Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 434/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, i 4, art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 2 pkt 2, art. 38 ust. 3 pkt 2, art.106 ust. 5,
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz-Sass, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek okresowy I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. M. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. S. dalej skarżąca, od decyzji nr [...] z dnia [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. w wysokości 279,34 zł miesięcznie, w ten sposób, że od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r. odmówiono przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego, w pozostałym zakresie decyzja nie ulega zmianie – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podało, że ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o zmianie decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. w wysokości 279,34 zł miesięcznie, w ten sposób, że od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r. odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. W pozostałym zakresie decyzja nie uległa zmianie.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wszczętego z urzędu ustalono, że po wydaniu decyzji o przyznaniu skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny, bowiem dochód rodziny skarżącej uzyskany w styczniu 2014 r. wyniósł 2.065,32 zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe dla rodziny czteroosobowej. Zmiana sytuacji dochodowej rodziny w styczniu 2014 r. wynikała z faktu uzyskania dodatkowego dochodu z tytułu pożyczki od sąsiadów w wysokości 800 zł, która stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W związku z powyższym skarżąca utraciła prawo do pomocy w formie zasiłku okresowego w lutym 2014 r. Organ I instancji podał, że z uwagi na to, że dochód rodziny w lutym 2014 r. nie przekroczył kryterium dochodowego dla rodziny czteroosobowej, decyzja przyznająca zasiłek okresowy nie ulega zmianie w pozostałym zakresie, tj. w marcu 2014 r. zasiłek okresowy przysługuje w wysokości 279,34 zł.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia. Podniosła, że pozbawienie jej zasiłku okresowego w lutym 2014 r. jest dla niej nadmiernym obciążeniem, ponieważ utrzymywała się jedynie z emerytury siostry i zasiłku celowego. Pożyczka od sąsiadów została przeznaczona na zakup w dniu 22 stycznia 2014 r. opału na zimę. Skarżąca nie zgodziła się z zaliczeniem do dochodu kwoty pożyczki. Stwierdziła, że dochód to zysk otrzymany za wykonywanie pracy, a zaliczenie do dochodu pożyczki otrzymanej od sąsiadów na zakup opału na zimę zaprzecza celom pomocy społecznej. Podniosła, że zgodnie z interpretacją Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej "z ustawowej definicji dochodu wynika, że za dochód należy uznawać jedynie takie jego składniki, które powodują przysposobienie majątkowe. Natomiast pożyczka, czy kredyt są przychodami podlegającymi co do zasady zwrotowi". Podała też, że pomyliła się w swoim oświadczeniu, które złożyła podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzanego przez pracowników socjalnych w lutym 2014 r., wpisując jako kwotę pożyczki 800 zł, bowiem faktycznie pożyczyła 600 zł. Wyjaśniła też, w jakich okolicznościach doszło do wpisania błędnej kwoty pożyczki w oświadczeniu.

Zarzuciła, że pozbawienie jej wsparcia jest niezgodne z celami pomocy społecznej i świadczy o biurokratycznym załatwieniu sprawy. Ponadto wyraziła wątpliwość, czy zasadnie organ I instancji wskazał w decyzji kwotę 279,34 zł zasiłku okresowego i wspomniała o możliwości rozłożenia tej kwoty na raty.

Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, że w myśl art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Przepis art. 106 ust. 5 ustawy stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy, przy czym zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Powyższy przepis, uwzględniając specyfikę świadczeń i charakter decyzji wydawanych w pomocy społecznej, określa więc szereg przypadków, których zaistnienie może spowodować zmianę lub uchylenie decyzji dotychczasowej. Ustawodawca w powyższym przepisie wskazał, że przyczyną zmiany lub uchylenia

decyzji organu może być: marnotrawienie przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie lub korzystanie w sposób niezgodny z przeznaczeniem; marnotrawienie własnych zasobów finansowych; brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej; odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień; nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy lub odmowa wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną; wystąpienie dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową; odmowa złożenia oświadczenia majątkowego. Normy wymienione powyżej nie są jednolite. Część z nich nakazuje organowi administracji zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony, natomiast inne stwarzają taką możliwość w drodze uznania administracyjnego. Organ administracji jest zobowiązany do dokonania weryfikacji decyzji w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności: - zmiany przepisów prawa;

- zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony;

pobrania nienależnego świadczenia.

Jak wskazano wyżej, weryfikacja decyzji administracyjnej w trybie art. 106 ust. 5 ustawy następuje obligatoryjnie wówczas, gdy zmieni się sytuacja dochodowa lub osobista osoby lub rodziny, przy czym zmiana ta musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnienie, bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania. Zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej winna być określona co do rodzaju tej zmiany, tzn. czy wystąpiło pogorszenie, czy też zmiana związana z poprawą sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Ponadto w przypadku, gdy organ w decyzji powołuje się na przesłankę określoną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, winien ustalić moment wystąpienia tych zmian.

Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, z którego wynika, że zasiłek ten przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego - rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. W myśl art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy, kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Przepis ten w ust. 4 stanowi, że kwota zasiłku nie może być niższa niż 20,00 zł miesięcznie.

Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, tj. sieroctwa, bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo- wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Na podstawie zaś art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast w myśl ust. 4 tego artykułu, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Z akt sprawy wynika, że na mocy decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. nr [...] z dnia [...] został przyznany skarżącej zasiłek okresowy od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 279,34 zł miesięcznie.

Po wydaniu wskazanej decyzji, w dniu 6 lutego 2014 r., podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w związku z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego, strona złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że w styczniu od sąsiadów pożyczyła 800 zł na zakup tony węgla. Natomiast w lutym nie miała innych dochodów poza emeryturą siostry i nie pożyczała środków pieniężnych.

W dniu 12 lutego 2014 r. skarżąca została powiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji z dnia 23 stycznia 2014 r. przyznającej zasiłek okresowy (na fakt ten powołuje się również strona w odwołaniu).

Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji posłużył się danymi zawartymi w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 6 lutego 2014 r., z którym strona ponownie zapoznała się w dniu 12 lutego 2014 r., o czym świadczą adnotacje poczynione na formularzu wywiadu. W ocenie organu odwoławczego, działanie organu I instancji było prawidłowe, biorąc pod uwagę fakt, że w wywiadzie tym znajdują się ustalenia dotyczące sytuacji rodziny w styczniu 2014 r., który to miesiąc - w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - jest brany pod uwagę w przedmiotowej sprawie celem ustalenia uprawnień strony do zasiłku okresowego za miesiąc luty 2014 r.

Jak wynika z wywiadu środowiskowego, rodzina skarżącej jest czteroosobowa. Kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 1 824,00 zł (456,00 zł kryterium dochodowe na osobę w rodzinie x 4 osoby). Na dochód rodziny w styczniu 2014 r. składała się: emerytura siostry skarżącej – E. S. w kwocie 1.265,32 zł oraz pożyczka od sąsiadów w kwocie 800 zł. Łącznie dochód wyniósł 2.065,32 zł. Zatem kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 241,32 zł. W odwołaniu skarżąca podnosi, że pomyłkowo podała w oświadczeniu, że pożyczyła 800 zł, bowiem faktycznie było to 600 zł. Kolegium wskazało, że nawet przy przyjęciu wyjaśnień skarżącej dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, bowiem wynosi 1.865,32 zł (1.265,32 zł + 600 zł). Zatem dochód ten jest wyższy od kryterium dochodowego o 41,32 zł.

Kolegium podało, że w odwołaniu skarżąca podała, że nie zgadza się z wliczeniem do dochodu zaciągniętej pożyczki, jednakże w świetle powyższych unormowań prawnych nie można w ocenie organu odwoławczego zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej. Kolegium podało, że podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w wyroku z dnia 8 grudnia 2006r. w sprawie o sygn. akt I OSK 700/06 (lex nr 320923), zgodnie z którym katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczonych od dochodu są na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięte. Zarówno katalog odliczeń, jak i katalog pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota pożyczki nie podlega zaliczeniu do dochodu, bądź, że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu. Jednakże pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej dochód podlegający wliczeniu do dochodu.

Konsekwencją przyjęcia powyższej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej jest ustalenie, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skutkująca przekroczeniem kryterium dochodowego rodziny w styczniu 2014 r. Zatem, w świetle art. 8 ust. 1 i art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, nie ma podstaw do korzystania przez rodzinę z zasiłku okresowego w miesiącu lutym 2014 r. Wystąpiła więc określona w art. 106 ust. 5 tej ustawy przesłanka, jaką jest zmiana sytuacji dochodowej, obligująca do zmiany decyzji przyznającej zasiłek okresowy w ten sposób, że należało odmówić prawa do zasiłku okresowego za okres od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r. Decyzja w przedmiotowej sprawie nie jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, ale jest oparta o wyliczenie różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a wysokością dochodu rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej), a zatem nie ma możliwości uwzględnienia podniesionych w odwołaniu okoliczności dotyczących trudnej sytuacji rodziny.

W związku z tym, że skutkiem podjęcia przedmiotowej decyzji jest nie wypłacenie skarżącej zasiłku okresowego za miesiąc luty 2014 r. w kwocie 279,34 zł, nie znajduje zdaniem Kolegium uzasadnienia argumentacja skarżącej dotycząca rozłożenia tego świadczenia na raty. Odnosząc się do poniesionych w odwołaniu wątpliwości skarżącej dotyczących miesięcznej kwoty zasiłku okresowego, Kolegium wskazało, że kwota zasiłku została określona w decyzji przyznającej to świadczenie nr [...] z dnia [...].

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. orzekło jak w zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca podtrzymując twierdzenia zawarte w odwołaniu, domagała się uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], którą to decyzją organ ten, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. w wysokości 279,34 zł miesięcznie, w ten sposób, że od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r. odmówiono skarżącej przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego, w pozostałym zakresie decyzja nie ulega zmianie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy nie podzielił poglądu skarżącej co do braku podstaw do zaliczenia do dochodu, od którego zależała wysokość przyznanego ostateczną decyzją organu I instancji zasiłku okresowego za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r., kwoty 800 zł pożyczki zaciągniętej u sąsiadów.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że w niczym nie naruszają one prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), dalej u.p.s.

Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że decyzja wydana w niniejszej sprawie przez organ I instancji w dniu 19 lutego 2014 r. jest decyzją wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Zgodnie z owym przepisem prawa, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy, przy czym zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z powyższego przepisu wynika, że organ administracji jest zobowiązany do dokonania weryfikacji decyzji w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony lub pobrania nienależnego świadczenia.

Tranie zauważa organ odwoławczy, że weryfikacja decyzji administracyjnej w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. następuje obligatoryjnie wówczas, gdy zmieni się sytuacja dochodowa lub osobista osoby lub rodziny, przy czym zmiana ta musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnienie, bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania. Zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej winna być określona co do rodzaju tej zmiany, tzn. czy wystąpiło pogorszenie, czy też zmiana związana z poprawą sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Ponadto w przypadku, gdy organ w decyzji powołuje się na przesłankę określoną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, winien ustalić moment wystąpienia tych zmian.

Zważyć należy, że materialnoprawną podstawę decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zasiłek okresowy ustala się: w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. W myśl art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s., kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Przepis ten w ust. 4 stanowi, że kwota zasiłku nie może być niższa niż 20,00 zł miesięcznie.

Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15.

Ustawową definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Przepis ten w ust. 4 stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że na podstawie decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. nr [...] z dnia [...], został przyznany skarżącej zasiłek okresowy od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. w kwocie 279,34 zł miesięcznie.

Po wydaniu powyższej decyzji, w dniu 6 lutego 2014 r., podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w związku z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego skarżąca podała, że w styczniu 2014 r. pożyczyła od sąsiadów 800 zł na zakup tony węgla. W lutym nie miała innych dochodów poza emeryturą siostry. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania do zmiany na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. ww. ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia 23 stycznia 2014 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. w kwocie 279,34 zł miesięcznie.

Z prawidłowych ustaleń organu ustalonych na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że rodzina skarżącej składa się z czterech osób. Zatem kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 1 824,00 zł (456,00 zł kryterium dochodowe na osobę w rodzinie x 4 osoby). Na dochód rodziny w styczniu 2014 r. składała się: emerytura siostry skarżącej w kwocie 1.265,32 zł oraz pożyczka od sąsiadów w kwocie 800 zł. Łącznie dochód wyniósł 2.065,32 zł. Z powyższego wynika, że w styczniu 2014 r. kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 241,32 zł. Bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, jak to trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podaje organ odwoławczy, że skarżąca pomyłkowo podała w oświadczeniu, że pożyczyła 800 zł. Gdyby bowiem nawet kwota pożyczki stanowiła kwotę 600 zł, a nie podaną wcześniej kwotę 800 zł, to i tak bowiem przy przyjęciu tej treści wyjaśnień skarżącej dochód rodziny skarżącej przekracza ustalone kryterium dochodowe. Wynosi bowiem 1.865,32 zł (1.265,32 zł + 600 zł). Zatem dochód ten jest wyższy od kryterium dochodowego o 41,32 zł.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej, kwota zaciągniętej przez nią pożyczki w styczniu 2014 r. podlega w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. zaliczeniu do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej przewidzianych przepisami u.p.s. Bez znaczenia też w sprawie pozostaje okoliczność, że pożyczka została zaciągnięta u sąsiadów, a nie w banku.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r., o sygn. akt I OSK 700/06 (lex nr 320923), zgodnie z którym: "Katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczonych od dochodu są na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięte. Zarówno katalog odliczeń, jak i katalog pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota pożyczki nie podlega zaliczeniu do dochodu, bądź, że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu. Jednakże pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej dochód podlegający wliczeniu do dochodu."

Trafnie zauważa organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że konsekwencją przyjęcia powyższej interpretacji przepisu art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. jest ustalenie, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej skutkująca przekroczeniem kryterium dochodowego rodziny w styczniu 2014 r., która to zmiana – w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. - miała wpływ na prawo skarżącej do zasiłku okresowego w lutym 2014 r.

Trafnie w świetle powyższego organy rozpoznające sprawę przyjęły, że w świetle art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s., nie ma podstaw do korzystania przez rodzinę z zasiłku okresowego w miesiącu lutym 2014 r. Wystąpiła więc określona w art. 106 ust. 5 u.p.s. zmiana sytuacji dochodowej obligująca organ pomocy społecznej do zmiany decyzji przyznającej zasiłek okresowy w ten sposób, że należało odmówić prawa do zasiłku okresowego za okres od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r.

Dodać należy, że decyzja w sprawie prawa strony do zasiłku okresowego nie jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, lecz jest decyzją związaną, co wynika wprost z treści art. 38 ust. 2 u.p.s. Zasiłek okresowy przyznaje się bowiem w kwocie stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym rodziny, a wysokością dochodu rodziny.

Skoro zaskarżone w sprawie decyzje administracyjne w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).

.