Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 583/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b,
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz R. G. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 sierpnia 2023 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania R. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję wydaną

z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy w K. z 27 lutego 2023 r. orzekającą o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M. G..

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w złożonym od ww. decyzji organu

I instancji odwołaniu R. G. podniosła, że sprawuje opiekę nad mężem

w związku z czym nie może podjąć żadnej pracy. Przywołała także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt 38/13.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i ustaliło, że

z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że R. G. jest żoną osoby wymagającej opieki – M. G., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z 30 lipca 2021 r. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 64 roku życia. Akta sprawy potwierdzają jednoznacznie, że opiekę i pomoc mężowi w codziennych czynnościach życiowych zapewnia niepracująca żona – R. G.. Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji, co wynika z art. 23 i art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to R. G. jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Odnosząc się do argumentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało na art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i podniosło, że podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy

o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W związku z powyższym organ I instancji, odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 64 roku życia, dopuścił się uchybienia w zakresie prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.

Pomimo tego, w ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka powodująca konieczność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ odwoławczy podniósł, że 31 stycznia 2023 r. skarżąca oświadczyła, że zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym od 11 września 2019 r. Z oświadczenia

z 22 czerwca 2023 r. oraz zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 26 czerwca 2023 r. wynika, jest ubezpieczona jako rolnik.

M. i R. małżonkowie G. 11 września 2019 r. dokonali darowizny na rzecz syna nieruchomości rolnych stanowiących ich wspólność majątkową małżeńską. W tym samym dniu M. G. przekazał w drodze darowizny na rzecz syna także nieruchomości rolne stanowiące jego własność.

Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 15 lutego 2023 r. wynika, że R. G. nie jest zarejestrowana jako producent rolny. W piśmie tego organu z 29 czerwca 2023 r. wskazano natomiast, że mąż skarżącej - M. G. jest zarejestrowany jako producent rolny oraz w latach 2004 - 2019 otrzymał płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

22 czerwca 2023 r. skarżąca oświadczyła, że jej mąż nie posiada gospodarstwa rolnego.

Wskazując na art. 17 ust. 1, art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 organ podniósł, że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych

z prowadzeniem takiej działalności, z tym że czynności te lub praca nie muszą mieć charakteru pracy fizycznej, a mogą polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem także tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. Przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy.

Z kolei wskazując na wyrok NSA z 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1970/11, organ podniósł, że uznanie na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji, jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej za odrębny podmiot - producenta rolnego, uzasadnia postawienie tezy, że do tej samej kategorii podmiotów (producentów rolnych) kwalifikują się małżonkowie wspólnie prowadzący działalność rolniczą, a także współposiadacze gospodarstwa rolnego (art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji). Na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji, status producenta rolnego przysługuje małżonkom wspólnie prowadzącym działalność rolniczą. W przypadku małżonków prowadzących wspólnie działalność rolniczą producentem rolnym nie jest każdy z małżonków, ani małżonek wpisany do ewidencji producentów rolnych. Małżonków należy traktować jako grupę osób fizycznych w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady /WE/ nr 1782/2003, stanowiących na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji, jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Tak długo jak trwa małżeństwo, małżonkowie wspólnie prowadzą działalność rolniczą, posiadają oni status producenta rolnego, niezależnie od tego, że wpis do ewidencji producentów obejmuje tylko jednego z małżonków. Numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje bowiem producenta rolnego - małżonków.

W niniejszej sprawie mąż skarżącej jest zarejestrowany w systemie ewidencji producentów rolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wskazując na art. 2 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, art. 4 ust. 1 lit. a i lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady /UE/ nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady /WE/ nr 637/2008 i rozporządzenie Rady /WE/ nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608

z późn. zm.) oraz na art. 2 pkt 14 i art. 7 ustawy z dnia 5 lutego

2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Kolegium podniosło, że "fakty te świadczą", że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Posiadała we wspólności małżeńskiej gospodarstwo rolne,

a jej mąż figuruje w systemie ewidencji producentów rolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powyższe świadczy, że prowadzi działalność rolniczą, co wynika z wyżej przywołanych przepisów i stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego i powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać przyznane. Aby prawo to mogło zostać przyznane, skarżąca musiałaby całkowicie zrezygnować z prowadzenia gospodarstwa rolnego, tutaj zaś taka sytuacja nie nastąpiła.

Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 30 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 260/23.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze R. G. podniosła, że zaświadczenie wskazujące, że jest ubezpieczona jako rolnik, nie jest zgodne ze stanem faktycznym, ponieważ od 11 września 2019 r. jest ubezpieczona w KRUS jako domownik i nie figuruje w rejestrach wymiarowych Urzędu Miasta i Gminy w K. . Zarzuciła decyzji z 24 sierpnia 2023 r. wydanie jej na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego i wniosła o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji podkreślenia wymaga w pierwszej kolejności, że trafnie organ odwoławczy przyjął, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać

z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Wyrażony wyżej pogląd Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własny.

W sprawie pozostaje bezsporne, że skarżąca nie pracuje i sprawuje opiekę nad mężem M. G., który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie ulega więc wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy zaistniały warunki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a R. G. jest osobą uprawnioną do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium, skarżąca nie spełniła natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co było bezpośrednią przyczyną utrzymania

w mocy decyzji I instancji o odmowie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy

w gospodarstwie rolnym.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu

o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

W złożonym wniosku skarżąca oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 11 września 2019 r. Pismo ARiMR z 15 lutego 2023 r. stwierdza, że skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów.

W aktach znajdują się także:

- akt notarialny z 11 września 2019 r., w którym małżonkowie G. dokonali darowizny na rzecz syna S. G. nieruchomości rolnych stanowiących ich wspólność majątkową małżeńską, a także każde z nich darowało synowi działki rolne stanowiące ich własność odrębną,

- zaświadczenie KRUS z 26 czerwca 2023 r., w którym wskazano, że R. G. od 11 września 2019 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym

i macierzyńskim jako domownik; w oświadczeniu z 22 czerwca 2023 r. skarżąca dodatkowo podała, że "jest ubezpieczona w KRUS przy synu",

- oświadczenia R. G., zawarte we wniosku oraz w pismach z 15 lutego 2023 r. i 22 czerwca 2023 r., że nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, całe gospodarstwo rolne zostało przekazane synowi, a mąż "nie posiada w ogóle gospodarstwa rolnego" i nie pobiera żadnych dopłat,

- pismo ARiMR z 29 czerwca 2023 r., z którego wynika, że M. G. jest zarejestrowany jako producent rolny i w latach 2004-2019 pobierał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Do 27 czerwca 2023 r. nie złożył wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2023, przy czym w 2023 r. termin na złożenie takiego wniosku upłynął 25 lipca 2023 r.

Wszystkie te okoliczności, poza wadliwym ustaleniem, że skarżąca jest ubezpieczona w KRUS jako rolnik (podczas, gdy ubezpieczona jest jako domownik), organ II instancji przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przedstawił także obszerne rozważania, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych, dotyczące istoty prowadzenia działalności rolniczej i zakwalifikowania małżonków jako producentów rolnych także wówczas, gdy w ewidencji prowadzonej przez ARiMR figuruje tylko jeden z nich. Na tej podstawie SKO przyjęło, że skoro mąż skarżącej jest zarejestrowany w systemie ewidencji producentów rolnych, to skarżąca, która "posiadała we wspólności małżeńskiej gospodarstwo rolne" prowadzi działalność rolniczą (prowadzi gospodarstwo rolne), co jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ramach tych rozważań Kolegium przywołało przepisy nieobowiązujące,

w niewłaściwym brzmieniu lub wadliwie podało jednostkę redakcyjną.

Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b (a nie art. 2 pkt 3 lit. b – jak wskazał organ) ustawy

z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U.

z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będącą rolnikiem

w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (a nie – jak przytacza Kolegium - art. 4 ust. 1 lit.a rozporządzenia nr 1307/2013, które nie obowiązuje od 1 stycznia

2023 r.).

Art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR)

i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG)

i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten "działalność rolniczą" definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:

a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;

b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.

Z kolei ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 z późn. zm.), której przepisy organ również przywołał, utraciła moc z dniem 15 marca 2023 r. (art. 168 ustawy

z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 - Dz. U. poz. 412 z późn. zm.).

Przytoczone wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest po pierwsze posiadanie gospodarstwa rolnego, a po drugie prowadzenie działalności rolniczej, polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt bądź utrzymywaniu użytków rolnych

w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego. Tymczasem z akt nie wynika, ażeby skarżąca lub jej mąż byli posiadaczami jakiegoś gospodarstwa rolnego (stanowiącego ich własność lub niebędącego ich własnością); wręcz przeciwnie, dowody zgromadzone w sprawie wskazują na to, że działki rolne, zarówno wchodzące w skład ich majątku wspólnego, jak i majątków odrębnych, małżonkowie G. przekazali synowi 11 września 2019 r., a więc ponad 3 lata przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. To właśnie od 2019 r. mąż skarżącej nie pobiera dopłat unijnych, co wynika ze znajdującego się w aktach zaświadczenia ARiMR.

S. M. [...] nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego, to nie można go uznać za rolnika i producenta rolnego w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że jest on zarejestrowany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności. Rozumowanie zaprezentowane przez organ doprowadziło go do nieakceptowalnego wniosku, że sam wpis do ewidencji wystarczy do uznania, że osoba wpisana jest rolnikiem, nawet jeśli nie posiada gospodarstwa rolnego. Wpis do ewidencji nie ma charakteru konstytutywnego w takim znaczeniu, że nie kreuje statusu rolnika i producenta rolnego, potwierdza jedynie w sposób deklaratywny, że dana osoba – jeżeli posiada gospodarstwo rolne i prowadzi działalność rolniczą

w rozumieniu wyżej przedstawionym - jest producentem rolnym. W stosunku do prowadzonej działalności rolniczej wpis do ewidencji ma więc charakter wtórny.

Organ dopuścił się zatem naruszenia prawa materialnego tj. art. 17b ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. Argumentacja prawna przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dawała bowiem podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym.

Odnosząc się do cytowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku WSA w Kielcach z 30 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 260/23, zauważyć należy, że pogląd zaprezentowany w tym wyroku został wyrażony na kanwie innych okoliczności faktycznych i nie może mieć przełożenia na stan faktyczny ustalony w kontrolowanym przypadku. W sprawie II SA/Ke 260/23 nie było bowiem kwestionowane, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego oraz, że otrzymywał dopłaty unijne, także po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z tych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni przy rozstrzyganiu wniosku stanowisko prawne zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.