Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1248/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.1356.652.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 23 sierpnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.1356.652.2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z [...] maja 2022 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z 7 kwietnia 2022 r. ES (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jej niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – SS.

Decyzją z [...] maja 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji podał, że SS legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niemniej jak wynika ze wskazanego orzeczenia, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność u matki skarżącej, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., tj. 71 roku życia. Wobec powyższego, skoro niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia, bądź 25 roku życia w przypadku uczęszczania do szkoły lub szkoły wyżej, to w realiach opisywanej sprawy zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.".

Niezależnie od powyższego organ I instancji podniósł, że w realiach opisywanej sprawy nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca od kwietnia 2021 r. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przyznaną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. W toku postępowania poinformowano skarżącą o możliwości zawieszenia wypłaty renty w celu skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W pismach z 5 i 11 maja 2022 r. zawodowy pełnomocnik skarżącej zawarł oświadczenie, że prawo do świadczenia rentowego nie zostanie zawieszone. W ocenie organu I instancji okoliczność ta uniemożliwia zatem uwzględnienie wniosku skarżącej.

Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji argumentując, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Ponadto w ocenie odwołującej organ I instancji naruszył art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego zastosowanie pomimo derogacyjnego skutku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. SK 2/17. Niezależnie od powyższego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, że w opisywanej sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Decyzją z 23 sierpnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.1356.652.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].

Kolegium podało, że w świetle wskazanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego, niespełnienie przesłanki daty powstania niepełnosprawności, wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może być wyłączną podstawą do odmowy przyznania skarżącej świadczenie pielęgnacyjnego. Niemniej względem skarżącej zachodzi negatywna przesłanka wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Ustalono bowiem, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, częściowo niezdolną do pracy i z tego tytułu pobiera rentę. Organ I instancji zwrócił się do wnioskodawczyni o zajęcie stanowiska odnośnie ewentualnego zawieszenia ranty, jednak skarżąca zadeklarowała, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Okoliczność ta uniemożliwia przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem decyzję organu I instancji uznać należało za odpowiadającą prawu. Jednocześnie Kolegium podniosło, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ) u.ś.r. dokonana przez Prezydenta jest zgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, bowiem wbrew stanowisku skarżącej, nie jest możliwe jednoczesne uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rentowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, ES o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca powtórzyła zarzuty sformułowane w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd stwierdza, że ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. W sprawie zostało ustalone, że w stosunku do skarżącej zaistniała sytuacja związana z kolizją uprawnień do dwóch konkurujących ze sobą świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. 2019.1257) Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecnie wskazuje się, że z dniem 9 stycznia 2020 r. wykreowany został nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ww. wyrok Trybunału. Aktualnie nie budzi wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 504 z późn. zm.). W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższego świadczenia emerytalnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy, swój wybór winna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszej sprawy należy wskazać, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5[...] skarżącej przyznano rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od [...] kwietnia 2021 r. W piśmie z 5 maja 2022 r. zawodowy pełnomocnik skarżącej zawarł oświadczenie, że skarżąca nie zawiesi prawa do renty, a przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winno odbyć się niezależnie od zawieszenia prawa do renty. Prawidłowo zatem przyjęło Kolegium, że w realiach sprawy zachodzi negatywna przesłanka do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Skarżącej w toku postępowania zapewniono możliwość zawieszenia uprawnienia rentowego, jednakże z możliwości takiej nie skorzystała. Brak jest tym samym prawnej możliwości uwzględnienia żądania skarżącej i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę