Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 202/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 14 b, art. 14h, art. 165a § 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

﻿Sygn. akt I SA/Po 202/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 01 czerwca 2023 roku Wojew�dzki S�d Administracyjny w Poznaniu w sk�adzie nast�puj�cym: Przewodnicz�cy S�dzia WSA Waldemar Inerowicz S�dziowie WSA Karol Pawlicki (spr.) WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 01 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszcz�cia post�powania 1. uchyla zaskar�one postanowienie i poprzedzaj�ce je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 pa�dziernika 2022 r. nr [...], 2. zas�dza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skar��cej kwot� [...] z�otych tytu�em zwrotu koszt�w post�powania s�dowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., nr [...], na podstawie art. 13 § 2a, art. 221, art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 – dalej: "O.p."), po rozpatrzeniu zażalenia R. K., utrzymał w mocy postanowienie z 18 października 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

Z akt sprawy wynika, wnioskiem z 30 czerwca 2022 r. wnioskodawca wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej, wskazując w części E wniosku (poz. 56) przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm. – dalej: "u.p.d.o.f.").

W opisie stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego wskazano, że wnioskodawca do dnia 23 grudnia 2014 r. pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce z o. o. (dalej: Spółka S). Nadto, również do dnia 23 grudnia 2014 r. był udziałowcem w tej spółce, kiedy to zbył posiadane przez siebie udziały osobie trzeciej. Wnioskodawca nie ma obecnie żadnych powiązań ze Spółką S. Od dnia 24 listopada 2014 r. do dnia dzisiejszego wnioskodawca jest prezesem zarządu oraz udziałowcem w spółce z o.o. (dalej: Spółka A). Spółka A nabyła dnia 24 listopada 2014 r. od Spółki S zorganizowaną część przedsiębiorstwa, w skład której wchodził zakład produkcyjny. Spółka A od tamtego czasu do dnia dzisiejszego kontynuuje działalność, która była prowadzona wcześniej przez Spółkę S. W czasie, gdy Spółka S prowadziła zakład produkcyjny pracę w tym zakładzie świadczyły osoby zatrudnione zarówno przez Spółkę S jak i przez inne spółki, które zatrudniały samodzielnie pracowników i kierowały ich do wykonywania pracy w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S. W zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S występowały czynniki szkodliwe. Część osób świadczących pracę w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S zachorowało na choroby zawodowe związane z występującymi czynnikami szkodliwymi. Na skutek rozwoju chorób, osoby te doznały uszczerbku na zdrowiu lub zmarły. Osoby, które zachorowały były zatrudnione w Spółce S lub przez inne spółki, świadcząc jednak pracę w zakładzie produkcyjnym należących do Spółki S. Część z osób, które świadczyły pracę w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S, a także najbliżsi tych osób (w przypadku, gdy osoby świadczące prace zmarły) skierowały wobec Spółki S roszczenia tytułem odszkodowania, zadośćuczynienia i renty związane z utratą zdrowia lub śmiercią najbliższych, na skutek pracy w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S. Roszczenia te zostały uwzględnione przez Sąd na drodze prawomocnych wyroków. Wnioskodawca został pozwany przez jednego z pokrzywdzonych w związku z odpowiedzialnością subsydiarną członka zarządu za zobowiązania spółki S na podstawie art. 299 k.s.h. Postępowanie to jest aktualnie w toku. Przedmiotem powyższego rozstrzygnięcia będzie, czy powód ponosi odpowiedzialność za zgłoszony dług spółki S względem jednego z pokrzywdzonych. Wobec Spółki A prowadzone są także postępowania z tzw. skargi pauliańskiej - art. 527 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm. – dalej: "k.c.") zainicjowane przez pokrzywdzonych w osobach: jednego z byłych pracowników Spółki S oraz przez najbliższych innego pracownika Spółki S, który zmarł. W ramach tych postępowań podejmowana jest próba podważenia czynność przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa ze Spółki S na Spółkę A, o której mowa powyżej. W jednej z powyższych praw została zawarta ugoda na mocy której doszło do umorzenia postępowania. Druga ze skargi pauliańskiej sprawa jest w toku. Wobec wnioskodawcy prowadzone jest także postępowanie karne o umyślne niedopełnienie obowiązków związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy, w skutek czego narażeni mieli zostać na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu osoby świadczące prace w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S, a następnie do Spółki A. W ramach tego postępowania osoby uznane za poszkodowane zgłosiły w stosunku do wnioskodawcy roszczenia o zadośćuczynienie i naprawienie szkód. Z częścią osób poszkodowanych wnioskodawca zawarł ugody i wypłacił odszkodowania. Jak wynika z przepisów prawa, odpowiedzialność za uzasadnione roszczenia skierowane do wnioskodawcy w ramach postępowania karnego, w przypadku ich udowodnienia i zasądzenia, ponosić będzie na zasadzie solidarności lub na zasadzie in solidum kilka podmiotów:

Spółka S będzie odpowiadać w stosunku do swoich pracowników z tytułu czynów niedozwolonych (art. 416 k.c.) W stosunku do osób, które nie były zatrudnione w Spółce S, ale które świadczyły pracę w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S, Spółka S będzie odpowiadać wobec tych osób, z samego faktu świadczenia przez nich pracy na terenie Spółki S, pomimo braku więzi zobowiązaniowej z tymi pracownikami (art. 208 k.p. w zw. z art. 416 k.c.). Wnioskodawca pełniąc funkcję członka zarządu w Spółce S, która była pracodawcą dla pracowników pracujących w zakładzie pracy którzy zachorowali, będzie odpowiadał na zasadach odpowiedzialności subsydiarnej ze Spółką S wynikającej z art. 299 k.s.h. za długi istniejące w czasie kadencji członka zarządu, jak również osobistej na podstawie ogólnych zasad odpowiedzialności, w tym zasady odpowiedzialności deliktowej, w związku z art. 300 k.s.h.

Spółka A, jako nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa Spółki S, zgodnie z art. 55[4] k.c., odpowiada solidarnie ze Spółką S (zbywcą zorganizowanej części przedsiębiorstwa) za zobowiązania związane z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa, co oznacza, że za długi odpowiadają na równi Spółka A i Spółka S, przy czym Spółka A ponosi odpowiedzialność jedynie do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.

Spółki zatrudniające osoby, które rzeczywiście świadczyły pracę w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S odpowiadają na podstawie art. 208 k.p., zgodnie z którym w razie gdy jednocześnie w tym samym miejscu wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, pracodawcy mają obowiązek m. in. współpracować ze sobą. Przepis ten wprowadza zatem swoistą współodpowiedzialność za bezpieczeństwo każdego pracownika przez wszystkich pracodawców funkcjonujących w jednym miejscu, a tym samym współodpowiedzialność deliktową za ewentualne szkody. Wnioskodawca powołał przepisy art. 441 § 1, § 2 i art. 376 § 1 k.c. i wyjaśnił, że zawarł porozumienie ze Spółką A ustalające zakres odpowiedzialności pomiędzy nim oraz tą Spółką, a także warunki rozliczeń, z uwzględnieniem pełnych okoliczności sprawy. W ramach porozumienia Spółka A oraz wnioskodawca ustalili, że w związku ze swoją solidarną odpowiedzialnością za wszelkie roszczenia związane z uszczerbkiem zdrowia lub śmiercią osób najbliższych na skutek warunków panujących w zakładzie pracy należącym uprzednio do Spółki S, a nabytego od Spółką S przez Spółką A odpowiedzialność w 70% ponosić będzie Spółka A, a w pozostałym zakresie tj. 30% wnioskodawca. Podział został ustalony w drodze ustaleń stron, z uwzględnieniem okoliczności. W ocenie stron zawierających porozumienie, biorąc pod uwagę stopień zawinienia i przyczynienia się do powstania szkody, odpowiedzialność powinien ponosić w 70% pracodawca (spółka S), a wobec przejęcia jej działalności w formie ZCP przez spółkę A, w takim samym stopniu spółka A. Odpowiedzialność spółki A została ograniczona jedynie do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. W pozostałym zakresie odpowiedzialność te na mocy porozumienia ponosi wnioskodawca. Zawarcie porozumienia z pozostałymi wymienionymi podmiotami nie jest możliwe.

W ramach zawartego porozumienia Spółka A zobowiązała się zwrócić wnioskodawcy proporcjonalnie kwoty uregulowane przez niego na rzecz osób, które poniosły szkodę, uszczerbek na zdrowiu lub utraciły najbliższą osobę na skutek warunków panujących w zakładzie pracy prowadzonym przez Spółkę S. Odpowiedzialność Spółki A jak wspomniano, została ograniczona w porozumieniu kwotowo do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Ponadto w ramach porozumienia Spółka A nabyła wszelkie roszczenia regresowe, które mogą przysługiwać wnioskodawcy względem innych podmiotów odpowiedzialnych solidarnie za skutki ww. zdarzenia. W ramach porozumienia nie doszło jeszcze do wypłaty świadczeń na rzecz wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał, że roszczenia, o których mowa powyżej nie są w jego ocenie przedawnione.

Wnioskodawca sformułował pytanie: czy jeśli w wyniku zawartego porozumienia Spółka A dokona wypłaty na rzecz wnioskodawcy świadczeń obejmujących 70% należności, które wnioskodawca zapłacił osobiście poszkodowanym, ale kwoty nie wyższej niż wartości nabytego od spółki S przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela, to czy po stronie wnioskodawcy dojdzie do powstania dochodu podlegającego opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Wnioskodawca zaznaczył, że nie pyta o prawidłowość ustaleń podziału odpowiedzialności pomiędzy dłużnikami solidarnymi. Te zostały ustalone uwzględniając przesłanki ustawowe i okoliczności stanu faktycznego bezpośrednio pomiędzy stronami, co zgodne jest z zasadą swobody umów. Przedmiotem zapytania jest wyłącznie kwestia powstania ewentualnego przychodu po stronie wnioskodawcy. W ocenie wnioskodawcy po jego stronie nie powstanie dochód podlegający opodatkowaniu. W związku z tym, że umowna wysokość ewentualnego roszczenia regresowego wnioskodawcy wobec drugiego dłużnika solidarnego (Spółki A) znajdzie swoje odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy, a w zwłaszcza w jego winie i stopniu przyczynienia się do powstania szkody oraz zasadach odpowiedzialności za delikt, nie powstanie przysporzenie majątkowe po stronie wnioskodawcy.

Wnioskodawca wskazał, że jego twierdzenie ma swoje uzasadnienie w przepisach u.p.d.o.f., gdyż powyższe czynności nie powodują powstania przychodu w postaci nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń w naturze. Wskazano, że zgodnie art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz i właśnie wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu u.p.d.o.f. można więc mówić o sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Na poparcie stanowiska wnioskodawca powołał pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 27 czerwca 2017 r. nr [...]

Zdaniem wnioskodawcy u.p.d.o.f. wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 - inne źródła. W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca powołał m.in. art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. i wskazał, że przepis ten zawiera otwarty katalog przychodów, co oznacza, że do kategorii tej mogą zostać zaliczone również inne (niż wymienione w tym przepisie) przychody, które mieszczą się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. (pismo z 11 grudnia 2017 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej nr [...]). Opisane zaś w pytaniu zdarzenie przyszłe w postaci wypłaty na podstawie porozumienia środków tytułem zwrotu wypłaconych przez wnioskodawcę odszkodowań, do których spółka A także jest odpowiedzialna solidarnie, nie spowoduje po stronie wnioskodawcy przysporzenia majątkowego, które mogłoby być definiowane jako przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., jak i również w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 tej ustawy, np. poprzez nieodpłatne świadczenie. Wskazano, że odpowiedzialność wnioskodawcy ze Spółką A za roszczenia z tytułu czynu niedozwolonego powstały z mocy samego prawa. Spełnienie tych zobowiązań przez wnioskodawcę, a następnie ich zwrot przez Spółkę A nie spowoduje, zmniejszenia pasywów wnioskodawcy tj. przysporzenia majątkowego i powstania przychodu, gdyż Spółka A dokonując zwrotu na rzecz wnioskodawcy należności uczyni zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 441 § 2 k.c. Wyjaśniono także, że wnioskodawca ze Spółką A uprawnieni są do uregulowania umownej wysokości roszczenia regresowego, za które obie strony są odpowiedzialnie solidarnie, w tym zobowiązania z czynu niedozwolonego. Uregulowanie wysokości roszczenia regresowego nie stanowi przysporzenia majątkowego i powstania przychodu po stronie wnioskodawcy, gdyż ustawodawca w przypadku roszczeń regresowych pomiędzy współdłużnikami za spłatę zobowiązań z tytułu czynu niedozwolonego odszedł od reguły żądania spłaty w częściach równych. W tym przypadku współdłużnik może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody. Kwestia ta może zaś być zgodnie z zasadą swobody umów regulowana w porozumieniu, tak jak uczynił to wnioskodawca i Spółka A. Zawarcie umowy dotyczącej rozliczeń regresowych pomiędzy wnioskodawcą a Spółką A, mające na uwadze zasadę z art. 441 § 2 k.c., nie będzie zatem stanowić powstania przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia po stronie wnioskodawcy.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej postanowieniem z 18 października 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zakres złożonego wniosku nie mieści się w zakresie przedmiotowym instytucji interpretacji indywidualnej. Zdaniem organu samo wskazanie przepisu prawa podatkowego, jako budzącego wątpliwości interpretacyjne, nie zawsze jest wystarczające do uzyskania interpretacji.

W ocenie organu, wniosek wnioskodawcy sprowadza się do uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy porozumienie nie wywoła negatywnego skutku podatkowego w postaci wystąpienia po stronie wnioskodawcy przychodu do opodatkowania. W istocie, organ interpretacyjny aby rozpatrzeć zapytanie wnioskodawcy dokonałby potwierdzenia, że dokonany podział roszczeń pomiędzy wnioskodawcą a Spółką A jest dokonany w sposób zgodny z przepisami k.c. i k.s.h. nie powodujący po stronie wnioskodawcy przysporzenia majątkowego. Natomiast w przedmiotowej sprawie zakres odpowiedzialności poszczególnych podmiotów nie jest jeszcze określony, bowiem jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego postępowania wobec Spółki A i wobec wnioskodawcy są w toku. Zatem, udzielenie odpowiedzi na pytanie w tak zakreślonym zdarzeniu przyszłym wymaga oceny tego zdarzenia przyszłego oraz przepisów pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu wydającego interpretację, a nie przepisów prawa podatkowego. Uwzględniając art. 165a § 1 O.p., organ nie może rozpoznać złożonego przez wnioskodawcę wniosku w zakresie sformułowanym pytaniem.

W zażaleniu z 25 października 2022 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, powołanym na wstępie postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył przepisów prawa normujących procedurę wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu wyjaśniono, że analiza przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, wskazanych w art. 165a § 1 O.p., w związku z przepisami tej ustawy regulującymi postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, prowadzi do wniosku, że w pojęciu: "jakichkolwiek innych niż brak statusu zainteresowanego przyczyn braku możliwości wszczęcia postępowania" mieszczą się wszelkie inne niż brak statusu zainteresowanego okoliczności uniemożliwiające wydanie prawidłowej, w tym zawierającej niezbędne elementy przewidziane przez ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniające funkcje przypisane tej instytucji, tj. interpretacji indywidualnej.

Organ zaznaczył, że literalna wykładnia przepisu art. 14b § 1 w związku z art. 3 pkt 1 i 2 O.p. nie ogranicza możliwości interpretacji wyłącznie do przepisów prawa materialnego, niemniej jednak analiza treści pozostałych przepisów regulujących kwestię wydawania interpretacji indywidualnych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej pozwala na uznanie, że interpretacja może obejmować swym zakresem jedynie te przepisy prawa podatkowego, w których problem będący przedmiotem interpretacji dotyczy ogólnie sfery opodatkowania lub ewentualnego opodatkowania wnioskodawcy. Tym samym przepisy prawa dają wnioskodawcy uprawnienie do uzyskania od organu podatkowego interpretacji prawa podatkowego, w każdej indywidualnej sprawie, która może kształtować jego sytuację podatkową i może rzutować na prawidłowe rozliczenie podatnika w ramach określonego podatku.

Powołując wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1032/09, organ podniósł, że "samo wskazanie przepisu prawa podatkowego, jako budzącego wątpliwości interpretacyjne, nie zawsze jest wystarczające do uzyskania interpretacji. Istnieją bowiem zagadnienia, wprawdzie unormowane przepisami prawa podatkowego, których rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna".

W ocenie organu odwoławczego, zasadnie uznał organ I instancji, że żądanie wnioskodawcy nie dotyczy oceny prawidłowości zastosowanej wykładni przepisów prawa podatkowego. A zatem, wniosek z 30 czerwca 2022 r., który dotyczy potwierdzenia przez organ, że dokonany podział roszczeń pomiędzy wnioskodawcą a Spółką A jest dokonany w sposób zgodny z przepisami k.c. i k.s.h. i nie powoduje po stronie wnioskodawcy przysporzenia majątkowego, nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidulanej w zakresie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy treść wniosku, a zwłaszcza przedstawione pytanie wskazuje na to, że wnioskodawca jest zainteresowany rozstrzygnięciem kwestii, czy wskazane w opisie sprawy podmioty pozostają w solidarnej odpowiedzialności wynikającej z art. 441 § 1 k.c. za skutki zdarzeń, które miały miejsce w zakładzie produkcyjnym należącym do Spółki S oraz potwierdzenia dopuszczalności oraz skuteczności prawnej postanowień porozumienia pomiędzy wnioskodawcą a Spółką A w zakresie sposobu określenia udziału w istniejącym pomiędzy współdłużnikami stosunku prawnego wynikającego z odpowiedzialności solidarnej. Zdaniem organu wniosek wnioskodawcy zmierza do uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy porozumienie nie wywoła negatywnego skutku podatkowego w postaci wystąpienia po stronie wnioskodawcy przychodu do opodatkowania. W istocie, organ interpretacyjny aby rozpatrzeć zapytanie wnioskodawcy dokonałby potwierdzenia, że dokonany podział roszczeń pomiędzy wnioskodawcą a Spółką A jest dokonany w sposób zgodny z przepisami k.c. i k.s.h. nie powodujący po stronie wnioskodawcy przysporzenia majątkowego. Natomiast w przedmiotowej sprawie zakres odpowiedzialności poszczególnych podmiotów nie jest jeszcze określony, bowiem jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego postępowania wobec Spółki A i wobec wnioskodawcy są w toku. W konsekwencji organ nie zgodził się ze stroną, że błędne było zastosowanie art. 165a § 1 w związku z art. 14h O.p.

W skardze z 30 stycznia 2023 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, zasądzenie zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 w zw. z art. 14h O.p. polegające na wydaniu postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy zdaniem skarżącego, brak było podstaw do wydania takiego postanowienia, gdyż wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej dotyczy wyłącznie interpretacji i stosowania przepisów prawa podatkowego, a nie jak organ błędnie uznał potwierdzenia solidarnej odpowiedzialności wynikającej z art. 441 § 1 k.c. oraz potwierdzenia dopuszczalności oraz skuteczności prawnej postanowień porozumienia opisanego we wniosku.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu wydane postanowienia naruszają prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, w przedmiocie wydania wnioskowanej interpretacji indywidualnej, w świetle przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego oraz zadanego przez stronę skarżącą pytania.

W myśl art. 14b § 2 O.p. wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Zgodnie z art. 14b § 3 O.p., składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna zawiera, stosownie do art. 14c § 1 i § 2 O.p., ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 1), a w przypadku uznania stanowiska wnioskodawcy za nieprawidłowe zawiera wskazanie stanowiska prawidłowego wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2). Istotą interpretacji indywidualnej jest więc rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Zatem udzielenie interpretacji polega na wyrażeniu poglądu dotyczącego rozumienia treści poddanych interpretacji przepisów prawa podatkowego i sposobu ich zastosowania wyłącznie w odniesieniu do wskazanego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. II FSK 40/16).

Ocena stanowiska wnioskodawcy, a w konsekwencji wydanie interpretacji indywidualnej jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa podatkowego. Przez przepisy prawa podatkowego należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 2 O.p., przepisy ustaw podatkowych, umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej oraz przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych. Natomiast przez ustawy podatkowe należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 1 O.p., ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich.

Z kolei przepis art. 165a O.p. w oparciu, o który w rozpoznanej sprawie odmówiono wnioskodawcy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, ma w tym postępowaniu odpowiednie zastosowanie. Oznacza to, że powinien być interpretowany z uwzględnieniem pozostałych regulacji dotyczących wydawania interpretacji podatkowych. Z art. 165a § 1 O.p. wynika, że organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie dotyczące wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Z cytowanego przepisu wynika, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada, czy wniosek (podanie) pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie z wniosku o wydanie pisemnej interpretacji indywidualnej. W sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a O.p., przy czym odmowa ta jest obligatoryjnym następstwem stwierdzenia przez organ przesłanek wymienionych w tym przepisie. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że użyte w art. 165a O.p. wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa, bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyroki: NSA z 6 listopada 2008 r., II FSK 1097/07; WSA w Bydgoszczy z 6 listopada 2019 r., I SA/Bd 517/19).

Analiza przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, wskazanych w art. 165a § 1 O.p. w związku z przepisami tej ustawy regulującymi postępowanie w sprawie wydawania interpretacji indywidualnych, prowadzi do wniosku, że w pojęciu: "jakichkolwiek innych przyczyn braku możliwości wszczęcia postępowania, mieszczą się wszelkie inne, niż brak statusu zainteresowanego, okoliczności uniemożliwiające wydanie prawidłowej, w tym zawierającej niezbędne elementy przewidziane przez ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniającej funkcje przypisane tej instytucji, interpretacji indywidualnej. W szczególności, taka przeszkoda dla wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej istnieje w sytuacji, gdy:

- przedmiotem wniosku o interpretację indywidualną są przepisy prawa podatkowego regulujące właściwość oraz uprawnienia i obowiązki organów podatkowych,

- przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego,

- przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów prawa podatkowego w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu wydającego interpretacje indywidualne,

- wniosek dotyczy zagadnienia unormowanego przepisami prawa podatkowego, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna,

- wydanie interpretacji indywidualnej wymagałoby w istocie poddania ocenie (zinterpretowania) stanu faktycznego, a nie przepisu prawa podatkowego.

Dodać należy, że jak słusznie podnosi się w piśmiennictwie i orzecznictwie, przepisu tego nie należy interpretować rozszerzająco, ponieważ taka wykładnia stanowiłaby skuteczny środek dla organów podatkowych ograniczający rozpatrywanie wniosków, co oznaczałoby ograniczenie prawa do zainicjowania postępowania i merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że analiza złożonego przez skarżącego wniosku nie daje podstaw do uznania stanowiska organu, w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, za zgodne z prawem. Uwzględniając opis zdarzenia przyszłego, treść zadanego pytania i stanowisko wnioskodawcy, Sąd doszedł do przekonania, że wszelkie przesłanki formalne i merytoryczne wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, wymagane przez obowiązujące przepisy zostały przez skarżącego spełnione, a jednocześnie brak było przesłanek, które stanowią podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.

W rozpatrywanej sprawie organy stwierdziły, że rozpoznanie wniosku wymaga oceny przepisów pozostających poza zakresem upoważnienia organu wydającego interpretację. Wbrew stwierdzeniom organów skarżący nie oczekiwał ustalenia, czy też potwierdzenia solidarnej odpowiedzialności podmiotów wskazanych we wniosku lub też dopuszczalności oraz skuteczności porozumienia, a wyłącznie, czy w przypadku wystąpienia opisanego zdarzenia przyszłego dojdzie do powstania dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wskazuje na to wprost zadane pytanie. Skarżący wyraźnie wskazał, że nie pyta o prawidłowość planowanego porozumienia, które zostało dokonane w ramach swobody umów. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że kwestia postępowań sądowych powołanych przez organ, nie ma znaczenia dla oceny podziału odpowiedzialności solidarnej pomiędzy dłużnikami solidarnymi. Zatem skarżący nie oczekiwał potwierdzenia, że wskazane w opisie sprawy podmioty pozostają w solidarnej odpowiedzialności. Skarżący wyłącznie oczekiwał potwierdzenia, czy przedstawiony stan faktyczny wywoła powstanie podatku dochodowego. W ocenie Sądu skarżący zrealizował swój obowiązek, przedstawiając wyczerpujący opis stanu faktycznego. Nie należy zaś do organu ocena prawidłowości faktycznej lub prawnej ustaleń wskazanych w stanie faktycznym, a wyłącznie ocena skutków podatkowych tego, czy opisany przypadek będzie wiązał się z powstaniem po stronie skarżącego obowiązku podatkowego, czy też nie. Przy tym wtórne jest to w jakiej proporcji zostanie pomiędzy dłużnikami solidarnymi podzielona odpowiedzialność, bowiem powyższe w drodze swobody umów może ulec ustaleniom pomiędzy dłużnikami solidarnymi. Skarżący wyczerpująco przedstawił stan faktyczny i na jego podstawie można udzielić informacji w zakresie możliwości zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. Jak wynika z wniosku skarżący wystąpił o interpretację normy prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., a w uzasadnieniu stanowiska powołał m.in. art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Ponadto powołał interpretacje podatkowe uznające stanowisko wnioskodawców za prawidłowe. Organ nie ustosunkował się do tych kwestii.

Reasumując Sąd stwierdza, że odmowa wszczęcia postępowania interpretacyjnego naruszyła przepisy art. 14b § 1 oraz art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p. Ponownie rozpoznając wniosek, organ powinien uwzględnić zawarte w uzasadnieniu wyroku stanowisko.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w p. I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w p. II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).