Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1873/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a i art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 6 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 4/22 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) prostuje z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce błędnego oznaczenia przedmiotu sprawy: "świadczenia wychowawczego" wpisuje prawidłowo: "świadczenia pielęgnacyjnego"; 2) oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 4/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 października 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu 26 lipca 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną, tj. jej babcią – I. A.

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r. Burmistrz Gminy Miłosław odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r.".

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.

Decyzją z dnia 28 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że kluczowe w sprawie jest, że I. A. posiada trójkę dzieci, które są zobowiązane do spełniania świadczeń alimentacyjnych nad schorowaną matką w pierwszej kolejności niż jest do tego zobowiązana wnioskodawczyni. Dzieci I. A. to osoby pełnoletnie, czynne zawodowo. Tylko obiektywna niemożność podjęcia się opieki nad matką, mógłby zwolnić te osoby z obowiązku alimentacyjnego nad matką i zaktualizować go względem wnioskodawczyni. Do tego czasu, tj. wystąpienia obiektywnej przeszkody, obowiązek

alimentacyjny względem wnioskodawczyni nie zaktualizował się, a więc w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie może być jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

Skargę na ww. decyzję organu II instancji wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę odniósł się do zasadniczych motywów rozstrzygnięcia i stwierdził, że bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca jest wnuczką I. A., a zatem stanowi ona osobę z kręgu określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Powołana jednostka redakcyjna odsyła do regulacji prawnorodzinnych, a więc to na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), dalej powoływanej jako "K.r.o.", należało zrekonstruować krąg osób uprawnionych do ubiegania się o rzeczone świadczenie, jak i kolejność tych osób. Nie jest bowiem tak, że każda osoba spokrewniona z osobą z niepełnosprawnościami jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na stopień pokrewieństwa. Uwzględniając treść art. 128, art. 129 § 1 i 2 oraz art. 132 K.r.o. Sąd doszedł do wniosku, że jakkolwiek na skarżącej jako wnuczce ciąży wobec legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności babcią obowiązek alimentacyjny, o jakim mowa w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to niewątpliwie przedmiotowy obowiązek alimentacyjny obciąża

ją w dalszej kolejności. Aby uznać, że w świetle przepisów

u.ś.r. obowiązek alimentacyjny przeszedł z zstępnych zobowiązanych w pierwszej

kolejności na osoby będące zobowiązane w dalszej kolejności należy wykazać, że zachodzą wymienione wyżej okoliczności określone w art. 132 K.r.o. Badając zaś, czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a u.ś.r..

Sąd zauważył, że z ustaleń organu dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że babcia skarżącej ma troje pełnoletnich dzieci, które niewątpliwie zobowiązane są do alimentacji przed skarżącą. Powyższe oznacza, że zaistniałyby przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby dzieci I. A. nie byłyby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Nie chodzi tu tylko o brak możliwości sprawowania przez nie opieki nad niepełnosprawną matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale także o brak możliwości dostarczania przez nie środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby.

W ocenie Sądu, poza legitymowaniem się przez osobę spokrewnioną w pierwszej linii orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, również inne obiektywne przesłanki mogą uwalniać te osoby od obowiązku alimentacyjnego, aktualizować go dla osób spokrewnionych w dalszej linii, a przez to otwierać drogę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Takimi okolicznościami są np. choroba alkoholowa, pobyt w zamkniętym zakładzie administracyjnym np. zakład karny, zakład leczenia zdrowia psychicznego etc. Dopóki zatem dzieci I. A. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub nie posiadają trwałych i obiektywnych przeszkód w sprawowaniu opieki nad matką, dopóty obowiązek alimentacyjny nadal ich obciąża, a to wyłącza możliwość skarżącej w przedmiocie skutecznego wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 132 K.r.o. z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych wynikających z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że skarżąca, jako wnuczka osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad babcią nie jest podmiotem uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na to, że opieka ta winna być sprawowana przez dzieci niepełnosprawnej I. A., podczas gdy z zasad równości i sprawiedliwości społecznej, a w szczególności nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz szczególnej opieki pomocy Państwa udzielanej rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji należy wywieść uprawnienie wnuczki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi, pomimo tego, że zaskarżona decyzja została wydana bez rozważenia pełnego materiału dowodowego, a skarżąca kasacyjnie wykazała, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w tym okoliczności, iż żadne z trojga dzieci I. A., nie jest w stanie wykonywać osobistej opieki nad I. A., ani realizować obowiązku alimentacyjnego innej formie. W konsekwencji błędnie ustalono, że którekolwiek z dzieci I. A., które nie są zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności mogą sprawować opiekę nad matką, a tym samym w wypadku rezygnacji z zatrudnienia nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 151 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym zaniechanie sprostowania z urzędu omyłki pisarskiej zaistniałej w sentencji zaskarżonego wyroku, polegającej na błędnym określeniu przedmiotu sprawy jako "świadczenia wychowawczego", podczas gdy prawidłowo przedmiotem sprawy jest świadczenie pielęgnacyjne.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uwzględnienie skargi kasacyjnej, a tym samym uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 października 2021 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy M. z dnia 23 sierpnia 2021 r., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie;

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Ponadto skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie wystąpiła, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, zatem rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej powołano się na obie podstawy, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., jednakże istota sprawy dotyczy wykładni powołanych przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a pkt 2 u.ś.r. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1a ww. ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl zaś art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wykładnia przytoczonych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych nie była jednolita. W orzecznictwie ukształtowały się dwa stanowiska, w odmienny sposób odnoszące się do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz opiekunowie osób pozostających w związku małżeńskim mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy istnieją rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu lub małżonek osoby wymagającej opieki.

Według pierwszego poglądu, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób innych niż: matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, osoby na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego w dalszej kolejności, powstaje nie tylko w sytuacji, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w bliższym stopniu oraz współmałżonek osoby wymagającej wsparcia legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale także wówczas, gdy osoby te z przyczyn obiektywnych nie są w stanie realnie sprawować opieki.

Natomiast według drugiego stanowiska warunkiem koniecznym dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez wyżej wymienione osoby jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu lub małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Przyjęcie jednego z dwóch przedstawionych przeciwstawnych sposobów wykładni powołanych na wstępie przepisów ma kluczowe znaczenie w sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że o świadczenie pielęgnacyjne wystąpiła wnuczka osoby wymagającej opieki, tj. I. A. w sytuacji, gdy jej dzieci nie legitymowały się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z uwagi na istniejącą rozbieżność wykładni wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 14 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 2/22 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści: "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował pogląd, że punktem wyjścia wszelkich działań interpretacyjnych jest wykładnia językowa, która powinna rozpoczynać proces wykładni zmierzającej do odkodowania z przepisów normy prawnej. Język jest podstawowym medium, jakim ustawodawca komunikuje się z adresatami prawa i na każdym poziomie, również ustalania zasad konstytucyjnych, czy kontekstu systemowego interpretowanego przepisu, względy językowe odgrywają rolę. Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...). Regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia. Skoro pod względem językowym analizowane przepisy nie mogą być uznane za rodzące wątpliwości, to decyzja o odstąpieniu od tego rozumienia pod wpływem argumentów systemowych, funkcjonalnych czy celowościowych może być podjęta na dostatecznie silnie umotywowanej podstawie, spójnie i konsekwentnie przemawiającej za takim odstąpieniem. Akceptując model wykładni kompleksowej, Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował dopuszczalności poddania objętych wnioskiem przepisów dalszym czynnościom interpretacyjnym, uznał natomiast, że w obliczu wskazanych do tej pory argumentów i efektów czynności interpretacyjnych, waga argumentów przemawiających za odmiennym rozumieniem norm prawnych regulujących dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego osób zobowiązanych do alimentacji osoby wymagającej opieki ze względu na niepełnosprawność powinna być dostatecznie doniosła, aby uzasadnić odstąpienie od stosowania przesłanek ustawowych. Językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, natomiast do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych. Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego. W przypadku objętych wnioskiem przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny, czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania, wskazuje na to przedstawiona historia zmian legislacyjnych. Przepisy te w zakresie analizowanej przesłanki nie są również pozbawione jednoznaczności. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny rozważał względy związane z wymogami zachowania spójności systemowej – również w wymiarze konstytucyjnym. Rozważania tego doprowadziły do wniosku, że przyjęcie wykładni językowej nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki nad rodziną, szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli, a zatem nie narusza przepisów art. 2, art. 32, art. 18, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie skutecznie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Sąd I instancji dokonał bowiem błędnej wykładni ww. przepisów, przyjmując, że dopuszczalne jest przeprowadzenie innych dowodów niż orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na okoliczność potwierdzenia braku możliwości pełnienia alimentacji przez osoby do tego zobligowane w pierwszej kolejności, czyli przez dzieci osoby wymagającej opieki, podczas gdy art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. wskazuje wyraźnie, jakie okoliczności pozwalają na przesunięcie alimentacji na inne osoby do tego uprawnione, tj. m.in. legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym nieuprawnione było zarzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu organowi administracji naruszenia wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisów postępowania, a było to konsekwencją błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Skoro bowiem dzieci osoby wymagającej opieki w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie legitymowały się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, to ze względu na brzmienie art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przyznanie świadczenia R. M. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią nie było możliwe.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną.

Jednocześnie, wobec stwierdzenia oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu I instancji w zakresie błędnego oznaczenia przedmiotu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 P.p.s.a. sprostował z urzędu w tym zakresie zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku).