Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 321/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu odwołania M. P., dalej skarżący, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej ustawa, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia [....] marca 2013 r. nr [...]orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy S. [...]w J.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniu 26 września 2012 r. wpłynął do organu I instancji wniosek byłej żony skarżącego B. P. - właścicielki nieruchomości, dalej wnioskodawczyni, o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego. Wnioskodawczyni podała, że skarżący opuścił wskazany lokal i nie można ustalić jego obecnego miejsca pobytu. Do wniosku załączyła wypis z aktu notarialnego z dnia [...] marca 2009 r. Repertorium A numer [...], z którego wynika, że skarżący w dniu 4 marca 2009 r. darował jej przedmiotowe mieszkanie.

W dniu 26 października 2012 r. do organu I instancji wpłynęło pisemne wyjaśnienie skarżącego, w którym przyznał, że w miejscu zameldowania nie mieszka od dnia 30 listopada 2011 r., kiedy to podjął decyzję o "ukrywaniu się przed osadzeniem w zakładzie karnym". Podał, że po udostępnieniu wnioskodawczyni kluczy nie mógł wejść do mieszkania. Po odbyciu kary pozbawienia wolności zamierza jednak powrócić do miejsca zameldowania i dodał, że posiada tam rzeczy osobiste. Z kolei w piśmie z dnia 21 listopada 2012 r. wskazał, że karę pozbawienia wolności odbywa od dnia 13 czerwca 2012 r. Podniósł, że w grudniu 2011 r. i w 2012 r. zwracał się do wnioskodawczyni z prośbą o przekazanie kluczy do lokalu, by mógł tam zamieszkać, jednak nie uzyskał żadnej odpowiedzi. Wyjaśnił, że nie podejmował żadnych środków prawnych w celu umożliwienia mu powrotu do miejsca zameldowania, nie wiedział bowiem, że zostanie wszczęte postępowanie meldunkowe.

Organ odwoławczy podał, że w toku postępowania zeznania do protokołu złożyła S. K., matka skarżącego. Wyjaśniła, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal jesienią 2011 r., ze względu na ukrywanie się przed odbyciem kary pozbawienia wolności. Podała, że nie zamierzał opuścić tego lokalu, zmusiła go do tego sytuacja, chciał spłacić długi przed pobytem w zakładzie karnym. Dodała, że na początku grudnia 2011 r., w obecności policji, oddała wnioskodawczyni klucze do tego mieszkania, wymienione zostały zamki w drzwiach wejściowych, więc skarżący nie mógł już wejść do lokalu. Podała, że skarżący kontaktował się z wnioskodawczynią, w celu otrzymania kluczy do mieszkania. Zeznała, że w lokalu zostały rzeczy należące do skarżącego. W dniu 17 listopada 2012 r. świadek otrzymała wiadomość w formie sms od wnioskodawczyni, w którym informowała, że rzeczy należące do skarżącego pozostawi pod klatką schodową należącą do lokalu nr[...] przy ul. W. w J. Rzeczy te miały zostać odebrane przez A. G.. Przyznała, że w listopadzie 2012 r. wnioskodawczyni zadzwoniła domofonem i poinformowała, że pozostawia rzeczy osobiste należące do skarżącego przy wejściu do klatki schodowej. A. G. zabrała wspomniane rzeczy, spakowane w 2 worki i zaniosła do piwnicy.

W dniu 14 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni zeznała, że od momentu rozwodu (tj. od dnia [....] września 2011 r.) skarżący nie przebywał w miejscu zameldowania. Przyznała, że wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Zaprzeczyła jednak, że skarżący wnosił o udostępnienie kluczy. Podniosła, że od grudnia 2011 r. ponosi koszty utrzymania mieszkania i potwierdziła, że wyniosła z lokalu, spakowane w 2 worki, rzeczy należące do skarżącego.

Organ odwoławczy wskazał, że do akt sprawy dołączono wyrok Sądu Rejonowego w J. ze II Wydział Karny z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [....] uznający skarżącego za winnego popełnienia czynu z art. 190 § 1 Kodeksu karnego, o to, że w okresie od czerwca 2011 r. do dnia 10 lipca 2012 r. działając przestępstwem ciągłym, w rozmowach telefonicznych z żoną B. P. groził popełnieniem przestępstwa na jej szkodę w ten sposób, że kierował w stosunku do niej groźby pozbawienia jej życia i spalenia jej samochodu. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego w J. ze II Wydział Karny z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] uznano skarżącego za winnego popełnienia czynu z art. 207 § 1 Kodeksu karnego, wskazując, że w okresie od dnia [...] lutego 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. znęcał się psychicznie i fizycznie nad żoną w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał w miejscu zamieszkania awantury, w trakcie których wyzywał żonę słowami wulgarnymi, szarpał i popychał i ściskał rękoma za szyję.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącego od tej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wskazał, że dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. A zatem, o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Opuszczenie miejsca zameldowania, uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu, musi nastąpić w sposób trwały i dobrowolny. Kwestia dobrowolności nie była sporną, zatem, zdaniem organu odwoławczego, można ją pominąć (pobyt w Zakładzie Karnym). Natomiast zagadnienie trwałego opuszczenia lokalu jest szeroko komentowane w judykaturze i występuje wówczas, gdy okoliczności sprawy pozwalają na twierdzenie, że osoba, która opuściła lokal przebywa w innym miejscu z zamiarem stałego pobytu, zatem nie ma intencji stałego zamieszkiwania w danym lokalu. Te okoliczności ustalane są na podstawie całokształtu materiału sprawy, przy czym badaniu podlega kwestia miejsca centrum życiowego, czyli miejsca koncentracji podstawowych spraw bytowych.

Organ odwoławczy wskazał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi oznaczać również wyzbycie się posiadania lokalu, jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe, a to oznacza definitywność zdarzenia (dokonanego), jakim jest opuszczenie dotychczasowego miejsca koncentrowania się centrum życiowego. Z taką sytuacją o charakterze definitywnym mamy do czynienia w realiach analizowanej sprawy, pozostaje bowiem poza sporem, że skarżący nie przebywa w rzeczonym lokalu i prawdopodobnie nie będzie miał możliwości tam przebywać w przyszłości. Tym samym, nie można uznać, że w tym miejscu koncentruje się jego centrum interesów życiowych. Powyższe czyni zadość regulacji zawartej w art. 10 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w danym lokalu, a zatem nie może służyć utrzymywaniu fikcji pobytu osoby, która w istocie tam nie przebywa i z założenia przebywać nie będzie. Realizacja obowiązku meldunkowego służy zatem jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych, umożliwiając ich odnalezienie.

Powołał się również na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1251/06, wedle którego prawomocnie orzeczona kara pozbawienia wolności pozwala uznać, że opuszczenie lokalu przez zameldowanego ma charakter trwały. Podniósł, że jednym z kluczowych dowodów w sprawie stanowi niewątpliwie wyrok Sądu Rejonowego w J. ze z dnia [...] października 2011 r., gdzie w punkcie III wskazano: "na podstawie art. 36 § 2 kodeksu karnego w zw. z art. 72 § 1 pkt 7a i pkt 8 kodeksu karnego zobowiązuje oskarżonego do powstrzymywania się od kontaktowania i zbliżania się do pokrzywdzonej B. P.". Jak wynika z akt sprawy, skarżący dwukrotnie został oskarżony o znęcanie się nad wnioskodawczynią i właśnie nieprawne zachowanie doprowadziło go w konsekwencji do pozbawienia go wolności. Zatem, zdaniem organu odwoławczego trudno zawierzyć, by po dobyciu kary skarżący ponownie zamieszkał w lokalu, który darował zresztą wnioskodawczyni już w dniu [...] marca 2009 r.

Organ odwoławczy podniósł, że skarżący przyznał, że miejsce stałego zameldowania opuścił w dniu 30 listopada 2011 r., w celu uniknięcia kary za niezgodne z prawem działania, których konsekwencją było osadzenie w zakładzie karnym. W piśmie z dnia 24 października 2012 r. skarżący podkreślił, że: "nie zamieszkuję od 30 listopada 2011 roku, gdyż podjąłem decyzję o ukrywaniu się przed osadzeniem w zakładzie karnym. Przed osadzeniem w zakładzie karnym nie zamieszkiwałem gdyż jak napisałem wcześniej ukrywałem, się przez wymiarem sprawiedliwości".

Mając na uwadze powyższe, organ II instancji powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym obawa przed organami ścigania i chęć uniknięcia odpowiedzialności karnej nie może stanowić usprawiedliwienia, które mogłoby skutkować w sprawie o wymeldowanie. Nie do przyjęcia byłoby zapatrywanie, że osoba naruszająca prawo może powoływać się skutecznie na obawę przed konsekwencjami tego typu naruszeń, w celu uniknięcia wymeldowania, zgodnego z prawem (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 270/11, podobnie WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 196/11 oraz z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 329/09). Za takie, w pełni odpowiadające prawu, należy zaś uznać wymeldowanie. W świetle dotychczasowych wywodów stwierdzić należy, iż poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniają zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Przesłankę opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, będzie można uznać za wypełnioną właśnie w przypadku, gdy osoba ta opuściła lokal w sposób trwały ze względu na ukrywanie się przed wymiarem sprawiedliwości. Podniósł, że skarżący nie może wywodzić dla siebie pozytywnych skutków z faktu ukrywania się przed Policją. Skoro osoba ukrywając się przed organami ścigania opuściła przedmiotowy lokal to opuszczenie to należy traktować jako dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 916/06, lex 340055; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 27/07, lex 506404, wyrok NSA z 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1607/07, lex 540050).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego, a dotyczących utrudniania przez wnioskodawczynię wejścia do lokalu, powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 133/12, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (tak m.in.: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10.11.2010 r. sygn. akt III SA/Gd 474/10, LEX nr 756366, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 01.12.2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 420/10, LEX nr 759156, wyrok NSA z dnia 25.10.2005r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000 r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243, wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r. sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937). Nieskorzystanie z tych środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności.

Wskazał, ze skarżący twierdzi, że, po dobrowolnym opuszczeniu lokalu w celu uniknięcia odbywania kary, nie mógł ponownie w nim zamieszkać. Ocena treści pism skarżącego sugeruje jednak, że nie powziął żadnych skutecznych środków zmierzających do zmiany tej sytuacji. Twierdzi, że zwracał się do wnioskodawczyni o udostępnienie kluczy do mieszkania, jednak działania te nie wywołały żadnego faktycznego rezultatu. Co więcej, w piśmie z dnia 21 listopada 2012 r. skarżący stwierdził wprost: "nie korzystałem ze środków prawnych w celu umożliwienia zamieszkania w przedmiotowym lokalu ponieważ nie wiedziałem że z tego powodu zostanie wszczęte postępowanie administracyjne przeciwko mojej osobie". Zatem, skarżący dopiero postawiony przed faktem wszczęcia postępowania o wymeldowanie zainteresował się faktycznym działaniem na rzecz powrotu do miejsca zameldowania. W ocenie organu II instancji bezczynność skarżącego jedynie potwierdziła słuszność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżącego zawartych w odwołaniu, a dotyczących nieustosunkowania się przez organ I instancji należycie do wniosku o przesłuchanie skarżącego i jego brata D. P., powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1994 r. sygn. akt SA/Wr 895/94 stwierdził, że nie istnieje w postępowaniu administracyjnym obowiązek przesłuchania strony, przesłuchanie to może odbyć się wtedy, gdy pozostały w sprawie niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty. Organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy (wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1863/96, lex 37600).

Podał, że wniosek pełnomocnika skarżącego o nakreślenie terminu na przedstawienie dalszych wniosków dowodowych w terminie 10 dni, jest niezasadny i nie wynika z żadnych przepisów prawa. W tym bowiem czasie miały zostać dostarczone następne środki dowodowe, których jednakże w żaden sposób nie skonkretyzowano. Organ II instancji wskazał, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W piśmiennictwie przyjmuje się, że ocena, czy przedmiotem dowodu jest taka okoliczność należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. Organ I instancji poinformował strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, uznając, że dotychczas zgromadzone dowody są wystarczające do podjęcia decyzji w sprawie. Zwłoka w zakończeniu sprawy nie miała więc żadnego realnego umocowania ani sprecyzowanego celu.

Odnosząc się zaś do powoływanego przez pełnomocnika skarżącego braku dobrowolności w opuszczeniu miejsca zameldowania z powodu osadzenia w zakładzie karnym wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, w sytuacji gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11). Ustalenie, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne ma znaczenie wówczas, gdy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek działań bezprawnych innych osób, ale nie w sytuacji, gdy opuszczenie przez nią lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań, w dodatku niezgodnych z prawem. Zatem, popełniając świadomie przestępne czyny skarżący w sposób dorozumiany wyraził wolę opuszczenia miejsca pobytu stałego w lokalu, w którym zamieszkiwał. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może bowiem nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które niweczy możliwość przebywania danej osoby w określonym lokalu (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 3 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Op 481/12).

Organ II instancji odnosząc się do okoliczności, że w mieszkaniu pozostały rzeczy należące do skarżącego, podał, że fakt, iż w mieszkaniu tym znajdują się pojedyncze rzeczy nie może stanowić dowodu, że skarżący stale tam zamieszkuje. Opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Nawet bowiem pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 360/08, lex 484172). Skoro skarżący opuścił miejsce zameldowania już w dniu 30 listopada 2011 r., zaś w zakładzie karnym został osadzony w dniu 13 czerwca 2012 r. oznacza to, że rzeczy pozostawione w mieszkaniu nie stanowiły dla skarżącego wartości niezbędnej do swobodnego funkcjonowania przez okres ponad pół roku.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 w zw. z art. 37 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, bowiem w zaskarżanej decyzji nie urzeczywistniono zasady sprawiedliwości społecznej poprzez uznanie, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny i trwale zerwał więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, pomimo tego, że w lokalu tym posiada rzeczy osobiste oraz zamierza do niego wrócić po opuszczeniu zakładu karnego,

2) prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy przez błędne uznanie, że skarżący swoim działaniem wypełnił tę normę,

3) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 87 Konstytucji RP, a wynikające z niewłaściwego ustalenia stanu postulowanego i stosowaniu w trakcie rozstrzygania sprawy zamiast obowiązującego prawa - niczym nieuzasadnionych poglądów, w szczególności w zakresie dowolnej interpretacji klauzuli generalnej zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy, tj. zwrotu "osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego",

4) przepisów prawa procesowego przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym dla tej sprawy zakresie,

5) przepisów postępowania przez nierozpoznanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia,

6) sprzeczność istotnych ustaleń organu administracyjnego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podtrzymał podniesiony w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez ten organ, a to naruszenia art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Wskazał, że pismem z dnia 6 marca 2013 r. organ wyznaczył pełnomocnikowi 7 - dniowy termin na zapoznania się z aktami sprawy. Pełnomocnik skarżącego stawił się, aby przejrzeć akta sprawy w dniu 7 marca 2013 r., a także złożył stosowne oświadczenie do akt, w którym zawarł również wniosek o zakreślenie nowego 10 - dniowego terminu na złożenie dalszych wniosków dowodowych. Podniósł, że konieczność złożenia nowych wniosków dowodowych powstała przede wszystkim po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego. Pomimo powyżej wskazanych okoliczności organ I instancji w dniu [...] marca 2013 r. wydał decyzję o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Pełnomocnik skarżącego w dniu 18 marca 2013 r. skierował kolejne wnioski dowodowe w przedmiotowej sprawie, a dotyczyły one przesłuchania: skarżącego w charakterze strony postępowania oraz świadka – brata skarżącego D. P. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wnioski te dotyczyły okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał, że bezpośrednie przesłuchanie skarżącego ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Skarżącemu bowiem nie zadano ważnych pytań dotyczących sprawy, np. czy czynił nakłady na utrzymanie mieszkania w czasie po przekazaniu lokalu aktem darowizny na rzecz jego ówczesnej małżonki, a jeśli czynił takowe nakłady to przez jaki czas, a także szereg innych pytań. Wskazał, że doświadczenie życiowe każe przyjąć, że przesłuchanie strony czy świadka bezpośrednio wnosi więcej do sprawy, niż skierowanie pytań na piśmie do strony postępowania. Podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniami organu I instancji, że pismo zawierające wnioski dowodowe zostało złożone po terminie oraz, że wnioski dowodowe i okoliczności, na jakie zostały one powołane nie wymagają dodatkowych wyjaśnień. Wskazał, że w dniu 7 marca 2013 r. złożył wniosek o zakreślenie 10 - dniowego terminu na złożenie dalszych wniosków dowodowych, a pismo zawierające wnioski zostało złożone w dniu 18 marca 2013 r. Po wtóre, organ I instancji nie poinformował stron o nieuwzględnieniu wniosku o zakreślenie terminu 10 - dniowego na złożenie wniosków dowodowych.

Wskazał, że nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu miejsca zamieszkania, w sytuacji gdy następuje ono w wyniku orzeczenia wobec skarżącego kary pozbawienia wolności, która co do zasady ma charakter przymusowy. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, skarżący niewątpliwie do dnia dzisiejszego zamieszkiwałby w przedmiotowym mieszkaniu, gdyby nie rozpoczął odbywania kary pozbawienia wolności.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego nie zachodzi również przesłanka trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania przez skarżącego, albowiem w przedmiotowym lokalu, w którym skarżący zamieszkiwał do czasu osadzenia w zakładzie karnym, pozostały wszystkie jego prywatne rzeczy, ubrania na każdą z pór roku itp. Rzeczy te pozostawałyby w mieszkaniu do dnia dzisiejszego, gdyby była żona skarżącego nie spakowała ich do worków na śmieci i nie wyniosła z mieszkania. Ponadto sam skarżący we wszystkich pismach wskazywał, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie, że jego nieobecność w mieszkaniu ma charakter czasowy - na okres odbywania kary pozbawienia wolności, po odbyciu kary nadal zamierza mieszkać pod adresem zameldowania. Skarżący zaznaczył, że nie miał i nadal nie ma woli opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podniósł, że "(...) Sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy (...)" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 449/08). Dalej idące stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2008 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 643/07, stwierdził, że: "Sam wyjazd za granicę na okres 5 lat nie uzasadnia wymeldowania jeżeli opuszczenie miejsca pobytu nie miało charakteru trwałego".

Pełnomocnik skarżącego podniósł, że z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że nieobecność skarżącego w przedmiotowym mieszkaniu nie ma charakteru trwałego i dobrowolnego. Podniósł, że gdyby była żona skarżącego nie wymieniła zamków w drzwiach, albo po wymianie zamków udostępniła skarżącemu klucze do mieszkania zgodnie z jego wielokrotnymi prośbami - posiadałby on możliwość wejścia do mieszkania w każdej chwili, po opuszczeniu zakładu karnego. W kwestii tej wypowiedział się jednoznacznie również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2415/06, stwierdzając, że "Fakt, iż strona posiada nadal klucze do lokalu, że znajdują się tam jej rzeczy osobiste i korzysta z mieszkania w czasie pobytu w Polsce, świadczy o tym, iż nie zrezygnowała ona z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić". Wskazał, że orzecznictwo sądowoadministracyjne w tej materii zdaje się wyraźnie zaprzeczać, że skarżący spełnił przesłanki do wymeldowania z przedmiotowego lokalu, jak to bezkrytycznie podnosi organ I instancji, a w ślady za tym przyjmuje również organ odwoławczy.

Podsumowując, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w sprawie przesłanki wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu nie zaistniały, z uwagi na brak jakichkolwiek znamion trwałości opuszczenia lokalu. Skarżący bowiem nie zrezygnował, ani nawet nie zachował się w sposób pozwalający przypuszczać, że rezygnuje z prawa do przebywania w przedmiotowym mieszkaniu. Ocenę zaś zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonaną przez organy obu instancji uznać należy za całkowicie dowolną. Jego zdaniem, organ odwoławczy w sposób bezkrytyczny powielił błędną argumentację organu I instancji, nie odnosząc się przy tym w całości do wszystkich argumentów podniesionych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszała ona prawo, skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2013 r., którą to decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2013 r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy, w myśl którego osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się, a w razie niedopełnienia przez nią tego obowiązku, na wniosek strony lub z urzędu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania takiej osoby. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wskazać również należy, że choć w art. 15 ust. 2 ustawy, ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 223/12, lex nr 1219098 oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/10, lex nr 1138105).

Przy czym kwestia dobrowolności ma jednak drugorzędne znaczenie, o ile opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany – poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby.

Wskazać należy, że dla orzeczenia o wymeldowaniu nie jest wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa, ale konieczne jest również zbadanie, czy ustał rzeczywisty zamiar zamieszkiwania w danym lokalu w sposób stały. Przy czym ocena ta winna uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/10, lex nr 1138105).

Rozpatrując sprawę w świetle wyżej wskazanych kryteriów ustalenia w sprawie wymagało, czy skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce dotychczasowego pobytu w przedmiotowym lokalu, w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organ I instancji wyczerpująco zebrał materiał dowodowy, który następnie prawidłowo został oceniony przez organy obu instancji w granicach prawem przewidzianej swobody. Opierając się na właściwie dokonanych ustaleniach należało podzielić stanowisko organów obu instancji, że w sprawie wystąpiły faktyczne i prawne podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce stałego pobytu.

Z akt sprawy, w szczególności z pisma skarżącego z dnia 24 października 2012 r. (k. 14), bezspornie wynika, że skarżący we wskazanym lokalu nie zamieszkuje od dnia 30 listopada 2011 r., ponieważ podjął "decyzję o ukrywaniu się przed osadzeniem w zakładzie karnym", gdzie został umieszczony w dniu [...] czerwca 2012 r. Powyższe ustalenia i motywy działania skarżącego potwierdziła również jego matka, przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] stycznia 2013 r. (k. 39).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przesłankę opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, będzie można uznać za wypełnioną, także w przypadku, gdy osoba ta opuściła lokal ze względu na ukrywanie się przed wymiarem sprawiedliwości. Skarżący nie może wywodzić dla siebie pozytywnych skutków z faktu ukrywania się przed Policją. Skoro osoba ta ukrywając się przed organami ścigania opuściła przedmiotowy lokal to opuszczenie to należy traktować jako dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 916/06 lex nr 340055; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 27/07 lex nr 506404, wyrok NSA z 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1607/07, lex nr 540050, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 785/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1049/12 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2332/12).

Reasumując w świetle reguł procesowych oraz przesłanek materialnoprawnych, przedstawionych w decyzji o wymeldowaniu skarżącego, organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący we wskazanym lokalu nie zamieszkuje od dnia 30 listopada 2011 r., z związku z ukrywaniem się przed wymiarem sprawiedliwości, a opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny.

Za bezpodstawne, w ocenie Sądu, uznać należy zarzuty skargi, iż skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie i zamierza powrócić do mieszkania, w którym posiada stałe zameldowanie, po odbyciu kary pozbawienia wolności. Twierdzenia te nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący podejmował jakiekolwiek działania mające na celu przywrócenie naruszonego posiadania i zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Fakt ten potwierdził w istocie sam skarżący w piśmie z dnia 21 listopada 2012 r. (k. 23), w którym oświadczył, że nie korzystał ze środków prawnych w celu umożliwienia zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Także sama wola (zamiar) skarżącego powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie może przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10, lex nr 1145567).

Zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia przez organy obu instancji postępowania dowodowego, tj. w szczególności przesłuchania skarżącego na okoliczność ustalenia nakładów poniesionych przez skarżącego na utrzymanie lokalu, nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem w sprawie meldunkowej jest oceniana tylko i wyłącznie przesłanka z art. 15 ustawy. Należy nadmienić, iż powołanie się na jakiekolwiek roszczenia związane z mieszkaniem, czy też z prawem do lokalu nie stanowią skutecznej obrony przed wymeldowaniem, gdyż nie stanowią przeszkody w wymeldowaniu. Zatem, w ocenie Sądu, przedmiotem tego dowodu nie była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Wymaga podkreślenia, że także niewystarczającym argumentem dla uznania zasadności skargi jest powoływany przez pełnomocnika skarżącego fakt pozostawienia rzeczy prywatnych i ubrań w przedmiotowym lokalu, bowiem nie świadczy to o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu i nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 360/08, lex nr 484172; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 139/09, lex nr 553622). Wskazać należy, że lokal bądź budynek jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, w którym w szczególności: mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają, przechowują rzeczy osobiste, koncentrują swoje miejsce pracy, nauki, opieki medycznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1417/08, lex nr 555261). Okoliczności tego rodzaju nie można jednak przypisać skarżącemu.

Wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania nie następuje w ramach uznania administracyjnego, lecz stanowi obowiązek organu w przypadku zaistnienia okoliczności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Organy bowiem nie mogą podejmować rozstrzygnięć wbrew swoim ustaleniom, albowiem to prowadziłoby do utrzymania fikcji meldunkowej, co stanowiłoby z kolei naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy i podważałoby ustawowy cel tej ewidencji. Ewidencja służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób, a zatem ma jedynie charakter rejestracyjny, który odzwierciedlać ma stan faktyczny i służyć ochronie porządku publicznego. Mając na uwadze tak określony cel ewidencji oraz fakt, że przepisy wymuszają na obywatelu pewne czynności służące realizacji obowiązków meldunkowych (chodzi tu również o wymeldowanie), a w przypadku braku podjęcia tych czynności, wymuszają na organie rozstrzygnięcie kwestii meldunkowych w drodze decyzji, to nie można uznać, aby orzeczenie organów wydane na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy ingerowało w jakiekolwiek prawa i wolności obywatelskie chronione na mocy Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483).

Stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w niczym nie naruszają prawa, bowiem zostały wydane zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy oraz Kodeksem postępowania administracyjnego, zaś organy obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia w sprawie w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy i w oparciu o te ustalenia wydały trafne rozstrzygnięcie. Wskazać również należy, że decyzje wydane przez organy obu instancji w pełni realizowały wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem zawierały szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Tym samym, zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają prawu – skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.