Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 448/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części
Powołane przepisy: article: par. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 152 poz 1732
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 161 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 6 pkt 2, art. 7, art. 16
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi P.P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny w części, w jakiej odmawia skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, wynikającego z pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] r. do [...] r.; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w pozostałym zakresie. bg


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym z dnia [...] r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania P. P. od rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...]r. Komendanta Powiatowego Policji w Ł. w sprawie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat wynikającego z pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 15 kwietnia 1989 roku do dnia 30 września 1993 roku, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskiem z dnia [...] r. młodszy aspirant P. P. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Ł. o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 15 kwietnia 1989 r. do dnia 30 września 1993 r. do "pracowniczego stażu pracy". Do wniosku załączone zostało zaświadczenie Starostwa Powiatowego w B. nr [...] z dnia [...]r. stwierdzające, że S. i W. małż. P. posiadali w okresie od 16 stycznia 1986 r. do 10 maja 1990 r. gospodarstwo rolne o powierzchni 4.13 ha, natomiast w okresie od 11 maja 1990 r. do 24 stycznia 2005 r. powierzchnia gospodarstwa wynosiła 5.98 ha. Gospodarstwo położone było w S. gmina B. Organ wydający zaświadczenie stwierdził jednocześnie, że nie dysponuje materiałami archiwalnymi umożliwiającymi potwierdzenie, że P. P. pracował w opisanym gospodarstwie rolnym. Ponadto strona załączyła: zeznania dwóch świadków: Z. S. i C. L. z pieczątką Urzędu Miasta i Gminy B.; oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów z pieczątką Urzędu Miasta i Gminy B.; oświadczenie wnioskodawcy o pobieraniu w okresie nauki w Technikum Mechanicznym w B. oddalonym od miejsca zamieszkania ok. 7 km oraz o niezamieszkiwaniu w tym czasie w internacie.

Organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez złożenie potwierdzenia opłacania składek na ubezpieczenie rolników za wnioskodawcę jako domownika w okresie od 1 stycznia 1991r. do 30 września 1993r.

W odpowiedzi skarżący stwierdził, że w myśl przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uznania osoby za domownika nie jest niezbędne przedstawienie tej osoby do ubezpieczenia. Podniósł, że nie kwestionuje konieczności odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne domownika z mocy ustawy lub na wniosek, lecz działanie takie ma znaczenie dla wysługi emerytalnej, a nie dla uprawnień pracowniczych.

Rozkazem personalnym z dnia [...] r. organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat wynikającego z pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że problematykę wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy reguluje ustawa z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu, która w opisywanej sytuacji pozwala zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym pod warunkiem spełniania kryterium domownika. W ocenie organu I instancji, wskazany przez skarżącego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców podlega rządom następujących po sobie dwóch ustaw: ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin - obowiązującej do dnia 31 grudnia 1990 r. oraz ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ l instancji wywiódł, że okres pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców liczony od dnia 15 kwietnia 1989 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. nie może zostać zaliczony do wysługi lat, gdyż w myśl Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego

źródła utrzymania osoby, która kształci się w szkole ponadpodstawowej. Oznacza to, zdaniem organu, iż osoba ucząca się w technikum nie może być uznana za domownika, a okres pracy w gospodarstwie rolnym pokrywający się z nauką w szkole ponadpodstawowej nie może zostać zaliczony do pracowniczego stażu pracy. Odnosząc się natomiast do okresu od 1 stycznia 1991 r. do 30 września 1993 r., Komendant Powiatowy podniósł, iż okres ten nie może zostać zaliczony stronie do wysługi lat, gdyż pojęcie domownika łączone jest w przepisach ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników z wykonaniem obowiązku ubezpieczenia społecznego za taką osobę.

W odwołaniu P.P. zarzucił organowi nieprawidłową interpretację definicji "domownika" oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Wniósł o zaliczenie wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy wzroście uposażenia zasadniczego. Jego zdaniem błędne przyjęto, iż uczęszczanie do szkoły ponadpodstawowej było nie do pogodzenia z wykonywaniem przez niego pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze mającym istotne znaczenie dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego rodziców. Doprowadziło to do uznania, że codzienne dojazdy do szkoły wykluczały przyjęcie, że praca w gospodarstwie rolnym była jego głównym źródłem dochodów. Podkreślił, iż szkoła średnia w B., do której uczęszczał, była oddalona od miejsca zamieszkania w S. o około 7 kilometrów, a czas dojazdu w jedną stronę wynosił około 15 minut. Taki stan nie wykluczał zatem codziennego dojazdu do szkoły. Skarżący podkreślił, iż fakt wykonywania pracy w gospodarstwie rodziców potwierdzony został zeznaniami dwóch świadków. W ocenie strony, przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie jest przepisem rangi ustawowej i nie można go interpretować w oderwaniu od § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, który dotyczy wyłącznie ustalania obowiązku ubezpieczenia rolników. Zaznaczył, iż policjantom będącym w analogicznej do jego sytuacji, dotychczas zaliczano okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat.

Rozkazem personalnym z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podany przez skarżącego okres czasu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców pozostawał pod rządami dwóch następujących po sobie ustaw regulujących przedmiotową problematykę. Rozważania dotyczące sytuacji prawnej strony należy zatem odnieść do dwóch okresów tj. od 15 kwietnia 1989 r. do 31 grudnia 1990 r. i od 1 stycznia 1991 r. do 30 września 1993 r. Organ odwoławczy stwierdził, że P. P. nie można uwzględnić przy wzroście uposażenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym przypadającego od dnia 15 kwietnia 1989 r. do 31 grudnia 1990r. z uwagi na fakt, iż w świetle obowiązującego w tym okresie przepisu § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Przepis ten utracił swoją moc dopiero z dniem 31 grudnia 1990 r., zaś z dniem 1 stycznia 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zatem według stanu prawnego obowiązującego do końca 1990 r. strona nie może być uznana za domownika w rozumieniu art. 2 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy ubezpieczeniowej, ponieważ z akt sprawy bezspornie wynika, że w okresie od dnia 15 kwietnia 1989 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. kształciła się w szkole ponadpodstawowej. Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. pobieranie nauki w szkole ponadpodstawowej lub wyższej wykluczało możliwość uznania, iż praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi główne źródło utrzymania.

Natomiast w odniesieniu do drugiego z rozważanych okresów pracy, organ odwoławczy wskazał, że obowiązująca obecnie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, pojęcie domownika definiuje w art. 6 ust. 2. Z przedstawionych przez stronę, urzędowo potwierdzonych dokumentów, bezspornie wynika, iż w okresie uwzględnionym przez organ strona miała ukończone 16 lat i wraz z rodzicami pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym. Co do trzeciej przesłanki, ustawa nie uzależnia możliwości wliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy od wymiaru czasu poświęconego na tę pracę. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. wykładnia literalna przepisu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników zawierającego definicję "domownika" nie jest wystarczająca. Należy mieć na uwadze przepisy art. 7 ust. 1 pkt 2 oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy, a zatem dokonać wykładni systemowej pojęcia "domownika". Taka wykładnia pozwala na przyjęcie, iż "domownikiem", w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest osoba spełniająca wymogi określone w art. 6 pkt. 2 tej ustawy, a nadto podlegająca jako domownik obowiązkowi ubezpieczenia, za którą były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych. Podniósł, że przepis art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, odsyła do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin, a jedynie do przepisu art. 6 pkt 2 tej ustawy, co potwierdza tezę, iż pojęcie "domownika" nie da się wyprowadzić wyłącznie w oparciu o wskazaną wyżej definicję.

W skardze z dnia 29 czerwca 2010 r. P. P. zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j.: art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego polegające na wyrażeniu niesłusznego poglądu, że pojęcie domownika w oparciu o przepis art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wiąże się z koniecznością uiszczania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Skarżący wniósł o uchylenie orzeczeń I i II instancji oraz stwierdzenie, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

W odpowiedzi na skargę z dnia 21 lipca 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. P. P. oświadczył, że cofa skargę w zakresie, w jakim zaskarżony rozkaz personalny odmawia mu zaliczenia do stażu pracy okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 14 kwietnia 1989 r. do dnia 31 grudnia 1990 r., ponieważ przekonała go argumentacja organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga P. P. jest zasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przedmiotem kontroli Sądu był rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania P. P. prawa do uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat wynikającego z pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Analizując prowadzone postępowanie Sąd stwierdził, że organ Policji naruszył przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Kwestię sporną w przedmiotowej sprawie stanowi problematyka wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Skarżący nie zgodził się z argumentacją organów administracji, dotyczącą niezaliczenia mu do stażu pracy okresu od 1 stycznia 1991 r. do 30 września 1993 r., stanowiącego czas pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W tym miejscu zaznaczyć należy, że skarżący cofnął skargę w zakresie, w jakim dotyczyła odmowy zaliczenia do stażu pracy okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 14 kwietnia 1989 r. do 31 grudnia 1990 r., zatem ta część zaskarżonego rozkazu personalnego nie jest przedmiotem rozważań Sądu.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 101 ustawy o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Na podstawie tego przepisu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Na mocy § 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalania wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Problematykę wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu reguluje natomiast ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 310), która pozwala zaliczyć okresy pracy w gospodarstwie rolnym pod warunkiem spełniania kryterium domownika. Na mocy art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

W okresie, którego zaliczenia do stażu pracy domaga się skarżący, kwestie powyższe regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz.291). Istotę sporu stanowi wykładnia pojęcia "domownik" zawarta w powołanej ustawie. Organ administracji stoi na stanowisku, że wykładania literalna przepisu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest wystarczająca. Stąd też, zdaniem Komendanta, należy przy interpretacji tego artykułu wziąć pod uwagę również zapis art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy. Powoduje to uznanie, iż "domownikiem" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest osoba spełniająca wymogi określone w art. 6 pkt 2 tej ustawy, a ponadto podlegająca jako domownik obowiązkowi ubezpieczenia, za którą były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

W ocenie Sądu takie stanowisko nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach.

Definicja pojęcia "domownik" zawarta została w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która:

a) ukończyła 16 lat,

b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,

c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Dodatkowo wskazać należy, iż przywołany przez organ przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy, stanowi, że ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1 - jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Natomiast przepis art. 16 wskazuje na przypadki obowiązkowego i fakultatywnego podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowym rolników.

Analiza powołanych przepisów prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, iż aby skarżącemu funkcjonariuszowi Policji zaliczyć do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca posiadał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż zostały powyżej wymienione, skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika".

Nie znajduje zatem oparcia w analizowanym stanie prawnym pogląd zaprezentowany przez organy Policji, iż aby uznać osobę pracującą w gospodarstwie rolnym za domownika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, osoba taka musi legitymować się opłacaniem składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, o którym mowa w art. 7 tej ustawy. Gdyby taki warunek był niezbędny dla posiadania statusu domownika, ustawodawca zawarłby dodatkową przesłankę w samej definicji, bądź też uczyniłby stosowne odesłanie do innego przepisu ustawowego. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż obowiązująca wcześniej ustawa z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 260 ze zm.) w art. 2 pkt 2 wyraźnie odwoływała się do kwestii podlegania ubezpieczeniu i stanowiła, że nie może być uznana za domownika osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów. Uczniowie podlegali w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu na podstawie art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 28 maca 19933r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396), co wykluczało ich z ustawowego kręgu definicji "domownika". Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 6 pkt 2 takiej przesłanki już nie zawiera, co oznacza, że ustawodawca inaczej uregulował znaczenie pojęcia "domownik". Ponadto, biorąc pod uwagę systematykę aktu prawnego, umiejscowienie powołanego przez organ art. 7 ustawy w odrębnym rozdziale 2 zatytułowanym: "Zakres podmiotowy ubezpieczenia, składki na ubezpieczenie i świadczenia pieniężne z ubezpieczenia, A. Ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie" stwierdzić należy, iż brak opłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie powoduje utraty statusu rolnika, czy też domownika, bowiem nie przewiduje tego jakikolwiek przepis ustawy, lecz ma jedynie wpływ na nabycie uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 9 tej ustawy.

Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/08 wskazując, że odczytanie treści pojęcia domownika wyłącznie w odniesieniu do tych przesłanek pozwala na sformułowanie tezy o braku innych wymogów, w szczególności podlegania ubezpieczeniu społecznemu, czy też konieczności uiszczania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Taki jest rezultat, zdaniem Sądu, wykładni językowej przepisu art. 1 ust.1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniu tego wyroku, iż brak podstaw do utożsamiania domownika z osobą ubezpieczoną wynika nie tylko z norm materialnych, ale istotne są także regulacje proceduralne. Sąd stwierdził, iż: "zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym stwierdza urząd gminy, wydając stosowne zaświadczenie. Jeśli zaś urząd nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia, okresy pracy mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków (art. 3 ust. 2 i 3). Podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników jest natomiast ustalane w drodze decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (art. 36 ust.1, art. 38 pkt 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Skoro zaś, jak wynika z art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zaświadczenie lub zeznania świadków miały potwierdzać, zgodnie z art. 1, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, to nie mogły one stanowić konkurencyjnego trybu wobec decyzji. W konsekwencji przyjdzie ocenić, że zakres przedmiotowy tego zaświadczenia nie obejmował okoliczności w postaci podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek, a mimo to zaświadczenie stwierdzające, zgodnie z art. 1, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym było wystarczające dla określenia, czy były to okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników" (publ. Baza orzeczeń CBOIS).

Cytowane orzeczenie wydane zostało w związku z postępowaniem dotyczącym ustalania wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariusza Straży Granicznej, jednak ze względu zbieżność przepisów, pozostaje aktualne również w stosunku do postępowań prowadzonych wobec funkcjonariuszy Policji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela interpretację przepisów zaprezentowaną w powyższym wyroku.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 1 stycznia 1991 r. do 30 września 1993 r. organ administracji powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i rozważyć zastosowanie regulacji zawartej w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów (...) oraz art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony rozkaz w części, w jakiej odmawia on skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, wynikającego z pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 30 września 1993 r. Natomiast wobec cofnięcia przez P. P. skargi w pozostałym zakresie, podstawę do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego stanowił przepis art. 161 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Sąd nie orzekł, w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozkazu personalnego w uchylonej części, z uwagi na brak przymiotu wykonalności tego orzeczenia.

D.T.