Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2797/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant referent stażysta Klaudia Wrońska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. G. i B. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję częściową nr 2 Wojewody [...] z [...] sierpnia 2022 r.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2022 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję częściową nr 2 Wojewody [...] z [...] sierpnia 2022 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 17 grudnia 1990 r. I. G. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w [...] o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez jej ojca J. S. w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...], tj. działkę rolną o powierzchni [...] ha. Do wniosku załączono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 1988 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po J. S., zmarłym [...] sierpnia 1941 r. w [...], ZSRR, na podstawie ustawy nabyli żona J. S. oraz dzieci I. G., J. S. i S. S., po 1/4 części spadku, zaś spadek po J. S., zmarłej [...] grudnia 1982 r. w [...], nabyli I. G. w 4/12 części, B. S. w 2/12 części, S. S. w 2/12 częściach, W. S. w 2/12 częściach oraz I. P. w 2/12 części.

Wnioskiem z 30 grudnia 2008 r. J. G., działając jako pełnomocnik B. G. i A. G., wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. S. na Kresach Wschodnich, w miejscowości [...], tj. działki gruntu ornego o powierzchni [...] ha. Do wniosku załączono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 2005 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po I. G., zmarłej [...] lipca 2004 r. w [...] i ostatnio stale zamieszkałej w [...], na podstawie ustawy nabyli wnuk A. G. i wnuk B. G., każdy w 1/2 części spadku wprost.

Ponadto, wnioskiem z 22 czerwca 2020 r. J. G., działając jako pełnomocnik B. G. i A. G., wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty za dwie nieruchomości pozostawione w miejscowości [...], tj. ziemię orną o powierzchni [...] ha, która była własnością J. S. oraz działkę sadybową z domem, która była własnością J. S.. Pismem z 30 czerwca 2020 r. J. G. cofnął powyższy wniosek w zakresie dzierżawy działki sadybowej wraz z domem.

Decyzją częściową nr [...] z [...] lutego 2021 r. Wojewoda [...] umorzył wobec A. G. i B. G. postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...].

Decyzją częściową nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia A. G. i B. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] z uwagi na to, że właściciel mienia J . S. nie repatriował się na obecne terytorium RP.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. G. i B. G..

Decyzją z [...] października 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję częściową nr 2 Wojewody [...] z [...] sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 1 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister podniósł, że właścicielem objętej wnioskiem nieruchomości, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch II wojny światowej, był J. S., co potwierdza odpis wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział I Cywilny z [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...].

Organ wskazał, że J. S. nigdy nie przybył na obecne terytorium RP. Z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...], Wydział I Cywilny, z dnia [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...], wynika, że J. S. uprawiał swoją działkę do dnia 10 lutego 1940 r., wówczas bowiem został aresztowany i wraz z rodziną wywieziony na Syberię. Jak wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 1988 r., sygn. akt [...], właściciel pozostawionej nieruchomości zmarł [...] sierpnia 1941 r. w [...], ZSRR. Powyższe potwierdzili w toku postępowania A. G. i B. G. podając we wniosku z 30 grudnia 2008 r., że J. S. zmarł na Uralu [...] sierpnia 1941 r. i do Polski nigdy nie powrócił po deportacji. Okoliczność tę potwierdził również J. G. w protokole z 22 czerwca 2020 r., wskazując, że J. S. zmarł na Syberii [...] sierpnia 1941 r.

Minister podniósł, że z art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ustawy jednoznacznie wynika, że jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie jest opuszczenie byłego terytorium RP lub niemożność powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przesłanka opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest spełniona wtedy, gdy właściciel nieruchomości utracił do niej prawo w następstwie wypędzenia z byłego terytorium RP lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na podstawie enumeratywnie wymienionych układów i umów międzynarodowych. Ponadto, zgodnie z art. 1 ust. 1a i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., a także osobom, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium RP. Zdaniem organu, z zestawienia powyższych przepisów wynika, że przymusowe przesiedlenie z byłego terytorium RP na jej obecne terytorium jest zasadniczą egzemplifikacją jednej z ustawowych przesłanek nabycia prawa do rekompensaty, to jest przesłanki opuszczenia byłego terytorium RP. Na potwierdzenie powyższego stanowiska organ przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Minister podniósł również, że analizując przesłanki przesiedlenia się nie można pominąć tego, że celem uregulowań "republikańskich" było udzielenie wsparcia na zorganizowanie przez repatriantów życia w nowym miejscu zamieszkania, które miało miejsce na obecnym terenie państwa polskiego. Przyznawana kompensacja miała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza nowymi granicami państwa polskiego. Jednocześnie była ona, zgodnie z postanowieniami "umów republikańskich", przeznaczona wyłącznie dla obywateli RP narodowości polskiej i żydowskiej, którzy decydując się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej, okazywali tym postępowaniem swą więź z państwem i narodem polskim. Na poparcie powyższego stanowiska organ przywołał uzasadnienie rządowego projektu ustawy z 2005 r.

Minister podsumował, że okoliczność braku powrotu właściciela przedmiotowej nieruchomości na terytorium "w obecnych granicach Rzeczypospolitej Polskiej" uniemożliwia uzyskanie prawa do rekompensaty przez jego następców prawnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli B. G. i Arkadiusz G.. W skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uznanie prawa skarżących do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. S. w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...], tj. działkę rolną o powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty oparto na przesłance pozaustawowej. Z art. 1 i 2 ustawy nie wynika bowiem obowiązek spełnienia warunku repatriacji (warunku przesiedlenia się na terytorium Polski w granicach powojennych). Z powołanych przepisów wynika jedynie, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Spełnienie obu tych warunków w ramach przeprowadzonego postępowania wykazano.

W skardze wskazano również, że w dniu śmierci J. S. był żonaty, a jego żona J. S. powróciła na obecne terytorium RP i do swojej śmierci zamieszkiwała w [...]. Ponadto, córka J. S. – I. G. z domu S. - powróciła do Polski i również do swojej śmierci zamieszkiwała w [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097), zwanej dalej "ustawą" kub "ustawą z 8 lipca 2005 r.".

W niniejszej sprawie organy odmówiły skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzednika prawnego J. S. nieruchomości w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...]. Przyczyną wydania decyzji odmownej było uznanie przez organy, że właściciel mienia pozostawionego nie spełnił zasadniczej przesłanki uprawniającej do rekompensaty, to jest warunku opuszczenia byłego terytorium RP lub niemożności powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1 w związku z art. 2 ustawy. Powyższe ma natomiast podstawowe znaczenie dla oceny nabycia przez skarżących prawa do rekompensaty na podstawie spadkobrania, które ma charakter pochodny względem praw byłego właściciela. Jeśli zatem były właściciel nieruchomości nie zrealizował przesłanek z art. 2 w związku z art. 1 ustawy, to jego spadkobiercy nie mogą nabyć prawa do rekompensaty.

Z powyższą oceną organów nie zgodzili się skarżący podnosząc, że wykładnia przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. nie pozwala na przyjęcie aby wśród przesłanek przyznania prawa do rekompensaty znajdował się wymóg przybycia (przesiedlenia się) właściciela nieruchomości na obecne terytorium RP. Podkreślili również, że w dniu swojej śmierci J. S. był żonaty, a jego żona J. S., a także córka I. S., powróciły na obecne terytorium RP i do swojej śmierci zamieszkiwały w [...].

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że co do zasady podziela ocenę organów, że jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty jest przybycie (przesiedlenie się) się właściciela nieruchomości pozostawionej w okolicznościach związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. na obecne terytorium RP. Literalna wykładnia art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, na którą powołują się skarżący, może wprawdzie prowadzić do wniosku, że uprawniona do uzyskania prawa do rekompensaty jest każda osoba, która na skutek innych niż umowy repatriacyjne lub wypędzenie okoliczności związanych z drugą wojną światową zmuszona była opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego gdzie po ich opuszczeniu się przeniosła (o ile spełnia przesłanki z art. 2 ustawy). Zdaniem Sądu, takie jednak odczytanie wskazanego przepisu byłoby sprzeczne z ratio legis ustawy z 8 lipca 2005 r. i charakterem przewidzianej tym aktem rekompensaty. Celem ustawodawcy było bowiem z jednej strony udzielenie pomocy socjalnej osobom, które w wyniku wypędzenia oraz innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić dawne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z drugiej strony ustawa miała zapewnić wypełnienie zobowiązań publicznoprawnych (zawartych w umowach republikańskich z 1944 r. wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-3 ustawy) dotyczących przyznania obywatelom polskim kompensacji w związku z utratą mienia nieruchomego pozostawionego na tych terenach. Koniecznymi przesłankami, od których umowy republikańskie uzależniały przyznanie tej kompensacji były, jak trafnie podkreślił Trybunał Konstytucyjny w powołanym zresztą w skardze wyroku z 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K 2/04, w szczególności: posiadanie we wrześniu 1939 r. obywatelstwa polskiego (narodowości polskiej lub żydowskiej) oraz wymóg przemieszczenia się tych obywateli polskich na terytorium RP w obecnych powojennych granicach. Cel unormowań służących uzyskaniu rekompensaty za utracone mienie nieruchome pozostawał w nierozerwalnym związku ze spełnieniem obu tych warunków i to łącznie. Uzasadnieniem tak pomyślanej rekompensaty było bowiem umożliwienie obywatelom polskim (i ich rodzinom) rozpoczęcia w miarę normalnego bytowania w ślad za manifestowanym przywiązaniem do obywatelstwa polskiego (tj. polskiej przynależności państwowej), wyrażającym się wolą przemieszczenia się na terytorium państwa polskiego w jego powojennych (i obecnych) granicach lub, co najmniej, wyrażeniem na to zgody. Powyższy wyrok wydano wprawdzie na tle oceny konstytucyjności przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.), gdzie uprawnienie zabużan realizowano w oparciu o prawo zaliczenia. Jednakże, zdaniem Sądu, ocena tego uprawnienia jako swoistego prawa majątkowego o charakterze publicznoprawnym, z dominującym elementem socjalnym, nadal pozostaje aktualna, choć niewątpliwie w świadczeniach tych występuje także element odszkodowawczy wyrażający się w powiązaniu wysokości rekompensaty z wartością pozostawionego mienia. Element ten na gruncie ustawy z 8 lipca 2005 r. wzmocniono możliwością realizacji rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego. Wobec powyższego uznać trzeba, że art. 1 ust. 2 ustawy przyznaje prawo do rekompensaty osobom, które w związku z okolicznościami związanymi z drugą wojną światową były zmuszone do opuszczenia terenów byłej RP i przemieszczenia się na obecne terytorium państwa polskiego. Oczywiście nie wyklucza to późniejszej zmiany miejsca zamieszkania takich osób (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., I OSK 1918/19, Lex nr 3121889, 11 sierpnia 2020 r., I OSK 3343/19, Lex nr 3157678, 9 marca 2018 r., I OSK 1038/16, Lex nr 2486257, 27 lutego 2020 r. i 9 października 2014 r. I OSK 2763/13, Lex nr 2006622).

Pomimo jednak prawidłowego stanowiska organów w kwestii wymogu przybycia (przesiedlenia się) właściciela nieruchomości na obecne tereny RP jako przesłanki przyznania prawa do rekompensaty Sąd uznał, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Na gruncie niniejszej sprawy organy pominęły bowiem okoliczność, że właścicielem nieruchomości pozostawionej w rozumieniu tego przepisu mógł być nie tylko obywatel polski, który wykazał swój status właścicielski w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch drugiej wojny światowej (tj. w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień 1 września 1939 r.), ale również osoby, które nabyły nieruchomość pozostawioną po dniu wybuchu wojny rozpoczętej w 1939 r.

Jak już wyżej wskazano, z art. 1 i 2 ustawy wynika, że uprawnienie do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, jeżeli był on w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP. Rekonstrukcja normy prawnej zawartej w art. 1 ustawy dowodzi, że podstawą nabycia wskazanego prawa może być zarówno opuszczenie przedwojennych granic RP na podstawie enumeratywnie wymienionych umów międzynarodowych (ust. 1, ust. 1a), jak też inne okoliczności związane z wojną rozpoczętą w 1939 r. (ust. 2). O ile powód opuszczenia byłego terytorium RP jest ustawową przesłanką uzyskania rekompensaty, co wynika wprost z art. 2 pkt 1 ustawy, to jednak omawiany akt nie ogranicza prawa do rekompensaty jedynie do osoby, która w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch wojny bądź w dacie wybuchu wojny była właścicielem nieruchomości pozostawionej. Dla potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle powołanych przepisów nie ma znaczenia, że właściciel pozostawionej nieruchomości na skutek śmierci nie repatriował się. Od dnia śmierci w miejsce byłego właściciela w jego prawa wstępują bowiem jego następcy prawni. Zatem od tego dnia to te osoby stają się właścicielami (lub współwłaścicielami) przedmiotowej nieruchomości. Jeśli zatem osoby będące już w momencie repatriacji właścicielami pozostawionego mienia przemieściły się na obecne terytorium RP z powodu okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., to zdaniem Sądu, spełniają one wynikające z art. 2 powołanej ustawy przesłanki uprawniające do otrzymania rekompensaty.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy we wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jako właściciela pozostawionej nieruchomości strony wskazały J. S.. Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy złożony pierwotnie wniosek (wskazujący jako właściciela nieruchomości pozostawionej J. S.) należało jednak zakwalifikować jako żądanie przyznania rekompensaty za mienie pozostawione przez następców prawnych J. S., to jest jego żonę J. S. i dzieci I. G., J. S. i S. S.. Osoby te bowiem na skutek spadkobrania (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w [...], Wydział I Cywilny, z [...] września 1988 r., sygn. akt [...]) stały się współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości po śmierci J. S. w dniu [...] sierpnia 1941 r. Z kolei z zebranej w sprawie dokumentacji (uwierzytelnione kserokopie przepustek wydanych przez Państwowy Urząd Repatriacyjny J. S. oraz I. G. odpowiednio w dniu 24 lipca 1947 r. oraz w dniu 3 lipca 1947 r., wyciąg repatriantów, protokół przesłuchania J. G. z [...] czerwca 2020 r.) wynika, że J. S. wraz z I. G. i W. G. przybyli do Polski w 1947 r.

J. S., który był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch drugiej wojny światowej, uprawiał swoją działkę do 10 lutego 1940 r., gdy został aresztowany i wraz z rodziną wywieziony na Syberię, gdzie zmarł [...] sierpnia 1941 r. Z tego powodu nie powrócił na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej obecnych granicach. Jak już jednak wyjaśniono powyżej, art. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. nie wskazuje, aby ustawodawca uzależniał przyznanie prawa do rekompensaty od przesłanki pozostawienia nieruchomości przez jej właściciela z dnia 1 września 1939 r. czy okresu bezpośrednio poprzedzającego tę datę. Brzmienie art. 1 i 2 ustawy jest wyraźne i przepisy te należy rozumieć w ten sposób, że zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić terytorium RP. Powołane regulacje nie zawierają żadnych innych warunków, które winien spełnić właściciel pozostawionego mienia lub jego spadkobierca, poza zawartymi w art. 1 i 2 powołanej ustawy. W szczególności nie zawierają dodatkowego warunku, jakim jest posiadanie konkretnie w dacie 1 września 1939 r. lub w okresie bezpośrednio poprzedzającym tę datę prawa własności pozostawionej nieruchomości przez osobę repatriującą się. Omawiane przepisy nie ustanawiają takiego wymogu również w stosunku do spadkobierców takiej osoby. Tym samym z kręgu osób uprawnionych do rekompensaty nie można co do zasady wykluczyć osób, które w dniu 1 września 1939 r. były obywatelami polskimi i zamieszkiwały na byłym terytorium RP, ale prawo własności pozostawionej tam nieruchomości nabyły po 1 września 1939 r. w drodze dziedziczenia. W ocenie Sądu, spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości, który zmarł przed repatriacją, i którzy sami opuścili byłe terytorium RP z przyczyn określonych w ustawie - i jako współwłaściciele pozostawili tam tę nieruchomość - nabyli prawo do rekompensaty, o którym mowa w art. 1 ustawy. Potwierdzenia tego prawa mogą się w konsekwencji domagać się także ich spadkobiercy. Powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie nie tylko w treści przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r., ale jest również zgodne z zasadami państwa prawnego. Trudno bowiem uzasadnić sytuację, w której państwo polskie podjęłoby zobowiązanie zapewnienia warunków życia repatriowanym rodzinom, którym udało się przeżyć wojnę bez strat, natomiast odmówiłoby takiej pomocy rodzinom, które repatriowały się bez osób, będących w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch wojny lub w dniu jej wybuchu właścicielami nieruchomości, które poniosły śmierć w wyniku wojny.

Do opisanych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych organy w zaskarżonych rozstrzygnięciach w ogóle się nie odniosły, choć w toku postępowania skarżący konsekwentnie wskazywali, że J. S. był żonaty, a jego żona i córka, które nabyły po nim nieruchomość w drodze spadkobrania, powróciły na obecne tereny RP i tam zamieszkiwały do chwili śmierci. W tej sytuacji uznać należało, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty zapadły z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Prowadząc sprawę ponownie Wojewoda [...] przyjmie, że współwłaścicielami nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...], byli J. S., I.G., J. S. i S. S.. Organ pierwszej instancji wyjaśni, czy każdego z powyższych współwłaścicieli można uznać za "właściciela nieruchomości pozostawionej" w rozumieniu art. 2 w zw. z art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., jeżeli chodzi o przesłanki obywatelstwa, miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP, przyczyny opuszczenia byłego terytorium RP i przybycia na obecne terytorium RP. Następnie w zależności od poczynionych ustaleń i ocen Wojewoda [...] wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) orzekł jak w sentencji.