Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 855/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 8, ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska–Hrycyk (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant: specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 9001-2021-001090 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. J. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor Oddziału, organ odwoławczy) z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 9001-2021-001090 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kłodzku (dalej: Kierownik BP, organ pierwszej instancji) z 14 czerwca 2021 r. nr 0008-2021-004449 w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 9 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 , w którym zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej (dalej także: JPO), płatności dla młodych rolników, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. W dniu 15 czerwca 2020 r. strona złożyła zmianę do tego wniosku zwiększając deklarowaną do płatności powierzchnię. Łącznie wskutek ww. wniosków strona zadeklarowała do płatności powierzchnię [...] ha. Strona złożyła zmianę do wniosku także w dniu 25 czerwca 2020 r. bez zmiany wnioskowanej powierzchni.

Wskutek kontroli administracyjnej krzyżowej organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni siedmiu zgłoszonych działek ewidencyjnych: nr [...],[...],[...],[...]9, [...],[...] i [...], które do płatności zgłosił też inny rolnik – J. M.

W dniu 14 października 2020 r. strona zmieniła wniosek o płatność poprzez "wyzerowanie" powierzchni działek rolnych o nr: [...], [...], [...] i [...] jako użytkowanych przez poprzedniego dzierżawcę (J. M.). Oświadczyła, że działki rolne nr [...] ([...]),[...] ([...]) oraz [...] i [...] ([...]) nadal są objęte wnioskiem o płatności, ponieważ są w jej użytkowaniu, poniosła koszty ich dokumentacji przyrodniczej i planu działalności rolno-środowiskowej oraz na jej zlecenie były uporządkowane, wykaszane i belowane. Na dowód użytkowania działek [...], [...] i [...] zgłosiła trzech świadków: B. J., A. H. i D. K. Na wezwanie organu pierwszej instancji osoby te złożyły pisemne zeznania. Świadek B. J. oświadczył, że na zlecenie skarżącej osobiście kosił działkę nr [...] w okresie między 1 a 7 lipca 2020 r., a w tym samym czasie działkę nr [...] kosił K. J. (ojciec skarżącej) a grabił D. K. Świadek D. K. oświadczył, że na działce nr [...] i [...] kosił K. j. a świadek podgrabywał na zakrętach. Pomagał też K. J. przy przetrząsaniu agregatem gwiazdowym. Prace te świadek wykonywał w pierwszej połowie lipca 2020 r. Świadek A. H. zeznał, że około 5 lipca 2020 dokonał koszenia i zbioru trawy na zlecenie skarżącej na działkach nr [...], [...], [...] i [...].

Rolnik J. M. oświadczył w sprawie, że był jedynym użytkownikiem spornych działek na dzień 31 maja 2020 r. i przedstawił umowę dzierżawy z 10 czerwca 2010 r. zawartą z W. D., na podstawie której nastąpiło przejecie gospodarstwa z dniem 14 czerwca 2010 r. na okres 10 lat. Oświadczył, że wniosek o płatności na 2020 r. złożył zgodnie ze stanem posiadania gruntów na dzień 31 maja 2020 r. Z działek nr [...], [...], [...] i [...] zebrał pożytek w postaci siana z powierzchni [...] ha. Pozostała powierzchnia została skoszona przez następnego dzierżawcę bez uzgodnienia zbioru pożytku. Ponadto J. M. wyjaśnił, że ww. umowa dzierżawy wygasła z dniem 14 czerwca 2020 r., na działkach spornych siał zboża i trawy dla bydła ([...] sztuk). Oświadczył, że w lipcu 2020 r. K. J. i B. J. rozpoczęli koszenie zasianych przez niego traw i w jednym dniu skosili trawę na spornych działkach. Na dowód twierdzeń J. M. wskazał ośmiu świadków: J. Z., J. K., P. Z., G. S., W. M., M. M. i T. R., którzy złożyli pisemne oświadczenia.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik BP wydał trzy decyzje: w dniu 14 czerwca 2021 r. – w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w dniu 15 czerwca 2021 r. – w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. (ONW), w dniu 17 czerwca 2021 r. – w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020).

W decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydanej na podstawie art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1341; dalej: "ustawa o płatnościach") organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącej płatności dla młodych rolników oraz przyznał pomniejszone płatności: jednolitą płatność obszarową w wysokości 3 984, 38 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 8 481, 15 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 3 289, 33 zł. Przyznał też kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 98, 11 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że pomniejszenia płatności wynikają ze stwierdzonych w sprawie nieprawidłowości i niezgodności oraz z zastosowania współczynnika korygującego. Ustalił bowiem, że skarżąca nie spełniła warunku z art. 8 ustawy o płatnościach, tj. na dzień 31 maja 2020 r. nie była posiadaczem ani użytkownikiem ww. siedmiu działek. Działki te zostały skarżącej oddane w dzierżawę z dniem 15 czerwca 2020 r. przez ich właścicielkę W. D. na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 29 maja 2020 r. Ustalił też, że do dnia 14 czerwca 2020 r. dzierżawcą tych działek był J. M. na podstawie dziesięcioletniej umowy dzierżawy. Kierownik BP wskazał, że strona nie udowodniła, by na dzień 31 maja 2020 r. była w posiadaniu i użytkowaniu spornych działek o powierzchni w sumie [...] ha. Dopiero od dnia 15 czerwca 2020 r., czyli przejęcia gospodarstwa rolnego, faktycznie decydowała o spornych działkach, w tej dacie zgłosiła je do płatności i po tej dacie zlecała wykaszanie, które – zgodnie z wynikami kontroli krzyżowej - wykonane zostało na początku lipca 2020 r. Wobec tego organ pierwszej instancji wykluczył z płatności działki rolne [...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...] i [...]) o łącznej powierzchni [...] ha. Wykluczył też działki rolne [...], [...], [...], [...] i [...] (nr [...], [...], [...] i [...]) o łącznej powierzchni [...] ha, ponieważ użytkował je poprzedni dzierżawca, zaś strona korektą wniosku z 14 października 2020 r. "wyzerowała" je.

Z tych przyczyn Kierownik BP wykluczył z płatności sporne grunty o powierzchni [...] ha.

W zakresie JPO stwierdził, że deklarowana powierzchnia działek rolnych, po uwzględnieniu dokonanej w dopuszczalnym terminie zmiany wniosku, wynosiła [...] ha. Stwierdzona natomiast przez organ pierwszej instancji powierzchnia wyniosła [...] ha. Ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku ([...] ha) a powierzchnią zatwierdzoną ([...] ha) Kierownik BP zastosował art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) z dnia 11 marca 2014 r. nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181, s. 148; dalej: "rozporządzenie nr 640/2014"), ponieważ różnica ta wynosi 45, 70% ([...]), zatem przekracza 3% lub 2. Ponadto - na podstawie m.in. art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityko rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (UE) (Dz.Urz. UE L z 2013, 347, s. 608; dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013"), art. 6 ust. 2 lit. c) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich i zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 227 z 2017 r., s. 69: dalej: "rozporządzenie nr 809/2014") i art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 181 z 2014 r., s.1: dalej: "rozporządzenie nr 639/2014") – Kierownik BP zastosował współczynnik korygujący w wysokości 2,906192%, wobec czego całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wyniosła 43, 87 EURO, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla JPO wyniosła 50, 43 zł.

W zakresie płatności za zazielenienie (płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska) Kierownik BP zastosował art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art. 43 rozporządzenia nr 1307/2013 i na podstawie art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 stwierdził, że powierzchnia zatwierdzona do płatności za zazielenienie wynosi [...] ha (jako powierzchnia zatwierdzona do JPO). Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha (wynikająca z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawki za płatności za zazielenienie – Dz.U. z 2020 r., poz. 1806) wynosi 323, 85 zł, zatem kwota tej płatności wyniosła 8 588, 50 zł, lecz została pomniejszona o kwotę 107, 35 zł wynikającą z zastosowania ww. współczynnika korygującego.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ pierwszej instancji powołał się na art. 7, art. 8 i art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach wskazując, że może być przyznana dla obszaru nie większego niż 30 ha oraz pomniejszonego o 3 ha. Ze względu na art. 18 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 obszar zgłoszony do płatności został zmniejszony do ww. limitu. Kierownik BP wskazał, że obszar kwalifikowany do płatności wyniósł [...] ha przy powierzchni stwierdzonej do płatności – [...] ha. Zastosował art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 ze względu na różnicę między powierzchną deklarowaną a powierzchnia stwierdzoną – 13,12 % ([...] ha). Powierzchnia zatwierdzona do płatności dodatkowej wyniosła 18, 3000 ha ze stawką 182, 02 zł do 1 ha (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2020 r. – Dz.U. z 2020 r., poz. 1812). Kwota płatności dodatkowej (3 330, 97 zł) została jednak pomniejszona o 41,64 zł z tytułu zastosowania współczynnika korygującego.

W zakresie płatności dla młodych rolników Kierownik BP stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunków do przyznania tej płatności określonych w art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 i art. 49 rozporządzenia nr 639/2014 i odmówił jej przyznania. Stwierdził, że płatność ta jest przyznawana na okres maksymalnie 5 lat, a skarżącej przyznana została w 2015 r., zatem w 2020 r. płatność ta jej nie przysługuje.

Kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej organ pierwszej instancji przyznał skarżącej na podstawie art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zakwestionowała odmowę przyznania płatności dla młodych rolników. Wskazała, że nie przekroczyła wskazanego w ustawie o płatnościach wieku i do tej pory otrzymała jedynie 3 płatności z tego tytułu. Oświadczyła, że innych rozstrzygnięć z ww. decyzji nie zaskarża.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP rozpatrując sprawę ponownie co do całości.

W skardze strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie do ponownego rozpoznania lub o jej zmianę i przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 w pełnej wysokości. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że działki rolne [...] (część działki nr [...]),[...] (działka nr [...]),[...] (działka nr [...]) stanowiące grunty orne oraz działki rolne nr [...] (działka nr [...]),[...] (działka nr [...]) stanowiące TUZ wycofała z płatności na 2020 r., natomiast działki rolne [...] (działka nr [...]),[...] (działki nr [...],[...]) i [...] (działka nr [...]) stanowiące wieloletnie łąki były użytkowane przez skarżącą w 2020 r. W marcu wykonała drobne prace porządkowe, zleciła wykonanie dokumentacji przyrodniczej i planu rolnośrodowiskowego, wykosiła działki, przewracała biomasę i zebrała siano, co potwierdza rejestr działalności rolniczej oraz świadkowie zgłoszeni przez stronę oraz przez J. M. Wskazała, że J. M. nie wykonał żadnego zabiegu na tych działkach w 2020 r., to strona była jedynym użytkownikiem tych działek, ponieważ faktycznie je użytkowała. Na poparcie przedstawiła rozumienie posiadania gruntów w celu uzyskania płatności odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych. W dalszej części skargi strona szczegółowo opisała relacje z J. M. związane ze spornymi działkami i ich skutki. Wyjaśniła, że J. M. – wbrew ustaleniom organów – zebrał siano jedynie z działki nr [...], którą strona wycofała z wniosku o płatność. Podkreśliła, że brat J. M. zeznał, że ten nie zebrał siana dla swoich krów, i było to przyczyną sprzedaży części stada. Zaprzeczyła, by J. M. siał trawy na siano dla bydła na działkach [...],[...] i [...], ponieważ są to łąki wieloletnie i w 2020 r. nie były wykonywane na nich żadne zasiewy. Nie wykaszała więc "jego trawy", tylko użytkowała łąki wieloletnie, które powstały wiele lat wcześniej i w 2020 r. była ich jedynym użytkownikiem. Końcowo opisała istotę programów rolno-środowiskowo-klimatycznych wskazując, że spełniła wszystkie wymogi niezbędne do przyznania tej płatności, tj.: była posiadaczem spornych działek w terminach określonych w przepisach, a weszła w ich posiadanie już w momencie rozpoczęcia prac porządkowych w marcu 2020 r.; podejmowała decyzje co do tego, w jaki sposób działki będą wykorzystywane i zleciła opracowanie dokumentacji i programu rolnośrodowiskowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że decyzja Dyrektora Oddziału oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP nie naruszają prawa.

Sąd dostrzega, że skarżąca jednoznacznie określając przedmiot skargi, jednocześnie część wniosku i część jej argumentacji odniosła do zupełnie innego przedmiotu. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem przyznania płatności bezpośrednich. Strona zaś, poza głównym wątkiem zastrzeżeń, rozważa płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (RŚK), co – jak wynika z akt sprawy administracyjnej – było przedmiotem innej decyzji. Trzeba też zauważyć, że skarżąca była reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika i takie granice skargi i w rezultacie sprawy poddała kontroli sądowej.

Nie mniej, zastrzeżenia skarżącej dotyczą zagadnienia, który stanowi warunek wstępny przyznania każdej płatności obszarowej.

Sporne w sprawie jest bowiem spełnienie przez skarżącą warunku posiadania uprawnień do płatności w 2020 r., określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach, w sytuacji gdy do zadeklarowanych działek rolnych nr [...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...] i [...]), [...], [...], [...], [...] i [...] (nr [...], [...], [...] i [...]) o łącznej powierzchni [...] uprawnienia takie zgłosił też inny rolnik.

Organy obu instancji powołując się na wyniki kontroli administracyjnej, w tym krzyżowej, oraz postępowania wyjaśniającego stwierdziły, że wszystkie sporne działki na dzień 31 maja 2020 r. nie były użytkowane przez stronę. Z kolei oświadczenie skarżącej o wycofaniu działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] z wniosku o płatności nastąpiło w dniu 14 października 2020 r. i jako spóźnione było bezskuteczne.

Skarżąca uważa natomiast, że w 2020 r. i na dzień 31 maja 2020 r. była jedynym użytkownikiem działek [...], [...] i [...], które posiadała i faktycznie użytkowała w rozumieniu zarówno ustawy o płatnościach jak i prawa unijnego. Natomiast działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] skutecznie wycofała z wniosku o płatności jako użytkowane przez innego rolnika - J. M.

W sprawie poddanej kontroli Sądu zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1307/2013, rozporządzenia nr 639/2014, rozporządzenia 1306/2013, rozporządzenia nr 809/2014, rozporządzenia nr 640/2014 oraz ustawy o płatnościach w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie C-316/10 Danske Svineproducenter, (ECLI:EU:C:2011:863, pkt 39-41) wskazał, że rozporządzenia mają zatem z reguły ze względu na ich charakter i ich funkcję w systemie źródeł prawa Unii bezpośredni skutek w krajowych porządkach prawnych, bez konieczności przyjmowania środków wykonawczych przez władze krajowe (zob. wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie C-278/02 Handlbauer, Zb.Orz. s. I-6171, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo) – pkt 39. Wprowadzenie w życie niektórych ich przepisów może jednakże wymagać przyjęcia środków wykonawczych przez państwa członkowskie (ww. wyrok w sprawie Handlbauer, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo) –pkt 40.

W motywie 4 rozporządzenia 1307/2013 wskazane zostało, że rozporządzenie nr 1306/2013 oraz przepisy przyjęte na jego podstawie mają mieć zastosowanie do środków określonych w rozporządzeniu nr 1307/2013.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii (art. 58 ust. 2). O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1). W przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 63 ust. 1). Każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"- art. 67 ust. 1), który stosuje się do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 67 ust. 2), tj. m.in. płatności podstawowej, jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, płatności z tytułu obszarów o ograniczeniach naturalnych, płatności dla młodych rolników. Elementami systemu zintegrowanego są: skomputeryzowana baza danych; system identyfikacji działek rolnych system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność; zintegrowany system kontroli; jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność (art. 68). System identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności umożliwia weryfikację uprawnień oraz kontrole krzyżowe z wnioskami o przyznanie pomocy i systemem identyfikacji działek rolnych (art. 71). Z art. 72 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, że każdego roku beneficjent wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, składa wniosek m.in. o płatności bezpośrednie obejmujący odpowiednio (a) wszystkie działki rolne w gospodarstwie, jak również grunty nierolnicze, których dotyczy wniosek o wsparcie, o którym mowa w art. 67 ust.2; (b) uprawnienia do płatności deklarowane do aktywowania, (c) wszelkie informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub wymagane w związku z wdrożeniem odpowiedniego sektorowego prawodawstwa rolnego lub wymagane przez dane państwo członkowskie. Zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole są uzupełniane przez kontrole na miejscu. W przypadku nieprzestrzegania warunków kwalifikowalności stosuje się art. 63 (art. 74).

Zgodnie z motywem 23 rozporządzenia nr 809/2014 terminowe składanie przez beneficjentów wniosków o uprawnienia do płatności jest konieczne, aby państwa członkowskie były w stanie ustalić te uprawnienia. W związku z tym należy ustalić ostateczny termin składania wniosków. Zgodnie z art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia państwa członkowskie określają ostateczne terminy, w których pojedynczy wniosek, wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność mogą być składane. Termin ten może być wyznaczony na datę późniejszą zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2014, w niektórych strefach podległych wpływowi wyjątkowych warunków klimatycznych (ust. 2). Zgodnie z art. 15 ust. 1 po ostatecznym terminie złożenia pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność poszczególne działki rolne lub indywidualne uprawnienia do płatności mogą być dodane lub dostosowane w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność, pod warunkiem, że wymogi wynikające z przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich i środków rozwoju obszarów wiejskich są przestrzegane. Zmian dotyczących użytkowania systemu płatności bezpośrednich (...) odnośnie do poszczególnych działek rolnych lub odnośnie do uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku można dokonać na tych samych warunkach. Zgodnie natomiast z ust. 2 zmiany dokonane zgodnie z ust. 1 są zgłaszane właściwym organom przed upływem ostatecznego terminu wyznaczonego przez państwo członkowskie. Termin ten nie może jednak wykraczać poza 15 dni kalendarzowych od ostatecznego terminu na złożenie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, który to termin ustanowiono zgodnie z art. 13 ust. 1. Zgodnie z art. 22 ust. 1 wnioski o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej zgodnie z (...) art. 39 rozporządzenia nr 1307/2014 składa się w terminie ustalonym przez państwa członkowskie. Ustalony termin przypada nie później niż dnia 15 maja danego roku kalendarzowego. Stosownie do art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 wniosek o płatność można w dowolnym momencie całkowicie lub częściowo wycofać na piśmie (ust. 1 zdanie pierwsze). Jeżeli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakichkolwiek przypadkach niezgodności, o których mowa w ust. 1, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do tych części dokumentów, których dotyczy niezgodność (ust. 2).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013 "rolnik" oznacza osobę fizyczną (...) która prowadzi działalność rolniczą, a "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika (...).

Artykuł 36 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, że państwa członkowskie stosujące w 2014 r. system jednolitej płatności obszarowej (...) mogą zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu zadecydować o kontynuowaniu stosowania tego systemu najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 r. Przez okres stosowania systemu jednolitej płatności obszarowej nie stosuje się sekcji 1, 2 i 3 rozdziału 1 "System płatności podstawowej i system jednolitej płatności obszarowej" w Tytule III "System płatności podstawowej, system jednolitej płatności obszarowej oraz powiązane płatności" z wyjątkiem art. 23 ust. 1 akapit drugi i ust. 6 (regionalny przydział pułapów krajowych) i art. 32 ust. 2-6 (definicja: "kwalifikujący się hektar"). Jednolita płatność obszarowa przyznawana jest w ujęciu rocznym do każdego kwalifikującego się hektara zadeklarowanego przez rolnika zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 1306/2013 (art. 36 ust. 2).

"Kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub – w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej – wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej (art. 36 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013).

Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (art. 36 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013).

Zgodnie z art. 36 ust. 5 z wyjątkiem działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych hektary, o których mowa w ust. 2, muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z art. 39 rozporządzenia nr 1307/2013 uprawnienia do płatności przydziela się rolnikom, którzy są uprawnieni do otrzymania płatności zgodnie z art. 9, pod warunkiem że: a) złożą wniosek o przydział uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej przed ostatecznym terminem składania wniosków, który ma być określony zgodnie z art. 78 akapit pierwszy lit. b) rozporządzenia nr 1306/2013 w pierwszym roku stosowania systemu płatności podstawowej, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych; oraz b) byli uprawnieni do otrzymywania płatności przed zastosowaniem jakichkolwiek zmniejszeń lub wykluczeń przewidzianych w tytule II rozdział 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy w ramach płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego lub uzupełniających krajowych płatności bezpośrednich zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 73/2009 na 2013 r.

Zgodnie z motywem 16 rozporządzenia nr 639/2014 (uzupełniającego rozporządzenie nr 1307/2013) uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje o taki przydział. Należy wyjaśnić, że zasada ta ma w szczególności zastosowanie, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności ze strony więcej niż jednego rolnika.

Zgodnie zaś z art. 15 rozporządzenia nr 639/2014 w celu ustalenia liczby uprawnień do płatności, które mają zostać przydzielone zgodnie z (...) i art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, w przypadkach gdy nie występuje siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności, uwzględnia się wyłącznie te kwalifikujące się hektary, które zostały zatwierdzone zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. a) rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014 (ust. 1). W przypadku gdy kwalifikujący się hektar, o którym mowa w ust. 1, jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności złożonego przez dwóch lub więcej wnioskodawców, decyzja, komu należy przyznać uprawnienie do płatności, opiera się na kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do działalności rolniczej wykonywanej na tym hektarze oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością (ust. 2).

Przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014 stanowi uzupełnienie zasad określonych w art. 39 rozporządzenia nr 1307/2013, a został ustanowiony wskutek orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (wyrok z 14 października 2010 r. w sprawie C-61/09, Landkreis Bad Durkheim, ECLI:EU:C:2010:606, pkt 50 i n.). Był też przedmiotem wiążącej interpretacji dokonanej przez jedyny uprawniony do tego sąd, tj. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) – wyrok z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 Land Berlin (ECLI:EUC:2020:1046). Oba wyroki dotyczyły zagadnienia zgłoszenia uprawnień do płatności względem tego samego kwalifikującego hektara przez kilku rolników. Wynika z nich, że grunt należy do gospodarstwa rolnika, gdy przysługuje mu uprawnienie do zarządzania nim do celów prowadzenia działalności rolniczej. Rolnik musi dysponować w odniesieniu do danego gruntu wystarczającą samodzielnością przy prowadzeniu działalności rolniczej, co powinien ocenić sąd krajowy. Sporne grunty nie były przedmiotem żadnej działalności rolniczej wykonywanej przez osobę trzecią we wskazanym powyżej okresie. W celu uniknięcia sytuacji, w której kilku rolników rości sobie prawa do określonych działek jako należących do ich gospodarstwa, konieczne jest bowiem, by w ww. okresie działki te nie mogły zostać przyporządkowane do gospodarstwa innych rolników dla celów systemu płatności jednolitych. Do przyporządkowania gruntu rolnego do gospodarstwa rolnika nie jest konieczne, aby dany rolnik dysponował nim na podstawie umowy dzierżawy lub innego typu odpłatnej umowy oddania w używanie o takim samym charakterze (powołany wyrok ETS w sprawie C-61/09, pkt 58, 62, 66 i 71, który pozostaje aktualny w sprawie, choć dotyczy nieobowiązującego aktu prawa unijnego).

W opinii w sprawie C-61/09 Rzecznik Generalny Jan Mazak (ECLI:EU:C:2010:265) zwrócił zaś uwagę na ryzyko związane różnym intepretowaniem tytułu prawnego do gruntu i w tym zakresie wskazał, że: "jak słusznie wskazał rząd polski, tytuł prawny do gruntów stanowi kwestię prawa cywilnego, która będzie różnie oceniana przez państwa członkowskie. Jeżeli miałby on znaczenie w kontekście wykładni art. 44 rozporządzenia nr 1782/2003, zachodziłoby ryzyko, że przepis ten będzie niejednolicie stosowany w 27 państwach członkowskich" (pkt 52).

W wyroku w sprawie C-216/19 TSUE wskazał, że wyrażenie "w jego dyspozycji" nie zostało zdefiniowane w przepisie art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013 (który zawiera regulację podobną do art. 39 – uwaga Sądu), należy jednak zauważyć, że ani art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013, ani żaden inny przepis prawa Unii nie wymaga, aby wnioskodawca przedstawił tytuł własności lub jakikolwiek dowód podstawy prawnej użytkowania na poparcie wniosku o przyznanie uprawnień do płatności w celu wykazania, że zadeklarowane kwalifikujące hektary pozostają w jego dyspozycji (pkt 34). Trybunał orzekł już, że państwom członkowskim przysługuje zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od wnioskodawcy dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy. Jednak w ramach zakresu swobodnego uznania w odniesieniu do dowodów wymaganych jako uzasadnienie wniosku o przyznanie pomocy, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów będących przedmiotem wniosku, państwa członkowskie powinny uwzględniać cele odnośnych przepisów Unii i przestrzegać ogólnych zasad prawa Unii, w szczególności zasady proporcjonalności (wyrok z dnia 24 czerwca 2010 r., Pontini i in., C-375/08, EU:C:2010:365, pkt 82, 86). Państwa członkowskie mają zatem prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane ze złożonym wnioskiem o przyznanie uprawnień do płatności są "w [...] dyspozycji" rolnika, który składa ten wniosek, w rozumieniu tego przepisu (pkt 36). Takie podejście jest zgodne z jednym z kluczowych wymogów reformy WPR wdrożonej rozporządzeniem nr 1307/2013, który jest opisany w motywie 2 tego rozporządzenia i zakłada zmniejszenia obciążeń administracyjnych (pkt 37). O ile państwa członkowskie mają prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, o tyle mają one obowiązek systematycznego przeprowadzania kontroli wniosków o przyznanie uprawnień do płatności i odpowiadających im wniosków o płatność w celu zapobiegania nieprawidłowościom i, w razie potrzeby, korygowania popełnionych nieprawidłowości oraz odzyskiwania nienależnych płatności (pkt 38). W przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności, domniemanie, zgodnie z którym kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, zostaje jednak podważone (pkt 40). W takiej sytuacji właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców pozostają kwalifikujące się hektary (pkt 41).

Wyrok w sprawie C-61/09 (EU:C:2010:606) został wydany w odniesieniu do sytuacji faktycznej charakteryzującej się istnieniem stosunków i powiązań prawnych między różnymi osobami, które mogły twierdzić, że mają w swojej dyspozycji różne grunty, których dotyczyła sprawa (pkt 43).

W przypadku, do którego odnosi się wyrok w sprawie C-216/19 osoby trzecie nie podnoszą żadnego tytułu prawnego w odniesieniu do danych obszarów rolnych. Należy zatem stwierdzić, że w takich okolicznościach nie należy stosować kryteriów ustanowionych w art. 15 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 639/2014 (pkt 44). W przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów (pkt 45).

Z przytoczonych przepisów i ich interpretacji dokonanych przez Trybunał wynika, że przypadek, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności przez więcej niż jednego rolnika odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy każdy z tych rolników ma podstawę prawną do wykorzystywania tego gruntu do działalności rolniczej. Wniosek o płatność może bowiem złożyć tylko rolnik, który obszarem tym zarządza w ramach gospodarstwa rolnego. Przypadek takiego "konfliktu" rozstrzyga przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014. Natomiast w sytuacji, gdy wniosek o płatność do tego samego obszaru składa osoba, który faktycznie wykorzystuje ten obszar bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, to przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014 nie ma zastosowania. Jednocześnie "kwalifikujący się hektar" musi spełniać taką definicję przez cały rok kalendarzowy. Elementem tej definicji jest posiadanie "kwalifikujących się hektarów" przez rolnika przez cały rok, którego dotyczy płatność Prawo unijne przewiduje przy tym warunki przekazania uprawnień do płatności.

Na gruncie prawa krajowego warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych na rok 2020 r. uzupełniająco reguluje ustawa o płatnościach. Zgodnie z jej art. 7 ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (DZ. Urz. UE L 347 z 20.12.20013 r. str. 549, z późn. zm.), wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Z kolei art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W sprawie zasadnicze znaczenie ma treść art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach, zgodnie z którym jednolita płatność obszarowa (JPO), płatność za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność obszarowa, zwane dalej płatnościami obszarowymi, są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.

Zgodnie z art. 21 wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (ust. 1). Zgłoszenia zmian we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich dokonuje się w terminie do dnia 31 maja roku, w którym dany wniosek został złożony (ust. 1a). Terminy, o których mowa w ust. 1 i ust. 1a, nie podlegają przywróceniu. Na podstawie delegacji z art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) wydał rozporządzenie z dnia 8 maja 2020 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2020 r. (Dz.U. z 2020r., poz. 835). Mocą § 1 tego rozporządzenia w 2020 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 15 czerwca.

W sprawie poddanej kontroli sądowej jest bezsporne, że skarżąca w dniu 9 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2020 r. deklarując do JPO, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników oraz płatności redystrybucyjnej działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Następnie w dniu 15 czerwca 2020 r. złożyła zmianę do ww. wniosku zwiększając deklarowaną powierzchnię działek o [...] ([...]) działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] zwiększając wskutek tego deklarowaną powierzchnię do [...] ha. Nie jest też sporne, że w wyniku kontroli administracyjnej krzyżowej ustalone zostało, że wskazane działki zgłosił do płatności także inny rolnik – J. M. Z akt sprawy jasno też wynika, że J. M. do dnia 14 czerwca 2020 r. dzierżawił sporne działki od W. D. na podstawie umowy zawartej 10 czerwca 2010 r. na okres 10 lat z mocą obowiązywania od 14 czerwca 2010 r. Skarżąca natomiast zawarła z W. D. umowę dzierżawy ww. działek rolnych w dniu 29 maja 2020 r. z określoną na dzień 15 czerwca 2020 r. datą przejęcia gospodarstwa obejmującego ww. działki.

Jednocześnie skarżąca twierdzi, że wykonywała na tych działkach działalność rolniczą w 2020 r. i już od marca 2020 r., a przed datą 31 maja 2020 r., za ustną zgodą ich właścicielki, tj. prace porządkowe oraz związane z przygotowaniem dokumentacji przyrodniczej i planu rolnośrodowiskowego.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 32 ust. 4 i art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2013 z wyjątkiem działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych kwalifikujące się hektary muszą spełniać warunki kwalifikowalności przez cały rok kalendarzowy i pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013. Dzień ten w krajowym porządku prawnym wyznacza art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach, tj. 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Przedłużenie do 15 czerwca 2020 r. terminu do złożenia wniosku o płatność w 2020 r. - dokonane ww. rozporządzeniem MRiRW - było wynikiem obostrzeń i znacznych ograniczeń w przemieszczaniu oraz w funkcjonowaniu instytucji i dostępu do nich po ogłoszeniu stanu epidemii COVID-19 i w efekcie regulacji zawartych w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/501 z dnia 6 kwietnia 2020 r. wprowadzającym odstępstwo od rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014 w odniesieniu do ostatecznego terminu składania pojedynczego wniosku, wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność, ostatecznego terminu zgłaszania zmian w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność oraz ostatecznego terminu składania wniosków o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie wartości uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej w 2020 r. (Dz.Urz. UE L 109 z 7 kwietnia 2020 r., s. 8 – dalej: "rozporządzenie 2020/501"). Zgodnie z art. 1 rozporządzenia 2020/501 na zasadzie odstępstwa od art. 13 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 809/2014 ostateczny termin złożenia pojedynczego wniosku, wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w odniesieniu do roku 2020 przypada nie później niż do dnia 15 czerwca. Rozporządzenie 2020/501 wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich (art. 5). Polska nie zdecydowała o wydłużeniu do dnia 30 czerwca terminu zmiany w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność, do czego uprawniał art. 2 rozporządzenia 2020/501.

Oznacza to, że wydłużeniu do 15 czerwca uległ tylko termin złożenia wniosku o płatność na 2020 r. Skoro jednak można było złożyć wniosek w tym terminie, to do tej daty można było dokonać zmiany takiego wniosku mimo przekroczenia daty 31 maja (ustalonej w art. 21 ust. 1a ustawy o płatnościach).

Organy obu instancji ww. okoliczności nie uwzględniły, a w każdym razie nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na wynik sprawy w tym zakresie.

Przedłużenie terminu złożenia wniosku o płatności bezpośrednie nie miało wpływu na ustalony warunek kwalifikowalności określony w art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach.

Ze względu na przywołany wyżej przepis art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2014 oraz art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach płatności bezpośrednie także w 2020 r. były przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Z uwagi na treść art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2014 obszary uznane za kwalifikujący się hektar muszą być zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy z wyjątkiem działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Organy obu instancji prawidłowo przyjęły datę 31 maja 2020 r. do oceny spełnienia przez skarżąca przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela poglądu, że "posiadanie", o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ) ustawy o płatnościach należy oceniać z perspektywy przepisów krajowych – "posiadania" uregulowanego w art. 336 Kodeksu cywilnego. Słusznie w tym zakresie argumentował rząd polski w opisanej wyżej sprawie C-61/09 wskazując na ryzyko różnego definiowania pojęć, które w każdym państwie członkowskim powinny być odczytywane tak samo. Rozumienie "posiadania" działki rolnej przez rolnika na gruncie art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach musi być zgodne z art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2014. W tym zakresie również w przepisach unijnych brak jest definicji posiadania.

Zgodnie z art. 32 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2014 "kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego (...), do którego odsyła art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach. "Gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika (art. 4 lit. b rozporządzenia nr 1307/2014, do którego odsyła art. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach). Trybunał w przywołanym wyroku C-61/09 wskazał, że grunt należy do gospodarstwa rolnika, gdy przysługuje mu uprawnienie do zarządzania nim do celów prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ustalenie znaczenia i zakresu pojęć, których definicji prawo Unii nie zawiera, powinno być dokonywane zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, biorąc jednocześnie pod uwagę kontekst, w którym są one użyte, i cele uregulowania, którego są częścią (wyrok z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie C-336/03 easyCar, Zb.Orz. s. I-1947, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał wyjaśnił też, że pojęcie zarządzania nie wiąże się z istnieniem po stronie rolnika nieograniczonego uprawnienia do dysponowania danym gruntem w ramach jego wykorzystywania do celów rolniczych. Musi natomiast dysponować wystarczającą samodzielnością w prowadzeniu działalności rolniczej. Do przyporządkowania gruntu rolnego do gospodarstwa rolnika nie jest konieczne, aby dany rolnik dysponował nim na podstawie umowy dzierżawy lub innego typu odpłatnej umowy oddania w używanie o takim charakterze. Istotne jest, by działki rolne nie mogły zostać przyporządkowane do gospodarstwa rolnego innych rolników dla celów płatności jednolitych (pkt 66 ww. wyroku). Temu celowi służy regulacja art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014.

Stan faktyczny sprawy wskazuje jednak, jak słusznie przyjęły organy obu instancji, że w dniu 31 maja 2020 r. skarżąca nie miała żadnej podstawy prawnej korzystania ze spornych działek. Uzyskała ją dopiero z dniem 15 czerwca 2020 r. z chwilą przejęcia gospodarstwa rolnego obejmującego sporne działki. Do tej daty nie korzystała faktycznie ze spornych gruntów w przedstawionym wyżej rozumieniu, zwłaszcza nie posiadała uprawnień decyzyjnych, nie mogła odnosić korzyści i ponosić ryzyka finansowego w odniesieniu do działalności rolniczej na spornych gruntach. Oznacza to konsekwentnie, że nie mogła prowadzić w tym czasie żadnej działalności rolniczej na tych gruntach. Wbrew argumentacji skarżącej, za działalność rolniczą nie można uznać uporządkowania terenu, czy zlecenia przygotowania dokumentacji przyrodniczej i planu działalności rolnośrodowiskowej odnośnie do tego terenu w sytuacji, gdy brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej korzystania z tych gruntów do celów rolniczych. Pojęcie działalności rolniczej zostało zdefiniowane w art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 1307/2014 i samo porządkowanie, tj. uprzątnięcie kamieni, gałęzi i śmieci oraz wyrównanie terenu po żerowaniu dzików nie wystarcza do uznania, że stanowią one działalność rolniczą w sytuacji, gdy brak jest podstawy prawnej - uprawnienia, by czynności tych dokonać. Z umowy dzierżawy wynika, że przekazanie do użytkowania spornych gruntów nastąpiło w dniu 15 czerwca 2020 r. Dowodów na wcześniejszą datę przejęcia tych gruntów (bądź przekazania płatności) oraz wykonywanie na nich działalności rolniczej skarżąca nie przedstawiła. Zatem wskazywane przez skarżącą czynności wykonane przed 31 maja 2020 r. (jak również przed 15 czerwca 2020 r.) należy uznać za czynności faktyczne bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i ze skutkiem, jaki wynika z interpretacji zawartej w ww. wyroku TSUE w sprawie C-216/19. Tak, zresztą traktowała je sama skarżąca, skoro podjęła starania (w tym pisemne) w celu uzyskania oświadczenia drugiego rolnika, czy sporne grunty zgłosił do płatności na 2020 r., a następnie część z nich wycofała z płatności. Tak też sytuacja była oceniana prze obie strony umowy dzierżawy, tj. skarżącą i W. D., skoro zgodnie ustaliły, że "Dzierżawca przyjmuje w dzierżawę gospodarstwo rolne z dniem 15 czerwca 2020 r.". Umowa dzierżawy uwzględniała zatem i respektowała dzierżawę spornych gruntów przez drugiego rolnika, która kończyła się z dniem 14 czerwca 2020 r., na co zwracała uwagę sama skarżąca. Oznacza to w konsekwencji, że skarżącej nie służą płatności (JPO, za zazielenienie oraz redystrybucyjna) do spornych gruntów za 2020 r. Nie spełniła bowiem przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach: nie była w posiadaniu spornych gruntów w dniu 31 maja 2020 r. i przede wszystkim nie użytkowała ich rolniczo przez cały rok kalendarzowy. Jednocześnie grunty te nie zostały objęte kontynuacją płatności na zasadzie art. 26 ustawy o płatnościach w zw. z art. 8 rozporządzenia nr 809/2014 lub art. 28 ustawy o płatnościach.

Odnośnie do wycofania w październiku 2020 r. (oświadczenie skarżącej) z płatności trzech działek objętych wnioskiem z 15 czerwca 2020 r., to ze względu na regulację art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 809/2014, wycofanie było niedopuszczalne, ponieważ skarżąca została zawiadomiona w dniu 21 września 2020 r. o nieprawidłowościach w tym zakresie. Powierzchnia ta, mimo oświadczenia o wycofaniu z płatności, prawidłowo została uwzględniona w decyzjach o przyznaniu płatności JPO, za zazielenienie i redystrybucyjnej, w tym - w zakresie zastosowania kary administracyjnej, o której mowa w art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Przedstawiona ocena co do spełnienia przez skarżącą warunku przyznania płatności w zakresie JPO odnosi się też do płatności za zazielenienie, co wprost wynika z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zgłoszonych przez skarżącą i rozpatrzonych przez organ płatności bezpośrednich względem spornych działek wykazała, że decyzja Dyrektora Oddziału jest prawidłowa. Ze względu na wykluczenie z płatności (JPO, za zazielenienie, redystrybucyjnej) wszystkich siedmiu spornych działek o powierzchni [...] ha i wynikające z tego różnice pomiędzy deklarowaną powierzchnią a powierzchnią zatwierdzoną (dla JPO- 45, 70%, a dla płatności redystrybucyjnej – 13,12%) – w sprawie uzasadnione było zastosowanie art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez pomniejszenie pomocy o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Okoliczności sprawy nie dają podstaw do odstąpienia od zastosowania ww. przepisu, ponieważ nie zaszły w sprawie wyjątki od stosowania kar administracyjnych, o których mowa w art. 15 rozporządzenia nr 640/2014. Zaistniały też podstawy do zastosowania współczynnika korygującego, co organy prawidłowo wywiodły, wyliczyły i uzasadniły.

Trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 6 ustawy o płatnościach płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (rozporządzenia nr: 1307/2013, 1306/2013, 639/2014, 640/2014, 809/2014), w przepisach ustawy o płatnościach oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. Jak dowodzą prawidłowe ustalenia dokonane przez organy w oparciu o zgromadzone dowody – warunków tych skarżąca nie spełniła opisanego wyżej warunku kwalifikowalności.

W sumie więc organy obu instancji właściwie zastosowały odpowiednie przepisy w sprawie i wyprowadziły adekwatne skutki prawne z dokonanych ustaleń faktycznych. Prawidłowo też oceniły przedstawione przez skarżącą dowody uwzględniając zasadę ciężaru dowodzenia, który w tej sprawie (z uwagi na jej charakter) spoczywał na stronie, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach. Nie naruszyły w tym względzie mających zastosowanie w sprawie przepisów procedury administracyjnej wskazanych w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach.

Prawidłowo też ocenione zostało spełnienie przez skarżącą warunków przyznania płatności dla młodych rolników. W tym zakresie zastosowanie ma art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, zgodnie z którym płatność dla młodych rolników przyznawana jest jako roczna płatność młodym rolnikom, którzy są uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej (ust. 1). "Młodzi rolnicy" oznaczają osoby fizyczne: a) które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, oraz b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a), nie przekracza 40 lat. Płatność taka przyznawana jest na okres pięciu lat (art. 50 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2013, w tym z uwzględnieniem zmiany obowiązującej od 1 stycznia 2018 r. wynikającej z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2393 z dnia 13 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania, (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej, (UE) nr 1308/2013 ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz (UE) nr 652/2014 ustanawiające przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi się do łańcucha żywnościowego, zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz dotyczącymi zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, Dz.Urz. UE L z 2017 r. 350, s. 15). Skoro płatność ta została skarżącej przyznana w 2015 r., to tym samym pięcioletni okres wskazany w ww. przepisie upłynął w 2019 r. Sąd nie ma wątpliwości, że termin ten liczony jako upływ kolejnych, następujących po sobie lat kalendarzowych.

Zgłoszone na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej zastrzeżenia co do pochodzenia pisemnych zeznań J. Z. oraz P. Z. od tych osób, to skarżąca miała możliwość kwestionowania wiarygodności tych dowodów w postępowaniu, czego nie uczyniła. Jednocześnie nie przedstawiła dowodu, że dokumenty te są fałszywe. W tym stanie rzeczy Sąd nie ma powodu, by zastrzeżenia te uwzględnić jako mające wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.