Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1251/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

II SA/Wa 1251/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 10 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.) Protokolant Łukasz Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2006 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] zł. ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Wa 1251/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (GIODO) odmówił uwzględnienia wniosku A. M. o stwierdzenie naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] oraz Dom Maklerski [...] w W. przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą", a także o nakazanie tym podmiotom usunięcia jego danych. Organ poczynił następujące ustalenia faktyczne w sprawie:

Pismem z dnia 15 września 2005 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] (Naczelnik), w celu ewentualnego wykorzystania w postępowaniu podatkowym, informację z dnia [...]sierpnia 2005 r. uzyskaną z Domu Maklerskiego [...] (Dom lub DM[...]) w sprawie dochodu uzyskanego w 1999 r. podlegającego opodatkowaniu z odpłatnego nabycia akcji pracowniczych Banku [...] w W. Do przedmiotowego pisma z 15 września 2005 r. została dołączona lista osób, zawierająca m.in. dane osobowe skarżącego. Pismem z dnia 13 października 2005 r. Naczelnik, powołując się na art. 82 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2002 r. w sprawie informacji podatkowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1489 ze zm.), zwrócił się do DM[...] o uzupełnienie danych przekazanych na żądanie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w zakresie ilości akcji pracowniczych zbytych w 1996 r. W piśmie z 13 października 2005 r. Naczelnik zwrócił się o udostępnienie informacji dotyczących 13 podatników, w tym skarżącego. Informacji tych Dom udzielił pismem z dnia 16 listopada 2005 r. Kopia tego ostatniego pisma oraz kopia pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] została następnie włączona do akt postępowań podatkowych, w tym do akt dotyczących skarżącego. GIODO stwierdził ponadto, że do Naczelnika nie wpłynęło żądanie skarżącego o udzielnie mu informacji, o których mowa w art. 33 ustawy o ochronie danych osobowych.

Odnośnie oceny prawnej powyższych okoliczności organ uznał, że Naczelnik był uprawniony do pozyskania danych skarżącego na podstawie art. 82 § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej, Dom zaś był zobowiązany do ich przekazania. Zaszła zatem przesłanka do przetwarzania (przekazania i pozyskania) danych osobowych skarżącego przez te dwa podmioty w oparciu o art. 23 ust. 1 punkt 2 ustawy. Mając na uwadze m.in. systematykę Ordynacji podatkowej GIODO ocenił, że w tym przypadku nie miał zastosowania art. 182 i 183 tej ustawy, lecz właśnie art. 82 ust. 1 punkt 1. Stosownie natomiast do art. 293 § 2 punkt 5 Ordynacji pracownicy urzędów skarbowych są uprawnieni do przetwarzania informacji, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy skarbowej. Zarzut skarżącego, że Naczelnik udostępniał te dane pracownikom, nieuprawnionym do dostępu do danych objętych tajemnicą skarbową, organ uznał zatem za bezpodstawny.

Co do zarzutu skarżącego sformułowanego w toku postępowania, iż Naczelnik nie wypełnił obowiązków informacyjnych z art. 25 ust. 1 ustawy, organ wskazał na ust. 2 punkt 5 tego przepisu, który zwalnia z obowiązku informacyjnego podmioty publiczne działające na podstawie przepisów prawa. Nie było też podstaw do wypełniania tego obowiązku z art. 33 ustawy, gdyż skarżący takiego wniosku do Naczelnika nie składał.

Odnośnie żądania nakazania usunięcia przez Dom danych skarżącego organ wskazał na § 89 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2005 r. w prawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych oraz banków powierniczych (Dz. U. z 2006 r. Nr 2, poz. 8), według którego firma inwestycyjna, w tym np. dom maklerski, powinna archiwizować stosowne dokumenty przez co najmniej 5 lat. Jest to – w ocenie organu – okres minimalny, który stosownie do potrzeb firmy, wynikających np. z pewności i bezpieczeństwa obrotu prawnego i gospodarczego, może być przez firmę przedłużony. Nie jest też możliwe nakazanie usunięcia danych przez Naczelnika, gdyż obowiązek ich archiwizowania wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673 ze zm.).

Dane skarżącego pozyskane przez Naczelnika nie zostały ponadto włączone do odrębnego zbioru danych osobowych, dlatego jako bezpodstawny organ ocenił zarzut strony, iż dane te są przetwarzane w zbiorze, który nie został zgłoszony do rejestracji GIODO.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący ocenił, że wnosił o przeprowadzenie przez organ trzech odrębnych postępowań administracyjnych, tzn.: 1) o nakazanie usunięcia danych przez Dom, 2) o nakazanie usunięcia danych pracowników i byłych pracowników, którzy sprzedali akcje [...] i zakazanie ich udostępniania organom podatkowym, 3) o stwierdzenie naruszenia ustawy przez Naczelnika i usunięcie tych danych i zbiorów danych powstałych w sposób niezgodny z prawem. Swoimi żądaniami wszczął więc trzy postępowania, i w każdym organ powinien wydać odrębną decyzję. Ponadto skarżący zauważył, że w toku postępowania złożył wniosek o przesłuchanie wielu osób, w tym np. Ministra Finansów i pracowników Ministerstwa Finansów, dyrektorów urzędów skarbowych w W., ekspertów w dziedzinie prawa podatkowego. Dowody te miały wykazać, że stosowanie do art. 82 Ordynacji podatkowej w jego sprawie było nieuprawnione, a także, że organy publiczne były zaangażowane w proces nielegalnego pozyskiwania danych, ale organ odmówił uwzględnienia tego wniosku. Nie przesłano mu też kopii żądanych dokumentów z akt sprawy, przez co naruszono art. 7, 8, 9, 10, 73 § 2 Kpa. Uznał też, że decyzja GIODO nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez art. 107 § 3 Kpa. Ocenił, że art. 82 Ordynacji podatkowej może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy pozyskiwanie danych nie dotyczy danych zawartych na rachunkach bankowych i maklerskich. W tych przypadkach, gdy chodzi o dane z tych rachunków, zastosowanie powinien mieć art. 182 – 185 Ordynacji. Wymaga się wówczas, aby nastąpiło wcześniejsze wszczęcie postępowania podatkowego, a – dodatkowo – sama strona tych informacji nie udzieliła lub były one niepełne. W niniejszej sprawie te warunki zastosowania art. 182 § 1 Ordynacji nie wystąpiły. Nie było więc żadnych podstaw do żądania przez Naczelnika danych skarżącego od Domu, ani ich przekazania przez Dom. Postępowanie podatkowe było bowiem następstwem przekazania danych przez Dom, a skarżący nie odmówił sam ich przekazania. Naruszono więc art. 182 i 297 Ordynacji, a przez to także art. 1 ust. 1 ustawy, art. 23 ust. 1 punkt 1 i 2 ustawy, doszło też do naruszenia przepisu karnego - art. 51 ust. 2 ustawy. Doszło też, w ocenie skarżącego, do naruszenia art. 159 obowiązującej w 2005 r. ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, statuującego obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej m.in. przez osoby wchodzące w skład organów domu maklerskiego. Skarżący ponownie odwołał się do prezentowanej przez siebie wykładni art. 182 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, powołał się też na literaturę przedmiotu potwierdzającą jego rozumienie tego przepisu. Skarżący ponowił też zarzut naruszenia art. 25 i 33 ustawy. Uznał, że urzędnicy Urzędu Skarbowego [...] nie byli podmiotem postępowania sprawdzającego wymaganego przez ustawę o ochronie informacji niejawnych, co oznacza, że akta postępowań podatkowych, w tym jego akta, były udostępniane nieuprawnionym osobom, a Naczelnik nie zarejestrował w GIODO stworzonego przez siebie zbioru danych osobowych. Ponadto w piśmie z dnia 10 stycznia 2007 r. skarżący m.in. powołał się na wyrok WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. I SA/Gd 333/06, który w analogicznej, jak niniejsza sprawie uznał, że pozyskanie danych w trybie art. 82 § 1 Ordynacji było bezprawne.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. GIODO utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] października 2006 r. Organ powtórzył swoją argumentację. Wskazał, że nie prowadził postępowania dotyczącego danych osobowych pracowników i byłych pracowników [...], którzy sprzedali swoje akcje, a dotyczącego zakazu udostępniania tych danych organom podatkowym, a jedynie postępowanie dotyczące danych skarżącego. Organ odmówił jednak wydania takiego nakazu wobec danych skarżącego, gdyż nie stwierdził, aby były one przekazane i pozyskane wbrew prawu. Organ ocenił ponadto, że zgodnie z wnioskiem strony przeprowadził dwa postępowania – pierwsze - w sprawie przetwarzania danych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (postępowanie inne, niż niniejsze), a drugie – w sprawie przetwarzania danych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i Dom. Organ nie zgodził się z zarzutami o charakterze procesowym, powtórzył też swoje stanowisko co do wykładni Ordynacji podatkowej, ale nadto powołał się na wyrok NSA z 2 marca 2001 r., według którego GIODO nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i formalnego przez inne organy. Dlatego ocena, czy dopuszczalne było korzystanie z art. 82 Ordynacji przez Naczelnika, należała wyłącznie do jego kompetencji, a GIODO w tę ocenę nie mógł ingerować, czy też jej podważać. Zgłaszane wnioski dowodowe nie zostały uwzględnione albo dlatego, że nie miały znaczenia dla sprawy, a organ nie może badać działań stron postępowania nie dotyczących bezpośrednio kwestii ochrony danych osobowych (tak uzasadniono odmowne postanowienie dowodowe z [...] sierpnia 2006 r.), albo też dlatego, że zostały zgłoszone dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oceniając znaczenie wyroku WSA w Gdańsku dla tej sprawy organ uznał, że wyrok ten ma znaczenie jedynie pomocnicze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] maja 2007 r. skarżący powtórzył swoje stanowisko zaprezentowane w toku postępowania administracyjnego. Dodatkowo podniósł, że Ordynacja podatkowa nie przewiduje wszczęcia i prowadzenia zbiorowych postępowań podatkowych. Dlatego pozyskanie jego danych przez Naczelnika i przekazanie ich przez Dom było nielegalne. Wskazał, że w odwołaniu od decyzji podatkowej Naczelnika z [...] grudnia 2005 r. zawarł wyraźne żądanie udzielenia mu informacji, tj. wykazu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zgodnie z art. 33 i 34 ustawy. Ponowił wobec GIODO zarzut wadliwej interpretacji Ordynacji podatkowej i obowiązującego w 2005 r. Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi (art. 159 i 160 tego Prawa), niezasadnego oddalenia wniosków dowodowych, uznał, że organ niezasadnie "przywłaszczył" sobie uprawnienia do orzekania o opłacie skarbowej od jego wniosku o wszczęcie postępowania, ponowił zarzuty naruszenia prawa procesowego, niewłaściwego połączenia postępowań w odrębnych sprawach, zignorowania faktu, że Naczelnik nie dopełnił obowiązków informacyjnych określonych w art. 25 i 33 ustawy i nie zarejestrował stworzonego przez siebie zbioru w rejestrze prowadzonym przez GIODO. Wskazał, że Naczelnik bezprawnie dopuścił do jego akt podatkowych pracowników Urzędu nieposiadających poświadczenia bezpieczeństwa wymaganego przez ustawę o ochronie informacji niejawnych, a GIODO nie zareagował na tę nieprawidłowość. Skarżący ponowił też wnioski dowodowe, które organ oddalił w toku postępowania oraz ponownie powołał się na wyrok WSA w Gdańsku. Ocenił, że w jego sprawie organ naruszył art. 2, 32 i 51 ust. 3 Konstytucji, a spór w swojej sprawie uznał za dotyczący tego, czy jesteśmy "państwem dokumentów urzędniczych", czy też "demokratycznym państwem prawa".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Nie dokonał już oceny prawidłowości zastosowania przez Naczelnika art. 82 Ordynacji podatkowej, lecz ponownie wskazując na wyrok NSA z 2 marca 2001 r. uznał, że nie był uprawniony do oceny tej prawidłowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie jej wydania. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według wymienionych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty są trafne.

Chronologicznie pierwszym zdarzeniem prawnym w niniejszej sprawie było złożenie przez skarżącego do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wniosków o przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego i wydanie odpowiednich decyzji. Jak wynika ze stanowiska skarżącego – wnosił on przeprowadzenie trzech odrębnych postępowań i wydanie trzech odrębnych decyzji. Zarzutem skarżącego było bezpodstawne połączenie tych spraw w zakresie przetwarzania danych przez Dom Maklerski [...] oraz przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Zarzut ten uznać należy jednak za nieuprawniony. Otóż stosownie do art. 62 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Przekazanie danych przez DM[...] do Naczelnika odbyło się na jednej, tej samej podstawie prawnej (art. 82 § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej), przeprowadzone postępowanie wynika z jednego, tego samego zdarzenia faktycznego, a ponadto w sprawie właściwy jest ten sam organ – GIODO. Zaszły więc przesłanki do łącznego rozpatrzenia wniosków skarżącego, a ewentualny brak formalnego postanowienia organu łączącego te sprawy nie zmienia oceny, że ich łączne potraktowanie było prawidłowe. Ponadto organ, jak wynika z akt administracyjnych, prowadzi odrębne postępowanie dotyczące przetwarzania danych skarżącego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...], a skarżący nie może domagać się od organu przeprowadzenia postępowania dotyczącego przetwarzania przez określony podmiot innych danych osobowych, niż dotyczących wyłącznie samego skarżącego. Nie pozwala na to definicja strony zawarta w art. 28 Kpa. Oczywiście takie postępowanie może się toczyć, ale zainicjować je może tylko strona w rozumieniu art. 28 Kpa, bądź sam organ działając ex officio.

Nie może być też przedmiotem skutecznego zarzutu kwestia braku reakcji organu na ewentualne zaniechanie zgłoszenia zbioru danych do rejestracji przez Generalnego Inspektora, gdyż postępowanie rejestracyjne, stosownie do rozdziału 6 ustawy, toczy się pomiędzy administratorem, a GIODO. Osoba, której dane są przetwarzane w zbiorze danych niezgłoszonym do rejestracji, może poszukiwać ochrony w innym trybie, jeśli jej dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, np. bez podstawy prawnej. Nie ma ona jednak żadnych uprawnień (poza powiadomieniem organu rejestrowego lub organów ścigania karnego) w zakresie postępowania rejestracyjnego.

Jako niezasadny należy też ocenić zarzut podnoszony w toku postępowania administracyjnego i w skardze, że organ zignorował fakt, iż do danych objętych tajemnicą skarbową zostały dopuszczone osoby niemające poświadczenia bezpieczeństwa osobowego wymaganego przez ustawę z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.). Generalny Inspektor odpowiada bowiem za egzekucję prawa publicznego dotyczącego ochrony prywatności i danych osobowych, a nie ochrony informacji niejawnych.

Nie może być też uwzględniony zarzut braku prawnej reakcji GIODO na niedopełnienie przez Naczelnika obowiązków informacyjnych określonych w art. 25 i 33 ustawy. W tym zakresie w pełni podzielić należy stanowisko organu, że art. 25 ust. 2 punkt 5 ustawy zwalnia z obowiązków informacyjnych określonych w ust. 1 tego administratora, którego zalicza się, najogólniej ujmując, do administratorów ze sfery publicznej przetwarzających dane na podstawie przepisów prawa. Takim administratorem jest Naczelnik. Także nie zasługuje na uznanie twierdzenie skarżącego, iż Naczelnik nie dopełnił obowiązku informacyjnego w postaci zmodyfikowanej względem art. 25 ust. 1 ustawy, tj. obowiązku wynikającego z jej art. 33. O takim obowiązku można mówić, gdy do administratora skierowane zostanie jednoznaczne oświadczenie woli osoby żądającej informacji o okolicznościach wskazanych w art. 33. Tymczasem, jak wynika z akt postępowania, w tym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz ze skargi, skarżący powołał się co prawda (w odwołaniu od decyzji podatkowej z 14 grudnia 2005 r.) na art. 33 i 34 ustawy, to jednak w odwołaniu tym zażądał "udostępnienia wykazu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy", a powodem jego żądania było zweryfikowanie, czy "materiał dowodowy jest pełny i czy nie pominięto określone dokumenty w aktach". Tak sformułowanego żądania nie można odczytać jako wezwania do udzielenia informacji, o których stanowi art. 33 ustawy.

Skarżący sformułował ponadto zarzuty natury procesowej, iż organ bezprawnie odmówił przesłania mu kopii zażądanych dokumentów z akt postępowania, czym naruszył art. 7 – 10 oraz 73 § 2 Kpa, a nadto, że nie uwzględnił składanych wniosków dowodowych, w tym np. wniosku o przesłuchanie Ministra Finansów i pracowników Ministerstwa Finansów, dyrektorów urzędów skarbowych w W., ekspertów w dziedzinie prawa podatkowego. Dowody te miały wykazać, że stosowanie art. 82 Ordynacji podatkowej w jego sprawie było nieuprawnione, a także, że organy publiczne były zaangażowane w proces nielegalnego pozyskiwania danych. Odnośnie tych kwestii Sąd przypomina zatem, że art. 73 Kpa, jak słusznie zauważył organ, uprawnia stronę do dostępu do akt w każdym stadium sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów także, w pewnych sytuacjach, żądania uwierzytelnienie sporządzonych przez siebie odpisów, ale nie do otrzymania od organu sporządzonych przez niego kopii akt lub ich części. Odmowa przesłania skarżącemu tych kopii była więc formalnie uprawniona, nawet wobec poważnej choroby skarżącego i jego niemożności przybycia do siedziby organu w celu zapoznania się z aktami. Jeśli ta odmowa może być oceniana negatywnie, to nie z punktu widzenia stricte prawnego. Odnośnie natomiast oddalenia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania podkreślić należy, że wnioski takie nie mogą zmierzać do "udowodnienia" prawidłowości lub wadliwości stosowania prawa – prawo, w tym jego interpretacja, nie może być dowodzone za pomocą jakichkolwiek środków, w tym świadków, czy ekspertów. Świadkowie świadczą o faktach, a nie o przepisach. Z kolei ewentualne zaangażowanie organów publicznych w nielegalne pozyskiwanie danych nie dotyczy, jak słusznie zauważył organ, przedmiotu niniejszej sprawy. Uznać też należy, iż stan faktyczny sprawy został przez organ ustalony i przedstawiony w sposób prawidłowy, a sam skarżący poza twierdzeniem, że decyzje w zakresie uzasadnienia faktycznego nie odpowiadają wymogom art. 107 § 3 Kpa, nie wskazał, na czym ta wadliwość w sferze ustalenia faktów polegała.

Ocenić należy, że zasadniczym zarzutem sformułowanym przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a także w skardze, było naruszenie przez Naczelnika i DM[...] art. 82 § 1, art. 182 § 1 i 2 oraz art. 183 Ordynacji podatkowej, a następnie brak prawnej reakcji organu na to naruszenie prawa. Skarżący konsekwentnie wywodził, że art. 82 § 1 Ordynacji nie uprawniał Naczelnika w niniejszej sprawie do pozyskania, a Dom do przekazania danych osobowych skarżącego objętych tajemnicą zawodową, określoną w art. 4 punkt 18 obowiązującej w 2005 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2005 r. Nr 111, poz. 937 ze zm.). W kwestii tego zarzutu Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa po pierwsze, że organ wykazał się daleką niekonsekwencją, czy nawet sprzecznością w zaprezentowanej wykładni Ordynacji podatkowej. Powoduje to, że uzasadnienie prawne wydanych w sprawie decyzji, zwłaszcza decyzji z [...] maja 2007 r., jest nieczytelne i nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 Kpa. Otóż w decyzji z [...] października 2006 r. organ wyraził jednoznaczne stanowisko, że Naczelnik był uprawniony do otrzymania, a Spółka zobligowana do przekazania danych skarżącego na podstawie art. 82 § 1 punkt 1 Ordynacji (str. 4 decyzji z [...] października 2006 r.). Z kolei w decyzji z [...] maja 2007 r. (str. 9 tej decyzji) organ powtórzył pozytywną ocenę pozyskania danych skarżącego na podstawie art. 82 § 1 punkt 1 Ordynacji, ale jednocześnie (na str. 10) wyraził już ostrożniejszą ocenę postępowania podmiotów dysponujących danymi skarżącego. Wskazał mianowicie, że "Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 października 2005 r. [...] wynika, iż dla Urzędu podstawę prawną pozyskania od Domu Maklerskiego [...] danych osobowych Skarżącego stanowił właśnie przepis art. 82 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej [...]. Generalny Inspektor nie jest natomiast władny do oceny, czy ww. organ właściwie zastosował ww. przepis prawa [...]". Organ przywołał przy tym wyrok NSA z 2 marca 2001 r. o sygn. II SA 401/00 (publ. Wokanda, 2001/9/33). Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął zatem przed dylematem, czy organ podjął się oceny legalności przetwarzania przez Dom i Naczelnika danych skarżącego, tj. czy znalazł dla ich przekazania i pozyskania przesłankę legalizującą z art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, czy też od tej oceny się uchylił uznając, że nie jest do niej uprawniony. Jeśli przyjąć, że GIODO uznaje za możliwą i konieczną swoją ocenę procesu przetwarzania danych przez administratorów (co wydaje się oczywiste w świetle art. 8 ust. 1 oraz art. 12 punkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych), to niezrozumiałe jest jego dystansowanie się od tej oceny i poleganie na wykładni przepisów dokonanej przez samych administratorów danych. Z drugiej strony, jeśli GIODO uznaje, że takiej oceny dokonywać nie może (co w świetle przywołanych przepisów ustawy trudno uzasadnić), to powstaje pytanie dlaczego organ tej oceny jednak dokonał.

Powyższe sprzeczności w zaskarżonej decyzji stanowiłyby wystarczające, samoistne uzasadnienie jej uchylenia. Organ, w ocenie Sądu, powinien klarownie i jednoznacznie określić, czy Naczelnik i DM[...] prawidłowo powołały się na art. 82 § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej. Organ nie może też oczekiwać, że oceny tej dokona za niego Sąd. Już sam brak jednoznacznego stanowiska organu w tej sprawie uznać należałoby za uchybienie procesowe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 punkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Niezasadnie GIODO powołuje się na wskazany wyżej wyrok NSA. W wyroku tym Sąd wyraził pogląd, że organ ten nie jest uprawniony do kontroli stosowania prawa materialnego lub procesowego przez inne organy, czy instytucje. W sprawie tej skarżąca oczywiście niezasadnie kwestionowała np. uprawnienie ośrodka pomocy społecznej do przetwarzania danych sensytywnych w ramach tzw. wywiadu środowiskowego, czy do oceny jej aktywności w poszukiwaniu pracy i oczekiwała wydania z tego względu nakazu usunięcia danych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd NSA, że taki nakaz oznaczałby oczywiście nieuprawnioną ingerencję w kompetencje ośrodka, ale zauważyć trzeba, że GIODO w ramach przeprowadzonego w przywołanej sprawie postępowania, jak wynika z uzasadnienia wyroku NSA, dokonał jednoznacznej oceny legalności pozyskania danych przez ośrodek. Była to ocena pozytywna. Także w innych sprawach organ dokonywał takiej jednoznacznej oceny (vide np. wyrok NSA z 4 kwietnia 2003 r., sygn. II SA 2935/02, LEX Nr 149895, czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2006 r., II SA/Wa 183/06, LEX Nr 220919). Poza wszystkim jasne też jest, że stanowisko organu, według którego nie może oceniać on legalności pozyskiwania danych przez podmioty ze sfery publicznej, przetwarzające dane na podstawie szczególnych przepisów prawa, tj. podmioty wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy, oznacza praktycznie, że publicznoprawna ochrona danych osobowych przetwarzanych przez tych administratorów jest pozorna, faktycznie nieistniejąca. Tymczasem GIODO, stosownie do swoich ustawowych zadań i kompetencji, ma obowiązek kontroli przetwarzania danych przez obydwa "sektory" – prywatny i publiczny.

Przyjmując jednak, że organ jednoznacznie pozytywnie ocenił zastosowanie art. 82 § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej w niniejszej sprawie, Sąd wyraża pogląd, że z taką oceną nie można się zgodzić. Przepis ten ustanawia jedynie ogólne, "wstępne" uprawnienie organu podatkowego do otrzymania informacji mogącej mieć wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego. W ten sposób pozyskana informacja może stanowić impuls dla wszczęcia postępowania podatkowego. Taką interpretację potwierdzają przepisy przywoływanego w toku postępowania administracyjnego rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2002 r. w sprawie informacji podatkowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1489 ze zm.), w tym wzór takiej informacji stanowiący załącznik do tego rozporządzenia. Traktuje on w sposób ogólny o informacjach dotyczących rodzaju umowy, dacie jej zawarcia oraz wartości. Niemniej art. 82 § 1 Ordynacji nie dotyczy pozyskiwania danych np. z banku oraz domu maklerskiego. W przeciwnym razie należałoby dojść do konkluzji, że art. 182 i 183 Ordynacji podatkowej nie ma żadnej nowej treści normatywnej i jest zbędny. Konieczne więc jest uznanie, że pozyskanie danych osobowych z banku oraz - jak stanowi art. 182 § 2 Ordynacji – z domu maklerskiego – możliwe będzie tylko po wszczęciu postępowania podatkowego, w razie niewystarczających informacji zebranych dotychczas w tym postępowaniu, a dodatkowo – po spełnieniu dalszych warunków określonych w art. 183 Ordynacji (vide komentarz do art. 182 Ordynacji podatkowej w R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom wydawniczy ABC, 2006). Zatem art. 182 Ordynacji stanowi rzeczywiście lex specialis wobec art. 82 § 1 tej ustawy. W niniejszej sprawie natomiast, jak zasadnie zauważa skarżący i co jest bezsporne, pierwszą czynnością Naczelnika było pozyskanie danych osobowych z DM[...], przed wszczęciem postępowania podatkowego, z naruszeniem innych ograniczeń wynikających z art. 182 i 183 Ordynacji, a także bez weryfikacji wniosku wymaganej przez art. 185 tej ustawy. Powyższe jednoznacznie świadczy, że obydwaj administratorzy danych, tj. Naczelnik i Dom, przetworzyli dane skarżącego (z jednej strony pozyskały, z drugiej przekazały) z naruszeniem prawa. Podobny wniosek zawarty jest w przywołanym przez skarżącego w skardze obszernym fragmencie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 7 listopada 2006 r. (sygn. I SA/Gd 333/06), który co prawda może mieć jedynie pomocnicze znaczenie, ale przecież taki pomocniczy charakter ma każdy wyrok wydany przez równorzędny sąd, bądź nawet Naczelny Sąd Administracyjny, ale w innej sprawie.

W tej sytuacji powrócić należy do treści żądania skarżącego skierowanego do organu ochrony danych. Otóż skarżący zażądał od GIODO nakazania usunięcia danych przez Dom, nakazania usunięcia danych pracowników i byłych pracowników, którzy sprzedali akcje [...] i zakazania ich udostępniania organom podatkowym, a także stwierdzenie naruszenia ustawy przez Naczelnika i nakazanie usunięcia tych danych i zbiorów danych (przyjąć należy, że wszystkich zbiorów – tradycyjnych bądź prowadzonych w systemach informatycznych) powstałych w sposób niezgodny z prawem. Powtórzyć tu należy, że skarżący mógł żądać interwencji GIODO tylko w tym zakresie, w jakim dotyczyłaby ona nielegalnego przetwarzania jego danych osobowych. Skarżący nie mógł też skutecznie kwestionować legalności zbiorów danych in genere i żądać wydania nakazu ich usunięcia z powodu ewentualnie nielegalnego utworzenia. Eliminując więc nieuprawnione żądania skarżącego uznać trzeba, iż w formalnie uprawniony sposób zażądał on od GIODO wydania nakazu usunięcia jego danych osobowych ze zbioru danych prowadzonego przez Naczelnika (organ, jak wynika choćby z oświadczenia jego pełnomocnika złożonego na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r., uważa, że zestaw akt stanowi zbiór danych osobowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy), jako danych pozyskanych niezgodnie z prawem, wydania tożsamego nakazu wobec DM[...], wydania zakazu udostępnia przez Dom jego danych osobowych organom podatkowym, a także stwierdzenia naruszenia ustawy przez Naczelnika. Organ powinien mieć na uwadze okoliczność, że zgłoszenie dalej idącego żądania (usunięcie danych) tym bardziej umożliwia wydanie nakazu idącego bliżej (np. nakazu zaprzestania udostępniania danych skierowanego na przyszłość). Należy mieć też na uwadze, że obydwaj administratorzy w sposób permanentny stosować zamierzają praktykę ewentualnego przetwarzania danych skarżącego w sposób, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, na podstawie art. 82 § 1 Ordynacji podatkowej. Obydwaj bowiem, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, uważają taką praktykę za legalną. Ten stan bezprawnego, "potencjalnego" przetwarzania danych nadal zatem trwa.

Przyjmując za podstawę dalszego postępowania administracyjnego wykładnię stosownych przepisów Ordynacji podatkowej zaprezentowaną powyżej przez Sąd, organ w tymże dalszym postępowaniu oceni, które ze zgłoszonych przez skarżącego żądań może być uwzględnione, a które na takie uwzględnienie nie zasługują. Sąd nie przesądza bowiem, że nielegalne pozyskanie danych zawsze musi skutkować wydaniem nakazu ich usunięcia. Liczyć się bowiem należy z pewnymi nieodwracalnymi skutkami faktycznymi nawet nielegalnego pozyskania danych, skutkami, które są aprobowane przez szczególne przepisy prawa, np. przez wskazywaną w decyzjach ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Takie szczególne przepisy doprowadzić mogą do wniosku o swoistej sanacji stanu nielegalnego pozyskania danych osobowych i jego zmiany w stan już legalnej archiwizacji i legalnego wykorzystywania. Należy też podkreślić, że art. 18 ust. 1 ustawy zawiera otwarty katalog rozstrzygnięć podejmowanych przez GIODO (ustawa używa tu formuły "w szczególności"). Skoro skarżący zgłosił żądanie stwierdzenia niezgodności pozyskania danych przez Naczelnika, to konieczne będzie przeanalizowanie w dalszym postępowaniu, czy takie rozstrzygnięcie jest prawnie możliwe. Nie jest to sprawa obojętna dla sytuacji prawnej skarżącego – stwierdzenie takiej niezgodności w decyzji administracyjnej może mieć znaczenie np. dla dochodzenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych przed sądem powszechnym.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy, a w zakresie kosztów postępowania – na podstawie jej art. 200 w zw. z art. 205 § 1.