Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 123/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, 3, art. 149 par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35, art, 36, art, 37 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M.M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. M. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła w dniu 15 lutego 2023 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w postępowaniu w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Pełnomocnik skarżącej zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 210 ust. 1 i 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu, wniósł o: 1/ stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, 2/ stwierdzenie, że bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, 4/ przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 15.000 zł, 5/ skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy, 6/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu autor skargi podkreślił, że wniosek został złożony w dniu 15 listopada 2021 r., natomiast organ do dnia wniesienia skargi nie zakończył postępowania. Dalej przywołano przepisy odnoszące się do terminu zakończenia postępowania, podkreślając, że strona nie przybyła do RP z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, wobec czego przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie będą mieć zastosowania. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej pełnomocnik podniósł, że konieczne jest zrekompensowanie negatywnych przeżyć psychicznych i moralnych związanych z przewlekłością postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy podniósł, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), nowelizująca ustawę z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.) – dalej: specustawa. Nowela ta dodała art. 100c zgodnie z którym w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw przez Wojewodów dotyczących cudzoziemców nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu. Zdaniem organu, skoro skarga została złożona w okresie zawieszenia biegu terminów, to tym samym w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca przekroczenie żadnych terminów na załatwienie sprawy. Ponadto, we wskazanym wyżej okresie, zgodnie z art. 100c ust. 3 specustawy w stosunku do organu nie stosuje się przepisów o bezczynności organu prowadzącego postepowanie w sprawach zezwoleń pobytowych, organ nie ma też obowiązku powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jak również nie wymierza się organowi grzywny, ani nie zasądza od niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Wojewoda wskazał także, że zgodnie z art. 100c ust. 4 specustawy w stosunku do organu prowadzącego postepowanie w sprawach dotyczących udzielania zezwoleń wyłączona została możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym art. 100c ust. 3 i 4 specustawy stanowi niejako naturalną konsekwencję przyjętej w ust. 1 zasady ogólnej, w myśl której w okresie do 31 grudnia 2022 r. następuje wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów administracyjnych w odpowiednich postępowaniach administracyjnych, w czasie którego organ nie ma obowiązku podjęcia czynności administracyjnych. Wobec powyższego Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. poz. 1634), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.).

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, dotyczy bezczynności Wojewody w rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Poprzedzona została ponagleniem z dnia 14 września 2022 r. w którym strona zarzuciła Wojewodzie bezczynność oraz niezałatwienie sprawy w terminie. Tym samym spełniony został warunek formalny wniesienia skargi wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania skargi zaznaczyć najpierw należy, że zainicjowana nią kontrola sądowa dokonywana jest na dzień jej wniesienia. W konsekwencji, sąd bada zachowanie organu (bezczynność/przewlekłość) uwzględniając głównie stan prawny obowiązujący do dnia wniesienia skargi.

Pojęcie bezczynności nie zostało zdefiniowane w przepisach p.p.s.a., jednak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującego instytucję ponaglenia. W przepisie tym ustawodawca określa bowiem bezczynność jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w zaistniałym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, następnie, czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, CBOSA).

Aby dokonać oceny, czy zakwestionowane przez stronę postępowanie administracyjne było prowadzone przewlekle lub organ administracji dopuścił się bezczynności, należy dokonać analizy przepisów regulujących kwestie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Wynika z nich, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania nie pozostaje przy tym w kolizji z zasadą legalizmu, gdyż obie te zasady powinny być realizowane w równym stopniu (por. NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 916/15, CBOSA). Jej realizacji służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Terminy te mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne, co ma miejsce w niniejszej sprawie - zgodnie bowiem z art. 210 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania) wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego powinien być rozpatrzony w ciągu 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (termin ten następnie – w związku z nowelizacją ustawy - został określony na 6 miesięcy, o czym w dalszej części uzasadnienia). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczenia z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Powyższe zasady niewątpliwie obowiązywały organ w dniu złożenia wniosku. Z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła jednak w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r. poz. 91, dalej "ustawa nowelizująca" "ustawa zmieniająca" lub "nowela"), którą na mocy art. 1 pkt 39 zmieniono mający (w związku z art. 223) w sprawie zastosowanie art. 210, wprowadzając w nim termin 6 miesięcy na wydanie decyzji zezwalającej na pobyt stały i ustalając w ust. 2, że termin ten biegnie od dnia w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń określonych w pkt 1-3 (tj. dnia osobistego złożenia wniosku lub osobistego stawiennictwa w urzędzie po złożeniu tego wniosku, dnia złożenia wniosku które nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, dnia złożenia dokumentów o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2 lub bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę o którym mowa w art. 203 ust. 2a). Z przywołanych przepisów wynika zatem, że ustawodawca na nowo ukształtował sposób liczenia terminu dla wydania decyzji w postępowaniach o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wszczynanych po dniu 29 stycznia 2022 r. Jednocześnie w art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej postanowiono, że w sprawach wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie noweli zastosowanie ma, między innymi, art. 210 w nowym brzmieniu.

Sąd odnotował także, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830) do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, dodany został art. 100c ust. 1 – 4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Co istotne, stosownie do ust. 1 ww. artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu. W okresie tym nie stosuje się także przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy, natomiast organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

W myśl art. 100c ust. 4 ww. ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Na mocy zaś ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, wprowadzony został z mocą od 1 stycznia 2023 r. art. 100d powielający regulację art. 100c ze wskazaniem nowego terminu obowiązywania do dnia 24 sierpnia 2023 r.

Zdaniem Sądu opisane wyżej regulacje art. 100c ww. ustawy, nie wstrzymują jednak kontroli zachowania Wojewody w niniejszej sprawie. Złożenie przez skarżącą w dniu 18 listopada 2021 r. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, spowodowało wszczęcie z tym dniem postępowania w sprawie udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Zgodnie obowiązującymi w tej dacie przepisami, wniosek powinien być załatwiony w terminie 3 miesięcy od wszczęcia postępowania a zatem do dnia 18 lutego 2022 r. Przed upływem tego terminu weszły jednak w życie opisane wyżej przepisy ustawy nowelizującej, w związku z czym, termin "do wydania decyzji" ustalony został na 6 miesięcy. O fakcie tym organ zawiadomił stronę informując również, że zgodnie z art. 223 w zw. z art. 206 i 210 ww. ustawy, postępowanie zostanie zakończone w terminie 6 miesięcy od dnia wystąpienia ostatniego ze zdarzeń w nim opisanych oraz pouczył, że jeżeli będzie taka konieczność strona zostanie wezwana do uzupełnienia dokumentów.

Istotne jednak jest, że opisana wyżej regulacja zawarta w znowelizowanym art. 210 u.o.c. zakreślając rozpoczęcie biegu terminu do wydania decyzji od wystąpienia określonych zdarzeń, nie wyłączyła całkowicie stosowania przepisów K.p.a. Należy pamiętać, że przed nastąpieniem zdarzenia skutkującego rozpoczęciem biegu terminu 6 miesięcy do wydania decyzji nie można uznać, że organu nie wiążą żadne terminy. Taka interpretacja sprzeczna byłaby całkowicie z zasadą szybkości postępowania obowiązującą w państwie prawa. Wprowadzenie wskazanych zmian do art. 210 ustawy o cudzoziemcach w żadnym stopniu nie zmieniło daty wszczęcia postępowania, a jedynie w znacznym stopniu zmodyfikowało wyłącznie termin wydania decyzji. Oznacza to, że wpływ do organu wniosku dotkniętego brakami formalnymi nie uruchamia biegu terminu wynikającego z art. 210 u.o.c. w nowym brzmieniu, ale skutkuje wszczęciem postępowania w ramach którego organ winien podjąć działania mające na celu wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku. Innymi słowy, pomimo obowiązków ciążących na stronie postępowania dotyczących spełnienia wszystkich wymogów formalnych, również dotyczących podania (wniosku), określonych w art. 63 § 2 K.p.a. oraz w innych przepisach ustawy o cudzoziemcach, wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tym samym, po wpłynięciu wniosku organ winien zbadać go pod względem formalnym bez zbędnej zwłoki, a nie po upływie kilku miesięcy.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie wniosek strony złożony został w dniu 18 listopada 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego i nie był on kompletny, a organ dopiero po czterech miesiącach wezwał stronę do jego uzupełnienia i do osobistego stawiennictwa, wyznaczając termin na dzień 11 kwietnia 2022 r., to już powyższe okoliczności wskazują, że w okresie od wpływu wniosku do dnia wezwania strony Wojewoda pozostawał bezczynny. Zdaniem sądu niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku kierowane jest do strony kilka miesięcy po wniesieniu podania bez jasnej perspektywy jego załatwienia. Dopiero od chwili uzupełnienia braków formalnych wniosku mógł bowiem rozpocząć się bieg terminu do wydania decyzji. Na skutek zaniechania organu termin ten w nieuzasadniony sposób uległ wydłużeniu.

W konsekwencji stwierdzić więc należy, że już w okresie poprzedzającym wejście w życie przepisów ustawy z dnia 8 kwietnia 2022r. organ pozostawał bezczynny w załatwieniu sprawy, co trwało od dnia złożenia wniosku do dnia wezwania strony do osobistego stawiennictwa. Opisane zachowanie Wojewody wypełnia zatem znamiona bezczynności rozumianej zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Organ nie załatwił bowiem sprawy we wskazanym w ustawie terminie.

Z akt wynika także, że skarżąca stawiła się zgodnie z wezwaniem w urzędzie w dniu 11 kwietnia 2022 r. przedkładając dokumenty o które była wzywana. Mając na względzie, że po tej dacie organ nie wzywał już do uzupełniania dokumentów należy przyjąć, że co najmniej od tego dnia wniosek był komplety, co oznacza, że rozpoczął się wówczas bieg terminu do wydania decyzji, który upływał 11 października 2022 r.

Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca nie zdefiniował bowiem kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa pozostawiając dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości uznaniu sądu orzekającego a uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy i opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności czy przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie, rażące naruszenie prawa musi posiadać dodatkowe cechy w stosunku do "normalnego" naruszenia prawa i wyraźnie odróżniać się wśród innych naruszeń prawa stanowiąc przypadek wyjątkowy na ich tle (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2021 r., III OSK 495/21, CBOSA). Jest to więc stan w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Chodzi o sytuację w której bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że będzie ono miało miejsce wówczas, gdy termin przewidziany na załatwienie sprawy zostanie w przekroczony w sposób znaczący. Sformułowanie "znacząco przekroczony" jest zwrotem niedookreślonym wymagającym doprecyzowania w toku rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny. Prawodawca określając terminy rozpoznania sprawy uznaje, że co do zasady są one terminami wystarczającymi do jej załatwienia. Zatem zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniać może ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące (por. np. wyrok NSA z 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2546/19, CBOSA).

Odnosząc powyższe do ustaleń kontrolowanej sprawy wskazać należy, że przekroczenia terminów załatwienia sprawy w okresie przed wejściem w życie ustawy pomocowej wynosiło zaledwie około 4 miesięcy i w świetle przywołanego orzecznictwa, nie miało charakteru znaczącego. W tej sytuacji nie można uznać, że w sprawie wystąpiła kwalifikowana bezczynność.

Z tych też względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezczynność oraz, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I i II sentencji wyroku).

Sąd nie zobowiązał także organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego kończącego postępowanie, gdyż na dzień wyrokowania sprawa została już załatwiona decyzją z dnia 10 marca 2023 r. wydaną po wniesieniu przez stronę skargi. Skoro organ załatwił sprawę zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w przewidzianej prawem formie przed rozpoznaniem przez Sąd skargi, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W zaistniałej sytuacji brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, gdyż odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie ww. przepisu, tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt III sentencji wyroku).

W konsekwencji przedstawionej wyżej oceny stanu bezczynności, Sąd oddalił skargę w zakresie żądania przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 15000 zł (pkt IV sentencji wyroku). Zgodnie z regulacją zawartą w art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu, czasownikiem "może". Wynika z niego także, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy. Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa jako takie, nie stanowi więc warunku przyznania sumy pieniężnej. Z drugiej jednak strony, przyjęcie kwalifikacji rażącego naruszenia prawa może być istotną składową stanu faktycznego przemawiającą za przyznaniem tej sumy. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd przyznając określoną sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownej ocenie podlegają zatem okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego i dyscyplinującego charakteru tegoż uprawnienia. Zważywszy na te okoliczności, Sąd uznał, że niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie tak drastycznych środków dyscyplinujących. Okres zwłoki w załatwieniu sprawy jest niewielki i nie wskazuje aby działania organu nosiły znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I – IV sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).