Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1121/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 20 lit. a) ppkt ii), art. 20 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 13 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant ref. staż. - Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania W.P. (dalej: skarżący), Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) z [...] listopada 2012 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2011 r. skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 17 października 2007 r.).

Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] września 2011 r. przyznał skarżącemu pomoc finansową w wysokości 75.000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków w ciągu 180 dni od dnia odebrania decyzji.

W dniu [...] lutego 2012 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęła prośba skarżącego o umożliwienie dokonania zmiany założeń biznesplanu. Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. wyraził zgodę na zmianę założeń biznesplanu. W dniu [...] marca 2012 r. skarżący złożył wniosek o płatność wraz z następującymi dokumentami:

1. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r.,

2. aktem notarialnym Rep. A nr [...]z dnia [...] lutego 2012 r.,

3. oświadczeniem o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego,

4. zaświadczeniem o podleganiu ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego ustalono, że skarżący nie nabył (nie przejął) gospodarstwa wskazanego w biznesplanie o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju tj. 10,23 ha.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż skarżący nie dopełnił w terminie 180 dni od daty doręczenia decyzji z [...] września 2011 r. warunku nabycia gospodarstwa wskazanego w biznesplanie oraz nie prowadził gospodarstwa samodzielnie.

Skarżący pismem z [...] listopada 2012 r. złożył odwołanie, w którym organowi wydającemu zaskarżoną decyzję zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 10 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu,

- § 17 rozporządzenia z 17 października 2007 r. poprzez błędne uznanie, iż beneficjent nie dopełnił warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, tj. nie wszedł w posiadanie gospodarstwa rolnego wskazanego w biznesplanie oraz nie podjął samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, podczas gdy beneficjent potwierdził spełnienie ww. warunków przedkładając wszelkie niezbędne, wymagane przepisami prawa dokumenty, wskazane w § 16 ust. 3 rozporządzenia,

- § 16 ust. 3 rozporządzenia z 17 października 2007 r., poprzez jego błędną wykładnię oraz przeprowadzanie nie przewidzianej przepisami prawa kontroli "w celu potwierdzenia spełnienia przez beneficjenta warunków, niezbędnych do wypłaty pomocy" i bezpodstawnego żądania okazania zbędnych dokumentów, podczas gdy w § 16 ust. 3 rozporządzenia zawarty został zamknięty katalog dokumentów potwierdzających spełnienie warunków, z zastrzeżeniem których wydana została decyzja o przyznaniu pomocy,

- § 4 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, poprzez błędne uznanie, iż beneficjent nie prowadzi samodzielnie gospodarstwa rolnego, podczas gdy gospodarstwo rolne skarżącego jest przez niego prowadzone osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek oraz ponosi on wszelkie koszty i czerpie korzyści w związku z jego prowadzeniem,

- art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., poprzez błędne przyjęcie, iż ogólne zasady kontroli przewidziane w artykule 5 Rozporządzenia mają zastosowanie w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", podczas gdy zakres regulacji zawarty w art. 6 Rozporządzenia Komisji nie przewiduje jego zastosowania w stosunku do ww. działania.

Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że najistotniejszą okolicznością w sprawie jest niedopełnienie przez skarżącego warunku przejęcia/nabycia gospodarstwa wskazanego w biznesplanie. Powołując wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] kwietnia 2012 r. organ wskazał, że skarżący przejął 8,35 ha powierzchni użytków rolnych, a w decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. został zobowiązany, w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia doręczenia decyzji, do nabycia lub wejścia w posiadanie wskazanego w biznesplanie gospodarstwa, o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju tj. 10,23 ha. W konsekwencji, w sprawie znajduje zastosowanie § 17 ust. 2 rozporządzenia z 17 października 2007 r., zgodnie z którym "w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji stwierdza wygaśnięcie tej decyzji".

Odnosząc się do kwestionowania przez skarżącego pomiarów dokonanych przez kontrolujących podczas kontroli w dniu [...] kwietnia 2012 r. w jego gospodarstwie organ odwoławczy stwierdził, że wyniki pomiarów przeprowadzonych przez osoby kontrolujące są zbliżone do deklaracji skarżącego, zawartej we wniosku obszarowym na rok 2012 r. Skarżący w przedmiotowym wniosku zadeklarował powierzchnię użytkowaną rolniczo w wysokości 8,61 ha natomiast wyniki pomiarów wskazują na powierzchnię 8,35 ha.

Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. w zakresie przeprowadzonej kontroli w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że przywołane rozporządzenie Nr 1975/2006 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2011 r. Obecnie regulacja art. 5 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia jest zawarta w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 25 poz. 8 z dnia 28.1. 2011). Organ podkreślił, że ww. rozporządzenie Nr 65/2011 jest aktem prawnym mającym zastosowanie w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

W odpowiedzi na kolejny argument skarżącego dotyczący nieuprawnionej wykładni rozszerzającej § 16 rozporządzenia z 17 października 2007 r. Prezes ARiMR wyjaśnił, że organ I instancji nie dokonał wykładni rozszerzającej powołanego przepisu jednakże stwierdził, że przedłożone podczas kontroli na miejscu dokumenty nie wskazują na prowadzenie działalności rolniczej w sposób zawodowy, związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem, stanowiący podstawowe zajęcie i stałe źródło utrzymania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na argument skarżącego dotyczący wyjaśnień w zakresie braku wskazania granic dzierżawionych działek poinformował, że prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie jest jednoznaczne z prowadzenie tej działalności w granicach gospodarstwa. Zatem znajomość granic jest kluczowym elementem warunkującym prawidłowe prowadzenie tej działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 15 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1041/13 uchylił decyzję Prezesa ARiMR z [...] lutego 2013 r.

W ocenie Sądu uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że organy dopuściły się uchybień w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czym uniemożliwiły prawidłową weryfikację tych ustaleń najpierw przez stronę, a w konsekwencji udaremniły kontrolę sądową decyzji. Powoduje to naruszenie przepisów art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r, poz. 173 ze zm.; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), w myśl którego w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego należało uznać za zasadne. W ocenie organów skarżący nie dopełnił dwóch warunków uzyskania pomocy finansowej: nie nabył gruntów o minimalnej, wskazanej w przepisach prawa powierzchni oraz nie prowadził samodzielnie nabytego gospodarstwa. Zauważyć jednak należy, że skarżący w skorygowanym biznesplanie, przedstawiając planowane etapy rozwoju gospodarstwa, wskazał, że podejmie prace zmierzające do przekształcania użytków rolnych, które nie były użytkowane rolniczo, na łąki użytkowane ekstensywnie między innymi poprzez karczowanie zakrzeczeń. Organ rozpoznający wniosek o przyznanie pomocy finansowej oceniając skorygowany wniosek oraz biznesplan, decyzją z [...] marca 2012 r. wyraził zgodę na zmianę założeń biznesplanu stwierdzając w uzasadnieniu, że proponowana zmiana nie narusza warunków programu określonych w rozporządzeniu z 17 października 2007 r., a szczególnie warunków określonych § 2 ust. 1 pkt 1 lit a tiret pierwsze i trzecie oraz w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. a, b, c. Stwierdzić należy, że w zaskarżonych decyzjach organy nie uzasadniły dlaczego wyraziły zgodę na zmianę założeń biznesplanu i równocześnie zakwestionowały nabycie przez skarżącego gospodarstwa rolnego o wymaganej powierzchni stwierdzając wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.

Sąd podzielił również zarzuty skargi w zakresie uznania przez organy administracji za terminologicznie tożsame pojęć "użytki rolne" i "grunty użytkowane rolniczo". Organ – mając na uwadze obowiązek wynikający z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania), a także treść art. 107 § 3 k.p.a. powinien wyjaśnić z jakich przepisów prawa wynika, że wypis z rejestru gruntów jest niewystarczający do uznania, że skarżący nabył część działek rolnych nie będących użytkami rolnymi. Uprzednio jednak powinien dokonać wykładni, co należy rozumieć przez pojęcie "użytków rolnych" dla potrzeb udzielenia pomocy finansowej dotyczącej ‘’Ułatwiania startu młodym rolnikom". Odnosząc się do części uzasadnienia decyzji organu II instancji w którym stwierdzono, że skarżący nie uprawdopodobnił samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej Sąd wskazał, że skarżący stosownie do § 16 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 17 października 2007 r. złożył oświadczenie o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Jeżeli w ocenie organu skarżący nie spełnił wskazanego warunku uzyskania pomocy finansowej, to jego obowiązkiem było wykazanie tej okoliczności, a nie przenoszenie konsekwencji tego zaniechania na skarżącego.

Konkludując Sąd uznał, że zarzuty zawarte w skardze są zasadne. Wymienione uchybienia są istotne i mogły wpływać na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnieje zatem konieczność rozstrzygnięcia tych kwestii z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i opisanych wyżej wskazań Sądu.

Ponownie orzekając w sprawie Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektor Oddziału ARiMR z [...] listopada 2012 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przypomniał, że warunkiem wypłaty pomocy przyznanej skarżącemu na mocy decyzji z [...] września 2011 r., było łączne spełnienie warunków określonych w tej decyzji. Została ona doręczona stronie w dniu [...] września 2011 r., zatem termin 180 dni na przejęcie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych 10,23 ha upływał z dniem [...] marca 2012 r. Organ wyjaśnił, że termin powierzchnia "użytków rolnych" zgodnie z art. 124 rozporządzenia Rady nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (L 30/16 z dnia 31.01.2009 r.) - oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez: grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję Europejską. Przejęte grunty przez stronę oprócz użytków rolnych stanowiących powierzchnię 8,35 ha, zawierały także grunty porośnięte drzewami i krzakami, które w żadnej mierze nie stanowią użytków rolnych. Do użytków rolnych przyznawana jest pomoc bezpośrednia na wniosek beneficjenta. Skarżący wystąpił z wnioskiem do ARiMR o przyznanie płatności bezpośrednich do powierzchni użytków rolnych 8,61 ha i wiedział, że tylko taka powierzchnia gospodarstwa stanowi użytki rolne. Zdaniem organu termin "użytki rolne" jest pojęciem węższym niż "grunty rolne" a strona nie przejęła gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju tj. 10,23 ha.

Prezes ARiMR stwierdził, że na możliwości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania pomocy w związku z brakiem spełnienia wskazanego wyżej warunku, nie może wpłynąć pozytywna dla beneficjenta decyzja w sprawie zmiany biznesplanu z [...] marca 2012 r. Wyjaśnił, że kwestia akceptacji przez organ I instancji deklaracji skarżącego w biznesplanie z dnia [...] marca 2012 r. gruntów nieużytkowanych rolniczo pozostaje bez wpływu na kwestię przejęcia w wyznaczonym terminie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych 10,23 ha. Wydanie decyzji o wyrażeniu zgody na zmianę biznesplanu nie dotyczy zmiany warunków określonych w decyzji o przyznaniu pomocy ponieważ zmiana tych warunków wymagałaby zmiany decyzji o przyznaniu pomocy. Organ wskazał ponadto, że o zakwalifikowaniu wydzierżawionych przez skarżącego działek ewidencyjnych do użytków rolnych nie decyduje ostatecznie wskazanie określonej powierzchni jako użytek rolny w ewidencji gruntów. Brak jest przepisów prawa obligujących ARiMR do posługiwania się danymi z rejestru gruntów w celu ustalenia, czy nałożony na stronę warunek określony w § 15 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z [...] października 2007 r. jest spełniony.

Brak przejęcia wskazanej powierzchni użytków rolnych w decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. narusza § 15 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 17 października 2007 r. i stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji o jej wygaśnięciu.

Następnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że w celu wypełnienia wskazania Sądu zawartego w wyroku z 15 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1041/13 wystosował do strony wezwanie z [...] stycznia 2014 r. o przedłożenie dokumentów na okoliczność podjęcia samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej. W ramach tego wezwał skarżącego do przedłożenia faktur potwierdzających zakup w 2012 r. maszyn i narzędzi używanych do pracy na dzierżawionych działkach a także wynajmowanie w 2012 r. pomieszczeń do przetrzymywania tych maszyn i narzędzi zważywszy, że skarżący nie posiada własnych nieruchomości. Organ wystąpił również o przedłożenie faktur na użytkowanie środka transportu w roku 2012 i faktur na paliwo w roku 2012, w celu potwierdzenia ponoszenia kosztów i uwiarygodnienia prowadzenia gospodarstwa osobiście, tj. dojeżdżania do pracy w tym gospodarstwie oraz ewentualnego nadzoru i kontroli wykonanych prac, przez osoby trzecie, zważywszy że odległość od miejsca zamieszkania skarżącego do gospodarstwa wynosi ponad 150 km.

Zdaniem organu II instancji, gdyby skarżący prowadził samodzielnie gospodarstwo, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponosił koszty, pracował w tym gospodarstwie oraz podejmował wszelkie decyzje dotyczące jego prowadzenia, posiadałby dokumenty potwierdzające te czynności w postaci faktur oraz złożył stosowne wyjaśnienia dotyczące zakresu czynności i terminów w jakich zostały one wykonane na dzierżawionych działkach. Organ stwierdził, że nie otrzymał żadnej dokumentacji w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] stycznia 2014 r.

W ocenie organu wyjaśnienia skarżącego o tym, że faktura VAT nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczy koszenia, orki, siewu, wycinki drzew i krzewów na części działek są niewystarczające. Brakuje bowiem wskazania na jakich działkach wykonywane były poszczególne czynności w jakich terminach, co zostało posiane, oraz które działki zostały wykoszone i kiedy. Gdyby strona prowadziła samodzielnie działalność rolniczą wiedziałaby ze szczegółami jaki był zakres prac na poszczególnych działkach, terminy wykonanych czynności i powierzchnia na jakiej zostały wykonane poszczególne prace.

Prezes ARiMR biorąc pod uwagę powyższe uznał, że skarżący nie prowadził samodzielnie gospodarstwa. Brak samodzielnego prowadzenia gospodarstwa stanowi nie dopełnienie warunku zawartego w decyzji z [...] września 2011 r., narusza § 15 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 17 października 2007 r. i jest dodatkową przesłanką umożliwiającą zastosowanie § 17 ust 2 tego rozporządzenia.

Organ odwoławczy nie podzielił zasadności argumentów i zarzutów strony podnoszonych na etapie odwołania od decyzji.

W skardze z [...] kwietnia 2014 r. skarżący zarzucił decyzji Prezesa ARiMR z [...] lutego 2014 r. naruszenie:

1. § 17 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 5 rozporządzenia z 17 października 2007 r. poprzez uznanie, że skarżący nie spełnił warunku nabycia gospodarstwa rolnego wskazanego w biznesplanie o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż 10,23 ha oraz nie prowadzi samodzielnie tego gospodarstwa, podczas gdy skarżący wypełnił wszystkie warunki określone w decyzji o przyznaniu pomocy, przedkładając wszelkie niezbędne, wymagane przepisami prawa dokumenty;

2. § 4 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 17 października 2007 r. poprzez uznanie, iż skarżący nie prowadzi samodzielnie gospodarstwa rolnego, podczas gdy gospodarstwo jest przez niego prowadzone osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek oraz ponosi wszelkie koszty i czerpie korzyści w związku z jego prowadzeniem, co potwierdził wymaganym oświadczeniem o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, sporządzonym zgodnie z wzorem udostępnionym przez Agencję;

3. art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez:

- nie wyjaśnienie z jakich przepisów wynika, iż do ustalenia powierzchni użytków rolnych nie są wiążące dane wynikające z dokumentów urzędowych w postaci wypisów z ewidencji gruntów i budynków prowadzonych przez właściwych starostów, a nadto nie obowiązuje definicja użytków rolnych w obowiązujących aktach prawnych oraz instrukcji do wniosku o udzielenie pomocy w ramach działania ‘’Ułatwiane startu młodym rolnikom’’;

- zaniechanie przez organ pouczenia skarżącego o wymogach dotyczących powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego skarżącego i przeniesienia konsekwencji tego zaniechania na skarżącego;

4. naruszenie art. 5 k.c. poprzez nieuprawnione stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, w sytuacji gdy skarżący wypełnił wszelkie warunki do uzyskania pomocy i w przypadku wygaszenia decyzji zostanie pozbawiony możliwości prowadzenia swojego gospodarstwa i jego dalszego rozwoju, jak również zrealizowania biznesplanu w zakresie produkcji rolnej oraz zaplanowanego w biznesplanie zakupu gruntu rolnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci:

- wydruku ze strony internetowej ARiMR informacji dotyczących programu ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ - na okoliczność treści pouczeń i informacji przekazywanych przez organ uczestnikom przedmiotowego programu oraz obowiązującej wykładni pojęcia ,,powierzchni użytków rolnych’’;

- aktu notarialnego Rep. A nr [...] oraz Rep. A. nr [...] (umów sprzedaży z [...] kwietnia 2013 r.) – na okoliczność wypełnienia obowiązku nabycia gruntów rolnych o pow. 4,45 ha na powiększenie gospodarstwa rolnego;

- świadectwa ukończenia studiów podyplomowych na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu Wiedzy o Unii Europejskiej ,,Agro-Unia’’ w 2013 r. – na okoliczność uzupełnienia przez skarżącego wykształcenia rolniczego;

- dowodów uiszczania składek KRUS – na okoliczność spełnienia przesłanki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W motywach skargi skarżący stwierdził, że zgodnie z wnioskiem o płatność wszedł w posiadanie działek gruntu, które zostały wskazane w zmienionym i zaakceptowanym biznesplanie, a które są użytkami rolnymi, co zostało wykazane zawartymi w formie aktu notarialnego umowami dzierżawy z [...] lutego 2012 r. Grunty te w rejestrze ewidencji gruntów prowadzonym przez uprawniony organ (Starostę) oznaczone są jako użytki rolne. Skarżący powołał się na informacje zamieszczone na stronie internetowej ARiMR, dotyczące sposobu ustalania powierzchni użytków rolnych. Zdaniem skarżącego zawarta tam jest oficjalna wykładnia pojęcia ,,użytków rolnych’’ przy obliczaniu których należy posługiwać się wypisem z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący przyjął zawartą tam wykładnię jako zgodną z obowiązującym stanem prawnym i w tej sytuacji naruszenie przez organ obowiązku informacyjnego strony nie może skutkować wydaniem decyzji w skutkach niekorzystnych dla skarżącego. Poza tym organ dokonując akceptacji założeń biznesplanu miał świadomość, iż nie wszystkie z dzierżawionych gruntów są użytkowane rolniczo. Zdaniem skarżącego wypisy z ewidencji gruntów jako dokumenty urzędowe są wiążące w postępowaniu administracyjnym, a zatem są również podstawą do określenia użytków rolnych w przedmiotowej sprawie. Natomiast organ nadal nie wskazał podstawy prawnej, która zwalniałaby go od obowiązku stosowania tych dokumentów przy kwalifikowaniu użytków rolnych. Zdaniem skarżącego, nie można przyjąć, iż do programu ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ stosuje się definicję ,,użytków rolnych’’ z art. 124 powołanego przez organ rozporządzenia unijnego albowiem po pierwsze przepis ten posługuje się pojęciem ,,wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych’’, a po drugie definicja ta dotyczy jedynie powołanego tytułu rozporządzenia.

Skarżący wskazał również, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne, a żądanie przez organ szeregu dokumentów mających to potwierdzać nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Skarżący złożył oświadczenie o podjęciu samodzielnego i osobistego prowadzenia gospodarstwa, na własny rachunek i we własnym imieniu, czym wypełnił wymogi rozporządzenia z 17 października 2007 r. w zakresie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Kwestia ta została przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 15 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1041/13. Organ nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji z jakich przepisów prawa wynika obowiązek przedstawiania dokumentów i nie pouczył w tym zakresie skarżącego - co jest niezgodne z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Obowiązek gromadzenia dokumentów nie wynika z treści decyzji z [...] września 2011 r. o przyznaniu pomocy. Wobec braku pouczenia o konieczności gromadzenia dokumentów skarżący nie mógł wykonać wezwania organu z [...] stycznia 2014 r., o czym poinformował organ w wyjaśnieniach z [...] lutego 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym powyżej zakresie wykazała, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi, aczkolwiek Sąd nie zgadza się w pełnej rozciągłości ze stanowiskiem organu.

Materialnoprawna podstawa ubiegania się o pomoc finansową w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom" zawarta jest zarówno w przepisach unijnych jak również w ustawodawstwie krajowym. W ramach prawodawstwa unijnego podstawowymi aktami prawnymi są: rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L z 2005r., nr 277, s.1, ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1698/2005) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE L z 2006 r., nr 368, s. 15 ze zm.; dalej rozporządzenie nr 1974/2006). Natomiast w ustawodawstwie krajowym podstawowym aktem prawnym jest rozporządzenie z 17 października 2007 r. wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Art. 20 lit. a ppkt ii) rozporządzenia nr 1698/2005 stanowi, że wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy środków, których celem jest upowszechnianie wiedzy i poprawa potencjału ludzkiego poprzez podejmowanie działalności przez młodych rolników.

W myśl art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt ii), udziela się osobom, które:

a) mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem;

b) posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe;

c) przedkładają plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej.

Natomiast w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 wskazano, że warunki otrzymania wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie.

Jednakże od daty podjęcia indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia może być przyznany okres nieprzekraczający 36 miesięcy na spełnienie wymogów odnoszących się do umiejętności i kompetencji zawodowych, o których mowa w art. 22 ust. 1) lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, jeżeli młody rolnik potrzebuje okresu dostosowawczego, w którym założy lub zrestrukturyzuje gospodarstwo, pod warunkiem że biznesplan, o którym mowa w lit. c) tego ustępu przewiduje taką konieczność.

W ust. 2 art. 13 ww. rozporządzenia wskazano co powinien zawierać biznesplan. Natomiast w art. 13 ust. 3 określono, że właściwe organy dokonują oceny zgodności z biznesplanem w przeciągu pięciu lat od daty podjęcia indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia. Państwa członkowskie, biorąc pod uwagę okoliczności, w których biznesplan jest realizowany, określają warunki dotyczące odzyskania wsparcia już otrzymanego w przypadku, gdy w chwili oceny młody rolnik nie spełnia założeń zawartych w biznesplanie.

Przepisy krajowe, a w szczególności § 2 rozporządzenia z 17 października 2007 r., wskazuje na warunki pod którymi przyznawana jest osobie fizycznej pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W myśl § 2 pkt 1 lit a rozporządzenia z 17 października 2007r. pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, która m.in.

a) z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie:

– powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha,

– gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie,

– budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej,

– w gospodarstwie będą spełnione określone odrębnymi przepisami wymagania w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt,

Ponadto zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia z 17 października 2007r. decyzję o przyznaniu pomocy (takiej o jaką wystąpił skarżący) wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji następujących warunków:

1) nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie spełniającego warunki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2,

2) podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa o którym mowa w pkt 1,

3) ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniami społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik,

4) uzyskania wpisu do ewidencji producentów stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jeżeli jego małżonek nie został dotychczas wpisany do tej ewidencji,

5) nabycia gospodarstwa małżonka w sposób określony w § 2 ust. 7 pkt 3 w przypadku o którym mowa w § 2 ust. 7 – chyba że dany warunek był spełniony w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy.

Spełnienie powyższych przesłanek warunkuje uzyskanie decyzji o przyznaniu pomocy. Nie są one jednak wystarczające do tego aby uzyskać wypłatę pomocy. Taka wypłata jest bowiem uzależniona od tego, czy beneficjent spełnił wymogi przewidziane w § 16 ust. 1-4 rozporządzenia z 17 października 2007 r. Przepis ten stanowi, że:

1. Pomoc wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.

2. Do wniosku o płatność dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy – w przypadku o którym mowa w § 15 ust. 3.

3. Dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy są:

a) dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa;

b) oświadczenie beneficjenta o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego sporządzone zgodnie ze wzorem sporządzonym przez Agencję;

c) zaświadczenie z właściwego oddziału KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik.

Ponadto wymagane jest, aby grunty stanowiły przedmiot:

1) własności;

2) użytkowania wieczystego;

3) dzierżawy z zasobu własności rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy;

4) dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3 jeżeli umowa została zawarta:

a) w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną,

b) na okres co najmniej 10 lat (§ 3 pkt 5 rozporządzenia).

W przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie tej decyzji (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Podstawą do wydania decyzji o wygaśnięciu jest niespełnienie chociażby jednego z warunków określonych w decyzji o przyznaniu pomocy.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że decyzja przyznająca skarżącemu pomoc finansową w wysokości 75.000 zł. wydana została [...] września 2011 r. Jej skuteczne doręczenie skarżącemu miało miejsce [...] września 2011 r. Oznacza to że termin na dopełnienie warunków rozpoczął swój bieg począwszy od [...] września 2011 r., zaś jego koniec przypadał na dzień [...] marca 2012 r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący przed upływem powyższego terminu tj. [...] lutego 2012 r. złożył pismo w którym wniósł o zaakceptowanie przez organ zmian we wniosku i biznesplanie wyjaśniając, że z powodu trudności w nabyciu gruntów wskazanych w pierwotnym wniosku jest zmuszony podjąć dzierżawę gruntu. Decyzją z [...] marca 2012 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wyraził zgodę na zmianę założeń biznesplanu, załączonego przez skarżącego do wniosku o przyznanie pomocy złożonego w dniu [...] czerwca 2011r.

Zgodnie z biznesplanem skarżący zobowiązał się do przejęcia działki ewidencyjnej nr 8 o powierzchni użytków rolnych 0,33 ha, działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 2,73 ha, działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni użytków rolnych 3,06 ha, działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni 4,26 ha, działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni użytków rolnych 1,21 ha, oraz działek ewidencyjnych nr [...] i [...] o powierzchni użytków rolnych 0,85 ha. W dniu [...] marca 2012 r. skarżący przedstawił:

- akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r.

- akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r.

- oświadczenie o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

- zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organy uznały, iż skarżący nie nabył gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym, tj. 10,23 ha oraz nie podjął samodzielnego prowadzenia gospodarstwa.

Odnosząc się do pierwszej z okoliczności zakwestionowanej przez organ Sąd stwierdza, że powołana w zaskarżonych decyzjach definicja użytków rolnych przyjęta z art. 124 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE. L z 2009, nr 30, s. 16) nie ma oparcia w przepisach mających zastosowanie w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom".

Organ, na podstawie obowiązujących przepisów, nie wykazał, że ta definicja winna być stosowana w działaniu "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Jak słusznie wskazuje skarżący na stronie internetowej ARiMR widnieje definicja użytków rolnych mająca zastosowanie w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" zupełnie odmienna od prezentowanej przez organ w zaskarżonej decyzji. Mianowicie w opisie programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w tytule "Inne ważne informacje" Agencja zamieściła informację dotyczącą sposobu ustalania powierzchni użytków rolnych. Zapis ten stanowi, iż: "Powierzchnię użytków rolnych w gospodarstwie należy obliczyć posługując się wypisem z ewidencji gruntów i budynków. W wypisie podana jest powierzchnia tych gruntów, które sklasyfikowano jako użytki rolne, a więc: gruntów ornych, sadów, łąk trwałych, pastwisk trwałych, gruntów rolnych zabudowanych, gruntów pod stawami, gruntów pod rowami. (...). Obliczoną w ten sposób powierzchnię użytków rolnych należy porównać ze średnią powierzchnią gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w tym województwie, w którym leży gospodarstwo, za rok (...). Dane dotyczące średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju zamieszczone są na stronie internetowej ARiMR".

Sąd zatem wskazuje, że nie do pogodzenia z zasadą praworządności jest wskazywanie na definicje, które nie wynikają z przepisów obowiązujących w danym postępowaniu administracyjnym. Poza tym z definicją obecnie stosowaną przez organ beneficjent pomocy przystępując do programie nie mógł się zapoznać, bowiem nie wynikała ona z obowiązujących w tym działaniu przepisów, więc definicja ta nie została w wymagany sposób opublikowana. Zatem nie można uznać, że skarżący miał obowiązek się do niej zastosować. Stosowanie dwóch odmiennych definicji w zależności od kontekstu (etapu) sprawy ewidentnie wprowadza stronę w błąd, za który odpowiedzialność ponosi wyłącznie organ administracji.

Należy zwrócić uwagę, że przepisy krajowe muszą być interpretowane w duchu przepisów unijnych. Działanie "Ułatwienie startu młodym rolnikom" zostało bowiem ustanowione tymi przepisami. Zdaniem Sądu, to pkt 16 preambuły rozporządzenia nr 1698/2005 wyznacza kierunek wykładni. Punkt ten stanowi, że przyznanie młodym rolnikom szczególnych przywilejów może ułatwić im zarówno rozpoczęcie działalności, jak i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw po podjęciu działalności. Środek wspierający podjęcie działalności powinien być uzależniony od opracowania planu biznesowego jako instrumentu zapewniającego rozwój działalności nowego gospodarstwa rolnego w czasie. Co więcej rozporządzenie nr 1698/2005 nie wskazuje na konieczność nabycia użytków rolnych. Posługuje się natomiast terminem po raz pierwszy podejmuje działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem (art. 22 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005). Ponadto obowiązkiem beneficjenta jest również złożenie planu biznesowego dotyczącego rozwoju działalności rolniczej (art. 22 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1698/2005). W związku z powyższym to tylko ustawodawca krajowy nałożył obowiązek nabycia użytków rolnych o określonej powierzchni. Jednakże, o czym była mowa wyżej, nabycia użytków rolnych ustawodawca nie uzależnił od nabycia gruntów odpowiadających terminowi, który prezentują obecnie organy administracyjne.

Natomiast krajowe przepisy, a w szczególności § 2 pkt 1 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia z 17 października 2007 r. odwołuje się do definicji gospodarstwa rolnego z Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 121, dalej: Kodeks cywilny) za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z kolei w myśl art. 461 Kodeksu cywilnego nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Należy także podkreślić, że powoływanie się przez organ na postępowania w przedmiocie np. przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2012 r. i ustaloną w ramach tego postępowania powierzchnię kwalifikującą się do płatności nie miało wpływu na ocenianą kwestię. Trzeba zaznaczyć, że są to odrębne postępowania, prowadzone na podstawie innych uregulowań prawnych zarówno krajowych jak i przede wszystkim unijnych. Jakkolwiek wymóg posiadania gruntów w dobrej kulturze jest istotny np. w zakresie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, to już w zakresie działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" nie ma większego znaczenia. Przepisy dotyczące tego działania w żaden sposób nie odwołują się do nałożonych obowiązków zachowania gruntów w dobrej kulturze. Wskazują jedynie np. na obowiązek osiągnięcia założonego w biznes planie określonego ESU.

Organ nie odnosi się do faktu, że zgodnie z definicją zamieszczoną na stronie internetowej i mającej swoje źródło w § 67 pkt 1 i § 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454 ze zm.) wydanym na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm.) użytkami rolnymi są także grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami i grunty pod rowami. Wszystkie te grunty wskazane jako użytki rolne w żaden sposób nie odpowiadałyby definicji użytków rolnych prezentowanej w toku postępowania administracyjnego.

Zatem trzeba przyjąć, że w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" definicja użytków rolnych - z racji tego, że przepisy unijne nie wymagają nabycia użytków rolnych - została określona na podstawie wyżej cytowanych przepisów krajowych. Przepisy te wskazują, że użytkami rolnymi są wszystkie te grunty, które za użytki zostały uznane w ewidencji gruntów i budynków. A więc grunty, które potencjalnie mogą być użytkowane rolniczo. W ewidencji tej za użytki rolne, a konkretnie za grunty orne zalicza się grunty:

a) poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję ziemiopłodów rolniczych lub ogrodniczych, w tym grunty, na których urządzone zostały ogrody działkowe oraz szklarnie i inspekty,

b) nadające się do uprawy, o której mowa pod lit. a), ale zajęte pod plantacje chmielu, wikliny, drzew (np. choinek) oraz szkółki drzew ozdobnych i krzewów,

c) ugory, odłogi.

Reasumując, zdaniem Sądu, organ ma obowiązek stosować definicję użytków rolnych zamieszczoną na stronie internetowej i podaną do publicznej wiadomości. Sąd stoi na stanowisku, że w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" jest możliwe przyznanie pomocy dotyczącej gruntów, określonych jako użytki rolne, które zostaną w przyszłości przywrócone do produkcji rolnej, tj. będą użytkowane rolniczo. Istotny natomiast w tym programie jest obowiązek samodzielnego prowadzenia gospodarstwa zgodnie z biznesplanem.

Konkludując Sąd uznał, że zarzuty zawarte w skardze, odnoszące się do zanegowanej przez organy kwestii nabycia gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż 10,23 ha, są zasadne. Powyższe nie mogło doprowadzić jednak do uwzględnienia skargi, ponieważ - zdaniem Sądu - organ prawidłowo ocenił, że skarżący nie wypełnił innego warunku, tj. podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa - co stanowiło odrębną i wystarczającą podstawę do wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy, wydanej z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Należy przypomnieć, że w myśl § 4 rozporządzenia z 17 października 2007 r. – przez samodzielne prowadzenie gospodarstwa, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie, rozumie się prowadzenie gospodarstwa osobiście, ma własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści w związku z jego prowadzeniem. Uznaje się, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie i podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa (ust. 2). Powyższe uregulowania wskazują, że najistotniejszą cechą samodzielnego prowadzenia gospodarstwa jest sprawowanie funkcji kierowniczej i podejmowanie wszelkich decyzji dotyczących jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 25.11.2011 r. sygn. akt II GSK 1236/10). Wskazać należy, że pomoc finansowa w zakresie programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" skierowana jest do beneficjentów, którzy po raz pierwszy podejmują działalność rolniczą. Istotą tej pomocy jest zapewnienie środków finansowych dla rolników uczących się prowadzenia gospodarstwa stąd ustawodawca zwrócił uwagę na samodzielność i bezpośredniość podejmowanych w nim czynności.

Kwestia ta została szczegółowo przeanalizowana przez organ wydający zaskarżoną decyzję co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2014 r. Prezes ARiMR miał przy tym na względzie ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wiążącym w sprawie – na podstawie art. 153 p.p.s.a. – wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1041/13. W wyroku tym potwierdzono, że skarżący stosownie do § 16 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 17 października 2007 r. złożył oświadczenie o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Pomimo tego Sąd wskazał na możliwość ,,podważenia’’ spełnienia przez skarżącego warunku podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, podkreślając jednocześnie obowiązek organu w zakresie wykazania tej okoliczności.

Kierując się powyższym Prezes ARiMR zasadnie wezwał skarżącego pismem z [...] stycznia 2014 r. do przedłożenia dokumentów na okoliczność spełnienia przez skarżącego warunku podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, w tym: faktur zakupu w 2012 r. maszyn i narzędzi do pracy na dzierżawionych działkach rolnych, faktur za wynajem w 2012 r. pomieszczeń do przechowywania maszyn i narzędzi do pracy w gospodarstwie, faktur potwierdzających użytkowanie środka transportu w 2012 r. w celu dojazdu do gospodarstwa lub kserokopii dowodu rejestracyjnego potwierdzającego posiadanie przez skarżącego samochodu, a także faktur za paliwo kupione w 2012 r. Dokumentami tymi skarżący mógł wykazać podjęcie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Prawidłowo również organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w sprawie doprecyzowania czynności jakie zostały wykonane w ramach faktury VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. (za usługi rolnicze) wystawionej przez M.B. Podkreślenia wymaga, że w związku z powyższym wezwaniem skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na potwierdzenie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, stwierdzając w piśmie z [...] lutego 2014 r., że wezwanie organu jest nieuzasadnione a dokumentem potwierdzającym spełnienie spornego warunku jest oświadczenie złożone stosownie do § 16 ust. 3 rozporządzenia z 17 października 2007 r. Jednocześnie w piśmie z [...] lutego 2014 r. skarżący wyjaśnił, że faktura VAT nr [...] dotyczy koszenia, orki, siewu, wycinki drzew i krzewów na części działek. Oświadczenie w powyższym zakresie, jak trafnie ocenił je organ, nie dawało podstaw do przyjęcia, że skarżący podjął samodzielne prowadzenie gospodarstwa. Gdyby tak bowiem było to skarżący powinien wiedzieć konkretnie jaki był zakres prac na poszczególnych działkach (ich powierzchniach) oraz w jakich terminach prace zostały wykonane.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, odnośnie braku możliwości wezwania go do nadesłania dokumentów przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, albowiem zgodnie z art. 1 pkt 2 lit. a ustawa ta określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z przepisów tych wynika prawo organu do wezwania strony do przedstawienia dokumentów lub złożenia stosownych wyjaśnień. Obowiązkiem beneficjenta, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 i pkt 8 rozporządzenia z 17 października 2007 r., jest samodzielne prowadzenie gospodarstwa oraz przechowywanie dokumentów związanych z przyznaną pomocą do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Skarżący w rozpatrywanej sprawie złożył w dniu [...] marca 2012 r. wniosek o płatności w ramach działania ‘’Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ zakładając, że płatność ta nastąpi. W tym też celu odwołał się od decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, a następnie wniósł skargę do WSA w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] lutego 2013 r. W tej sytuacji, kierując się powyższym przepisem, skarżący powinien posiadać dokumenty potwierdzające samodzielne prowadzenie gospodarstwa ponieważ mieszczą się one w kategorii związanych z przyznaną pomocą. Nieuzasadniony tym samym jest zarzut skargi dotyczący nie pouczenia skarżącego o obowiązku gromadzenia takich dokumentów oraz nie wyjaśnienia podstaw prawnych do gromadzenia dokumentów. Brak dokumentów potwierdzających podjęcie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa wskazuje na niespełnienie przez skarżącego spornego warunku dotyczącego samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Wobec powyższego, skarżący nie może wywodzić skutków dla siebie korzystnych z tego, że kwestionuje możliwość wezwania go przez organ do przedłożenia dokumentów w powyższym zakresie. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy oświadczenie skarżącego z [...] marca 2012 r. o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego jest niewystarczające do uznania, że istotnie skarżący rozpoczął samodzielne prowadzenie gospodarstwa. Skarżący nie przedłożył na wezwanie organu z [...] stycznia 2014 r. żadnego dokumentu uprawdopodabniającego prowadzenie gospodarstwa na własny rachunek oraz nie złożył wiarygodnych wyjaśnień mających na celu wykazanie, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo.

Mając powyższe na uwadze, Prezes ARiMR - po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania i w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy - zasadnie stwierdził, że skarżący nie podjął samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Brak spełnienia tego warunku stanowił podstawę w rozpoznawanej sprawie do wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekła na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.