Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1415/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późm.zm., dalej: K.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] nr [...] o uznaniu za niezasadny zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec W.S. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] obejmującego nieuiszczone opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2020 r., odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia.

W piśmie z dnia 15 kwietnia 2021 r. zobowiązany wniósł zarzut, w którym podniósł, że Poczta Polska nie wywiązała się z nałożonego obowiązku i nie powiadomiła go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Nie dysponując tym numerem ani danymi do dokonywania wpłat zobowiązany nie miał możliwości dokonywania stosownych opłat. W tym stanie rzeczy wniósł o odstąpienie od egzekucji długu oraz nadanie mu wspomnianego numeru, po uzyskaniu którego będzie kontynuował opłacanie abonamentu RTV.

W postanowieniu z dnia [...] nr [...] wierzyciel oddalił ten zarzut, uznając go za niezasadny.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, że nie wnosił zarzutu nieistnienia obowiązku, a zarzut niewywiązania się operatora publicznego z obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta co uniemożliwiło stronie dokonywanie opłat abonamentowych. Podniósł, iż wspomniane zawiadomienie przesłano na nieaktualny od 2003 r. adres, mimo, że w 2006 r. abonent założył nową książeczkę radiofoniczną z aktualnym adresem. Nadto wniósł o umorzenie zadłużenia z tytułu zaległych opłat abonamentowych, powstałego na skutek niewykonania przez Pocztę Polską obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz.1342).

Organ II instancji nie uwzględnił zażalenia.

Na wstępie swoich rozważań wskazał, że katalog przypadków stanowiących podstawę zgłoszenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej określony jest w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. Przepis ten w § 2 pkt 1 jako podstawę wniesienia zarzutu wskazuje nieistnienie obowiązku. Podniesiona przez zobowiązanego okoliczność niewywiązania się operatora publicznego z obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, a co za tym idzie brak doręczenia stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta mieści się w zarzucie nieistnienia obowiązku.

Dalej zaznaczono, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawy poprzedzające ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., Nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r. oraz wcześniejsza ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (D.U. z 1961 r., Nr 8, poz. 48), która weszła w życie z dniem 14 lutego 1961 r. i ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., Nr 54, poz. 307 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa tego odbiornika.

Obowiązek wnoszenia opłat rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1324).

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia wskazano, iż zobowiązany, wykonując ustawowy obowiązek dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych używanych pod adresem: ul. [...], [...] K. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została abonentowi książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Na podstawie odcinak "Z" z książeczki [...] w dniu [...] dokonano zmiany adresu na: ul. [...], [...] S., a następnie w dniu [...] również na podstawie odcinka "Z" z książeczki [...] na adres: ul. [...], [...] S. (do postanowienia z dnia [...] załączona została kserokopia odcinków "Z" z książeczki radiofonicznej nr [...] oraz dowodów wpłat dokonywanych na odcinkach z przedmiotowej książeczki).

Powyższe jednoznacznie świadczy o fakcie posiadania i korzystania przez zobowiązanego z przedmiotowych odbiorników, jak również o zarejestrowaniu go w bazie danych o abonentach.

W tym miejscu wierzyciel podkreślił, że Poczta Polska S.A po zgłoszeniu przez abonenta rejestracji odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych i wnoszeniu opłat bądź zaprzestaniu ich wnoszenia, nie dokonuje weryfikacji stanu faktycznego, tj. nie potwierdza czy abonent nadal korzysta z odbiorników. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianach mających wpływ na rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym aktualizacja danych czy wyrejestrowanie odbiorników, znajdowało/znajduje się w następujących aktach wykonawczych:

- rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r., Nr 70, poz. 338),

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 141, poz. 1190),

- rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz.1342).

- rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Ponadto podkreślono, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

Dalej, odnosząc się do zarzutów zażalenia w zakresie nadania stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wskazano, że na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), które weszło w życie z dniem 13 grudnia 2007 r.. Poczta Polska została zobowiązana w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie do nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych posiadaczom imiennych książeczek i powiadomienia ich o tym fakcie.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zobowiązanemu nadano indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych: [...], który zastąpił imienną książeczkę radiofoniczną nr [...], a zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie przesłano pismem z dnia 27 sierpnia 2008 r. na adres: ul. [...], [...] S. (dowód w postaci duplikatu wspomnianego zawiadomienia załączono do postanowienia z dnia [...]).

Następnie wierzyciel podkreślił, że rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. wprowadziło jedynie przejście do innego systemu rozliczania abonamentu, w którym imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Użytkownicy odbiornikówradiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych oraz wcześniejszych uregulowań prawnych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników. Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych spowodowało zmianę technologii realizacji usługi radiofonicznej. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Od grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.

Jednocześnie zaznaczono, że Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej.

Dalej wskazano, że rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie posługuje się pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania" zawiadomienia. Zatem zadość wymogom określonym w rozporządzeniu czyniło przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, co było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty Polskiej. Na poparcie powyższego wierzyciel przywołał wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym stwierdzono, że z treści przepisów nie wynika, aby doręczenie powiadomienia stanowiło warunek skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej, która z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Przesłanie zawiadomienia ma więc wyłącznie charakter informacyjny, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzającego jego odbiór przez zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt. II GSK 2262/15, z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt. II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r." (podobnie NSA w wyroku z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).

Ponadto zauważono, że przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., normujące w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism zawarte w Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, dla której nie prowadzi się ewidencji ani potwierdzeń odbioru przez adresata. Obowiązek nadania abonentom, w okresie dwunastu miesięcy indywidualnych numerów identyfikacyjnych zrealizowano, posługując się zautomatyzowanym procesem technologicznym, z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (stanowi on osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego). Zgodnie z ustalonymi procedurami, w wyniku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych, następowało generowanie (przez wyznaczoną jednostkę) plików z korespondencją "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych".

Mając na uwadze powyższe wskazano, że wierzyciel spełnił nałożony na niego rozporządzeniem z dnia 25 września 2007 r. obowiązek nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]), jak i powiadomienia o nim abonenta.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia wskazano, że z przesłanego przez zobowiązanego na wezwanie organu odcinka "Z", tj. dokumentu potwierdzającego dopełnienie zmiany adresu na: ul. [...], [...] S. (której nie odnotowano w bazie danych o abonentach) wynika, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano na nieaktualny adres abonenta. Jednocześnie podkreślono, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy, a nie z rozporządzenia. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Potwierdza ono jedynie konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. W razie nieotrzymania przedmiotowego zawiadomienia użytkownik dbający o swoje interesy winien zgłosić ten fakt w placówce operatora wyznaczonego. Wszelkie niezbędne informacje dotyczące abonamentu RTV, w tym ustalenia numeru rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty abonamentowe można było i nadal można uzyskać za pośrednictwem infolinii Poczty Polskiej, w placówkach pocztowych lub ze strony internetowej.

Na poparcie powyższego wierzyciel przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1219/19, w którym stwierdzono, że chybione jest wywodzenie braku obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej z treści § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Przepis ten nie określa bowiem takiego obowiązku, jak również z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych nie zwalnia. W świetle delegacji ustawowej nie można przyjąć, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej. Z kolei w wyroku NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18, stwierdzono, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14 oraz wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16).

W konkluzji stwierdzono, że rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. Materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że zobowiązany zarejestrował odbiornik RTV (czego zresztą strona nie neguje), wobec czego oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku jest w pełni zasadne.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Podniósł, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 24 czerwca 2021 r. nie istniał obowiązek opłaty abonamentowej, gdyż był on niewykonalny z przyczyny lezącej po stronie operatora publicznego. Jak wynika z przepisów, wykonanie obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej mogło nastąpić po nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Z uwagi na brak takiego numeru skarżący nie mógł uiszczać abonamentu.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w zakresie całej kwoty.

W uzasadnieniu skargi skarżący na wstępie opisał dotychczasowy przebieg postępowania, akcentującw szczególności, że na wezwanie organu, za pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. przekazał kopię odcinka "Z" z 2004 r. dokumentującego zmianę adresu zamieszkania na adres: ul. [...] w S. Z dokumentu tego wynika, że już w 2004 r. Poczta Polska S.A. została poinformowana o aktualnym adresie abonenta, a mimo to korespondencję wysłała na adres nieaktualny od 2003 r.

W nawiązaniu do argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu skarżący zakwestionował stanowisko organu, że przesłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru Identyfikacyjnego listem zwykłym na nieaktualny adres abonenta jest skuteczne w świetle prawa. Wskazał także, iż wbrew jednoznacznej treści § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji "Użytkownik odbiorników radiowych/telewizyjnych wierzyciel de facto przyjął, że to abonent był zobowiązany we własnym zakresie do uzyskania indywidualnego numeru abonenta wraz numerem rachunku w celu dokonywania opłat abonamentowych w terminie do końca 2008 r. Nadto skarżący zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazano żadnego aktu prawnego, na mocy którego obowiązek nadania indywidualnego numeru abonenta został przerzucony z operatora publicznego na abonenta.

Niedopuszczalne jest zatem obciążenie skarżącego odsetkami karnymi z tytułu zwłoki w zapłacie abonamentu w sytuacji, gdy z winy operatora nie mógł wykonać świadczenia abonamentowego. Gdyby otrzymał indywidualny numer abonenta świadczenie takie płaciłby w terminie, jak to miało miejsce przez poprzednie [...] lata. Skarżący dopełnił obowiązku zgłaszania zmian adresowych, wywiązał się także ze złożonego w piśmie z dnia 1 lipca 2021 r. zobowiązania i kontynuuje opłacanie abonamentu RTV.

Zdaniem skarżącego z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że strona ma ponieść karę za bałagan i niedopełnienie obowiązków przez Pocztę Polską S.A., na co skarżący nie wyraża zgody. Wnosi więc o "odstąpienie od egzekucji długu oraz zobowiązanie Poczty Polskiej S.A. do odstąpienia od roszczeń w zakresie nieopłacania abonamentu RTV do dnia 26-06-2021 r., czyli do dnia otrzymania "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta".

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia [...], którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] o uznaniu za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązku egzekwowanego od skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] obejmującego nieuiszczone opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2020 r., odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia.

Stosownie do art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.).

Szczegółowy zakres przedmiotowy kontroli sądowoadministracyjnej został sformułowany w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem, nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r., zmieniającej p.p.s.a. (Dz. U z 2019 r., poz. 2070), które weszło w życie z dniem 30 lipca 2020 r., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wypada w tym względzie zauważyć, że przed nowelizacją przepis nie dopuszczał zaskarżenia postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Aktualnie przepis nie przewiduje wyłączeń tego rodzaju. W niniejszej sprawie została złożona skarga na postanowienie wierzyciela w przedmiocie oddalenia zgłoszonych przez zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. Z racji tego, że wniesienie skargi nastąpiło po dacie wspomnianej wyżej nowelizacji, nie ulega wątpliwości, że jest ona dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd.

Przystępując w dalszej kolejności do merytorycznej analizy niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią podstawowy środek służący ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) - wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.

Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por.: P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., [w:] P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, WKP 2021). Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4)brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zaprezentowane wyżej przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13 wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie :http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie należy zwrócić uwagę na obecny w judykaturze pogląd prawny, iż podstawy poszczególnych zarzutów wyłączają się wzajemnie (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15), co oznacza, że nie można przywoływać jednej okoliczności jako podstawy dwóch lub więcej zarzutów.

Nadto wymaga odnotowania, iż w aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym w ramach nowelizacji postępowania egzekucyjnego w administracji z dnia 11 września 2019 r. (Dz. U. 2019 r., poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r., skuteczność wniesienia zarzutów nie jest już uzależniona od zachowania terminu siedmiodniowego, liczonego od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ten ostatni, zgodnie z dyspozycją art. 35 § 1 u.p.e.a., wpływa aktualnie jedynie na kwestię zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które miało miejsce w niniejszej sprawie.

Co warte podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest ograniczony zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10).

W analizowanej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy na wstępie, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący (pierwotnie pod [...] adresem) zarejestrował odbiorniki RTV i opłacał abonament oraz aktualizował dane adresowe (powiadomił także operatora o ostatniej zmianie adresu na: ul. [...], S.). Nie ma też sporu co do tego, że skarżący nie wyrejestrował odbiornika.

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (aktualnie t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 1689), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że skoro w świetle ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14, wyrok NSA z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21).

W niniejszej sprawie skarżący co do zasady nie kwestionuje obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Wskazuje natomiast na niemożność ich uiszczania wynikającą z faktu, że nie doręczono mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Bezsporne jest, że zawiadomienie to przesłano na adres skarżącego, który nie był wówczas aktualny. Zobowiązany wykazał także (przesyłając kopię odcinka "Z", w którym już w 2004 r. podał obecny adres: ul. [...], S.), iż dopełnił obowiązku bieżącego powiadamiania operatora o zmianach miejsca zamieszkania. Ostatniej z tych informacji nie odnotowano w bazie abonentów. Niedopatrzenie to niewątpliwie obciąża abonenta i nie powinno mieć miejsca. Niemniej stwierdzić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342) operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. § 5 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z: z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).

W związku z powyższym nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego skuteczne było w chwili jego nadania, a nie w chwili jego doręczenia skarżącemu. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego było tylko informacją dla skarżącego. Dla tej czynności nie było wymagalne posiadanie przez operatora zwrotnego potwierdzenia odbioru. Skarżący, prawnie zobowiązany, powinien dopilnować wszelkich kwestii opłaty abonamentowej. W razie wątpliwości, zawsze mógł zgłosić się do placówki pocztowej, w której uzyskałby informacje odnośnie płatności, numerze identyfikacyjnym, czy też o stanie zadłużenia. Takie informacje można uzyskać też przez internet, na stronie operatora pocztowego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 891/21).

Jak więc wykazano rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych, a także z osiągnięciem odpowiedniego wieku abonenta, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.