Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 620/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184, art. 207 ust. 8 i ust. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 52
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2023 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr [...] Zarząd Województwa - Instytucja Zarządzająca Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym (zwany dalej "IP WRPO") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. nr [...] z 26 listopada 2021 r. określającą M. B. (zwanej dalej "beneficjentem" lub "skarżącą"), prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], do zwrotu kwotę 237.710 zł wraz z należnymi odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonych: od 25 października 2018 r. od kwoty 20.000 zł, od 24 kwietnia 2019 r. od kwoty 46.510 zł, od 19 listopada 2019 r. od kwoty 171.200 zł do dnia dokonania zwrotu z wyłączeniem naliczania odsetek od 13 sierpnia 2021 r. do 1 grudnia 2021 r. oraz od 24 lutego 2022 r. do dnia doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w dniu 4 października 2018 r. Województwo W. , w imieniu którego działał Zarząd Województwa zawarł z Beneficjentem umowę nr [...], zmienioną następnie aneksami do umowy, której przedmiotem było udzielenie dofinansowania w ramach realizacji projektu pn. "Akademia zatrudnienia". Celem projektu była aktywizacja zawodowa 60 osób bezrobotnych i biernych zawodowo, znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy, zamieszkujących w województwie [...]. Beneficjent otrzymał na wyodrębniony rachunek bankowy dofinansowanie na realizację projektu w łącznej wysokości 237.710 zł w trzech transzach. IP WRPO stwierdził rażące nieprawidłowości, w związku z wykorzystaniem przez Beneficjenta przekazanych środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2021 r. poz. 305 t.j. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji organu II instancji zwanej dalej u.f.p.) tj. przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.. Organ ustalił, że strona nie prowadziła wyodrębnionej ewidencji wydatków projektu w sposób przejrzysty, naruszając tym samym § 7 ust. 1 umowy. Po analizie przepływów finansowych ustalono, że wydatki które beneficjent rozliczał w ramach projektu zostały w większości opłacone gotówką, przy czym Beneficjent nie rozliczał całej kwoty pobranych zaliczek z rachunku bankowego projektu i nie zwracał na rachunek bankowy projektu kwoty nierozliczonej. Beneficjent dokonywał na rachunek bankowy projektu wpłat, jak twierdził pochodzących z kasy projektu (przy czym były to uznania pochodzące z rachunków o różnych numerach należących do [...] z których regulował bieżące płatności dotyczące projektu w formie przelewów, aby następnie ponownie dokonać przelewów na niezwiązane z projektem rachunki bankowe tytułem np. "wpłata do kasy", "wpłata do kasy projektu", "wpłata na kasę projektu". Wątpliwości organu wzbudziła również zasadność ponoszenia wydatków związanych z ubezpieczeniem uczestników projektu po wskazanym okresie ubezpieczenia. Uczestnicy projektu nie byli ubezpieczeni od następstw nieszczęśliwych wypadków w związku z udziałem w szkoleniu/stażu, a po ich zakończeniu nie podlegali już ubezpieczeniu, wobec czego ponoszenie tych wydatków przez stronę organ uznał jako niecelowe. Ponadto organ zauważył, że strona nie regulowała w terminie zobowiązań finansowych wobec ZUS pomimo, że dokonywała wpłat środków dofinansowania do kasy projektu i w sposób nieuzasadniony przetrzymywała gotówkę w kasie projektu. Pomimo wezwania strona nie przedłożyła wyciągów bankowych z innych rachunków bankowych, potwierdzeń wypłaty gotówki z rachunków bankowych, aby wykazać, że środki z dofinansowania projektu były niezwłocznie wypłacone i wpłacone na raport kasowy projektu, czym naruszono § 8 ust. 5, § 10 ust. 5 pkt 4 oraz § 11 ust. 3 umowy. W ocenie organu, Beneficjent nie przedstawił racjonalnego uzasadnienia dla wypłat środków z rachunku bankowego projektu w wysokości przekraczającej zapotrzebowanie w danym okresie rozliczeniowym oraz nie zwracał nadmiernie wypłaconych środków na rachunek bankowy projektu. W związku z powyższym zaszły przesłanki aktualizujące obowiązek zwrotu przekazanych środków finansowych określone w art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.f.p. i wezwano Beneficjenta do zwrotu uzyskanej kwoty wraz z odsetkami. Zwrot środków nie został dokonany i tym samym naruszono § 12 ust. 1 i 3 umowy. W związku z powyższym organ rozwiązał umowę z Beneficjentem w trybie natychmiastowym. Nadto IP WRPO zawiadomiła Prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na dokonywaniu nieuzasadnionych operacji finansowych na rachunku bankowym projektu, w związku z czym zostało wszczęte przez Prokuraturę Rejonową [...] w P. śledztwo w sprawie o oszustwo kapitałowe (sygn. akt sprawy PR 2 Ds. 1.2021), które nadal pozostaje w toku (notatka służbowa k. 159 akt sądowych).

Skarżąca w skardze do tut. Sądu zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 t.j. zwanej dalej K.p.a.) i 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności zarzucono brak uzasadnienia prawnego w zakresie stwierdzenia czy i w jaki sposób wydatkowanie środków przez Beneficjenta wpłynęło na możliwość chociażby potencjalnej szkody dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej;

- art. 7 K.p.a., 75 K.p.a., 77 K.p.a. i 80 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności mogących mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a także odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę.

Nadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędne uznanie, iż beneficjent wykorzystał środki przyznane w ramach dofinansowania z naruszeniem procedur, a w konsekwencji nałożenie na skarżącą obowiązku zwrotu uzyskanego dofinansowania, w szczególności nie wskazano żadnego konkretnego przypadku, aby środki finansowe zostały przeznaczone na inne cele niż na projekt.

- art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 przez poprzestanie na ustaleniu, że doszło do wydatkowania środków z naruszeniem procedur, podczas gdy nie każda nieprawidłowość powoduje konieczność dochodzenia zwrotu dofinansowania - aby bowiem orzec o zwrocie środków niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek tj. po pierwsze musi zaistnieć naruszenie procedur, a po drugie ich naruszenie spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej.

Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 17 marca 2023r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska wyrażone w skardze oraz w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zgodnie z którego treścią w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których stanowi art. 184 u.f.p. - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W myśl art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Zgodnie natomiast z art. 184 ust. 2 u.f.p. przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym został ugruntowany pogląd zgodnie z którym o naruszeniu procedur w rozumieniu przepisu art. 184 ust. 1 u.f.p. świadczy każde uchybienie zobowiązań ciążących na beneficjencie udzielonego mu dofinansowania, w tym zobowiązań kontraktowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2022 r. I GSK 2615/18 LEX nr 3413780, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2022 r. I GSK 2567/18, LEX nr 3390556, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2022 r. I GSK 2875/18, LEX nr 3429854, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2020 r. I GSK 1607/18 LEX nr 2781967, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2017 r. II GSK 3597/15, LEX nr 2389918, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2420/15 LEX nr 2345825, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1546/12, LEX nr 1457654, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2017 r. III SA/Gd 422/17 LEX nr 2392940). Zatem umowa o dofinansowanie zawarta pomiędzy organem a skarżącą oraz wytyczne, do których stosowania zobowiązała się skarżąca, są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został szczegółowo opisany zarówno w decyzji organu II instancji, jak i decyzji organu I instancji, a zatem Sąd nie widzi potrzeby jego ponownego przytaczania. Należy jedynie wskazać na główne zapisy umowy istotne dla sprawy. Zgodnie zatem z postanowieniami § 7 ust. 1 umowy Beneficjent został zobowiązany do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji wydatków tj. ewidencji prowadzonej w oparciu o ustawę o rachunkowości oraz krajowe przepisy podatkowe (§ 7 ust. 2 pkt 1 i 2 umowy) w sposób przejrzysty, tak aby możliwa była identyfikacja poszczególnych operacji związanych projektem. Nadto zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 4 umowy Beneficjent zobowiązał się do przedkładania wraz z każdym wnioskiem o płatność wyciągów z rachunku bankowego Beneficjenta, na który dokonano wpłaty transz lub historii z tego rachunku bankowego oraz wyciągów z innych rachunków bankowych potwierdzających poniesienie wydatków ujętych we wniosku o płatność, a w przypadku płatności gotówkowych, raportów kasowych lub podpisanych przez Beneficjenta zestawień płatności gotówkowych objętych wnioskiem o płatność. Natomiast Instytucja Pośrednicząca, zgodnie z § 11 ust. 3 umowy, mogła wzywać Beneficjenta do złożenia dokumentów dotyczących projektu, a w przypadku gdy Beneficjent nie przedłożył dokumentów potwierdzających kwalifikowalność wydatków ujętych we wniosku o płatność, Instytucja Pośrednicząca mogła uznać w tej części wydatki za niekwalifikowalne. Nadto zgodnie z § 8 ust. 5 umowy beneficjent zobowiązał się nie przeznaczać otrzymanych transz dofinansowania na cele inne niż związane z realizacją projektu, w tym na tymczasowe finansowanie swojej podstawowej działalności. W przypadku przeznaczenia otrzymanych transz dofinansowania na cele inne niż związane z projektem zastosowanie znajdował § 12 ust. 1 i 2 umowy, zgodnie z którym jeżeli na podstawie weryfikacji wniosków o płatność (w tym wcześniejszym zatwierdzeniu wniosku o płatność) lub przeprowadzenia czynności kontrolnych uprawnionych organów zostanie stwierdzone, że dofinansowanie jest: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem; 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. W myśl natomiast § 12 ust. 3 zd. 1 umowy Beneficjent został zobowiązany do zwrotu środków, o których mowa w § 12 ust. 1, wraz z odsetkami, na pisemne wezwanie Instytucji Pośredniczącej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania do zwrotu. W przypadku natomiast niedokonania przez Beneficjenta zwrotu środków Instytucja Pośrednicząca, po przeprowadzeniu postępowania określonego przepisami K.p.a. i po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w art. 207 ust. 8 u.f.p. mogła wydać decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki wraz z określeniem sposobu zwrotu środków. Decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy wydana w oparciu o przepis art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny, gdyż wydawana jest po bezskutecznym upływie terminu, w którym wezwany jest zobowiązany do zwrotu środków. Oznacza to, że omawiana decyzja nie kreuje nowego stosunku prawnego, ale stwierdza, że w przeszłości powstał stan uzasadniający jej wydanie i wiąże z nim określone konsekwencje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. II FSK 1121/18 LEX nr 3056596).

W związku z powyżej przytoczonymi zapisami umowy wskazać należy, że organ nie kwestionował tego, iż strona wywiązała się z obowiązku prowadzenia wyodrębnionej ewidencji wydatków związanych z realizacją projektu. W sprawie bezspornym jest również, że strona prowadziła wyodrębniony rachunek bankowy na potrzebny realizacji projektu oraz że wystawiała druki KP i KW, dokonywała (nielicznych) płatności w formie przelewów m. in. wynagrodzeń pracowników, badań lekarza medycyny pracy, należności składkowych do ZUS, podatku, faktur. W ocenie organu jednak wystawiane przez stronę dokumenty budzą wątpliwości organu co do ich wiarygodności i rzetelności. Organ nie podzielił twierdzeń strony, iż wypłacanie przez Beneficjenta kwot po 10.000 zł, po 20.000 zł, które w ocenie strony stanowiły "niewielkie kwoty", nie było nagminne i odbywało się zazwyczaj w momencie realizowania szkoleń zawodowych oraz że zapotrzebowanie na środki w formie gotówki były potrzebne, które to środki w ocenie strony były rozliczane i znajdują odzwierciedlenie w przedstawionych przez nią dokumentach finansowych. Twierdzenia skarżącej, że gdyby nie podpisała umowy o dofinansowanie, to z własnej woli nie zaciągnęłaby zobowiązań finansowych, nałożonych na nią w związku z koniecznością zwrotu kwoty dofinansowania, pozostają bez znaczenia dla ważności przyjętych postanowień umowy. Jak stanowi art. 52 ustawy z 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm. zwana dalej ustawą wdrożeniową) podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. Beneficjent składając wniosek o dofinansowanie projektu i podpisując umowę zobowiązał się realizować projekt zgodnie z jej brzmieniem. Skoro skarżąca zawierając przedmiotową umowę jako beneficjent, to zaakceptowała wszystkie warunki umowy, w tym także §12 umowy regulujący kwestię zwrotu przekazanych środków, w sytuacji ziszczenia się określonych w umowie przesłanek, a więc powinna była liczyć się z koniecznością zwrotu tych środków w przyszłości.

Jest oczywiste, że Beneficjent samodzielnie ocenia czy przystąpienie do programu a następnie poddanie się rygorom umowy jest dla niego korzystne i czy obowiązki umowy jest wstanie realizować w sposób ścisły. Przystępując ostatecznie do umowy i zawierając ją Beneficjent przyjął zobowiązania w niej określone, w tym zapisy dotyczące możliwości dokonania przez organ kontroli oraz czy umowa jest realizowana w sposób prawidłowy, czy transze wydatkowane są zgodnie z celem, na który zostały przyznane. Beneficjent zgodził się również w konsekwencji na rygory zawarte w umowie, a także przede wszystkim zobowiązał się do realizowania umowy w sposób w niej określony. Każde działanie beneficjenta – choćby z uwagi na publiczny charakter przekazanych środków – musi cechować taki stopień przejrzystości, który nie budzi jakichkolwiek wątpliwości organu, którego obowiązkiem jest kontrola wydawanych środków.

Należy też zaznaczyć, że środkom tym - gdy chodzi o ich udzielanie, przekazywanie i rozliczanie - towarzyszy szczególnego rodzaju reżim prawny. Beneficjent pomocy finansowej z racji jej przyznania i zatwierdzenia nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaty kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane i które może być przyznane tylko wówczas, gdy beneficjent spełnia określone warunki. Te warunki mogą także wynikać z postanowień umowy o dofinansowanie, których beneficjent zobowiązał się przestrzegać. Pomimo cywilnoprawnego charakteru zawartej umowy, przyznane i wypłacone środki nadal pozostają środkami publicznymi, które mogą być wykorzystane wyłącznie w celu i na warunkach określonych w umowie.

Wszelkie zatem działania finansowe winny być odnotowywane w ramach wyodrębnionej księgowości, a otrzymane dofinansowanie może być wykorzystane tylko na cele określone w umowie. Wobec braku przejrzystości w rozliczeniach finansowych, zasadnie zatem organ uznał w zaskarżonej decyzji, że Beneficjent naruszył postanowienia umowy, co determinowało konieczność wezwania go do zwrotu całości dofinansowania. W konsekwencji umowa została rozwiązana w trybie natychmiastowym, gdyż Beneficjent dopuścił się rażących nieprawidłowości, tj. bezzasadnego i wielokrotnego wypłacania z rachunku bankowego, przeznaczonego dla projektu, nadmiernych środków finansowych. W związku z niedokonaniem zwrotu dofinansowania zaszła zatem konieczność wydania decyzji administracyjnej zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p. Przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zawiera jednoznaczne unormowanie w tym zakresie i organ nie miał możliwości niezastosowania wskazanej regulacji.

Zasadnie również przyjęto, że na skutek naruszenia wyżej wskazanych postanowień umowy doszło do powstania szkody w budżecie Unii Europejskiej (art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006; Dz.U.UE.L.2013.347.320), zwanego dalej "rozporządzeniem"). Działania beneficjenta należy zakwalifikować w kategorii nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia zgodnie z którym "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Wszelkie zatem nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane, jako nieprawidłowość. W przypadku naruszenia procedur wydatkowania środków unijnych, szkodę w interesach finansowych Unii Europejskiej, stanowi samo finansowanie z funduszy europejskich nieuzasadnionego wydatku. Z kolei nieuzasadniony wydatek to taki, który został poniesiony z naruszeniem zasad prawa unijnego lub krajowego.

W powyższym kontekście, odnosząc się do zarzutu skargi, należy podkreślić, że wydatkowanie środków z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii Europejskiej. Dla stwierdzenia nieprawidłowości nie jest zatem konieczne ustalenie powstania konkretnej szkody finansowej. Wystarczające jest stwierdzenie, że naruszenie prawa wspólnotowego mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. W niniejszej sprawie organy trafnie uznały, że do takiego przypadku doszło (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2019 r. V SA/Wa 1271/18V SA/Wa 1271/18, LEX nr 3130738).

Reasumując zatem została także spełniona przesłanka do zwrotu przyznanych środków unijnych tj. doszło do naruszenia procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych określonych w umowie o dofinansowanie, które to naruszenie mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2014 r. II GSK 917/13, LEX nr 1657890).

Odnosząc się natomiast do zarzutów formalnych skargi to zdaniem Sądu nie doszło do uchybień w czynnościach postępowania podejmowanych przez organy administracji. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy oraz prawidłowo oceniony. Zasadnie organ uznał, że strona skarżąca nie wykazała, iż środki finansowe uzyskane w ramach dofinansowania zostały wykorzystane na cele związane z przedmiotowym projektem. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej to strona skarżąca jako przyjmująca na siebie zobowiązanie i ryzyko wykonania projektu powinna była wykazać jednoznacznie, że wydatkowała przekazane jej środki finansowe zgodnie z ich przeznaczeniem, jak też stosować zgodnie z zawartą umową przejrzyste zasady ewidencjonowania tych środków. Strona nie mogła przy tym przerzucać odpowiedzialności z tego tytułu na organ. W sytuacji gdy organ po skontrolowaniu przepływów finansowych na rachunku bankowego projektu zauważył przekazywanie znacznych kwot tj. 10.000 zł, 20.000 zł na inne konta bankowe to skarżąca jako Beneficjent powinna była wykazać, że kwoty te są przeznaczane na cele związane z projektem. Dokonywanie operacji finansowych, podczas których dochodzi do niezidentyfikowanych transferów środków jest niedopuszczalne z punktu widzenia przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi. Takie działanie beneficjenta uniemożliwia potwierdzenie, że środki dofinansowania wydatkowane były zgodnie z procedurami jedynie na cele związane z realizowanym projektem. Beneficjent, dokonując licznych przelewów na niezwiązane z projektem rachunki bankowe należące do [...], tytułem "wpłata do kasy projektu", "wpłata do kasy" lub "przelew własny", we wnioskach o płatność za okres realizacji projektu nie rozliczył całej kwoty pobranych z konta projektu zaliczek, nie udokumentował wypłaty środków zgodnie z oświadczeniem ani nie zwrócił niewykorzystanych środków na koniec realizacji projektu, przez co nie uprawdopodobnił, że kwota zaliczki nie została wydatkowana na cele niezwiązane z projektem. Co więcej, beneficjent nie przedstawił racjonalnego uzasadnienia dla wypłat środków z rachunku bankowego projektu w wysokości przekraczającej ich zapotrzebowanie w danym okresie rozliczeniowym. Strona nie może skutecznie twierdzić, że to z dokumentów finansowych, czy nawet z ich opisu, wynikało miejsce ulokowania środków dofinansowania. Strona przede wszystkim nie przedstawiła dowodów w postaci wyciągów bankowych z innych rachunków bankowych, z których wynikałoby, że wypłata gotówki w zadeklarowanych kwotach następowała z przedmiotowych rachunków bankowych niezwłocznie, tj. że faktycznie była wypłacona i wpłacona do kasy projektu w dniach wskazanych w raportach kasowych projektu, co potwierdzałoby m. in. że środki z dofinansowania były wykorzystane na cele związane z projektem. Wobec nieprzedstawienia ww. dowodów z dokumentów, o które strona była wzywana, dowód z przesłuchania strony o który wnioskowała skarżąca, nie wniósłby niczego istotnego do sprawy, co słusznie stwierdził organ.

Postępowanie przeprowadzono prawidłowo, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Przeprowadzone postępowanie dowodowe było wystarczające dla rozpoznania sprawy. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Na marginesie należy wskazać, iż Sądowi znana jest z urzędu sprawa tut. Sądu o sygn. III SA/Po 80/22, na którą powoływał się pełnomocnik organu w trakcie rozprawy. W sprawie III SA/Po 80/22 stan sprawy był zbliżony do niniejszej sprawy, jednakże dotyczył innego projektu M. B., także finansowanego ze środków unijnych na podstawie odrębnej umowy zawartej z Zarządem Województwa. Choć sprawa tamta nie ma bezpośredniego związku z niniejszą sprawą, to wskazuje na powtarzalność działań skarżącej co do nieprawidłowego sposobu realizacji projektów z udziałem środków publicznych. Tym niemniej pozostaje bez zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).