Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1474/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2024 r. sprzeciwu M. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 5 sierpnia 2024 r. znak: SKO.NP/4115/143/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt SKO.NP/4115/143/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z 6 maja 2024 r. odmawiającej przyznania M. K. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. G. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 23 listopada 2023 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta Tarnowa o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Do wniosku dołączyła: orzeczenie o niepełnosprawności ojca, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że ojciec skarżącej jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od 1 marca 2020 r., oświadczenie M. K., orzeczenie o zaliczeniu M. G. do drugiej grupy inwalidzkiej, zaświadczenie lekarskie dotyczące M. G., świadectwo pracy skarżącej za okres od 2 listopada 2016 r. do 1 listopada 2017 r., z którego wynika, że umowa o pracę została rozwiązana po upływie czasu, na jaki została zawarta, oświadczenie M. K. – o sprawowaniu całodobowej opieki nad ojcem oraz braku możliwości sprawowania opieki przez małżonkę niepełnosprawnego, oświadczenie U. W. o braku możliwości sprawowania opieki nad ojcem z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną teściową, oświadczenie A. S. o braku możliwości opieki nad ojcem z uwagi na posiadaną grupę inwalidzką, oświadczenie W. B. o braku możliwości opieki nad ojcem z uwagi na zmianową pracę oraz opiekę nad niepełnosprawną wnuczka, oświadczenie B. G. o braku możliwości sprawowania opieki nad ojcem z uwagi na system zmianowej pracy oraz posiadaną grupę inwalidzką.

Z przeprowadzonego 20 grudnia 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca jest bierna zawodowo, jest w wieku produkcyjnym, od 2017 r. nie podejmuje zatrudnienia. Opieka nad ojcem obejmuje: przygotowanie i podawanie posiłków, utrzymywanie czystości w domu, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, utrzymywanie higieny osobistej, załatwianie potrzeb fizjologicznych – ojciec jest pampersowany, organizowanie wizyt lekarskich, podawanie leków, ubieranie, rozbieranie, podnoszenie z łóżka – ojciec jest całkowicie leżący (wymaga przypinania pasami dla bezpieczeństwa), załatwianie spraw urzędowych. Z dalszej części wywiadu środowiskowego wynika, że ojciec skarżącej mieszka z żoną i córką. Pozostaje w leczeniu specjalistycznym ze względu na cukrzycę, rozrusznik serca, zanik płatów czołowych i skroniowych mózgu, parkinsonizm, demencję, raka prostaty w remisji, jest po operacji kręgosłupa. Opiekę nad ojcem sprawuje córka, która dba o utrzymanie higieny osobistej, załatwianie potrzeb fizjologicznych, podawanie i przygotowanie posiłków, organizację wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych. Ojciec skarżącej jest całkowicie leżący, wymaga wyręczania we wszystkich czynnościach i sprawach życia codziennego. Ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Z karty pomocniczej do oceny funkcjonowania osoby wynika, że ojciec skarżącej nie jest w stanie samodzielnie jeść, nie jest w stanie przemieszczać się samodzielnie, nie zachowuje równowagi przy siedzeniu, potrzebuje pomocy w czynnościach higienicznych, jest zależny w korzystaniu z toalety, kąpieli, myciu, nie porusza się samodzielnie, nie jest w stanie chodzić po schodach.

Z dołączonego do akt orzeczenia 8 kwietnia 2009 r. wynika, że B. G. jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z oświadczenia B. G. wynika, że cierpi na stany depresyjne, naruszenie sprawności ruchowej, pracuje w systemie zmianowym, sprawuje opiekę nad chorym mężem. Z oświadczenia W. B., wynika, że pracuje do 38 lat w systemie zmianowym od poniedziałku do soboty, sporadycznie odwiedza rodziców, zajmuje się niepełnosprawną wnuczką, więc nie jest w stanie w żaden sposób wesprzeć siostry w opiece nad matką. Z orzeczenia z 10 września 2020 r. wynika, że A. S. jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie pracuje, jest zarejestrowana w UP bez prawa do zasiłku, jeżeli sytuacja tego wymaga zawozi mamę lub tatę do lekarza, stara się ich odwiedzać, opiekuje się schorowanym teściem.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta Tarnowa odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że świadczenie nie może być przyznane z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., a także okoliczność, że umowa o pracę skarżącej została rozwiązana po upływie czasu, na jaki została zawarta, a nie z powodu konieczności opieki nad ojcem.

Decyzją z 3 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. SKO w Tarnowie zwróciło uwagę na konieczność ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy biernością zawodową skarżącej a opieką nad ojcem, ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie dokumentacji medycznej ojca skarżącej. W ocenie Kolegium Prezydent Miasta Tarnowa powinien dodatkowo ustalić powody absencji skarżącej przez dziewięć miesięcy rocznego zatrudnienia oraz czy skarżąca po 2017 r. podjęła jakąkolwiek aktywność zawodową, a w dalszej kolejności, czy brak aktywności zawodowej skarżącej był spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, czy innymi przyczynami. Kolegium wskazało, że organ powinien ponownie rozpoznając sprawę ustalić, czy rodzeństwo skarżącej może uczestniczyć w opiece nad ojcem.

Z oświadczenia skarżącej z 2 maja 2024 r. wynika, że od 22 lutego do 17 maja 2017 r. przebywała na zwolnieniu chorobowym, od 18 maja do 1 listopada 2017 r. przebywała na urlopie macierzyńskim. Nie podejmowała pracy, a następnie w 2018 r. urodziła córkę. Skarżąca oświadczyła, że rodzeństwo doraźnie pomaga w opiece nad rodzicami, skarżąca ma czwórkę dzieci, mąż pracuje zawodowo. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że ojciec skarżącej jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, a niezdolność powstała 1 marca 2020 r. Z orzeczenia z 24 lutego 2022 r. wynika, że ojciec skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność ma charakter trwały, przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne (10-N) oraz choroby układu oddechowego i krążenia (7-S). Do akt dołączono karty informacyjne z leczenia szpitalnego ojca skarżącej z 2.01.2024 r., 23.03.2023-30.03.2023 r., SOR z 4.12.2023 r., z 18.01.2024 r., SOR z 03.10.2022 r., 03.01.2022 r. do 10.01.2022 r., 26.01.2018 r. do 01.02.2018 r., 23.10.2018 r. do 12.11.2018 r., 23.01.2018 r. do 26.01.2018 r., 09.02.2018 r. do 02.03.2018 r., 20.06.2018 r. do 30.06.2018 r., 01.07.2018 r. do 26.07.2018 r., 04.09.2017 r. do 11.09.2017 r., konsultacji lekarskiej z: 15.06.2022 r., 15.04.2022 r., 4.04.2024 r., 4.03.2024 r., 6.03.2024 r., 26.02.2024 r., 8.02.2024 r., 10.01.2018 r., 9.01.2024 r., 2.01.2024 r., 18.12.2023 r., 14.11.2023 r., 11.10.2023 r., 12.09.2023 r., 24.08.2023 r., 20.07.2023 r., 12.06.2023 r., 17.05.2023 r., 3.04.2023 r., 14.02.2023 r., 2.02.2023 r. 3.01.2023 r., 8.12.2022 r., 25.11.2022 r., 6.10.2022 r., 11.08.2022 r., 5.04.2022 r., 2.02.2022 r., 8.11.2021 r., 29.09.2021 r., 26.08.2021 r., 12.08.2021 r., 21.06.2021 r., 30.04.2021 r., 23.03.2021 r., 19.01.2021 r., 21.10.2021 r., wyniki badań krwi, wynik badania usg z 26.10.2021, zaświadczenie o stanie zdrowia ojca skarżącej 18.01.2022 r., zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dla potrzeb zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, opis badania TK głowy z kontrastem 5.07.2022 r., TK głowy z kontrastem z 6.03.2024 r. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 lutego 2024 r. wynika, że M. G. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 28 lutego 2026 r.

Decyzją z 6 maja 2024 r. Prezydent Miasta Tarnowa orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Organ wskazał, że w sprawie niewątpliwie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad ojcem. Skarżąca utraciła zatrudnienie w 2017 r., a niepełnosprawność ojca skarżącej powstała w 2022 r. W ocenie organu z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia wynikała z konieczności opieki nad dziećmi, a nie opieki nad ojcem. Po 2017 r. skarżąca przebywała na urlopie macierzyńskim, w 2018 r. urodziła kolejne dziecko, a aktualnie sprawuje opiekę nad czwórką dzieci. Organ zwrócił uwagę, że skarżąca przedłożyła dokumentację potwierdzającą, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną poprzez przedłożenie zaświadczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 28 lutego 2026 r. organ wskazał na treść oświadczeń skarżącej oraz przedłożoną dokumentację medyczną ojca skarżącej, z której wynika, że cierpi on na chorobę Parkinsona, dysfunkcję mózgu, miażdżycę, schorzenia układu nerwowego, układu krążenia. Ojciec skarżącej jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Organ wskazał, ze rodzeństwo skarżącej powinno uczestniczyć w opiece nad ojcem, dzieląc się opieką w taki sposób, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie.

Z pisma z 26 sierpnia 2024 r. wynika, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia wpierającego do ZUS. Skarżąca wskazała, że ojciec wymaga stałej opieki, nie można go zostawić samego, a matka z uwagi na stan zdrowia nie może pomóc w opiece nad ojcem. Ojciec jest osobą leżącą, pampersowaną, bez kontaktu logicznego, wcześniej skarżącej w opiece nad ojcem pomagała matka, ale aktualnie z uwagi na stan zdrowia nie może uczestniczyć w opiece nad ojcem.

Z zaświadczenia z 23 maja 2024 r. lekarza psychiatry wynika, że ojciec skarżącej cierpi na otępienie nieokreślone. Pozostaje w leczeniu psychiatrycznym 2023 r., od 2024 z powodu coraz częstszych objawów otępiennych, z zaburzeniami zachowania, silnym niepokojem psychoruchowym, zaburzeniami zachowania, zaburzeniami snu. Jest leżący, wymaga całodobowej opieki – mycie, ubieranie, karmienie, zmiana pampersów. Z zaświadczenia z 23 maja 2024 r. wynika, że ojciec skarżącej jest praktycznie leżący, wymaga pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego, choroba ma charakter postępujący, nie rokuje poprawy. Cierpi na zaburzenia zachowania i emocji w przebiegu zespołu otępiennego.

Z historii choroby z 20 sierpnia 2024 r. wynika, że ojciec skarżącej jest leżący, okresowo nie nawiązuje kontaktu, porusza jedynie ustami, czasami wyzywa rodzinę, nie zawsze poznaje bliskich, w czasie posiłków trzeba mu przypominać, żeby gryzł pokarm, miewa problemy z zaśnięciem.

W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem, podniosła, że ojciec wymaga całodobowego wsparcia, opieki, skarżąca pierze, podaje leki, przygotowuje posiłki, podaje posiłki, towarzyszy podczas wizyt lekarskich, zmienia pampersy, dba o higienę, bezpieczeństwo ojca. Matka z uwagi na stan zdrowia nie może uczestniczyć w opiece nad ojcem.

Decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wskazało, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Kolegium, które decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. uchyliło decyzję Prezenta Miasta Krakowa odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. Dalej Kolegium wskazało, że w toku postępowania konieczne jest ustalenie, czy niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą ma związek z opieką nad ojcem – co wymaga analizy stanu zdrowia niepełnosprawnego w powiązaniu z zakresem obowiązków opiekuńczych skarżącej. Organ odwołał się również do choroby psychicznej ojca skarżącej, wskazując, że z obszernego materiału dowodowego na uwagę zasługują dokumenty odnoszące się do schorzeń psychicznych ojca. W ocenie Kolegium przedłożone przez skarżącą materiały po części obrazują stan zdrowia ojca skarżącej, jednakże nie pozwalają stwierdzić, w jaki sposób stan psychiczny ojca skarżącej przekłada się na konieczną formę pomocy. W ocenie SKO w Tarnowie istotną okolicznością w sprawie jest rodzaj choroby na jaką cierpi ojciec skarżącej, który powinien zostać ustalony przez organ I instancji w oparciu aktualną dokumentację medyczną ojca skarżącej. Kolegium wskazało, że organ I instancji nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie SKO w Tarnowie pożądane byłoby uzyskanie opinii psychologa lub psychiatry, z której wynikałby zakres opieki, jakiej wymaga ojciec skarżącej z uwagi na chorobę psychiczną, na którą cierpi. Organ II instancji wskazał, że Prezydent Miasta Tarnowa nie dokonał oceny przedstawionych przez skarżącą dokumentów pod kątem zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego, a także nie wyjaśnił czy skarżąca zwracała się do rodzeństwa o realizację ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. We wskazaniach dotyczących dalszego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie zwróciło uwagę na konieczność wezwania skarżącej do przedłożenia specjalistycznych dowodów wskazujących na stan zdrowia ojca skarżącej, wyjaśnienie jakiej opieki wymaga ojciec skarżącej, czy opieka może być sprawowana z przerwami pozwalającymi skarżącej na podjęcie zatrudnienia, a wyjaśnienia powinny zostać oparte na opinii psychologicznej, psychiatrycznej. Zdaniem Kolegium organ I instancji powinien rozważyć, czy ojciec skarżącej z uwagi na chorobę psychiczną wymaga stałej obecności jednego opiekuna, czy też opiekun może się zmieniać – jest to istotne z uwagi na istnienie rodzeństwa skarżącej zobowiązanego do alimentacji niepełnosprawnego ojca.

W sprzeciwie od decyzji skarżąca zarzuciła organom, że sugerują jej wystąpienie z wnioskiem o świadczenie wspierające, podczas gdy ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne istniejące w roku 2023. Podkreśliła, że nie wyobraża sobie oddania rodziców do domu pomocy społecznej. Podniosła, że opieka nad ojcem, który jest osobą przewlekle chorą, leczoną psychiatrycznie, jest wyczerpująca i trudna, a skarżąca momentami czuje się bezsilna. Podniosła, że argumenty, których dostarcza organom są dla nich cały czas niewystarczające, a ojciec jest osobą agresywną, nieufną, z miażdżycowym zanikiem pamięci, skarżącej brakuje siły na argumentację swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone, a sama konstrukcja sprzeciwu implikuje daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów kontroli decyzji kasacyjnej. Ograniczeniu uległa możliwość badania i weryfikacji materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. W konsekwencji, kontrola decyzji kasacyjnej sprowadza się do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. są spełnione – natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną.

Przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., są następujące: 1) decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; 2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przesłanki te powinny być spełnione kumulatywnie, ale także powinien istnieć funkcjonalny i merytoryczny związek przesłanki pierwszej (naruszenie przepisów postępowania zaskarżoną decyzją) i przesłanki drugiej (konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie). Związki te polegają na tym, że nie jest wystarczające stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przepisów postępowania przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, lecz konieczne jest wykazanie, że naruszenia te dotyczyły przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające oraz, że miały wpływ na niewyjaśnienie sprawy w zakresie określonym w drugiej przesłance (por. A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2021).

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, który miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a., to braki dowodowe nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 22 października 2024 r., III OSK 2234/24).

Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. W takim przypadku niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Sytuacja taka będzie miała miejsce, np. gdy w trakcie rozpoznawania sprawy niezbędne okaże się przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, a wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy nie będą możliwe do wyeliminowania w trybie art. 136 § 1 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Dlatego też należy przyjąć, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne w sytuacji, gdyby wydanie decyzji merytorycznej naruszyło zasadę dwuinstancyjności, np. ze względu na konieczność przeprowadzenia dowodów mających charakter podstawowy i rozstrzygający w danej sprawie. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok WSA w Krakowie z 18 września 2024 r., III SA/Kr 1398/24).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że brak jest usprawiedliwionych podstaw do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzji kasacyjnej. Nie uzasadniają tego stwierdzone uchybienia, ani też zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania.

W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie zwróciło uwagę na naruszenie przez Prezydenta Miasta Tarnowa art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Kolegium zaleciło organowi I instancji uzupełnienie akt sprawy o opinię psychologiczną lub psychiatryczną na okoliczność zakresu opieki jakiej wymaga ojciec skarżącej. Nie można odmówić racji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Tarnowie, że wyczerpujące zebranie i analiza materiałów dowodowych jest obowiązkiem każdego organu prowadzącego postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże nie można wymagać, aby wszystkie istotne dla sprawy okoliczności były potwierdzona zaświadczeniami lekarskimi, w sytuacji, gdy mogą być ustalane w oparciu o wszystkie dowody dopuszczalne w świetle art. 75 § 1 k.p.a. Należy bowiem podkreślić, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji art. 17 u.ś.r. nie przewiduje, aby inne okoliczności niż posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, były wykazane za pośrednictwem określonych prawem dokumentów.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium zarzuciło organowi I instancji brak dokonania analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów pod kątem zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a opieką nad ojcem. Organ zwrócił uwagę, że nie wskazano w przedmiotowej sprawie, czy istnieją jakiekolwiek przeszkody obiektywne w odniesieniu do rodzeństwa skarżącej i wywiązywaniu się z obowiązków alimentacyjnych. Kolegium zwróciło uwagę na konieczność ustalenia zakresu czynności opiekuńczych nad ojcem, a także konieczności jej sprawowania przez jedną osobę. SKO wskazało, że konieczne jest dołączenie do akt opinii psychiatrycznej, psychologicznej oraz zaświadczeń o stanie zdrowia ojca skarżącej.

Należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, że niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasatoryjnej, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, gdyż decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w danej sprawie. Podobnie, organ odwoławczy błędnie zastosuje art. 138 § 2 k.p.a., gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 października 2024 r., II SA/Go 465/24). W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy bowiem wskazać, że w toku postępowania został zgromadzony obszerny materiał dowodowy – wywiad środowiskowy, oświadczenia skarżącej, oświadczenia rodzeństwa skarżącej, orzeczenia o niepełnosprawności rodzeństwa skarżącej, dokumentacja medyczna ojca skarżącej – obejmująca dokumentację z pobytów w szpitalach oraz wizyt lekarskich, zaświadczenie od lekarza psychiatry, zaświadczenie lekarza specjalisty neurologii, orzeczenie o niepełnosprawności ojca skarżącej, niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji matki skarżącej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie dysponuje dokumentami pozwalającymi na dokonanie kluczowych ustaleń w sprawie – istnienia związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, zakresu opieki jakiej wymaga ojciec skarżącej, jego aktualnego stanu zdrowia, możliwości sprawowania opieki przez pozostałe dzieci zobowiązane do alimentacji ojca, a także wpływu choroby psychicznej ojca skarżącej na zakres czynności opiekuńczych oraz możliwość ewentualnego zostawienia ojca samego. Jeżeli w ocenie organu powstają jakiekolwiek wątpliwości w zakresie okoliczności faktycznych sprawy, organ II instancji może bez przeszkód zastosować art. 136 k.p.a., również przy udziale Prezydenta Miasta Tarnowa (zob. szerzej wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt I OSK 517/17). "Organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 k.p.a. umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów." (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1274/11). Tymczasem, w zaskarżonej decyzji Kolegium w ogóle nie wyjaśniło przyczyn braku możliwości skorzystania przez organ z art. 136 k.p.a. (wyrok WSA w Poznaniu z 14 sierpnia 2024 r., II SA/Po 282/24).

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej, a zatem sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.