Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1718/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 52 ust 5
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art 66 ust 1 pkt 1, art 716 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach
article: art 5 ust 1-3
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1118
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.),, sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda") z dnia [...] października 2015 r., orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce – G. M. (dalej: "skarżąca", "cudzoziemka") zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 14 marca 2014r. skarżąca wystąpiła do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się powołując się na posiadanie polskiego pochodzenia ze strony matki.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] Wojewoda orzekł o odmowie udzielenia zainteresowanej zezwolenia na osiedlenie się. W dniu [...] listopada 2014r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazał na konieczność wyjaśnienia, czy matka strony – M. C. posiadała polskie obywatelstwo w chwili jej urodzenia, a w konsekwencji, czy skarżąca nie posiada polskiego obywatelstwa. Organ I instancji wskazał ponadto, iż w przypadku ustalenia, iż strona nie posiada polskiego obywatelstwa należy w oparciu o całokształt materiału dowodowego ponownie stwierdzić, czy skarżąca wykazała posiadanie polskiego pochodzenia.

W toku odrębnego postępowania, wszczętego z urzędu w dniu [...] stycznia 2015r. Wojewoda w dniu [...] maja 2015r. wydał decyzję nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą, w której wskazał, iż skarżąca urodziła się kiedy jej matka nie posiadała już polskiego obywatelstwa, urodziła się jako córka obywateli [...].

Następnie w dniu [...] października 2015r. Wojewoda działając na podstawie art. 71b ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.), w związku z art. 52 ust. 5 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532 ze zm.) decyzją nr [...] odmówił udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się.

W odwołaniu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że strona nie spełnia warunku w nim wskazanego oraz uznanie, że w związku z brakiem ustawy określającej tryb stwierdzenia polskiego pochodzenia w ramach art. 52 ust. 5 Konstytucji, zastosowanie mają wyłącznie i wprost przesłanki wskazane w art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1392, ze zm.);

- art. 7 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- art. 77 Kpa poprzez niewyjaśnienie, którym dowodom organ dał wiarę, a którym dowodom odmówił wiarygodności oraz które to stanowiły podstawę zaskarżonej decyzji organu;

- art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i wyciągnięcie przez organ sprzecznych z zasadami logiki wniosków, nie wynikających z zebranego materiału dowodowego w szczególności w zakresie dowodu z przesłuchania odwołującej oraz wydanie zaskarżonej decyzji, która praktycznie powiela treść decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...].

Skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez udzielenie stronie zezwolenia na osiedlenie się;

2) przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu niniejszego pisma;

3) przeprowadzenie w trybie art. 136 Kpa uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci przesłuchania strony na okoliczność jej związków z polskością - w przypadku uznania, iż zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia powyższej okoliczności, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił ustalenia dotyczące stanu faktycznego. Zauważył, iż w dniu 1 maja 2014r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 513 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem na podstawie ustawy, o której mowa w art. 521 (ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach) stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazał, iż ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach nie daje szczególnych preferencji przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcom polskiego pochodzenia, ale preferencje takie wprowadza Konstytucja, która jest aktem wyższego rzędu i ma pierwszeństwo w stosowaniu. Jednocześnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podniósł, iż jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalane jest polskie pochodzenie w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie jest ustawa o repatriacji. Tak więc organ prowadzący sprawę o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, do której nie mają jeszcze zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, wobec cudzoziemca, do którego nie ma zastosowania art. 9 ustawy o repatriacji i który deklaruje polską narodowość, powinien ustalić jego polskie pochodzenie na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując pomocniczo kryteria określone w ustawie o repatriacji. Pomimo, iż organy nie stosują "wprost" przepisów ustawy o repatriacji, tylko sam przepis art. 52 ust. 5 Konstytucji, to jednak pochodzenie polskie nie może ograniczać się tylko do elementu "biologicznego" pochodzenia od osób narodowości polskiej. Elementem równorzędnie branym pod uwagę powinno być wykazanie związków z polskością, o którym mowa jest w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. Ponadto obecnie obowiązująca ustawa z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach w art. 195 ust. 2 wprost odsyła do art. 5 ust. 1-3 ustawy o repatriacji przy ustalaniu polskiego pochodzenia, co niejako potwierdza prawidłowość posiłkowania się przez organy rozpatrujące w poprzednim stanie prawnym sprawy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się z uwagi na polskie pochodzenie, przesłankami stwierdzania polskiego pochodzenia określonymi w art. 5 ust. 1-3 ustawy o repatriacji.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przytoczył brzmienie art. 5 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 6 ustawy o repatriacji. Wyjaśnił, iż w trakcie przedmiotowego postępowania ustalono, iż matka skarżącej – M. I. (poprz. C., z d. L.) urodziła się w dniu [...].12.1935r. (jako dzień urodzenia występuje też: [...].12.1935r.), w m. [...] (na ziemiach polskich, wówczas woj. [...], obecnie [...]). Biologiczni rodzice pani M. I., to: państwo H. i F. L. (pani H. L., z d. B.), po urodzeniu nosiła ona nazwisko: L., jej akt urodzenia został sporządzony przez Urząd Parafialny kościoła [...] w m. [...]. Jak wynika z akt znajdujących się w dyspozycji Archiwum Państwowego w [...] w dokumentach dotyczących M. I. (poprz. C., z d. L.) znajdują się zapisy, iż jej biologiczny ojciec zmarł w 1936r., jej biologiczna matka zaginęła, od 1938r. M. I. pozostawała na wyłącznym utrzymaniu i wychowaniu H. C., zam. [...], która następnie ją przysposobiła (umowa przysposobienia sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1949r. nr rep. [...], umowa przysposobienia zatwierdzona postanowieniem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...].02.1950r. sygn. akt [...]). Od dnia [...] czerwca 1945r. do dnia [...] września 1954r. M. I., poprz. C, z d. L., była zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...] (zameldowana została w wieku około 10 lat), w dniu [...] września 1954r. - wymeldowana do S., gm. [...] (obecne woj. [...]). M. I. posiadała dowód osobisty seria i nr [...], wydany przez [...], na nazwisko: C.

W dniu [...] kwietnia 1955r. M. I. (wówczas C.), w wieku 19 lat wystąpiła do Rady Państwa z podaniem o udzielenie jej zezwolenia na zmianę obywatelstwa: z polskiego na [...]. Uchwałą z dnia [...] października 1955r. nr [...] Rada Państwa, na wniosek Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1955r. nr [...] zezwoliła M. I. (wówczas C.) na zamianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo [...]. W dniu [...] maja 1955r. M. I. (wówczas C.) został wydany paszport. Z kolei w posiadanym przez Urząd Miasta [...] rejestrze dowodów osobistych, przy numerze dowodu osobistego M. I. (wówczas C.) (seria i nr dowodu [...]) znajduje się zapis z dnia 08.02.1960r. "wyjazd na stałe do [...]".

Organ odwoławczy wskazał, iż udowodnioną jest okoliczność posiadania w przeszłości polskiego obywatelstwa przez matkę skarżącej- M. I. Jednocześnie Szef uznał, iż materiał dowodowy nie pozwala na uznanie za udowodnioną okoliczność posiadania przez M. I. polskiej narodowości, głównie z uwagi na treść jej pisma z dnia [...] kwietnia 1955r. skierowanego do Rady Państwa, w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa, w którym podnosi ona, że jej "biologiczna" rodzina jest narodowości [...], rodzina C., która ją wychowywała również nie posiada polskiej narodowości, ona sama również posiada narodowość [...]. Ponadto w akcie urodzenia skarżącej wydanym w dniu [...].09.2000r. seria i nr [...], jako narodowość jej matki – M. I. figuruje narodowość [...]. Również z zeznań skarżącej złożonych w dniu [...] kwietnia 2014r. wynika, iż narodowość jej matki, jeśli była podawana w aktach stanu cywilnego, to była to narodowość [...].

Posiłkując się przesłanką stwierdzenia polskiego pochodzenia zawartą w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji Szef Urzędu wskazał, iż zarówno w przypadku wykazania posiadania przez jedno z rodziców strony, dziadków, czy dwoje pradziadków polskiej narodowości (art. 5 ust. 1 ww. ustawy), jak i w przypadku wykazania, tak jak w niniejszej sprawie posiadania przez jedno z rodziców polskiego obywatelstwa (art. 5 ust. 2 ustawy) stwierdzenie, iż strona posiada polskie pochodzenie wymaga wykazania przez nią związków z polskością, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie wykazała związków z polskością w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, co zostało szczegółowo przedstawione (por. str. 10-16 zaskarżonej decyzji). Szef Urzędu wskazał, iż materiał dowodowy uzasadnia stwierdzenie, iż w domu rodzinnym strony nie były utrzymywane związku z polskością, nie była pielęgnowana mowa polska, polskie tradycje i zwyczaje, pamięć o polskim pochodzeniu rodziny, pomimo istnienia potencjalnie takiej możliwości (matka strony do niespełna 20 roku życia zamieszkiwała w Polsce, posiadała polskie obywatelstwo, tu wychowywała się i kształciła, a zmarła kiedy skarżąca miała 32 lata). Zauważył, iż o polskim pochodzeniu matki skarżąca dowiedziała niejako przy okazji - widząc jej legitymację nauczycielską, zdjęcia z czasów jej dzieciństwa i młodości, dowiadując się o tym, jak poznali się jej rodzice, przy czym nie uzyskała tej wiedzy w wyniku utrzymywania w jej domu rodzinnym związków z polskością. Uwzględniając fakt, iż matka strony do niespełna 20 roku życia zamieszkiwała na terytorium Polski, posiadała polskie obywatelstwo, tu była wychowywana i kształcona, samo zachowanie przez nią pamiątek z okresu swojego dzieciństwa i młodości w postaci zdjęć, legitymacji nauczycielskiej, która jednocześnie potwierdzała jej umiejętności, wtrącanie przez nią polskich słów, zwrotów, śpiewanie polskich piosenek, które poznała mieszkając tu, czy gotowanie potraw, które znała z kuchni polskiej samo w sobie nie świadczy, zdaniem organu odwoławczego, automatycznie o utrzymywaniu i pielęgnowaniu związków z polskością, gdyż nie musi być inspirowane pragnieniem przekazywania polskich tradycji i zwyczajów, pielęgnowania polskiej mowy. Z kolei o tym, iż w domu rodzinnym skarżącej nie były utrzymywane związki z polskością, a ona sama również nie czuła potrzeby nawiązania takich związków świadczy to, że zarówno ona, jak i jej siostra nie rozmawiały z matką po polsku, nie wyniosły z domu rodzinnego umiejętności posługiwania się językiem polskim w mowie i piśmie pomimo posiadania kontaktu z matką, dostępności w domu słownika [...] -polskiego, polskich książek. Szef Urzędu zauważył, iż jak wykazało przesłuchanie strony z dnia [...] kwietnia 2014r. przed przyjazdem do Polski nie wiedziała ona, iż jej matka posiadała polskie obywatelstwo, w czasie składania zeznań nie wiedziała kto jeszcze z rodziny matki posiadał polskie pochodzenie, czy jej dziadkowie posiadali polskie obywatelstwo lub narodowość, czy jej matka miała narodowość polską, nie posiadała też wiedzy o polskich symbolach narodowych, nie posiadała wiedzy o kraju swoich przodków. O braku związków skarżącej z polskością świadczy również – zdaniem Szefa Urzędu – fakt, że nie podejmowała ona starań, aby jej syn poznał język polski, nawiązał związki z polskością, na co wskazują jej zeznania z dnia [...].04.2014r., a także zeznania jej syna z dnia [...].07.2015r. Jak zauważył organ odwoławczy materiał dowodowy wskazuje, iż inspiracją dla skarżącej do nauki języka polskiego, jak również, już po złożeniu wniosku o udzielenia zezwolenia na osiedlenie się do bliższego poznania polskiej kultury i historii, a w szczególności historii dotyczącej polskiego pochodzenia rodziny była decyzja podjęta po śmierci ojca o zamieszkaniu w Polsce, przeniesieniu tu swojego centrum życiowego, życia zawodowego i prywatnego, a w związku z tym pragnienie zalegalizowania w Polsce pobytu. Z zeznań strony złożonych w dniu [...].04.2014r. wynika, iż podjęcie przez nią wysiłków związanych z poszukiwania kontaktu z polskimi organizacjami na [...], rozpoczęciem nauki języka polskiego było wynikiem pozyskania wiedzy, jakie możliwości daje jej posiadanie dokumentów dotyczących polskiego pochodzenia jej matki. Nadto Szef Urzędu podniósł, iż w dniu [...].09.2015r. strona zeznała, że po śmierci jej ojca - w 2010r. nic nie trzymało już jej na [...] i wtedy zdecydowała się na przyjazd do Polski, wcześniej nie mogła przyjechać do Polski, gdyż byłby to dla ojca "ból psychologiczny". Jednak z materiału dowodowego wynika, iż strona wcześniej również nie podjęła wysiłku poznania polskiego języka, polskiej kulturę, historii, pogłębienia wiedzy o polskim pochodzeniu matki, a o posiadaniu przez jej matkę polskiego obywatelstwa dowiedziała się dopiero po przyjeździe do Polski w 2014r., na skutek złożonego przez nią w dniu [...].03.2014r. wniosku do Urzędu Miasta [...] o udostępnienie danych o jej matce. Powyższe okoliczności potwierdzają również zeznania syna skarżącej złożone w dniu [...].07.2015r., które wskazują, iż najwcześniej na początku 2013r. jego matka zaczęła samodzielnie uczyć się języka polskiego, a także iż starania te były inspirowane zamiarem przyjazdu do Polski, a zatem nie był to wyraz posiadanych związków z polskością, ale niejako środek do tego, aby móc łatwiej funkcjonować w polskiej społeczności. Z materiału dowodowego nie wynika, aby strona przed podjęciem decyzji o przyjeździe do Polski i zamiarem legalizacji tu pobytu miała wolę i potrzebę kultywowania związków z polskością zarówno w domu rodzinnym, jak i poza nim.

Zdaniem Szefa Urzędu powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, iż strona nie wykazała posiadania związków z polskością w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, a tym samym nie może zostać uznana za osobę polskiego pochodzenia. W konsekwencji wobec strony nie zachodzi okoliczność o której mowa w art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto organ odwoławczy uznał, iż wobec skarżącej nie zachodzą także przesłanki określone w art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, przytaczając jego brzmienie.

Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że Skarżąca nie spełnia warunku wskazanego w przytoczonym przepisie oraz uznanie, że w związku z brakiem ustawy określającej tryb stwierdzenia polskiego pochodzenia w ramach art. 52 ust. 5 Konstytucji, zastosowanie mają wyłącznie przesłanki wskazane w art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. 2014, poz. 1392), które to przesłanki Organ zastosował wprost i wyłącznie w oparciu o nie rozstrzygnął niniejszą sprawę;

2) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności w zakresie braku wyjaśnienia powziętych przez organ wątpliwości co do polskiej narodowości biologicznej babci skarżącej tj. H. L., pomimo iż okoliczność ta wynika z dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy;

3) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej i stwierdzenie, iż organ I instancji nie uznał, że matka skarżącej była narodowości polskiej, pomimo iż wskazana okoliczność wynika wprost z decyzji organu I instancji, na co skarżącą zwracała uwagę organu w odwołaniu z dnia [...] listopada 2015 r.;

4) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu w przedmiocie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz brak czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, co przejawiało się między innymi w niepoinformowaniu skarżącej o przesłankach, którymi będzie kierować się organ przy wydaniu decyzji w przedmiotowej sprawie;

5) art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenia postępowania, bowiem od dnia złożenia odwołania od decyzji organu I instancji do dnia wydania przez organ zaskarżonej decyzji minęło niemal 6 miesięcy, mimo iż organ niezasadnie uznał, iż przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej nie jest konieczne;

6) art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, mimo iż w sprawie pojawiły się wątpliwości co do motywacji matki skarżącej dotyczące zmiany przez nią obywatelstwa oraz powziętych przez sam organ wątpliwości w zakresie narodowości babci skarżącej;

7) art. 78 k.p.a. poprzez brak uwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej w postaci przesłuchania skarżącej, mimo iż powyższy dowód ma istotne znaczenie dla sprawy i pozwoliłby organowi na bezpośrednią oceną związków skarżącej z polskością które dla organu są kluczowe w sprawie, oraz na wyjaśnienie rozbieżności w treści zeznań złożonych na przesłuchaniu w dniach [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] września 2015 r.;

8) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i wyciągnięcie przez organ sprzecznych z zasadami logiki wniosków, nie wynikających z zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieuzasadnione uznanie za wiarygodne wyłącznie zeznań skarżącej złożonych podczas przesłuchania z dnia [...] kwietnia 2014 r. i błędną ocenę zeznań złożonych przez skarżącą w dniu [...] września 2015 r. oraz stwierdzenie, iż matka skarżącej nie jest narodowości polskiej;

9) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 24 § -1 pkt 5 kpa poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, pomimo iż w sprawie zaszła przesłanka wyłączenia pracownika organu I instancji od udziału w postępowaniu w sprawie – A. R., która przeprowadzała przesłuchanie skarżącej zarówno w dniu [...] kwietnia 2014 r. oraz w dniu [...] września 2015 r., które to przesłuchanie odbyło się w związku z ponownym rozpatrywaniem sprawy przez organ I instancji na skutek decyzji organu z dnia [...] listopada 2014 r., znak sprawy [...] o uchyleniu decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy zezwolenia na osiedlenie się i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w szczególności, iż Skarżąca miała zastrzeżenia do sposobu prowadzenia przesłuchania, a uwagi te znane były ww. pracownikowi;

10) art. 139 k.p.a. poprzez wydanie przez organ decyzji o treści bardziej niekorzystnej dla skarżącej niż decyzja organu I instancji, bowiem organ I instancji stwierdził, iż skarżąca posiada przodka o polskiej narodowości, natomiast organ odmówił matce skarżącej polskiej narodowości i nie rozstrzygnął, mimo powziętych przez siebie wątpliwości, o narodowości babci biologicznej skarżącej, przez co pogorszył sytuację skarżącej i uniemożliwił przedstawienie dowodów, w tym dowodu ze świadków potwierdzających narodowość polską matki skarżącej, gdyż na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest możliwe przeprowadzenie dowodu innego, niż z dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów obowiązującego prawa w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia. Skarżąca nie wykazała bowiem związków z polskością, która to konieczność wynikała z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji w zw. z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organy obu instancji orzekały wg stanu prawnego sprzed uchwalenia obecnie obowiązującej ustawy o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013 r., poz. 1650), która weszła w życie 1 maja 2014 r. Zadecydował o tym art. 513 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 r., znajdujący zastosowanie, z uwagi na fakt, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z wniosku G. M. z dnia [...] marca 2014 r. pod rządami ustawy o cudzoziemcach z 13 czerwca 2003 r. (Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.). W tym stanie rzeczy, ze względu na datę wszczęcia przedmiotowego postępowania, nie było podstaw do zastosowania przy jej rozpatrywaniu art. 195 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Powołany w zaskarżonej decyzji art. 52 ust. 5 Konstytucji RP stanowi, że "osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe", a zatem ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie (zgodnie z ustawą) stwierdzone prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, natomiast nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa.

W ocenie Sądu, zarówno Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jak i wcześniej Wojewoda [...], słusznie wywiedli że wobec braku jednej i jednoznacznej regulacji ustawowej normującej tryb stwierdzania pochodzenia polskiego osoby, która w myśl art. 52 ust. 5 Konstytucji ma prawo osiedlić się na terytorium RP, do realizacji tego prawa winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, która reguluje m.in. kwestie zasad i trybu udzielania zezwoleń na osiedlenie się, ale nie daje preferencji przy ubieganiu się o udzielenie takiego zezwolenia cudzoziemcom polskiego pochodzenia, oraz przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2014r. poz. 1392 ze zm.), która jako jedyna określa kryteria, w oparciu o które ustalane jest polskie pochodzenie.

Zgodnie z art. 5 tej ustawy, za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej;

2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów (ust. 1).

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. (ust. 2).

Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (ust. 3).

Stosownie zaś do art. 6 dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego [...], dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności:

1) polskie dokumenty tożsamości;

2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością;

3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej;

4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej;

5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej (ust. 1).

Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności:

1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej;

2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (ust. 2).

Tak więc organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który deklaruje polską narodowość, powinien ustalić jego polską narodowość na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji.

W kontrolowanej sprawie zasadnie organ odwoławczy nie uznał polskiego pochodzenia skarżącej w rozumieniu art. 52 ust. 5 Konstytucji z uwagi na brak jej związków z polskością, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. Jednocześnie skarżąca nie spełniała także przestanki określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, jednak powyższa kwestia nie miała w sprawie decydującego znaczenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wykazał, iż matka skarżącej – M. I. jakkolwiek deklarowała [...] przynależność narodową to jednak niewątpliwie do roku 1955 posiadała polskie obywatelstwo, którego następnie się zrzekła. W tym stanie rzeczy, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji [...] narodowość matki skarżącej nie stanowiłaby przeszkody w stwierdzeniu polskiego pochodzenia, o ile sama skarżąca wykazałaby swoje związki z polskością w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. Skarżąca, jak trafnie oceniły organy orzekające, posiadania owego związku z polskością nie wykazała, a pod pojęciem tym, w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, należało rozumieć w szczególności pielęgnowanie polskiej mowy, tradycji i zwyczajów. Organ odwoławczy szczegółowo opisał, z jakich przyczyn nie może uznać zaistnienia tej przesłanki, mając na uwadze informacje uzyskane podczas przesłuchań cudzoziemki, a w szczególności jej zeznań złożonych [...] kwietnia 2014 r. Z zeznań skarżącej jednoznacznie wynika, iż w jej domu rodzinnym nie były utrzymywane związki z polskością, nie była pielęgnowana polska mowa, polskie tradycje i zwyczaje, pamięć o polskim pochodzeniu rodziny ze strony matki, pomimo, iż potencjalnie możliwość taka istniała - wg oświadczenia strony jej matka zmarła w 1995r. tj. gdy wnioskodawczym miała 32 lata. Ponadto co istotne do około 20 roku życia jej matka mieszkała w Polsce, posiadała polskie obywatelstwo, tu się urodziła, wychowywała i kształciła, sama również przez krótki okres czasu była nauczycielką. A zatem niewątpliwie istniała możliwość "prywatnej" nauki języka przez matkę skarżącej mającą przecież doświadczenie zawodowe nauczycielki i która swobodnie władała językiem polskim. Strona zeznała, iż jej matka "troszkę" chciała, żeby z siostrą mówiły po polsku, ale ona w domu rodzinnym nie rozmawiała z matką po polsku - nie wiedziała, że będzie to jej potrzebne, również jej starsza siostra, urodzona w 1957r. nie mówi po polsku. Wskazywany w skardze brak materiałów edukacyjnych nie stanowił przeszkody w uczeniu dzieci mówienia i czytania po polsku, co niewątpliwie byłoby wyrazem pielęgnowania przez skarżącą i jej matkę polskiej mowy. Powyższe zeznania skarżącej uzupełniają zeznania złożone przez M. B., syna skarżącej, w dniu [...] lipca 2015r. w postępowaniu o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały. Zeznania syna skarżącej świadczą o tym, że w domu rodzinnym jego matki, a potem jego nie była pielęgnowana polska mowa. Skarżąca nie nawiązała zatem związków z polskością w domu rodzinnym ani nie podejmowała istotnych starań w tym kierunku po uzyskaniu pełnoletniości. Sąd zauważa także, iż z zeznań syna skarżącej oraz zaświadczeń dotyczących kursów językowych wynika, że skarżąca podjęła starania zmierzające do zacieśnienia swoich więzów z Polską, jednak są to działania podjęte niedawno. Jak wynika bowiem z zeznań z dnia [...] kwietnia 2014 r., wzmożone zainteresowanie skarżącej Polską i szeroko rozumianą polskością datuje się od wizyty w 2013r. w Domu Polskim w [...]. Z kolei syn skarżącej zeznał, że jego matka zaczęła się uczyć języka polskiego kilka miesięcy zanim wyjechała na stałe do Polski, może pod koniec 2013r. lub na początku 2014r., może nawet na początku 2013r. Sąd zauważa także, iż zeznania te korespondowały ze zgromadzonym materiałem dowodowym, który został w sposób wyczerpujący poddany analizie i oceniony w kontrolowanej decyzji. Jak słusznie uznały organy orzekające, w toku przesłuchania skarżąca posiadała bardzo ogólną wiedzę o Polsce i polskich tradycjach, czy zwyczajach. Taka ogólna wiedza o Polsce przy braku przynależności do organizacji polonijnych oraz braku jakichkolwiek dowodów wskazujących na związki z polską kulturą, tradycją, obyczajami nie mogła zostać uznana za wystarczający stopień związania z polskością w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, 8, 9, 12, 77, 78 oraz 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej.

W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Na marginesie jedynie stwierdzić należy, że obecnie obowiązująca ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - w art. 195 - stwarza szerszą niż dotychczas możliwość uzyskania bezterminowej legalizacji pobytu w Polsce ze względu na związki z Polską i polskością, w formie zezwolenia na pobyt stały, które udzielane jest na czas nieoznaczony.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.