Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 352/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art 149 § 1 pkt 1 oraz § 12, art 200, art 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 1 ust 1, art 6 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania wniosku Fundacji [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r. złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej, Fundacja [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Fundacja", "strona skarżąca"), na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej: "u.d.i.p.", zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister", "organ") o udostępnienie kopii raportu z losowania przeprowadzonego przez System Losowego Przydziału Spraw (dalej: "SLPS") dla wszystkich sądów, uwzględniającego co najmniej: imię i nazwisko sędziego, sąd oraz wydział, w którym wykonuje swoje funkcje, sygnaturę sprawy, datę losowania - od dnia wdrożenia systemu do dnia złożenia niniejszego wniosku. Fundacja wniosła o przesłanie ww. informacji na podany adres e-mail.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. organ poinformował Fundację, że zgodnie z powszechnie dostępnymi danymi statystycznymi do polskich sądów powszechnych tylko w 2018 r. wpłynęło około 15 milionów spraw.

Wskazał również, że SLPS jest aplikacją sieciową, tj. narzędziem informatycznym, dostępnym z komputerów zalogowanych do wewnętrznych sieci informatycznych w sądach powszechnych. Zadaniem aplikacji jest realizacja losowego przydziału spraw do referatów poszczególnych sędziów w sądach powszechnych.

Zasady funkcjonowania SLPS zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych.

Wniosek, który obejmuje żądanie wykonania kopi wszystkich raportów, które od początku funkcjonowania wygenerował SLPS we wszystkich sądach powszechnych, we wszystkich rodzajach spraw sądowych, a więc de facto żądanie wykonania kopii zapasowej systemu nie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Raporty stanowią "produkt" (wynik działania) narzędzia informatycznego i stanowią zapis o charakterze technicznym. Informacje techniczne natomiast nie posiadają waloru informacji publicznej.

Raporty w przeważającej mierze składają się z danych o charakterze liczbowym (m.in. ID losowania, kategoria, symbol, pozycja, wskaźnik obciążenia przed losowaniem, liczba losowa przydzielona sprawie przez SLPS). Nie zawierają objaśnień, wyjaśnienia dojścia do określonego wyniku losowania, czy wskazania metody losowania. Nie są zatem nośnikiem informacji o sprawie publicznej.

Zdaniem organu, należy odróżnić wniosek o udostępnienie kopii wszystkich raportów wygenerowanych przez SLPS (kopii bazy zapasowej systemu informatycznego) od wniosku o informację o sprawie sądowej, tj. o wynik losowania składu orzekającego w konkretnym postępowaniu. Ten ostatni dotyczy bowiem informacji mającej swoje odzwierciedlenie w aktach sądowych. O udostępnieniu tej informacji może zdecydować wyłącznie gospodarz postępowania - sąd (prezes sądu) na podstawie właściwych przepisów, co jest zależne od tego czy wnioskodawca jest stroną/uczestnikiem postępowania, czy też osobą trzecią - "obcą" dla postępowania.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Fundacja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości polegająca na nieudostępnieniu w terminie informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r. zarzucając naruszenie:

- art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że informacja objęta ww. wnioskiem w zakresie nieudostępnienia raportów prezentujących wyniki losowań obsługiwanych przez SLPS, nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ww. przepisu,

- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie w terminie informacji publicznej objętej ww. wnioskiem.

W związku z powyższymi zarzutami Fundacja wniosła o stwierdzenie, że:

- Minister dopuścił się bezczynności w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r.,

- zobowiązanie organu do załatwienia ww. wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt;

- zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżąca podniosła, że informacja objęta wnioskiem Fundacji z dnia [...] listopada 2019 r. stanowi informację publiczną a organ w świetle regulacji u.d.i.p. był zobowiązany do jej udostępnienia. Wnioskowany raport, wbrew twierdzeniu organu, nie jest informacją techniczną, ponieważ nie dotyczy kwestii technicznych związanych z działaniem programu komputerowego jako takiego, ale jest wynikiem działania tego programu, który decyzją władz przydziela sędziów do poszczególnych spraw. Zawiera zatem informacje dotyczące spraw publicznych - określenia którzy sędziowie - funkcjonariusze publiczni - otrzymali jakie sprawy, co z kolei przekłada się na funkcjonowanie samych sądów. Jest to zatem informacja "o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne" (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP).

Zdaniem strony skarżącej SLPS budził i budzi dość spore kontrowersje co do poprawności jego funkcjonowania. Z raportu z kontroli przeprowadzonej w Sądzie Okręgowym w [...] w 2018 r. wynika, że system nie działa poprawnie. Dlatego też dane ze wszystkich losowań umożliwią Fundacji analizę, czy podnoszone zarzuty mają charakter incydentalny czy systemowy, czy mają wpływ na realizację konstytucyjnego prawa do sądu i czy system rzeczywiście działa w sposób losowy, równo traktując wszystkich sędziów.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest dostęp do informacji o sprawach sądowych, lecz udostępnienie kopii aplikacji komputerowej za lata 2018 - 2019, stanowiącej narzędzie informatyczne wykorzystywane przez sądy powszechne. Z uwagi na bezprecedensowy charakter żądania, na sposób rozpatrzenia wniosku miał wpływ rzeczywisty zakres żądania, cel wytworzenia i charakter prawny żądanej informacji oraz możliwość realizacji deklarowanego przez Fundację celu pozyskania żądanej informacji, tj. weryfikacji przez Fundację poprawności wszystkich losowań/przydziałów wykonanych przez SLPS.

Zasady losowego przydziału spraw sędziom, asesorom sądowym i referendarzom sądowym we wszystkich kategoriach spraw zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych.

Kluczowym dokumentem dla właściwego funkcjonowania SLPS jest podział czynności ustalony osobno dla każdego sędziego, asesora sądowego i referendarza sądowego, co znajduje odzwierciedlenie w § 68 ust. 1-3 i § 55 Regulaminu.

Z przepisów tych wynika, że raport z losowania jest produktem finalnym bardzo złożonego procesu, który warunkują różnorodne czynniki (znane zazwyczaj wyłącznie w danym sądzie), a w związku z tym deklarowany cel pozyskania wnioskowanej informacji, tj. weryfikacja poprawności wszystkich losowań/przydziałów wykonanych przez SLPS, jest w okolicznościach niniejszej sprawy niemożliwy do osiągnięcia przez stronę skarżącą.

Organ podkreślił, że skarżąca Fundacja domaga się udostępnienia raportów ze wszystkich losowań, które przeprowadził SLPS od momentu jego uruchomienia, tj. od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia [...] listopada 2019 r. Jest to zatem olbrzymia - liczona w milionach - liczba informacji (ok. 10 milionów raportów). Z punktu widzenia administratora każdego (dowolnego) systemu informatycznego, tak określone żądanie jest jednoznaczne z domaganiem się kopii całej bazy danych wygenerowanej (zapisanej) w czasie funkcjonowania systemu. Taka baza jest standardowo przechowywana w celu archiwizacji i możliwość odtworzenia danych, które wygenerował system.

Organ zaznaczył również, że dane zgromadzone w SLPS podlegają szczególnej ochronie. Dostęp nie jest dowolny i nieograniczony nawet dla pracowników sądów. Pracownicy sądów mogą uzyskać dwa rodzaje uprawnień dostępu do SLPS: "Pracownika sekretariatu" upoważniające do zwykłej obsługi aplikacji, tj. rejestrowania spraw i nieobecności referentów (sędziów, asesorów, referendarzy sądowych) oraz "Przewodniczącego Wydziału" upoważniające do czynności uruchomienia losowego przydziału spraw w danym wydziale. Uprawnieniom "Przewodniczącego Wydziału" odpowiadają decyzje zastrzeżone dla przewodniczącego wydziału lub prezesa sądu.

Organ wskazał również, że chęć "weryfikacji" przez podmiot zewnętrzny (np. Fundację) poprawności przeprowadzonych losowań dodatkowo komplikuje fakt (w praktyce czyni niemożliwą do zrealizowania), że w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych przewidziano liczne wyjątki od ogólnej zasady równego przydziału spraw. W tym względzie organ powołał przepisy § 45, § 46 ust. 1 - 3, § 47, § 48 ust. 1, § 49 ust. 2 i 3, § 50, § 53, § 56 Regulaminu. Szczegółowe zasady określone w powołanych przepisach świadczą o tym, że bez znajomości uwarunkowań w konkretnym wydziale sądu podczas losowania przydziału konkretnej kategorii sprawy nie ma możliwości weryfikacji, czy system wykonał poprawny przydział. Jest to tym bardziej utrudnione, że raporty są skonstruowane w sposób techniczny. W przeważającej mierze składają się z danych o charakterze liczbowym (m.in. ID losowania, kategoria, symbol, pozycja, wskaźnik obciążenia przed losowaniem, liczba losowa przydzielona sprawie przez SLPS). Nie zawierają wyjaśnienia dojścia do określonego wyniku losowania, czy wskazania metody losowania.

Przedstawiając konstrukcję przykładowego raportu organ wskazał, że jest on nieczytelny dla przeciętnego odbiorcy. To powoduje, że nie stanowi on nośnika informacji o sprawach publicznych. Bez właściwego klucza (tj. znajomości algorytmu, dostępu do właściwych dokumentów, informacji o sytuacji w wydziale, w którym dokonano przydziału, etc.) nie ma możliwości właściwego zinterpretowania zawartych w nim informacji.

SLPS nie daje technicznej możliwości administratorowi automatycznego wygenerowania wszystkich raportów z dotychczasowych losowań (ok. 10 milionów raportów). Każdy raport po zakończeniu losowania podlega wydrukowaniu przez pracownika sądu i złożeniu do akt sprawy. W SLPS raporty są przechowywane w postaci elektronicznej, jednak nie w postaci pliku tekstowego do odczytu np. PDF, lecz w postaci zapisu binarnego (liczbowego). W momencie, gdy użytkownik wybiera opcję "pobierz raport" system przekształca zapis binarny w plik PDF do odczytu. To oznacza, że chęć zrealizowania wniosku Fundacji wymagałaby nadania uprawnienia pracownikom Ministerstwa do dostępu do spraw we wszystkich wydziałach wszystkich sądów powszechnych w kraju (wydział jest podstawową jednostką organizacyjną dla aplikacji SLPS), a następnie manualnego wyszukania w systemie każdej z 10 milionów spraw z osobna i po jej wyświetleniu wybranie opcji "pobierz raport", a w dalszej kolejności wydruk bądź skopiowanie pliku z raportem.

Wykonanie ww. czynności nie znajduje podstawy w u.d.i.p. Odnosi się bowiem do "produktu" (wyniku działania) narzędzia informatycznego, jakim jest program komputerowy przeznaczony do losowego przydziału spraw sądowych. Odnosi się zatem do danych o charakterze technicznym, które nie posiadają waloru informacji publicznej.

Przygotowanie kopii 10 milionów raportów jest dodatkowo bezprzedmiotowe także z tego powodu, że zadeklarowany przez stronę skarżącą cel weryfikacji poprawności poszczególnych raportów jest w praktyce niemożliwy do zrealizowania. SLPS uwzględnia różnorodne uwarunkowania szczegółowo określone w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych. Dotyczy to m.in. nieobecności orzeczników, podziału czynności poszczególnych referentów, wielkości wpływu spraw do danego wydziału etc. Bez znajomości uwarunkowań towarzyszących losowaniu przydziału każdej ze spraw nie sposób osiągnąć celu, który deklaruje strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Ministra Sprawiedliwości polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.). Ustawa ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

W przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat może: (1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość jej udostępnienia określone w art. 5 u.d.i.p.; podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); (2) poinformować wnioskodawcę, że: jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; podmiot zobowiązany nie posiada informacji, o których udzielenie zwrócił się wnioskodawca (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (3) odmówić w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). udostępnienia informacji publicznej: z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p.; w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., (4) umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.

Co istotne, organ winien podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot obowiązany stosownego działania uzasadnia podniesienie przez wnioskodawcę zarzutu bezczynności.

Zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, będące w posiadaniu takich informacji. Nie budzi zatem wątpliwości, że adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. Minister Sprawiedliwości - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia, będącej w jego dyspozycji, informacji publicznej - stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Zakres przedmiotowy u.d.i.p. określa pojęcie informacji publicznej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W świetle tego przepisu informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Podczas prac nad ustawą pojęcie "sprawa publiczna" było rozwijane jako "każde działanie władzy publicznej w zakresie zadań stawianych państwu dotyczących lub służących ogółowi albo mających na celu zadysponowanie majątkiem publicznym. Desygnatem jest więc tu publicznoprawny charakter działalności danego podmiotu (v. uzasadnienie do projektu ustawy [w:] K. Tracka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2009, s. 138). Pojęcie "sprawa" swoją treścią obejmuje uprawnienia i obowiązki podmiotu, a więc dotyczy wszelkich czynności, jakie mogą być podejmowane przez organ w ramach prowadzonej przezeń działalności publicznej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna", związane z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem, trafnie akcentuje się w piśmiennictwie (v. H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209). Tam zatem, gdzie występuje aktywność organów publicznych nawet jedynie w ich funkcjonalnym znaczeniu, mamy do czynienia z informacją publiczną (wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14, publ. CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 523/15 publ. CBOSA).

Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wymienia przykładowe kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu.

Strona skarżąca wnioskowała o udostępnienie kopii raportów z losowania przeprowadzonego przez System Losowego Przydziału Spraw dla wszystkich sądów, uwzględniających co najmniej: imię i nazwisko sędziego, sąd oraz wydział, w którym wykonuje swoje funkcje, sygnaturę sprawy, datę losowania - od dnia wdrożenia systemu do dnia złożenia niniejszego wniosku.

Szczegółowe zasady funkcjonowania SLPS określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1141). Zgodnie z § 2 pkt 16 rozporządzenia, SLPS to system teleinformatyczny służący do losowego przydziału spraw i zadań sądu, działający w oparciu o generator liczb losowych. Przepis § 43 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż sprawy są przydzielane losowo sędziom jako referentom, zgodnie z podziałem czynności, przez SLPS, oddzielnie dla każdego repertorium, wykazu lub innego urządzenia ewidencyjnego, chyba że przepisy niniejszego rozporządzenia przewidują inne zasady przydziału.

Wnioskowane raporty stanowią wynik działania narzędzia informatycznego jakim w istocie jest SLPS. Jak wskazał sam organ w odpowiedzi na skargę, raport z losowego przydziału sprawy o przykładowej sygnaturze obejmuje następujące dane: datę losowania, Id losowania, kategorię i symbol sprawy, koszt sprawy, wynik losowania, wskazanie sędziego referenta, liczbę sędziów biorących udział w losowaniu, pozycje, wskaźnik obciążenia przed losowaniem, liczbę losowo przydzieloną sprawie. Raport stanowi zatem informację, że dane losowanie się odbyło, a także informację o tym któremu sędziemu - w oparciu o wymienione parametry - przydzielona została sprawa o określonej sygnaturze. Jest to zatem informacja o sprawie publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a dokładniej o zasadach funkcjonowania sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.).

Nie można zatem zgodzić się z organem, że żądanie udostępnienia ww. raportów dotyczy udostępnienia "kopii zapasowej bazy systemu informatycznego". Nie można też uznać, że raporty obejmują wyłącznie dane techniczne i tego względu nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Okoliczność, że raporty nie zawierają - jak stwierdził organ w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. - wyjaśnienia dojścia do określonego wyniku losowania czy wskazania metody losowania - nie powoduje, że nie stanowią one informacji o charakterze publicznym.

Niezrozumiałe jest stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, z którego wynika, iż wnioskowana informacja w postaci kopii ww. raportów nie może zostać udostępniona wnioskodawcy w trybie u.d.i.p. ze względu na deklarowany cel jej udostępnienia, tj. weryfikację poprawności losowań/przydziałów wykonanych przez SLPS. Przede wszystkim podmiot wykonujący prawo do informacji publicznej nie ma obowiązku wykazania interesu prawnego lub faktycznego w dostępnie do określonej informacji publicznej. Również adresat wniosku nie ma prawa żądać od takiego podmiotu wykazania interesu w uzyskaniu informacji publicznej (za wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 3 ust. 1 u.d.i.p.). Nie może również uzależniać udostępnienia informacji publicznej od tego, czy przedstawiony przez wnioskodawcę cel uzyskania danej informacji zostanie osiągnięty, czy też nie. Z tego względu twierdzenia organu, że dane zawarte w raportach nie zostaną właściwie zinterpretowane przez wnioskodawcę, a przez to uniemożliwią weryfikację czy SLPS wykonał poprawny przydział spraw są irrelewantne z punktu widzenia obowiązków informacyjnych wynikających z u.d.i.p. Rzeczą organu jest bowiem dokonanie oceny czy żądana informacja jest informacją publiczną, a następnie podjęcie stosownych czynności na gruncie u.d.i.p. Oceny tej jednak organ nie może dokonywać stosując kryterium osiągnięcia celu w jakim określona informacja ma być udostępniona wnioskodawcy.

Zarówno w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., jak i w odpowiedzi na skargę organ nie stwierdził, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), ani że nie ma możliwości jej udostępnienia (art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Akcentował natomiast to, iż żądanie wniosku obejmuje udostępnienie raportów z SLPS od początku funkcjonowania systemu, tj. od [...] stycznia 2018 r. do dnia złożenia wniosku, tj. do [...] listopada 2019 r. Podkreślał przy tym, że w samym roku 2018 r. do sadów powszechnych wpłynęło około 15 milionów spraw. Podnosił również, że realizacja wniosku wymagałaby nadania uprawnienia pracownikom Ministerstwa do dostępu do spraw we wszystkich wydziałach wszystkich sądów powszechnych w kraju, a następnie manualnego wyszukania w systemie każdej ze spraw, wybranie opcji "pobierz raport", a następnie wydruk bądź skopiowanie pliku z raportem. Biorąc powyższe pod uwagę, organ ponownie rozpatrując wniosek Fundacji powinien rozważyć, czy żądanie dotyczy informacji publicznej prostej czy przetworzonej (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.) i w zależności od dokonanej oceny podjąć działania przewidziane przepisami u.d.i.p.

Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie przetworzenie informacji publicznej może polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14; z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11; publ. CBOSA).

Reasumując Sąd stwierdza, że stanowisko Ministra zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2020 r., nie jest prawidłowe. Wniosek Fundacji o udostępnienie kopii raportów z losowania przeprowadzonego przez SLPS dla wszystkich sądów, uwzględniających co najmniej: imię i nazwisko sędziego, sąd oraz wydział, w którym wykonuje swoje funkcje, sygnaturę sprawy, datę losowania - dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zatem sprawa zainicjowana powyższym wnioskiem powinna być załatwiona bądź poprzez udostępnienie informacji publicznej bądź poprzez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia w sytuacji stwierdzenia, że występują ku temu ustawowe przesłanki. Poprzestanie przez organ na pisemnej informacji o tym, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej nie kończyło w sposób przewidziany prawem sprawy zainicjowanej tym wnioskiem, co oznacza, że zarzut bezczynności organu na gruncie u.d.i.p. jest uzasadniony.

Bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (v. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku w ww. zakresie nie wynikała z celowego zaniechania, czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych, lecz była skutkiem błędnej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Błędna interpretacja przepisów prawa nie pozwala uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.