Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 32/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6h, art. 6i ust. 1, art. 6m ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 107 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2023 r. spraw ze skarg V. sp.k. z siedzibą w R. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 października 2022 r. - nr SKO.418/15/2020 - nr SKO.418/16/2020 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg V. sp.k. z siedzibą w R. (dalej: skarżąca/Spółka) są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO lub Kolegium) z 27 października 2022 r. nr SKO.418/15/2020 i nr SKO.418/16/2020, o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Spółka nie uiściła podatku od nieruchomości za lata 2015-2018, pomimo wykazania go w spóźnionych deklaracjach podatkowych oraz opłat naliczonych jej z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące z lat 2013-2019. W związku z powyższym powstały zaległości podatkowe i organ podjął czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

Przystępując do wyegzekwowania powyższych należności Prezydent wystawił tytuł wykonawczy i pismami z dnia 3 lipca 2020 r. złożył do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: NUS) wnioski o wszczęcie egzekucji z nieruchomości, stanowiących własność Spółki, tj. nieruchomości gruntowych położnych w Z. oraz w G. dołączając tytuły wykonawcze.

Spółka wniosła do NUS skargi z 21 sierpnia 2020 r. na zajęcie w/w nieruchomości, w których podniosła także zarzuty w sprawie egzekucyjnej.

Pismem z 31 sierpnia 2020 r. Prezydent został poinformowany, że NUS rozpatrzył skargi Spółki na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, oddając je w całości, a zarzuty tyczące istnienia i wysokości egzekwowanych obowiązków przekazuje do rozpatrzenia Naczelnikowi jako wierzycielowi.

Prezydent Miasta [...] postanowieniami z 9 września 2020 r. nr FN-R.3120.38.1.2020 i nr FN-R.3120.38.2.2020, oddalił zarzuty Spółki w sprawach egzekucji administracyjnej, wniesionych skargami na czynności egzekucyjne z 13 sierpnia 2020 r., dotyczących zajęcia nieruchomości będących własnością Spółki położonych odpowiednio w Z. oraz B..

W uzasadnieniach postanowień Naczelnik przedstawił okoliczności powstania zaległości podatkowe z tytułu niezapłaconego podatku od nieruchomości za lata 2015-2018 w kwocie [...] zł oraz niezapłaconej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2015-2019 w kwocie [...] zł oraz czynności podejmowane w celu dochodzenia powyższych należności, które poprzedzały skierowanie sprawy do postepowania egzekucyjnego.

Organ w szczególności odniósł się do zarzutu Spółki dotyczącego przedawnienia świadczenia akcesoryjnego i wyjaśnił, że odsetki za zwłokę, jako należność akcesoryjna nie ulega przedawnieniu w przypadku istnienia wymagalnej i nieprzedawnionej należności głównej.

W końcowej części uzasadnień organ podał, że łączna kwota kosztów niezapłaconych upomnień wynosi [...] zł i została ujęta w tytułach wykonawczych stanowiących podstawę egzekucji z w/w nieruchomości.

Spółka wniosła zażalenia na opisane wyżej postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucyjnej, domagając się uchylenia czynności egzekucyjnych i wstrzymanie zastosowanego środka egzekucyjnego. Zarzuciła przedawnienie odsetek oraz zawyżenie wartości kosztów upomnienia.

Opisanymi na wstępie postanowieniami z dnia 27 października 2022 r., SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienia.

W uzasadnieniach Kolegium wskazało, że zarzuty Spółki zostały słusznie oddalone przez organ I instancji, gdyż nie znajdują one uzasadnienia w świetle art. 33 u.p.e.a. Odnosząc się do kwestionowanych odsetek (jako świadczenia akcesoryjnego), SKO wyjaśniło, że do chwili wymagalnego świadczenia głównego - odsetki nie ulegają przedawnieniu. Nadmieniło, że należności główna jest wymagalna. Wskazało, że ilość i analiza tytułów wykonawczych oraz dokonana przez Prezydenta specyfikacja - wskazują na poprawność ustalonej kwoty upomnień.

Spółka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jednobrzmiące skargi na powyższe postanowienia SKO w Rzeszowie z 27 października 2022 r., wnosząc o ich uchylenie i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonym postanowieniom zarzucono wadliwe rozstrzygnięcia i przedawnienie świadczeń, co powinno zdaniem skarżącej skutkować umorzeniem postępowań.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła przedawnienie roszczeń dotyczącego odsetek, a także wadliwe ustalenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdaniem Spółki Kolegium bezzasadnie pomija fakt, że część należności stała się wymagalna w latach 2013 - 2014, a zatem zaległości te są przedawnione (należność główna i odsetki).

Zwróciła ponadto uwagę, że uzasadnienia zaskarżonych postanowień odnoszą się do nieruchomości mieszkalnych, podczas gdy sprawy dotyczą budynku biurowego. Nie wykazano zasadności naliczania opłat za upomnienia i faktu ich doręczenia dłużnikowi. Nadto wskazano, że w sprawach ma miejsce zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do tego samego składnika majątku - nieruchomości, co oznacza brak właściwości organu egzekucyjnego.

W odpowiedziach na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi okazały się niezasadne.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skargi są pozbawione uzasadnionych podstaw.

Powyższej kontroli podlegało postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie wierzyciela uznające za nieuzasadnione zarzuty skarżącej na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 25 czerwca 2021 r.

Przystępując do merytorycznej analizy niniejszej sprawy wskazać należy, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. – wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.

Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1); uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości (pkt 2a); w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut (pkt 2b); stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (pkt 3a); zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (pkt 3b).

Podkreślenia wymaga, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie.

Zgodnie zaś z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Treść zarzutu wnoszonego przez zobowiązanego reguluje art. 33 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

W niniejszych sprawach skarżąca jako podstawę wniesionych zarzutów wskazała przedawnienie odsetek i zawyżenie wartości kosztów upomnienia, przy czym w skardze zarzut ten rozwinęła w ten sposób, że odniosła go do należności głównej z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które jak wynika z treści zaskarżonych postanowień odnoszą się także do lat 2013 – 2015.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu przedawnienia odsetek za zwłokę naliczonych Spółce, a wynikających z zaległości z tytułu niezapłaconego podatku od nieruchomości za lata 2015-2018 oraz niezapłaconej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2015-2019.

W sprawach nie ma wątpliwości, że Spółka posiada zaległości podatkowe z tytułu:

1) niezapłaconego podatku od nieruchomości za lata 2015-2018 w kwocie [...] zł, a) odsetek od ww. zaległości podatkowych w kwocie [...] zł,

2) niezapłaconej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2015-2019 w kwocie [...] zł

a) odsetek od ww. zaległości w kwocie [...] zł,

3) kosztów upomnień z w łącznej kwocie [...] zł oraz

4) kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jakkolwiek wierzyciel przedstawił okoliczności powstania powyższych należności z tytułu nieuiszczonych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi odnosząc się do chronologicznie najwcześniejszych, pochodzących z 2013 r., to jednak przedmiotem dalszych rozważań uczynił te należności, które zostały objęte tytułem wykonawczym, a więc za okres od września 2015 r.. Biorąc więc pod uwagę treść art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - dalej O.p.) mający zastosowanie do obu rodzajów należności objętych postepowaniem egzekucyjnym (vide art. 6q ust. 1 u.c.p.g.), nie może być mowy w niniejszych sprawach o przedawnieniu zobowiązań podatkowych pochodzących z 2015 r., skoro czynności egzekucyjne podejmowane były w sierpniu 2020 r.. Zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony.

Wracając do treści zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego Spółka skupiła się na wykazaniu, że w obu sprawach doszło do przedawnienia odsetek, wynikających z ww. zaległości podatkowych.

W ocenie Sądu organy w niniejszych sprawach prawidłowo oceniły powyższy zarzut, wyjaśniając że byt odsetek, jako świadczenia akcesoryjne, jest zależny od świadczenia głównego, w tym wypadku zaległości podatkowych. W przedmiotowych sprawach Spółka pomimo ciążących na niej obowiązkach zapłaty podatku od nieruchomości oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie dokonała wymaganych wpłat w terminach ustawowych. W związku powyższym po stronie Spółki powstały zaległości podatkowe i wynikające z tego odsetki.

Skoro w sprawach świadczenia główne są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, zatem odsetki od w/w zaległości podatkowych, nie uległy przedawnianiu.

Akcesoryjny charakter odsetek powoduje, że dzielą one los zobowiązania głównego, które przedawnia się na podstawie art. 70 § 1 O.p, z upływem 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Konsekwencją przedawnienia zobowiązania podatkowego jest jego wygaśnięcie, które powoduje, że stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa. Dotyczy to nie tylko należności głównej, lecz również pozostałych roszczeń wierzyciela podatkowego, w tym także odsetek za zwłokę (por. wyrok NSA z 28 lutego 2017 r., I FSK 1220/15).

Z uwagi na powyższe, wierzyciel podatkowy miał nie tylko prawo, ale i obowiązek domagać się efektywnego wykonania ciążącego na podatniku zobowiązania podatkowego.

Tak więc powiadomienie Spółki w dniu 14 września 2020 r. o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości, należy zakwalifikować jako przerwanie biegu terminu przedawnienia po myśli art. 70 § 4 O.p. W konsekwencji powyższego Sąd uznaje, że nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia objętych tytułami wykonawczymi zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2015-2018 i opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2015-2019 oraz odsetek od ww. zaległości.

Skoro dochodzone tytułami wykonawczymi zobowiązania nie były przedawnione, tym samym zarzuty Skarżącej o przedawnieniu odsetek dotyczących przedmiotowych zobowiązań, jawią się jako całkowicie bezzasadne.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej braku właściwości Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie, jako organu egzekucyjnego, Sad zauważa, że tego rodzaju zarzut nie jest objęty katalogiem zamkniętym zarzutów egzekucyjnych, które można podnieść w sprawie egzekucyjnym, co wynika z literalnej treści art. 33 § 2 O.p., powinien być zatem podnoszony w innym trybie, aniżeli zasięgnięcie stanowiska wierzyciela, podobnie jak odrębnie oceniony zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wyjaśnienia jednak wymaga, że po myśli art. 19 § 2 u.p.e.a. właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz miasta stołecznego Warszawy jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Na tle uchwały NSA 7-sędziów z 8 grudnia 2014 r., II FPS 5/14, w orzecznictwie NSA ukształtował się pogląd, że w takiej sytuacji wierzyciel powinien przekazać tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pogląd ten wynikał z uznania, że art. 19 § 2 u.p.e.a. nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego będącego właściwym organem gminy o statusie miasta wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego. Jeżeli zatem zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzoną należność, to na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 2 i 3 u.p.e.a. do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w 19 § 2 u.p.e.a. właściwym organem egzekucyjnym jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 19).

W sytuacji gdy organem egzekucyjnym jest właściwy organ gminy o statusie miasta, o którym mowa w art. 19 § 2 u.p.e.a., oraz konieczne jest dokonanie czynności egzekucyjnych poza obszarem właściwości którejkolwiek z gmin o statusie miasta, o których mowa w art. 19 § 2 u.p.e.a., organem rekwizycyjnym jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego (art. 1a pkt 8 u.p.e.a.).

W kontekście poczynionych uwag nie powinno budzić wątpliwości w sprawach, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] jest organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo i miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zajęcia nieruchomości Skarżącej, położonych w Z oraz B..

Spółka w skargach podnosiła także wadliwe ustalenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zgodnie z art. 6h z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6c u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1) oraz rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2).

Powyższe regulacje oznaczają, że obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają właściciele nieruchomości: po pierwsze, na których zamieszkują mieszkańcy, po drugie, właściciele nieruchomości niezamieszkałych, jeśli tak uchwali rada gminy.

Z przepisów tych wynika domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady i osoba zamieszkująca taką nieruchomość ma obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami. Zgodnie z art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.

Podkreślić należy, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej, nakładanej w drodze ustawy. Wobec tego każdy, kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie, zobowiązany jest do zapłaty opłaty na takich samych zasadach. Skoro stosunki prawne w tym zakresie zostały ukształtowane przez ustawodawcę, to nie jest możliwe ich modyfikowanie w drodze umów czy porozumień zawieranych przez podmiot obowiązany z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciela nieruchomości.

Zgodnie z art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.

Art. 6m ust. 1d u.c.p.g. stanowi, że w wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. Zgodnie zatem z art. 6m ust. 1 d wysokość zobowiązania określonego w deklaracji obowiązuje w kolejnych miesiącach do czasu:

1) korekty deklaracji lub

2) zmiany stawek - a w razie niezłożenia deklaracji lub złożenia deklaracji z danymi budzącymi uzasadnione wątpliwości organ powinien wydać decyzję w tej materii.

Po myśli art. 6m ust. 2 u.c.p.g., w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Przepis ten stanowi zatem, że jeżeli zmieniają się dane będące podstawą ustalenia wysokości opłaty, w tym poprzez zaistnienie zdarzeń nie tylko zmniejszających, czy zwiększających wysokość opłaty, ale także znoszących obowiązek jej uiszczania, właściciel jest zobowiązany do złożenia nowej deklaracji w terminie 14 dni od nastąpienia zmiany.

Podkreślenia wymaga, że uchwały rady gminy w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 6k ust. 1 u.c.p.g., są aktami prawa miejscowego obowiązującego na terenie danej gminy, które wiążą adresatów i organy administracji orzekające w danych sprawach. Wynika to m.in. z treści art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, stosownie do którego źródłami powszechnie obowiązującego prawa są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Jeżeli dana osoba uważa, że uchwała narusza jej interes prawny, czy uprawnienie, to może taką uchwałę zaskarżyć do sądu administracyjnego (art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Nadto akty prawa powszechnie obowiązującego ogłaszane są w urzędowych publikatorach, w tym w Dziennikach Ustaw i w Wojewódzkich Dziennikach Urzędowych, w których ogłaszane są m.in. uchwały rady gminy, prowadzonych obecnie wyłącznie w formie elektronicznej. Rządowe Centrum Legislacji prowadzi serwis, który umożliwia wyszukiwanie aktów prawnych w tych publikatorach. Akty prawa miejscowego w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie gminy Miasta [...] dostępne są na stronie gminy w Biuletynie Informacji Publicznej i każdy ma możliwość zapoznania się z tymi aktami prawnymi.

W ocenie Sądu wierzyciel w postanowieniach pierwszoinstancyjnych szczegółowo opisał okoliczności w których powstały należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i podejmowanych w tej kwestii czynnościach, które spotykały się z brakiem reakcji po stronie Spółki. Zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c (zarówno tych zamieszkanych, jak i niezamieszkanych), są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Odnośnie twierdzeń skarżącego o błędnym określeniu charakteru nieruchomiości, wypada jedynie zauważyć, że podstawę naliczenia opłaty stanowiła przede wszystkim deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, którą Spółka złożyła w dniu 13 sierpnia 2013 r. a zmiany wysokości opłaty dokonywane przez organ wynikały z zmiany wysokości stawki opłaty wynikające z uchwał Rady Miasta [...]. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny, a podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Nie ulega wątpliwości, że wskazane w upomnieniach należności nie zostały przez skarżącą uregulowane, a opłaty nieuiszczone w wyznaczonym terminie podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 15 § 1 i 2 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (§ 1). Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3, są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych (§ 2).

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 1526) koszty upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., wynoszą 11,60 zł.

Przyczyną, dla której zobowiązany jest obciążany kosztami doręczonego upomnienia, jest nieuregulowanie w terminie należności (wierzytelności) i związana z tym konieczność (pisemne upomnienie stanowi warunek konieczny wszczęcia egzekucji) wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku - co następuje w drodze pisemnego upomnienia. Brak uregulowania w terminie należności (wierzytelności) przez zobowiązanego powoduje konieczność wezwania na piśmie zobowiązanego do wykonania obowiązku, co generuje koszty po stronie wierzyciela i uzasadnia (ratio legis) obciążenie tymi kosztami (określonymi w sposób ryczałtowy w ww. rozporządzeniu) zobowiązanego. Podkreślić należy, że ustawa przewiduje w art. 15 § 2 u.p.e.a. zasadę obciążenia zobowiązanego kosztami upomnienia. W konsekwencji jeżeli takie koszty powstają (w następstwie konieczności skierowania do zobowiązanego pisemnego upomnienia) i są one uzasadnione, wówczas zgodnie z art. 15 § 2 u.p.e.a. obciążają one zobowiązanego, przy czym obowiązek uiszczenia tychże kosztów powstaje z chwilą doręczenia upomnienia.

Przenosząc powyższe rozważania do realiów przedmiotowych spraw, stwierdzić należy, że konsekwencją skierowania przez Prezydenta Miasta [...] do zobowiązanej Spółki upomnień (które były uzasadnione) - było powstanie obowiązku uiszczenia przez skarżącą przedmiotowych kosztów upomnień. Godzi się przy tym zauważyć, że skarżąca kwestionując ogólnie wysokość policzonych kosztów upomnień, nie precyzuje w czym konkretnie upatruje błędów organu ani też nie przedstawia własnych wyliczeń potwierdzających zasadność swojego stanowiska.

Na marginesie dotychczasowych rozważań godzi się także nadmienić, w świetle sygnalizowanych dążeń Spółki do umorzenie zaległości podatkowych czy też rozłożenia na raty, że wniesienie tego rodzaju wniosków nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania obowiązku a tylko pozytywna w tym zakresie decyzja a zatem umarzająca zaległości lub rozkładająca zaległości na raty ma wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne.

Końcowo wypada podkreślić, że Sąd dostrzega, że uzasadnienia zaskarżonych postanowień są nazbyt lakoniczne, ogólnikowe i sprowadzają się do zacytowania dwóch przepisów prawa, przychylenia się do stanowiska organu I instancji w zakresie oddalenia zarzutów i kwestii odsetek, a także do arbitralnego stanowiska, że należność główna jest wymagalna i kwota upomnień została ustalona poprawnie.

Wskazać należy, że treść uzasadnienia decyzji sensu largo organu administracji winna obrazować szczegółowy tok rozumowania tego organu, który doprowadził do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w środku odwoławczym. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd.

Niemniej jednak, zdaniem Sądu, w tej konkretnej sprawie, pomimo pewnych mankamentów części sprawozdawczej skarżonych postanowień, nie ma podstaw do wyeliminowania ich z obiegu prawnego, bowiem stwierdzone uchybienie przepisu art. 107 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) nie miało istotnego wpływu na treść tych postanowień, a tylko taka kwalifikowana wada uprawnia - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego. Zważyć bowiem należy, że organ odwoławczy podzielił i odwołał się do bardzo szczegółowego stanowiska organu I instancji a zarzuty odwołania, bardzo ogólnikowe, powielały wcześniejsze twierdzenia Spółki, co ostatecznie pozwalało przeprowadzić kontrolę sądową, której wyniki zostały zaprezentowane powyżej.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.