Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1522/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej: "ustawa"), art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), odmówiono Z. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D. S. (dalej: "syn Skarżącego", "osoba wymagająca opieki"). Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 22 czerwca 2021 r., do którego przedłożono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności D. S. nr [...]z dnia [...]r. wydanym na stałe. Organ przedstawił podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 5 pkt 1 lit. a i art. 3 pkt 5 ustawy. Następnie stwierdził, iż podstawą odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia stało się pobieranie przez Stronę renty inwalidzkiej.

Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący przedstawił trudną sytuację finansową rodziny związaną z sytuacją zdrowotną dzieci, wskazał, iż Skarżący wraz z małżonką wychowują synów: M. w wieku 32 lat i D. w wieku 23 lat legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności. Małżonka Skarżącego pozostaje opiekunem prawnym synów i pobiera świadczenie pielęgnacyjne na starszego syna M.. Wskazał również, że młodszy syn D., w związku z opieką nad którym Skarżący wnioskuje o przedmiotowe świadczenie, jest uczeniem [...] w Z., a do szkoły jest dowożony i odbierany własnym środkiem transportu. Skarżący podkreślił, że konieczność sprawowania opieki nad dziećmi, niezbędne zaangażowane oraz kolejne problemy zdrowotne synów, uniemożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 21 i art. 17 ustawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, przywołał treść art. 17 ust. 1, 1a i 5 ustawy, a następnie ustalił, że syn Skarżącego D. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] wydanym na stałe, znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2014 r., jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, a opiekunem prawnym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. ustanowiona została jego matka K. S., jest uczniem [...] w Z., a zajęcia szkolne odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00, natomiast Skarżący od 10 lat nie pracuje, posiada prawo do świadczeń rentowych z Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jest rencistą zwolnionym ze służby w Policji zaliczonym do II grupy inwalidzkiej. W tym zakresie, w powołaniu na art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 723 z późn. zm.), w myśl którego ustala się trzy grupy inwalidztwa funkcjonariuszy całkowicie niezdolnych do służby: 1) I grupę - obejmującą całkowicie niezdolnych do pracy; 2) II grupę - obejmującą częściowo niezdolnych do pracy; 3) III grupę - obejmującą zdolnych do pracy, stwierdził, że renta pobierana przez Skarżącego stanowi rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Organ odwoławczy wskazał, że również starszy syn Skarżącego M. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności wydanym na stałe, a świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad nim zostało przyznane małżonce Skarżącego. Zwrócił także uwagę na oświadczenie Skarżącego z dnia [...] r., zgodnie z którym żaden z członków jego rodziny nie pracuje, a Skarżący sprawuje całodobową opiekę nad młodszym synem D.. Na podstawie wyników rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz załączonych do akt sprawy decyzji organów rentowych ustalił, że: Skarżący posiada prawo do renty inwalidzkiej i pobiera świadczenie w wysokości 2.155,68 zł, M. S. i D. S. posiadają prawo do renty socjalnej z ZUS i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości po 1.566,30 zł i 215,84 zł, K. S. posiada prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 1.971 zł, następnie przywołał czynności dokonywane przez Skarżącego w ramach opieki, wskazując, za oceną poczynioną przez pracownika socjalnego, że sytuacja zdrowotna rodziny jest bardzo trudna, każdy z synów potrzebuje wsparcia ze strony najbliższych.

W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że przy uwzględnieniu całokształtu ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz treści obowiązujących przepisów, rozstrzygnięcie organu I instancji pozostaje prawidłowe, lecz Stronie nie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia z innych przyczyn niż wskazał to organ I instancji. Kolegium zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. SK 2/17 którym orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia stał się natomiast brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie kwestionuje stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, zwracając jednak uwagę - za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2021 r. I OSK 435/21, iż "ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza zakwestionowania jej stanu zdrowia". W ocenie Kolegium zachodzi sprzeczność pomiędzy stanowiskiem Skarżącego zawartym w odwołaniu oraz w oświadczeniach a ustaleniami pracownika organu I instancji polegająca na deklarowaniu przez Skarżącego sprawowania całodobowej opieki nad synem oraz niemożności podjęcia pracy z tego powodu, w sytuacji gdy zajęcia szkolne odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 – 16:00, dowóz dzieci zapewnia placówka, zatem czasowy wymiar sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudniania w niepełnym wymiarze czasu pracy, nadto syn jest uczestnikiem projektu "Rozwój usług społecznych na terenie miasta Z." i ma przyznanego asystenta dla osoby niepełnosprawnej świadczonej w dni robocze w wymiarze 5-6 razy w miesiącu po 1 godzinie, a z tego programu korzysta także starszy syn Skarżącego. Powyższe doprowadziło do wniosku, że opiece sprawowanej przez Skarżącego nie sposób przypisać cechy intensywności uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przynajmniej w niepełnym wymiarze pracy.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, formułując zarzuty względem zaskarżonej decyzji: naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej wskutek selektywnego gromadzenia materiału dowodowego i dokonaniu jego dowolnej oceny, naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że opiece sprawowanej przez Skarżącego nad synem nie sposób przypisać cechy intensywności uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu skargi, zwrócił uwagę, że szkoła, do której uczęszcza syn Skarżącego jest zobowiązana do zapewnienia dojazdu, jednak jest grupa rodziców, którzy z różnych przyczyn sami dowożą dzieci do szkoły, otrzymując w tym zakresie zwrot kosztów zgodnie z podpisaną umową z Gminą Z., nadto udział syna w indywidualnych zajęciach z projektu "Rozwój usług społecznych" związany jest z koniecznością dowiezienia na zajęcia oraz odebrania po godzinie. Podkreślił, że nie jest możliwe, aby jedna osoba zawoziła synów z uwagi na ich żywiołowość, konieczny jest drugi opiekun. Natomiast co do intensywności opieki pozwalającej w ocenie organu odwoławczego na podjęcie zatrudnienia, wskazał, że rok szkolny nie jest równoznaczny z rokiem kalendarzowym, a organ nie wyjaśnił kto miałby sprawować opiekę podczas wakacji, ferii zimowych, przerw w nauce w okresie świątecznym. Budzi wątpliwości Skarżącego możliwość uzyskania przerw w świadczeniu pracy na w/w konieczność sprawowania opieki. Ponadto wyjaśnił, że syn po kilku godzinach w szkole traci zainteresowanie programem lekcji i chce wrócić do domu, gdzie czuje się bardziej komfortowo i bezpiecznie, zwykle ze szkoły zabierany jest około godziny 12:00, rano Skarżący pomaga synowi w szatni i odprowadza na zajęcia, podobnie po zakończonych zajęciach, natomiast gdy syn pozostaje w szkole Skarżący załatwia sprawy związane z codzienną egzystencją. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywania jej nieustannie przez 24 godziny na dobę. Zwrócił także uwagę, że synowie bardzo często chorują, w sytuacji natomiast gdy choruje jeden rodzic, drugi przejmuje opiekę nad synami, co stanowi duże obciążenie, ponieważ w opiece nie pomaga dalsza ani bliższa rodzina. Zaakcentował, że syn wymaga całodobowej opieki, nie jest bowiem samodzielny w żadnym aspekcie życia codziennego. Do skargi przedłożył kserokopie: opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej z dnia [...]r., opinii Dyrektora [...] w Z. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., umowy z dnia [...] r. w sprawie dowozu syna do szkoły, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. (trwale całkowicie niezdolny do pracy) i z dnia [...] r. (trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji), orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę z dnia 25 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że na żadnym etapie postępowania nie był kwestionowany stan zdrowia syna Skarżącego ani fakt legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Skarżący nie wskazał przyczyn, dlaczego pomimo istnienia możliwości korzystania z dowozu przez gminę sam dowozi syna do szkoły, podkreślając, że przedłożona do skargi umowa została zawarta pomiędzy Gminą Z. a matką osoby wymagającej opieki, która zobowiązała się do dowożenia syna do szkoły i nie powierzania tej czynności osobom trzecim, co w ocenie organu stanowi sprzeczność pomiędzy deklaracją Skarżącego a treścią przedłożonego do skargi dokumentu. Kolegium nie podzieliło również zarzutu nierozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego selektywnego zgromadzenia, podnosząc, że Skarżący nie wskazał jaki materiał dowodowy został pominięty oraz na czym polegało selektywne gromadzenie materiału dowodowego.

Postanowieniem Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2021 r. II SPP/Gl 313/21 ustanowiono dla Skarżącego adwokata z urzędu.

Pismem z dnia 17 lutego 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, przedłożył zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nr [...] wskazując, iż syn D. w ramach programu "Rozwój usług społecznych" jest objęty wsparciem jedynie w formie bezpłatnej rehabilitacji w wymiarze 1 godziny tygodniowo, organ natomiast wyliczył szczegółowo zadania asystenta, nie badając z których syn Skarżącego faktycznie korzysta. Skarżący zwrócił również uwagę, że organ przedstawiając godziny zajęć, wskazał jedynie godziny funkcjonowania placówki, a nie rzeczywisty zakres korzystania z zajęć przez syna, natomiast dowóz gminnym środkiem transportu uniemożliwia choroba syna. Dowóz zapewniają rodzice, a zawarcie umowy przez matkę K.S. a nie Skarżącego stanowi o ich współdziałaniu w opiece nad synami. Wskazanym pismem pełnomocnik Skarżącego podkreśliła również pominięcie przez organ rekomendacji przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego zawartej w treści wywiadu środowiskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów proceduralnych uzasadniającym ich uchylenie w całości. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką Skarżącego nad synem.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji jako przyczynę odmowy przyznania prawa do świadczenia wskazał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, tj. pobieranie przez Skarżącego renty inwalidzkiej. Organ odwoławczy natomiast nie podzielił w/w przyczyny odmowy opartej o przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, powołując przy tym wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r. SK 2/17. Powyższe zostało słusznie zauważone przez organ odwoławczy. Jak wynika bowiem z przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi, w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niedopuszczalne. Prowadzi bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Przywołany wyrok dotyczył oceny konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zakresie, w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to jednak, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2020 r. I OSK 3425/18 należy odnieść go również do sprawy obejmującej kwestię przyznanej renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy.

Przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium, stał się natomiast brak związku pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, tj. art. 17 ust. 1 ustawy. Kolegium uznało bowiem, że opiece sprawowanej przez Skarżącego nad synem nie sposób przypisać cechy intensywności uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przynajmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy (str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), jednakże przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w sprawie decyzji prowadzi do wniosku o zaniechaniu wyczerpującego wyjaśnienia przez organ kluczowych dla sprawy okoliczności w powyższym zakresie.

W sprawie nie pozostawały sporne następujące okoliczności. Młodszy syn Skarżącego legitymuje się orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. . W rodzinie Skarżącego także starszy syn M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. (nr [...]). Małżonka Skarżącego pozostaje opiekunem prawnym synów (postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. [...] oraz z dnia [...] r. sygn. [...] ) i otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne na starszego syna M. (rodzinny wywiad środowiskowy z dnia [...]r.). Zarówno Skarżący jak i jego małżonka aktualnie nie pracuję (rodzinny wywiad środowiskowy). Skarżący pobiera rentę inwalidzką (decyzja o waloryzacji policyjnej renty inwalidzkiej z dnia [...] r., nr [...] ). Młodszy syn Skarżącego D. uczęszcza do [...] w Z. i jest objęty bezpłatnym wsparciem w ramach projektu "Rozwój usług społecznych na terenie miasta Z.". Ponadto w sprawie nie było kwestionowane, że zajęcia w placówce odbywają się od poniedziałku do piątku od godziny 8:00 do godziny 16:00, a Gmina zapewnia transport dzieci.

Analiza przedłożonych do sprawy akt administracyjnych pozwala stwierdzić, iż niewątpliwie nie została wyjaśniona zasadnicza kwestia czy opieka sprawowana przez Skarżącego nad młodszym synem D. jest tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla syna. Mianowicie, w sprawie nie dokonano ustaleń, czy uzasadnione obiektywnymi okolicznościami pozostaje skrócenie czasu pobytu niepełnosprawnego syna na zajęciach lekcyjnych, czy jest to sytuacja występujące jedynie sporadycznie, czy też powtarzająca się na tyle często, iż można przyjąć, że odnosi się zasadniczo do każdego dnia pobytu syna w szkole będąc jednocześnie przyczyną niezależną od decyzji rodziców, leżącą wyłącznie po stronie osoby wymagające opieki. W tym samym kontekście nie został ustalony charakter przyczyn uniemożliwiających korzystanie przez syna Skarżącego z transportu szkolnego, czy konieczność osobistego zawożenia syna do szkoły podyktowana jest wyłącznie dobrem i ochroną osoby wymagającej opieki czy wyborem rodziców. Konieczne pozostaje również ustalenie faktycznego zakresu wsparcia przysługującego w ramach projektu "Rozwój usług społecznych na terenie miasta Z.".

Sąd zważył przy tym, iż prawidłowe rozumienie art. 17 ust. 1 ustawy musi uwzględniać przede wszystkim cel świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest rekompensata za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2022 r. II SA/Ol 1038/21). Natomiast organ odwoławczy odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia zastosował bardzo surowe kryteria przyjmując, że wymagana jest większa "intensywność" opieki, aby można było mówić o spełnieniu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwraca uwagę, na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż sprawowanie opieki nie oznacza, aby była ona sprawowana przez siedem dni w tygodniu i przez 24 godziny na dobę (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r., III SA/Gd 482/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. III SA/Kr 840/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2021 r. II SA/Bd 989/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r. II SA/Gl 951/21). Konieczne jest w tym zakresie uwzględnienie chociażby odpoczynku dobowego, a jak wynika z akt administracyjnych, zarówno Skarżący jak i jego małżonka także w nocy czuwają nad zdrowiem niepełnosprawnych synów, na tę okoliczność Skarżący powołał sytuację, który miała miejsce w nocy [...] r. a dotyczącą nagłego pogorszenia się stanu zdrowia młodszego syna D.. W związku z tym koniecznie pozostaje ustalenie wskazanych wyżej okoliczności, a w przypadku potwierdzenia że istnieją obiektywne okoliczności, które powodują że syn Skarżącego przebywa w placówce szkolnej jedynie w godzinach od 8:00 do 12:00, dodatkowo dowóz oraz odebranie syna przez rodzica uzasadniony jest jego stanem zdrowia, należy rozważyć czy przerwa w opiece w wymiarze 3-4 godzin w dniach od poniedziałku do piątku może zostać oceniona jego brak intensywności w jej sprawowaniu, bądź czy w przypadku przeznaczenia przerwy wyłącznie na odpoczynek opiekuna pozostaje to bez wpływu na charakter i zakres sprawowanej opieki.

W rezultacie, należało uznać, że stwierdzenie organu, o które oparto odmowę przyznania świadczenia zostało dokonane co najmniej przedwcześnie. Sformułowana przez organ odwoławczy przyczyna odmowy wymagała bowiem przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego. Organ winien dopuścić z urzędu dowody przemawiające za wyjaśnieniem sprawy, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w aspekcie podstawy materialnoprawnej określonej w art. 17 ust. 1 ustawy. Przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania, w szczególności postępowania dowodowego, którego zakres wynika z przywołanego przepisu art. 17 ust. 1 ustawy. Uznanie decyzji organu za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa wymaga bowiem zbadania kolejnych etapów działania organu, w ramach których następuje zgromadzenie materiału dowodowego, uwzględnienie w toku postępowania treści art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy, a następnie wszechstronne i wnikliwe rozważenie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ podejmując rozstrzygnięcie ma obowiązek kierować się zasadą prawdy obiektywnej. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, by dalej w ramach swobodnej oceny dowodów ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie oraz naruszenia zasady zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. W tym zakresie Sąd podziela zarzuty skargi.

Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe uzasadniało w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie, a następnie dokonać oceny przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącego oraz związku przyczynowego tej okoliczności z koniecznością sprawowania opieki nad młodszym synem, a następnie wydając rozstrzygnięcie uzasadnić swoje stanowisko stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.