Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 96/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 145 §1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 104
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 107 §1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 107 §3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2023 roku sprawy ze skargi M. K. prowadzącej działalność pod firmą [...] "K. " M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 10 listopada 2022 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 8 grudnia 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] "K. " M. K. (dalej: "strona") od decyzji Prezydenta Miasta O. z 10 listopada 2022 r., nr [...], w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Prezydent Miasta O. decyzją z 10 listopada 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "K.p.a."), odmówił stronie przyznania dofinansowania z tytułu kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. M. w celu nauki zawodu za okres 36 miesięcy.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że strona nie jest rzemieślnikiem, a młodociany pracownik zdał egzamin kwalifikacyjny w zawodzie stolarz przed Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Izbę Rzemieślniczą w K.. W związku z tym nie został spełniony warunek wynikający z art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego

Kolegium utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji wskazało, że odwołująca nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2159 ze zm., dalej: "u.r."). Zatem zgodnie z przepisami art. 122 Prawa oświatowego młodociany pracownik powinien zdać egzamin przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się poświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu czeladniczego przez młodocianego pracownika przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w K.. Jednocześnie, jak zauważył organ II instancji, ze znajdującej się w aktach sprawy umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartej pomiędzy odwołującą a P. M. wynika, że została ona zawarta od 1 września 2019 r. i trwać miała do zdania egzaminu czeladniczego, nie dłużej niż do 31 sierpnia 2022 r. Wszystkie czynności związane z kształceniem młodocianego pracownika rozpoczęły oraz zakończyły się pod rządami prawa obowiązującego po 1 września 2019 r. Brak jest zdaniem SKO podstaw do przyznania wnioskowanego dofinansowania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu strona wskazała, że umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika zawarto w czerwcu 2019 r. Nauka zawodu trwała od 1 września 2019 r. do dnia zdania egzaminu czeladniczego. W umowę znajduje się postanowienie, że przygotowanie zawodowe będzie się odbywało w firmie skarżącej pod nadzorem M. K. posiadającego kwalifikacje zawodowe. M. K. posiada tytuł mistrza w zawodzie stolarz i jest zatrudniony w firmie skarżącej jako stolarz, co potwierdzają załączone umowy zlecenia. W umowie o pracę zastrzeżono, że na zakończenie nauki zawodu młodociany zobowiązany jest do przystąpienia do egzaminu czeladniczego – egzaminu sprawdzającego przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w K.. Pracownik młodociany ukończył naukę zawodu i zdał egzamin czeladniczy przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w K. w zawodzie stolarz. Skarżąca podniosła, że organy nie wyjaśniły, czy została przez nią spełniona przesłanka z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego. Za nieprawidłowe skarżąca uznała natomiast stanowisko, że uczeń – młodociany pracownik P. M. powinien zdawać egzamin zawodowy. Zdaniem skarżącej spełniła ona przesłanki z art. 122 Prawa oświatowego, ponieważ zatrudnia w swojej firmie rzemieślnika, pod którego nadzorem młodociany pracownik odbywał naukę w zawodzie stolarza, w związku z czym przysługuje jej dofinansowanie do kosztów kształcenia tego pracownika.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) – w brzmieniu znajdującym w sprawie zastosowanie, to jest obowiązującym do 15 kwietnia 2023 r. – przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tym sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem z 23 marca 2023 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu w oparciu o przywołany przepis skierował niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały poinformowane celem umożliwienia ewentualnego uzupełnienia dotychczasowych stanowisk.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 grudnia 2022 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Prezydenta Miasta O. z 10 listopada 2022 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, jak również z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a.") stanowi podstawę ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.

Zgodnie z art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem – egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 u.r., b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego – w przywołanym powyżej brzmieniu –obowiązuje od 1 września 2019 r. Przed tą datą w przepisie tym nie tylko nie było pkt 3, lecz przede wszystkim – co z perspektywy okoliczności rozpatrywanej sprawy jest najistotniejsze – odmienne było brzmienie jego pkt 2. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, w stanie prawnym obowiązującym przed 1 września 2019 r., pracodawcom przysługiwało dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W realiach kontrolowanej sprawy skarżącej odmówiono dofinansowania uznając, że nie została spełniona przesłanka z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa oświatowego, to jest stwierdzając, że pracownik młodociany zatrudniony u skarżącej w celu przygotowania zawodowego nie zdał wymaganego tym przepisem egzaminu zawodowego. Skarżącej odmówiono przy tym przymiotu rzemieślnika, natomiast zatrudniony przez nią młodociany pracownik nie zdał egzaminu zawodowego, a egzamin czeladniczy. Wydając rzeczone rozstrzygnięcie organy oparły się o stan prawny obowiązujący od 1 września 2019 r.

W ocenie tut. Sądu powyższe stanowisko organów jest co najmniej przedwczesne. W sprawie nie tylko nie wyjaśniono okoliczności faktycznych, które pozwalają na przyjęcie, że konieczne jest sięgnięcie w niej do stanu prawnego obowiązującego od 1 września 2019 r., lecz ponadto dokonano błędnej wykładni art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego, zbyt pochopnie stosując w sprawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy.

Przepis art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego znowelizowany został na mocy art. 1 pkt 55 lit. a tiret pierwsze ustawy z 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245 ze zm.), w której nie zawarto w rozważanym zakresie przepisów przejściowych.

Jedynie w art. 101a tej ustawy nowelizującej, który dodany został do niej z dniem 3 grudnia 2019 r. na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z 16 października 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2248), przy zastosowaniu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa oświatowego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą zrównano na potrzeby nabycia prawa do dofinansowania egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie, o których mowa była w rozdziale 3b ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1457 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2019 r. z egzaminami zawodowymi, o których mowa w rozdziale 3b ostatnio wspomnianej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. (znowelizowanym przez art. 2 rzeczonej ustawy nowelizującej).

Przepis art. 101a ustawy nowelizującej nie rozstrzyga jednak, czy do stanu faktycznego istotnego dla wypełnienia hipotezy normy prawnej z art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, który rozpoczął się – przez zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego pomiędzy pracodawcą, a młodocianym pracownikiem – przed zmianą tego przepisu (to jest przed 1 września 2019 r.) i trwał po tej zmianie – poprzez kontynuowanie i ukończenie nauki zawodu w oparciu o zawartą umowę i zdanie egzaminu zgodnie z tą umową – należy stosować przepis w brzmieniu obowiązującym w dniu rozstrzygania o wniosku pracodawcy, który zawiera względem brzmienia obowiązującego do 1 września 2019 r. bardziej rygorystyczne kryterium przyznania dofinansowania, czy w brzmieniu obowiązującym w dniu, w którym doszło do ukształtowania stosunku prawnego między pracodawcą a młodocianym (zawarcia umowy), który to stosunek prawny zdeterminował zakres wzajemnych praw i obowiązków stron umowy o pracę celem przygotowania zawodowego w zgodzie z wymogami obowiązującymi w dniu jego nawiązania (zawarcia umowy) (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 690/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów A na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjmuje się, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji RP należy stosować normę względniejszą (por. wyroki NSA z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, z 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11, CBOSA).

W ocenie sadu orzekającego w niniejszej sprawie za nieakceptowalne z punktu widzenia praworządności, jak i sprawiedliwości uznać należy przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów w sposób, który prowadziłby do sytuacji, w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed 1 września 2019 r. wypełniając wynikające z tej umowy obowiązki i ponosząc koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony przez umowę, a następnie – z uwagi na brak przepisów intertemporalnych – zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia tego pracownika wskutek zmiany przepisów.

Podzielić trzeba wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zapatrywanie, zgodnie z którym w przypadku analizowanej zmiany art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego istotne racje aksjologiczne przemawiają za odstąpieniem od zasady stosowania przepisów nowego prawa (zob. m.in. prawomocne wyroki WSA w Poznaniu z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 236/21, w Gdańsku z 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 333/21, z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 757/21, w Olsztynie z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 276/22, z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 275/22, w Krakowie z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 252/22, w Warszawie z 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 690/22, CBOSA).

W orzecznictwie tym zwraca się uwagę – w powołaniu na zasadę sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP – na ratio legis art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, poprzez który ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej kształcenia młodocianych pracowników. Nie sposób pominąć przy tym, że w świetle preambuły do ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe: Oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji RP, a także wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie – respektując chrześcijański system wartości – za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości Ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędnego do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności.

W stanie prawnym obowiązującym przed 1 września 2019 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, zgodnie z którym jeżeli młodociany pracownik ukończy naukę zawodu złożeniem egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów regulujących zdawanie egzaminów kończących naukę zawodu, to spełniony zostanie warunek do uzyskania przez pracodawcę dofinansowania (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 271/09, z 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09; z 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17, CBOSA).

Analizowane przepisy mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych pracowników poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Pracodawca zawierając z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zasadnie licząc na uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia tego pracownika w świetle obowiązującego wówczas stanu prawnego, powinien mieć prawo uzyskania dofinansowanie na podstawie przepisów wtenczas obowiązujących. Podejmując decyzję w kwestii zawarcia umowy pracodawca kieruje się bowiem istniejącymi unormowaniami. W momencie zawarcia umowy, działając w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa, podejmuje działania i przyjmuje na siebie obowiązki, z których wywiązanie się powinno dawać mu prawo uzyskania dofinansowania.

W rozpatrywanym obecnie przypadku organy – dopuszczając się istotnego uchybienia wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – nie wyjaśniły okoliczności faktycznych, które pozwoliłyby stwierdzić, czy powinien w niej mieć zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym przed, czy od 1 września 2019 r., to jest nie wyjaśniły kiedy skarżąca zawarła z młodocianym pracownikiem P. M. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Daty zawarcia tej umowy nie sposób jednoznacznie ustalić w oparciu o jej treść, bowiem wpisano w niej, że została ona zawarta "w dniu 26.2019 r.". Jedynie znajdująca się na niej prezentata pochodząca od Zespołu Szkół Budowlano-Energetycznych, [...] [...], przy której widnieje data 21 sierpnia 2019 r. wskazuje, że do jej zawarcia mogło dojść przed 1 września 2019 r., co oznaczałoby, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie stan prawny także obowiązujący przed tą datą, nie zaś stan prawny obowiązujący po tej dacie, który został zastosowany przez organy. Okoliczności tych w sprawie jednak w żaden sposób nie wyjaśniono.

Wskazać jednocześnie trzeba, że błędne jest stanowisko Kolegium, które za istotną uznaje datę, w której rozpoczęto naukę zawodu młodocianego pracownika, nie zaś datę, w której zawarto umowę o pracę z tym pracownikiem. Rozpoczęcie nauki zawodu stanowi bowiem wyłącznie przystąpienie do wykonania uprzednio ukształtowanego mocą umowy stosunku prawnego między skarżącą a młodocianym pracownikiem. Wyraźnego podkreślenia natomiast wymaga, że to właśnie zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego expressis verbis wypełnia hipotezę normy prawnej, jaka wynika z art. 122 ust. 1 ab initio Prawa oświatowego. Dla rozstrzygnięcia w jakim brzmieniu przepisy mają być stosowane istotna pozostaje zatem data zawarcia umowy z młodocianym pracownikiem, nie zaś data jej wykonania.

Niezależnie od powyższego, a więc nawet gdyby w sprawie miał znaleźć zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r., uznać by trzeba – za stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych – że dokonując wykładni lit. a tego przepisu należy brać pod uwagę nie tylko jego literalne brzmienie, jak uczyniły w sprawie organy, lecz także posłużyć się należy dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej.

Skoro ustawodawca w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dopuszcza dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych pod warunkiem, że kwalifikacje takie posiada osoba przez niego zatrudniona, to nie sposób uznać, że w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego mowa jest wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle.

Trzeba zauważyć, że sam ustawodawca w przepisie tym nie odsyła wprost do ustawy o rzemiośle, a poprzez odesłanie do zdania egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle jako warunku przysługiwania pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia, jedynie do rozporządzenia określającego warunki powoływania komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 4 tej ustawy.

Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych do egzaminu czeladniczego izba rzemieślnicza dopuszcza osobę, która ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika jako młodociany pracownik.

Przenosząc powyższe na realia kontrolowanej sprawy zauważyć należy, iż w sytuacji gdy właściwy organ samorządu zawodowego, któremu w tym zakresie prawodawca powierzył działania związane z realizowaniem funkcji administracji publicznej dopuścił daną osobę do egzaminu czeladniczego, który młodociany pracownik zdał i uzyskał kwalifikacje zawodowe czeladnika w danej dziedzinie, to stwierdzić należy, iż realizująca zadania zlecone administracji państwowej komisja egzaminacyjna izby rzemieślniczej przyjęła, że kandydat ukończył naukę zawodu w trybie przewidzianym dla małoletnich uczących się zawodu od rzemieślnika.

Nie sposób także pominą regulacji zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, gdzie w § 3 wskazano, że pracodawca jest obowiązany zawrzeć z młodocianym na piśmie umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, stosownie do przepisów art. 195 § 1 Kodeksu pracy, w § 3a, że o zawarciu umowy, o której mowa w § 3, pracodawca zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego, a w przypadku pracodawcy będącego rzemieślnikiem - również izbę rzemieślniczą właściwą ze względu na siedzibę rzemieślnika, zaś w § 11 ust. 4, że młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż także Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach wskazywał, że jeśli na gruncie obowiązujących reguł wykładni możliwe są różne interpretacje określonego przepisu, organy stosujące prawo powinny ustalić jego rozumienie w taki sposób, aby możliwie najpełniej urzeczywistniać zasady i wartości konstytucyjne. Takimi zasadami są m.in. ochrona zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz pewności prawa. Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach podnosi, iż zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa "opiera się na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych. W ten sposób urzeczywistniana jest wolność jednostki, która według swoich preferencji układa swoje sprawy i przyjmuje odpowiedzialność za swoje decyzje, a także jej godność, poprzez szacunek porządku prawnego dla jednostki, jako autonomicznej, racjonalnej istoty (...)". Inaczej ujmując, "treść omawianej zasady sprowadza się do takiego stanowienia i stosowania prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań, oraz w przekonaniu, że jego działania podejmowane pod rządami obowiązującego prawa i wszelkie związane z tym następstwa będą także i później uznawane przez porządek prawny" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. K. 22/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 166, s. 904 – 905).

W takiej sytuacji jak zaistniała w kontrolowanej sprawie za sprzeczne z zasadami obowiązującymi w państwie prawnym, w tym w szczególności zasadą zaufania do władzy publicznej, zasadą informowania stron należałoby uznać takie działanie szeroko rozumianych organów władzy publicznej, które przyjmowałyby bez uwag zawiadomienie o zatrudnieniu młodocianego w celu przygotowania zawodowego w trybie przewidzianym dla adeptów rzemiosła, dopuszczały tegoż młodocianego do egzaminów kwalifikacyjnych przewidzianych dla osób uczących się zawodu od rzemieślnika, a następnie już po uzyskani u prze młodocianego pracownika odpowiednich kwalifikacji zawodowych, a więc osiągnięciu społecznie oczekiwanego celu jego kształcenia, odmawiałby pracodawcy przewidzianego prawem dofinansowania kosztów tegoż kształcenia, pod pretekstem, że pracodawca młodocianego nie jest rzemieślnikiem, iż pominięciem faktu, że dla wykształcenia tegoż młodocianego pracodawca ten poniósł koszty związane chociażby zapewnieniem kształcenia młodocianego przez osobę posiadającą potwierdzone kwalifikacje zawodowe w danej dziedzinie rzemiosła.

Nie sposób bowiem zaaprobować sytuacji, w której organy władzy publicznej (co obejmuje zarówno organy administracji, jak i organy działających na podstawie ustaw jednostek samorządu zawodowego) zastawiają swoistą pułapkę na obywatela, w ten sposób, że początkowo bez jakichkolwiek wątpliwości uznają, że przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika następować będzie w trybie właściwym dla rzemiosła, a następnie już po zdobyciu przez niego w tym trybie odpowiednich kwalifikacji zawodowych potwierdzonych zdanym egzaminem i otrzymanym świadectwem czeladniczym odmawiają dofinansowania procesu jego kształcenia, ze względu na to, że jego przygotowanie zawodowe i potwierdzenie kwalifikacji winno nastąpić w innym trybie, przewidzianym dla pracodawców nie będących rzemieślnikami.

Podsumowując stwierdzić należy, iż zważywszy na cel regulacji, przyjąć należy, że dofinansowanie kosztów kształcenia na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego przysługuje nie tylko pracodawcom będącym rzemieślnikami w rozumieniu ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle, ale również pracodawcom w imieniu których zakład pracy prowadzi albo u których zatrudniona jest osoba, która posiada kwalifikacje zawodowe, które umożliwiałyby uznanie jej za rzemieślnika, gdyby analogiczną działalność prowadziła samodzielnie i na własny rachunek.

W tym ostatnim względzie uznać zatem trzeba – jeżeli okazałoby się, że konieczne jest jednak sięgnięcie w sprawie po art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. – że organy dopuściły się w kontrolowanej sprawie nie tylko naruszenia art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię, lecz także naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie, czy skarżąca spełniała wymagane art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego warunki, jako pracodawca w imieniu którego zakład pracy prowadzi rzemieślnik, bądź który zatrudnia rzemieślnika.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni poglądy prawne wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania. Oznacza to przede wszystkim, że organ ten po pierwsze, w sposób jednoznaczny wyjaśni kiedy doszło do zawarcia przez skarżącą umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem P. M., aby zgodnie z powyżej wyrażoną oceną prawną zastosować w sprawie właściwy stan prawny (obowiązujący przed 1 września 2019 r., bądź od 1 września 2019 r.), po drugie, stosując nawet w sprawie stan prawny obowiązujący od 1 września 2019 r. wyjaśni, czy w imieniu skarżącej zakład pracy prowadzi rzemieślnik bądź czy skarżąca zatrudnia rzemieślnika i ponownie dokona oceny spełnienia przez skarżącą warunków do przyznania wnioskowanego dofinansowania.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w pkt II. sentencji wyroku.