Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3679/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33-35; art. 59 § 1 i § 5; art. 110u § 1.
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk - Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 622/20 w sprawie ze skargi R.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 października 2020 r. w sprawie I SA/Gd 622/20 oddalił skargę R.K. (dalej Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej DIAS) z dnia 24 kwietnia 2020 r. wydane w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 7 lutego 2020 r., którym organ ten uznał za uzasadniony zarzut, iż operat szacunkowy został sporządzony z naruszeniami mającymi wpływ na prawidłową wycenę wartości nieruchomości.

Sąd oddalając skargę wskazał, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje trafności rozstrzygnięcia organów w przedmiocie opisu i oszacowania nieruchomości. Skarżący podważa natomiast prawidłowość postępowania organów z uwagi na kontynuowanie postępowania egzekucyjnego uznając, że organ bezzasadnie zaniechał umorzenia egzekucji.

Dalej Sąd wskazał, że w sprawie, podnoszone przez stronę zarzuty do opisu i oszacowania zostały uwzględnione przez organy egzekucyjne. Znalazło to swój wyraz w wydanym przez Naczelnika postanowieniu z dnia 7 lutego 2020 r. (który uznał, że operat szacunkowy został sporządzony z naruszeniami mającymi wpływ na prawidłową wycenę wartości rynkowej nieruchomości) oraz w postanowieniu Dyrektora z dnia 24 kwietnia 2020 r.

Odnosząc się natomiast do istoty sporu, Sąd zwrócił uwagę, że zarzuty zgłaszane na podstawie art. 110u § 1 u.p.e.a. nie mogą być traktowane jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przeciwnym razie deprecjacji uległoby znaczenie innych środków prawnych, określonych w u.p.e.a. Skoro bowiem zarówno w art. 33 § 1 u.p.e.a., jak i w art. 59 § 1 tej ustawy sformułowane zostały podstawy, w oparciu o które zobowiązany może kwestionować dopuszczalność prowadzonej egzekucji, to sprzeczne z założeniem niekonkurencyjności środków prawnych w ramach u.p.e.a. byłoby umożliwienie formułowania tego samego zarzutu w oparciu o odmienną podstawę prawną.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie były uprawnione, w ramach wniesionego przez stronę środka zaskarżenia, do weryfikowania zarzutów dotyczących dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz istnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wymieniony wyrok jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia .nsa.gov.pl).

Od wyroku skargę kasacyjną poprzez swojego pełnomocnika złożył Skarżący. W zarzutach skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podniesiono, że wyrok ten został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi skarżącego, pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji art. 7, art. 77 i 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako k.p.a. powodującego błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie mające konsekwencje w mylnym przekonaniu, że nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze [...], [...] oraz [...], podczas gdy zdaniem skarżącego okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość nie należy do niego, z kolei wydany wyrok w sprawie skargi pauliańskiej nie dotyczy tytułów wykonawczych w niniejszym postępowaniu, co powinno skutkować umorzeniem postępowania, a nie zostało uwzględnione przez Sąd;

b) art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi skarżącego, pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej jako u.p.e.a., poprzez dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego i uznanie za konieczne powołanie kolejnego rzeczoznawcy majątkowego, pomimo iż egzekucja powinna zostać umorzona w całości;

c) art. 110u § 1 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez niezasadne uznanie, że w ramach wniesionego środka zaskarżenia, tj. zażalenia na postanowienie organu, w którym to organ postanowił powołać kolejnego biegłego w sprawie, strona nie może kwestionować zasadności dalszego prowadzenia egzekucji, pomimo zaistnienia przesłanek do jej umorzenia, przez co powołanie kolejnego biegłego jest bezzasadne.

Podnosząc powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw z tego też względu podlegała oddaleniu.

Przedmiotem sporu jest w niniejszej sprawie kwestia nie zastosowania przez organ art. 59 § 1 u.p.e.a., który to przepis w ocenie Strony powinien mieć zastosowanie w postępowaniu dotyczącym zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości prowadzonego w oparciu o art.110u § 1 u.p.e.a. W ocenie Skarżącego doprowadziło to w konsekwencji do nieuprawnionego zaniechania umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. - zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Przepis art. 110u § 1 u.p.e.a. dopuszcza możliwość wniesienia zarzutów na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Jednak zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości uregulowane w komentowanym artykule są samodzielnymi środkami prawnymi, których nie należy identyfikować z zarzutem w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o jakim mowa w art. 33-35 u.p.e.a. czy też art. 59 §1 u.p.e.a. (odnoszący się do przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego). Art. 110u § 1 u.p.e.a. nie uprawnia organu do umorzenia postępowania egzekucyjnego, inaczej niż przypisany ku temu tryb ustanowiony regulacją art. 59 § 5 u.p.e.a.

Nie jest uprawnione, aby w postępowaniu mającym za przedmiot ocenę prawidłowości stosowania przepisów stanowiących o opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości oceniać zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w granicach podniesionych przez Skarżącego. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał w zaskarżonym orzeczeniu, że przewidziane w przepisach u.p.e.a. środki ochrony prawnej zostały ukształtowane w taki sposób, aby ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, kiedy dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, np. skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.

Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie. Zarzuty zgłaszane na podstawie art. 110u § 1 u.p.e.a. nie mogą być zatem traktowane jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przeciwnym razie deprecjacji uległoby znaczenie innych środków prawnych, określonych w u.p.e.a. Skoro bowiem zarówno w art. 33 § 1 u.p.e.a., jak i w art. 59 § 1 tej ustawy sformułowane zostały podstawy, w oparciu o które zobowiązany może kwestionować dopuszczalność prowadzonej egzekucji, to sprzeczne z założeniem niekonkurencyjności środków prawnych w ramach u.p.e.a. byłoby umożliwienie formułowania tego samego zarzutu w oparciu o odmienną podstawę prawną.

Skarżący, podejmując polemikę ze wskazanym stanowiskiem, wskazuje, iż wniesiony środek nie stanowił zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości a zażalenie na postanowienie organu, w którym to organ zdecydował się powołać kolejnego biegłego w sprawie. Oznacza to, że nie jest spornym okoliczność, że przedmiotowa sprawa nie została wszczęta na skutek wniosku złożonego w oparciu o wskazany art. 59 § 1 u.p.e.a. Skarżący w samej skardze kasacyjnej również nie twierdzi, by wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, opierając go o wskazaną podstawę prawną. Skoro Skarżący nie wystąpił z określonym żądaniem w przypisanym ku temu trybie, nie może skutecznie wnosić o rozpoznanie sprawy w zakresie przypisanym dla innego środka prawnego (oceny określonego wycinka prowadzonej egzekucji z nieruchomości, tj. opisu i oszacowania wartości nieruchomości). Nieuprawnione jest stanowisko Skarżącego, iż zażalenie może stanowić uniwersalny środek zaskarżenia. Jego przedmiotem mogą być tylko zarzuty ograniczone do przedmiotu rozstrzygnięcia, w zakresie którego orzekał organ pierwszej instancji.

Nie ma nadto racji zarzucanie naruszenia art. 7, art. 77 i 80 k.p.a., skoro kwestią sporną nie są ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy, lecz zakresu, w którym możliwa jest weryfikacja środka prawnego Skarżącego. Przy czym zakres przedmiotowy danej sprawy jest kwestią obiektywną, stąd wskazywanie w skardze kasacyjnej na nieuwzględnienie słusznego interesu strony pozostaje bez wpływu na możliwość rozpatrzenia danej kwestii w toku postępowania, jeżeli kwestia ta -jak w niniejszym przypadku - w sposób obiektywny wykracza poza ten zakres. Z tego też względu, nie można za zarzutami skargi kasacyjnej przyjąć, iż zaskarżony wyrok stanowi wyraz niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi skarżącego, pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji powołanych powyżej przepisów prawa procesowego. Stąd oddalenie skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a. nie narusza prawa w sposób powołany w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. 205 § 2 P.p.s.a.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Paweł Borszowski |Wojciech Stachurski |