza wnioski o wiele świadczeń z pomocy społecznej (w kontrolowanych sprawach to wnioski z: [...] 2012 r. nr [...] i [...] 2012 r. nr [...], rozpoznane kontrolowanymi decyzjami), z których większość skutkowała przyznaniem świadczeń na zaspokojenie potrzeb skarżącego. Wysokość przyznanych świadczeń, ich wielość i różnorodność (w lutym 2012 r.: 30 zł na uregulowanie opłat; 40 zł na zakup środków czystości; 80 zł na uregulowanie opłat; 200 zł na czynsz; w marcu 2012 r.: 20 zł na opłaty; 40 zł na żywność; 150 zł na czynsz; w styczniu i lutym 2012 r. objęto skarżącego pomocą w formie żywności w ramach programu PEAD, a w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2012 r. przyznano skarżącemu świadczenie w postaci gorącego posiłku), pozwala na ocenę, że w świetle doświadczenia życiowego, organ pomocy społecznej udziela skarżącemu pomocy adekwatnej do możliwości pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ups).

Wbrew stanowisku skarżącego, zmniejszenie wysokości zasiłku stałego z kwoty 444 zł w styczniu 2012 r., do kwoty 180,41 zł w lutym 2012 r., nie musiało wpłynąć na wysokość przyznanych skarżącemu świadczeń, skoro decyzje z [...] 2012 r. zapadły w wyniku rozpoznania wniosku z [...] 2012 r., a istotny dla ustaleń jest dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 ups). Odnośnie decyzji z [...] 2012 r., zapadłej w wyniku rozpoznania wniosku z [...] 2012 r., nowa wysokość zasiłku stałego miała już znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu skarżącego za miesiąc luty 2012 r. (510,40 zł), lecz trafnie organy ustaliły, że także ten dochód przekraczał kryterium dochodowe (477 zł). Wysokość specjalnego zasiłku celowego na pokrycie czynszu (150 zł) w marcu 2012 r. nie musiała odpowiadać pełnej wysokości czynszu i mogła być mniejsza niż wysokość takiego zasiłku przyznanego decyzją z [...] 2012 r. (200 zł), bowiem organ pomocy społecznej w świetle nowej uchwały budżetowej, określającej wysokość środków na pomoc społeczną na rok 2012, ma obowiązek uwzględniać niezbędne potrzeby innych osób i zakres pomocy udzielanej skarżącemu co miesiąc. Wbrew ocenie skarżącego, nie jest to "nielogiczne" (s. 5 skargi kasacyjnej) – przy wnioskowaniach logiki praktycznej autor skargi kasacyjnej nie może pomijać istotnych przesłanek, trafnie wskazywanych przez organy obu instancji. Prezydent i Kolegium od dłuższego czasu słusznie podnoszą (art. 9 kpa), że skoro skarżący korzysta z trzypokojowego mieszkania o powierzchni 57,5 m2, znacznie przekraczającego jego potrzeby mieszkaniowe, winien podjąć starania o zamianę lokalu na mniejszy, co skutkować będzie mniejszymi opłatami bieżącymi i wiązać się może z uzyskaniem dodatkowej, znacznej kwoty od strony umowy zamiany, tytułem wyrównania wartości mieszkania, którą to kwotę skarżący może przeznaczyć na spłatę zadłużenia i opłaty za dalsze miesiące. Skarżący może też podnająć za zgodą Spółdzielni jeden bądź dwa pokoje w swym mieszkaniu, uzyskując dodatkowe źródło dochodu. Zmniejszenie wysokości zasiłku stałego może przemawiać za podjęciem przez skarżącego starań o podwyższenie wysokości alimentów od córki.

Autor skargi kasacyjnej nie stawia zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa), zatem jedynie na marginesie należy podnieść, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że potrzeba spłacenia długu, nie jest niezbędną potrzebą życiową, uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego (odpowiednio - wyrok NSA z: 23.9.2008 r., I OSK 1513/07; 12.12.1996 r., I SA 1138/96, Pr. Pracy 1998/2/41;19.4.2000 r., I SA 2129/99 i 18.2.1998 r., I SA 1174/97, akceptowane przez I. Sierpowską, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC 2009 s. 168, przypis 9 i 10; wyrok WSA we Wrocławiu z 12.3.2008 r., IV SA/Wr 638/07, Orzecznictwo Sądów w Sprawach Pomocy Społecznej 2008/1/10).

Należy wskazać, że zwłaszcza w sprawach, w których ubiegający się o pomoc społeczną składają wielokrotnie wnioski o pomoc, organ I instancji winien załączać do akt sprawy zestawienie świadczeń przyznanych wnioskującemu w okresie roku poprzedzającego wydanie decyzji, by wskazać na zakres rzeczywistej pomocy udzielanej zainteresowanemu na koszt podatników i zachowanie zasady pomocniczości. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 2004/1/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. O zakresie pomocy społecznej decyduje ustawodawca, zatem podnoszone przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym argumenty dotyczące dezaktualizacji – w jego ocenie - kryterium z art. 8 ust. 1 ups, nie mogły wpłynąć na ocenę zaskarżonych decyzji. Błędnie skarżący pomija, że choć ustawa o pomocy społecznej uchwalona została dnia 12 marca 204 r., to kryterium dochodowe zostało podwyższone rozporządzeniem z 2009 r. Choć będzie to miało znaczenie dopiero w postępowaniach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej po dniu 1 października 2012 r. (a nie kontrolowanych w niniejszej sprawie; art. 133 § 1 ppsa), należy zauważyć, że rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823), normodawca dokonał kolejnej zmiany kryteriów z art. 8 ust. 1 ups.

Podatnicy co do zasady nie mogą pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. Obowiązkiem organu pomocy społecznej jest ustalenie w szczególności sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej osoby ubiegającej się o świadczenie, by nie wydatkować środków podatników na potrzeby osób nieuprawnionych. Sąd I instancji trafnie uznał, że organy w kontrolowanych postępowaniach należycie się z tych obowiązków wywiązały.

Autor skargi kasacyjnej nie stawia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Powołane w skardze kasacyjnej nieścisłości, nie wskazują na błędny tok rozumowania Sądu I instancji, bowiem trafność rozumowania Sądu jest czytelna w świetle całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że wyrok sądowy oświadczeniem woli i wiedzy sądu (K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 90-91) i wykładni uzasadnienia wyroku należy dokonywać z uwzględnieniem jego całości. Jedynie wskazana "odmowa przyznania wnioskowanego zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności za miesiąc styczeń" (s. 9 akapit 2 uzasadnienia wyroku III SA/Kr 910/12) wskazuje, że nastąpiła oczywista omyłka pisarska, a Wojewódzki Sąd miał na uwadze decyzję z [...] 2012 r. nr [...], którą Prezydent odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności z wniosku z 6 lutego 2012 r. na miesiąc luty 2012 r.

Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Stosownie do § 18 ust. 1, § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. nr 2013, poz. 461), pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wniosek wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.