Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 249/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2023 r. nr SKO Gd/4692/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 16 lutego 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 8 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką została wniesiona w następującym stanie sprawy:

W dniu 13 maja 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, D. K. Do wniosku dołączone zostały: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności D. K. - nr [...] z 30 czerwca 2021 r. oraz E. K. - nr [...] z 13 lipca 2017 r. wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Na mocy przedłożonych orzeczeń rodzice skarżącej zostali zaliczeni do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Decyzją z 8 sierpnia 2022 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną wydania decyzji odmownej wskazano art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej jako "ustawa" lub "u.ś.r."), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie i uniemożliwia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia, bowiem z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności matki. Ponadto, zdaniem organu, z wywiadu środowiskowego wynika, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, co oznacza niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z jednolitym obecnie orzecznictwem sądów administracyjnych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W ocenie Kolegium decyzję odmowną uzasadniał natomiast brak spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Z przepisu tego wynika, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W sprawie na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca jest córką D. K. urodzonej 14 lutego 1942 roku. W orzeczeniu o niepełnosprawności z 30 czerwca 2021 r. wskazano, iż D. K. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 czerwca 2021 r., daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Orzeczenie zostało wydane do 30 czerwca 2024 roku. Symbol niepełnosprawności to 07-S ( choroby układu oddechowego i krążenia), 05-R (niepełnosprawność związana z dysfunkcją narządu ruchu).

D. K. posiada męża, jednak posiada on orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 13 lipca 2017 roku.

Z dokumentów dostarczonych przez skarżącą oraz danych zebranych przez organ pierwszej instancji wynika, iż skarżąca ostatnio pracowała na umowę o pracę w okresie od 1984 roku do 1987 roku. Stosunek pracy został zakończony z dniem 7 kwietnia 1987 roku, gdy skarżąca przeszła na rentę. Jak wynika z oświadczenia skarżącej poza latami 1984-1987 nigdy nie pracowała. W okresie od 4 listopada 1987 roku do 31 grudnia 2013 roku otrzymywała rentę z tytułu niezdolności do pracy z ZUS-u, natomiast od 15 maja 2014 roku do 24 listopada 2014 roku skarżąca otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych. 24 listopada 2014 roku skarżąca złożyła wniosek o wykreślenie jej z ewidencji osób bezrobotnych. Z danych z Urzędu Pracy wynika, iż w 2014 roku skarżąca otrzymała 4 propozycje pracy, przeprowadzono z nią rozmowę doradczą oraz zaproponowano jej informację zawodową grupową. Skarżąca posiada wykształcenie pomaturalne- technik geodeta.

Pismem z 2 czerwca 2022 roku organ pierwszej instancji wezwał do udokumentowania aktualnego stanu zdrowia matki skarżącej, ewentualnie pogorszenie w/w stanu zdrowia – pozostało ono bez odzewu. Skarżąca wskazała natomiast, iż w ramach opieki dawkuje matce leki, załatwia sprawy urzędowe, realizuje recepty, przygotowuje posiłki, pomaga w czynnościach higienicznych, przy przemieszczaniu się oraz w spożywaniu posiłków. Podopieczna jest w stanie sama wstać z łóżka, niemniej jednak potrzebuje pomocy w poruszaniu się. Oświadczyła przy tym, że gdyby nie opieka nad matką podjęłaby pracę w zawodzie geodety. Skarżąca jest ubezpieczona przy mężu.

Skarżąca podczas wywiadu oświadczyła, iż sprawuje opiekę nad matką od kilku lat, podejmuje szereg czynności opiekuńczych względem matki m.in. kąpiel i związane z tym czynności higieniczne, pomoc w ubieraniu się, przygotowywanie posiłków, sprzątanie mieszkania, dawkowanie i podawanie leków. Wszystkie te czynności skarżąca wykonuje stale, również w nocy, sprawuje więc niemalże całodobową opiekę nad matką. Skarżąca wskazała, iż matka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, bezwzględnie wymaga pomocy i dozoru innej osoby. Jest w stanie samodzielnie spożyć posiłek i skorzystać z toalety. Pani K. nie jest osobą leżącą na stałe, porusza się samodzielnie w bardzo ograniczonym stopniu przy pomocy chodzika rehabilitacyjnego. Kobieta może pozostać sama w domu sporadycznie, nie dłużnej niż na 3 godziny, nie korzysta z usług opiekuńczych. Brak jest innych osób, które sprawują lub sprawowały opiekę nad Panią K. Skarżąca mieszka piętro niżej niż matka, w tym samym bloku. Przebywa u matki praktycznie cały czas, bywa, że przyjmuje matkę do siebie w okresach nasilenia stanu chorobowego, aby móc stale kontrolować jej stan. Skarżąca poinformowała, iż stan zdrowia matki uległ pogorszeniu od lutego bieżącego roku na co największy wpływ miał stres spowodowany amputacją nogi jej męża. Nie dysponuje jednak żadnymi dokumentami potwierdzającymi tę okoliczność.

W tak ustalonym stanie faktycznym Kolegium stwierdziło, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką sprowadza się do czynności wspierających. Ze względu na zakres deklarowanych czynności i sposób ich wykonywania skarżąca nie tyle sprawuje opiekę nad matką, uniemożliwiającą jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, co bardziej świadczy jej pomoc, która nie uprawnia do przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca ma obecnie 60 lat i ostatnie zatrudnienie na umowę o pracę zakończyła w 1987 roku. Skarżąca łącznie w życiu przepracowała zawodowo niecałe 3 lata. W 1987 roku zwolniła się z pracy i przeszła na rentę. Ostatnio skarżąca pracowała 35 lat temu. Z całości akt sprawy wynika, iż rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z koniecznością opieki nad matką, która orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym uzyskała w roku 2021.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, zarzucając Kolegium naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że "niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Zarzucono także wadliwe ustalenie stanu faktycznego i uchybienie przepisom art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kpa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Warunku stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2023r., poz. 390), zwanej dalej jak dotychczas ustawą lub u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Celem tego przepisu było częściowe wynagrodzenie - poprzez ww. świadczenie - osobom zdolnym do pracy - faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to zatem świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej, ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę, ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

W świetle utrwalonego orzecznictwa opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie dotyczy tylko i wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21; w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Zatem organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 ustawy.

Najistotniejszym jednak i najbardziej ważącym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Z niekwestionowanego stanu faktycznego, ustalonego na podstawie m.in. wywiadu środowiskowego oraz oświadczeń skarżącej wynika, że jej matka D. K. ma 81 lat, nie zostały określone rodzaje schorzeń, na które cierpi. Pracownik socjalny stwierdził w wywiadzie, że rodzice skarżącej oboje wymagają opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Matka skarżącej porusza się po mieszkaniu samodzielnie, korzystając z balkonika bądź kuli. Skarżąca mieszka osobno, ale w tym samym bloku, piętro niżej. Wedle oświadczenia cały czas spędza u matki wspierając ją w czynnościach dnia powszedniego i zapewniając opiekę. Robi także zakupy, gotuje, sprząta, towarzyszy matce podczas wizyt lekarskich, wspólnie spędza z nią czas na rozmowie. Czasem zabiera matkę do siebie w sytuacji pogorszenia stanu zdrowia. W opinii pracownika socjalnego zakres sprawowanej przez skarżącą opieki i jej charakter czyni wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia zasadnym.

Dodać należy, że w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak bezpośredniej rezygnacji skarżącej z zatrudnienia w celu opieki nad matką, ponieważ w chwili złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w 2022 roku ostatnio pracowała na umowę o pracę w roku 1987. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nie można przyjąć, iż 60-letnia osoba, która ostatnio prawowała 35 lat temu, zechciałaby obecnie realnie podjąć zatrudnienie i nie podejmuje tego zatrudnienia jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Natomiast zakres sprawowanej przez skarżącą opieki ma charakter pomocy w czynnościach dnia codziennego do czego skarżąca jest zobowiązana jako córka.

W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzi Kolegium, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające ustalenie prawa do wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą względem matki wpisuje się w zakres stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Przypomnieć bowiem trzeba, że ustawodawca nie wymaga aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze. W tym zakresie istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 ustawy (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Słusznie Kolegium zauważa, że D. K. mimo swojej niepełnosprawności jest w znacznym stopniu samodzielna – wymaga pomocy przy udaniu się do lekarza, przygotowaniu posiłków i leków. Z akt nie wynika, aby nie mogła ona pozostawać w domu sama i wymagała stałego czuwania osoby drugiej. Wręcz przeciwnie, sama pozostaje w domu, bowiem skarżąca nie mieszka z matką, mieszka z nią jej mąż, w mieszkaniu piętro wyżej niż skarżąca. W ocenie Sądu prawidłowe są wnioski organu administracji, wyprowadzane z zebranego materiału dowodowego, stwierdzające, że znaczna część z opisanych przez skarżącą czynności jakie wykonuje w związku z opieką nad matką w ramach sprawowania opieki wpisuje się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są one charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nie legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Pranie, sprzątanie, gotowanie, prasowanie, podawanie posiłków, ścielenie łóżka, robienie zakupów, opłacanie rachunków są czynnościami, które mogą być przy odpowiedniej organizacji wykonywane przed lub po pracy. Pozostałe zaś czynności opisane przez skarżącą nie absorbują jej w takim zakresie aby wykluczało to podjęcie zatrudnienia. Pomoc świadczona matce dotyczy czynności, które zasadniczo podejmowane są rano lub wieczorem (przygotowanie posiłku, podanie leków) lub też nie są wykonywane codziennie (umawianie wizyt lekarskich).

Akta sprawy nie potwierdzają również, aby D. K. potrzebowała w związku ze swoimi schorzeniami nieustannej pomocy lub dozoru ze strony osoby drugiej. Z akt sprawy nie wynika, aby wymagała ona pomocy w spożywaniu posiłków, korzystaniu z toalety, czy przyjmowaniu przygotowanych dla niej leków. Zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Słusznie w tej sytuacji stwierdziło Kolegium, że mimo ograniczeń ruchowych D. K. jest wystarczająco samodzielna, aby pozostawać w domu sama w czasie, który skarżąca może przeznaczyć na wykonywanie pracy, a pomoc w zrobieniu zakupów czy przygotowaniu leków i posiłku może zostać jej udzielona przed lub po pracy. Należy zatem zgodzić się z oceną organów, że zakres koniecznej opieki wyznaczonej potrzebami osoby niepełnosprawnej nie wymaga od skarżącej całkowitej rezygnacji z zatrudnienia. Czynności jakie skarżąca wykonuje w ramach sprawowanej opieki nie są na tyle absorbujące, aby uniemożliwiały jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wyklucza rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Raz jeszcze należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia, gdyż stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Opieka ubiegającej się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zakres deklarowanych przez skarżącą czynności związanych ze sprawowaną, wymaganą i konieczną – z uwagi na niepełnosprawność matki – opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej przez skarżącą.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).