Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 192/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1, art.15, art.15a- 15e
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 grudnia 2022 r., nr SKO.420.629.2022 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Dębnica Kaszubska z dnia 10 października 2022 r., nr DW.5450.1443.2022.KP.


UZASADNIENIE

J. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 grudnia 2022 r. nr SKO.420.629.2022 w przedmiocie dodatku węglowego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 13 września 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wpłynął wniosek J. O. o wypłatę dodatku węglowego.

W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją z dnia 10 października 2022 r.

nr DW.5450.1443.2022.KP Wójt Gminy D. odmówił J. O. przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał

na przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.), powoływanej dalej także jako u.d.w. oraz art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "k.p.a."

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w sprawie zostało ustalone, iż wnioskodawca dopiero w dniu 9 września 2022 r. dokonał korekty deklaracji składanej do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, o której mowa w art. 27 a ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967) w zakresie dotyczącym zgłoszonego wcześniej do ewidencji głównego źródła ogrzewania. Powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, organ pierwszej instancji wywiódł, że dokonanie korekty po dniu 11 sierpnia 2022 r. skutkuje niespełnieniem ustawowej przesłanki do przyznania dodatku węglowego. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, dodatek ten przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Art. 2 ust. 3 u.d.w. stanowi, że przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Organ wskazał, że wobec niespełnienia przez wnioskodawcę ustawowej przesłanki wpisu głównego źródła ogrzewania w gospodarstwie domowym do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., jak również niewystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym in fine, orzeczono o odmowie przyznania dodatku węglowego.

J. O. odwołał się od powyższej decyzji wskazując, że nie zmienił w deklaracji źródła ciepła, którym jest piec z podajnikiem przystosowanym do palenia zarówno drewnem, jak i węglem. Odwołujący się podkreślił, że głównym paliwem do ogrzewania jego gospodarstwa domowego pozostaje węgiel (ekogroszek), natomiast drewno stosuje w piecu jedynie sporadycznie. Do odwołania dołączono dokumenty na potwierdzenie stanowiska strony, w tym faktury dokumentujące dokonane przez J. O. i jego żonę zakupy ekogroszku.

W wyniku rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia

28 grudnia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwsze instancji.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał m.in.

na przepisy art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i

art. 2 u.d.w.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył zastosowane w sprawie przepisy oraz wskazał, że w dniu 13 września 2022 r. J. O. wystąpił o wypłatę dodatku węglowego, a w złożonej pierwotnie do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków deklaracji zgłoszono jako źródło ciepła kocioł na paliwo stałe, w którym wykorzystywane jest paliwo w postaci drewna kawałkowego. Dopiero w korekcie deklaracji zgłoszonej po dniu 11 sierpnia 2022 r. jako źródło spalania dodano węgiel i paliwa węglopochodne. W ocenie organu, korekta deklaracji oznacza, że w związku ze złożonym wnioskiem i odwołaniem J. O. zmienił źródło spalania.

Organ wskazał, że dodatek węglowy przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest paliwo stałe, przez które rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet, zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Ustawa nie normuje, że główne źródło ogrzewania, ma być wyłącznym źródłem ogrzewania. Pojęcie "główny" oznacza najważniejszy, podstawowy, zasadniczy. W świetle ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji, ale też odwołania, nie było wątpliwe, że korekta deklaracji dokonana po 11 sierpnia 2022 r. nie potwierdza, iż głównym źródłem spalania jest węgiel lub substancje węglopochodne. W tym stanie rzeczy, należało mieć na względzie pierwotnie złożone oświadczenie, wynikające z deklaracji wskazującej na korzystanie z drewna. Fakt, że w posiadanych źródłach ogrzewania strona może spalać i węgiel i drewno, nie pozwala na przyjęcie by zmiana, w związku z ubieganiem się o dodatek węglowy, wykorzystywanego opału z drewna na węgiel, uprawniała do przedmiotowego dodatku. W ocenie organu, treść pierwotnej deklaracji nie była wynikiem błędu a deklarowana po 11 sierpnia 2022 r. zmiana opału nie uprawnia do uzyskania dodatku.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, J. O. zarzucił, że jest ona krzywdząca, ponieważ wbrew stanowisku organu, dokonał on korekty deklaracji dlatego, że treść pierwotnej deklaracji była wynikiem błędu. Skarżący podkreślił, że gdyby nie dokonał korekty deklaracji byłaby ona niezgodna ze stanem faktycznym. Głównym źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym skarżącego jest bowiem węgiel, co dokumentują przełożone do odwołania dowody zakupu. Skarżący wyjaśnił, że stosuje drewno głównie jako rozpałkę, rozpala w kotle drewnem, a dopiero potem zasypuje węgiel, gdyż inaczej nie da się utrzymać ognia. Skarżący wskazał, że nie dokonał korekty deklaracji przed 11 sierpnia 2022 r., gdyż był bardzo zaabsorbowany swoją trudną sytuacją życiową, był bowiem zmuszony w dniu 5 sierpnia 2022 r. zakończyć działalność prowadzonej od 12 lat firmy budowlanej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, kontrolując czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji, Sąd stwierdził, że wniesiona skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem skargi J. O. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 grudnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 10 października 2022 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym, a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze to jest, kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 ustawy).

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 ustawy).

Jak stanowi art. 2 ust. 15a ustawy (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - Dz.U. z 2022 r., poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

W myśl art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy).

Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Jak stanowi art. 2 ust. 16 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Przywołane przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego.

Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, a w niektórych przypadkach może być wszczęte także z urzędu (art. 2 ust. 15f ustawy). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W świetle przywołanych przepisów, nie budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego winny zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego, bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, w niniejszej sprawie skarżący wnioskiem z dnia 13 września 2022 r. wystąpił o przyznanie dodatku węglowego, wskazując że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego, znajdującego się w budynku jednorodzinnym, jest kocioł na paliwo stałe.

Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego było dokonanie przez niego korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (skrócie także jako "CEEB"). W pierwotnej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw jako rodzaj stosowanych paliw w kotle na paliwo stałe skarżący zaznaczył drewno kawałkowe (okoliczność poza sporem). Przy czym w sprawie ustalono również, że w deklaracji złożonej do CEEB 9 września 2022 r. (dzień złożenia deklaracji wskazany przez pracownika Urzędy Gminy w D.) jako źródło ogrzewania rodzaj stosowanych paliw dopisano (obok drewna) węgiel i paliwa węglopochodne. W konsekwencji, organ uznał, że dokonanie tej korekty po 11 sierpnia 2022 r. powoduje niespełnienie przez skarżącego ustawowej przesłanki do przyznania dodatku węglowego.

Natomiast organ drugiej instancji, podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji, dodatkowo wskazał, że w jego ocenie złożenie deklaracji po terminie wyznaczanym przez 11 sierpnia 2022 r. stanowi dowód tego, że skarżący zmienił w deklaracji źródło ogrzewania tylko w celu uzyskania dodatku, a zatem należało przyjąć, że co do źródła spalania wiarygodne jest pierwotnie złożone przez skarżącego oświadczenie. Organ uznał, że podanie w pierwotnej deklaracji, że jedynym źródłem spalania w piecu, którym skarżący ogrzewa dom jest drewno kawałkowe, nie było wyrazem pomyłki czy błędu. Czas złożenia korekty deklaracji organ odwoławczy uznał nie tylko za wykluczający możliwość jej uwzględnienia, lecz także za świadczący na niekorzyść skarżącego i wiarygodności składanych przez niego oświadczeń.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że niewątpliwie ustalenie, iż budynek ogrzewany jest przez urządzenie grzewcze zasilane drewnem stoi na przeszkodzie przyznania dodatku węglowego.

Jednak - co istotne - przedmiotowa okoliczność nie została jednoznacznie ustalona w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania i nasuwa uzasadnione wątpliwości. Z dokonanej bowiem przez skarżącego we wrześniu 2022 r. korekty wynikało, że stosowanym paliwem, oprócz drewna kawałkowego, jest również węgiel i paliwa węglopochodne. Pomimo tego organ pierwszej instancji ograniczył się de facto w swoich rozważaniach tylko do okoliczności dokonania korekty po 11 sierpnia 2022 r., bez próby uzyskania wyjaśnień w tym zakresie.

Organ odwoławczy na tle okoliczności dokonania korekty we wrześniu 2022 r. podniósł, że wobec ustaleń organu pierwszej instancji i treści odwołania, nie było wątpliwe, iż korekta deklaracji nie potwierdza, aby głównym źródłem spalania w gospodarstwie domowym skarżącego był węgiel lub substancje węglopochodne. W ocenie organu, skarżący w treści złożonego odwołania nie przedstawił więc jednoznacznie, iż głównym i zasadniczym paliwem stosowanym w jej gospodarstwie domowym jest węgiel lub paliwo węglopochodne.

Zaznaczyć jednak należy, że w złożonym odwołaniu skarżący poza wskazaniem, że piec którego używa jest przystosowany zarówno do palenia w nim drewnem jak i węglem, wyjaśnił, że drewno stosuje tylko sporadycznie, a głównym paliwem do ogrzewania jego domu jest ekogroszek. Na dowód tego przedłożył on określone dokumenty w postaci dowodów zakupu ekogroszku oraz świadectw jakości zakupionych paliw stałych. Aprobując stanowisko organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku nie odniosło się do wskazanych argumentów skarżącego oraz przedłożonych na ich poparcie dowodów.

Reasumując, w ocenie Sądu, wobec treści dokonanej korekty oraz przedłożonych przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego dokumentów, a zarazem braku stosownych ustaleń ze strony organów, nie można wykluczyć, że głównym rodzajem paliwa stosowanym przez skarżącego jest - tak jak podnosi on w skardze - węgiel lub jego pochodne.

W odwołaniu wskazano, że piec przystosowany jest do palenia węglem i drewnem a skarżący wykorzystuje paliwo w postaci węgla i dokonał korekty deklaracji. W takiej sytuacji, organ winien przeprowadzić postępowanie zmierzające do weryfikacji tych okoliczności. W sprawie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, który byłby pomocnym narzędziem dla ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie, ale także nie odniesiono się do przedłożonych przez skarżącego dowodów zakupu ekogroszku.

Organy obu instancji pominęły treść art. 79a k.p.a. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organy poinformowały wcześniej skarżącego, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a ustawy k.p.a., o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony poprzez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane.

Dokonana przez organy wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem.

Organy zajęły stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonana wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. Z brzmienia przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w., nie wynika, aby w oparciu o zasady z art. 15 u.d.w. weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, mogła być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju paliwo figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r.

Przedmiotowe stanowisko, jest sprzeczne w celem tego unormowania i stoi w sprzeczności z normami art. 15a-15e cyt. ustawy.

Regulacja przewidziana w art. 2 ust. 15a ustawy została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r. na mocy powołanej wyżej ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, zaś art. 52 ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku węglowego złożonym w dniu 13 września 2022 r. było już wszczęte, lecz jeszcze nie zakończone w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie też organy rozpoznając ten wniosek po wskazanej dacie, w październiku i grudniu 2022 r., miały obowiązek respektować treść art. 15a-15e ustawy u.d.w.

Z kolei przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 15f i 15g ustawy o dodatku węglowym zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2236), której art. 31 ust. 1 nakazuje również do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosować przepisy w nowym brzmieniu. Przepisy te obowiązywały już w dacie orzekania przez organ odwoławczy.

Zdaniem Sądu, całokształt powołanych regulacji wskazuje, że zmierzają one, przy odformalizowaniu procedury, do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, obligując jednocześnie organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła, rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy.

Takie też stanowisko wyrażane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazano, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty (por. przykładowo wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 294/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 949/22, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 866/22).

Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi."

W rezultacie, przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Wobec braku szczegółowych ustaleń organów w powyższym zakresie, zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia należy ocenić, jako wydane przedwcześnie. Przepisy ustawy wyposażają bowiem właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Co więcej, dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15 f i ust. 15g ustawy).

Dokonane przez organy ustalenia należało uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącego. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do rodzaju paliwa jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w.

Podsumowując, z treści przywołanych przepisów wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień dnia 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy ważny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Nie ma także żadnych przeszkód aby były to źródła i informacje dostarczone organowi przez stronę. Postępowanie administracyjne winno zostać przeprowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami, wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek winny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie mogą pomijać oceny przedstawionych przez stronę dowodów. W zaskarżonej decyzji organ zaniechał rozważenia dołączonego do odwołania materiału dowodowego.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, art. 15, art. 15 a-15e ustawy u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Zadaniem organów będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia głównego źródła ogrzewania zajmowanego przez wnioskodawcę budynku jednorodzinnego, wszechstronna ocena zebranego materiału dowodowego, dokonanie ustaleń faktycznych na jego podstawie oraz ponowna ocena prawna złożonego wniosku.