Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1664/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.938.2022.2.DJ UNP: 2401-22-239855 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 28 października 2022 r., nr 2401-IEE.711.938.2022.2. DJ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach ‒ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479.; dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego J. M. (dalej także: strona lub skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej: organ egzekucyjny) z 16 września 2019 r., nr [...], o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 9 grudnia 2008 r. o nr SM 1/4676/08 oraz z 6 listopada 2009 r. o nr SM 1/3893/09 wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Organ egzekucyjny przyjął za podstawę wydania postanowienia przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego – obecnie z nieruchomości – na podstawie tytułów wykonawczych z 9 grudnia 2008 r. o nr SM 1/4676/08 oraz z 6 listopada 2009 r. o nr SM 1/3893/09 wystawionych przez wierzyciela, obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2002-2003.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na poczet zaległości w podatku dochodowym za rok 2002 (wymagalne od 30 kwietnia 2003 r. do 31 grudnia 2008 r.), objętych tytułem wykonawczym z 9 grudnia 2008 r., wierzyciel zastosował następujące środki egzekucyjne mające wpływ na bieg terminu przedawnienia:

- 18 grudnia 2008 r. skutecznie zajęto rachunek bankowy w P. S.A., zawiadomieniem z 10 grudnia 2008 r., doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym 30 grudnia 2008 r. Bieg terminu przedawnienia został przerwany i biegł on na nowo od 19 grudnia 2008 r. do 19 grudnia 2013 r.;

- 29 kwietnia 2011 r. skutecznie zajęto rachunek bankowy w banku P1. S.A., zawiadomieniem z 20 kwietnia 2011 r., o którym zobowiązany został skutecznie powiadomiony 27 kwietnia 2011 r. Bieg terminu został ponownie przerwany i biegł od nowa od 30 kwietnia 2011 r. do 30 kwietnia 2016 r.;

- 9 grudnia 2014 r. zawiadomieniem nr [...], dokonano zajęcia nieruchomości zobowiązanego położonej w M. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zawiadomienie to doręczono 15 grudnia 2014 r. Bieg terminu przedawnienia został ponownie przerwany i biegnie on na nowo od 16 grudnia 2014 r. do 16 grudnia 2019 r.

Zdaniem organu zobowiązanie podatkowe przedawniło się z dniem 16 grudnia 2019 r. Zgodnie z analizą przedawnienia zobowiązań podatkowych sporządzoną przez wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.) od 17 grudnia 2019 r. zobowiązanie to może być jedynie dochodzone z przedmiotu hipoteki.

Odnosząc się do zaległości w podatku dochodowym za 2003 r., objętych tytułem wykonawczym z 6 listopada 2009 r. (wymagalne od 30 kwietnia 2004 do 31 grudnia 2009 r.), przeprowadzono w terminie od 12 listopada 2009 r. do 6 maja 2021 r. postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, które zawiesiło bieg terminu przedawnienia o 11 lat 5 miesięcy i 24 dni. Uwzględniając powyższe okoliczności to zobowiązanie podatkowe przedawniło się 25 czerwca 2021 r.

Dokonane czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez wierzyciela, tj. z 17 listopada 2009 r. oraz z 18 maja 2011 r. jak i zajęcie nieruchomości, które dokonano 9 grudnia 2014 r. w tym stanie rzeczy nie miały wpływu na przerwanie biegu terminu przedawnienia ze względu na fakt prowadzonego postępowania o przestępstwo skarbowe w tym czasie.

W dniu 18 sierpnia 2022 r. wierzyciel poinformował, że w świetle obowiązujących przepisów prawa od 26 czerwca 2021 r. może być ono egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Zawiadomieniem z 9 grudnia 2014 r. zajęto ww. nieruchomość zobowiązanego położoną w M.. Zawiadomienie zobowiązany odebrał osobiście 15 grudnia 2014 r.

Organ uznał, że zobowiązania podatkowe objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały zabezpieczone przez wierzyciela, przed upływem przedawnienia dochodzonych zobowiązań dokonanym wpisem hipoteki przymusowej (wpis z 26 lutego 2010 r. - tytuł wykonawczy nr SM 1/3893/09 i wpis z 27 lipca 2010 r. - tytuł wykonawczy nr SM 1/4676/08).

Dalej organ egzekucyjny podał, że postanowieniem z 29 grudnia 2014 r. wstrzymał czynności egzekucyjne co do egzekucji z nieruchomości, która nie miała wpływu na przerwanie biegu terminu przedawnienia. Postanowieniem z 18 kwietnia 2018 r. podjął egzekucję z nieruchomości. Dokonał również szeregu innych czynności egzekucyjnych, które nie miały wpływu na przerwanie biegu terminu przedawnienia, tj. raporty poborców skarbowych, protokoły o stanie majątkowym, wyceny nieruchomości, przystąpienie do opisu i oszacowania nieruchomości.

Zobowiązany pismem z 29 listopada 2021 r. zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach o rozważenie możliwości wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w K. z 15 marca 2021 r. o sygn. akt [...], który jest ściśle z nim związany, gdyż decyzje ustalające zobowiązania podatkowe, na których opiera się niniejsze postępowanie zostały oparte na materiale dowodowym wynikającym z ww. sprawy karnej. Aktualnie sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w K. i oczekuje Pan na wyznaczenie rozprawy.

W piśmie z 28 lutego 2022 r. zobowiązany zawarł wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na niekonstytucyjność hipotek jakie zostały ustanowione na ww. nieruchomości. Postanowieniem z 4 marca 2022 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego (postanowienie doręczono pełnomocnikowi strony 11 marca 2022 r.).

Organ egzekucyjny odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uznał, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi zabezpieczono hipotekami przymusowymi na nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] w dacie ich wymagalności. Zgodnie z analizą wymagalności wierzyciela przesłaną (pismo z 18 sierpnia 2022 r.) zobowiązany jest do prowadzenia egzekucji z nieruchomości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – rozpoznając zażalenie zobowiązanego – stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wskazał, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką nie wywołuje skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ prawidłowo wskazał także, że termin przedawnienia zaległości zobowiązanego upłynął odpowiednio 16 grudnia 2019 r. (tytuł wykonawczy SM 1/4676/08) i 25 czerwca 2021 r. (tytuł wykonawczy SM 1/3893/09).

Stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 orzekł, że przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zasygnalizował również, że choć treść art. 70 § 8 O.p. jest niemal identyczna z treścią art. 70 § 6 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., to przedmiotowy wyrok nie oznacza zawieszenia stosowania tego przepisu lub ograniczenia w jego stosowaniu przez organy podatkowe. Organy podatkowe związane są przepisami prawa powszechnie obowiązującego i nie są uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów. Skoro art. 70 § 8 O.p. nie został wyeliminowany przez Trybunał Konstytucyjny z obowiązującego porządku prawnego, to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do niestosowania obowiązującej regulacji ustawowej według zasady legalizmu i domniemania konstytucyjności przepisów. Dlatego art. 70 § 8 O.p. jest wiążący dla organu. Oznacza to, że ustanowione hipoteki zabezpieczające zaległości podatkowe, nadal wywołują prawne skutki, także w sferze przedawnień zobowiązań podatkowych, a polegają one na tym, że ich ustanowienie wyklucza przedawnienie zobowiązań podatkowych w zakresie objętym takim zabezpieczeniem.

W skardze pełnomocnik zobowiązanego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie egzekucji z hipotek obciążających wskazaną księgą wieczystą z powodu przedawnienia czyli nieistnienia roszczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M.. Postanowieniu zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego a to art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2022 r. poprzez jego zastosowanie do egzekucji przedawnionych zobowiązań wpisem hipoteki w dniu 27 lipca 2010 r. w księdze wieczystej nr [...] pomimo, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., nr SK 40/12 orzeczono ze ww. przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie pełnomocnika upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wywołuje skutek w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko organu egzekucyjnego opiera się na normie art. 70 § 6 Ordynacji Podatkowej, która już w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. została uznana za niezgodną z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie, którym utrzymano w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Kontrolę rozpocząć należy od wskazania, że zastosowanie w sprawie mają przepisu ustawy o postępowanie egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed nowelizacji, na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), wobec wszczęcia postępowania egzekucyjnego odpowiednio w dniach: 18 grudnia 2008 r. oraz 17 listopada 2009 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

Jedną z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. jest wygaśnięcie obowiązku podlegającego egzekucji (pkt 2), na co powoływał się skarżący. Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 O.p., wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w całości lub w części następuje wskutek przedawnienia.

W niniejszej sprawie wierzyciel, organ egzekucyjny a także organ odwoławczy byli zgodni co do tego, że termin przedawnienia zobowiązań skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych upłynął odpowiednio:

- za 2002 r. w dniu 16 grudnia 2019 r.,

- za 2003 r. w dniu 25 czerwca 2021 r.

Skarżący nie przeczył powyższym ustaleniom jak również temu, że:

- za rok 2002 dokonane przez organ zajęcia rachunku bankowego, a następnie dokonane w dniu 9 grudnia 2014 r. zajęcie nieruchomości spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia (na podstawie art. 70 § 4 o.p.),

- za rok 2003 nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi toczące się postępowanie karne skarbowe na okres 11 lat 5 miesięcy i 24 dni (na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. do 25 czerwca 2021 r.), zatem dokonane przez organ zajęcie rachunku bankowego jak również zajęcie nieruchomości (9 grudnia 2014 r.) nie miały wpływu na bieg terminu przedawnienia.

Organy były zgodnie co do tego, że postępowanie egzekucyjne toczące się wobec skarżącego nie może zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. bowiem zaległości objęte tytułami egzekucyjnymi z 9 grudnia 2008 r. oraz z 6 listopada 2009 r. zabezpieczono hipotekami przymusowymi na nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], zatem organ egzekucyjny obowiązany jest do prowadzenia egzekucji z nieruchomości. Były także zgodne, że art. 70 § 8 O.p. nie został wyeliminowany z obwiązującego porządku prawnego, dlatego jest wiążący dla organu egzekucyjnego.

Wyjaśnić należy, że egzekucję z tej nieruchomości organ wszczął 9 grudnia 2014 r., o czym zawiadomił zobowiązanego 15 grudnia 2014 r. Z akt administracyjnych wynika, że podjął w jej toku czynności w postaci dokonania wyceny nieruchomości i przystąpił do opisu i oszacowania, lecz jej nie zakończył.

Rozważenia zatem wymaga, czy zasadnie w sprawie organy obu instancji powołały się na przepis art. 70 § 8 O.p., który wyłącza terminy przedawnienia określone w art. 70 § 1 O.p. Zgodnie z tą regulacją nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Bezsporne jest, że przedmiotowe zobowiązania skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. i 2003 r. zostały w dacie ich wymagalności zabezpieczone hipoteką przymusową na ww. nieruchomości położonej w M..

Rozpoznając niniejszą sprawę należało przede wszystkim mieć na względzie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (publ. OTK-A 2013/7/97, Dz. U. z 2013/1313). Trybunał Konstytucyjny stwierdził w nim, że "art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP".

Odpowiednikiem tej normy (od dnia 1 stycznia 2003 r.) jest zaś art. 70 § 8 O.p., którego redakcja różni się od zakwestionowanego tylko dodaniem, obok zabezpieczenia hipotecznego, zastawu skarbowego. Zatem przepis art. 70 § 8 O.p. stanowi powtórzenie oraz rozszerzenie (o zastaw skarbowy) normy prawnej zawartej w art. 70 § 6 o.p. obowiązującej w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r.

Trybunał krytycznie odniósł się do dwóch aspektów art. 70 § 6 O.p. w badanym brzmieniu, a mianowicie tego, że przepis ten całkowicie wyłącza przedawnienie niektórych rodzajów należności podatkowych, a równocześnie czyni to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych). Zdaniem Trybunału, ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych, jednak granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Uwagi te należy odnieść także do treści art. 70 § 8 O.p. W dalszym ciągu przepis ten wyłącza przedawnienie zobowiązań podatkowych na podstawie nieuzasadnionego kryterium, tj. formy zabezpieczenia (hipoteka i zastaw skarbowy), dopuszczając przedawnienie zobowiązań podatkowych osób nieposiadających żadnego majątku. W uzasadnieniu przywołanego wyroku Trybunał wskazał wprost, że "(...) choć zakwestionowany przepis (art. 70 § 6 O.p. – uwaga Sądu) od dnia 1 stycznia 2003 r. nie miał już zastosowania do nowych zabezpieczeń należności podatkowych z uwagi na utratę mocy obowiązującej, zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni przepis nie był wprawdzie formalnie przedmiotem orzekania (nie stanowił bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej), lecz w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku. Z punktu widzenia Konstytucji, podczas kontroli podatkowej nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Uzasadnia to konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji niniejszego wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej z przyczyn wskazanych wyżej".

Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że stwierdzona przez Trybunał cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził takie stanowisko w szeregu wyroków (np. wyroki z: 13 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1807/12; 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1197/12; 18 lipca 2014 r., sygn. akt I FSK 1042/13; 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3552/14; 30 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1245/15; 31 sierpnia 2017 r., II FSK 806/17).

Na gruncie art. 70 § 8 O.p. ustanowienie hipoteki nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1 - § 7 O.p., jeżeli nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 1764/14).

Natomiast zaprezentowane przez organy rozumienie art. 70 § 8 O.p. pomija dyrektywę interpretacyjną wykładni w zgodzie z Konstytucją, gdyż − uwzględniając treść i motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 40/12 − prowadzi do stosowania normy, której walor konstytucyjności Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie zakwestionował.

Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno bowiem oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę kolejnych pytań prawnych (por. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., IIIFSK 3333/21 oraz powołane tam publikacje i orzecznictwo). Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się zatem także do art. 70 § 8 O.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. W tej sytuacji uprawnione jest stwierdzenie o oczywistej niezgodności art. 70 § 8 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, o którym mowa w ww. wyroku Trybunału.

W świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że powoływanie się przez organy na nieprzedawnienie zobowiązań podatkowych z uwagi na zabezpieczenie hipoteką przymusową nie mogło stanowić podstawy odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego mającego za przedmiot te zobowiązania, z uwagi na oczywistą niezgodność przepisu art. 70 § 8 O.p. wyrażającego taką zasadę z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Zabezpieczone hipoteką zobowiązania podatkowe przedawnia się zatem na ogólnych zasadach określonych w art. 70 § 1 do § 7 O.p.

Biorąc pod uwagę powyższe, brak było podstaw do uznania, że orzekające w sprawie organy mogły skutecznie uznać, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych w niniejszej sprawie zaległości podatkowych, z powołaniem się na art. 70 § 8 o.p. i okoliczność ustanowienia hipoteki. Doszło bowiem do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 8 O.p. poprzez błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wyżej wyrażone stanowisko powinno być przez organ odwoławczy potraktowane jako wskazanie co do dalszego postępowania.

Wobec naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie organu odwoławczego należało wyeliminować z obrotu prawnego.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony wpis sądowy 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).