Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2154/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256) dalej ,,kpa" oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2097), dalej "ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.’’ po rozpatrzeniu wniosku S. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r., utrzymał ją w mocy.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z 30 listopada 1990 r. S. K., dalej "Skarżąca", zwróciła się do Urzędu Rejonowego w G. o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez M. i W. P. na byłym terytorium państwa polskiego, w miejscowości [...]. Zawiadomieniem z [...] maja 2004 r. [...] Urząd Wojewódzki w K. poinformował Skarżącą, że Prezydent Miasta [...] przekazał ww. wniosek do Wojewody [...] celem załatwienia zgodnie z właściwością. Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. S. K. ponowiła wcześniejsze żądanie, występując bezpośrednio do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] uznał, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wezwał stronę do przesłania operatu szacunkowego.

W związku z nieprzedstawieniem przez stronę operatu szacunkowego decyzją z dnia [...] października 2015r.,znak: [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia Skarżącej prawa do rekompensaty.

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...], jednakże stwierdzone zostało uchybienie terminu do jego wniesienia.

Wnioskiem z 30 grudnia 2015 r. Skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 5 kpa powołując się przy tym na opracowanie w dniu [...] grudnia 2015 r. operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Postanowieniem z [...] września 2016 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 145§1 pkt 5 kpa. Powyższe postanowienie uprawomocniło się na mocy postanowienia Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2016 nr [...].

Następnie decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] października 2015r., którą odmówiono potwierdzenia Skarżącej prawa do rekompensaty. Powyższa decyzja uprawomocniła się.

Niezależnie od powyższego wnioskiem z 4 maja 2017 r. Skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] o zmianę decyzji organu I instancji nr [...] z [...] października 2015 r. Decyzją nr [...] z [...] marca 2018 r. organ I instancji odmówił zmiany ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] października 2015 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaaprobowane przez organ II instancji, badający zasadność odwołania skarżącej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Minister wskazał, że sporna nieruchomość, pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej była własnością M. P. i W. P. Organ podniósł także, że w przedmiotowej sprawie istotną kwestią była ocena, czy brak przedłożenia przez stronę szacunkowego stanowił podstawę do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister zauważył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., organ wojewódzki wzywa wnioskodawcę do załączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Niezałączenie operatów szacunkowym jest następczym brakiem wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, skutkującym wydaniem decyzji o odmowie potwierdzenia prawa.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznania sprawy wniosła Skarżąca.

Rozpoznając powyższy wniosek Minister nie znalazł podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska zawartego w decyzji z dnia [...] stycznia 2020r., znak: [...]. Organ wskazał, iż decyzje dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez obywateli polskich na terenach niewchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej nie są decyzjami uznaniowymi, lecz związanymi. Wobec tego nie mógł mieć zastosowania przepis art. 155 kpa, którego stosowanie ogranicza się do decyzji uznaniowych. Stanowcza regulacja prawna w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes strony. Minister wskazał że przesłanką do wydania przez Wojewodę [...] decyzji odmownej było niedołączenie do wniosku strony, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Powyższy wymóg został określony w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Natomiast art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. wskazuje w sposób jednoznaczny, iż w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa między innymi w art. 5 ust. 1 ustawy, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zdaniem Ministra, Wojewoda będąc związany jednoznacznym brzemieniem przepisu ustawy nie mógł postąpić inaczej, jak tylko wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożyła Skarżąca zarzucając jej:

nierozpatrzenie istoty sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem,

nie odniesienie się do powołanej we wniosku argumentacji faktycznej

i prawnej, orzecznictwa sądowoadministracyjnego, brak realizacji obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

naruszenie art. 6 kpa poprzez dowolne i uznaniowe działanie organów administracji publicznej z naruszeniem przepisów prawa, podczas organ powinien działać na podstawie przepisów prawa, a nie poprzez dowolne oceny, mając na uwadze, art. 7 ust 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. albowiem wykazała interes prawny mający zastosowanie przy wzruszeniu prawomocnej decyzji, a zasadzający się w prawie materialnym, wobec uzupełnienia braku,

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie art. 6 kpa, poprzez działanie w sposób sprzeczny

z prawem przez Wojewodę [...], jak również Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji - na gruncie niniejszej sprawy o zmianę decyzji, nie rozpoznanie istoty sprawy, mając na uwadze niezbadanie przesłanek wynikających z treści art. 154 § 1 kpa dotyczących przemawiającego za tym interesu społeczny i słusznego interesu skarżącej,

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie art. 7 kpa przez Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji, jak i poprzednio wydającego decyzję Wojewodę [...] przez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji z naruszeniem przedmiotowej zasady, a w konsekwencji pominięcie w toku niniejszego postępowania administracyjnego istotnych okoliczności związanych z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącej w uzyskaniu satysfakcjonującej decyzji, prowadzące do błędnego przyjęcia, iż wszystkie wydane decyzje w sprawie mienia zabużańskiego są sprzeczne z interesem społecznym, a interes skarżącej nie znajduje oparcia w prawie materialnym - ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez brak obiektywizmu w toku postępowania i oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach nieistotnych, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, niezastosowanie właściwej definicji interesu społecznego i słusznego interesu obywateli na gruncie zasady prawdy obiektywnej,

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie art. 8 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania

w sposób budzący brak zaufania jego uczestników do władzy publicznej, nie kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, poprzez takie ukształtowanie postępowania, które zmierza do uniemożliwienia skarżącej uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty podczas gdy organ administracji działa jak strona, wykorzystując swoje doświadczenie w tego typu sprawach do dezinformowania strony, powołując się na okoliczności nieistotne, a nie badając tego co wynika z treści przepisu art. 154 § 1 kpa, natomiast organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie powinny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,

naruszenie art. 9 kpa poprzez nienależyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, pominięcie okoliczności związanych z wiekiem skarżącej, a mających znaczenie w niniejszej sprawie, mając na uwadze pewną nieporadność związaną z wiekiem - również mogącą skutkować przekroczeniem zakreślonego terminu niewynikającego z ustawy - w konfrontacji z krótkimi terminami realizacji wymogów związanych ze złożeniem operatu i okresem trwania postępowania przez 27 lat od złożenia wniosku,

naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącej złożenia operatu szacunkowego przed wydaniem decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], mając na uwadze, iż pozostałe wymagania ustawowe zostały spełnione,

naruszenie art. 11 kpa poprzez niewyjaśnienie stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, nie sprecyzowanie przesłanek uzasadniających odmową zmiany decyzji na podstawie art. 154 kpa, brak skonkretyzowania przesłanek negatywnych dotyczących

interesu społecznego i słusznego interesu strony, natomiast snucie zbędnych rozważań odnośnie braku następczego związanego z operatem szacunkowym, tworzenie fikcyjnych problemów związanych

z niemożliwością zmiany decyzji związanych, a w konsekwencji sprowadzania sprawy na manowce, podczas gdy orzecznictwo sądów administracyjnych jest odmienne, a ograny administracji mają na ten temat wiedzę i celowo kierują istotę sprawy na wątki nieistotne;

naruszenie art. 15 kpa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, podczas gdy zasada ta polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, a tego Minister oraz uprzednio Marszałek Województwa [...] zaniechał i uniemożliwił kontrolę właściwego organu;

naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy orzekanie odbywało się wbrew zebranemu materiałowi, a także przyjęcie ocen w oparciu o nieaktualny materiał dowodowy,

naruszenie art. 80 kpa, poprzez naruszenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zasady swobodnej oceny dowodów, stosowanie na gruncie niniejszej sprawy dowolnej oceny dowodów, z pominięciem całokształtu materiału dowodowego, czy dane okoliczności zostały udowodnione, podczas gdy poczynione ustalenia powinny doprowadzić do przyznania racji skarżącej;

naruszenie art. 107 § 1 pkt 4-6 kpa, poprzez nie zamieszczenie w treści decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, natomiast zbudowanie go na okolicznościach nieistotnych, pomijając wątek kluczowy związany z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącej, zbudowanie uzasadnienia na ilości zapisanych kartek, rozbudowania rysu historycznego, powoływania nieistotnych orzeczeń sądów administracyjnych niezwiązanych ze sprawami mienia zaburzańskiego, a celowe pomijanie istoty sprawy i związanego z tyra wątkiem orzecznictwa, zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, a te elementy nieistotne podlegają rozważaniom, co musi prowadzić do błędnej subsumpcji,

naruszenie art. 154 § 1 kpa poprzez orzekanie na podstawie przesłanek nie wynikających z treści tego przepisu, a więc nieistotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, brak rozważań na temat spełnienia bądź niespełnienia przesłanek interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, podczas gdy te okoliczności nie były przedmiotem rozważań faktycznych i prawnych przy badaniu zasadności wniosku o zmianę prawomocnej decyzji w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty, a w konsekwencji orzekanie bez podstawy prawnej, na podstawie wyimaginowanych przesłanek i stworzonej kompilacji problemów, podczas gdy prawidłowo zastosowana subsumcja powinna doprowadzić do zmiany prawomocnej decyzji na podstawie której skarżąca nie nabyła żadnego prawa,

naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie faktu, iż skarżąca wykonała wszystkie czynności wynikające z treści stosownie do art. 7 ust. I pkt 2 1-3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. łącznie ze złożeniem operatu szacunkowego, niezbędnego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. P. zd. K. oraz W. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], a więc brała aktywny udział w postępowaniu administracyjnym, a zatem wola wypełnienia wymogów była oczywista celem uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty, co wskazuje na brak kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony, a słuszny interes strony znajduje oparcie wprawie materialnym,

naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ust. 2 ustawy z 2005 r. poprzez jego błędną wykładnie, polegającą na niezastosowaniu się do ugruntowanej reguły przyjętej w orzecznictwie, iż "Rekompensata zabużańska jest szczególnym, publicznoprawnym prawem majątkowym (wyrok TK z dnia 19 grudnia 2002 r. sygn. akt K 33/02) i konsekwencją tej oceny prawnej jest objęcie tego prawa ochroną konstytucyjną (art. 64ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosków, iż skarżąca posiada słuszny interes jako strona i nie stoi on w sprzeczności z interesem społecznym,

naruszenie prawa materialnego tj. art. 7 ustawy z 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na orzekaniu wbrew przesłankom wynikającym z tego przepisu, na gruncie zaskarżonych decyzji, wbrew linii orzeczniczej sądów administracyjnych i związanej z tym wykładni przepisów w przedmiocie postępowania o zmianę prawomocnej decyzji, przyjętych definicjach legalnych odnośnie możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 154 § 1 kpa., w sprawach o przyznanie prawa do rekompensaty na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.,

W świetle powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej ,,ppsa" sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Tytułem wstępu wskazać należy, że postępowanie toczące się przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organem I i II instancji, którego decyzje są przedmiotem niniejszej kontroli sądowej było postępowaniem nieważnościowym, a więc jednym z postępowań nadzwyczajnych. Postępowanie prowadzone w tym przedmiocie jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 kpa. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156§1 kpa. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, przy czym przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania.

W realiach niniejszej sprawy Skarżąca wystąpiła do Ministra o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., którą to decyzją organ odmówił potwierdzenia jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W swoim wniosku skarżąca nie powołała się na żadną przesłankę z art. 156§1 kpa, w związku z czym jej wniosek został rozpoznany pod kątem ewentualnego wystąpienia wszystkich przesłanek z powołanego przepisu. Uznano jednak, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody.

Sąd orzekający w pełni aprobuje stanowisko organu administracyjnego. Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji nie naruszają prawa w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy i musiał skutkować jej uchyleniem lub stwierdzeniem jej nieważności. Prawidłowo Minister stwierdził, iż w sprawie tej nie wystąpiły kwalifikowane wady, określone przez ustawodawcę w art. 156 § 1 kpa, uzasadniające wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Organ prowadząc postępowanie kierował się zasadami określonymi w art. 7, 8, 9 oraz 11 kpa oraz dokonał wszechstronnej, wnikliwej, szczegółowej i swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem istnienia przesłanek z art. 156§1 kpa, która pozostaje pod ochroną art. 77§1 i 80 kpa. Zaskarżona decyzja spełnia zaś wymogi określone w art. 107 kpa. Minister zaaprobował przy tym wcześniejsze stanowisko Wojewody, który stwierdził, że negatywne rozstrzygnięcie w stosunku do S. K. i odmowa przyznania jej prawa do rekompensaty podyktowane było tylko i wyłącznie niedołączeniem przez skarżącą operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym powinna zostać określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Raz jeszcze należy przypomnieć, że postępowanie mające na celu ustalenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP toczy się na podstawie ustawy 8 lipca 2005 r. i składa się z dwóch etapów. Celem takiego rozdzielenia postępowania jest uniknięcie narażenia wnioskodawcy na koszty związane ze sporządzeniem operatu szacunkowego w sytuacji, gdy nie spełnia on materialnoprawnych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa do rekompensaty, wynikających w szczególności z art. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Etap pierwszy postępowania, o którym mowa, obejmuje ocenę - rozstrzygnięcie, co do zasady - w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, a także weryfikację dowodów,

o których mowa w art. 6 tej ustawy. Pozytywna ocena następuje w formie postanowienia. Takie też postanowienie zapadło w przedmiotowej sprawie. Wojewoda [...] stwierdził, że S. K. spełnia przesłanki do uzyskania rekompensaty, jednocześnie wezwał ją do dołączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym miałaby zostać określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 lipca 2005 r.). Wezwanie do dołączenia operatu szacunkowego w razie pozytywnej weryfikacji przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty jest obowiązkiem wojewody, od którego nie można odstąpić.

Drugim etapem omawianego postępowania jest wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zgodnie

z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty m.in. w przypadku niespełnienia wymogów,

o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy.

Z powyższego wynika, że niezałączenie do wniosku dokumentów wymaganych przez przepisy ustawy skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Odnosi się to nie tylko do dokumentów, które należy dołączyć do wniosku w chwili jego składania, ale również do takich dokumentów, których obowiązek złożenia aktualizuje się po wydaniu postanowienia na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy. Jednym z takich dokumentów jest operat szacunkowy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami RP. W tym zakresie przepis ustawy

z dnia 8 lipca 2005 r. i zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwa przed przepisami kpa, zwłaszcza zasadą działania organu administracji publicznej

z urzędu. Na gruncie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. obowiązek organu administracji ogranicza się wówczas do wezwania strony do przedłożenia operatu. Informacje zawarte w operacie szacunkowym są wszak niezbędnym i kluczowym elementem decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, pozwalającym na ustalenie jej wysokości. Niedołączenie zaś w terminie wyznaczonym przez organ operatu szacunkowego należy traktować jako tzw. następczy brak wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W takiej sytuacji organ powinien wydać - na postawie art. 7 ust. 2 ustawy - decyzję odmawiającą potwierdzenia tego prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2019 r., sygn. I OSK 1761/17 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013 r., sygn. I OSK 1344/12).

Z powołanych wyżej przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa wynika, że decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty nie musi w każdym przypadku być konsekwencją niespełnienia materialnoprawnych przesłanek prawa do rekompensaty, wskazanych w art. 2 i 3 ustawy. Może być bowiem tak, że strona, która spełnia te przesłanki, nie zastosowała się do nałożonych ustawą powinności formalnych, co powoduje dla niej negatywny skutek materialny - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. pozytywnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uznając że Skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania rekompensaty. Z tych też względów organ wezwał skarżącą do dołączenia do wniosku operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ poinformował też skarżącą, że nieprzedstawienie operatu szacunkowego spowoduje wydanie decyzji odmownej.

Skarżąca nie podjęła zaś żadnych działań zmierzających do wykonania obowiązku, o którym mowa wyżej. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi S. K. podnosi, że jeden z rzeczoznawców majątkowych odmówił jej sporządzenia operatu i zwrócił dokumenty, co skutkowało koniecznością poszukiwania kolejnego rzeczoznawcy, to brak jest jakichkolwiek dowodów na to, żeby skarżąca poinformowała o tym organ i wniosła o wydłużenie wskazanego przez Wojewodę terminu. Organ trafnie zatem uznał, że Skarżąca zachowała się biernie w zakresie wystosowanego wezwania, będąc świadomą konsekwencji, jakie mogą ją czekać po upływie wskazanego przez Wojewodę terminu. Z tych też względów, zarzut zawarty w skardze, jakoby S. K. zostało uniemożliwione złożenie operatu uznać należy za niezasadny.

Próba przedłożenia przedmiotowego operatu i powołanie się na niego

w postępowaniu wznowieniowym, zainicjowanym przez nią wnioskiem z dnia 30 grudnia 2015 r. nie mogła przynieść oczekiwanych rezultatów. Przedłożony przez nią operat został opracowany w dniu [...] grudnia 2015 roku, a więc już po wydaniu decyzji Wojewody [...] o odmowie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty. Nie jest możliwie przedkładanie tego dokumentu w terminie późniejszym, zwłaszcza w toku postępowania wznowieniowego, które może być zainicjowane tylko i wyłącznie w oparciu o ściśle określone przesłanki, których katalog jest zamknięty. Wyraz temu dał ostatecznie Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty, wskazując że przedłożony przez skarżącą operat szacunkowy nie istniał w dniu wydania ostatecznej decyzji, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 145§1 pkt 5 kpa.

W postępowaniu nieważnościowym wada uzasadniająca wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego musi tkwić w samej decyzji. Co istotne, Sąd w takim postępowaniu nie prowadzi na nowo postępowania tj. nie ustala na nowo stanu faktycznego i nie ocenia nowych dowodów – a tego domaga się, jak się wydaje Skarżąca. Istota postępowania nieważnościowego sprowadza się do badania przebiegu ostatecznie zakończonego postępowania. Dlatego w sytuacji w której strona po zakończeniu postępowania składa nowe dowody (tu operat) nie może być ta jej czynność procesowa uwzględniona przy ocenie spełniania przesłanek z art. 156 kpa.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 154§1 kpa to stwierdzić należy, że Minister nie mógł naruszyć tego przepisu. Organ w prowadzonym przez siebie postępowaniu nieważnościowym badał wyłącznie przesłanki z art. 156§1 kpa. Postępowanie z wniosku skarżącej o uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., prowadzone w trybie art. 154 kpa zostało natomiast zakończone, o czym świadczy prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/WA 1844/18, który odrzucił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] października 2015 r. W związku z tym, zbyteczne jest odnoszenie się do szeregu zarzutów dotyczących tego postępowania, w tym dokonywania analizy pojęcia ,, słusznego interesu strony" przez pryzmat okoliczności przedmiotowej sprawy. Także zawarte w uzasadnieniu skargi bogate orzecznictwo oraz poglądy doktryny, dotyczące interpretacji powyższego pojęcia nie mogą być wykorzystane w przedmiotowym postępowaniu.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 15 kpa statuujący zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] był stosownie do art. 157§1 kpa organ wyższego stopnia, a więc Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z racji zaś tego, że organem I instancji był Minister, to stronie nie przysługiwało odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kierowany również do Ministra, który orzekał jako organ II instancji, stosownie do art. 127§3 kpa. Tym samym, S. K. zostało zagwarantowane prawo do dwuinstancyjnego postępowania. Organ II instancji odniósł się do wszystkich zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów, podzielając przy tym stanowisko organu I instancji.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., który został tak naprawdę przez skarżącą sformułowany ponownie w oparciu

o przesłanki z art. 154 kpa. Odnośnie zaś cytowanego przez Skarżącą orzeczenia TK, to Sąd zgadza się z powołaną tezą, jednakże stoi na stanowisku, że aby otrzymać prawo do rekompensaty na podstawie powołanej ustawy, należy spełnić ściśle określone tam przesłanki. Skarżąca nie spełniała jednej z nich tj. nie złożyła w zakreślonym terminie operatu szacunkowego.

Konkludując, w sprawie niniejszej, nie było podstaw do stwierdzenia nieważności omawianej decyzji. Postępowanie zakończone wydaniem kwestionowanej decyzji przeprowadzone zostało zgodnie zarówno z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku jak i przepisami kpa, w związku z czym decyzja Wojewody nie została dotknięta żadną z wad nieważności.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnymi nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (D.U: 2020, poz. 1842) - p. także uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 II OPS 6/19). Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).