Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 954/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 134 § 1, art 145 § 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 ust. 3, art. 114 ust 1, art. 136 ust 2 i 3, art. 137 ust 1, art. 216 ust 1 i art 229, art. 233
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 6 lub art. 47
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 460/20 w sprawie ze skargi M.T. i H.T. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 14 maja 2020 r. nr GN-III.7581.508.2019.AG w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. T. i H. T. na decyzję Wojewody Łódzkiego z 14 maja 2020 r. nr GN-III.7581.508.2019.AG w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości, wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 460/20, oddalił skargę.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 16 października 2018 r. H. T. oraz M. T. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. M. w L., o powierzchni 80 m2, oznaczonej aktualnie jako działki o nr [...], [...], [...]. Ponadto pismem z 16 kwietnia 2019 r. wnioskodawcy rozszerzyli zgłoszone żądanie o działki o nr [...] i [...],

Z uwagi na fakt, że działki oznaczone nr [...], [...] i [...] stanowią aktualnie własność Gminy L. sprawy dotyczące ich zwrotu, z uwagi na treść art. 142 ust. 2 u.g.n. zostały wyłączone do odrębnych postępowań. Z akt sprawy wynika, że postanowieniami z 9 kwietnia 2019 r. oraz z 6 czerwca 2019 r. Wojewoda Łódzki wyznaczył Starostę K. do rozpatrzenia powyższych spraw.

Odnośnie działki o nr [...], w toku prowadzonego postępowania ustalono, że decyzją Prezydium Rady Narodowej w L. z 18 grudnia 1970 r., nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o powierzchni 80 m2 oznaczonej jako działka [...], wydzielonej z dotychczasowej działki nr [...], o powierzchni całkowitej 563 m2, pochodzącej ze zbioru dokumentów [...], stanowiącej własność małżonków S. i H. T.. Wywłaszczona część nieruchomości została przeniesiona do księgi wieczystej [...]. Z akt sprawy wynika również, że na podstawie umowy notarialnej z 15 września 1971 r., Rep. A nr [...] działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w L.. Powyższe prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 23 września 1971 r. Ustalono również, że objęta żądaniem zwrotu działka nr [...] pochodzi z dawnej działki nr [...] i jest objęta księgą wieczystą KW nr [...], do której przeniesiono całą nieruchomość nr [...], objęta poprzednio księgą wieczystą [...]. Zgodnie z aktualnym wpisem Działu II jako właściciele nieruchomości [...] oznaczeni są: Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " w L. oraz właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych. H. T. oraz M. T. są spadkobiercami S. T.

Natomiast, co do działki [...] ustalono, że stanowi ona cześć dawnego placu [...], dla którego prowadzony jest w Sądzie Rejonowym dla L. w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych zbiór dokumentów [...]. W zbiorze dokumentów jako właściciele gruntu wpisani są S. i H. T.. Analogiczny wpis w zakresie prawa własności widniej także w rejestrze gruntów.

Decyzją z 18 października 2019 r. Prezydent Miasta L. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...]. Uzasadniając, wydane rozstrzygnięcie, co do działki nr [...] organ wskazał, iż umorzenie postępowania jest następstwem stwierdzenia wystąpienia negatywnej przesłanki zwrotu, o której mowa art. 229 u.g.n. Natomiast odnośnie działki nr [...] organ wskazał na konieczność umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość, gdyż jak ustalono działka nr [...] nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia i pozostaje nieprzerwanie własnością H. T. oraz M. T., którzy są spadkobiercami S. T..

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia H. T. oraz M.T. wnieśli odwołania, w którym wskazując na brak realizacji celu wywłaszczenia, zażądali zwrotu całości udziału własności w nieruchomości gruntowej o powierzchni 80 m2, oznaczonej nr [...] i nr [...].

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z 14 maja 2020 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1-2 u.g.n., regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wywiódł, że podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (akcie notarialnym), oceniana w dacie rozstrzygania przez organ. Istota zbędności polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany. Organ podkreślił również, że przed przystąpieniem do oceny wystąpienia przesłanek zwrotu nieruchomości na podstawie wyżej wskazanych przepisów, każdorazowo niezbędnym jest przeprowadzenie oceny, co do wystąpienia ewentualnych przeszkód prowadzenia postępowania zwrotowego, wskazanych w art. 229 u.g.n. Przepis ten wyłącza bowiem możliwość zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., która przed dniem wejścia w życie przepisów u.g.n. została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, że na podstawie dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych ustalono, iż objęta żądaniem stron działka nr [...] pochodzi z dawnej działki nr [...] o powierzchni 80m2, wywłaszczonej wskazaną na wstępie decyzją Prezydium Rady Narodowej w L. z 18 grudnia 1970 r. Nieruchomość ta była przedmiotem umowy notarialnej z 15 września 1971 r., Rep. A nr [...] zawartej pomiędzy Skarbem Państwa a Robotniczą Międzyzakładową Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] " w L., na mocy której przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste spółdzielni. Przysługujące użytkownikowi wieczystemu prawo zostało ujawnione w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej nr [...] w dniu 23 września 1971 r., a wiec przed dniem wejścia w życie przepisów u.g.n., co miało miejsce w dniu 1 stycznia 1998 r. Powyższa okoliczność, stosownie do treści art. 229 u.g.n., wyłącza więc możliwość zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a tym samym zwalnia organy z obowiązku oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 136 ust. 3 u.g.n. Natomiast, co do objętej żądaniem stron działki nr [...] ustalono, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia i nadal, nieprzerwanie pozostaje własnością wnioskodawców. Powyższa okoliczność czyni bezprzedmiotowym postępowanie zwrotowe odnośnie działki nr [...], co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. T. i M. T., żądając zwrotu całości udziału własności w nieruchomości gruntowej o powierzchni 80 m2, oznaczonej nr [...] i nr [...], powtórzyli argumentacje przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Strony podniosły, że cel wywłaszczenia, to jest wykonanie przejścia pomiędzy blokami mieszkalnymi zlokalizowanymi przy ul. M. i przy ul. P. nie został nigdy zrealizowany, a sama budowa bloku przy ul. P. nie wymagała przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W ocenie skarżących dokonywane po wywłaszczeniu dalsze podziały nieruchomości wskazują bezspornie na spekulacje ze strony spółdzielni, mające na celu przejęcia nieruchomości. Strony zakwestionowały także dokonane ustalenia, co do przysługującego spółdzielni oraz mieszkańcom bloku prawa własności do gruntu, wskazując w tym zakresie, iż w dacie wywłaszczenia, mieszkania były mieszkaniami komunalnymi, a spółdzielnia była jedynie użytkownikiem gruntu, a nie jego właścicielem. Dalej w obszernym uzasadnieniu strony wskazywały na konstytucyjne prawo żądania zwrotu nieruchomości, na podstawie art. 136 i art. 137 u.g.n., która stała się zbędna na cele na jakie została wywłaszczona. Strony wskazały również na przepis art. 33 ust. 3 u.g.n., w oparciu o który możliwym jest rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, za wynagrodzeniem przysługującym użytkownikowi wieczystemu za wzniesione lub nabyte przez niego budynki lub urządzenia, na zasadach określonych przepisami k.c. Strony przywołały także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017 r., SK 39/15, orzekający o niekonstytucyjności art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim wyłącza prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy , o której mowa w art. 114 ust. 1 u.g.n., gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie. Końcowo strony wskazały, że powołany art. 229 u.g.n. został wprowadzony w drodze wyjątku, a przy jego interpretacji nie można pomijać innych obowiązujących przepisów prawa, w szczególności ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które przyznają wpisowi skutek wsteczny od daty złożenia wniosku oraz utożsamiają pojęcie "wpisu" i pojęcie "ujawnienia".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie procesowym z 6 października 2020 r. skarżący przedłożyli do akt sprawy dokumentacje wszczętego w roku 1993 postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości nr [...].

Pismem procesowym z 2 listopada 2020 r. udział w postępowaniu w charakterze pełnomocnika skarżącego – M. T. zgłosił adwokat J. C.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargi.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że przedmiotem skargi H. T. oraz M. T., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Wojewody Łódzkiego z 14 maja 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z 18 października 2019 r. wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w L. przy ul. M. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] oraz umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...].

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. 2204 ze zm.) – dalej: u.g.n. oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. : Dz.U. z 2020 r. poz.256) – dalej: k.p.a.

Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w treści wniesionej skargi skarżący wnosząc o zwrot całości udziału własności w nieruchomości gruntowej o powierzchni 80 m2, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], z której jak ustaliły organy pochodzi objęta żądaniem zwrotu działka nr [...], podnosili jedynie argumentację, co do zasadności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie przepisów u.g.n. Nie odnieśli się natomiast w żaden sposób do kwestii zasadności części rozstrzygnięcia organów wydanego odnośnie działki [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wątpliwości, co do zakresu zaskarżenia nie wyjaśnił także ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącego – M. T. Mając jednak na uwadze, iż w treści wniesionej skargi strony formułują żądanie zwrotu całości udziału własności w nieruchomości gruntowej o powierzchni 80 m2, oznaczonej nr [...] i nr [...], Sąd przyjął, że skarżący kwestionują zaskarżoną decyzję w całości.

Sąd wojewódzki w pierwszej kolejności odniósł się do kwestionowanego rozstrzygnięcia w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w L. przy ul. M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...].

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Stosownie do treści art. 216 ust 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Natomiast zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W niniejszej sprawie nieruchomość, której część obecnie stanowi działka nr [...], o której zwrot wystąpili skarżący wnioskiem z 16 października 2018 r., została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady Narodowej w L. z 18 grudnia 1970 r., nr [...], wydaną na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tym samym stosownie do powołanego wyżej art. 216 ust. 1 u.g.n., w sprawie zastosowanie odpowiednio znajdują przepisy rozdziału 6 działu III ustawy, regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych. Zasadniczym elementem przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot jest zatem ustalenie celu wywłaszczenia. O tym bowiem, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona. Z kolei istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany (por. wyrok NSA z 22 października 1993 r., SA/Kr 477/93; wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., I OSK 3453/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, co wymaga podkreślenia decyzja w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter decyzji związanej w tym sensie, iż możliwość uwzględnienia roszczenia o zwrot istnieje wyłącznie w sytuacji ścisłego spełnienia warunków, przewidzianych prawem a zatem zaistnienia pozytywnych przesłanek zwrotu, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych. Organy administracji publicznej nie mają możliwości - bez narażenia się na zarzut działania bezprawnego - orzec o zwrocie nieruchomości z innych przyczyn, niż wskazane w przepisach prawa, co wyłącza możliwość zwrócenia nieruchomości na zasadzie słuszności (por. wyrok WSA w Białymstoku z 3 grudnia 2019 r, II SA/Bk 718/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednakże istotnym dla przedmiotowego rozstrzygnięcia pozostają dokonane w sprawie, w sposób bezsporny, ustalenia faktyczne, z których wynika, że po dacie wywłaszczenia działka nr [...], której cześć stanowi aktualna działka nr [...], na podstawie aktu notarialnego z 15 września 1971 r., Rep. [...] oddana została w użytkowanie wieczyste Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w L.. Przysługujące użytkownikowi wieczystemu prawo zostało ujawnione w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej nr [...] w dniu 23 września 1971 r., a wiec przed dniem wejścia w życie przepisów u.g.n., co miało miejsce w dniu 1 stycznia 1998 r. Z akt sprawy wynika także, że działka nr [...] aktualnie objęta jest księgą wieczystą KW nr [...], do której przeniesiono całą nieruchomość nr [...], objętą poprzednio księgą wieczystą KW [...]. Zgodnie z aktualnym wpisem Działu II jako właściciele nieruchomości [...] oznaczeni są: Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " w L. oraz właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Wobec powyższego, jak słusznie stwierdziły organy administracji procedujące w sprawie, zaistniała okoliczność wyłączająca możliwość zwrotu na rzecz skarżących działki nr [...], stosownie do przywołanego wyżej art. 229 u.g.n. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że celem przepisu art. 229 u.g.n. jest ochrona praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności do nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości, co wyklucza merytoryczne badanie wniosku, zwłaszcza w zakresie, w jakim art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. wiąże możliwość zwrotu nieruchomości z ustaleniem jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (por. wyroki WSA w Poznaniu z 12 lutego 2020 r., IV SA/Po 764/19; z 31 marca 2021 r., I SA/Po 93/21; wyroku WSA w Krakowie z 9 lipca 2020 r., II SA/Kr 293/29; z 31 marca 2021 r., II SA/Kr 11/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, dla przyjęcia, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, niezbędne jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze wywłaszczona nieruchomość musi zostać sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego. Po drugie sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego musi nastąpić przed 1 stycznia 1998 r. Po trzecie zaś prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego musi zostać wpisane do księgi wieczystej. Spełnienie powyższych warunków skutkuje tym, iż nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, poprzez wydanie decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania administracyjnego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 229 u.g.n., celem ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi.

Reasumując tę część rozważań Sąd I instancji wskazał, że zaistnienie przesłanek określonych w art. 229 u.g.n. odnośnie objętej wnioskiem skarżących nieruchomości nr 116/5, to jest oddanie jej w użytkowanie wieczyste Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w L. i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., skutkowało koniecznością wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego w tym zakresie, bez uprzedniej oceny co do wystąpienia przesłanek do jej zwrotu, to jest realizacji celu, na jaki została wywłaszczona. Wobec powyższego bez wpływu na wynik niniejszego orzeczenia pozostają argumenty skargi co do braku realizacji celu wywłaszczenia, dokonywanych po dacie wywłaszczenia dalszych podziałów nieruchomości, czy też przysługującego aktualnie spółdzielni oraz mieszkańcom bloku prawa własności do gruntu. Jak już bowiem wcześniej wskazano, przepis art. 229 stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. i ma na celu ochronę praw podmiotów – osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły od Skarbu Państwa lub gminy prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oraz utrwalenie ujawnionych w księgach wieczystych stosunków prawnorzeczowych. Spełnienie przesłanek zawartych w art. 229 u.g.n. wywiera ten skutek, że poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o jej zwrot. Z tych też względów, wbrew stanowisku skarżących, w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 33 ust. 3 u.g.n.

Natomiast, co do zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia w części, w jakim umarza ono postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] Sąd wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, które kończy postępowanie bez merytorycznego załatwienia sprawy, ze względu na nieistnienie sprawy administracyjnej, zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i przedmiotowym. Przy czym na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "wydaje", wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, iż brak jest któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego (podmiotu, przedmiotu postępowania, a także sytuacji, gdy stosunek, którego ustalenie jest przedmiotem wszczętej sprawy administracyjnej, nie jest stosunkiem administracyjnoprawnym), co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 410-411). Inaczej mówiąc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego w załatwienie sprawy co do istoty, i jest to konsekwencja wystąpienia trwałej i nieusuwalnej przeszkody w prowadzeniu postępowania, tj. braku przedmiotu postępowania, czy któregokolwiek z pozostałych elementów stosunku prawnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - pozytywne czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne.

W niniejszej sprawie, z dokonanych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych wynika, że działka nr [...] z stanowiła część dawnego placu [...], dla którego prowadzony jest w Sądzie Rejonowym dla L. w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych zbiór dokumentów [...]. W zbiorze dokumentów jako właściciele gruntu wpisani są S. i H. T.. Analogiczny wpis w zakresie prawa własności widniej także w rejestrze gruntów. H. T. oraz M. T. są spadkobiercami S. T. Powyższe ustalenia nie zostały zakwestionowane przez skarżących. Wobec powyższego, skoro ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia i nadal nieprzerwanie pozostaje własnością wnioskodawców, to procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, iż postępowanie prowadzone w części dotyczącej działki nr [...] jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.pa.

Natomiast, co do powołanego przez skarżących wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017 r., SK 39/15, Sąd I instancji wskazał, że wyrok ten dotyczył konstytucyjności przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. w zakresie, w jakim wyłączał on prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nie wywłaszczonej w drodze decyzji administracyjnej, a nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy cywilnoprawnej, o której mowa w art. 114 ust. 1 u.g.n., poprzedzonej prowadzonymi rokowaniami. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, gdyż jak już wcześniej wskazano wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w L. z 18 grudnia 1970 r., nr [...].

Bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje również przedłożona do akt sprawy dokumentacja wszczętego w dniu 28 września 1993 r. postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie to, jak wynika ze złożonego pisma Urzędu Wojewódzkiego w L. Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości z 18 lutego 1998 r. nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie przepisów u.g.n. Zgodnie natomiast z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd wojewódzki na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wniósł M. T., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przez Sąd wojewódzki naruszenia przepisów prawa materialnego, jakiego w toku postępowania administracyjnego dopuściły się organy administracji, tj. przepisu art. 229 u.g.n., a polegającego na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu ww. normy poprzez umorzenie postępowania, w sytuacji braku możliwości ustalenia spełnienia przesłanki negatywnej w nim opisanej, tj. ujawnienia użytkowania wieczystego osoby trzeciej w księdze prowadzonej dla nieruchomości przed wejściem w życie ustawy;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przez WSA naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jakiego w toku postępowania dopuściły się organy administracji, tj.:

a. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uchylanie się od podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy,

b. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej,

c. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w treści zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

3. prawa materialnego, a to art. 229 u.g.n., polegającej na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu ww. normy poprzez umorzenie postępowania, w sytuacji braku możliwości ustalenia spełnienia przesłanki negatywnej w nim opisanej, tj. ujawnienia użytkowania wieczystego osoby trzeciej w księdze prowadzonej dla nieruchomości przed wejściem wżycie ustawy.

Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1. dopuszczenie dowodu z dokumentu - decyzji Wojewody Łódzkiego z 13 stycznia 2022 r. (GN-III.7581.404.2020.AG) na okoliczność nieprawidłowego ustalenia losów dawnej działki [...] (a więc także działek objętych decyzją w niniejszej sprawie), braku podstaw do ustalenia zaistnienia przesłanek z art. 229 u.g.n. - tj. dokonania wpisu użytkowania wieczystego działki przed wejściem w życie ustawy;

2. uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych;

Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł uczestnik postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " z siedzibą w L., reprezentowana przez adwokata, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej. W ocenie uczestnika postępowania zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny prawnej oraz oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym przed organami pierwszej i drugiej instancji.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: jako u.g.n.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zdaniem uczestnika zarówno organy administracyjne, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepis art. 229 u.g.n., a skarga kasacyjna winna podlegać oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

W związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci decyzji Wojewody Łódzkiego z 13 stycznia 2022 r. odnoszącej się do działki [...], należy stwierdzić, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie oznacza to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2001 r., III ZP 25/01, OSNP 2002/13/301). Mając na uwadze, że wojewódzki sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną do sądu decyzją administracyjną, (jeżeli zachodzi potrzeba dokonania takich ustaleń, sąd powinien uchylić decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić), wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2016 r., II GSK 26/14). Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadził wnioskowanego dowodu.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Należy podkreślić, że skarga kasacyjna, będąca szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.

W świetle art. 174 p.p.s.a. wskazanie szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo).

Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).

Z kolei dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).

Powyższe uwagi były konieczne w związku ze sposobem uzasadnienia zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie przedstawił argumentów na poparcie sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów prawa, ani nie wskazał w odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, dlaczego następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej postawiono natomiast tezę, że nie można przyjąć, że organ II instancji nie naruszył przepisów postępowania, w szczególności prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy i słusznie rozstrzygając o występowaniu negatywnej przesłanki z przepisu art. 229 u.g.n., skoro w dniu 13 stycznia 2022 r. wydana została decyzja przez Wojewodę Łódzkiego odnosząca się do działki [...] (także stanowiącej część ww. części nieruchomości o powierzchni 80 m2, objętej ww. decyzją o wywłaszczeniu, także stanowiąca część dawnej działki [...]) i decyzja ta oparta jest na ustaleniu Wojewody Łódzkiego, iż brak jest możliwości potwierdzenia, iż do wpisu użytkowania wieczystego doszło przed wejściem w życie przedmiotowej ustawy, co stanowiło podstawę uchylenia decyzji analogicznej do decyzji wydanej w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem kasatora wskazane w niej wprost zostały zupełnie inne losy działki, która wraz z działką objętą niniejszym postępowaniem stanowić miała dawną działkę [...]. Okoliczności wynikające z przywołanej decyzji Wojewody Łódzkiego z 13 stycznia 2022 r. wprost wskazują więc w opinii kasatora, że ustalenia organów I i II instancji dotyczące działki [...] pozostawały wadliwe (dowolne i nie poprzedzone właściwym, wnikliwym i pełnym zgromadzeniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego). Tak więc kasator oczekuje, że zgodność z prawem zaskarżonego wyroku zostanie oceniona przez pryzmat ustaleń i ocen dokonanych przez organy w innej sprawie administracyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taki sposób uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej nie pozwala na ustalenie, na czym w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną polegają naruszenia prawa, których miał dopuścić się Sąd I instancji.

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie podważono ustaleń organów administracji zaaprobowanych przez Sąd I instancji, że po dacie wywłaszczenia działka nr [...], której część stanowi aktualna działka nr [...], oddana została w użytkowanie wieczyste Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w L. na podstawie aktu notarialnego z 15 września 1971 r., Rep. A nr [...]. Jak wskazał Sąd I instancji, przysługujące użytkownikowi wieczystemu prawo zostało ujawnione w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej nr [...] w dniu 23 września 1971 r. Z akt sprawy wynika także, że działka nr [...] aktualnie objęta jest księgą wieczystą KW nr [...], do której przeniesiono całą nieruchomość nr [...], objętą poprzednio księgą wieczystą KW [...]. Zgodnie z aktualnym wpisem Działu II jako właściciele nieruchomości [...] oznaczeni są: Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " w Łodzi oraz właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że stosownie do art. 229 u.g.n. zaistniała okoliczność wyłączająca możliwość zwrotu na rzecz skarżących działki nr [...]. Sąd I instancji zasadnie zatem oddalił skargę.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259).