Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 561/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2024 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 25 marca 2024 r. nr SOIa.621.47.2021 w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2021 r. T. P. (dalej: "wnioskodawczyni") wniosła o wymeldowanie z pobytu stałego A.D. (dalej: "uczestniczka postępowania") z budynku przy ul. [...] nr [...] w I. , bowiem od kilkudziesięciu lat mieszka w budynku oznaczonym numerem [...] , dobudowanym do budynku nr. [...], oraz posiada osobne wejście i wjazd.

Pismem z dnia 14 marca 2023 r. . P. (dalej: skarżąca", będąca obecnie właścicielką budynku przy ul. [...] nr. [...] w I. ), podtrzymała złożony już wcześniej przez wnioskodawczynię - jej matkę, wniosek z dnia 28 stycznia 2021 r. o wymeldowaniu uczestniczki postępowania z pobytu stałego. Podała, że jednym z powodów złożenia tego wniosku jest fakt zarejestrowania przy ul. [...] w I. działalności gospodarczej pod nazwą T. . Podkreśliła, że uczestniczka postępowania jest właścicielką domu położonego przy ul. [...] [...] w I. , który ma wspólną ścianę z budynkiem nr. [...].

W tym miejscu należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 268/24, uchylił decyzję Wojewody Śląskiego (dalej: "organ II instancji") z dnia 16 grudnia 2021 r., nr SOIa.621.47.2021, mocą której uchylona została decyzja Burmistrza Miasta I. z dnia 12 lipca 2021 r. o odmowie wymeldowania uczestniczki postępowania i orzeczono o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. W dalszej kolejności, organ II instancji decyzją z dnia 14 lutego 2023 r., nr SOIa.621.47.2021, uchylił decyzję Burmistrza Miasta I. z dnia 12 lipca 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, celem przeprowadzenia pogłębionego postępowania wyjaśniającego i realizacji wskazań zawartych w przywołanym wyroku z dnia 14 października 2022 r.

Burmistrz Miasta I. (dalej: "Burmistrz Miasta I. ") decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1191, dalej: "ustawa"), odmówił wymeldowania uczestniczki postepowania z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w I. . W uzasadnieniu opisał podjęte w sprawie czynności wyjaśniające, dokonał ich analizy i ustalił, że uczestniczka postępowania w budynku oznaczonym nr. [...] zajmuje jeden pokój, na podstawie umowy darowizny z roku 1988 (nieodpłatna służebność osobista mieszkania, składającego się z jednego pokoju na parterze o pow. 16 m², do którego prowadzi osobne wejście). Fakt zamieszkiwania został potwierdzony dowodami z oględzin, w trakcie których za każdym razem stwierdzano, że znajdują się tam rzeczy osobiste uczestniczki postępowania. Przesłuchani świadkowie albo potwierdzali fakt jej zamieszkiwania albo nie byli w stanie określić, gdzie przebywa bądź też uznawali, że zajmuje pomieszczenia w obydwu budynkach. Stąd też, jeśli uczestniczka postępowania korzysta z łazienki i kuchni w budynku obok, to zdaniem organu I instancji nie można przyjąć, że pokój został przez nią na trwale opuszczony.

Pismem z dnia 17 lutego 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 79 w związku z art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."). Powołując się na cytaty zeznań świadków podważała ich wiarygodność z uwagi na ustawową definicję pobytu stałego, wyrażoną w art. 25 ust. 1 ustawy, oraz brak odprowadzania przez uczestniczkę postępowania opłat za śmieci z adresu przy ul. [...] nr. [...] w I. , jak również koncentrowanie jej życiowych interesów pod nr [...] . Zatem zdaniem skarżącej, utrzymywanie dalszego zameldowania jest niezgodne ze stanem rzeczywistym i jedynie potwierdza fikcję meldunkową.

Organ II instancji decyzją z dnia 25 marca 2024 r., nr SOIa.621.47.2021, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odniósł się do przesłanek wymeldowania i szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy oraz zebrany w niej materiał dowodowy. Podał, że wobec przeciwstawnych interesów zeznania toczących ze sobą spór stron nie są zgodne. Relacje i wzajemne rozliczenia pozostają poza zainteresowaniem organu meldunkowego, jak również opłaty za lokal, czy też naganne zachowanie. W ślad za oświadczeniem uczestniczki postępowania, że budynek nr [...] jest obecnie wynajmowany, a ona zamieszkuje jeden pokój na parterze budynku pod nr. [...], użytkując ustanowioną dla niej służebność osobistą mieszkania, organ II instancji potwierdził, że tam wypoczywa, spożywa drobne posiłki, spędza wolny czas, przyjmuje wizyty gości, jak również ma swobodny dostęp i posiada rzeczy osobiste, oraz zamierza stale użytkować. Zważywszy na treść odwołania, tj. brak udziału skarżącej w przesłuchaniu świadków: M. D. , H. B., I. H., M. K., M. W., I. K., A.D. , organ II instancji wyjaśnił, że w chwili przeprowadzania tych dowodów skarżąca nie była stroną postępowania. Przesłuchania świadków miały miejsce w dniach 4 października i 8 listopada 2021 r., natomiast skarżąca nabyła prawo do spornej nieruchomości dopiero w dniu 4 listopada 2021 r., a wpis do księgi wieczystej miał miejsce w dniu 11 stycznia 2022 r. Skarżąca, ani też wcześniej jej matka jako wnioskodawczyni nie poinformowały organu I instancji o zmianie stanu właścicielskiego nieruchomości, tym samym o zmianie kręgu stron postępowania. Dodatkowo, przed wydaniem decyzji pełnomocnik skarżącej zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym (protokół z dnia 11 stycznia 2024 r.) i nie wniósł uwag. Ustalenia wynikające z zeznań świadków zostały potwierdzone w trakcie oględzin a skarżąca nie negowała faktu zamieszkiwania uczestniczki postępowania w pokoju budynku przy ul. [...] w I. .

W osobistej skardze z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca jeszcze raz argumentowała, że nie można życia codziennego pomieścić w pokoiku o pow. 15 m², jak też sygnalizowała brak obiektywizmu organów administracji w ocenie wypowiedzi, kierowanych do niej w Urzędzie Miasta I. , przez uczestniczkę postępowania. Wyraziła obawę przed podejrzaną zawartością otrzymywanych przez nią przesyłek i dalszym korzystaniem z adresu pod nr. [...]. Poinformowała, że zamurowała drzwi w pomieszczeniu piwnicznym, tak aby nie doszło do kradzieży. W związku z tym domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu jej niezasadności.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2024 r. organ II instancji złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 3 lipca 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez matkę, podała, że do jej skrzynki na listy (lokal [...]) wrzucana jest korespondencja dotycząca syna uczestniczki postępowania, której nadawcą jest komornik sądowy (k. 36 akt sądowoadministracyjnych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.

Na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja organu II instancji z dnia 25 marca 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 stycznia 2024 r. o odmowie wymeldowania uczestniczki postępowania z miejsca zameldowania na pobyt stały z budynku przy ul. [...] nr. [...] w I. .

Materialnoprawną podstawę obu przywołanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa"). Przewiduje ona obowiązek meldunkowy obywateli polskich przebywających na terytorium RP, który zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, polega na:

1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;

2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;

3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36 (który w rozpatrywanej sprawie nie znajdował zastosowania).

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza do prawidłowej oceny przesłanek do wymeldowania uczestniczki postępowania z pobytu stałego.

Zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 25 ust. 1 ustawy "pobytem stałym" jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Obywatel polski, który opuszcza miejsce tak rozumianego pobytu stałego, obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 ustawy). Jeżeli tego nie uczyni, wówczas zastosowanie może znaleźć przepis art. 35 ustawy, na mocy którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Zasadniczą przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego pobytu, rozumianego zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy. W konsekwencji, to opuszczenie musi charakteryzować się trwałością i dobrowolnością, czyli stanem, w którym będzie można stwierdzić, że osoba zameldowana w lokalu na pobyt stały nie przebywa w nim, a brak tego pobytu nie jest przejściowy, lecz trwały, potwierdzony określonymi okolicznościami faktycznymi. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod adresem dotychczasowego zameldowania, ale także przede wszystkim zamiar tej osoby związania się na stałe z innym miejscem zamieszkania i zorganizowanie w nim centrum swoich spraw życiowych. A więc, zamiar połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do niego w celu zamieszkiwania.

Z kolei, opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynika z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Zatem o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem a nie rezygnacja wywołana sytuacją przymusową.

W tak ukształtowanym stanie prawnym organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo zebrały materiał dowodowy, a jego ocena spełnia dyspozycję art. 80 k.p.a., albowiem wszystkie zgromadzone dowody zweryfikowano w odniesieniu do ich wzajemnej relacji, wykazując które z nich i z jakich przyczyn stanowiły podstawę przyjętą do ustalenia stanu faktycznego i poczynionych rozważań prawnych. Zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i analiza akt administracyjnych dokonana przez Sąd, potwierdza kompleksowość przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) na tle szczególnej sytuacji rodzinnej.

Organy podjęły szereg czynności m.in. zebrały zeznania świadków i dokonały oględzin nieruchomości, mających na celu ustalenie ustawowych przesłanek wymeldowania uczestniczki postępowania.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, że nie pominięto kontekstu wyznaczonego specyficzną sytuacją rodzinny pozostającej w konflikcie.

Na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego trafnie wywiedziono wniosek, że uczestniczka postępowania nie opuściła miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 35 ustawy, a tym samym nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o jej wymeldowaniu.

Przez cały czas trwania postępowania administracyjnego uczestniczka postępowania negowała zamiar opuszczenia przez nią pokoju przy ul. [...] w I. . Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził, aby po jej stronie istniał trwały zamiar zerwania więzi z tym miejscem. Przede wszystkim, uczestniczka postępowania ma swobodny i niczym nieograniczony dostęp do pokoju w każdym czasie, z którego korzysta, co potwierdzają chociażby przeprowadzone w toku postępowania oględziny oraz zeznania świadków. Dostosowanie częstotliwości korzystania z pokoju do jej potrzeb nie oznacza, że go opuściła.

Poza sporem jest, że uczestniczka postępowania korzysta z łazienki oraz kuchni, znajdujących się z budynku nr [...] . Nie wszystkie rzeczy (drukarka, druki wpłat) znajdujące się w spornym, pokoju należą do uczestniczki postępowania. Nie ma jednak przepisu prawa, który zabraniałby w miejscu zamieszkania przechowywać rzeczy nienależącym do właściciela/użytkownika lokalu. Nawet gdyby w zajmowanym przez nią pokoju znajdowały się przedmioty należące do osób trzecich, nie wpływa to na ocenę, że pokój ten stanowi centrum jej spraw życiowych.

Relacje między stronami postępowania i ich wzajemne ewentualne rozliczenia, jak również realizacja umów cywilnoprawnych pozostają poza zainteresowaniem organu meldunkowego. Ewidencja ludności nie służy bowiem do rozstrzygania sporów rodzinnych, czy oceny zachowania tych osób względem siebie. Wszelkie kwestie dotyczące nieponoszenia przez uczestniczkę postępowania opłat za korzystanie z lokalu, za media i inne opłaty związane z zajmowanym pokojem winny być dochodzone w postępowaniu cywilnym. Również naganne zachowanie uczestniczki postępowania powinno być zgłaszane do odpowiednich organów, co jak wynika z analizy akt administracyjnych, miało w sprawie miejsce. Z uwagi na brak definicji legalnej pojęcia "opuszczenia" miejsca pobytu stałego, każdorazowo pojęcie to należy odnosić do indywidualnej sytuacji. Uczestniczka postępowanie nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego w lokalu, w którym zameldowana jest na pobyt stały. W budynku nr. [...] nie ma bowiem możliwości skorzystania z kuchni czy łazienki, niemniej jednak jest to lokal, w którym posiada służebność mieszkania i stanowi on centrum jej spraw życiowych. Tu wypoczywa, spożywa drobne posiłki, spędza wolny czas, przyjmuje wizyty gości. Do swojego pokoju przynależnego do budynku nr. [...] ma swobodny dostęp (dysponuje kluczami - pokój ten jest zamykany pod jej nieobecność), posiada w nim swoje rzeczy osobiste. Nadto, zamierza stale go użytkować. Z uwagi, że służebność osobistą mieszkania dotyczącą tylko jednego pokoju w lokalu przy ul. [...] nr. [...], z kuchni i łazienki korzysta w budynku sąsiednim, z którym jej pokój jest połączony.

Fakt korzystania z kuchni i łazienki, znajdujących się w innym budynku, nie ma znaczenia dla uznania, że to właśnie ten pokój stanowi centrum jej spraw życiowych. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej dotyczących niesłusznie pobranego dodatku węglowego przez uczestniczkę postępowania oraz opłat za wywóz śmieci z nieruchomości położonej w I. przy ul. [...] nr [...] wyjaśniono, że kwestie te są poza zainteresowaniem organu meldunkowego. Ewidencja ludności ma na celu rejestrację faktów, tj. tego, czy dana osoba stale lub czasowo przebywa w określonym lokalu. Ogranicza się wyłącznie do badania stanu faktycznego zakreślonego hipotezą art. 35 ustawy i mieści się tylko w jego zakresie. Organ II instancji prawidłowo wskazał, że postępowanie o wymeldowanie nie może zastępować orzeczenia sądu powszechnego rozstrzygającego o prawie danej osoby do zajmowania lokalu.

Podkreślić należy, że ewidencja ludności stanowi tylko zbiór danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na których ciąży obowiązek meldunkowy. Zbiór ten służy gromadzeniu informacji wyłącznie o rzeczywistym stanie faktycznym, a nie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt sygn. akt II OSK 561/05). Organy administracji publicznej nie są władne do rozstrzygania sporów między stronami postępowania. W ramach postępowania administracyjnego, uregulowanego w art. 35 ustawy, poza zainteresowaniem organów orzekających w sprawie pozostają kwestie właścicielskie oraz spory związane z legalnością pobytu osoby zameldowanej pod danym adresem. Wskazać trzeba, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11).

Sąd nie podzielił ponadto postawionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w sytuacji gdy organ II instancji rozpatrzył w sposób wszechstronny zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy i podjął niezbędne czynności celem jej rozpatrzenia.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).