Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 722/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 16 marca 2023 r. nr COF.OUR.6375.3160.2020 ŁD.JJ.ZZ 05451631 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 16 marca 2023 r., znak COF.OUR.6375.3160.2020, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej jako organ) utrzymała w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z 15 listopada 2022 r. w przedmiocie wniesionego przez J.B. (dalej jako strona, skarżąca) zarzutu nieistnienia obowiązku podniesionego w postepowaniu egzekucyjnym.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej jako kpa) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022, poz. 479 – dalej jako upea) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 – dalej również jako ustawa abonamentowa).

Stan sprawy:

Organ wystawił tytuł wykonawczy celem egzekucji opłat abonamentowych za okres od 1 maja 2019 r. do 30 września 2021 r.

Strona wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wywodząc przede wszystkim, że w 2006 r. wyrejestrowała odbiornik. Wniesiony przez stronę zarzut został oddalony postanowieniem organu z 15 listopada 2022 r. W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony na to postanowienie, organ wydał orzeczenie zaskarżone skargą do tutejszego Sądu.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że strona 20 grudnia 2005 r, w Urzędzie Pocztowym B., zgłosiła rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] B. Od tego dnia strona posiada status abonenta zobowiązanego do wnoszenia opłat abonamentowych. Dowód w postaci poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego" z 20 grudnia 2005 r. załączono do zaskarżonego postanowienia. Organ zauważył, że wiosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego zawierał nieczytelnie wpisane nazwisko, stąd przy odczytaniu danych i wprowadzeniu ich do bazy danych o abonentach Poczty Polskiej pomyłkowo wpisano nazwisko "B.". Pomyłka ta przyczyniła się do wystawiania dokumentów adresowanych do strony z nazwiskiem B. Błędnie zapisane w bazie danych o abonentach organu nazwisko zostało skorygowane. Baza abonentów stanowi zbiór osób, które dokonały rejestracji, zatem brak jest możliwości wprowadzenia oraz przetwarzania danych osoby, która nie dokonała rejestracji.

W dokumentacji organu brak było pisma, które świadczyłoby o zamiarze wyrejestrowania odbiornika. Jakkolwiek strona powoływała się na korespondencję kierowaną do organu w latach 2013 i 2018, to jednak w żadnym z pism nie zgłaszała wyrejestrowania odbiornika. Wyjaśniając tą kwestię organ wskazał, że w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, pracownik placówki pocztowej w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta. Podobnie w sytuacji zmiany rodzaju posiadanych odbiorników, należało zgłosić na odcinku "Z" (odcinek do zgłaszania zmian formalnoprawnych). Również w tym przypadku procedura postępowania z tym zgłoszeniem była analogiczna do wyżej opisanej. Nadto, każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych.

Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało/znajduje się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników.

O niewiarygodności twierdzeń o wyrejestrowaniu odbiornika TV (strona potwierdziła, że posiada odbiornik radiowy), zdaniem organu świadczą dokonywane 14 listopada 2007 r. wpłaty w łącznej kwocie 163,05 zł, tj. opłata abonamentowa za okres od listopada 2006 r. do lipca 2007 r. oraz 3 września 2008 r. w łącznej wysokości 131,90 zł za okres od sierpnia 2007 do lutego 2008 r. Wysokość wpłat odpowiada posiadaniu odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego.

Skoro wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] było okolicznością kluczową dla naliczenia opłaty za odbiornik radiofoniczny to jedynie okazanie dowodu na jego wyrejestrowanie mogłoby wpłynąć na stanowisko wierzyciela. Oceny tej nie zmieniają twierdzenia strony, jakoby w 2013 i 2018 r. kierowała do organu korespondencję informującą o chęci wyrejestrowania odbiornika. Organ nie dysponował pismem z 2013 r., zaś wymiana korespondencji z 2018 r. nie świadczyła o zamiarze wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Strona wskazała jedynie, że takiego odbiornika nie posiada.

W ocenie wierzyciela, zobowiązana dokonała rejestracji i nie zgłosiła wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a oświadczyła, że posiada odbiornik radiowy. Obowiązuje zatem domniemanie zawarte w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne musi je zarejestrować i opłacać abonament (jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony).

Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. został stronie nadany indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane do strony 21 sierpnia 2008 r. Literówki w nazwisku oraz nieprawidłowy człon kodu pocztowego ([...] zamiast [...]) nie może przesądzić o braku zasadności przedmiotowego zawiadomienia, gdyż pozostałe dane, tj.: imię, ulica, numer domu, numer mieszkania, miejscowość podane zostały prawidłowo. Zawiadomienia dokonano listem zwykłym, co odpowiada regulacji ustawowej.

Organ wskazał dalej, że kierowane do abonentów zawiadomienia o nadaniu użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego sygnowane były pieczątką mechanicznie odtwarzającą własnoręczny podpis. Stosowana pieczątka zawiera imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie. Powyższy fakt nie ma żadnego wpływu na treść oraz ważność opatrzonego nią dokumentu. Powołując się na wnioski płynące z orzecznictwa sądowego strona podała, że sporny podpis na zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego. W tym zakresie prawo nie wyklucza tej formy składania podpisu.

W skardze na to postanowienie złożonej do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 2 pkt 1 upea w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej poprzez uznanie za prawidłowe stanowiska wyrażonego w postanowieniu organu z dnia 15 listopada 2022r. co do istnienia obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej, podczas gdy operator publiczny nie zawiadomił strony o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w aktach brak jest dowodu świadczącego o zarejestrowaniu odbiornika, a strona wielokrotnie zgłaszała fakt nieposiadania i nieużywania odbiornika telewizyjnego, co jest warunkiem koniecznym do powstania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej,

- § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych poprzez błędne i niewłaściwe uznanie, że brak zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych ustawą abonamentową, w sytuacji gdy dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników są dowodem zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, co w konsekwencji oznacza brak ważności rejestracji dokonanej w dniu 20 grudnia 2005 r., tym samym brak obowiązku do uiszczenia opłaty abonamentowej,

- § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych poprzez błędne zastosowanie ww. przepisu i niedostrzeżenie niedopełnienia przez operatora publicznego obowiązku poinformowania zobowiązanej o nadaniu numeru identyfikacyjnego abonenta, co powoduje brak obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej,

- § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych - poprzez błędną wykładnie tego przepisu, wyrażającą się w twierdzeniu organu, iż do skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników telewizyjnych wystarczy opatrzenie ww. zawiadomienia mechanicznie odtwarzanym podpisem oraz datą, podczas gdy do skutecznego złożenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru należy złożyć własnoręczny podpis uprawnionego pracownika operatora pocztowego oraz datę, co w konsekwencji doprowadziło do braku skutecznego nadania numeru identyfikacyjnego oraz braku powstania obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej,

- art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 5 ustawy abonamentowej poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że fakt nieposiadania i nie korzystania z odbiornika telewizyjnego oraz poinformowanie o tym operatora przez zobowiązaną nie jest przesłanką do wyrejestrowania odbiornika, co doprowadziło do pominięcia, iż konieczność regulowania opłat abonamentowych nierozłącznie powiązana jest z faktem używania odbiornika telewizyjnego, a także jego posiadania, przy czym zobowiązana powiadamiała operatora o niekorzystaniu z odbiornika wiele razy, zaś wierzyciel nie sprostał ciężarowi w zakresie udowodnienia, iż strona posiadała i używała taki odbiornik, w okresie objętym tytułem wykonawczym,

- art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że na stronie ciąży obowiązek zapłaty abonamentu, podczas gdy brak wiarygodnych dowodów na fakt skutecznego zarejestrowania odbiornika telewizyjnego i zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidulanego numeru identyfikacyjnego,

- art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do uznania, iż obowiązek ponoszenia opłat administracyjnych wiąże się wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, podczas gdy obowiązek ten wiąże się z jego używaniem oraz posiadaniem, co w okresie objętym tytułem wykonawczym nie miało miejsca i nie zostało udowodnione przez wierzyciela, zaś rejestracja odbiorników służy jedynie pobieraniu opłaty administracyjnej,

- art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że posiadanie przez zobowiązaną odbiornika radiowego stanowi domniemanie używania odbiornika telewizyjnego, co jest błędem logicznym i nie ma oparcia w wykładni powyższego przepisu, który stanowi jedynie o domniemaniu używania odbiornika telewizyjnego/radiowego przez osobę która posiada taki odbiornik,

- art. 5 ust. 5 ustawy abonamentowej - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zobowiązana zgłaszała wielokrotnie do operatora pocztowego nieposiadanie i nieużywanie odbiornika telewizyjnego tj. w 2006 r., 2013 r., pismem z 25 września 2018 r. oraz w innych pismach składanych do dnia dzisiejszego, w tym w postępowaniu o uchylenie tytułu wykonawczego,

- art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez nie zastosowanie ww. przepisów i uznanie przez organ, iż na gruncie postępowania administracyjnego ma zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne oraz w konsekwencji uznanie, że to zobowiązana ma przedstawić wierzycielowi dowód wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, podczas gdy wymienione przepisy wskazuj wprost, iż to na organie spoczywa ciężar zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w celu dojścia do prawdy obiektywnej, gdzie na dodatek zobowiązana nie ma prawnego obowiązku przechowywania dokumentów dotyczących rejestracji/wyrejestrowania odbiornika, co doprowadziło do niezbadania czy doszło do wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązaną,

- art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa i 77 § 1 kpa - poprzez jego niezastosowanie i nie odniesienie się do przedstawionych oświadczeń świadków, że od wielu lat zobowiązana nie posiada odbiornika telewizyjnego oraz nie przeprowadzenie oględzin w mieszkaniu zobowiązanej,

- art. 65 § 1 kpa - poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przekazania pism zobowiązanej dotyczących nieużywania i wyrejestrowaniu odbiornika do właściwego organu, w celu zgłoszenia braku posiadania odbiornika telewizyjnego,

- art. 136 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa poprzez niezastosowanie tych przepisów i uniemożliwianie stronie czynnego udziału w sprawie, a także nie danie stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia, co do zebranych dowodów, gdzie organ dopuścił dowody z dokumentów: wydruku z bazy danych o abonamentach ujmujący dane o pakietach startowych oraz wydruku z bazy danych potwierdzający wnoszone przez abonenta opłaty - bez wiedzy strony postępowania, ujawniając ww. dokumenty poprzez dołączenie ich do postanowienia z dnia 16 marca 2023 r., co całkowicie uniemożliwiło stronie odniesienie się do wskazanych dowodów,

- art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa - poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 21 sierpnia 2008 r. dołączony do akt, jako wydruk z systemu komputerowego oraz dołączony do postanowienia z dnia 16 marca 2023 r. wydruk z bazy danych o abonamentach ujmujący dane o pakietach startowych - stanowią dowody nadania do zobowiązanej zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, podczas gdy ww. duplikat jest tylko dowodem, iż zawiadomienie zostało sporządzone, a wskazany wydruk z bazy danych nie zawiera informacji jaką przesyłkę nadano dnia 21 sierpnia 2008 r., gdzie na dodatek widnieje nazwisko innej osoby i nie można uznać, że są to dowody świadczące o wysłaniu zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego do strony,

- art. 144 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez niezastosowanie ww. przepisów i nieuchylenie postanowienia z dnia 15 listopada 2022 r. podczas, gdy istniały ku temu przesłanki.

W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia postanowień obu instancji, rozpoznania sprawy na rozprawie i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej jako ppsa) w zw. z art. 120 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zatem odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie zdalnej stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 177), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 ppsa, do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 ppsa, nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Natomiast w myśl art. 122 ppsa, to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter.

Ponadto zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia stanowiska stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane w oparciu o akta sprawy, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 ppsa). Zastosowanie więc trybu uproszczonego gwarantowało pełne rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej.

Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zarzutu zgłoszonego przez skarżącą w sprawie egzekucji należności z tytułu opłat abonamentowych. Zarzut ten został sformułowany na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 upea i dotyczy nieistnienia obowiązku.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Czyniąc spostrzeżenia natury ogólnej stwierdzić należy, że zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22).

Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W konsekwencji powyższych rozważań za niezasadny uznać należy pierwszy i szósty zarzut skargi opierający się na stwierdzeniu o braku dowodów na to, że skarżąca jest abonentem. Nie budziło wątpliwości Sądu stanowisko organu, że w poczet abonentów skarżąca nie mogła zostać włączona z urzędu, tzn. bez jej wniosku. Wymagana jest rejestracja, która wiązała się z wydaniem książeczki RTV. W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionowała tego, że dokonała stosownej rejestracji. Okoliczność tą potwierdzają zresztą dokumenty przedstawione przez wierzyciela w postaci kopii wniosku o rejestrację z 20 grudnia 2005 r.

Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2). Zarazem § 5 tego rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2).

Stosowne zawiadomienie zostało również do skarżącej wysłane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342) operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. § 5 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).

Z tych względów niezasadne są zarzuty pierwszy, drugi i trzeci skargi.

Dalej kontynuując wątek nadania numeru identyfikacyjnego należy stwierdzić, że wypełniając obowiązek nałożony powołanym wyżej rozporządzeniem Poczta Polska posłużyła się zautomatyzowanym procesem technologicznym. Realizacja obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, odbywała się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (stanowi on osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego). Ww. zawiadomienia zostały podpisane z wykorzystaniem faksymile. Osoba podpisana na zawiadomieniu posiadała pisemne upoważnienie, wydane przez Dyrektora, które odnotowane zostało w rejestrach upoważnień Poczty Polskiej. Tym samym dokument ten był zgodny z załącznikiem Nr 2 do rozporządzenia.

Dalej, § 5 rozporządzenia określający tryb nadawanie i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwołuje się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym w sprawie nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 "Doręczenia" kpa.

Powyższe czyni niezasadnym czwarty i czternasty zarzut skargi.

Jeżeli bowiem skarżąca dokonała rejestracji odbiornika radiowego i telewizyjnego, co w sprawie nie budziło wątpliwości, to skutecznie została włączona w rejestr abonentów zobowiązanych do uiszczania abonamentu rtv. Skoro organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika telewizyjnego, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, czy zmianie danych adresowych. Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Na wierzycielu nie ciąży prawny obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, wobec czego nawet długotrwały brak reakcji wierzyciela na zaleganie z opłatami abonamentowymi nie zwalnia abonenta z ich uiszczania (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19).

Jeżeli zatem skarżąca nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiornika, co miało mieć miejsce w 2006, w 2013 i w 2018 r., to ciążył na niej obowiązek uiszczania abonamentu i to niezależnie od tego, czy faktycznie korzystała z odbiornika, czy też nie. Wierzyciel nie był bowiem zobowiązany do badania i wykazania, że w okresie, za który domaga się zaległych opłat abonamentowych strona faktycznie korzystała z odbiorników RTV. Z tego względu niezasadny jest piąty, siódmy, ósmy, dziewiąty i dziesiąty zarzut skargi.

Nie sposób też podzielić zarzutu jedenastego, jakoby organ błędnie nie uwzględnił oświadczeń świadków co do tego, że skarżąca nie korzystała z odbiornika TV. Sąd podziela stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Gl 1465/20), że na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. I GSK 837/18).

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku, skarżąca zobowiązana była powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Odnosząc się do zarzutu, jakoby w zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru abonenta wpisano błędnie nazwisko skarżącej oraz wskazano nieprawidłowy kod pocztowy wskazać należy, że prawidłowa treść pozostałych danych pozwala na identyfikację skarżącej. To uchybienie należy traktować jako oczywistą omyłkę – błąd pisarski w adresie - niemający wpływu na istnienie obowiązku. Analiza dokumentów pozwala jednoznacznie stwierdzić, że jest to ta sama osoba. Z zawiadomienia z 21 sierpnia 2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego - [...] - wynika, że został on nadany dla użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych legitymującego się książeczką nr [...]. Ww. informacja umożliwia identyfikację osoby skarżącej, bowiem nr imiennej książeczki abonamentowej widnieje na wniosku o rejestrację odbiornika RTV. Nie budzi zatem wątpliwości, że organ wykazał, że fakt zarejestrowania odbiornika RTV miał miejsce na nazwisko skarżącej i wskazany wyżej adres. Nie jest zatem prawdą, że brak jest dokumentów potwierdzających zarejestrowanie na skarżącą odbiornika. Jednocześnie skarżącą nie przedstawiła żadnego dowodu, który podważyłby fakt rejestracji RTV na jej nazwisko, poza negowaniem tego faktu. Dla uznania racji skarżącej niewystarczające jest bowiem kwestionowanie ustaleń organu.

Jak już wyżej wskazano, obowiązek uiszczania abonamentu trwa od chwili rejestracji odbiornika, do momentu skutecznego wyrejestrowania we właściwy sposób. Bez znaczenia zatem pozostaje to, czy strona korzysta z odbiornika. Zresztą, mając na uwadze czas, za jaki wierzyciel domaga się abonamentu trudno wymagać wykazania, że skarżąca faktycznie korzystała z odbiornika, tzn. spędzała czas oglądając oferowane programy telewizyjne. Nałożenie takiego obowiązku na organ byłoby niemożliwe do wykonania, wszak odbiornik nie jest wyposażony w licznik dokumentujący czas korzystania z niego. Z tych względów w powołanym już wyżej orzecznictwie jednoznacznie wiąże się powstanie obowiązku opłacania abonamentu z momentem rejestracji odbiornika, a ustanie tego obowiązku z chwilą dokonania skutecznego wyrejestrowania.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów kpa wskazać należy na art. 18 upea, który stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa. Odpowiednie stosowanie oznacza, że przepisy kpa o postępowaniu dowodowym muszą być stosowane z uwzględnieniem specyfiki postępowania egzekucyjnego. Organ rozpoznając zarzut nie prowadzi postępowania dowodowego w pełnym zakresie, a obowiązek zaznajomienia dłużnika z materiałem dowodowym doznaje ograniczenia.

W niniejszej sprawie skarżąca upatrywała uchybienia przepisom postępowania poprzez to, że nie została zaznajomiona z wydrukiem bazy o abonentach, ani wydrukiem danych o płatności abonamentu. Zdaniem Sądu organ nie miał obowiązku zaznajamiania strony z tymi dokumentami przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.

W postępowaniu egzekucyjnym nie prowadzi się bowiem postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce przy rozpatrywaniu sprawy administracyjnej. Artykuł 33 § 4 upea stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa m.in. dowody uzasadniające to żądanie. To dłużnik ma wykazać zasadność zarzutu. Jeżeli zatem organ przedstawił wskazane wyżej wydruki z baz danych, uczynił to w celu weryfikacji zarzutu skarżącej. Skarżąca zaś nie udowodniła zarzutu, to znaczy nie wykazała, że wyrejestrowała odbiornik TV.

Skarżąca co prawda powoływała się w skardze, że w 2006 r., w 2013 r. i w 2018 r. zgłaszała wyrejestrowanie odbiornika TV, jednak rację ma organ uznając te twierdzenia za nieprawdziwe. Rzeczywiście w aktach sprawy znajduje się wyłącznie pismo skarżącej z 2018 r., w którym skarżąca informuje, że nie posiada telewizora, nie ogląda telewizji, a fakt ten mogą potwierdzić jej znajomi składając stosowne oświadczenie. Jak już wyżej wskazano, celem uwolnienia się od obowiązku uiszczania abonamentu należy wyrejestrować odbiornik. O wyrejestrowaniu odbiornika jednak nie świadczy pismo, w którym skarżąca jedynie stwierdza brak odbiornika nie wyrażając woli wyrejestrowania tegoż odbiornika. Jak już wyżej wskazano, wyrejestrowanie winno nastąpić w przewidzianej prawem formie. Nie może obowiązku wyrejestrowania zastępować oświadczenie znajomych skarżącej co do braku odbiornika.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa, gdyż podjęto wszelkie czynności niezbędne do zweryfikowania zarzutu. Wbrew stanowisku skargi organ nie naruszył art. 136, art. 140 w zw. z art. 10 kpa.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.