Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2633/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA -Beata Krajewska, Sędzia WSA -Andrzej Kania (spr.), Asesor WSA -Joanna Gierak, Protokolant -Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata K. Z. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. ..., ... W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę ... zł (...), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (...), oraz kwotę ... zł (siedemnaście złotych) tytułem innych udokumentowanych wydatków pełnomocnika.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z ... lipca 2007 r., nr ..., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. B., uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... marca 2005 r. w części dotyczącej kwoty składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i orzekł w tym zakresie, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Zakładu.

Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 21 grudnia 2004 r. T. B. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w R., o umorzenie należności z tytułu składek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W motywach wniosku powołał się na trudności z prowadzeniem działalności gospodarczej a także na pogarszający się stan zdrowia.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z ... marca 2005 r., nr ..., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, za okres ... r., w łącznej kwocie ... zł.; ubezpieczenie zdrowotne, za okres .... r., w łącznej kwocie ... zł. ; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres ... r. w łącznej kwocie ... zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s--.

Uzasadniając decyzję Zakład stwierdził, analizując zebrane w sprawie dokumenty, że strona prowadziła działalność gospodarczą w zakresie: roboty budowlane, marketing, pośrednictwo usługowo - handlowe, usługi internetowe, działalność gastronomiczna, działalność wydawnicza, działalność kulturalno- oświatowa, działalność handlowa - sprzedaż detaliczna i hurtowa, obrót towarowy z zagranicą - eksport, import, komis. Podał, że dłużnik nie posiada stałych źródeł dochodu, prowadzoną działalność gospodarczą zawiesił do 31.03.2005 r. oraz, że żona wnioskodawcy pobiera rentę w miesięcznej wysokości ... zł brutto. Wymienił zadłużenie strony u innych podmiotów w łącznej kwocie ... zł.: w firmie ... Sp. z o. o.; ... Zakładzie Energetycznym S.A. w R.; Przedsiębiorstwie ... Sp. z o. o.; Przedsiębiorstwie ... Sp. z o. o. Następnie organ orzekający - opierając się na dochodach uzyskiwanych przez płatnika za okres ... r. - stwierdził, że płatnik mógł opłacić składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FP i GSP. Ponadto, jak zauważył organ, dłużnik jest właścicielem nieruchomości położonych w B. w związku z czym istnieje możliwość zabezpieczenia hipotecznego należności Zakładu. W ocenie Zakładu powstałe zaległości nie wynikają z przyczyn niezależnych od płatnika. Zobowiązany miał świadomość istnienia zaległości nie wykazywał jednak odpowiedzialności za terminowe regulowanie zobowiązań oraz nie podjął we wcześniejszym okresie warunków spłaty zadłużenia np. w ramach układu ratalnego. Każdy podmiot prowadzący działalność powinien zdawać sobie sprawę, że jest odpowiedzialny za prawidłowość składanych dokumentów rozliczeniowych, zapłatę należnych składek oraz liczyć się z ryzykiem związanym z jej prowadzenia. W tej sytuacji powoływanie się na trudną sytuację materialną nie może stanowić wystarczających powodów do uwzględnienia wniosku o umorzenie. Istnieje również szansa, że dłużnik podejmie w najbliższym czasie prowadzenie działalności i będzie osiągał dochody.

W następstwie rozpatrzenia wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z ... maja 2005 r. nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z ... marca 2005 r.

Od powyższej decyzji Prezesa Zakładu strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2056/05 wydanym w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w których w I instancji orzekał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, był Minister Polityki Społecznej. Tym samym Prezes ZUS, utrzymując w mocy decyzję Zakładu z ... marca 2005 r., naruszył przepisy określające właściwość organu odwoławczego w tychże sprawach.

Dalej, postanowieniem z ... września 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, w oparciu o przepis art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Prezesowi ZUS, jako organowi właściwemu, wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia podniósł, iż w dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie decyzją z ... stycznia 2007 r., nr ..., Prezes Zakładu zmienił własną decyzję z ... maja 2005 r. w zakresie okresu i wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek określając wyższą wysokość tych zaległości a także odmówił umorzenia tych należności. Decyzją z ... maja 2007 r. Prezes Zakładu stwierdził nieważność własnej decyzji z ... stycznia 2007 r. uznając, że wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony w dniu ... lipca 2007 r. Prezes Zakładu wydał decyzję, którą uchylił decyzję Zakładu z dnia ... marca 2005 r. w części dotyczącej kwoty składek i orzekł, iż łączna kwota składek na ubezpieczenie społeczne wynosi ... zł., na ubezpieczenie zdrowotne ... zł., na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ... zł. W pozostałym zakresie Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję. W podstawie prawnej orzeczenia powołał przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzasadniając decyzję Prezes Zakładu stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wskazał jednocześnie sytuacje w których zachodzi całkowita nieściągalność, wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy systemowej. Organ orzekający stwierdził także, że zgodnie z art. 28 ust. 3 a i 3 b tejże ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przytoczył jednocześnie przesłanki uzasadniające umorzenie określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Następnie organ orzekający opisał przebieg postępowania administracyjnego z wniosku strony. Podkreślił, że przed wydaniem decyzji dokonał dodatkowych ustaleń mających na celu ustalenie sytuacji majątkowej zobowiązanego oraz jego możliwości płatniczych. Dodał, że w dniach 10 i 17 października 2006 r. została przeprowadzona kontrola, w wyniku której ustalono, że dłużnik w chwili obecnej nie osiąga stałych źródeł dochodu. Nie jest również zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w R.. Dłużnik utrzymuje się jedynie z renty żony w wysokości ... zł. oraz sporadycznie wykonywanych prac na podstawie umowy zlecenia, z których w 2006 r. osiągnął dochód w kwocie ... zł. Rodzina strony jest objęta pomocą finansową Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Wnioskodawca wraz z żoną posiada rozdzielność majątkową, mieszka w domu będącym wyłączną własnością żony, jest natomiast właścicielem starego domu drewnianego wraz z działką o pow. ... ha. W sprawie strony była prowadzona egzekucja administracyjna za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., która okazała się bezskuteczna.

Prezes Zakładu, opierając się na konstrukcji przepisów regulujących instytucję umarzania należności z tytułu składek zawartych w ustawie systemowej oraz w akcie wykonawczym stwierdził, że decyzje w sprawie umarzania należności z tytuł składek mają charakter uznania administracyjnego co oznacza, że spełnienie jednej lub kilku określonych przesłanek nie skutkuje umorzeniem należności. Przedstawiając powyższe i wskazując na możliwość prowadzenia egzekucji z nieruchomości organ stwierdził, że nie spełniono w sprawie warunków umożliwiających umorzenie należności.

Końcowo organ orzekający poinformował, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy systemowej na wniosek zobowiązanego istnieje możliwość rozłożenia na raty należności z tytułu nieopłaconych składek.

Na powyższą decyzję Skarżący, pismem z 7 sierpnia 2007 r., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa a to art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11, poz. 74 ze zm.) przez błędną wykładnię tych przepisów i uznanie, że nie jest możliwe umorzenie w stosunku do wnioskodawcy należności z tytułu składek w całości oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi przypomniał, że w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż nie spełnione zostały warunki umożliwiające umorzenie należności. Skarżący podkreślił, że z ustaleń ZUS wynika, że w 2006 r. osiągnął dochód w wysokości ... zł., utrzymuje się z renty żony ... zł. oraz ze sporadycznie wykonywanych prac na podstawie umów zlecenia. Wskazał, że na podstawie informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. ustalono, że nie posiada żadnych ruchomości podlegających egzekucji, nie posiada rachunków bankowych. Te okoliczności stanowią przesłanki w świetle powołanych przepisów do uwzględnienia wniosku Skarżącego i umorzenia należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy wyjaśnić, że Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako ,,p.p.s.a.--. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując niniejszą sprawę, wychodząc poza granice skargi, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Stosownie do art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu.

Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzupełnieniem tego przepisu jest wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s., rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przewidujące w § 3 możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

1. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

2. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodzin, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Regulacja prawna, określona w art. 28 ust. 2 i ust. 3 a u.s.u.s. posługująca się sformułowaniem: "mogą być", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Do zaakceptowania jest - co do zasady - stanowisko organu orzekającego, że spełnienie jednej lub więcej przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy też określonych w rozporządzeniu wydanym do u.s.u.s. nie musi oznaczać umorzenia należności z tytułu składek. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36).

Wyliczenie zawarte w zacytowanym art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (przesłanki całkowitej nieściągalności należności) jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których należy uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego a zatem organ orzekający prawidłowo wskazał, że wobec Skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 ustawy systemowej, podkreślając, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości, mogącej być przedmiotem zabezpieczenia należności z tytułu składek.

Zaległości wobec Zakładu, objęte zaskarżoną decyzją, dotyczą okresu prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. Są to należności obciążające Skarżącego jako płatnika składek. W tej sytuacji wniosek skarżącego o umorzenie zaległości powinien być rozpatrywany także na podstawie przepisów art. 28 ust. 3 a oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w kontekście twierdzeń skarżącego o braku możliwości spłaty zadłużenia. Organ orzekający w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się wprawdzie na powyższe przepisy jednakże nie dokonał pełnej analizy zebranych dowodów - dotyczących sytuacji materialnej Skarżącego - a której wynik pozwalałby na przyjęcie, że w sprawie skarżącego nie występuje przesłanka umożliwiająca umorzenie należności w oparciu o wskazane przepisy.

Do rozważenia czy w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia należności na gruncie omawianego rozporządzenia niezbędne jest szczegółowe wyjaśnienie sytuacji materialnej Skarżącego, co nie zostało jednak przeprowadzone. W ramach tego istotne jest nie tylko wskazanie wysokości dochodów rodziny Skarżącego, lecz również ustalenie wysokości niezbędnych wydatków rodziny na utrzymanie domu, wyżywienie, odzież, leki oraz innych o charakterze egzystencjonalnym, a następnie łączne zestawienie tych dochodów i wydatków i dopiero na tej podstawie ustalenie możliwości spłaty zadłużenia. Chodzi zatem o ocenę możliwości finansowych Skarżącego w zakresie nie tylko spłaty zadłużenia lecz również zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z ustaleń organu orzekającego wiadomo, że Skarżący pozostaje na utrzymaniu żony z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Widomo również, że żona Skarżącego uzyskuje dochód z renty w wysokości ... zł. miesięcznie, natomiast sam Skarżący, który nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, sporadycznie wykonuje prace na podstawie umów zlecenia z których w 2006 r. uzyskał dochód w wysokości ... zł. Zatem łączna wysokość miesięcznych dochodów rodziny Skarżącego - która nie została wykazana przez organ orzekający, a wynosi niecałe ...zł., tj. ... zł. na osobę w rodzinie - jest na tyle niska, że rodzina korzysta z pomocy świadczonej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B., co potwierdza zaświadczenie z tego ośrodka. Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że dochód rodziny Skarżącego nie wystarcza nawet na zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny, nie mówiąc o spłacie zadłużenia, którego łączna wysokość wynosi około ..., zł.

Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu nie ustalił w ogóle wysokości wydatków ponoszonych przez rodzinę Skarżącego, pomimo uzupełnienia przez Skarżącego materiału dowodowego sprawy o kopie: faktur, potwierdzających wysokość opłat za energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków a także o upomnienia dotyczącego opłat. Na możliwość ustalenia kosztów utrzymania, w oparciu o ten materiał, wskazuje wprost treść sprawozdania z wykonania kontroli doraźnej u Skarżącego, przez pracownika Zakładu - starszego referenta B. B. (vide akta administracyjne).

Organ orzekający nie dokonał zestawienia miesięcznych dochodów rodziny Skarżącego i nie odniósł ich do łącznej kwoty wydatków tejże rodziny, nie uwzględnił liczebności rodziny oraz wysokości zadłużenia, przez co nie ustalił w sposób prawidłowy sytuacji materialnej Skarżącego (jego rodziny) na gruncie przepisów art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia.

Nadmienić w tym miejscu warto, że posiadanie przez Skarżącego nieruchomości, której jest właścicielem i z której teoretycznie można prowadzić w przyszłości egzekucję w celu zaspokojenia należności Zakładu, a na której nie dokonano zabezpieczenia należności Zakładu, jest okolicznością mającą istotne znaczenie dla ustalenia czy w sprawie występuje brak całkowitej nieściągalności należności, zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W rozpatrywanej sprawie okoliczność ta nie powinna uzasadniać twierdzenia organu o braku przesłanek do umorzenia należności na gruncie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz rozporządzenia. Organ nie ustalił by Skarżący uzyskiwał jakiekolwiek dochody z tytułu przysługującego mu prawa własności nieruchomości, a wskazana przez Skarżącego wartość nieruchomości (vide: oświadczenie o stanie majątkowym - akta administracyjne) - pominięta w rozważaniach organu wydającego zaskarżoną decyzję - jest wyraźnie niższa od łącznej wysokości zadłużenia Skarżącego. Poza tym nie wyjaśniono czy z nieruchomości tej prowadzona jest egzekucja należności na rzecz - innych niż Zakład - wierzycieli Skarżącego u których łączne zadłużenie Skarżącego wynosi ponad ..., zł. Zawartość akt administracyjnych potwierdza, że prywatni wierzyciele Skarżącego podjęli działania prawne zmierzające do wyegzekwowania przysługujących im należności.

Przedstawiając powyższe należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., które obligują organy administracji publicznej do podejmowania niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy a także do wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto organ orzekający wbrew wymogowi określonemu w art. 80 k.p.a. nie ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W tej sytuacji konkluzję organu orzekającego o nie spełnieniu w sprawie warunków umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek - w odniesieniu do regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz powoływanym rozporządzeniu - uznać należało za dowolną i nie znajdującą poparcia w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wyjaśnił dlaczego w sytuacji Skarżącego nie występuje przypadek w którym opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego oraz jego żonę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie uzasadnia odmowy umorzenia należności na podstawie wskazanych przepisów, nie wskazując w tym zakresie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ powinien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest sytuacja majątkowa Skarżącego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z uwzględnieniem oczywiście wysokości ich dochodów oraz wydatków. Ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1- 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z uwagi na to, że obowiązkiem organu ponownie rozpatrującego sprawę, jest uwzględnienie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji ocenie organu winno podlegać także ustalenie czy w sprawie Skarżącego nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności, których wystąpienie umożliwia umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 u.s.u.s.

Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Wobec negatywnego charakteru zaskarżonej decyzji Sąd nie uznał za zasadne zastosowanie przepisu określonego w art. 152 p.p.s.a.