Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 586/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 2, art. 154, art. 286 par. 2,
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 25, art. 40, art. 41, art. 42, art. 147 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 285
law: Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j.)
article: art. 16 ust. 1a, art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi F. L. o wymierzenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu – L. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w L. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie II SAB/Lu 88/21 I. wymierza Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu – L. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w L. grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; II. stwierdza, że niewykonanie wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego – L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na rzecz F. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

F. L. (dalej: Fundacja) wniosła o wymierzenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu - L. - spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w L. (dalej: Spółka) grzywny w związku z niewykonaniem prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 7 października 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 88/21 o udostępnienie informacji publicznej. Fundacja wniosła również o orzeczenie sumy pieniężnej na jej rzecz, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Spółkę oraz o zasądzenie od Spółki na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Fundacja wyjaśniła, że powyższym wyrokiem zobowiązano Spółkę do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Spółka udzieliła odpowiedzi na jedno z trzech pytań. W pozostałym zakresie wydała decyzję odmowną z 11 marca 2024 r. Decyzja ta nie została jednak doręczona, co uniemożliwia złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzję na ePUAP doręczono bez Urzędowego Potwierdzenia Doręczenia. Tym samym Fundacja nie potwierdziła odbioru (doręczenia) tej decyzji zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Pismem z dnia 15 maja 2024 r. Fundacja wezwała spółkę do wykonania wyroku w terminie 7 dni (za pomocą ePUAP), jednocześnie mailowo wezwała do prawidłowego doręczenia decyzji za pomocą ePUAP. Pismem z dnia 29 maja spółka wskazała, że decyzja została doręczona za pomocą ePUAP 11 marca 2024 r.

Według Fundacji, Kodeks Postępowania Administracyjnego przewiduje aktualnie doręczanie decyzji drogą elektroniczną na adres do doręczeń elektronicznych (który Fundacja posiada), wyjątkowo zaś drogą tradycyjną - listem za potwierdzeniem odbioru. Przepisy przejściowe dopuszczają zaś dalsze porozumiewanie się za pomocą ePUAP. Zgodnie z art. 147 ustawy o doręczeniach elektronicznych w przypadku ePUAP urzędowe poświadczenie odbioru stanowi dowód otrzymania, czyli datę doręczenia decyzji. Urzędowe poświadczenie odbioru musi być zaś podpisane z użyciem uwierzytelnienia użytkownika systemu teleinformatycznego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając to na uwadze, Spółka do dziś nie wykonała wyroku, gdyż nie doręczyła decyzji.

W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie oraz obciążenie skarżącej kosztami postępowania według norm prawem przepisanych.

Spółka wyjaśniła, że wnioskiem z dnia 23 marca 2021 r. skarżąca Fundacja zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące promocji komunikacji miejskiej. W dniu 11 marca 2024 r. została wydana decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej w postaci odpowiedzi na dwa z trzech objętych wnioskiem pytań, którą skarżąca otrzymała za pośrednictwem ePUAP.

Spółka wskazała, że w dniu 15 maja 2024 r. skarżąca Fundacja wystąpiła do spółki z żądaniem prawidłowego doręczenia decyzji, tj. poprzez ePUAP lub listownie i w odpowiedzi na powyższe w dniu 29 maja 2024 r. otrzymała odpowiedź, że przedmiotowa decyzja została jej doręczona w dniu 11 marca 2024 r. Po kilku dniach, tj. 5 czerwca 2024 r. skarżąca wysłała do spółki maila, w którym potwierdziła odebranie decyzji, a w dniu 7 czerwca 2024 r. złożyła wniosek datowany na dzień 22 maja 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego - L. - sp. z o.o. z dnia 11 marca 2024 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

W ocenie Spółki decyzja z dnia 11 marca 2024 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej została doręczona skarżącej w dniu 11 marca 2024 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w dniu 7 czerwca 2024 r., a więc prawie dwa miesiące od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 129 § 2 k.p.a., stronie przysługiwało prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 11 marca 2024 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej nie został zachowany, ponieważ upłynął z dniem 25 marca 2024 r.

W związku z tym, że w aktach sprawy nie było żadnego dokumentu potwierdzającego doręczenie skarżącej drogą elektroniczną decyzji z 11 marca 2024 r., również do odpowiedzi na skargę Spółka nie dołączyła takiego dokumentu, Sąd wezwał Spółkę do nadesłania urzędowego poświadczenia doręczenia Fundacji decyzji z 11 marca 2024 r. Fundacji w terminie 7 dni od doręczenia wezwania.

W odpowiedzi na wezwanie spółka wskazała, że nie posiada urzędowego poświadczenia doręczenia Fundacji decyzji z 11 marca 2024 r., ponieważ skorzystała, tak jak czyni to zawsze, z formy UPP (Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia), przy której Fundacja nie dokonała pokwitowania odbioru (najprawdopodobniej wyłączając tę funkcję).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna w części, w której zarzucono Spółce niewykonanie wyroku Sądu mające znamiona rażącego naruszenia prawa i w której zażądano wymierzenia grzywny z tego tytułu. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącej co do zasadności przyznania jej sumy pieniężnej.

Skarżąca zarzuca Spółce niewykonanie wyroku z 7 października 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 88/21, w którym tutejszy Sąd zobowiązał Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w L. Sp. z o.o. do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 23 marca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; stwierdził, że Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w L. Sp. z o.o. dopuściło się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 23 marca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz zasądził od Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz Fundacji Wolności 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skarga kasacyjna spółki od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2024 r., III OSK 267/22.

Akta administracyjne sprawy zostały zwrócone Spółce 19 marca 2024 r.

W myśl art. 154 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). W przypadku uwzględnienia skargi, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego (§ 4 i 5). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Uwzględniając skargę, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (§ 7).

Przesłanką wymierzenia organowi grzywny na podstawie przywołanego przepisu jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał prawomocnego wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Bezsporne jest, że Spółka otrzymała akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu w dniu 19 marca 2024 r. Wyrokiem tym, w punkcie pierwszym, Sąd zobowiązał Spółkę do rozpoznania wniosku Fundacji z 23 marca 2021 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Spółka wprawdzie w dniu 11 marca 2024 r. wydała decyzję załatwiającą wniosek skarżącej (co jest w sprawie bezsporne), ale z dokumentów zamieszczonych w aktach sprawy wynika, że tej decyzji nie doręczyła skarżącej do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, przez co decyzja ta w ogóle nie weszła do obrotu prawnego.

Z uwagi na ważkie konsekwencje, jakie wiążą się z doręczeniem decyzji organu stronie, fakt doręczenia musi być ustalony w sposób bezsporny. Podstawową cechą decyzji administracyjnej jest bowiem uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej przez zakomunikowanie tej woli jednostce w stosownym trybie prawnym; tym trybem jest doręczenie decyzji (por. uchwałę NSA z 15 października 2008 r., II GPS 4/08, ONSAiWSA 2009/1/1). Ustalenie odnośnie do prawidłowości doręczenia decyzji ma ponadto zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, bowiem przywrócić można tylko termin, który rozpoczął swój bieg, a to ma miejsce – w przypadku terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – od dnia doręczenia decyzji stronie.

W kontekście powyższych rozważań pierwszoplanowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji z 11 marca 2024 r. Sąd wezwał Spółkę do nadesłania dowodu doręczenia drogą elektroniczną decyzji z 11 marca 2024 r., ale Spółka wprost wskazała, że takiego dowodu doręczenia nie posiada.

Sąd nie dał wiary twierdzeniom Spółki o skorzystaniu, tak jak czyni to zawsze, z formy UPP (Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia), przy której Fundacja nie dokonała pokwitowania odbioru (najprawdopodobniej wyłączając tę funkcję). Usługa doręczeń elektronicznych powinna umożliwiać przesyłanie danych między organem a stroną niezależnie od jej statusu, tj. czy jest osobą fizyczną, prawną czy też organem administracji oraz zapewniać dowody związane z wysłaniem i otrzymaniem tych danych. Urzędowe poświadczenie przedłożenia to rodzaj urzędowego potwierdzenia wysyłania, który potwierdza, że skutecznie dostarczono dokument organowi. Urzędowe poświadczenie przedłożenia jest wystawiane automatycznie przez system w momencie wpłynięcia dokumentu do elektronicznej skrzynki podawczej organu. Nie może być zatem dowodem pozwalającym na przyjęcie, że decyzja z 11 marca 2024 r. została doręczona skarżącej.

W myśl art. 39 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) począwszy od 5 października 2021 r. zasadą jest, że organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 569 ze zm., dalej: u.d.e.), chyba że doręczenie następuje w siedzibie organu, co oznacza wręczenie dokumentu papierowego (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 39, teza 8). Zgodnie zaś z art. 391 k.p.a. w przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1, pisma doręcza się stronie lub innemu uczestnikowi postępowania na:

1) adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 u.d.e., zwanej dalej "bazą adresów elektronicznych", a w przypadku pełnomocnika - na adres do doręczeń elektronicznych wskazany w podaniu, albo

2) adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony lub innego uczestnika postępowania nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych.

Skarżąca Fundacja wnioskowała o doręczenie jej pism za pośrednictwem komunikacji elektronicznej, wskazując przy tym adres do doręczeń elektronicznych oraz adres na platformie ePUAP.

Wyżej powołana ustawa o doręczeniach elektronicznych (u.d.e.) w art. 40-42 reguluje kwestie wystawienia dowodów wysyłania i otrzymania przesyłki elektronicznej oraz chwili doręczenia korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.

W myśl art. 40 u.d.e. operator wyznaczony w ramach świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wystawia dowody wysłania i dowody otrzymania zgodnie ze standardem, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.d.e. dowód otrzymania jest wystawiany po:

1) odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego;

2) wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego;

3) upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu.

Stosownie do treści art. 394 k.p.a. w przypadku doręczenia pism na adres do doręczeń elektronicznych, do ustalenia dnia doręczenia korespondencji stosuje się art. 42 u.d.e.

Zgodnie zaś z art. 42 u.d.e. w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili:

1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1;

2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2.

W przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 u.d.e., korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego.

Przepis art. 41 u.d.e. określa warunki stanowiące podstawę wystawienia dowodu otrzymania. Przez wystawienie tego dowodu należy rozumieć jego sporządzenie. Kolejno podlega on udostępnieniu nadawcy oraz adresatowi. Dowód ten to dokument elektroniczny potwierdzający odbiór przez adresata korespondencji (danych) wysłanej przez nadawcę. Wskazuje się w nim w szczególności okoliczność oraz datę doręczenia korespondencji (ustalaną zgodnie z art. 42 u.d.e.). Można go zatem uznać za elektroniczny odpowiednik papierowego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Dowód otrzymania jest sporządzany w ramach publicznej oraz kwalifikowanej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wyłącznie raz dla konkretnej korespondencji (B. Kwiatek (w:) Doręczenia elektroniczne. Komentarz, red. A. Skóra, Warszawa 2023, art. 41).

Dowód otrzymania stanowi kluczowy dokument elektroniczny, który jest niezbędny przy ocenie prawidłowości zastosowanego doręczenia między podmiotami prawa. Potwierdza on bowiem skuteczność prawną doręczenia korespondencji we wskazanej dacie.

W rozpatrywanej sprawie do komunikacji między Spółką a skarżącą Fundacją wykorzystywana była platforma ePUAP, o której mowa w art. 1 pkt 8 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 670 ze zm., dalej: u.i.d.p.). Spółka komunalna na podstawie art. 16 ust. 1a u.i.d.p.- jako podmiot publiczny - jest zobowiązana do obsługi elektronicznej skrzynki podawczej.

Zgodnie z art. 147 ust. 3 i 4 u.d.e., doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, będących użytkownikami konta w ePUAP, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego. W przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa w art. 3 pkt 20 u.i.d.p., jest równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41 u.d.e.

Przez urzędowe poświadczenie odbioru należy zaś rozumieć - zgodnie z art. 3 pkt 20 u.i.d.p. - dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające:

a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument,

b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu,

c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny,

d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru.

Przepis art. 147 ust. 3 u.d.e. ustala więc zasady doręczania korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, będących użytkownikami konta w ePUAP, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP. Ustawodawca zrównuje w ten sposób doręczenia dokonywane za pomocą platformy ePUAP w zakresie skutków prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Z kolei przepis art. 147 ust. 4 ustawy o doręczeniach zrównuje moc dowodową urzędowego poświadczenia odbioru, o którym mowa w art. 3 pkt 20 u.i.d.p., z dowodem otrzymania z art. 41 u.d.e. Oznacza to, że "w okresie przejściowym utrzymano umocowanie prawne dotychczas funkcjonujących urzędowych poświadczeń odbioru, przy jednoczesnym nadaniu takiego umocowania (...) dowodom doręczenia, w tym w szczególności dowodom otrzymania. Do momentu dostosowania elektronicznych skrzynek podawczych urzędowe poświadczenie odbioru uznaje się za równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy o doręczeniach" (A. Skóra (w:) Doręczenia elektroniczne. Komentarz, red. B. Kwiatek, Warszawa 2023, art. 147).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że kluczowymi funkcjami platformy ePUAP są, zgodnie z § 2 pkt 5-7 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1969 ze zm.), m.in. identyfikacja użytkownika, niezaprzeczalność czynności (rozumiana jako brak możliwości zanegowania swego uczestnictwa w całości lub w części wymiany danych przez jeden z podmiotów uczestniczących w tej wymianie), rozliczalność działań (tj. przypisanie w sposób jednoznaczny działania użytkownika lub podmiotu tylko temu użytkownikowi lub podmiotowi) i oznaczanie czasem poszczególnych czynności, tj. dołączanie oznaczenia czasu do danych w postaci elektronicznej logicznie powiązanych z danymi opatrzonymi podpisem lub poświadczeniem elektronicznym w chwili wykonania takiego dołączenia oraz poświadczenia elektronicznego tak powstałych danych przez ePUAP (wyrok WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2020 r., VI SA/Wa 2278/19). Platforma ePUAP zapewnia możliwość wystawiania urzędowego poświadczenia odbioru (§ 10 pkt 10 lit. a/ rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 2016 r.).

Stosownie do § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180) poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera:

1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny;

2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny;

3) oznaczenie sprawy;

4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy;

5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego.

Stosownie do § 15 tego rozporządzenia adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy.

W myśl § 16 rozporządzenia po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata:

1) udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia;

2) udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia.

W świetle wyżej powołanych przepisów decydujący dla ustalenia daty doręczenia decyzji wyekspediowanej drogą elektroniczną, w przypadkach w których korespondencja jest doręczana przy wykorzystaniu elektronicznej skrzynki podawczej w ePUAP, jest moment zakończenia procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, co następuje bezpośrednio po opatrzeniu poświadczenia doręczenia tym podpisem, a dowód tego doręczenia świadczący jednocześnie o chwili doręczenia - zgodnie 42 ust. 1 pkt 1 u.d.e. w zw. z art. 394 k.p.a. w zw. z art. 147 ust. 4 u.d.e. - stanowi udostępnione automatycznie przez system teleinformatyczny poświadczenie doręczenia (UPD). W kontrolowanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, Spółka nie posiada urzędowego poświadczenia doręczenia spornej decyzji, co w ocenie Sądu oznacza, że decyzja ta nie została w sposób zgodny z prawem doręczona skarżącej. Nie sposób przyjąć, że doręczenie decyzji nastąpiło w dacie jej nieformalnego odczytania przez pełnomocnika skarżącej. W świetle powołanych przepisów prawa data odczytania decyzji nie może zostać uznana za datę jej doręczenia.

Doręczenie następuje bowiem w dacie podpisania przez odbiorcę (adresata) elektronicznego dokumentu zawierającego datę potwierdzenia odbioru przesyłki. Z kolei wygenerowanie UPD stanowi dowód na możliwość zapoznania się z jej treścią. Argumentacja organu nie znajduje potwierdzenia w wyżej przedstawionych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o doręczeniach elektronicznych, ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne i rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów. Należy ponownie podkreślić, że dowód otrzymania (potwierdzenie otrzymania) wystawia się obowiązkowo w przypadku, gdy adresatem lub nadawcą jest podmiot publiczny (tak jak w niniejszej sprawie). W potwierdzeniu tym precyzyjnie wskazuje się datę uznaną za datę doręczenia przesyłki. Podobnie jak ma to miejsce w przypadku doręczeń w formie tradycyjnej, moment doręczenia związany jest z odbiorem korespondencji, a nie z faktycznym i nieformalnym zapoznaniem się przez odbiorcę z treścią pisma.

Sąd podziela w pełni zapatrywania prawne wyrażone w postanowieniu NSA z 28 czerwca 2022 r., I FSK 30/19, że w sytuacji, gdy akt nie został doręczony stronie, nie można było od niego wnieść skutecznie środka odwoławczego, skoro nie został on wprowadzony do obrotu prawnego i nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W uchwale (7) z dnia 7 marca 2022 r. (I FPS 4/21) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postanowienie (...) doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, należy uznać za niewiążące także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. Stwierdzono w niej stanowczo, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia.

Ustawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją, gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Wadliwość doręczenia sprawia, jak wyżej wskazano, że akt nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia od niego środka zaskarżenia. Wadliwość doręczenia decyzji nie może też stanowić podstawy wniosku o wznowienie postępowania. Ustawodawca jednoznacznie bowiem określił, że wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie decyzji ostatecznych.

Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Służą one zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony (wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., I FSK 822/19). Jedynie doręczenie zgodne z przepisami wywołuje skutki prawne i dopóki akt nie zostanie doręczony w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, dopóty nie wchodzi on do obrotu prawnego. Prawidłowe doręczenie decyzji to zdarzenie mające istotne znaczenie prawne, rodzące określone skutki procesowe i materialne tak w stosunku do strony, jak i organu, który akt ten wydał, i dlatego doręczenie to musi być pewne, nie budzące wątpliwości, zgodne z przepisami prawa i wykluczające dowolność w jego stwierdzeniu czy jakąkolwiek uznaniowość (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., II FSK 2330/20).

Nawet udostępnienie dokumentu w systemie ePUAP i zawiadomienie o tym adresata nie jest równoznaczne z doręczeniem dokumentu. Dopiero bowiem po potwierdzeniu odebrania dokumentu elektronicznego poprzez potwierdzenie poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym (§ 15 rozporządzenia) dokument ten udostępnia się adresatowi. Oznacza to, że za datę doręczenia dokumentu elektronicznego należy uznać datę opatrzenia poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 19 marca 2024 r., I SA/Wr 984/23; postanowienie NSA z 16 września 2016 r., II OZ 910/16).

W niniejszej sprawie nie sposób zatem, wbrew twierdzeniu Spółki, przyjąć, że decyzja z 11 marca 2024 r. została skarżącej doręczona z uwzględnieniem wnioskowanego przez skarżącą trybu doręczeń w postaci elektronicznej - brak jest bowiem w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia/Odbioru przedmiotowej decyzji. Mając na uwadze, że Spółka nie wykazała w jakikolwiek sposób, do czego była przez Sąd wzywana, że ową decyzję doręczyła, Sąd uznał, że Spółka nie wykonała prawomocnego wyroku Sądu z 7 października 2021 r.

Jak już wskazywano w innym wyroku Sądu uwzględniającym skargę Fundacji na niewykonanie przez Spółkę wyroku Sądu (wyrok z 3 września 2024 r., II SA/Lu 476/24), niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych, jak w niniejszej sprawie, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być akceptowane. Taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te podmioty, które same są zobowiązane do jego stosowania (por. wyroki NSA: z 8 stycznia 2013 r., I OSK 2005/12; z 1 października 2010 r., I OSK 1166/10, a także wyrok WSA w Łodzi z 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16).

W kwestii wymiaru grzywny należy zauważyć, że ustalenie jej wysokości pozostawione zostało miarkowaniu sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 p.p.s.a., odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów, wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wskazuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi i fakt, czy po jej wniesieniu a przed rozpoznaniem sprawy organ wykonał wyrok (zob. postanowienie NSA z 14 września 2010 r., I OZ 675/10; wyrok NSA z 1 października 2010 r., I OSK 1166/10; postanowienie NSA z 27 września 2011 r., I OZ 719/11). W niniejszej sprawie Spółka nie wskazała żadnej racjonalnej przyczyny niedoręczenia Fundacji decyzji z 11 marca 2024 r., nie uczyniła tego ani w odpowiedzi na wezwanie Fundacji do wykonania wyroku, ani w odpowiedzi na skargę, w której jedynie stwierdziła, że decyzję doręczyła 11 marca 2024 r., ani w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 5 listopada 2024 r. Do dnia orzekania w niniejszej sprawie wyrok z 7 października 2021 r. wydany w sprawie II SAB/Lu 88/24 nie został wykonany. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności sprawy, Sąd za adekwatną uznał grzywnę w kwocie 1000 zł, uznając, że wysokość grzywny spełni wystarczająco represyjną funkcję (punkt I sentencji wyroku).

W przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy na podstawie art. 154 § 2 in fine p.p.s.a. Sąd stwierdził, że niewykonanie wyroku przez Spółkę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, a niewykonanie wyroku i opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Fundacja w dniu 15 maja 2024 r. wystąpiła do Spółki z żądaniem prawidłowego doręczenia decyzji, tj. przez ePUAP lub listownie i otrzymała odpowiedź, że decyzja została doręczona 11 marca 2024 r., co zamknęło Fundacji drogę do uruchomienia trybu zaskarżenia tej decyzji. W związku z tym, że twierdzenia o doręczeniu decyzji Spółka nie poparła żadnym dokumentem, Sąd wezwał ją do nadesłania takiego dokumentu, w odpowiedzi na co Spółka wskazała, że takiego dokumentu nie posiada, powołując się na Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia, które – co oczywiste – nie może być jakimkolwiek dowodem na choćby podjęcie próby doręczenia decyzji przez podmiot publiczny stronie postępowania.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 16 maja 2017 r., (I OSK 2934/16), zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy skorzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. Samo ujęcie wskazanego przepisu jednoznacznie potwierdza, że zasądzenie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16). Suma pieniężna ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Aktywność sądu w tym zakresie jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oznacza to, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej niewykonaniem wyroku sądu (por. także wyroki NSA: z 7 września 2017 r., I OSK 798/17 oraz z 6 września 2017 r., I OSK 451/17). Z treści skargi zawierającej żądanie przyznania skarżącej sumy pieniężnej w żaden sposób nie wynika, aby w związku z niewykonaniem przez Spółkę wyroku Fundacja doznała krzywdy, którą należałoby zrekompensować. W konsekwencji powyższego w punkcie trzecim wyroku Sąd oddalił skargę w tym zakresie.

O zwrocie kosztów postępowania od Spółki na rzecz skarżącej Sąd orzekł w punkcie czwartym sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając zwrot kwoty 200 zł tytułem uiszczonego wpisu