Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 629/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 250
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. L-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego S.Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. M.L.-K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem W.L.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1-5, art. 24 ust. 1-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1000, dalej jako k.p.a.), Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania M. L.-K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu konieczności sprawowania stałej opieki na W.L. od [...] r. na czas nieokreślony.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w wyniku analizy zgromadzonych dokumentów ustalił, że W.L. jest osobą niepełnosprawną, jest żonaty, jego żona D.L. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [..] z dnia [...] r.). Ze względu na swój podeszły wiek oraz pogarszający się stan zdrowia, D.L. nie jest w stanie na bieżąco opiekować się mężem, jest osobą zaliczoną do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, której niepełnosprawność istnieje od [...] r., tj. gdy miał ukończone [...] lat (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r.). Wnioskodawczyni M.L.-K. jest córką W.L., jest osobą bierną zawodowo, ostatnie zatrudnienie miało miejsce w 2018 r. Sprawowanie opieki z jej strony polega na: pomocy podczas zabiegów pielęgnacyjnych, wykupywaniu leków, sprawdzaniu czy leki zostały prawidłowo przyjęte, towarzyszeniu podczas wizyt u lekarzy, podczas spacerów, gotowaniu, podawaniu posiłków, praniu, utrzymywaniu mieszkania w czystości, pomocy przy załatwianiu wszelkich formalności płatniczych. Pozostałe dzieci W.L. – P.L. mieszka w [...], natomiast P.L. mieszka w [...] i ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się ojcem, jest całkowicie niezdolny do pracy (Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] r.).

Organ I instancji jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała, nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organ I instancji wskazał ponadto, że co prawda 21 października 2014 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zróżnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodne z konstytucją, jednakże dla organu pozostaje obowiązującym przepisem prawa. Zdaniem organu I instancji z uwagi na fakt, iż niepełnosprawność W.L. powstała, gdy miał ukończone [...] lat, nie było podstaw do przyznania M.L.-K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie organ I instancji powołując się na uchwałę NSA z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 wyjaśnił, że przyczyną odmowy było również to, że W.L. pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonka D.L. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem stronie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M L.-K., w którym nie zgodziła się z wydaną decyzją i podtrzymała wszystko to co przedstawiła w przedłożonych dokumentach.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z [...] r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie można obecnie pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym orzeczono, że w zakresie, w jakim powyższy przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przedmiotowy wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że dokonując wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w ww. wyroku Trybunału należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Co prawda, jak zauważyło Kolegium Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, to w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał nie skorzystał bowiem z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności przez art 17 ust. 1b u.ś.r. we wskazanym zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, tj. 23 października 2014 r. Niedokonanie natomiast przez ustawodawcę zmiany treści art 17 ust 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK, w ocenie Kolegium powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W toku przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że wraz z wymagającym opieki W.L., legitymującym się na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności [...] wydanym w dniu [...] r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ustalającym niepełnosprawność od dnia [...] r., zamieszkuje żona D.L., która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Poza sporem pozostaje także okoliczność, iż wnioskodawczyni z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną ojcem nie podejmuje zatrudnienia. Sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem w szczególności polega na pomocy w codziennych czynnościach, gotowanie, czytanie, pranie, przygotowywanie posiłków, wspólne spacery, zawożenie do lekarza, pilnowanie brania leków, reprezentowanie interesów w środowisku. Kolegium zauważyło, że należało zatem, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie Kolegium zauważyło, że z uwagi na istniejącą rozbieżność wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów NSA w przedmiotowym zakresie. Z podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 14 listopada 2022 r. uchwały w sprawie I OPS 2/22 wynika, że Kolegium nie może przyjąć, że pozostawanie w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki ze współmałżonkiem nie posiadającym orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie stoi na przeszkodzie w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w dalszej kolejności - w niniejszym przypadku córce M.L.-K.. W świetle bowiem przywołanej uchwały NSA, w sytuacji pozostawania osoby podlegającej opiece w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która nawet faktycznie - w miejsce tego współmałżonka - sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W świetle uchwały, nielegitymowanie się przez małżonka osoby chorej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na dzień złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia, wyklucza dalszego członka rodziny od możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, bez względu na podnoszone okoliczności dotyczące stanu zdrowia tegoż małżonka. Jedynie legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, otwiera drogę do ubiegania się o to świadczenie innemu członkowi rodziny zobowiązanemu do alimentacji, a z taką taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Kolegium, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pieniężnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości w zakresie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentu w postaci orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności D.L. oraz o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych z należnym podatkiem VAT, oświadczając, że nie zostały one pokryte ani w całości, ani w części.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2024 r., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy w rzeczywistości, małżonka wymagającego opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia faktu, że małżonka osoby wymagającej opieki, również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i pozostawanie przez organ w błędnym przekonaniu, że stopień niepełnosprawności D.L. jest zaledwie umiarkowany;

b) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, co doprowadziło do uznania, że małżonka osoby wymagającej opieki legitymuje się tylko umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, podczas gdy w rzeczywistości legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a strona skarżąca nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

W świetle uzasadnienia skarżonej decyzji istota rozpoznawanej sprawy na obecnym etapie jej rozpoznawania sprowadzała się do kwestii istnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wywołaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, wobec faktu, że w dacie wydawania kontrolowanych decyzji matka skarżącej będąca jednocześnie żoną ojca skarżącej, nad którym skarżąca sprawuje opiekę, nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W zaskarżonej decyzji organ przyjął bowiem, że z uwagi na powołany przepis, skarżącej nie przysługuje prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy żyje żona ojca skarżącej, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ zasadnie przy tym wskazał, że istniejące wcześniej rozbieżności w zakresie wykładni i stosowania powołanego przepisu rozwiane zostały uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22.

Zdaniem Sądu, jakkolwiek z uwagi na treść art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. organy orzekające w niniejszej sprawie, mając do dyspozycji zgromadzony materiał dowodowy, nie miały w dacie wydawania kontrolowanych decyzji podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem, to jednak na etapie rozpoznawania sprawy przez Sąd, nie można pominąć okoliczności, że po wydaniu zaskarżonej decyzji, orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył żonę W.L. – D.L. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do [...] r., z niepełnosprawnością datowaną od dnia [...] r., i ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności datowanym na [...] r. Jakkolwiek orzeczenie to nie istniało w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, to okoliczności faktyczne z niego wynikające rozciągają się na czas sprzed jej wydania, co w ocenie Sądu należy traktować jako przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (tak też w zbliżonym stanie faktycznym WSA w Gliwicach w wyroku z 12 października 2023 r., II SA/Gl 1145/23). Wprawdzie orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącej nie istniało w dniu wydania decyzji, to jednak okoliczność faktyczna stwierdzona tym orzeczeniem, tj. niepełnosprawność w stopniu znacznym matki skarżącej, datuje się od dnia [...] r. Zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] r., a więc w dacie, gdy okoliczność ta już istniała.

W zakresie zaistnienia nowej okoliczności faktycznej, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na inne rozstrzygnięcie sprawy. Musi mieć zatem charakter prawotwórczy, z punktu widzenia zastosowanego przepisu prawa materialnego. Ponadto, "nowe dowody" i "nowe okoliczności" muszą mieć charakter obiektywny, co oznacza, że ich ujawnienie nie daje podstaw do ustalania, czy i z jakich powodów nie były one znane organowi uprzednio. Jednocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który ją wydał. Przesłanka ta będzie miała zatem zastosowanie również w sytuacji, gdy dokument czy opinia powstały po wydaniu decyzji ostatecznej potwierdzi jednoznacznie istnienie przed jej wydaniem owych nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2740/22).

W rozpoznawanej sprawie przesłanka wznowieniowa nie opiera się na nowym dowodzie, lecz na nowej okoliczności faktycznej, która, mimo że nie była znana organowi, to jednak istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. O ile bowiem powołane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie istniało w dacie wydania decyzji ostatecznej i jako dowód nie stanowi podstawy wznowienia, o tyle ujawnia ono nowe fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2970/19). W takiej sytuacji ujawniona nowa okoliczność faktyczna stanowi samodzielną przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wobec zatem stwierdzenia, że jak wyżej wskazano zaistniała przesłanka wznowieniowa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a uchylił ponadto decyzję organu I instancji, uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (pkt I sentencji wyroku). To bowiem organ I instancji, ponownie rozpoznając wniosek skarżącej, będzie zobowiązany do wzięcia pod uwagę tej nowej okoliczności faktycznej, jej zweryfikowania i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Organ, po potwierdzeniu treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej, winien rozważyć ponownie spełnienie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przy czym jeżeli chodzi o kwestię związaną ze skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, to organ I instancji powinien zastosować się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, które Sąd w pełni podziela, iż utrata domniemania konstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., mimo niedokonania przez ustawodawcę zmiany jego treści w zgodzie ze stanowiskiem TK powoduje, że w aktualnym stanie prawnym przepis ten nie może stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Końcowo Sąd zwraca uwagę na zmianę stanu prawnego jaka nastąpiła z wejściem z życie z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.), którą wprowadzono wiele zmian w u.ś.r., w tym dotyczących zasad przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę obowiązany był dokonać oceny według stanu faktycznego i prawnego z chwili wydania zaskarżonej decyzji przez Kolegium. Natomiast odnośnie zastosowania przez SKO przepisów prawa przy ponownym rozpoznaniu sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie zaś do art. 63 ust. 2 ww. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Mając na względzie powyższe przepisy przejściowe związane ze zmianą zasad wspierania osób niepełnosprawnych i ich opiekunów stwierdzić należy, że o możliwości przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023r. Jeżeli organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stwierdzi, że strona spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku, będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniu wspierającym.

Wobec złożonego przez pełnomocnika z urzędu oświadczenia, że wynagrodzenie nie zostało pokryte w całości ani w części Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 68) przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. SK 53/22 (Dz.U. z 2023 r., poz. 842).