Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 525/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 44
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 roku sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego decyzją z 28 grudnia 2020 r., nr [...], [...] określił oraz ustalił dla M. W. (dalej zwanej również skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług m.in. za marzec 2017 r.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją wskazanego ostatnio organu z 16 listopada 2021 r., nr [...]

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego [...] wystawił 25 listopada 2022 r. tytuł wykonawczy nr [...] w związku z zaległościami skarżącej w VAT za marzec 2017 r.

Na podstawie tego tytułu zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] postępowanie egzekucyjne.

W jego toku skarżąca wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Powołano się m. in. na art. 15 § 1 w zw. z art. 33 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Skarżąca podniosła, że wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego nie doręczył jej upomnienia.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 08 lutego 2023 r., nr [...] oddalił zarzuty skarżącej w całości.

Stwierdzono, że upomnienie zostało wysłane listem poleconym do skarżącej 28 października 2022 r. Przesyłka zawierająca upomnienie została po raz pierwszy awizowana 31 października 2022 r., a powtórne awizo miało miejsce 08 listopada 2022 r. Wskazana przesyłka została zwrócona do nadawcy 17 listopada 2022 r. W ocenie Naczelnika doręczenie upomnienia nastąpiło w tzw. trybie doręczenia zastępczego uregulowanego art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.").

Skarżąca wniosła zażalenie na omówione powyżej postanowienie z 08 lutego 2023 r.

Wniesiono o uchylenie wskazanego postanowienia oraz o umorzenie postępowania w całości.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 05 maja 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 08 lutego 2023 r.

Na wstępie wyjaśniono, że podniesiony przez skarżącą w zażaleniu zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. nie był podnoszony na etapie wnoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Argumentacja zażalenia odwołująca się do postanowień wskazanego ostatnio przepisu stanowi przedmiot innych postępowań zakończonych rozstrzygnięciami organu pierwszej instancji. Na skutek zażaleń od tych rozstrzygnięć toczy się odrębne postępowanie w przedmiocie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.

Zaznaczono, że w realiach niniejszej sprawy podstawą zarzutu jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Inne kwestie wykraczające poza zakres tego zarzutu wykraczają poza przedmiot wywołanego nim postępowania.

Podzielono pogląd Naczelnika, że pod adresem skarżącej dokonano tzw. doręczenia zastępczego upomnienia w trybie art. 44 § 4 k.p.a.

Skarżąca wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniesiono również o zasądzenie kosztów sądowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. wskazując, że w sprawie ma miejsce brak wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b), a przyczyną tą jest wydanie przez NSA postanowień z 24 marca 2023 r., I FSK 321/23 i I FSK 322/23.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga zbadania legalności zaskarżonego postanowienia.

W ocenie organów należało orzec o oddaleniu zarzutu skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej wskazującego na brak doręczenia jej upomnienia. We wniesionym środku zaskarżenia nie podnoszono innych kwestii w tym zagadnienia braku wymagalności obowiązku. Skarżąca kwestionując zaskarżone postanowienie przed Sądem wskazuje, że w sprawie ma miejsce brak wymagalności egzekwowanego obowiązku.

Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.

Istotne znaczenie w realiach niniejszej sprawy mają postanowienia art. 33 u.p.e.a. regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawy uzasadniające skorzystanie ze wskazanego środka zaskarżenia zostały wyliczone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do regulacji wyrażonej w art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Jak stanowi zaś art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Aktualna treść przytoczonych regulacji stanowi wynik wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.).

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji stanowią wynik prawidłowego zastosowania postanowień art. 33 u.p.e.a. Wydając zaskarżone postanowienie trafnie dostrzeżono, że zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. nie został podniesiony na etapie wnoszenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej lecz dopiero na etapie wnoszenia zażalenia.

W ocenie Sądu przedmiotem rozpoznania wierzyciela w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być jedynie kwestie podniesione w tym środku zaskarżenia. Podkreślić bowiem należy, że postępowanie wpadkowe zainicjowane złożeniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wszczynane jest wyłącznie na wniosek zobowiązanego. Stosownie zaś do postanowień art. 33 § 4 u.p.e.a. zobowiązany korzystając z tego środka zaskarżenia zobligowany jest określić istotę oraz zakres żądania jak i dowody uzasadniające to żądanie. W konsekwencji to do obowiązków zobowiązanego należy precyzyjne zakreślenie kwestii, które mają zostać poddane ocenie wierzyciela w ramach omawianego środka zaskarżenia. W doktrynie wskazuje się, że na skutek wejścia w życie wskazanej wcześniej ustawy nowelizującej doszło do sformalizowania analizowanego środka zaskarżenia. Wskazuje się przy tym również, że zarzut jako podanie w postępowaniu administracyjnym powinien spełniać wszystkie wymogi, o których stanowi art. 63 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Powinien on także czynić zadość innym wymogom określonym w przepisach prawa, do których z uwagi na zamknięty katalog podstaw wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej należy zaliczyć powołanie lub wskazanie podstawy wniesienia zarzutu [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 10, W. 2021, komentarz do art. 33 u.p.e.a., nb. 6 oraz powołana tam literatura]. Kierując się z kolei zasadą dwuinstancyjności postępowania należy uznać, że przedmiotem rozpoznania organu drugiej instancji mogą być jedynie kwestie uprzednio rozpatrzone przez organ niższego rzędu. Aprobata odmiennego rozwiązania mogłaby doprowadzić do sytuacji, w której kwestie podniesione po raz pierwszy na etapie wnoszenia zażalenia zostałyby rozpoznane wyłącznie przez organ odwoławczy z pominięciem organu pierwszej instancji.

W kontekście poczynionych powyżej rozważań należy dostrzec, że skarżąca wnosząc zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powołała się na przesłankę, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. W konsekwencji wierzyciel rozpatrujący zarzut uzyskał kompetencję jedynie do zweryfikowania tego czy w istocie wszczęcie egzekucji nie zostało poprzedzone doręczeniem upomnienia skarżącej. Wierzyciel nie był przy tym uprawniony do badania innych okoliczności wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. W szczególności wierzyciel nie mógł analizować tego czy w istocie wystąpiła przesłanka braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Zaznaczyć również należy, że jak wynika z wyjaśnień Dyrektora argumenty skarżącej odwołujące się do kwestii braku wymagalności egzekwowanego obowiązku stanowią przedmiot innych postępowań.

Mając powyższe na uwadze za bezzasadny należało uznać zarzut skargi podnoszący naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Skarżąca wnosząc zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej nie powołała się bowiem na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku z uwagi na co kwestia ta nie mogła stanowić przedmiotu badania ze strony wierzyciela jak i następnie organu drugiej instancji.

Podkreślić również należy, że organy trafnie ustaliły stan faktyczny przyjmując, że wszczęcie egzekucji względem skarżącej poprzedzone zostało wystosowaniem upomnienia. Upomnienie zostało nadane na adres skarżącej 28 października 2022 r., jego pierwsze awizowanie miało miejsce 31 października 2022 r., zaś powtórne 08 listopada 2022 r. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki zawierającej upomnienie została ona zwrócono na adres nadawcy 17 listopada 2022 r.

W tym kontekście wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak stanowi zaś art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego.

Stosownie do postanowień art. 44 § 2 powołanego aktu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Zgodnie z kolei z brzmieniem art. 44 § 3 k.p.a., w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Jak stanowi zaś art. 44 § 4 analizowanego aktu, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Kierując się przytoczonymi regulacjami k.p.a. trafnie uznano, że przesyłkę zawierającą upomnienie należało uznać za doręczoną 14 listopada 2023 r.

Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Trafnie uznano, że wszczęcie egzekucji administracyjnej zostało poprzedzone doręczeniem skarżącej upomnienia. Trafnie przyjęto również, że w toku postępowania wywołanego wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej brak jest możliwości rozpatrywania kwestii, które nie zostały podniesione we wskazanym środku zaskarżenia, a dopiero na etapie wnoszenia zażalenia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.