Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 229/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 6c
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2022 r., nr NEP.906.43.1.2.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bd 229/23

UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. działając na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 – dalej jako: "u.p.e.a.") wezwał K. L. (skarżąca) do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych i poddania dziecka K. K. szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.

P. z dnia [...] lipca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec K. L. w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu córki szczepieniom ochronnym zgodnie z załączonym do wniosku tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na K. L. grzywnę w wysokości [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r. oraz wezwał do wykonania obowiązku w nim wskazanego.

P. z dnia [...] sierpnia 2022 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na:

- niewymagalność obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskutek odroczenia do [...] grudnia 2022 r. terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) z uwagi na przewlekłe limfocytowe zapalenie i zapalenie tarczycy autoimmunologiczne;

- brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.), ponieważ organ nie przedstawił zaświadczenia o zakwalifikowaniu małoletniej do szczepień ochronnych, nie przedstawił dokumentów potwierdzających przeprowadzenie przez lekarza kwalifikującego do szczepienia badań w celu wykluczenia przeciwwskazań do podania szczepionek, w tym przeciwwskazań wymienionych przez producentów szczepionek w treści ulotek, ponadto, data obowiązku szczepień nie może wynikać z komunikatu GIS, przymusowe szczepienie sprzeczne jest również z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;

- zastosowanie zbyt uciążliwego środka, organ nie zbadał sytuacji majątkowej i możliwości zapłaty nałożonej na zobowiązaną grzywny.

Postanowieniem z dnia 13 września 2022 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski zawiesił postępowanie egzekucyjne. W tym samym dniu Wojewoda wydał postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zastosowania zbyt uciążliwego środka.

Postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. oddalił zgłoszone zarzuty.

W złożonym zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów, wskazując na naruszenie:

- art. 33 §1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu odroczenia obowiązku szczepień mimo, iż w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie świadczące o istnieniu przeciwwskazań do szczepień małoletniej i konieczności odroczenia tego obowiązku na okres do 31 grudnia 2022 r.

- art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki Kai przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniej jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji;

- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( dalej jako: "ustawa o chorobach zakaźnych");

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego,

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,

- art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o chorobach zakaźnych w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego,

- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o chorobach zakaźnych może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,

- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Rozpoznając wniesione zażalenie Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podkreślił, że podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą stanowić tylko przesłanki enumeratywnie wymienione w treści art. 33 § 2 u.p.e.a. Wszystkie zarzuty wykraczające poza treść art. 33 § 2 u.p.e.a nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a są jedynie wyrażeniem niezadowolenia zobowiązanej. Dalej organ podał, że zważywszy na wskazanie przez pełnomocnika Strony nieistniejącej podstawy prawnej (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a), organ wezwał do doprecyzowania treści zarzutu określonego w punkcie 1 przedmiotowego zażalenia. Pełnomocnik Strony dokonał sprostowania zarzucanej podstawy prawnej wskazując, że właściwym jest zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.

Podtrzymując stanowisko organu I instancji, Inspektor Sanitarny rozpatrzył jedyny zarzut wchodzący w zakres art. 33 § 2 u.p.e.a, tj. brak wymagalności obowiązku szczepień z powodu odroczenia terminu wykonania obowiązku oraz brak wymagalności obowiązku szczepień z innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i c).

Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż w postanowieniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2022 r., nie uwzględniono zarzutu odroczenia obowiązku szczepień, mimo obecności stosownego orzeczenia lekarskiego w aktach sprawy. Wierzyciel wyjaśnił w obszerny sposób powody nieuwzględnienia zaświadczenia lekarskiego odraczającego obowiązkowe szczepienia ochronne K. K., wskazując na brak spełnienia kryteriów odroczenia przez zaświadczenie lekarskie wystawione przez endokrynologa i pediatrę dr n. med. M. W. . Sposób wystawienia skutecznego zaświadczenia lekarskiego odraczającego obowiązek szczepień ochronnych określony jest w art. 17 ust. 5 ustawy o chorobach zakaźnych. Natomiast podstawowe elementy, które spełniać musi zaświadczenie lekarskie odraczające obowiązek szczepień ochronnych wyznacza § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2172).

Zaświadczenie lekarskie dostarczone przez skarżącą, odraczające obowiązek szczepień córki, nie spełnia kryteriów odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Niestawienie się na lekarskie badanie kwalifikacyjne do szczepień, uniemożliwia lekarzowi skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej przy stwierdzeniu ewentualnych przeciwwskazań do szczepień. W dostarczonej przez stronę dokumentacji medycznej, brakuje również dowodu na przeprowadzenie lekarskiego badania kwalifikacyjnego przez lekarza innego niż lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej. We wspomnianym zaświadczeniu brakuje również informacji na temat rodzaju przeciwwskazanych preparatów szczepionkowych oraz terminu kolejnej wizyty specjalistycznej. W rezultacie organ uznał, iż obowiązek szczepień małoletniej K. K. jest nadal wymagalny.

Odnosząc się do pozostałych argumentów zażalenia organ wskazał, że wykraczają one poza treść art. 33 § 2 u.p.e.a., nie mniej odniósł się do nich, podając, że nie mają wpływu na rozstrzygnięcie postępowania egzekucyjnego. Organ podał, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu K. K. zaktualizował się w terminie wskazanym przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej w powiadomieniu, wysłanym do rodziców, do poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz samemu szczepieniu w wyznaczonym terminie. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 4 ustawy o chorobach zakaźnych niemożliwym było odniesienie się do jego treści z powodu jego braku w zarzutach, w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, złożonych przez Stronę w dniu [...] sierpnia 2022r. Ponadto ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że zobowiązana została poinformowana o obowiązku szczepień ochronnych. Podstawowym dokumentem informującym o ciążącym na skarżącej obowiązku jest upomnienie z [...] kwietnia 2022 r., w którym wierzyciel wzywa do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, celem ustalenia indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych. Obowiązki te należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższego upomnienia. Kolejnym dowodem na to, iż Strona w sposób skuteczny została poinformowana o konieczności przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych u swojego dziecka jest wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z dnia [...] czerwca 2022 r., w którym lekarz A. D.-P. - specjalista medycyny rodzinnej, odnotował, iż rodzic stawił się do Punktu Szczepień Centrum Medycznego "Z. " bez dziecka z powodu deklarowanej infekcji dziecka. W kolejnym zaświadczeniu o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym w uwagach lekarza widnieje adnotacja o niestawieniu się matki z dzieckiem w punkcie szczepień w wyznaczonym terminie i telefonicznej próbie odroczenia terminu szczepień.

Odnośnie argumentacji, iż organ zalicza Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego wskazano, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów prawa, wskazując przy tym art. 5 ust.1 pkt 1 lit b oraz art. 17 ustawy o chorobach zakaźnych oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r., w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2172). W żadnym miejscu wierzyciel nie wskazuje Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego jako dokumentu narzucającego obywatelom nowe obowiązki czy ograniczenie ich praw.

W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o chorobach zakaźnych w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, Inspektor Sanitarny podał, że ramy czasowe określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Preparaty szczepionkowe posiadają określony przez producenta przedział wiekowy, w zakresie którego należy zrealizować szczepienie a zachowanie określonych odstępów pomiędzy poszczególnymi dawkami szczepienia sprzyja uzyskaniu oczekiwanego progu odporności.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw C. i Podstawowych Wolności oraz Konstytucji RP organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 tej Konwencji "niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju (...) ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób". Dodatkowo organ zaznaczył, że Konstytucja Rzeczypospolitej [...] w art. 31 ust.1 stwierdza wprawdzie, iż wolność człowieka podlega ochronie prawnej, dopuszcza jednak możliwość ustanowienia w ustawie (ust. 3) ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw gdy są one konieczne dla ochrony zdrowia i praw innych osób.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Inspektor Sanitarny oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucając naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez błędne uznanie, że obowiązek szczepień jest wymagalny, podczas gdy małoletnia posiada zaświadczenie odraczające obowiązek szczepień,

2. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,

3. art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o chorobach zakaźnych w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej K. K. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

4. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o chorobach zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r.,

5. naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

6. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw C. i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Ponadto skarżąca wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia [...] grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570, tj. z dnia [...] kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2,3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wniosła o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw C. i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw C. i Podstawowych Wolności.

Przyjmując, iż powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw C..

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Tytułem wstępu należy wskazać, iż zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W postępowaniu wywołanym ich wniesieniem przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. [...] podstaw zarzutów został enumeratywnie wymieniony w art. 33 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a."). Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie podmiotem tym jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B.. Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest z kolei osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to rodzic dziecka, na którym spoczywa wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu, ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co wynika z treści art. 5 ust. 2 tej ustawy. W myśl tego przepisu, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020r. poz. 849).

W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec Skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. tytułu wykonawczego. Tytuł ten wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej został przesłany do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, który działając jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego.

W pierwszym ze sformułowanych w skardze zarzutów Skarżąca wskazuje na brak wymagalności dochodzonego obowiązku i podnosi, że małoletnia posiada zaświadczenie odraczające obowiązek szczepień. Wskazuje przy tym na naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z dniem [...] lipca 2020 r. art. 33 u.p.e.a. został jednak zmieniony przez art. 1 pkt 20 ustawy z dnia [...] września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 2070) i w aktualnym stanie prawnym podstawę zarzutu braku wymagalności obowiązku stanowi art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Pomijając jednak ten mankament należy zwrócić uwagę, że jak podniesiono w skardze, w dniu [...] stycznia 2023 r. córka zobowiązanej odbyła wizytę u lekarza pediatry, endokrynologa. W toku badania lekarz stwierdził przeciwskazania do szczepienia i odroczył termin ich wykonania do dnia [...] marca 2023 r. z uwagi na stan zdrowotny i konieczność konsultacji specjalistycznej. Z tego względu obowiązek jest zdaniem Skarżącej niewymagalny, na co wskazuje załączona do skargi kserokopia tego badania.

Odnosząc się do tej kwestii należy zwrócić uwagę, że już w dniu [...] kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystosował upomnienie nr [...] wzywając do stawienia się z dzieckiem K. K. w punkcie szczepień, celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka oraz poddania małoletniej szczepieniom ochronnym. Do tego czasu Skarżąca nie realizowała bowiem ciążących na niej w tym zakresie obowiązków. W reakcji na upomnienie, Skarżąca w wyznaczonych dniach wizyt na badania kwalifikacyjne, tj. 8 i [...] czerwca 2022 r. nie stawiła się z dzieckiem i do realizacji obowiązku szczepień nie doszło. Do dnia wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do egzekucji, z uwagi na niestawiennictwo skarżącej wraz z dzieckiem, nie wykonano lekarskiego badania kwalifikacyjnego, stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Na dzień wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jak też wydania zaskarżonego postanowienia, nie istniał dowód będący rezultatem przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego, wskazujący na brak wymagalności dochodzonego obowiązku. Za takowy nie sposób bowiem uznać, dołączonego, do wniesionych pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, zaświadczenia lekarza endokrynologa wystawionego w dniu [...] sierpnia 2022 r. Należy zaznaczyć, że zaświadczenie to nie spełnia kryteriów wymaganych treścią przepisów prawa. Dotyczy to zarówno trybu postępowania w jakim jest ono wystawiane, jak i wzoru normatywnego określonego przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (aktualne brzmienie wynikające z wersji tekstu jednolitego opublikowanej w Dz.U. z 2022 r., poz. 2172, dalej zwane rozporządzeniem). W szczególności, zaświadczenie to nie zostało wystawione w związku z badaniem kwalifikacyjnym, poprzedzającym wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego. W ocenie Sądu, tego rodzaju zaświadczenie powinno zostać okazane przez rodzica w toku badania kwalifikacyjnego, na które skarżąca powinna stawić się wraz z dzieckiem. Jak bowiem stanowi art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej ( ust. 5 ). Zatem to lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne, po wykonaniu takiego badania ocenia, mając na uwadze rezultat przeprowadzonego badania, w tym także zaświadczenie posiadane przez skarżącą, czy istnieją przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W takim wypadku, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W dalszej kolejności, jak stanowi

§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych; (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2172) lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 9 ust.1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Taką formułę badania i oceny, czy zachodzą podstawy do odroczenia bądź wykluczenia szczepienia, przewiduje ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

W analizowanej sytuacji, z podanych przyczyn, nie istniały zatem podstawy do uznania, że dochodzony w tytule wykonawczym obowiązek nie jest wymagalny. Odnośnie natomiast badania kwalifikacyjnego z dnia [...] stycznia 2023 r., na przeprowadzenie którego wskazuje w złożonej skardze Skarżąca, okoliczność ta zaistniała już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Zaświadczenie z przeprowadzonego badania skarżąca załączyła do skargi, zatem z oczywistych względów organ nie mógł się do niego odnieść, w wydanym [...] grudnia 2022r. postanowieniu. Z podanych powodów zarzut ten jest więc niezasadny.

Odnośnie kolejnego z zarzutów skargi, jak wynika z jej uzasadnienia, Skarżąca wskazuje, iż obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawy oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia, kontestuje jednak ukształtowanie w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych treści, które nakładają obowiązek szczepienny. Wyjaśnić więc trzeba, że ustawodawca normą zawartą w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu nałożył obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, pozostawiając kwestie szczegółowe do uregulowania w rozporządzeniu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, obowiązek szczepień dotyczy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z obowiązku tego zwolnione są osoby przebywające na terytorium RP przez okres krótszy niż 3 miesiące (z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych – art. 17 ust. 1a ustawy). W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny (art. 5 ust. 2 ustawy). W rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określony został wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień, a także granice wiekowe i inne okoliczności stanowiące przesłankę konkretyzacji tego obowiązku (np. styczność z chorymi). Kwestie te Minister Zdrowia ma obowiązek uregulować, uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Ratio legis pozostawienia unormowania tych kwestii w rozporządzeniu związane jest z koniecznością zapewnienia szybkiej reakcji w obliczu zmieniających się warunków epidemiologicznych. Medycyna, której częścią jest nauka o chorobach zakaźnych oraz wakcynologia, to dynamicznie rozwijająca się dyscyplina naukowa. Jak trafnie dostrzeżono w doktrynie, ulokowanie w ustawie zagadnień tak szczegółowych jak wykaz chorób i obowiązkowych szczepień przeciwko nim należy uznać za dysfunkcjonalne, ponieważ w miarę szybkiego przecież postępu medycyny pociągałoby to za sobą konieczność jej wielokrotnego nowelizowania (T. Dukiet-Nagórska, Uwagi na temat Ustawy z dnia [...] września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach, "Prawo i Medycyna" 2002, nr [...], s. 25-26).

Zasadnicze kwestie dotyczące obowiązku wykonania szczepień i podmiotów, na których spoczywa ten obowiązek, wynikają zatem z norm prawa powszechnie obowiązującego.

Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W komunikacie precyzuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby, a jego ogłoszenie nie ma wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Sąd miał przy tym na uwadze, iż w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, za niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał orzekł jednak równocześnie, iż przepisy te, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wspomniany wyrok został opublikowany w dniu 12 maja 2023 r. w Dzienniku Ustaw z 2023 r., poz. 909, wspomniane przepisy nie utraciły zatem mocy obowiązującej. Wynika z tego, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nadal precyzuje, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby, a jego ogłoszenie nie ma wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym.

Należy przy tym podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego "zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia" (wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1312/13, zob. także wyroki NSA z: 4 lutego 2015 r., sygn.. akt II OSK 1509/13; 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 799/16; 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1089/16; 17 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2523/16 oraz II OSK 2534/16; 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 367/17). Wydawany przez GIS komunikat służy więc wykonaniu obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu), jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Wbrew stanowisku Skarżącej podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest więc regulacja ustawowa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu.

Kwestionowanie konstytucyjności komunikatu ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego zostało podniesione również w uzasadnieniu trzeciego zarzutu skargi. Stanowisko Sądu w tym zakresie jest więc analogiczne jak przedstawione powyżej. [...] Skarżąca ponadto wskazała, że obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko poszczególnym chorobom nie jest wymagalny, gdyż brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, iż w chwili obecnej stan zdrowotny dziecka pozwala na jego zaszczepienie. Przypomnieć więc trzeba, że to niestawiennictwo Skarżącej wraz z małoletnią córką w wyznaczonych terminach na badaniach kwalifikacyjnych uniemożliwiło ich wykonanie i stwierdzenie istnienia ewentualnych przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego bądź też stwierdzenie braku takowych przeciwskazań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1887/20 wyraził pogląd, że "... poddanie się temu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje bowiem określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, na co niejednokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach (zob.m.in. wyrok NSA: z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 343/20; z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 58/20; z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3812/19; z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3129/19; z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 1498/18; z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 780/18)". Niewykonanie ciążącego na zobowiązanej obowiązku, nie może więc uzasadniać zarzutu braku jego wymagalności.

W kwestii podnoszonego także w następnym zarzucie skargi braku wymagalności obowiązku szczepienia i naruszenia art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w ocenie Sądu uprawniona jest wykładnia, zgodnie z którą "obowiązek poddania dziecka szczepieniu aktualizuje się w dacie wskazanej przez lekarza w wezwaniu na badanie kwalifikacyjne oraz szczepienie, doręczonym odpowiednio osobie sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną bądź opiekunowi faktycznemu. Tak więc to ostatecznie lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, kierując się zaleceniami wynikającymi z komunikatu GIS oraz posiadaną wiedzą medyczną, inicjuje moment wykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu. Należy podkreślić, że na lekarzu spoczywa obowiązek przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed zaszczepieniem. Ponadto posiada on kompetencje do odstąpienia od zaszczepienia, w sytuacji stwierdzenia przeciwwskazań do szczepienia oraz do jego czasowego odroczenia" (I. Jaworska, op. cit., s. 62-63; tak również K. Pałka, op. cit., s. 608). Stosownie do art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią o obowiązku poddania się tym szczepieniom. Uzupełniająco trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka, którą następnie przekazuje ją za pokwitowaniem osobie obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osobie sprawującej prawną pieczę nad tą osobą albo opiekunowi faktycznemu (§ 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia). Wzór książeczki szczepień został określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia i z analizy jego treści wynika, że książeczka zawiera niezbędne informacje, pozwalające rodzicowi dziecka zadośćuczynić obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskazuje bowiem konkretny okres życia dziecka, w którym powinna mu zostać podana odpowiednia szczepionka.

Sąd Najwyższy w wyroku z 8 stycznia 2016 r., sygn. akt V KK 306/15, stwierdził, że: "z art. 5 ust. 1 ustawy o zapobieganiu wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym. Analiza przepisów przywołanej ustawy (jej art. 5 ust. 2 oraz tych zamieszczonych w jej rozdziale 4) pozwala – ponad wszelką wątpliwość – wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy tego obowiązku. Wskazuje bowiem podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych".

Sąd podkreśla, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania kwalifikacyjnego obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

Z ustaleń w sprawie wynika, że zobowiązana była wzywana do przychodni na badanie kwalifikacyjne dotyczące szczepień ochronnych. W dniu [...] czerwca 2022 r., lekarz specjalista medycyny rodzinnej w zaświadczeniu o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym u dziecka Skarżącej odnotował między innymi, że rodzic stawił się na badanie bez dziecka. Wyznaczono nowy termin szczepienia – [...] czerwca 2022 r. Odnotowano, że powodem nieobecności dziecka podczas wizyty była infekcja oraz "niewyrobione z przekonania matki, badania niezbędne do kwalifikacji". W kolejnym zaświadczeniu z dnia [...] czerwca 2022 r. odnotowano, że matka znowu nie stawiła się z dzieckiem w punkcie szczepień, próbowała telefonicznie odroczyć wizytę i rozmawiać w tej sprawie z lekarzem. Przeprowadzenie rozmowy telefonicznej, z uwagi na zapisanych w grafiku pacjentów, nie było możliwe.

Zatem nie budzi wątpliwości, że określony w tytule wykonawczym obowiązek poddania dziecka szczepieniom w dacie rozpoznawania przez organ zarzutów miał charakter wymagalny i nie został wykonany. Jak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 podstawa prawna ogłoszenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikatu w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, jak również § 5 rozporządzenia, nie utraciły jeszcze mocy obowiązującej (pkt 2 wyroku). Wynika z tego, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nadal precyzuje, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.

Odmowa poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, jakkolwiek nie prowadzi do przymusowego zaszczepienia dziecka (przymus bezpośredni), to wywołuje konsekwencje w postaci uruchomienia postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W zakresie piątego zarzutu skargi wskazać trzeba, że jest on niezasadny albowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało prawidłowo sporządzone. Uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, ze wskazaniem przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia z przytoczeniem właściwych przepisów prawa. Podkreślić trzeba, że zakres prowadzonego postępowania limitowany był wniesionymi zarzutami i stanem faktycznym znanym organowi na dzień podjęcia zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu skargi, tj. naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP i złożonych w skardze wniosków, należy wskazać na stanowisko zawarte w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vavřička i inni), zapadłego na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych. Trybunał stwierdził, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, tj. ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. stadnej odporności całego społeczeństwa (zob. Warecka K., Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021).

Stanowisko to tutejszy Sąd w pełni podziela, uznając za niezasadny zarzut naruszenia wymienionych uprzednio przepisów. Jedynie bowiem nieusprawiedliwiony charakter ingerencji w prawa jednostki zawarte we wskazanych przepisach wiązałby się z ich naruszeniem. Chroniona Konstytucją wolność człowieka nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń, m. in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Treść art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności także dopuszcza ingerencję władzy publicznej w korzystanie z prawa do poszanowania życia prywatnego w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na, m.in. ochronę zdrowia lub ochronę praw i wolności osób. W ocenie Sądu, zakres tej ingerencji, obejmuje obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Z tych względów, (pomijając, że we wniosku wadliwie postulowano o zwrócenie się do TSUE o dokonanie wykładni art. 8 ust. 1 Konwencji), Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się do ETPCz o wykładnię treści tego przepisu.

Nie było również podstaw do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym odnoszącym się do powołanych w skardze zagadnień. Podkreślenia wymaga, że w sytuacji konfliktu interesów indywidualnego i ogólnospołecznego, zastosowanie znajduje zasada proporcjonalności. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane również do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień dotyczy sfery zabezpieczenia społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym, indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Brak jest zatem podstaw aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18, a skład orzekający w pełni je podziela. Także brak regulacji prawnej systemu odszkodowań, czy też właściwego rejestru niepożądanych odczynów poszczepiennych, nie stanowi o naruszeniu wymienionych przepisów konstytucyjnych i przepisów Konwencji.

W rezultacie, Sąd oddalił wnioski zawarte w złożonej skardze.

Z powyższych względów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.