Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 484/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 2 lit. b, art. 102 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 659/22 w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 30 maja 2022 r. nr SKO-4203/249/2022 w przedmiocie zwrotu prawa jazdy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz B.J. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 659/22, na skutek skargi B. J., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], zwanego dalej "organem drugiej instancji" lub "Kolegium", w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], zwanego dalej "organem pierwszej instancji", i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Opisaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii AM, B1, B, B+E, T. W uzasadnieniu wskazał, że Starosta Bydgoski decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r. w związku z zawiadomieniem z Policji o przekroczeniu przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2021 r. dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o 65 km/h. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący był pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający rok, to jest od dnia jego zatrzymania w dniu [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] marca 2022 r., kiedy to dopiero złożył wniosek o jego zwrot.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 6 w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez wydanie decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy w sytuacji braku dokonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, przejawiających się między innymi w braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego;

- art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), zwanej dalej "u.k.p.", w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez taką interpretację jakoby art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. zawieszał obowiązywanie przepisów dotyczących gromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, rozpatrzenia całokształtu tego materiału oraz uwzględnienia z urzędu słusznego interesu obywateli i swobodnej oceny materiału dowodowego;

- art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c w związku z art. 102 ust. 2 u.k.p. poprzez ich nieprawidłową wykładnię i wydanie decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy stronie postępowania, gdy w niniejszej sprawie ziściły się wszelkie warunki do zwrotu, w szczególności upłynął 3-miesięczny okres zatrzymania, który został jasno określony w wydanej wobec strony decyzji Starosty Bydgoskiego.

Skarżący podkreślił, że w sprawie ustała przyczyna zatrzymania prawa jazdy, ponieważ zgodnie z decyzją Starosty Bydgoskiego z dnia [...] lutego 2021 r., z dniem 10 kwietnia 2021 r. upłynął okres jego zatrzymania. Wskazał ponadto, że wykładnia przepisów dokonana przez organ mogłaby mieć ewentualnie zastosowanie w przypadku fizycznego zatrzymania prawa jazdy, jednak - jak zaznaczył - od dnia [...] grudnia 2020 r. zatrzymanie oraz zwrot prawa jazdy odbywa się drogą elektroniczną, wobec czego złożenie wniosku o wydanie prawa jazdy oraz uiszczenie opłaty ewidencyjnej stanowią wyłącznie czynności materialno-techniczne, które nie mogą wpływać na okres jego zatrzymania oznaczony w akcie prawnym. Jednocześnie, jak podkreślił, nie ma podstaw prawnych, aby w organ pierwszej instancji wydłużał określony przez Starostę okres zatrzymania prawa jazdy.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, w pełni podzielając jego argumentację. Kolegium wskazało, że skoro skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w dniu [...] marca 2022 r., to czas na jaki zatrzymano skarżącemu prawo jazdy przekroczył okres roku, ponieważ istotnym jest tutaj czas w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy i nie ma prawnego znaczenia to na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania. Istotnym w sprawie jest okres rzeczywistego pozostawania danej osoby bez prawa jazdy, a nie okres wynikający wprost z tytułów prawnych.

W skardze do Sądu I instancji skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo zarzucił naruszenie: art. 49 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.k.p. poprzez błędną wykładnię i nieuwzględnienie, że przepis ten odnosi się do okresu pozbawienia prawa jazdy oznaczonego w określonych orzeczeniach lub decyzjach administracyjnych; art. 15 K.p.a. poprzez zaniechanie przez Kolegium merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenie się do kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy winna ona być uchylona w całości a postępowanie umorzone.

Sąd I instancji, uwzględniając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że konieczne jest rozróżnienie okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 4 lit. b u.k.p. prowadzi do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres na jaki dana osoba została pozbawiona prawa jazdy na podstawie określonego tytułu prawnego, przekracza rok. Skutku tego natomiast nie wywołuje jedynie czas, w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy, tj. okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 102 ust. 2 w związku z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres na jaki dana osoba została pozbawiona prawa jazdy na podstawie określonego tytułu prawnego, przekracza rok, podczas gdy obowiązek uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, jako warunek zwrotu prawa jazdy, skorelowany jest z rzeczywistym pozostawaniem przez daną osobę bez prawa jazdy przez okres przekraczający rok, niezależnie od okresu zatrzymania prawa jazdy wynikającego z tytułu prawnego, który stanowił podstawę zatrzymania prawa jazdy.

W oparciu o postawione zarzuty sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości oraz oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżące Kolegium wskazało argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik B. J. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie administracyjnej jest kwestia zaistnienia podstaw do uzależnienia zwrotu skarżącemu prawa jazdy od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.

Granice materialne rozpoznawanej sprawy wyznaczają przepisy art. 102 ust. 2 u.k.p. oraz art. 49 ust. 2 lit. b) u.k.p. Stosownie do treści art. 102 ust. 2 u.k.p., zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Natomiast w myśl art. 49 ust. 2 lit. b) u.k.p., sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.

Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni wskazanych przepisów. Przesłanką zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w rozumieniu art. 102 ust. 2 u.k.p. jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji jedynie w przypadku, gdy prawo jazdy było zatrzymane na okres czasu przekraczający rok. Przy czym zwrot "zatrzymanie prawa jazdy" należy interpretować w znaczeniu czasowego zawieszenia możliwości wykonywania uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie aktu jurysdykcyjnego odpowiedniego organu (wyrok sądowy, decyzja administracyjna, postanowienie) i na okres wskazany w tym akcie. Zatrzymania prawa jazdy (orzeczonego braku możliwości wykonywania uprawnień do kierowania pojazdami) na okres czasu przekraczający rok nie można utożsamiać z czasem faktycznego nieposiadania (zatrzymania) dokumentu prawa jazdy, gdy okres ten z różnych przyczyn jest dłuższy niż okres orzeczonego zawieszenia możliwości wykonywania tychże uprawnień przez kierowcę. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie Kolegium, okres zatrzymania prawa jazdy w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu nie jest to czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy (bez dokumentu), lecz czas prawnego zatrzymania możliwości korzystania z uprawnień do kierowania pojazdami.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).