Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 612/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 marca 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/410/2024/2848 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 7 marca 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/410/2024/2848 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Wójta G. (dalej "Wójt" lub "Organ pierwszej instancji") z 9 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Wójt odmówił przyznania T. R. (dalej "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.").

Wójt ustalił, że ojciec Skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] nr [...], z którego wynika, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 22 czerwca 2013 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 sierpnia 2023 r. Ojciec Skarżącego jest wdowcem, jego rodzice nie żyją. Skarżący nie pracuje, nie posiada uprawnień do żadnych świadczeń, jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Po przeanalizowaniu dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym ustaleń wywiadu środowiskowego, Organ pierwszej instancji stwierdził, że ciężko jest ustalić związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a potrzebą sprawowania opieki nad ojcem. Ojciec Skarżącego jest osobą samoobsługową, wszystkie podstawowe czynności jak mycie, ubieranie, spożywanie posiłków wykonuje samodzielnie. Ponadto nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od decyzji Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skarżący zarzucił także obrazę przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez Skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżący podkreślił, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Skarżący sprawuje opiekę nad ojcem, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez niego z zatrudnienia.

Kolegium zaskarżoną obecnie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Wójt nieprawidłowo powołał się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13.

Kolegium podzieliło jednak stanowisko Organu pierwszej instancji, że nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Zdaniem Kolegium zakres opieki sprawowanej przez Skarżącego nad ojcem oraz poszczególne czynności wykonywane przez niego nie są na tyle angażujące, aby Skarżący nie mógł podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Czynności te ograniczają się bowiem jedynie do robienia zakupów, przygotowywania posiłków, pomocy w czynnościach higienicznych, załatwiania spraw urzędowych, sprzątania mieszkania, prania, zamawiania wizyt lekarskich oraz zakupu lekarstw. Czynności tego rodzaju nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że przyznaje moc dowodową dokumentom wskazanym jako akta sprawy na okoliczność ustalenia sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej Skarżącego oraz stanu zdrowia ojca i zakresu opieki sprawowanej nad ojcem.

W skardze Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił decyzji Kolegium naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osoby niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności nie jest w stanie sama sobie zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wnosząc o oddalenie skargi Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na fakt, że strony zgodnie wniosły o zastosowanie tego trybu postępowania.

W pierwszej kolejności przywołać należy regulacje prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Kwestie związane z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną uregulowane zostały w art. 17 u.ś.r. Przy czym z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429; dalej "u.ś.w."), która zmieniła brzmienie m. in. art. 17 ust. 1 u.ś.r. i uchyliła art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednakże w myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.

Stosownie zatem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m. in. osobom wskazanym w pkt 4 tego przepisu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl natomiast art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przy czym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) z dniem 23 października 2014 r. przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78 poz. 483 z późn. zm.; dalej "Konstytucja RP").

Wobec powyższego prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że argumentacja Organu pierwszej instancji, w części w której oparł on decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją RP tego przepisu została zakwestionowana ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Kolegium słusznie uznało, że moment powstania niepełnosprawności ojca Skarżącego nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium podzieliło natomiast stanowisko Wójta, że w sprawie nie została spełniona przesłanka do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a opieką nad ojcem.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że ojciec Skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie są również sporne okoliczności stanu faktycznego dotyczące sytuacji osobistej Skarżącego, stanu zdrowia jego ojca i stopnia jego samodzielności oraz rozmiaru sprawowanej przez Skarżącego opieki nad ojcem. Organy dokonały ustaleń w tym zakresie na podstawie wywiadu środowiskowego, wyjaśnień i oświadczeń Skarżącego.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organy obu instancji - opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym - uznały bowiem, że niepodejmowanie przez Skarżącego zatrudnienia nie pozostaje w związku przyczynowym ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Zdaniem organów czynności opiekuńcze wykonywane przez Skarżącego nie są na tyle angażujące, aby Skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ograniczają się one do wspomagania ojca w czynnościach życia codziennego.

Z kolei Skarżący podnosi konsekwentnie, że wymiar opieki jaką sprawuje nad ojcem skutkuje brakiem możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych.

Podkreślić zatem należy, że sam fakt posiadania przez ojca Skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczający do uznania, że Skarżący - jako osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem - spełnia automatycznie wymagania dotyczące przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności, że dana osoba jest niezdolna do samodzielnej egzystencji bądź, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki, nie przesądza, że sprawowanie opieki nad taką osobą wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie wyklucza zatem możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; 18 maja 2021 r., I OSK 275/21 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest ona w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, opubl. w CBOSA). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2020 r., I OSK 371/20, opubl. w CBOSA).

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Uprawnienie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zarówno wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy, jak i gdy nie podejmuje ona zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi jednak pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Czynności opiekuńcze muszą więc w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Przy czym stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia w formach przewidzianych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, opubl. w CBOSA).

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy należy zgodzić się z Kolegium, że zakres czynności opiekuńczych faktycznie realizowanych przez Skarżącego w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że Skarżący wraz z ojcem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący pomaga ojcu w takich czynnościach jak sprzątanie, gotowanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów i wykonywanie remontów mieszkania. Zimą odśnieża, ponadto przygotowuje i przynosi opał oraz pali w piecu. W sezonie wykonuje prace ogrodnicze. W zależności od potrzeb Skarżący opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe, realizuje recepty oraz towarzyszy ojcu podczas wizyt lekarskich. Ponadto Skarżący podaje ojcu leki (4 razy dziennie), mierzy ciśnienie, smaruje maściami przeciwbólowymi i wykonuje codzienne masaże. Skarżący wspomaga ojca w czynnościach higienicznych, przygotowuje ubrania i pomaga mu się ubrać.

Ojciec Skarżącego porusza się samodzielnie. Ponadto samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, ubiera się, załatwia potrzeby fizjologiczne oraz wykonuje czynności higieniczne. Ojciec Skarżącego nie jest osobą stale leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok itp.). Z oświadczenia ojca Skarżącego z 28 grudnia 2023 r. wynika, że wszelkie czynności samoobsługowe wykonuje sam bez pomocy. Natomiast syn pomaga mu w pracach domowych, latem w ogrodzie, a także robi zakupy.

Pomoc Skarżącego zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Zważyć należy, że czynności dnia codziennego, tj. sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie opału, prace remontowe, prace w ogrodzie, stanowią czynności wykonywane przez Skarżącego na rzecz całego gospodarstwa domowego. Czynności te nie angażują zatem dodatkowego czasu Skarżącego, skoro z racji wspólnego zamieszkiwania z ojcem, dotyczą także i jego osoby. Osoby pracujące zawodowo wykonują czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu bądź w dni wolne od pracy. Czynności te można bowiem zaplanować i wykonać z wyprzedzeniem. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia.

Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie są uznawane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne. Ograniczenie formy opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności dnia codziennego prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia lub wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r., I OSK 2155/22, opubl. w CBOSA).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie mają nadzwyczajnego charakteru. Skarżący nie wskazywał bowiem, by spełniał w tym zakresie indywidualne potrzeby ojca, adekwatne do jego stanu zdrowia (np. dbał o funkcjonalność i utrzymanie sprawności sprzętu medycznego, przygotowywał posiłki według specjalistycznej diety).

Także czynności polegające na podawaniu leków czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20, opubl. w CBOSA). Z kolei pomoc w czynnościach higienicznych, ćwiczenia ruchowe, mierzenie ciśnienia, masaże, smarowanie maściami stanowią czynności, które nie są wykonywane przez cały dzień, ale w ściśle określonych porach. Czynności te nie wymagają ciągłego i nieprzerwanego zaangażowania Skarżącego. Podejmowane przez Skarżącego czynności opiekuńcze nie angażują zatem całego dnia uniemożliwiając podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy czy w drodze umowy cywilnoprawnej.

Wobec tego trafny jest wniosek Kolegium, że możliwe jest takie zorganizowanie opieki nad ojcem, aby Skarżący dalej ją sprawując, mógł podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślić należy, że niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie odnosi się wyłącznie do zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i tylko na podstawie umowy o pracę. W przepisie tym chodzi o rezygnację lub brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej także w niepełnym wymiarze czasu pracy czy na podstawie umowy cywilnoprawnej, której istotą jest elastyczne podejście do czasu pracy wobec czego zatrudniony może zarządzać swoim czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Biorąc pod uwagę czas poświęcany przez Skarżącego na czynności stricte opiekuńcze wobec niepełnosprawnego ojca to realizacja obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy ich właściwej organizacji, daje Skarżącemu możliwość pogodzenia jej z wykonywaniem aktywności zawodowej. Przedstawiony przez Skarżącego zakres czynności wykonywanych podczas opieki nad ojcem co prawda ogranicza Skarżącego, jednakże nie wyklucza całkowicie podjęcia pracy. Wykonywane zaś przez Skarżącego przy ojcu czynności pielęgnacyjne mają taki charakter, że przy dołożeniu należytego wysiłku i odpowiednim planowaniu i organizacji dnia, nie będą stanowić przeszkody w podjęciu przez niego zatrudnienia.

Wobec powyższego Sąd jako prawidłowe ocenia stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez niego opieką nad ojcem. Skarżący może zorganizować czynności opiekuńcze wobec ojca godząc je z zatrudnieniem, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w formie pracy zdalnej czy na podstawie umowy cywilnoprawnej.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów k.p.a. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a). Organy zebrały i oceniły materiał dowodowy w stopniu odpowiednim i wystarczającym dla dokonania oceny, czy Skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem. Ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.