Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 651/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 24 ust. 2;  art. 28 ust. 1,2,3,3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7;  art. 11;  art. 77;  art. 80;  art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] r. M. M. (zwana dalej skarżącą) wniosła o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od maja 2010 r. do września 2010 r. W uzasadnieniu wniosku o umorzenie wskazała, że zlikwidowała działalność gospodarczą i obecnie jej sytuacja finansowa jest ciężka. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił żądaniu skarżącej. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (j.t Dz. U. z 2013 r. poz. 267 dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art 83 ust 4, art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t Dz. U. z 2009 r., Nr 205, po, 1585 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie u.s.u.s.) utrzymano w mocy decyzję z dnia 30 kwietnia 2013 r. odmawiającą umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od maja 2010 r. do września 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę łącznie w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał sytuację życiową skarżącej i wskazał, że w okresie od [...] r. do [...] r. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą A. W okresie od [...] r. do [...] r. zatrudniona była w firmie handlowo-usługowej "B" i uzyskiwała z tego tytułu dochody w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, natomiast od dnia [...] r. skarżąca zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba, bezrobotna pobierającą zasiłek. W okresie od marca 2011 r. do czerwca 2012 r. otrzymywała zasiłki okresowe oraz zasiłki celowe w ramach programu " Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" i inne świadczenia. W okresach zasiłkowych 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 skarżąca pobierała również świadczenia rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych. Skarżąca mieszka z rodzicami, siostrą i córką. Matka B. M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą B,, i uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości około [...] zł brutto. Ojciec A.M. nie figuruje w systemie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń. Według oświadczenia skarżącej ponosi ona wydatki z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego w kwocie [...] zł (w tym opłata za gaz w kwocie [...] zł oraz opłata za energię w kwocie [...] zł), wydatki związane z utrzymaniem córki, w tym opłata za przedszkole w kwocie [...] zł i zakup leków w kwocie od [...] do [...] zł miesięcznie. Skarżąca oprócz zaległości z tytułu nieopłaconych składek posiada inne zobowiązania pieniężne, które nie są spłacane z powodu braku środków finansowych : wobec Banku BPH S.A. w kwocie [...] zł, wobec Banku Pekao w wysokości [...] zł, wobec C. w wysokości [...] zł, wobec Fabryki D S.A. w kwocie [...] zł, wobec F S.A. w wysokości [...] zł. oraz z tytułu niezapłaconych podatków w wysokości około [...] zł. Skarżąca nie posiada wierzytelności, majątku ruchomego i nieruchomego ani innych praw majątkowych. Organ II instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał art. 28 ust. 2, 3 u.s.u.s.

i wyjaśnił, że zadłużenie skarżącej było przedmiotem postepowania egzekucyjnego, które zostało zakończone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. o jego umorzeniu, gdyż okazało się bezskuteczne. Organ II instancji podkreślił jednak, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach swoich uprawnień ma możliwość ponownego zainicjowania tego postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo Organ wskazał, że skarżąca uzyskuje dochody z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, z którego możliwe jest regulowanie zadłużenia z tytułu składek, nadto przedmiotowe zaległości nie były spłacane w układzie ratalnym. W ocenie Organu II instancji w chwili obecnej nie zaistniały przesłanki prawne, określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwalające stwierdzić całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek. W postępowaniu przywołano też przesłanki umorzenia zaległych należności określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365) wydanym na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ stwierdził, że okoliczność trudnej sytuacji finansowej nie jest w świetle obowiązujących przepisów podstawą do automatycznego umorzenia zadłużenia. Organ administracji podkreślił, że skarżąca ma co prawda na utrzymaniu córkę, a nie uzyskuje dochodów z tytułu zatrudnienia, jednak w opinii organu istotnym jest, że córka skarżącej nie ma kłopotów zdrowotnych wobec czego opieka nad dzieckiem nie pozbawia skarżącej możliwości zarobkowania. Organ II instancji wyjaśnił, że M.M. jest w wieku aktywności zawodowej, nie wykazała także, że jej kłopoty płatnicze mają charakter stały i że nie jest możliwe uzyskanie poprawy jej sytuacji materialnej. W opinii Organu skarżąca nie jest w chwili obecnej pozbawiona źródła utrzymania, bowiem od dnia [...] r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku.

Zdaniem organu nie sposób zaakceptować postawy, w której zobowiązany uchyla się od realizacji swych powinności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż składki ubezpieczeniowe stanowią podstawowe źródło zasilania tego funduszu. Wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek powoduje, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia wszelkie okoliczności, będące następstwem określonych decyzji gospodarczych płatnika, w szczególności okoliczność posiadania znacznych zobowiązań wobec innych wierzycieli, z tytułu dobrowolnie zaciągniętych kredytów.

Z uwagi na powyższe argumenty organ nie znalazł przyczyny, która uzasadniałyby zmianę decyzji i wyrażenie zgody na umorzenie zadłużenia skarżącej z tytułu składek.

M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję wyjaśniając, że nie ma możliwości zapłacenia zaległych składek, gdyż jest osobą bezrobotną i sama wychowuje małą córkę.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy Sąd przyjął, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga zasługuje na uwzględnienie, Sąd dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Należy zaznaczyć, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja dotycząca odmowy umorzenia zaległości płatnika - z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od maja 2010 r. do września 2010 r.

Wobec treści wniosku skarżącej, zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej w skrócie rozporządzenie).

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy;

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy określone zostały we wskazanym wcześniej rozporządzeniu.

Powołane rozporządzenie w § 3 w ust.1 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Określona w art. 28 u.s.u.s instytucja umorzenia należności z tytułu składek w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle, ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać treści kierunkowe dyrektyw wyboru rozstrzygnięcia.

Uznanie administracyjne nie może więc oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183, wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 43/12 inernetowa baza orzecznictwa administracyjnego).

Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Z kolei, ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak, więc, uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, " (...) czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być, bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, w tym kierunkowe dyrektywy wyboru mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Akta administracyjne sprawy, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują, że Prezes Zakładu nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska, co do nie wystąpienia w sprawie przesłanek do umorzenia należności na podstawie zarówno art. 28 ust. 2 i 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Analizując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki możliwości ściągalności należności z tytułu zaległych składek organ nie odniósł konkretnej sytuacji życiowej skarżącej do treści poszczególnych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. Prezes ZUS jedynie wskazał, że w tej sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności. Powyższe twierdzenie oparł na okoliczności, że ZUS ma możliwość ponownego wszczęcia, umorzonego wcześniej, postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej, która uzyskuje dochody z zasiłku dla bezrobotnych, z którego zdaniem organu możliwe jest regulowanie tego zadłużenia. Organ II instancji nie odniósł się jak należałoby skutecznie egzekwować powyższe należności, wobec faktu, że w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy znajduje się postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., w uzasadnieniu którego wyjaśniono ,że: " Prowadzone postepowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. W toku egzekucji nie ujawniono majątku Zobowiązanej, z którego można by było skutecznie przeprowadzić egzekucję". Organ nie wyjaśnił również jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia, nie uwzględnił również faktu, że zasiłek otrzymywany przez skarżącą ma charakter czasowy. Takiego działania organu nie można uznać za prawidłowe. Dodatkowo przyjmując, że skarżąca mimo trudnej sytuacji ma możliwość spłaty zaległego zadłużenia nie wskazał czy i z jakiego majątku te składki mogą być egzekwowane. Niewątpliwie odstąpienie od możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust.1 i 2 ustawy powinny być oparte na argumentach przesądzających.

Nie mogą być takimi okolicznościami zdarzenia przyszłe i niepewne. Podobnie wystarczającym uzasadnieniem dla umorzenia składek nie może być jedynie wiek skarżącej.

Również odnośnie przesłanki umorzenia wskazanej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w szczególności w § 3 w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., uznać należy także, że Zakład nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska.

Jak wskazano wcześniej, uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru określonego zachowania organu, w tym zawarte w § 3 w ust. 1 rozporządzenia. Wskazany przepis stanowi w tym zakresie m.in., że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności – co ma podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie - w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanej i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z ustaleń organu wynika, że skarżąca nie mając żadnego majątku i otrzymuje jedynie czasowy zasiłek dla bezrobotnych i samotnie wychowuje czteroletnia córkę, mieszka wspólnie z rodzicami (ojciec pozostaje bez pracy) i niepełnoletnią siostrą. Niemniej powyższe okoliczności nie znalazły swojego odniesienia w treści zaskarżonej decyzji, w jej uzasadnieniu, w zakresie odniesienia do przesłanki o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia, tj. rozważenia zależności pomiędzy opłaceniem należności z tytułu składek a możliwością zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych rodziny. Nie ustalono jakie są koszty utrzymania i inne niezbędne wydatki osób wspólnie zamieszkujących.

Tym samym ZUS - w rozpatrywanej sprawie - odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do sytuacji życiowej i finansowej skarżącej nie ustalił, czy na poziomie uzyskiwanych dochodów i aktualnego budżetu domowego możliwe jest realne wywiązanie się skarżącej ze zobowiązania wobec ZUS i czy zapłata zaległości, może zagrozić egzystencji skarżącej, co ma znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ nie odniósł więc warunków umorzenia określonych w wymienionym przepisie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącej , nie dokonując oceny, czy sytuacja skarżącej jest tego rodzaju, że opłacenie przez nią należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Co prawda obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne obciąża wnioskodawcę, niemniej jednak organ powinien ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania) oraz wnioskowane przez stronę (zob. m.in., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69).

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem w zasadzie do wybiórczego przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności i stwierdzenia, że wystąpienie w sprawie okoliczności świadczących o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Uzasadnienie decyzji Zakładu winno wskazywać na bardzo wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, jej zdolności płatniczych przy uwzględnieniu tymczasowości dochodów, braku majątku i niezbędnych wydatków (także tych kosztów utrzymania nie wynikających bezpośrednio z kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek), a więc dotyczących zakupu żywności, odzieży, leków, kosztów związanych z opieką nad dzieckiem itp.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28 ust. 3 pkt 5, ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II wyroku.