Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1709/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 106 par. 3 i 4, art. 134 par. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12, art. 35 par. 1pkt 1-5, art. 37 par. 1 pkt 1 - 2.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 82 ust. 1 pkt 1, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d).
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 2.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 766/21 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 766/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej – "WSA", "Sąd pierwszej instancji") oddalił skargę A.B. (dalej – "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej – "organ", "Kolegium") z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 1 października 2020r. Komendant Powiatowy Policji w [...] zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o skierowanie A.B. na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu w związku ze spowodowaniem w dniu 18 lipca 2018r. wypadku drogowego podczas kierowania pojazdem marki [...] o numerze rej. [...], w wyniku którego drugi uczestnik zdarzenia doznał obrażeń kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający siedem dni. Postępowanie powadzone przez Starostę [...] zostało umorzone w dniu 18 marca 2021r. w następstwie wykonania zaleceń wynikających z decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2021r. (nr [...]) wskazującej na naruszenie przepisów o właściwości organu. Ustalono bowiem, że A.B. mieszka w B. a zatem właściwym do załatwienia powyższego wniosku jest Prezydent Miasta B. W konsekwencji sprawa została 15 marca 2021r. przekazana do załatwienia, zgodnie z właściwością, Prezydentowi Miasta B., który po przeprowadzeniu postępowania wydał 26 kwietnia 2021r. decyzję (znak: [...]) o skierowaniu A.B. na badanie psychologiczne uzasadniając, że był uczestnikiem wypadku, z następstwami którego przepisy wiążą obowiązek skierowania na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu.

W odwołaniu od tej decyzji A.B. zarzucił naruszenie zasady "ne bis in idem" poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy już umorzonej. Ponadto zakwestionował termin wszczęcia postępowania, odległy od daty zdarzenia drogowego, które miało miejsce 18 lipca 2018r. oraz zarzucił prowadzenie postępowanie z naruszeniem zasad unormowanych w art. 7 i 8 oraz 7a k.p.a.

Decyzją z dnia 13 sierpnia 2021r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2021r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021r., poz. 1212) i stwierdziło, że kategoryczne sformułowanie przepisów uprawnia do wniosku, że organ nie ma wyboru co do wydania skierowania na badania o ile wystąpią opisane przepisem okoliczności. Następnie Kolegium wskazało, że skarżący uczestniczył 18 lipca 2018r. w wypadku z następstwami którego ustawodawca wiąże konieczność przeprowadzenia badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu. Z wniosku Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 1 października 2020r. wynika, że skarżący kierując pojazdem naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie ustępując pierwszeństwa innemu pojazdowi. W wyniku powyższego zdarzenia pasażer tego pojazdu doznał naruszenia czynności narządów ciała na okres dłuższy niż siedem dni. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 15 stycznia 2019r., sygn. [...], skarżący został uznany za winnego popełnionego czynu. Sąd warunkowo umorzył postępowanie karne na okres próby. Zdaniem organu zastosowanie wobec skarżącego w postępowaniu karnym instytucji warunkowego umorzenia postępowania przesądza o braku wątpliwości co do okoliczności popełnienia przez skarżącego przestępstwa drogowego oraz ustalenia, że wina skarżącego i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję złożył A.B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego a okoliczność skierowania skarżącego na kontrolne badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu po długim upływie czasu od zdarzenia kwalifikującego do odbycia badań czy też okresowe poddawanie się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu z innego tytułu, nie stanowiły przyczyny zwalniającej z obowiązku odbycia badań w oparciu o art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami.

WSA wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j: Dz.U. z 2021 r. poz. 1212, dalej: "u.k.p."). Zgodnie z treścią art. 82 ust. 1 pkt 3 u.k.p. badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (określanym dalej: "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu") podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli był sprawcą wypadku drogowego, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Natomiast w myśl art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d u.k.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierujący pojazdem, spowodował wypadek drogowy, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 lit. b i d (art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p.).

Sąd stwierdził, iż postępowanie administracyjne w sprawie skierowania A.B. na badania lekarskie w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit d u.k.p., wszczęte zostało w oparciu o wniosek właściwego organu tj. Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 1 października 2020r. w związku ze spowodowaniem przez skarżącego w dniu 18 lipca 2018r. wypadku podczas kierowania pojazdem marki [...] o numerze rej. [...], w wyniku którego drugi uczestnik zdarzenia doznał obrażeń kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający siedem dni. WSA wskazał, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie ograniczają organu kontroli ruchu drogowego terminem do złożenia wniosku o wydanie decyzji o skierowaniu kierującego na badania psychologiczne kontrolne. Z przyczyn, na które nie miał wpływu organ właściwy do wydania decyzji o skierowaniu na badania, Komendant Powiatowy Policji w [...] wniosek o skierowanie skarżącego na badania złożył dopiero po upływie ponad dwóch lat od wypadku i prawie dwóch lat od zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu o czyn z art. 177 § 1 Kodeksu karnego tj. nieumyślne spowodowanie w dniu 18 lipca 2018r. wypadku drogowego. Z opisu zarzucanego skarżącemu czynu stanowiącego przestępstwo wynika, że skarżący w dniu 18 lipca 2018r. kierując samochodem osobowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] nie zachował właściwej odległości miedzy samochodem jadącym przed nim i uderzył w tył samochodu marki [...], nr rej. [...]. W wyniku zdarzenia kierujący pojazdem marki [...] doznał obrażeń ciała kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający siedem dni tj. opisanych w art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z 15 stycznia 2019r., sygn. akt [...], przyjął, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzuconego mu czynu i warunkowo umorzył postępowanie karne w sprawie. Spełniona więc została przesłanka materialnoprawna do skierowania skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o kierujących pojazdami albowiem kierując pojazdem spowodował wypadek drogowy, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, który zaskarżył ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej - poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, w której organy administracji przez swoją opieszałość pozostawiają obywatela przez okres około trzech lat w stanie niepewności co do realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego, podczas gdy organy administracji publicznej powinny wykonywać swoje obowiązki sumiennie i profesjonalnie, a nie jak w przedmiotowej sprawie zwlekać dwa lata ze złożeniem wniosku o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne, a co więcej skierować przedmiotowy wniosek do niewłaściwego organu, co dodatkowo wydłużyło czas trwania postępowania, a przez to stan niepewności skarżącego, co więcej działanie organów administracji jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej, gdyż kieruje sprawcę wypadku na badania psychologiczne dopiero po trzech latach od zdarzenia, gdzie przez okres tych trzech lat skarżący swobodnie porusza się pod drogach, jest kierowcą i uczestnikiem ruchu drogowego, w związku z czym prowadzenie badań psychologicznych po tak znacznym upływie czasu mija się z celem stosowania przepisów ustawy prawo o ruchu drogowych, na podstawie których Prezydent Miasta [...] skierował skarżącego na badania psychologiczne,

- art. 82 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1212, dalej: "u.k.p.", "ustawa") - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w stosunku do skarżącego, który posiada zaświadczenie o przeprowadzeniu konsultacji psychologicznych, w którym stwierdzono, że skarżący posiada pełną sprawność psychoruchową w zakresie prowadzenia pojazdów służbowych,

- art. 99 ust. 1 pkt. 3 lit. d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że skierowanie na badania psychologiczne ma charakter obligatoryjny i bezwzględny nawet wówczas, gdy strona poddała się konsultacji psychologicznej w związku z wykonywanym zawodem, oraz błędne przyjęcie, że organy administracyjne nie są związane żadnymi terminami w związku z realizacją swoich uprawnień.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

- art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez niedokonanie należytej kontroli legalności działań organów administracji i pominięcie wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organy pierwszej jak i drugiej instancji przepisów art. 7, 8 i 9 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych oraz z pominięciem słusznego interesu obywatela i wyjaśnienia pełnego stanu faktycznego sprawy, przejawiające się tym, że organ nie uchylił decyzji podczas gdy Komenda Powiatowa Policji w [...] zwróciła się z wnioskiem o skierowanie skarżącego na badania dopiero 1 października 2020 r. tj. praktycznie dwa lata od dnia wypadku (18 lipca 2018 r.) i wydania przez Sąd wyroku warunkowo umarzającego postępowanie względem skarżącego (15 stycznia 2020r.), a co więcej na skutek wadliwego skierowania wniosku do Starosty [...], zamiast do właściwego organu tj. Prezydenta Miasta [...], właściwa decyzja o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne została wydana dopiero 26 kwietnia 2021 r. tj. prawie po trzech latach od wypadku, co podważa zaufanie obywatela do działania organów władzy publicznej, które podejmują czynności z opóźnieniem oraz naruszeniem przepisów proceduralnych, a skarżący nie powinien ponosić negatywnych skutków prawnych opieszałości organów władzy publicznej,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. - poprzez brak należytej weryfikacji legalności i celowości nałożenia na skarżącego obowiązku poddania się badaniom psychologicznym - w szczególności w kontekście weryfikacji, czy skarżący poddawał się konsultacjom psychologicznym po spowodowaniu wypadku w dniu 18 lipca 2018 r. oraz wydaniu wyroku w sprawie w dniu 15 stycznia 2019 r.,

- art. 151 p.p.s.a. w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż organy administracyjne zarówno pierwszej jak i drugiej instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób budzący zaufanie do organów przyczyn dla których organ uznał, że poddanie się badaniom psychologicznym w miejscu pracy przez skarżącego nie zwalnia go od obowiązku poddania się takim badaniom na podstawie decyzji wydawanej na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

W konkluzji skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2021 r. o nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się rozprawy.

Ponadto na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia z dnia 9 października 2019 r. wydanego po przeprowadzeniu konsultacji psychologicznej - na potwierdzenie faktu, że skarżący przeszedł konsultację psychologiczną, po której stwierdzono jego pełną sprawność psychoruchową zakresie prowadzenia pojazdów służbowych oraz wrażliwość na olśnienie i widzenie w mroku, w związku z czym bezcelowe jest przeprowadzenie kolejnej konsultacji psychologicznej względem jego osoby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżąca kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest – z zakresie zarzutów skargi kasacyjnej - prawidłowość procedury przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji oraz wydanego przez ten Sąd wyroku którego przedmiotem jest prawidłowość - w aspekcie normatywnym - skierowania skarżącego na badania lekarskie w zakresie psychologii transportu.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu kasacyjnego o charakterze formalnym strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 9 k.p.a. polegającego na wydaniu decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych oraz z pominięciem słusznego interesu obywatela i wyjaśnienia pełnego stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, s. 29 uzasadnienia). Przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód uzupełniający z dokumentów sąd może przeprowadzić zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Strona skarżąca kasacyjnie zawarła w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu z 9 października 2019 r., wskazującego, że w stosunku do skarżącego zostało poprowadzone badanie diagnostyczne przez [...], psychologa uprawnionego do badań psychologicznych z zakresu psychologii transportu, działającego w ramach Służby Zdrowia Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej z siedzibą w Białymstoku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że istotą oraz celem postępowania, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (zob. wyroki NSA z: 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05; 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1306/08). Jakkolwiek więc w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, to jednak w świetle powyższego oraz przyjmowanego rozumienia "odpowiedniego" stosowania prawa (por. uchwała SN z 18 grudnia 2001 r. sygn. III ZP 25/01) oznacza to, że wniosek strony nie mógł być uwzględniony.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższy zarzut o charakterze formalnym jest bezzasadny. Skarżący w uzasadnieniu tego zarzutu kwestionuje zaniechanie przez organy realizacji zasady szybkości postępowania jednakże nie wskazuje - jako naruszonego - art. 12 k.p.a. czy też art. 35 § 1-5 k.p.a., a więc przepisów stanowiących wzorce normatywne w omawianym zakresie. Należy także wskazać, że skarżący - jak wynika z analizy akt administracyjnych - nie skorzystał z instrumentów normatywnych przysługujących stronie postępowania administracyjnego, zawartych w art. 37 § pkt 1-2 k.p.a., tj. ponaglenia. Podkreślić należy, że przedmiotem kontroli judykacyjnej w niniejszej sprawie jest wyłącznie prawidłowość oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zakresie sprawy administracyjnej, której przedmiotem jest skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. WSA odniósł się do problematyki szybkości postępowania w uzasadnieniu wyroku, wskazując, że przewlekłość postępowania administracyjnego mogła być przedmiotem "odrębnego zaskarżenia" (por. k. 6 uzasadnienia wyroku).

Skarżący kasacyjnie w ramach zarzutów o charakterze procesowym zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. (w zakresie zaniechania weryfikacji, czy skarżący poddawał się konsultacjom psychologicznym po spowodowaniu wypadku oraz po wydaniu wyroku sądu) oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w zakresie braku wyjaśnienia przyczyn obowiązku poddania się badaniom psychologicznym w zakładzie pracy przez skarżącego w sytuacji gdy został poddany takim badaniom na podstawie decyzji wydawanej na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami).

Według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie.

Skarżący kasacyjnie w powyższych zarzutach proceduralnych wskazuje na zaniechanie przez Sąd pierwszej instancji należytej weryfikacji w zakresie legalności i celowości nałożenia na skarżącego obowiązku poddania się badaniom psychologicznym - w szczególności w kontekście weryfikacji, czy skarżący poddawał się konsultacjom psychologicznym po spowodowaniu wypadku w dniu 18 lipca 2018 r. oraz po wydaniu ww. wyroku sądu karnego z 15 stycznia 2019 r., oraz czy poddanie się badaniom psychologicznym w miejscu pracy przez skarżącego nie zwalnia od obowiązku poddania się takim badaniom na podstawie decyzji wydawanej na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zarzuty te są bezzasadne albowiem Sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie sądowe zgodnie z wzorcem normatywnym uregulowanym w art. 134 § 1 p.p.s.a., wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu przez skarżącego kasacyjnie wynika z bezwzględnie obowiązujących regulacji normatywnych, które zostały także opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i które zostaną także - w zakresie zarzutów o charakterze materialnoprawnym - poddane analizie przez Naczelny Sąd Administracyjny .

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy podkreślić, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone w zaskarżonym orzeczeniu, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie i jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Autor skargi kasacyjnej nie wskazał w zakresie pierwszego zarzutu zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu sposobu naruszenia przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (tj. czy naruszenie nastąpiło przez błędną wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie), akcentując wyłącznie długotrwałość postępowania administracyjnego jako okoliczność naruszającą zasadę sprawiedliwości społecznej. Do problematyki zasady szybkości postępowania administracyjnego i środków prawnych przysługujących stronie postępowania w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już powyżej, wskazując normatywne środki prawne z których skarżący nie skorzystał.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest to zarzut bezzasadny gdyż przepis art. 2 Konstytucji RP - podobnie jak inne przepisy ustawy zasadniczej o ogólnym charakterze - nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, a jego naruszenie - samodzielnej podstawy kasacyjnej, bez konkretyzacji zarzutu jego obrazy, polegającej na powiązaniu go z innymi przepisami prawa (por. m.in. wyrok SN z 14.04.2014 r., II UK 439/13, LEX nr 1458716, postanowienie SN z 27.02.2020 r., III UK 129/19, LEX nr 3221492).

Kolejne zarzuty o charakterze materialnoprawnym zostaną rozpoznane łącznie z uwagi na ich funkcjonalne powiązanie.

Na podstawie art. 82 ustawy o kierujących pojazdami wskazany został katalog osób podlegających badaniom psychologicznym w zakresie psychologii transportu. I tak zgodnie z art. 82. ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli był sprawcą wypadku drogowego, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporną okolicznością, potwierdzoną dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy administracyjnej, w postaci m.in. prawomocnego orzeczenia sądu, że było przeciwko skarżącemu prowadzone postępowanie karne o czyn z art. 157 § 1 Kodeksu karnego tj. o nieumyślne spowodowanie w dniu 18 lipca 2018r. wypadku drogowego. Z opisu zarzucanego skarżącemu czynu wynika, że skarżący w tym dniu kierując samochodem osobowym marki [...], nr rej. [...] nie zachował właściwej odległości miedzy samochodem jadącym przed nim i uderzył w tył samochodu marki [...], nr rej. [...]. W wyniku zdarzenia kierujący pojazdem marki [...] doznał obrażeń ciała kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający siedem dni tj. opisanych w art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z 15 stycznia 2019r., sygn. akt [...], przyjął, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzuconego mu czynu i warunkowo umorzył postępowanie karne w sprawie. Orzeczenie to jest prawomocne. Spełniona więc została ww. przesłanka materialnoprawna do skierowania skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o kierujących pojazdami.

Podstawą skierowania strony na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, w oparciu o przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 3 u.k.p. był, co już wcześniej wskazano, fakt nieumyślnego spowodowania przez skarżącego wypadku drogowego, w wyniku którego, inny uczestnik ruchu doznał obrażeń naruszających czynności narządów ciała na czas dłuższy niż 7 dni w rozumieniu art. 157 § 1 k.k. Tym samym posiadanie przez skarżącego badań psychologicznych nie mogło być uznane za wykonanie nałożonego nań obowiązku, w oparciu o przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d u.k.p. Ponadto, co należy podkreślić posiadanie przez stronę ważnych zaświadczeń lekarskich o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi, nie stanowi przeszkody do poddania kierującego kontroli stanu zdrowia, w sytuacji wystąpienia uzasadnionych przesłanek. Zaświadczenie o stanie zdrowia nie stanowi bowiem źródła nabycia określonych praw, a jedynie dodatkowy warunek uprawniający do kierowania pojazdami. Z powyższego niewątpliwie wynika, że stosownie do treści art. 82 ust. 1 pkt 3 u.k.p. badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu, podlega również kierowca, dysponujący aktualnymi badaniami psychologicznymi wykonanymi na podstawie ustawy o transporcie drogowym, który był sprawcą wypadku drogowego, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 k.k. (por. wyrok WSA w Łodzi z 26 kwietnia 2017r., sygn. akt III SA/ Łd 41/17). Podkreślić należy, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają wyłączenia obowiązku poddania się badaniu w wyżej opisanym trybie w sytuacji posiadania przez sprawcę czynu spełniającego znamiona m.in. art. 157 § 1 k.k. dowodu wykonanego badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu na podstawie innych przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.