Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 639/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
article: art. 149 par 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Op 85/22 w sprawie ze skargi Fundacji A. w W. na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi Fundacji A. w W. (dalej: skarżąca) na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku, zobowiązał Nadleśniczego Nadleśnictwa Brzeg do rozpoznania wniosku skarżącej z 15 lutego 2022 r., w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku. Ponadto stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, a bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi była bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji o środowisku, w trybie przepisów ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 2373 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). Skarżąca skierowała do organu drogą elektroniczną wniosek o udostępnienie informacji, w którym zawarła pytania odnoszące się do procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, które "odbyły się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu (PUL), czyli, inaczej mówiąc tych, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego PUL, a nie tworzenia nowego PUL" albo "miały miejsce w Nadleśnictwie od 1 stycznia 2018 roku do momentu odpowiedzi na to pismo". Skarżąca podkreśliła, że pytania stanowią kontynuację monitoringu, który przeprowadziła z B. na przełomie 2020 i 2021 r.

W odpowiedzi organ wskazał, że wniosek nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie.

Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu.

Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 8 ust. 1 ustawy środowiskowej, nadleśniczy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie. Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu, w trybie ustawy środowiskowej, określa z kolei jej art. 9 ust. 1. Zgodnie natomiast z art. 74 ust. 3 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.), każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. W ocenie Sądu I instancji, prawo to ma więc zakres szerszy, niż wynika to z literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej. Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została wymieniona w art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej, chyba, że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy środowiskowej wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 ustawy środowiskowej. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 ustawy środowiskowej).

Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej dotyczył postulatów, wniosków i uwag, zgłoszonych w określonym przedziale czasowym do Nadleśnictwa przez stronę społeczną, w kwestiach związanych z realizacją gospodarki leśnej, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony. W ocenie Sądu I instancji, każde działanie związane z prowadzeniem gospodarki leśnej i realizacją planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną, co wynika z charakteru prawnego planu urządzenia lasu określonego w przepisach ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2022 r., poz. 672 ze zm.). Bez znaczenia jest przy tym, że plan urządzania lasu obejmuje również pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu, jako elementów gospodarki leśnej – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach. Te działania nie są wprost nakierowane na ochronę środowiska, mają jednak wpływ na stan środowiska. Tym samym informacje o podjętych działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez nadleśnictwo oraz informacje o związacnych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej. Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz na jego ochronę. Część pytań sformułowanych przez skarżącą we wniosku o udostępnienie informacji dotyczyła zgłoszonych do organu przez stronę społeczną postulatów, wniosków i uwag w sprawach związanych z prowadzoną gospodarką leśną oraz ewentualnych rezultatów tych działań, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu lub ochrony elementów środowiska.

Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 14 ustawy środowiskowej, władze publiczne udostępniają informacje o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może zostać przedłużony do dwóch miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) stosuje się odpowiednio. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła wniosek 15 lutego 2022 r. Organ poinformował skarżącą, że jej wniosek nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie. Zdaniem Sądu I instancji, informacje żądane przez stronę mieszczą się jednak w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej. W tej sytuacji niedopuszczalne było załatwienie wniosku skarżącej pismem. Organ powinien udostępnić wnioskowane informacje w formie czynności materialno-technicznej (art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej) albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia (art. 20 ust. 1 ustawy środowiskowej). Organ pozostaje bezczynny, bowiem w dacie wniesienia skargi sprawa nadal nie została załatwiona w jednej ze wskazanych form.

Ponadto, zdaniem Sądu I instancji działanie organu naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy, ale nie w sposób rażący.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ.

Organ zarzucił naruszenie prawa materialnego.

Po pierwsze, art. 61 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP przez niezastosowanie i "zaniechanie przyjęcia, że wniosek skarżącego stanowił o nadużyciu przez niego prawa do informacji publicznej".

Po drugie, art. 14 ust. 1 oraz 20 ust. 1 ustawy środowiskowej przez zastosowanie i przyjęcie, że w tej sprawie organ zobowiązany był udostępnić wnioskowane informacje w formie czynności materialno-technicznej albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia.

Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania.

Po pierwsze, art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie. Polegało to na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji publicznej "uchybił należytej ocenie przeprowadzonych przez organ dowodów".

Po drugie, art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności, pomimo że wniosek skarżącej stanowił nadużycie prawa do informacji publicznej.

Po trzecie, art. 149 § 1 p.p.s.a. przez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W ocenie organu, w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy nie można przypisać organowi bezczynności.

Po czwarte, art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie wobec okoliczności, że organ nie pozostawał w bezczynności.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto organ wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Prawo do informacji publicznej zostało wyrażone w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji tego prawa określa przede wszystkim ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.). Natomiast prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska wyrażone zostało w art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Zakres tego prawa - zgodnie z art. 81 Konstytucji RP - determinuje ustawa zwykła, w szczególności art. 9 ustawy środowiskowej.

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 61 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Odnosząc się ogólnie do zarzutu nadużycia prawa do informacji należy wyjaśnić, że cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej, jak również informacji o środowisku, mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego wiąże się z problematyką "używania" tego prawa, w tym również jego nadużywania. Zatem ewentualne zjawisko nadużywania prawa dostępu do informacji może być brane pod uwagę nie na etapie dokonywania wykładni art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej, czyli na etapie odkodowywania normy prawnej wraz z jej "percepcją" dla ustalenia przedmiotowych granic prawa podmiotowego dostępu do informacji o środowisku, lecz na etapie późniejszym, tj. po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji o środowisku podlegającej udostępnieniu, a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji. Dopiero sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa. Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji o środowisku wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji o środowisku powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. Zarzut nadużycia prawa do informacji nie mógł zatem być uznany za skuteczny wobec faktu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym ustaleniu podlegał dopiero charakter żądanej informacji, a organ nie odmówił jej udostępnienia z uwagi na nadużycie prawa do informacji, lecz z uwagi na uznanie, że żądana informacja nie stanowi informacji o środowisku.

W podstawach skargi kasacyjnej nie został powołany art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej, co przesądza o tym, że skarżąca nie zakwestionowała skutecznie przyjętej przez Sąd I instancji oceny charakteru żądanej we wniosku informacji jako informacji o środowisku. W piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Ustawy, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, można podzielić na ustawy ograniczające dostęp do informacji publicznej ze względu na szczególny rodzaj chronionych przez nie dóbr oraz ustawy, które szczegółowo i obszernie, ale odmiennie niż ustawa o dostępie do informacji publicznej, regulują dostęp do określonego rodzaju informacji publicznej (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 45). Do drugiej z wyżej wymienionych kategorii ustaw należy ustawa środowiskowa. Jeżeli materia żądania wniosku dotyczy informacji o środowisku i jego ochrony, to informacji publicznej udziela się w oparciu o przepisy ustawy środowiskowej, W każdym przypadku, gdy przedmiotem konkretnego postępowania będzie któryś z celów określonych w art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy środowiskowej, to rozwiązania i instytucje wynikające z tej ustawy znajdować będą zastosowanie. Ustawa środowiskowa wprowadziła otwartą definicję informacji o środowisku i jego ochronie, stanowiąc w art. 9 ust. 1 m.in., że udostępnieniu podlegają informacje dotyczące stanu elementów środowiska oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami, emisji i zanieczyszczeń.

Norma z art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej rozstrzyga o zakresie przedmiotowym informacji o środowisku podlegających udostępnieniu. Udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności (art. 9 ust. 1 pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (art. 9 ust. 1 pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (art. 9 ust. 1 pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (art. 9 ust. 1 pkt 5).

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 74 ust. 3 Konstytucji każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, w orzecznictwie przyjęto, że to prawo podmiotowe ma zakres szerszy niż wynika to z literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3483/18, LEX nr 2785199). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została wymieniona w art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej, chyba że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej stanowi transpozycję do polskiego systemu prawnego dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. Urzęd. WE seria L nr 41 poz. 26, dalej: dyrektywa). W motywie 10 dyrektywy wskazano, że: "definicja informacji o środowisku powinna zostać sprecyzowana, tak by uwzględniać informacje w dowolnej formie dotyczące stanu środowiska, czynników, środków lub działań, które wpływają lub mogą wpłynąć na środowisko lub mają na celu jego ochronę, analizy kosztów i korzyści oraz analizy gospodarcze wykorzystywane w ramach takich środków lub działań, jak również informacje dotyczące stanu ludzkiego zdrowia i bezpieczeństwa, łącznie ze skażeniem łańcucha pokarmowego, warunkami życia człowieka, obiektami kultury i budowlami w stopniu, w jakim ulegają one lub mogą ulec, wpływowi tych elementów". Prawodawca unijny zaznaczył, że przepisy o dostępie do informacji o środowisku mają zastosowanie do zjawisk związanych z funkcjonowaniem elementów o charakterze przyrodniczym. Ustawa środowiskowej nie zawiera własnej definicji "środowiska". Ustawodawca zdefiniował natomiast to pojęcie w art. 3 pkt 39 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54 – dalej: p.o.ś.). Zgodnie z tym przepisem, przez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Ustawa środowiskowa dotyczy zatem informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2019 r., I OSK 2158/17 oraz K. Tarnacka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Wyd. Sejmowe Warszawa 2009, s. 211.).

W konsekwencji, w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że informacje dotyczące wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, które odbyły się poza procesem tworzenia planu urządzania lasu (tj. dotyczących wdrażania już zatwierdzonego planu, a nie tworzenia nowego), mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie. Lasy są elementem środowiska, co wynika wprost z art. 1 pkt 1 ustawy o lasach w związku z art. 3 pkt 39 p.o.ś. Plan urządzenia lasu, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach, to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej. Jego sporządzenie jest obowiązkowe dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa i następuje na koszt i zlecenie Lasów Państwowych (art. 19 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o lasach). Plan urządzenia lasu musi być zatwierdzony przez ministra właściwego do spraw środowiska. Plan urządzenia lasu to kluczowy dokument nierozłącznie związany z aspektami środowiskowymi i ochronnymi gospodarki leśnej. Mając na uwadze strukturę planu, zwłaszcza w kontekście związków programu ochrony przyrody z celami gospodarczymi leśnictwa, nie sposób nie zauważyć, że żądane przez skarżącą informacje są informacjami dotyczącymi środowiska. Plan urządzenia lasu, przez włączenie w jego ramy programu ochrony przyrody, jest także instrumentem ochrony środowiska, a z tego wynika, że dane dotyczące opracowania czy realizacji takiego instrumentu, także pod względem podmiotów uczestniczących w tym procesie, są informacjami dotyczącymi środowiska. Wskazane działania wynikające z planu urządzenia lasu są jednoznacznie nakierowane na ochronę środowiska. Mają zatem wpływ na stan środowiska, którego elementem jest las. Nie można więc podzielić stanowiska organu, że żądane informacje nie dotyczą środowiska.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 14 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy środowiskowej należy wskazać, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Przepis ten nie ma charakteru materialnego, lecz procesowy. Przepis ten bowiem nie stanowi normy prawnej kształtującej uprawnienia lub obowiązki zewnętrznego w odniesieniu do administracji publicznej podmiotu, lecz określa obowiązki organu w ramach prowadzonego postępowania o udostępnienie informacji publicznej, powinien być zatem powiązany z podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei art. 20 ust. 1 ustawy środowiskowej stanowi, że odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji.

Niezależnie od powyższego uchybienia formalnego w zakresie konstrukcji tego zarzutu kasacyjnego, należy przyjąć, że konsekwencją zaprezentowanego wyżej stanowiska odnośnie do charakteru informacji objętych wnioskiem, jest brak możliwości uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 14 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy środowiskowej. Informacja, której udostępnienia żądała skarżąca, stanowi informację o środowisku, więc jej udostępnienie powinno nastąpić z zachowaniem terminu określonego w art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej, a odmowa udostępnienia powinna przybrać formę decyzji administracyjnej, o czym przesądza art. 20 ust. 1 ustawy środowiskowej. Ponadto, z art. 16 w związku z art. 20 ustawy środowiskowej wynika enumeratywny katalog sytuacji, w których władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji oraz wskazują decyzję administracyjną jako prawną formę odmowy udostępnienia informacji. Jeżeli nie zachodzi żadna przesłanka odmowy, a organ nie odmówił udostępnienia informacji w drodze decyzji, to zastosowanie znajduje art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej. Oznacza to, że organ udostępnia wnioskowane informacje co do zasady bez zbędnej zwłoki, a udostępnienie takie przybiera formę czynności materialno-technicznej.

W tej sprawie organ nie wydał decyzji odmownej. Organ nie udzielił skarżącej informacji argumentując, że nie stanowią one informacji o środowisku. Skład orzekający aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2023 r. sygn. III OSK 6352/21, uznający że: "informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, które kierowane są do organu i dotyczą realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej".

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo zastosował ten przepis, w konsekwencji stwierdzenia, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji o środowisku pozostawał w bezczynności. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji o środowisku nie jest od momentu wniesienia wniosku postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym, do którego znajdowałyby zastosowanie, na zasadzie legi generali, przepisy k.p.a. Postępowanie to wchodzi w tę "fazę" dopiero w chwili ziszczenia się przesłanek do wydania decyzji administracyjnej odmownej. W tej sprawie przepisy k.p.a. nie znajdowały zatem zastosowania i nie mogły zostać naruszone.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.