Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 406/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 , 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 maja 2024 r. nr OI.OP.0143.16.2024.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. (organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (organ I instancji) z [...] kwietnia 2024 r. odmawiającą G. K. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że G. K. [...] kwietnia 2024 r. wystąpił do organu I instancji o udzielenie informacji publicznej w przedmiocie "Jakie środki finansowe na jakie rzeczy zostały przeznaczone dla kadry penitencjarnej z dokładnym wyszczególnieniem w roku 2024". Było to jedno z pytań G. K. zawartych w wymienionym piśmie. Jednocześnie G. K. nie wykazał konkretnych powodów, przemawiających za udzieleniem żądanej informacji publicznej.

Organ I instancji pismem z [...] kwietnia 2024 r. wezwał G. K. do wykazania w terminie 14 dni szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w związku z żądaniem uzyskania przytoczonej informacji publicznej. G. K. nie przedstawił organowi I instancji okoliczności, świadczących o takim szczególnie uzasadnionym interesie publicznym.

W efekcie organ I instancji zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 - u.d.i.p.) odmówił G. K. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

Organ I instancji stwierdził, że wnioskowana informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, gdyż "przygotowanie żądanej informacji z uwagi na jej ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów."

Organ, rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, w pełni zgodził się z organem I instancji. Podkreślił, że warunkiem uzyskania informacji publicznej przetworzonej jest zaistnienie przesłanki szczególnej istotności takiej informacji dla interesu publicznego, czego G. K. nie wykazał.

W dalszej kolejności organ tłumaczył, że przetworzenie informacji wymaga zazwyczaj dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów, wynikających z treści wniosku. Stworzenie informacji przetworzonej wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. Dlatego nawet zbiór informacji prostych może być uznany za informację przetworzoną w sytuacji, gdy udostępnienie takiego zbioru wymaga odnalezienia, przeanalizowania, wyboru, co wpływa niewątpliwie na bieżące wykonywanie ustawowych zadań przez organ zobowiązany do udostępnienia.

Wobec tego, zdaniem organu, wniosek G. K. obejmuje informację przetworzoną. Wnioskowana przez niego informacja publiczna byłaby przygotowana specjalnie dla niego, co wiązałoby się z bardzo istotnym nakładem pracy. Realizacja omawianego wniosku miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność organu I instancji, ponieważ specjalnie oddelegowani funkcjonariusze nie wykonywaliby swoich obowiązków koniecznych dla bieżącego funkcjonowania organu I instancji.

G. K. nie wykazał, aby wnioskowana informacja publiczna miała służyć szczególnie uzasadnionemu interesowi publicznemu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., że działa on w interesie publicznym, a sprawa ma szczególne znaczenie z punktu widzenia interesu ogółu jako określonej wspólnoty publicznoprawnej.

Organ zaznaczył, że prawo do informacji publicznej nie może przerodzić się w kompetencję do przeprowadzania przez dowolną osobę czynności kontrolnych nieograniczonej liczby podmiotów i osób, ponieważ prowadziłoby to do całkowitego paraliżu funkcjonowania organów administracji publicznej. Istotne jest, aby żądana informacja publiczna miała realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia i bezsprzecznie wpływała na usprawnienie wykonywanych zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności.

"W zgodnej ocenie obu organów uzyskanie przez Pana K. żądanych danych nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu."

"W doktrynie wyrażony został pogląd, że charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku."

G. K. (Skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu.

Stwierdził, że nie można zgodzić się z wyżej wymienioną decyzją organu. Wnioskował o informację, która nie ma charakteru informacji przetworzonej. Natomiast, zdaniem Skarżącego, organ celowo uchyla się od udostępnienia informacji publicznej z naruszeniem konstytucyjnych i ustawowych praw Skarżącego.

W konsekwencji Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności organu i zobowiązania organu do udostępnienia Skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga G. K. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu jest zgodna z prawem.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) w art. 61 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1).

Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2).

Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Następnie w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W realiach analizowanej sprawy spór między stronami skoncentrował się na zagadnieniu, czy informacja, mająca za przedmiot kwestię, "Jakie środki finansowe na jakie rzeczy zostały przeznaczone dla kadry penitencjarnej z dokładnym wyszczególnieniem w roku 2024", stanowi informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Skarżący przekonywał w tej mierze, że mamy do czynienia z prostą informacją publiczną, bo wystarczy sięgnąć do dokumentów, pozostających w dyspozycji organów i udostępnić je zgodnie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej.

Z kolei zdaniem organów, omawiany wniosek ma za przedmiot przetworzoną informację publiczną, bowiem jego uwzględnienie wymaga od organu I instancji zebrania, analizy i przygotowania, a więc przetworzenia wyłącznie na potrzeby G. K. dokumentacji sporządzanej w związku z funkcjonowaniem Zakładu Karnego.

Sąd w składzie orzekającym jest zdania, że w tak zarysowanym sporze zgodne z prawem jest stanowisko organów.

Pojęcie informacji publicznej przetworzonej nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Wobec tego w pierwszej kolejności, kierując się dyrektywą wykładni językowej, trzeba zwrócić uwagę na językowe znaczenie pojęcia "przetworzenie".

Według "Wielkiego słownika języka polskiego" pod redakcją S. Dubisza (Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. 2018) "przetworzenie" należy rozumieć między innymi jako: - przerabianie, zmienianie czegoś; - nadawanie czemuś innego kształtu, wyglądu, postaci; - analizowanie, opracowywanie zebranych danych, informacji.

Zatem językowe znaczenie pojęcia "przetworzenie" prowadzi do stwierdzenia, że informacja publiczna przetworzona w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje. Powstaje dopiero w odpowiedzi na indywidualne oczekiwania wnioskodawcy jako wynik analizy i odpowiedniego opracowania informacji i dokumentów gromadzonych w związku z wykonywaniem przez organy podstawowych zadań. Przetworzoną informację publiczną można poznać po tym, że nie wystarczy samo odczytanie przez organy zbiorów informacji i dokumentów gromadzonych w ramach realizowania zadań, do jakich zostały one przez ustawodawcę powołane, ale jej udzielenie wymaga od organów dodatkowego nakładu pracy, sił i środków w celu analizy i opracowania wielu posiadanych informacji prostych i wyprowadzenia z nich nowych informacji ściśle według kryteriów oczekiwanych przez wnioskodawcę.

W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że informacja publiczna przetworzona nie jest przez organy gromadzona z urzędu bezpośrednio w związku z przedmiotem ich działalności, ale polega ona na przygotowaniu określonych dokumentów, na analizie, zestawieniu i opracowaniu określonych danych wyłącznie w związku z rozpatrywanym wnioskiem, na indywidualne życzenie wnioskodawcy, niezależnie od obowiązku realizowania przez organy ich podstawowych zadań, kompetencji (por. przykładowo sprawy sygn.: I OSK 89/13, I OSK 1347/05, I OSK 2149/12, I OSK 747/14, I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13, I OSK 1737/12, I OSK 2658/14, I OSK 33/15).

Także suma informacji prostych, przy znaczącej skali niezbędnych nakładów, czasochłonności, zaangażowania organizacyjnego do ich zebrania, zestawienia i usystematyzowania, będzie przybierała postać informacji przetworzonej (por. przykładowo sprawy sygn.: I OSK 863/14, I OSK 1645/14, I OSK 977/11).

Kluczowe znaczenie ma przy tym zakres wniosku o udzielenie informacji publicznej, a w konsekwencji ilość dokumentów wymagających analizy i skala anonimizacji wszystkich danych prawnie chronionych (por. dla przykładu sprawy sygn.: I OSK 140/14, l OSK 1477/12, I OSK 792/11, I OSK 426/11, I OSK 1347/05).

Wnioskodawca, który domaga się udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., ma obowiązek wykazać, że jego inicjatywa jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.

Przechodząc do realiów analizowanej sprawy, sąd podziela stanowisko organów, według których rozpatrywany wniosek G. K. niewątpliwie ma za przedmiot informację publiczną przetworzoną.

Zebranie, zestawienie, analiza i zanonimizowanie danych, obrazujących "Jakie środki finansowe na jakie rzeczy zostały przeznaczone dla kadry penitencjarnej z dokładnym wyszczególnieniem w roku 2024", w sposób niewątpliwy wymaga od organu I instancji dodatkowego nakładu pracy niezależnie od wykonywania obowiązków, wynikających z bieżącego funkcjonowania Zakładu Karnego.

W tym stanie rzeczy organ I instancji, chcąc uwzględnić wniosek G. K., musiałby istotnie odejść od bieżącej realizacji zadań ustawowo przypisanych zakładom karnym na rzecz dodatkowego zaangażowania pracowników w celu zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i dokonania zestawień, analiz, opracowań tylko na potrzeby G. K..

Trzeba zaznaczyć, że z istoty rzeczy czynności pracowników zakładów karnych mają służyć przede wszystkim ich prawidłowemu funkcjonowaniu w ramach szeroko pojętej Służby Więziennej. Jeśli natomiast G. K. oczekuje informacji w indywidualnej postaci, w jakiej z urzędu nie są one gromadzone przez Służbę Więzienną, ale co do zasady można je uzyskać w rezultacie zestawień, analiz, opracowań, a więc dodatkowego nakładu pracy Służby Więziennej, wówczas mamy do czynienia z przetworzoną informacją publiczną, służącą indywidualnym oczekiwaniom G. K..

W konsekwencji na Skarżącym spoczywał ustawowy obowiązek wykazania organowi I instancji, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Odpowiadając na wezwanie organu I instancji w tej kwestii, G. K. powołał się na potrzebę sprawdzenia, w jaki sposób zadysponowano środkami publicznymi.

Trafnie organ zwrócił uwagę, że chęć Skarżącego uzyskania wiedzy o wyposażeniu funkcjonariuszy Zakładu Karnego nie może być zasadnie wpisana w ustawową przesłankę obiektywnie rozumianego szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. Natomiast taki motyw towarzyszący Skarżącemu w konkretnych realiach rozpatrywanej sprawy należy wiązać wyłącznie z indywidualnym interesem osoby pozbawionej wolności, co z kolei następuje według unormowań prawa karnego, w tym karnego wykonawczego.

Jednocześnie organ I instancji w wezwaniu kierowanym do G. K. wyjaśnił, że wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego jest wymogiem ustawowym dla uwzględnienia wniosku o udzielenie informacji publicznej przetworzonej, przewidzianym w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W świetle powyższego prawidłowo organ zaznaczył, że znane mu z urzędu okoliczności, dotyczące sytuacji faktycznej i prawnej G. K., nie wskazują na jakiekolwiek powiązania między wnioskowaną przetworzoną informacją publiczną a interesem publicznym, dodatkowo szczególnie istotnym.

Na zakończenie trzeba zwrócić uwagę na jeszcze dwa ważne aspekty analizowanej sprawy.

Po pierwsze - znana sądowi z urzędu wielość skarg G. K. na bezczynność organów Służby Więziennej i na decyzje wydawane przez te organy na kanwie ustawy o dostępie do informacji publicznej w konsekwencji pokazuje znaczną skalę wniosków i różnorodność zadań stawianych organom Służby Więziennej. Taka aktywność G. K. wprost dowodzi nadużycia prawa do informacji publicznej.

Należy wyjaśnić, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. sprawa sygn. I OSK 1601/15).

W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.

Sąd podziela pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku sygn. I OSK 799/12, zgodnie z którym zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz - Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008 oraz przykładowo sprawa sygn. III OSK 939/22).

Po drugie zaś - informacja oczekiwana przez Skarżącego dotyczyła kwestii "Jakie środki finansowe na jakie rzeczy zostały przeznaczone dla kadry penitencjarnej z dokładnym wyszczególnieniem w roku 2024".

W myśl art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie (ust. 1 u.d.i.p.).

Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (ust. 2 u.d.i.p.).

Stosownie do art. 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust. 1 u.d.i.p.).

Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. (ust. 2 u.d.i.p.).

Następnie według art. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:

1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;

2) wglądu do dokumentów urzędowych;

3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1 u.d.i.p.).

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. (ust. 2 u.d.i.p.).

W tym stanie prawnym trzeba zestawić treść i cel ustawy o dostępie do informacji publicznej z zadaniami, o których mówi ustawa o Służbie Więziennej (Dz.U.2023.1683 ze zm. - u.s.w.). Pierwsza z wymienionych ustaw podlega wykładni i stosowaniu tylko w taki sposób, jaki pozostaje w zgodzie z treścią i celami tej drugiej ustawy.

Zgodnie z art. 1 u.s.w. Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną.

Według art. 1a u.s.w. w celu realizacji uprawnień wynikających z podległości Służby Więziennej Minister Sprawiedliwości może, na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 224), przeprowadzać kontrole organów Służby Więziennej i jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, o których mowa w art. 7 i art. 8 ust. 1.

Następnie art. 2 u.s.w. stanowi, że Służba Więzienna realizuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 127, z 2022 r. poz. 2600 oraz z 2023 r. poz. 818) zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (ust. 1).

Do podstawowych zadań Służby Więziennej należy:

1) prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno -oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych;

2) wykonywanie tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok postępowania karnego o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;

3) zapewnienie osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej;

4) humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności;

5) ochrona społeczeństwa przed sprawcami przestępstw lub przestępstw skarbowych osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych;

6) zapewnienie w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa;

7) wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności jeżeli mają być wykonywane w zakładach karnych i aresztach śledczych i jeżeli wynikają z realizacji orzeczenia wydanego przez właściwy organ;

7a) prowadzenie Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności, zwanej dalej "Centralną Bazą";

8) współdziałanie z odpowiednimi formacjami innych państw oraz z organizacjami międzynarodowymi na podstawie umów i porozumień międzynarodowych;

9) realizacja czynności wykonywanych przez podmioty, o których mowa w art. 43g § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, w przypadku powierzenia tych czynności przez Ministra Sprawiedliwości;

10) edukacja prawna młodzieży związana z prewencją przestępstw (ust. 2).

W tym stanie prawnym - co do zasady i z istoty rzeczy - wykluczona jest możliwość udostępnienia osobie, która jest poddana reżimowi ustawy Kodeks karny wykonawczy, którą nadzorują funkcjonariusze Służby Więziennej w warunkach ustawowego przymusu, jakichkolwiek informacji o rzeczach przeznaczonych dla kadry penitencjarnej, dodatkowo "z dokładnym wyszczególnieniem". Takie informację mogą realnie zagrażać prawidłowemu funkcjonowaniu placówki penitencjarnej i bezpieczeństwu funkcjonariuszy Służby Więziennej, wykonującym powierzone zadania o charakterze wysokiego ryzyka.

Prawidłowe odczytanie przytoczonych art. 1 - art. 3 u.d.i.p. oraz art. 1 - art. 2 u.s.w. wymaga uwzględnienia nie tylko literalnej treści tych unormowań, ale także systemu obowiązującego prawa (wykładni systemowej zewnętrznej) oraz celu ustawy o dostępie do informacji publicznej i celu ustawy o Służbie Więziennej (wykładni funkcjonalnej).

Orzecznictwo sądowe stoi jednolicie na stanowisku, akcentującym prymat wykładni językowej, dopuszczając możliwość sięgania po inne dyrektywy interpretacyjne dopiero wtedy, gdy taka interpretacja zawodzi, okazuje się niewystarczająca z punktu widzenia funkcjonowania określonej instytucji prawa (por. przykładowo uchwały NSA sygn.: II FPS 8/10, I GPS 1/11).

Wykładnia systemowa i funkcjonalna służą wzmocnieniu i skontrolowaniu prawidłowości wyniku wykładni językowej (por. TK w sprawie sygn. K 25/99; SN w sprawach sygn.: III ARN 84/92, III CZP 52/96, I CKN 664/97, III CZP 8/03; NSA w sprawie sygn. II FSK 210/19).

Literalne odczytanie słów zawartych w przepisie prawa wymaga skorelowania z wnioskami, jakie wynikają z wykładni systemowej oraz funkcjonalnej, przede wszystkim z ratio legis interpretowanej regulacji. Prawidłowo przeprowadzony proces wykładni przepisu prawa wymaga harmonizowania kontekstów interpretacyjnych (por. szerzej Zasady wykładni prawa, L. Morawski, Toruń 2010, s. 71 i nast.).

Każdorazowo należy mieć w polu widzenia, że językowe znaczenie tekstu nie jest jedyną i bezwzględną granicą wykładni z tego względu, że przepisy w systemie prawa stanowią element całości usystematyzowanej według treści (poziomo), według miejsca w hierarchii aktów normatywnych (pionowo) i służą realizowaniu określonych celów w obrocie prawnym, kształtowaniu określonych następstw w porządku społecznym (por. przykładowo TK w sprawie sygn. K 25/99).

Omówione wyżej argumenty prawne w realiach analizowanej sprawy jednoznacznie przemawiają za prawidłowością, zgodnością z prawem stanowiska organu, który wykluczył udostępnienie G. K. informacji o tym, "Jakie środki finansowe na jakie rzeczy zostały przeznaczone dla kadry penitencjarnej z dokładnym wyszczególnieniem w roku 2024".

Odmienne, subiektywne przekonanie Skarżącego nie może skutecznie prowadzić do zakwestionowania legalności kontrolowanej decyzji organu.

Uchwały i orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl i w elektronicznym systemie LEX.

Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935).