Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1830/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 121, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a)
journal: Dz.U. 2018 poz 2174
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 169
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Protokolant Asystent Sędziego Kamil Klatt, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 127/19 w sprawie ze skargi E. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 grudnia 2018 r., nr UNP: [...] [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 127/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej Skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej DIAS) z 14 grudnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2011 r. (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. W skardze kasacyjnej spółka na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, podnosząc zarzuty naruszenia:

I. przepisów postępowania, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedokonanie przez WSA w Łodzi, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pełnej analizy i oceny stanu faktycznego sprawy oraz nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich twierdzeń i okoliczności podniesionych przez Skarżącą w skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi;

2. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo że była zasadna i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń prawa, których dopuściły się organy podatkowe w toku postępowania, tj.: art. 121, art. 122 w zw. art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej o.p.) przez niepodjęcie wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz przez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności zaś poprzez:

- dokonanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy wyłącznie na podstawie niekorzystnej dla podatnika części materiału dowodowego przy jednoczesnym pominięciu lub nieuzasadnionym zbagatelizowaniu tej części materiału dowodowego, z której wynikają okoliczności dla podatnika korzystne - potwierdzające fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez firmy wskazane na zakwestionowanych przez organ fakturach VAT oraz wykazujące, że faktury wystawione przez te podmioty potwierdzają rzeczywiste zdarzenia gospodarcze;

- nie podjęcie wszystkich działań niezbędnych do prawidłowego i pełnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez ograniczenie do minimum samodzielnych działań dowodowych i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dowolnie i bezkrytycznie włączonym do akt sprawy materiale dowodowym pochodzącym z innych postępowań, a także nie podjęcie wszelkich działań zmierzających do ustalenia, czy podatnik, w związku ze spornymi transakcjami, działał z zachowaniem należytej staranności;

- nie przeprowadzenie jakichkolwiek czynności dowodowych zmierzających do ustalenia - wobec zakwestionowania podmiotowej prawidłowości spornych faktur - podmiotu, który faktycznie zrealizował przedmiotowe prace na rzecz podatnika, a w szczególności: zaniechanie ustalenia tożsamości osoby o imieniu "M.", która występowała w imieniu spółek B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o. i uczestniczyła przy realizacji robót w Hotelu A. w L.;

- sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę staranności jakiej dochowała Skarżąca przy nawiązywaniu i prowadzeniu współpracy z B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o przez nałożenie na Skarżącą obowiązków, które nie wynikają z jakichkolwiek przepisów prawa, ani nie znajdują racjonalnego uzasadnienia w standardowych relacjach biznesowych;

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 poz. 2174, dalej ustawa o VAT) w zw. z art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r., nr 347, poz. 1 ze zm., dalej dyrektywa 112) poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie:

- bezpodstawne pozbawienie Skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy fakt wykonania spornych prac na rzecz Skarżącej nie był, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w jakikolwiek sposób podważany, a podatnik nie miał świadomości, że faktury je dokumentujące dotknięte są jakimikolwiek wadami formalnymi;

- uznanie, że Skarżąca traci prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z faktycznie przeprowadzoną transakcją w sytuacji, gdy faktura tę dostawę dokumentująca zawiera błędne oznaczenie dostawcy, a błąd ten jest wynikiem bezprawnych działań osób trzecich, o których skarżąca mimo dochowania należytej staranności przy wyborze dostawcy nie wiedziała i nie mogła się dowiedzieć,

- uznanie, że dla przypisania skarżącej przymiotu dobrej wiary w związku ze spornymi transakcjami konieczne jest dopełnienie przez nią szeregu aktów staranności związanych z weryfikacją dostawcy, które to obowiązki nie wynikają z jakichkolwiek obowiązujących aktów normatywnych.

2.1. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na rozprawie (art. 181 § 1 p.p.s.a.), w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Niezasadny był zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślało, że z treści art. 141 § 4 p.p.s.a wynika obowiązek wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji motywów podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, która obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I FSK 719/19). Jednakże naruszeniem tego przepisu nie można skutecznie kwestionować, braku szczegółowego omówienia w wyroku każdej okoliczności prawnej lub faktycznej, argumentu, czy twierdzenia, które pojawiło się w sprawie, czy też nie można podważać stanowiska prawnego sądu pierwszej instancji, przyjętego przez ten sąd stanu faktycznego, jak i wykładni bądź zastosowania przez sąd przepisów prawa (por. wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 1170/22).

Skarżąca w uzasadnieniu rozpoznawanego zarzutu podniosła, że Sąd pierwszej instancji podzielił jedynie ustalenia faktyczne poczynione przez organy, nie odnosząc się merytorycznie do treści przedstawionych przez nią zarzutów. Niemniej w świetle powołanych rozważań kwestionowanie, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał "pełnej" analizy i oceny stanu faktycznego sprawy, czy to, że nie odniósł się do wszystkich podnoszonych twierdzeń i okoliczności podnoszonych, nie mogło stanowić skutecznej podstawy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wątpliwości te powinny być przedmiotem stosownych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które skarżąca podniosła.

5. Chybiony był także zarzut naruszenia przepisów postępowania (pkt I.2. uzasadnienia wyroku). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe nie naruszyły art. 121, art. 122 w zw. art. 187 § 1 i art. 191 o.p. wydając zaskarżone decyzje. Wbrew twierdzeniu skarżącej, organ odwoławczy w decyzji, a następnie Sąd pierwszej instancji wzięły pod uwagę okoliczności związane z B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o., choć ich interpretacja nie została przez skarżącą uwzględniona.

5.1. Niezasadnym było twierdzenie, że nie wzięto pod uwagę okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej przez kontrahentów Skarżącej, a także to, że faktury przez nie wystawione potwierdzały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze (pkt I.2. tiret pierwsze uzasadnienia wyroku). Wbrew twierdzeniu Skarżącej organy podatkowe, a następnie Sąd pierwszej instancji wzięły pod uwagę okoliczności z nimi związane. Natomiast fakt, że przedmiot faktur został rzeczywiście wykonany nie mógł zostać uwzględniony, jeżeli nie odzwierciedlały one podmiotu, który rzeczywiście je wykonał, co wynikało wprost z treści decyzji organu drugiej instancji.

Przypomnieć należy okoliczności związane z powołanymi spółkami, na które powołuje się Skarżąca. W stosunku do B. Sp. z o.o. (str. 6-8 decyzji organu odwoławczego) organy nie mogły się z nią skontaktować, nie można było ustalić jej aktualnej siedziby (z ustaleń wynikało, że adres siedziby wskazany w KRS był nieaktualny od 22 lutego 2011 r. w związku z wypowiedzeniem umowy najmu), nie przedstawiła ksiąg podatkowych za okres objęty postępowaniem kontrolnym oraz nie można było się skontaktować z osobami ją reprezentującymi. W postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w L. stwierdzono też, że działalnością B. Sp. z o.o. kierował w istocie Z. B., nie zaś widniejący w KRS prezes zarządu M. B., który stwierdził wprost, że był prezesem "na papierze" i nie miał żadnych uprawnień do niczego. Analiza rachunków bankowych tej spółki wskazywała, że w 2011 r. nie dokonywała żadnych płatności za jego pośrednictwem. Z informacji z ZUS wynikało, że w 2011 r. B. Sp. z o.o. nie składała dokumentów rozliczeniowych i zgłoszeniowych za pracowników, pomimo że z całości 65 faktur zgłoszonych do rozliczenia wynikał szeroki i różny rodzaj robót budowlanych. Słusznie organ wskazał w takiej sytuacji, że ten kontrahent skarżącej nie mógł prowadzić rzeczywistej działalności gospodarczej.

Podobnie V. Sp. z o.o. (str. 9-11 decyzji organu odwoławczego) nie okazała żadnych dokumentów potwierdzających, że w 2011 r. dokonywała nabycia i dostaw towarów lub usług. Pod adresem wskazanym jako miejsce prowadzenia działalności stwierdzono brak oznak prowadzenia działalności gospodarczej. V. Sp. z o.o. również nie zatrudniała pracowników i nie posiadała żadnego zaplecza, czy majątku trwałego. Wezwania do A. B. – prezesa zarządu V. Sp. z o.o. oraz jedynej osoby uprawnionej do reprezentowania okazały się bezskuteczne, zaś z informacji uzyskanych od jego rodziny wynikało, że jest on prawdopodobnie osobą bezdomną. Ostatecznie sąd rejestrowy względem V. Sp. z o.o. z dniem 7 lipca 2014 r. wykreślił A. B. jako jej prezesa z urzędu, a ustanowiony dla niej kurator w dniu 21 marca 2016 r. złożył wniosek o jej rozwiązanie.

W sytuacji powyższych okoliczności, to że towary/usługi przedstawione w zakwestionowanych przez organ fakturach zostały wykonanie, nie miało tak istotnego znaczenia, jak twierdzi Skarżąca.

5.2. Niezasadny był także zarzut niepodjęcia wszystkich i niezbędnych działań celem ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, czy zmierzających do ustalenia podmiotu, który faktycznie zrealizował przedmiotowe prace na rzecz podatnika, w szczególności osoby o imieniu "M.", która miała występować w imieniu B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o. (I.2. tiret drugie i trzecie uzasadnienia wyroku). W istocie bowiem Skarżąca polemizowała ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, że został on oparty na dowodach przeprowadzonych w innych postępowaniach. Skarżąca podkreślała, że nie zostali przesłuchani świadkowie przez nią wskazani, a postępowania, w których zostali oni przesłuchani nie dotyczyły usług świadczonych na jej rzecz.

Wbrew twierdzeniu Skarżącej jej wnioski dowodowe zostały merytorycznie rozpoznane przez organ, co wynika wprost z treści decyzji (str. 21-23 decyzji organu odwoławczego). W stosunku do bezpośredniego przesłuchania świadków M. B., Z. B. i J. P., Skarżąca podnosiła, że świadkowie ci powinni zostać przesłuchani wprost, co do czynności związanych z wykonaniem zabudowy wystawienniczej będącej przedmiotem kwestionowanych faktur, co mogłoby się przyczynić do wyjaśnienia wątpliwości. Organ słusznie wskazał, że wszystkie okoliczności w jego ocenie zostały wyjaśnione w związku z przesłuchaniem tych świadków w odpowiednich postępowaniach podatkowych oraz postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w L. Warto jednak przypomnieć, że: a) M. B. zeznał, że był prezesem B. Sp. z o.o. na papierze i nie miał żadnych uprawnień do niczego, b) Z. B. miał wypisywać faktury na polecenie osób trzecich i nie był pewien, czy wypisał faktury względem Skarżącej, choć potwierdził, że to jego szata graficzna, c) o ile J. P. nie był przesłuchiwany w sprawie, to jednak mając na uwadze zakres dowodowy jego zeznań tj. ustalenie zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez V. Sp. z o.o., wykonania prac na zlecenie Skarżącej w szczególności robót udokumentowanych fakturą wystawioną przez tą Spółkę nie doprowadziłyby do obalenia okoliczności ustalonych względem tej spółki, w szczególności A. B. i wskazujących na to, że V. Sp. z o.o. w istocie nie prowadziła działalności gospodarczej.

Co do przesłuchania W. P., organ wskazał, że we wniosku dowodowym nie wskazano na jaką okoliczność należałoby przesłuchać tego świadka. Jednakże należy zwrócić uwagę, że w protokole przesłuchania W. P., świadek ten reprezentujący Skarżącą wskazał szczegółowe okoliczności nawiązania współpracy z "Panem M.", który miał reprezentować zarówno V. Sp. z o.o., jak i B. Sp. z o.o. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika zaś, że świadek ten przygotowując się do sympozjum "C. [...]" nie miał podstaw aby twierdzić, że prace realizowane na rzecz Skarżącej były dotknięte jakimikolwiek uchybieniami. Zarzut ten w istocie stanowił polemikę z dotychczasowymi ustaleniami faktycznymi.

W zakresie udostępnienia akt rejestrowych spółki B. to organ słusznie zauważył, że samo złożenie sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2009 nie ma większego znaczenia dla rzetelności wykonania usługi na rzecz Skarżącej. Nadto zauważyć trzeba, że jest to dowód niemożliwy do przeprowadzenia, bowiem przepisy § 133 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2514 ze zm.) wyłączają akta rejestrowe spod możliwości przesłania ich upoważnionym organom lub instytucjom.

Co do zaś samego podjęcia czynności dotyczących ustalenia bliższych danych personalnych oraz przesłuchania "Pana M.", który działał w imieniu obu kontrahentów Skarżącej, podzielić należało stanowisko organu oraz Sądu pierwszej instancji, że to Skarżąca powinna posiadać jego dane osobowe, a nie oczekiwać, że organ podatkowy podejmie czynności w tym zakresie. Świadczy to jedynie o rzetelności podejścia Skarżącej, co do osoby rzekomo reprezentującej jej kontrahentów.

5.3. Odnosząc się do zarzutu sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oceny staranności Skarżącej przy nawiązaniu i prowadzeniu współpracy z B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o. (I.2. tiret czwarte uzasadnienia wyroku) uzasadnienie skargi kasacyjnej koncentrowało się na zakwestionowaniu ustaleń w zakresie kontrahentów Skarżącej, nie zaś co do tego, jakie obowiązki, nie wynikające z przepisów prawa i nieracjonalnych w standardowych relacjach biznesowych zostały na Skarżącą nałożone.

Natomiast organ podatkowy, opierając się na zeznaniach W. P. (str. 14-15 decyzji organu odwoławczego) wprost wskazał, że W. P. poznał w hotelu przed sympozjum okulistycznym "C. 2011" mężczyznę o imieniu M., który miał reprezentować firmę realizującą podobne wydarzenie konferencyjne. W. P. umówił się z "Panem M." na skorzystanie z jego usług dotyczących utworzenia zabudowy wystawienniczej, montażu i demontażu oraz fotografii. W sierpniu 2011 r. doszło do ponownego spotkania mężczyzn, gdzie został uzgodniony zakres prac, a świadek miał pamiętać ustalenie gotówkowego rozliczenia na dwie spółki, na które "Pan M." miał nalegać. W. P. zaś jedynie poprosił o odpisy KRS tych spółek i raz z "Panem M." podpisane zostały umowy współpracy z B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o. Prace zostały wykonane, zaś "Panu M." udzielono zaliczki na poczet przyszłych rozliczeń. Nadto W. P. nie był w stanie znaleźć oryginałów umów zawartych z "Panem M.".

W świetle powyższego, organ podatkowy słusznie wskazał, że Skarżąca nie zachowała należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów. Wątpliwe jest także, czy w ogóle można mówić o zachowaniu staranności przy weryfikacji kontrahentów, skoro W. P. nie pamiętał, czy weryfikował umocowanie "Pana M." do działania w imieniu kontrahentów.

6. Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT w zw. z art. 169 dyrektywy 112 (II. tiret od pierwsze do trzecie uzasadnienia wyroku).

Na wstępie należy zauważyć, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię polega na niewłaściwym odczytaniu przez sąd treści przepisu, mylne zrozumienie jego treści lub znaczenia, a zatem niewłaściwą interpretację normy prawnej, która nie odpowiada żadnej z dopuszczalnych reguł wykładni prawa. Aby zarzut ten zatem mógł zostać skutecznie postawiony, wymaga on wskazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa. Już w tym zakresie należy zauważyć, że zarzut skarżącej opierał się na kwestionowaniu jej odpowiedzialności, wskazując na to, że spółka nie mogła dowiedzieć się o bezprawnych działaniach osób trzecich, pomimo dochowania należytej staranności, co nie może skutkować pozbawieniem jej prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z rzeczywiście przeprowadzoną transakcją. W ocenie Skarżącej nie można również wymagać od niej szeregu aktów staranności związanych z weryfikacją dostawcy.

6.1. Argumentacja spółki nie zasługiwała jednak na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak wyżej już wskazano, Skarżąca nie zachowała nawet podstawowej staranności kupieckiej przy weryfikacji kontrahentów.

Dochowanie należytej staranności kupieckiej przy nabyciu towaru/usługi rozumiane jest jako zachowanie zwykłej kupieckiej, zwyczajowo przyjętej staranności, związaną z uzyskaniem przekonania, że towar/usługa nie jest nabywany/a od oszusta.. Mając na uwadze powołaną w zarzucie dyrektywę 112, przypomnieć należy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał w swoim orzecznictwie, że odmowa prawa do odliczenia VAT jest zasadna, nie tylko wtedy, gdy oszustwo popełnił sam podatnik, lecz także wtedy, gdy zostanie wykazane, że podatnik, któremu towary lub usługi służące za podstawę prawa do odliczenia zostały dostarczone lub wyświadczone, wiedział lub powinien był wiedzieć, że poprzez nabycie tych towarów lub usług uczestniczy w transakcji związanej z oszustwem w zakresie VAT (np. wyroki TSUE: z 6 lipca 2006, [...] i [...], sygn. akt C-439/04 i C-440/03, pkt 59; z 21 czerwca 2012 r., [...] i [...], sygn. akt C-80/11 i C-142/11, pkt 45; z 16 października 2019 r., [...], sygn. akt C-189/18, pkt 35; czy postanowienie z 14 kwietnia 2021 r., [...], sygn. akt C-108/20, pkt 22). W konsekwencji podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że poprzez swoje nabycie uczestniczy w transakcji związanej z oszustwem w zakresie VAT, dla celów dyrektywy 112 należy uznać za biorącego udział w tym oszustwie, niezależnie od tego, czy uzyskuje on korzyści z dalszej sprzedaży owych towarów lub świadczenia usług w ramach dokonywanych przez siebie transakcji.

Również należy zwrócić uwagę, że stosownie do ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, podatnik wprawdzie prowadzi działalność gospodarczą według własnych kryteriów i zasad dotyczących weryfikacji kontrahentów, tym niemniej jeżeli ubiega się on o skorzystanie z prawa do odliczenia podatku VAT, to prawidłowość realizacji tego prawa wymaga pewnej ostrożności po stronie podatnika, zwłaszcza przy ustaleniu, że prawo to nie jest wynikiem rzeczywistej transakcji gospodarczej (por. wyrok NSA z 5 października 2023 r., sygn. akt I FSK 840/23).

W. P. w zasadzie bez dalszej weryfikacji stwierdził, że "Pan M." jest prawidłowo umocowanym reprezentantem B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o. Pomimo uzyskania odpisu KRS kontrahentów, W. P. nie zweryfikował, czy ów "Pan M." się tam znajdował. Sam fakt ustalenia, że przedstawiciel Skarżącej zawarł umowę z owym "Panem M.", bez znajomości jego nazwiska, wprost wskazuje na brak weryfikacji po stronie Skarżącej. W. P. w istocie wystarczyło "słowo" owego "Pana M." i fakt, że w rzeczywistości usługa montażu i demontażu sceny została wykonana. W zasadzie nie wiadomo, kto tę usługę wykonał, w świetle ustaleń dotyczących B. Sp. z o.o. oraz V. Sp. z o.o. W konsekwencji, rezygnując z dalszej weryfikacji kontrahenta w zakresie umocowania do działania w imieniu wspomnianych spółek, Skarżąca godziła się na ryzyko udziału w nierzetelnej transakcji (podobnie NSA w wyroku z 13 września 2023 r., sygn. akt I FSK 1103/21).

7. Mając na względzie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

7.1. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

D. Oleś R. Pęk R. Wiatrowski