Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 962/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów~Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt. 10a, art. 6 ust. 1 pkt. 10a lit. b,
journal: Dz.U. 2016 poz 1888
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej U. działający przez [...] z siedzibą w Niemczech od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2923/16 w sprawie ze skargi U. działający przez [...] z siedzibą w Niemczech na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2016 r. nr IPPB5/4510-388/16-4/PW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od U. działający przez [...] z siedzibą w Niemczech na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2923/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę U. działający przez [...] z siedzibą w Niemczech na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 10 czerwca 2016 r. nr IPPB5/4510-388/16-4/PW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

1.1 We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca jest otwartym funduszem inwestycyjnym, inwestującym w nieruchomości komercyjne, utworzonym na podstawie niemieckiego prawa inwestycyjnego. Fundusz jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym (AIF) w rozumieniu dyrektywy nr 2011/61/UE z 8 czerwca 2011 r w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: ZAFI). Na podstawie niemieckich przepisów inwestycyjnych skarżący jest reprezentowany i zarządzany przez spółkę zarządzającą, tj. [...] (dalej: spółka), która jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa niemieckiego z siedzibą w Niemczech.

Wnioskodawca wskazał, że osiąganie przez niego dochodów odbywa się za pośrednictwem spółki zarządzającej, co wynika z uwarunkowań prawa niemieckiego, tj. dochody te, pomimo że formalnie osiągane są w imieniu spółki jako cywilnoprawnego właściciela środków służących uzyskaniu tych dochodów, uzyskiwane są na rachunek Funduszu. Z kolei Fundusz poprzez działającą w imieniu własnym, lecz na jego rachunek spółkę, prowadzi działalność inwestycyjną w oparciu o środki finansowe inwestorów zbierane poprzez emisję swoich jednostek uczestnictwa. Skarżący lokuje kapitał głównie na rynku nieruchomości komercyjnych (budynki biurowe, hotele, centra handlowe, itp.) zarówno bezpośrednio poprzez nabywanie nieruchomości, jak i pośrednio poprzez nabywanie udziałów w spółkach inwestujących na tym rynku. Obecnie działalność Wnioskodawcy w Polsce realizowana jest przez spółkę zarządzającą, która dokonuje bezpośrednich inwestycji w nieruchomości (tzw. inwestycje bezpośrednie). Dodatkowo Fundusz posiada udziały w polskich spółkach kapitałowych inwestujących w nieruchomości (tzw. inwestycje pośrednie) oraz prowadzi na terytorium Polski działalność gospodarczą polegającą na wynajmie powierzchni komercyjnych w posiadanych nieruchomościach. Skarżący zaznaczył, że jest zarządzany przez spółkę i sam nie posiada osobowości prawnej, a we wszystkich czynnościach prawnych, co do zasady, działa poprzez spółkę. Fundusz stanowi wyodrębnioną masę majątkową, którą spółka zarządza na jego rachunek. Skarżący podkreślił, że spółka figuruje w księgach wieczystych jako właściciel z uwagi na specyficzną konstrukcję prawną Funduszu. Zgodnie z przepisami szczegółowymi regulującymi stosunki prawne między inwestorami oraz spółką dla reprezentowanego przez spółkę Funduszu, spółka zarządzająca otrzymuje procentowe wynagrodzenie za czynności zarządzania majątkiem Funduszu. Dochód z tego tytułu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w państwie siedziby spółki, tj. w Niemczech. Jednocześnie spółka nie ujawnia w swoich sprawozdaniach finansowych aktywów Funduszu, jak również przychodów uzyskanych i kosztów poniesionych w związku z inwestycjami dokonanymi na rzecz Funduszu. Wynika to z faktu, że spółka, pomimo że z prawnego punktu widzenia pozostaje cywilnoprawnym właścicielem nabywanych na rzecz Funduszu nieruchomości i udziałów w spółkach nieruchomościowych, nie jest ich "ekonomicznym właścicielem", tzn. nie jest uprawniona do czerpania pożytków generowanych przez te aktywa, bowiem przysługują one Funduszowi.

Wnioskodawca podniósł, że z niemieckich regulacji prawnych wynika m.in., że spółka nie jest niezawisła w swoich decyzjach, a dla szeregu czynności podejmowanych w imieniu Funduszu, np. dla dysponowania jego majątkiem, konieczna jest zgoda depozytariusza. Ponadto wszelki majątek nabyty przez spółkę zarządzającą na podstawie uprawnienia Funduszu lub w wyniku transakcji, która dotyczy Funduszu, przynależy do Funduszu, a nie do spółki zarządzającej, zaś Fundusz nie ponosi odpowiedzialności majątkowej za działania spółki zarządzającej. Reasumując, prawo własności spółki zarządzającej w odniesieniu do aktywów nabytych na rzecz Funduszu jest ograniczone i ma charakter posiadania powierniczego, tj. w imieniu własnym, lecz na rachunek osób trzecich.

Skarżący zaznaczył, że zarówno on, jak i spółka nim zarządzająca są uznawani za niemieckich rezydentów podatkowych podlegających opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Jak wyjaśnił wnioskodawca, wyłącznym przedmiotem jego działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznej lub niepublicznej oferty nabycia jego jednostek uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, w tym prawa własności nieruchomości lub udziały w spółkach posiadających nieruchomości. Spółka, w zakresie w jakim reprezentuje Fundusz, ma prawo dokonywać inwestycji również w transparentne podatkowo spółki osobowe. Obecnie wszelkie dochody działającego poprzez spółkę Funduszu osiągane w Polsce, pochodzą z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce lub też z inwestycji dokonywanych za pośrednictwem spółek nietransparentnych podatkowo (polskie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Skarżący zauważył, że przepisy prawa niemieckiego dopuszczają, aby Fundusz został wspólnikiem spółek nieruchomościowych, tj. spółek inwestujących w nieruchomości, których majątek składa się w przeważającej części z nieruchomości niezależnie od formy prawnej takich spółek. Warunkiem nabywania i posiadania tytułów uczestnictwa w spółkach nieruchomościowych jest z kolei wymóg, aby forma prawna spółki nieruchomościowej wykluczała możliwość ponoszenia przez Fundusz jako wspólnika takiej spółki, odpowiedzialności wykraczającej ponad wartość wniesionego wkładu. W konsekwencji, regulacje prawa niemieckiego dopuszczają jedynie, aby Fundusz został komandytariuszem w spółce komandytowej. Fundusz prowadzi działalność na podstawie zezwolenia udzielonego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma swoją siedzibę (Niemcy). Depozytariuszem, u którego przechowywane są aktywa nabywane na rzecz Funduszu, jest bank z siedzibą w Niemczech odpowiedzialny także za stałe monitorowanie tych aktywów, które nie mogą być powierzone do przechowywania. Również spółka, która zarządza Funduszem, prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym w Niemczech.

1.2 Mając na względzie tak zakreślony stan faktyczny wnioskodawca zadał następujące pytania:

1) czy Funduszowi działającemu przez spółkę, w zakresie dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski, przysługuje zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych zarówno w przypadku dochodów pochodzących z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce, jak i dokonywanych za pośrednictwem spółek osobowych, a także ze zbycia posiadanych inwestycji, tj. zbycia aktywów, udziałów w spółkach kapitałowych, jak i udziałów w spółkach osobowych?,

2) czy wypłaty dokonywane na rzecz Funduszu, działającego przez spółkę, nie będą podlegały obowiązkowi opodatkowania "u źródła" na podstawie art. 26 ust. 1g w zw. art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1888 ze zm. ), dalej: "u.p.d.o.p."?.

1.3 W ocenie sądu pierwszej instancji, przyjętej za organem interpretacyjnym, Fundusz nie spełnia warunku zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. Przepis ten określa wyłączny przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania, która może skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, a mianowicie zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Wyłączny przedmiot działalności wymieniony w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. odnosi się do ram prawnych (rozwiązań systemowych) działalności instytucji wspólnego inwestowania w państwie jej siedziby, a nie do faktycznego zakresu inwestycji takiego podmiotu. Za nielogiczne należałoby uznać, że w przypadku wielokrotnej zmiany przedmiotu działalności danej instytucji wspólnego inwestowania w trakcie roku podatkowego, mogłaby ona wielokrotnie tracić bądź odzyskiwać prawo do zwolnienia z opodatkowania.

Z wniosku o wydanie interpretacji wynika, że wnioskodawca ma zamiar inwestować między innymi za pośrednictwem spółek osobowych. Fundusz wskazał bowiem, że zgodnie z przepisami prawa niemieckiego spółka, w zakresie w jakim reprezentuje Fundusz, ma prawo dokonywać inwestycji również w transparentne podatkowo spółki osobowe. Niemniej jednak obecnie, wszelkie dochody działającego poprzez Spółkę Funduszu, osiągane w Polsce, pochodzą z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce lub też z inwestycji dokonywanych za pośrednictwem spółek nietransparentnych podatkowo (polskie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Jednocześnie w treści pytania postawionego we wniosku o wydanie interpretacji skarżący jednoznacznie wskazuje, że przedmiotem jego zainteresowania jest kwestia przysługiwania mu zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski zarówno w przypadku dochodów pochodzących z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce, jak i dokonywanych za pośrednictwem spółek osobowych, a także ze zbycia posiadanych inwestycji.

Zasadnie więc organ interpretacyjny wywiódł, że inwestowanie w spółki osobowe będzie wykraczało poza zakres inwestowania wskazany w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. Z punktu widzenia opodatkowania wspólników spółek osobowych, skarżący będzie uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej, a zatem poprzez spółkę osobową, której stanie się wspólnikiem, będzie prowadził działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

Nie ulega wątpliwości, że w art. 6 ust.1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. ustawodawca jako źródło przychodów jednostki wspólnego inwestowania objętej zwolnieniem wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Skarżący będzie uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej. Zdaniem sądu, nie ma przy tym znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych można uznać za prawa majątkowe. Z tytułu posiadania tych udziałów skarżący będzie uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej. Trudno uznać przystąpienie do polskiej spółki osobowej za lokowanie środków pieniężnych. Zasadne jest również odwołanie się do znaczenia słowa lokować w języku polskim. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl) "lokować" oznacza "umieszczać pieniądze w akcjach jakiegoś przedsiębiorstwa, depozytach bankowych, nieruchomościach itp". Z punktu widzenia ekonomicznego lokata ukierunkowana jest na wzrost wartości aktywów w czasie lub uzyskanie odsetek, dywidend w związku z zainwestowaniem środków. Natomiast przystąpienie do spółek osobowych ukierunkowane jest na czerpanie korzyści z działalności gospodarczej prowadzonej przez taką spółkę.

Polski ustawodawca nakazuje traktować dochody z udziału w spółce osobowej (niebędącej podatnikiem podatku dochodowego) tak jak dochody z działalności gospodarczej - w przypadku osób fizycznych na podstawie art. 5b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w przypadku osób prawnych na podstawie art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p. Skoro zatem, zgodnie z właściwym prawem niemieckim, wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu nie jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, gdyż skarżący może także uzyskiwać dochody z działalności gospodarczej, to należy uznać, że warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 1 10a lit. b u.p.d.o.p. nie będzie spełniony. Ocena organu jest zasadna, oparta wprost na treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 10a lit. b u.p.d.o.p. oraz jego wykładni językowej. Wskazując działalność inwestycyjną polegającą na "lokowaniu środków finansowych", ustawodawca tym samym wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej jako przedmiotu działalności instytucji wspólnego inwestowania.

Skoro zakres działalności skarżącego wynikający z przepisów prawa niemieckiego wykracza poza zakres działalności określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p., należało uznać, że ten warunek zwolnienia nie będzie spełniony. W konsekwencji nieprawidłowe było również stanowisko Funduszu w zakresie pytania nr 2, zgodnie z którym wypłaty dokonywane na rzecz Funduszu, działającego poprzez spółkę, nie będą podlegały obowiązkowi opodatkowania "u źródła" na podstawie art. 26 ust. 1g w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) błędną wykładnię art. 6 ust.1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. polegającą na przyjęciu, że dla celów oceny zastosowania zwolnienia znaczenie ma nie rodzaj działalności wykonywanej przez instytucję wspólnego inwestowania, (tj. lokowanie / inwestowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe), lecz klasyfikacja, na gruncie u.p.d.o.p., dochodu uzyskiwanego z takiej inwestycji jako dochodu z działalności gospodarczej - czego konsekwencją było uznanie, że Fundusz nie spełnia przesłanek dla zastosowania zwolnienia;

2) błędną wykładnię art. 6 ust.1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. polegającą na przyjęciu, że potencjalna możliwość nabywania ogółu praw i obowiązków, tytułem uczestnictwa w spółce osobowej inwestującej w nieruchomości, nie stanowi formy lokowania środków pieniężnych w inne prawa majątkowe, o których mowa ww. przepisie, czego konsekwencją było uznanie, że Fundusz nie spełnia przesłanek dla zastosowania zwolnienia;

3) błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. w zw. z art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, polegająca na przyjęciu, że rzekomo inny poziom ryzyka i płynności aktywów w przypadku inwestycji w nieruchomości dokonywanych bezpośrednio oraz za pośrednictwem spółek osobowych transparentnych podatkowo uzasadnia odmienne traktowanie funduszy zagranicznych mających hipotetyczną prawną możliwość dokonywania inwestycji za pośrednictwem takich spółek osobowych, czego konsekwencją było skutkujące naruszeniem zasady swobody przepływu kapitału oraz uchybiające zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności uznanie, że Fundusz nie spełnia przesłanek dla zastosowania zwolnienia.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 146 p.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie zaskarżonej interpretacji, pomimo tego że została ona wydana przy przyjęciu przez organ własnych założeń dotyczących zdarzenia przyszłego przedstawionego przez spółkę w pisemnym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego z 18 grudnia 2015 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa podatkowego;

2) art. 146 p.p.s.a. w zw. z art 14a § 1 oraz art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej polegające na nieuchyleniu interpretacji, pomimo tego że została ona wydana przez organ z naruszeniem zasady dążenia do zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego, polegającego na niedokonaniu analizy wskazanego przez spółkę orzecznictwa sądów administracyjnych w toku postępowania zmierzającego do wydania i samokontroli wydanej interpretacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 146 p.p.s.a. w zw. z art. 14h w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie Interpretacji, pomimo tego że została ona wydana z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych polegającego na: i) sformułowaniu dodatkowego, niewynikającego wprost z przepisów warunku zwolnienia, ii) pominięciu powszechnie akceptowanego w orzecznictwie poglądu o kwalifikacji tytułu uczestnictwa w spółce osobowej jako prawa majątkowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

4) art. 146 p.p.s.a. w zw. z art. 2a w związku z art. 120 oraz art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuchylenie interpretacji, pomimo tego że dokonana w niej wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. jest niezgodna z zasadą in dubio pro tributario, obarczając podatnika skutkami niejasnego i nieprecyzyjnego (w tym w ocenie organu) sformułowania przepisów przez ustawodawcę.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3.2 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej, zarówno natury materialnoprawnej, jak i procesowej, nie zasługiwały na uwzględnienie. Jednocześnie wskazuje, że analogiczny problem prawny, jak w sprawie rozpoznanej, był już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wielu wyrokach, w tym m.in.: z 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1777/15, z 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2098/15, z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 127/16, II FSK 2912/15 oraz z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 128/16, z 14 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 140/16 i z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3844/17 (dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wobec tego, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach posłuży się argumentacją w nich zaprezentowaną.

3.3 Wykładnia kwestionowanego przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. dokonana przez sąd pierwszej instancji, wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej, jest prawidłowa.

Przepis ten stanowił (w stanie prawnym sprawy), że zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

- prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

- zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Dodać należy, że nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa z 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - Dz. U. Nr 226, poz. 1478), na mocy której wprowadzono do niej art. 6 ust. 1 pkt 10a, została dokonana w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego i stanowiła następstwo wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 Traktatu WE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. We wniosku z 14 maja 2009 r., IP/09/780, Komisja Europejska zwróciła się do Polski o zakończenie dyskryminacyjnego opodatkowania zagranicznych funduszy emerytalnych, funduszy inwestycyjnych i instytucji finansowych. W piśmie tym wskazano, że przepisy krajowe, na mocy których zwolnieniem podatkowym objęto jedynie polskie fundusze inwestycyjne i emerytalne, "stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zagwarantowanego na mocy art. 56 Traktatu WE oraz swobody przedsiębiorczości, o której mowa w art. 43 Traktatu WE". W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że obowiązujący stan prawny prowadził "do nierównego traktowania funduszy inwestujących na rynku polskim, a tym samym do naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG (zasada ustanowiona art. 63 TFUE (dawny art. 56 TWE) i art. 40 Porozumienia EOG) i na którą wskazała Komisja Europejska w naruszeniu nr 2006/4093. W celu usunięcia wskazanego przez Komisję Europejską naruszenia i zrównania w prawach podatkowych polskich i zagranicznych funduszy, nie pozbawiając polskich podatników praw nabytych, stosownego rozszerzenia o fundusze inwestycyjne i emerytalne, podlegające nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w innych krajach UE lub EOG, wymaga katalog zwolnień podmiotowych zawarty w art. 6 ustawy CIT. Należy zaznaczyć, że specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni się w znacznej mierze od form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG. Dążąc zatem do zapewnienia równego traktowania należało uwzględnić sytuację, w której podmiot na gruncie państwa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, natomiast zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. (...) W związku z tym wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych określono warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne."

3.4 W sprawie niniejszej, okoliczności faktyczne wskazane we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, pozwalały przyjąć, że strona skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek umożliwiających zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie wymogu wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p.

Przesłanka określona w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. wyraża się w tym, że wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, a więc ustawodawca jako źródło przychodów wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Tymczasem, jak słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji skarżąca będzie również uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych (jawnych i komandytowych) można uznać za prawa majątkowe. Istotne jest bowiem to, że z tytułu posiadania tych udziałów skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z treścią obowiązującej do 1 stycznia 2018 r. regulacji prawnej art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p.: jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na podstawie ust. 1, uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

Nie można przyznać racji stronie skarżącej, że prawnie indyferentna pozostaje ta okoliczność, że skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Przyjęcie takiego założenia w skrajnym przypadku mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której nabycie udziałów byłoby tylko pretekstem do zastosowania komentowanej normy prawnej, a w praktyce głównym, dominującym źródłem przychodów byłaby działalność gospodarcza. Skoro ustawodawca w omawianej przesłance odwołał się do działalności polegającej na "lokowaniu środków finansowych", tym samym wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej jako przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania. Jakkolwiek w przepisie nie ma wprost odwołania się do określonego źródła przychodów (z kapitałów pieniężnych), to jego treść w sposób wyraźny prowadzi do takiego wniosku. W rozpoznawanej sprawie podatkowy organ interpretacyjny i sąd pierwszej instancji nie wprowadziły więc do oceny możliwości zastosowania podatkowego prawa materialnego dodatkowej, pozaustawowej przesłanki interpretowanego zwolnienia podatkowego. Czym innym jest lokowanie środków pieniężnych i uzyskiwanie, tzw. dochodów pasywnych, a czym innym udział w spółce jawnej połączony z obowiązkiem prowadzenia jej spraw, czyli zarządzaniem tym podmiotem. W tym ostatnim przypadku trudno jest zatem mówić, że jest to jedynie lokowanie środków pieniężnych, skoro istotą uczestnictwa w takiej spółce jest prowadzenie jej przedsiębiorstwa.

Niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. jest dostatecznym i dostatecznie uzasadnionym powodem oceny prawnej, że strona skarżąca – w opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanie faktycznym - nie może, w rozważonym stanie obowiązującego prawa, uzyskać zwolnienia podatkowego.

3.5 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji dokonał wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. również z poszanowaniem zasad traktatowych Unii Europejskiej. Uwzględnił bowiem warunki tworzenia i działania analizowanych i porównywanych funduszy, z uwzględnieniem przedmiotu działania, praw i obowiązków oraz stosowanych środków kontroli. Jakkolwiek fundusze zagraniczne nie muszą być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter powinien być porównywalny z polskimi, zaś prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach równoważnych z ramami prawnymi funduszy krajowych. Sąd pierwszej instancji bez naruszenia prawa trafnie ocenił, że przedmiot działalności strony skarżącej, w zakresie którego zamierza ona – w istocie - osiągać przychody z działalności gospodarczej, nie pozwala uznać jej charakteru za pozytywnie porównywalny z polskimi funduszami inwestycyjnymi. Okoliczność, że strona skarżąca nie może skorzystać z badanego zwolnienia podatkowego nie wynika z faktu, że jest podmiotem prawa niemieckiego, działającym w określonej przez to prawo formie prawnej, odmiennej niż ta, w jakiej działa fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ustawodawca mógł bowiem, jako warunek zastosowania zwolnienia podatkowego, wprowadzić określone przesłanki - wymogi, nie odbiegające od tych, które dotyczą podmiotów polskich. Uprawniony jest więc wniosek, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym instytucjom wspólnego inwestowania na analogicznych zasadach, jakie obowiązują fundusze inwestycyjne działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. W konsekwencji niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej odwołujące się do naruszenia art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

3.6 Oczekiwanego przez stronę skarżącą rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku nie mogły też przynieść postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Wbrew stanowisku strony skarżącej, z powołaniem się na naruszenie art. 146 p.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że interpretując przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe organ interpretacyjny nie dokonał jego modyfikacji, a jedynie dał wyraz oceny wynikających z niego skutków podatkowych, w kontekście spełnienia jednej ze spornych przesłanek zwolnienia podatkowego. Skoro bowiem Fundusz będzie czerpał dochody z udziałów w spółkach osobowych, to zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p będą one kwalifikowane jako dochody z działalności gospodarczej. Implikacji tej nie mogło również podważyć eksponowane przez skarżącą niewskazywanie we wniosku na zamiar czy możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.

W skardze kasacyjnej nie dostarczono też argumentów, jaki wpływ na wynik sprawy w kontekście wskazywanego naruszenia art. 146 p.p.s.a. w zw. z art 14a § 1 i art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej oraz wyrażonej w art.121 § 1 Ordynacji podatkowej zasady zaufania, miało nieodniesienie się przez organ interpretacyjny do wszystkich poglądów orzecznictwa sądowego przywołanych we wniosku o interpretację. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł przy tym, że stanowisko jakie zajął organ interpretacyjny i argumentacja na jego poparcie stanowiły jednoznaczny wyraz niezaakceptowania poglądów przeciwnych. Jednocześnie należy też wskazać, że wbrew oczekiwaniom wyrażonym w tym zakresie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł poddać kontroli prawidłowości uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w szczególności w kontekście odniesienia się do twierdzeń strony skarżącej, bowiem autor skargi kasacyjnej nie postawił zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wskazać też należy, że art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W art. 14c § 2 tej ustawy stwierdza się z kolei, że w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz uzasadnieniem prawnym. Natomiast art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, stosowany odpowiednio na podstawie art. 14h tej ustawy w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, interpretacja indywidualna wydana w rozpoznawanej sprawie zawiera istotne elementy wymienione w przepisach art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Została ona wydana z powołaniem się na przedstawiony opis stanu faktycznego i zawierała ocenę stanowiska zajętego przez skarżącą. Zauważyć jednocześnie należy, że organ ma jedynie dokonać oceny stanowiska wnioskodawcy, które ten wyraził we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Wskazane powyżej przepisy nie nakładają na organ wydający interpretację obowiązku ustosunkowania się do wszystkich argumentów wnioskodawcy zawartych we wniosku, w tym zwłaszcza do wydanych uprzednio w różnych stanach faktycznych i w stosunku do innych stron rozstrzygnięć interpretacyjnych. Organ ten obowiązany jest do oceny stanowiska zainteresowanego przez stwierdzenie, że jest ono prawidłowe bądź nieprawidłowe oraz obowiązkowego uzasadnienia prawnego oceny negatywnej (por. wyroki NSA: z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 474/13 oraz z 10 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1523/13 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut skargi kasacyjnej odwołujący się do naruszenia art. 146 p.p.s.a. w zw. z art. 2a w związku z art. 120 oraz art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika. W rozpoznanej sprawie nie zaistniały bowiem takie wątpliwości, których nie dałoby się usunąć w drodze wykładni, bo nie można do nich zaliczyć sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji opowiada się za wynikiem wykładni językowej i systemowej. Naruszenie zasady in dubio pro tributario miałoby natomiast miejsce w sytuacji, gdyby żadna z hipotez interpretacyjnych nie była przekonująca, a mimo to sąd wybrałby opcję niekorzystną dla podatnika. Innymi słowy, naruszenie wspomnianej zasady to nierespektowanie w takich warunkach wyboru przez podatnika hipotezy interpretacyjnej (spośród kilku możliwych) najbardziej dla niego korzystnej (zob. szerzej: B. Brzeziński, O wątpliwościach wokół zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, PP nr 4/2015, s. 17 i n.). Taka sytuacja w rozpoznanej sprawie nie miała miejsca.

3.7 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).