Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3334/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 1, 2, 3, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Mirosław Gdesz WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K., M. R., D. R., D. R., A. R., Z. R., K. S., Z.O., H. R.. i Z. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] ([...]) po rozpoznaniu wniosku M. K. (działającej również jako pełnomocnik M. R., D. R., D. R., A. R., Z. R., K. S., Z. O., H. R. i Z. R.) z dnia [...] września 2014 r. (data wpływu) uzupełnionego pismem z dnia [...] września 2014 r, (data wpływu) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] ([...]) orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], orzekającej o potwierdzeniu K. S., M. R., Z. R., Z. O., A. R., D. R. oraz D. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w M., w województwie wileńskim przez: A. R., M. R., H. K. z domu R., J. D. z domu R., Z. S. z domu R., S. R. oraz L. R. zabudowanej nieruchomości ziemskiej o powierzchni 120 ha, na którą składały się: ziemia rolna o powierzchni 70 ha i lasy o powierzchni 50 ha – utrzymał w mocy decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. (data wpływu) M. K. wniosła do Wojewody Wielkopolskiego w imieniu własnym oraz Z. R., H. R., K. S., M. R., Z. R., Z.O., A. R., D. R., D. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia w miejscowości M., gm. P., powiat O., w skład którego wchodziło: 70 ha gruntów, 50 ha lasów, dwór drewniany z 1914 r. o pow. 204 m2, spichrz drewniany o pow. 150 m2, lodownia o pow. 20 m2, chata dwumieszkaniowa o pow. 216 m2, stajnia i chlewnia o pow. 180 m2, obora i wozownia o pow. 120 m2, stodoła z przybudówką o pow. 664 m2, stodoła na siano o pow. 135 m2. Do akt ww. wniosku dołączono nieuwierzytelnioną fotokopię planu folwarku sporządzoną w 1914 r., z naniesionymi przez L. R. uwagami.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], W. W. potwierdził K. K. S., M. R., Z. R., Z.O., A. R., D. R. oraz D. R. w udziałach stanowiących: po 1/32 dla Z. R., Z. O. i A. R., w udziale stanowiącym 1/24 dla M.R., w udziałach stanowiących po 1/64 dla D. R. oraz D. R. oraz w udziale stanowiącym 1/6 dla K. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w M., w województwie w. przez: A. R., M. R., H. K. z domu R., J. D. z domu R., Z. S. z domu R., S. R. oraz L. R. zabudowanej nieruchomości ziemskiej o powierzchni 120 ha, na którą składały się: ziemia rolna o powierzchni 70 ha i lasy o powierzchni 50 ha.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] ([...]) Minister Skarbu Państwa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r. Jednocześnie organ wyższego stopnia wstrzymał wykonanie ww. decyzji.

Następnie pismem z dnia [...] lipca 2014 r., Minister Skarbu Państwa wskazał Wojewodzie Pomorskiemu na toczące się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]oraz z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], a także postępowanie odwoławcze od decyzji W.W. z dnia [...] maja 2014r., nr [...]. Jednocześnie organ II instancji wystąpił o podanie informacji dotyczącej wyniku postępowania toczącego się przed W. P., którego stroną był K.S.

Przy piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. (data wpływu), W. P. poinformował, że decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]umorzył postępowanie na wniosek K. S.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Minister Skarbu Państwa stwierdził nieważność decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...].

Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. (data wpływu) uzupełnionym pismem z dnia [...] września 2014 r. (data wpływu) M. K. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

W dniu [...] września 2014 r., wpłynęło pismo Z. R., w którym podniesione zostały zarzuty dotyczące decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r..

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] ([...]) po rozpoznaniu wniosku M. K. z dnia [...] września 2014 r. (data wpływu) uzupełnionego pismem z dnia [...] września 2014 r, (data wpływu) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] ([...]) - utrzymał w mocy przedmiotową decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w kwestii wątpliwości czy W. W. wydając decyzję z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] działał zgodnie z właściwością określoną w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Organ wskazał, że na podstawie akt ustalono, iż ostatnim miejscem zamieszkania A. R. była miejscowość D. na B., ostatnim miejscem zamieszkania M. R. był S., ostatnim miejscem zamieszkania H. K. z d. R. był W., ostatnim miejscem zamieszkania J. D. z d. R. był B., ostatnim miejscem zamieszkania Z. S. z d. R. był G., ostatnim miejscem zamieszkania S. R. był C. natomiast ostatnim miejscem zamieszkania L. R. był B.

Minister zwrócił też uwagę na fakt, iż przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z. S. wnioskiem z dnia [...] listopada 1988 r. wystąpiła o przydział działki jako rekompensatę za mienie pozostawione na wschodzie. Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kopia wniosku S. R. z dnia [...] grudnia 1990 r. skierowanego do Urzędu Rejonowego w C. w sprawie rekompensaty tytułem mienia pozostawionego w miejscowości M., gm. P., powiat O. Zaś decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] Prezydent Miasta B. stwierdził, że L. R. jest uprawniony z tytułu pozostawienia mienia poza granicami kraju w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Ustalono wartość pozostawionego mienia na kwotę [...] zł.

Jak ustalił organ wojewódzki nieruchomość pozostawiona była współwłasnością A. R., M. R., H. K. z domu R., J. D. z domu R., Z. S. z domu R., S. R. oraz L. R. Z. S., S. R. i L. R. wystąpili z wnioskami o odszkodowanie za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy. Jednakże, jedynie L. R. zrealizował uprawnienia przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Pozostałe postępowania były w toku. Jednocześnie spadkobiercy współwłaścicieli nieruchomości pozostawionej wystąpili na mocy przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z następującymi wnioskami:

- K. S. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008r. (data wpływu) wystąpił do W. P.,

- M.R., Z. R., A. R., D. R. i D. R. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. (data wpływu) wystąpili do W. M.,

- M. K. w imieniu własnym oraz Z. R., H. R., K. S., M. R., Z. R., Z. O., A. R., D. R., D. R. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. (data wpływu) wystąpiła do Wojewody Wielkopolskiego.

W toku prowadzonego postępowania w pierwszej instancji W. W. wskazał W. P., że na obecnym etapie sprawy: "nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie czy postępowanie prowadzone przez W. P. i W. W. dotyczy tego samego mienia pozostawionego. " - pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r .

Zdaniem Ministra, zakres wniosku Z. S. może budzić pewne wątpliwości z uwagi na oświadczenia strony i świadków, z których wynika, że Z. S. posiadała gospodarstwo rolne o pow. 23 ha, dom drewniany i zabudowania gospodarcze. Jednakże, jak wynika z uwierzytelnionej kopii wniosku K. S. z dnia [...] stycznia 2013 roku dotyczącego wycofania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości na kresach wschodnich uzasadniał on swój wybór wskazując, że w sprawie toczy się już postępowanie przed Wojewodą W. W protokole przesłuchania K. S. z dnia [...] lutego 2013 r. wnioskodawca wskazał, że właścicielami majątku pozostawionego byli K. i A. R. oraz że dzieci Państwa R. nie posiadały odrębnych majątków. K. S. wskazał ponadto, że nie wie nic o majątku jaki pozostawili J. i Z. S. w M. Powołując się na powyższe, w ocenie Ministra, strona potwierdziła, że zakres obu postępowań był tożsamy. Organ wskazał, iż jednak nawet gdyby uznać, że zakres postępowań toczących się przed W. W. i W. P. nie był taki sam to pozostaje jeszcze wniosek S. R. złożony później niż wniosek Z. S., ale niebudzący żadnych wątpliwości co do zakresu żądania. S. R. podaniem z dnia [...] grudnia 1990 r., wniósł "o ustanowienie rekompensaty tytułem mienia pozostawionego w miejscowości M., gm. P. pow. O., p-ta O., gromada D. k. W. W skład folwarku miało wchodzić: "ziemia o pow. 95.55 ha wg zestawienia w załączniku", dom mieszkalny drewniany o pow. 204 m2, lodownia, spichrz drewniany, chata dwumieszkaniowa, stajnia i chlewnia, obora i wozownia, stodoła z przybudówką, stodoła na siano. Ww. wniosek został przekazany do wiadomości Z. S., L.R. i Panu M. R.

Mając na uwadze powyższe, Minister uznał, iż zakres postępowań toczących się przed organami I instancji był taki sam, co oznacza, że postępowania prowadzone przez W. W., W. P. i W. M. dotyczyły tego samego mienia. Jednakże, żaden z organów nie podjął w wystarczającym stopniu czynności mających na celu ustalenie organu właściwego w przedmiotowej sprawie.

Powyższe znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku w związku z art. 5 ust 3 tej ustawy. Zgodnie tymi regulacjami, właściwy w sprawie jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce złożenia wniosku. Należy mieć jednak na uwadze, że pierwsze wnioski wszczynające przedmiotowe postępowanie składane były na przełomie lat 80. i 90. W ocenie Ministra, należy zatem badać do jakiego organu jako pierwszego wpłynął wniosek i na tej podstawie ustalić właściwego wojewodę. Minister stoi na stanowisku, iż właściwym organem do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy będzie W. P. Zatem, wydając decyzję z dnia [...] marca 2014 r. W. W. działał niezgodnie ze swoją właściwością, a więc z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Tym samym, zarzut M. K. podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z którym w sprawie właściwy jest wojewoda ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania wnioskodawcy organ uznał za nieuzasadniony.

Minister podniósł ponadto, iż zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku, wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia.

W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] W. W. pozytywnie ocenił spełnienie przez M. K., Z. R. oraz H. R., K. S., M. R., Z. R., Z. O., A. R., D. R. oraz D. R., wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, do uzyskania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w M. w województwie w. przez A. R., M. R., H. K. z domu R., J. D. z domu R., Z. S. z domu R., S. R. oraz L. R. zabudowanej nieruchomości ziemskiej o powierzchni 120 ha, na którą składały się: ziemia rolna o powierzchni 70 ha i lasy o powierzchni 50 ha. W treści postanowienia W. W. wskazał, iż w chwili pozostawienia nieruchomości o pow. 120 ha położnej w M. składała się ona z ziemi rolnej o pow. 70 ha i lasów o pow. 50 ha. W dalszej części ww. postanowienia organ wojewódzki zastrzegł, iż postanowienie ma charakter częściowy i nie zawiera rozstrzygnięcia, co do lasów majątku W.

Wobec tak ustalonego składu mienia pozostawionego rzeczoznawca majątkowy A. A. w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. wskazał, iż niezbędne jest ustosunkowanie się przez W. W. do przyjętego przez rzeczoznawcę majątkowego opisu nieruchomości pozostawionej we wsi M. Odpowiadając na uwagi rzeczoznawcy organ wojewódzki w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. wskazał, iż "zgadza się z założeniami do operatu szacunkowego w zakresie nieruchomości pozostawionej w M."

W decyzjach z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] oraz nr: [...] organ I instancji orzekał o rekompensacie za pozostawienie zabudowanej nieruchomości ziemskiej o pow. 120 ha, na którą składały się ziemia rolna 70 ha i lasy o powierzchni 50 ha. Ponownie badając tę kwestię Minister podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, iż zmiana ustalonego w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2013 r. składu majątku nastąpiła z inicjatywy rzeczoznawcy majątkowego i została zaaprobowana przez organ prowadzący sprawę poprzez wyrażenie w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. zgody na proponowaną zmianę. Ponadto, organ ponownie zwrócił uwagę na fakt, iż rzeczoznawca majątkowy powołał się na dowody pod postacią " majątku M. z 1914 r. " oraz "dokumentacji fotograficznej przedstawionej rzeczoznawcy przez Panią M. K.", które nie były przedmiotem oceny dokonanej przez organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania. Zdaniem Ministra, organ I instancji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dotyczących wydania postanowienia o pozytywnym spełnieniu wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6 tej ustawy.

Minister podtrzymał również swoje stanowisko w kwestii osnowy decyzji z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], z której wynika, że W. W. orzekał o prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości m. in. przez L. R. Jak jednak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego spadkobierczyni L. R. zrealizowała prawo do rekompensaty nabyte na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] (uwierzytelniona kopia decyzji w aktach sprawy). Spadkobiercy L. R. nie wystąpili ponownie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W ocenie Ministra, W. W. dokonał zatem rozstrzygnięcia względem uprawnień przysługujących L. R., a więc już uprzednio rozstrzygniętych ostateczną decyzją administracyjną, co wypełnia dyspozycję art. 156 §1 pkt 3 kpa.

Minister Skarbu Państwa podniósł również, iż w aktach sprawy znajdują się oświadczenia świadków M. L., W. B. i P. D. Oświadczenia te, w ocenie Ministra, organ I instancji przyjął bezkrytycznie, nie poddając ich jakiekolwiek ocenie. Tymczasem oświadczenia ww. świadków są identyczne w swojej treści, co już samo w sobie powinno wzbudzić podejrzenia co do ich autentyczności. Dodatkowo Minister wskazał, iż M. L. najpierw złożył oświadczenie przed notariuszem dotyczące m.in. rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych w miejscowości M. a następnie w trakcie przesłuchania, które odbyło się w Urzędzie Miejskim w B. na większość pytań odpowiadał "nie wiem" albo w sposób bardzo mało precyzyjny. Z protokołów przesłuchania świadków M. L. i P. D. wynika, że świadkowie ci wiedzę na temat majątku rodziny R. czerpali z opowieści członków Rodziny R. albo członków własnej rodziny. Natomiast W. B. odmówiła udziału w przesłuchaniu, które miało być przeprowadzone przez pracownika Ambasady RP w L. Dodatkowo, M. L. w dniu wybuchu II wojny światowej miał 13 lat, ale nie był w stanie opisać majątku pozostawionego w M. Natomiast P. D. przedstawił opis majątku pozostawionego przez rodzinę R., choć w dniu [...] września 1939 roku miał 5 lat. W ocenie organu, powyższe wskazuje, że ww. oświadczenia świadków nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu na okoliczność majątku pozostawionego w miejscowości M. przez Rodzinę R.

Minister podkreślił również, iż M. L. złożył oświadczenie przed notariuszem będąc uprzedzonym o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, w którym w sposób precyzyjny określił rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionej. Następnie będąc przesłuchiwanym w Urzędzie Miejskim w B. i będąc również pouczonym o odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. M. L. złożył odmienne zeznania, w wielu miejscach wskazując, że nie jest w stanie odpowiedzieć na zadawane pytanie dotyczące rodzaju powierzchni nieruchomości pozostawionej. Organ I instancji powinien zatem podjąć odpowiednie kroki w celu ustalenia czy nie doszło do wypełnienia dyspozycji normy prawnej określonej w art. 233 k.k.

W odniesieniu do zarzutów podniesionych we wniosku z dnia [...] września 2014 roku organ podniósł, iż Minister Skarbu Państwa nie podważył ani w żaden sposób nie zakwestionował dokumentu pozyskanego z Urzędu Statystycznego L., jak również dokumentów wydanych przez PUR. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] nie odnoszą się do ww. dowodów, czy też do oceny materiału dowodowego. Podstawy stwierdzenia nieważności wyrażone w art 156 §1 pkt 1,2 i 3 k.p.a. dotyczą rażącego naruszenia prawa proceduralnego. Minister Skarbu Państwa wskazał również, iż nie kwestionował dokumentu "Świadectwo o mieniu nieruchomym A. i K. R." wystawionego przez Centralne Archiwum Państwa L., zgodnie z którym z akt z lat 1928 - 1939 wynika, że spadkobiercy K. R. posiadali 120 ha ziemi w tym 70 ha ziemi użytkowej oraz 50 ha lasu. Dokument ten, jako kluczowy w przedmiotowym postępowaniu, został włączony przez W. W. do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a Minister Skarbu Państwa nie podważył tej decyzji.

W zakresie zarzutów podniesionych przez Z. R. w piśmie z dnia [...] września 2014 r. (data wpływu) Minister wskazał, iż nie kwestionował w decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., ustaleń W. W. zawartych w decyzji z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]w zakresie powierzchni nieruchomości gruntowych w oparciu o "Świadectwo o mieniu nieruchomym A. i K. R." wystawione przez Centralne Archiwum Państwa L., zgodnie z którym spadkobiercy K. R. posiadali 120 ha ziemi w tym 70 ha ziemi użytkowej oraz 50 ha lasu. Rekompensata stanowiąca 20 procent wartości nieruchomości pozostawionych została wyliczona prawidłowo podobnie jak udział poszczególnych spadkobierców w prawie do rekompensaty. Doszło jednak do nieuprawnionej zmiany ustalonego w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2013 r. składu majątku z inicjatywy rzeczoznawcy majątkowego i zaaprobowanej przez organ prowadzący sprawę poprzez wyrażenie w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. zgody na proponowaną zmianę. Zatem, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność składu majątku pozostawionego może wpłynąć na oszacowaną wartość nieruchomości pozostawionej, a tym samym na wysokość prawa do rekompensaty przysługującego poszczególnym stronom. Niemniej jednak, w ocenie Ministra, w chwili obecnej nie można jednoznacznie stwierdzić czy taka zmiana nastąpi, gdyż uprzednio organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem uwag zawartych w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., [...]).

Minister zgodził się, że strony postępowania nie uchybiły procedurze w trakcie postępowania toczącego się przed W. W. oraz Ministrem Skarbu Państwa. Jednakże, w decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...]) wykazano, że doszło do rażącego naruszenia prawa po stronie W. W., co wypełnia przesłanki zawarte w art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.a. i tym samym musi skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...].

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. K., działająca również jako pełnomocnik M. R., D. R., D. R., A. R., Z. R., K. S., Z. O., H. R. i Z.R.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa procesowego, w szczególności:

- art. 156 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że decyzja W.W. z dnia [...] marca 2014r. znak [...] potwierdzająca prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia w M. w województwie wileńskim nieruchomości ziemskiej o powierzchni 120 ha, na którą składała się ziemia rolna o powierzchni 70 ha i kasy o powierzchni 50 ha - jest nieważna z powodu wystąpienia w chwili jej wydania wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym rażącego naruszenia prawa i wątpliwości co do kwestii właściwości,

- art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r.) poprzez uznanie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co kwestii właściwości W. W. w zakresie wydania decyzji dnia [...] marca 2014r. nr [...]w sytuacji gdy to na Wojewodzie spoczywał obowiązek powiadomienia wojewody właściwego - (zgodnie z ust. 4 art. 5 ww. ustawy ) o wpływie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia w miejscowości M.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu skargi wskazali, iż wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony w dniu [...] grudnia 2008 r. do W. W., który w żaden sposób nie zakwestionował swojej właściwości w zakresie rozpoznania niniejszej sprawy. Faktem jest, iż w piśmie [...] kwietnia 2013 r. W. W. przekazał do W. P. jedynie akta sprawy prowadzonej z wniosku K. S., stwierdzając że "nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy postępowania prowadzone przez W. P. w W. W. dotyczy tego samego mienia pozostawionego". Takie działanie W. W. w konsekwencji negatywnie wpłynęło na wnioskodawców - powodując nieważność wydanej przez W. W. decyzji z dnia [...] marca 2014 r.

Zdaniem skarżących, nie mogą oni ponosić negatywnych konsekwencji takiego działania W. W. Ponadto, w ich ocenie, W. W. był jednak właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., jeżeli współwłaściciele nieruchomości mieszkają lub mieszkali w różnych województwach to prawo do rekompensaty potwierdza wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania jednego z wnioskodawców wskazanego przez pozostałych. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie poprzez udzielenie M. K. pełnomocnictw przez pozostałych spadkobierców do reprezentowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r. o potwierdzeniu prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 3 w związku z art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 kpa.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 kpa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, z tym że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Zauważyć przy tym trzeba, iż art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ogranicza rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, do norm materialnoprawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przesłanka zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych (por. wyrok NSA oz. We Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 1986 r., SA/Wr 370/86, niepublik.).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy decyzja W. W. z dnia [...] marca 2014 r. o potwierdzeniu prawa do rekompensaty została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie organu nadzoru, wydając decyzję z dnia [...] marca 2014 r. W.W. działał niezgodnie ze swoją właściwością, która wynika z art. 27 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto, zdaniem organu nadzoru, wydając kontrolowaną decyzję Wojewoda W. dopuścił się rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 ww. ustawy dotyczącego wydania postanowienia o pozytywnym spełnieniu wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których w art. 6 powołanej ustawy. Organ nadzoru zarzucił również W.W. rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji o uprawnieniach L.R., które już uprzednio zostały rozstrzygnięte ostateczną decyzją administracyjną.

Po analizie akt sprawy Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji W. W. z dnia [...] marca 2014 r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do rażącego naruszenia przepisów dotyczących właściwości organu, wskazać trzeba, iż właściwość organu do orzekania w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty reguluje art. 27 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. Z treści powołanych przepisów wynika, iż w przypadku gdy nie można określić właściwości zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 - 3 ustawy z 8 lipca 2005 r., decyzję o potwierdzeniu prawa do rekompensaty wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce złożenia wniosku. Z akt sprawy wynika, iż wnioski dotyczące uzyskania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP były składane przez osoby uprawnione jeszcze przed wejściem w życie ustawy z 8 lipca 2005 r. W szczególności, w aktach znajduje się wniosek Z.S. z dnia [...] listopada 1988 r. złożony do Urzędu Miejskiego w G. o przydział działki jako rekompensaty za mienie pozostawione na wschodzie oraz wniosek S. R. z dnia [...] grudnia 1990 r. złożony do Urzędu Rejonowego w C. o uzyskanie rekompensaty tytułem mienia pozostawionego niedaleko W. W aktach sprawy znajduje się również decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2003 r. o potwierdzeniu L. R. uprawnienia z tytułu pozostawienia mienia w Z. M., Gmina P., Powiat O.

Z akt sprawy nie wynika jednak aby postępowania administracyjne wszczęte na skutek ww. wniosków Z. S. i S. R. i prowadzone przed W. P. i W. M. zostały zakończone. Ponadto, z akt sprawy nie wynika aby W. W., rozpoznając sprawę zainicjowaną wnioskiem M. K. złożonym w dniu [...] grudnia 2008 r. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik innych spadkobierców, podjął czynności mające na celu ustalenie organu właściwego w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku zgodnie z treścią art. 27 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. Mając powyższe na uwadze, zgodzić się należy z organem nadzoru, iż wydając decyzję z dnia [...] marca 2014 r. W. W. działał niezgodnie ze swoją właściwością, czym rażąco naruszył art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

Ponadto, Sąd podzielił stanowisko Ministra, iż wydając kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzję z [...] marca 2014 r. W. W. dopuścił się rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. dotyczącego oceny spełniania wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6 ww. ustawy.

Wskazać trzeba, iż kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja zapadła po wydaniu przez W. W. postanowienia z [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Analiza ustalonego ww. postanowieniem składu majątku pozostawionego, pisma rzeczoznawcy majątkowego z [...] lutego 2014 r. oraz pisma organu wojewódzkiego z [...] lutego 2014 r. prowadzi do wniosku, iż zasadnie organ nadzoru uznał, iż w sprawie doszło do zmiany ustalonego ww. postanowieniem składu majątku pozostawionego z inicjatywy rzeczoznawcy. Przy tym, analiza akt sprawy wskazuje, iż prawidłowo organ nadzoru podniósł, iż rzeczoznawca majątkowy powołał się w przedmiotowym postępowaniu na dowody, które nie były przedmiotem oceny dokonanej przez organ w trakcie postępowania.

Zgodzić się również należy z organem nadzoru, iż w przedmiotowej sprawie doszło do rozstrzygnięcia względem uprawnień przysługujących L. R., już uprzednio rozstrzygniętych ostateczną decyzją administracyjną. W aktach sprawy znajduje się bowiem poświadczona za zgodność z oryginałem kopia decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2003 r. o potwierdzeniu L. R. uprawnienia z tytułu pozostawienia mienia w Z. M., G. P., Powiat O. Na ww. decyzji znajduje się adnotacja organu, iż A. G. jako formę realizacji prawa do rekompensaty wybrała świadczenie pieniężne (przelew). Z powyższego wynika, iż osoba uprawniona zrealizowała prawo do rekompensaty nabyte na podstawie decyzji z [...] listopada 2003 r. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby spadkobiercy L. R. wystąpili ponownie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Jednocześnie, z osnowy decyzji z [...] marca 2014 r. wynika, iż W. W. orzekał o prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości, między innymi, przez L. R.W świetle powołanych okoliczności, stanowisko organu nadzoru o ponownym rozstrzygnięciu w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, a tym samym o wypełnieniu dyspozycji art. 156 § 1 pkt 3 kpa, należy uznać za uzasadnione.

Podsumowując, w ocenie Sądu, prawidłowo ustalił organ nadzoru, iż w postępowaniu zakończonym decyzją W. W. z dnia [...] marca 2014 r. doszło do rażącego naruszenia prawa wobec wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 3 kpa, a tym samym konieczne stało się stwierdzenie nieważności powołanej decyzji. Za nietrafny zatem uznać trzeba powołany w skardze zarzut naruszenia art. 156 § 1 kpa.

Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. Jak już wskazano powyżej, wobec treści materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy uznać trzeba, iż w postępowaniu doszło do naruszenia przepisów o właściwości. To zaś warunkuje konieczność nałożenia sankcji nieważności. W takim przypadku brak jest bowiem podmiotu legitymującego do zawiązania stosunku prawnego, legitymacja jest zaś niezbędnym warunkiem prawidłowości rozstrzygania sprawy (tak: M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2013, str. 968) . Przy tym, na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości nie mają także wpływu przyczyny tego rodzaju naruszenia. W wyroku z dnia 7 października 1982 r., NSA w Warszawie (przed reformą) wyraził pogląd, który skład orzekający podziela, iż w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA w Warszawie (przed reformą), II SA 1119/82, publik: ONSA 1982, nr 2, poz. 95).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.