Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1771/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 4 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151, art. 119 pkt 2.
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 października 2022 r. nr SKO.4106.979.2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 10 października 2022 r. nr SKO.4106.979.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 36 pkt 2 lit. m, art. 50 ust. 2, 4 i 7 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm. - dalej u.p.s.), po rozpoznaniu odwołania J.M. (dalej – Skarżąca, Wnioskodawczyni), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej – organ I instancji) z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr [...] odmawiającą zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od miesiąca lutego 2022 r.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r. nr [...] organ I instancji przyznał specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla syna – K.M. w miejscu zamieszkania na okres od 3 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wymiarze 54 godzin miesięcznie, za odpłatnością w wysokości 11% kosztu jednej godziny usługi. Następnie decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. organ I instancji zwiększył ilość godzin świadczonych usług do 96 godzin miesięcznie i zmniejszył odpłatność do 7% za jedną godzinę usługi. W dalszej kolejności Wójt Gminy decyzją nr [...] z dnia 25 lutego 2022 r. zmienił własną decyzję z dnia 22 grudnia 2021 r. ustalając odpłatność za jedną godzinę usługi w wysokości 11%.

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2022 r. Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone dla syna. Umotywowała go tym, że płatności z tytułu wspomnianych usług nadmiernie obciążają budżet rodziny i w rzeczywistości niwelują udzieloną pomoc.

Po jego rozpoznaniu, organ I instancji decyzją z dnia 14 marca 2022 r. nr [...] odmówił zwolnienia Strony z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone na rzecz jej syna. Wskutek odwołania Kolegium decyzją z dnia 16 maja 2022 r. nr SKO.4106.407.2022 uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe. Następnie Wnioskodawczyni złożyła skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, która na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) została uwzględniona przez Kolegium. Mianowicie organ odwoławczy uchylił własną decyzję z dnia 16 maja 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 14 marca 2022 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1031/22 umorzył postępowanie sądowe.

W toku dalszego postępowania organ I instancji decyzją z dnia 5 sierpnia 2022 r. ponownie odmówił udzielenia Skarżącej zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. W jej motywach Wójt Gminy dokonał analizy sytuacji dochodowej rodziny Skarżącej w styczniu 2022 r., opierając się na ustaleniach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 lutego 2022 r. Zwrócono przy tym uwagę, że Skarżąca odmówiła przeprowadzenia ponownego wywiadu środowiskowego. Dlatego też opierając się na posiadanych dowodach organ I instancji uznał, że sytuacja materialna rodziny nie uzasadnia udzielenia wnioskowanej ulgi.

W odwołaniu z dnia 21 sierpnia 2022 r. (uzupełnionym pismem z dnia 21 sierpnia 2022 r.) Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77, art. 79a k.p.a. oraz niezastosowania się do wytycznych decyzji Kolegium nr SKO.4106.692.2022. Uzasadniła je brakiem dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności sytuacji materialnej jej rodziny. W tym zakresie podniosła, że po odliczeniu od dochodu stałych wydatków pozostaje jej kwota 2.242,62 zł, która przeznaczana jest na jedzenie, środki czystości i inne nieprzewidziane wydatki. W przeliczeniu na członka daje to kwotę 560,66 zł, która jest niższa od kryterium dochodowego warunkującego przyznanie pomocy społecznej. Podniosła również, że minimum socjalne dla 4-osobowej rodziny wynosi 4.581,21 zł. W tej sytuacji konieczność wydatkowania środków na specjalistyczne usługi opiekuńcze syna doprowadzi do tego, że nie będzie w stanie zaspokoić nawet podstawowych potrzeb swojej rodziny. Jednocześnie podkreśliła, że dobro dziecka nie pozwala na jej na rezygnację, czy też obniżenie wymiaru tych usług. Skarżąca wyraziła także stanowisko, że spełnia przesłankę zwolnienia jej z obowiązku opłat określoną w § 6 pkt 1 rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. Nr 189, poz. 1598 z późn. zm. – dalej rozporządzenie). Wskazał bowiem, że korzysta z dwóch rodzajów usług specjalistycznych, tj. uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia oraz rehabilitacji i usprawnienia zanurzonych funkcji organizmu.

Nie podzielając argumentacji Skarżącej, Kolegium decyzją z dnia 10 października 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wskazano w niej, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 50 ust. 4 i 7 u.p.s. oraz § 6 rozporządzenia. Podkreślono jednocześnie, że organ w niniejszej sprawie działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Następnie organ odwoławczy przeprowadził analizę sytuacji materialnej rodziny Skarżącej dostrzegając, że oprócz wynagrodzenia męża Wnioskodawczyni, wszystkie pozostałe środki utrzymania pochodzą ze źródeł publicznych. Podkreślił, że na dochód rodziny składa się również zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek rodzinny z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka w łącznej kwocie 325 zł, który winien być przeznaczany właśnie na rehabilitację dziecka Skarżącej. Zwrócono również uwagę, że rodzina Wnioskodawczyni otrzymuje także świadczenie wychowawcze na pokrycie utrzymania dziecka. Kolegium podniosło także, że Skarżąca otrzymuje wsparcie w postaci przyznanych jej synowie specjalistycznych usług opiekuńczych, których koszt w głównej mierze ponosi organ I instancji. Dodano przy tym, że rolą pomocy społecznej nie jest zastępowanie osób zobowiązanych do utrzymywania swoich dzieci, a jedynie ich wspomaganie. Zdaniem Kolegium, poziom dochodów deklarowanych podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 lutego 2022 r. jest względnie stabilny i zbilansowany. Ponadto – zdaniem organu odwoławczego – rodzina ma możliwość polepszenia swojej sytuacji poprzez podjęcie przez męża Skarżącej zatrudnienia w większym wymiarze czasu pracy. W tej sytuacji – jak twierdzi Kolegium – Skarżąca dysponuje możliwością poniesienia wydatku w wysokości 1.100 zł miesięcznie z tytułu opłat za świadczone usługi na rzecz jej syna. Wskazano, że sam poziom dochodu nie może stanowić podstawy do zwolnienia, o jakim jest mowa w § 6 rozporządzenia. Natomiast w sprawie nie stwierdzono, aby okoliczności faktyczne i wydatki z okresu objętego wnioskiem, wskazywały na jakieś szczególne zdarzenia losowe, dodatkowe wydatki i inne okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem wystąpienia nadzwyczajnych sytuacji w rodzinie Skarżącej. Niezależnie od tego Kolegium podniosło, że Wnioskodawczyni odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który jest szczególnym dowodem w postępowaniach z zakresu pomocy społecznej, a tego typu zachowanie kwalifikowane jest jako przejaw braku współdziałania w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wnioskodawczyni wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a także przeprowadzenie dowodu z publikacji Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych odnośnie minimum socjalnego w II kwartale 2022 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 i art. 138 k.p.a., a także art. 50 pkt 7 ust. 4 u.p.s. oraz § 6 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Skarżąca podniosła również niezastosowanie się Kolegium do własnej decyzji z dnia 15 lipca 2022 r. nr SKO.4106.692.2022.

W motywach skargi Wnioskodawczyni podniosła, że pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. została wezwana do poddania się wywiadowi środowiskowemu, który finalnie przeprowadzony został w dniu 9 sierpnia 2022 r. Tymczasem organ I instancji przed upływem wyznaczonego w tym piśmie terminu wydał decyzję negatywną dla Skarżącej. Jednocześnie zauważyła, że przed próbą dokonania wywiadu środowiskowego w dniu 3 sierpnia 2022 r. nie została poinformowana o negatywnych skutkach odmowy poddania się tej czynności. Niemniej jednak, w jej ocenie, zwolnienie z opłat nie jest formą pomocy społecznej, co nie wymusza uzyskania dowodu z wywiadu środowiskowego. Odniosła się także do twierdzenia Kolegium o możliwości poprawy sytuacji materialnej rodziny. Wyjaśniła w tym względzie, że podjęcie dodatkowego zatrudnia przez męża Skarżącej będzie przekładało się na podwyższenie udziału w opłatach za usługi opiekuńcze oraz ograniczeniem dofinasowania do dojazdów, co w efekcie skutkować będzie pogorszeniem sytuacji rodziny, która i tak jest trudna. Mianowicie dochód na jednego członka rodziny wynosi 1.201,78 zł, który jest niższy od minimum socjalnego określonego w II kwartale 2022 r. wynoszącego 1.222,59 zł. Tymczasem organy skoncentrowały się na dochodzie rodziny pomijając jej wydatki, które obciążają domowy budżet, jak np. spłata rat za otrzymane usługi. W dalszej kolejności pomimo wytycznych wynikających z decyzji Kolegium z dnia 15 lipca 2022 r. żaden z organów nie przeprowadził analizy wystąpienia przesłanek z § 6 rozporządzenia. Natomiast zdaniem Skarżącej, w sprawie wystąpiła okoliczność z § 6 pkt 1 rozporządzenia, co uzasadniła tym, że korzysta z dwóch rodzajów usług specjalistycznych, tj. uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia oraz rehabilitacji i usprawnienia zanurzonych funkcji organizmu. W końcowej części skargi Wnioskodawczyni wyraziła pogląd, że podejmując rozstrzygnięcie organy nie wzięły pod uwagę następujących dowodów: spłacania rat za otrzymane usługi w wysokości 300 zł miesięcznie, zakresu przyznanych jej synowi usług, wywiadu środowiskowego oraz publikacji dotyczącej wysokości minimum socjalnego. W konsekwencji zaskarżone decyzje – w opinii Wnioskodawczyni - pozbawiają jej dzieci środków do życia.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są, w ocenie składu orzekającego, zgodne z prawem.

Spór dotyczy oceny ustalonego stanu faktycznego pod kątem zaistnienia podstaw do zwolnienia Skarżącej z obowiązku ponoszenia opłat za świadczone na rzecz jej syna specjalistyczne usługi opiekuńcze. Mianowicie, według Wnioskodawczyni, nie została prawidłowo ustalona sytuacja materialna jej rodziny. Otóż jej zdaniem, organy wzięły pod wagę wyłącznie dochody, nie uwzględniając wydatków ponoszonych każdego miesiąca, w tym rat za usługi w kwocie 300 zł. Zwróciła również uwagę, że wysokość dochodu członka jej rodziny kształtuje się poniżej poziomu określonego dla minimum socjalnego przewidzianego dla 4-osobowej rodziny. W tej sytuacji obciążenie jej kosztem usług wynoszącym 1.110 zł miesięcznie doprowadzi do sytuacji, że nie będzie w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb rodziny. Wyraziła również pogląd, że spełnia przesłankę zwolnienia z odpłatności, którą określa § 6 pkt 1 rozporządzenia, tj. korzysta z dwóch rodzajów usług specjalistycznych, tj. uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia oraz rehabilitacji i usprawnienia zanurzonych funkcji organizmu.

Odmiennego zdania są organy obu instancji, które stoją na stanowisku, że Skarżąca dysponuje możliwością poniesienia w części odpłatności za świadczone na rzecz jej syna specjalistyczne usługi opiekuńcze. W tym zakresie wskazano, że dochód rodziny jest stabilny i zbilansowany, a ponadto istnieje możliwość poprawy położenia rodziny poprzez podjęcie przez męża Skarżącej zatrudnienia w wyższym wymiarze czasy pracy. Organy zasygnalizowały również, że Skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Przystępując do rozważań podnieść należy, że zgodnie art. 50 ust. 2 u.p.s. usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane m.in. osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Natomiast w art. 50 ust. 4 u.p.s. wyjaśniono, że specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Z kolei w art. 50 ust. 7 u.p.s. zawarto delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, który w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia może określić w drodze rozporządzenia, rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych i kwalifikacje osób świadczących te usługi oraz warunki i tryb ustalania i pobierania opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi, jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z tych opłat, ze względu na szczególne potrzeby osób korzystających z usług, uwzględniając sytuację materialną tych osób.

Na podstawie wspomnianej delegacji Minister Polityki Społecznej w dniu 22 września 2005 r. wydał rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. Nr 189, poz. 1598 z późn. zm.). Wynika z niego, że stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, wysokość wskaźnika odpłatności za usługi (określonego procentowo) warunkowana jest dochodem na członka rodziny. W oparciu o dane pozyskane w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że wysokość opłat za usługi świadczone na rzecz syna Skarżącej wynos 11% ich kosztów (ustalenie to nie jest kwestionowane przez żadną ze stron).

We wskazanym akcie wykonawczym, a konkretnie w jego § 6, określono zasady całościowego lub częściowego zwolnienia z opłat za otrzymywane usługi. Zgodnie z nim w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na: 1) konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług; 2) konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo-wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno-opiekuńczej; 3) konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jedną przewlekle chorą; 4) zdarzenie losowe. Podkreślić przy tym należy, że szczególnie uzasadnione przypadki muszą się odznaczać innymi cechami, niż sam poziom dochodu na osobę w rodzinie, aby umożliwić organowi dalsze obniżenie lub zniesienie odpłatności za usługi (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1243/20, Lex nr 3082985).

Organy obu instancji rozpoznając wniosek Skarżącej o zwolnienie z opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone na rzecz jej syna procedowały w ramach tzw. uznania administracyjnego. Proces podejmowania decyzji w tego typu sprawach ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek warunkujących zwolnienie z odpłatności albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek określonych w § 6 rozporządzenia istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego. Jednakże wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie § 6 rozporządzenia sprawia, że nawet wystąpienie wspomnianych przesłanek nie obliguje organu do zastosowania instytucji zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości składkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że żaden z organów nie zasygnalizował w sposób wyraźny poszczególnych etapów postępowania. Natomiast w sposób jednoznaczny każdy z nich wypowiedział się co do tego, że w sprawie nie występuje "szczególny przypadek", który dotykałby rodziny Skarżącej. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że w ten sposób prawodawca określa przesłanki mające uzasadniać zwolnienie, które w sposób przykładowy zostały wymienione w dalszej części § 6 rozporządzenia. Tymczasem zgodzić się należy z Wnioskodawczynią, że w sprawie wystąpiła okoliczność z § 6 pkt 1 rozporządzenia, która dotyczy przypadku konieczności korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług. Sam katalog usług specjalistycznych określony jest w § 2 rozporządzenia. Wśród nich znalazły się usługi w postaci: uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia (§ 2 pkt 1 rozporządzenia) i rehabilitacji fizycznej i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) (§ 2 pkt 3 rozporządzenia). Pierwsza z nich została wprost wymieniona w załączniku do decyzji organu I instancji z dnia 22 grudnia 2021 r. przyznającej przedmiotowe usługi. Natomiast druga z usług określonych w tym załączniku została opisana jako współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjno-terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług. Przyjąć należy, że jest ona niczym innym jak właśnie usługą z § 2 pkt 1 rozporządzenia.

Zatem przyjąć należy, że organy obu instancji błędnie założyły, że w sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności określonych w § 6 rozporządzenia. Niemniej jednak jest to uchybienie, które w kontekście całej sprawy nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Mianowicie w ich uzasadnieniach umotywowano odmowę udzielenia przedmiotowej ulgi, czyli niejako wyrażono stanowisko o przyczynach nie uwzględnienia wniosku Skarżącej w ramach uznania administracyjnego.

Wspomniana argumentacja w pełni zasługuje na uwzględnienie. Otóż z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 lutego 2022 r. wynika, że miesięczny dochód 4-osobowej rodziny to 5.151,62 zł, gdzie jedynie wynagrodzenie za pracę męża Skarżącej w kwocie 1.201,78 zł nie pochodzi ze środków publicznych. Po przeliczeniu łącznego dochodu daje to 1.287,90 zł na każdego członka rodziny. Mimo, że nie jest to okoliczność przesądzająca o zasadności żądania Skarżącej, to nie sposób nie dostrzec, że kwota ta ponad dwukrotnie przewyższa kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., które warunkuje przyznanie pomocy społecznej. Dla porządku należy wskazać, że wynosi ono obecnie 600 zł na osobę. Ponadto jedynie na marginesie należy zauważyć, że rodzina posiada możliwość korzystania ze świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł na każde z dzieci (zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 7 u.p.s. świadczenia wychowawczego nie uwzględnia się w ustalaniu dochodu rodziny). Trafnie również Kolegium zauważyło, że po pomniejszeniu dochodu miesięcznego o opłatę za usługi (w wysokości 1.100 zł), do dyspozycji Wnioskodawczyni pozostaje kwota 4.051,62 zł. Świadczy to, że Skarżąca może ponieść ciężar tych opłat. Twierdzenia tego nie zmienia, że Wnioskodawczyni spłaca również raty za udzielone usługi, których wysokość miesięczna to 300 zł, a także postępujący wzrost cen towarów i usług.

Jak zaznaczono wcześniej, na dochód rodziny składa się m.in. wynagrodzenie za pracę męża Skarżącego świadczonej w wymiarze 1/2 etatu. Organ odwoławczy dostrzegł możliwość poprawy sytuacji rodziny Skarżącej poprzez podjęcie zatrudnienia przez jej męża w większym wymiarze czasowym. Jednak, jak wynika z treści skargi, nie jest tym zainteresowany, gdyż uzyskanie wyższego wynagrodzenia wiązać się będzie z podwyższeniem wskaźnika odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze, a ponadto wpłynie to na obniżenie lub utratę pomocy otrzymywanej ze środków publicznych (np. finasowanie przejazdów syna Skarżącej). Takie podejście świadczy o tym, że Skarżąca nie dąży do poprawy swojej sytuacji, oczekując pełnego zaspokojenia jej potrzeb oraz potrzeb jej rodziny w ramach wsparcia oferowanego m.in. w ramach pomocy społecznej. Tymczasem pomoc społeczna w swej istocie ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Co więcej ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1805/17, Lex nr 2472418).

Wyjaśnić należy również, że w istocie odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 3 sierpnia 2022 r. nie była przyczyną, która zaważyła na negatywnym rozpoznaniu wniosku Skarżącej. Zatem brak pouczenia jej o skutkach nie poddania się tej czynności nie stanowi o nieprawidłowości decyzji wydanych w niniejszej sprawie. Ponadto wyjaśnić należy, że wezwanie z dnia 4 sierpnia 2022 r., które załączono do skargi nie dotyczyło rozpatrywanej sprawy, lecz związane było z aktualizacją sytuacji dochodowej rodziny Skarżącej na potrzeby ustalenia wskaźnika odpłatności za świadczone na rzecz syna specjalistyczne usługi opiekuńcze. Z kolei pismo z dnia 21 lipca 2022 r. nie informowało o zakończeniu postępowania, a wręcz przeciwnie o jego wszczęciu. Dodatkowo zawarto w nim informację o możliwości przedstawienia dowodów, które mogą mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego zarzuty skargi uznać należy za zupełnie nieuzasadnione. Brak jest zatem podstaw dla uznania zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Otóż organy nie tylko zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia, ale także dokonały prawidłowej jego oceny, czemu dały wyraz w sporządzonych uzasadnieniach.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium.