Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2052/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 14 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 884
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm  zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów.
article: art. 20 oraz art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. S., A. S., T. S. i L. S. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta [...] Policji solidarnie na rzecz skarżących: M. S., A. S., T. S. i L. S. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Zastępca Komendanta Rejonowego Policji [...] przydzielił M. S. (dalej: "skarżący M. S.") kwaterę tymczasową nr [...] przy ul. [...] w [...]. Lokal ten składa się z trzech pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 66,48 m kw., w tym powierzchni mieszkalnej 41,36 m kw. Jako osoby uprawnione do wspólnego zamieszkiwania w ww. kwaterze wskazano w decyzji członków rodziny skarżącego: żonę – A. S. oraz synów T. S. i L. S. (dalej także: "skarżący").

W oparciu o ww. decyzję Dyrektor Gospodarstwa Pomocniczego Komendy [...] Policji w dniu [...] sierpnia 2003 r., a następnie Dyrektor Zakładu [...] Komendy [...] Policji w dniu [...] kwietnia 2006 r. zawarł ze skarżącym M. S. umowę najmu przydzielonej kwatery tymczasowej na czas pełnienia czynnej służby w Policji.

Wnioskiem z [...] lipca 2010 r. skarżący M. S. wystąpił do Komendanta [...] Policji (dalej: "K[...]P") o stwierdzenie nieważności powołanej na wstępie decyzji o przydziale, argumentując, że rażąco narusza art. 88 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 145 ze zm.; dalej: "u.P.") oraz żądając wydania decyzji o przydziale zajmowanej kwatery jako lokalu służbowego. K[...]P decyzją nr [...], wydaną [...] listopada 2010 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), stwierdził nieważność objętej wnioskiem decyzji, wskazując, iż została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ Zastępca Komendanta Rejonowego Policji [...]nie był upoważniony do wydawania rozstrzygnięć w przedmiocie przydziału kwater tymczasowych. Decyzja K[...]P nie została skutecznie zaskarżona; stała się więc ostateczna i prawomocna.

Następnie rozkazem personalnym K[...]P z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] skarżący M. S. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] maja 2017 r. w związku z nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Natomiast pismem z [...] grudnia 2018 r. Komendant Rejonowy Policji [...] (dalej: "KRP", "organ pierwszej instancji") zawiadomił skarżącego M. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...] w [...].

Decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 97 u.P. oraz § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania kwater tymczasowych przeznaczonych dla policjantów (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 519; dalej: "rozp. MSWiA z 2005 r."), KRP nakazał skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że wobec zwolnienia skarżącego M. S. ze służby w Policji z dniem [...] maja 2017 r., zaistniała przesłanka, o której mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 rozp. MSWiA z 2005 r. W ramach wywiadu mieszkaniowego ustalono, iż skarżący zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Pismem z [...] października 2018 r. wezwano ich dobrowolnego opróżnienia kwatery tymczasowej w terminie 30 dni od daty odebrania pisma, ale nie zastosowali się do tego wezwania. Dlatego KRP wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia ww. kwatery tymczasowej, przy czym wstrzymano je na okres zagrożenia epidemiologicznego, zaś kontynuowano od [...] maja 2023 r. kiedy to KRP poinformował skarżących o prawie do zapoznania się z dokumentami zebranymi w sprawie. Przywołując treść przepisów art. 88 ust. 1 i ust. 2, art. 97 ust. 5 u.P. oraz § 10 i § 13 ust. 1 rozp. MSWiA z 2005 r., KRP stwierdził, że jasno wynika z nich, iż prawo do zajmowania kwatery tymczasowej przysługuje wyłącznie policjantowi pełniącemu służbę; z chwilą zwolnienia ze służby w Policji policjant traci prawo do zajmowania kwatery tymczasowej, a właściwy organ jest zobowiązany przepisami prawa do opróżnienia kwatery tymczasowej.

W odwołaniu od ww. decyzji KRP z [...] czerwca 2023 r. nr [...] skarżący M. S. wniósł o jej unieważnienie, wskazując, że od 2017 r. przebywa na emeryturze i nie posiada środków finansowych ani zdolności kredytowej na zakup mieszkania, jak również nie dysponuje innym lokalem. Zatem jemu i jego rodzinie grozi bezdomność.

Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] K[...]P (dalej też: "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie KRP.

W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej K[...]P nadmienił, iż dołączył do akt sprawy dokumenty dotyczące propozycji przydziału lokali mieszkalnych dla skarżącego M. S., który w piśmie z [...] lipca 2023 r. oświadczył, że dwukrotnie zrezygnował z przydziału lokalu, a mianowicie zrezygnował z lokalu przy ul. [...] oraz z lokalu przy ul. [...] w [...].

Dalej organ drugiej instancji zaakcentował, iż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy funkcjonariusz zwolniony ze służby w Policji w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych oraz członkowie jego rodziny posiadają prawo do dalszego zajmowania tymczasowej kwatery.

W tym kontekście organ odwoławczy podkreślił, że prawo policjanta do lokalu mieszkalnego lub tymczasowej kwatery w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej nie może być rozumiane jako prawo całkowicie oderwane od praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego policjanta. Fundamentem tych uprawnień jest bowiem zamieszkiwanie funkcjonariusza w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Tak rozumianemu uprawnieniu policjanta do lokalu mieszkalnego lub tymczasowej kwatery odpowiadają obowiązki organów Policji do zaspokojenia tego prawa. Rozgraniczenie lokali pozostających w zasobach jednostek Policji na lokale mieszkalne oraz na tymczasowe kwatery jest związane z przeznaczeniem danego lokalu. Jak sama nazwa wskazuje, tymczasowa kwatera służy zaspokajaniu tymczasowych potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji - na okres pełnienia służby, celem realizacji obowiązków wynikających z istoty stosunków służbowych. Charakter lokali mieszkalnych ma na celu trwałe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy, a lokale takie przeznaczone są do stałego pobytu ludzi.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest zajmowanie przez skarżących lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], mającego status tymczasowej kwatery. Nie ulega również wątpliwości, iż skarżący M. S. - główny najemca tej kwatery został z dniem [...] maja 2017 r. zwolniony ze służby w Policji i stał się emerytem policyjnym. Zatem zaistniała przesłanka wskazana w § 13 ust. 1 pkt 1 rozp. MSWiA z 2005 r.

K[...]P wyjaśnił także, że kompleks mieszkalno-hotelowy przy ul. [...] w [...] (gdzie mieści się kwatera tymczasowa zajmowana przez skarżących) powstał na mocy porozumienia zawartego [...] października 1999 r. pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a K[...]P z przeznaczeniem na potrzeby zakwaterowania policjantów pełniących służbę w komisariatach Policji, działających na terenie Gminy [...]. W skład kompleksu wchodzą 4 budynki stanowiące własność Miasta [...]. Zgodnie z umową z [...] marca 2003 r., ww. kompleks został oddany K[...]P do nieodpłatnego używania na okres 25 lat. Na mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2003 r. nr [...]o pozwoleniu na użytkowanie ww. kompleksu, budynki C i D to budynki mieszkalne, a budynki A i B to budynki zamieszkania zbiorowego. Budynek, w którym mieszczą się kwatery tymczasowe (ul. [...]) został wybudowany ze środków finansowych Miasta [...] w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych [...] policjantów, aby umożliwić im realizację programu zwalczania przestępczości w [...] oraz programu wykorzystania zwiększonej liczebności służb patrolowych Policji. Dla realizacji tak określonego celu Miasto [...] wybudowało za własne środki wymieniony kompleks i oddało w użytkowanie K[...]P. Natomiast K[...]P zobowiązał się do przestrzegania postanowień porozumienia z [...] października 1999 r., które wykluczają możliwość zamieszkiwania w budynkach A i B przez emerytów policyjnych, a także funkcjonariuszy niepełniących służby w Komendzie [...] Policji oraz Komendach Rejonowych Policji. Powyższe oznacza, że K[...]P posiada prawo dysponowania tym kompleksem, ograniczone porozumieniem z 1999 r., umową użyczenia z 2003 r. oraz przepisami u.P. W konsekwencji lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] należy do szczególnej kategorii lokali - kwater tymczasowych, o której mowa w art. 90 u.P. oraz w § 10 rozp. MSWiA z 2005 r. Taka kwalifikacja lokalu w sposób jednoznaczny określa jego charakter użytkowy, jak również ramy czasowe jego użytkowania wskazane w § 13 rozp. MSWiA z 2005 r. i chociaż konkretny termin nie jest określony żadną datą, to zaistnienie zdarzeń opisanych w tym ostatnim przepisie (zwolnienie ze służby w Policji) powoduje utratę prawa do dalszego korzystania z kwatery tymczasowej.

Kolejną podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu przedmiotowej kwatery tymczasowej stanowi § 13 ust. 1 pkt 3 rozp. MSWiA z 2005 r., tj. wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P. Z kolei zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P., decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, wydaje się w przypadku zajmowania tego lokalu przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego. W tym aspekcie K[...]P przypomniał, iż decyzja z [...] sierpnia 2003 r. nr [...] o przydziale kwatery tymczasowej została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego, pozbawiając skarżących tytułu prawnego do jej zajmowania. Także umowy najmu tej kwatery, zawierane ze skarżącym M. S. w dniach [...] sierpnia 2003 r. i [...] kwietnia 2006 r., nie przyznały mu do niej tytułu prawnego, bowiem tytuł prawny do kwatery tymczasowej stanowi wyłącznie decyzja administracyjna o jej przydziale.

Organ drugiej instancji podsumował, że żaden przepis prawa materialnego, nie pozwala na zajmowanie kwatery tymczasowej przez osoby będące emerytami policyjnymi. Co więcej w § 13 rozp. MSWiA z 2005 r. ustawodawca nakazał wprost opróżnienie kwatery tymczasowej z chwilą zwolnienia policjanta ze służby. K[...]P powołał się też na wydany, jak podał - w tożsamej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 21 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1284/16, a także na inne wyroki sądów administracyjnych - tutejszego Sądu: z 16 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 43/19; z 23 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 681/19 i z 5 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 97/22 oraz NSA: z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1716/21 i z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2348/21 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję K[...]P skarżący, reprezentowani przez adwokata C.F., zarzucili naruszenie:

1) § 14 ust. 1 pkt 7 rozp. MSWiA z 2005 r. w związku z art. 19 oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, iż decyzja KRP została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

2) art. 127 § 2 w związku z art. 19 k.p.a. poprzez rozpatrzenie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez K[...]P z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

3) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

( art. 15 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego z uwagi na oparcie zaskarżonej decyzji na zupełnie nowej argumentacji oraz innej podstawie prawnej aniżeli przyjęta przez organ pierwszej instancji, co skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do kwestionowania ww. kwestii w toku postępowania instancyjnego, a tym samym miało istotny wpływ na wynik sprawy,

( art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 oraz w związku z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dotyczącego sprawy, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, co w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i nieuzasadnionego uznania, iż doszło do spełnienia przesłanek uprawniających do wydania decyzji o opróżnieniu zajmowanej kwatery tymczasowej, co stanowiło podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, a tym samym miało istotny wpływ na wynik sprawy,

( art. 11 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy jej uzasadnienie nie wyjaśniało w sposób należyty zasadności przesłanek, którymi KRP kierował się przy załatwieniu sprawy; wskazania faktów, które uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się K[...]P przy załatwieniu sprawy, co pozbawiło skarżących prawa do kwestionowana zaprezentowanej argumentacji w toku postępowania instancyjnego, a tym samym miało istotny wpływ na wynik sprawy, zatem winno skutkować uchyleniem przez K[...]P decyzji organu pierwszej instancji,

( art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 4 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ drugiej instancji, iż KRP zaniechał zakomunikowania skarżącym faktów znanych mu z urzędu, co skutkowało pozbawieniem ich prawa do weryfikacji tych faktów oraz odniesienia się do nich w toku postępowania administracyjnego, a tym samym pozbawiło skarżących możliwości czynnego udziału w postępowaniu i miało istotny wpływ na wynik sprawy, zatem winno skutkować uchyleniem przez K[...]P decyzji organu pierwszej instancji,

( art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a także nieuwzględnienie w toku prowadzonego postępowania zasady równego traktowania obywateli wobec prawa oraz stosowanie rożnych rozstrzygnięć względem osób znajdujących się w tożsamej sytuacji co skarżący, co stanowiło podstawę do wydania zaskarżonej decyzji i tym samym miało istotny wpływ na wynik sprawy,

( art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji KRP, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia;

4) prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. § 13 ust. 1 pkt 1 rozp. MSWiA z 2005 r. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, w sytuacji, w której skarżący posiadają tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i w związku z tym nie doszło do zaistnienia przesłanek uzasadniających opróżnienie kwatery tymczasowej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o:

- stwierdzenie nieważności decyzji organów Policji obu instancji, ewentualnie ich uchylenie;

- wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku przez K[...]P - wstrzymanie wykonania tej decyzji przez Sąd z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków;

- przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów: naliczenia kaucji z [...] sierpnia 2023 r., rozliczenia kosztów zużycia energii cieplnej za sezon grzewczy [...] z [...] lipca 2023 r. oraz informacji o opłatach za lokal z [...] sierpnia 2023 r. - na okoliczność wykazania faktu, iż skarżący ponosili w całości koszty zamieszkania w lokalu, który znajduje się w dyspozycji Komendy [...] Policji;

- zasądzenie od K[...]P solidarnie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata według norm przepisanych, powiększonych o kwotę 68 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej, uiszczonej od pełnomocnictw do reprezentacji skarżących.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli poszczególne jej zarzuty. Zaznaczyli, że skarżący M. S. pełnił przez ponad 30 lat służbę w strukturach Policji w następujących jednostkach: w Komendzie Rejonowej Policji [...] (od [...] sierpnia 1990 r. do [...] kwietnia 1998 r.), w Wydziale Policji [...] Komendy [...]Policji (od [...] maja 1998 r. do [...] lutego 2003 r.), w Komendzie Rejonowej Policji [...] (od [...] lutego 2003 r. do [...] września 2007 r.) i w Wydziale [...] Komendy [...] Policji (od [...] września 2007 r. do [...] kwietnia 2017 r.). Korzystając z uprawnień przewidzianych w u.P., w dniu [...] stycznia 2002 r. skarżący M. S., będąc policjantem w służbie stałej, złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego dla siebie oraz członków jego rodziny. Jednakże w związku z przeniesieniem służbowym skarżącego M. S. do pełnienia służby w Komendzie Rejonowej Policji [...], co nastąpiło [...] lutego 2003 r., wniosek o przydział lokalu mieszkalnego został przedstawiony do rozpatrzenia KRP, którego Zastępca [...] sierpnia 2003 r. wydał decyzję nr [...] o przydziale tymczasowej kwatery.

Motywując zarzut naruszenia przepisów o właściwości, skarżący podnieśli, iż sprawa została rozpatrzona w pierwszej instancji przez KRP, który wprawdzie nie podał w decyzji podstawy prawnej, na której oparł swoją właściwość, tym niemniej jedynym przepisem, który mógłby uzasadniać jego właściwość jest § 14 ust. 1 pkt 7 rozp. MSWiA z 2005 r. Jednakże, jak podali skarżący, lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostawał (i nadal pozostaje) w wyłącznej dyspozycji K[...]P. Zgodnie bowiem z porozumieniem, zawartym [...] października 1999 r. w [...] między Gminą [...] a Starostą Powiatu [...] przy udziale Wojewody [...] oraz K[...]P, a także z umową użyczenia, zawartą [...] marca 2003 r. między Gminą [...] a Komendą [...] Policji, kompleks mieszkaniowy przy ul. [...] w [...] został oddany do dyspozycji K[...]P. Zarówno umowa najmu przedmiotowego lokalu, jak i wszelkie wiążące się z nim kwestie administracyjne jak np. przyjmowanie i rozliczanie płatności z tytułu czynszu oraz zużycia energii cieplnej, przez cały czas były realizowane przez Komendę [...] Policji.

W piśmie z [...] września 2018 r., skierowanym do KRP, Naczelnik Wydziału [...] Komendy [...] Policji, uznał, że doszło do spełnienia obligatoryjnej przesłanki do opróżnienia zajmowanej przez skarżących kwatery tymczasowej, a właściwym do prowadzenia postępowania w tym przedmiocie jest KRP, gdyż to jego decyzją przydzielono skarżącym kwaterę. Przy czym powyższa decyzja została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją K[...]P z [...] listopada 2010 r. nr [...].

Ponadto fakt dysponowania kompleksem potwierdza sam organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji na stronie nr [...] w akapicie piątym: "Fakt ten oznacza, że Komendant [...] Policji posiada prawo do dysponowania kompleksem" oraz na stronie nr [...] w akapicie drugim: "Konsekwencją zajmowania przedmiotowej kwatery tymczasowej pozostającej w dyspozycji Komendanta [...] Policji (...)".

Skarżący zwrócili też uwagę, iż skarżący M. S. nie pełni służby w Komendzie Rejonowej Policji [...] od ponad 16 lat, a od ponad 6 lat jest emerytem policyjnym. Zatem należyta wykładania § 14 rozp. MSWiA z 2005 r. powinna prowadzić do konkluzji, że właściwym organem pierwszej instancji jest - według ust. 2 tego paragrafu - kierownik jednostki organizacyjnej Policji, w którego dyspozycji pozostaje lokal (tj. K[...]P). Ewentualnie, zastosowanie mógłby znaleźć § 14 ust. 3 rozp. MSWiA z 2005 r. wskazujący na właściwość - w sprawach przydziału lokalu - komendanta właściwego ze względu na obecne miejsce zamieszkania emeryta, ale pod warunkiem, że byłby on jego dysponentem. Na poparcie tego poglądu przywołali fragment wyroku NSA z 27 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 512/08.

Skarżący skonkludowali, iż wobec braku dokumentu, na podstawie którego doszło do przekazania przedmiotowego lokalu do dyspozycji organu pierwszej instancji, należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji nie jest władny do dysponowania tym lokalem.

W odpowiedzi na skargę K[...]P wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 15 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 2052/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron postępowania.

Na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. Sąd odmówił dopuszczenia wniosku dowodowego zawartego w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zasadny okazał się podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej organów orzekających w sprawie, tj. art. 20 k.p.a. w związku z § 14 ust. 2 rozp. MSWiA z 2005 r., które to naruszenie stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie treści tego ostatniego przepisu, podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, jest wydanie jej z naruszeniem przepisów o właściwości. W literaturze wskazuje się przy tym, że chodzi tu o każdego rodzaju właściwość: rzeczową, miejscową, instancyjną i funkcjonalną. Tak więc podstawą stwierdzenia nieważności jest jakiekolwiek (każde) naruszenie przepisów wyznaczających właściwość organów orzekających w postępowaniu administracyjnym, niezależnie od zakresu, stopnia naruszenia oraz prawidłowości merytorycznej rozstrzygnięcia (vide M. Kamiński [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Krawiec, M. Kamiński, T. Kiełkowski Postępowanie administracyjne, LexisNexis, 2013 r. wyd. 1, str. 468).

Przepis art. 88 ust. 1 u.P. stanowi, że policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W myśl art. 88 ust. 2 u.P. policjant w służbie przygotowawczej może otrzymać tymczasową kwaterę. Z kolei według art. 90 u.P. na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 97 ust. 1 u.P., zostało wydane rozp. MSWiA z 2005 r., które w § 13 ust. 1 pkt 1 przewiduje zwolnienie policjanta ze służby jako jeden z przypadków opróżnienia tymczasowej kwatery. Natomiast przepisy § 14 rozp. MSWiA z 2005 r. normują właściwość rzeczową organów Policji w sprawach przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater. Stosownie do treści § 14 ust. 1 pkt 5 i pkt 7 rozp. MSWiA z 2005 r., decyzje w sprawach przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater wydają będący dysponentami lokali:

( Komendant [...] Policji - w stosunku do:

a) komendantów rejonowych Policji na obszarze [...],

b) komendantów powiatowych Policji na obszarze powiatów, o których mowa w art. 6 ust. 3 u.P.,

c) policjantów pełniących służbę w Komendzie [...] Policji (pkt 5);

( komendanci powiatowi (rejonowi, miejscy) Policji - w stosunku do policjantów pełniących służbę w komendzie powiatowej (rejonowej, miejskiej) Policji, komisariatach Policji i innych podległych im jednostkach organizacyjnych Policji (pkt 7).

Zgodnie zaś z § 14 ust. 2 rozp. MSWiA z 2005 r., w stosunku do osób, o których mowa w art. 95 ust. 3 pkt 2 i 3 u.P., decyzje w sprawach opróżnienia lokali mieszkalnych wydaje kierownik jednostki organizacyjnej Policji, w którego dyspozycji pozostają te lokale. Natomiast art. 95 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 u.P. wskazuje, iż decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także:

( gdy policjant zwolniony ze służby lub pozostali po policjancie członkowie rodziny zajmują lokal mieszkalny położony w budynku przeznaczonym na cele służbowe lub na terenie obiektu zamkniętego, a osobom tym przydzielono lokal mieszkalny w tej samej lub pobliskiej miejscowości, o powierzchni odpowiadającej przysługującym normom zaludnienia (pkt 2);

( w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego (pkt 3).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2002 r. skarżący M. S. - będąc już policjantem w służbie stałej - wniósł do K[...]P o przydział lokalu mieszkalnego dla niego oraz członków jego rodziny, a [...] lutego 2003 r. został przeniesiony do pełnienia służby w Komendzie Rejonowej Policji [...]. Wniosek ten został rozstrzygnięty decyzją Zastępcy KRP z [...] sierpnia 2003 r. nr [...] o przydziale skarżącym tymczasowej kwatery nr [...] przy ul. [...] w [...], które to rozstrzygnięcie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją organu drugiej instancji z [...] listopada 2010 r. nr [...] z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej. Stwierdzenie nieważności ww. decyzji Zastępcy KRP oznacza, iż była ona dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc).

Rację mają skarżący, że objęta przydziałem tymczasowa kwatera pozostawała i nadal pozostaje w dyspozycji K[...]P. Przyznaje to sam organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji, co również trafnie dostrzegają skarżący. Jak podaje K[...]P, kompleks mieszkalno-hotelowy przy ul. [...] w [...] (składający się z 4 budynków oznaczonych literami od A do D) powstał na mocy porozumienia, które K[...]P zawarł w dniu [...] października 1999 r. z Prezydentem Miasta [...] celem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych policjantów pełniących służbę na terenie Gminy [...]. Na mocy umowy z [...] marca 2003 r. [...] przekazało ww. kompleks organowi odwoławczemu do nieodpłatnego używania na okres 25 lat.

Wskazać też trzeba, iż w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie opróżnienia kwatery tymczasowej ([...] grudnia 2018 r.) skarżący M. S. był już emerytem policyjnym.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych należy stwierdzić, że skarżący zajmują tymczasową kwaterę nr [...] przy ul. [...] w [...] bez tytułu prawnego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Zastępcy KRP z [...] sierpnia 2003 r. o przydziale tej kwatery (vide art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P.). Zatem w analizowanym przypadku właściwy do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia tymczasowej kwatery jest - wedle § 14 ust. 2 rozp. MSWiA z 2005 r. - kierownik jednostki organizacyjnej Policji, w którego dyspozycji pozostaje lokal, czyli K[...]P, a nie KRP. Natomiast nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie powołany przez skarżących § 14 ust. 3 rozp. MSWiA z 2005 r., gdyż przepis ten wskazuje komendanta właściwego ze względu na obecne miejsce zamieszkania emeryta lub rencisty jako organ władny do wydania decyzji w sprawach przydziału lokali mieszkalnych, a nie ich opróżnienia.

Tutejszy Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku dowodowego zgłoszonego na okoliczność, iż skarżący ponosili w całości koszty zamieszkania w lokalu, który znajduje się w dyspozycji Komendy [...] Policji. W myśl art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie był kwestionowany fakt tak pokrywania, jak i rozliczania się skarżących z właściwymi jednostkami Komendy [...] Policji za należności związane z zajmowaniem kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z kolei zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty, w tym przede wszystkim treść zaskarżonej decyzji, świadczą o pozostawaniu ww. kwatery w dyspozycji organu odwoławczego. W konsekwencji nie zaistniała, przewidziana ww. przepisem, przesłanka niezbędności wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

Jak już wyżej wskazano, właściwym do wydania decyzji nakazującej skarżącym opróżnienie kwatery tymczasowej, a tym samym do wszczęcia i prowadzenia postępowania w tym przedmiocie jest K[...]P, a nie - jak błędnie przyjęto - KRP.

Odnosząc się do żądania zasądzenia kosztów opłaty skarbowej w wysokości 68 zł, Sąd wyjaśnia, że w oparciu o art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. skarżący byli zwolnieni od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Tym samym zbędne było uiszczenie opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa. Powyższy pogląd znajduje też odzwierciedlenie w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 2111), zgodnie z którym nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, stwierdzając nieważność tak zaskarżonej decyzji K[...]P, jak i wydanej w pierwszej instancji decyzji KRP.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżących - adwokata (480 zł), rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).