Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 444/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1-15g
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 17 stycznia 2023 r., Nr [...]


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 z późn. zm.) odmówił przyznania H. P. dodatku węglowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 30 listopada 2022 r. H. P. złożył w siedzibie organu wniosek o przyznanie dodatku węglowego, wskazując w nim, że zamieszkuje pod adresem Ś. , [...]. Organ I instancji przytoczył przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 z późn. zm.). Następnie organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, że dnia 30 sierpnia 2022 r. do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków zgłoszona została deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wyżej wymienionego adresu zamieszkania. Wójt wskazał, że dokonane po dniu 11 sierpnia 2022 r. zgłoszenie deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, nie uprawnia do uzyskania wypłaty dodatku węglowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył H. P. zarzucając

1. brak wdrożenia art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym tj. brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który potwierdziłby, że źródłem ogrzewania gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1, przy uwzględnieniu złożonego oświadczenia o pomyłce w wypełnianiu pierwotnej deklaracji w CEEB uwzględnionego w pkt 2;

2. brak uwzględnienia w decyzji i odniesienia do uzupełnień i dowodów wskazanych w załączniku do wniosku tj. oświadczeniu o głównym źródle ogrzewania z dnia 30 listopada 2022 r.:

- oświadczenia z którego wynika powód powstania pomyłki i dokonania korekty po dniu 11 sierpnia 2022 r.;

- potwierdzenia zakupu paliwa stałego w latach 2019-2021 służących do wykorzystywania w gospodarstwie domowym;

3. brak uwzględnienia w decyzji i odniesienia do uzupełnień i dowodów wskazanych w uzupełnieniu A. P. z dnia 30 grudnia 2022 r. na wszczęcie postępowania administracyjnego, dołączonego do sprawy:

- brak odniesienia przypadku H. P. do wskazanej sytuacji w pkt 24 stworzonego przez ustawodawcę Poradnika dla samorządów dotyczącego wypłaty dodatku węglowego, gdzie w przypadku zmiany deklaracji wskutek pomyłki może nastąpić wywiad środowiskowy. Jeżeli w ramach przeprowadzonej przez gminę weryfikacji stwierdzone zostanie, że zgłoszona do CEEB zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. odpowiada stanowi faktycznemu - świadczenie może być przyznane;

- brak odniesienia do przedstawionych dokumentów, potwierdzających zasadność przeprowadzenia wizji lokalnej tj. faktyczne zdjęcia zainstalowanego kotła oraz faktycznego, podstawowego źródła ogrzewania w postaci węgla w składzie opału.

H. P. zaznaczył, iż nieścisłość pierwotnej deklaracji była wynikiem pomyłki i nie była zabiegiem celowym. Podtrzymał zaproszenie przedstawicieli organu do ustalenia stanu faktycznego w trakcie wywiadu środowiskowego i wniósł o ponowną analizę jego przypadku i ustalenie faktycznego stanu w jego gospodarstwie domowym oraz przyznanie należnego dodatku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 15 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 17 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek strony i nie przyznał oczekiwanego dodatku węglowego. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wnioskodawca składając w czerwcu 2022 r. deklarację dot. źródeł ciepła w swoim budynku mieszkalnym położonym pod adresem Ś. nr [...] oświadczył, iż ma zainstalowane dwa źródła ciepła: kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym oraz pompę ciepła. W deklaracji oznaczył, że eksploatuje oba te źródła ciepła, i oba pełnią funkcję centralnego ogrzewania i zapewniają ciepłą wodę użytkową.

Dalej organ relacjonował, że w dniu 30 sierpnia 2022 r. H. P. złożył kolejną deklarację dotyczącą źródeł ciepła dla swojego gospodarstwa domowego, w której zadeklarował, jako zainstalowane i eksploatowane dwa źródła ciepła: tj. pompę ciepła i kocioł na paliwo stałe - zasilany węglem i drewnem kawałkowym. Kolegium uważa, że w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest podstaw do przyznania stronie dodatku węglowego.

Wnioskodawca twierdzi, iż jego głównym źródłem ogrzewania w domu jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem i paliwami węglopochodnymi, jednak twierdzeniom tym Kolegium nie daje wiary. Zdaniem SKO doświadczenie i praktyka życiowa wskazuje bowiem, że w tych budynkach, w których zainstalowane są pompy ciepła z funkcją ogrzewania pomieszczeń i ogrzewania ciepłej wody, to pompy ciepła stają się zasadniczym i podstawowym źródłem ogrzewania. Jest to, bowiem wygodna i najprostsza forma ogrzewania pomieszczeń. Organ dodał, że pompa ciepła jest oszczędnym, ekologicznym i bezobsługowym źródłem ciepła wykorzystywanym do ogrzewania. Koszt zainstalowania pompy ciepła jest stosunkowo wysoki i wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Przy wielu powszechnie znanych zaletach korzystania z pomp ciepła oraz przy konieczności poniesienia znacznych nakładów finansowych niezbędnych dla ich zainstalowania, zasady doświadczenia życiowego i zasady racjonalnego rozumowania wystarczą, by wyciągnąć wniosek, że pompa ciepła jest głównym źródłem ogrzewania budynku. Nielogicznym by było zdaniem organu, przy poniesieniu znacznych kosztów związanych z zainstalowaniem pompy ciepła w budynku i posiadaniu technicznych rozwiązań rozprowadzających ciepło, w sposób zapewniający komfort dla użytkowników, ogrzewanie budynku kotłem na paliwo stałe opalanym węglem, jako głównym źródłem ciepła.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył H. P. wskazując, że SKO w uzasadnieniu utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji bezpodstawnie i błędnie wysnuło wniosek o wykorzystywaniu niewielkiej, zamontowanej w 2013 roku, pompy ciepła o mocy maksymalnej 950W do ogrzewania ciepłej, bieżącej wody użytkowej w kranach, na podstawie własnego "doświadczenia i praktyki życiowej" jako "urządzenia z funkcją ogrzewania pomieszczeń i ogrzewania ciepłej wody", która to pompa w błędnej ocenie SKO staje się "zasadniczym i podstawowym źródłem ogrzewania". H. P. wskazał, że SKO błędnie stara się uzasadnić decyzję podnosząc kwestie wysokiego kosztu zainstalowania pompy ciepła ("od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych") nie mając zarówno dowodów, jak i informacji o mocy i dacie zainstalowania urządzenia, zarzucając brak logiki przy wykorzystywaniu kotła na paliwo stałe o mocy 24kW (24000W) przy posiadaniu pompy ciepła o mocy 950W (cieplnej 2775W). Skarżący podał, że co prawda w zbiorniku na wodę pompy znajduje się wężownica wpięta w układ centralnego ogrzewania (w celu nagrzewania wody w zbiorniku pompy przy wykorzystywaniu kotła na paliwo stałe w okresie jesienno-zimowo-wiosennym), jednak jej niewielka moc nie zapewnia możliwości ogrzewania wszystkich pomieszczeń, tym bardziej nazywanie jej "zasadniczym i podstawowym źródłem ogrzewania" jest nieprawidłowe. SKO nie wzięło pod uwagę przekazanych dowodów do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (zwanym dalej GOPS), w tym dowodów zakupu paliwa stałego w latach 2019-2021, które w żaden sposób nie byty wzięte pod uwagę i opisane w zaskarżonej decyzji. Ponadto nie uwzględniono, iż jego głównym wnioskiem w korespondencji kierowanej do GOPS było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w myśl art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym w celu ustalenia stanu faktycznego, czego również członkowie SKO nie wzięli pod uwagę zawierzając niepełnym informacjom, wyciągania z nich błędnych wniosków pomimo posiadania szerokiego wachlarza środków umożliwiających dokonanie ustaleń rzeczywistego stanu na nieruchomości.

Dalej Skarżący argumentował, że w przedmiotowym budynku pod adresem Ś. zamieszkuje także jego syn z rodziną tworzący odrębne gospodarstwo domowe, a jego synowa A. P. również wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego. W toku tamtego postępowania w dniu 24 maja 2023 r. pracownik socjalny GOPS w Z. przeprowadził wywiad środowiskowy na potrzeby weryfikacji wniosku o dodatek węglowy pod adresem Ś. , o który wielokrotnie zabiegał Skarżący. Z wywiadu wynikło, iż głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem kamiennym, co zostało finalnie zawarte w decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 31 maja 2023 r., znak [...], przyznającej dodatek węglowy synowej A. P.. Zważając, iż jest tu mowa o tej samej nieruchomości i tym samym źródle ogrzewania wykorzystywanym wspólnie przez dwa gospodarstwa domowe. Potwierdza to, iż orzeczenie SKO w którym założono o pełnieniu przez pompę ciepła "funkcji głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego" oraz kotła na paliwo stałe jako "uzupełniającego, dodatkowego źródła ciepła" jest błędne.

Skarżący podał, że w ciągu postępowania prowadzonego przez GOPS przedstawiłem w pełni proces wpisywania podstawowego źródła ciepła jakim jest paliwo stałe w postaci węgla kamiennego oraz zwrócił się z wnioskiem o zastosowanie art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym w celu potwierdzenia stanu faktycznego w zamieszkiwanym przez Skarżącego budynku. Stosownie do postanowień art. 2 ust. 15 ustawy o dodatkach węglowych, wójt powinien dokonać weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści skargi. Dodatkowo SKO wskazało, że skoro z treści skargi wynika, że na ten sam adres zamieszkania został przyznany dodatek węglowy, to nie może on na ten sam adres zostać przyznany po raz drugi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie organów administracji dotyczące odmowy przyznania Skarżącemu H. P. dodatku węglowego decyzją Wójta Gminy Z. z dnia 17 stycznia 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 25 kwietnia 2023 r.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 141; dalej jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Nie było w niniejszej sprawie sporne, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze na paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. jest to węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Spór natomiast sprowadzał się w niniejszej sprawie w głównej mierze do kwestii który z pieców jest głównym źródłem ciepła w gospodarstwie domowym Skarżącego H. P.. Organy stały na stanowisku, że jest nim pompa ciepła, co w konsekwencji skutkuje odnową przyznania wnioskodawcy dodatku węglowego, z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 3 u.d.w. Skarżący natomiast, od momentu złożenia wniosku, konsekwentnie twierdzi, że to kocioł na paliwo stałe, zasilany węglem, stanowi główne źródło ciepła w jego domu, a pompa jest tylko źródłem dodatkowym.

Jak stanowi art. 2 ust. 15a ustawy (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny. Stan faktyczny sprawy może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty.

Zgodnie z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego, jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Istnienie jakichkolwiek wątpliwości, również w zakresie głównego źródła ogrzewania w gospodarstwie domowym, skutkuje obowiązkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z regulacji tej wynika, że weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku węglowego ma charakter wszechstronny, nie polega wyłącznie na sprawdzeniu danych ujętych w centralnej ewidencji emisyjności budynków. W razie powstałych w toku postępowania wątpliwości, co do rzeczywistego rodzaju paliwa, organ powinien je wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdyż tylko w ten sposób można realnie wypełnić cel ustawy, z tego w przedmiotowej sprawie zabrakło.

W niniejszej sprawie zauważyć przede wszystkim należy, że wnioskodawca w czerwcu 2022 r. złożył deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w budynku w miejscowości Ś. (k. 9 akt adm. I inst.). W deklaracji tej z czerwca 2022 r. oświadczono, że zainstalowane są dwa źródła ciepła: kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym oraz pompę ciepła. W deklaracji oznaczono, że eksploatowane są oba te źródła ciepła, i oba pełnią funkcję centralnego ogrzewania i zapewniają ciepłą wodę użytkową.

Następnie w dniu 30 sierpnia 2022 r. H. P. złożył kolejną deklarację dotyczącą źródeł ciepła dla swojego gospodarstwa domowego, w której zadeklarował, jako zainstalowane i eksploatowane dwa źródła ciepła: tj. pompa ciepła i kocioł na paliwo stałe - zasilany węglem i drewnem kawałkowym (k. 8 akt adm. I inst.).

Do swojego wniosku o dodatek węglowy z dnia 30 listopada 2022 r. H. P. załączył oświadczenie o głównym źródle ogrzewania, z którego wynika, że od ponad 50 lat głównym źródłem ogrzewania w jego gospodarstwie domowym jest kocioł na paliwo stałe, opalany węglem, a także że to przez brak obycia ze sprzętem komputerowym początkowo złożył deklarację o błędnej treści, którą następnie skorygował.

Zdaniem Sądu, istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność głównego źródła ogrzewania w budynku położonym w Ś. nie została jednoznacznie ustalona w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, twierdzenia SKO, że kocioł na paliwo stałe nie jest w gospodarstwie domowym Skarżącego głównym źródłem ciepła nie ma żadnego poparcia w aktach sprawy. Skarżący w treści deklaracji wskazał na wszystkie dostępne w nieruchomości źródła ogrzewania, nie klasyfikując, które z nich jest głównym źródłem ogrzewania; formularz deklaracji nie zawiera również takiego rozróżnieni – wskazane są dwa eksploatowane źródła. Skarżący wyjaśniał tę kwestię w momencie złożenia wniosku i w toku całego postępowania. Argumentacja ta nie została jednak uwzględniona przez organy, które nie podjęły żadnych czynności zmierzających do weryfikacji twierdzeń strony. Organy nie wzięły pod uwagę rozwiązań wprowadzonych do ustawy o dodatku węglowym w wyniku dwóch nowelizacji istotnych z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy, tj. art. 2 ust. 15a i ust. 15b u.d.w.

Nadto, zauważyć należy, czego nie dostrzegł organ I instancji, jak i organ odwoławczy, że już do wniosku o przyznanie dodatku węglowego z 28 listopada 2022 r. wnioskodawca dołączył kopie faktur za zakup węgla kamiennego w roku 2021, 2020, i 2019 (k. 1-3 akt adm. I inst.).

Odnotowania również wymaga, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w jej gospodarstwie domowym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. II SA/Gl 210/23, CBOSA). Cel tych przepisów polega, więc niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Nie sposób przy tym pominąć, iż w świetle wspomnianych regulacji dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, o czym stanowi art. 2 ust. 15f u.d.w., jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1, zgodnie z zapisem art. 2 ust. 15g tej ustawy.

W kontekście tego wskazać należy, że słusznie organ odwoławczy nie wskazywał w ślad za organem I instancji, jako podstawę do odmowy przyznania H. P. złożenia przez niego korekty wcześniej złożonej deklaracji, co nastąpiło już po dniu 11 sierpnia 2022 r. W przedstawionym powyżej stanie prawnym nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może być przyznany osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania z art. 2 ust. 3 u.d.w. w trybie korekty wcześniej dokonanej deklaracji, nawet gdy dokonała tego po dniu 11 sierpnia 2022 r., jak to miało miejsce na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Istotną kwestią w sprawie, która nie była rozpatrywana przez organy, jest również podnoszona przez Skarżącego okoliczność przyznania dodatku węglowego zamieszkującej w tym samym budynku co Skarżący - A. P.. W toku tegoż postępowania, jak twierdzi Skarżący ustalono, że w budynku w Ś. znajduje się kocioł na paliwo stałe zasilany węglem i stanowi on główne źródło ogrzewania. W efekcie, jak podnosi Skarżący, Wójt Gminy Z. wydał decyzję nr [...] z dnia 31 maja 2023 r. o przyznaniu A. P. dodatku węglowego. Ustalenia organów w sprawie niniejszej, dotyczące tego samego budynku i jego głównego źródła ogrzewania, stoją zatem w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w sprawie A. P., a przynajmniej wymagają skonfrontowania i wyjaśnienia. Oczywistym jest dla Sądu, że ustalenia faktyczne co do głównego źródła ogrzewania tego samego budynku poczynione w dwóch postępowania w przedmiocie dodatku węglowego muszą być ze sobą zbieżne. Przy czym, na potrzeby postępowania dotyczącego przyznania A. P. dodatku węglowego, jak twierdzi Skarżący, przeprowadzono wywiad środowiskowy, a w niniejszej sprawie go zaniechano, co jest niezgodne z przepisem art. 2 ust. 15g u.d.w., z którego wynika konieczność przeprowadzenia takiego wywiadu środowiskowego. Z systemowego i celowościowego rozumienia przepisów ustawy o dodatku węglowym, zwłaszcza jego art. 2, wynika konieczność przeprowadzenia przez organ wywiadu środowiskowego celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości stanu faktycznego i okoliczności konkretnego przypadku, by osiągnąć cel ustawy jakim jest udostępnienie pomocy w postaci dodatku węglowego najszerszej liczbie mieszkańców.

Rozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15, ust. 15a-15e i ust. 15g ustawy o dodatku węglowym oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Brak wyjaśnienia i ustalenia powstałych wątpliwości świadczy o niedostatecznym wyjaśnieniu przez organy administracji stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do ustalenia zakresu sprawy oraz podjęcia właściwych czynności, także kontrolnych, i mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co świadczy o naruszeniu art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo odnieść należy się do twierdzeń organu podniesionych w odpowiedzi na skargę, że przyznanie jednego dodatku węglowego na adres zamieszkania wykluczało przyznanie go w późniejszym czasie innej osobie. Wynika z tego, że zdaniem organu bez znaczenia pozostaje w tym wypadku liczba gospodarstw domowych prowadzonych w danym budynku.

Przez gospodarstwo domowe, zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1-2 ustawy o dodatku węglowym, należy rozumieć osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy (art. 2 ust. 4 u.d.w.).

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.).

Z dniem 20 września 2022 roku regulacja prawna dotycząca przyznawania dodatku węglowego została uzupełniona o kryterium "zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego".

Zgodnie z wprowadzanymi zmianami (art. 2 ust. 3c-3e ustawy o dodatku węglowym) otwarta został możliwość przyznania prawa do dodatku gospodarstwom domowym, które co prawda mają jeden adres, ale faktycznie stanowią odrębne jednostki i posiadają niezależne źródła ciepła (P. Mrozek, P. Piskozub, A. Sobolewska, Dodatek mieszkaniowy, energetyczny, węglowy i od innych źródeł ciepła, Warszawa 2022).

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.).

W sytuacji, o której mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d u.d.w.).

W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.).

Z powyższych regulacji wynika więc, że co najmniej przedwczesne jest twierdzenia Kolegium, że przyznanie dodatku węglowego A. P. wyklucza przyznanie go H. P.. Wyjaśnienia i ustalenia wymaga bowiem kwestia tego, czy osoby te wraz ze swoimi rodzinami (stanowiące odrębne gospodarstwa domowe) zamieszkują w odrębnych lokalach w budynku w Ś. oraz czy wykorzystują oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania, w rozumieniu art. 2 ust. 3d u.d.w. Precyzyjne ustalenia stanu faktycznego w powyższym zakresie czy w przedmiotowym budynku znajdują się odrębne lokale, które zamieszkują odrębne gospodarstwa domowe, będzie kluczową okolicznością wymagająca wyjaśnienia w prowadzonym ponownie postępowaniu. W zależności od ustaleń stanu faktycznego w powyższym zakresie zasadny lub niezasadny może okazać się wniosek H. P. o przyznanie dodatku węglowego.

Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa w źródle ogrzewania gospodarstwa domowego Skarżącego na podstawie posiadanych już informacji i dokumentów oraz przeprowadzenie w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącego, bądź przeprowadzenie innych niezbędnych dowodów. A następnie ustalenie, czy można przyznać wnioskodawcy dodatek węglowy, gdy jedno gospodarstwo domowe zamieszkujące w budynku w Ś. taki dodatek już otrzymało.

Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy o dodatku węglowym, tj. art. 2 ust. 15, ust. 15a-15e, ust. 15g, a także przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., a uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd za uzasadnione uznał wyeliminowanie obu tych decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 3 listopada 2022 r. (k. 23 akt sąd.), na podstawie art. 15 zzs? ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023 r., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 24-28, 29 akt sąd.).