Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 184/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 15h
journal: Dz.U. 2022 poz 2516
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - t.j.
article: art. 183 § 1, art. 174
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del.WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1146/22 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 października 2022r., sygn. akt VI SA/Wa 1146/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329,obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. M. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej też: "Komendant") z [...] marca 2022r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego t.j. opłaty od skargi kasacyjnej, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami za opóźnienie wg. norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U.2023, poz. 775, dalej: "k.p.a."), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu, w sytuacji gdy zachodziły ku temu przesłanki;

2. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, że skarżący spełnia przesłanki do cofnięcia mu pozwolenia na broń palną sportową do celów sportowych, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że organ nieprawidłowo pominął przedłożone przez skarżącego kolejne orzeczenie lekarskie z 18 listopada 2022r., podczas gdy organ winien był zbadać i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć dla niej istotne znaczenie.

II. Naruszenie prawa materialnego, tj. :

1. art. 15 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z 21 maja 1999r. o broni i amunicji (dalej: "u.b.a.") poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skarżący nie spełnia wymaganych od posiadaczy broni warunków zdrowotnych;

2. art. 18 ust. 1 u.b.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja wydawana w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń ma charakter decyzji związanej, podczas gdy decyzja ta jest decyzją uznaniową.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zgodności z prawem wydanego przez Sąd I instancji wyroku w zakresie zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, NSA stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową - zaakceptował stanowisko organów, że skarżący spełnia przesłanki do cofnięcia mu pozwolenia na broń palną sportową do celu sportowego.

Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji błędnie nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., poprzez pominięcie przez organ przedłożonego przez skarżącego kolejnego orzeczenia lekarskiego z 18 listopada 2022r., podczas gdy organ winien był zbadać i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć dla niej istotne znaczenie, co w konsekwencji naruszyło art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem NSA wskazane zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy (dalej też: "KWP", "organ I instancji") 27 września 2021r. wpłynęło orzeczenie lekarskie z 22 września 2021r., numer [...] wystawione przez upoważnionego lekarza orzecznika stwierdzające, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z 21 maja 1999r. o broni i amunicji i nie może dysponować bronią, skutkiem czego KWP pismem z 29 września 2021r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celu sportowego.

W toku postępowania pierwszoinstancyjnego skarżący wyjaśnił, że złożył odwołanie od wspomnianego orzeczenia lekarskiego w wymaganym trybie, jednakże z uwagi na brak możliwości pokrycia kosztów związanych z jego rozpoznaniem, zrezygnował z tej drogi kwestionowania prawidłowości otrzymanego orzeczenia lekarskiego. Jednocześnie przedłożył nowe orzeczenie lekarskie z 18 listopada 2021r., nr [...] wystawione przez innego lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących o wydanie pozwolenia na broń, zgodnie z którym nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i może dysponować bronią.

Wskazać należy, że podstawą materialnoprawną decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń palną sportową do celu sportowego, stanowił przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji.

W realiach niniejszej sprawy w zakresie mającym znaczenie dla jej rozstrzygnięcia rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej następuje na podstawie orzeczenia od którego nie wniesiono odwołania, jeśli z jego treści wynika, że strona nie może dysponować bronią.

Podkreślić przy tym należy, że jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 19 lutego 2020r. sygn. akt II OSK 842/18, postępowanie dotyczące wydania orzeczenia psychologicznego na podstawie przepisów u.b.a. nie jest sprawą administracyjną, w której miałyby zastosowanie przepisy k.p.a. W związku z powyższym, nie jest możliwe przeprowadzenie w oparciu o przepisy k.p.a. przeciwdowodu, które mogłoby podważyć zasadność czy też słuszność wydanego ostatecznego orzeczenia lekarskiego czy też psychologicznego.

Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z 21 maja 1999r. o broni i amunicji wskazane w pkt II. ppkt 1. i 2. petitum skargi kasacyjnej.

Podkreślić należy, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku stwierdzenia, iż posiadacz pozwolenia na broń należy do grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a. a do takiej grupy został zaliczony skarżący

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że jedynym prawnie dopuszczalnym dowodem, który może stanowić podstawę oceny stanu zdrowia osoby posiadającej pozwolenie na broń, jest orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane w trybie określonym w ustawie z 1999r. o broni i amunicji (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019r., II OSK 1606/18). Przewidziana w tej ustawie możliwość wniesienia odwołania od takiego orzeczenia w ramach odrębnej procedury (art. 15h omawianej ustawy), specjalny tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich i psychologicznych (art. 15b i art. 15c cytowanej ustawy) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę nad wydawaniem tych orzeczeń (art. 15i i art. 15j ustawy o broni i amunicji) stanowi bowiem dostateczną gwarancję ich rzetelności

Jedyną drogą kwestionowania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w trybie ustawy o broni i amunicji jest bowiem specjalnie w tym celu przewidziane w niej odwołanie, które przysługuje komendantowi wojewódzkiemu Policji oraz stronie postępowania (art. 15h ust. 2 cyt. ustawy). W judykaturze trafnie więc zwrócono uwagę, że przedstawione przez stronę inne opinie psychologów lub pozytywne opinie kół łowieckich nie mogą przesądzić o rozstrzygnięciu organu w przedmiocie prawa do posiadania broni palnej (wyrok NSA z 15 grudnia 2008r., II OSK 1615/07).

Jak wskazano powyżej, podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności w żadnym zakresie nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości wydanego w sprawie wyroku Sądu I instancji.

W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy w stosunku do skarżącego w dniu 22 września 2021r. zostało wydane orzeczenie lekarskie przez lekarza uprawnionego do badania osób występujących o wydanie pozwolenia na broń, wpisanego do rejestru lekarzy upoważnionych prowadzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy stwierdzające, iż należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z 21 maja 1999r. o broni i amunicji i nie może dysponować bronią.

Skarżący, nie zgadzając się z przedmiotowym orzeczeniem lekarskim, w dniu 18 października 2021r. złożył odwołanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Bydgoszczy, jednakże jak podkreślał z uwagi na zbyt wysoki koszt badania wykonywanego w trybie odwoławczym, zrezygnował z powyżej procedury. Poddał się natomiast kolejnym badaniom, których wynik był dla niego pozytywny, co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarskim z 18 listopada 2021r., nr [...]. I to orzeczenie przedłożył organowi I instancji, uznając za zasadne umorzenie wszczętego wobec niego postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, wydawane w trybie ustawy o broni i amunicji nie podlegają weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach administracyjnych o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń i są dla nich wiążące.

Podkreślić należy, że od 30 listopada 2015r., a więc od daty wejścia w życie noweli ustawy o broni i amunicji, określonej w art. 7 ustawy z 5 sierpnia 2015r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów, jest to tryb unormowany w ustawie. Tryb ten przewiduje możliwość kwestionowania wydanego orzeczenia jedynie poprzez złożenie odwołania uregulowanego w art. 15h u.b.a. Dopuszczalność odwołania jest jedną z gwarancji rzetelności wydanego orzeczenia. Dodatkowo gwarancją rzetelności wydawanych orzeczeń jest przewidziany przez ustawę tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich (art. 15b u.b.a.) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę (art. 15i i art. 15j u.b.a.). Ustawa o broni i amunicji wprowadza więc zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie (por. wyrok NSA z 16 maja 2019r., sygn. akt II OSK 3232/17; wyrok NSA z 22 czerwca 2020r.,sygn. akt II OSK 47/20). Podejmowane przez Wojewodę czynności kontrolne, czy też odmowa ich podjęcia, nie podlega ocenie organów Policji oraz Sądu administracyjnego w ramach postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną. Jedynie wynik takiej kontroli stwarza prawną możliwość podważenia wyników wadliwie przeprowadzonych badań i wydanych orzeczeń o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na posiadanie broni ewentualnie osoby posiadającej już takie pozwolenie. Oczywistą jest rzeczą, że wynik kontroli przeprowadzonej przez właściwego wojewodę nie wywołuje skutku w postaci anulowania orzeczenia lekarskiego, czy wyniku badania, będącego podstawą jego wydania. W art. 15j u.b.a. uregulowano bowiem tryb działań pokontrolnych. Niemniej jednak, gdy w następstwie kontroli ustalono by, że w toku przeprowadzonego badania doszło do uchybień mogących mieć wpływ na wynik badania, to okoliczność ta może stanowić podstawę do przeprowadzenia ponownego badania przez lekarza, który je wykonywał, jak również wynik kontroli może potwierdzać zasadność przeprowadzenia przez uprawnionych lekarzy ponownych badań i wydanego na ich podstawie odmiennego od pierwotnego orzeczenia. W sytuacji jednak gdy Wojewoda odmawia podjęcia czynności kontrolnych nie można skutecznie podnosić w tym zakresie zarzutów w ramach niniejszego postępowania, ponieważ prowadziłoby to do merytorycznej kontroli wydanych orzeczeń, co nie wynika z przepisów ustawy o broni i amunicji.

Przyjąć zatem należało, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące pominięcia przez organ przedłożonego przez skarżącego kolejnego orzeczenia lekarskiego z 18 listopada 2022r., nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zaznaczyć również należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 listopada 2022r., sygn. akt SK 113/20 stwierdził, iż brak jest możliwości oceny dowodu w postaci ostatecznego orzeczenia lekarskiego w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na broń. W powyższym orzeczeniu, Trybunał wyważył rangę krzyżujących się w tym postępowaniu praw/wartości i wskazał, że prawo do bycia wysłuchanym, będące elementem prawa do dobrej administracji w ujęciu procesowym, jest realizowane w obszarze związanym nie z dochodzeniem praw i wolności o charakterze konstytucyjnym, lecz z uprawnieniem przyznanym wolą ustawodawcy i to w ściśle reglamentowanej sferze, w której zdrowie i życie oraz bezpieczeństwo i porządek publiczny stoją wyżej w hierarchii wartości niż interes jednostki w uzyskaniu pozwolenia na broń. Trybunał podkreślił, że uprawnienie do posiadania broni jest uzależnione od szeregu przesłanek, w tym w szczególności od przesłanek zdrowotnych i psychologicznych. O istnieniu tych przesłanek rozstrzygają podmioty dysponujące wyspecjalizowaną i ekskluzywną wiedzą. Trybunał stwierdził, że regulacja wyrażona w art. 15h ust. 7 u.b.a. nie narusza istoty prawa strony tego postępowania do bycia wysłuchanym, gdyż zarówno kwestionowany przepis z uwzględnieniem całego jego kontekstu normatywnego, jak i stanowisko orzecznicze sądów administracyjnych nie pozbawiają zainteresowanego możliwości podważenia orzeczenia lekarskiego w przypadku jego wadliwości. Z uwagi na powyższe, orzekł, że artykuł 15h ust. 7 u.b.a. jest zgodny z art. 2 w związku z art. 78 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skoro skarżący nie dostosował się do wymaganej prawem procedury odwoławczej, skutkiem czego orzeczenie lekarskie z 22 września 2021r. n [...] stwierdzające, że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią, nabrało waloru ostateczności, KWP prawidłowo, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji, cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną sportową do celu sportowego.

Podsumowując należało w pełni zaaprobować stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, że w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy organ Policji był zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń palną sportową na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, natomiast organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W szczególności nie można dopatrzyć się w postępowaniu orzekających w sprawie organów Policji naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) czy naruszeń w zakresie zbierania i oceny dowodów (art. 77 § 1 k.p.a.).

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego jak w punkcie drugim sentencji orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).