Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1767/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9 art. 3 ust. 2 i ust. 7
law: Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.
article: art. 188
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 470/20 w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 19 maja 2020 r. nr 9016-2020-0052/M-8110 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w uprawach rolnych, po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Choszcznie z dnia 6 marca 2020 r. nr 0299-00000005221/20; 3. zasądza od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie na rzecz G. G. 1360 (słownie: jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 września 2020 r., o sygn. akt I SA/Sz 470/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę G. G. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący kasacyjnie") na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 maja 2020 r., nr 9016-2020-0052/M-8110, w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w uprawach rolnych, po wznowieniu postępowania. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny.

2.1. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 maja 2020 r. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia 6 marca 2020 r. o uchyleniu decyzji z dnia 7 grudnia 2017 r. oraz odmowie przyznania Stronie pomocy finansowej jako producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu. Poza sporem jest, że na gruntach Strony wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem powyższych zdarzeń, co stanowiło podstawę do wystąpienia przez Stronę o przyznanie pomocy de minimis.

Z akt sprawy wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia 7 grudnia 2017 r. wydał decyzję o przyznaniu Stronie, pomocy w wysokości 51 670 zł, co stanowiło równowartość 12 268,79 euro. Następnie w dniu 11 stycznia 2018 r. ujawniono, że Stronie została przyznana, decyzją z dnia 7 grudnia 2017 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) w Szczecinie, dopłata z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, stanowiąca także pomoc de minimis w rolnictwie o wartości brutto 3.592,61 zł, tj. równowartość 847,20 euro. Wobec powyższego organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 7 grudnia 2017 r., a następnie w dniu 6 marca 2020 r. uchylił tę decyzję i odmówił Stronie przyznania pomocy. Podstawą odmowy przyznania pomocy było przekroczenie przez Stronę pułapu 15 000 euro z tytułu dostępnej pomocy de minimis w ostatnich trzech latach podatkowych. Organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu I instancji uznał, że brak jest możliwości przyznania pomocy publicznej w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis (15 000 euro), nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tych limitów. Opisując całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznanej Stronie, organ wziął pod uwagę rok, w którym beneficjent ubiega się o przyznanie pomocy oraz dwa kolejne lata poprzedzające ten rok i wskazał, że Strona otrzymała łącznie 3.447,66 euro pomocy z tytułu de minimis, a mianowicie w roku 2015: 532,33 euro oraz 676,56 euro, w roku 2016: 514,73 euro oraz 876,84 euro, a w roku 2017 kwota 847,20 euro, przy czym ta ostatnia nie została przez Stronę wykazana w oświadczeniu. W tym stanie rzeczy organy obu instancji uznały, że pomoc będąca przedmiotem decyzji z dnia 7 grudnia 2017 r. w wysokości 12 268,79 euro wraz z kwotą przyznaną Stronie do tej daty (3.447,66 euro + 12 268,79 euro) przekracza dopuszczalny limit pomocy de minimis o 716,45 euro (15 716,45 euro) i nowa pomoc finansowa nie mogła być przyznana.

1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę Strony na powyższą decyzję, w opisanym na wstępie wyroku, podzielił stanowisko organów obu instancji, że z uwagi na przekroczenie przez Stronę pułapu 15 000 euro z tytułu dostępnej pomocy de minimis, należało odmówić przyznania wnioskowanej pomocy finansowej związanej ze szkodami, powstałymi w jego gospodarstwie rolnym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie należało zastosować przepisy prawne obowiązujące w dacie złożenia wniosku o pomoc, czyli Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (w brzmieniu obowiązującym w roku 2017), a nie Rozporządzenie Komisji (UE) 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym, które zwiększyło limit całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu w okresie trzech lat podatkowych. Zwrócono uwagę, że powyższe rozporządzenie nr 2019/316 nie zawierało przepisów przejściowych, a zdarzenie w postaci wystąpienia szkody oraz złożenie wniosku o pomoc miało miejsce w 2017 r., dlatego należało zastosować się przepisy obowiązujące w 2017 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w wypadku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, gdzie łączna kwota pomocy przekracza pułap 15 000 euro, taka pomoc nie mogła zostać udzielona nawet do wysokości nieprzekraczającej tego pułapu, w świetle treści art. 3 ust 7 rozporządzenia 1408/2013.

2.1. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. w skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię przepisów:

- art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm. – dalej w skrócie: "ustawy o ARiMR") w związku z § 13m rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. - dalej w skrócie: "rozporządzenie RM z dnia 27 stycznia 2015 r.");

- art. 3 oraz art. 6 ustęp 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24.12.2013, str. 9 – dalej w skrócie: "rozporządzenie nr 1408/2013").

Zdaniem Skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji dokonał błędnych ustaleń prowadzących do wadliwego zastosowania przepisów prawa krajowego i wspólnotowego. Z informacji podanych w uzasadnieniach decyzji organów administracji obu instancji wynika, że dostępny dla Strony limit pomocy de minimis w rolnictwie wynosił na dzień wydania decyzji organu I instancji z dnia 7 grudnia 2017 r. o przyznaniu pomocy, kwotę 11 525,34 euro, co obrazuje następujące wyliczenie:

15 000 euro - 676,56 euro (decyzja z dnia 19.02.2015 r.) - 532,33 euro (decyzja z dnia 7.05.2015 r.) - 514,73 euro (decyzja z dnia 10.10.2016 r.) - 876,84 euro (decyzja z dnia 17.10.2016r.) - 874,20 euro (decyzja z dnia 3.11.2017 r.). W związku z powyższym nie ma podstaw do odmowy przyznania pomocy Skarżącemu kasacyjnie w całości, a pomoc powinna być przyznana do wysokości dostępnego limitu pomocy.

Według autora skargi kasacyjnej prawidłowa wykładnia art. 3 ust. 2 i art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 prowadzi do konkluzji, że nie ma podstaw do odmowy przyznania pomocy w całości, a pomoc powinna być przyznana Stronie do wysokości dostępnego limitu pomocy to jest w kwocie 11 525,34 euro. Przepis art. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 istniejący w dacie wydania decyzji organów administracji w niniejszej sprawie dopuszcza powyżej wskazane rozwiązanie. Wobec powyższego należy przyjąć, że wielkość przyznanej pomocy rolnikowi nie może doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego 15 000 euro. Tym samym dopuszczalne jest przyznanie Skarżącemu kasacyjnie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organy obu instancji winny uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Na poparcie powyższego stanowiska w skardze kasacyjnej powołano się na pogląd zawarty w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 8 października 2020 r., o sygn. akt I SA/Sz 468/20, dotyczący udzielenia pomocy de minimis.

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 oraz 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 w związku z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń prowadzących do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego, a także poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i prawidłowy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z wniosku Strony z dnia 27 października 2017 r. (zmienionego w dniu 30 listopada 2017 r.) o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł w sierpniu 2017 r. szkody w uprawach rolnych, lasach lub budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem huraganu, deszczu nawalnego lub gradu;

- art. 145 § 1 oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy nie istnieją podstawy faktyczne i prawne do utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR.

W ocenie autora skargi kasacyjnej wykazane powyżej naruszenia przepisów postępowania mają istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji błędne ustalenia organów administracji doprowadziły do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego wspólnotowego oraz krajowego, tj. art. 10 ust. 1 ustawy o ARiMR w związku z § 13m rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. oraz art. 3 oraz art. 6 ustęp 3 rozporządzenia nr 1408/2013 i w efekcie do bezzasadnej odmowy Stronie przyznania pomocy.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

2.2. Organ odwoławczy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony.

2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w skardze kasacyjnej, natomiast pełnomocnik organu II instancji nie wziął udziału w rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

3. Skarga kasacyjna posiada uzasadnione podstawy, stąd zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej i mógł uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie w niej wskazane jako naruszone.

Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W skardze kasacyjnej postawiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Co do zasady przy takiej konfiguracji zarzutów, w pierwszej kolejności należy odnieść się do tych, które dotyczą naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że został skutecznie podważony, bądź też po ustaleniu, czy nie nastąpiło naruszenie innych przepisów procesowych powodujących wadliwość wydanego wyroku, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanego przez sąd przepisu prawa materialnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie dla oceny kontrolowanego rozstrzygnięcia kluczowe znaczenie ma właściwa wykładnia prawa materialnego, poprzez pryzmat której można dokonać analizy podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów prawa procesowego,

3.1. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013 całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15 000 euro w okresie trzech lat podatkowych (w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 1408/2013 pułapy de minimis oraz górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. W myśl art. 3 ust. 7 cytowanego rozporządzenia, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.

Uwzględniając powyższe regulacje, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kluczowe jest dokonanie interpretacji przepisu art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013, który określa limit 15 000 euro (obowiązujący w 2017 r.), przy uwzględnieniu wcześniej otrzymanych przez rolnika kwot pomocy, w kontekście możliwości uzyskania pomocy de minimis w części nieprzekraczającej tego limitu. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w ostatnich trzech latach na dzień wydania decyzji przez organ I instancji Skarżący kasacyjnie otrzymał lub miał przyznaną pomoc w łącznej kwocie 3.447,66 euro, a pomoc o którą ubiega się w niniejszej sprawie wynosi 12 268,79 euro. Wobec powyższego po zsumowaniu pomocy z trzech lat podatkowych łącznie organ uznał, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego limitu pomocy de minimis o 716,45 euro. W związku z tym organy administracji obu instancji, po wznowieniu postępowania, odmówiły przyznania pomocy niniejszej sprawie w ogóle. Natomiast Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że w takiej sytuacji Stronie przysługiwała pomoc do granicy dopuszczalnego limitu, czyli umniejszona do kwoty 11 525,34 euro.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację w tym sporze należy przyznać Skarżącemu kasacyjnie, albowiem wykładnia językowa, systemowa oraz celowościowa przepisów rozporządzenia nr 1408/2013 prowadzi do wniosku, że górny pułap pomocy de minimis przyznanej jednemu przedsiębiorstwu nie może przekraczać 15 000 euro (według stanu na rok 2017), a zatem dopuszczalne jest udzielenie pomocy de minimis w części, pod warunkiem jedynie, że nie przekracza wskazanej powyżej kwoty. Prawodawca unijny używa bowiem zwrotów "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), wskazując jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty, a nie wypowiada się co do części pomocy. Dokonując interpelacji zawartego w art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 zwrotu "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy odwołać się do punktu 8 preambuły tego rozporządzenia, zgodnie z którym okres trzech lat brany pod uwagę do celów niniejszego rozporządzenia należy oceniać w sposób ciągły, zatem dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. Chodzi zatem o to, że "dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych". Pomocny w procesie wykładni jest także punkt 13 preambuły rozporządzenia nr 1408/2013, z którego wynika, że w trosce o przejrzystość, równe traktowanie i możliwość skutecznego monitorowania niniejsze rozporządzenie powinno się stosować jedynie do pomocy de minimis, w przypadku której możliwe jest wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka ("pomoc przejrzysta"). Wobec powyższego zasadny jest wniosek, że celem ustawodawcy unijnego było stworzenie mechanizmów efektywnej i faktycznie przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka hipotetycznie byłaby możliwa do przyznania. Innymi słowy wysokości przyznanej Stronie pomocy nie może doprowadzić do przekroczenia przysługującego jej trzyletniego limitu kwotowego 15 000 euro, ale dopuszczalne będzie przyznanie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, ale warunkiem jest uwzględnienie przez organy całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej Stronie w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. Zasadniczym celem rozporządzenia nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę 15 000 euro. Zarówno z art. 3 ust. 2, jak również z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości i jest to jedyna przesłanka uniemożliwiająca uzyskanie pomocy de minimis. Innymi słowy, w sytuacji gdy kwota wnioskowanej nowej pomocy, doprowadzi do przekroczenia całkowitej kwoty pomocy, czyli zostałby przekroczony jej maksymalny pułap, to może zostać ona udzielona do kwoty możliwej pomocy wynikającej z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013. Wbrew zatem stanowisku organów obu instancji, zaakceptowanemu przez Sąd pierwszej instancji, dopuszczalne jest przyznanie Stronie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w maksymalnym limicie, po uprzednim umniejszeniu jej o sumę przyznanej już kwoty pomocy de minimis w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych.

3.2. Powyższy sposób rozumienia analizowanych regulacji pomocy de minimis w rolnictwie wzmacnia wykładnia historyczna. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr 337, str. 35 ze zm.), wprost wskazano w art. 3 ust. 2 akapit drugi, że "jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu". Z kolei w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu nr 1408/2013 nie użyto zwrotu "nawet w odniesieniu do części pomocy", co oznacza, że warunku takiego nie wprowadzono. Powyższe stanowi istotną różnicę pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia i prowadzi do wniosku, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w części, czyli w przypadku, gdy cała kwota możliwej pomocy przekracza wartości określone w rozporządzeniu nr 1408/2013, to kwestię tę wprost by uregulował, podobnie jak w powołanym art. 3 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1535/2007. Uprawniony jest zatem wniosek, że intencją unijnego ustawodawcy było, aby każdy wnioskodawca miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do określonego w przepisach pułapu. Odmienne rozumienie analizowanych przepisów doprowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji.

Reasumując uznać należy, że zasadniczym warunkiem udzielenia pomocy de minimis jednemu podmiotowi jest nieprzekroczenie maksymalnego pułapu tej pomocy określonego w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013. W konsekwencji bezzasadne jest twierdzenie, że powyższe rozporządzenie uniemożliwia udzielanie pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy. Przekroczenie limitu pomocy, o którą ubiegała się Strona w niniejszej sprawie, wyliczona na 12 268,79 euro, nie może automatycznie skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy de minimis.

Powyżej przedstawiony pogląd prawny był wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla przykładu w wyroku z dnia 2 września 2020 r., o sygn. akt II FSK 1422/18 wskazano, że skoro limit pomocy de minimis ma postać maksymalnej kwoty, to dopuszczalne jest również udzielnie tej pomocy poniżej tego limitu (tej kwoty), a tym samym przyznanie pomocy do jej maksymalnej wysokości. W sytuacji, gdy kwota pomocy przewyższyłaby limit dla pomocy de minimis, wynikający z rozporządzenia nr 1408/2013, nadwyżka ponad limit nie może być przyznana, co nie wyklucza sytuacji, że może zostać udzielona pomoc do wysokości nieprzekraczającej tego limitu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela podobne poglądy, jak powyżej, wyrażone w wyrokach Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia: 17 listopada 2021 r., o sygn. akt I GSK 806/21 i I GSK 810/21; 25 listopada 2021 r., o sygn. akt I GSK 840/21 i z dnia 9 listopada 2022 r., o sygn. akt I GSK 1526/22.

Wobec powyższego za zasadny uznać należy zarzut skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie dokonano błędnej wykładni przepisów art. 3 ust. 2 i ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższą ocenę prawną i rozważą, czy istnieją przesłanki przyznania Stronie pomocy de minimis w części, a jednocześnie do wysokości maksymalnego pułapu, o którym mowa we wskazanych przepisach, dopuszczając ubieganie się o przyznanie pomocy w kwocie, która może stanowić różnicę pomiędzy maksymalną kwotą pomocy de minimis (15 000 euro) a kwotą dotychczas wypłaconą lub przyznaną (3.447,66 euro).

3.3. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości, a mając na uwadze, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., uchylił decyzję organu I i II instancji. Wobec uznania zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, nie ma konieczności odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym dotyczących uchybienia przepisom postępowania, które zostanie powtórzone w niniejszej sprawie.

W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na rzecz Skarżącego kasacyjnie, na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

M. Bejgerowska M. Kowalski P. Pietrasz