Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1090/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek - Zybura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny - Drożdżejko Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-14/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-14/23 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 10 grudnia 2022 r., znak: MOPS.III.524.Od.004794.SP-12-2022 odmawiającą M. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad J. K.

W podstawie prawnej powołano art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 390) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2022 r. M. K., reprezentowany przez Kancelarię Radców Prawnych (...) E. Spółka Komandytowa w L. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jego wypłatę na numer rachunku bankowego, którego właścicielem - jak wskazano we wniosku - jest Kancelaria Radców Prawnych E. w L. (k. 36 a.a.). W załączonym do wniosku oświadczeniu z M. K. wniósł o wypłatę przyznanego na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego na konto bankowe swojego pełnomocnika – E. S.A. (k. 29 a.a.). W pełnomocnictwie udzielonym reprezentującym go profesjonalnym pełnomocnikom, M. K. oświadczył, że zrzeka się prawa odwołania udzielonego mu pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (k. 37 a.a.). Z kolei w piśmie z dnia 30 grudnia 2022 r. reprezentujący wnioskodawcę profesjonalny pełnomocnik zwrócił się do organu administracyjnego z zapytaniem czy istnieje możliwość podzielenia płatności świadczenia pielęgnacyjnego między uprawnionym do wypłaty świadczenia, a jego pełnomocnikiem (k. 51 a.a.).

Do wniosku dołączono też m.in. orzeczenie lekarza ZUS z 5 października 2021 r. (k. 34 a.a.), oświadczenie M. K. dotyczące formy i zakresu opieki nad J. K. (k. 30, 31), oświadczenia oraz dokumentację medyczną rodziców J. K. (k. 3 - 27 a.a.).

Organ I instancji w decyzji z dnia 10 grudnia 2022 r. odmówił M. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną J. K. z powodu braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem M. K. zastąpiony przez pełnomocnika, złożył odwołanie do Kolegium.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenia mające istotny wpływ na jej wydanie: przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność J. K. powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącemu jako opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2021 r. o sygn. akt K38/13 został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną w ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przez co narusza to art. 190 ust.1 Konstytucji RP.

Wskazując na powyższe zarzuty odwołujący się wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odwołującemu na okres od 1 sierpnia 2022 r.

Organ II instancji uzasadniając opisaną na wstępie decyzję z dnia 17 kwietnia 2023 r. wyjaśnił, że okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, tj. J. K. powstała w stopniu znacznym na stałe gdy miała 58 lat, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolejno organ odwoławczy wskazał, osoba wymagająca opieki, tj. J. K. mieszka razem z wnioskodawcą oraz rodzicami tj. W. i H. D. i jest osobą legitymującą się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji, która to niezdolność istniała przed 5 października 2021 r. Z przedłożonego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 5 października 2021 r. wynika, że J. K. ponownie występuje o świadczenie uzupełniające, jest leczona z powodu stwardnienia rozsianego z postępującymi zaburzeniami neurologicznymi: niedowład 4 kończynowy spastyczny, zaburzeniami funkcji zwieraczy. Schorzenia te i stopień ich zawansowania w ocenie organu uprawnionego tj. Orzecznika ZUS uzasadniają orzeczenie, iż jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji gdyż wymaga pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 26 października 2022r. wynika, że opiekę nad J. K. sprawuje mąż (odwołujący się) i polega ona na pomocy w utrzymaniu codziennej higieny, spożywaniu posiłków, prowadzeniu domu, opłacaniu rachunków, kupowaniu leków, towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich, podaniu leków.

Z kolei w oświadczeniu złożonym w tym samym dniu co był przeprowadzony wywiad środowiskowy, M. K. podniósł, że z uwagi na stan zdrowia małżonki nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, bowiem żona wymaga całodobowej opieki.

Nadto z oświadczenia sporządzonego w dniu 22 sierpnia 2022 r. - dotyczącego formy i zakresu sprawowanej opieki nad J. K. - wynika, że pomoc M. K. w utrzymaniu higieny u żony sprowadza się do kąpieli, obcinania paznokci, strzyżenia włosów, mycia zębów, moczenia nóg. Z oświadczenia tego wynika, że J. K. nie jest osobą pampresowaną, wymaga pomocy w prowadzeniu do toalety. Pozostały zakres czynności pomocowych pokrywa się z czynnościami podanymi przez M. K. w w/w oświadczeniu i w ocenie Kolegium są to czynności związane z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego, dbaniem o dom i otoczeniem, czynności związane z wyjściem na spacer czy do kościoła.

W podsumowaniu organ II instancji stwierdził, że niewątpliwie J. K. wymaga pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu, a odwołujący tę pomoc zapewnia, jednakże zdaniem organu II instancji zakres opieki wykonywanej przez odwołującego się nie uniemożliwia mu podjęcie aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym.

Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowywanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą, sprzątanie czy robienie zakupów - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad rodziną i jednocześnie pracujące zawodowo co zresztą do tej pory odwołujący się czynił. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem – J. K., osoby wymagającej opieki i z ustaleń tych wynika, że oprócz odwołującego zobowiązanymi do alimentacji jego żony są jeszcze dwie dorosłe córki, w tym jedna z nich mieszka w tej samej miejscowości co matka, nie ma na utrzymaniu rodziny i obecnie nie pracuje. Druga z córek mieszka w L. ma rodzinę (męża i dwoje dzieci), pracuje zawodowo. Osoby te (córki niepełnosprawnej) jak oświadczył, w żaden nie mogą współuczestniczyć w opiece nad matką.

W piśmie z dnia 23 maja 2023 r. M. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego B. S. z Kancelarii Prawnej P. F. i Wspólnicy Spółka Komandytowa z siedzibą L., wniósł do WSA w Krakowie skargę od ww. decyzji SKO w Nowym Sączu zarzucając: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że mąż niepełnosprawnej J. K. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, o art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że mąż niepełnosprawnej J. K. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną; - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj.: art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu, że niepełnosprawna J. K. pomimo orzeczonej trwale niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki męża.

Z uwagi na powyższe wniesiono o: uchylenie zaskarżonej w całości decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r., zwrot kosztów przedmiotowego postępowania oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że pełnomocnik skarżącego wniósł w skardze o zastosowanie tego trybu postępowania, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22 wskazał, że analiza powyższego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20).

Poza sporem w tej sprawie jest, że żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza orzecznika ZUS z 5 października 2021 r., z którego wynika, że ww. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji (k. 34 a.a.). Jak już zostało wyżej zasygnalizowane - legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (przykładowo wyrok NSA z 16 kwietnia 2021r., sygn. I OSK 2859/20, wyroki WSA: w Gliwicach z 3 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1122/22, w Łodzi z 25 października 2022 r. sygn. II SA/Łd 308/22, w Gliwicach z 13 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 1022/22 oraz II SA/Gl 961/22, w Gdańsku z 13 października 2022 r. sygn. III SA/Gd 252/22, w Szczecinie z 29 września 2022 r. sygn. II SA/Sz 692/22, w Łodzi z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Łd 676/22, w Bydgoszczy z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Bd 565/22, w Łodzi z 20 września 2022 r. II SA/Łd 626/22). W konsekwencji w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z 7 maja 2020r., sygn. I OSK 1049/19).

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, obejmujący m.in. oświadczenie skarżącego dotyczące formy i zakresu opieki nad J. K. (k. 30, 31 a.a.), oświadczenie skarżącego z dnia 26 października 2022 r. (k. 46 a.a.) oraz wywiad środowiskowy (k. 45 v. i 47 v.) - należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że zakres opieki wykonywany przez skarżącego względem żony nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasowym. Za trafną uznać należy konstatację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że na opiekę świadczoną przez skarżącego wobec niepełnosprawnej żony składają się czynności związane z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Z załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia skarżącego dotyczącego formy i zakresu opieki nad J. K., wynika, że zawsze ma miejsce: pobudka, higiena (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, zębów, moczenie nóg); prowadzenie do toalety; smarowanie kremami przeciw odparzeniom; przygotowywanie ubrań, ubieranie; przewracanie na inny bok, ćwiczenia fizyczne; mierzenie ciśnienia; podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie; wizyty lekarskie, opłacanie rachunków; robienie zakupów, realizacja recept; załatwianie spraw urzędowych; wyjścia do kościoła, na spacery, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu; odśnieżanie; czytanie książek, ćwiczenia rozwijające mowę; układanie do snu, czuwanie podczas snu; masaże oklepywanie. Przy czym skarżący nie wskazał w formularzu wymiaru czasowego tj. ile razy w ciągu dnia, tygodnia czy miesiąca wykonuje każdą z ww. czynności (k. 30, 31).

W oświadczeniu z dnia 26 października 2022 r. skarżący podał, że żona wymaga całodobowej opieki. Skarżący zajmuje się domem, opłaca rachunki, kupuje leki, towarzyszy żonie podczas wizyt lekarskich (k. 46).

W wywiadzie stwierdzono, że skarżący pomaga żonie przy codziennej higienie, spożywaniu posiłków, zajmuj się domem, spłaca rachunki, wykupuje leki, towarzyszy podczas wizyt (k. 47 v.).

Podsumowując powyższe ustalenia, wprost mające źródło w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że charakter i zakres wykonywanych przez skarżącego czynności w przeważającej mierze składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (skarżący wskazuje na zajmowanie się domem, opłacanie rachunków, kupowanie leków, sprzątanie, towarzyszenie podczas wizyt), które przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia z wykonywaniem aktywności zawodowej. Wymienionych czynności nie można uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. W konsekwencji nie został wykazany związek przyczynowo - skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną żoną skarżącego.

Odpowiadając na zarzuty skargi, podkreślić raz jeszcze należy, że w sprawie jest niekwestionowane, że żona skarżącego z powodu niepełnosprawności wymaga opieki i pomocy innych osób. Nie jest to jednak jedyna z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprowadza także wymóg, by opieka ta była tego rodzaju, że jej podjęcie kolidowałoby w sposób obiektywny z możliwością kontynuowania lub podjęcia jakiegokolwiek i w jakimkolwiek wymiarze czasu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.

Jak już wyżej wspomniano, w rozstrzyganej sprawie skarżący od samego początku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji medycznej J. K., która to dokumentacja uprawdopodobniałaby konieczność niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia z uwagi na charakter i zakres niezbędnych czynności opiekuńczych. Z dołączonego do wniosku formularza zawierającego czynności wykonywane podczas opieki - nie wynika, aby musiały być one wykonywane wyłącznie w czasie poświęcanym typowo na zatrudnienie. Nadto skarżący nie był w stanie wskazać częstotliwości ich wykonywania, nie wiadomo więc czy wykuje je raz dziennie raz na tydzień czy rzadziej.

Należy również wskazać, że organ odwoławczy nie negował przy tym faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącego, słusznie przy tym akcentując, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odmówił przyznania świadczenia ze względu na fakt, że zakres opieki podejmowanej przez skarżącego w realiach niniejszej sprawy, nie uniemożliwia jej podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.

We wniesionej skardze w żaden sposób (podobnie również na etapie postępowania administracyjnego) nie została w jakikolwiek sposób podważona ocena przesłanki braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną opieką nad żoną.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie niewątpliwie wynika, iż niepełnosprawna wymaga wsparcia, nie mniej jednak brak jest w aktach dokumentacji, z której by wynikało, że niepełnosprawna jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu, czy też objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Z akt sprawy nie wynika też, aby J. K. aby nie była w stanie samodzielnie spożywać posiłków gdyż skarżący nie wymienił karmienia żony w zakresie sprawowanych czynności opiekuńczych. Powyższe wskazuje, że podopieczna nie wymaga opieki w stopniu na tyle absorbującym aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Sądu, takie czynności, jak przygotowywanie posiłków, podanie leków, pomiary ciśnienia, pomoc w czynnościach higienicznych, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką chorych członków rodziny, a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Pogląd ten koresponduje z utartą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu została oparta na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organ ustalenia zostały właściwie ocenione, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Błędny wniosek organu odnośnie włączenia w opiekę nad niepełnosprawną dwóch dorosłych córek nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, był bowiem poczyniony "na marginesie" głównego wątku, który dotyczył braku związku przyczynowo-skutkowego, ze względu na charakter sprawowanych czynności opiekuńczych.

Ze względu na zarzuty skargi dotyczące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (tj.: art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.) wskazać należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym. W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, tym bardziej, że w tej sprawie skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym była reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem skarżący powinien był przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jego posiadaniu lub które tylko on może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA). W tej sprawie oprócz orzeczenia lekarza ZUS z 5 października 2021 r. (k. 34 a.a.) skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej o stanie zdrowia J. K. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna dotyczy stanu zdrowia rodziców J. K. – H. D. i W. D. (k. 3-20 a.a.) i nie ma wpływu na zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie.

Autor skargi zarzucając naruszenie art. 7, art. 80 oraz art. 77 k.p.a. nie wskazał dokładnie na czym te naruszenia miałyby polegać, który dowód został pominięty albo w ogóle nie przeprowadzony oraz co powinno zostać wyjaśnione a nie zostało.

Na marginesie Sąd sygnalizuje, że w aktach sprawy administracyjnej zalega pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego profesjonalnemu pełnomocnikowi o charakterze nieodwołalnym (k. 37 a.a.). Powyższy dokument w powiązaniu z pismem z 30 grudnia 2022 r. (k. 51 a.a.) – w którym profesjonalny pełnomocnik zwrócił się do organu z zapytaniem o możliwość podzielenia płatności świadczenia pielęgnacyjnego między uprawnionym do wypłaty świadczenia, a jego pełnomocnikiem – uzasadniał wymagającą wyjaśnienia kwestię, czy w sprawie nie doszło do nadużycia lub obejścia prawa w przedmiocie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W doktrynie "zaleca się daleko idącą ostrożność w zakresie zastrzeżenia, że pełnomocnictwo ma charakter niewygasający (podobnie jak nieodwołalny), z uwagi na prawdopodobieństwo jego udzielenia w celu obejścia prawa (postanowienie SN z 21.01.2015 r., IV CSK 252/14, OSNC-ZD 2016/B, poz. 22; Rejent 2016/10, s. 83, z glosą G. Wolaka; Studia i analizy Sądu Najwyższego..., red. J. Kosonoga, s. 116, z omówieniem A. Grebieniowa; W. Robaczyński [w:] Kodeks cywilny. Część ogólna..., red. M. Pyziak-Szafnicka, P. Księżak, s. 1111, nt 11)" – J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125).

Przy tego rodzaju pełnomocnictwie wskazane jest również wzięcie pod uwagę stosunku prawnego będącego podstawą udzielonego pełnomocnictwa.

W wyroku z dnia 15 lipca 1998 r. II CKN 832/97 (OSNC 1999, nr 3, poz. 50) Sąd Najwyższy, rozważając specyfikę takiego pełnomocnictwa, uznał, że o ile pełnomocnictwo co do zasady jest niezależne od będącego jego podstawą stosunku podstawowego, o tyle pełnomocnictwo nieodwołalne jest w szczególny sposób związane z losami tego stosunku. (...) W rezultacie Sądy, ograniczając się do oceny wyabstrahowanego dokumentu pełnomocnictwa, pozbawiły się tym samym możliwości badania celu, w jakim zostało ono udzielone. Bez przeprowadzenia takiego badania trudno jest zrozumieć rzeczywisty sens i cel takiej postaci pełnomocnictwa, a tym samym dokonać pogłębionej oceny jego prawnej ważności i skuteczności. (...) dopiero po analizie ich treści oraz celu dokonać wszechstronnej oceny kwestionowanych pełnomocnictw z punktu widzenia prawa i zasad współżycia społecznego.

Słusznym rozwiązaniem wydaje się odpowiednie przeniesienie powyższych zaleceń dla oceny pełnomocnictw nieodwoływalnych udzielanych w sprawach administracyjnych, zwłaszcza tych dotyczących problematyki z zakresu pomocy społecznej. Powyższe uchybienie - tj. brak analizy powyższych kwestii w toku postępowania administracyjnego - nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w szczególności z tego powodu, że organ nie znalazł podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym nie ziścił się skutek w postaci wypłaty przedmiotowego świadczenia bezpośrednio na konto kancelarii radców prawnych (k. 36 a.a.) czy E. S.A. (k. 29 a.a.)

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), skargę oddalił jako bezzasadną.