Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 516/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 pa. 6 pkt 1, art. 121, art. 122, art. 123, art. 187 par. 1, art. 188, art. 199
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 65 ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
article: art. 4 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 marca 2021 r. nr 2401-IOA.4105.3.2021.BF w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2007 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 10 marca 2021 r. nr 2401-IOA.4105.3.2021.BF Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z 27 sierpnia 2020 r. znak [...] określającą L. Z. (dalej: skarżąca), prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą S L. W. Z., wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2007 r. w kwocie 99 521,00 zł.

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że w 2007 r. strona prowadziła działalność gospodarczą polegającą m. in. na sprzedaży oleju opałowego. W związku z powyższym ciążył na niej obowiązek wynikający z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. z 2004 r. nr 87, poz. 825 ze zm., dalej jako: rozporządzenie) przekazywania do właściwego Naczelnika Urzędu Celnego miesięcznych zestawień oraz kopii oświadczeń o przeznaczeniu oleju do celów opałowych.

23 marca 2007 r. skarżąca złożyła zestawienie oświadczeń dotyczące przeznaczenia oleju opałowego sprzedanego w lutym 2007 r. wraz z kopiami tych oświadczeń w ilości 275 sztuk.

W wyniku przeprowadzonej analizy ww. dokumentów ustalono, że w części złożonych oświadczeń istnieją nieprawidłowości polegające na ich niekompletności, tzn. braku wszystkich wymaganych elementów, np. daty i miejsca wystawienia, numerów NIP i PESEL, typu i rodzaju urządzenia grzewczego. Ponadto w kilku przypadkach stwierdzono brak wskazania ilości nabytego oleju opałowego oraz niepełny adres zamieszkania nabywcy. Ustalono również, iż niektóre numery NIP i PESEL wpisane na oświadczeniach były niepełne lub nieprawidłowe, a część oświadczeń zawierała niepełne lub nieczytelne dane osobowe.

Mając na uwadze powyższe, postanowieniem z 9 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2007 r.

W trakcie tego postępowania podatkowego, poddano weryfikacji wszystkie transakcje sprzedaży oleju opałowego, dokonane w tym miesiącu. Podzielono je na dwie grupy: sprzedaż osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej oraz osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej i osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą.

Weryfikację transakcji, w tym także oświadczeń o przeznaczeniu oleju, przeprowadzono poprzez:

1. formalną i merytoryczną analizę zgromadzonej dokumentacji;

2. uzyskanie pisemnych zeznań w sprawie faktu zakupu oleju opałowego, od nabywców wykazanych w oświadczeniach;

3. analizę danych personalnych z wykorzystaniem elektronicznego Wojewódzkiego Zbioru Meldunkowego (woj. [...]) oraz Systemu Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników;

4. konfrontację danych adresowych z oświadczeń z ewidencjami prowadzonymi przez urzędy gminy i urzędy wojewódzkie;

5. czynności sprawdzające u kontrahentów strony wykonujących działalność gospodarczą;

6. przesłuchania osób wskazanych na oświadczeniach, jako nabywców oleju opałowego.

Nadto, postanowieniem z 21 września 2012 r. włączono do akt materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym skarbowym nr [...] w postaci zeznań kierowców zatrudnionych w firmie strony. Zeznania dotyczyły zasad i sposobu sprzedaży oleju opałowego, w szczególności okoliczności uzyskiwania oświadczeń o jego przeznaczeniu oraz weryfikacji danych w nich zawartych.

Kierowcy zeznali, że nie weryfikowali danych nabywcy wskazanych w oświadczeniu z dokumentem tożsamości w okresie całej sprzedaży, a tylko od jesieni 2007 r. Jak zeznał kierowca G. L. przyjmowali oni oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego niezawierające wszystkich wymaganych elementów. Uzupełnienia treści oświadczeń, głównie numerów NIP i PESEL, dokonywano w późniejszym terminie (post factum). Pięciu przesłuchanych kierowców zeznało, że nie wystawiali faktur VAT ani paragonów na sprzedany towar, pomimo posiadania pieczęci "Upoważniony do wystawiania faktur VAT". Jedynie, kiedy kupujący tego zażądał oraz w przypadku dostaw dla podmiotów gospodarczych, wystawiali dokumenty WZ, w których zawierali informacje o ilości i cenie sprzedanego oleju. Nie dysponowali oni przenośną kasą fiskalną, tym samym paragony oraz faktury wystawiano w siedzibie firmy, po powrocie kierowców do bazy. Wtedy również następowało rozliczenie z pieniędzy oraz przekazanie wypełnionych oświadczeń o przeznaczeniu oleju do celów opałowych. Kierowcy nie żądali numerów NIP i PESEL.

Kierowca M. G., w protokole z 27 listopada 2008 r. zeznał: "(...) w miesiącu maju i czerwcu 2008 r. moja praca polegała na zbieraniu od klientów numerów NIP i PESEL, których brakowało w oświadczeniach o przeznaczeniu oleju opalowego. Jeśli inne dane się nie zgadzały, to miałem je korygować, to jest poprawiać. Przed rozpoczęciem pracy w miesiącach maj i czerwiec 2008 r. (mąż skarżącej) wręczał mi oraz innym kierowcom plik kserokopii oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego za okres roku 2006 i 2007 oraz polecił udać się pod adresy wskazane w oświadczeniach i uzupełniać je o numery NIP i PESEL. Byli w to zaangażowani wszyscy pracownicy. Wielokrotnie zdarzało się tak, że adres widniejący w oświadczeniach był niepełny lub wręcz osoba tam zamieszkująca zaprzeczała, jakoby kiedykolwiek kupowała olej opałowy. Czasami nazwisko i adres w oświadczeniu się zgadzały, ale mieszkała tam osoba o innym imieniu niż wpisane w oświadczenie. Bywało również tak, że oświadczenie posiadało moją imienną pieczątkę co świadczyło o tym, że to ja sprzedałem tę partie oleju opałowego. Jednak, gdy zajechałem pod adres wskazany w tym oświadczeniu osoby zaprzeczały, że kupowały olej opałowy. Nie zgłębiałem się w to bardziej, czym jest to podyktowane. Nie uzupełnione oświadczenia zwróciłem do biura S i nie wiem jak sprawy w tym zakresie się potoczyły i czy ktoś je jeszcze uzupełniał."

Fakt uzupełniania oświadczeń o numery NIP i PESEL potwierdził również kierowca J. U. w zeznaniach złożonych do protokołu przesłuchań świadka z 17 listopada 2008 r. oraz G. L. w zeznaniach z 31 października 2008 r., który również zeznał, iż "(...) dokumenty tożsamości klientów sprawdzam w celu ustalenia, czy jest to ta sama osoba, której sprzedaję olej opałowy. Sprawdzeń takich dokonuję od jesieni zeszłego roku, ponieważ były niezgodności w danych wpisanych do ww. oświadczeń. Rozwożąc olej opałowy dowiedziałem się od klientów o takich sytuacjach dotyczących niezgodności danych w oświadczeniach. Chcąc uniknąć takich problemów w przyszłości księgowa S nakazała kierowcom - sprzedawcom sprawdzać zgodność wpisywanych danych do oświadczeń z dokumentami tożsamości. Ponadto klient od jesieni zeszłego roku musiał podpisywać się na oświadczeniu czytelnie. Od jesieni 2007 r. w sytuacji kiedy klient nie chce okazać dokumentu tożsamości, zgodnie z poleceniem księgowej nie wydaję oleju opałowego."

Postępowanie w sprawie zakończone zostało poprzez wydanie w 17 października 2012 r. decyzji, w której Naczelnik Urzędu Celnego określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za luty 2007 r. w kwocie 213 428,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż sprzedaż oleju opałowego w lutym 2007 r., na ogólną ilość 120 717 litrów została dokonana z naruszeniem warunków oraz zasad określonych przepisami ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29 z 2004 r., poz. 257 ze zm., dalej: u.p.a.) oraz rozporządzenia.

Strona nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem wniosła odwołanie od ww. decyzji. W wyniku ponownego zbadania sprawy DIAS, decyzją z 24 września 2013 r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego i określił zobowiązanie podatkowe za przedmiotowy miesiąc w wysokości 140 229,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż oświadczenia, aby mogły być podstawą stosowania preferencyjnej stawki podatku akcyzowego, muszą zawierać wszystkie dane wymagane przepisami prawa, a zarazem muszą być rzetelne, tj. zawierać dane zgodne z rzeczywistością. Brak prawidłowych oświadczeń i to zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym powoduje, że niemożliwe jest opodatkowanie sprzedawanego oleju preferencyjną stawką akcyzy. Posiadanie wadliwych oświadczeń jest równoznaczne z brakiem oświadczeń prawidłowych, zatem uniemożliwia uznanie prawa podatnika do zastosowania preferencji podatkowych przy sprzedaży olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe. Na sprzedawcy zatem ciążył szczególny obowiązek związany z pozyskaniem tego dokumentu w sposób rzetelny (związany z prawidłowym doborem kontrahentów). Podatnik sprzedający olej opałowy powinien zatem dołożyć wszelkich starań celem zgromadzenia rzetelnych oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju opałowego. Zaniedbanie w zakresie pozyskania prawidłowych oświadczeń poprzez zaniechanie sprawdzenia danych osobowych obciąża sprzedawcę.

Przy ocenie wiarygodności oświadczeń złożonych przez sprzedawcę oraz wyjaśnień składanych przez nabywców w toku postępowania DIAS zauważył, iż oświadczenia muszą odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy, a dane w nich zawarte muszą być prawdziwe. Kierując się zasadą in dubio pro tributario zakazującą rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść podatnika uznał, iż olej ujęty w oświadczeniach prawidłowych pod względem formalnym, gdy nabywcy nie byli w stanie jednoznacznie stwierdzić czy transakcja zakupu miała miejsce oraz czy podpisywali oświadczenie bądź czy je wypełniali, jak również nie byli w stanie jednoznacznie określić ilości i daty zakupionego oleju opałowego oraz nie odpowiedzieli na wezwanie organu, nie odebrali z urzędów pocztowych adresowanych do nich przesyłek listowych, jak również w sytuacji gdy nie złożono kopii oświadczenia wraz z zestawieniem - uznano, iż zakupiony olej opałowy został wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem na cele opałowe. Za podstawę zastosowania preferencyjnej stawki podatkowej uznano wszystkie przedłożone w toku postępowania oryginały oświadczeń.

Jednocześnie DIAS stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Celnego zasadnie określił zobowiązanie w podatku akcyzowym za luty 2007 r., gdyż nie wszystkie oświadczenia pobrane od nabywców oleju opałowego, spełniają wymogi określone w przepisach. Tym samym uznał, iż 40 oświadczeń dotyczące sprzedaży [...] litrów oleju opałowego w lutym 2007 r. z przeznaczeniem na cele opałowe, zawierają braki formalne, które skutkują koniecznością zastosowania podatku akcyzowego określonego w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a., gdyż treść tych oświadczeń nie świadczy o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe. Przyjęto bowiem oświadczenia, które nie spełniają warunków formalnych, tj. nie zawierają wszystkich danych wymienionych w § 4 rozporządzenia, a mianowicie: brakuje numerów NIP i PESEL, rodzaju urządzenia grzewczego, miejsca wystawienia oświadczenia, ilości litrów, nie przedstawiono dokumentów potwierdzających transakcje sprzedaży leju opałowego, a na kopiach oświadczeń brak było wpisu, numeru i daty wystawienia dokumentu sprzedaży.

Rozpoznając skargę od decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 lutego 2015 r., sygn. akt. III SA/Gl 1939/13, oddalił skargę jako niezasadną. W ocenie Sądu oświadczenie uzasadniające zastosowanie obniżonej stawki akcyzy musi cechować nie tylko poprawność formalna, ale także materialna, co oznacza, że oświadczenie musi odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy, a dane w nim zawarte muszą być prawdziwe. Zdaniem Sądu DIAS słusznie zakwestionował oświadczenia, zawierające opisane wyżej braki formalne.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie 5 października 2017 r., skargi kasacyjnej skarżącej od ww. wyroku WSA o sygn. akt III SA/Gl 1939/13 wyrokiem o sygn. akt. I GSK 1558/15 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie "użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem" zawarte w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a., oznacza także sprzedaż olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe po uzyskaniu od nabywcy oświadczenia, o którym mowa w § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, które nie umożliwia identyfikacji nabywcy. Wskazał, że badając oświadczenia, organ podatkowy musi rozważać, jaki jest skutek konkretnego braku formalnego i dyskwalifikować tylko te oświadczenia, których braki skutkują niemożliwością identyfikacji nabywcy lub transakcji. Złożenie oświadczenia, które spełnia wskazaną funkcję, jest warunkiem skorzystania z preferencyjnej stawki podatku akcyzowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył także, iż wsparciem dla prezentowanej wykładni jest wyrok z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14 Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), z którego wynika, że wprowadzenie ustawowych wymogów formalno-materialnych przy sprzedaży oleju opałowego ma na celu przeciwdziałanie nieprawidłowościom w obrocie paliwami zaś zastosowane środki powinny być jednak adekwatne do chronionego dobra, a nie prowadzić do nadmiernych obciążeń podatkowych. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy powinien zatem ocenić, czy zakwestionowane oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, spełniają wymogi ustawowe. W takiej sytuacji należy dyskwalifikować tylko te, które faktycznie uniemożliwiają identyfikację nabywcy, transakcji i zbadać czy zakupiony olej został zużyty we wskazanej ilości do celów opałowych.

Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z 5 lutego 2018 r. DIAS uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części - co wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt I GSK 1558/15 z 5 października 2017 r.

Według organu II instancji, organ podatkowy powinien rozważyć uzupełnienie materiału dowodowego o dowody zgromadzone w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym w śledztwie o sygn. akt [...] i postępowaniu sygn. [...], a w szczególności o protokoły przesłuchania nabywców oleju opałowego, dowody z opinii grafologa z zakresu prawdziwości podpisów złożonych pod oświadczeniami oraz innych dokumentów w zakresie wiarygodności oświadczeń o przeznaczeniu zakupionych olejów. Wskazał ponadto, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA: z 23 listopada 2010 r., I FSK 1330/10; z 10 września 2011 r., I GSK 474/11; z 13 listopada 2015 r., I GSK 504/14, I GSK 503/14, I GSK 502/14; z 30 marca 2016 r., I GSK 1502/14; z 24 lutego 2016 r., I GSK 643/16; z 12 stycznia 2016 r., I GSK 371/16; z 25 stycznia 2017 r., I GSK 1254/16; z 2 lutego 2017 r., I GSK 274/15), dokonując wykładni celowościowej zaprezentowano pogląd, że treść oświadczeń nabywców oleju opałowego sporządzonych przez sprzedawców tego wyrobu akcyzowego powinna być poddana kontroli przede wszystkim pod kątem ich przydatności dla ustalenia poszukiwanej konkretnej informacji, kto i w jakim celu nabył olej opałowy, aby w dalszej kolejności ustalić kwestię zasadniczą, tj. czy olej opałowy został przeznaczony na cele opałowe.

Organ podatkowy musi rozważyć jaki jest skutek konkretnego braku formalnego i dyskwalifikować tylko te oświadczenia, których braki skutkują niemożliwością identyfikacji nabywcy lub transakcji. Przy takiej interpretacji przepisów niektóre nieprawidłowości, które nie niweczą wskazanej funkcji nie mogą wpłynąć na utratę preferencji. Zamieszczony na oświadczeniu numer PESEL, NIP pomimo niepełnych danych adresowych czy też rozbieżności pomiędzy adresem zamieszkania a adresem zameldowania nabywcy, pozwala na identyfikację danego nabywcy. Natomiast przyjęcie przez sprzedawcę oświadczeń, których treść nie pozwala na realizację przywołanego celu, wyklucza założenie domniemania przeznaczenia i użycia oleju opałowego na cele opałowe. Przyjęcie oświadczenia pozbawionego danych nabywcy, jego adresu, czy o nieczytelnych danych powinno być traktowane na równi ze stanem, w którym takiego oświadczenia w ogóle nie odebrano, gdyż brak danych osobowych lub adresowych uniemożliwia identyfikację nabywcy, a tym samym przeprowadzenia weryfikacji tych oświadczeń. Oświadczenie winno być poddane kontroli pod kątem ustalenia informacji kto i w jakim celu nabył olej opałowy, aby dalej ustalić kwestię zasadniczą tj. czy został on przeznaczony na cele opałowe.

Ponadto wskazał, iż w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2015 r. (sygn. akt SK 14/12) stwierdzono, że organy podatkowe powinny mieć na uwadze, czy sprzedawca świadomie przyjął nieprawdziwe oświadczenie, czy też nie miał żadnego wpływu na niezgodność z prawdą zawartych danych (np. dane nabywcy nieprawdziwe ponieważ posługiwał się sfałszowanym dowodem tożsamości lub innym dokumentem identyfikującym). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. SK 7/15 podkreślił, że konstytucyjnie niedopuszczalne jest obciążenie podatnika koniecznością poniesienia obciążeń podatkowych, w sytuacji gdy nieświadomie przyjął on oświadczenie o przeznaczeniu oleju opałowego zawierającego nieprawdziwe dane. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że potwierdzeniem braku świadomości mogą być ustalenia dokonane przez sąd karny w prawomocnym wyroku skazującym osoby odpowiedzialne za wprowadzenie w błąd sprzedającego olej opałowy, w szczególności w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne wskazywać będą, że nieświadome przyjęcie przez sprzedawcę niezgodnego z prawdą oświadczenia nabywcy było wynikiem czynu przestępczego popełnionego przez nabywcę.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego pismem z 25 lipca 2018 r. sygn. akt [...] został poinformowany przez Prokuraturę Okręgową, Wydział do Spraw Przestępczości Gospodarczej, iż śledztwo sygn. akt [...] zostało zakończone skierowaniem 26 maja 2017 r. aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w C., postępowanie sądowe jest w toku, dotychczas nie został rozpoczęty przewód sądowy a sprawa jest prowadzona pod sygn. [...].

Postanowieniem z 8 lipca 2020 r. włączono do przedmiotowego postępowania opinie biegłych z zakresu pisma ręcznego oraz protokoły z przesłuchań w charakterze świadków nabywców oleju opałowego zebrane w toku prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. sprawy o sygnaturze [...] dot. M. G. i innych. Poza tym, Prokuratura Okręgowa w C. poinformowała m. in., iż 31 grudnia 2014 r. do akt sprawy [...] dołączone zostały akta śledztwa o ówczesnej sygnaturze [...] w sprawie uchylania się w okresie od stycznia 2007 roku do lutego 2008 roku od opodatkowania przez przedstawicieli "S (...)" poprzez nie złożenie organowi celnemu deklaracji AKC-3 na sprzedaż [...] litrów oleju opałowego i w następstwie tego narażenia Skarbu Państwa na uszczuplenie w podatku akcyzowym w kwocie 3 394 538 PLN, tj. o przestępstwo z art. 54 § 1 kks w zw. z art 6 § 2 kks i art. 37 § 1 pkt 1 kks i inne. Śledztwo to było wszczęte przez ówczesny Urząd Celny postanowieniem z 6 listopada 2012 r. Od 31 grudnia 2014 r. zakres podmiotowo - przedmiotowy postępowania [...] obejmował więc już okres od stycznia 2005 r. do lutego 2008 r. W dniu 29 listopada 2016 r. uzupełniono podejrzanej zarzut karno-skarbowy o okres obejmujący styczeń 2007 r. - 25 grudnia 2007 r. W przypadku zarzutów obejmujących okres od 1 września 2005 r. do 25 grudnia 2007 r. postępowanie przygotowawcze zakończyło się za numerem [...], skierowaniem 26 maja 2017 r. aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w C. (postępowanie sądowe -sygn. Akt [...] Sądu Rejonowego w C.).

Niezależnie od powyższych ustaleń, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zwrócił się także do Działu Egzekucji z zapytaniem, czy były dokonane czynności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, zgodnie z art. 70 O.p. W odpowiedzi, pismem z 19 września 2018 r. Dział Egzekucji poinformował o dokonanych skutecznych czynnościach egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Z. L. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku akcyzowego za okres od stycznia 2007 roku do maja 2007 roku oraz od sierpnia 2007 roku do lutego 2008 roku:

- 5.12.2012 - zajęcie ruchomości,

- 5.12.2012 - doręczenie odpisu tytułu wykonawczego,

- 5.06.2013 - zajęcie rachunku bankowego (brak środków),

- 13.06.2013 - doręczenie zajęcia rachunku bankowego do banku,

- 14.06.2013 - doręczenie zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej.

Z kolei Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. pismem nr [...] z 6 września 2019 r. przekazał informację, z której wynika, iż:

1. w dniu 17.10.2012 r. została wydana decyzja;

2. w dniu 05.12.2012 r. oraz 13.06.2013 r. zostały zastosowane środki egzekucyjne,

3. została wniesiona skarga do sądu - postępowanie trwało w okresie od 29.10.2013 r. do 17.03.2017 r.;

4. wszczęto postępowanie karno-skarbowe - początek zawieszenia 06.11.2012 r. Strona została powiadomiona o prowadzonym postępowaniu 15.11.2012 r. (w terminie), postępowanie nadal w toku.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego z ostrożności procesowej, pismem z 9 września 2019 r. zawiadomił stronę, że 29 listopada 2016 r. przedstawiono jej zarzuty związane z uszczupleniem podatku akcyzowego za okres od stycznia 2007 r. do 25 grudnia 2007 r.

W odpowiedzi skarżąca podkreśliła, że jak wynika z wyroku TK z 6 grudnia 2016 r. tożsamy z " użyciem (oleju opałowego) niezgodnie z jego przeznaczeniem " jest brak możliwości identyfikacji nabywcy, w sytuacji wadliwości oświadczenia, nie jest zasadą automatyczne opodatkowanie sprzedaży oleju stawką podstawową, lecz konieczna jest jego analiza w zakresie możliwości identyfikacji nabywcy, z czego organ podatkowy w niniejszej sprawie się nie wywiązał. Zdaniem skarżącej uzupełnienia wymaga również postępowanie dowodowe w zakresie przyjętej przez organ tezy, iż nabywcy z zakwestionowanych oświadczeń nie zamieszkiwali pod wskazanymi w tych oświadczeniach adresami. Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia był głównie materiał pozyskany z urzędów miast i gmin, z którego wynika, że wskazane w kwestionowanych oświadczeniach osoby nie figurują w ewidencji mieszkańców miast lub gmin i nie posiadają nieruchomości na danym terenie. Organ nie przeprowadził innych czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy osoby te faktycznie zamieszkiwały pod wskazanymi w oświadczeniach adresami, co w oczywisty sposób wynika z braku tożsamości pojęć adres zameldowania" (dane, którymi dysponują urzędy) i "adres zamieszkania" w rozumieniu art. 25 k.c.

Następnie skarżąca wraz z pismem procesowym z 2 grudnia 2019 r. przekazała postanowienie Prokuratury Okręgowej w C. z dnia 25 maja 2017 r. oraz podniosła, że w toku postępowań karnych ustalono, że: M. G., G. L., P. S., J. U. oraz L. W. odpowiadali za pobranie oświadczeń nabywców oleju opałowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 27 sierpnia 2020 r. znak [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wskazany na wstępie miesiąc w kwocie 99 521,00 zł.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2016 r. o sygn. akt SK 7/15. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku podzielił najnowszą linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazującą iż przyjęcie przez sprzedawcę oświadczeń, których treść nie pozwala na potwierdzenie realizacji celu opałowego, wyklucza założenie domniemania przeznaczenia i użycia oleju na cele opałowe. Badając oświadczenia, należało więc rozważać, jaki jest skutek konkretnego braku formalnego i dyskwalifikować tylko te oświadczenia, których braki skutkują niemożliwością identyfikacji nabywcy lub transakcji.

Organ podatkowy I instancji podkreślił, iż zastosowanie do paliw opałowych stawki akcyzy właściwej dla niektórych paliw silnikowych jest uzasadnione wówczas, gdy nie zostały spełnione warunki dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu nabywanych paliw do celów opałowych i jednocześnie w wyniku postępowania podatkowego, kontrolnego lub kontroli podatkowej ustalono, że paliwa te nie zostały użyte do celów opałowych lub nie ustalono nabywcy tych wyrobów. Zatem celem postępowania toczącego się przed organami podatkowymi nie jest sprawdzenie jedynie formalnej poprawności oświadczeń lecz ustalenie zużycia oleju opałowego na cele opałowe. Dokonał zatem ponownej analizy oświadczeń, a zakwestionowane transakcje zestawił w ujęciu tabelarycznym. W tabeli nr 2 organ podatkowy ujął oświadczenia dotyczące sprzedaży oleju opałowego niepotwierdzone przez nabywców. W tabeli nr 3 ujęto transakcje sprzedaży z zawyżoną ilością oleju opałowego. W tabeli nr 4 ujęte zostały transakcje sprzedaży oleju opałowego uznane na korzyść strony za dokonane.

W wyniku ponownej analizy zakwestionowanych oświadczeń organ podatkowy I instancji stwierdził, iż sprzedaż [...] litrów oleju opałowego w lutym 2007 r. została dokonana z naruszeniem warunków oraz zasad określonych przepisami u.p.a. oraz rozporządzenia, w tym:

- [...] litrów oleju opałowego nie znajduje potwierdzenia w oświadczeniach o jego przeznaczeniu tj., transakcje sprzedaży oleju nie zostały potwierdzone przez osoby wskazane w oświadczeniach,

- [...] litrów oleju dotyczy transakcji sprzedaży z zawyżoną ilością.

W przypadku transakcji sprzedaży z zawyżoną ilością, nabywcy potwierdzili fakt zakupu oleju oraz przeznaczenia do celów grzewczych, ale zakwestionowali ilość nabytego oleju, przy czym wskazali rzeczywistą zakupioną ilość lub maksymalną ilość jaką mogli jednorazowo zakupić. Łącznie uznano zakup [...] litrów z przeznaczeniem do celów opałowych.

Organ podatkowy I instancji biorąc pod uwagę treść złożonych przez świadków zeznań, w trakcie których potwierdzony został zakup oleju od strony, jednakże kupujący nie pamiętają dokładnych dat transakcji jak i ilości zakupionego paliwa, bądź też stwierdzone uchybienia pozwalają na uznanie, że zakupiony olej został zużyty na cele grzewcze, przyjął na korzyść strony, że 11 transakcji obejmujących sprzedaż oleju w ilości [...] litrów zostało dokonanych z przeznaczeniem na cel opałowy.

Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji w całości ewentualnie o umorzenie postępowania.

Dodatkowo skarżąca w piśmie z 17 lutego 2021 r. podniosła, że decyzja organu I instancji wydana została z powołaniem się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W decyzji wskazano na pismo z dnia 13 listopada 2012 r., które w opinii strony nie spełnia warunków formalnych, od których uzależniony jest skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nadto organ powinien był poinformować wprost, że następuje zawieszenie biegu terminu przedawnienia oraz wskazać, w którym dniu takie zawieszenie nastąpiło oraz co było przyczyną jego zawieszenia, tj. wskazać postępowanie karno-skarbowe pozostające w związku z tym zobowiązaniem podatkowym. Zdaniem skarżącej organy państwa w sposób rażący naruszyły prawo, poprzez instrumentalne wszczęcie i wykorzystanie postępowania karno-skarbowego, w celu ochrony własnych interesów.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uznał, że w pierwszej kolejności zasadnym jest odniesienie się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przypomniał, że zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej jako: O.p.), zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin przedawnienia może ulec przedłużeniu w wyniku wystąpienia okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwaniem jego biegu. W świetle art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przesłanką zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Datą wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie ) skarbowe jest data wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia (art. 303 kpk w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.).

Przypomniał także, że Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z 6 listopada 2012 r. wszczął postępowanie karne skarbowe w sprawie o popełnienie przestępstwa skarbowego polegającego na uchylaniu się od opodatkowania w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. i od sierpnia 2007 do grudnia 2007 r. oraz za miesiące styczeń i luty 2008 r. w związku z działalnością S skarżącej przez niezłożenie właściwemu organowi podatkowemu Naczelnikowi Urzędu Celnego deklaracji AKC-3, dotyczących sprzedaży [...] litrów oleju opałowego, przez co narażono budżet Państwa na uszczuplenie podatku akcyzowego w kwocie 3.394.538 zł, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 54 § 1 k.k.s w zw. z art. 6 § 2 k.k.s w zw. z art.37 § 1 pkt 1 k.k.s.

Wskazał, że art. 70c O.p., zobowiązujący organ do zawiadomienia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego obowiązuje dopiero od 15 października 2013 r. i był konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, który uznał za niezgodny z Konstytucją RP art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu przedawnienia. Wg organu podatnik zatem powinien być zawiadomiony o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło. Pismem z 13 listopada 2012 r. strona została bowiem powiadomiona, iż 6 listopada 2012 r. wszczęte zostało postępowanie karne skarbowe, w sprawie o popełnienie przestępstwa skarbowego, określonego w art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. Zatem strona 15 listopada 2012 r. a jej pełnomocnik 19 listopada 2012 r. tj. przed upływem terminu przedawnienia zostali poinformowani o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym. Podkreślił, że nie ma wątpliwości, że strona wiedziała czego dotyczy postępowanie karne skarbowe, czyjej działalności gospodarczej oraz jakiego okresu.

Nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż wszczęcie postępowania karnego skarbowego w niniejszej sprawie było wszczęciem instrumentalnym, które nie doprowadziło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wyjaśnił, iż dochodzenie karne skarbowe dotyczące uchylania się od opodatkowania w związku z działalnością S w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. i od sierpnia 2007 do grudnia 2007 r. i za styczeń, luty 2008r. prowadzone pod nadzorem Prokuratury Okręgowej było dołączone do prowadzonego śledztwa w związku z działalnością S w sprawie uzasadnionego popełnienia przestępstwa uchylania się od opodatkowania w okresie od stycznia 2006r. do grudnia 2006 r. tj. o czyn z art. 54 § 1 k.k.s w zw. z art.6 § 2 k.k.s i art.37 § 1 pkt 1 k.k.s oraz do śledztwa w sprawie uchylania się w okresie od stycznia 2005 r. do grudnia 2005 r. od opodatkowania tj. o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art.6 § 2 k.k.s. i art.37 § 1 pkt 1 k.k.s. Od 31 grudnia 2014 r. zakres podmiotowo-przedmiotowy postępowania [...] obejmował już okres od stycznia 2005 do lutego 2008 r. Prowadzone postępowanie przygotowawcze ([...]) zakończone zostało wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, które zostało 29 listopada 2016 r. ogłoszone podejrzanej.

Przedłożony przez stronę wraz z pismem z 17 lutego 2021 r. akt oskarżenia z 26 maja 2017 r. skierowany był przeciwko skarżącej oraz innym osobom.

Stronie postawiony został zarzut, iż w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 25 grudnia 2007 r. w C. prowadząc działalność gospodarczą będąc podatnikiem podatku akcyzowego, pomimo powstania obowiązku podatkowego nie złożyła Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. wymaganych deklaracji AKC-3, księgując w prowadzonym przez siebie podmiocie gospodarczym oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze, dotyczące sprzedaży łącznie [...] litrów tego wyrobu akcyzowego, w sytuacji gdy oświadczenia noszą cechy fałszerstw oraz nie spełniają wymogów formalno-materialnych tj. o czyn z art. 54 § 1 k.k.s. i art. 56 § 1 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. Stronie postawiony został również zarzut, iż poleciła, kierując dokonaniem tego czynu wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, podrobienie dokumentów stanowiących oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze tj. o czyn z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 12 k.k.

Dlatego organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż akt oskarżenia z 26 maja 2017 r. w sprawie o sygnaturze [...] w stosunku do strony, obejmuje tylko okres do maja 2007 r. i w roku 2007 dotyczy tylko 3 oświadczeń za kwiecień-maj 2007 r. Stwierdził też, że dla osiągnięcia skutku w postaci zawieszenia wystarczające jest poinformowanie podatnika o przyczynie wywołującej skutek w postaci zawieszenia, tj. o wszczętym postępowaniu karnoskarbowym, gdyż konsekwencje z tego faktu wynikające wskazane zostały w stosownym przepisie. W związku z powyższym uznał, że nie budzi wątpliwości, iż w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i zawieszenie to trwa nadal w dniu wydania zaskarżonej decyzji, gdyż postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w art. 65 ust. 1 u.p.a., określona została przez ustawodawcę stawka akcyzy na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe w wysokości 233 zł od [...] litrów gotowego wyrobu. Jednocześnie w ust. 2 tego przepisu ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do obniżenia, w drodze rozporządzenia, stawek akcyzy określonych w ust. 1 oraz różnicowania ich w zależności od rodzaju wyrobu, a także określenia warunków ich stosowania. Z kolei w art. 65 ust. 1a pkt 1 ww. ustawy wskazano, że w przypadku użycia olejów opałowych lub olejów napędowych przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności wymogów w zakresie znakowania i barwienia, użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem, a także sprzedaży ich za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych, stawka akcyzy wynosi dla olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe - 2000 zł od 1000 litrów gotowego wyrobu. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, stawka akcyzy, określona w poz. 2 lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia, została obniżona na kwotę 232 zł za 1000 litrów oleju. Warunki stosowania stawki 232 zł/1000 l zostały uregulowane § 4 ww. rozporządzenia. Wskazuje on m.in., że podatnik sprzedający olej na cele opałowe zobowiązany jest do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów na cele opałowe, uprawniającym do stosowania obniżonych stawek podatkowych. Jednocześnie organ przytoczył, jaka jest obligatoryjna treść oświadczenia. Przypomniał również o ciążącym na stronie obowiązku składania organowi I instancji miesięcznych zestawień oświadczeń wraz z kopiami samych oświadczeń.

Przypomniał, że w sprawie zobowiązania podatkowego za wskazany miesiąc wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 października

2017 r. sygn. akt I GSK 1558/15. W wyroku tym NSA stwierdził, że oświadczeniom składanym przy nabyciu oleju na cele opałowe ustawodawca nadał szczególne znacznie dowodowe. Dane, jakie zawierają oświadczenia mają umożliwić kontrolę prawdziwości oświadczenia i kontrolę sposobu zużycia wyrobu. Zatem obowiązek uzyskania przez sprzedawcę prawidłowych oświadczeń jest warunkiem zastosowania obniżonej stawki akcyzy. Przyjęcie oświadczeń niepełnych czy zawierających nieprawdziwe dane wyklucza co do zasady założenie domniemania przeznaczenia i użycia oleju opałowego na cele opałowe. Jednocześnie NSA podkreślił, że kontrola zużycia oleju na cele grzewcze nie może sprowadzać się do kontroli formalnej poprawności oświadczeń, ponieważ samo stwierdzenie braku formalnego oświadczenia nie wystarczy do uznania, że zastosowanie preferencyjnej stawi podatku jest nieuzasadnione, w szczególności gdy inne dowody potwierdzają rzetelność informacji i zużycie oleju na cele opałowe.

Taką wykładnią organy podatkowe były związane w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym organ przyjął, że jego obowiązkiem w przedmiotowym postępowaniu była ocena, które ze złożonych oświadczeń potwierdzają faktycznie dokonaną czynność dostawy oleju na cele opałowe, a jednocześnie pozwalają na identyfikację nabywcy lub transakcji, nawet jeśli są dotknięte innymi nieistotnymi brakami formalnymi.

Po dokonaniu ponownej analizy zakwestionowanych oświadczeń pod wyżej wskazanym kątem, organ odwoławczy stwierdził, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zasadnie uznał, iż sprzedaż [...] litrów oleju opałowego w lutym

2007 r. została dokonana z naruszeniem warunków oraz zasad określonych przepisami u.p.a. oraz rozporządzenia.

Ustalenia organu wykazały, że w stosunku do części transakcji sprzedaży oleju opałowego wystąpiły uchybienia, w zakresie realizacji obowiązków ciążących na sprzedawcy, wynikających z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia. W przypadku transakcji ujętych w tabeli nr [...] decyzji organu I instancji (transakcje sprzedaży oleju opałowego uznane na korzyść strony za dokonane) uznano, że dochowane zostały warunki uprawniające do zastosowania stawki obniżonej.

Organ odwoławczy stwierdził, że oświadczenia wymienione w tabeli przedstawionej na str. 22 –28 zaskarżonej decyzji zawierają braki i błędy skutkujące zastosowaniem stawki podatku akcyzowego określonej w art. 65 ust. 1a pkt. 1 u.p.a., tj. stawki podstawowej, wynoszącej 2000 zł/ 1000 l. Przytoczył w decyzji szczegółowe ustalenia poczynione przez organ w toku postępowania - w tym w części przypadków ustalenia opinii grafologa - co do 29 oświadczeń kwestionowanych w badanym miesiącu. W oświadczeniach tych nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego, świadkowie kwestionowali fakt nabycia oleju w ogóle lub nabycia go w określonej w oświadczeniu ilości lub dacie, kwestionowali fakt podpisania oświadczenia. Były również takie oświadczenia, na których brak było numeru NIP i PESEL nabywcy lub pod wskazanym adresem osoba wykazana jako nabywca była nieznana.

Organ odwoławczy stwierdził, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prawidłowo uznał, że część posiadanych przez podatnika oświadczeń nie świadczy o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe, gdyż:

-część osób zaprzeczyła, iż dokonała zakupu oleju opałowego lub też wykluczyła, iż dokonała transakcji zakupu zgodnie ze wskazanymi oświadczeniami lub w terminie widniejącym na oświadczeniu. Świadkowie zeznali, iż nie podpisywali i nie wypełniali oświadczeń, a w wielu przypadkach przypisano im błędne dane osobowe i adresowe lub dane należące do innych osób. Część danych osobowych i adresowych widniejąca na oświadczeniach jest fikcyjna. Tym samym sprzedaż [...] litrów oleju opałowego nie znajduje potwierdzenia w oświadczeniach o jego przeznaczeniu,

- nabywcy oleju opałowego potwierdzili fakt jego zakupu oraz przeznaczenia do celów grzewczych. Równocześnie zakwestionowali ilość nabytego oleju opałowego wynikającą z treści oświadczeń oraz towarzyszącym im dowodom sprzedaży. Nabywcy wskazali rzeczywistą ilość zakupionego oleju opałowego lub też maksymalną ilość jaką mogli zakupić jednorazowo we wskazanym terminie (wynikającą np.: z pojemności posiadanych zbiorników). Łącznie uznano zakup [...] litrów z przeznaczeniem do celów opałowych. Natomiast stwierdzono, iż [...] litrów oleju opałowego należy opodatkować. Organ II instancji przyjął zatem, że sprzedaż [...] litrów w lutym 2007 r. została dokonana z naruszeniem warunków określonych przepisami ustawy o podatku akcyzowym. W sytuacji, gdy oświadczenia nie pozwalają na identyfikację nabywcy, gdy nabywcy nie potwierdzili nabycia oleju, gdy oświadczenia nie pozwalają na określenie rodzaju transakcji brak jest możliwości kontroli przeznaczenia oleju. Tym samym nie można uznać, że sprzedaż nastąpiła na cele grzewcze.

Konstatacja, iż oświadczenie jest podrobione odnosi się do oświadczeń, które zostały uzupełnione przez osoby trzecie tj. skarżącą lub zatrudnionych przez nią pracowników. Z opinii grafologa wynika bowiem, że nie wszystkie dane zawarte na oświadczeniach były prawidłowe, niektóre zapiski sporządzone zostały przez pracowników skarżącej, jej kierowców czy też przez nią samą. Za niesłuszne uznał zatem twierdzenie strony, że błędne są ustalenia organu podatkowego polegające na zakwestionowaniu prawdziwości oświadczeń, w sytuacji gdy z opinii grafologa nie wynika fakt podrobienia podpisu osoby składającej oświadczenie. Organ przyjął także, że brak jest jakichkolwiek dowodów uzasadniających uznanie, że nabywcy składali fałszywe zeznania.

Zauważył, iż strona prowadziła handel olejem opałowym na dużą skalę i nie była nowicjuszem w tej branży, tak więc powinna dochować wszelkiej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej, zaś zaniedbania w zakresie pozyskiwania prawidłowych oświadczeń nie były pojedynczymi przypadkami, lecz dotyczą niemal całego roku 2007. Również postępowanie przygotowawcze nr [...], zakończone skierowaniem 26 maja 2017 roku aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w związku z uszczupleniem podatku akcyzowego, obejmowało okres od 1 września 2005 r. do 25 grudnia 2007 r.

W ocenie DIAS, z treści zeznań kierowców wynika, że strona przyjmowała oświadczenia o przeznaczeniu sprzedanego oleju opałowego bez należytej staranności, pomimo, że obowiązek gromadzenia niewadliwych oświadczeń - wynikający z § 4 rozporządzenia, został wprowadzony w życie z dniem 1 maja 2004 r. Jak wynika z przesłuchań kierowców, nie weryfikowali oni danych nabywcy wskazanych w oświadczeniu z dokumentem tożsamości, a nawet nie żądali wypełnienia wszystkich obligatoryjnych do wskazania w oświadczeniu danych. Kierowcy zostali zobowiązani do uzupełnienia treści oświadczeń, po zakończeniu kontroli podatkowej przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w C.. Strona zauważywszy, iż występują sytuacje dotyczące niezgodności danych w oświadczeniach wprowadziła zasadę kontroli danych osobowych z dokumentem tożsamości, ale - jak wynika z zeznań kierowcy – uczyniła to od jesieni 2007 r. Natomiast strona w toku postępowania podatkowego, nie podniosła okoliczności, które wskazywałyby na jej należytą staranność w przypadku kwestionowanych transakcji. Nie wykazała ani nie przedstawiła żadnych argumentów świadczących o tym, że pomimo podjęcia działań m.in. organizacyjnych czy nadzorczych, nie była w stanie zapobiec uczestnictwu w oszustwie podatkowym swoich pracowników czy ustrzec się przed uzyskaniem nierzetelnych oświadczeń od nabywców oleju. Zatem jeżeli sprzedawca przy sprzedaży oleju opałowego zaniechał sprawdzenia prawdziwości danych podanych w oświadczeniu składanym przez nabywcę, pomimo że forma realizowanej sprzedaży umożliwiała mu takie sprawdzenie, to nie można twierdzić, że nie miał wpływu na to, że w tych konkretnych zakwestionowanych przez organy podatkowe przypadkach odebrał oświadczenie nie zawierające prawdziwych danych osobowych nabywcy. Skoro strona nie wprowadziła procedur kontrolnych, to po jej stronie musiała występować świadomość co do możliwości odebrania przez pracownika fałszywego oświadczenia. Zatem strona nie podejmując odpowiednich działań w zakresie organizacji sprzedaży oleju, godziła się na taki stan rzeczy. Niedbalstwo i brak przezorności w prowadzeniu własnych interesów i zarządzaniu pracownikami, brak działań w celu upewnienia się co do rzetelności kontrahenta świadczą o braku możliwości zastosowania preferencyjnej stawki podatkowej.

Organ dokonał też obliczenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2007 r., które przedstawia się następująco:

- [...] x 2.000zł za [...] litrów = 112 580,00 zł,

-obniżenie należnej akcyzy o zapłaconą akcyzę: [...] x 232 zł za [...] litrów = 13 059,00 zł. Zatem zobowiązanie podatkowe wynosi 99 521,00 zł.

W skardze na tę decyzję strona zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego tj. art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez błędną wykładnię, która polegała na przyjęciu, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z powodu toczącej się sprawy karnej, o której podatnik został poinformowany; prawidłowa wykładnia prawa materialnego polega na uznaniu, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z wszczętą sprawą karną, jest możliwie tylko wtedy gdy podatnik został poinformowany, nie tylko o wszczęciu postępowania karnego, ale także o skutku tego wszczęcia w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego;

2) art. 2 Konstytucji RP, art. 84 Konstytucji RP i art. 122 O.p., art. 121 § 1 O.p. oraz art. 123 § 1 O.p., z których skarżąca wywodzi obowiązek rozstrzygania nie dających się usunąć wątpliwości, co do stanu faktycznego na korzyść podatnika, w związku z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia i art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. jako przepisami, do których stan faktyczny się odnosi; w niniejszej sprawie oświadczenia nabywców wskazujące konkretną ilość nabytego oleju opałowego, powinny zostać uznane za prawdziwe, gdyż zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań (wyjaśnień) nabywców w konfrontacji z zasadami wynikającymi z doświadczenia życiowego nie pozwalał na usunięcie wątpliwości co do ewentualnego przerobienia (uzupełniania) ilości oleju opałowego wynikającego z tych oświadczeń;

3) prawa procesowego w postaci art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 197 § 1 O.p. w związku z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia i art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. mającego istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie w kontekście zastosowanej normy prawa materialnego, w szczególności poprzez przyjęcie za prawdziwe twierdzeń nabywców, zeznających lub składających pisemne wyjaśnienia jako świadkowie, że informacje o ilości nabytego oleju zamieszczone w oświadczeniach nie są ilościami rzeczywiście nabytego oleju.

Wskazując na powyższe naruszenia prawa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz umorzenie postępowania podatkowego, a w przypadku uwzględnienia skargi stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Nadto strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzja organu II instancji została wydana z powołaniem się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia z dniem 6 listopada 2012 r. Jednak pismo z 13 listopada 2012 r., którego treść ma potwierdzać zawieszenie biegu terminu przedawnienia, nie spełnia wymogów formalnych, od których uzależniony jest skutek w postaci tego zawieszenia.

Skarżąca wskazała, że na gruncie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. do 14 października 2013 r. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 30/11 wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego sprzeczność kontrolowanego przepisu w Konstytucją jest utrata mocy obowiązującego przepisu w kontrolowanym zakresie. Po stronie ustawodawcy powstał z kolei obowiązek zmiany przepisów, który został zrealizowany przez ukształtowanie się stanu prawnego obowiązującego od 15 października 2013 r.

W opinii skarżącej, aby mogło dojść do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. organ powinien był poinformować wprost, że następuje zawieszenie biegu terminu przedawnienia oraz wskazać, w którym dniu takie zawieszenie nastąpiło oraz co było jego przyczyną, tj. wskazać postępowanie karne skarbowe pozostające w związku z tym zobowiązaniem podatkowym.

Na poparcie tego stanowiska skarżąca wskazała liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowisko Ministra Finansów wyrażone w interpretacji ogólnej nr [...] z 2 października 2012 r.

Zdaniem skarżącej organy państwa w sposób rażący naruszyły prawo, przez instrumentalne wszczęcie i wykorzystanie postępowania karnego skarbowego, w celu ochrony własnych interesów na gruncie prawa podatkowego, czym naruszyły zasadę legalizmu wyrażoną w art. 120 O.p. oraz zasadę postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażoną w art. 121 § 1 O.p. W ocenie skarżącej, z tego powodu wykorzystanie w sprawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. stanowi rażące nadużycie prawa, nie podlega ochronie i jest bezskuteczne. Skarżąca wskazała na najnowsze orzeczenie z 30 lipca 2020 r. sygn. akt I FSK 128/20, postępowanie przez Trybunałem Konstytucyjnym o sygn. K 31/14 z wniosku RPO oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 22 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 365/19.

Zarzuciła, że wszczęte postępowanie karne skarbowe, nie spowodowało żadnych dalszych czynności w tym postępowaniu, aż do 26 listopada 2016 r. Wszczęcie to było zatem wszczęciem instrumentalnym. Dalej podkreśliła, że akt oskarżenia z 26 maja 2017 r. w sprawie o sygnaturze [...] w stosunku do niej obejmuje tylko okres do maja 2007 r. i w zakresie roku 2007 dotyczy tylko 3 oświadczeń za kwiecień-maj 2007 r.

Następnie zarzuciła, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie została zbadana kwestia wpływu wyroku uniewinniającego skarżącą od wszystkich zarzucanych jej czynów sformułowanych w akcie oskarżenia z 26 maja 2017 r. Podkreśliła, iż pomimo poinformowania pracownika organu odwoławczego o wyroku zapadłym 9 marca 2021 r., fakt uniewinnienia skarżącej nie został uwzględniony w decyzji, mimo że uzyskała zapewnienie od pracownika organu, że decyzja nie zostanie wydana przed dostarczeniem wyroku uniewinniającego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła także, że odtworzenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, za pomocą możliwych dowodów jest bardzo utrudnione, jeżeli nie zupełnie niemożliwe. Stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie dotyczy okoliczności mających miejsce przed 13 laty. Zatem powinna znaleźć zastosowanie zasada nie rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść podatnika. Wskazuje, iż w orzecznictwie można bowiem odnaleźć twierdzenia, zgodnie z którymi zasada in dubio pro tributario odnosi się również do wątpliwości co do stanu faktycznego. Nie można zawężać rozumienia zasady in dubio pro tributario jedynie do wykładni prawa, ale poprzez treść reguły in dubio pro reo należy ją odnosić także do wątpliwości faktycznych.

Skarżąca wskazała, iż obowiązujący charakter wskazanej zasady wywodzi się z zasad konstytucyjnych, a to zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady ustawowej regulacji opodatkowania (art. 84 Konstytucji RP). W zakresie źródeł formułowania tej zasady wskazuje się także zasady ogólne postępowania podatkowego takie jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 121 § 1 O.p.) czy też czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.).

Skarżąca podniosła, iż w niniejszej sprawie zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść podatnika powinna doprowadzić organ administracji do wniosku, że ilości oleju opałowego wynikające z oświadczeń zawartych w tabeli pod pozycjami 22-29 z powodu upływu czasu nie mogą być zweryfikowane na niekorzyść podatnika, za pomocą dostępnych środków dowodowych w sytuacji prowadzenia postępowania w roku 2020 czyli 13 lat od zaistnienia zdarzeń.

Wskazała, iż zasada ta powinna mieć zastosowanie również, do tych przypadków ujętych w tabeli, w których nabywcy zaprzeczali nabyciu oleju w ilości wykazanej w oświadczeniu a jednocześnie brak jest opinii grafologa, która podważa, że oświadczenie pochodzi od nabywcy. Skarżąca podnosi, iż organ podatkowy w tabeli poz. 22-29 przyjął, że samo zakwestionowanie przez nabywcę ilości nabytego oleju opałowego na etapie postępowania podatkowego jest wystarczające dla przyjęcia, że transakcja taka miała miejsce tylko w takim rozmiarze jak wynika z wyjaśnień nabywcy. Skarżąca kwestionuje takie stanowisko.

Po pierwsze - w ocenie strony - materiał dowodowy oceniany w niniejszym postępowaniu składa się z oświadczenia nabywcy oleju opałowego (dokument prywatny) oraz zeznań nabywcy złożonych w toku postępowania podatkowego (ewentualnie jego pisemnych wyjaśnień na wezwanie organu). W przypadku istnienia rozbieżności pomiędzy treścią oświadczenia a późniejszymi wyjaśnieniami (zeznaniami) świadka, z których wynika sprzeczny obraz stanu faktycznego, powinno się prowadzić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia tych sprzeczności. Powinno się brać pod uwagę, że dowód z dokumentu jest pewniejszy, niż dowód z osobowego źródła informacji, na tę samą okoliczność faktyczną. Wskazuje, iż upływ czasu wpływa niekorzystnie na odtworzenie okoliczności mających miejsce w odległej przeszłości, w szczególności gdy okoliczności te są zdarzeniami zwykłymi, nienacechowanymi wyjątkowością (do takich okoliczności należy z pewnością nabycie oleju opałowego - czynność powtarzalna). Prowadząc postępowanie powinno się zmierzać do ustalenia szczegółów dotyczących nabywcy, w tym między innymi, czy nie jest posiadaczem innych urządzeń (pojazdów mechanicznych) napędzanych olejem napędowym i czy taki olej napędowy składający oświadczenie (wyjaśnienia) nabył, czy jest osobą prowadzącą działalność rolniczą i czy nabywa olej napędowy do prowadzenia tej działalności. Zarzuciła, iż prawdopodobnym jest, co nie zostało zbadane przez organ podatkowy, iż nabywcy oleju opałowego od skarżącej, nabyli ilości oleju wskazane w oświadczeniach, jednak jest to większa ilość aniżeli potrzebna do celów opałowych. W związku z tym faktem oraz kontrolą podatkową skarżącej, z obawy przed odpowiedzialnością karną za wykorzystywanie oleju opałowego do napędzania pojazdów mechanicznych, świadkowie nie potwierdzili rzeczywistej, nabytej od skarżącej ilości oleju, co niewątpliwie nie zostało zbadane i wyjaśnione w toku postępowania podatkowego. Wykorzystywanie oleju opałowego do napędzania pojazdów mechanicznych, w tym przede wszystkim maszyn rolniczych, jest praktykowane przez rolników. W ocenie skarżącej wiąże się to przede wszystkim z ceną za litr oleju opałowego i niższą akcyzą. Istnieje zatem - w jej ocenie - motyw ekonomiczny do zatajenia przez nabywców rzeczywistej ilości nabytego oleju. Okoliczności te mogą wpłynąć na ocenę wiarygodności wyjaśnień (zeznań) świadków. Brak jest bowiem argumentów świadczących o tym, że logika, wiedza i doświadczenie życiowe przemawiają za przyjęciem, że wiarygodne w każdym przypadku jest oświadczenie nabywcy złożone później, a waloru wiarygodności pozbawiony jest dokument (oświadczenie). W ocenie skarżącej zasady doświadczenia życiowego wskazują bowiem, że nie zawsze zeznania nabywców są zgodne z prawdą i nie można a priori przyjmować ich wiarygodności bez uwzględnienia dodatkowych okoliczności. Faktem, który został pominięty przez organ podatkowy, jest bowiem potencjalna odpowiedzialność karna nabywców, jak również konieczność zapłaty przez nich podatku akcyzowego z tytułu zmiany przeznaczenia oleju opałowego. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego pominięto zatem mogący wystąpić w praktyce oczywisty interes nabywców w zeznawaniu nieprawdy i wiążące się z tym negatywne konsekwencje dla skarżącej. Potencjalna odpowiedzialność karna wszystkich nabywców dotyczy zmiany celu użycia wyrobu akcyzowego. Racjonalnym i typowym działaniem świadka jest nieprzedstawienie okoliczności, które wskazywałyby na popełnienie przez niego czynu zabronionego. Jest rzeczą naturalną, że jeżeli można uniknąć zarówno odpowiedzialności karnej, jak też konieczności zapłaty podatku akcyzowego (z tytułu zmiany przeznaczenia oleju opałowego) poprzez zaprzeczanie nabyciu oleju opałowego, a tym samym oddalenie od siebie podejrzeń, to możliwość taka jest skrzętnie wykorzystywana.

Po drugie, zdaniem skarżącej, zeznania świadków powinny być przez organ przeanalizowane sposób wnikliwy tym bardziej, że przeczą one oświadczeniom składanym przez te same osoby w momencie odbioru oleju. Niewykluczone, że zeznania świadków w zakresie, w jakim są niezgodne z oświadczeniami podpisywanymi przez świadków kilka lat temu, są typowym następstwem upływu czasu od chwili sprzedaży. Zdaniem skarżącej, zeznania składane na etapie postępowania podatkowego nie zawsze mogą stanowić pewną i jednoznaczną weryfikację oświadczeń podpisywanych przez te osoby uprzednio. Wskazała, iż zarówno składane wówczas oświadczenia, jak i następcze zeznania (wyjaśnienia) tych osób pochodzą z tego samego osobowego źródła dowodowego, tj. nabywcy oleju opałowego. Dlatego też, zdaniem skarżącej, obowiązkiem organu podatkowego powinno być w tej sytuacji wyjaśnienie, dlaczego odmawia wiarygodności dowodom zebranym przez skarżącą w momencie wydania oleju opałowego (w postaci oświadczeń nabywców), a za wiarygodne uznaje zeznania (wyjaśnienia) tych samych świadków składane w kilka lat po transakcji. Dalej strona zarzuciła organowi, iż nie przeprowadził żadnego przesłuchania świadków w wyniku prowadzonej kontroli skarżącej, a jedynie skierował pisemne wezwania, w wyniku których uzyskał wyjaśnienia w kwestii ilości zakupionego oleju opałowego. Zdaniem skarżącej tak przeprowadzonego postępowania nie można uznać za wyczerpujące postępowanie dowodowe.

Dalej skarżąca zarzuciła również organom podatkowym, iż nie została zbadana przez organ kwestia pojemności posiadanych przez każdego ze świadków zbiorników na olej opałowy, do wskazanego w oświadczeniu urządzenia. Wyjaśnienia (zeznania) uznano za wiarygodne, pomimo ich niespójności po pobieżnej analizie danych technicznych urządzeń.

Kolejnym brakiem postępowania dowodowego - zdaniem skarżącej - jest okoliczność, że nie przesłuchano żadnego z jej pracowników - kierowców rozwożących olej na okoliczności związane ze sprzedażą w odniesieniu do wszystkich oświadczeń. Wskazała, iż kierowcy zostali przesłuchani tylko w związku z niektórymi oświadczeniami. Tymczasem to kierowcy bezpośrednio dokonywali sprzedaży oleju z autocysterny i osobiście odbierali oświadczenia od nabywców oleju. W ocenie skarżącej, nieuprawniony jest pogląd, że jedynym wyznacznikiem rzetelności oświadczeń ma być zawsze zeznanie złożone przez nabywcę. Dodatkowo skarżąca podniosła, że organ podatkowy nie wyjaśnił, co sąd administracyjny zaaprobował, dlaczego nabywcy podpisywali oświadczenia, na których wskazana ilość oleju rzekomo nie zgadzała się z rzeczywistością. Wyjaśnienie takie, w ocenie skarżącej, jest niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i ewentualnego naliczania zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Nieprawidłowa jest taka ocena materiału dowodowego, w której nabywcy są traktowani jako osoby nieporadne życiowo i lekkomyślne.

Podsumowując strona wskazała, iż błędne są ustalenia organu podatkowego polegające na zakwestionowaniu prawdziwości oświadczeń w sytuacji, gdy z opinii grafologa nie wynika fakt podrobienia podpisu osoby składającej oświadczenie. Podniosła, iż przepisy nie wymagały aby oświadczenie, było wypełnione własnoręcznie przez osoby składające oświadczenie.

Dlatego oświadczenia wymienione w tabeli pod poz. 1, 2, 3, 4, 5, i 15 nie potwierdzają, że olej został przeznaczony na cele inne niż opałowe, gdyż z opinii grafologa nie wynika fakt sfałszowania podpisów ich wystawców.

Dalej zarzuciła, iż w przypadku oświadczeń wymienionych w tabeli pod poz. 22-29, nie można uznać, że informacje zawarte w rubryce "Opinia grafologa" stwierdzające, że nie jest możliwe ustalenie czy przerabiano ilość oleju w oświadczeniu albo brak jest stwierdzenia w tym zakresie, prowadzą do wniosku, że ilość ta jest nieprawidłowa tylko dlatego, że nabywcy zaprzeczali, aby taką ilość oleju nabyli. Również w tym przypadku informacja zawarta w rubryce "Opinia grafologa", że dopisano ilość oleju, jest niezgodna z całokształtem informacji z tej rubryki, z których wynika, że brak jest dowodów na przerobienie oświadczenia w zakresie ilości oleju opałowego.

Zdaniem skarżącej nieprawidłowe jest również uznanie oświadczeń nabywców kwestionujących ilość nabytego oleju opałowego wynikającą z podpisanego przez nich oświadczenia za prawdziwe, w sytuacji gdy brak jest jednocześnie opinii grafologa potwierdzających przerobienie oświadczenia.

Zatem oświadczenia wymienione w tabeli w poz. 1, 2, 3, 4, 5 i 15 oraz w poz. 22-29 nie potwierdzają, że olej wynikający z tych oświadczeń został przeznaczony na cele inne niż opałowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

W piśmie procesowym z 30 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącej sformułował, co do zaskarżonej decyzji zarzuty tożsame, jak w skardze. Podkreślił, że w piśmie z 13 listopada 2012 r. strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, ale nie o jego skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zdaniem strony, celem wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 30/11 było niepozostawienie podatnikowi wątpliwości co do terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego, a nie informowanie go o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Powołał się na interpretację ogólną Ministra Finansów z 2 października 2012r. nr [...], w której zalecił on, aby organy podatkowe informowały podatników o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia i o jego dalszym biegu po upływie terminu przedawnienia, a którą organy zignorowały.

Dalej pełnomocnik stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega nie tylko kwestia, czy zobowiązanie uległo przedawnieniu oraz czy zaistniały okoliczności uzasadniające zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, ale także czy nie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania podatkowego. Fakt, że zawiadomienie o wszczęciu postepowania karnego skarbowego zostało doręczone półtora miesiąca przed upływem terminu przedawnienia upoważnia do stwierdzenia, że miało ono charakter instrumentalny.

Zarzucił, że organ nie wstrzymał się z wydaniem decyzji II instancji mimo, że był informowany o mającym zapaść orzeczeniu w sprawie karnoskarbowej, który powinien być uwzględniony - w tym w kontekście owego instrumentalnego wszczęcia - w sytuacji, gdy skarżąca została uniewinniona od stawianych jej zarzutów. Sąd uznał, że ilość wadliwych oświadczeń jest marginalna (mniej niż 3% wszystkich); wskazał też, że nie wykazano żadnego przypadku, w którym skarżąca sama fałszowałaby oświadczenia lub poleciła to robić pracownikom. Zdaniem strony potwierdza to tezę o instrumentalnym wszczęciu postępowania.

Nie zgodził się też z twierdzeniem organu, że kwestia przedawnienia została już rozstrzygnięta przez sąd administracyjny. Poprzedni wyrok I instancji został bowiem uchylony przez NSA i nie wiąże organów podatkowych, zaś NSA w swym wyroku do kwestii przedawnienia się nie odniósł. Zarzut ten nie był bowiem podnoszony w skardze kasacyjnej, zatem NSA nie miał możliwości badania tego zagadnienia.

W piśmie procesowym z 16 lipca 2021 r. pełnomocnik strony – powołując się na art. 122 i 187 O.p. – podniósł, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ciąży na organie. Zatem to organ działając z urzędu winien wykazać, że oświadczenia nabywców nie stanowią podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki podatku, a w razie niedających się usunąć wątpliwości co do prawdziwości oświadczeń, rozstrzygnąć je na korzyść podatnika.

Natomiast fakt, że świadkowie składali zeznania pod odpowiedzialnością karną nie jest okolicznością przesądzającą o prawdziwości i rzetelności zeznań. Organ zobowiązany był bowiem do dokonania oceny dowodów apriorycznej (okres, jaki upłynął od opisywanych faktów, jaki interes mogli mieć świadkowie w przedstawieniu zdarzeń w określony sposób) oraz aposteriorycznej (przeprowadzonej odnośnie każdego dowodu z zeznań z osobna, ale i z uwzględnieniem pozostałych dowodów. Natomiast niektóre z zeznań ocenił jako niespójne, tytułem przykładu powołał zeznania M. G., P. M., R. S. i W. G..

Dalej stwierdził, że treść oświadczenia woli nie musi być sporządzona własnoręcznie przez osobę, która je składa, wystarczające jest, aby osoba oświadczenie takie własnoręcznie podpisała. Natomiast proces uzupełniania oświadczeń nie może być utożsamiany z ich podrabianiem czy fałszowaniem. Zatem cel sprzedaży może być uznany za niezidentyfikowany jedynie wówczas, gdy oświadczenie nie zostało podpisane przez osobę wskazaną jako nabywca. Dalej odnosząc się do zeznań kierowców ocenił je jako niespójne i nielogiczne powołując się na to, że tak samo ocenił je Sąd Okręgowy (w wyroku uniewinniającym skarżącą). Jednocześnie skonstatował, że oświadczenia kierowców, że nie dochodziło do fałszowania przez nich oświadczeń nie zostały podważone. Następnie pełnomocnik odniósł się do twierdzenia organu, że skarżąca nie wdrożyła skutecznych rozwiązań kontrolnych, podczas gdy w firmie był pion pracowników zatrudnionych w biurze i księgowości oraz pion zajmujący się wystawianiem paragonów i faktur, na których zostały scedowane określone obowiązki, przez co skarżąca i jej mąż byli zwolnieni z osobistego ich wykonywania. Powołał się na wyrok TK z 12 lutego 2015 r. SK 14/12, zwalniający od odpowiedzialności podatnika, gdy określenie zobowiązania było wynikiem przestępczej działalności innych osób. Ustosunkował się też szczegółowo do 29 oświadczeń złożonych w przedmiotowym miesiącu podejmując polemikę ze stanowiskiem organu co do nich.

W piśmie procesowym z 27 sierpnia 2021 r. organ ustosunkował się do pisma strony z 16 lipca 2021 r. Podniósł, że na sprzedawcy zamierzającym skorzystać z preferencyjnej stawki podatkowej ciążył obowiązek uzyskania koniecznych oświadczeń, przy czym winny one być autentyczne (prawdziwe) i rzetelne. Nie mają takiego waloru oświadczenia, których treść nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym, a który został ustalony w oparciu o wiele różnych źródeł dowodowych. Stwierdził, że stosował w trakcie postępowania zasadę in dubio pro tributario, gdyż w sytuacji, gdy nabywcy potwierdzili zakup pewnej ilości oleju oraz gdy nie pamiętali dokładnej daty albo ilości albo, gdy mimo uchybień cel grzewczy został ustalony, oświadczenia takie były uznawane. Podtrzymał twierdzenia o braku należytej staranności u strony, skoro przyjmowała ona oświadczenia niekompletne, które dopiero później, tj. po zakończeniu kontroli organu I instancji były uzupełniane. Również dotyczące tego uzupełniania zeznania kierowców były spójne, także w tym zakresie, gdy zeznawali oni że nie weryfikowali oni danych nabywców ani nie żądali okazania dowodu tożsamości, czasami odbierali podpisane druki oświadczenia, które sami później wypełniali.

Odnosząc się do wyroku Sądu Okręgowego w C. z 9 marca 2021 r. sygn. [...], uniewinniającego skarżącą i jej męża od zarzutu z art. 270 § 1 k.k. i innych, organ odwołał się do tego jego fragmentu, w którym Sąd stwierdził, że "nie wszystkie procedury związane z dokumentowaniem sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze były wzorowo przestrzegane" , jak też, że "nie przywiązywali (skarżąca i jej mąż) odpowiedniej uwagi do treści pozyskiwanych i składanych w siedzibie ich firmy przez kierowców oświadczeń o przeznaczeniu sprzedawanego oleju na cele grzewcze. Nadto nie sprawowali oni wystarczająco daleko idącego nadzoru nad podległymi im pracownikami". Sąd stwierdził przy tym, że "wskazana ilość oleju opałowego została zbyta przez skarżącą niezgodnie z przeznaczeniem wynikającym z oświadczeń paliwowych, a dokumentacja S prowadzona była nierzetelnie, wskutek czego narażono Skarb Państwa na uszczuplenie w podatku akcyzowym." Sąd zwrócił także uwagę, że nie było możliwości ustalenia ile oświadczeń nie miało dopasowanych paragonów. Zatem takie uzasadnienie potwierdza ocenę organu, co do braku rzetelności w prowadzonej działalności. Natomiast kwestia uniewinnienia skarżących była wynikiem tego, że nie stwierdzono istnienia po stronie skarżącej i jej męża zamiaru, w szczególności bezpośredniego. Organ podkreślił, że wyrok uniewinniający od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej. W postępowaniu karnym obowiązuje bowiem zasada domniemania niewinności i uwzględnienia wątpliwości na korzyść oskarżonego, w postępowaniu podatkowym nie dokonuje się analizy winy, organy kierują się zasadą prawdy obiektywnej i podejmują działania celem ustalenia stanu faktycznego w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości.

W piśmie procesowym z 21 października 2021 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała dotychczasowe wnioski i argumentację przywołaną na ich poparcie wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

W piśmie zaś z 15 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej podjął dalszą polemikę ze stanowiskiem organu. Stwierdził, że organ naruszył prawo procesowe tj. art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez stwierdzenie, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego mimo, że nie odniósł się do podstawowych okoliczności tj.:

- wszczęcia postępowania na niecałe dwa miesiące przed upływem terminu przedawnienia,

- objęcie aktem oskarżenia tylko 3 oświadczeń (dotyczących 2 miesięcy),

- różnicy między kwotą uszczuplonego podatku wynikającą z aktu oskarżenia a kwotą wynikającą z decyzji wymiarowej,

- wyroku uniewinniającego skarżącą.

Organ podatkowy naruszył także prawo procesowe w postaci art. 210 § 1 pkt 6 O.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji, dlaczego uznaje poszczególne oświadczenia za podrobione pomimo braku obiektywnego dowodu na tę okoliczność.

Podniósł, że zarzut przedawnienia oparty o zarzuty braków w zawiadomieniu o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia oraz instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego nie był przedmiotem rozpoznania przez NSA, bo w skardze kasacyjnej nie został wywiedziony taki zarzut. Natomiast uchwała NSA z 24 maja 2021r. sygn. I FPS 1/21, a więc późniejsza w stosunku do wyroku NSA wydanego w przedmiotowej sprawie, nakazuje sądowi badającemu legalność decyzji podatkowej dokonanie także oceny przesłanek zastosowania przez organy podatkowe art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p.

Podkreślił, że nieuzasadnione jest powoływanie się przez organ na okoliczności świadczące o przerwaniu biegu terminu przedawnienia, które nie mogą mieć znaczenia w sprawie. Decyzja z 17 października 2012 r. została bowiem uchylona, zatem podjęte na jej postawie czynności egzekucyjne nie mogły prowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zgodnie z uchwałą NSA z 26 lutego 2018r. o sygn. akt I FPS 5/17. Nadto sam fakt wystawienia tytułu wykonawczego, na który powołuje się organ egzekucyjny, nie wypełnia przesłanek przerwania biegu przedawnienia. Organ administracji z urzędu wie, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Stwierdził, że organ winien wskazać konkretnie, a nie ogólnie w jaki sposób okoliczności związane z prowadzeniem działalności przekładają się na wadliwość konkretnego oświadczenia i nie jest wystarczające ogólne omówienie dowodów. Podtrzymał twierdzenie, że wobec obiektywnych opinii grafologicznych niestwierdzających fałszowania oświadczeń należy uznać, że subiektywne twierdzenia wystawców oświadczeń, że ich podpisy zostały podrobione nie mogą być uznane za wiarygodne.

Dodatkowo pełnomocnik podniósł w nim, że wobec faktu, że spór dotyczy oświadczeń, w których wystawcy zostali zidentyfikowani, rozbieżności dotyczą oceny zebranego materiału, w szczególności w kontekście opinii grafologicznej. Również dowód z zeznań kierowców może okazać się nieprzydatny w konfrontacji z wyrokiem skazującym kierowców, potwierdzającym, że fałszowali oni oświadczenia z własnej inicjatywy. Natomiast skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji za przestępstwa popełnione przez inne osoby, niedziałające przy popełnianiu czynu zabronionego wspólnie z nią ani pod jej kierownictwem, ani w porozumieniu z nią. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2015r. o sygn. akt SK 14/12 stwierdzający, że potwierdzeniem braku świadomości mogą być także ustalenia dokonane w prawomocnym wyroku skazującym osoby odpowiedzialne za wprowadzenie w błąd podatnika. Takie samo stanowisko wyraził NSA w wyrokach z 19 marca 2021r. o sygn. akt I GSK 82/18 i I GSK 83/18.

Po raz kolejny wyraził pogląd, że w przypadku, gdy istnieją oświadczenia nabywców, którzy jednak zaprzeczają nabyciu oleju w ogóle lub we wskazanej ilości, przy istniejącej opinii grafologa wskazującej na brak znamion ich podrabiania lub przerabiania, oświadczenia takie należy uznać za prawidłowe.

W piśmie z 16 lutego 2022 r. organ odniósł się do zarzutu, że mimo doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego nie nastąpiło zawieszanie biegu terminu przedawnienia, gdyż strona nie została poinformowana, że zawieszenie to nastąpiło, organ podniósł, że organ podatkowy powiadomił stronę, jak i jej pełnomocnika o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym i zapewnił im zarówno wiedzę na temat czego dotyczy wszczęte postępowanie karne skarbowe, jak i o jego zakresie zgodnie z obowiązującymi wówczas unormowaniami O.p.

Polemizując natomiast z zarzutem jakoby wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało jedynie instrumentalny charakter i miało na celu osiągnięcie skutku w postaci zawieszenia terminu przedawnienia organ stwierdził, że dochodzenie zostało wszczęte dopiero po wydaniu przez organ I instancji decyzji podatkowych, z których wynikał fakt uszczuplenia należności podatkowych. Szczegółowo wskazał też historię postępowań przygotowawczych i ich łączenia. Końcowo stwierdził, że w przypadku zarzutów obejmujących okres od 1 września 2005 r. do 25 grudnia 2007 r. postępowanie przygotowawcze zakończyło się za numerem [...], skierowaniem 26 maja 2017 r. aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w C., co wskazuje, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego w sprawie nie miało jedynie instrumentalnego charakteru.

Odniósł się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2015 r. o sygn. akt SK 14/12 stwierdzając, że dotyczy on do sytuacji, gdy sprzedający olej opałowy nieświadomie przyjął nieprawdziwe oświadczenie o przeznaczeniu oleju, np. od nabywcy posługującego się sfałszowanym dowodem tożsamości). Zatem ma on zastosowanie wówczas, gdy ustalenia faktyczne będą wskazywać, że nieświadomie przyjęcie przez sprzedawcę niezgodnego z prawdą oświadczenia było wynikiem czynu przestępczego popełnionego przez nabywcę, a takie postępowania wobec nabywców oleju od skarżącej nie były prowadzone. Natomiast akt fałszowania oświadczeń przez kierowców nie może stanowić przesłanki zwalniającej skarżącą z odpowiedzialności podatkowej.

18 marca 2022 r. do sprawy wstąpił [...]. W ocenie [...] zaskarżona decyzja narusza:

1. przepisy prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik postępowania:

1) art. 208 § 1 O.p. poprzez brak umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym;

2) art. 121, art. 122, art. 187, art. 188 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 12 Prawa przedsiębiorców, z uwagi na to, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji DIAS z dnia 10 marca 2021 r. w istocie uniemożliwia kontrolę instancyjną, a więc sprawdzenie okoliczności istotnych dla oceny, czy powołanie się przez organ na art. 70 § 6 pkt 1 O.p. miało, czy też nie miało instrumentalnego charakteru, zupełnie nie wyjaśnia rozbieżności między treścią zarzutu karno-skarbowego (niezasadnego - skarżąca została uniewinniona) a treścią decyzji organu I instancji określającą zobowiązanie podatkowe za luty 2007 roku oraz nie rozważa wpływu na postępowanie podatkowe wobec strony, uzyskanej jeszcze przed wydaniem decyzji w II instancji, informacji o tym, że Sąd Okręgowy w C., [...] Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia 9 marca 2021 roku w sprawie sygn. akt. [...] uniewinnił skarżącą od zarzucanych jej czynów w tym tych, które były podstawą do wszczęcia wobec skarżącej postępowania karnego skarbowego w dniu 6 listopada 2012 roku, ani nie wyjaśnia przyczyn ponownego zawiadomienia strony w piśmie z 9 września 2019 roku, o zawieszeniu z dniem 29 listopada 2016 roku, biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co niewątpliwie stanowi istotne naruszenie zasady zaufania do organów państwa, zasady legalizmu oraz zasady prawdy obiektywnej,

3) art. 121, art. 122, art. 187, art. 188 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 12 Prawa przedsiębiorców, przez uznanie w treści decyzji DIAS w Katowicach, że świadkowie (kierowcy), których zeznania przytacza w decyzji organ II instancji, stanowią wiarygodny dowód w sprawie podatkowej, choć Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział Kamy Odwoławczy w wyroku z dnia 9 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...], uznał zeznania tych kierowców tj. G. L., J. U., M. G. oraz L. W. za niespójne, niekonsekwentne oraz niekorespondujące ze sobą, wskazując także, że zostali oni już skazani za fałszowanie dokumentów, nie informując o niczym skarżącej, a nawet działając na jej niekorzyść, zaś inni kierowcy skarżącej, czy pracownicy innych działów w działalności skarżącej, zgodnie oświadczyli, co zostało pominięte w decyzji DIAS, że nie dochodziło do fałszowania oświadczeń, ani nie było takich poleceń ze strony skarżącej, zaś zeznania te Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział Karny Odwoławczy uznał za wiarygodne, uniewinniając tym samym skarżącą od zarzucanych jej czynów, podczas gdy nie może budzić wątpliwości, iż skarżąca nie może ponosić prawnych konsekwencji za przestępstwa popełnione przez inne osoby, o których nie wiedziała ani nie mogła wiedzieć, gdyż takie rozumowanie organu II instancji, stanowiłoby w istocie złamanie zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady zaufania do organów państwa.

2. przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez brak uwzględnienia przez organ przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, gdyż wszczęcie postępowania karnoskarbowego tuż przed okresem przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć o celowym wykorzystaniu przez organ tej instytucji procesowej, jedynie w celu zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego zwłaszcza, że jak wskazuje skarżąca, w sprawie karnej skarbowej dotyczącej uchylania się w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 i od sierpnia 2007 do grudnia 2007 r. oraz za okres od stycznia do lutego 2008 r. od opodatkowania, od dnia wszczęcia tego postępowania tj. od 6 listopada 2012 r., aż do dnia 26 listopada 2016 ., nie były podejmowane żadne czynności procesowe, zaś Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział Kamy Odwoławczy wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. w sprawie sygn. akt [...] uniewinnił skarżącą od popełnienia zarzucanych jej czynów, wskazując w uzasadnieniu m.in. cyt.; "(...) przypisanie oskarżonej dokonania czynów mających stanowić przestępstwa karnoskarbowe – z art. 54 § 1 kks oraz art. 61 §1 kks — jest całkowicie dowolne i rażąco bezzasadne. (...) ",

2) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że nawet niesłuszne wszczęcie wobec danej osoby tj. skarżącej, postępowania karnego (a za takie musi być przecież uznane wszczęcie postępowania, w przypadku wyroku uniewinniającego) rodzi negatywne skutki dla jej odpowiedzialności podatkowej, pozostając bez wpływu na to postępowanie, co stanowi niedopuszczalne zaprzeczenie zasadzie demokratycznego państwa prawnego oraz zasadzie zaufania do organów państwa.

Wobec tego [...] wniósł o:

1.uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. oraz umorzenie postępowania podatkowego, w oparciu o brzmienie art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 3 p.p.s.a.,

2. stwierdzenie na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu [...] podniósł, że budzi jego sprzeciw to, że organ odwoławczy wiedział, w momencie wydawania decyzji 10 marca 2021 r. o treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w C. [...] Wydział Kamy Odwoławczy (sygn. akt.: [...]), a mimo to w uzasadnieniu decyzji, wydanej przecież jeden dzień po rozprawie apelacyjnej, nie wskazał wyraźnie, że Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. uniewinnił skarżącą od zarzucanych jej czynów. Organ II instancji nie podjął się również próby, aby w treści decyzji dokonać prawnej analizy wpływu prawomocnego rozstrzygnięcia uniewinniającego Skarżącą od zarzucanych jej czynów, w tym czynów z kodeksu karnego skarbowego, na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, co w ocenie [...] przeczy zasadzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadzie zaufania do organów publicznych (art. 121 § Ordynacji podatkowej, art. 12 Prawa Przedsiębiorców). Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, iż wyrok uniewinniający skarżącą nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego sprawy podatkowej.

[...] zauważył, że Sąd Okręgowy w C., uniewinniając skarżącą, w uzasadnieniu do wyroku z dnia 9 marca 2021 r. (sygn. akt. [...] [...]) wskazał, że cyt.: " (...) przypisanie oskarżonym dokonania czynów mających stanowić przestępstwa karnoskarbowe - z art. 54 § 1 kks oraz art. 61 §1 kks - jest całkowicie dowolne i rażąco bezzasadne. Skoro Sąd Rejonowy ustala, że "przed wszczęciem kontroli oskarżeni nie wiedzieli, że kierowcy podrabiają oświadczenia" (...) - zaś owa kontrola została wszczęta w lutym 2008 r. — to nie sposób przypisać oskarżonym dokonania wskazanego przestępstwa karnoskarbowego, które miało aktualizować się w okresie od 1 września 2005 r. do 25 grudnia 2007 r.

Ponadto [...] wskazał, że - jak wynika z treści decyzji z 10 marca 2021 r. - dopiero z dniem 31 grudnia 2014 r. do akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w C. pod sygn. akt. [...] zostały dołączone akta sprawy [...], nadzorowanej przez prokuratora, w sprawie uchylania się w okresie od stycznia 2007 r. do lutego 2008 r. od opodatkowania przez przedstawicieli "S " poprzez niezłożenie organowi celnemu deklaracji AKC-3 na sprzedaż oleju opałowego i w następstwie narażenie na uszczuplenie w podatku akcyzowym tj. o przestępstwo z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. i inne. Zarzut karno - skarbowy skarżącej postawiono jeszcze później, bo dopiero w sprawie [...], w dniu 29 listopada 2016 r. co mogłoby potwierdzać, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego za ww. okres tj. w dniu 6 listopada 2012 r. i zawiadomienie skarżącej o tym postępowaniu w dniu 15 listopada 2012 r. tj. na 1,5 miesiąca przez przedawnieniem, mogło mieć wyłącznie na celu zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (zwłaszcza, że pierwotna decyzja II instancji została wydana dopiero w dniu 24 września 2013 r., a więc już po okresie przedawnienia zobowiązania podatkowego).

Ponadto [...] podniósł, że w decyzji z 10 marca 2021 r., pismem z dnia 9 września 2019 r. z "ostrożności procesowej", zawiadomiono skarżącą o tym, że 29 listopada 2016 r. przedstawiono jej zarzuty związane z uszczupleniem podatku akcyzowego za okres od stycznia 2007 r. do 25 grudnia 2007 r., co powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Budzi wątpliwości [...], że do zawieszenia biegu przedawnienia doszło już w listopadzie 2012 roku. W opinii [...] rozbieżność w tym zakresie nie została przez organ wyjaśniona.

Według [...] w przedmiotowym stanie faktycznym wszczęcie postępowania karnego skarbowego nakierowane było jedynie na osiągnięcie skutku w zakresie zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co potwierdza tezę o jego instrumentalnym charakterze. Taki wniosek może potwierdzić fakt wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sytuacji oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. art. 1 k.k.s.), co niewątpliwie, w ocenie [...] potwierdził Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział Kamy Odwoławczy w wyroku z dnia 9 marca 2021 r. wskazując, że nie można było skazać oskarżonych (skarżącej) za zarzucane jej zachowania polegające na nieskładaniu deklaracji podatkowych i nieodprowadzeniu podatków w okresie od 1 września 2005 r. do 25 grudnia 2007 r. W realiach tej konkretnej sprawy podatkowej postępowanie organu tj. wszczęcie postępowania karnego skarbowego na 1,5 miesiąca przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego za luty 2007 tym bardziej potwierdza, że do wszczęcia postępowania karnego skarbowego, mogło dojść jedynie na potrzeby przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organ w tym okresie dysponował bowiem jedynie decyzją z 17 października 2012 r., którą określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za luty 2007 r. Decyzja organu II instancji zapada dopiero 24 września 2013 r. i uchyliła ona decyzję z 17 października 2012 r.

[...] wskazał na wyrok z 6 grudnia 2016 r. SK 7/15, w którym TK stwierdził, że organy podatkowe powinny mieć na uwadze, czy sprzedawca świadomie przyjął nieprawdziwe oświadczenie o przeznaczeniu oleju, czy też nie miał żadnego wpływu na niezgodność z prawdą zawartych w nim danych (np. dane nabywcy były nieprawdziwe, ponieważ posługiwał się sfałszowanym dowodem tożsamości lub innym dokumentem identyfikującym). W uzasadnieniu [...] przytoczył wyrażony w tej kwestii pogląd TK.

Jednocześnie [...] zwrócił uwagę, iż przed TK toczy się sprawa o sygn. akt SK 52/21 o zbadanie zgodności: art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zakresie, w jakim "wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe również w sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzenia postępowania sądowego wydany został wobec oskarżonego/obwinionego wyrok uniewinniający od zarzutów popełnienia przez niego przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub umorzenia takiego postępowania w wyniku przeprowadzenia postępowania sądowego", z art. 64 ust. 1-3 w związku z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz sprawa o sygn. akt SK 122/20 w sprawie zgodności: art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zakresie, "w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe również w sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzenia postępowania sądowego wydany został wobec oskarżonego lub obwinionego wyrok uniewinniający od zarzutów popełnienia przez niego przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub umorzenia takiego postępowania w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego" z art. 64 w związku z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Nadto wskazał, że w sprawie przed TK o sygn. akt. K 31/14 [...] zwrócił się z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, dotyczącym zbadania zgodności z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie. [...] wskazał w uzasadnieniu wniosku, że wprawdzie uchwała NSA wydana w sprawie o sygn. akt: I FSP 1/21 z dnia 24 maja 2021 r., dotycząca sądowoadministracyjnej kontroli zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego otworzyła drogę do kontroli przez sądy administracyjne praktyki instrumentalnego wykorzystywania instytucji zawieszenia terminu przedawniania, to jednak nie kończy ona dyskusji wszczętej wnioskiem [...] Praw Obywatelskich. [...] podkreśli, że każda potrzeba zmiany (wskazanej przez [...] w opinii), brzmienia art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wynikała z faktu zbyt szerokiego ujęcia uregulowanej w nim przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co umotywowane było także koniecznością ochrony interesu indywidualnego podatnika (pot. wyrok TK P 30/11) także wobec tego, że jak podniósł TK w wyroku o sygn. akt P 41/10 "ustanowienie przedawnienia wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji stanowiąc przejaw zasady państwa prawnego (...)". W rezultacie, jak podkreślił [...], przedawnienie terminu do określenia zobowiązania podatkowego jest najskuteczniejszym mechanizmem wymuszającym rzetelną, sprawną oraz szybką pracę organów podatkowych. Fiskalizm, opieszałość organów podatkowych zamienia tę instytucję państwa prawnego w jej zaprzeczenie.

Ponieważ zarzuty sformułowane przez [...] były zbieżne z podnoszonymi przez skarżącą, w piśmie z 10 maja 2022 r. organ odwoławczy odniósł się do twierdzeń [...] także w sposób tożsamy do prezentowanego dotąd stanowiska. Podkreślił swe związanie wyrokiem NSA o sygn. akt I GSK 82/15, w którym Sąd nakazał organowi zbadanie, czy zakwestionowane oświadczenia spełniają wymogi ustawowe przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego. Podniósł, że wyrok sprawy karnej nie wywiera bezpośredniego skutku dla sprawy podatkowej, wskazał okoliczności, które – zdaniem organu – świadczą o tym, że wszczęcie postepowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego. Zacytował też obszerne fragmenty wyroku Sądu Okręgowego w C. o sygn. akt [...], w którym co prawda skarżąca została uniewinniona, jednak z tez zawartych w uzasadnieniu wyroku wynika, że skarżąca i jej mąż nie prowadzili swej działalności z zachowaniem należytej staranności, gdyż nie wszystkie procedury związane z dokumentowaniem sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze były wzorowo przestrzegane.

Na rozprawie 17 października 2023 r. pełnomocnik strony wniósł o zawieszenie postepowania sądowego do czasu rozpoznania przez NSA skarg kasacyjnych od wyroków tut. Sądu w sprawach podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2007 r. Na wniosek pełnomocnika skarżącej Sąd dopuścił dowód z wyroku Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...], wyroku Sądu Okręgowego w C. z 9 marca 2021 r. sygn. akt [...] [...] uniewinniającego skarżącą oraz dowód z akt oskarżenia skarżącej sygn. akt [...].

Pismem z 25 października 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Prokuratury Okręgowej w C. z 25 maja 20217 r. umarzającego śledztwo w sprawie przeciwko skarżącej sygn. [...]. Dokument ten nie został jednak dołączony do ww. pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1558/15, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1939/13. Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że Sąd nie może formułować ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego, procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania określonego aktu. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (zob. wyrok WSA z 9 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 598/17, Lex nr 2403827). Pojęcie wykładni prawa należy rozumieć również jako wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, więc przesądzenia, że ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny jest prawidłowy (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 2019/17, Lex nr 2494616). Ponadto moc wiążąca wyroku oznacza, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Odnosi się to zarówno do wykładni prawa, jego zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym, jak również oceny tego stanu (zob. wyrok NSA z 20 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2370/18, Lex nr 2571956).

Na wstępie Sąd rozważył zarzut przedawnienia, jako że w sytuacji, gdyby był on zasadny, zbędna byłaby analiza pozostałych zarzutów skargi, a decyzja organu podatkowego musiałaby być uchylona. Sąd doszedł jednak do przekonania, że nie jest on uzasadniony.

Zarzut ten skarżąca podnosiła w kilku aspektach: twierdziła, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego nie mogło odnieść skutku w postaci zawieszenia z uwagi na fakt, że nie zawierało informacji o tym, że przedawnienie nie nastąpi z uwagi na zawieszenie biegu terminu i podnosiła, że wszczęcie tego postępowania miało charakter instrumentalny. Twierdziła także, że zarzuty te nie były przedmiotem orzeczenia NSA z 5 października 2017 r., zatem nie są objęte res iudicata.

Zarzutów tych Sąd nie podzielił.

Wyjaśniając powyższe, wskazać należy, że w uchylonym wyrokiem NSA wyroku tut. Sądu o sygn. akt III SA/Gl 1939/13 Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania. Jakkolwiek NSA w swym wyroku wprost nie zawarł rozważań dot. przedawnienia, to jednak zauważyć należy, że uchylając zarówno wyrok WSA, jak i zaskarżoną decyzję nie umorzył jednak postępowania, co mógłby uczynić, gdyby uznał, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, a postępowanie podatkowe stało się wobec tego bezprzedmiotowe. Wręcz przeciwnie: stwierdził, że "organ podatkowy ponownie rozpoznając sprawę oceni, czy zakwestionowane oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego spełniają wymogi ustawowe. W takiej sytuacji należy dyskwalifikować tylko te, które faktycznie uniemożliwiają identyfikację nabywcy, transakcji i zbadanie, czy zakupiony olej został zużyty we wskazanej ilości do celów opałowych."

Prowadzenie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w sytuacji przedawnienia zobowiązania podatkowego byłoby oczywiście bezcelowe. Zatem mimo, że w tej sprawie NSA nie stwierdził wprost, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu, to pośrednio takie właśnie stanowisko wyraził.

Z powyższego – wbrew zarzutowi strony - wynika, że kwestia przedawnienia w kontekście skuteczności zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego została już prawomocnie osądzona, co wskazuje na bezzasadność odnoszących się do tego zarzutów, w tym z pkt 1 skargi i 1 z pisma z 30 czerwca 2021 r.

Nie można też zapominać, że w szeregu innych wyroków wydanych w sprawie skarżącej NSA wprost wskazał, że do przedawnienia zobowiązań nie doszło.

Tytułem przykładu można powołać wyrok o sygn. akt I GSK 1521/15 dot. decyzji za marzec 2007r., w którym NSA stwierdził, że "z treści znajdującego się w aktach podatkowych postanowienia o wszczęciu śledztwa z dnia 6 listopada 2012 r. wydanego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego wynika, iż wszczęto w tym dniu śledztwo w sprawie o popełnienie przestępstwa skarbowego polegającego na uchylaniu się od opodatkowania w okresie od stycznia 2007 r. do lutego 2008 r. w związku z działalnością S przez niezłożenie właściwemu organowi podatkowemu – Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. deklaracji AKC-3, dotyczących sprzedaży [...] litrów oleju opałowego, przez co narażono budżet Państwa na uszczuplenie podatku akcyzowego w kwocie 3.394.538 zł, tj. o przestępstwo skarbowe, określone w art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. Powyższe wskazuje więc, że wszczęte postępowanie karnoskarbowe związane jest bezpośrednio z zobowiązaniem podatkowym, którego dotyczy wydana w rozpoznawanej sprawie decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za marzec 2007 r.

Z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy wynika ponadto, że skarżąca w dniu 15 listopada 2012 r., tj. przed upływem terminu określonego w art. 70 § 1 O.p., została poinformowana pismem z 13 listopada 2022 r. o wszczęciu ww. postępowania karnego skarbowego, którego dotyczyło ww. postanowienie. Analogiczne powiadomienie 19 listopada 2012 r. otrzymał także pełnomocnik strony, a faktu otrzymania tych pism pełnomocnik strony nie kwestionuje, formułując jedynie zarzuty w stosunku do skutku, jaki pisma te wywołały.

Ten stan faktyczny wynikający z wyżej powołanych dowodów nie został w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowany w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zatem jest wiążący co do oceny, czy prawidłowo zastosowano w sprawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p."

Jakkolwiek Sąd orzekający w sprawie niniejszej ma świadomość, że poglądy wyrażone w innych sprawach strony nie wiążą w sprawie niniejszej, to przecież skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia we wszystkich sprawach skarżącej wiązany jest z tym samym pismem organu z 13 listopada 2012 r. i trudno racjonalnie założyć, że w przypadku jednych miesięcy doszło na jego podstawie do zawieszenia, a w innych nie.

Natomiast z treści postanowienia wydanego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego o wszczęciu śledztwa z 6 listopada 2012 r. wynika, iż wydano je w sprawie o popełnienie przestępstwa skarbowego polegającego na uchylaniu się od opodatkowania w okresie od stycznia 2007 r. (podkr. Sądu) do lutego 2008 r. w związku z działalnością S przez niezłożenie właściwemu organowi podatkowemu – Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. deklaracji AKC-3, dotyczących sprzedaży [...] litrów oleju opałowego, przez co narażono budżet Państwa na uszczuplenie podatku akcyzowego w kwocie 3.394.538 zł, tj. o przestępstwo skarbowe, określone w art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.

Z powyższego jasno wynika, że to postępowanie karne skarbowe związane jest bezpośrednio z zobowiązaniem w podatku akcyzowym za luty 2007 r., a więc tym, którego dotyczy zaskarżona decyzja.

Odnosząc powyższy stan faktyczny do regulacji prawnych i ustosunkowując się jednocześnie do zarzutu strony, jakoby zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego nie wywołało skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia wobec nie zawarcia w nim informacji, że taki skutek wywiera wszczęcie tego postępowania przypomnieć należy, że art. 70c O.p. w brzmieniu: "Organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia",

- został dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2013 r. (Dz. U.

z 2013 r., poz.1149) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 15 października 2013 r. Oznacza to, że wszedł w życie prawie rok po dniu, w którym organ dokonywał stosownego zawiadomienia podatniczki. Nie sposób więc stawiać organowi zarzutu, że treść zawiadomienia nie w pełni odpowiadała wymogom przepisu, który wszedł w życie rok później. Nie ulega natomiast wątpliwości, że skarżąca miała pełną świadomość czego dotyczy wszczęte postępowanie, tj. jakich zobowiązań, w jakim podatku i za jakie okresy. Odnośnie tego, że nie została poinformowana o tym, że przedawnienie nie nastąpi, zauważyć przyjdzie, że wówczas żaden przepis prawa obowiązku takiego na organ nie nakładał. Po wtóre, odwołać się należy do tezy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. P 30/11 stwierdzającego niekonstytucyjność art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w określonym w nim zakresie. W tezie tego wyroku, Trybunał Konstytucyjny stwierdził mianowicie, że "Art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu (pogrubienie Sądu) podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Oznacza to, że Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności omawianego przepisu upatrywał nie w niewiedzy podatnika co do skutku wszczęcia postępowania karnego skarbowego (bo ten wynika wprost z przepisów prawa i powinien być znany każdemu), lecz o fakcie wszczęcia takiego postępowania, której to świadomości podatnik może nie mieć, jako że początkowo postępowanie toczy się w sprawie, a nie przeciwko osobie.

Po trzecie wreszcie system prawa opiera się na założeniu, że treść przepisów jest powszechnie znana, co wyraża się w paremii ignorantia iuris nocet. Zasadniczo nikt nie może się uchylić od negatywnych dla siebie skutków tylko przez to, że powoła się na nieznajomość prawa. Odnośnie powyższego zauważyć należy, że skarżąca jest podmiotem profesjonalnym, prowadziła działalność gospodarczą od wielu lat, zatrudniała pracowników zajmujących się sprawami podatkowymi firmy i posiadała profesjonalnego pełnomocnika, któremu również pismo zawiadamiające o wszczęciu postępowania karnego skarbowego zostało doręczone. Nie można więc racjonalnie założyć, że nie miała świadomości skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jaki został spowodowany przez wszczęcie postępowania karnego skarbowego, a o tym fakcie została poinformowana skutecznie.

Natomiast fakt, że zawiadomienie nie w pełni pokrywa się z treścią interpretacji ogólnej Ministra Finansów nie czyli go bezskutecznym. Interpretacja taka nie jest bowiem źródłem prawa, zatem nawet sprzeczność zawiadomienia z nią pozostaje bez wpływu na ocenę legalności decyzji. Z drugiej strony stwierdzić trzeba, że zakres informacji, jakie zawarte zostały w zawiadomieniu organu jest nawet szerszy, niż w powołanej interpretacji.

Jedynym aspektem dotyczącym przedawnienia, o którym istotnie Naczelny Sąd Administracyjny nie wypowiedział się w cyt. wyroku jest zagadnienie instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego.

Rozważając kwestię przedawnienia w tym kontekście przypomnieć należy, że 24 maja 2021r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę o sygn. I FPS 1/21, w której stwierdził, że "W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 1 – 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325) mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji."

W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że w chwili obecnej ukształtowały się dwie linie w odmienny sposób odnoszące się do zakresu kontroli stosowania art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowych.

Według linii starszej i do niedawna dominującej sądy administracyjne, kontrolując zastosowanie unormowania wyprowadzonego z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p., nie mają podstaw prawnych do weryfikacji zasadności i momentu wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, gdyż wykraczałoby to poza zakres ich kognicji. Zgodnie z tym przepisem oceniane są jedynie skutki prawnopodatkowe czynności podjętych w takim postępowaniu, a nie ich zasadność czy prawidłowość.

Jednak według przeciwnego poglądu prezentowanego szerzej w najnowszym orzecznictwie kontrola zgodności z prawem zastosowania przez organy podatkowe art. 70 § 6 pkt 1 O.p. powinna obejmować także ocenę czy nie doszło do instrumentalnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego poprzez sztuczne wykorzystanie instytucji wszczęcia postępowania karnego skarbowego.

NSA wskazał zatem, że Sądy administracyjne pierwszej instancji w ramach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. mają obowiązek badać czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Dopiero bowiem w świetle wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy podatkowej, związanych najczęściej ze zbliżającym się upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podejmowanymi wcześniej w postępowaniu podatkowym czynnościami dowodowymi i aktywnością prowadzącego je organu podatkowego, można ustalić czy instytucji wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie wykorzystano jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taki wniosek może potwierdzić fakt wszczęcia tego postępowania w sytuacji, gdy z oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. art. 1 k.k.s.) lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych, wymienionych w art. 17 § 1 k.p.k., jasne jest już w momencie wydania postanowienia, że cele postępowania karnego skarbowego nie będą mogły być zrealizowane. O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że na fikcyjny charakter takiego postępowania może wskazywać jego wszczęcie na krótko przed przedawnieniem zobowiązania.

Odnosząc powyższe rozważania NSA do stanu faktycznego sprawy Sąd stwierdził, że istotnie wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło 6 listopada 2012 r., a więc mniej niż 2 miesiące przed upływem terminu przedawnienia. Nie jest to jednak wystarczające dla uznania, że wszczęcie takie istotnie miało instrumentalny charakter. Konieczne jest powiazanie tej przesłanki z innymi okolicznościami sprawy, które analizowane łącznie mogą potwierdzić lub obalić tezę o instrumentalnym charakterze wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Drugim elementem wskazującym na przedmiotowe zastosowanie postępowania karnego skarbowego – w ocenie NSA - jest brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po jego wszczęciu.

W tym zakresie Sąd zauważa, że wobec strony było prowadzone postępowanie karne, które toczyło się przez kilka lat, zgromadzono w jego toku obszerny materiał dowodowy łącznie z zeznaniami wielu świadków i opinią biegłego grafologa, prokurator objął skarżącą aktem oskarżenia, a w pierwszej instancji zapadł wyrok skazujący. Okoliczności te wskazują, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało charakter jak najbardziej realny. To, że finalnie wyrokiem Sądu Okręgowego skarżąca została uznana za niewinną zarzucanych jej czynów nie zmienia faktu, że podstawę tego uniewinnienia stanowią ustalenia będące wynikiem długotrwałego postępowania i w oparciu o zgromadzone w jego toku dowody.

Pełnomocnik strony skarżącej jako okoliczności świadczące o instrumentalnym wszczęciu postępowania karnego skarbowego w piśmie procesowym z 30 listopada 2021 r. wskazał:

- wszczęcie postępowania niecałe 2 miesiące przed przedawnieniem,

- objęcie aktem oskarżenia tylko 3 oświadczeń dot. 2 miesięcy,

- różnicę uszczuplonego podatku wynikającą z aktu oskarżenia a kwotą decyzji wymiarowej,

- wyrok uniewinniający.

Z przytoczonych przez pełnomocnika okoliczności Sąd wywiódł wnioski wręcz przeciwne niż on. To, że w sprawie prokurator wystąpił z aktem oskarżenia, nawet w zakresie węższym niż w postanowieniu o wszczęciu postępowania, wyklucza – zdaniem Sądu – zarzut fikcyjności wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Wszak w dacie wszczęcia nie jest potwierdzony ani fakt popełnienia przestępstwa ani jego sprawca, a postępowanie służy dopiero ustaleniu tych okoliczności. Z drugiej strony nie jest tak, że gdy akt oskarżenia nie zostanie wniesiony, jest to równoznaczne z potwierdzeniem tego zarzutu. W cytowanej uchwale NSA zwrócił bowiem uwagę nie na wynik postępowania przygotowawczego, lecz na realną aktywność organów tego postępowania po jego wszczęciu, a która w przedmiotowej sprawie jest bezsporna.

Prowadzi to do konkluzji, że w przedmiotowym stanie faktycznym, wszczęcie postępowania karnego skarbowego nakierowane było na realizację celów tego postępowania takich jak zbieranie dowodów i wykrycie sprawców przestępstwa, a nie na osiągnięcie skutku w zakresie zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co wyklucza to tezę o jego instrumentalnym charakterze.

Świadczy to, że zarzuty dotyczące tej kwestii są nieuzasadnione.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać przyjdzie, że stawki podatku akcyzowego na oleje opałowe określa art. 65 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 29, poz. 257). Stosownie do niego:

Ust. 1. Stawka akcyzy na paliwa silnikowe wynosi 2.000 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu, na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe 233 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu, na ciężkie oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe 60 zł od 1.000 kilogramów gotowego wyrobu, a na gaz płynny i metan używany do napędu pojazdów samochodowych 700 zł od 1.000 kilogramów gotowego wyrobu.

Ust. 1a. W przypadku użycia olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności wymogów w zakresie prawidłowego znakowania i barwienia, użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem, a także sprzedaży ich za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych, stawka akcyzy wynosi:

1) dla olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe - 2.000 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu;

2) dla ciężkich olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe - 1.800 zł od 1.000 kilogramów gotowego wyrobu.

Ust. 2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, obniżać stawki akcyzy określone w ust. 1 oraz różnicować je w zależności od rodzaju wyrobu, a także określać warunki ich stosowania.

W wykonaniu tej delegacji ustawowej, Minister Finansów wydał rozporządzenie z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 87, poz. 825).

Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia:

1. Podatnik sprzedający wyroby wymienione w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia lub w poz. 1 pkt 3 lit. b i lit. c tiret pierwsze załącznika nr 2 do rozporządzenia jest obowiązany w przypadku tej sprzedaży:

1) osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą - do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów, uprawniającym do stosowania stawek wymienionych w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia; oświadczenie może być złożone w wystawianej fakturze VAT, a jeżeli jest składane odrębnie, powinno zawierać dane dotyczące nabywcy, datę złożenia tego oświadczenia oraz powinno być dołączone do kopii faktury VAT;

2) osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania od nabywcy oświadczenia stwierdzającego, iż nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe; oświadczenie to powinno być dołączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę wystawienia dokumentu, potwierdzającego tę sprzedaż.

2. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, powinno zawierać co najmniej:

1) imię i nazwisko nabywcy, PESEL i NIP;

2) adres zamieszkania nabywcy;

3) określenie ilości nabywanego oleju opałowego;

4) określenie ilości posiadanych urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu), gdzie znajdują się urządzenia, jeżeli jest ono inne niż adres wymieniony w pkt 2;

5) wskazanie rodzaju i typu urządzeń grzewczych;

6) datę i miejsce wystawienia oświadczenia oraz podpis składającego

oświadczenie.

Początkowo wykładnia cytowanych przepisów była bardzo ścisła. Sądy administracyjne uznawały, że brak w momencie powstania obowiązku podatkowego w akcyzie oświadczenia nabywcy o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, spełniającego wymagane przepisami prawa warunki powoduje, że nie zostaje spełniona przesłanka umożliwiająca podatnikowi zastosowanie preferencyjnej stawki podatku. Następnie została ona jednak złagodzona na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2016 r. o sygn. akt SK 7/15, z którego wynika, że domniemanie przeznaczenia i użycia oleju opałowego na cele opałowe wyklucza dopiero przyjęcie przez sprzedawcę oświadczeń, których treść nie pozwala na identyfikację nabywcy. Wg TK przy badaniu oświadczeń konieczne jest rozważenie, jaki jest skutek konkretnego braku formalnego i dyskwalifikować należy tylko te oświadczenia, których braki uniemożliwiają identyfikację nabywcy lub transakcji.

Dlatego w przedmiotowej sprawie NSA w swym wyroku stwierdził, że treść oświadczeń nabywców oleju opałowego powinna być poddana kontroli, przede wszystkim pod kątem ich przydatności dla ustalenia poszukiwanej konkretnej informacji, kto i w jakim celu nabył olej opałowy, aby w dalszej kolejności ustalić kwestię zasadniczą, tj. czy olej opałowy został przeznaczony na cele opałowe. Złożenie oświadczenia, które spełnia wskazaną funkcję, jest warunkiem skorzystania z preferencyjnej stawki podatku akcyzowego. Przy takiej interpretacji wskazanych przepisów niektóre nieprawidłowości oświadczenia, które nie niweczą wskazanej funkcji (zapobieżenie nadużyciom w zakresie sprzedaży oleju opałowego), nie mogą wpływać na utratę preferencji podatkowej. Takie oświadczenie, jeżeli pozwala na łatwą identyfikację rzeczywistego nabywcy oraz urządzenia grzewczego w powiązaniu z konkretną transakcją, należy ocenić jako odpowiadające wymogom".

W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, że postanowieniem z 9 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec skarżącej w sprawie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2007 r. W trakcie tego postępowania organ uzyskał pisemne zeznania w sprawie faktu zakupu oleju opałowego, od nabywców wykazanych w oświadczeniach; przeprowadził analizę danych personalnych z wykorzystaniem prowadzonego w formie elektronicznej Wojewódzkiego Zbioru Meldunkowego (woj. [...]) oraz Systemu Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników; dokonał konfrontacji danych adresowych z oświadczeń z ewidencjami prowadzonymi przez urzędy gminy i urzędy wojewódzkie; przeprowadził czynności sprawdzające u kontrahentów strony wykonujących działalność gospodarczą; przesłuchał osoby wskazane na oświadczeniach, jako nabywcy oleju opałowego; wezwał osoby, których dane widniały na oświadczeniach, do złożenia wyjaśnień w kwestii zakupu oleju opałowego od skarżącej. Niezależnie od powyższego przesłuchano w charakterze świadka, niektóre osoby kupujące olej opałowy. O fakcie tym informowano stronę zapewniając jej czynny udział w prowadzonym postępowaniu.

Postanowieniem z 21 września 2012 r. włączono do akt przedmiotowego postępowania materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym skarbowym nr [...] w postaci zeznań kierowców zatrudnionych w firmie skarżącej. Zeznania dotyczyły zasad i sposobu sprzedaży oleju opałowego, w szczególności okoliczności uzyskiwania oświadczeń o jego przeznaczeniu oraz weryfikacji danych w nich zawartych. Kierowcy zeznali, że nie weryfikowali danych nabywcy wskazanych w oświadczeniu z dokumentem tożsamości w okresie całej sprzedaży, tylko od jesieni 2007 r. (jak zeznał kierowca G. L.). Przyjmowali oni oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego niezawierające wszystkich wymaganych elementów. Uzupełnienia treści oświadczeń, głównie numerów NIP i PESEL, dokonywano w późniejszym terminie (post factum). Pięciu przesłuchanych kierowców zeznało, że nie wystawiali faktur VAT ani paragonów na sprzedany towar, pomimo posiadania pieczęci "Upoważniony do wystawiania faktur VAT". Jedynie kiedy kupujący tego zażądał oraz w przypadku dostaw dla podmiotów gospodarczych, wystawiali dokumenty WZ, w których zawierali informacje o ilości i cenie sprzedanego oleju. Nie dysponowali oni przenośną kasą fiskalną, tym samym paragony oraz faktury wystawiano w siedzibie firmy, po powrocie kierowców do bazy. Wtedy również następowało rozliczanie pieniędzy oraz przekazanie wypełnionych oświadczeń o przeznaczeniu oleju do celów opałowych. Kierowcy nie żądali numerów NIP i PESEL. Zeznania kierowców zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniach decyzji obu organów.

W trakcie ponownie prowadzonego postępowania (po wyroku NSA z 5 października 2017 r.) organ pierwszoinstancyjny zwrócił się do Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą Komendy Powiatowej Policji w L. z prośbą o przekazanie zabezpieczonych dokumentów firmy skarżącej w postaci m. in.: oświadczeń i paragonów, faktur sprzedaży i zakupu oleju opałowego za okres od stycznia do maja 2007 r. oraz od sierpnia 2007 r. do lutego 2008 r. Zwrócił się też z zapytaniem do Prokuratora Wydziału [...] Śledczego Prokuratury Okręgowej w C. czy prowadzone śledztwo zostało zakończone skierowaniem aktu oskarżenia do sądu. Jednocześnie wniesiono o wyrażenie zgody na wykorzystanie w prowadzonych postępowaniach podatkowych opinii biegłych z zakresu pisma ręcznego, dotyczących oświadczeń nabywców oleju opałowego za miesiące od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. oraz od sierpnia 2007 r. do lutego 2008 r.

Następnie postanowieniem z 8 lipca 2020 r. włączono do postępowania opinie biegłych z zakresu pisma ręcznego oraz protokoły z przesłuchań w charakterze świadków - nabywców oleju opałowego - zebrane w toku prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. sprawy o sygnaturze [...] dot. M. G. i innych.

Pozyskane w ten sposób dowody wraz z uprzednio zgromadzonym materiałem dowodowym zostały ocenione przez organy w wydanych decyzjach.

Przede wszystkim działając zgodnie z zasadą dubio pro tributario, organ rozstrzygnął wszystkie wątpliwości na korzyść strony. Organ uznał, że olej opałowy został zakupiony w celach opałowych: w przypadku transakcji sprzedaży z zawyżoną ilością, gdy nabywcy potwierdzili fakt zakupu oleju oraz przeznaczenia do celów grzewczych, ale zakwestionowali ilość nabytego oleju, przy czym wskazali rzeczywistą ilość zakupionego oleju lub maksymalną ilość jaką mogli jednorazowo zakupić oraz gdy potwierdzony został zakup oleju opałowego od strony, jednakże kupujący nie pamiętają dokładnych dat transakcji jak i ilości zakupionego paliwa, bądź też stwierdzone uchybienia pozwalają na uznanie, że zakupiony olej został zużyty na cele grzewcze.

Zatem podnoszone w pkt 2 petitum skargi zarzuty okazały się bezzasadne.

W wyniku oceny zgromadzonego obszernego materiału dowodowego prawidłowo organ zakwestionował 29 oświadczenia opisane szczegółowo w tabeli na str. 22-28 zaskarżonej decyzji.

1. P. M. – wada oświadczenia polega nie tylko na niewskazaniu typu urządzenia grzewczego. Podczas dwukrotnych przesłuchań świadek zeznał, że oświadczenie nie zostało podpisane przez niego. Stwierdził także, że nie kupował oleju w okresie od stycznia 2017 r. do lutego 2008 r. Nigdy też nie kupował oleju w ilości większej niż [...] l. Organ nie miał więc podstaw do uznania tego oświadczenia za prawidłowe.

2. G. K. – na oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Podczas dwukrotnych przesłuchań świadek zeznał, że oświadczenie nie zostało podpisane oraz wypełnione przez niego. Organ nie miał więc podstaw do uznania tego oświadczenia za prawidłowe.

3. M. I. - na oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego, brak również numeru NIP. Świadek zeznała, że olej kupowała tylko w okresie letnim, nie zimowym. Nadto nie mogła kupić jednorazowo wskazanej ilości paliwa (tj. 1790 l) bowiem posiada zbiornik o pojemności [...] l. Nie podpisała również oświadczenia. Organ nie miał więc podstaw do uznania tego oświadczenia za prawidłowe.

4. M. K. - na oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Świadek zeznała, że nie mogła kupić jednorazowo wskazanej ilości paliwa (tj. [...] l) bowiem posiada zbiornik o pojemności [...] l i nigdy nie kupowała jednorazowo więcej niż [...] l. Zeznała, że oświadczenie nie zostało przez nią podpisane, ani też przez członka rodziny. Organ nie miał więc podstaw do uznania tego oświadczenia za prawidłowe.

5. P. A. - na oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Zaprzeczył, żeby dokonywał zakupu w lutym 2007 r., nie podpisywał również oświadczenia. Potwierdził natomiast zakup dokonany w marcu 2007 r. i oświadczenie dotyczące tego zakupu podpisał.

6. K.S. – w oświadczeniu brak było nr NIP oraz PESEL, a pod wskazanym adresem nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

7. K. S. - numery NIP i PESEL nie należą do nabywcy, a pod wskazanym adresem nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

8. P. A. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również typu urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem, jak i w miejscowości P. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

9. W. A. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również typu urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem adresat nieznany, również w miejscowości P. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

10. S. W. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również typu urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem adresat nieznany, również w miejscowości S. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

11. K. A. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem, jak i w M. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

12. G. B. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem, jak i w miejscowości S. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

13. M. S. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Z adnotacji na kopercie wynika, że zarówno adres jak i adresat są nieznani, a w miejscowości S. nie ma ul. [...].

14. O. A. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również typu urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem, jak i w miejscowości R. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

15. K. A. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również typu urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem nie było zameldowanej osoby o tym imieniu i nazwisku. W trakcie przesłuchania świadek ten zeznał, że nigdy nie kupował oleju opałowego, nie posiada też żadnych urządzeń na olej opałowy, nie zamieszkuje też pod podanym w oświadczeniu adresie.

16. K. Z. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem, jak i w miejscowości P. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

17. B. A. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego. Pod wskazanym adresem, jak i w miejscowości Z. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

18. G. P. - w oświadczeniu brak było miejsca jego wystawienia, nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego.

Z adnotacji na kopercie wynika, że pod wskazanym adresem adresat jest nieznany.

19. S. T. - w oświadczeniu brak było nr NIP i nr PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego. Z adnotacji na kopercie wynika, że pod wskazanym adresem adresat jest nieznany, również w miejscowości S. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku.

20. K. A. - oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Adres podany na oświadczeniu był nieprawidłowy.

21. K. K.- w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego. Zarówno pod wskazanym adresem jak i w miejscowości I. nie była zameldowana osoba o tym imieniu i nazwisku, w miejscowości tej brak również ul. [...].

22. P. J. - w oświadczeniu brak było nr NIP i PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego na oświadczeniu. Świadek zeznał, że nigdy nie kupował oleju w ilości większej niż [...] l, bo taką pojemność ma jego zbiornik na olej (w oświadczeniu wskazano [...] l), a cyfra 1 do ilości [...] litrów została dopisana. Organ uznał [...] l.

23. G. W. - w oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Kupujący potwierdził zakup oleju oraz zeznał, że oświadczenie podpisała jego żona. Nie zgodził się z podaną w oświadczeniu ilością zakupionego oleju. Początkowo kupujący wskazywał ilość ok [...] l, podczas kolejnego przesłuchania ok [...] l. Organ uznał [...] l.

24. K. J. - w oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Świadek potwierdziła zakup oleju, ale nie w ilości [...] l jak wynika z oświadczenia ale [...] l, co wynikało z przyczyn finansowych. Uznano [...] l.

25. T. S. - w oświadczeniu nie wskazano typu urządzenia grzewczego, numer PESEL był natomiast nieprawidłowy. Świadek potwierdził zakup oleju w lutym 2007 r. jednakże nie w ilości [...] jak wynika z oświadczenia, ale maksymalnie [...] l, gdyż zbiornik o takiej pojemności posiada. Olej wykorzystał do suszenia zboża. Organ uznał [...] l.

26. S. S. - w oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Świadek potwierdził zakup oleju, ale nie w ilości wskazanej w oświadczeniu tj. [...] l, bowiem posiada on zbiornik o pojemności [...] l. Organ uznał [...] l. W oświadczeniu wskazano inny typ pieca i błędny adres.

27. P. J. - w oświadczeniu brak było nr PESEL. Nie wskazano również rodzaju urządzenia grzewczego na oświadczeniu. Świadek zeznał, że jednorazowo kupował ok [...] l oleju, maksymalnie [...] l, ponieważ posiada zbiornik o pojemności [...] l. Cyfra 1 została dopisana do ilości [...] l. Organ uznał [...] l.

28. S. Z. - w oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego. Świadek potwierdził zakup oleju w lutym 2007 r. ale w ilości mniejszej niż [...] l. Nigdy nie kupował jednorazowo ilości większej niż [...] l. Osobiście wypisał dane osobowe na oświadczeniu, typ urządzenia oraz złożył podpis. Organ uznał [...] l.

29. O. J. - w oświadczeniu nie wskazano rodzaju urządzenia grzewczego oraz wpisano nieprawidłowy adres. Świadek potwierdził zakup oleju w lutym 2007 r. jednakże w ilości nie więcej niż [...] l, a nie [...] l jak wynika z oświadczenia. Zbiornik, który posiada ma pojemność [...] l. Organ uznał [...] l.

Oceniając stanowisko organu co do złożonych oświadczeń i ilości oleju, Sąd stwierdził, że jest ono prawidłowe, co wynika z wyżej omówionego zestawienia.

Oświadczenie te można bowiem podzielić na kilka grup w zależności od wady, jaką są obarczone.

Odnośnie tej licznej grupy oświadczeń, która pochodzi od osób nieustalonych, co do których brak było numerów NIP i PESEL, adresaci byli nieznani w miejscu rzekomego zamieszkania lub niezameldowani w danej miejscowości w ogóle, podany adres (ulica o danej nazwie) nie istniał w danej miejscowości np. oświadczenia pod poz. 8-14, oczywistym jest, że takie oświadczenia faktycznie uniemożliwiają identyfikację nabywców i celu nabycia. Potwierdza to tezę o konieczności ich odrzucenia.

Istnieją też osoby, które są zidentyfikowane, ale zaprzeczyły zakupowi, a nawet posiadaniu urządzenia grzewczego (poz. 15). W takim razie, skoro nie posiadały urządzeń grzewczych, nie mogły zużyć w nich oleju na cele grzewcze.

Kolejną grupę stanowią oświadczenia osób, które potwierdziły zakup pewnej ilości, ale mniejszej, niż wynika to z oświadczeń. Tu również prawidłowe było działanie organu, który przyjął, że paliwo to może korzystać ze stawki preferencyjnej, ale tylko w przyznanej części. Osoby te przekonująco wyjaśniły, dlaczego nie mogły zakupić ilości wykazanej w oświadczeniu: nie kupowały tak dużo jednocześnie, nie miały dość dużego zbiornika, tak np. oświadczenie z pozycji 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28. Zeznania te znajdują potwierdzenie w zeznaniach kierowców, którzy oświadczyli, że czasami odbierali od nabywców tylko podpisane druki, a ich treść uzupełniali sami. Okoliczności te potwierdzają tezę organu o nierzetelności oświadczeń. Zatem dotyczące ich zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

Odnośnie zgodności zeznań świadków z prawdą, Sąd stanął na stanowisku, że nie można racjonalnie dopuścić założenia, że gołosłownymi twierdzeniami strona może podważyć przeprowadzone dowody, w tym zeznania tożsamej treści składane kilkakrotnie. Faktem jest, że ciężar dowodu obciąża organ podatkowy, ale podatnik nie jest zwolniony z obowiązku współdziałania w ustalaniu stanu faktycznego. Jeśli organ ustalił ten stan przy pomocy wielu różnych dowodów, to strona nie może się ograniczyć jedynie do ich kontestowania, ale winna je skutecznie podważyć oferując przeciwdowody, czego skarżąca nie uczyniła. Jeśli strona twierdzi, że nie ma zbiornika o określonej pojemności albo urządzenia grzewczego, to z jakiego powodu organ miałby takie oświadczenie uznać za niewiarygodne?

Wreszcie zauważyć przyjdzie, że skala ujawnionych nieprawidłowości podważa takie stanowisko skarżącej. Kwestionowane oświadczenia nie mają bowiem charakteru incydentalnego. Trudno zaś zakładać, że znaczna część kontrahentów (29 w skali lutego 2007 r.) dopuszczała się nieprawidłowości na szkodę strony zwłaszcza w sytuacji, gdy ona sama ujęła w dokumentacji firmy oświadczenia nie zawierające nr NIP i Pesel, przez co nie można jednoznacznie stwierdzić, czy osoby widniejące na nich jako kupujący paliwo w ogóle istnieją, a braki te były widoczne na pierwszy rzut oka już w dacie ich dostarczenia do firmy skarżącej przez kierowców czyli w dniu dostawy lub w dniu następnym. Ponadto część rzekomych nabywców była nieznana w miejscu wskazanego w oświadczeniu zamieszkania albo podane adresy nie istniały.

Nawet jeśli w badanym miesiącu nie stwierdzono wprost przypadku sfałszowania podpisu osoby składającej oświadczenie, to nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że podpisali je odbiorcy, a jedynie z tym, że nie wiadomo, kto taki podpis złożył, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie wiadomo, czy część osób ujawnionych jako nabywcy w ogóle istnieje, a część nie rozpoznaje podpisu będącego rzekomo ich własnym.

Wszystkie powołane wyżej okoliczności prowadzą Sąd do wniosku, że organ prawidłowo ocenił oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe i zadośćuczynił wskazaniom zawartym w wyroku NSA odrzucając jedynie te oświadczenia, które faktycznie uniemożliwiały identyfikację nabywcy, transakcji i zbadanie czy olej został zużyty we wskazanej ilości do celów opałowych. Natomiast w przypadkach, gdy oświadczenia dotknięte były wadami, w tym także gdy brak było oznaczenia typu lub rodzaju urządzenia grzewczego albo gdy nabywca kwestionował swój podpis, ale przyznawał, że kupił jakąś ilość oleju, to mimo braków takich oświadczeń były one przyjmowane w zakresie potwierdzonej ilości na korzyść strony, np. poz. 22-29.

Prawidłowo zatem organ ocenił te oświadczenia z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdyskwalifikował tylko te, odnośnie których potencjalni nabywcy zaprzeczyli, że dokonali zakupu oleju opałowego lub też wykluczyli, że dokonali zakupu oleju opałowego zgodnie ze wskazanymi oświadczeniami lub w terminie widniejącym na oświadczeniu. Świadkowie zeznali, że nie podpisywali i nie wypełniali oświadczeń, przypisano im błędne dane osobowe i adresowe lub dane należące do innych osób. Część danych osobowych i adresowych widniejąca na oświadczeniach jest fikcyjna. Słusznie zatem organ stwierdził, że sprzedaż [...] l oleju opałowego w badanym okresie rozliczeniowym nie znajduje potwierdzenia w oświadczeniach o jego przeznaczeniu.

Ma rację również organ kwestionując oświadczenia nabywców oleju opałowego, którzy wprawdzie potwierdzili fakt jego zakupu oraz przeznaczenia do celów grzewczych, jednakże zakwestionowali ilość nabytego oleju opałowego wynikającą z treści oświadczeń oraz towarzyszących im dowodów sprzedaży. Nabywcy wskazali rzeczywistą ilość zakupionego oleju opałowego lub też maksymalną ilość jaką mogli zakupić jednorazowo we wskazanym terminie (wynikającą np. z pojemności posiadanych zbiorników).

Organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i jego oceny. Nie doszło zatem uchybienia zasadom: prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.). Stanowisko organów nie narusza także zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 O.p., gdyż punkt widzenia przyjęty w rozpatrywanej sprawie został przekonująco uzasadniony w oparciu o zgromadzone dowody. Natomiast okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie oznacza naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p.).

Nie ma również racji strona skarżąca twierdząc, że doszło do naruszenia art. 180 § 1, art. 188, art. 197 § 1 O.p. w związku z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia i art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a., kwestionując rzetelność zeznań nabywców oleju opałowego z uwagi na uzasadniony interes nabywcy, niezbadanie jakie urządzenia technicznie faktycznie posiadali nabywcy, upływ czasu wpływający na brak możliwości ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, brak przesłuchania kierowców w postępowaniu podatkowym.

Stosownie do treści art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei w myśl art. 181 O.p. dowodami mogą być materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. W myśl art. 188 O.p. żądanie strony o przeprowadzenie dowodu należy uwzględnić, jeśli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W rozpoznawanej sprawie zgodnie z art. 181 O.p. postanowieniami (opisanymi wyżej) włączono do akt sprawy dowody pozyskane w innych postępowaniach. Rację ma organ podnosząc, że nabywców oleju opałowego przesłuchano w 2012 r. w Urzędzie Celnym w C., a potem w latach 2013-2015 przez policję w trakcie śledztwa. Wszyscy świadkowie zostali pouczeni o przysługujących im prawach i obowiązkach oraz o treści art. 233 § 1 kodeksu karnego. Z kolej kwestia prowadzenia gospodarstwa rolnego jak również posiadania przez nabywców samochodów, ciągników, maszyn lub urządzeń zasilanych olejem opałowym była wyjaśniana w trakcie przesłuchań w 2012 r. w Urzędzie Celnym w C., jak również w innych urzędach. Obecna w trakcie przesłuchań skarżąca nie kwestionowała wówczas treści pytań zadawanych świadkom. W tej sytuacji kwestionowanie aktualnie zeznań świadków jest bezzasadne. Słusznie zatem uznał organ, że brak jest jakichkolwiek dowodów przeciwnych aby uznać, że nabywcy składali fałszywe zeznania. Nie zachodzi zatem konieczność prowadzenia ponownego dowodu z przesłuchania nabywców.

Słusznie też organ przywołał zeznania kierowców włączone do akt przedmiotowego postępowania postanowieniem z 21 września 2012 r. składane w postępowaniu karnym skarbowym nr [...], w dniach: 29 i 31 października 2008 r., 13, 17 i 27 listopada 2008 r. Zeznania te dotyczyły zasad i sposobu sprzedaży oleju opałowego, w szczególności okoliczności uzyskiwania oświadczeń o jego przeznaczeniu oraz weryfikacji danych w nich zawartych. Zgodzić należy się z organem, że zeznania kierowców złożone w 2008 r., tj. w najkrótszym czasie od mających miejsce zdarzeń, są najbardziej wiarygodne. Ponadto wielokrotnie przesłuchiwani kierowcy, mimo upływu czasu, składali zgodne zeznania w zakresie odbierania oświadczeń od klientów firmy i okoliczności ich późniejszego uzupełniania oraz organizacji sprzedaży oleju opałowego.

Nie można również zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącej, że w sytuacji, gdy z opinii grafologa nie wynika fakt podrobienia podpisu osoby składającej oświadczenie, informacja wskazana w rubryce "Opinia grafologa’’, że "oświadczenie jest podrobione" jest nieprawidłowa. Tym bardziej, że przepisy nie wymagały, aby oświadczenie było wypełnione własnoręcznie przez składającego oświadczenie. Ponadto świadkowi okazywano oświadczenie przed składaniem zeznań, co podważa ich wiarygodność, w sytuacji gdy składane są po upływie kilku lat od zdarzenia.

Odnośnie tego stwierdzić przyjdzie, że zarzut podrobienia odnosi się do fałszu materialnego i treści, jakie ujawnione są w oświadczeniach. W tym znaczeniu podrobione są nie tylko te oświadczenia, w których został sfałszowany podpis, ale także te, które zawierają podpis rzeczywistego nabywcy, ale po jego złożeniu doszło do uzupełnienia lub zmiany treści oświadczenia, tak jak to stało się w przypadku z poz. 28 w tabeli organu II instancji. Faktem jest, że w rubryce "Opinia grafologa", co do części oświadczeń znalazło się stwierdzenie "oświadczenie jest podrobione". Zapis znajduje się pod opinią grafologa, zatem zasadne jest stwierdzenie organu, że jest to podsumowanie przez organ podatkowy ustaleń z uwzględnieniem opinii grafologa i odnosi się do oświadczeń uzupełnianych przez osoby trzecie. Oczywistym jest, że zapis taki jest odnosi się do nierzetelnych oświadczeń, które nie mogą zostać uwzględnione z uwagi na treść art. § 4 rozporządzenia, a zatem nie uprawniają do stosowania stawek wymienionych w poz. 2 lit. a/ załącznika nr 1 do rozporządzenia. Ponadto wskazać trzeba, że organy przeprowadziły wszystkie dowody zmierzające do zidentyfikowania osób wskazanych w złożonych oświadczeniach. A w sytuacji, gdy brak było numerów NIP i PESEL albo podane numery należą do innych osób niż wymienione w oświadczeniu, to zasadnym było zakwestionowanie tego oświadczenia, nawet bez opinii grafologa. Zatem organy nie naruszyły art. 197 § 1 O.p. Tym bardziej, że strona nie podjęła żadnej inicjatywy dowodowej by wykazać, że osoby figurujące w oświadczeniach jako nabywcy oleju opałowego na cele grzewcze faktycznie zamieszkują pod adresem wskazanym w oświadczeniu bez meldunku, bądź też faktyczni nabywcy wskazali nieprawdziwe dane. Ponadto słusznie wskazał organ, że ilość stwierdzonych nieprawidłowości w tym zakresie przemawia na niekorzyść strony.

Podsumowując Sąd podziela stanowisko organów, co do zakwestionowania 29 oświadczeń i stwierdza, że organy podatkowe prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, a w oparciu o art. 191 O.p. wszechstronnie go rozważyły i oceniły.

Nie można zatem zgodzić się z zarzutami opisanymi w pkt 3 skargi oraz zarzutami wyrażonymi odnośnie oświadczeń w tabeli ujętej w piśmie procesowym strony z 16 lipca 2021 r.

Strona w pismach procesowych – powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2015 r. o sygn. akt SK 14/12 - twierdziła, że nie może ponosić odpowiedzialności podatkowej w sytuacji, gdy jest on wynikiem przestępczej działalności innych osób, o czym nie wiedziała ani nie mogła się dowiedzieć.

W powołanym wyroku TK stwierdził, że niekonstytucyjne jest "unormowanie, w którego świetle zawierające nieprawdziwe dane oświadczenie o przeznaczeniu oleju opałowego (spełniające wymogi formalne) jest utożsamiane z brakiem takiego oświadczenia, a przez to z niespełnieniem warunku skorzystania przez sprzedawcę z ulgi lub zwolnienia w zakresie podatku akcyzowego i wiąże się z koniecznością zapłaty podatku według stawki przewidzianej dla oleju napędowego. Jednocześnie Trybunał pragnie podkreślić, że niespełnienie powyższego warunku musi być konsekwencją niemożności jego zrealizowania przez podatnika sprzedającego olej opałowy, wynikającej z braku wpływu tego podatnika na to, że nabywca złożył fałszywe oświadczenie, i z niewiedzy sprzedającego o tym fakcie. Innymi słowy, konstytucyjnie niedopuszczalne jest obciążenie podatnika koniecznością poniesienia zwiększonych obciążeń podatkowych w sytuacji, gdy nieświadomie przyjął on oświadczenie o przeznaczeniu oleju opałowego zawierające nieprawdziwe dane." I dalej: " w świetle art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji składania fałszywych oświadczeń przez osoby trzecie – nabywców oleju opałowego, w przypadku gdy nie miał świadomości, że przyjmuje oświadczenie o przeznaczeniu oleju opałowego zawierające nieprawdziwe dane."

Z powyższego wynika zatem teza, że podatnik nie może ponosić odpowiedzialności za przyjęcie oświadczeń zawierających dane nieprawdziwe, ale tylko wówczas, gdy są one poprawne formalnie, a sprzedający przyjął je nieświadomie.

Odnośnie tego Sąd zauważa, że strona eksponuje jedynie pierwszą część stanowiska TK co do zwolnienia z konsekwencji podatkowych, pomijając jego część drugą, związaną z formalną poprawnością oświadczeń i ze świadomością ich nieprawidłowości. I tak, w kwestionowanych oświadczeniach brak jest numerów NIP, Pesel, rodzaju czy typu urządzenia grzewczego. Są to ich braki widoczne na pierwszy rzut oka i od razu. Można pokusić się o stwierdzenie, że w takich przypadkach strona nie miała podstaw dokonać sprzedaży z zastosowaniem preferencji podatkowych. Nadto trudno mówić, że nieświadomie przyjęła takie niepoprawne oświadczenia, skoro braki w zakresie ich treści są oczywiste.

Z powyższego Sąd wywiódł wniosek, że wyrok TK nie znajduje zastosowania do stanu faktycznego sprawy.

W tym miejscu należy się odnieść do wyroku Sądu Okręgowego z 9 marca 2021 r., w którym strona została uniewinniona od zarzutu z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i 4 § 1 k.k. Uznana została zatem za niewinną tego, że w celu użycia za autentyczny, podrabiała lub przerabiała dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używała oraz tego, że nie złożyła właściwemu organowi deklaracji AKC-3 księgując w prowadzonym podmiocie oświadczenia, które noszą cechy fałszerstw i nie spełniają wymogów rozporządzenia, wskutek czego naraziła Skarb Państwa na uszczuplenie w podatku akcyzowym.

Tym niemniej zauważyć należy, że postępowanie karne i podatkowe rządzą się odmiennymi zasadami i służą innym celom. O ile postępowanie karne służy ustaleniu i ukaraniu sprawcy czynu zabronionego, o tyle postępowanie podatkowe ma na celu doprowadzenie do określenia lub ustalenia zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. O ile w postępowaniu karnym z art. 270 § 1 k.k. konieczne jest wykazanie oskarżonemu winy i to w formie zamiaru bezpośredniego, o tyle w postępowaniu podatkowym element winy w ogóle nie jest istotny. Innymi słowy podatnik może być obciążony konsekwencjami podatkowymi nawet wówczas, gdy nie ponosi winy.

Zatem z faktu, że skarżąca została uniewinniona od zarzutu popełnienia fałszerstwa materialnego nie wynika jeszcze, że nie zostały wobec niej spełnione przesłanki do określenia zobowiązania podatkowego w innej wysokości, niż wynika to ze złożonej przez nią deklaracji podatkowej.

Na wstępie uzasadnienia wyroku (str. 23) Sąd Okręgowy wyraźnie stwierdził, że w przedsiębiorstwie strony "nie wszystkie procedury związane z dokumentowaniem sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze były wzorowo przestrzegane. (...). Zarówno oskarżona, jak i jej mąż nie przywiązywali odpowiedniej uwagi do treści (...) oświadczeń (...). Nadto nie sprawowali oni wystarczająco daleko idącego nadzoru nad podległymi im pracownikami. Jednocześnie jednak (...) owe okoliczności nie świadczą o tym, że oskarżeni zrealizowali znamiona zarzucanych im czynów zabronionych".

Z powyższego, zdaniem Sądu, wynika, że Sąd Okręgowy nie uznał, aby skarżącą dopuszczała się przestępstw. Nie oznacza to jednak automatycznie, że dopełniła wszystkich procedur, które pozwoliłyby jej uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej. Skarżąca jest podmiotem profesjonalnym, który obciąża podwyższony miernik staranności. Jej obowiązkiem jest takie zorganizowanie prowadzonej działalności, aby odbywała się ona zgodnie z warunkami określonymi prawem. Nie może zwolnić się z tego obowiązku tylko przez to, że zatrudnia pracowników i na nich ceduje określone obowiązki i kompetencje. W takim przypadku wyegzekwowanie od przedsiębiorców realizacji jakichkolwiek warunków i zasad prowadzenia działalności nie byłoby właściwie możliwe – zawsze winni niedociągnięć byliby pracownicy.

W tym miejscu można przytoczyć wyrok NSA z 10 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 191/13, gdzie Sąd stwierdził, że "wywodzenie w skardze kasacyjnej, że to personel spółki a nie spółka odpowiada za wykazane naruszenia prawa w obrocie olejem opałowym (fałszowanie oświadczeń na swego rodzaju "skalę przemysłową") i uzasadnienie tym twierdzeniem zarzutów procesowych, nie może doprowadzić do założonego skargą kasacyjną celu, bo sprzedaży wyrobu akcyzowego dokonuje spółka i tylko ona może odpowiadać za zwolnienie z obowiązku regulowania akcyzy w prawidłowej wysokości."

Zdaniem Sądu ciążący na podatniku obowiązek nadzoru może być spełniony przez wprowadzenie procedur zapewniających prawidłowe funkcjonowanie "na bieżąco" albo procedur kontrolnych – stałych lub okresowych. Zarówno wybór tych instrumentów, jak i konsekwencje ich niewłaściwego funkcjonowania zawsze obciążają przedsiębiorcę. Skarżąca najwyraźniej ten obowiązek zupełnie zaniedbała, jeśli wziąć pod uwagę okres, jaki obejmował akt oskarżenia z 26 maja 2017 r. (Od 1 września 2005 r. do 25 grudnia 2007 r.). Nie przedstawiła też żadnych dowodów przeciwnych, potwierdzających, że pomimo podjęcia działań organizacyjnych lub kontrolnych nie była w stanie zapobiec uzyskiwaniu oświadczeń nierzetelnych lub ustrzec się od uczestnictwa w oszustwie swych pracowników.

Natomiast organ II instancji w oparciu o zeznania kierowców ustalił, że nie weryfikowali oni danych nabywców wskazanych w oświadczeniach z dokumentem tożsamości, a nawet nie żądali wypełnienia wszystkich obligatoryjnych elementów oświadczeń. Zostali oni zobligowani do ich uzupełnienia dopiero po kontroli podatkowej. Trudno w takim przypadku mówić o prawidłowej organizacji działalności firmy, czy właściwym wykonywaniu nadzoru.

Odnosząc się zaś szczegółowo do zarzutów przedstawionych w kolejnych pismach procesowych strony, Sąd uznał je za bezzasadne.

Zarzuty dotyczące przedawnienia podniesione w piśmie procesowym z 30 czerwca 2021 r. oraz zarzuty przedstawione w piśmie procesowym z 16 lipca 2021 r.,

w zakresie nieprawidłowej oceny zeznań nabywców oleju opałowego, nieprawidłowej oceny zeznań kierowców, zostały już wyżej ocenione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. Natomiast z analizy zakwestionowanych oświadczeń nie wynika, aby organ wskazał, że przyczyną nierzetelności oświadczeń jest uzupełnienie przez osobę trzecią (skarżącą lub kierowców) nr NIP, PESEL lub nazwy urządzenia grzewczego. Żadne z oświadczeń nie zostało zakwestionowane tylko z tego powodu, że nr NIP lub PESEL zostały dopisane, jeśli było rzetelne czyli odzwierciedlało stan faktyczny.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty wyrażone w piśmie procesowym, że naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 O.p. nastąpiło na skutek nieprawidłowego uzasadnienia decyzji w zakresie wyjaśnienia, że postępowanie karne skarbowe nie zostało wszczęte instrumentalnie, ale do tego zagadnienia Sąd już się ustosunkował zatem zbędne jest powtarzanie przedstawionego już stanowiska. Uzupełniająco można jedynie dodać, że organ nie miał obowiązku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 10 marca 2021 r. odnieść się do uchwały NSA z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21, gdyż w dacie wydania decyzji takiej uchwały nie było. Nie miał również obowiązku odnieść się do najnowszego orzecznictwa NSA w zakresie instrumentalnego wszczęcia postępowania, gdyż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. związany był wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z 5 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1558/15.

Nie mogą również odnieść pożądanych skutków zarzuty podnoszone wobec pisma procesowego organu w zakresie wpływu czynności egzekucyjnych na przerwanie biegu terminu przedawnienia. Powoływanie się przez organ na te czynności w piśmie procesowym, nie zmienia okoliczności, że na skutek doręczenia stronie i jej pełnomocnikowi zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego 6 listopada 2012 r. doszło z tym dniem do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Nie ma zatem żadnego znaczenia fakt, że decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, będąca podstawą wystawienia tytułów wykonawczych następnie została uchylona, a w związku z tym nie wywiera ona skutków w zakresie przedawnienia. Tym bardziej nie można twierdzić - tak jak to uczynił pełnomocnik w piśmie procesowym - że owo powtórne zawiadomienie "eliminuje" z obrotu prawnego zawiadomienie z listopada 2012 r., gdyż żaden przepis takiego skutku nie przewiduje.

Nie ma racji również strona skarżąca, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do każdego z zakwestionowanych oświadczeń osobno i konkretnie, co pełnomocnik podnosił. Przeczy temu treść tabeli na str. 22-28 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie organ przedstawił swoje stanowisko odrębnie do każdego oświadczenia.

Dlatego Sąd nie podzielił stanowiska strony co do naruszenia przez organ art. 210 § 1 pkt 6 O.p. w zakresie treści uzasadnienia decyzji, a w szczególności brak konkretnego odniesienia się w treści decyzji, dlaczego uznaje poszczególne oświadczenia za podrobione mimo braku dowodu na tę okoliczność. Zarzut podrobienia oświadczeń był już zresztą wyżej przedmiotem rozważań Sądu.

Co do zarzutu obrazy art. 210 § 1 pkt 6 O.p. przypomnieć trzeba, że stosownie do jego treści, decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 210 § 1 pkt 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. "Przepis art. 210 § 4 O.p. precyzuje ustawowe wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia i nakłada na organ obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego w szczególności poprzez ustosunkowanie się do każdego dowodu zgromadzonego w sprawie, odniesienie się do argumentacji prezentowanej przez stronę (i ocenie tych elementów we wzajemnym powiązaniu), a ponadto wyjaśnienie, z jakich powodów organ uznaje określone dowody za wiarogodne, a innym takiej wiarygodności odmawia". (Tak wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 2139/18, publ.: CBOSA).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja spełnia te wymogi.

Końcowo wskazać przyjdzie, że Sąd uwzględnił wniosek dowodowy strony o przeprowadzenie dowodu z wyroku SO w C. z 9 marca 2021 r. sygn. [...] [...], który był już przedmiotem analizy Sądu w niniejszym uzasadnieniu w kontekście braku wpływu uniewinnienia skarżącej od zarzutów karnych na jej odpowiedzialność podatkową.

Przeprowadził również dowód z aktu oskarżenia [...], o co wnosił pełnomocnik strony na rozprawie 17 października 2023 r. Uznał jednak, że zarzucana niewspółmierność kwoty objętej aktem oskarżenia do kwoty określonego stronie zobowiązania nie ma wpływu na przedawnienie zobowiązania podatkowego, gdyż fakt zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynika z samego faktu wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie zobowiązania w podatku akcyzowym za luty 2007 r., a nie kwoty tego zobowiązania.

Natomiast wyrok, jaki zapadł w stosunku do kierowców strony pod sygn. akt [...] nie mógł wywrzeć skutku korzystnego dla skarżącej z powodów, o których także już była mowa, w szczególności dlatego, że nie została spełniona przesłanka wprowadzenia strony w błąd przez nabywców, czego strona nie mogła zaważyć. Przeciwnie, nawet jeśli strona została wprowadzona w błąd przez zatrudnionych pracowników, to wobec rozmiarów braków w treści oświadczeń łatwo mogła proceder ten wychwycić przy należytym sprawowaniu nadzoru, o czym zresztą była już mowa w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia. Nie może zatem skorzystać z tez płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2015 r. o sygn. akt SK 14/12, co zasadnie podniósł organ w piśmie procesowym z 10 maja 2022r. (karta 470 i nast. akt).

Co do zarzutów [...], w tym co do instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego Sąd już wyżej wykazał, że wszczęcie nie miało takiego charakteru oraz że w związku z tym doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego; także podnoszona przez [...] kwestia wpływu wyroku uniewinniającego skarżącą od zarzucanych jej czynów została wyżej omówiona.

Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.