Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 661/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i  par. 2 pkt 7 w zw. z  art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku zapadłego w przedmiotowej sprawie, skarżący M.J. złożył wniosek o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wypełnionego na urzędowym formularzu PPF skarżący stwierdził, że znajduje się w ciężkiej sytuacji majątkowej. Od dnia 1 czerwca 2010 r. wnioskodawca ma zawieszoną działalność gospodarczą. Prowadzone przez organy skarbowe postępowanie egzekucyjne, polegające na zajęciach jego rachunków bankowych spowodowała brak płynności finansowej. W efekcie doprowadziło to do uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie posiada środków pieniężnych na zakup paliwa do samochodów ciężarowych, regulowanie składek na ubezpieczenia społeczne, opłat leasingowych. Strona jest ponadto osobą pozostającą pod opieką Poradni Zdrowia [...] w C.

Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z trójką swoich dzieci: M. (18 lat), A. (11 lat) i W. (7 lat).

W skład majątku skarżącego wg jego oświadczenia wchodzi nieruchomość, określona, jako "stary" dom w K. o powierzchni [...] m2 (nieruchomość ta wymaga remontu i nakładów finansowych).

W rubryce opisującej stan majątkowy skarżącego, M.J. oświadczył, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3.000 Euro.

Jednocześnie w uzasadnieniu swojego wniosku, zawartym na urzędowym formularzu PPF, skarżący oświadczył, że dokumenty potwierdzające jego sytuację majątkową zostały złożone w innych sprawach – i wymienił sprawę zarejestrowaną pod sygnaturą III SA/Gl 673/10. W tym stanie rzeczy, rozpoznając wniosek strony w przedmiotowej sprawie, należało odnieść się bezpośrednio do materiału źródłowego nadesłanego przez wnioskodawcę do tej sprawy.

Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. wnioskodawcę wezwano o:

- nadesłanie odpisów lub kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego za rok 2010. Zaznaczono jednocześnie, że jeżeli jednak nie osiąga żadnego dochodu, podobnie, jak jego syn M.J., to fakt ten należy udokumentować. W tym celu należy przedstawić zaświadczenia wydane przez właściwy urząd skarbowy potwierdzające fakt nie osiągania dochodu w 2010 r., a także okoliczność, że za te osoby nie były odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r.;

- nadesłanie odpisu postanowienia sądowego orzekającego separację między małżonkami;

- przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego (tj. ul. [...] w G., K.);

- przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego (zarówno prywatnych, jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty;

- udokumentowanie faktu, że działalność gospodarcza, prowadzona przez skarżącego jest zawieszona od dnia 1 czerwca 2010 r. W tym celu, należy nadesłać np. odpis, bądź kserokopię stosownej decyzji wydanej przez organ właściwej miejscowo jednostki samorządu terytorialnego stwierdzającej ten fakt;

- podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na zakup leków powinny zostać nadto udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.

W odpowiedzi na to wezwanie, nadesłane zostało zaświadczenie, z którego wynika, że aktualnie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego jest zawieszona (od dnia [...] r. – na okres 24 miesięcy); zaświadczenia o zameldowaniu (swoim i żony); wyrok Sądu Okręgowego z [...] r., orzekający separację małżeństwa skarżącego i jego małżonki M.J.; zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r., z którego wynika, że strona nie osiągnęła dochodu w roku podatkowym 2010 i kserokopię zeznania PIT – 36 za rok 2010 (z którego wynika, że w 2010 r. działalność gospodarcza skarżącego przyniosła stratę w kwocie [...] zł).

Jednocześnie w piśmie przewodnim z dnia [...] r., pełnomocnik procesowy skarżącego oświadczył, że M.J. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją żoną, z którą pozostaje w separacji. Nie łączą ich aktualnie żadne więzy. Wspólne dzieci przebywają częściowo z matką, a częściowo z ojcem – i wtedy prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie doszli do porozumienia, że wszelkimi obowiązkami względem dzieci dzielą się po połowie (w tym w zakresie zaspokajania potrzeb życiowych, mieszkania, opieki, wychowania). Zgodnie z treścią wyroku orzekającego separację, oboje małżonkowie są obciążeni kosztami utrzymania dzieci. Wnioskodawca ponosi koszt zakupu żywności w kwocie 500 zł, a na leki wydaje miesięcznie około 200 zł. Jednocześnie nie posiada on żadnych rachunków, ponieważ zakupy te dokonywane są na bieżąco.

Należy podkreślić, że w piśmie tym, w ogóle, w żaden sposób nie ustosunkowano się do kwestii nie uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu przez skarżącego w 2011 r. (brak zaświadczenia o nie odprowadzaniu w 2011 r. zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych) oraz do kwestii wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r., skarżący został ponownie wezwany o nadesłanie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych (z rachunku bankowego) oraz o:

- wskazanie jakie są źródła, z których skarżący czerpie środki na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Jeżeli źródłem tych środków są pożyczki, to należy nadesłać kopie stosownych umów, jeżeli źródłem tych środków jest pomoc finansowa osób trzecich, to należy nadesłać oświadczenia tych osób, potwierdzające ten fakt oraz miesięczną wysokość udzielanej pomocy. Jeżeli skarżący ma zaległości płatnicze z tytułu należności za czynsz i opłat za tzw. media, to fakt ten należy udokumentować stosownymi zaświadczeniami bądź innymi dokumentami (np. wydanymi przez zarządcę budynku);

- jeżeli skarżący korzysta z pomocy społecznej, to fakt ten należało wykazać przedkładając kserokopie stosownych decyzji administracyjnych przyznających odpowiednie świadczenia (np. dodatek mieszkaniowy, określone zasiłki, itp.).

W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia [...] r., pełnomocnik skarżącego stwierdził, że strona w ogóle nie korzysta z pomocy społecznej. W miarę możliwości, podejmuje sporadycznie prace dorywcze, za które uzyskuje niewielkie kwoty pieniężne, z których opłaca częściowo zakup leków i żywności. Jednocześnie skarżący opiekuje się matką, która w zamian za opiekę i pomoc opłaca mu rachunki za energię elektryczną – a są to kwoty rzędu 20 zł. Matka skarżącego przygotowuje często posiłki i pierze ubrania, niejednokrotnie kupuje mu leki.

Strona nie płaci czynszu, ponieważ jego dom stanowi jego własność. Działka koło domu została zagospodarowana na ogród warzywny. W okresie zimowym, z uwagi na brak środków na zakup opału nocuje u matki.

Skarżący nie posiada kont bankowych – zarówno prywatnych, jak i firmowych. Nie posiada również lokat bankowych. Skarżący dołączył do akt swoje oświadczenie w tym przedmiocie z dnia [...] r.

Jednocześnie do akt nadesłane zostały dwie opinie o rachunkach bankowych skarżącego: z (...) Bank S.A. z dnia [...] r. oraz (...) Bank S.A. z dnia [...] r. Z opinii tych wynika, że na dzień ich sporządzenia (generalnie w okresie lipiec – sierpień 2010 r.) skarżący nie posiadał na nich jakichkolwiek środków pieniężnych zdeponowanych na rachunkach bankowych.

Jednak w dniu, w którym wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, wpłynęły również sprzeciwy od postanowień referendarza sądowego w sprawach III SA/Gl 673/10 i 674/10. Do sprzeciwu tego dołączono następujące załączniki:

- zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r. o niedokonywaniu wpłat na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r.;

- zaświadczenie wystawione przez D.W., zatrudniającego skarżącego w celu nauki zawodu, z którego wynika, że od jego wynagrodzenia nie są odprowadzane składki na podatek dochodowy od osób fizycznych;

- wezwanie do zapłaty na rzecz "A" S.A. kwoty [...] zł (brak jest na tym dokumencie daty jego wystawienia) oraz wezwanie do zapłaty kwoty 200 zł z tytułu koncesji za obrót paliwami ciekłymi;

- wydruki z pięciu ksiąg wieczystych, obrazujące stan na dzień [...] r.

Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, należało również uwzględnić materiały nadesłane jako załączniki do sprzeciwów złożonych w cytowanych wyżej sprawach.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M.J. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy stwierdzić, że materiały źródłowe nadesłane przez skarżącego do wniosku o prawo pomocy dopiero łącznie z materiałami stanowiącymi załączniki do sprzeciwów w innych sprawach pozwoliły stwierdzić, że skarżący spełnia jednak warunki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku i przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżący oświadczył, że w roku bieżącym nie osiąga żadnego dochodu i dopiero w sprzeciwie do cytowanych wyżej spraw wykazał dokumentem urzędowym ten fakt. Jednocześnie faktem jest, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest zawieszona.

W świetle całokształtu materiału źródłowego, wnioskodawca jest osobą nie uzyskującą aktualnie żadnego dochodu, w praktyce pozostaje on na utrzymaniu swojej matki. U niej z reguły jada, nocuje – szczególnie w zimie, gdyż nie ma środków pieniężnych na zakup opału. Strona faktycznie opiekuje się swoją matką i pomaga jej w wielu sprawach codziennych, a matka z kolei w zamian za tą opiekę opłaca mu rachunki za energię elektryczną (kwota około 20 zł miesięcznie), pierze ubrania i kupuje mu leki.

To z uwagi na brak dochodów, skarżący nie płaci opłat za media. Nie generuje to jednak po jego stronie żadnych długów, ponieważ do jego domu nie jest doprowadzony gaz, woda, kanalizacja, telefon. Poza tym, dom ten stanowi jego własność, w związku z tym nie ponosi żadnych opłat związanych z użytkowaniem, czy korzystaniem z lokalu (budynku) mieszkalnego.

Strona jest jednak zadłużona, a źródło długów stanowią zobowiązania zaciągane jeszcze w czasie prowadzonej (aktualnie zawieszonej) działalności gospodarczej. Z uwagi na swoje zadłużenie, wnioskodawca nie posiada obecnie zdolności kredytowej.

Jednocześnie skarżący wykazał, że nie jest już obecnie współwłaścicielem tych nieruchomości, do których przysługiwało mu prawo własności przed zawarciem ugody w sprawie o podział majątku.

Jego opieka, zajęcie i utrzymanie wspólnych małoletnich dzieci polega praktycznie na czynnym wywiązywaniu się wobec nich z obowiązków niemajątkowych. Wnioskodawca odbiera dzieci ze szkoły, odrabia z nimi lekcje i zadania domowe, jada z nimi wspólne posiłki u ich matki (bądź u swojej matki), chodzi z nimi na spacery.

Odnośnie rachunków bankowych, skarżący nadesłał swoje oświadczenie, z którego wynika, że nie posiada obecnie żadnego rachunku bankowego, a co za tym idzie nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sadowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skutkowało to uwzględnieniem w całości wniosku skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.