Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 751/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt 5
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18% alkoholu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Gminnej Spółdzielni [...] w B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] Burmistrz B., na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) oraz z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2015 r., poz. 1286 z poźn. zm., zwanej w skrócie "u.w.t.") w związku z art. 11 ą ust. 4 u.w.t. cofnął G. S. "S. C." w B. zezwolenie nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18 %.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że z inicjatywy G. K. R. P. A. w dniach od [...].11.2015 r. do [...].01.2016 r. przeprowadzono kontrolę przestrzegania zasad i warunków korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie Gminy B.. Zakres kontroli obejmował między innymi wnoszenie opłat za korzystanie z zezwolenia na podstawie oświadczenia o wartości sprzedaży za rok 2014.

Dokumenty przedstawione w trakcie kontroli przez Gminną Spółdzielnię, na podstawie których zweryfikowano dane w złożonym oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych, to: zestawienie miesięczne (sprzedaż towarów na kasach), zestawienie roczne, miesięczny raport sprzedaży (sporządzony przez pracownika sklepu), zestawienie roczne na podstawie którego sporządzono oświadczenie. W każdym z przedstawionych dokumentów w skali roku organ zauważył rozbieżność finansową, ponieważ wartość sprzedaży za rok 2014 przedstawia się w następujący sposób:

. według zestawienia miesięcznego (sprzedaż towarów na kasach) wynosi ona: [...] zł,

. według zestawienia rocznego wynosi ona: [...] zł,

. według raportu sprzedaży (sporządzanego przez pracownika sklepu) wynosi ona: [...] zł,

. według zestawienia rocznego, które stanowiło podstawę sporządzenia oświadczenia o wartości sprzedaży za rok 2014 r. wynosi ona: [...] zł.

Orzekający organ zauważył, że każda z podanych wartości jest inna, jednakże wszystkie przedłożone dokumenty pochodzą z G. S. "S. C.".

W dniu [...].01.2016 r. do siedziby organu wpłynęło pismo dotyczące zajęcia stanowiska w związku z przeprowadzona kontrolą. Z treści pisma wynikało, że według G. S. są to niewielkie rozbieżności spowodowane między innymi; pomyłkowym przyjęciem do zestawienia rocznego danych miesięcznych (tj. spisano wartość sprzedaży z miesiąca marca 2013 zamiast 2014 r.), a także pomyłką kierownika sklepu w związku z nie w pełni wdrożonym personelem w obsługę nowo wprowadzonego programu przez informatyka.

Z uwagi na powyższe Burmistrz B. zawiadomieniem z dnia [...].02.2016 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18 % w punkcie sprzedaży w B. przy ul. [...]. [...] w związku z wynikiem kontroli. Podstawę wszczęcia postępowania stanowił art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. tj. przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11ą ust. 4.

G. S. pismem z dnia [...].02.2016 r. przedłożyła wyjaśnienia dotyczące wyników przeprowadzonej kontroli, wskazując, iż różnica opłaty rocznej powstała z tytułu zaniżonej wartości jest znikoma i wynosi [...] zł w skali roku, powołując się również w przedmiotowym piśmie na omyłkowe, a nie fałszywe przedstawienie danych w oświadczeniu o którym mowa w art. ust. 4.

W ocenie organu w związku z faktem przekroczenia rocznej wartości sprzedaży tj. [...] zł (o której mowa w art. 11ą ust. 5 pkt 1 u.w.t.) nastąpiło uszczuplenie z tytułu wpływów z opłat na rzecz Gminy B. w 2015 r.

Zwrócono również uwagę, że G. S. powołuje się również w przedmiotowym piśmie na omyłkowe, a nie fałszywe przedstawienie danych w oświadczeniu o którym mowa w art. 11ą ust. 4., lecz organ powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 792/14, wskazał, że "Organy administracji nie mają obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bo nie mają nawet takiej kompetencji. Wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe. Natomiast na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek nie łamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W konsekwencji w razie wystąpienia złamania którejkolwiek zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 ustawy jest obligatoryjne niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy" Podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2015 r., sygn. II SA/Po 685/15.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

W ocenie Kolegium, cofnięcie zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 11ą ust. 4 u.w.t. było prawidłowe, bo skarżąca w złożonym oświadczeniu podała fałszywe dane, czyli takie, które nie odpowiadały rzeczywistości, natomiast art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. wyraźnie stanowi, że organ obligatoryjnie cofa zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11ą ust. 4.

W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że nie miał prawnego obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, ponieważ wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu było stwierdzenie, że oświadczenie o sprzedaży alkoholu za 2014 roku zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe, przy czym to na podmiocie prowadzącym działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania tej działalności w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek naruszenia ustawowych zasad sprzedaży.

Przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11ą ust. 4 u.w.t., stało się powodem cofnięcia skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, ponieważ w ocenie organu bezspornym jest, że skarżąca w oświadczeniu podała błędne dane, a składając oświadczenie strona oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oraz że przedstawienie fałszywych danych powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t.

Bezsporny zdaniem organu odwoławczego jest również fakt, że organ I instancji na podstawie kontroli dokumentacji księgowej skarżącej ustalił inne dane, niż podane przez skarżącą i w takiej sytuacji cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych znajduje uzasadnienie w treści art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 11ą ust. 4 u.w.t., gdyż w złożonym oświadczeniu podano fałszywe dane. Za takie dane w przekonaniu Kolegium należy rozumieć dane nieodpowiadające rzeczywistości, dlatego wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe.

Odnosząc się do pojęcia "fałszywy", Kolegium wyjaśniło, że na gruncie różnych gałęzi prawa pojęcie to ma różne znaczenie i skutki; art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. wyraźnie stanowi, że organ cofa (obligatoryjnie) zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu. Ustawodawca nie pozostawił w tej materii swobody organom administracji stanowiąc, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadkach enumeratywnie wskazanych w art. 18 ust. 10 ustawy.

Zdaniem Kolegium, pomimo wskazanych przez skarżącą okoliczności w jakich się znalazła w czasie, kiedy podała dane o wartości sprzedaży napojów alkoholowych niezgodnych z rzeczywistością, należy stwierdzić, że wydane decyzje odpowiadają prawu, w szczególności art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 11ą ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W skardze do sądu G. S. "S. C." w B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 11ą ust. 4 u.w.t. poprzez błędne jego zastosowanie.

W ocenie skarżącej wykładnia przepisów, na podstawie których cofnięto skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oznaczała naruszenie podstawowych zasad państwa prawa, gdyż pomimo formalnych możliwości zaskarżenia decyzji, skarżący nigdy nie miałby materialnej możliwości wykazania swych racji.

Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie występuje sytuacja, w której nie potrzeba przeprowadzać daleko idącej analizy, by ustalić, że przekazanie danych nie odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy było wynikiem zwykłej omyłki i nie miało jakiegokolwiek związku z ich "zafałszowaniem". Zaniżenie opłaty było zdaniem skarżącej niczym innym, jak wynikiem zwykłej omyłki rachunkowej, gdyż omyłka ta nie spowodowała zaniżenia opłaty rocznej, która w wysokości należnej została uregulowana. W ocenie strony trudno wręcz przyjąć, aby racjonalny ustawodawca w takiej sytuacji chciał doprowadzić do tak restrykcyjnych konsekwencji dla skarżącego, jak cofnięcie zezwolenia na sprzedaż artykułów alkoholowych.

Jednocześnie w przekonaniu skarżącej nie sposób zrozumieć, jakie powody kierowały organem wydającym decyzję, gdy ten zdając sobie sprawę, że żadne okoliczności w niniejszej sprawie nie mogą ekskulpować skarżącej, zażądał od niej wyjaśnień, a potem ich nie ocenił. Zdaniem skarżącej dokonanie przez organ rzetelnej oceny złożonych wyjaśnień musiałoby doprowadzić do wniosku, że podanie danych, odmiennych niż ustalono w ramach kontroli, miało wyłącznie charakter omyłki rachunkowej, ponieważ nie sposób przyjąć, że podanie danych opisanych w postępowaniu kontrolnym może być wynikiem czego innego, niż zwykłej omyłki pisarskiej, gdyż żadna faktyczna korzyść z takiego podania danych dla skarżącej z tej czynności nie wynikła.

Zdaniem skarżącej przyjęcie restrykcyjnego (i zarazem automatycznego) charakteru przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t., jak to uczynił organ I instancji, bez jakiejkolwiek oceny stanowiska skarżącej i co jest tego konsekwencją, bez możliwości faktycznej obrony ze strony skarżącego, jest nie do przyjęcia.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w rozpoznawanej, w jej granicach, sprawie stan faktyczny pozostaje bezsporny. Dokumenty przedstawione w trakcie kontroli przez Gminną Spółdzielnię, na podstawie których zweryfikowano dane w złożonym oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok 2014: zestawienie miesięczne (sprzedaż towarów na kasach), zestawienie roczne, miesięczny raport sprzedaży (sporządzony przez pracownika sklepu), zestawienie roczne na podstawie którego sporządzono oświadczenie, zawierały rozbieżność finansową, której powstanie skarżąca wyjaśnia pomyłkowym przyjęciem do zestawienia rocznego danych miesięcznych (tj. spisano wartość sprzedaży z miesiąca marca 2013 zamiast 2014 r.), a także pomyłką kierownika sklepu w związku z nie w pełni wdrożonym personelem w obsługę nowo wprowadzonego programu komputerowego przez informatyka

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że stosownie do art. 11ą ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (w skrócie "u.w.t.") wysokość rocznej opłaty uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim, przy czym, rzecz uogólniając, im wyższa wartość sprzedaży, tym wyższa jest opłata roczna. Opłata ta, co wynika z treści art. 11ą ust. 1 u.w.t. pobierana jest w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 u.w.t. Z treści zacytowanego przepisu oraz regulacji zawartej w art. 41 ust. 1 u.w.t. wynika, że ustawodawca nałożył na podmioty, którym udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych obowiązek współfinansowania, poprzez uiszczanie opłaty, działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu.

Niewywiązanie się z tego obowiązku pociąga określone sankcje administracyjne, takie jak wygaśnięcie zezwolenia (w przypadku niezłożenia oświadczenia w terminie lub niedokonania wpłaty w terminie), czy też jego cofnięcie, w przypadku określonym w art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t.

Przepis ten stanowi, że organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11ą ust. 4.

Jak już wcześniej wskazano wysokość wpływów do budżetu gminy z tytułu opłat za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych uzależniona jest od wielkości sprzedaży alkoholu w poprzednim roku kalendarzowym. Zatem, zaniżenie przez sprzedawcę wartości sprzedaży napojów alkoholowych, skutkuje zmniejszeniem wpływów do budżetu gminy.

Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że na gruncie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. nie każdy przypadek podania przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu dla celów wyliczenia omawianej opłaty, uzasadnia zastosowanie sankcji cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31.03.2016 r., sygn. akt II GSK 2423/14, z dnia 31.03.2016 r., sygn. akt II GSK 2398/14). Aby sankcja ta mogła być zastosowana, podanie przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu musi mieć kwalifikowany charakter, jako przejaw przedstawienia fałszywych danych. Ma to miejsce w sytuacji świadomego wprowadzenia w błąd organu przez przedsiębiorcę co do wartości sprzedanego alkoholu, mimo posiadania wiedzy co do ich niezgodności ze stanem rzeczywistym.

Istnieje orzecznictwo sądowoadministracyjne odwołujące się do kategorycznej wykładni omawianego przepisu np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 91/11, jednakże dotyczy on odmiennego stanu faktycznego sprawy. W realiach tamtej sprawy przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie na sprzedaż alkoholu, dopuścił się istotnego zaniżenia wartości sprzedaży alkoholu, skutkującego zmniejszeniem wysokości wpływu do budżetu gminy z tytułu wspomnianej opłaty, w przeciwieństwie do skarżącej w niniejszej sprawie.

Należy również zwrócić uwagę na brak uzasadnienia dla prostego identyfikowania "fałszywych danych" z "nieprawdziwymi danymi". Trudno byłoby uznać, iż są to identyczne pojęcia. Słowo "fałszywy" posiada w języku polskim znaczną liczbę synonimów, przy czym przeważa tutaj negatywnie subiektywne zachowanie osoby, której zarzuca się takie zachowanie (np. "fałszywy" to: obłudny, nieszczery, kłamliwy, oszukańczy).

W świetle wykształconych zasad wykładni przepisów prawa, zwłaszcza, gdy wiąże się to wymierzeniem sankcji o charakterze publicznoprawnym, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności treść przepisu w zakresie powinności zachowania się zgodnego z nim przez jego adresata, wyznacza treść słowna (semantyczna) słów i wyrażeń użytych w tym przepisie (wykładnia językowa). Użycie w przepisie art. 18 ust. 10 pkt 5 cytowanej ustawy, mającym wysoce sankcyjny charakter za jego naruszenie, wyrazów "przedstawienie fałszywych danych" nie pozwala na bezrefleksyjne przyjęcie, że ta treść jest w pełni tożsama z "przedstawieniem nieprawdziwych danych". Innymi słowy, dla celów zastosowania sankcji cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przepisie art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. użyte wyrazy "przedstawienie fałszywych danych" oznacza nie tylko obiektywną niezgodność z rzeczywistością danego oświadczenia, ale także świadomość takiego zachowania po stronie przedsiębiorcy.

Zważywszy na obiektywną trudność w wykazaniu przedsiębiorcy "fałszywych intencji" w przekazaniu nieprawdziwych danych, o których mowa w przepisie art. 11ą ust. 4 omawianej ustawy, nie powinno być przeszkód po stronie organu posiłkowania się domniemaniem faktycznym, gdy pozwalają na to okoliczności sprawy. W myśl art. 231 k.p.c., który znajduje odpowiednie zastosowanie także w postępowaniu administracyjnym, sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne).

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy, o czym była już mowa, celem przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jest zapobieganie zmniejszaniu się wpływów do budżetu gminy powodowane zafałszowanymi oświadczeniami przedsiębiorców, zmniejszającymi wartość sprzedanego alkoholu w roku poprzednim w stosunku do rzeczywistego stanu rzeczy. Dlatego, jeżeli niezgodne ze stanem rzeczywistym oświadczenie przedsiębiorcy nie prowadzi do takiego rezultatu, poprzez zadeklarowanie przez przedsiębiorcę wyższej wartości sprzedaży alkoholu, lub w sposób relatywnie niewielki innej, niż to faktycznie miało miejsce, odpada celowość zastosowania tak daleko idącej sankcji, jaką jest cofnięcie zezwolenia.

W orzecznictwie Sądów administracyjnych dominuje pogląd, oparty na słownikowej definicji, iż "fałszować" oznacza "przedstawiać coś niezgodnie z prawdą, zniekształcać". Z kolei przymiotnik "fałszywy" oznacza niezgodny z prawdą, błędny (za Uniwersalnym Słownikiem Języka Polskiego pod red. S. Dubisza, tom I, warszawa 2006r., str. 877-878). Przeważa pogląd, że nie można również mieszać ze sobą tych samych pojęć używanych w ramach różnych gałęzi prawa, ponieważ wykształceniu się odmiennego znaczenia dla tych samych pojęć sprzyjają różne funkcje oraz terminologia prawa karnego, cywilnego czy administracyjnego. Nie ma żadnych podstaw do uznania, że pojęcie fałszywy w prawie administracyjnym jest tożsame z takim pojęciem znajdującym się w prawie karnym i odnoszącym się do winy. Pojęcie winy w prawie administracyjnym ma charakter zobiektywizowany polegający na samym stwierdzeniu naruszenia przepisów i obowiązków przypisanych podmiotowi bez konieczności oceny stopnia winy w rozumieniu prawnokarnym, czy też czysto subiektywizowany (natężenie złej woli, brak świadomości czy też wiedzy) – por. wyrok NSA z 21 stycznia 2011r., II GSK 1424/10, wyrok NSA z 29.11.2012r., II GSK 1812/11).

Pogląd ten co do zasady Sąd podziela. Nie ma bowiem żadnych podstaw do uznania, że pojęcie fałszywy w prawie administracyjnym jest tożsame z takim pojęciem znajdującym się w prawie karnym i odnoszącym się do winy. Tym samym organy nie mają obowiązku badać, czy dana osoba działa umyślnie, bo nie mają nawet takiej kompetencji.

Powyższe, zdaniem Sądu, nie oznacza jednak, że zawarcie przez ustawodawcę określenia "przedstawia fałszywe dane" obejmuje swoim zakresem wszelkie działania świadome, nieświadome, błędne, omyłkowe a jedynym kryterium ma być skutek w postaci niezgodności danych zawartych w oświadczeniu z danymi wynikającymi z dokumentów. Mimo braku możliwości odwołania do regulacji prawnokarnych nie można nie zauważyć, że i na gruncie prawa administracyjnego użycie sformułowania "przedstawiać fałszywe dane" nie obejmuje wszystkich przypadków dotyczących niezgodności podanych danych z dokumentami. W prawie administracyjnych ustawodawca posługuje się pojęciami: wprowadza w błąd, podaje nieprawdziwe dane, podaje dane nieprawidłowe, czy dane, dokumenty fałszywe (por. np. art. 34 ustawy z 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, art. 84, 47 ust. 10c ustawy z 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 138 ustawy z 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), wprowadzając swoistą gradację zawinienia, celowości działania w podawaniu wymaganych danych. W przepisach tych, zaliczanych do przepisów szeroko pojętego prawa administracyjnego fałszywe dane, dokumenty zeznania utożsamiane są ze świadomym wprowadzaniem w błąd i odróżniane od danych nieprawidłowych, niewłaściwych.

Użycie w art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. sformułowania dotyczącego działania polegającego na przekazywaniu fałszywych danych, a nie tylko nieprawidłowych czy niewłaściwych oznacza, że nie obejmuje on swoim zakresem wszelkich błędów, omyłek w składanych oświadczeniach. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było tak szerokie ujęcie tego naruszenia warunków sprzedaży napojów alkoholowych dałby temu wyraz w innym sformułowaniu art. 18 ust. 10 pkt 5, np. poprzez użycie słów, np "podaje dane niezgodne ze stanem faktycznym, podaje dane nieprawidłowe". Literalne brzmienie omawianego przepisu wyraźnie wskazuje, że akcent położony jest nie tyle i tylko na nieprawidłowość danych, czyli skutek co również na działania ukierunkowane na nie respektowanie celów ustawy.

W ocenie Sądu działaniem polegającym na przedstawianiu fałszywych danym nie można objąć danych nieprawidłowo podanych, a wynikających z oczywistych omyłek, zwykłych ludzkich błędów. Przepisy kreujące sankcje nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a zamiast tego winien być zachowany rygor ścisłej wykładni. Skoro nawet słownikowe pojęcie fałszu wyklucza oczywiste omyłki, to literalne brzmienie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy również nie obejmuje oczywistych omyłek czy niedokładności.

Niezależnie od powyższego, pomijając wspomniane wyżej sytuacje, nie każdy przypadek zafałszowania informacji, o której mowa w przepisie art. 18 ust. 5 pkt 10 u.w.t., kwalifikuje się do cofnięcia zezwolenia, a w szczególności, gdyby było to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą proporcjonalności przyjętą w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zasada proporcjonalności ustanowiona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP była wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału (m.in. wyroki z: 11 kwietnia 2000 r., sygn. K 15/98, OTK ZU nr 3/2000, poz. 86; 10 czerwca 2008 r., sygn. SK 17/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 78; 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06). W orzeczeniach dotyczących tej zasady Trybunał sformułował test proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności obejmujący m.in. odpowiedź na pytanie czy określona regulacja może doprowadzić do realizacji zamierzonego przez ustawodawcę celu i czy efekty tej regulacji są proporcjonalne do ciężarów nakładanych przez nią na jednostki. W ocenie Sądu wykładnia omawianego przepisu dokonana przez organy obu instancji pomija wypracowany przez Trybunał Konstytucyjny test proporcjonalności. Jak wyżej wskazano - celem przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t., jest zapobieganie zmniejszaniu się wpływów do budżetu gminy powodowane zafałszowanymi oświadczeniami przedsiębiorców, zmniejszającymi wartość sprzedanego alkoholu w roku poprzednim w stosunku do rzeczywistego stanu rzeczy. Jeżeli niezgodne ze stanem rzeczywistym oświadczenie przedsiębiorcy nie prowadzi do takiego rezultatu, poprzez zadeklarowanie przez przedsiębiorcę wyższej wartości sprzedaży alkoholu, lub w sposób relatywnie niewielki innej, niż to faktycznie miało miejsce, zastosowanie tak daleko idącej sankcji, jaką jest cofnięcie zezwolenia, nie może być uznane za działanie proporcjonalne w stosunku do zamierzonego przez ustawodawcę celu.

Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji.

W ponownym postępowaniu organy winny orzec stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.