Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 333/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 10a ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjnej z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej

utrzymał w mocy decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 29 stycznia 2024 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w

wysokości 10 000 zł z tytułu niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i

kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm.), dalej: "ustawa", w odniesieniu do zgłoszenia [...]

Jako podstawę prawną powyższej decyzji organu odwoławczego powołano art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2393), dalej: "o.p." oraz art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a i ust. 3, art. 26 ust. 4a i ust. 5 oraz art. 28 ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje.

W dniu 16 kwietnia 2021 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na autostradzie [...] ([...]) przeprowadzili kontrolę zestawu pojazdów o nr rej.: samochód ciężarowy [...] i naczepa cysterna - [...] w zakresie rodzaju przewożonego towaru. Kontrola dotyczyła realizacji obowiązków wynikających

z przepisów ustawy m. in. w zakresie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych.

W trakcie kontroli zabezpieczono m. in. dowód w postaci: 1) wydruku z systemu PUESC SENT-GEO monitorowania lokalizacji pojazdu dla zgłoszenia [...] na podstawie numeru urządzenia/lokalizatora GPS nr [...] podany w zgłoszeniu SENT wskazujący brak przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu; 2) wydruku z systemu PUESC SENT-GEO monitorowania lokalizacji pojazdu dla zgłoszenia [...] na podstawie numeru urządzenia/lokalizatora [...] zmodyfikowany w trakcie kontroli o

godz. 10:57 i 3) scan z systemu spedytora przedstawiający trasę pojazdu do momentu zatrzymania przez funkcjonariuszy.

Według zapisów w zgłoszeniu SENT i dokumentów przewozowych

przedmiotem przewozu objętego zgłoszeniem był olej palmowy rafinowany klasyfikowany do kodu CN 1510, a skarżący był przewoźnikiem.

W wyniku weryfikacji danych w zgłoszeniu [...] na

podstawie systemu SENT - GEO monitorowanie funkcjonariusze stwierdzili, że lokalizator zamontowany w pojeździe był nieaktywny - nie przekazywał danych geolokalizacyjnych środka transportu dla tego zgłoszenia.

Kierowca wskazał, że geolokalizator zamontowany jest w pojeździe na stałe, a on nie ma fizycznie możliwości stwierdzić czy jest on włączony i musi to potwierdzać telefonicznie u spedytora. Odnośnie tego przewozu został poinformowany, że przewóz objęty jest nadzorem w systemie SENT i że lokalizator jest włączony. W trakcie przejazdu spedytor potwierdzał pozycję środka przewozowego, zatem kierowca sądził, że geolokalizacja działa prawidłowo. Kierowca w trakcie kontroli potwierdził u

spedytora działanie lokalizatora, a spedytor przekazał mu, że widział w swoim

systemie aktualną lokalizację pojazdu. Na dowód załączono skan z systemu spedytora ukazujący trasę przejazdu w dniu kontroli.

Zgodnie z informacją zawartą w zgłoszeniu SENT miejscem wjazdu do Polski było przejście graniczne [...] nr drogi [...] ([...]), jednak od przekroczenia granicy aż do zatrzymania środka transportu do kontroli jego dane geolokalizacyjne

nie były przekazywane do systemu SENT-GEO.

W trakcie kontroli zobowiązano przewoźnika do aktywowania urządzenia geolokalizacyjnego. Przewoźnik uruchomił i dodał do zgłoszenia [...] w systemie PUESC inny lokalizator: nr [...] Kontrolujący w trakcie prowadzonych czynności potwierdzili, że współrzędne geograficzne były zgodne z aktualnym miejscem stacjonowania kontrolowanego zespołu pojazdów, a tym samym przewóz mógł być kontynuowany. Wskutek kontroli zapewniono przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu odnośnie zgłoszenia [...]

Wnioskiem z 29 września 2021 r. Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów o zabezpieczenie danych geolokalizacyjnych przekazywanych w 16 kwietnia 2021 r. z lokalizatora/urządzenia [...] nr [...] i nr [...], dotyczących zgłoszenia [...] Dane zabezpieczono 1 października 2021 r.

W związku z brakiem przekazywania danych geolokalizacyjnych w dniu 16 kwietnia 2021 r. z urządzenia nr [...] wskazanego w zgłoszeniu [...] organ pierwszej instancji zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów o udostępnienie danych geolokalizacyjnych przekazywanych z tego urządzenia. W udzielonej w piśmie z 13 czerwca 2023 r. odpowiedzi wskazano, że w okresie realizacji zgłoszenia [...] nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL/OBU. Odnośnie tego zgłoszenia nie stwierdzono w systemie Help

Desk CSD zgłoszeń incydentów dotyczących problemów w działaniu systemu SENT GEO. Poinformowano również, że w bazach danych systemu SENT GEO BI nie stwierdzono danych geolokalizacyjnych przekazywanych przez urządzenie ZSL

nr [...] za okres jego przypisania do przedmiotowego zgłoszenia SENT.

Do pisma załączono plik z koordynatami wskazywanymi przez urządzenie wraz z

mapą i historią zdarzeń. Pierwszą informację o lokalizacji pojazdu przemieszczającego się za zgłoszeniem [...] przekazano do systemu SENT GEO 16 kwietnia 2021 r. o godz. 11:14 przez lokalizator [...]

Pismem z 15 listopada 2023 r. Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących m. in. przyczyn braku przekazywania danych geolokalizacyjnych dla przewozu towaru za zgłoszeniem [...] w dniu kontroli, sposobu monitorowania przekazywania sygnału GPS z urządzenia o wskazanym w zgłoszeniu SENT numerze

i operatora ZSL dla urządzenia lokalizacyjnego [...] wraz z kopią umowy

o świadczenie usług.

Stronę wezwano też do udzielenia informacji o prowadzonych dla kierowców szkoleniach z zakresu urządzeń GPS, o udzielonej jej pomocy publicznej, zakresu prowadzonej działalności, przedłożenia dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności uzasadniających ważny interes przewoźnika lub interes publiczny i przedstawiających sytuację finansową, a także posiadanego zadłużenia wobec Skarbu Państwa.

Strona w piśmie z 22 grudnia 2023 r. wniosła o umorzenie postępowania lub o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wskazując, że zestaw pojazdów był wyposażony w lokalizator nr [...], który był włączony i funkcjonował prawidłowo. Trasę przejazdu rejestrowano w systemie, z którego korzysta skarżący, a dane geolokalizacyjne przekazywano do systemu SENT GEO przez lokalizator nr [...], co potwierdza wydruk przedstawiający zrzut ekranu z 16 kwietnia 2021 r.

z widokiem systemu Naviman. W rubryce "Udostępnianie" widoczna jest informacja,

że udostępnianie danych do systemu SENT-GEO pozostawało włączone i aktywne od 13 kwietnia 2021 r. godz. 8:14, a tym samym dopełniono obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu SENT. Brak widoczności zestawu pojazdów w systemie SENT-GEO musiał wynikać z niezależnych od przewoźnika zakłóceń w działaniu tego systemu i

odbieraniu danych przesyłanych przez skarżącego, mimo sprawności urządzenia, w które wyposażono zestaw pojazdów i mimo zapewnienia przez skarżącego udostępniania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT-GEO.

Strona podała w piśmie, że za realizację obowiązku monitorowania przekazywania danych geolokalizacyjnych odpowiada w jej firmie kierownik działu, w ramach którego realizowano przewóz. Pomimo wezwania nie wskazano jaki podmiot jest operatorem ZSL dla urządzeń geolokalizacayjnych, z których strona korzysta, w tym w szczególności dla urządzenia lokalizacyjnego nr [...] wskazanego

w zgłoszeniu [...] Mimo wezwania nie dostarczono również kopii umowy z tym operatorem.

Strona wskazała, że przedmiotowa sytuacja nie wpisuje się w kategorię działań, wobec których skierowano ustawę i których zwalczanie było celem ustawy. Przewoźnik nie miał zamiaru utrudniać możliwości monitorowania objętego ustawą przewozu. Pojazd wyposażono w aktywne, prawidłowo funkcjonujące urządzenie lokalizacyjne, trasa przejazdu była rejestrowana w systemie przewoźnika, w trakcie kontroli podjęto niezwłocznie czynności w celu uruchomienia innego urządzenia lokalizacyjnego, a kierująca posiadała w chwili kontroli wszelkie, niezbędne dokumenty pozwalające na identyfikację przewozu towaru jako legalnego. Skarb Państwa nie poniósł żadnej szkody i nie było ryzyka jej powstania. Nie doszło do uchybienia obowiązkom w zakresie uiszczania podatków. Strona regularnie wykonuje swoje zobowiązania wobec Skarbu Państwa i prowadzi swoją działalność w sposób legalny, pieczołowity i z zachowaniem należytej staranności. Nałożenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z zasadą sprawiedliwości, proporcjonalności i zaufania do organów władzy publicznej. Strona wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Decyzją z 29 stycznia 2024 r. Naczelnik W. Urzędu Celno- Skarbowego w P. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z tytułu braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego przedmiotowym zgłoszeniem. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że bezsporne jest, że skarżący przewożący towar nie wykonał obowiązków wynikających

z art. 10a ust. 1 ustawy, bowiem do momentu kontroli drogowej nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w odniesieniu do tego zgłoszenia, co powoduje odpowiedzialność wynikającą z art. 22 ust. 2a ustawy. Nie stwierdzono okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, co następuje.

Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W celu realizacji tego obowiązku przewoźnik musi wyposażyć powyższy środek transportu w lokalizator, chyba że żądane dane geolokalizacyjne danego środka transportu przekazywane będą do systemu SENT za pomocą zewnętrznego systemu lokalizacji,

tj. systemu wykorzystywanego już przez przewoźnika do lokalizowania posiadanych pojazdów.

Obowiązki leżące po stronie kierującego związane z przekazywaniem tych danych z wykorzystaniem lokalizatora reguluje art. 10b ustawy stanowiący, że w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w tego typu narzędzie, kierujący

jest obowiązany włączyć lokalizator przed rozpoczęciem przewozu towaru - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a zaś w sytuacji dostawy

z kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju albo z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6

ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Kierujący winien wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju albo zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy w przypadku niewywiązywania się z

obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru (art. 22 ust. 2b ustawy). Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione przez organ pierwszej

instancji stwierdzając brak aktywności urządzenia geolokalizacyjnego nr [...] przypisanego do przedmiotowego zgłoszenia i brak przekazywania danych geolokalizacyjnych z lokalizatora GPS dla tego zgłoszenia do systemu SENT-GEO. Sprawdzenie geolokalizacji miało miejsce w trakcie kontroli drogowej w godzinach od 10:30 do 13:30. Zgodnie z informacją zawartą w zgłoszeniu SENT miejscem wjazdu

do Polski było przejście graniczne [...], nr drogi [...] ([...]). Dane geolokalizacyjne miały być przekazywane od wjazdu do Polski aż do miejsca odbioru towaru. Tymczasem do momentu kontroli dane te nie były przekazywane do systemu SENT-GEO. Miejsce przekroczenia granicy dzieli od miejsca kontroli ok. 242 km i czas ok. 2 godz. 20 min. Przez ten czas przewóz towaru wrażliwego pozostawał bez

nadzoru Krajowej Administracji Skarbowej. Wyłącznie wskutek interwencji funkcjonariuszy przewoźnik dokonał o godz. 10:57 aktualizacji zgłoszenia, a

mianowicie zmiany numeru urządzenia geolokalizacyjnego z nr [...] na nr [...] Po dokonaniu korekty w zgłoszeniu SENT przez użytkownika modyfikującego zgłoszenie i włączeniu urządzenia monitorującego lokalizację

przesyłki wyrażono zgodę na dalszą kontynuację przewozu.

Uwzględniając możliwą niesprawność systemu SENT-GEO po stronie administracji celno - skarbowej ustalono na Platformie Usług Elektronicznych

Skarbowo - Celnych (PUESC), że 16 kwietnia 2021 r. nie było awarii systemu SENT-GEO uniemożliwiającej przekazywanie danych geolokalizacyjnych. Ponadto z pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z 13 czerwca 2023 r. wynika, że w badanym okresie nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, mogącego wpłynąć na przyjmowanie danych z systemów OBU/ZSL ani nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu.

Podnoszona przez stronę okoliczność, że urządzenie lokalizacyjne, w które wyposażony był poddany kontroli środek transportu, pozostawało włączone i funkcjonowało prawidłowo, gdyż trasę przejazdu w całości zarejestrowano w systemie przewoźnika i możliwe jest jej odtworzenie oraz prześledzenie całej trasy przejazdu środka transportu, nie ma znaczenia dla sprawy. Ustawa nakłada na przewoźnika obowiązek przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu do rejestrów w systemie SENT-GEO w czasie rzeczywistego dokonywania przewozu. Wobec tego dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, że przewoźnik rejestrował we własnym zakresie trasę przewozu objętego zgłoszeniem.

Skoro zatem strona nie przekazywała aktualnych danych geolokalizacyjnych od rozpoczęcia przewozu na terenie Polski do momentu zatrzymania przez funkcjonariuszy, naruszyła art. 10a ust. 1 ustawy, co stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, o której mowa w art. 22a ust. 1 ustawy.

Cel skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie nie został osiągnięty, bowiem strona będąca przewoźnikiem

nie zapewniła przekazywania do rejestru aktualnych (bieżących i prawidłowych)

danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie trasy przewozu do momentu zatrzymania pojazdu przez kontrolujących. Celem ustawy jest chronienie legalnego handlu towarami uznanymi za "wrażliwe" i ułatwienie walki z "szarą strefą". Bez prawidłowego wypełniania przez przewoźników swoich obowiązków nie ma skutecznego monitorowania przewozu towaru.

Wraz ze zaktualizowaniem się przesłanek nałożenia sankcji w postaci kary pieniężnej nie dochodzi do naruszenia zasady proporcjonalności. Wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska,

a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa.

Ustawa, jak i o.p., nie definiują pojęć ważnego interesu przewoźnika lub

interesu publicznego. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.

Okoliczności sprawy wskazują, że niewątpliwie strona powinna dołożyć

należytej staranności i dbałości w zakresie prowadzonej działalności, aby nie było możliwe naruszenie przez nią prawa.

Nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego, stanowiącemu

przesłankę uzasadniającą odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w ustawie, wymaga jego rozważenia przede wszystkim w kontekście celu, jaki

przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu ustawy. Jej celem jest chronienie legalnego handlu towarami uznanymi za "wrażliwe" i ułatwienie walki z "szarą strefą". Bez prawidłowego wypełniania przez wszystkich uczestników przewozu swoich obowiązków nie ma skutecznego monitorowania przewozu towaru. Jednym zaś z narzędzi, które to monitorowanie czyni skutecznym, jest wykorzystywanie geolokalizatorów na całej trasie przewozu towarów wrażliwych.

Jedynie zgłoszenie i uzupełnienie prawidłowo wszystkich danych w systemie, a także przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych, daje właściwym organom pełną możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania i przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze. Precyzyjne wykonywanie przez podmioty uczestniczące w przewozie towarów wrażliwych obowiązków wynikających z ustawy umożliwia prawidłową identyfikację wszystkich podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Wskazanego celu ustawy nie można by osiągnąć bez wprowadzonych nią obowiązków. Przy czym, aby można było osiągnąć cel ustawy, przedsiębiorcy muszą wywiązywać się z nałożonych nią obowiązków, w tym

przesyłania danych geolokalizacyjnych środka transportu.

Celem ustawodawcy nie było zwiększenie dochodów budżetu państwa przez nakładanie kar, szczególnie na podmioty działające w sposób legalny, które dopuściły się uchybień formalnych czy oczywistych omyłek. Niemniej jednak każda omyłka niweczy skuteczność procesu monitorowania powodując, że przepisy wprowadzające

te regulacje stają się "martwe". Nie może bowiem dojść do skutecznego monitorowania przewozów towarów "wrażliwych", gdy dane opisujące ten przewóz są nieprawidłowe czy w ogóle nie istnieją, niezależnie przy tym od tego jaki charakter ma pomyłka, która spowodowała taki stan.

Naruszenie polegające na braku przekazywania danych geolokalizacyjnych przez wskazany okres powodowało, że w tym czasie nie było możliwości weryfikacji rzeczywistego położenia pojazdu, a zatem podstawowy cel ustawy, jakim jest monitorowanie przewozu towarów wrażliwych, nie został zrealizowany. Nie można zatem uznać za zasadne twierdzenie, że ponieważ naruszenie było incydentalne i drobne, to sama ta okoliczność uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary.

Z powyższych względów interes publiczny wymaga nałożenia kary, natomiast odstąpienie od jej nałożenia musi być uzasadnione stwierdzeniem szczególnych okoliczności, które w sprawie nie wystąpiły.

Nie wystąpiła również przesłanka ważnego interesu przewoźnika, gdyż nie wystąpiło nadzwyczajne, niespodziewane zdarzenie uniemożliwiające mu

zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych.

Wysokość nałożonej kary jest współmierna do celu ustawy, stąd nie naruszono zasady proporcjonalności. Wysokość kary, aby mogła spełnić rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę

ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa. Kara za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych ma na celu zobligowanie przewoźników do wykonywania tego obowiązku, tak istotnego z punktu widzenia celu ustawy. Poza tym art. 22 ust. 2a ustawy przewiduje sztywną wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1. W ustawie nie przewidziano możliwości miarkowania

tej kary.

W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to

art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nieodniesienie się do wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary uregulowanej w art. 22 ust. 3

ustawy, co skutkowało niezastosowaniem tego przepisu;

2. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy przez błędną i zawężającą wykładnię pojęcia "ważnego interesu przewoźnika", co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zaszły przesłanki odstąpienia od

nałożenia kary pieniężnej;

b) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy przez błędną i zawężającą wykładnię pojęcia "interesu publicznego" polegającą na

nieuwzględnieniu rzeczywistych założeń leżących u podstaw wprowadzenia ustawy i zasady proporcjonalności, a także brak prawidłowej i wyczerpującej analizy okoliczności dotyczących stwierdzonego naruszenia, w tym. m. in. postawy przewoźnika w trakcie

i po przeprowadzeniu kontroli, zarejestrowania trasy w systemie przewoźnika i tym samym możliwości odtworzenia całej trasy przejazdu, dotychczasowego sposobu i skali prowadzenia działalności przez skarżącego, braku uszczuplenia podatku, co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zaszły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary;

c) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy przez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, mimo że przemawiał za tym zarówno ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny, których prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 o.p.;

3. art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja", przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności i zastosowanie środków (kary) niewspółmiernych względem celu, jaki realizować ma ustawa.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji;

2. zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Skarżący z jednej strony zakwestionował ustalenie, że naruszył określony w art. 10a ust. 1 ustawy obowiązek przekazywania aktualnych danych

geolokalizacyjnych środka transportu w odniesieniu do zgłoszenia [...], a z drugiej podniósł, że zaszły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za to naruszenie.

Odnosząc się do pierwszej z powyższych kwestii skarżący wskazał, że dane geolokalizacyjne środka transportu przekazywał za pomocą geolokalizatora do własnego systemu lokalizacji pojazdu (jako dowód załączono skan z systemu przewoźnika ukazujący trasę przejazdu zespołu pojazdów w dniu kontroli). W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że tego rodzaju działanie nie stanowi wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy.

System monitorowania przewozu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie

danych o przewozie towarów, w szczególności z zastosowaniem środków

technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy (art. 3 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy środki techniczne służące monitorowaniu przewozu towarów obejmują:

1) rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne;

2) lokalizator;

3) zewnętrzny system lokalizacji, który przekazuje do rejestru dane geolokalizacyjne środka transportu.

W rejestrze gromadzone są dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dane geolokalizacyjne przekazywane z lokalizatorów oraz zewnętrznych systemów lokalizacji, obejmujące współrzędne geograficzne dotyczące położenia środka transportu, jego prędkość, datę i godzinę pozyskania tych współrzędnych, azymut środka transportu, błąd przekazywania danych satelitarnych oraz numer lokalizatora albo numer urządzenia (art. 4 ust. 4 pkt 1 i 1a ustawy).

W przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego

na terytorium drugiego państwa członkowskiego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia (art. 7 ust. 1 ustawy). W przypadku przewozu po drodze publicznej zgłoszenie zawiera m. in. numer lokalizatora (art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. l ustawy).

Przewoźnik jest obowiązany niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia (art. 8 ust. 1 ustawy).

Przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (art. 10a ust. 1 ustawy). Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (art. 10a ust. 2 ustawy).

W przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący

jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa art. 7 ust. 1, a wyłączyć go nie wcześniej niż z chwilą zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju (art. 10b pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b ustawy).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy kontrola przewozu towarów polega

na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie m. in. przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy kontrola obejmuje m. in. weryfikację wskazań lokalizatora.

Rację mają organy, że skarżący jako przewoźnik nie wykonał obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy, bowiem do momentu kontroli drogowej nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w odniesieniu

do zgłoszenia [...] Jak już wyżej wskazano skarżący podniósł, że dane geolokalizacyjne środka transportu przekazywał za pomocą wskazanego w zgłoszeniu geolokalizatora nr [...] do własnego systemu lokalizacji

pojazdu, a dane geolokalizacyjne przekazywano przez ten lokalizator do systemu

SENT GEO. Zdaniem strony brak widoczności zestawu pojazdów w systemie SENT-GEO musiał wynikać z niezależnych od przewoźnika zakłóceń w działaniu tego

systemu i odbieraniu danych przesyłanych przez skarżącego, mimo sprawności urządzenia, w które wyposażono zestaw pojazdów i mimo zapewnienia przez skarżącego udostępniania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT-GEO.

Argumentacja strony nie odpowiada jednak rzeczywistości, gdyż jak wynika z informacji uzyskanych przez organ w dniu kontroli (16 kwietnia 2021 r.) nie było awarii systemu SENT-GEO uniemożliwiającej przekazywanie danych geolokalizacyjnych. Z pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z 13 czerwca 2023 r. wynika, że w badanym okresie nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO,

mogącego wpłynąć na przyjmowanie danych z systemów OBU/ZSL ani nie

stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w

działaniu systemu. Skoro zatem w prawidłowo działającym systemie SENT GEO nie odnotowano lokalizacji środka transportu, samo przekazywanie przez stronę lokalizacji środka transportu do własnego systemu nie oznacza prawidłowego wykonania określonego w art. 10a ust. 1 ustawy obowiązku przekazywania danych

lokalizacyjnych, zaś prawidłową geolokalizację uruchomiono dopiero w trakcie kontroli.

W przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a

ust. 1 ustawy, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (art. 22 ust. 2a ustawy).

Odnosząc się zaś do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy, skarżący zarzucił organom, że niezgodnie z prawem nie odstąpiły od jej nałożenia.

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a,

z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Organ uznał, że art. 26 ust. 3 ustawy nie stoi na przeszkodzie odstąpienia od nałożenia kary, ale jednocześnie podniósł, że nie jest spełniona przesłanka z art. 22 ust. 3 ustawy, tj. odstąpienie nie jest uzasadnione ważnym interesem przewoźnika ani interesem publicznym. Strona w postępowaniu administracyjnym, jak i w skardze natomiast twierdziła, że zaszły obie przesłanki. W ocenie Sądu stanowisko jest zgodne z prawem.

Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać,

na co trafnie zwrócił uwagę organ. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes przewoźnika wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, mogą go uzasadniać także trudności finansowe, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. W niniejszej sprawie skarżący poinformowany o treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT i konieczności umotywowania konkretnych okoliczności, mieszczących się w zakresie tego przepisu nie przedstawił argumentacji, która przemawiałaby za zaistnieniem ważnego interesu przewoźnika w wyżej przedstawionym rozumieniu tej przesłanki. Zasadnie podniósł organ pierwszej instancji, że dokumenty finansowe spółki nie wykazują wyjątkowej, trudnej sytuacji spółki wskazującej na niemożność uregulowania kary.

"Interes publiczny" to z kolei dyrektywa postępowania nakazująca

respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W wyrokach wydanych w sprawach o sygn. II GSK 855/20 i II GSK 864/20 wskazano, że wprowadzenie przesłanki "interesu publicznego" do art. 22 ust. 3 ustawy oznacza, że przewidziano sytuacje zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez organ kwestii istnienia "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku powinien ustalić, co jest korzystniejsze

z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując ważenia obu wartości powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki i zaufanie do organów państwa.

Zdaniem Sądu prawidłowa jest konkluzja organów o braku wystąpienia w sprawie przesłanki "interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary.

Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za

"wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" i ograniczyć poziom uszczupleń w

kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach

obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu

towarów uznanych za "wrażliwe" ustawodawca uznał, aby przewóz niektórych towarów był rejestrowany i monitorowany na całej trasie przewozu, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów i faktycznego przepływu tego typu towarów. Działania te mają za zadanie wyeliminować pozaewidencyjny obrót, zaniżenie

podstawy opodatkowania i sprzedaż poza ewidencją. W sposób bezpośredni wpływają na poprawność rozliczenia z budżetem Państwa, eliminując obrót poza ewidencją, stanowiący oszustwo będące następstwem celowego działania takiego podmiotu. Kary przewidziane w ustawie nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.

Przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu jest jednym z elementów składających się na mechanizm zapewnienia integralności rejestrowania i monitorowania przewozu towarów na całej trasie. Ustawa nałożyła na uczestników systemu przewozu towarów obowiązki, z naruszeniem których powiązała sankcje finansowe, określone co do wysokości. Naruszenie, którego dopuścił się przewoźnik

ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania. Nie jest

wykluczone, że w okresie gdy pojazd nie podlega monitoringowi może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki. Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją, a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie stanowi wyłącznie nieistotnego uchybienia formalnego. Nie ma przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia,

czy rzeczywiście doszło do uszczuplenia wpływów podatkowych budżetu Państwa ani czy skarżący przekazywał dane geolokalizacyjne do własnego systemu czy też w wyniku kontroli nastąpiło uruchomienie geolokalizatora.

Zasada proporcjonalności kary do wagi naruszenia została uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział różne, ale określone w sztywnych kwotach stawki kar za różne przewinienia. Zasada proporcjonalności jest także realizowana przez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Zarzucanie organowi naruszenia zasady proporcjonalności nałożonej kary do wagi przewinienia, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować,

nie może być inaczej odebrane jak próba przerzucenia na organy stosujące przepisy ustawy odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika, a także

jako próba podważenia obowiązujących przepisów prawa.

Odstąpienie od wymierzenia kary powoduje, że dany uczestnik systemu monitorowania przewozów, który nie stosuje się do jej unormowań będzie w korzystniejszej sytuacji niż pozostali uczestnicy systemu dopuszczający się

podobnych uchybień.

Reasumując, skład orzekający w całej rozciągłości podzielił ustalenia faktyczne organu, jak i ocenę prawną sprawy. Kontrolowany przewóz towarów wrażliwych nie był pierwszym realizowanym przez skarżącego przewoźnika przewozem

zarejestrowanym w systemie SENT. Przepisy ustawy i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie winny być przewoźnikowi znane. Naruszenie obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka przewozu było ewidentne. Odstąpienie od nałożenia kary postawiłoby skarżącego w uprzywilejowanej sytuacji względem innych przewoźników. Stwierdzone naruszenie

nie stanowi naruszenia formalnego (nieistotnej omyłki). Skarżący nie wykazał zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie interesu publicznego mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.

Niezasadne są zatem zarzuty skargi naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania i prawa materialnego.

Wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.