Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1306/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 22  ust. 1, art. 2  ust. 1, art. 1  ust. 1, art. 22  ust. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 20 czerwca 2023 r. nr WP-VII.8640.295.2023 w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 20 czerwca 2023 r., nr WP-VII.8640.295.2023 utrzymał w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w W. z 18 kwietnia 2023 r., znak: IR-5210-1425/PA/23 o odmowie uznania M. T. (aktualnie M.) za osobę bezrobotną z dniem 13 kwietnia 2023 r.

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) zwanego dalej k.p.a., art. 22 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r, poz. 103), zwanej dalej specustawą oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm.) zwanej dalej ustawą.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 13 kwietnia 2023 r. skarżąca zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w W. celem dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. W dniu zgłoszenia przedstawiła między innymi dokument tożsamości, tj. paszport ukraiński nr [...] oraz powiadomienie wydane przez Urząd Gminy W. o nadaniu numeru PESEL, z którego wynika, że posiada obywatelstwo ukraińskie, ale jako status cudzoziemca zaznaczono NUE, a nie UKR.

Organ l instancji decyzją z 18 kwietnia 2023 roku, znak: IR-5210-1425/PA/23, odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną z 13 kwietnia 2023 r. Organ wskazał, że stosownie do przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz specustawy z 12 marca 2022 r. skarżącą nie spełnia przesłanek do uznania jej za osobę bezrobotną.

Skarżąca w odwołaniu podniosła, że zamierza zamieszkać w Polsce na stałe, a celem rejestracji jako osoba bezrobotna jest pomoc w pozyskaniu zatrudnienia na terenie powiatu w. Skarżąca wskazała, że posiada kartę tymczasowego pobytu wydaną przez urząd niemiecki oraz UKR jako uchodźca nadany na terenie Niemiec, co daje skarżącej prawo legalnego pobytu na terenie dowolnego państwa Unii Europejskiej. Powyższą informację skarżąca uzyskała w niemieckim centrum dla uchodźców. Zdaniem skarżącej, polskie przepisy są w tej sprawie interpretowane na niekorzyść skarżącej. Skarżąca dołączyła odwołania scan dokumentu w języku niemieckim.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji w pierwszej kolejności wskazał, że warunkiem uwzględnienia przy orzekaniu dokumentu dołączonego do odwołania pod nazwą "Auffnthaltstitel" oraz znajdującego się w aktach sprawy pod nazwą "Abmeldebestatigung" jest przedstawienie ich tłumaczenia. Do dnia orzekania przez organ II instancji skarżąca nie przedłożyła przetłumaczonych na język polski dokumentów.

Wojewoda Małopolski wyjaśnił, że nabycie statusu osoby bezrobotnej oraz uprawnień do zasiłków i innych świadczeń dla bezrobotnych reguluje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Przytaczając przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, wskazano, że "Ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej (...)". Zatem organy stosujące prawo muszą dokonać dokładnej analizy pod kątem określenia czy dana osoba spełnia powyższe warunki, bowiem brzmienie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć w przedmiotowych sprawach istotnego znaczenia (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 marca 2017 roku, sygn. akt l OSK 3283/15).

W tym miejscu wyjaśniono, że w obecnym stanie prawnym kwestie dotyczące dostępu obywateli Ukrainy do rynku pracy reguluje również art. 22 ust. 1 i 6 specustawy, który stanowi "obywatel Ukrainy, o którym mowa w ust. 1, może zarejestrować się oraz zostać uznany jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 albo 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...)".

Z kolei art. 22 ust. 1 ustawy wskazuje dwie grupy obywateli Ukrainy, które mogą dokonać rejestracji w urzędzie pracy:

obywatel Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 22 ust. 1 pkt 1 specustawy),

obywatel Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 22 ust. 1 pkt 2 specustawy).

Wojewoda wyjaśnił, że okres pobytu uznawanego za legalny wskazano w art. 2 ust. 1 specustawy - "Jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa wart. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r." Wskazano, że z zastrzeżeniem jednak zapisów art. 2 ust. 3 pkt 3 specustawy: "Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do obywateli Ukrainy (...) którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy", oraz art. 11 ust. 4 specustawy: "Korzystanie przez obywatela Ukrainy z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1".

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że obywatele Ukrainy uciekający przed wojną w swoim kraju mogą korzystać w Polsce z ochrony czasowej, a potwierdzeniem faktu korzystania z uprawnień wynikających ze specustawy jest uzyskanie statusu PESEL z adnotacją UKR. Skarżąca takiego status nie posiada, co wynika z powiadomienia o nadaniu PESEL z 12 kwietnia 2023 roku (status skarżącej to PESEL NUE). Druga grupa osób, które mogą zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna to osoby posiadające tytuł prawny zezwalający na legalny pobyt na terenie RP. Skarżąca nie przedstawiła dokumentu, który pozwalałby na stwierdzenie, że posiada tytuł pobytowy na terenie RP umożliwiający nadanie statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 kwietnia 2023 roku.

Z powyższego, zdaniem organu II instancji, wynika, że kwestia statusu bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających. Zatem ustalenie przez organ, że bezrobotny nie spełniał ustawowych wymogów musi skutkować odmową przyznania statusu bezrobotnego.

Skarżąca w skardze na ww. decyzję podniosła, że od kilku miesięcy stara się we wszelkich możliwych urzędach uzyskać wytyczne jakie formalności powinna podjąć, aby mogła w Polsce podjąć pracę. Skarżąca wskazała, że urzędnicy zamiast pomóc, to odbijają jej sprawę z jednego urzędu do drugiego urzędu. (...). W dalszej części skargi wskazano, że Niemiecki Urząd Pracy (JobCenter) byt zaskoczony, że w Polsce wymagane są od skarżącej te dokumenty i ich tłumaczenie, ponieważ według nich jest w całej UE jeden centralny system TPD - Plattform, do którego Polska ma dostęp i może bez problemu zweryfikować status każdego uchodźcy. W tym systemie jest też kompletna dokumentacja, wraz z adnotacją, że skarżąca zrezygnowała z ochrony w Niemczech i udała się do Polski. W świetle informacji uzyskanych w niemieckim urzędzie, niezrozumiały jest dla skarżącej fakt, po co polski Urząd Wojewódzki w Krakowie naraża ją na koszty związane z tłumaczeniem, gdy takie informacje może pozyskać z centralnego rejestru Unii Europejskiej do którego też albo ma dostęp, albo może zwrócić się o dane z tego rejestru do odpowiedniej jednostki w Polsce.

Nadto skarżąca wskazała, że Niemiecki Urząd Pracy poinformował ją, że powinna powołać się na dyrektywę Unii Europejskiej (UE) 2022/382 - 2001/55/WE, gdzie w art. 26, jasno określono, że uchodźca ma prawo zrezygnować z ochrony w jednym kraju członkowskim i poprosić o ochronę w innym kraju. To zdaniem skarżącej oznacza, że taki uchodźca jak ona może się zarejestrować jako osoba bezrobotna i podjąć prace w dowolnym kraju UE.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, organy administracyjne dopuściły się bowiem naruszenia przepisów postępowania administracyjnego takich jak art. 7, 9, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do brzmienia art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103), aktualnego na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, Obywatel Ukrainy jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie pobytu zgodnego z obowiązującymi przepisami, w przypadku gdy:

1) jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 lub

2) jest obywatelem Ukrainy przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

- jeżeli podmiot powierzający wykonywanie pracy powiadomi w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu o powierzeniu wykonywania pracy temu obywatelowi, a praca jest powierzana w wymiarze czasu pracy nie niższym niż wskazany w powiadomieniu lub liczbie godzin nie mniejszej niż wskazana w powiadomieniu oraz za wynagrodzeniem nie niższym niż ustalone według stawki określonej w powiadomieniu, proporcjonalnie zwiększonym w przypadku podwyższenia wymiaru czasu pracy lub liczby godzin pracy.

Powołany w podstawie materialnoprawnej decyzji art. 22 ust. 6 ww. ustawy stanowi o tym, że Obywatel Ukrainy, o którym mowa w ust. 1, może zarejestrować się oraz zostać uznany jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 albo 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Do obywateli Ukrainy, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie stosuje się warunku określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Zatem z powyższego wynika, że obywatel Ukrainy może zarejestrować się oraz zostać uznany jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy gdy:

1) jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 lub

2) jest obywatelem Ukrainy przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z ww. przepisu art. 2 ust. 1 tej ustawy - Jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia (...).

Art. 1 ust. 1 wskazuje natomiast, że ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Nadto z przepisu art. 2 ust. 3 tej ustawy wynika, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do obywateli Ukrainy:

1) posiadających:

a) zezwolenie na pobyt stały,

b) zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

c) zezwolenie na pobyt czasowy,

d) status uchodźcy,

e) ochronę uzupełniającą,

f) zgodę na pobyt tolerowany,

g) zgodę na pobyt ze względów humanitarnych;

2) którzy:

a) złożyli w Rzeczypospolitej Polskiej wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej lub w imieniu których takie wnioski zostały złożone,

b) zadeklarowali zamiar złożenia wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 28 ust. 1 lub art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1264 i 1383) lub których takie deklaracje zamiaru dotyczą;

3) którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy.

W tej sprawie nie wyjaśniono dostatecznie czy pobyt skarżącej można uznać za legalny w kontekście wyżej przytoczonych przepisów, tj. art. 22 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 1 ust. 1 tej ustawy, jak również nie rozważono czy zachodzi któraś z przesłanek zawartych w art. 2 ust. 3 ustawy (wyłączających legalność pobytu). Powyższe kwestie miały kluczowe znaczenie dla wyniku tej sprawy, a zatem rozstrzygnięcia czy wobec skarżącej jest spełniona przesłanka z art. 22 ust. 6 ustawy - czy skarżąca może zarejestrować się oraz zostać uznana jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy.

Nadto w kontekście zarzutów skargi, w których skarżąca podniosła kwestie współpracy administracyjnej między państwami należy zwrócić uwagę na przepis art. 3a ustawy, który przyznaje Komendantowi Głównemu Straży Granicznej funkcję krajowego punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 27 dyrektywy 2001/55/WE, powoływanego w celu współpracy administracyjnej między państwami członkowskimi w związku z wprowadzeniem ochrony czasowej. Powołana w tym przepisie ww. dyrektywa w artykule 26 przewiduje: Przez okres trwania tymczasowej ochrony Państwa Członkowskie współpracują ze sobą w odniesieniu do przeniesienia miejsca pobytu osób korzystających z tymczasowej ochrony z jednego Państwa Członkowskiego do innego, z zastrzeżeniem zgody osoby zainteresowanej na takie przeniesienie. (ust. 1); W przypadku przeniesienia z jednego Państwa Członkowskiego do innego ważność dokumentu pobytowego w Państwie Członkowskim, które osoba opuszcza wygasa, a zobowiązania tego Państwa Członkowskiego w stosunku do danej osoby, odnoszące się do tymczasowej ochrony, wygasają. Nowe przyjmujące Państwo Członkowskie przejmuje obowiązki wynikające z objęcia danej osoby tymczasową ochroną.(4). Na ust. 4 art. 26 ww. dyrektywy zwróciła uwagę skarżąca w skardze, wskazując, że może mieć on w tej sprawie zastosowanie. Do powyższych kwestii odniesie się organ administracyjny w toku ponownego rozpoznania sprawy, jak również do pozostałych podnoszonych przez skarżącą zarzutów, które w aktualnie prowadzonym postępowaniu zostały przez organ pominięte milczeniem.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w kwestiach najistotniejszych dla rozpoznania sprawy, nie spełnia wymogu z art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy elementem koniecznym uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Warunki te w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.

Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. W odniesieniu do zasady z art. 11 k.p.a., jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego, powinno służyć przekonaniu strony odwołującej się do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu decyzji należy przedstawić - w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie w postępowaniu sądowym weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa. (wyr. WSA w Opolu z 17.01.2023 r., II SA/Op 327/22). Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, na co zasadnie zwróciła uwagę skarżąca w skardze.

Odnośnie zarzutów skargi, zaakcentowania wymaga przepis art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Spoczywający na organie administracji obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, wynikający z art. 9 k.p.a., winien być realizowany na każdym etapie postępowania, jego zakres uzależniony jest od okoliczności konkretnej sprawy, jej zawiłości, stopnia skomplikowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1617/19, LEX nr 3019791). W ocenie Sądu również i ten obowiązek organu nie został w kontrolowanej sprawie dochowany. Ze skargi i z odwołania wynika, że skarżąca wielokrotnie bezskutecznie zwracała się do organów o uzyskanie informacji jak może zgodnie z przepisami podjąć zatrudnienie i zarejestrować się w urzędzie pracy.

Uchybienia przepisom postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia i wskazania, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.

Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.