Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2613/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 138 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153 i 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego I. G. kwotę 1029 zł (tysiąc dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w [...] decyzją z dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) przyznał I. G. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową) za rok 2004 w wysokości 0,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, m.in. iż zastosowano sankcje w zakresie:

1) jednolitej płatności obszarowej (JPO):

- odmówiono wnioskodawcy płatności, ze względu na zawyżoną deklarację powierzchni działek rolnych o identyfikatorach: D, E, F, H, I, M, O, P, R, U, AC, AF;

- zmniejszono płatności ze względu na brak dobrej kultury rolnej na działkach o identyfikatorach: A, AA, AB, AC, AD, AE, AG, AI, B, C, E, F, G, J, K, M, O, P, R, U w wysokości 386,74 zł i 73,69 zł.

2) uzupełniającej płatności obszarowej (UPO):

- odmówiono wnioskodawcy płatności, ze względu na odmówienie płatności JPO i ze względu na zawyżoną deklarację powierzchni działek rolnych o identyfikatorach: D, E, F, H, I, M, O, P, R, U, AC, AF ze wskazaniem na inne rośliny,

- zmniejszono płatności, ze względu na brak dobrej kultury rolnej działek o identyfikatorach: A, AA, AB, AC, AD, AE, AG, AI, B, C, E, F, G, J, K, M, O, P, R, U w wysokości 537,84 zł i 102,47 ze wskazaniem na inne rośliny.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – po rozpatrzeniu odwołania - decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] września 2004r. została przeprowadzona kontrola w gospodarstwie I. G., która wykazała wiele nieprawidłowości i uchybień w stosunku do danych zgłoszonych we wniosku, zatem:

- działka rolna A została w całości wykluczona z wniosku, gdyż stwierdzono odłóg,

- brak utrzymania w dobrej kulturze rolnej stwierdzono na działkach rolnych: B (na pow. 0,77ha, pozostała powierzchnia nie kwalifikowała się do płatności bezpośrednich, bo wynosiła poniżej 0,1 ha), C, E, F, G, K (na pow. 2 ha), M (na pow. 0,3 ha), O, P (na pow. 1,19 ha), R (na pow. 0,44 ha), S, W, U (na pow. 0,3 ha), AC, AI,

- odnośnie działki rolnej D zadeklarowano powierzchnię 0,15 ha, a zmierzono 0,10 ha, AF zadeklarowano powierzchnię 1,29, a stwierdzono 0,17 ha,

- na działkach rolnych H i I stwierdzono powierzchnię mniejszą niż 0,1 ha (minimalna powierzchnia, do których przysługują płatności),

- na działkach rolnych: J - stwierdzono nieużytek, AA - stwierdzono odłóg zamiast deklarowanej łąki (pastwiska), AB, AD, AG, AH - stwierdzono las, AE – stwierdzono drzewa i krzaki.

Nadto, wskazano iż nałożone sankcje z tytułu JPO wynikały z art. 5 ust 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. (powołanego wyżej), zgodnie z którym w sytuacji gdy różnica między powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią zatwierdzoną przekracza 30% żadna pomoc nie jest przyznawana na dany rok. Z kolei podstawą do obliczenia UPO był art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. W przypadku gdy różnica między zgłoszonym a zatwierdzonym polem powierzchni wynosi więcej niż 20% zatwierdzonej powierzchni dla odnośnej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc.

I. G. w skardze na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2005 r., uzupełnianej kolejnymi pismami procesowymi (w tym załącznikiem do protokołu), wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2005 r. podzielił tezy zawarte w skardze i uchylił decyzje organów obu instancji orzekając także o kosztach postępowania.

Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] maja 2007 r. ponownie odmówił przyznania pełnej płatności bezpośredniej do gruntów rolnych. Akt ten został jednak uchylony decyzją Organu II instancji z dnia [...] lutego 2008 r.

W efekcie tych rozstrzygnięć Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. – stosownie do treści art. 3 ust.1 p.b.g.r. – przyznał I. G. płatność – po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych – za rok 2004 w wysokości 5945,37 zł. W motywach wskazano, że: "nałożone sankcje z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej wynikają z art. 5 Rozporządzenia komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego przejściowe środki działania dla celów stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu JPO dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji ( Dz.U. WE Nr L 328 z 17 grudnia 2003 r.)".

Dostrzeżono też, że zgłoszona we wniosku powierzchnia o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stanowi 64,06 ha. Powierzchnia co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie wyniosła 52,12 ha. Z kolei powierzchnia co do której stwierdzono nieprawidłowości wynosiła 11,88 ha, co stanowi 22,76% błędu. Zgodnie z ww. artykułem, jeżeli różnica miedzy powierzchnią deklarowaną a zatwierdzoną wynosi więcej niż 3% ale nie więcej niż 30% powierzchni zatwierdzonej, płatność ulega zmniejszeniu o dwukrotność stwierdzonej różnicy, a zatem kwota przyznanej płatności po uwzględnieniu sankcji wyniosła 5945,37 zł.

Podstawę zastosowania sankcji w zakresie płatności uzupełniającej stanowił art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. WE nr L 327 z 12 grudnia 2001 r.).

Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych była identyczna, zaś obszar co do którego wniosek został rozpatrzony pozytywnie wynosił 52,12 ha.

Kwota przyznanej płatności po uwzględnieniu sankcji stanowiła 0 zł. Powierzchnia co do której stwierdzono nieprawidłowości wynosiła 11,88 ha, co stanowi 22,76% błędu. Jeżeli różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosi więcej niż 20%, dla odnośnej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc.

W dalszej części uzasadnienia przedstawiono dotychczasowy tok postępowania a także wyniki kontroli z dnia [...] czerwca 2006 r. w ramach której nie stwierdzono nieprawidłowości. Zwrócono też uwagę, że w dniach [...] lipca 2006 r. dokonano powtórnej kontroli pozostałych działek, w ramach której stwierdzono:

- zawyżenie powierzchni działki rolnej A (powierzchnia deklarowana 1,15 ha, stwierdzona 0,95 ha);

- zawyżenie powierzchni działki rolnej C (powierzchnia deklarowana 0,5 ha, stwierdzona 0,21 ha), w uwagach zapisano, że pozostałą części działki stanowią zabudowania, zadrzewienia i zakrzaczenia;

- zawyżenie powierzchni działki rolnej D (powierzchnia zadeklarowana 0,15 ha, stwierdzona 0,11 ha);

- na działce rolnej J stwierdzono nieużytek, przy czym stwierdzono, iż działka w całości nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r., co wykluczyło przedmiotowa działkę z płatności (kod Dr 10), w uwagach zapisano, iż na działce stwierdzono zabudowania oraz płyty betonowe;

- zawyżenie powierzchni działki rolnej M (powierzchnia deklarowana 1,64 ha, stwierdzona 1,32 ha);

- zawyżenie powierzchni działki rolnej O (powierzchnia deklarowana 11,14 ha, stwierdzona 7,80 ha);

- zawyżenie powierzchni działki rolnej R (powierzchnia deklarowana 5,85 ha, stwierdzona 5,07 ha);

- zawyżenie powierzchni działki rolnej AD (powierzchnia deklarowana 0,32 ha, stwierdzona 0,06 ha), w uwagach zapisano, iż pozostała część działki stanowią zakrzaczenia i zadrzewienia (las);

- zawyżenie powierzchni działki rolnej AE (powierzchnia deklarowana 0,64 ha, stwierdzona 0,11 ha), w uwagach zapisano, że pozostałą część stanowią las i zakrzaczenia;

- zawyżenie powierzchni działki rolnej AG (powierzchnia deklarowana 1,58 ha, stwierdzona 0,35 ha), w uwagach zapisano, że pozostałą część stanowią las i zakrzaczenia;

- na działce AH zamiast łąki stwierdzono las, przy czym stwierdzono, że użytkowanie działki nie kwalifikuje jej do płatności bezpośrednich, co wyklucza działkę z płatności (kod DR 3);

W odniesieniu do działek: E, F, S, T, AA, AB, AC, protokół zawiera zapis, iż wynik kontroli dla ww. działek, przy braku zastrzeżeń ze strony obecnego przy kontroli Wnioskodawcy, przyjęto z kontroli z roku 2004. Tak samo postąpiono w odniesieniu do działki AF.

Od powyższej decyzji wniósł odwołanie I. G..

W jego efekcie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

W skardze na powyższą decyzją I. G. wskazał na:

a) podjęcie decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także zaniechanie uwzględnienia stanowiska zawartego w uzasadnieniu WSA w Warszawie;

b) oparcie istotnych ustaleń "na materiałach dowodowych zebranych 2 lata po upływie terminu umożliwiającego rzetelne określenie powierzchni działek rolnych (...) oraz stanu działek rolnych i ewentualnych nieprawidłowości i uchybień utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w 2004 r.";

c) brak właściwego uzasadnienia w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego;

d) dokonanie pomiarów powierzchni działek rolnych przez osoby, które nie są "uprawnionymi" geodetami oraz "przy użyciu nieadekwatnych i nie posiadających znaków legalizacji przyrządów pomiarowych GPS".

W następstwie rozpoznania skargi tut. Sąd wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009r. wydanym w sprawie sygn. akt V SA/WA 207/09 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu w/w. Wyroku podkreślono m.in. że organy obu instancji zrealizowały tylko część zaleceń Sądu. Na dodatek popełniły kolejne – dość istotne uchybienia – które uniemożliwiają Sądowi kontrolę legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć.

Przede wszystkim przedłożona Sądowi dokumentacja nie zawiera pełnej wersji zastrzeżeń strony skarżącej poczynionych na k.262 akt administracyjnych. Zapis – w stosownej rubryce – kończy się sformułowaniem "verte", zaś na następnej stronie brak jest dalszej treści; uniemożliwia to oczywiście kontrole poprawności przeprowadzonego postępowania administracyjnego, albowiem Sąd nie mógł zapoznać się z pełnym stanowiskiem I. G..

Sąd podkreślił że należy dołączyć do akt sprawy ekspertyzę sporządzoną przez Uniwersytet [...] w [...] co umożliwi stronie skarżącej ocenę wiarygodności tej metody pomiarów.

Najistotniejszym jednak uchybieniem jest brak wezwania rolnika do udokumentowania tego, na jakiej podstawie ustalił obszar zgłoszonych do dopłat działek.

Po wyroku o którym wyżej mowa organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] utrzymał w całości rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł m. in. że stosując się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 02.06.2009r. Sygn. akt V SA/WA 207/09 wystosował do wnioskodawcy wezwanie w celu ustalenia na jakiej podstawie został przez wnioskodawcę ustalony obszar działek rolnych zgłoszonych we wniosku do płatności obszarowych. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu [...].06.2010r. (potwierdzenie w aktach sprawy). Wnioskodawca na powyższe nie odpowiedział do dnia wydania decyzji.

Czynności podjęte zostały przez organ w celu rozważenia zastosowania art. 44 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001r. z dnia 11.12.2001r. w świetle którego obniżka i włączenia przyznawanych płatności nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny.

Organy ARiMR dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w związku z zarzutami strony wezwały skarżącego do przedstawienia dokumentów, z których wynikało by że producent rolny przy dołożeniu należytej staranności nie miał możliwości ustalić prawidłowej powierzchni działek.

Strona w toku przedmiotowego postanowienia poza podważaniem wyników przeprowadzonej kontroli nie podjęła żadnych czynności dowodowych mogących potwierdzić podnoszone zarzuty, nie przedłożyła żadnego materiału dowodowego na tą okoliczność, natomiast pojęła próbę przerzucenia odpowiedzialności za zaistniałe nieprawidłowości na ARiMR.

W ocenie organu odwoławczego przepisy prawa formalnego nakładające na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie mogą wyłączać czy też ograniczać stosowania przepisów prawa materialnego. Przepis art. 44 umiejscowiony w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 2419/2001r. jako przepis prawa Unijnego należy stosować wprost a więc zgodnie z jego celem.

Nadto posługiwanie się przez stronę przy sporządzaniu wniosku powierzchniami gruntu ujawnionymi w EGiB nie może stanowić o prawidłowości przełożonej deklaracji a tym samym o braku winy wnioskodawcy w zakresie prawidłowości przedłożonego żądania.

Strona postępowania wskazuje we wniosku tylko te powierzchnie gruntów które kwalifikują się do objęcia wnioskowanymi płatnościami na postawie obowiązujących przepisów prawa a nie całe powierzchnie działek ewidencyjnych. Powyższe wnioskodawca potwierdza we wniosku.

W związku z powyższym, organ odwoławczy nie stwierdził okoliczności uzasadniających zastosowanie art.44 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 wprowadzającego wyjątki do stosowania wyłączeń i obniżek. Podkreślono że zgodnie z art.22 ust 2 w/w rozporządzenia 2419/2001 całkowity obszar działki rolnej może być brany pod uwagę pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie ze zwyczajowymi normami w danym Państwie Członkowskim lub regionie.

W innych przypadkach uwzględniany jest rzeczywiście użytkowany obszar. W trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy pomiarowi podlegały tylko te powierzchnie działek rolnych które mogły zostać uznane jako grunty rolne kwalifikujące się do płatności a nie całe powierzchnie działek ewidencyjnych.

Dane z Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB) wykorzystywane są jedynie w zakresie identyfikacji i lokalizacji przestrzennej działki rolnej. Ponadto definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności bezpośrednich, różni się od definicji użytków rolnych określonych w rozporządzeniu ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454, ze zm.), na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w ewidencji gruntów i budynków (EGiB). A zatem powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności. Powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza wyznaczana jest na podstawie pomiaru powierzchni użytkowanej rolniczo w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnia ta stanowi powierzchnię użytkowaną rolniczo obejmującą łączną powierzchnię użytków rolnych, a wyznaczana jest jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a terenami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody drogi, siedliska mieszkalne itp.), których granice są określone na podstawie ortofotomapy. Ponadto organ II instancji wystosował do wnioskodawcy w dniu [...].06.2010r. zawiadomienie w trybie art. 10 Kpa wskazując, iż w aktach sprawy znajdują się nowy materiał dowodowy co do okoliczności podważanych przez stronę w trakcie prowadzonego postępowania. Pismo doręczono stronie w dniu [...].07.2010r.

Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Organ odwoławczy podkreślił że uwzględnione zostało żądanie strony co do przeprowadzenia dowodu z powtórnej kontroli gospodarstwa zgłoszonego do płatności na rok 2004. Uwzględniono również wskazanie sądu administracyjnego, który w wyroku z dnia 12.12.2005r. za sygn. IV SA/Wa 1669/05, zwrócił uwagę na uchybienia w protokołach kontroli. Obie kontrole , wykonane z racji położenia działek, w różnych dniach i przez różnych wykonawców, przeprowadzone zostały przez podmioty do tego upoważnione.

W odniesieniu do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących zastosowania metody pomiaru powierzchni (GPS) działek rolnych zadeklarowanych do przyznania płatności przez Wnioskodawcę, podkreślono że:

- zgodnie z art. 30 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE)nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r. ), który zastąpił art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzenia i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92, powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich odpowiednich środków zdefiniowanych przez właściwe władze a zapewniających wykonanie pomiaru z dokładnością przynajmniej równą dokładność wymaganej przy pomiarach wynikających z przepisów krajowych.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 30 marca 2005r. w sprawie rodzajów przyrządów podlegającej prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz. U. Nr 74 poz.653), nie ma obowiązku przeprowadzenia homologacji odbiorników GPS, wykorzystywanych do pomiaru powierzchni kontroli na miejscu. W ramach przygotowań ARiMR do realizacji zadań związanych z kontrolami na miejscu, w celu wyboru optymalnej techniki pomiaru powierzchni działek rolnych zlecono wykonanie ekspertyzy, która zrealizowana została przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W wyniku przeprowadzonej ekspertyzy potwierdzono, iż systemy pomiarowe GPS mogą być stosowane do pomiarów powierzchni działek rolnych w ramach systemu IACS/ZSZiK.

W odniesieniu do zarzutów strony w zakresie kontroli gospodarstwa, podkreślono iż wynik przeprowadzonej w dniu [...].06.2006r. kontroli działki N jest zbieżny z deklaracją strony w odniesieniu do tejże decyzji, zawartą we wniosku obszarowym. Kontrola nie wykazała nieprawidłowości a działka wliczona została do powierzchni uprawnionej do płatności. Po za tym wyniki kontroli z dnia [...].07.2006r. są dla strony bardziej korzystne niż wyniki kontroli pierwotnej z dnia [...].09.2004r.

W następstwie ponownej kontroli stwierdzono następujące różnice:

- w przypadku działki A – o 0,05 ha, działka w dniu kontroli była użytkowana rolniczo na obszarze 0,95 ha, podczas gdy poprzednia kontrola stwierdziła brak użytkowania rolniczego w całości (na działce znajdowały się płyty betonowe);

- w przypadku działki C – 0,05 ha, działka w dniu kontroli była użytkowana rolniczo na obszarze 0,21 ha, podczas gdy poprzednia kontrola stwierdziła brak użytkowania rolniczego w całości działka była zadrzewiona i zakrzaczona;

- powierzchnia działki D w dniu kontroli była większa o 0,01 ha;

- w odniesieniu do działki J ponowna kontrola potwierdziła wcześniejsze wyniki. Stwierdzono nieużytek, przy czym stwierdzono, iż działka w całości nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. co wykluczyło przedmiotową działkę z płatności, (w uwagach zapisano, iż na działce stwierdzono zabudowania oraz płyty betonowe);

- powierzchnia działki M w dniu kontroli była większa o 0,24 ha;

- powierzchnia działki O w dniu kontroli była większa o 0,41 ha;

- powierzchnia działki R w dniu kontroli była większa o 0,07 ha;

- działka AD w dniu kontroli była użytkowana rolniczo na obszarze 0,06 ha, pozostały obszar to zadrzewienia i zakrzaczenia, podczas gdy poprzednia kontrola stwierdziła brak użytkowania rolniczego w całości- działka była zadrzewiona i zakrzaczona;

- działka AE w dniu kontroli była użytkowana rolniczo na obszarze 0,11 ha, pozostały obszar to las i zakrzaczenia, podczas gdy poprzednia kontrola stwierdziła brak użytkowania rolniczego w całości (działka była zadrzewiona i zakrzaczona);

- działka AG w dniu kontroli była użytkowana rolniczo na obszarze 0,35 ha, pozostały obszar to las i zakrzaczenia, podczas gdy poprzednia kontrola stwierdziła brak użytkowania rolniczego w całości (działka była zalesiona);

- w odniesieniu do działki AH ponowna kontrola potwierdziła wcześniejsze wyniki. Zamiast łąki stwierdzono las, przy czym stwierdzono, iż użytkowanie działki nie kwalifikuje jej do płatności bezpośrednich, co wyklucza działkę z płatności.

W odniesieniu do działek: E, F, S, T, AA, AB, AC, protokół zawiera zapis, iż wynik kontroli dla w/w działek, przy braku zastrzeżeń strony obecnego przy kontroli Wnioskodawcy, przyjęto z kontroli z roku 2004. W odniesieniu do działki AF wynik kontroli przyjęto z kontroli z roku 2004. Podkreślono jednocześnie że stan faktyczny działek, wobec których stwierdzono w obu kontrolach nieprawidłowość obrazuje materiał fotograficzny wykonany przy pierwszej kontroli w dniu [...].09.2004r.który organ odwoławczy uznaje za dowód wiarygodny. Następnie organ przywołał treść § 1 pkt. 1 Rozporządzenie Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65 poz. 600): zgodnie z którym "Utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolniczej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest:

1) uprawa roślin lub ugorowanie – w przypadkach gruntów ornych;

2) koszenie trawy co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym – w przypadku łąk;

3) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw – w przypadku pastwisk

W wyniku zmiany w/w Rozporządzeniu w § 1 pkt. 1, która weszła w życie 17.03.2005r. określono, iż koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie winno zostać dokonane co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca – w przypadku łąk, zaś wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie – co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca – w przypadku pastwisk. Nawet jednak, gdyby przyjąć iż okres wegetacyjny, ze względu na specyficzne warunki klimatyczne panujące w miejscu położenia działek w woj. podkarpackim, jest dłuższy i trwa do pierwszych jesiennych przymrozków, nie sposób uznać, iż działki w odniesieniu, do których stwierdzono w trakcie kontroli brak dobrej kultury rolnej, w takowej kulturze, zgodnie z wymogami prawa, były przez stronę utrzymywane, (co obrazuje dokumentacja fotograficzna).

W ocenie organu odwoławczego obowiązkiem producenta rolnego jest utrzymanie łąk i pastwisk w odpowiednim stanie, zgodnie z zasadami prowadzenie łąk i pastwisk określonymi w/w przepisami, które są wymogami minimalnymi.

Niezależnie jednak od powyższego organ odwoławczy zaznaczył, iż zaskarżoną decyzją nie zmniejszono, stronie kwoty płatności bezpośrednich na rok 2004 ze względu na stwierdzony w wyniku kontroli brak dobrej kultury rolnej na części działek.

Sankcje, które zastosowano zaskarżoną decyzją wynikały z braku rolniczego wykorzystania części działek. W przedmiotowej sprawie uznano iż nie zaszły przesłanki do niestosowania sankcji, określonej w art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z dnia 30.04.2004r.) który zastąpił art.44 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001. Przedmiotowe postępowanie wykazało, iż deklaracja strony zawarta we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 była niezgodna ze stanem faktycznym. Strona żądała przyznania płatności między innymi do działek: nie użytkowanych rolniczo, przeznaczonych pod stanowisko płyt betonowych , zadrzewionych, zakrzaczonych a nawet działki zabudowanej (J) oraz działek zalesionych (AG, AH)

Zastosowane sankcje z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) wynika z art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego przejściowe środku działania dla celów stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. WE nr L 328 z dnia 17.12.2003r.)

Powierzchnia zgłoszona przez stronę do JPO wynosiła 64,06 ha. Powierzchnia "określona", tj. stwierdzona w wyniku przedmiotowego postępowania wynosiła 52,12 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną to 11,94 ha. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a określoną wynosiła 22,90 % powierzchni stwierdzonej. Stawka płatności JPO wynosiła w roku 2004 210,53 złote za 1 ha użytków rolnych. Stąd płatność przyznana stronie po pomniejszeniu o zastosowane, zgodnie z art.5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003, sankcje, wyniosła 5945,36 złotych:

(52,12 – (2 x 11,94) ) x 210,53= 5945,36

Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co prawda błędnie określił różnicę pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną (11,88 ha) oraz procentową różnicę, o której mowa wyżej (22,76%), jednakże nie miało to wpływu na kwotę przyznanej decyzją płatności JPO.

Zastosowana sankcja, polegająca na odmowie przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) wynikała z art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionych na mocy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U. WE nr 1327 z dnia 12.12.2001r.)

Powierzchnia zgłoszona przez stronę do UPO wynosiła 64,06 ha. Powierzchnia "określona" tj. stwierdzona w wyniku przedmiotowego postępowania wynosiła 52,12 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną to 11,94 ha. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszona a określoną wynosiła 22,90 % powierzchni stwierdzonej. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co prawda błędnie określił różnicę pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną (11,88 ha ) oraz procentową różnicę, o której mowa wyżej (22,76 %), jednakże nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie płatności UPO.

Decyzją organu odwoławczego zaskarżył I. G.

Wniósł o:

- zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych;

- przeprowadzenia postępowania mediacyjnego;

- skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym;

W uzasadnieniu skargi podkreślił m. in. że organ wydając kolejną decyzję w sprawie próbuje w dość obszernym uzasadnieniu wywrzeć wrażenie, iż zrealizował wszystkie zalecenia zawarte w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009r. oraz 12 grudnia 2005r. oraz że dokonał ustaleń faktycznych pozwalających na wydanie decyzji.

Zaskarżona decyzja stara się uzupełnić braki i niedociągnięcia organu I instancji, co w konsekwencji powoduje, iż decyzja organu II instancji staje się decyzją merytoryczną zawierającą wyjaśnienia i ustalenia które powinny zostać podjęte przez organ I Instancji. Decyzja wciąż nie wyjaśnia na jakich zasadach prowadzone jest postępowanie dotyczące obliczenia różnic między zgłoszonym, a ostatecznie zatwierdzonym polem powierzchni działek rolnych oraz w jaki sposób organ dokonuje stosownych wyliczeń oraz nie realizuje wytycznych wyroku WSA z dnia 2 czerwca 2009 roku.

Przywoływany przez organ art. 44 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku zawiera w sobie nie tylko treść normatywną z której wynika obowiązek rolnika wykazywania swojej niewinności, ale przede wszystkim domniemania złożenia wniosku poprawnego pod względem faktycznym.

Skarżący podniósł iż wielokrotnie w czasie postępowania wskazywał, iż ustalenia obszaru zgłoszonych do dopłat działek dokonał w oparciu o ewidencję gruntów. Poza tym organ wciąż nie dokonał wyjaśnienia w jaki sposób dokonał wyliczeń różnicy pomiędzy powierzchnią całkowitą zgłoszonych działek, a terenami nieuprawnionymi do płatności. Organ wskazuje, że w dniu kontroli podlegają pomiarowi tylko te części gruntów które mogą zostać uznane jako działki rolne a nie całe powierzchnie działek ewidencyjnych. Przyjmując, iż pomiar działek rolnych jest dokonany metodą GPS, również całe powierzchnie działek powinny być obmiarowa za pomocą tej samej metody, a nie tylko w oparciu o dane zgłoszone przez rolnika. Taki pomiar mógłby stanowić wiarygodne ustalenie co do zakresu powierzchni zgłoszonej.

Zdaniem skarżącego należy ponownie zwrócić uwagę, iż w zaskarżonej decyzji wskazano, iż pierwsza kontrola została przeprowadzona w gospodarstwie w dniach 14-16.09.2004r. Organ jednocześnie uznaje, że stan faktyczny działek, wobec których stwierdzono w obu kontrolach nieprawidłowości, obrazuje materiał fotograficzny wykonany przy pierwszej kontroli, który organ uznaje za dowód wiarygodny.

W ocenie skarżącego organ nie wyjaśnił w jaki sposób na treść decyzji wpływa materiał dowodowy zebrany podczas drugiej kontroli przeprowadzonej ponad dwa lata później niż pierwsza kontrola (w okresie drugiej kontroli część działek nie była już użytkowana rolniczo, co do części nie był nawet zgłaszany wniosek o dopłaty w kolejnych latach po roku 2004).

Skarżący podkreślił że organ wskazując precyzyjne warunki jakie muszą spełnić osoby dokonujące w terminie pomiarów metodą GPS, wspomniał że warunki te spełniała osoba dokonująca kontroli działki N. W odniesieniu do kontroli innych działek wskazano tylko, że osobą zatwierdzającą protokół był uprawniony geodeta. Z ustaleń organu wynika, że osoba ta nie sprawowała bezpośredniego nadzoru nad pracami w zakresie ustalenia powierzchni działek rolnych, co jest dyskwalifikujące dla tejże kontroli.

Zdaniem autora skargi nie są jasne wyjaśnienia dotyczące prowadzenia na działkach działalności rolniczej zgodnie z wymaganiami dobrej kultury rolnej. Sam organ stwierdza, iż zmiany rozporządzenia dot. utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, które nastąpiły w 2005r. wprowadziły dopiero termin koszenia traw. Rozporządzenie to nie ma więc zastosowania do okresu objętego wnioskiem. Nie jest zatem zrozumiałe stanowisko kwestionujące zachowanie się przez skarżącego zgodnie z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymać swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności przypomnieć jednak należy że w przedmiotowej sprawie tut. Sąd wyrokował po raz trzeci. Co oczywiste dla oceny poprawności kwestionowanej skargą decyzji najistotniejsze znaczenie miała treść wytycznych zawartych w treści uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 2 czerwca 2009r. sygn. akt. V SA/WA 207/09. Otóż w tejże sprawie Sąd zwrócił uwagę na konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego. Zgłosił zastrzeżenie także co do realizacji wytycznych zawartych w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku tut. Sądu a mianowicie wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/WA 1669/05. Podkreślił również że organy obu instancji dopuściły się kolejnych istotnych uchybień które w istocie uniemożliwiały kontrolę legalności podjętych przez nie rozstrzygnięć. Zwrócono uwagę także na to że przedłożona dokumentacja nie zawiera pełnej wersji zastrzeżeń skarżącego które zgłosił. Za najistotniejsze uchybienie uznano jednak brak wezwania skarżącego do udokumentowania tego na jakiej podstawie ustalił obszar zgłoszonych do dopłat działek.

Powyższe wskazania poczynione przez Sąd w sprawie o sygn. akt V SA/WA 207/09 są istotne ze względu na treść przepisów art.170 i 153 p.p.s.a.

Pierwszy z nich stanowi, że prawomocne orzeczenie, wiąże nie tylko strony i Sąd który je wydał lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Drugi z nich z kolei wskazuje że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Z uzasadnienia wyroku wydanego w w/w sprawie wynika że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił w sposób jasny i precyzyjny swoje stanowisko odnośnie tego jakimi błędami obarczone było postępowanie przed organami, jak również dlaczego należało uchylić zaskarżoną w tamtym postępowaniu decyzję.

Stanowisko to jest w sprawie niniejszej to jest w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2613/10 wiążące. Zarówno bowiem organ administracji jak i sąd rozpatrujący sprawę ponownie obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone przez ten organ oraz Sąd jak również bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych choćby analogicznych sprawach (poz. m. in. wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009r. sygn. akt I SA/WA 1570/08 – lex nr. 477370).

Mało tego w świetle treści art.153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku Sądu I instancji uchylającym rozstrzygnięcie organu (a takim był wyrok wydany w sprawie o sygn. akt V SA/WA 207/09) wiąże nie tylko ten Sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie (tak NSA m. in. w wyroku z dnia 16 maja 2007r. sygn. akt I FSK 857/06 – OSK 2008/11/119).

Ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd administracyjny ograniczyło się więc do kontroli czy organ administracyjny prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku.

Zdaniem Sądu analiza treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji organu odwoławczego prowadzi do wniosku iż, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu odwoławczym nie upoważniały do jego zakończenia decyzją ostateczną.

Zwraca uwagę w szczególności brak wyjaśnienia przyczyn z powodu których wystąpiły różnice w pomiarach niektórych działek jakie ujawniły się podczas kontroli na gruncie w dniach [...].09.2004r. oraz w dniach [...].07. 2006r.

Bez znaczenia jest przy tym to że wyniki drugiej kontroli były dla skarżącego korzystniejsze. Nie wiadomo również dlaczego organ stwierdził że stan faktyczny działek obrazuje wiarygodny materiał fotograficznych wykonany w czasie pierwszej kontroli, jeśli jednocześnie tenże organ stwierdza że wyniki pierwszej kontroli nie były miarodajne.

Powyższe przemawia za koniecznością uznania że ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy są niemożliwe do zaakceptowania.

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe. Rozważy również i to czy w realiach sprawy niniejszej może i powinien skorzystać z uprawnień jakie daje mu art. 136 kpa, czy też wskazane byłoby odwołanie się do możliwości przewidzianej w art.138§ 1 pkt. 2 kpa. Należy przy tym pamiętać iż tut. Sąd wyrokiem zapadłym w sprawie o sygn. akt V SA/WA 207/09 uchylił wprawdzie tylko decyzje organu odwoławczego, jednakże w uzasadnieniu tegoż wyroku wskazywał na konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego, oraz uwzględnienia przy rozpoznaniu sprawy przez organy (a nie tylko organ odwoławczy) podniesionych przez tenże Sąd okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Zwraca na to uwagę również skarżący zasadnie podnosząc na kwestionowane przez niego decyzja stara się uzupełnić braki i mankamenty rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego co w konsekwencji powoduje że decyzja organu odwoławczego staje się decyzją merytoryczną zawierającą wyjaśnienia i ustalenia które powinny zostać podjęte przez organ I instancji.

Podstawą wyroku Sądu jest art.. 145§1 pkt.1 lit c p.p.s.a.