Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 426/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 7 par. 1, art. 1 a pkt 12 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.69.2023.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku M. M. (skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2023 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2021 r., miesiące od stycznia do czerwca 2022 r., od sierpnia do października 2022 r., a także na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień

i październik 2022 r.

Zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. o numerach od [...] do [...] organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w Banku [...] Bank potwierdził wpływ zajęć i stwierdził, że obecnie nie mogą zostać zrealizowane ze względu na saldo zajętych rachunków, które wynosi [...] zł. Powyższe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych Spółka otrzymała [...] lutego 2023 r.

Pismem z [...] lutego 2022 r. Spółka złożyła skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonaną zawiadomieniami o zajęciu z [...] lutego 2023 r. o numerach od [...] do [...]. Wskazała, że dokonane zajęcia są sprzeczne z prawem, ponieważ należności składkowe objęte zawiadomieniami nie stały się wymagalne, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. do dnia dzisiejszego nie rozpatrzył merytorycznie złożonych przez Spółkę wniosków o rozłożenie na raty należności, a nadto należności składkowe za kwiecień oraz sierpień 2022 r. zostały uregulowane przed wydaniem upomnień.

Z ostrożności wskazała, że w ramach dokonanej czynności egzekucyjnej zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, który utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej, w tym regulowanie należności składkowych, podatkowych, wynagrodzeń za pracę.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności

z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...].A., dokonaną zawiadomieniami o zajęciu z [...] lutego 2023 r. o numerach od [...] do [...].

Organ egzekucyjny wyjaśnił, że dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, co odpowiada dyspozycji art. 1a pkt 12 lit. a oraz art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "u.p.e.a.". Dokonując oceny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, organ egzekucyjny uwzględnił przepisy normujące stosowanie tego środka egzekucyjnego, które zostały określone w art. 67 i art. 80 ww. ustawy. Organ uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dlatego skarga Spółki na zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie może zostać uwzględniona.

Odnosząc się do zarzutu skargi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny wyjaśnił, że wyboru środka egzekucyjnego dokonuje kierując się zasadami sformułowanymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

w tym przede wszystkim zasadą celowości postępowania - celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji ciążących na zobowiązanym obowiązków oraz powiązanych z nią bezpośrednio: zasadą stosowania najłagodniejszych środków egzekucyjnych i zasadą stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku. Postępowanie egzekucyjne z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego może doprowadzić do bezpośredniego wykonania obowiązku. W świetle dokonanych ustaleń majątkowych na etapie wdrażania egzekucji trudno jest przyjąć czynność organu za uzasadniającą przedmiotową skargę. Trudno bowiem uznać dokonane przez organ zajęcie rachunku bankowego w Banku [...] [...] S.A., na którym brak jest środków pieniężnych, za zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Jednocześnie organ egzekucyjny wskazał, że złożone przez [...] Sp. z o.o. wnioski o rozłożenie na raty należności zostały rozpatrzone. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismami z [...] lutego 2022 r., [...] kwietnia 2022 r., [...] maja 2022 r., [...] lipca

2022 r., [...] lipca 2022 r., [...] września 2022 r., [...] listopada 2022 r. oraz [...] grudnia 2022 r. poinformował Spółkę o niewyrażeniu zgody na udzielenie wnioskowanych ulg.

Odnosząc się natomiast do zakwestionowanego sposobu rozpatrzenia wniosków

o rozłożenie na raty należności, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w T. poinformował, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, Zakład może na wniosek dłużnika rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Rozłożenie na raty następuje w formie umowy.

Przepis ten określa zatem formę, w jakiej następuje rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie należności na raty, wskazując, że następuje w formie umowy. Tym samym należy uznać, że w sprawie rozłożenia na raty mają zastosowanie reguły cywilnoprawne, w tym również w zakresie odmownego stanowiska Zakładu.

Ustawodawca nie przewidział odmiennego trybu postępowania w przypadku odmowy udzielenia ulgi. Oznacza to, że warunki spłaty w ratach są ustalane przez strony

w zawartej umowie. Jeżeli zaś którakolwiek ze stron nie widzi możliwości podpisania takiej umowy, to nie przystępuje do jej zawarcia. Powinna przy tym poinformować drugą stronę

o swoim stanowisku. Odmowne załatwienie wniosku wymaga więc jedynie poinformowania dłużnika, w taki sposób, aby mógł się z tym oświadczeniem zapoznać, co Zakład uczynił. Odmowa udzielenia ulgi, a zatem niezgodne z żądaniem Spółki rozpatrzenie wniosków, nie może być utożsamiane z brakiem stanowiska Zakładu

i z nierozpoznaniem wniosków o raty. Mimo tej argumentacji, składane przez Spółkę odwołania, Zakład przekazał do Sądu Okręgowego w T..

Uwzględniając powyższe, Zakład ustalił, że nie doszło do rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej Spółki, należności nie zostały objęte umową ratalną.

Pozostałe okoliczności powołane przez Spółkę dotyczące uregulowania należności za kwiecień oraz sierpień 2022 r. stanowiły podstawę zarzutu w sprawie egzekucji i w tym trybie zostały przez wierzyciela rozpatrzone.

Pismem z [...] kwietnia 2023 r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu brak rozpoznania zarzutów określonych w skardze na czynności egzekucyjne oraz brak możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na nieostatecznie rozpatrzenie zarzutów. Spółka wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, przeprowadzenie dowodów z dokumentów, dokonanie prawidłowego rozliczenia dokonanych przez Spółkę wpłat tytułem spłaty układów ratalnych oraz należności składkowych począwszy od 2020 r. do chwili obecnej oraz wstrzymanie realizacji środków egzekucyjnych do dnia, w którym postanowienie

w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w B. utrzymał w mocy ww. postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że

w złożonej skardze na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...].A., dokonaną na podstawie zawiadomień

o zajęciu z [...] lutego 2023 r. o numerach od [...] do [...] nie wskazano wad dokonanej czynności. Powołano argumenty, które nie odnoszą się do skargi na ww. czynność egzekucyjną i naruszeń przepisów związanych z dokonaniem tej czynności, są one natomiast przedmiotem rozpoznania w postępowaniu prowadzonym

w przedmiocie zgłoszonych przez pełnomocnika Spółki zarzutów.

Organ zauważył, że w pouczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wskazano, że w ramach skargi badana jest tylko zgodność dokonania czynności zajęcia z przepisami prawa oraz, że skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie. Skarga na czynność egzekucyjną oraz zarzuty to odrębne środki prawne przysługujące zobowiązanemu w toku postępowania egzekucyjnego. Są to środki niekonkurencyjne, co oznacza, że w ramach skargi nie można podnosić okoliczności stanowiących podstawy do wniesienia zarzutów czy wniosku o umorzenie postępowania.

W związku z tym, zarzuty braku wymagalności należności składkowych, nieistnienia obowiązku czy zapłaty, nie mogą podlegać ocenie w trybie skargi na czynności egzekucyjne, w ramach której rozpatrywać można jedynie formalnoprawne zarzuty dotyczące przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. W takim właśnie zakresie dokonano oceny czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego

w zaskarżonym postanowieniu. Organ nie zgodził się zatem z zarzutem braku odniesienia się do meritum sprawy. Jednocześnie stwierdził, że żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodów z wymienionych w zażaleniu pism również nie ma znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego z art. 54 u.p.e.a.

Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, zaskarżona czynność egzekucyjna podjęta została na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., przez przesłanie do banku zawiadomienia

o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności.

Zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (Bankowi [...].A.) [...] lutego 2023 r. Następnie [...] Sp. z o.o. stosownie do art. 80

§ 3 powołanej [pic] ustawy otrzymała zawiadomienia o zajęciu [...] lutego 2023 r. wraz

z odpisami tytułów wykonawczych. Bank potwierdził wpływ zajęć i stwierdził, że obecnie nie mogą zostać zrealizowane ze względu na saldo zajętych rachunków, które wynosi [...] zł.

W związku z tym, zdaniem organu, nieuzasadnione jest żądanie wstrzymania realizacji środków egzekucyjnych na zajętym rachunku bankowym.

Podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiło prawidłowo sporządzone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które zawierało wszystkie wymagane dla tego dokumentu elementy określone w art. 67 2 i 2a u.p.e.a., zgodne

z wzorem ustalonym dla tego rodzaju druków w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 26).

Organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., nie naruszył przepisów tej ustawy, a zatem brak jest podstaw do uznania zasadności złożonej skargi. Pod względem proceduralnym i formalnym zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została prawidłowo.

Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a powołanej ustawy, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Decyzja o zastosowaniu danego środka egzekucyjnego należy do oceny organu egzekucyjnego, który znając okoliczności faktyczne sprawy może najtrafniej wybrać najskuteczniejszy środek.

Organ wskazał, że z uwagi na wniesione zarzuty, organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec [...] Sp. z o. o. do czasu ich ostatecznego rozpatrzenia. Oznacza to, że w tym okresie organ nie podejmuje nowych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że nawet uznanie skargi za uzasadnioną nie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego,

a jedynie uchyleniem lub naprawieniem wadliwości czynności.

Wszelkie wątpliwości dotyczące prawidłowego rozliczania dokonanych przez Spółkę wpłat kierować należy do wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), który zobowiązany jest do poboru składek i ich rozliczania zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W sprawie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a. organ nie ocenia prawidłowości rozliczenia wpłat dokonanych przez Spółkę.

W skardze do tut. Sądu, Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zarzucając:

1) bezpodstawny brak rozpoznania zarzutów określonych w zażaleniu skarżącej Spółki

z dnia [...] kwietnia 2023 r. na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] kwietnia 2023 r. dotyczące skargi skarżącej Spółki na czynności egzekucyjne,

2) bezpodstawny brak uwzględnienia faktu braku możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na brak rozpoznania wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych złożonych przed upływem terminu płatności poszczególnych składek, których dotyczy niniejsze postępowanie (co do części składek, których dotyczy niniejsze postępowanie toczą się postępowania przed Sądem Okręgowym w T. o sygn. akt [...], [...] i [...], składkę za 04/2022 r. Spółka uiściła dnia [...].07.2022 r., a za 08/2022 r. dnia [...].10.2022 r.),

3) bezpodstawny brak przeprowadzenia przez organy obydwu instancji dowodów zawnioskowanych w treści skargi na czynności egzekucyjne i w zażaleniu.

W związku z powyższym Spółka wniosła o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień obydwu instancji z racji wydania tych postanowień z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzenie 7 postępowań egzekucyjnych, w których doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie 7 zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] lutego 2023 r., ewentualnie o:

2) uchylenie zaskarżonych postanowień organów obydwu instancji i umorzenie 7 postępowań egzekucyjnych, w których doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie 7 zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] lutego 2023 r.

3) przeprowadzenie dowodów z dokumentów (wymienionych w skardze) z racji pominięcia ich przez organy obydwu instancji, pomimo składanych wniosków.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy

w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Z p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika

z kolei, że sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie oddalające skargę na zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej w Banku [...].A.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (art. 54 § 7 u.p.e.a.).

Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą ocenie podlegają więc tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Możliwe jest natomiast zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Nie jest to więc uniwersalny środek ochrony prawnej, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Jak zgodnie podnosi się w judykaturze oraz w piśmiennictwie, skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. (zob. wyroki: NSA z 17 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 583/21, z 4 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 112/21; P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 54.). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Jak wynika z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (§ 2 tego przepisu).

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret czwarte u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat

z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w T., w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, dokonał - zgodnie z wymogiem określonym w art. 80 § 1 u.p.e.a. - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. o numerach od [...] do [...] w Banku [...].A. Powyższe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącej [...] lutego 2023 r. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano formularz - zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, który zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.,

z uwzględnieniem art. 67 § 2a u.p.e.a. W związku z powyższym należało stwierdzić, że ww. czynność egzekucyjna została przeprowadzona stosownie do obowiązującej procedury. Ponadto organ egzekucyjny zastosował przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełniając przy tym wymogi formalnoprawne. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że kwestionowana czynność egzekucyjna nie zawiera wad formalnych uprawniających do uwzględnienia przedmiotowej skargi. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na czynność egzekucyjną.

W zakresie zarzutu co do zbytniej uciążliwości środka egzekucyjnego, to jak wynika z zacytowanego wyżej art. 7 § 2 u.p.e.a., jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest stosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Należy podkreślić, że przepisy ustawy nie wskazują, który

z dopuszczonych w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwym. Wybór ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym, czyniąc jedynie zastrzeżenie, by stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organy egzekucyjne powinny zatem przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością,

a z drugiej – efektywnością. W istocie więc wybór będzie zależał od okoliczności konkretnej sprawy, w tym również od istnienia w tym względzie możliwości wyboru środka. Z istoty rzeczy przymusowe dochodzenie wykonania obowiązków przez zobowiązanego wiązać się będzie z koniecznością znoszenia dokuczliwych skutków toczącego się postępowania egzekucyjnego. Odnośnie oceny stopnia uciążliwości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1635/21 stwierdził, że egzekucja z rachunku bankowego jest jednym

z łagodniejszych i najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń

i rozliczeń pieniężnych, i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, natomiast rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę.

Pomocne w ocenie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego są także formułowane w piśmiennictwie poglądy, że "Kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Tym samym, powinny być stosowane w takiej kolejności - zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku" (tak D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz [w:] M. Faryna,

C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2015, art. 1a).

W skardze strona podnosi, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, ponieważ utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej, w tym regulowanie należności składkowych, podatkowych, wynagrodzeń za pracę itp. Do tego wszczęcie postępowania egzekucyjnego niezasadnie naraża Spółkę na koszty egzekucyjne i to w znacznej wysokości. Przede wszystkim jednak narusza dobre imię Spółki sugerujące, że Spółka nie reguluje zobowiązań. Odnosząc się do tych twierdzeń skonstatować trzeba, że względem skarżącej Spółki, wbrew jej stanowisku, zastosowano w istocie najmniej uciążliwy środek egzekucyjny. Skarżąca podnosząc taki zarzut nie wskazała innych, mniej jej zdaniem uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. To skłania do wniosku, że organ rzeczywiście zastosował środek najmniej uciążliwy, tym bardziej, że według dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia nie mogły zostać zrealizowane ze względu na zerowe saldo zajętych rachunków. Niewątpliwie to w interesie skarżącej leżało bowiem wskazanie alternatywnych sposobów prowadzących do zaspokojenia wierzyciela. W ocenie Sądu potwierdza to tym samym twierdzenie o braku zasadności tego zarzutu skargi na czynność egzekucyjną. Skarżąca podnosząc argument o utrudnieniu prowadzenia działalności gospodarczej, w tym regulowania należności składkowych, nie dostrzega, że zastosowanie tego środka egzekucyjnego jest właśnie konsekwencją istnienia zaległości w opłacaniu tego rodzaju należności. Rację należy wobec tego przyznać organom, które słusznie uznały, że

w sprawie brak było podstaw do rozpatrywania zastosowanego środka w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w kategoriach zbyt uciążliwego w sytuacji, gdy strona skarżąca nie wskazała innego środka spełniającego cele egzekucji. O tym, czy środek egzekucyjny jest "zbyt" uciążliwy decydują okoliczności konkretnej sprawy i nie może o tym świadczyć sam fakt utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej na skutek zajęcia. Zdaniem Sądu, skarżąca Spółka zdaje się traktować samą egzekucję jako zbyt uciążliwą w jej sytuacji.

Analiza treści podniesionych w złożonej do Sądu skardze zarzutów i użytej na ich poparcie argumentów prowadzi do wniosku, że wykraczają one poza ramy postępowania wszczętego w trybie art. 54 u.p.e.a., tj. skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca kwestionuje bowiem samą możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zwraca uwagę na brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego podnosząc, że należności składkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie stały się wymagalne. Przytoczona na poparcie tych twierdzeń argumentacja zmierza do wykazania, że złożone przez skarżącą Spółkę wnioski o rozłożenie należności składkowych na raty nie zostały rozpatrzone. Tak sformułowane zarzuty można jednak podnosić w sprawie, której przedmiotem jest rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucyjnej. Rozpoznanie ich w postępowaniu skargowym byłoby więc obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Także okoliczności odnoszące się do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie mogą stanowić przedmiotu badania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną bowiem jak wyżej wskazano,

w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlega prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, a nie działania będące podstawą egzekucji. W postępowaniu tym nie bada się więc zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się też prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają wyłącznie konkretne czynności egzekucyjne. Podkreślić jednak trzeba, że w aktach administracyjnych sprawy o sygn. I SA/Bd 568/23 akt znajduje się postanowienie wierzyciela z [...] czerwca 2023 r. wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (k. 29-31 akt adm. załączonych do I SA/Bd 568/23, z których tut. Sąd przeprowadził dowód).

Jako że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zarzuty podniesione

w skardze, które wykraczają poza granice postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, nie mogły stanowić przedmiotu rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Reasumując, zasadne jest więc stanowisko organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Końcowo należy podkreślić, że Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych strony. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów, które w istocie miałyby zmierzać do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie wykraczających poza przedmiot sprawy. Zasadą jest, że Sąd zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie materiału akt sprawy przedstawionego wraz z odpowiedzią na skargę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego przez skarżącą nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.