Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 152/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64f par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 15 marca 2024r., nr 2801-IEW.4268.1.2024 w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. W. (dalej jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 15 marca 2024 r. w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

Pismem z 27 października 2023 r. skarżący wniósł do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rozłożenie na 10 miesięcznych rat po 93 zł należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z 5 stycznia 2024 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. Powołując przepis art. 64f § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479), dalej: "u.p.e.a.", organ wskazał, że wnioskodawca nie wykazuje chęci dobrowolnej spłaty zadłużenia. Ponadto nie byłoby zasadne rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy składki i inne należności są dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: art. 7 i art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1, art. 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a., a ponadto naruszenie art. 64f u.p.e.a. i wniósł o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie zgodnie z wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że do tej pory terminowo regulował składki bieżące oraz wywiązywał się z układu ratalnego (dwukrotnie przedłużanego). Ostatni brak akceptacji na układ ratalny był winą systemu ZUS PUE, który generował błędy, o czym informował on organ na bieżąco, jednak bez skutku. Uzupełniając zażalenie, w piśmie z 17 lutego 2024 r. podniósł, że pojawił się nowy kontrahent, z którym pod koniec lutego zostanie podpisana długoterminowa umowa współpracy. Pojawiła się również możliwość współpracy w związku z wyborami samorządowymi i zamówieniem materiałów wyborczych. W dalszej perspektywie są również wybory do europarlamentu. Skarżący podniósł też, że pomimo decyzji odmownej organu dobrowolnie wpłaca co miesiąc kwotę 93 zł.

Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie powołał brzmienie przepisów art. 64f § 1 i art. 64e § 4 u.p.e.a., art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 702) oraz art. 1 pkt 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023 r. poz. 2831 z 15 grudnia 2023 r.).

Organ dokonał oceny, że ewentualna pomoc na zasadach de minimis byłaby dopuszczalna, zaś przechodząc do oceny przesłanek z art. 67f § 1 u.p.e.a., tj. ważnych względów gospodarczych i społecznych, wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności z tytułu składek za okres od stycznia 2015 r. do stycznia 2020 r. oraz za okres od lutego 2023 r. do sierpnia 2023 r. powstały koszty egzekucyjne w wysokości 927,55 zł. Z akt sprawy wynikało, że skarżący od 1 lutego 2016 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie PKD 63.12.Z -działalność portali internetowych. W 2020 r. uzyskał dochód w wysokości 11.538 zł, w 2022 r. w wysokości 18.418 zł, w 2022 r. w wysokości 13.972,25 zł. Nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Za okres od stycznia do września 2023 r. osiągnął dochód w wysokości 21.335,12 zł, a zatem miesięczne dochody wynoszą 2.370,60 zł, przy czym wydatki wynoszą 1.785,88 zł. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada majątku ruchomego oraz nieruchomego ani praw majątkowych. Skarżący w toku postępowania wskazał, że w 2023 r. ze współpracy zrezygnował stały klient, ze względów ekonomicznych. Pokłada nadzieję w wyborach samorządowych, przy czym cały czas podejmuje liczne kroki, by poprawić swoją sytuację finansową. Planuje zmianę miejsca zamieszkania i podjęcie współpracy z redakcją ogólnopolską. Postępowanie egzekucyjne i blokada rachunku bankowego nie służą rozwojowi działalności, gdyż każde większe wpływy będą od razu blokowane, przez co stanie się niewiarygodny dla potencjalnych kontrahentów. Dotychczas wszystkie raty regulował terminowo. Choruje przewlekle na [...]. Podniósł też, że inflacja, wysokie ceny znacznie wpływają na działalność wielu branż, w tym medialnej.

Organ odwoławczy podniósł, że skarżący posiada zaległości wobec ZUS za okres od stycznia 2015 r. do stycznia 2020 r. oraz za okres od lutego do września 2023 r. Należności za okres od stycznia 2015 r. do sierpnia 2017 r. objęte są postępowaniem egzekucyjnym, które aktualnie jest zawieszone. Skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek za okres od lutego do września 2023 r., który jednak nie został pozytywnie rozpatrzony. Wskazano też, że skarżący nie opłaca bieżących składek, tj. złożył wniosek o odroczenie płatności z tytułu składek za październik-grudzień 2023 r., który również nie został uwzględniony. Aktualnie dokonuje dobrowolnych wpłat tytułem kosztów egzekucyjnych. Od stycznia 2024 r. wpłacił trzykrotnie kwotę 93 zł.

W ocenie organu, skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 64f § 1 u.p.e.a., tj. szczególnych względów społecznych lub gospodarczych. W stanie sprawy po spłacie 3 rat po 93 zł, do zapłaty tytułem kosztów egzekucyjnych pozostała kwota 648,55 zł. Biorąc pod uwagę nadwyżkę środków w miesięcznym budżecie w wysokości około 611,62 zł, organ ocenił, że stronę stać na jednorazową spłatę kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo podniesiono, że skarżący powołał się na prognozowane zwiększenie obrotów z działalności, choć nie poparł tego stwierdzenia dowodami, zatem należy uznać tę prognozę jako zdarzenie przyszłe i niepewne. Ponadto wskazano, że z punktu widzenia wierzyciela nielogicznym i niezasadnym byłoby działanie polegające na rozłożeniu na raty spłaty kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy składki i pozostałe należności z tytułu składek byłyby w dalszym ciągu dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazano, że w dniu 21 października 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, ale wyłącznie za okres od lutego do września 2023 r., wobec czego odmówiono mu tej ulgi. Ponadto zamiast regulować bieżące składki, skarżący złożył kolejny wniosek o odroczenie płatności składek za październik-grudzień 2023 r. Zatem w sprawie nie doszło do zawarcia umowy o rozłożenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych na raty w związku z nieopłaceniem przez stronę bieżących składek oraz posiadaniem innych wymagalnych należności. Kwota kosztów egzekucyjnych stanowi znikomą część egzekwowanych należności, a zatem rozłożenie na raty tej kwoty nie miałoby żadnego wpływu na poprawę sytuacji strony.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji podjął niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, rozważył zgromadzone dowody, zbadał przesłanki ulgi oraz uzasadnił przyczyny odmowy jej zastosowania. Zaznaczył przy tym, że nie mógł odnieść się do zarzutu dotyczącego błędu w systemie ZUS PUE, w sytuacji gdy skarżący nie określił, na czym błąd ten polegał.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Wskazał, że we wniosku wyraźnie opisał przyczyny ubiegania się o rozłożenie na raty kosztów oraz proponowane warunki spłaty, tj. liczbę i wysokość rat. Pomimo negatywnej decyzji organów obu instancji, do tej pory spłacił 4 z 10 proponowanych rat. W jego ocenie, niedookreślone w jakimkolwiek przepisie ustawy pojęcie "uzasadniony przypadek" nie pozwala na zupełną dowolność rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji powinien powiadomić go o możliwości zmniejszenia kosztów egzekucyjnych lub opłaty egzekucyjnej. Zanegował stwierdzenia organu odwoławczego, że posiada w miesięcznym budżecie nadwyżkę pozwalającą na jednorazową zapłatę kosztów. Zarzucił, że organ nie wskazał, w jaki sposób dokonał obliczenia tej nadwyżki w kwocie 611,62 zł i czy uwzględnił w niej koszty codziennego funkcjonowania. Nie zgodził się też ze stwierdzeniem organu, że koszty egzekucyjne to znikoma kwota, a jej rozłożenie nie miałoby wpływu na poprawę jego sytuacji. Wskazał, że blisko połowa należnej kwoty jest już spłacona, bez uszczerbku dla jego budżetu. W jego ocenie, organy pobieżnie przeanalizowały sprawę. Nie poddały analizie m.in. elementu sprawy związanego z błędami w systemie ZUS PUE.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że w uzasadnieniu postanowienia błędnie wskazano kwotę 611,62 zł jako kwotę nadwyżki środków w miesięcznym budżecie skarżącego. Niemniej nawet przy uwzględnieniu, że nadwyżka ta wynosi 584,72 zł, organ podtrzymał stanowisko, że możliwa jest jednorazowa spłata kosztów egzekucyjnych.

W piśmie procesowym z 6 maja 2024 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym z uwagi na zniesienie obostrzeń pandemicznych oraz konieczność zapewnienia konstytucyjnego prawa do sądu. Dodatkowo zarzucił postanowieniu obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie postanowienia, w szczególności poprzez pominięcie uzasadnienia w zakresie rozważenia rozłożenia należności na mniejszą ilość wyższych rat;

2) art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. statuujących zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, poprzez wydanie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy było możliwe rozstrzygnięcie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony poprzez rozłożenie należności na raty;

3) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem zasady praworządności, naruszeniem słusznego interesu skarżącego, nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy wskutek niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i zaniechania ustalenia możliwości rozłożenia należności na mniejszą ilość wyższych rat;

4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania orzeczenia reformatoryjnego w sytuacji spełnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku skarżącego;

5) art. 64f u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o rozłożenie zapłaty kosztów egzekucyjnych na raty, w sytuacji gdy sytuacja majątkowa i możliwości finansowe skarżącego nie pozwalają mu na jednorazowe uiszczenie należności.

Skarżący podniósł, że zapłacił dobrowolnie 4 z 10 rat zadłużenia w równych kwotach po 93 zł, co potwierdza, że jego deklaracja gotowości niezwłocznej zapłaty zadłużenia w ratach jest rzetelna i konsekwentna. W odpowiedzi na skargę organ przyznał się do błędu co do kwoty rzekomo wolnych środków skarżącego. Ponadto skarżący podniósł, że w kwocie miesięcznych wydatków podanej w oświadczeniu z 2023 r. uwzględniono jedynie stałe wydatki związane z utrzymaniem, a więc z tytułu: miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) - 540, 88 zł, opłat eksploatacyjnych (energia elektryczna, gaz, woda, węgiel, itp.) - 95 zł, kosztów leczenia - 200 zł, inne (np. wynajem mieszkania, czesne za szkołę lub przedszkole, alimenty) - 950 zł, co daje łącznie 1.785,88 zł. W wyliczeniach tych pominięto natomiast wydatki na zakupy środków żywnościowych, chemii gospodarczej. Wskazana przez organ kwota nadwyżki środków w budżecie skarżącego jest właśnie na ten cel przeznaczona i odpowiada kwocie 19,50 zł dziennie. Organy nie przeanalizowały sytuacji materialnej skarżącego, nie żądały aktualnych danych ani nie poinformowały skarżącego, że może taki dokument przedstawić. Wobec powyższego skarżący przedłożył bieżące oświadczenie majątkowe, zgodnie z którym osiąga dochody w wysokości 2.500 zł miesięcznie, przy czym obciążają go zobowiązania i stałe wydatki: czynsz za wynajem - 1.000 zł, opłaty mieszkaniowe - 476,42 zł, gaz, prąd - 80,34 zł, koszty leczenia - 170,79 zł, opłata za tv, telefon i internet- 164,54 zł, usługa fryzjerska - 30 zł, koszty egzekucyjne - 93 zł, środki na życie (art. spożywcze, niezbędna chemia domowa, odzież sezonowa) - ok. 484,91 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga była niezasadna.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Przedmiot sprawy mieści się w katalogu wymienionym w art. 119 p.p.s.a., zaś rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron postępowania.

Podstawę prawną wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479), dalej: "u.p.e.a.", w szczególności jej art. 64f § 1. Zgodnie z jego treścią, na wniosek zobowiązanego organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, w przypadku uzasadnionym względami społecznymi lub gospodarczymi.

Użyte w art. 64f § 1 u.p.e.a. pojęcie "względów społecznych lub gospodarczych" jest pojęciem niedookreślonym. Zauważenia przy tym wymaga, że przepis zyskał nowe brzmienie z dniem 20 lutego 2021 r. na mocy nowelizacji z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). W poprzednio obowiązującym stanie prawnym stanowił on: "Organ egzekucyjny, ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie w sprawie rozłożenia na raty spłaty kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie."

Z uwagi na powyższą zmianę w literaturze wskazuje się, ze nie należy utożsamiać względów społecznych z interesem społecznym lub charakterem socjalnym pomocy. Podobnie nie należy utożsamiać względów gospodarczych z interesem zobowiązanego w sferze prowadzenia działalności gospodarczej lub z interesem społecznym w odniesieniu do sfery gospodarki. Wydaje się, że pojęcie względów społecznych i gospodarczych należy rozumieć szeroko - jako okoliczności ze sfery społecznej i gospodarczej, niekoniecznie bezpośrednio dotyczące zobowiązanego, wskazujące na większe korzyści w tych sferach w przypadku udzielenia pomocy niż w przypadku odmowy (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el. 2023, art. 64f).

Względy społeczne lub gospodarcze to sytuacje, gdy szczególny splot okoliczności uzasadnia rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych, przy czym przesłanki tej nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Zauważyć należy, że egzekucja administracyjna jest prowadzona w interesie ogólnym. Niewywiązywanie się z zobowiązań publicznoprawnych godzi w szeroko pojęty interes publiczny, sprzeciwiając się równocześnie zasadom sprawiedliwości społecznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14). W orzecznictwie dotyczącym przepisu art. 64f § 1 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 20 lutego 2021 r. wskazywano, że wniosek o rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych powinien wskazywać okoliczności o charakterze obiektywnie nadzwyczajnym, nieprzewidywalne i trudne do zapobieżenia i odwrócenia, uzasadniające udzielenie pomocy (wyrok NSA z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 247/20, Lex nr 3048022). W ocenie Sądu, również w obecnym stanie prawnym tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać istnienie względów społecznych lub gospodarczych przemawiających za udzieleniem pomocy. Istotne znaczenie ma zatem ustalenie faktycznej sytuacji materialnej i finansowej strony, a co za tym idzie, gruntowne wyjaśnienie i udokumentowanie wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków i ewentualnie innych elementów kształtujących sytuację strony, a istotnych z punktu widzenia rozpoznania wniosku.

Ponadto podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie w opisanym zakresie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w art. 64f u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonej przesłanki może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest przy tym ograniczona. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły i przeanalizowały materiał dowodowy oraz czy wnioski organów mają uzasadnienie w tym materiale i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach, tj. czy organy prawidłowo zinterpretowały pojęcie niedookreślone na tle stanu faktycznego sprawy. Sąd nie może natomiast nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie i podjęły działania w celu dokonania ustaleń co do sytuacji majątkowej i osobistej w oparciu o materiał dowodowy uzyskany od skarżącego (w postaci oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym) oraz z urzędu. Na tej podstawie ustaliły, że w wyniku skierowania należności z tytułu składek na drogę przymusowego dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym powstały koszty egzekucyjne, które na dzień złożenia wniosku wynosiły 927,55 zł. Uwzględniły, że skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, osiąga dochód z działalności gospodarczej w przedmiocie działalności portali internetowych, który w kolejnych latach wyniósł odpowiednio: w 2020 r. - 11.538 zł, w 2022 r. - 18.418 zł, w 2022 r. - 13.972,25 zł oraz za okres od stycznia do września 2023 r. - 21.335,12 zł. Przy czym skarżący oświadczył, że nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Nie posiada majątku nieruchomego ani ruchomego. W tej sytuacji organy uwzględniły zgodnie z oświadczeniem skarżącego, że jego miesięczne dochody wynoszą 2.370,60 zł, przy miesięcznych wydatkach na kwotę 1.785,88 zł. Powyższe kwoty organ odwoławczy zestawił następnie z wysokością kosztów egzekucyjnych, która na skutek dokonanych przez wnioskodawcę 3 wpłat kwot po 93 zł każda, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia wynosiła 648,55 zł. W tej sytuacji trafnie organ odwoławczy stwierdził, że możliwa jest jednorazowa zapłata kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla utraty płynności finansowej skarżącego i jego sytuacji życiowej.

Zdaniem Sądu, należy podzielić argumentację organów, że trudna sytuacja finansowa i problemy ze spłatą zobowiązań nie są same w sobie okolicznością uzasadniającą zastosowanie ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych. Istotne jest również to, na co trafnie wskazały organy obu instancji, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego może spowodować powstanie nowych kosztów egzekucyjnych. Ponadto nawet gdyby skarżącemu przyznano raty w spłacie kosztów egzekucyjnych, to przyznanie tej ulgi nie zwolniłoby z obowiązku zapłaty kosztów, a stanowiłoby jedynie odsunięcie spłaty tej należności w niedługim okresie i w niewielkich rozmiarach w odniesieniu do całej kwoty dochodzonych kosztów egzekucyjnych. Trudno byłoby w tym zakresie mówić o rzeczywistym wpływie wnioskowanej ulgi na sytuację materialną skarżącego i prowadzoną przez niego działalność gospodarczą, zwłaszcza jeśli uwzględni się, że kwota kosztów egzekucyjnych stanowi nikłą część egzekwowanych od strony należności.

Zdaniem Sądu, w świetle powyższego organy trafnie uznały, że nie było podstaw do udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi ze względów społecznych lub gospodarczych. Saldo prowadzonej działalności gospodarczej jest dodatnie i skarżący nie jest pozbawiony środków umożliwiających prowadzenie tej działalności. Nie występuje też zagrożenie jego bytu ekonomicznego. Z oświadczenia skarżącego wynika, że aktualnie występuje w jego działalności wzrost przychodów, a co za tym idzie większy przepływ środków pieniężnych, który pozwoli na jednorazową spłatę kosztów egzekucyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że każdy podmiot, podejmując działalność gospodarczą, bierze na siebie ryzyko związane z jej opłacalnością, a jeżeli pomimo trudności finansowych, decyduje się na dalsze jej prowadzenie, to musi uwzględnić ewentualność przymusowego dochodzenia roszczeń przez wierzycieli i powstałych w związku z tym kosztów. Względy społeczne przemawiają za respektowaniem obowiązku ponoszenia ciężarów pieniężnych o charakterze publicznoprawnym, zaś brak dobrowolnego wykonania obowiązków przez skarżącego nie może skutkować przyznaniem preferencji w postaci udzielenia ulgi w zapłacie kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu, do odmiennych wniosków nie mogło prowadzić przedstawione na etapie postępowania sądowego w piśmie z 6 maja 2024 r. zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia w tym zakresie istotne były bowiem dane wynikające ze złożonego na etapie postępowania administracyjnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej. Po pierwsze, odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienia formularza tego oświadczenia spoczywa na wnioskodawcy. Po drugie, w formularzu tego oświadczenia w polu dotyczącym stałych wydatków związanych z utrzymaniem zawarto rubrykę "d) inne", a zatem nie było przeszkód, by skarżący zadeklarował w tej pozycji wszelkie inne stałe wydatki ponoszone na utrzymanie, m.in. na zakup żywności czy chemii gospodarczej. Po stronie organów nie powstał zatem obowiązek wezwania skarżącego do uzupełnienia oświadczenia, gdyż z treści tego oświadczenia nie wynikają okoliczności podnoszone dopiero na etapie postępowania sądowego, że skarżący pominął w nim wydatki na zakup żywności czy chemii gospodarczej. Wskazania przy tym wymaga, że jakkolwiek wysokość wydatków na utrzymanie może ulec zmianie, niemniej nie stanowi to powodu do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd, a jedynie do rozważenia przez stronę złożenia nowego wniosku o udzielenie ulgi w związku z tym, że sytuacja strony aktualnie przedstawia się w odmienny sposób aniżeli przyjęto w poprzednio toczącym się postępowaniu. Wreszcie wskazania wymaga, że na rozstrzygnięcie sprawy nie mógł mieć wpływu błąd matematyczny w wyliczeniach organu odwoławczego co do wynikającej z oświadczenia skarżącego kwoty nadwyżki dochodów nad wydatkami. Nawet bowiem w sytuacji uznania, że nadwyżka ta wynosi 584,72 zł, zamiast błędnie wskazanej przez organ w uzasadnieniu postanowienia kwoty 611,62 zł, nie mogło to mieć wpływu na ocenę stanowiska organu co do tego, że w świetle danych zadeklarowanych w oświadczeniu skarżącego, stać go na jednorazową spłatę kosztów egzekucyjnych. Istnienie tej nadwyżki w budżecie gospodarstwa skarżącego potwierdza zresztą dokonywanie comiesięcznych wpłat w deklarowanych kwotach rat, tj. 93 zł, na skutek których skarżący, zgodnie z jego oświadczeniem z 6 maja 2024 r., spłacił już 40% wysokości kosztów egzekucyjnych.

Rozpoznając sprawę, Sąd miał przy tym na uwadze, że wyrokiem z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 84/24, tut. Sąd uchylił decyzję ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek. Jak jednak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku, stan tej sprawy był odmienny zarówno z uwagi na charakter wnioskowanej ulgi, jak i charakter należności objętych wnioskiem i ich wysokość oraz proporcje do osiąganych przez skarżącego dochodów. Przedstawione w ww. wyroku Sądu powody uchylenia decyzji ZUS pozostają bez wpływu na ocenę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w której organ odwoławczy, dokonując zestawienia wysokości kosztów egzekucyjnych i możliwości płatniczych skarżącego w oparciu o jego oświadczenie majątkowe, ocenił, że istnieje możliwość jednorazowej spłaty kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom strony, organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Przeprowadziły w wystarczającym zakresie postępowanie dowodowe i wskazały przesłanki, którymi kierowały się, wydając postanowienia. Nie przekroczyły też granic uznania administracyjnego. Skarżący nie wykazał bowiem zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 64f § 1 u.p.e.a. Niezasadne były zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Rozpoznając sprawę, Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.