Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 5438/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 3 pkt b-d
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1186/20 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1186/20, oddalił skargę M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 lipca 2020 r., nr [...], w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzją z dnia 9 kwietnia 2020 r., nr [...], Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił M. K. (dalej jako: "skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu stwierdził, że do wydania decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 319, ze zm.) – dalej: "ustawa o działaczach opozycji" oraz decyzji administracyjnej Prezesa IPN w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN-u z dnia 28 stycznia 2020 r. Uzasadniając przyznanie mu statusu osoby represjonowanej, wskazał następujące okoliczności:

- wcielenie go do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Wśród niedogodności wnioskodawca wymienił m.in. spanie z żołnierzami na jednej sali oraz konieczność pełnienia licznych obowiązków zastępcy dowódcy drużyny i jednocześnie dowódcy drużyny,

- odmowę strzelania do protestujących robotników. W późniejszym okresie miał być szykanowany przez sierżanta kompanii czołgów i wielu innych dowódców. Przykładem tego było zmuszanie go, jako podoficera, aby co drugi dzień, przez całą noc co godzinę meldował się na dyżurce pełniącego służbę oficera jednostki i przechodził kontrolę. Z zaświadczenia, dołączonego przez stronę, wynika, że odbywał on zasadniczą służbę wojskową w okresie od [...] października 1969 r. do [...] października 1971 r.,

- czas odbywania przez niego zasadniczej służby wojskowej wiązał się z brakiem wynagrodzenia, a wcześniej miał on intratną pracę w POM Z. K. ze stawką [...] zł. Z nadesłanego wcześniej życiorysu wynika, że wnioskodawca pracował ówcześnie na stanowisku tokarza.

Strona doprecyzowała, że podczas wydarzeń "Grudnia 1970", po zatrzymaniu pojazdu [...] przez strajkujących, został uderzony w prawą stronę głowy, w okolicy ucha. Nieco później został odprowadzony do przychodni PKP Gdańsku, gdzie został zbadany i opatrzony, podano mu leki przeciwbólowe. Jak wyjaśnił wnioskodawca, do ukończenia służby wojskowej rzadko korzystał on z usług przychodni lekarskich, ponieważ w jednostce wojskowej otrzymywał zastrzyki powodujące wysoką odporność na wszelkie schorzenia. Po odejściu do rezerwy coraz częściej korzystał z wizyt u lekarza, trzykrotnie (1974, 1981 i 2009) przebywał w szpitalu.

W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji.

Na skutek wniosku adresata decyzji sprawę ponownie rozpatrywał Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który zaskarżoną decyzją utrzymał swe pierwsze rozstrzygnięcie w mocy.

Skargę na tę decyzję złożył jej adresat określając ją jako "pozew o przyznanie dodatku do emerytury za represjonowanie". W uzasadnieniu stwierdził, że "Wyrokiem Sądu Rzeczpospolitej Polski przyznano mi w/w dodatek. Dokumenty w aktach sprawy. Jestem osobą niepełnosprawną, po operacji głowy ucha prawego - usunięcie guza. Przyczyną powstania było uderzenie w głowę, w czasie wydarzeń grudniowych w 1970 roku w Gdańsku. Narażałem również się w okresie i po stanie wojennym w 1981 roku, kiedy byłem sekretarzem Związku Zawodowego Solidarność. Co przyczyniło się do pozbawienia mnie stanowiska kierowniczego. Zdegradowano mnie do zwykłego pracownika i pozbawiono wynagrodzenia (szczegóły/pismo w aktach sprawy). Sytuacja ta zmusiła mnie do poszukiwań pracy poza granicami kraju, co ówczesnym władzom było na rękę".

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem tego Sądu, trafnie organ administracji uznał, że skarżący nie może zostać uznany za osobę represjonowaną, w rozumieniu przywołanych przepisów.

Przytaczane przez skarżącego okoliczności dotyczące represji jakich miał doświadczać są zdaniem Sądu meriti bardzo niespójne a przedstawiane zdarzenia zdają się wzajemnie wykluczać. Skarżący twierdzi, że odmówił wykonania rozkazu w czasie wydarzeń w 1970 r. a nawet przekonał do tego innych żołnierzy. Nie poniósł jednak z tego tytułu żadnej odpowiedzialności kontynuując służbę. W ocenie Sądu realia lat siedemdziesiątych każą uznać twierdzenia skarżącego za zupełnie niewiarygodne. Co więcej twierdzi, że po odbyciu służby zasadniczej zaproponowano mu przejście do służby zawodowej. Jego opinia o przebiegu służby kończy się zaś zdaniem: "Przełożeni st. kapr. K. są dumni z jego wzorowej służby". Skarżący stwierdził również, że jego działalność w NSZZ Solidarność miała spowodować, że był szykanowany (pozbawiony stanowiska kierowniczego) przez co musiał szukać pracy za granicą (w NRD i Czechosłowacji). Te twierdzenia również Sąd Wojewódzki uznał za zupełnie niewiarygodne. Osoby "niepewne politycznie" zgody na wyjazd do innych krajów (w tym socjalistycznych) uzyskać nie mogły.

Dalej Sąd wskazał, że w aktach administracyjnych nie znajduje się żaden wyrok przyznający skarżącemu dodatek za represjonowanie w czasie służby wojskowej. Znajduje się tam jedynie wyrok Sądu Okręgowego w C. z dnia 31 maja 2019 r. (sygn. [...]) częściowo oddalający, częściowo odrzucający roszczenia skarżącego przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych i przekazujący temu ostatniemu wniosek powoda o przyznanie dodatku do emerytury.

Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", Sąd oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie:

a) art. 62 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a to zaniechanie przez przewodniczącego zarządzenia uzupełnienia materiału dowodowego pozwalającego na uznanie, czy decyzja będąca przedmiotem skargi została wydana zgodnie z prawem;

b) art. 91 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a to uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącemu osobiście co do zebranych dowodów i materiałów oraz niewydanie stosownego zarządzenia o stawiennictwie strony skarżącej, co umożliwiłoby dokładniejsze wyjaśnienie sprawy;

c) art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a to nieuwzględnienie skargi oraz wydanie orzeczenia oddalającego skargę w całości w przypadku gdy zgodnie z prawem, skarżącemu powinien zostać przyznany status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;

d) art. 145 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nakazujące dopuścić jako dowód wszystko co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co spowodowało, że Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na niepełnym materiale dowodowym oraz błędnej subsumpcji przepisów warunkujących uwzględnienie skargi.

e) 145 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 80 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, mimo iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, przy powołaniu się na niewiarygodność twierdzeń skarżącego, bez wcześniejszego wypytania go na daną okoliczność.

f) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z nieprawidłowego ustalenia, że organ podjął wszystkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron, podczas gdy organ nie podjął takich czynności tj. nie gromadził materiału dowodowego oraz nie wypytał skarżącego na okoliczności wzbudzające wątpliwości.

2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 3 pkt 3 ppkt b-d ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osobach represjonowanych z powodów politycznych poprzez jego błędna interpretację i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych, gdy prawidłowa i dokładna analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że przedmiotowe przesłanki zachodzą, ponieważ Skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym oraz poniósł konsekwencje z tym związane, wskazane enumeratywnie w ustawie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, zgodnie z art. 185 § 1 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi zgodnie z art. 188 P.p.s.a. i orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz w każdym przypadku zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych i przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, mających w ocenie skarżącego kasacyjnie, istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie mógł zostać uwzględniony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 62 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Jest to zatem przepis, który nie jest stosowany przez Sąd orzekający w sprawie. Jak trafnie podnosi się w doktrynie i orzecznictwie NSA, treść art. 62 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje na techniczny charakter przepisu i z tego względu nie może stanowić podstawy do żądania przez stronę uzupełnienia materiału dowodowego, chyba że chodzi o czynności, które leżą w gestii przewodniczącego wydziału lub wyznaczonego sędziego. Uchybienia dotyczące trybu przygotowania do rozprawy uregulowanego w art. 62 pkt 1 P.p.s.a. nie mogą być uznane za istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. II OSK 1544/06, LEX nr 506978).

Nie został naruszony też art. 91 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tej normy sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście lub przez pełnomocnika. Powyższe stanowi uprawnienie sądu, a nie obowiązek. Nieskorzystanie z niego w warunkach konkretnej sprawy nie może być oceniane jednoznacznie jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie uzasadniając przedmiotowy zarzut zaznaczył jedynie, że w sprawie pozostało szereg okoliczności spornych, które pozostały niewyjaśnione. W treści zaś uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wywiedziono w sposób przekonujący, że przy rozpoznawaniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, niezbędny był udział skarżącego lub jego pełnomocnika.

Jako chybiony uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a wraz z powiązanymi z nim przepisami K.p.a. Przepis art. 151 P.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może stanowić więc samodzielnej podstawy kasacyjnej, a strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut jego naruszenia zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Wymaganiu temu nie czyni zadość powiązanie ww. przepisów z art. 6 K.p.a., bowiem sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności organów administracji publicznej przepisów K.p.a. nie stosuje, a jedynie dokonuje oceny ich zastosowania przez organy i podmioty zobowiązane do stosowania przepisów K.p.a. w odpowiednim zakresie.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 P.p.s.a. wraz z powiązanymi z nim przepisami K.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że po pierwsze: art. 145 § 1 P.p.s.a. obejmuje jednostki redakcyjne w postaci punktów: od 1 do 3 oraz liter: od a do c – które uściślają podstawy przyjętych przez Sąd Wojewódzki ocen, a których skarżący kasacyjnie nie wskazuje – co już samodzielnie wyłącza konieczność odniesienia się do takiego zarzutu przez Sąd kasacyjny; po drugie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., (o który zapewne autorowi skargi kasacyjnej chodziło, wobec podstawy kasacyjnej art. 174 pkt 2 P.p.s.a., w obrębie której zarzut został sformułowany – naruszenie przepisów postępowania) oraz opisywanego uprzednio art. 151 P.p.s.a. – to przeciwstawne normy o charakterze wynikowym, regulujące sposób rozstrzygnięcia. Stanowią one podstawę wyroku sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia przez organy przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), bądź alternatywnie – rozstrzygnięcia zgodnego z jego normami (art. 151 P.p.s.a.). Określają więc jedynie sam rezultat przeprowadzonego procesu decyzyjnego sądu wojewódzkiego, w związku z czym nie mogą stanowić samodzielnej podstawy zarzutu; po trzecie: skoro podstawę prawną zaskarżonego wyroku stanowił art. 151 P.p.s.a., tylko ta norma mogła zostać przez Sąd pierwszej instancji naruszona – oczywiście w powiązaniu jej z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego – którego to warunku konstrukcyjnego, autor środka zaskarżenia, również nie wypełnił, co już uprzednio wykazano.

Przechodząc do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 3 ppkt b-d ustawy o działaczach opozycji, wskazać w pierwszej kolejności należy, że ustawa o działaczach opozycji, dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce - art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią: "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie z powodów politycznych, co powoduje, że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez organ żądanego przez wnioskodawcę statusu.

Powoływane przez skarżącego okoliczności, takie jak wcielenie do odbycia zasadniczej służby wojskowej, odmowa strzelania do protestujących robotników i związane z tym późniejsze szykany przez przełożonych, czy też brak możliwości wykonywania pracy z uwagi na konieczność odbywania zasadniczej służby wojskowej, mogłyby mieć w sprawie znaczenie, gdyby były następstwem udziału skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce – art. 3 pkt 3 lit. a-d ustawy o działaczach opozycji. Skarżący jednak udziału w takim wystąpieniu nie brał.

Udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest wprawdzie pojęciem zdefiniowanym, jednakże musi być formą świadomego uczestnictwa, w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, a ponadto, pojęcie "wystąpienie" oznacza w języku polskim "publiczne zabranie głosu" i "zorganizowane działanie podjęte przeciwko czemuś" (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r. akt II OSK 1039/18, LEX nr 2675769). Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem, że wystąpienie musi co do zasady wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób, albowiem nie jest niczym innym, jak "publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne.". Nie można zatem pojęcia "wystąpienie wolnościowe" interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy.

Należy zatem uznać, że organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenili, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności uzasadniające potwierdzenie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zostały udowodnione. Organ opierał się przy tym zarówno na dowodach dostarczonych przez skarżącego, jak również pozyskanych we własnym zakresie i wyprowadził z nich wnioski, które w sposób racjonalny uzasadnił w wydanej decyzji.

Podkreślić w tym miejscu należy, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy o działaczach opozycji, który to przepis wymienia enumeratywnie okoliczności, jakie muszą zachodzić wobec osoby, by przyznać jej status represjonowanego. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena przez organ administracji, a następnie Sąd pierwszej instancji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.