Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 280/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86-87
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 980/23 odmawiające przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr 1201-IOP2-4.4103.16.2023.26 w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2021 r. postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 980/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił M. K. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2021 r.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wyrok oddalający skargę zapadł w dniu 29 kwietnia 2024 r., natomiast skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 14 maja 2024 r. Skarżący wskazał, że nie mógł brać udziału w rozprawie, a gdy próbował otrzymać informacje na temat treści wyroku w dniu 29 kwietnia 2024 r., nikt nie odbierał jego telefonu. Skarżący zwrócił też uwagę na "nietypową sytuację kalendarzową", tj. wydanie wyroku tuż przed świętami narodowymi, jak i na swoją sytuację rodzinną, tj. stan zdrowia 2,5 letniej córki, która w 7-dniowym terminie do złożenia wniosku pozostawała pod jego wyłączną opieką, co ograniczyło jego zdolność do dotrzymania wymaganego terminu.

Sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 86-87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), podkreślił wyjątkowość instytucji przywrócenia terminu i to, że przywrócenie terminu jest uzależnione od braku winy w uchybieniu terminu, przy czym brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własnej interesy i przy braku pod uwagę także uchybień spowodowanych choćby lekkim niedbalstwem.

Oceniając pod tym kątem badany wniosek sąd uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie dowodzą braku jego winy w uchybieniu terminu, a tym samym nie uzasadniają uwzględnienia wniosku. Sąd za niewiarygodne uznał twierdzenia skarżącego o bezskutecznych próbach dodzwonienia się do sądu w dniu rozprawy, zwracając uwagę na godziny funkcjonowania Informacji o sprawach w toku i to, że posiedzenie w sprawie skarżącego zakończyło się już o godzinie 9.25. Sąd podkreślił też, że informację o wyniku sprawy skarżący mógł uzyskać później, zwłaszcza że sąd urzędował w normalnych godzinach zarówno w dniu 30 kwietnia 2024 r., jak i w dniu 2 maja 2024 r.

Odnosząc się do kwestii choroby córki skarżącego, sąd wskazał, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – do wniosku nie zostało dołączone żadne zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt sprawowania przez skarżącego opieki nad dzieckiem od dnia 29 kwietnia 2024 r. do dnia 9 maja 2024 r.

Sąd zaznaczył też, że wyznaczone przez ustawodawcę terminy winny być przestrzegane przez wszystkich uczestników postępowania, a zasada równości wobec prawa nie zwalnia od przestrzegania reguł procesowych ujętych w przepisach powszechnie obowiązujących, które odnoszą się do wszystkich skarżących.

Podsumowując swoje stanowisko, sąd stwierdził, że skarżący nie dochował staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy i nie wykazał istnienia obiektywnych przyczyn uniemożliwiających zachowanie terminu, wobec czego należało odmówić przywrócenia terminu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę przez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W uzasadnieniu zażalenia jego autor ponownie powołał się na to, że w terminie na wniesienie wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku skarżący zajmował się córką, której zdrowie nie było w najlepszym stanie, a opieka nad córką nie mogła być przekazana nikomu innemu. Opieka nad dzieckiem jest fundamentalnym obowiązkiem, który może znacząco wpłynąć na zdolność do rzetelnego realizowania formalności prawnych – dbałość o dobro dziecka może być priorytetem nad rygorystycznym stosowaniem przepisów proceduralnych, co sąd powinien zrozumieć. Działania skarżącego nie mogą być interpretowane jako zaniedbanie, umyślne uchybienie lub ignorowanie obowiązujących przepisów, gdyż wybór opieki nad dzieckiem jako priorytetu był zgodny z rodzicielskimi obowiązkami skarżącego. Choroba córki (zapalenie płuc) wymagała stałej obecności skarżącego i stanowiła obiektywną przeszkodę, której skarżący nie mógł usunąć nawet przy największym wysiłku, a zatem stanowiła podstawę do przywrócenia terminu. Przeszkoda ta ustąpiła najwcześniej z dniem 9 maja 2024 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy się zgodzić z sądem pierwszej instancji, że przesłanki z tych przepisów nie zostały w okolicznościach sprawy spełnione.

Przede wszystkim należy zauważyć, że obecnie skarżący nie podnosi, że nie mógł uzyskać informacji o wyniku sprawy, gdyż nie mógł się do sądu dodzwonić. Stąd jedynie w uzupełnieniu wywodu sądu pierwszej instancji warto dodać, że obecnie sądy administracyjne – w tym WSA w Krakowie – udostępniają interesantom wiele kanałów komunikacji; uzyskanie informacji na temat rozstrzygnięcia sprawy jest możliwe nie tylko pod kilkoma numerami telefonu, lecz również w drodze e-mailowej, czy wreszcie przez ePUAP (z akt sprawy wynika, że skarżący korzysta z platformy ePUAP). Każda z tym dróg komunikacji jest dostępna bez wychodzenia z domu i zajmuje nie więcej niż kilka minut. Należy się zatem zgodzić z sądem pierwszej instancji, że wywód skarżącego w tym zakresie był nieprzekonujący.

Istotą argumentacji zażalenia jest odwoływanie się do samotnego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w całym okresie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący wywodzi, że rodzicowi, który – dbając o dobro dziecka – nie dochowuje terminu do dokonania czynności procesowej, nie można zarzucić winy w uchybieniu terminu.

Odnosząc się do tej argumentacji, warto w pierwszej kolejności zauważyć, że sąd pierwszej instancji nie negował tego, że okoliczności związane ze sprawowaniem wyłącznej opieki nad chorą córką mogą usprawiedliwiać uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd stwierdził jedynie, że skarżący – wbrew treści wniosku – nie dołączył do tego pisma zaświadczenia lekarskiego, które mogłoby uprawdopodobnić przywołane we wniosku w tym względzie okoliczności. Argument sądu w tym zakresie nie został w zażaleniu w żaden sposób skomentowany, co więcej, również do zażalenia nie został dołączony żaden dokument potwierdzający chorobę córki w okresie, w którym biegł (a zwłaszcza upływał) termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Gołosłowne powoływanie się na chorobę dziecka nie może być uznane za wystarczającą podstawę do przywrócenia uchybionego terminu procesowego, ustawodawca wyraźnie bowiem przewidział, że przywoływane we wniosku okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy uprawdopodobnić. Przyjęcie, jak zdaje się oczekiwać skarżący, że proste powołanie się na stan zdrowia dziecka w okresie obejmującym termin do dokonania określonej czynności procesowej (i tyle dni po tym terminie, by nie doszło do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu) powinno skutkować przywróceniem terminu, prowadziłoby do sytuacji, w której każda osoba uchybiająca terminowi mogłaby gołosłownie wskazać na stan zdrowia dowolnej bliskiej osoby, by uchylić się od skutków uchybienia terminu, w tym – na co warto zwrócić uwagę – również w przypadku, gdy w istocie przyczyna uchybienia była całkiem inna i zawiniona. Takie rozumienie przesłanek przywrócenia terminu byłoby sprzeczne z ratio legis tej instytucji i nie może być zaakceptowane.

Podsumowując powyższe, należy zatem stwierdzić, że argumentacja skarżącego mająca świadczyć o niezawinionym uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona w sposób umożliwiający miarodajną ocenę tej argumentacji pod kątem przesłanek z art. 86-87 p.p.s.a.

Nadto nie można abstrahować od tego, że czynność, której skarżący dokonał po ustawowym terminie, tj. wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jest jedną z najprostszych czynności postępowania sądowoadministracyjnego – pismo procesowe w tym względzie zasadniczo sprowadza się do jednego zdania. Co więcej, skoro skarżący posługuje się elektronicznymi środkami komunikacji, w tym zwłaszcza składa pisma procesowe przez platformę ePUAP, mógł tą drogą złożyć wniosek (nie było konieczne wyjście z domu, np. na pocztę). Należy zatem stwierdzić, że czynność procesowa, której nie dokonał w terminie skarżący, była nieskomplikowana technicznie, czy organizacyjnie, nie wymagała znacznego wysiłku intelektualnego czy długiego czasu. Trudno w takiej sytuacji uznać, że opieka nad dzieckiem (nawet chorym) stanowiła przeszkodę "nie do przezwyciężenia", uniemożliwiającą skarżącemu zachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Trzeba podkreślić, że z argumentacji wniosku i zażalenia nie wynika, by opieka nad chorą córką absorbowała skarżącego do tego stopnia, że nie był w stanie ogarnąć swoich obowiązków w innych aspektach życia, w tym kwestii związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Wręcz przeciwnie, z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu należy wnioskować, że skarżący pamiętał o sprawie i regularnie sprawdzał w tygodniu między 29 kwietnia 2024 r. a 6 maja 2024 r., czy informacja o rozstrzygnięciu pojawiła się w bazie orzeczeń. W takim przypadku brak jest usprawiedliwionych podstaw do uznania, że zaistniały nieusuwalne przeszkody do uzyskania informacji o rozstrzygnięciu np. telefonicznie/mailowo, jak i złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie. Argument zażalenia, że skarżący zmuszony został do wyboru pomiędzy zachowaniem tegoż ustawowego terminu a obowiązkiem zapewnienia opieki nad dzieckiem, nie jest w takiej sytuacji przekonujący. Żadne z twierdzeń wniosku/zażalenia nie potwierdza tego, że skarżący nie miał możliwości – przy dołożeniu należytej staranności w dbałości o własne interesy – dokonania czynności procesowej w terminie.

W podsumowaniu powyższego należy uznać, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że argumenty skarżącego nie wskazują na brak jego winy w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji przywrócenie terminu nie było zasadne, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

Sylwester Marciniak

Sędzia NSA