Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 233/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 23 par. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 8 marca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.11.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia [...] r., nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] obejmującego zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., a także z dnia [...] r., nr [...], z dnia [...] r., nr [...] i dnia [...] r., nr [...] wystawionych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. obejmujących zobowiązania z tytułu opłaty za brak zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadanego pojazdu za lata 2013, 2014 i 2020. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto m.in. wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w PKO BP S.A. oraz Alior Bank S.A. Organ egzekucyjny zajął również świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o wstrzymanie wszelkich działań ze strony organu egzekucyjnego z uwagi na fakt, że nie może ze względów osobistych podjąć jakichkolwiek kroków, aby skontaktować się z organem egzekucyjnym.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Naczelnik wskazał, że organ nadzoru może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne. Takie działanie oparte jest jednak na zasadzie uznania administracyjnego i następuje wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego.

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ, wskazując na treść art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie nie może być wszczęte z uwagi na fakt, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego możliwe jest wyłącznie z urzędu. Tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje zobowiązanemu żadnych uprawnień w tym zakresie. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje wyłącznie z urzędu, co sprawia, że wniosek skarżącego nie może zostać merytorycznie rozpatrzony. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że na mocy art. 18 u.p.e.a. oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania z wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

W skardze skarżący opisał historię prowadzonej działalności gospodarczej, kontrakt z Fabryką [...] "D. " S.A., wskazał na brak zapłaty za wykonanie robót budowlanych, co doprowadziło do pogorszenia jego sytuacji majątkowej. W kwestii wymagalności składki za obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadanych samochodów, skarżący stwierdził, że obowiązek ten był nieuzasadniony z uwagi na fakt zezłomowania samochodów. Końcowo wniósł o uwzględnienie skargi, nie podnosząc żadnych zarzutów merytorycznych wobec zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności odmówienia przez organ wszczęcia postępowania w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o wstrzymania prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.), który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Innymi słowy, podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a., wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie istotne jest wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok SN z dnia 9 września 2015 r., III UK 16/15; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., II OSK 2691/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2018 r., II SA/Kr 1095/18).

Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] r. złożył do organu egzekucyjnego wniosek o wstrzymanie wszelkich działań ze strony organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. W myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 u.p.e.a).

Z powyższej regulacji wynika, że uprawnienie organu nadzoru do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny powstaje w przypadku rozpatrywania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, jak też w przypadkach przeprowadzenia z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r., II FSK 472/10).

Celem regulacji zawartej w art. 23 § 6 u.p.e.a. jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od powszechnie występujących. Wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje przy tym na zasadzie uznania administracyjnego.

Z brzmienia art. 23 § 6 u.p.e.a. w sposób jednoznaczny wynika, że określone w nim działanie organu nadzoru może zostać podjęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego. Wskazany przepis nie daje zatem żadnych bezpośrednich uprawnień zobowiązanemu. Tryb przewidziany art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje zatem dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w u.p.e.a., np. zarzuty (art. 33 § 2 u.p.e.a.), skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Pogląd, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA z dnia: 8 kwietnia 2009 r., II FSK 1925/07; 23 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 192/22; 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt 906/22; wyroki WSA: z dnia 27 września 2007 r., III SA/Wa 3584/06; z dnia 18 lutego 2014 r., V SA/Wa 1773/13; z dnia 6 maja 2014 r., V SA/Wa 93/14, z dnia 24 października 2014 r., V SA/Wa 936/14; z dnia 6 marca 2015 r., V SA/Wa 2114/14).

W świetle powyższych wywodów organ zasadnie uznał, że nie było możliwe rozpatrzenie w sposób merytoryczny powyższego wniosku, gdyż brak jest podstawy materialnoprawnej do wydania rozstrzygnięcia załatwiającego wniesione podanie. Zatem złożony wniosek był bezprzedmiotowy. Zasadnie zatem organ zastosował w rozpatrywanej sprawie art. 61a k.p.a. W przypadku składania przez zobowiązanego bezprzedmiotowych wniosków, organ nadzoru nie powinien rozstrzygać o ich zasadności bądź niezasadności, ale winien odmówić wszczęcia postępowania w żądanym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 września 2017 r., I SA/Po 1485/16).

W skardze strona nie sformułowała konkretnych zarzutów co do zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.