Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 317/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 63
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 04 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 15 lutego 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 18 grudnia 2023 r. A. G. wystąpiła do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem T. G..

Decyzją z dnia 15 lutego 2024 r., nr [...], Prezydent Miasta P. działając m.in. na podstawie art. 2, art. 3, art. 17, art. 20, art. 24, art 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U z 2023 r. poz. 390 dalej u.ś.r.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej K.p.a.) odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Motywując decyzję organ wskazał, ze skarżąca sprawuje całodobową, regularną i kompleksową opiekę nad mężem. Niemniej jednak osiągnęła już wiek emerytalny a ustalone prawo do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zachodzi więc związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, co z kolei w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi konieczną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto zdaniem organu nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie daty powstania niepełnosprawności u podopiecznego.

A. G. wniosła od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez pominięcie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. K 38/13, oraz przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że prawo do emerytury wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca argumentowała, że prawo do emerytury nie wyklucza automatycznie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w orzecznictwie dopuszcza się możliwość zawieszenia prawa do emerytury, o czym organ winien ją pouczyć.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 kwietnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 570), art. 107 § 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1, art. 2, art. 3, art. 17, art. 23 u.ś.r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Kolegium w pierwszej kolejności zwróciło uwagę, że doszło do zmiany przepisów i na dzień złożenia wniosku brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. było inne niż na dzień orzekania przez organ I instancji. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz.1429). Ustawa ta w art. 43 pkt 4 li. a zmieniła treść art. 17 ust. 1. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dalej Kolegium wskazało, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uchylony przez art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.

Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepisy końcowe) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kolegium rozważyło więc czy skarżącej należne było świadczenie pielęgnacyjne zarówno w świetle przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. jak i od 1 stycznia 2024 r.

Kolegium wskazało, że ZUS decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. przyznał A. G. emeryturę od 30 marca 2021 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Analizując kwestię pobierania przez stronę emerytury a ubieganiem się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy powołał się na wyrok WSA w Poznaniu z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt: II SA/Po 622/22, w którym wyrażono pogląd, iż wolą ustawodawcy ustanawiającego świadczenie pielęgnacyjne było zabezpieczenie osób sprawujących opiekę, które z tego powodu rezygnują z aktywności zawodowej - do czasu nabycia przez nie prawa do emerytury. Norma wyrażona w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. reguluje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Uzyskiwanie emerytury związane z osiągnięciem wieku emerytalnego stanowi negatywną przesłankę do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec tego Kolegium stwierdziło, że zarówno na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., jak i tych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem.

A. G., reprezentowana przez adw. Ł. A., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając decyzję Kolegium w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W skardze podniesiono następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,

2. naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 01 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.

3. naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje.

W skardze wskazano, że skarżąca powinna być pouczona o prawie do rezygnacji lub zawieszenia emerytury oraz możliwości wyboru korzystniejszego świadczenia, w tym wypadku pielęgnacyjnego. Na takie rozwiązanie wskazuje aktualne orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, dokonanej stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2024 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 15 lutego 2024 r., nr [...], o odmowie przyznania A. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem T. G..

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że A. G. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła 18 grudnia 2023 r. W stanie prawnym obowiązującym do końca 2023 r., w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – w tekście w skrócie jako "u.ś.r.") ustawodawca określił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1).

Natomiast w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

W wyniku zmiany u.ś.r. dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.), od 1 stycznia 2024 r. – stosownie do nowej treści art. 17 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższe oznacza, że od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie w związku z opieką na osobami niepełnoletnimi. Nie ulega więc wątpliwości, że w świetle nowych przepisów świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem skarżącej by nie przysługiwało.

Ustawodawca wprowadzając opisaną powyżej zmianę przepisów, rozstrzygnął jednocześnie w art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1).

W kontekście powyższego istotne jest więc rozważenie jak należy rozumieć zwrot "prawo powstało". W orzecznictwie zwraca się uwagę, że decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter konstytutywny, to znaczy rozstrzyga o udzieleniu uprawnienia w postaci "ustalenia prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez określenie jego wysokości i okresu, w którym ma być wypłacane. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. (brzmienie sprzed 1 stycznia 2024 r.) prawo do świadczenia ustalane jest od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Powyższe oznacza, że ustawodawca rozróżnia "powstanie prawa" od "ustalenia prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego, a także datę, od której się je ustala. Z powstaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będziemy mieli zatem do czynienia w sytuacji, gdy w sposób obiektywny wystąpią pozytywne przesłanki z art. 17 u.ś.r., a jednocześnie brak będzie wskazanych w u.ś.r. przesłanek negatywnych. Innymi słowy, powstanie prawa do świadczenia powstanie w momencie wypełnienia hipotezy normy z art. 17 u.ś.r. w dacie jej obowiązywania. Postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zmierza bowiem jedynie do weryfikacji występowania przesłanek nakazujących organowi ustalenie świadczenia, o które wnioskodawca wnosi na podstawie przysługującego mu prawa wynikającego z ustawy. W toku takiego postępowania organy administracji zobowiązane są do wyczerpującego ustalenia stanu sprawy celem weryfikacji, czy istniało - najdalej na dzień 31 grudnia 2023 r., prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego i czy w konsekwencji możliwa jest jego realizacja poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. II SA/Gd 471/24, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2024 r. sygn. II SA/Sz 395/24, CBOSA).

Z uwagi na datę złożenia wniosku należało w rozpoznawanej sprawie rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. A. G. spełniała przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadnień decyzji organów obu instacji wynika, iż powodem odmowy przyznania skarżącej świadczenia była – zdaniem organu I instancji – przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a nadto – zdaniem organów obu instancji – pobieranie przez skarżącą emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r.).

Odnotowania wymaga, że przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. W tym zakresie więc stanowisko Prezydenta Miasta P. było błędne.

Odnosząc się do drugiej z podanych przyczyn odmowy, związanych z pobieraniem przez skarżąca świadczenia emerytalnego, należy wskazać co następuje.

Faktem jest, że A. G. w dniu 30 marca 2021 r. osiągnęła wiek emerytalny i nabyła prawo do emerytury, którą przyznano jej decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. Aktualne i najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego – wbrew stanowisku Kolegium – nie wyklucza już z kręgu odbiorców świadczenia pielęgnacyjnego osób uzyskujących emeryturę. Obecnie dominuje stanowisko, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wnioskodawca może dokonać wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z wymienionego przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1415/23). Jednocześnie podzielić należy pogląd, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Skoro osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Reasumując, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.śr., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 2631/20; z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20; z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19).

W rozpoznawanej sprawie organy zaniechały pouczenia strony o prawie do dokonania wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a pobieraną emeryturą, a także możliwości wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego, uniemożliwiając skarżącej wybór świadczenia. W świetle przywołanego orzecznictwa uzyskiwanie przez wnioskodawczynię emerytury nie pozbawiało jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz wymagało pouczenia strony o tym, że przysługuje jej prawo wyboru.

Ponadto Sąd zauważa, że zdaniem organów zatrudnienie skarżącej ustało na skutek osiągnięcia wieku emerytalnego i przejścia na emeryturę, a nie z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. W sprawie nie wzięto jednak pod uwagę tego, że skarżąca, mimo przejścia w 2021 roku na emeryturę prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą "[...] A. G., którą zawiesiła z dniem 31 stycznia 2023 r. W sprawie nie zweryfikowano więc czy nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia – w tym wypadku prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej – a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Okoliczności te nie zostały w żaden sposób rozważone przez organy, a w ocenie Sądu mają istotne znaczenie do oceny spełnienia przez stronę przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodać trzeba, że przesłankę konieczności zawieszenia prawa do emerytury traktować należy nie jako przesłankę powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie przesłankę do ustalenia tego prawa w drodze decyzji administracyjnej. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje bowiem z mocy prawa, natomiast jego realizacja wymaga wydania decyzji administracyjnej, w której organ konkretyzuje przyznane ustawą uprawnienie. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury jest zatem niezbędny jedynie do wydania decyzji realizującej przyznane przez prawo uprawnienie. W konsekwencji, w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne – w przypadku, gdy spełnione są inne przesłanki jego ustalenia, zawieszenie pobierania emerytury do czasu zakończenia postępowania administracyjnego ma wpływ jedynie na ustalenie daty, od której świadczenie będzie przyznane(por. WSA w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Gd 471/24, CBOSA).

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy za co najmniej przedwczesne Sąd uznał rozstrzygnięcia o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem powołano się na już nieaktualną linię orzeczniczą w zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., jak i nie wzięto pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy przy ocenie spełnienia warunku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem/ zaprzestaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Z tego względu Sad uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz art. 7, 77 §1 1 , 79a § 1 i 80 K.p.a. wobec czego należało je uchylić stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Stosownie do art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi wprost w niniejszym uzasadnieniu wyroku. W szczególności, jak już wyżej wskazano, rolą organu będzie ustalenie, czy zachodzi w sprawie związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, o a w przypadku spełnienia - najdalej na dzień 31 grudnia 2023 r. - wymienionej przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, organ winien przyznać jej żądane świadczenie począwszy od momentu wstrzymania wypłaty emerytury, o czym wcześniej skarżącą pouczy.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w pkt I w sentencji wyroku

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 1964), zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.