Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 308/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 c par. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Teresa Randak (spr.), Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia Wójta Gminy M., utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm., powoływanej dalej jako k.p.a./ oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 64 c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm., powoływanej dalej jak u.p.e.a./ – postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A S.A. z/s W K., ul. [...] na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Wójta Gminy M. i obciążenia nimi wierzyciela, a przekazanego do rozpatrzenia według właściwości Dyrektorowi Izby Skarbowej w K..

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując w tym zakresie, że Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. – działając jako organ egzekucyjny – prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie w/w tytułów wykonawczych, wystawionych przez Wójta Gminy M.. Dokumenty te obejmowały zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za okres I-XII 2005 roku, a podstawę ich wystawienia stanowiła decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] Nr [...], opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności, zgodnie z postanowieniem wierzyciela z dnia [...].

Wszczynając postępowanie egzekucyjne organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącą wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank tj. w B S.A. w K..

Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanej Spółce w dniu 12 listopada 2010 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór zajęcia egzekucyjnego w dniu 15 listopada 2010 r.

Wskutek w/w czynności organ egzekucyjny w całości zrealizował tytuły wykonawcze z dnia [...] o numerach od [...] do [...].

Pismem z dnia 18.11.2010 r., A S.A. z/s w K. złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanej Spółki na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...], wystawionych przez Wójta Gminy M. Jako podstawę wniesionego zarzutu A wskazała art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. nieistnienie obowiązku.

Przy piśmie z dnia 25.11.2010 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. przesłał wierzycielowi – Wójtowi Gminy M. kserokopię zarzutu wniesionego przez zobowiązaną Spółkę, celem zajęcia stanowiska w formie postanowienia, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Z kolei pismem z dnia 29.11.2010 r. organ egzekucyjny zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności tj. B S.A. z/s w K. o zmianie wysokości zajęcia dokonanego zawiadomieniem z dnia 08.11.2010 r. Zawiadomienie to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i zobowiązanej Spółce w dniu 02.12.2010 r.

Wierzyciel, postanowieniem Nr [...] uznał zarzut za zasadny. W tej sytuacji, zawiadomieniem z dnia 01.12.2010 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. uchylił zajęcie z dnia [...] ze względu na zapłatę należności pieniężnej dochodzonej egzekucyjnie. Zawiadomienie to doręczono Spółce w dniu 03.12.2010 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził jego odbiór w dniu 06.12.2010 r.

W dniu 06.12.2010 r. do Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo z dnia 02.12.2010 r., w którym A S.A. zwróciła się do organu egzekucyjnego o rozliczenie środków pobranych w wyniku podjętych czynności egzekucyjnych do tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach od [...] do [...] i powiadomienie zobowiązanej Spółki o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Pismem z dnia 08.12.2010 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. poinformował

A S.A. o wysokości wyegzekwowanych należności pieniężnych, odsetek oraz kosztów egzekucyjnych odpowiednio do każdego z tytułów wykonawczych z dnia [...].

W dniu [...] do Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło postanowienie wierzyciela z tego samego dnia o Nr [...] ([...]), w którym Wójt Gminy M. uzupełnił stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez A S.A. w piśmie z dnia 18.11.2010 r. W postanowieniu tym wierzyciel uznał zarzuty zgłoszone przez zobowiązaną Spółkę, jednak w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż nieprawidłowo oznaczono okres przerwy w naliczaniu odsetek, który powinien być liczony od dnia 12.07.2010 r. Natomiast zdaniem wierzyciela prawidłowo wyliczono i wykazano kwotę odsetek za zwłokę w poz. 37,47,57,67 tytułów wykonawczych.

W dniu 23.12.2010 r. do Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo z dnia 20.12.2010 r. Nr [...] skierowane do wiadomości organu egzekucyjnego, w którym A S.A. złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na w/w postanowienie wierzyciela, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania zażaleniowego.

Pismem z dnia 23.12.2010 r. Nr [...] organ egzekucyjny wrócił się do Wójta Gminy M. o wskazanie, czy postanowienie z dnia [...] Nr [...], stało się ostateczne.

W dniu 28.12.2010 r. do Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo z dnia 22.12.2010 r. Nr [...], w którym A S.A. z/s w zwróciła się o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją administracyjną prowadzoną do tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr od [...] do Nr [...], wystawionych przez Wójta Gminy M..

Jednocześnie w dniu 13.01.2011 r. do Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo z dnia 10.01.2011 r. Nr [...], w którym A poinformowała organ egzekucyjny, że nie złożyła zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] o Nr [...], w którym Wójt Gminy M. uznał zarzut zgłoszony w piśmie z dnia 18.11.2010 r. na postępowanie egzekucyjne prowadzone do tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr od [...] do Nr [...] za uzasadniony. Wobec czego stało się ono ostateczne z dniem 07.12.2010 r. Informację tę potwierdził Wójt Gminy M., w piśmie z dnia 11.01.2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. uznał za zasadny zarzut wniesiony pismem z dnia 18.11.2010 r. przez A S.A. z/s w K. i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr od [...] do Nr [...] wystawionych przez Wójta Gminy M..

Ponadto, postanowieniem z tego samego dnia organ egzekucyjny – po rozpoznaniu wniosku A S.A. – działając na podstawie art. 17, art. 64c § 3 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych z dnia [...] na łączną kwotę [...] zł. i obciążył nimi wierzyciela tj. Wójta Gminy M. wraz z odsetkami ustawowymi.

Wójt Gminy M. zaskarżył zarówno postanowienie w sprawie umorzenia postępowania, jak i określenia wysokości kosztów egzekucyjnych oraz obciążenia nimi wierzyciela. Wójt Gminy M. nie zgodził się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego dot. wadliwości wystawionych tytułów wykonawczych i przywołał jednocześnie art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, stwierdzając że wszystkie wskazane w/w przepisie elementy zostały spełnione. Wierzyciel stwierdził ponadto, że organ egzekucyjny potwierdził zasadność tego twierdzenia oceniając te dokumenty w trybie art. 29 ustawy egzekucyjnej, nie stwierdzając braków w wymogach stawianych tym dokumentom przez art. 27 ustawy. Przywołując treść art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej stwierdził, że zawarte w nim stwierdzenie o niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji przez wierzyciela musi nastąpić prawomocnym rozstrzygnięciem innego organu lub sądu co w sprawie A S.A. nie miało miejsca. Zdaniem wierzyciela, błędne określenie daty, od której naliczono przerwę zaległości odsetkowej dotyczyło tylko jednego dnia, a kwotę odsetek wskazano w tytułach wykonawczych prawidłowo. Zatem brak podstaw do uznania, że z tej przyczyny egzekucja co do całości została wszczęta w naruszeniem przepisów prawa. Końcowo Wójt Gminy M. podkreślił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem, natomiast nieprawidłowość w tytułach wykonawczych nie może być uznana za wadę.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności wskazał na podstawę prawną wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia, wskazując, że zgodnie z art. 64 c § 3 u.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 64c § 7 wyżej ustawy). Nie zgadzając się z argumentacją wierzyciela oraz dokonując ponownego opisu dotyczącego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej zaakcentował, że A S.A. zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku, który zgodnie z regulacją ustawową wymagał zajęcia stanowiska wierzyciela, wyrażonego w formie postanowienia. Wójt Gminy M. wypowiedział się w tym zakresie w postanowieniu z dnia [...] Nr [...] uznając zgłoszony zarzut za zasadny, w zakresie w jakim podnosiła go zobowiązana Spółka. Przyznał bowiem zarówno nieprawidłowo oznaczony początkowy dzień przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę, jak i konsekwentnie – nieprawidłowo naliczoną kwotę tychże odsetek. W oparciu o w/w stanowisko wierzyciela, ostateczne od dnia 07.12.2010 r., którym organ egzekucyjny jest związany (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej), Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. uznał zarzuty Spółki za zasadne i postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] Nr [...]. Zatem fakt bezprawnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego z wniosku Wójta Gminy M. został potwierdzony ostatecznym postanowieniem organu nadzoru.

Powyższe – zdaniem organu – wypełniło dyspozycję przepisu art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, czyniąc wierzyciela odpowiedzialnym za niezgodne z prawem działanie w powyższym zakresie i obciąża powstałymi i pobranymi od zobowiązanej Spółki kosztami egzekucyjnymi. Wbrew twierdzeniom wierzyciela ustawa egzekucyjna nie przewiduje, przy określeniu wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, możliwości uwzględnienia stopnia i zakresu jego przyczynienia się do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wierzyciel – Wójt Gminy M. – zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie:

1. art. 64c § 3 w związku z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych zawierających wady,

2. art. 6 i art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące i nierzetelne rozpatrzenie materiami dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Uzasadniając skargę przedstawiono przebieg postępowania egzekucyjnego w tym zakresie akcentując, że po przeprowadzeniu dokładnej analizy i otrzymaniu środków wyegzekwowanych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. uznał za stosowne uzupełnienie swojego stanowiska w sprawie zarzutów i wydał postanowienie nr [...] z dnia [...], w którym poinformował, iż prawidłowo została wyliczona i wykazana kwota odsetek za zwłokę w pozycjach : 37.47,57,67 tytułów wykonawczych. Kwota nienależnie wyegzekwowanych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. odsetek została zwrócona podatnikowi (przelew dnia 06.12.2010 r. [...] zł. oraz 14.12.2010 r., po ostatecznym rozliczeniu kwot przekazanych przez organ egzekucyjny kwota [...] zł.). W w/w postanowieniu Wójt Gminy M. wskazał także, iż postępowanie egzekucyjne należy umorzyć jedynie w części, tzn. do wysokości nienależnie wyegzekwowanych odsetek za zwłokę.

A S.A. bowiem tylko tym zakresie poniosła zarzut, natomiast nie kwestionowała zobowiązania głównego ani pozostałych odsetek. Skarżący wskazał, że do dnia wnoszenia skargi, zażalenie A S.A. na w/w postanowienie nie zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Wierzyciel wskazał także, że na postanowienie [...] z dnia [...] Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji uznające za zasadne złożone zarzuty i umarzające postępowanie w sprawie – wniesiona została skarga do WSA w Gliwicach.

Kontynuując, wierzyciel podniósł, że ustalenia Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące wad tytułów wykonawczych są sprzeczne z treścią art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącego, podanie nieprawidłowej kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie skutkuje wadliwością tytułu wykonawczego, gdyż nie jest elementem wymienionym w art. 27 § 1 w/w ustawy. Strona skarżąca zacytowała przepis art. 27 § 1 pkt 3 ustawy, podkreślając, iż wymogi z niego wynikające zostały objęte spornymi tytułami wykonawczymi. Znalazło to potwierdzenie w działaniu organu egzekucyjnego, który w przedmiotowej sprawie:

- dokonał oceny, o której mowa w art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji,

- stwierdził, iż przedłożone tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- wszczął postępowanie egzekucyjne w dniu 12 listopada 2010 r. przez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zajęciami wierzytelności,

- zakończył, poprzez wyegzekwowanie całości dochodzonej należności w dniach: 17.11.2010 r., 18.11.2010 r., 19.11.2010 r., 22.11.2010 r., 23.11.2010 r., 24.11.2010 r., 25.11.2010 r.,26.11.2010 r.,29.11.2010 r.

Warunkiem koniecznym do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest wskazanie w sposób jednoznaczny i przekonujący, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art.64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl tego przepisu "jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a". Uznanie zaś tytułów wykonawczych za niezgodne z prawem musi nastąpić prawomocnym rozstrzygnięciem innego organu lub sądu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23.06.2008 r. (sygn. akt I SA/Kr 273/08), stwierdzając w uzasadnieniu. "przepis art.64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczy takich wypadków, których niezgodność z prawem została stwierdzona orzeczeniem właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy jest niezgodny z prawem". Na taką interpretację wskazuje także przepis art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Dodatkowo w przypadku obciążenia wierzyciela kosztami należy wykazać, iż niezgodność z prawem została przez niego spowodowana. W orzecznictwie pojawia się również definicja niezgodnego z przepisami ustawy prowadzenia egzekucji. Oznacza ono podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo braku podstaw prawnych do ich przeprowadzenia – wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27.02.2008 r., sygn. akt I SA/GL 711/07. Niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie egzekucji oznacza sytuację, w której organ egzekucyjny wykazał czynność opisaną w art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej mimo istnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 § 2 tej ustawy.

W przedmiotowej sprawie niezgodność z przepisami ustawy zdaniem organu egzekucyjnego, polegała na wadzie prawnej tytułów wykonawczych, a konkretnie na nieprawidłowym określeniu dnia przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę. Wierzyciel zaakcentował, że tytuły wykonawcze nr [...],[...] i [...] z dnia [...] zawierały wszystkie wymagane w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej elementy. Błędne określenie daty, od której liczono przerwę w zaległości odsetkowej dotyczyło wyłącznie jednego dnia, a w tytułach wykonawczych prawidłowo wskazano kwotę odsetek. Zdaniem skarżącego brak zatem podstaw do uznania, iż z tego tytułu egzekucja co do całości została wszczęta z naruszeniem przepisów prawa.

Skarżący ponownie podkreślił, że zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznanie zarzutu za zasadny winno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego, jednakże wyłącznie w części wyznaczonej granicami zarzutu zobowiązanej. Zarzut ten dotyczył w badanej sprawie objęcie w części nieistniejącego obowiązku w zakresie nienależnie pobranych odsetek za zwłokę.

Końcowo, autor skargi podniósł, że w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie całościowego umorzenia postępowania egzekucyjnego przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawie częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30.04.2008 r. sygn. akt II SA/Gd 750/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 24.06.2008 r. sygn. akt II SA/Lu 164/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 23.10.2008 r. sygn. akt II SA/Lu 509/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19.11.2009 r. sygn. akt I SA/GL 418/09 oraz wyrok NSA z dnia 30.09.2009 r. sygn. akt II OSK 1462/08 i z dnia 05.02.2010 r. sygn. akt II OSK 273/09.

Strona skarżąca wniosło o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A S.A. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Wójta Gminy M. i obciążenia nimi wierzyciela.

Strona skarżąca – kwestionując zasadność tego rozstrzygnięcia – akcentowała głównie dwie okoliczności tj. niezasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz w konsekwencji niezasadność obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wypada także wskazać, że:

– po pierwsze, stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia pozostaje poza sporem,

– po drugie, że tut. Sąd wyrokiem z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 307/11 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] Nr [...] utrzymujące w mocy –postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A S.A. z/s W K., ul. [...] na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Wójta Gminy M..

Uchylając w/w postanowienia, Sąd wskazał m.in., że art. 34 § 4 nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, a warunki umorzenia winny zostać zweryfikowane na podstawie art. 59. Innymi słowy mówiąc umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, stanowić musi jedną z form umorzenia wymienioną w art. 59. wskazał ponadto, że wbrew stanowisku organu nadzoru oraz uczestnika postępowania, częściowe uwzględnienie wykonania nałożonego obowiązku, stanowi podstawę częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy). Dodatkowo podniósł, "że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem mocno sformalizowanym, a uprawnienia zobowiązanego ściśle określone. Wypada przy tym zaakcentować, że organ egzekucyjny nie posiada uprawnienia do działania z "urzędu", a zatem nie może też wyjść poza ramy/zarzuty zobowiązanego. Skoro w badanej sprawie zobowiązana Spółka kwestionowała zasadność prowadzenia egzekucji do kwoty [...]zł. tj. nienależnych w niewielkiej części odsetek nie zgłaszając zarzutu co do prawidłowości jej prowadzenia do kwoty [...] zł., a wynikającej z decyzji z dnia [...] określającej zobowiązanej Spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2005 r., to organ egzekucyjny – nie był uprawniony do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w całości. Takie działanie organu de facto było działaniem na szkodę wierzyciela, domagającego się wyegzekwowania należnego na jego rzecz świadczenia pieniężnego. Nie weryfikując – w postępowaniu zażaleniowym – tego stanowiska organ nadzoru tj. Dyrektor Izby Skarbowej naruszył prawo, w sposób uzasadniający wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia".

Podkreślił ponadto, że "skargi kasacyjne organu oraz uczestnika postępowania na wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 418/09 z dnia 19 listopada 2009 r. zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FSK 585/10. NSA za prawidłowe uznał stanowisko tut. Sądu, iż art. 34 § 4 u.p.e.a. nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania w administracji. Umorzenie bowiem na podstawie tego przepisu może nastąpić w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. Tym samym, Sąd ten przesądził zasadniczy przedmiot sporu, a to taki, że przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. – w sytuacji, gdy tylko część obowiązku nie istnieje, a została objęta tytułem wykonawczym, stanowiącym przedmiot zarzutu – uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, w jakiej zarzut jest zasadny, a nie całego prowadzonego postępowania".

Akceptując pogląd wyrażony w w/w wyroku, Sąd za zasadny uznaje zatem zarzut naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a., przy czym – co wymaga podkreślenia – w powiązaniu/w związku z przyjętą przez organ podstawą zastosowania art. 64 c § 3 u.p.e.a. Jak wskazał bowiem organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. uznał zarzuty Spółki za zasadne i postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] Nr [...]. Zatem fakt bezprawnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego z wniosku Wójta Gminy M. został potwierdzony ostatecznym postanowieniem organu nadzoru, a to uzasadniało obciążenie wierzyciela/skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 64 c § 3 u.p.e.a.

W sytuacji natomiast uchylenia przez Sąd w/w postanowienia, cała argumentacja zaskarżonego postanowienia, a zwłaszcza zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego, traci zasadność.

Pozostaje zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 64 c § 3 u.p.e.a. i zgodnie z prawem obciążył wierzyciela kosztami prowadzonej egzekucji. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a.

W tym miejscu warto zauważyć, że ustalenie, iż niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel ciąży na organie egzekucyjnym wydającym stosownej treści postanowienie. Organ egzekucyjny musi wykazać, że nikt inny tylko wierzyciel spowodował sprzeczne z przepisami ustawy egzekucyjnej wszczęcie a następnie prowadzenie egzekucji.

Niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie egzekucji oznacza sytuację, w której organ egzekucyjny wykonał czynność opisaną w art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej mimo istnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 § 2 tej ustawy nieznanych organowi egzekucyjnemu, z wyłączeniem przypadku wymienionego w art. 64c § 2 ustawy egzekucyjnej. Niezgodne z przepisami ustawy prowadzenie egzekucji to podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo braku podstaw prawnych do ich przeprowadzenia.

W warunkach opisanych w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej zarówno niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie jak i prowadzenie egzekucji musi być spowodowane działaniem lub zaniechaniem wierzyciela, a więc takim jego postępowaniem, które narusza przepisy ustawy nakazujące lub zakazujące wierzycielowi podejmowania określonych czynności przed lub w trakcie prowadzonej egzekucji. W badanej sprawie, całość argumentacji organu egzekucyjnego i organu nadzoru została oparta o fakt, że ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej, skutecznie zostało umorzone postępowanie egzekucyjne. Organy w tej sprawie – nie badając przesłanek określonych w art. 64 c § 3 w/w ustawy – w sposób automatyczny przyjęły, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, przesądza o niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji z winy wierzyciela. Wyeliminowanie zatem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z obrotu prawnego przesądza o konieczności wyeliminowania także postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż to ostatnie postanowienie, oparte zostało o fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na marginesie należałoby podnieść, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika uczestnika postępowania ( podniesionym na rozprawie ), że o niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji świadczy fakt uznania przez wierzyciela zasadności zarzutu do kwoty [...] zł. wyegzekwowanej z tytułu odsetek. Pełnomocnik zdaje się bowiem nie zauważać, że zarówno wszczęcie, jak i prowadzenie egzekucji co do należności głównej tj. kwoty [...] zł. nie było przedmiotem sporu, zatem obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi związanymi z wyegzekwowaniem tej kwoty naruszało art. 64 c § 3 u.p.e.a., gdyż w tym zakresie nie można mówić o wszczęciu i prowadzeniu egzekucji niezgodnie z prawem z winy wierzyciela.

Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji ustali czy organ egzekucyjny – obciążając wierzyciela – kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego wykazał istnienie przesłanek określonych w art. 64 c § 3 u.p.e.a. tj. czy wykazał, że to Wójt Gminy M. był winien bądź to niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego bądź niezgodnego z prawem jej prowadzenia, ze wskazaniem okoliczności, które zdecydowały o wypełnieniu tych przesłanek. Dodatkowo odniesie się do wszystkich podniesionych w zażaleniu kwestii i dokona ich analizy.

Na koniec wypada powtórzyć, że dla zastosowania przepisu art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poza innymi opisanymi tam przesłankami, konieczne jest stanowcze ustalenie, że niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, a nie żaden inny podmiot. W myśl przepisów ustawy egzekucyjnej gospodarzem tego postępowania jest organ egzekucyjny, na którym ciążą określone obowiązki, w tym czuwanie nad prawidłowym jego przebiegiem.

Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ egzekucyjny i organ drugiej instancji naruszyły art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nadto reguły postępowania nakazujące tym organom działanie zgodne z prawem i na podstawie rzetelnie zgromadzonego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego. Obciążając bowiem Wójta Gminy M. z tytułu całości należnych organowi kosztów egzekucyjnych, de facto nie wziął pod uwagę i nie ocenił okoliczności, że kwota wynikająca z decyzji organu a dochodzona spornymi tytułami wykonawczymi pozostawała poza sporem, a tym samym zarówno wszczęcie, jak i prowadzenie egzekucji w tym zakresie, nie wyczerpywało przesłanki określonej w art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

.