Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 872/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Marta Laskowska Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2006 r. sprawy ze skargi Państwowego Przedsiębiorstwa [...] P. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Państwowego Przedsiębiorstwa [...] "P." Dyrekcji Okręgu [...] w K., zwanej dalej "P.", o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2004 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia "P." Dyrekcja Wojewódzka w K. – w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2 , położonej w D. oraz uzupełniającej decyzji dotyczącej tej działki.

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) przez P. Dyrekcję Wojewódzką w K. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w różnych miejscowościach wymienionych w tej decyzji, w tym działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w D., oraz nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tych gruntach. Decyzją z dnia [...] lutego 1992 r. nr [...] Wojewoda [...] ustalił odpłatność za nabyte na własność budynki i urządzenia położone na działce nr [...].

Pismem z dnia 23 września 2003 r. S. T. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o uwłaszczeniu w części dotyczącej działki nr [...] wskazując na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2003 r. stwierdzającą, że nieruchomość położona w D. nie podlegała działaniu przepisów o reformie rolnej. Postępowanie nadzorcze zostało zawieszone ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] do czasu rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg Gminy D. i Samodzielnego Publicznego Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej w D. Po oddaleniu tych skarg wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt IV SA 2560/03 Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie nadzorcze, a następnie decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia "P." Dyrekcja Wojewódzka w K. – w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w D. oraz uzupełniającej decyzji z dnia [...] lutego 1992 r. dotyczącej tej działki.

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru wskazał, że z treści art 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. wynika, że uwłaszczenie następowało z dniem 5 grudnia 1990 r. na rzecz państwowych osób prawnych posiadających w zarządzie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy; uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich. Zgodnie z ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. Nr 54, poz. 275) w dniu 5 grudnia 1990 r. państwową osobą prawną była państwowa jednostka organizacyjna "P.", natomiast Wojewoda [...] stwierdził uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością Dyrekcji Wojewódzkiej w K., a więc jednostki organizacyjnej osoby prawnej - "P.". Jednostka organizacyjna osoby prawnej nie posiadała osobowości prawnej, a zatem nie mogła być podmiotem uwłaszczenia. Oznacza to, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ rażąco narusza powołany art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Nie zachodzą w tej sprawie nieodwracalne skutki prawne.

P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniając, że stroną w postępowaniu uwłaszczeniowym nie była Dyrekcja Wojewódzka w K., jak wskazano w decyzji, lecz P. działająca przez Dyrekcję Wojewódzką w K. jako swoją jednostkę organizacyjną występującą w ramach odpowiedniego umocowania.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2004 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. podtrzymując argumentację zawartą w jej uzasadnieniu. Organ zwrócił uwagę, że z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2003r. wynika, że parcelę nr [...], która weszła w skład działki nr [...] przejęto na rzecz Państwa w trybie przepisów o reformie rolnej, jednak nie podpadała ona pod działanie tych przepisów. Organ wskazał nadto, że decyzja ta wywołuje skutki ex tunc. Rozważania, czy wobec w/w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, mogą być jednak, zdaniem Ministra Infrastruktury, pominięte w związku z inną okolicznością mającą cechy rażącego naruszenia prawa, tj. uwłaszczenie jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. W dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną posiadała wyłącznie państwowa jednostka organizacyjna "P.", natomiast Wojewoda [...] stwierdził uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością Dyrekcji Wojewódzkiej w K. Stanowi to rażące naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r.

Na decyzję Ministra Infrastruktury P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przez organ nadzoru art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez błędne przyjęcie, że decyzja uwłaszczeniowa rażąco naruszyła prawo. Użyty w decyzji Wojewody [...] zwrot wskazujący na P. – Dyrekcję Wojewódzką w K. jako podmiot uwłaszczony, należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską, stroną zaś postępowaniu uwłaszczeniowym była P. działająca przez Dyrekcję Wojewódzką w K. jako swoją jednostkę organizacyjną występującą w ramach odpowiedniego umocowania. Natomiast państwowa jednostka organizacyjna "P." bezsprzecznie posiadała osobowość prawną, co wynikało z art. 36 § 1 ustawy o łączności oraz wpisu w rejestrze przedsiębiorstw państwowych prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Pragi Wydział VII Cywilny dla Spraw Rejestrowych. Wspomniana omyłka pisarska ówczesnego Wojewody [...] stanowiła jedynie doprecyzowanie strony postępowania uwłaszczeniowego, przez co nie kwalifikuje się jako wystarczająca do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż jest to wada nieistotna, która może być rektyfikowana. Zdaniem skarżącej, istotne skutki prawne wywołał wpis praw nabytych przez skarżącą w księdze wieczystej. Te skutki powodują, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, iż decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził ponadto, iż nietrafny jest pogląd, że stwierdzenie uwłaszczenia jednostki organizacyjnej państwowej osoby prawnej stanowi wadę nieistotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem oceny dokonywanej przez Sąd jest ustalenie, czy organ administracji właściwy do rozpoznania sprawy nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzorczym, a jego przedmiotem była decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. - w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w D. oraz uzupełniająca ją w zakresie odpłatności za budynki decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. Poza sporem jest, że decyzja uwłaszczeniowa stwierdzała uwłaszczenie P. – Dyrekcji Wojewódzkiej w K. Nie budzi też jakichkolwiek wątpliwości, że tak określona jednostka organizacyjna nie była zdolna nabyć praw rzeczowych do nieruchomości, tj. prawa użytkowania wieczystego do gruntu i własności budynków, ponieważ nie posiadała osobowości prawnej. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o łączności osobowość prawną posiadał podmiot, którego nazwa brzmiała: "Państwowa jednostka organizacyjna "P.". Nietrafne jest stanowisko skarżącej, że w powyższy sposób Wojewoda [...] oznaczył jedynie stronę postępowania administracyjnego, którym – stosownie do ustawy o łączności oraz statutu - mogła być jednostka organizacyjna osoby prawnej; podmiotem zaś, który prawa nabył, była "P.". Wyjaśnić należy, że jednostka organizacyjna P. jest jedynie elementem struktury organizacyjnej osoby prawnej i nie posiada zdolności do nabywania praw rzeczowych ani na własny rachunek, ani też na rzecz osoby prawnej. Tym samym nie mogła być stroną postępowania dotyczącego powstania tych praw. Jedynie dla ustalenia właściwości sądu w sprawach z powództwa przeciwko P., zgodnie z art. 41 ustawy o łączności, miała znaczenie siedziba jednostki organizacyjnej, według której wytacza się powództwo.

Nietrafny jest także pogląd, iż jako oczywistą omyłkę należy traktować wskazanie w decyzji uwłaszczeniowej P. – Dyrekcji Wojewódzkiej w K. jako podmiot uwłaszczony. Rektyfikacja decyzji poprzez jej sprostowanie w trybie art. 113 kpa może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji takich jak błąd pisarski lub rachunkowy albo inna oczywista omyłka. Błędne oznaczenie podmiotu, którego praw lub obowiązków dotyczy decyzja, nie jest wadą, która może być usunięta w tym trybie, ponieważ dotyczy istotnych elementów decyzji. Wada decyzji polegająca na nieprawidłowym określeniu któregoś z istotnych jej elementów może być usunięta jedynie w drodze zmiany decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 12.11.2002 r. sygn. akt IV SA 136/02, M. Prawn. 2002/24/1108). Odnosząc zaś powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynku przez jednostkę organizacyjną państwowej jednostki organizacyjnej "P.", stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 września 1990 r., a zatem ocena legalności tej decyzji przez Ministra Infrastruktury jest prawidłowa.

Należy jednak zwrócić uwagę, iż nie było podstaw do uchylenia się przez Ministra Infrastruktury od oceny okoliczności, na którą wskazał wnioskodawca postępowania nadzorczego, a mianowicie stwierdzenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Ta okoliczność miała decydujące znaczenie dla ustalenia, czy nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a to było zasadniczą przesłanką uwłaszczenia na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Ostateczna decyzja stwierdzająca, że nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, wywołuje skutek ex tunc, co oznacza że Skarb Państwa nie nabył własności tej nieruchomości. Nie mogło zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. dojść do uwłaszczenia z mocy prawa, jakiejkolwiek państwowej osoby prawnej. Okoliczność, że w dniu wydania przez Wojewodę [...] decyzji uwłaszczeniowej nie była znana treść ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie ma znaczenia dla rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Ten rzeczywisty stan prawny Wojewoda [...] obowiązany był przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej zanalizować pod kątem zachowania praw osób trzecich (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r.), zważywszy nadto, że to Wojewoda [...] był organem właściwym do orzekania, czy nieruchomość pozostawała poza działaniem dekretu o reformie rolnej.

Pominięcie tych rozważań przez Ministra Infrastruktury, aczkolwiek nieuzasadnione, nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. w części odnoszącej się do działki ewidencyjnej nr [...], a także decyzji tego organu z dnia [...] lutego 1992 r., jest zgodne z prawem.

Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.