Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1008/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1, ust. 4, ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 145 § 1 pkt 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 § 1-2, art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 805/14 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. na rzecz T. B. 9400 (dziewięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 12 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Go 805/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę T. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2014r. nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. ustalił T. B. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 139 070,86 zł. Organ powołał w tym zakresie przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98 poz. 634 oraz nr 227 poz. 1505 - ustawa o ARiMR), § 16 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 114 poz. 1191 ze zm. - rozporządzenie RS ) oraz art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t.44, str. 242, z późn. zm.) i art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 817.2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004 r. ).

Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. przyznana została wnioskodawcy renta strukturalna na okres od czerwca 2006 r. do maja 2016 r.

W konsekwencji powyższego świadczenie to było przekazywane na rachunek beneficjenta od czerwca 2006 r. do grudnia 2012 r.

W dniu [...] lutego 2010 r. do organu wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla T. B., z uwagi na zarejestrowanie i rozpoczęcie z dniem [...] października 2004 r. pozarolniczej działalności gospodarczej i niepoinformowanie o tym fakcie właściwego organu ubezpieczeń społecznych. Decyzja stwierdzała ustanie ubezpieczenia w pełnym zakresie wraz z dniem [...] stycznia 2005 r.

Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., w efekcie czego organ decyzję tą uchylił i orzekł o odmowie przyznania T. B. renty strukturalnej ( decyzja z dnia [...] października 2010 r. nr [...]).

T. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2011 r.( utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w L. z dnia [...] października 2010r.).

Sąd I instancji wyrokiem z 31 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Go 336/11 oddalił skargę T. B. Z kolei wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną przez T. B. skargę kasacyjną w powyższym zakresie (sygn. akt II GSK 1937/11).

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej renty strukturalnej wszczęto zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r. Organ wyliczył kwotę nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 139 070,86 zł. Następnie wskazał, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wynika z art. 73 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004. W ust. 4 i 5 tego przepisu określono przesłanki egzoneracyjne wobec obowiązku zwrotu pobranej płatności. Jednakże zdaniem organu nie znajdą one zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem wypłata świadczenia nie wynikała z pomyłki organu, a ponadto nie upłynął określony w ust. 5 okres dziesięciu lat od dnia płatności pomocy, a dniem pierwszego zawiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Pierwsza płatność została beneficjentowi wypłacona dnia [...] sierpnia 2006 r. zaś decyzja z dnia [...] października 2010 r. została stronie doręczona w dniu [...] października 2010 r. Przy czym, zdaniem organu nie można uznać, że w niniejszej sprawie strona działała w dobrej wierze, a więc nie ma do niej zastosowania określony w/w przepisem termin czteroletni.

W wyniku złożonego przez wnioskodawcę odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji .

Powołując się na treść art. 29 ustawy o ARiMR oraz art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiej Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), a także przepisy rozporządzenia Komisji Europejskiej WE nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. oraz rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 wyjaśnił zasady postępowania w sprawie nienależnie lub nadmiernie pobranych świadczeń, a także podstawę uchylenia odpowiedzialności beneficjenta w tym zakresie. Organ odwoławczy opisał również okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazując na wydanie w dniu [...] lipca 2006 r. decyzji przyznającej T. B. rentę strukturalnej, uchylenie tego rozstrzygnięcia i odmowę przyznania renty strukturalnej w/w podmiotowi decyzją wydaną w trybie wznowienia postępowania, tj. decyzją z dnia [...] października 2010 r. w związku z informacją uzyskaną od Prezesa KRUS. Organ odwoławczy podkreślił, iż pomimo wniesienia odwołania, a następnie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja ta została utrzymana w mocy, a stała się prawomocna z dniem [...] lutego 2011r. Stanowiło to podstawę wszczęcia postępowania w sprawie nienależnie pobranej renty strukturalnej.

W niniejszej sprawie płatności przekazywane na rachunek bankowy wskazany przez T. B. we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikały, zdaniem organu II instancji z pomyłki, o której mowa w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, popełnionej przez ARiMR. Na podstawie zaś nowych dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy, nie będących w posiadaniu organu I instancji w dniu wydawania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR - tj. prawomocnej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno - rentowego oraz wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla T. B. z dniem [...] stycznia 2005 r. postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej zostało wznowione, co doprowadziło do uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. i orzeczenia o odmowie przyznania renty strukturalnej T. B. , bowiem organ ustalił, że wnioskodawca nie spełniał przesłanki określonej w § 4 pkt 3 Rozporządzenia o rentach strukturalnych. Dyrektor stwierdził, że nie sposób też mówić o błędzie organu ARiMR polegającym na wypłacaniu T. B. świadczenia z tytułu renty strukturalnej po wydaniu w dniu [...] października 2010 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji nr [...] odmawiającej przyznania renty strukturalnej. Organ II instancji podkreślił, że decyzja była przedmiotem zaskarżenia przez stronę do organu wyższej instancji, a następnie podlegała weryfikacji w trybie sądowym, a w czasie trwania wskazywanych postępowań sądowych organy ARiMR nie miały podstaw do wstrzymywania wypłacania T. B. comiesięcznych świadczeń z tytułu renty strukturalnej

Na marginesie zaś organ wyjaśnił, że nawet gdyby przyjąć, iż renta strukturalna była stronie wypłacana na skutek błędu organu, to - w okolicznościach niniejszej sprawy - nie był to błąd, którego rolnik nie był w stanie wykryć. Zdaniem organu odwoławczego bezspornym jest, iż T. B. został zawiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu renty strukturalnej przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

W ocenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR strona nie wykazała również, iż jej działanie nosiło cechy działania w dobrej wierze.

Dalej organ wyjaśnił, że art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej dotyczy jedynie podatków powstających po doręczeniu decyzji i związany jest w szczególności z sytuacją organów podatkowych, którym z urzędu wiadomo o należnościach, których wymagać należy od zobowiązanych takich jak zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego obciążającego osoby fizyczne, podatków od spadków i darowizn, podatku dochodowego od przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych. Niedoręczenie decyzji w terminie, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej skutkuje tym, iż zobowiązanie nie powstaje, przedawnia się prawo organu podatkowego do wydania i doręczenia decyzji ustalającej, a przez to wygasa ciążący na podatniku obowiązek zapłacenia należności. Mając na uwadze powyższe rozważania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. stwierdził, iż w niniejszej sprawie zobowiązanie T. B. nie powstało z dniem [...] października 2010 r., tj. w dniu wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej, ale w dniu [...] czerwca 2014 r., tj. w dniu doręczenia decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W świetle powyższego nie może być w niniejszym przypadku mowy o uchybieniu 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej albowiem termin ten nie upłynął.

T. B. nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego wniósł skargę do WSA w Gorzowie Wielkopolskim.

W wyniku jej rozpoznania Sąd I instancji wyrokiem z dnia 12 lutego 2015r. oddalił skargę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd orzekający wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o ARiMR. Obowiązek w tym zakresie wynika również z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Przedmiotem badania w postępowaniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest więc ustalenie, czy w danej sprawie nastąpiło nienależne lub nadmierne pobranie środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

W konsekwencji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR nie jest analizowana prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzjach ostatecznych podjętych w postępowaniach nadzwyczajnych.

W ocenienie Sądu I instancji, w sytuacji gdy uchylono w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję przyznającą stronie skarżącej świadczenie w postaci renty strukturalnej i odmówiono przyznania tego świadczenia ( co wywołuje ten skutek, że dotychczas wypłacone w oparciu o uchyloną decyzję świadczenia, w istocie wypłacono bez podstawy prawnej) organy prawidłowo zakwalifikowały jako świadczenia nienależne, a zatem takie, które podlegają zwrotowi w trybie art. 29 ustawy ARiMR. W tym zakresie postępowanie organów obu instancji uznać należy za prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organy przepisu art. 68 ustawy — Ordynacja podatkowa, Sąd I instancji wskazał, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, który Sąd I instancji podzielił, że w sprawie, w której wydawana jest decyzja na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, nie mają zastosowania art. 21 § 1 pkt 1 i art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, ponieważ decyzja wydana na tej podstawie jest decyzją ustalającą, a nie decyzją określającą.

W myśl art. 68 § 1 ustawy — Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z kolei art. 21 § 1 pkt 2 ustawy — Ordynacja podatkowa dotyczy tych sytuacji, gdy zobowiązanie powstaje z dniem: doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W momencie prawomocnego uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., czyli wraz z dniem [...] lutego 2011 r. powstał po stronie skarżącego obowiązek, który następnie został zindywidualizowany poprzez wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Decyzję tą doręczono stronie dnia [...] czerwca 2014 r. Decyzja z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest decyzją ustalającą, która powinna być doręczona w terminie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Obowiązek w tym zakresie powstał wraz z uprawomocnieniem się decyzji z dnia [...] października 2010 r. co nastąpiło [...] lutego 2011 r., tym samym okres trzyletni liczyć należy od dnia [...] grudnia 2011 r., co oznacza, że upływa on wraz z dniem [...] grudnia 2014 r., tym samym w rozpatrywanej sprawie nie upłynął przed doręczeniem decyzji organu I instancji. Jak słusznie zatem wskazały organy w niniejszej sprawie powołany wyżej przepis nie znajduje zastosowania.

Zdaniem Sądu I instancji organy prawidłowo ustaliły, iż T. B. został zawiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu renty strukturalnej przed upływem dziesięciu lat od daty płatności, co wyklucza zastosowanie w sprawie zapisów art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 tego artykułu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jeżeli zaś beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. W omawianym przypadku wypłaty płatności z tytułu renty strukturalnej, uznane następnie za nienależnie pobrane, następowały w trybie comiesięcznych przelewów bankowych na konto strony, realizowanych w okresie od sierpnia 2006 r. do grudnia 2012 r. Natomiast zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2014 r. została doręczona w dniu [...] czerwca 2014 r., czyli przed upływem dziesięciu lat od daty przekazania ([...] sierpnia 2006 r.) pierwszej comiesięcznej transzy płatności z tytułu renty strukturalnej.

W ocenie Sądu I instancji, organy słusznie uznały, iż skarżącemu nie można przypisać dobrej wiary, o której mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004. Jako prowadzący długoletnią działalność gospodarczą i rolną, a zatem osoba, której przypisać należy przymiot "profesjonalisty", zorientowany powinien być w zasadach prowadzenia działalności gospodarczej, zasad ubezpieczenia w KRUS, o czym z resztą był informowany przez właściwe organy.

Podstawę stwierdzenia ustania ubezpieczenia społecznego stanowiła okoliczność polegająca na niedopełnieniu obowiązków wynikających z ustawy. Sąd I instancji podkreślił, że w okresie pobierania renty strukturalnej skarżący prowadził działalność gospodarczą, co nie ma dla sprawy znaczenia, bowiem jak już wskazano, podstawę uchylenia decyzji o jej przyznaniu i orzeczenia o odmowie jej przyznania stanowiła okoliczność, że w dacie złożenia wniosku, w związku z decyzją Prezesa KRUS, nie spełniał on warunku określonego w § 4 pkt 3 rozporządzenia o rentach strukturalnych, tj. nie podlegał w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Niedopełnienie obowiązków, które leżało u podstaw tej okoliczności, tj. stwierdzenia ustania w/w ubezpieczenia jest okolicznością obiektywną, stwierdzoną prawomocną decyzją właściwego organu, a strona nie wykazała, że nie była w stanie dopełnić obowiązku informacyjnego właściwym terenowym organom KRUS. Składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej beneficjent musi wykazać, że spełnia warunek, o który § 4 pkt 3 rozporządzenia RS, ten zaś spełniony będzie, jeżeli wnioskodawca spełniać będzie warunki i obowiązki wynikające z przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r, o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zaniedbanie tych obowiązków, o którym mowa w art. 5a ust. 1 tej ustawy, stosownie do ust. 5 tego artykułu, skutkuje ustaniem ubezpieczenia.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu I instancji doszło do zaniedbania obowiązków wynikających z ustawy, a zatem skarżącemu przypisać można złą wiarę, co skutkuje tym, że organ nie mógł zastosować 4-letniego okresu przedawnienia, lecz 10-letni wynikający z art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004.

W tym zakresie niezasadne są — zdaniem Sądu orzekającego - również zarzuty dotyczące wypłaty świadczenia w 2011 i 2012 r., co zdaniem strony miałoby uzasadniać uznanie dobrej wiary beneficjenta. W okolicznościach rozpoznawanej zdaniem sprawy, w ocenie Sądu I instancji trudno przyjąć, żeby strona nie mogła dostrzec błędu organu, skoro otrzymała decyzję uchylającą orzeczenie o przyznaniu renty strukturalnej i o odmowie przyznania tego świadczenia. Z chwilą uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. i wydania orzeczenia o odmowie przyznania renty strukturalnej, które nabyło cechy ostateczności (decyzja nie została wstrzymana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie sygn. akt I SA/Go 336/11), odpadła w istocie podstawa prawna do wypłaty tego świadczenia. Jego dalsze wypłacanie było efektem błędu organu — jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, błędnej wykładni przepisów prawa. Tym niemniej błąd organu nie usprawiedliwia braku reakcji ze strony skarżącego. Ponieważ otrzymawszy ostateczną decyzję o odmowie przyznania świadczenia, jego dalsza wypłata przez organ powinna co najmniej budzić wątpliwości, co do zasadności tej wypłaty.

Sąd I instancji uznał też za chybiony zarzut zastosowania w sprawie nieaktualnego Rozporządzenia wspólnotowego.

Zaskarżając w całości wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim, skarżący T. B., działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił mu w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż obowiązek podatkowy w zakresie zwrotu wypłaconych miesięcznych rent strukturalnych za okres od czerwca 2006r. do grudnia 2010r. powstał w dniu [...] lutego 2011r. tj. z dniem uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] października 2010r. ( decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania o przyznanie renty strukturalnej, orzekającej o odmowie przyznania renty strukturalnej) podczas gdy obowiązek podatkowy powstał w dniu, w którym wpłynęła płatność danej miesięcznej renty strukturalnej na rachunek bankowy skarżącego T. B., co powoduje, iż upłynął 3 letni termin przedawnienia do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe,

- niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wobec faktu, iż nastąpiło przedawnienie roszczenia za lata 2006-2010 oraz, że z winy organu-Kierownika Biura Powiatowego ARiMR- nastąpiła wypłata renty strukturalnej za rok 2011-2012, a tym samym brak jest po stronie skarżącego wiedzy, iż świadczenie mu się nie należy i że zostało ono pobrane niezgodnie z prawem,

- naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasad wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowania systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasad wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy bezspornie wynika, że organ Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje waloryzacyjne i wypłacał stronie od marca 2011r. do grudnia 2012r. rentę strukturalną mimo wiedzy o uchyleniu decyzji przyznającej rentę, która uprawomocniła się [...] lutego 2011r.

- niewłaściwe zastosowanie w stosunku do renty strukturalnej za lata 2010 - 2012 art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) wobec faktu, iż zostało ono uchylone z dniem [...] stycznia 2010r. i wbrew twierdzeniu Sądu I instancji utraciło moc co do wniosków o przyznanie pomocy za lata gospodarcze od 2010r. i nie ma zastosowanie do płatności za lata gospodarcze udzielonych po [...] stycznia 2010r., a ponadto w/w rozporządzenie nie ma zastosowania do tej części kwoty renty strukturalnej, która była finansowana ze środków krajowych w wysokości 20% renty strukturalnej do [...].03.2008r. i 25% od dnia [...].03.2008r.,

- błędną interpretację art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasad wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowania systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasad wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ma zastosowanie w niniejszej sprawie bowiem przyznana pierwotnie decyzją z dnia [...] lipca 2006r. renta strukturalna jest świadczeniem rozpoczynającym się przed dniem [...] stycznia 2010r. tymczasem z brzmienia powołanego wyżej przepisu nie wynika aby uchylone rozporządzenie miało zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy złożonych przed dniem [...] stycznia 2010r. lecz odnosi się ono do pomocy dotyczącej lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem [...] stycznia 2010r.,

- naruszenie art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR poprzez nieuwzględnienie obowiązujących w postępowaniu administracyjnym zasad zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz obowiązku organu administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz czuwania nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w szczególności w związku z zastosowaniem w sprawie na art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. oraz niezastosowaniem art.80 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. w zakresie przypisania stronie złej wiary przy pobieraniu renty strukturalnej, okoliczności obowiązku jej zwrotu i przypisanie stronie złej wiary,

2. Naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nie orzeczenie o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...].09.2014r. oraz decyzji organu I instancji tj. decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. z/s w L. z dnia [...].06.2014r. nr [...], wobec faktu, iż decyzje w części dotyczącej zwrotu renty strukturalnej za lata 2006-2010 zostały wydane po upływie okresu przedawnienia na ustalenie zobowiązania podatkowego, a za lata 2011 i 2012 została wypłacona na podstawie błędu organu.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podał argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne i prawidłowo sformułowane.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Podkreślić należy, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że w sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego. Niemniej jednak od tej zasady mogą występować odstępstwa. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego uzależnione jest bowiem od uwzględnienia treści regulacji prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. To bowiem te przepisy determinują przebieg postępowania dowodowego, które jest przecież prowadzone w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, który może pozostawać w rożnych relacjach w odniesieniu do stanu materialnoprawnego. Stan faktyczny może bowiem odpowiadać normie prawa materialnego, która w takim przypadku może mieć zastosowanie, ale może również nie odpowiadać tej normie, co skutkuje tym, że nie znajduje ona zastosowania. Ponadto treść normy prawa materialnego w pewnym sensie wyznacza kierunek i zakres postępowania dowodowego, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Tym samym nie negując faktu, iż istotny spór w sprawie, a tym samym zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie koncentrują się wokół, zdaniem autora skargi nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego co do okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2011- 2012 , w pierwszej kolejności odnieść należy się do kwestii podniesionej w skardze kasacyjnej, a tym samym odniesienia się do zarzutu, iż Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego (w tym prawa wspólnotowego) jak również nie dokonał prawidłowej wykładni i niewłaściwie zastosował art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przez co skarżący, podnosi zarzut przedawnienia żądania zwrotu nienależnych płatności za lata 2006-2010.

Odnosząc się do powyższej kwestii wskazać na wstępie należy, że w krajowym porządku prawnym obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, z późn. zm.), według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 tej regulacji, pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 wskazanej ustawy, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej. Niewątpliwie zatem podstawę prawną do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych płatności stanowią przepisy art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, z późn. zm.). Po myśli ust. 1 tego przepisu, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej,

którą wydaje organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie płatności lub pomocy ze środków publicznych, o których mowa w ust 1.

W sytuacji gdy, jak w sprawie niniejszej uchylono w trybie art. 151 §1 pkt 2 kpa decyzję przyznającą świadczenie w postaci renty strukturalnej i odmówiono tej pomocy, organy Agencji prawidłowo zakwalifikowały wypłacone wnioskodawcy środki finansowe jako nienależne zatem takie, które podlegają zwrotowi w trybie art. 29 ustawy o ARiMR.

Ponadto obowiązek zwrotu wynika również z przepisów unijnych - z art. 73 ust 1 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 796/ 2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust 3. Natomiast zgodnie z art. 73 ust 5 tego rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust 1 nie ma zastosowania , jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z kolei według ust 4 tego przepisu obowiązek zwrotu określony w ust 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutej pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności akapit pierwszy stosuje się jedynie jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 /2004 jest przepisem spełniającym warunki uznania go za bezpośrednio skuteczny, a więc za przepis, który w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa unijnego stanowił ( i powinien był stanowić ) wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, nie zaś art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedniego stosowania którego odsyła art. 29 ust.7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR ( por. wyrok NSA z 19 grudnia 2013r. sygn. akt II GNP 2/13). Sąd I instancji badając legalność zaskarżonej decyzji nie pominął jednakże w/w przepisu art. 73 prawa unijnego (Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 /2004) i niezależnie od rozważań w zakresie zastosowania normy art. 68 §1 Ordynacji podatkowej zasadnie w rezultacie uznał, że ten ostatni nie znajduje w sprawie zastosowania.

W tej sytuacji nie do przyjęcia pozostaje wyrażone przez autora skargi kasacyjnej stanowisko, wg którego obowiązek podatkowy powstał w dniu, w którym wpłynęła płatność danej miesięcznej renty strukturalnej na rachunek bankowy skarżącego T. B., co powoduje, iż upłynął 3 letni termin przedawnienia do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, zwrotu należności za lata 2006 -2010.

Jakkolwiek Rozporządzeniem Komisji ( WE ) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. doszło do uchylenia Rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 796/2004 z dniem 1 stycznia 2010r., to jednak zgodnie z art. 86 ust 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem [...] stycznia 2010r., przy czym odesłania do Rozporządzenia Komisji (WE) nr796/2004 traktuje się jako odesłania Rozporządzenia Komisji ( WE ) 1122/2009 i odczytuje z tabelą korelacji zawartą w załączniku II.

Powyższe prowadzi do uzasadnionego wniosku, że przepisy rozporządzenia nr 796/2004 znajdowały w sprawie niniejszej zastosowanie, skoro przyznana skarżącemu decyzją z dnia [...] lipca 2006r. renta strukturalna była pomocą udzieloną na okres od czerwca 2006r. do maja 2016r., a zatem pomocą dotyczącą okresu premiowego rozpoczynającego się przed dniem [...] stycznia 2010r. W tej sytuacji zarzut autora skargi kasacyjnej zastosowania w sprawie nieaktualnego rozporządzenia uznać należy również za nieuzasadniony.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaakceptowanie dokonanej przez organy Agencji wadliwie bowiem z naruszeniem art. 7, 8 i 9 kpa oceny ustalonego stanu faktycznego wskazać należy, że skarga w tej jej części, w jakiej kwestionuje prawidłowość zastosowania przez organy obu instancji regulacji wynikającej z art. 73 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 /2004 okazała się usprawiedliwiona, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku oraz na podstawie art. 188 p.p.s.a. decyzji organu odwoławczego.

Mając na uwadze przepisy Rozporządzenia nr 796/2004 Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r., ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 roku) Sąd I instancji przyjął za niezasadne zarzuty skarżącego niezastosowania ust. 4 i 5 art. 73 Rozporządzenia odnoszących się do przesłanek zwolnienia z obowiązku zwrotu.

Wskazując, że w myśl art. 73 ust. 4 rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1, tj. nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, zdaniem Sądu I instancji organ wypłacając świadczenie skarżącemu dopuścił się błędu.

Stanowisko to jest słuszne bowiem nie ulega kwestii, że z chwilą uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2006r. i orzeczenia o odmowie przyznania renty strukturalnej, które to orzeczenie nabyło cech ostateczności z dniem [...] lutego 2011. odpadła w istocie podstawa prawna do wypłaty dalszych świadczeń. W tej sytuacji dalsze wypłacanie renty było wynikiem pomyłki organu wobec błędnej interpretacji przepisów prawa. Jednakże dla przyjęcia zwolnienia beneficjenta od obowiązku zwrotu świadczenia pracodawca unijny wymaga jednocześnie ustalenia, iż błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W tym miejscu wypada podkreślić, że pracodawca unijny posługując się w ww przepisie pojęciem "mógł zostać wykryty", w rzeczywiści odstępuje od nałożenia na organ obowiązku wykazania, iż rolnik z całą pewnością wiedział o błędzie. Zatem ustalenie przez organ, iż w normalnych zwykłych okolicznościach, przy zastosowaniu przeciętnego miernika staranności, rolnik mógł dowiedzieć się o błędzie organu, uzasadnia odmowę zastosowania zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnej płatności.

Za przyjęciem stanowiska, że skarżący mógł wykryć błąd przemawia, zdaniem Sądu I instancji to, że otrzymawszy decyzję o odmowie przyznania świadczenia jego dalsza wypłata powinna co najmniej budzić wątpliwości, a skarżący jak przyjęto w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego mógł z łatwością ową nieprawidłowość dostrzec i zrzec się wypłacanej co miesiąc płatności, co nie miało miejsca.

Badając legalność wydanej w sprawie decyzji Sąd I instancji zaakceptował dokonane z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7, art. 8 i art. 9 kpa ustalenia organów przyjęte z pominięciem podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania okoliczności i faktów wskazujących, iż po uzyskaniu z dniem [...] lutego 2011r. waloru ostateczności decyzji o odmowie przyznania renty, z którą to decyzją skarżący się nie zgadzał i skarżył na drodze sadowej, organ prowadził postępowanie administracyjne i wydał, oparte na decyzji przyznającej rentę z dnia [...] lipca 2006r. ( ostatecznie uchylonej ) dwie decyzje waloryzujące świadczenie: z dnia [...] marca 2011r. i [...] marca 2012r. i mimo ostatecznej decyzji o odmowie przyznania renty, nadal przez okres od marca 2011r. do grudnia 2012r. wypłacał skarżącemu świadczenie.

Organy Agencji ustalając zasadność żądania zwrotu wypłacanej renty na skutek pomyłki organu nie wzięły pod uwagę, że wypłata środków, jaka następowała po uchyleniu i odmowie przyznania prawa do renty nie sprowadzała się jedynie do technicznych czynności przekazywania środków finansowych na rachunek strony ale skarżący uczestniczył, jako strona w postępowaniach administracyjnych, w rezultacie których wydano mu dwie decyzje waloryzujące świadczenie i podjęto ich wypłatę w nowej, zwaloryzowanej wysokości. Tym samym trudno odmówić racji skarżącemu, który podnosi, że nie posiadając wiedzy prawniczej, zwłaszcza dotyczącej złożonych kwestii z zakresu procedury administracyjnej aby nie mógł zinterpretować comiesięcznych wypłat, wynikających z powyższych decyzji waloryzujących, jako w pełni należnych zwłaszcza, że wcześniej kwestionował decyzję odmawiającą przyznania renty strukturalnej i postępowanie w sprawie tej decyzji toczyło się do stycznia 2013r. przed sądem administracyjnym, zaś postępowania administracyjne w sprawie uchylenia decyzji waloryzujących rentę strukturalną aż do 2014r.

Powyższe okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, którego wynik zaakceptował Sąd I instancji uznając legalność wydanego rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej, w ocenie NSA nie zostało należycie przeprowadzone postępowanie, które przy jej ostatecznym rozstrzygnięciu winno mieć na uwadze rozważenie czy w konkretnej sytuacji faktycznej można przyjąć, że rolnik działając w zaufaniu do zgodności z prawem rozstrzygnięć i decyzji organów państwa, które przez okres bez mała dwóch lat wydając błędne decyzje nie dostrzegły swego błędu, błąd taki mógłby sam wykryć, skoro jego wiedza w zakresie mającego zastosowanie prawa i zasad postępowania jest niewątpliwie dużo mniejsza niż wiedza organu.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku ze wskazanym w skardze zarzutem naruszenia zasad postępowania określonych art. 7 i 8 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaakceptowanie rozstrzygnięcia organu administracji. Usprawiedliwione stają się tym samym zarzuty że organ odwoławczy nie rozpatrzył materiału dowodowego, a ustalony stan faktyczny w zakresie przesłanki określonej art. 73 ust 4 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, uwalniającej beneficjenta od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, nie jest dokładny i nie stanowi wystarczającej podstawy do załatwienia sprawy.

Natomiast w zakresie przypisania stronie złej wiary przy pobieraniu renty strukturalnej wskazać należy, że uznanie w danej faktycznej sytuacji, iż występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Prawidłowo Sąd I instancji zwrócił uwagę, że obowiązujące przepisy prawa nie zawierają żadnych definicji dobrej czy złej wiary. Pojęcia te wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, których istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych. Przyjąć należy jako zasadę, że kwestia dobrej wiary rozumianej jako błędne, subiektywne, ale usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o zgodności postępowania z obowiązującym prawem, musi być w każdej sprawie badana indywidualnie. Jest też oczywiste, że to beneficjent musi wykazać, iż okoliczności sprawy usprawiedliwiały jego błąd.

Odnosząc się zatem do wskazanych w tym przedmiocie przez skarżącego naruszeń zasad postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie obowiązku organu w toku postępowania związanego z ubieganiem się skarżącego o rentę strukturalną, do wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie prawa do renty oraz czuwania nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielając jej niezbędnych wskazówek w szczególności, w związku z zastosowaniem w sprawie art. 73 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z prawidłowo przyjętych ustaleń nie wynika aby skarżący w sprawie o przyznanie renty strukturalnej zwracał się do organów o udzielenie informacji dotyczących weryfikacji uprawnień do renty, co obligowałoby organ do ich udzielenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, iż zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest wadliwe uznając jednocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy rozpozna odwołanie skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2014r. mając na uwadze wskazane wyżej wytyczne co do dalszego postępowania i w oparciu o zebrane w sprawie dowody podejmie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy celem rozważenia przesłanek zwalniających stronę od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, o których mowa w art 73 ust 4 rozporządzenia nr 796/2004.

W oparciu o powyższe NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a orzekł jak w sentencji .

O kosztach postępowania sądowego na które składają się zwrot uiszczonego wpisu od skargi i skargi kasacyjnej wraz opłatą kancelaryjną i kosztami zastępstwa adwokackiego za obie instancje orzeczono stosownie do treści art. 203 pkt 1 i 200 p.p.s.a.