Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 805/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Asesor WSA - Dorota Brzozowska, Protokolant - st. spec. Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia lutego 2022 r. nr w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 7 lutego 2022 r., nr [...], Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również jako: "Prezes UOKiK" "Prezes Urzędu" lub "Organ"), działając na podstawie art. 13v ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 424, dalej jako: "ustawa" lub "ustawa o przeciwdziałaniu nadmierny opóźnieniom w transakcjach handlowych") w punkcie:

I.1 - stwierdził nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie luty, marzec i kwiecień 2020 r. przez N. SA z siedzibą w T. (dalej również jako: "Spółka", "Strona" lub "Skarżąca"), to jest działanie naruszające zakaz, o którym mowa wart. 13b ust. 1 i 2 ustawy;

I.2 - nałożył na N. SA z siedzibą w T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 3 098 201,96 zł, płatną do budżetu państwa;

II.1- obciążył N. SA z siedzibą w T. kosztami postępowania w wysokości 485,23 zł;

II.2 - zobowiązał N. SA z siedzibą w T. do zwrotu Prezesowi Urzędu kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia, w którym rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów stanie się ostateczna.

Kontrolowane przez Sąd rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

Prezes UOKiK, działając w oparciu o treść art. 13c ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, na podstawie danych przekazanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, przeprowadził analizę prawdopodobieństwa nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez Skarżącą.

Przeprowadzona analiza dała podstawę do przyjęcia, że szacowana wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę, w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r., może wyczerpywać przesłanki nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych opisane w ustawie.

W tej sytuacji, działając na podstawie art. 13c ust. 2 i art. 13e ust. 2 w związku z art. 13b ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, Prezes UOKIK 17 czerwca 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez N. SA, obejmujące okres luty - marzec - kwiecień 2020 roku, tj. trzy kolejne miesiące, przypadające w okresie 2 lat przed dniem wszczęcia postępowania. Postępowanie zostało zarejestrowane pod znakiem [...].

Prezes UOKiK 30 czerwca 2020 r. działając na podstawie art. 13f ust. 1 i ust. 2 oraz art. 13g ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w celu pozyskania materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego, wezwał Stronę do przekazania dokumentów i informacji dotyczących działalności Spółki, w szczególności w zakresie dokonywanych przez nią transakcji handlowych i rozliczeń z kontrahentami, tj.:

- oświadczenia o posiadanym statusie przedsiębiorcy: mikro, mały, średni lub duży przedsiębiorca;

- dokumentacji opisującej w języku polskim przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, stosownie do treści art. 10 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r., poz. 217 ze zm., dalej jako: "ustawa o rachunkowości");

- informacji o zestawieniu kont, stosownie do treści art. 15 ustawy o rachunkowości, a także zestawieniu kont pomocniczych w zakresie rozrachunków z kontrahentami, stosownie do treści art. 16 ustawy o rachunkowości;

- informacji dotyczących dokonywanych transakcji handlowych, w których świadczenie pieniężne, czyli wynagrodzenie za dostarczone towary lub wykonane usługi stało się wymagalne po 1 stycznia 2020 r., w formie uzupełnionej tabeli stanowiącej załącznik nr 1 wezwania (Tabela nr 1);

- plików JPK_VAT, w części dotyczącej ewidencji zakupów VAT, o których mowa w treści art. 193a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm, dalej: "Ordynacja podatkowa") za miesiące: wrzesień 2019 r., październik 2019 r., listopad 2019 r., grudzień 2019 r., styczeń 2020 r., luty 2020 r., marzec 2020 r., kwiecień 2020 r., w strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej;

- plików JPK_WB, zawierających wyciągi bankowe dotyczące każdego z rachunków bankowych stosowanych do rozliczeń z kontrahentami z tytułu odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług, za okres od 1 stycznia 2020 r. do dnia wypełnienia Tabeli nr 1, w zakresie obciążeń rachunków bankowych, w strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej.

W wyniku wielokrotnie wystosowywanych do Spółki wezwań, Prezes UOKiK gromadził materiał dowodowy sprawy, wyjaśniając wraz ze Stroną pojawiające się na bieżąco wątpliwości co do przedstawianych przez Spółkę informacji i zestawień. W toku postępowania, w szczególności między innymi:

Spółka pismem z 13 lipca 2020 r. wraz z oświadczeniem o statusie przedsiębiorcy z 6 lipca 2020 przekazała na nośniku danych, tj. płycie CD folder "Dane UOKiK 1" zawierający: dokumentację opisującą politykę rachunkowości oraz informację o zestawieniu kont księgowych w N. SA; pliki JPK_VAT; pliki JPK_WB oraz informację o dziennym poziomie przeterminowania należności i zobowiązań za miesiące luty, marzec, kwiecień 2020 roku. W pozostałym zakresie Spółka złożyła uwzględniony wniosek o przedłużenie terminu na przekazanie wskazanych w wezwaniu dokumentów.

Następnie pismem z 17 lipca 2020 roku Spółka przekazała na nośniku danych, tj. płycie CD dane o dokonanych transakcjach handlowych dotyczących zobowiązań Strony w postaci uzupełnionej Tabeli nr 1 oraz informacje o posiadanych i potwierdzonych statusach przedsiębiorcy w odniesieniu do dostawców Strony.

Po ustaleniu przez Prezesa UOKIK, że złożone dokumenty i informacje wymagają uzupełnienia, w wykonaniu kolejnego wezwania – z 7 sierpnia 2020 r. - pismem z 18 sierpnia 2020 r. Strona przedłożyła nośnik danych, tj. płytę CD z opisem zawartości i podaniem znaku sprawy zawierający dokumenty podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Dodatkowo poza zakresem wezwania Spółka zamieściła na wspomnianym nośniku danych pliki JPK_WB, które zostały skorygowane w zakresie płatności realizowanych przez bank [...] SA. Strona postępowania dopatrzyła się bowiem, że wcześniej przekazane dane były niekompletne. Spóła udzieliła również wyjaśnień w zakresie wątpliwości interpretacyjnych zawartości Tabeli nr 1 (wartości dodatnie i ujemne) oraz dat wpływu faktur, opisała również funkcjonujące mechanizmy faktoringu. W zakresie usunięcia niezgodności pomiędzy tytułem przelewu zamieszczonym w Tabeli nr 1 a danymi z plików JPK_WB Spółka złożyła uwzględniony wniosek o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi.

Pismem z 26 sierpnia 2020 r. Spółka złożyła wyjaśnienia do wezwania z 7 sierpnia 2020 r. w zakresie niezgodności pomiędzy tytułem przelewu zamieszczonym w Tabeli nr 1 a danymi z plików JPK_WB przedkładając tabelę z uzupełnionymi danymi o opisy wynikające z plików JPK_WB dla znacznej części transakcji. Dla części transakcji, dla których identyfikacja opisu jednoznacznie zgodnego z plikiem JPK_WB nie była możliwa, Strona zobowiązała się do przesłania przedmiotowych danych niezwłocznie po zakończeniu prac ze współpracującymi bankami. Strona postępowania wyjaśniła również na czym polega płatność realizowana w formie przelewu polecenie pobrania (direct debit). Ustosunkowując się do informacji o braku możliwości odczytania pliku znajdującego się na nośniku danych przekazanym wraz z pismem z 18 sierpnia 2020 r. Strona wyjaśniła, że przyczyną jest zbyt duża objętość pliku. Spółka poinformowała jednocześnie, że czyni starania przekazania pliku w formie umożliwiającej jego odczytanie. Strona wniosła o wydłużenie terminu na przekazanie prawidłowych plików.

W wezwaniu z 3 września 2020 r. Prezes UOKIK poinformował Stronę, że załączona do pisma z 26 sierpnia 2020 r. płyta CD nie zawiera plików wskazanych przez Spółkę. Ponadto negatywnie odniósł się do wniosku o wydłużenie terminu, wyznaczając 3-dniowy termin na uzupełnienie braków, tj. przesłanie pliku JPK_WB z Banku Millennium w formie umożliwiającej odczytanie pliku.

W wyniku przeprowadzanej sukcesywnie analizy nadsyłanych materiałów, Prezes UOKiK stwierdził, że nadal wymagają one uzupełnienia. Wezwaniem z 5 października 2020 r. Prezes UOKiK wezwał Stronę postępowania do:

- przekazania brakujących plików JPK_WB (dla trzech rachunków bankowych: PL79116022020000000235135045, PL74116022020000000459712154 oraz PL23116022020000000236796499), które zostały wskazane przez Stronę w Tabeli nr 1 oraz rozwinięcie komentarza "Przelew automatyczny";

- złożenia wyjaśnień do Tabeli nr 1, w szczególności opisania mechanizmów spełniania świadczeń pieniężnych oraz przedłożenia dokumentacji dla transakcji opatrzonych komentarzem Strony: "Inne rozliczenia", "Kompensata", "zapłata na rzecz faktoringu", opisania mechanizmu dokonanych przez N. SA przedpłat oraz nierozliczonych korekt świadczeń pieniężnych względem kontrahentów. Prezes Urzędu wezwał również do wyjaśnienia wątpliwości w zakresie identyfikatora podatkowego NIP dostawców, rozbieżności w zakresie terminów zapłaty, daty wpływu dokumentów zakupu oraz sposobu obliczania terminów zapłaty;

- wskazania wartości świadczeń pieniężnych wymagalnych w okresie objętym postępowaniem otrzymanych przez Stronę po terminie lub nieotrzymanych do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem. Jednocześnie Prezes UOKiK wezwał do przesłania plików JPK_VAT w zakresie ewidencji sprzedaży;

- wskazania czy w okresie objętym postępowaniem wystąpiły okoliczności mające wpływ na wymiar kary w postaci zdarzenia przyjmującego charakter siły wyższej mającego wpływ na wystąpienie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez N. SA.

Pismem z 27 listopada 2020 r. Prezes UOKiK wezwał Stronę do wskazania sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych oraz otrzymanych po terminie w okresie objętym postępowaniem tj. luty, marzec, kwiecień 2020 roku (tj. należności Strony), których dzienne zestawienia Strona postępowania przedstawiła wraz z pismem z 15 października 2020 r. Ponadto Spółka została wezwana do wypełnienia, zgodnie ze wskazanymi kryteriami, załączonej do wezwania Tabeli Należności w arkuszu kalkulacyjnym Microsoft Excel oraz przekazania plików JPK_WB dotyczących każdego z rachunków bankowych stosowanych do rozliczeń z kontrahentami z tytułu odpłatnej dostawy towarów lub usług (należności N. SA) obejmujących okres od stycznia 2020 r. do kwietnia 2020 r. W zakresie należności z tytułu sprzedaży towarów lub usług Strona została zobowiązana do opisania mechanizmu dokonywania potrąceń oraz przedłożenia ewidencji rozrachunków dla należności, które stały się wymagalne w okresie od 2 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r.

W odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK z 27 listopada 2020 r. N. SA pismem z 16 grudnia 2020 r. ustosunkowała się do jego treści, przekazując obok wyjaśnień, na nośniku danych, tj. płycie CD pliki w arkuszu kalkulacyjnym Microsoft Excel oraz pliki w formacie xml zawierające:

- podsumowanie wysokości nieotrzymanych należności w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. (folder "Katalog 1");

- "Tabelę należności" zawierającą informacje o nieotrzymanych oraz otrzymanych po terminie świadczeniach pieniężnych od odbiorców handlowych (folder "Katalog 2");

- pliki JPK_WB dla rachunków stosowanych do rozliczeń z kontrahentami z tytułu odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług obejmujących okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. (folder "Katalog 3");

- ewidencje rozrachunków obejmujących należności z tytułu dostarczonych towarów lub wykonanych usług, które stały się wymagalne w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. (folder "Katalog 5").

W treści pisma Strona udzieliła również wyjaśnień odnośnie praktyk stosowanych w N. SA w zakresie potrąceń wzajemnych zobowiązań. Ponadto Strona powołując się na interpretację przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz wytyczne Ministerstwa Rozwoju zakresie realizacji zapisów wspomnianej ustawy zadeklarowała, że przedłoży zestawienie nieotrzymanych oraz otrzymanych po terminie należności w szerszym zakresie czasowym niż pierwotnie to zrobiła.

Zgodnie z powyższą deklaracją wraz z pismem z 22 grudnia 2020 r. Spółka przekazała na nośniku danych, tj. płycie CD w formie arkusza kalkulacyjnego Microsoft Excel zestawienie nieotrzymanych oraz otrzymanych po terminie należności, których termin zapłaty upłynął w okresie 1 lutego 2018 r. do 1 stycznia 2020 r. a ich zapłata nastąpiła w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. lub nie nastąpiła.

W toku postępowania, Prezes UOKiK zbierał też materiał dowodowy u kontrahentów Spółki. I tak kontrahenci Strony złożyli oświadczenia o posiadanym statusie, a także przedstawili informacje dotyczące transakcji handlowych ze Stroną: pismo H. sp. z o.o. z siedzibą w P. z 7 stycznia 2021 roku, pismo [...] SA z siedzibą w O.z 11 stycznia 2021 roku, pismo P. SA z siedzibą w W. z 11 stycznia 2021 roku, pismo P. SA z siedzibą w S. z 11 stycznia 2021 roku, pismo A. z siedzibą SS. w S.z 19 stycznia 2021 roku. Pismem z 5 lutego 2021 roku E. SA z siedzibą w V. w Szwajcarii złożyła oświadczenie o statusie przedsiębiorcy, przekazała również informacje o transakcjach handlowych wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami dotyczącymi współpracy z N. SA.

W odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOkiK kolejni kontrahenci Strony przekazali informacje o umownych terminach zapłaty i datach zapłaty świadczeń pieniężnych wskazanych przez Spółkę jako otrzymane po terminie. Uczynili to w następujących pismach: Apteka G. sp. z o.o. pismo z 23 lipca 2021 r., A. sp. z o.o. z siedzibą w S. pismo z 2 sierpnia 2021 r. Zespół Opieki Zdrowotnej M. sp. z o.o. z siedzibą w m. T. pismo z 28 lipca 2021 r. S. sp. z o.o. z siedzibą w G. pismo z 29 lipca 2021 r. S. sp. z o.o. z siedzibą w K. pismo z 3 sierpnia 2021 r., T.(...) sp. z o.o. z siedzibą w W. pismo z 6 sierpnia 2021 r., T. sp. z o.o. z siedzibą w m. W. pismo z 5 sierpnia 2021 r., S(...) sp. z o.o. z siedzibą w W. pismo z 11 sierpnia 2021 r., B. (...)sp. z o.o. z siedzibą w K. pismo z 23 sierpnia 2021 r., M. sp. z o.o. z siedzibą w W. pismo z 23 sierpnia 2021 r.

Informacje przedstawiane przez kontrahentów i Spółkę były weryfikowane przez Organ w toku dalej prowadzonego postępowania.

Przykładowo pismem z 18 sierpnia 2021 roku N. SA wyjaśniła rozbieżności w przekazanych uprzednio danych, załączyła na nośniku danych, tj. płycie CD dokumentację na okoliczność spełnienia świadczeń pieniężnych względem swoich kontrahentów, m.in. potwierdzenia przelewów, wyciągi z ksiąg rachunkowych (folder "Punkt II katalog 2"). Strona zweryfikowała oraz wskazała faktyczny termin zapłaty Świadczeń pieniężnych z terminem zapłaty "0 dni", dla których wykazała jednocześnie opóźnienie w ich spełnieniu (folder "Punkt II katalog 3") przedkładając jednocześnie kopie dowodów zakupu. N. SA przedłożyła również kopie umów przelewu wierzytelności i zawiadomień o cesji wierzytelności w odniesieniu do świadczeń pieniężnych otrzymanych po terminie (folder "Punkt I katalog "2").

W przypadkach, w których wskazany przez Stronę w Tabeli nr 1 umowny termin zapłaty przekraczał 60 dni liczonych od dnia doręczenia Stronie faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi Prezes Urzędu w oparciu o dane opublikowane w bazie Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (SUDOP) poczynił ustalenia w zakresie statusu przedsiębiorców, którzy dokonywali na rzecz Strony postępowania odpłatnej dostawy towarów i usług.

W odpowiedzi na kolejne wezwania, pismem z 3 listopada 2021 r. N. SA wyjaśniła rozbieżności wskazując prawidłowe dane w zakresie: daty zakupu, daty wpływu dowodu zakupu, terminu zapłaty, daty spełnienia świadczenia a także formy spełnienia świadczeń pieniężnych opisanych w wezwaniu. Na potwierdzenie złożonych wyjaśnień Strona załączyła dokumentację w postaci kopii dowodów zakupu, bankowych potwierdzeń realizacji przelewu, umów, dokumentów kompensaty oraz wydruków z systemu księgowego.

7 grudnia 2021 r. Prezes Urzędu dołączył do akt postępowania roczne skonsolidowane sprawozdanie zarządu grupy kapitałowej N. za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. oraz roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe N. SA za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r.

Po analizie tak zebranego materiału dowodowego, Prezes UOKiK działając na podstawie art. 74 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 9 Kpa w piśmie z 7 grudnia 2021 r. opisał przedstawiony Stronie zarzut nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, poprzez wskazanie świadczeń pieniężnych, które Prezes Urzędu uznał za niespełnione oraz spełnione po terminie przez N. S.A. w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r.

Tym samym pismem Prezes Urzędu poinformował Stronę o treści art. 10 § 1 Kpa oraz wskazał, że Strona może ustosunkować się do postawionego zarzutu nadmiernego opóżniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych oraz zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Pismem z 27 grudnia 2021 r. w reakcji na wniosek Spółki Prezes Urzędu poinformował Stronę o kwestiach formalnych związanych z przeglądaniem akt w siedzibie Urzędu oraz przedłużył do 14 stycznia 2022 r. termin na wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego oraz przedstawienia stanowiska wobec zarzutu nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych opisanego w piśmie z 7 grudnia 2021 r.

W dniu 4 stycznia 2022 r. udostępniono pełnomocnikowi Spółki akta sprawy. Pismem z 14 stycznia 2022 r. Strona przedstawiła swoje stanowisko co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Wniosła o odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 6 oraz na podstawie art. 13v ust. 8 ustawy, przeprowadzenie dowodów określonych w uzasadnieniu; zwrócenie się do wskazanych odbiorców Strony na okoliczność ustalenia szczegółów przebiegu współpracy w okresie objętym postępowaniem; zastrzegła, że dokumenty przekazane w postępowaniu stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a także wniosła o nieobciążanie jej kosztami postępowania w całości lub w części. Ponadto Strona przedstawiła swoje stanowisko oraz uzasadnienie w zakresie zebranego materiału dowodowego w tym naruszenia zasady bezpośredniości postępowania dowodowego oraz sposobu ustalania biegu terminów płatności, a także uzasadnienie wniosku o odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 6 i 8 ustawy wraz z przedstawieniem argumentów w tym zakresie.

Pismem z 25 stycznia 2022 r. Strona złożyła dodatkowe wyjaśnienia dotyczące transakcji rozliczanych za pomocą faktoringu odwróconego oraz przedłożyła w formie tabel Microsoft Excel historie rachunków bankowych z rzeczywistymi datami spełnienia świadczenia przez [...] sp. z o.o. na rzecz dostawców Spółki wnosząc o przeprowadzenie dowodów z ww. dokumentacji.

Zaskarżoną obecnie decyzją z 7 lutego 2022 r., nr [...], Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów działając na podstawie art. 13v ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych w punkcie:

I.1 - stwierdził nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie luty, marzec i kwiecień 2020 r. przez N. SA z siedzibą w T. to jest działanie naruszające zakaz, o którym mowa wart. 13b ust. 1 i 2 ustawy;

I.2 - nałożył na N. SA z siedzibą w T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 3 098 201,96 zł, płatną do budżetu państwa;

II.1- obciążył N. SA z siedzibą w T. kosztami postępowania w wysokości 485,23 zł;

II.2 - zobowiązał N. SA z siedzibą w T. do zwrotu Prezesowi Urzędu kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia, w którym rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes UOKiK co do swojej właściwości wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275), Prezes Urzędu jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu prowadzona jest w interesie publicznym. Zatem w związku z faktem, iż na podstawie treści art. 13 c ust. 1 ustawy postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych prowadzi Prezes Urzędu kompetencje te należy powiązać z delegacją wskazaną w treści art. 31 pkt 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że Prezes Urzędu wykonuje inne zadania określone w ustawie lub ustawach odrębnych. W ten sposób działania podejmowane w ramach ochrony rynku na podstawie ustawy podejmowane są w interesie publicznym.

Wyjaśnił, że interes publiczny dotyczy ogółu, nieokreślonej z góry liczby osób. Jego naruszenie zachodzi głównie wtedy, gdy działaniem danego przedsiębiorcy zagrożony jest interes ogólnospołeczny lub jakiś szerszy krąg uczestników. Nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, tj. nierzetelne regulowanie własnych zobowiązań jest niewątpliwie takim zagrożeniem, ponieważ negatywnie wpływa na rozwój gospodarki, przyczyniając się do powstawania zatorów płatniczych.

Wskazał, że zgodnie z art. 13b ust. 1 ustawy zakazane jest nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmioty, o których mowa w art. 2, niebędące podmiotami publicznymi. Stosownie do art. 13b ust. 2 ustawy określającego znamiona deliktu administracyjnego nadmierne opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmiot, o którym mowa w art. 2, niebędący podmiotem publicznym, ma miejsce w przypadku, gdy w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez ten podmiot wynosi co najmniej 2 000 000 złotych. W odniesieniu do postępowań wszczynanych w latach 2020 i 2021, nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych ma miejsce, gdy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez ten podmiot wyniesie co najmniej 5 000 000 zł - stosownie do treści art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1649 ze zm.).

W art. 4 pkt 1 ustawa wskazuje, że transakcja handlowa oznacza umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Umowy te (transakcje handlowe), posiadają zatem następujące cechy:

- są umowami odpłatnymi;

- przedmiotem umów jest dostawa towarów lub świadczenie usług;

- stronami tych umów są podmioty, o których mowa w art. 2 ustawy;

- zostały zawarte w związku z prowadzoną przez te podmioty działalnością.

Świadczenia pieniężne, w rozumieniu ustawy stanowią wynagrodzenie za dostawę towaru lub świadczenie usług w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 1a).

Prezes UOKiK wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w sprawie było ustalenie czy Spółka nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, w rozumieniu art. 13b ust. 2 ustawy w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 roku, a zatem ustalenie, czy w wyżej wymienionym okresie objętym postępowaniem doszło do naruszenia przez Stronę zakazu określonego w art. 13b ust. 1 ustawy.

Organ wyjaśnił, że Spółka kumulatywnie spełniła przesłanki warunkujące możliwość stwierdzenie tej okoliczności, bowiem:

- posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 ustawy;

- zawiera transakcje handlowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy w związku z prowadzoną przez strony tych umów działalnością;

- nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie objętym postępowaniem - stosownie do art. 13b ustawy.

Równocześnie Spółka nie posiada statusu podmiotu publicznego.

Prezes UOKiK w szczególności wskazał, że N. SA z siedzibą w T. jest spółką prawa handlowego, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...], posiada numer REGON [...] oraz NIP [...]. Strona prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem jej działalności jest w przeważającym zakresie sprzedaż hurtowa wyrobów farmaceutycznych i medycznych. Z ogólnodostępnych źródeł informacji, w tym m.in. ze strony internetowej Giełdy Papierów Wartościowych w [...] z siedzibą w W., na której N. SA jest notowana od 2004 roku, wynika, że większość akcji N. SA znajduje się w rękach prywatnych. Głównymi akcjonariuszami skupiającymi ponad 60 % wszystkich akcji są: K.H. z podmiotami zależnymi, W.T.H., A. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z podmiotami zależnymi. Z uwagi na powyższe Strona nie posiada statusu podmiotu publicznego.

Prezes Urzędu ustalił na podstawie rzetelnego oświadczenia Strony, że nie posiada ona statusu mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 187/70 z 26.6.2014), o którym mowa w art. 4 pkt 5 ustawy, co daje podstawę do stwierdzenia, że jest ona dużym przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy.

Organ wskazał, że wyłączył z prowadzonego postępowania świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych nieobjętych zakresem podmiotowym ustawy oraz świadczenia o charakterze pieniężnym nieobjęte jej zakresem przedmiotowym. W ten sposób jako niepodlegające weryfikacji w toku postępowania pod kątem ich terminowego spełnienia Prezes Urzędu uznał zobowiązania Strony przedstawione Tabeli M decyzji, a w tym:

a) świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych, w których kontrahentami Strony - drugą stroną transakcji handlowych nie byli przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz inne podmioty nieobjęte dyspozycją art. 2 ustawy (osoby fizyczne niewykonujące działalności gospodarczej, wspólnoty mieszkaniowe);

b) świadczenia o charakterze pieniężnym wynikające z umów, na podstawie których wykonywane są czynności bankowe w rozumieniu przepisów art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - stosownie do treści art. 3 pkt 2 Ustawy (opłaty za prowadzenie rachunku),

c) świadczenia o charakterze pieniężnym niewynikające z transakcji handlowych w rozumieniu art. 4 pkt 1 Ustawy - opłaty stanowiące należności o charakterze publicznoprawnym (opłata wynikająca z decyzji administracyjnej, opłata sądowa).

W tym zakresie Organ oparł się na własnych ustaleniach poczynionych na podstawie informacji przekazanych przez Spółkę.

Prezes Urzędu wyłączył od rozstrzygania w toku postępowania również świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych udokumentowanych fakturami VAT, dla których przyporządkowane zostały faktury korygujące na pełną wartość świadczenia pieniężnego wynikającą z faktury pierwotnej oraz świadczenia pieniężne wynikające z dowodów zakupu, dla których Strona dokonała korekt księgowych na pełną wartość świadczenia pieniężnego (storno techniczne). Przedmiotowe świadczenia pieniężne zostały przedstawione w tabeli N decyzji.

Odnosząc się do aspektu związanego z okresem objętym postępowaniem, tj. luty, marzec, kwiecień 2020 r., Prezes UOKiK wyłączył z zakresu rozstrzygania świadczenia pieniężne, które nie były wymagalne w okresie objętym postępowaniem, a w tym:

a) świadczenia pieniężne spełnione przez Stronę w całości przed okresem objętym postępowaniem, tj. przed 1 lutego 2020 r. - wyszczególnione w Tabeli O;

b) świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po okresie objętym postępowaniem, tj. te których termin zapłaty przypadał 30 kwietnia 2020 r. lub później - wyszczególnione w Tabeli P.

Prezes UOKiK wyłączył również z zakresu rozstrzygania świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne przed 2 stycznia 2020 r. i jako takie nie podlegają ocenie pod kątem ich terminowego spełnienia w postępowaniu w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 19lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych "nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych może być stwierdzone także w przypadku świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r., z tym że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ustalając wystąpienie takiego nadmiernego opóźniania się, w przypadku takich transakcji handlowych, uwzględnia jedynie te świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po tym dniu". Świadczenia te zostały przedstawione w Tabeli O w pozycjach 6144 i 6145.

Prezes Urzędu wyjaśnił również, że podczas ustalania czy Strona postępowania nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie objętym postępowaniem nie uwzględnił świadczeń pieniężnych, co do których nie budziła wątpliwości ich zapłata przed upływem terminu zapłaty i uznał je za spełnione w terminie. W tym zakresie, na podstawie wyjaśnień Strony i przedstawionych przez nią dowodów uznał za spełnione w terminie również świadczenia pieniężne bez odroczonego terminu zapłaty, których zapłata nastąpiła gotówką lub debetową kartą płatniczą. Transakcje handlowe, w których strony uzgodniły, że zapłata za towary lub usługi następuje gotówką lub kartą w momencie ich nabycia, tj. nie następuje odroczenie płatności, nie podlegają ocenie z punktu widzenia potencjalnych opóźnień w płatnościach.

Terminowe spełnienie omawianych świadczeń pieniężnych znalazło potwierdzenie w przekazanych przez Spółkę plikach JPK_WB, zawierających wyciągi bankowe Strony, które zostały zweryfikowane pod tym kątem, poprzez sprawdzenie tytułów przelewów zawierających numery konkretnych faktur, jak również poprzez ustalenie, że kwota zapłacona stanowi sumę świadczeń pieniężnych wynikających z faktur wskazanych w tytule przelewu lub kwota przelewu bankowego stanowi sumę świadczeń pieniężnych wynikających z faktur wskazanych przez Stronę jako spełnione danym przelewem. Prezes Urzędu ustalił datę spełnienia świadczenia pieniężnego w oparciu o informacje przekazane przez Stronę w Tabeli nr 1 oraz wyciągi bankowe w plikach JPK_WB - w zakresie w jakim te informacje były ze sobą spójne. W zakresie w jakim informacje przekazane przez Stronę nie znalazły odzwierciedlenia w plikach JPK_WB, Prezes Urzędu ustalił stan faktyczny w oparciu o dodatkowe dowody przedłożone przez Stronę w postaci potwierdzeń przelewu, wyciągów z ksiąg rachunkowych, dokumentów kompensat, dokumentacji związanej z faktoringiem a także w oparciu o wyjaśnienia Strony, składane w toku postępowania, które zostały uznane za rzetelne i wiarygodne.

W szczególności Prezes UOKiK uwzględnił wyjaśnienia Spółki zwarte w piśmie z 18 sierpnia 2020 r. tłumaczące znaczenie opisów zastosowanych w Tabeli nr 1 "sprzedaż wierzytelności do faktoringu" oraz "zaplata na rzecz faktoringu". Następnie do pisma z 15 października 2020 roku Strona załączyła dokumentację w postaci skanów zawiadomień, powiadomień, deklaracji i informacji o cesji wierzytelności z których wynikało, że z częścią dostawców rozlicza się za pomocą faktoringu odwróconego obsługiwanego przez [...] sp. z o.o. Istota tego rodzaju finansowania polega na spełnianiu świadczeń pieniężnych przez instytucję finansującą (faktora) na rzecz dostawców najpóźniej w dniu wymagalności poszczególnych świadczeń pieniężnych, w związku z czym w tym przypadku nie może dochodzić do spełniania świadczeń pieniężnych po terminie ich wymagalności. Prezes Urzędu ustalił, że świadczenia pieniężne objęte faktoringiem odwróconym i sfinansowane przez faktora zostały spełnione przed okresem objętym postępowaniem lub zostały spełnione w terminie. Świadczenia te zostały przedstawione odpowiednio w Tabeli O oraz w Tabeli R i zostały oznaczone gwiazdką przy numerze porządkowym wynikającym z Tabeli nr 1.

Świadczenia pieniężne, których termin zapłaty przypadał w okresie objętym postępowaniem spełnione przez Stronę w terminie zostały ujęte przez Prezesa Urzędu w Tabelach R i S.

Prezes wyjaśnił także, że w Tabeli nr 1, poza fakturami dokumentującymi zobowiązania Strony, dla których wartości świadczeń pieniężnych zostały poprzedzone znakiem "–" (a więc jako wartości ujemne), Strona zaprezentowała również faktury korygujące wystawione do faktur zakupu (świadczenia pieniężne o wartościach dodatnich). Taki sposób przekazania danych przez Stronę wynikał z faktu, iż w ramach spełniania świadczeń pieniężnych na rzecz kontrahentów Strona dokonywała potrąceń kwot wynikających z faktur korygujących zaksięgowanych na kontach rozrachunkowych dostawców. Dokumenty te były rozliczane w zbiorczych przelewach bankowych z zastosowaniem potrąceń wierzytelności Strony przysługujących jej z tytułu wystawionych korekt. Prezes Urzędu uwzględnił kwoty wynikające z faktur korygujących jako część rozliczenia świadczeń pieniężnych będących przedmiotem badania w postępowaniu, w celu oceny czy świadczenie pieniężne zostało spełnione przez Stronę w całości. Szczegółowy opis dotyczący sposobu uwzględnienia faktur korygujących w spełnianiu przez Stronę świadczeń pieniężnych został przedstawiony w uzasadnieniu decyzji w części dotyczącej ustaleń faktycznych w zakresie świadczeń pieniężnych spełnionych przez Stronę po terminie lub niespełnionych w okresie objętym postępowaniem. Faktury korygujące zostały przedstawione w Tabeli T.

Co istotne Prezes UOKiK wyjaśnił, że pominął podczas ustalania zakresu nadmiernych opóźnień świadczenia pieniężne lub inne świadczenia o charakterze pieniężnym, wobec których pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, w zakresie ich spełnienia bądź terminowego spełnienia lub w zakresie charakteru zobowiązania. Przedmiotowe zobowiązania Strony zostały wyszczególnione w Tabeli U. Na podstawie wyjaśnień Strony składanych w toku postępowania oraz przedstawianych przez Stronę dokumentów Prezes Urzędu nie ustalił ponad wszelką wątpliwość czy zobowiązania te stanowiły świadczenia pieniężne w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy, tzn. wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej lub nie ustalił ponad wszelką wątpliwość czy świadczenie pieniężne zostało spełnione w terminie. Wyjaśnił, że stosownie do treści art. 81 a Kpa w związku z art.13q ustawy jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

W zakresie terminów zapłaty świadczeń pieniężnych Prezes UOKiK wyjaśnił, że w celu ustalenia czy Spółka nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. Organ ustalił, których świadczeń pieniężnych, wymagalnych w okresie objętym postępowaniem, Strona postępowania nie spełniła w tym okresie lub spełniła je po terminie, a także ustalił ich wysokość oraz liczbę dni opóźnienia, tj. wyrażony w dniach okres, który upłynął od dnia wymagalności niespełnionego lub spełnionego po terminie świadczenia pieniężnego, do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem (tj. 30 kwietnia 2020 r.), albo do dnia jego spełnienia jeżeli świadczenie pieniężne zostało spełnione w okresie objętym postępowaniem (dalej: "liczba dni opóźnienia").

Wskazał, że zgodnie z zasadą swobody umów, wyrażoną w art. 3531 Kodeksu cywilnego i w jej granicach, strony zawierające umowę mogą uzgodnić termin spełnienia świadczeń - w tym termin zapłaty świadczenia pieniężnego - według swego uznania, jednak uzgodnienie to nie może to naruszać obowiązujących ustaw (w tym przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych). Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy w realiach sprawy zamiast postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2 i 2a ustawy, stosuje się termin zapłaty 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi albo liczonych zgodnie z art. 7 ust. 4 lub art. 9 ust. 2 ustawy (dalej: "maksymalny termin zapłaty").

Dokonując ustaleń w zakresie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, w przypadku:

a) świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych przed 1 stycznia 2020 r.,

b) świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych od 1 stycznia 2020 r. w relacjach symetrycznych,

c) świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych od 1 stycznia 2020 r. w relacjach asymetrycznych, w których dłużnikiem Strony postępowania zobowiązanym do zapłaty jest mikro, mały lub średni przedsiębiorca, a wierzycielem jest duży przedsiębiorca,

Prezes Urzędu przyjął, że uzgodniony przez strony transakcji handlowej termin zapłaty może być dłuższy niż 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, pod warunkiem, że strony w umowie wyraźnie tak ustalą i pod warunkiem, że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.

W stosunku do tych transakcji handlowych Prezes Urzędu ustalał, których świadczeń pieniężnych Strona postępowania nie spełniła w okresie objętym postępowaniem lub spełniła w okresie objętym postępowaniem po upływie umownego terminu zapłaty, wskazanego przez Stronę postępowania w Tabeli nr 1 w kolumnie "Termin płatności wg umowy" lub wynikającego z uzupełniającego materiału dowodowego przesłanego przez Stronę postępowania (np. kopie umów, faktur, rachunków).

Z kolei, zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2a ustawy w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, w stosunku do świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych od 1 stycznia 2020 r. w relacjach asymetrycznych, w których dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem jest mikro, mały lub średni przedsiębiorca, uzgodniony przez strony umowy termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.

W przypadku świadczeń pieniężnych wynikających z asymetrycznych transakcji handlowych zawartych po 1 stycznia 2020 r., w których Strona postępowania będąca dużym przedsiębiorcą była dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty świadczenia pieniężnego, a jej wierzycielem dostarczającym jej towary lub wykonującym usługi był mikro, mały lub średni przedsiębiorca, wystąpiły sytuacje, w których Strona stosowała terminy zapłaty naruszające art. 7 ust. 2a ustawy, tj. dłuższe niż 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. W stosunku do tych transakcji handlowych Prezes urzędu ustalał, których świadczeń pieniężnych Strona postępowania nie spełniła w okresie objętym postępowaniem lub spełniła po upływie maksymalnego terminu zapłaty, ustalonego zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy i obliczał długość opóźnienia liczoną od maksymalnego terminu zapłaty.

W konsekwencji, ustalając sumę wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie, wymagalnych w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r., wskazującą na naruszenie ustawowego zakazu nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, o którym mowa w art. 13b ust. 1 i 2 ustawy, Prezes Urzędu uwzględnił zarówno:

a) świadczenia pieniężne niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione po umownym terminie zapłaty (gdy uzgodniony przez strony umowy termin zapłaty jest zgodny z przepisami ustawy),

b) świadczenia pieniężne niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione po maksymalnym terminie zapłaty, ustalonym na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 (gdy uzgodniony przez strony umowy termin zapłaty naruszał art. 7 ust. 2a ustawy).

Ustalenia dotyczące liczby dni opóźnienia ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, poczynione zostały przez Prezesa UOKiK w oparciu o następujące założenia, wynikające z ustawy:

a) w stosunku do świadczeń pieniężnych, w których ustalony przez strony umowy termin zapłaty był zgodny z przepisami ustawy:

- w przypadku świadczeń pieniężnych spełnionych po terminie w okresie objętym postępowaniem, długość opóźnienia liczona była od dnia następującego po upływie umownego terminu zapłaty do dnia zapłaty, nie dłużej niż do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, tj. do dnia 30 kwietnia 2020 r.,

- w przypadku świadczeń pieniężnych niespełnionych w okresie objętym postępowaniem, długość opóźnienia liczona była od dnia następującego po upływie umownego terminu zapłaty do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, tj. do 30 kwietnia 2020 r.

b) w stosunku do świadczeń pieniężnych, w których ustalony przez strony umowy termin zapłaty naruszał art. 7 ust. 2a ustawy:

- w przypadku świadczeń pieniężnych niespełnionych w okresie objętym postępowaniem, długość opóźnienia liczona była od dnia następującego po upływie maksymalnego terminu zapłaty, wyznaczonego zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy, do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, tj. do 30 kwietnia 2020 r..

- w przypadku świadczeń pieniężnych spełnionych po terminie w okresie objętym postępowaniem, długość opóźnienia liczona była od dnia następującego po upływie maksymalnego terminu zapłaty, wyznaczonego zgodnie żart. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, do dnia zapłaty, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, tj. do 30 kwietnia 2020 r.

Prezes UOKiK wyjaśnił, że przy zastosowaniu wskazanych reguł przeanalizował i zweryfikował materiał dowodowy w zakresie spełnienia ustawowych przesłanek nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez Spółkę w okresie objętym postępowaniem.

Prezes Urzędu wyjaśnił, że oparł swoje ustalenia na następujących dowodach, które uznał za wiarygodne:

1. Oświadczeniach i wyjaśnieniach Strony postępowania i jej kontrahentów, obejmujących informacje i dane dotyczące transakcji handlowych przedstawionych w Tabeli nr 1 oraz zawartych w komentarzach do tabel i pismach - wyłącznie zakresie w jakim były one spójne z innymi dowodami o charakterze źródłowym (z księgami podatkowymi, księgami rachunkowymi i dowodami księgowymi);

2. Częściach ksiąg podatkowych Strony - informacjach zawartych w ewidencjach podatkowych (w plikach JPK VAT)

3. Częściach ksiąg rachunkowych Strony:

- rozrachunkach z wybranymi kontrahentami;

- wydrukach księgowań konkretnych transakcji handlowych;

4. Dowodach księgowych:

- fakturach VAT;

- informacjach zawartych w plikach JPK_WB;

- informacjach zawartych w potwierdzeniach przelewów,

5. Innych:

- umowach;

- zawiadomieniach o cesji wierzytelności;

- korespondencji e-mail prowadzonej z kontrahentami.

Po dokonaniu opisanych wcześniej wyłączeń i po przeprowadzeniu opisanej analizy zebranego materiału dowodowego dotyczącego świadczeń pieniężnych wymagalnych w okresie objętym postępowaniem Prezes Urzędu wyodrębnił świadczenia pieniężne, które były wymagalne w okresie objętym postępowaniem i nie zostały spełnione przez Stronę postępowania do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem albo zostały spełnione w okresie objętym postępowaniem po terminie (dalej: "zakwestionowane świadczenia pieniężne").

Zakwestionowane świadczenia pieniężne zostały wyszczególnione w opracowanych przez Prezesa Urzędu Tabelach A, B, C, D, E, F zaprezentowanych poniżej:

• w Tabeli A pozycjach od 1 do 17792 - świadczenia pieniężne spełnione przez Stronę po terminie w okresie objętym postępowaniem, których wartość strony transakcji handlowych ustaliły w złotych (PLN);

• w Tabeli B w pozycjach od 1 do 98 - świadczenia pieniężne spełnione przez Stronę po terminie w okresie objętym postępowaniem, których wartość strony transakcji handlowych ustaliły w euro (EUR);

• w Tabeli C w pozycji 1 - świadczenie pieniężne spełnione przez Stronę po terminie w okresie objętym postępowaniem, którego wartość strony transakcji handlowej ustaliły w dolarach amerykańskich (USD);

• w Tabeli D w pozycjach od 1 do 1014 - świadczenia pieniężne niespełnione przez Stronę do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, których wartość strony transakcji handlowych ustaliły w złotych (PLN);

• w Tabeli E w pozycjach od 1 do 53 - świadczenia pieniężne niespełnione przez Stronę do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, którego wartość strony transakcji handlowych ustaliły w euro (EUR);

• w Tabeli F w pozycjach od 1 do 71 - świadczenia pieniężne niespełnione przez Stronę do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem lub spełnione po terminie ustalonym na podstawie art, 13 ust. 2 pkt 2 ustawy wobec naruszenia art. 7 ust. 2a Ustawy.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, Prezes Urzędu obliczył liczbę dni opóźnienia dla każdego ze świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie oraz sumę wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie.

Prezes Urzędu ustalił, że suma wartości świadczeń pieniężnych wymagalnych w okresie objętym postępowaniem, które nie zostały spełnione lub zostały spełnione po terminie przez Stronę ("zakwestionowanych świadczeń pieniężnych") w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. wynosi:

- w Tabeli A - 1 289 948 373,96 PLN;

- w Tabeli B - 479 137,41 EUR;

- w Tabeli C - 15 094,47 USD;

- w Tabeli D - 93 530 560,60 PLN:

- w Tabeli E - 339 470,40 EUR

- w Tabeli F - 777 106,46 PLN.

Ponieważ Strona zawierała transakcje handlowe, w których wartości świadczeń pieniężnych były ustalane w następujących walutach: złoty, euro i dolar amerykański, Prezes UOKiK ustalił wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę po przeliczeniu na złote wartości świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych, na podstawie art. 13v ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1a ustawy.

Po dokonaniu przewalutowania Prezes Urzędu ustalił, że suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. wyniosła 1 387 908 807,46 złotych (słownie: jeden miliard trzysta osiemdziesiąt siedem milionów dziewięćset osiem tysięcy osiemset siedem 46/100) i tym samym przekracza próg ustawowy, o którym mowa w art. 13b ust. 2 ustawy w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych.

W tej sytuacji Prezes UOKiK stwierdził, że w okresie objętym postępowaniem Strona naruszyła zakaz ustawowy, o którym mowa wart. 13b ust. 1 ustawy, a zatem popełniła delikt administracyjny polegający na nadmiernym opóźnianiu się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych.

Po przeanalizowaniu twierdzeń Strony i przedstawionych przez nią dowodów Prezes Urzędu nie dostrzegł podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary lub jej obniżenia.

Wskazał, że zgodnie z art. 13v ust. 6 ustawy Prezes Urzędu odstępuje od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli wartość niespełnionych lub spełnionych po terminie przez stronę postępowania świadczeń pieniężnych, za które obliczono by jednostkowe kary, jest równa lub mniejsza od wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez tę stronę postępowania w okresie objętym postępowaniem.

Prezes UOKIK nie podzielił stanowiska Strony co do zakresu transakcji handlowych, które powinny być uwzględnione przy obliczaniu sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Stronę w okresie objętym postępowaniem i w tym zakresie uwzględnił wyłącznie te świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po 1 stycznia 2020 r. Tym samym nie uwzględnił twierdzeń Strony, utrzymującej, że "na potrzeby powyższego obliczenia należy więc uwzględnić wszystkie nieotrzymane świadczenia, w przypadku których termin spełnienia świadczenia pieniężnego upłynął nie wcześniej niż w terminie 2 lat przed dniem wszczęcia postępowania, niezależnie od tego, czy termin tego świadczenia upłynął po 1 stycznia 2020 r. czy przed tą datą" ani przedstawionego przez Spółkę "zestawienie niespełnionych lub spełnionych po terminie należności, których termin płatności upłynął w okresie od 01.02.2018 r. do dnia 01.01.2020 r. a ich spłata nastąpiła w okresie 01.01.2020 r. - 30.04.2020 r. bądź nie nastąpiła w ogóle w tym okresie".

W tym kontekście Prezes UOKiK wskazał, że znowelizowane regulacje prawne dotyczące postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych zostały wprowadzone 1 stycznia 2020 r. ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Ustawa ta oprócz wprowadzenia do obrotu prawnego m.in. nowych regulacji dotyczących terminów zapłaty w transakcjach handlowych oraz przepisów regulujących postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezesa UOKIK, zawiera również przepisy intertemporalne dotyczące stosowania nowych regulacji w odniesieniu do transakcji handlowych zawartych przed dniem ich wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2020 r. I tak, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych stanowi, że do transakcji handlowych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 10 zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych stanowi, że nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych może być stwierdzone także w przypadku świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r., z tym że Prezes UOKiK ustalając wystąpienie takiego nadmiernego opóźniania się, w przypadku takich transakcji handlowych, uwzględnia jedynie te świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po tym dniu.

Prezes UOKiK podkreślił, że dokonując ustaleń faktycznych w postępowaniu, analogicznie zastosował powyższy przepis przejściowy ustalając sumę wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę w okresie objętym postępowaniem i uwzględnił wyłącznie te świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po 1 stycznia 2020 r. Porównanie sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Stronę (należności Strony) oraz sumy wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez Stronę na rzecz jej kontrahentów (zobowiązania Strony) jest proporcjonalne, sprawiedliwościowe, systemowo spójne i wypełnia cele regulacji prawnej, gdyż dotyczy tak samo zakreślonego czasookresu, tj. obejmuje świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po 1 stycznia 2020 r. i były nadal wymagalne w okresie objętym postępowaniem obejmującym luty, marzec, kwiecień 2020 r., czyli z pominięciem świadczeń pieniężnych, które w całości zostały spełnione przed 1 lutego 2020 r.

Biorąc pod uwagę zaprezentowane powyżej stanowisko w celu obliczenia sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Stronę w okresie objętym postępowaniem, Prezes Urzędu nie uwzględnił świadczeń pieniężnych, których termin zapłaty przypadał przed 1 stycznia 2020 r. Opisane powyżej świadczenia pieniężne zostały przedstawione w Tabeli G.

W kolejnym kroku, odnosząc się do aspektu związanego z okresem objętym postępowaniem, Prezes UOKiK wyjaśnił, że wyłączył od rozstrzygania świadczenia pieniężne, które nie były wymagalne w okresie objętym postępowaniem, a w tym:

a) świadczenia pieniężne otrzymane w całości przez Stronę przed okresem objętym postępowaniem, tj. przed 1 lutego 2020 r.

b) świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po okresie objętym postępowaniem, tj. te których termin zapłaty przypadał 30 kwietnia 2020 r. lub później.

Opisane powyżej świadczenia pieniężne, które nie były wymagalne w okresie objętym postępowaniem zostały przedstawione w poniższych Tabelach H oraz I.

Na poczet ustalenia sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Stronę w okresie objętym postępowaniem, Prezes Urzędu nie uwzględnił również świadczeń pieniężnych, które Strona otrzymała w terminie. Świadczenia te zostały przedstawione w Tabeli J.

Dodatkowo, zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 1 ustawy, Prezes Urzędu nie uwzględnił również świadczeń pieniężnych wynikających z wierzytelności należnych Spółce od jej kontrahenta H.P.D. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "H.P.D. Apteka S." w związku z ogłoszeniem upadłość tego przedsiębiorcy. Te świadczenia pieniężne zostały wyszczególnione w Tabeli K.

Po dokonaniu opisanych wyłączeń, Prezes Urzędu dokonał zestawienia informacji o świadczeniach pieniężnych nieotrzymanych oraz otrzymanych po terminie przez N. SA w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. w Tabelach L1, L2 i L3.

Obliczona w ten sposób suma wartości świadczeń pieniężnych, które Strona wykazała jako nieotrzymane oraz otrzymane po terminie w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. wynosi 1 201 763 455,54 złotych (słownie: jeden miliard dwieście jeden milionów siedemset sześćdziesiąt trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt pięć 54/100) i tym samym jest niższa od ustalonej sumy wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę w tym samym okresie.

Co istotne Prezes podkreślił, że przy obliczaniu sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych oraz otrzymanych przez Stronę po terminie uwzględnił całkowite wartości świadczeń pieniężnych wynikające z dowodów sprzedaży i nie uwzględnił wartości wynikających z faktur korygujących wystawionych do faktur sprzedaży, które Strona również ujęła w zestawieniu informacji o świadczeniach pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie. Uwzględnienie korekt sprzedaży spowodowałoby, że obliczona i wskazana powyżej suma wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Stronę uległaby dalszemu zmniejszeniu.

Prezes UOKiK podkreślił, że Strona nie odniosła się do części wezwania z 5 października 2020 r. i nie wskazała, aby w stosunku do niej wystąpiło zdarzenie przyjmujące charakter siły wyższej skutkujące popełnieniem deliktu administracyjnego nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Z tej przyczyny Prezes Urzędu nie znalazł podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 7 ustawy.

Po przeanalizowaniu materiału dowodowego Prezes Urzędu nie znalazł też podstaw do uznania, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek mogący stanowić podstawę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 8 ustawy.

W dalszej części uzasadnienia decyzji Prezes UOKiK szczegółowo odniósł się do zarzutów i twierdzeń Spółki przedstawionych w piśmie z 14 stycznia 2022 r. tak co do materiału dowodowego, co do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej na podstawie art. 13v ust. 6 i art. 13v ust. 8 ustawy jak i co do zgłoszonych wniosków dowodowych.

Uzasadniając kwestię wymierzenia i wysokość administracyjnej kary pieniężnej Prezes UOKiK wyjaśnił, że stosownie do treści art. 13v ust. 1 ustawy w przypadku stwierdzenia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez stronę postępowania, Prezes Urzędu nakłada na nią, w drodze decyzji, administracyjną karę pieniężną. Zgodnie z art. 13 ust. 2 wysokość kary, o której mowa w ust. 1, obliczana jest jako suma jednostkowych kar za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem, z pominięciem świadczeń pieniężnych, w przypadku których termin ich spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania. Jednostkowe kary, o których mowa obliczane są według wskazanego w ustawie wzoru.

Jako podstawę wymierzenia kary Prezes Urzędu przyjął ustaloną w toku postępowania liczbę dni opóźnienia "n" obliczoną, co istotne dla każdego świadczenia pieniężnego niespełnionego lub spełnionego po terminie przez Stronę oraz jego wartość "WŚ" ustaloną na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów i przy zastosowaniu wskazanego kursu walut w odniesieniu do świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych. Wskazał, że odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych "OU", ustalone nadzień wydania decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej wynoszą 11,75% w stosunku rocznym. Wynikają one z Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 grudnia 2021 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (M.P. z 2022 r. poz. 8).

Prezes Urzędu obliczył jednostkowe kary "JKP" za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne wyszczególnione w Tabelach A, B, C, D, E, F i obliczył sumę jednostkowych kar:

• W Tabeli A suma jednostkowych kar wynosi 2 786 014,40 złotych;

• w Tabeli B suma jednostkowych kar wynosi 8 008,29 złotych;

• w Tabeli C suma jednostkowych kar wynosi 625,36 złotych;

• w Tabeli D suma jednostkowych kar wynosi 284 204,55 złotych;

• w Tabeli E suma jednostkowych kar wynosi 16 546,65 złotych;

• w Tabeli F suma jednostkowych kar wynosi 2 802,71 złotych.

Suma jednostkowych kar za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem wynosi 3 098 201,96 złotych i taką administracyjną karę pieniężną nałożył Prezes Urzędu na N. SA.

Ponieważ Strona nie przedstawiła dowodów na to, że w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, tj. do 3 lipca 2020 r. spełniła wszystkie zakwestionowane świadczenia pieniężne objęte postępowaniem wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych Prezes UOKiK stwierdził brak przesłanek do obniżenia kary o 20% na podstawie art. 13v ust. 3 pkt 1 ustawy.

N. SA zaskarżyła opisaną decyzję Prezesa UOKiK z 7 lutego 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze sformułowała zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa) tj.:

a. naruszenie art. 7 Kpa, art. 75 § 1 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 KPA w zw. z art. 13q ustawy oraz art. 13v ust. 1 i 2 ustawy poprzez naruszenie słusznego interesu Strony i brak zebrania materiału dowodowego, w konsekwencji brak ustalenia stanu faktycznego dotyczącego każdego deliktu podlegającego karze jednostkowej - każdej pojedynczej transakcji handlowej stanowiącej podstawę ustalenia kary jednostkowej za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, w sytuacji, w której kara pieniężna nałożona zaskarżoną decyzją stanowi sumę kar jednostkowych za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne (art. 13v ust. 2 ustawy) wynikające z "transakcji handlowej", definiowanej przez ustawę (art. 4 pkt 1 ustawy) jako "umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług", co wymaga ustalenia okoliczności dotyczących każdej "transakcji handlowej" osobno, w szczególności:

• istnienia, istoty i treści umowy łączącej strony,

• charakteru i rodzaju umowy i możliwości jej zakwalifikowania jako transakcji handlowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy, w szczególności możliwości określenia, czy umowa ta została zawarta w związku z wykonywaną działalnością,

• w wypadku kontrahentów zagranicznych - ustalenia prawa właściwego, któremu umowa podlega, zwłaszcza wobec regulacji danego państwa dotyczących terminów zapłaty, w tym regulacji stanowiących implementację w danym państwie przepisów Dyrektywy 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (dalej: "Dyrektywa"),

• daty zawarcia umowy wobec konieczności ustalenia zakresu przedmiotowego stosowania ustawy, w tym art. 13 ust. 1 i 2 w zw. z art. 7 ust. 2a ustawy w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (dalej: "ustawa o zmianie ustawy),

• ustalenia, czy dostawca jest dużym przedsiębiorcą, czy też mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą stosownie do definicji zawartych w art. 4 pkt 5 i 6 ustawy,

• ustalenia, czy dostawca jest samodzielnym przedsiębiorcą, czy też przedsiębiorcą powiązanym, wobec konieczności ustalenia statusu dostawców w oparciu o przepisy załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.,

• ustalenia terminu zapłaty i warunków płatności zobowiązania pieniężnego oraz czy ustalenie danego terminu zapłaty było inicjatywą dostawcy, czy też Spółki, w kontekście wzajemnych uzgodnień stron dotyczących całokształtu stosunku zobowiązaniowego, w tym np. wysokości ceny,

• ustalenia, czy strony dokonywały zmian warunków umowy, zwłaszcza po wystawieniu faktury oraz dokonania kwalifikacji oraz ustalenia skutków tych zmian w kontekście art. 506 Kodeksu cywilnego (nowacja), w szczególności wygaśnięcia dotychczasowego stosunku zobowiązaniowego,

• ustalenia, czy strony uzgodniły termin weryfikacji towaru lub usługi, a w konsekwencji czy uzgodniony przez strony termin płatności przekracza 30 dni od daty otrzymania towaru lub usługi (art. 9 ust. 1 ustawy),

• ustalenia, czy dostawa towarów lub usługa została zrealizowana, a jeśli tak, to czy nastąpiło to zgodnie z umową, w szczególności, czy w chwili doręczenia faktury całość, czy tylko część dostawy została zrealizowana,

• ustalenia, czy doręczenie faktury nastąpiło przed dniem rozpoczęcia badania towaru lub usługi, lub w trakcie badania, wobec terminu zapłaty określonego ustawowo w art. 9 ust. 2 ustawy,

• ustalenia, czy lub (w razie korekty,) od którego momentu doręczona faktura spełniała wymagania odnośnych przepisów podatkowych, w szczególności, czy dane zawarte na fakturze spełniały wymagania określone przepisami i tym samym pozwalały na dokonanie płatności w obowiązkowym mechanizmie podzielonej płatności; zgodnie z wymogami określonymi w art. 108a ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej "Ustawa o VAT"), przy dokonywaniu płatności za fakturę konieczne jest wskazanie (i) kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z faktury, która ma zostać zapłacona, (ii) kwoty odpowiadającej całości albo części wartości sprzedaży brutto, (iii) numeru faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność, (iv) numeru, za pomocą którego dostawca jest identyfikowany.

• ustalenia, czy po okresie objętym postępowaniem dokonano korekt faktur, a w konsekwencji, czy kwota świadczeń spełnionych z opóźnieniem uległa modyfikacji, co było kluczowe dla prawidłowego wyliczenia jednostkowych kar pieniężnych.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkiem zaniechania dokonania powyższych ustaleń było naruszenie słusznego interesu strony i brak ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę stwierdzenia poszczególnych deliktów i wyliczenia jednostkowych kar i w konsekwencji błędny wymiar kary pieniężnej, która liczona jest jako suma kar jednostkowych.

b. naruszenie art. 8 § 1 Kpa, art. 7 Kpa oraz art. 9 Kpa w zw. z art. 13q ustawy, poprzez wezwanie Strony postępowania do przekazania informacji w sprawie w drodze wypełnienia tabeli Microsoft Excel, która (i) wprowadzała w błąd i wymuszała podawanie niewłaściwych danych np. daty zakupu/wystawienia faktury zamiast daty zawarcia umowy (np. pkt 193 decyzji), (ii) nie rozróżnia daty zakupu od daty realizacji transakcji, oraz daty zakupu w rozumieniu przepisów księgowych i podatkowych od daty zawarcia umowy, przy czym wprowadzając Stronę w błąd. Organ nawet nie wskazał w jaki sposób zamierza interpretować dane zawarte w tabeli oraz, że w istocie tabela będzie jedynym dowodem w sprawie, a Organ zaniecha dokonania wszystkich pozostałych czynności zmierzających do ustalenia prawdy obiektywnej.

Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podanie przez Spółkę danych w Tabeli nr 1 w sposób narzucony przez Prezesa UOKiK skutkowało nieprawidłowym ustaleniem dat zawarcia umów, zakwalifikowaniem dostawców jako małych lub średnich przedsiębiorców, zakwalifikowaniem poszczególnych faktur jako osobnych umów - transakcji handlowych zapłaconych z opóźnieniem, a w konsekwencji naliczeniem jednostkowych kar administracyjnych.

c. naruszenie art. 7 Kpa w zw. z art. 13v ust. 8 ustawy poprzez brak uwzględnienia przy odmowie skorzystania z fakultatywnej przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej słusznego interesu Strony wynikającego z następujących faktów:

• Spółka sama jest ofiarą zatorów płatniczych, całkowita wartość jej przeterminowanych należności według stanu na dzień 31 stycznia 2020 r. wynosiła 140.603.710,70 zł, natomiast wartość jej przeterminowanych zobowiązań wynosiła 94.005.778,99 zł (powyższe dane zostały ustalone na podstawie raportów dziennych należności i zobowiązań przeterminowanych), a

• przyczynę opóźnień w płatnościach stanowi fakt, iż okres postępowania przypada na początkowy okres pandemii w Polsce, w którym Spółka zainwestowała znaczne środki pieniężne w celu ochrony zdrowia publicznego w Polsce. Działania Spółki w walce z pandemią polegały w szczególności na:

- zakupie środków ochrony osobistej z Chin (maseczki) za pośrednictwem spółki zależnej S. I. Sp. z o.o., co wiązało się z koniecznością wydatkowania z góry ponad 100.000.000 zł w celu ich sprzedaży/dystrybucji na polskim rynku ograniczając wysokość pobieranej marży wyłącznie do pokrycia kosztów dystrybucji,

- wdrożeniu dystrybucji szczepionek przeciwko COVID-19,

- dostarczeniu na prośbę Narodowego Funduszu Zdrowia płynów do dezynfekcji do ponad 18.000 szkół,

- wyposażeniu w przyłbice ochronne 1.734 farmaceutów, dostarczeniu do 1.550 aptek tzw. plexi, zabezpieczających osoby pracujące za pierwszym stołem, wysyłce zestawów plakatów oraz wielkoformatowych naklejek do ponad 8.000 aptek,

- dostarczeniu środków ochrony osobistej do szpitali,

- rozpoczęciu dystrybucji płynu do dezynfekcji, oferując jego finalną cenę podniesioną wyłącznie o bezpośrednie koszty dystrybucji,

- uruchomieniu wsparcia psychologicznego oraz biznesowego dla aptekarzy.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy - gdyby Prezes UOKiK uwzględnił słuszny interes Strony postępowania przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie odstąpiłby od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

d. naruszenie art. 8 Kpa art. 75 § i Kpa w zw. z art. 31 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP poprzez dopuszczenie dowodów wytworzonych i pozyskanych sprzecznie z prawem, na skutek bezprawnego zmuszenia Spółki do kosztownego i pracochłonnego stworzenia dowodów przedstawiających zniekształcony obraz rzeczywistości, które następnie zostały przez Prezesa UOKiK wykorzystane jako materiał obciążający Spółkę, a które mogły być samodzielnie wytworzone przez Organ.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ zaskarżona decyzja opiera się na dowodach wytworzonych i pozyskanych w sposób sprzeczny z prawem, a Organ nie mógłby nałożyć na Spółkę kary, bez oparcia się na tych dowodach.

2) naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy (wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa) tj.:

a. naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy w zw. z art. 7 ust. 2 i art. 7 ust. 2a ustawy art. 155 § 2 Kc, poprzez przyjęcie, że w świetle tych przepisów termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni od daty doręczenia faktury, z pominięciem okoliczności, czy, kiedy oraz w jakiej części dostawa towaru lub usługi została dokonana (doszło do przejścia własności rzeczy na nabywcę - art. 155 § 2 Kc), podczas gdy przepis mówi o "fakturze lub rachunku potwierdzającym dostawę towaru lub usługi."

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem jego skutkiem było naliczenie kar jednostkowych za każdy dzień przekraczający termin zapłaty 60 dni i to bez uwzględnienia

- czy i kiedy faktura została doręczona (np. termin zapłaty wynosił 70 dni od daty faktury),

- czy i kiedy dostawa nastąpiła oraz czy lub od którego momentu faktura potwierdzała dostawę towaru,

- czy nabywca stał się właścicielem rzeczy - przedmiotu transakcji handlowej;

b. naruszenie art. 20 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy stanowiącego, że nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych może być stwierdzone w odniesieniu do trakcji zawartych przed 1 stycznia 2020 r., jedynie w zakresie świadczeń wymagalnych po tym dniu, poprzez zastosowanie tego przepisu w drodze analogii przy ustaleniu zakresu należności, jakie miały być brane pod uwagę jako okoliczność przemawiająca na korzyść Strony i stanowiąca wskazaną w art. 13v ust. 6 ustawy podstawę obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary, w sytuacji, w której:

• art. 20 ust. 2 ustawy reguluje tylko zakres czasowy, w odniesieniu do którego może być stwierdzone nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych (zakres czasowy popełnienia deliktu administracyjnego),

• przepis ten jest wyjątkiem od zasady zawartej w przepisie intertemporalnym - art. 20 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy stanowiącym, że do transakcji handlowych zawartych przed 1 stycznia 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe,

• art. 13v ust. 6 ustawy przewiduje obligatoryjną podstawę odstąpienia od nałożenia kary, w sytuacji, w której wartość niespełnionych lub spełnionych po terminie świadczeń jest niższa od wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych przez stronę lub otrzymanych po terminie,

• art. 20 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy nie odnosi się w ogóle do zakresu czasowego okoliczności stanowiących podstawę odstąpienia od wymierzenia kary.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że Organ nie odstąpił od wymierzenia kary, mimo że wartość należności Spółki niespłaconych lub spłaconych po terminie, ustalonych zgodnie z art. 13v ust. 6 zd. 2 ustawy była wyższa od wartości niespełnionych przez Spółkę lub spełnionych po terminie zobowiązań Spółki, stanowiących podstawę ustalenia kar jednostkowych i kary pieniężnej, a w konsekwencji Spółka była sama ofiarą zatorów płatniczych;

c. naruszenie art. 106b oaz art. 106i ustawy o VAT w zw. z art. 65 Kc i art. 4 pkt 1 ustawy poprzez brak zastosowania tych przepisów i wskutek tego błędne przyjęcie, że data faktury jest równocześnie datą zawarcia umowy - transakcji handlowej.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało zastosowaniem sankcji nieważności z art. 13 ust. 1 ustawy i zastosowaniem art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy, a w konsekwencji naliczeniem kar jednostkowych od poszczególnych transakcji handlowych.

d. naruszenie art. 106b oraz art. 106i Ustawy o VAT, poprzez brak zastosowania tych przepisów dla dokonania oceny, czy i od którego momentu wystawiona faktura VAT stanowi dokument potwierdzający dokonanie dostawy towarów łub usług i wskutek tego błędne przyjęcie, że wystawiona faktura VAT stanowi dowód dokonania dostawy towarów i usług w dacie jej wystawienia.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem błędne przyjęcie, że dana faktura w chwili wystawienia stanowiła fakturę dokumentującą dostawę towaru, podczas gdy w świetle przepisów stanowiła fakturę dokumentującą zapłatę zaliczki, skutkowała niewłaściwym obliczeniem terminu zapłaty, a w dalszej konsekwencji błędnym zakwalifikowaniem poszczególnych transakcji jako spełnionych z opóźnieniem.

e. naruszenie art. 108a ust. 1a oraz art. 108a ust. 3 i ust. 7 ustawy o VAT, poprzez brak zastosowania tych przepisów i wskutek tego uznanie, że Spółka, mimo że była zobowiązana do dokonywania płatności za faktury w mechanizmie podzielonej płatności, powinna była dokonywać płatności za otrzymane towary lub usługi pomimo braku otrzymania faktury od dostawcy.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym przyjęciem przez Prezesa UOKiK, że termin płatności może rozpocząć bieg przed doręczeniem faktury VAT, podczas gdy w świetle przepisów ustawy o VAT nie jest możliwe dokonanie płatności za fakturę, podlegającą obowiązkowo rozliczeniu w mechanizmie podzielonej płatności, jeżeli nie zostanie ona doręczona. W dalszej konsekwencji ww. naruszenie było przyczyną nieprawidłowego zaliczenia poszczególnych transakcji jako spełnionych z opóźnieniem i naliczenia od nich jednostkowych kar pieniężnych.

f. naruszenie art. 13v ust. 2 ustawy, poprzez błędną wykładnię dokonaną z pominięciem pozostałych przepisów ustawy oraz pominięciem natury umowy wzajemnej i zasady ekwiwalentności świadczeń (art. 487 § 2 Kc) polegającą na przyjęciu, że czynem podlegającym karze jest każdy brak zapłaty świadczenia pieniężnego w terminie, a termin ten jest liczony w oderwaniu od daty rzeczywistej dostawy i podstawą naliczenia kary jednostkowej jest cały okres przekroczenia terminu płatności, niezależnie do tego, czy i kiedy wierzyciel spełnił swoje świadczenie, podczas gdy w świetle definicji ustawowej świadczenie pieniężne to "wynagrodzenie za dostawę towaru lub usługi w transakcji handlowe" (art. 4 pkt la ustawy).

Naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania, albowiem jego skutkiem było naliczenie kar jednostkowych za okresy terminu płatności, bez ustalenia oraz uwzględnienia, czy i kiedy świadczenie wierzyciela zostało spełnione, a także za okresy przed spełnieniem świadczenia, podczas gdy kara taka powinna być naliczana tylko za okresy po dokonaniu dostawy towarów lub usług.

g. naruszenie art. 13v ust. 6 ustawy w zw. z art. 506 § 1Kc, poprzez błędne nieuwzględnienie w sumie wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Spółkę, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 13 v ust. 6 ustawy, wartości wszelkich świadczeń pieniężnych należnych Spółce na podstawie umów zawartych w wyniku nowacji zobowiązań, których termin spełnienia świadczenia pieniężnego upłynął przed 1 stycznia 2020 r.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało nałożeniem na Stronę administracyjnej kary pieniężnej pomimo materializacji przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia.

h. naruszenie art. 13v ust. 6 ustawy w zw. z art. 506 § 1 Kc, poprzez błędne uwzględnienie w wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez Spółkę, za które zgodnie z art. 13v ust. 2 ustawy obliczono by jednostkowe kary, zobowiązań wygasłych na skutek nowacji, w wyniku których powstały nowe, spełnione przez Spółkę w terminie, zobowiązania.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało nałożeniem na Stronę postępowania administracyjnej kary pieniężnej pomimo materializacji przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia;

i. naruszenie art. 13v ust. 6 ustawy w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa oraz art. 7 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w 1950 r. (dalej: "EKPCz") i art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "KPP" lub "KPP UE"), a także w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy Zatorowej, poprzez bezprawne nieodstąpienie od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, wynikające z posłużenia się w decyzji zakazaną wykładnią rozszerzającą norm karnych i niedopuszczalną analogią na niekorzyść strony postępowania o charakterze represyjnym.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało nałożeniem na Stronę postępowania administracyjnej kary pieniężnej pomimo materializacji przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia.

j. naruszenie art. 49 ust. 3 KPP UE w zw. z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: "TUE"), art. 6 Kpa, art. 7 Konstytucji RP, art. 49 ust. 1 zd. 1 KPP UE oraz art. 7 ust. 1 EKPCz, poprzez wymierzenie Spółce nieproporcjonalnej kary pieniężnej, na skutek zastosowania wzoru jej obliczenia, który nie uwzględnia ważnych czynników determinujących proporcjonalność kary, a uwzględnia elementy, które godzą w tę zasadę.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w związku ze sprzecznością art. 13v ust. 2 i art. 13 ust. 6 zd. 2 ustawy z art. 49 ust. 3 KPP UE, Prezes UOKiK miał obowiązek pominąć wskazane przepisy krajowe w niniejszej sprawie, nie dysponował podstawą prawną do ustalenia wysokości kary i nie mógł jej nałożyć na Spółkę.

k. naruszenie art. 13v ust. 6 ustawy oraz art. 13v ust. 2 ustawy, poprzez błędne ustalenie wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez Spółkę, będące skutkiem niewłaściwego przyjęcia, że do sumy wskazanych świadczeń wlicza się świadczenia niespełnione lub spełnione po terminie na rzecz podmiotów niemających siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej i nieuiszczających świadczeń pieniężnych na rzecz podmiotów prowadzących działalność w Rzeczypospolitej Polskiej.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w jego wyniku Prezes UOKiK błędnie nie odstąpił od nałożenia kary na podstawie art. 13v ust. 6 ustawy i nałożył ją w wysokości nadmiernej w stosunku do zasad określonych w art. 13v ust. 2 ustawy.

l. naruszenie art. 3 ust. 5 i motywu 13 zd. 3 Dyrektywy, w zw. z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, poprzez błędne uznanie, że termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni kalendarzowych, jeżeli wierzycielem jest mikroprzedsiębiorca, mały przedsiębiorca albo średni przedsiębiorca nawet wówczas, gdy w umowie wyraźnie ustalono inaczej i nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ Prezes UOKiK w niniejszej sprawie naruszył obowiązek pominięcia art. 7 ust. 2a zd. 1 ustawy, jako jednoznacznie sprzecznego z art. 3 ust. 5 i motywem 13 zd. 3 Dyrektywy, w wyniku czego błędnie ustalił sumę wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych łub spełnionych po terminie przez Spółkę, przyjmując niesłusznie, że wlicza się do niej świadczenia uiszczone na rzecz mikroprzedsiębiorców, małych przedsiębiorców albo średnich przedsiębiorców, spełnione w terminie przekraczającym 60 dni, który został w umowie wyraźnie ustalony i nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela.

m. naruszenie art. 4 pkt 1 ustawy, poprzez brak zastosowania i zamiast tego przyjęcie, że transakcją handlową nie jest umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usług, lecz samo spełnienie świadczenia pieniężnego łub sama czynność dostawy towarów lub usług powodująca obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) skutkująca obowiązkiem wystawienia faktury VAT, co skutkowało uproszczonym przyjęciem, że każde zobowiązanie wymienione w wypełnionej przez Skarżącą Tabeli nr 1 jest transakcją handlową w rozumieniu ustawy.

Naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania, ponieważ doprowadziło do braku dokonania ustaleń przez Prezesa UOKiK treści poszczególnych umów pod kątem zakwalifikowania ich jako transakcji handlowych w rozumieniu ustawy, prawa właściwego, a zwłaszcza daty ich zawarcia, która ma podstawowe znaczenie dla możliwości zastosowania przepisów ustawy i nałożenia kary.

n. naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275, dalej: "ustawa uokik") w zw. z art. 1 ust. 1 i motywem 36 Dyrektywy oraz w zw. z art. 6 Kpa i art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez organ, który nie posiadał do tego kompetencji, co jest wynikiem niespełnienia przesłanki interesu publicznego, która aktualizuje kompetencje Prezesa UOKiK do nakładania kar na podstawie ustawy.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ decyzja wydana przez organ, który nie posiadał kompetencji do jej wydania, jest nieważna, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa.

III. Zaskarżonemu postanowieniu w przedmiocie kosztów Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa), tj. naruszenie art. 77 ust. 2 ustawy uokik w zw. z art. i3h ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i obciążenie Spółki kosztami postępowania w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 6 i ust. 8 ustawy, co należy również uznać za szczególnie uzasadnione przypadki do nieobciążania Strony kosztami postępowania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na pominięciu treści art. 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym transakcją handlową jest umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usług, a nie samo spełnienie świadczenia pieniężnego lub sama czynność dostawy towarów lub usług powodująca obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) skutkująca obowiązkiem wystawienia faktury VAT, co skutkowało uproszczonym przyjęciem, że każda faktura wymieniona w wypełnionej przez Skarżącą Tabeli nr 1 jest transakcją handlową w rozumieniu ustawy;

2) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Pppsa w zw. art. 156 § 1 pkt 1 Kpa jako wydanej z przez organ, który nie posiadał kompetencji do wydania zaskarżonej decyzji wobec treści art. 1 ust. 1 ustawy uokik w zw. z art. 1 ust. 1 i motywem 36 Dyrektywy oraz w zw. z art. 6 Kpa i art. 7 Konstytucji RP;

A w razie braku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o:

3) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Pppsa;

4) zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 14 lutego 2023 r. Spółka sformułowała dodatkowe zarzuty:

I. naruszenia art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także naruszenie art. 7 ust. 1 zd. 2 EKPCz oraz art. 49 ust. 1 zd. 2 i ust. 3 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE, art. 6 Kpa, art. 7 Konstytucji RP, art. 189C Kpa oraz naruszenia art. 8 ust. 1 Dyrektywy w zw. z art. 13v ust. 2 ustawy w związku z art. 13q ustawy poprzez brak działania Prezesa UOKiK na podstawie i w granicach wyznaczonych tymi przepisami, czego skutkiem było nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej, której wysokość została arbitralnie określona przez Prezesa UOKiK, w oparciu o współczynnik dowolnie ustalony przez inny organ administracyjny dla okresu, który nastąpił po popełnieniu rzekomego deliktu w sytuacji, w której art. 13 v ust. 2 ustawy:

- zawiera formułę wyliczenia kary pieniężnej, która nie pozwala na określenie wysokości kary pieniężnej, względnie

- wysokość kary nie jest określona ustawą, skoro konieczny do jej ustalenia zmienny współczynnik ustalany jest w drodze uchwały Rady Polityki Pieniężnej Narodowego Banku Polskiego, publikowanej w Dzienniku Urzędowymi NBP, względnie

- zawiera formułę wyliczenia kary pieniężnej skutkującą nałożeniem kary według jej wysokości obowiązującej w dacie nałożenia kary, a nie popełnienia czynu, tj. przy zastosowaniu przepisów określających wysokość stawki odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych obowiązujących w dacie wydania decyzji (11,75% w stosunku rocznym, zamiast względniejszych przepisów obowiązujących w dacie popełnienia zarzucanego deliktu, tj. 11,5%), względnie

- przewiduje nakładanie kary ustalanej w sposób sztywny jako sztywnego wyniku działań matematycznych, niezależnie od okoliczności sprawy, w tym stopnia zawinienia sprawcy.

II. naruszenia art, 7 i art. 10 Konstytucji RP, art. 1, art. 2 § 1 i § 3 oraz art. 189c Kpa jak również art. 6, art. 10, art. 28 i art. 97 ust. 1 pkt 4) Kpa oraz art. 58 § 3 Kc poprzez brak zastosowania i stwierdzenie przez Prezesa UOKiK nieważności elementów stosunków zobowiązaniowych, z pominięciem obowiązku uprzedniego zawieszenia postępowania i bez zapewnienia stronom relewantnych umów (kontrahentom Skarżącej) możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ich praw i obowiązków wynikających z tych umów, w sytuacji, w której Prezes UOKiK:

- nie posiada kompetencji do ustalenia treści stosunku cywilnoprawnego, w tym orzekania o ważności lub nieważności elementów stosunków cywilnoprawnych, gdy wyłączną kompetencję do czynienia ustaleń w tym zakresie - zgodnie z art. 10 Konstytucji RP, art. 1, art. 2 § 1 i § 3 oraz art. 189 Kpc - posiadają sądy powszechne.

- przed wydaniem decyzji był zobowiązany zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4) Kpa, do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia, czy przedmiotowe elementy stosunków zobowiązaniowych są nieważne,

- orzekając o nieważności relewantnych elementów stosunków zobowiązaniowych rozstrzygnął o prawach i obowiązkach kontrahentów Skarżącej, którzy nie byli stronami postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji,

- orzekając o nieważności relewantnych elementów stosunków zobowiązaniowych, nie ustalił czy dana czynność zostałaby dokonana bez postanowień dotkniętych nieważnością (art. 58 § 3 Kc),

- przyjmował nieważność poszczególnych postanowień umów, bez zebrania materiału dowodowego (dokumentów umów) i bez zapoznania się z ich treścią.

III. naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (dalej: "Prawo przedsiębiorców") wyrażającego zasadę domniemania uczciwości przedsiębiorcy i tym samym zobowiązującego do udowodnienia naruszenia prawa w zw. z art. 13b ust. 2 ustawy, poprzez przyjęcie, że Skarżąca naruszyła zakaz, o którym mowa w art. 13b ust. 1 i 2 ustawy, pomimo że Prezes UOKiK nie udowodnił, że Skarżąca w okresie objętym postępowaniem nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych i tym samym nie wzruszył, wynikającego z art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, domniemania zgodnego z prawem działania Skarżącej;

IV. naruszenia art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców oraz art. 7a § 1 Kpa wyrażających zasadę przyjaznej interpretacji przepisów poprzez brak zastosowania tych przepisów dla rozstrzygania ewentualnych niejasności przepisów prawnych, w szczególności treści art. 20 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy, którego naruszenie było przedmiotem zarzutu zawartego w pkt. II 2) b) skargi poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjnych na korzyść Skarżącej.

W odpowiedzi na tak sformułowane zarzuty, zawartej w piśmie z 27 lutego 2023 r. Prezes UOKiK wniósł o ich oddalenie.

Na rozprawie 28 lutego 2023 r. Skarżąca i Prezes UOKiK podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2022 r., poz. 329 - dalej jako: "Ppsa"), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 Ppsa). Orzekanie - w myśl art. 135 Ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia (względnie stwierdzenia nieważności) decyzji lub postanowienia wskazane zostały w przepisie art. 145 § 1 Ppsa, natomiast w myśl art. 151 Ppsa, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

Kontrola sądowa zaskarżonej przez Spółkę decyzji Prezesa UOKiK nie wykazała, by obciążona była ona wadami nakazującymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało powinnością jej oddalenia.

Przedmiotem postępowania w sprawie było ustalenie czy Spółka nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, w rozumieniu art. 13b ust. 2 ustawy w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 roku, a zatem ustalenie, czy w okresie objętym postępowaniem doszło do naruszenia przez Stronę zakazu określonego w art. 13b ust. 1 ustawy, a po stwierdzeniu tej okoliczności wymierzenie jej administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ustawy i prawidłowość jej wyliczenia.

Sąd stwierdza, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami Kpa i ustawy o przeciwdziałaniu nadmierny opóźnieniom w transakcjach handlowych, ustalony stan faktyczny w pełni odpowiadał dowodom zebranym w dacie wydania decyzji, dokonano prawidłowej subsumpcji norm prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

W pierwszej kolejności wypada odnieść się do zarzutów natury procesowej.

Nie jest zasadny sformułowany w punkcie 1) a skargi zarzut naruszenia 7 Kpa, art. 75 § 1 Kpa, art. 77 § 1 Kpa i 80 Kpa w zw. z art. 13q ustawy oraz 13v ust. 1 i 2 ustawy.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 13q ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych do postępowania stosuje się przepisy Kpa. Zgodnie z wynikającą z art. 12 Kpa zasadą szybkości i prostoty postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się - co istotne - możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wymóg ten spełniło kontrolowane postępowanie. Po jego wszczęciu Prezes Urzędu działając na podstawie art. 13f ust. 1 i 2 oraz art. 13g ustawy wystosował do Skarżącej pismo z 30 czerwca 2020 r. (k. 16 - 19 akt administracyjnych), w którym wezwał ją m.in. do przekazania informacji dotyczących dokonywanych transakcji handlowych, w których termin płatności świadczenia pieniężnego stał się wymagalny po 1 stycznia 2020 r., poprzez wypełnienie załączonej tabeli w arkuszu kalkulacyjnym Microsoft Excel. Następnie Skarżąca była kilkukrotnie, na przestrzeni wielu miesięcy, wzywana do złożenia wyjaśnień odnośnie wątpliwości w zakresie przedstawianych danych. Ostatecznie "Tabela nr 1" została skompletowana i na jej podstawie dokonano weryfikacji danych w oparciu o inne informacje i dane przedstawione przez Skarżącą, w szczególności o pliki: "JPK_VAT" i "JPK_WB", będące postacią elektroniczną ksiąg podatkowych i dowodów księgowych w strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej. Poprzez zestawienie informacji zawartych we wskazanych plikach z danymi w "Tabeli nr 1" zweryfikowano rzetelność uzyskanych od Skarżącej informacji o dokonanych transakcjach handlowych objętych postępowaniem. Wszystkie rozbieżności pomiędzy danymi i informacjami uzyskanymi od Strony (zawartymi w "Tabeli nr 1) a danymi i informacjami wynikającymi ze wskazanych powyżej plików "JPK_VAT" i "JPK_WB" były wyjaśniane w toku postępowania przez samą Spółkę. Analogicznie rzecz się miała w zakresie danych i informacji zawartych w "Tabeli Należności". Tabela ta również została wypełniona przez Skarżącą, jednakże zawierała informację na temat świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych przez Skarżącą po terminie, wymagalnych w okresie objętym postępowaniem.

Sąd podkreśla przy tym, że na mocy art. 82 § 1b Ordynacji podatkowej Skarżąca została zobowiązana do przekazywania (bez wezwania organu podatkowego) za pomocą środków komunikacji elektronicznej, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, informacji o prowadzonej ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 3 Ordynacji podatkowej, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3 Ordynacji podatkowej, za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, wskazując miesiąc, którego ta informacja dotyczy. Struktura logiczna postaci elektronicznej ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych jest zapisana w postaci Jednolitego Pliku Kontrolnego z rozszerzeniem .xml (w skrócie JPK). Stosownie do art. 3 Ordynacji podatkowej poprzez księgi podatkowe rozumie się księgi rachunkowe, podatkową księgę przychodów i rozchodów, ewidencje oraz rejestry, do których prowadzenia, do celów podatkowych, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązani są podatnicy, płatnicy lub inkasenci. Zgodnie z powyższą definicją, ewidencja sprzedaży i zakupu VAT stanowi księgę podatkową. Przepisy prawa podatkowego narzucają wymóg udostępniania ksiąg podatkowych i dowodów księgowych w określonym układzie i formacie bez wezwania (dotyczy JPK_VAT) lub na żądanie organów podatkowych (m.in. JPK_WB, JPK_FA). Po wygenerowaniu pliku powstaje zestawienie o ściśle określonym schemacie. Poszczególne struktury logiczne postaci elektronicznej ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych zostały opisane w broszurach informacyjnych w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji przy weryfikacji poszczególnych struktur logicznych Prezes Urzędu posiłkował się informacjami zamieszczonymi w BIP w broszurze informacyjnej dotyczącej struktury JPK_VAT(3)_wersja_2018_02_14 oraz broszurze informacyjnej dotyczącej struktury JPK_WB(3). Struktura jednolitego pliku dla ewidencji zakupu i sprzedaży (JPK_VAT) składa się z ewidencji sprzedaży oraz ewidencji zakupu. Na potrzeby prowadzonego postępowania Prezes Urzędu do celów weryfikacji danych dotyczących zobowiązań Strony weryfikował dane zawarte w ewidencji zakup VAT (JPK_VAT_Zakup). Ewidencja zakupu VAT w strukturze logicznej JPK_VAT obejmuje część szczegółową zawierającą dla każdej pozycji m.in. następujące dane: nazwę wystawcy, adres wystawcy, numer NIP lub inny numer służący identyfikacji podatkowej wystawcy, numer faktury, kwotę netto i kwotę podatku naliczonego. Z kolei do celów weryfikacji danych dotyczących należności Strony, Prezes Urzędu weryfikował dane zawarte w ewidencji sprzedaży VAT (JPK_VAT_Sprzedaż).

Sąd stwierdza, że Prezes Urzędu ustalał również stan faktyczny na podstawie plików na żądanie w strukturze logicznej JPK_WB. Struktura JPK_WB dotyczy wyciągu z rachunku bankowego, prowadzonego na podstawie umowy. Wyciąg bankowy jest jednym z dowodów księgowych, które mogą stanowić podstawę zapisów w księgach rachunkowych. Dowód ten jako dowód księgowy spełnia wymagania określone w art. 21 ustawy o rachunkowości. W szczególności zawiera opisy operacji gospodarczych (zarówno uznania jak i obciążenia rachunku) oraz salda (początkowe i końcowe) środków pieniężnych udokumentowane tym wyciągiem. Niedopuszczalne jest dokonywanie w wyciągu bankowym wymazywania i przeróbek. Bez względu na formę tego dowodu (tradycyjną czy elektroniczną) jest to dowód, który wystawia bank (forma tradycyjna), ewentualnie pochodzi on z systemu finansowo-księgowego banku, dostępnego przez system bankowości elektronicznej (wydruk lub postać elektroniczna).

Sąd podkreśla, że na mocy art. 13g ustawy Prezes UOKiK był uprawniony do żądania od Strony w toku postępowania określonych struktur JPK. Dowody w postaci ksiąg podatkowych, wygenerowanych w strukturach ściśle określonych w przepisach prawa, stanowią wiarygodny materiał dowodowy. Wskazać należy, iż wytworzenie pliku JPK_VAT przez Stronę dotyczy obowiązków wynikających z posiadania statusu podatnika czynnego VAT, jednakże z uwagi na cechy integralności danych i ich autentyczności (pochodzenia od osób uprawnionych do reprezentowania Strony) uzasadnione jest posługiwaniem się tymi właśnie danymi do potwierdzenia zawartych transakcji handlowych Strony z kontrahentami, co do ich istnienia jak też spełnienia świadczenia pieniężnego. Sumy kontrolne zawarte w pliku pozwalają na sprawdzenie prawidłowości wygenerowanego pliku. Dodatkowo, stosownie do art. 193 Ordynacji podatkowej dowody z ksiąg podatkowych stanowią dowód urzędowy, tego co zostało w nich zawarte, w przypadku ksiąg podatkowych prowadzonych rzetelnie i niewadliwie.

Sąd podkreśla, że weryfikacja danych wskazanych w oświadczeniu Strony co do spełnienia świadczenia opierała przede wszystkim się na informacjach pochodzących od Strony wskazujących wysokość transakcji bankowej oraz datę zapłaty. Według tych kryteriów dokonano przypisania danych zawartych w wyciągach bankowych zapisanych w strukturze logicznej JPK_WB odnoszących się do elementu Wyciąg Wiersza: Data operacji, Kwota operacji, a także przeanalizowano dane odnoszące się do elementu Opis Operacji, zawierające informacje o tytułach konkretnych przelewów, w których Strona postępowania wielokrotnie wprost wskazywała numery faktur, opłacanych konkretnymi przelewami.

Odnosząc się w tym kontekście do zarzutu braku ustalenia istnienia, istoty i treści umów łączących Strony z jej kontrahentami Sąd wskazuje, że w wezwaniu z 30 czerwca 2020 r. Organ zobowiązał Skarżącą do udzielenia posiadanych przez nią informacji na temat wszystkich transakcji handlowych, w których termin płatności świadczenia pieniężnego stał się wymagalny po 1 stycznia 2020 r., za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2020 r. Niewątpliwie to sama Spółka jest najlepiej zorientowana i posiada najlepszą wiedzę w kwestii terminów płatności należności w ramach poszczególnych transakcji handlowych łączących ją z kontrahentami. Skarżąca wypełniając "Tabelę nr 1" i "Tabelę Należności" zobowiązana była do przekazywania rzetelnych i wiarygodnych informacji, a ich prawdziwość nie mogła budzić wątpliwości Skarżącej, skoro były przekazywane pod rygorem wynikającym z art. 13t ustawy.

Prezes UOKiK przy zauważonych wątpliwościach i rozbieżności w zakresie terminów bądź wysokości świadczeń pieniężnych wzywał Skarżącą do ich wyjaśnienia. W toku postępowania występował również do licznych kontrahentów Spółki o udzielenie szczegółowych informacji na temat transakcji handlowych zawieranych ze Skarżącą, w celu potwierdzenia danych przekazanych przez Spółkę. Tam gdzie takich wątpliwości nie miał ani Organ ani Skarżąca, czynności sprawdzających nie wykonywano. Sąd akceptuje taki sposób procedowania. Istota i sens kontrolowanego postępowania (w tym możliwości dowodowe jakie dają art. 13f i 13g ustawy) sprawiają, że wbrew aktualnemu oczekiwaniu Skarżącej nie zachodziła potrzeba jej wzywania do przedłożenia każdej umowy czy też faktury na okoliczność ustalenia istnienia, istoty i treści umowy dla poszczególnej transakcji handlowej. Zgromadzone w aktach sprawy dowody w postaci m.in. przekazywanych przez Skarżącą informacji w formie "Tabeli 1" i "Tabeli Należności", wyjaśnienia Spółki, informacje od kontrahentów oraz dane zawarte w plikach "JPK_VAT" i "JPK_WB" pozwalały na ustalenie wszelkich istotnych okoliczności (takich jak np. oznaczenie kontrahenta, wysokość świadczenia, termin zapłaty, fakt i data spełnienia świadczenia) z punktu widzenia prowadzonego postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Zasadnie Organ kierując się regułami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 75 § 1 Kpa dokonał takiego wyboru sposobu gromadzenia materiału dowodowego.

Odnośnie zarzutu braku ustalenia charakteru umów z kontrahentami oraz braku weryfikacji spełnienia kryteriów zakwalifikowania danej umowy jako transakcji handlowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy, wskazać należy, że podstawowym powinnością Skarżącej wypełniającej "Tabelę nr 1" jak i "Tabelę Należności", było wskazanie informacji dotyczących dokonywanych transakcji handlowych, w których termin płatności świadczenia pieniężnego stał się wymagalny po 1 stycznia 2020 r. Zgodnie z definicją transakcji handlowej, należy przez nią rozumieć umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością (art. 4 pkt 1 ustawy). Z kolei przez świadczenie pieniężne należy rozumieć wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej (art. 4 pkt 1a Ustawy). Sąd stwierdza, że Prezes Urzędu dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego również pod kątem możliwości zakwalifikowania danej umowy jako transakcji handlowej w rozumieniu ww. przepisów, w efekcie czego wyłączył z prowadzonego postępowania świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych nieobjętych zakresem podmiotowym ustawy oraz świadczenia o charakterze pieniężnym nieobjęte jej zakresem przedmiotowym. Zobowiązania Spółki wykazane w "Tabeli nr 1" wyłączone od rozstrzygania w niniejszym postępowaniu zostały wymienione w Tabeli M.

Odnośnie zarzutu brak ustalenia prawa właściwego dla transakcji handlowej wskazać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy, przepisy ustawy stosuje się do transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej. W przepisie art. 2 ustawy, ustawodawca wprost wskazał na katalog podmiotów, do których zastosowanie mają przepisy ustawy, w tym przepisy o terminach zapłaty (art. 7 ustawy) i postępowaniu o stwierdzenie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w ramach zawieranych transakcji handlowych z przedsiębiorcą mającym siedzibę na terenie Polski (art. 13b ust. 1 ustawy). Ani w ustawie, ani w przepisach ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw ustawodawca nie wyłączył spod kognicji Organu transakcji handlowych, w których postanowienia umowy zostały poddane pod przepisy prawa obcego.

Sąd w tym aspekcie wskazuje na Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych Weszła ona w życie 15 marca 2011 r. Państwa członkowskie UE na podstawie art. 12 ust. 1 Dyrektywy zostały zobowiązane do wprowadzenia w życie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do spełnienia wymogów art. 1-8 i 10 Dyrektywy do dnia 16 marca 2013 r. Przytoczone przepisy dotyczyły m.in. uregulowania kwestii terminów zapłaty między przedsiębiorcami. Ponadto, państwa członkowskie na podstawie art. 12 ust. 3 Dyrektywy, mogły utrzymać lub wprowadzić w życie przepisy, które są korzystniejsze dla wierzyciela niż przepisy niezbędne do spełnienia wymogów Dyrektywy, w tym m.in. terminów zapłaty. Z tego powodu, każdy kraj UE tę kwestie mógł uregulować w sposób odmienny. Jednym z powodów uchwalenia przez Parlament Europejski i Radę Dyrektywy było przeciwdziałanie skutkom nieterminowego opłacania faktur, których opóźnienia mają negatywny wpływ na płynność finansową i komplikują zarządzanie finansami przedsiębiorstw (pkt 3 Dyrektywy).

Do dyspozycji stron umowy pozostaje kwestia wyboru prawa właściwego, niemniej ustawa w zakresie postępowania dotyczącego nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych nie wyłącza spod jej rygorów transakcji handlowych, w których zachodzi element prawa obcego o kontrahenci Skarżącej mają siedzibę w Unii Europejskiej.

Odnosząc się do zarzutu braku ustalenia statusu (mikro, mały, średni czy duży przedsiębiorca) kontrahentów Spółki, Sąd wskazuje, że w przypadkach, w których podany przez Spółkę w "Tabeli nr 1 " umowny termin zapłaty przekraczał 60 dni liczonych od dnia doręczenia Skarżącej faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi Prezes Urzędu poczynił ustalenia w zakresie statusu przedsiębiorców. Punktem wyjścia dla oceny zgodności umownych terminów zapłaty wskazanych przez Spółkę w "Tabeli nr 1" z art. 7 ust. 2a ustawy, było oświadczenie Skarżącej złożone w ramach "Tabeli nr 1" zawierające informację o tym, że kontrahent Strony posiada status dużego przedsiębiorcy. W przypadku braku takiej informacji, niezbędne było ustalenie przez Prezesa Urzędu statusu przedsiębiorcy tych dostawców towarów lub usług na rzecz Spółki, dla których Skarżąca nie wskazała w "Tabeli nr 1", że posiadają status dużego przedsiębiorcy. W tym celu Prezes Urzędu dokonywał ustaleń we własnym zakresie korzystając z ogólnodostępnych baz danych oraz pozyskując te informacje bezpośrednio od kontrahentów Spółki. Ponadto Prezes Urzędu samodzielnie ustalił, że w transakcjach handlowych, w których termin zapłaty przekraczał 60 dni, 14 kontrahentów Spółki, posiadało jeden ze statusów: mikro, mały lub średni przedsiębiorca (MŚP). Ustaleń tych Prezes Urzędu dokonał w oparciu o dane opublikowane w bazie Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (SUDOP) dostępnych na stronie internetowej Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem [...]. Baza Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (SUDOP) zawiera informacje, których źródłem są sprawozdania sporządzane i składane Prezesowi Urzędu przez podmioty udzielające pomocy, stosownie do treści art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 743).

Odnośnie zarzutu braku (czy raczej wadliwego) ustalenia terminu zapłaty i warunków płatności zobowiązania pieniężnego oraz ustalenie czy dany terminu zapłaty był inicjatywą dostawcy czy Skarżącej Sąd wskazuje, że rzetelne dane dotyczące terminów płatności zgodnie z wezwaniem z 30 czerwca 2020 r. powinna była przedstawić sama Skarżąca. To w jej interesie było przedstawienie tych okoliczności zgodnie z rzeczywistością. To na Skarżącej spoczywała powinność zweryfikowania i prawidłowego wskazania długości terminów płatności. Tam gdzie kwestie te budziły wątpliwości, były weryfikowane przez Organ w toku postępowania.

Odnośne zarzutu braku ustalenia czy strony transakcji handlowej dokonywały zmian warunków umowy po jej zawarciu, w tym dokonania nowacji (art. 506 Kc) Sąd ponowne wskazuje, że Skarżąca była zobowiązana zamieścić w "Tabeli nr 1 " dane o terminie zapłaty ustalonym przez strony dla każdej pojedynczej transakcji handlowej. W przypadku zmiany terminu płatności, czy też dokonania nowacji Skarżąca winna była to uwzględnić przekazując nowe informacje w tym zakresie. Organ czynił wszak ustalenia faktyczne na podstawie informacji, które Strona sama przedstawiła na datę wydania decyzji. Wezwanie z 30 czerwca 2020 r. do przekazania wymienionych danych, zostało doręczone Skarżącej 6 lipca 2020 r. Z kolei dokumenty, na które aktualnie powołuje się Skarżąca a dotyczące warunków współpracy z L. S.A. pochodzą sprzed tego okresu. W tym kontekście nie sposób z zaniechania Skarżącej czynić skutecznego zarzutu w zakresie sposobu procedowania przez Organ.

Jak chodzi o zarzut braku ustalenia czy strony transakcji handlowej zastrzegły w umowie dodatkowy termin na weryfikację zgodności towaru z umową, czy dostawy towarów zostały zrealizowane, a jeżeli tak, to w jakim terminie, czy faktury zostały doręczone przed zakończeniem badania towaru oraz czy spełniały wymagania określone przepisami art. 108a ust. 1 ustawy o VAT Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy określa szczególne uprawnienia wierzyciela i obowiązki dłużnika w związku z terminami zapłaty w transakcjach handlowych, skutki niewykonania takich obowiązków oraz postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Ustawa zawiera dwa rodzaje regulacji prawnych. Pierwszy dotyczy uprawnień wierzyciela i obowiązków dłużnika oraz skutki ich niewykonywania, w tym dotyczących maksymalnych terminów zapłaty w transakcjach handlowych, przysługiwania odsetek ustawowych za opóźnienia w transakcjach handlowych, czy wysokości rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Są to przepisy określające wzajemne obowiązki i uprawnienia stron stosunku cywilnoprawnego w postaci transakcji handlowej. Z kolei druga kategoria przepisów dotyczy uregulowania postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa Urzędu w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych.

Zgodnie z zasadą swobody umów, wyrażoną w art. 3531 Kc i w jej granicach, strony zawierające umowę mogą uzgodnić termin spełnienia świadczeń - w tym termin zapłaty świadczenia pieniężnego - według swego uznania. Jednak uzgodnienie to nie może naruszać obowiązujących ustaw. Tymczasem przepisy ustawy wprowadzają w tym zakresie pewne ograniczenia. I tak w art. 7 ust. 2 i 2a określono maksymalne terminy zapłaty w transakcjach handlowych, które nie mogą przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Ustawa zawiera również uregulowania szczegółowe, określające jak ustalić maksymalny termin zapłaty i tak przykładowo, gdy nie jest możliwe ustalenie dnia doręczenia faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi albo gdy faktura lub rachunek zostały doręczone przed dostawą towaru lub wykonaniem usługi, termin zapłaty, jest liczony od dnia otrzymania przez dłużnika towaru lub usługi (art. 7 ust. 4 ustawy). Prezes Urzędu w toku prowadzonego postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych ustala datę wymagalności świadczenia pieniężnego poszczególnej transakcji handlowej przyjmując - co do zasady - jako termin płatności ustalony przez strony takiej transakcji. Wyjątek stanowi sytuacja gdy ustalony termin zapłaty jest sprzeczny z przepisami ustawy. Przypomnieć jednak należy, że to Spółka była zobowiązana do rzetelnego wskazania w "Tabeli nr 1" terminów płatności w poszczególnych transakcjach handlowych i to sama Skarżąca powinna była uwzględnić przy sporządzaniu tej informacji konieczność weryfikacji towaru w poszczególnych transakcjach handlowych (jeżeli strony tej transakcji takie postanowienia umowne zawarły) i ich wpływ na termin płatności. Organ był więc uprawniony do czynienia ustaleń faktycznych na podstawie informacji przedstawionych przez Skarżącą.

Jak chodzi o zarzut dotyczący braku ustalenia czy dane zawarte na poszczególnych fakturach VAT spełniały wymagania określone przepisami i tym samym pozwalały na dokonanie rozliczenia w obowiązkowym mechanizmie podzielonej płatności, wskazać należy, że zgodnie z art. 108a ust. 1a ustawy o VAT obowiązek ten dotyczy jedynie płatności za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej. Obowiązek ten dotyczy więc pewnego rodzaju wymienionych w załączniku transakcji nabycia "towarów lub usług wrażliwych" (przykładowo za paliwa, stal, wyroby stalowe, złom, odpady, metale szlachetne i nieszlachetne, tablety, smartfony, konsole, usługi budowlane, części i akcesoria do pojazdów silnikowych, maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części i akcesoria). Przedmiotem działalności Skarżącej jest w przeważającym zakresie sprzedaż hurtowa wyrobów farmaceutycznych i medycznych. Sama Skarżąca w toku postępowania nie wskazywała, aby w kontrolowanym przez Prezesa Urzędu okresie nabywała towary lub usługi wymienione w ww. załączniku nr 15 do ustawy o VAT. Skarżąca ponadto ani na etapie postępowania administracyjnego, ani we wniesionej skardze nie wskazała, w przypadku konkretnie jakich transakcji handlowych podlegających obowiązkowemu mechanizmowi podzielonej płatności otrzymała od kontrahenta nieprawidłowo wystawione faktury VAT.

Odnosząc się do zarzutu braku ustalania czy po okresie objętym postępowaniem, Skarżąca dokonywała korekt poszczególnych faktur Sąd wskazuje, że Prezes Urzędu wyłączył od rozstrzygania świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych udokumentowanych fakturami VAT, dla których przyporządkowane zostały faktury korygujące na pełną wartość świadczenia pieniężnego wynikającą z faktury pierwotnej oraz świadczenia pieniężne wynikające z dowodów zakupu, dla których dokonano korekt księgowych na pełną wartość świadczenia pieniężnego (storno techniczne). Przedmiotowe świadczenia pieniężne zostały przedstawione w zaskarżonej decyzji w "Tabeli N". Kwestia korekt faktur została również w samej decyzji szczegółowo omówiona Faktury korygujące zostały przedstawione w decyzji w "Tabeli T".

Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu skargi kluczowego zarzutu naruszenia zasady bezpośredniości, poprzez oparcie ustaleń na dowodach w postaci "Tabeli nr 1" i "Tabeli Należności" zamiast na materiale źródłowym jakim są m.in. umowy, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej (obiektywnej), co oznacza, że celem postępowania jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kpa). Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Kpa nie wskazuje więc dowodów "mocniejszych" oraz "słabszych", przyjmując zasadę równej mocy środków dowodowych. Z przyjętej w art. 7 Kpa zasady dochodzenia prawdy obiektywnej wynika, że organ prowadzący postępowanie jest gospodarzem postępowania wyjaśniającego. To on decyduje o zakresie tego postępowania oraz o środkach dowodowych, które mają być przeprowadzone w jego toku. Jeżeli dowody te znajdują się w posiadaniu strony, to organ jest zobowiązany do wezwania jej, aby je przedstawiła w wyznaczonym terminie. W tym zakresie art. 13f i 13 g ustawy zawierają regulacje o charakterze lex specialis. Z tej właśnie przyczyny ze względu na przedmiot postępowania większość dowodów stanowią dokumenty i materiały przekazane przez Stronę postępowania – jako nieznane Prezesowi UOKiK z urzędu i niemożliwe do uzyskania w inny sposób. Są to m.in. przekazane przez Stronę dane zawarte w składanych przez nich pismach oraz załączanych do nich dokumentach księgowych, dane zawarte w plikach "JPK_VAT" i "JPK_WB" oraz zestawienia zawieranych umów oraz informacje o zawieranych transakcjach handlowych (w tym Tabele zawierające zestawienia takich transakcji). Wszelkie niezbędne okoliczności z punktu widzenia prowadzonego postępowania mogły zostać ustalone na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy (w tym podchodzących od Skarżącej), które nie budziły wątpliwości. W tym kontekście Sąd akceptuje pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z 20 października 2015 r., I OSK 360/14, w treści którego wskazano, że "co prawda w judykaturze wyjaśniono, że zasada bezpośredniości wskazuje na metodę prowadzenia postępowania administracyjnego i oznacza nakaz opierania ustaleń faktycznych na dowodach pierwotnych przeprowadzonych bezpośrednio przed organem rozpoznającym sprawę, a więc przy założeniu wyeliminowania ogniw pośredniczących w łańcuchu informacji, zobowiązując organ załatwiający sprawę do opierania ustaleń faktycznych na dowodach mających charakter pierwotny (por. Robert Suwaj, Zasady postępowania dowodowego, [w:] Judycjalizacja postępowania administracyjnego, Lex, NSA w wyroku z 13 grudnia 1988 r., sygn. akt II SA 370/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 95), to jednak należy go rozpatrzyć w kontekście art. 75 § 1 Kpa, zgodnie z którym organ może dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Podnoszony przez skarżącą kasacyjnie argument o dystynkcji między dokumentami źródłowymi i wtórnymi sam w sobie nie mógł stanowić o rezygnacji z potrzeby zebrania kompletnego i przekonującego materiału dowodowego co do znaczących dla rozstrzygnięcia sprawy przesłanek, przy zachowaniu zasady ekonomiki postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera wprost wyrażonej bezwzględnej zasady bezpośredniości dowodów, jeżeli zatem organ uzna, że dowody z dokumentów pochodzących z innych postępowań dostatecznie wyjaśniają okoliczności sprawy i nie budzą wątpliwości, nie ma on obowiązku ponownego przeprowadzania analogicznego dowodu, tym razem samodzielnie". W tych okolicznościach sposób procedowania Organu nie był wadliwy.

Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw zarzut sformułowany w punkcie 1) b skargi a dotyczący naruszenia art. 8 § 1 Kpa, 7 Kpa, art. 9 Kpa w zw. z art. 13q ustawy oraz 13v ust. 1 i 2 ustawy.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zakresu przekazywanych danych w tabelach w formacie Microsoft Excel wskazać należy, że rozważania na temat zostały przedstawione we wcześniejszej części uzasadnienia.

Odnosząc się do kwestii ustalania statusu kontrahentów wskazać należy, że wbrew twierdzeniu Spółki nieudzielenie przez nią informacji, czy jej kontrahent złożył oświadczenie o posiadaniu statusu dużego przedsiębiorcy nie stanowiło podstawy do automatycznego przyjęcia przez, że dany kontrahent jest dużym przedsiębiorcą. To, że dany kontrahent nie złożył Skarżącej oświadczenia o statusie dużego przedsiębiorcy nie musi oznaczać, że wierzyciel ten takiego statusu nie posiada. W takim przypadku Prezes Urzędu samodzielnie ustalał status danego kontrahenta w oparciu o dane zawarte w bazie SUDOP informacje ogólnie dostępne lub zwracał się do danego kontrahenta o złożenie oświadczenia w tym przedmiocie. Konieczność ustalenia statusu kontrahenta Spółki dotyczyło jedynie niewielkiej część transakcji handlowych, gdzie termin zapłaty przekraczał 60 dni.

Co do zasady to ustalenia stron transakcji handlowej dotyczące terminu zapłaty określają kiedy dłużnik będzie popadał w stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Z kolei Prezes Urzędu w toku prowadzonego postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych ustala datę wymagalności świadczenia pieniężnego poszczególnej transakcji handlowej przyjmując co do zasady jako termin płatności ustalony przez strony takiej transakcji (o ile mieści się on w ramach zakreślonych art. 7 i art. 13 ustawy).

Odnosząc się do twierdzeń o przekonaniu Skarżącej, że dane zawarte w "Tabelach" pełnią jedynie funkcje pomocniczą i porządkującą oraz nie będą stanowić głównego dowodu w sprawie, wskazać należy, że ich rzetelność była w toku postępowania przedmiotem weryfikacji, zaś sama Skarżąca była wielokrotnie wzywana do złożenia wyjaśnień odnośnie pojawiąjących się wątpliwości i rozbieżności dotyczących poszczególnych transakcji handlowych (przykładowo wezwania z 5 października 2020 r. k. 66-71 akt administracyjnych, z 15 stycznia 2021 r., 156-199 akt administracyjnych). W wezwaniach zawarto pouczenie, o możliwości nałożenia wysokiej kary pieniężnej w przypadku udzielenia informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Informacje te jasno wskazywały, że przekazywane informacje będą stanowić istotnych materiał dowodowy.

Nie jest zasadny sformułowany w punkcie 1) c skargi dotyczący naruszenia art. 7 Kpa w zw. z art 13v ust. 8 ustawy.

Jeżeli chodzi o zarzut nieuwzględnienia słusznego interesu strony przy badaniu przesłanki fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, wskazać należy, że stosownie do art. 13v ust. 8 ustawy w uzasadnionych przypadkach Prezes Urzędu może odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ust. 1 ustawy. Regulacja ta jest przejawem "uznania administracyjnego". Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4872/21, "uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych przez art. 7 Kpa, tj. dążyć do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. (...) Wskazać należy, iż zarówno pojęcia interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Z reguły interes indywidualny nie pokrywa się z interesem społecznym. Ustawodawca w art. 7 Kpa nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony."

Przesłanka "słusznego interesu strony", aczkolwiek niezdefiniowana, wskazuje, że nie chodzi w niej o każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Słuszny interes strony musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 Kpa, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2021 r., III OSK 3755/21).

W toku prowadzonego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że suma wartości świadczeń pieniężnych, które Strona wykazała jako nieotrzymane oraz otrzymane po terminie w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. wyniosła 1 201 763 455,54 zł (należności Strony) i tym samym była o 186 145 351,92 zł niższa od ustalonej sumy wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę w tym samym okresie, która wyniosła 1 387 908 807,46 zł (zobowiązania Strony). Art. 13v ust. 8 ustawy zawiera odesłanie do pojęcia niedookreślonego - "uzasadnionych przypadków", jako materialnoprawnej przesłanki, będącej podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Omawiana norma prawna nie określa jakichkolwiek wskazówek - odnośnie tego - co w istocie należy rozumieć pod pojęciem "uzasadnionych przypadków". Z brzmienia tego przepisu wynika więc, że katalog przypadków, które stanowią uzasadnienie odstąpienia od wymierzenia kary jest otwarty, a wystąpienie takiego przypadku uzależnione jest od szczególnych okoliczności konkretnej sprawy. Jednocześnie podkreślić trzeba, że odstępstwo od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest karanie za stwierdzony delikt administracyjny, a nie odstępowanie od ukarania. Możliwość zwolnienia z kary - pomimo naruszenia przepisów ustawy - może znaleźć uzasadnienia jedynie wyjątkowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 855/20). Za taki uzasadniony przypadek można uznać sytuację, gdy nałożenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z funkcją tej kary (prewencyjną i represyjną).

Z ogólnodostępnych informacji - "Sprawozdanie na temat informacji niefinansowych N. S.A. oraz grupy kapitałowej N. z 2017 r." - wynika, że misją Spółki jest zapewnienie lepszej przyszłości wszystkim niezależnym aptekom w Polsce. Apteki niezależne są jej strategicznym klientem. Spółka dedykuje im wparcie w postaci produktów własnych, zaawansowanych programów i rozwiązań wspierających umiejętności konkurowania na rynku, oferty dającej najwyższą sumę korzyści na rynku. Buduje partnerstwo rozumiane jako niekonkurowanie dzięki nieposiadaniu własnych aptek i wspieranie interesów aptekarzy niezależnych w instytucjach i organizacjach. Współpracę z aptekami sieciowymi oraz obsługę lecznictwa zamkniętego i otwartego opiera na zasadzie wzajemnych korzyści. z danych sporządzonych i opublikowanych przez Skarżącą na stronie internetowej Spółki wynika, że w pierwszym kwartale 2020 r. Spółka umocniła pozycję lidera, osiągając 30,8% udziałów w rynku, czyli o 1,9 pkt proc, więcej niż przed rokiem. W segmencie aptek niezależnych udziały osiągnęły 34% w pierwszym kwartale 2020 r., które w analogicznym okresie 2019 r. wyniosły 31,7% (obliczenia własne Spółki). W efekcie w pierwszym kwartale 2020 r. zwiększyła ona przychody ze sprzedaży o 23% do ponad 2,6 mld zł. Bardzo wysoka dynamika sprzedaży była w dużej mierze efektem niespotykanego zainteresowania farmaceutykami i wyrobami medycznymi pod koniec lutego oraz w marcu. Równolegle Spółka rozwijała ofertę programów partnerskich kierowaną do aptek. Dzięki prowadzonym działaniom Spółka osiągnęła wysoką - 34% dynamikę wzrostu wyniku netto zdarzeń jednorazowych w pierwszym kwartale roku, który sięgnął blisko 50 min zł."

Okoliczności te uprawniała Prezesa UOKiK do uznania, że argumentacja wskazywana w zarzucie stanowią ustalaną przez Stronę politykę handlową Spółki związaną z realizacją sprzedaży (w tym tolerowanie opóźnień w płatnościach jej odbiorców). Niniejsze działania Strony postępowania należą do zakresu jej strategii biznesowych i mają na celu zwiększenie dynamiki sprzedaży oraz utrzymywanie dobrych relacji z odbiorcami, co następnie przekłada się na zwiększenie udziału sprzedaży przedsiębiorcy w danym segmencie rynku. Działania takie mogły zostać uznane przez Organ za standardowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i niestanowiące uzasadnionego przypadku odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o treść art. 13v ust. 8 ustawy.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy z raportu za 2020 r., w ocenie Spółki wystąpienie pandemii Covid-19 nie miało istotnego negatywnego wpływu na branżę farmaceutyczną, w której funkcjonują kontrahenci Spółki, a tym samym nie pogorszyły się perspektywy gospodarcze kontrahentów

Sąd akceptuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że analiza akt postępowania i argumentacji Skarżącej w tej kwestii uprawniały Organ do stwierdzenia, że w sprawie nie zachodził uzasadniony przypadek mogący stanowić podstawę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej poprzez zastosowanie art. 13v ust. 8 ustaw. Stanowisko swoje Organ należycie uzasadnił.

Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw zarzut sformułowany w punkcie 1) d skargi a dotyczący naruszenia art. 8 Kpa, 75 § 1 Kpa w zw. z art. 31 § 2 Konstytucji RP.

Odnosząc się do zarzutu dopuszczenia dowodów wytworzonych i pozyskanych sprzecznie z prawem, Sąd wskazuje, że zakres żądanych przez Prezesa Urzędu informacji w formie tabelarycznej ("Tabela nr 1 i Należności") stanowił wykaz danych umieszczonych w określonym zestawieniu (porządku). Spółka przekazując dane mogła posiłkować się wykorzystywanymi przez nią systemami i programami księgowymi, które takie informacje zawierają. Wezwanie do uzupełnienia oraz przekazania wypełnionych "Tabel" ma umocowanie w art. 13f ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w toku postępowania podmioty, o których mowa w art. 2, także w przypadku gdy nie są stronami transakcji handlowej, są obowiązane do przekazywania koniecznych informacji i dokumentów na żądanie Prezesa Urzędu. Informacje o ilości oraz szczegółach poszczególnych transakcji handlowych zawieranych przez Skarżącą zawarte w "Tabelach" stanowiły okoliczności istotne z punktu widzenia prowadzonego postępowania. Należało więc je uznać za informacje konieczne, które były w posiadaniu Skarżącej. Po ich przekazaniu Organ weryfikował ich rzetelność w szczególność w oparciu o inne informacje i dokumenty, w szczególności o pliki "JPK-VAT" i "JPK-WB". Szczególną podstawę prawną do żądania tych ostatnich stanowił art. 13g ustawy.

Reasumując Sąd nie stwierdza, by w sprawie doszło do nielegalnego zebrania dowodów. Zgromadzone dowody (w szczególności "Tabele" z informacjami o transakcjach) w toku postępowania zostały w razie potrzeby weryfikowane przez Organ. Były wystarczające do poczynienia ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia celów prowadzonego postępowania. Celem postępowania nie była przy tym szczegółowa jurydyczna weryfikacja poszczególnych transakcji handlowych Skarżącej. Stan faktyczny ustalony na dzień wydawania decyzji znajdował oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, co do zasady przedstawionym przez samą Skarżącą. W piśmie z 7 grudnia 2021 r. Organ opisał przedstawiony Stronie zarzut nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, poprzez wskazanie świadczeń pieniężnych, które Prezes Urzędu uznał za niespełnione oraz spełnione po terminie przez N. S.A. w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r. Co istotne w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji Prezes UOKiK szczegółowo odniósł się do twierdzeń Spółki przedstawionych (w stanowiącym reakcję na sformułowany zarzut) piśmie z 14 stycznia 2022 r. w szczególności co do materiału dowodowego i co do wniosków dowodowych.

Co istotne podczas ustalania zakresu nadmiernych opóźnień świadczeń pieniężnych w sytuacjach, w których pojawiły się niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, w zakresie ich spełnienia bądź terminowego spełnienia lub w zakresie charakteru zobowiązania (Tabela U) zostały one rozstrzygnięte na korzyść Skarżącej stosownie do treści art. 81 a Kpa w związku z art.13q ustawy.

Nie są też zasadne formułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw formułowany w punkcie 2) a skargi zarzut naruszenia art., 13 ust. 2 ustawy w zw. z art. 7 ust. 2 i art. 7 ust. 2a ustawy oraz art. 155 § 2 Kc.

Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2a ustawy w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej, w stosunku do świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych od 1 stycznia 2020 r. w relacjach asymetrycznych, w których dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem jest mikro, mały lub średni przedsiębiorca, uzgodniony przez strony umowy termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy, zamiast postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2 i 2a ustawy, stosuje się termin zapłaty 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi albo liczonych zgodnie z art. 7 ust. 4 lub art. 9 ust. 2 ustawy. W przypadku świadczeń pieniężnych wynikających z asymetrycznych transakcji handlowych zawartych po 1 stycznia 2020 r., w których Spółka będąca dużym przedsiębiorcą była dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty świadczenia pieniężnego, a jej wierzycielem dostarczającym jej towary lub wykonującym usługi był mikro, mały lub średni przedsiębiorca, wystąpiły sytuacje, w których Strona stosowała terminy zapłaty naruszające art. 7 ust. 2a ustawy, tj. dłuższe niż 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. W stosunku do tych transakcji handlowych zasadnie Prezes Urzędu ustalał, których świadczeń pieniężnych Strona postępowania nie spełniła w okresie objętym postępowaniem lub spełniła po upływie maksymalnego terminu zapłaty, ustalonego zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy i obliczał długość opóźnienia liczoną od maksymalnego terminu zapłaty. Prawidłowo zatem Prezes UOKiK działając na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym zamiast postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2a ustawy - w celu oceny terminowości spełniania świadczeń pieniężnych przez Stronę - stosował termin zapłaty 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury łub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Na podstawie wskazanej przez Stronę w "Tabeli nr 1 " daty wpływu faktury (dowodu zakupu), potwierdzonej jednocześnie w plikach "JPK_VAT", Prezes Urzędu był uprawniony do ustalenia maksymalnego terminu zapłaty dla każdego ze świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych po 1 stycznia 2020 r. w relacjach asymetrycznych, który to termin przypadł w okresie objętym postępowaniem i obliczenia liczbę dni opóźnienia. Słusznie Organ uznał za wiarygodny termin otrzymania faktury wskazany przez Skarżącą w "Tabeli nr 1". Prezes Urzędu zweryfikował datę otrzymania faktury z danymi zawartymi w pliku JPK_VAT, gdyż jak wskazała Strona w piśmie z 15 października 2020 r. pkt Ad 8 data otrzymania faktury "jest tożsama z datą wpływu w pliku jpk_vat'. W takim przypadku nowo ustalony termin zapłaty, zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 2a ustawy, liczony był od daty doręczenia Stronie postępowania jako dłużnikowi faktury lub rachunku jako ostatniego elementu finalizującego poszczególną umowę.

Nie jest zasadny formułowany w skardze zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 ustawy zmieniającej.

W realiach sprawy jedną z głównych osi sporu stało się wyłączenie zakresu postępowania świadczenia pieniężne nieotrzymanych przez Spółkę lub otrzymanych z opóźnieniem, które stały się wymagalne w okresie nie wcześniej niż 2 lata przed wszczęciem postępowania - w niniejszej sprawie do dnia 1 stycznia 2020 r. Prezes Urzędu stosując art. 13v ust. 6 Ustawy nie podzielił stanowiska Strony co do zakresu transakcji handlowych, które powinny być uwzględnione przy obliczaniu sumy wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez Stronę w okresie objętym postępowaniem i w tym zakresie uwzględnił wyłącznie te świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po 1 stycznia 2020 r.

Art. 13v ust. 6 ustawy stanowi, że Prezes Urzędu odstępuje od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli wartość niespełnionych lub spełnionych po terminie przez stronę postępowania świadczeń pieniężnych, za które obliczono by jednostkowe kary, jest równa lub mniejsza od wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez tę stronę postępowania w okresie objętym postępowaniem. Przy obliczaniu wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie, o których mowa w zdaniu pierwszym nie uwzględnia się wartości świadczeń pieniężnych w przypadku których termin spełnienia świadczenia pieniężnego upłynął wcześniej niż w terminie 2 lat przed dniem wszczęcia postępowania. Analizowana norma musi być interpretowana z uwzględnieniem przepisów ustawy, która go wprowadziła. Regulacje prawne dotyczące postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych zostały wprowadzone 1 stycznia 2020 r. ustawą zmieniającą. Ustawa zmieniająca oprócz wprowadzenia do obrotu prawnego m.in. nowych regulacji dotyczących terminów zapłaty w transakcjach handlowych oraz przepisów regulujących postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezesa Urzędu, zawiera również przepisy intertemporalne dotyczące stosowania nowych regulacji w odniesieniu do transakcji handlowych zawartych przed dniem ich wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2020 r. I tak art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, że do transakcji handlowych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 10 zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei art. 20 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi, że nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych może być stwierdzone także w przypadku świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r., z tym że Prezes Urzędu, ustalając wystąpienie takiego nadmiernego opóźniania się, w przypadku takich transakcji handlowych, uwzględnia jedynie te świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po tym dniu. Brzmienie przywołanego przepisu art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej wprost zakazuje uwzględniania w prowadzonym postępowaniu świadczeń pieniężnych (co istotne zarówno Strony jak i jej kontrahentów) wynikających z transakcji handlowych zawartych przez dniem 1 stycznia 2020 r., które jednocześnie stały się wymagalne przed tą datą. Mając na uwadze termin wszczęcia postępowania, tj. 17 czerwca 2020 r. oraz przepisy intertemporalne nie było jurydycznej możliwości uwzględnienie po stronie przeterminowanych należności należnych Skarżącej tych powstałych do 2 lat wstecz przed wszczęciem postępowania, podobnie, jak i uwzględnienie tożsamych opóźnień po stronie Spółki. "Przepisy dotychczasowe" w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej, tj. obowiązujące do dnia 1 stycznia 2020 r. nie zawierały w ogóle norm dotyczących stwierdzenia przez Prezesa Urzędu opóźniania się w spełnianiu świadczeń pieniężnych i nałożenia kary administracyjnej, a co za tym idzie przepisów regulujących przesłanki odstąpienia jak obecny art. 13v ust 6 ustawy. Słusznie zatem Prezes dokonując ustaleń faktycznych w postępowaniu tożsamo stosował przywołany przepis przejściowy ustalając sumę wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez Stronę w okresie objętym postępowaniem i uwzględnił wyłącznie te świadczenia pieniężne (zarówno Spółki jak i jej kontrahentów), które stały się wymagalne po 1 stycznia 2020 r. Dokonał w pełni akceptowanej przez Sąd wykładni systemowej i teleologicznej, zgodnej z celami regulacji.

Odnośnie zarzutów 2) c – f Sąd wskazywał już dlaczego Prezes UOKiK w realiach postępowania co do zasady był uprawniony do utożsamiania daty zawarcia umowy z wystawieniem faktury. Jak już wskazywano celem postępowania nie była jurydyczna analiza wykonywania poszczególnych umów Spółki ale przepływy finansowe w kontekście zatorów płatniczych. To Strona wskazywała daty wymagalności poszczególnych świadczeń i daty zapłaty. Kwestia płatności podzielonych była już przedmiotem analizy. Jak chodzi o faktury zaliczkowe, wypada wskazać, że Strony w ramach swobody kontraktowej mogą dowolnie ustalić termin spełnienia świadczenia pieniężnego o ile jest on zgodny z ustawą.

Sąd z całą mocą stwierdza, że zgodnie art. 2 pkt 8) Dyrektywy 2011/7/UE "należność" oznacza główną kwotę, która powinna zostać zapłacona w umownym lub ustawowym terminie zapłaty, obejmującą także mające zastosowanie podatki, cła, opłaty lub koszty wymienione w fakturze lub w równoważnym wezwaniu do zapłaty. Oznacza to, że Prezes UOKiK uprawniony był do ustalania stanu faktycznego także na podstawie plików JPK-VAT.

Formułowane w punktach 2) g i h skargi zarzuty naruszenia art. 13 ust. 6 ustawy i 506 Kc (nowacji) był już przedmiotem analizy Sądu.

Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw formułowany w punkcie 2) i skargi zarzut naruszenia art. 13v ust. 6 ustawy w zw. z art. 7 Konstytucji RP 1 art. 6 Kpa oraz art. 7 ust. 1 EKPCz i art. 49 ust. 1 KPP a także art. 20 ust. 2 ustawy zmieniającej. Wbrew poglądowi Strony przy wykładni art. 20 ust . 2 nie dokonano niedopuszczalnej analogii na niekorzyść Skarżącej. Reżim i reguły wymiaru administracyjnej kary pieniężnej nie są tożsame z opartą na zawinieniu odpowiedzialnością karną.

Niezasadny jest zarzut wskazany w punkcie 2) j dotyczący naruszenia art. 49 ust. 3 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej art. 6 Kpa, art. 7 Konstytucji RP, art. 49 ust. 1 zd. 1 KPP oraz art. 7 ust. 1 EKPCz.

Odnosząc się do zarzutu wymierzenia nieproporcjonalnej kary oraz zakwestionowania legalności stosowania przez Prezesa Urzędu wzoru na jej obliczenie, o którym mowa w art. 13v ust. 2 ustawy wypada wskazać, że ustawodawca był uprawniony do wprowadzenia do porządku prawnego regulacji, zakazującą nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych (art. 13b Ustawy), pod rygorem nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 13v ust. 1 Ustawy), w wysokości obliczonej zgodnie z zawartym w art. 13v ust. 2 ustawy wzorem. Administracyjne kary pieniężne mają przede wszystkim charakter represyjny oraz prewencyjny i dyscyplinujący. Analiza wzoru oraz poszczególnych jego elementów składowych pozwala na stwierdzenie, że wysokość jednostkowej kary pieniężnej nakładanej na stronę postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych w istocie stanowi równowartość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy przysługujących kontrahentom. Tak ukształtowana kara jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia, zaś sama regulacja nie narusza KPP i EKPCz..

Pozbawiony podstaw jest sformułowany w punkcie 2) k skargi zarzut naruszenia art. 13v ust. 6 oraz 13v ust. 2 ustawy poprzez błędne ustalenie wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie, będące skutkiem niewłaściwego przyjęcia, że do sumy wskazanych świadczeń wlicza się świadczenia niespełnione lub spełnione po terminie na rzecz podmiotów niemających siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej i nieuiszczających świadczeń pieniężnych na rzecz podmiotów prowadzących działalność w Rzeczypospolitej Polskiej. Rozważania na temat zakresu zastosowania przepisów ustawy (art. 2) zostały zawarte we wcześniejszej części uzasadnienia.

Niezasadny jest podniesiony w punkcie 2) l skargi zarzut naruszenia art. 3 ust. 5 i motywu 13 zd. 3 Dyrektywy w zw. z art. 4 ust. 3 TUE.

Fakt, że przepisy ustawy stanowią transpozycję Dyrektywy do polskiego porządku prawnego, ma istotne znaczenie dla ich stosowania. Jednakże zgodnie z art. 288 akapit 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 25 marca 1957 r. (Dz.U. 2004 Nr 90, poz. 864), dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Należy zauważyć, że podstawowym celem uchwalenia ustawy, zarówno w jej pierwotnym, jak i obecnym kształcie, było stworzenie mechanizmów sprzyjających skróceniu terminów płatności oraz przyznaniu wierzycielom skutecznych instrumentów do dochodzenia zapłaty należności (K. Menszig-Wiese, M. Toroń, K. Menszig-Wiese (red.). Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Komentarz do art. 1, Nb 4, wyd. 1, 2022). Zgodnie z art. 12 ust. 3 Dyrektywy, państwa członkowskie mogą utrzymać lub wprowadzić w życie przepisy, które są korzystniejsze dla wierzyciela niż przepisy niezbędne do spełnienia wymogów niniejszej Dyrektywy. Zatem Dyrektywa opiera się na założeniu harmonizacji o charakterze minimalnym, co oznacza, że ustanawia ona jedynie minimalny (bazowy) próg ochrony wierzyciela, przewidując zarazem, że państwa członkowskie mogą utrzymać lub wprowadzić przepisy dla niego korzystniejsze (B. Ostrzechowski, K. Riedl, w: K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Komentarz do art. 1, Nb 20, wyd. 4, 2021. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że: "konstrukcja deliktu została unormowana w Dyrektywie, z wykorzystaniem metody harmonizacji zupełnej. Na tej płaszczyźnie Państwa Członkowskie nie mogą wprowadzić rozwiązań ograniczających swobodę kontraktową i swobodę rynku wewnętrznego bardziej niż czyni to Dyrektywa." Dodatkowo należy zauważyć, że istotną okoliczność przy wykładni art. 12 ust. 3 Dyrektywy stanowi również praktyka legislacyjna innych państw członkowskich UE (Francja, Holandia, Hiszpania). W konsekwencji przepis art. 7 ust. 2a ustawy, który stanowi, że w transakcjach asymetrycznych termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, jest zgodny z Dyrektywą.

Odnosząc się do sformułowanego w punkcie 2) m skargi zarzutu braku dokonania ustaleń treści poszczególnych umów pod kątem zakwalifikowania ich jako transakcji handlowych, prawa właściwego i daty ich zawarcia, w konsekwencji pominięcie art. 4 pkt 1 ustawy, Sąd wskazuje, że rozważania dotyczące tej kwestii zostały już zaprezentowane w uzasadnieniu.

Niezasadny jest sformułowany w punkcie 2) na skargi zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 1 ust. 1 i motywem 36 Dyrektywy oraz w zw. z art. 6 Kpa i art. 7 Konstytucji RP jakoby Prezes UOKiK nie posiadał kompetencji do wydania kontrolowanej decyzji z uwagi niespełnienia przesłanki interesu publicznego. Za wyrokiem Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z [...] stycznia 2016 r., [...], wskazać wypada, że podstawową przesłanką stosowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, będącą jednocześnie wyraźną dyspozycją względem organu antymonopolowego jest ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w interesie publicznym. Definicje interesu publicznego formułują doktryna i orzecznictwo, zwłaszcza orzeczenia Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 24 lipca 2003 r., I CKN 496/01, Sąd ten stwierdził, że niezgodne z interesem publicznym jest już samo stworzenie zagrożenia zakłócenia konkurencji, bez względu na to, czy działaniami przedsiębiorcy realnie został dotknięty jakikolwiek inny podmiot lub konsument. W takim ujęciu istnienie tego interesu należy oceniać uwzględniając całość skutków działań na określonym rynku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy, należy zauważyć, że samo naruszenie przepisów ustawy, a więc dopuszczenie się nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych prowadzi do negatywnych dla całej gospodarki a przez to ogółu społeczeństwa zatorów płatniczych. Celem przeprowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania była zatem także ochrona pośrednia, prowadzona w ramach ochrony interesu publicznego, poprzez motywowanie dłużników do terminowego regulowania płatności. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, zaistniały podstawy do stwierdzenia, że w okresie objętym postępowaniem Skarżąca naruszyła zakaz ustawowy, o którym mowa w art. 13b ust. 1 ustawy, a więc popełniła delikt administracyjny polegający na nadmiernym opóźnianiu się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, a w konsekwencji została spełniona przesłanka naruszenia interesu publicznego.

Realia sprawy są tego rodzaju, że Organ był w pełni uprawniony do obciążenia Skarżącej kosztami postępowania.

Nie znajdują usprawiedliwionych podstaw także zarzuty sformułowane w replice Skarżącej zawarte w piśmie z 14 lutego 2023 r.

Odnosząc się do zarzutu I. dotyczącego nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej, której wysokość została arbitralnie określona przez Prezesa UOKiK, w oparciu o współczynnik dowolnie ustalony przez inny organ administracyjny dla okresu, który nastąpił po popełnieniu rzekomego deliktu Sąd stwierdza, co następuje:

Nałożona na Spółkę kara jest typową karą administracyjna, której zastosowanie jest możliwe w razie zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W licznych orzeczeniach TK wskazywał, że proces wymierzenia takich kar należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Jak bowiem stwierdzono kara taka nie jest konsekwencja dopuszczenia się czynu zabronionego lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej (tak: wyrok TK z dnia 15 stycznia 2007 r. P 19/06). Odpowiedzialność ta oderwana jest od konieczności stwierdzania winy i innych okoliczności zachowania się podmiotu. W postępowaniach jak kontrolowane wystarczy ustalenie zaistnienia samego faktu wystąpienia stanu niezgodności z prawem (tu: nadmiernego opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmioty, o których mowa w art. 2, niebędące podmiotami publicznymi). Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa, zaś w granicach określonych przez prawodawcę, ustawodawcy przysługuje uprawnienie do określenia sankcji (kar) związanych z niedopełnieniem normatywnie określonego obowiązku. Kara administracyjna w przeciwieństwie do sankcji przewidzianych przez prawo karne nie pełni funkcji między innymi odpłaty za popełniony czyn lecz w głównej mierze stanowi środek przymusu służący zapewnieniu realizacji zadań administracji. Postępowanie represyjne różni od nierepresyjnego tym, że wiążą się z nim inne cele i funkcje niż te związane ze stosowaniem środków prawnych o charakterze prewencyjno-ochronnym i zabezpieczającym. Uwaga ta ma zasadnicze znaczenie w perspektywie treści art. 42 ust. 1-3 Konstytucji, który - w sposób niebudzący wątpliwości odnosi się do odpowiedzialności karnej i postępowania karnego. Czyni to bezzasadnymi zarzuty skargi oparte na art. 7 ust. 1 EKPCz, 49 KPP.

Przedstawiony wywód oznacza to, że w przypadku stwierdzenia, że w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez stronę postępowania wynosi co najmniej 2 000 000 zł (art. 13b ust. 2 Ustawy), a zatem gdy doszło do nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez tę stronę, Prezes UOKiK ma powinność nałożenia na nią, w drodze decyzji administracyjnej, administracyjną karę pieniężną. o ile nie zachodzą ujęte w ust. 6-8 przesłanki odstąpienia. Suma tego rodzaju świadczeń determinuje w świetle art. 13v ust. 2 ustawy wysokość nakładanej administracyjnej kary pieniężnej.

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ust. 1 ustawy wylicza się według formuły określonej w ust. 2 tego przepisu. Sąd stwierdza przy tym (wbrew stanowisku Skarżącej), że wzór matematyczny odwołuje się do obiektywnych czynników - kwoty zaległości, okresu, opóźnienia oraz stopy odsetek ustawowych obowiązujących w dacie wydania decyzji, ustalonych i obwieszczonych w sposób wskazany w art 11 b i 11 c ustawy. Oparcie się na kwestionowanym przez Skarżącą wzorze umożliwia dostosowanie wymiaru kary do indywidualnych okoliczności sprawy, wzmacniając równe traktowanie podmiotów i przeciwdziałając arbitralności organu. Omawiany sposób szacowania administracyjnej kary pieniężnej oznacza, że mamy do czynienia z karą pieniężną obligatoryjną względnie oznaczoną, w której ma miejsce wyeliminowanie uznaniowości w zakresie samego nałożenia kary pieniężnej, ale zostaje zachowana możliwość dostosowania wysokości kary do zakresu i okoliczności wskazanych w ustawie. Kary w ten sposób określone wskazują na to, że ustawodawca respektuje ogólną zasadę proporcjonalności oraz realizuje nie tylko zasadę określoności przepisów prawa, ale także pewności prawa (tak: wyr. TK z 1.7.2014 r., SK 6/12; L. Buczek. Dyrektywy rozstrzygania zbiegu ocen odpowiedzialności represyjnej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Instruktywny zarys problematyki, Administracja. Teoria Dydaktyka-Praktyka 2017. Nr 3, s. 92.).

Skoro wymierzona Skarżącej kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czyn zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, wypada stwierdzić, że stan niezgodności z prawem konkretyzuje się w momencie spełnienia jego ustawowych przesłanek (art. 13b), czego ustalenie następuje dopiero po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie, tj. w momencie wydania decyzji.

Delikt administracyjny nie powstaje, w momencie jednostkowych opóźnień płatności świadczeń, a dopiero po przekroczeniu progu ich ustawowej sumy – 2 000 000 (lub 5 000 000 zł – zależnie od zmian stanu prawnego). Sąd nie podziela stanowiska Strony, że odsetki ustawowe (jako jeden z elementów wyliczania kary) stanowią współczynnik dowolnie ustalony przez inny organ administracji.

Zgodnie z art. 11b ustawy do ustalenia wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych stosuje się stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego obowiązującą w dniu: 1) 1 stycznia – do odsetek należnych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca; 2) 1 lipca – do odsetek należnych za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia. Art. 11c ustawy stanowi natomiast, że minister właściwy do spraw gospodarki ogłasza w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Zgodnie z Dyrektywą 2011/7/UE – jej art. 2 pkt 6 – "ustawowe odsetki za opóźnienia w płatnościach" oznaczają odsetki proste za opóźnienia w płatnościach w wysokości równej sumie stopy referencyjnej i co najmniej ośmiu punktów procentowych. Art. 2 pkt 7 lit. b Dyrektywy stanowi z kolei, że "stopa referencyjna" oznacza dla państw członkowskich, których walutą nie jest euro – równoważną stopę procentową ustalaną przez ich krajowy bank centralny.

Narodowy Bank Polski nie jest organem administracji. To organ konstytucyjny - bank centralny, opisany w Rozdziale X Konstytucji (art. 227). Zgodnie z oraz art 227 ust. 2 Konstytucji oraz art. 6 pkt. 2 ustawy o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 2025) Rada Polityki Pieniężnej jest organem kolegialnym NBP. Stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o Narodowym Banku Polskim, Rada Polityki Pieniężnej ustala wysokość stóp procentowych NBP. Obwieszczenie przez ministra właściwego do spraw gospodarki w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych nie ma charakteru prawotwórczego, skoro ich wysokość zależna jest od wysokości stóp referencyjnych NBP (co przewiduje Dyrektywa 2011/7/UE). Art. 11c ustawy implementuje do krajowego porządku prawnego art. 8 ust. 1 dyrektywy 2011/7/UE, który zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia właśnie "przejrzystości w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z dyrektywy" poprzez publikację informacji o wysokości odsetkowych stóp procentowych.

Sąd nie stwierdza przy tym, by umieszczenie we wzorze wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej elementu zmiennych w czasie odsetek ustawowych było równoznaczne z nieokreślonością czy brak oznaczoności kary. Element zmiennych w czasie odsetek ustawowych uwzględnia realia gospodarcze panujące w momencie wymierzania administracyjnej kary pieniężnej, co jeszcze bardziej obiektywizuje jej wymiar i odnosi do realiów otoczenia biznesowego Strony, zmienność stopy procentowej wliczona jest w ryzyko gospodarcze.

Art. 13v ustawy, zwierający kontestowany przez Spółkę wzór wyliczania kary obowiązywała i dacie wystąpienia stanu niezgodnego z prawem za który nałożono karę i w dacie decyzji, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 189c Kpa.

Nie znajdują uzasadnionych podstaw zarzuty sformułowane w punkcie II. Pisma z 14 lutego 2023 r. dotyczące stwierdzenie przez Prezesa UOKiK nieważności elementów stosunków zobowiązaniowych, z pominięciem obowiązku uprzedniego zawieszenia postępowania i bez zapewnienia stronom relewantnych umów (kontrahentom Skarżącej) możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ich praw i obowiązków wynikających z tych umów.

Sąd wskazuje, że art. 13 ust. 2 wraz z innymi przepisami ustawy, do których się odwołuje, stanowi implementację art. 3 ust. 5 dyrektywy 2011/7/UE, zgodnie z którym: "Państwa członkowskie zapewniają, aby termin płatności ustalony w umowie nie przekraczał 60 dni kalendarzowych, chyba że w umowie wyraźnie ustalono inaczej i pod warunkiem, że nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela w rozumieniu art. 7" w odniesieniu do transakcji między podmiotami prywatnymi oraz implementację art. 4 ust. 3 i 5 dyrektywy 2011 /7/UE w odniesieniu do terminów zapłaty w transakcjach, w których dłużnikiem są organy publiczne. Wykładnia prounijna przemawia zatem za utrzymaniem ważności transakcji handlowej, w ramach której strony zastrzegły terminy zapłaty z naruszeniem ustawy, z jednoczesnym jednak ich ograniczeniem do maksymalnych progów ustawowych. Postanowienia umowne naruszające ustawowe zasady określania terminów zapłaty z mocy prawa są nieważne. W ich miejsce wchodzą konkretne terminy wskazane w art. 13 ust. 2. Intencją ustawodawcy było bowiem wprowadzenie automatycznego skracania terminów zapłaty w miejsce terminów umownych, gdy strony transakcji handlowej uzgodniły termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 2a lub art. 8 ust. 2 ustawy. W przypadku zastrzeżenia przez strony postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 2a lub art. 8 ust. 2 ustawy wyłączone jest zastosowanie art. 58 § 3 Kc. Nie jest zatem dopuszczalne uznanie umowy w całości za nieważną nawet wówczas, gdyby z okoliczności wynikało, że bez postanowień ustalających termin zapłaty świadczenia pieniężnego wbrew przepisom ustawy, czynność nie zostałaby dokonana. Doktryna dopuszcza zastosowanie art. 58 § 3 Kc w przypadku tzw. substytucji ustawowej, ale odnosi się to wyłącznie do "wejścia w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej" norm dyspozytywnych, a nie imperatywnych lub semiimperatywnych.

Oznacza to, że nieuprawnione jest stanowisko Skarżącej twierdzącej, że Prezes UOKiK przed wydaniem decyzji zobowiązany był do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 ust. 1 pkt. 4 Kpa do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd powszechny zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia, czy elementy stosunku zobowiązaniowego są ważne, bowiem w stanie faktycznym sprawy nie powstało zagadnienie wstępne w rozumieniu powołanego przepisu Kpa. Prezes Urzędu – wbrew sugestiom Skarżącej - nie rozstrzygał co do nieważności elementów stosunku zobowiązaniowego, nie uzurpował kompetencji sądu.

Nie są wreszcie zasadne sformułowane w punktach III i IV pisma z 14 lutego 2023 r. zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców i art. 7a § 1 Kpa w zakresie wątpliwości interpretacyjnych art. 20 ust. 2 ustawy zmieniającej.

Jak już wskazywano Prezes UOKiK ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów przedstawianych przez Skarżącą (tabel) weryfikowanych przez Organ, w szczególności przy użyciu plików JPK_VAT i JPK_WB o określonej mocy dowodowej. W tym kontekście warto przywołać wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskie z 28 stycznia 2021 r. C-466/19 P, który zaakceptował pogląd, że (...) proporcjonalność żądania udzielenia informacji należy oceniać w odniesieniu do potrzeb dochodzenia, przy czym okoliczność, że takie żądanie obciąża przedsiębiorstwo dużym nakładem pracy, sama w sobie nie wystarcza do wykazania, że jest ono nieproporcjonalne.

Sąd stwierdza, że w realiach kontrolowanej sprawy zarzucana praktyka będąca przedmiotem prowadzonego dochodzenia mogła uzasadniać udzielenie znacznej ilości informacji, skoro były one konieczne w świetle celu tego dochodzenia.

Wszelkie pojawiąjące się toku postępowania wątpliwości były wyjaśniane ze Spółką. Transakcje, co do których wątpliwości nie usunięto zostały wyłączone od rozstrzygania (Tabela U).

Z kolei uregulowanie zawarte w art. 10 ust. 2 może mieć zastosowanie do realnych niejasności lub wątpliwości, których nie da się usunąć, tj. takich, które pozostały mimo przeprowadzenia dostępnych dowodów. Dostępność dowodów w okolicznościach sprawy, nie oznacza jednak, że Organ miał za wszelką cenę gromadzić dokumenty źródłowe, skoro sama Strona postępowania nie przedstawiała w celu obalenia konkretnych poczynionych ustaleń dowodów źródłowych na twierdzenia przeciwne. Obowiązek wyjaśniania przez Organ okoliczności sprawy, nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Sądy wskazują, że zaniechanie przedstawienia przez Stronę dowodów, pomimo wezwania przez Organ, wyłącza możliwość skutecznego zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Kwestia interpretacji art. 20 ust. 2 ustawy zmieniającej była już przedmiotem rozważań. Ogólne reguły wykładni pozwoliły na zrekonstruowanie normy prawnej.

Zarzuty skargi nie znajdują zatem usprawiedliwionych podstaw. W świetle przywołanych okoliczności Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich przyczyn, działając na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.