Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 982/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 24a ust. 1 do ust. 12
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 5 maja 2022 r., znak: IG-II.7221.46.2022.EG, w przedmiocie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków skargę oddala


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez K. S., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 5 maja 2022 r., znak: IG-II.7221.46.2022.EG, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia 14 marca 2022 r., znak: [...], o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu O., jednostka ewidencyjna Gmina J., w zakresie danych ewidencyjnych, polegającej na zmianie przebiegu granic działek ewidencyjnych nr 3, 2/2 z działkami ewidencyjnymi nr 1/2 i 5/2.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 14 marca 2022 r., znak: [...], Starosta S. orzekł o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu O., jednostka ewidencyjna Gmina J., w zakresie danych ewidencyjnych, polegającej na zmianie przebiegu granic działek ewidencyjnych nr 3, 2/2 z działkami ewidencyjnymi nr 1/2, 5/2.

W odwołaniu od tej decyzji działająca w imieniu skarżącej jej córka podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji jest niedorzeczna. Zarzuciła organowi geodezyjnemu, że ten zatwierdził zmianę granic pomiędzy przedmiotowymi działkami w oparciu o mapę [...], która dodatkowo została zatwierdzona przez geodetów z firmy "Geomap". W jej ocenie dokonane zmiany granic pomiędzy wskazanymi działkami podważają nie tylko pomiar geodety sądowego ale i wyrok sądu drugiej instancji i ustalenia jakie zostały dokonane. Analizując przedłożone jej ze Starostwa Powiatowego, Wydział Geodezji w S. dokumenty stwierdziła, że niektóre z nich mijają się z prawdą.

Opisaną na wstępie decyzją Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w jej uzasadnieniu wyjaśnił, że prowadzenie przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy Prawa geodezyjnego

i kartograficznego oraz obowiązującego od 31 lipca 2021 r. rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Przed wejściem w życie tego rozporządzenia, a więc na dzień sporządzenia operatu modernizacyjnego obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.). Zgodnie z przepisem § 47 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków do prac geodezyjnych zgłoszonych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia dopuszcza się stosowanie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r. Zmiana przepisów nie ma wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.

Następnie organ odwoławczy powołał treść przepisów art. 20 ust. 1 i 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Na podstawie akt sprawy i rejestru gruntów obrębu O. jednostka ewidencyjna J. ustalono, że:

- działki nr 2/2 o pow. 0,0353 ha oraz nr 3 o pow. 0.0070 ha figurują w jednostce rejestrowej [...] jako własność K. S.; działka nr 1/2 o pow. 0,0635 ha figuruje w jednostce rejestrowej [...] jako własność J. R.;

- działka nr 5/2 o pow. 0,1321 ha figuruje w jednostce rejestrowej [...], jako pozostająca we władaniu Gminy J.

Założenie operatu ewidencyjnego dla obrębu O. jednostka ewidencyjna J. nastąpiło w latach 60. XX wieku, co ogłoszono obwieszczeniem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 119). Zgodnie z operatem założenia ewidencji działka ewidencyjna nr 2/2 posiadała powierzchnię 0,0353 ha, działka ewidencyjna nr 3 (dawne oznaczenie: pb 375) powierzchnię 0,0070 ha. Mapa ewidencyjna w formie analogowej prowadzona była do 2021 r., a obecnie stanowi dokumentację archiwalną.

Organ odwoławczy wymienił dokumentację przedstawiającą przebieg granic działek nr 2/2 i 3 z działką nr 1/2 znajdującą się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. oraz wyjaśnił, że Starosta S., działając na postawie art. 24a ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zarządził w 2020 r. przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków w obrębie O. jednostki ewidencyjnej gmina J. Miała ona na celu dostosowanie istniejących danych ewidencyjnych do wymogów określonych w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. oraz uzupełnienie bazy danych ewidencyjnych i utworzenie pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. W wyniku modernizacji powstała kompletna, zintegrowana baza danych ewidencji gruntów i budynków pozwalająca na pełne prowadzenie i udostępnianie danych w technologii informatycznej. Ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych oraz pomiar położenia wyznaczających go punktów granicznych wykonywano w terenie. Robocza mapa numeryczna powstała z połączenia aktualnej prowadzonej na bieżąco grafiki zawierającej pojedyncze działki oraz projektu [...] pt.: "Wektoryzacja map katastralnych w Polsce (WMK)" i uzupełnienia ich o dane z operatów jednostkowych oraz protokolarnych ustaleń w terenie.

W dniach roboczych od 8 marca do 26 marca 2021 r., działając zgodnie z art. 24a ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wyłożono do publicznego wglądu projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzony dla obrębu O.

W dniu 17 marca 2021 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w S. pismo skarżącej, które zarejestrowano jako uwaga nr 29 i uznano ją za zasadną.

Projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzony dla obrębu O. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków z dniem 20 kwietnia 2021 r.

Informacja, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego obrębu O. stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków ukazała się 13 maja 2021 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego poz. 2806.

Termin zgłoszenia zarzutów do danych ewidencyjnych obrębu O. upłynął z dniem 14 czerwca 2021 r.

Mając powyższe na uwadze, pismo skarżącej z dnia 1 września 2021 r. potraktowano jako wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych, rozpatrywany zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że w trakcie prac modernizacyjnych 24 listopada 2020 r. geodeta uprawniony J. R. ustaliła przebieg granic działki nr 5/2 (droga - własność gminy J.) m.in. z działkami nr 3, nr 6 i nr 4/2 (własność skarżącej). Przebieg tych granic został ustalony według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Obecna na gruncie właścicielka działek nr 3, nr 6 i nr 4/2 przyjęła go bez zastrzeżeń, a potwierdziła to złożeniem podpisu w protokole nr [...] oraz na szkicu granicznym stanowiącym jego integralną część (k. 150-151 akt administracyjnych). Natomiast granica pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr 3, 2/2 a nr działkami 1/2 i 1/3 nie podlegała ustaleniu i przedstawiona została w operacie opisowo-kartograficznym zgodnie z danymi z operatu [...] z dnia 20 grudnia 2011 r., sporządzonego do postępowania sądowego. Przebieg tych granic na analogowej mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 sprzed modernizacji również wykazany był na podstawie tego operatu.

Organ odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy w S. Wydział l Cywilny w postanowieniu z 5 listopada 2010 r., sygn. akt. [...], zarządził ustalenie przebiegu granic działek nr 2/2 i 3 z działkami sąsiednimi. Biegły sądowy na "Mapie sytuacyjnej przedmiotu sporu-ustalenie granicy" zawarł informację, że po zawiadomieniu zainteresowanych, okazanie granicy nastąpiło w dniu 24 marca 2011 w którym skarżąca ostentacyjnie nie wzięła udziału. Operat ten zawiera miary i dowiązanie do osnowy geodezyjnej oraz wykaz pomierzonych punktów granicznych i sytuacyjnych wraz z ich wizualizacją. Jednakże wykonawca nie sporządził, stosownie do przepisu § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. ani protokołu wymaganego na okoliczność ustalania przebiegu granic ani szkiców granicznych.

Organ zauważył, że uwaga złożona 17 marca 2021 r. przez skarżącą do projektu operatu opisowo-kartograficznego uznana za zasadną (k. 15-21 akt administracyjnych), spowodowała podjęcie 19 sierpnia 2021 r. przez wykonawcę prac modernizacyjnych czynności mających na celu ustalenie przebiegu granic działek nr 3 i nr 2/2 ( działka skarżącej) z działką nr 1/2 (działka J. R.). Powstały w wyniku powyższych prac operat wpisano do ewidencji materiałów zasobu z numerem [...] w dniu 14 styczeń 2022 r. Ze sprawozdania technicznego będącego integralną częścią operatu wynika, że granice nie zostały ustalone w związku z rozbieżnymi wskazaniami granic przez strony, a odmowy zostały wpisane do protokołu. Wobec sporu pomiędzy właścicielami co do przebiegu granicy oraz odmowy w uczestniczeniu w czynnościach przyjęto, że przebieg granicy działek ewidencyjnych nr 3, 9/2 z działką 1/2 wyznaczają punkty z operatu wpisanego do ewidencji materiałów zasobu pod numerem [...] ([...]). Linię granicy wyznaczają punkty 3-39324 oraz 3-6715 opisane dokładnie w operacie [...]. Rozstrzygnięcie opisanej sprawy w celu rozwiązania sporu wymaga odrębnego postępowania. Nie wykonano żadnych zmian w bazach ewidencji gruntów i budynków.

Zdaniem organu odwoławczego powyższe oznacza, że stan ewidencyjny wykazany w operacie opisowo-kartograficznym (zmodernizowanym) jest zgodny z danymi z operatu [...]. W związku w tym za niezasadne organ uznał stwierdzenie skarżącej, że Geodezja S. dokonała zmiany granicy ww. działek podważając tym samym pomiar geodety sądowego oraz podważając Wyrok Sądu II Instancji i ustalenia jakie zostały dokonane.

Organ podkreślił, że modernizacja operatu ewidencyjnego nie może rozstrzygać kwestii związanych z ustaleniem zasięgu prawa własności. Modernizację ewidencji gruntów i budynków przeprowadza się w celu uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu. W żadnym razie jej rolą nie jest rozstrzyganie sporów w kwestiach: komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego (w tym modernizacja operatu ewidencyjnego) ma charakter rejestrowy, wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji.

Granice nieruchomości skarżącej wykazano w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z dotychczasową dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W niniejszej sprawie organy ewidencyjne zarejestrowały jedynie stan prawny, jaki istniał dotychczas, który jest zgodny z danymi zawartymi w operacie pomiarowym [...]. Operat został sporządzony na zlecenie Sądu Rejonowego w S. l Wydział Cywilny do sprawy sygn. akt: [...] dla celów postępowania sądowego [...] o odtworzenie granicy. Operat ten był podstawą postępowania zakończonego Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt [...].

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że przebieg granic działki nr 5/2 z działkami nr 3, nr 6 i nr 4/2 został ustalony na gruncie 24 listopada 2020 r. według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Obecna na gruncie właścicielka działek nr 3, nr 6 i nr 4/2 przyjęła bez uwag ustalony przebieg działek, o czym świadczy złożony podpis w protokole nr [...] oraz na załączonym do protokołu szkicu. Przebieg granic działki nr 1/2 z działkami nr 3 i nr 2/2 w procesie modernizacji nie był przedmiotem ustalania i pozostał niezmienny i zgodny z operatem [...]. Sporządzając ww. operat geodeta nie ustalał przebiegu granic i nie zmienił położenia punktów granicznych. Pomiarem zostało objęte ogrodzenie ww. działek, istniejący budynek oraz przyłącza (k. 118, 121-122 akt administracyjnych).

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że przebieg granic działki nr 5/2 (droga) z działkami nr 3, nr 6 i nr 4/2 został ustalony 24 listopada 2020 r. zgodnie z przepisem § 39 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. Z kolei przebieg granic działki nr 1/2 z działkami nr 3 i nr 2/2 określił 24 marca 2010 r. biegły sądowy mgr inż. Z. N. Zainteresowane strony były obecne w dniu 24 marca 2010 w trakcie okazania i oznaczenia granicy - przedstawiciele dziatek 1/2 i 1/3. Właścicielka działek 3, 2/2, 2/1 nie brała udziału w okazaniu. W trakcie modernizacji przebieg tej granicy nie był ustalany, jest aktualny i zgodny z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi czyli operatem sądowym. Zmiana powierzchni działki 1/2 będącej własnością J. R. nie ma wpływu na zmianę powierzchni działek skarżącej. Pole powierzchni działki ewidencyjnej oblicza się na podstawie współrzędnych jej punktów granicznych, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha (§ 16 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).

Stan ewidencyjny jest zgodny z dokumentacją posiadaną przez Starostę S., a strona nie przedłożyła nowej dokumentacji, wskazanej w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Starosta prawidłowo więc odmówił aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w żądanym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wskazała, że wątpliwości wzbudziły u niej podstawa prawna i data z jaką Geodezja S. dokonała zmiany granicy pomiędzy dz. 3 i 2/2 a dz. 1/3 i dz. 1/2 oraz drogą gminną, podważając pomiar geodety sądowego oraz "...podważając wyrok Sądu II instancji i ustalenia jakie zostały dokonane."

Wniosła więc o przywrócenie stanu prawnego sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych.

W myśl ust. 2 art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postepowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, o czym informuje przez wywieszenie informacji na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego, jak to stanowi ust. 3 art. 24a. Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Po etapie informacji o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz o trybie związanego z tym postępowania, Starosta, zgodnie z przepisem art. 24a ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wykłada na okres 15-tu dni roboczych do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego, projekt operatu opisowo-kartograficznego. Wyłożenie do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji, stosownie do przepisu art. 24a ust. 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego winno być poprzedzone wywieszeniem na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa i właściwego urzędu gminy na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, informacji o terminie i miejscu wyłożenia projektu, a także ogłoszeniem tej informacji w prasie o zasięgu krajowym.

Zgodnie z przepisem art. 24a ust. 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych.

Stosownie do art. 24a ust. 7 Prawa geodezyjnego i kartograficznego sposobem załatwienia uwag złożonych do projektu w czasie jego wyłożenia, nie jest decyzja administracyjna, lecz informacja o sposobie rozpatrzenia uwag zgłoszonych do projektu, udzielona przez upoważnionego pracownika starostwa powiatowego, posiadającego uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2 ustawy. Rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odrzuceniu uwag następuje przy udziale wykonawcy prac geodezyjnych, kartograficznych lub taksacyjnych związanych z projektem operatu ewidencyjnego modernizacji. Upoważniony pracownik w protokole sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia.

Ustawa nie określa żadnego terminu do rozpatrzenia uwag zgłoszonych w trybie art. 24a ust. 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

W przepisie art. 24a ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ustawa stanowi, że po upływie terminu, o którym mowa w ust. 4 (tj. wyłożenia projektu na okres 15 dni roboczych), projekt operatu opisowo-kartograficznego staje się operatem gruntów i budynków, a informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa. Wzajemna relacja przepisów art. 24a ust. 6 i ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazuje zatem, że projekt operatu opisowo

-kartograficznego z mocy prawa staje się operatem opisowo-kartograficznym, z chwilą upływu terminu na jaki projekt był wyłożony. Ewentualne uwagi do projektu złożone w trybie art. 24a ust. 6 oraz sposób i termin ich załatwienia nie mają wpływu na bieg terminu, po upływie którego projekt staje się z mocy prawa obowiązującym operatem ewidencji gruntów.

Zgodnie z przepisami art. 24a ust. 9 i 10 Prawa geodezyjnego i kartograficznego środkiem prawnym służącym do kwestionowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo kartograficznym, przez osoby, których interesu prawnego dotyczą te dane, są zarzuty. O uwzględnieniu lub odrzuceniu tych zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10 art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W myśl art. 24a ust. 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zarzuty zgłoszone po upływie terminu określonego w ust. 9, tj. po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o tym, że projekt operatu stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, traktowane są jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją.

W zależności więc od etapu prac modernizacji ewidencji gruntów ustawa przewiduje różne środki; uwagi do projektu, zarzuty do operatu, oraz wnioski o zmianę danych ewidencji.

Sąd w pełni więc podziela stanowisko, wypowiedziane w wyroku tut. Sądu z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt III SAB/Kr 30/07, które nadal pozostaje aktualne, "(...) że za nieuzasadnione należy uznać stanowisko (...), że początkową datą powstania uprawnienia do złożenia zarzutów od projektu operatu, jest dzień ogłoszenia przez starostę informacji o tym, że stał się operatem w dzienniku urzędowym województwa. Użyte w przepisie art. 24a ust. 9 ustawy sformułowanie, że każdy .... może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8 (tj. o tym, iż projekt stał się operatem), zgłaszać zarzuty do tych danych nie wyłącza skutecznego wniesienia zarzutów do operatu, o których uwzględnieniu lub odrzuceniu starosta rozstrzyga decyzją, przed obwieszczeniem powyższej informacji. Przewidziany art. 24a ust. 9 termin 30 dni do wniesienia zarzutów od operatu, ma charakter terminu końcowego, po upływie którego złożone zarzuty traktowane są już jako wnioski o zmianę danych."

Skoro w rozpatrywanej sprawie projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzony dla obrębu O. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków z dniem 20 kwietnia 2021 r., a informacja, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego obrębu O. stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków ukazała się 13 maja 2021 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego poz. 2806, to, prawidłowo uznały organy, że termin zgłoszenia zarzutów do danych ewidencyjnych obrębu O. upłynął z dniem 14 czerwca 2021 r.

Mając powyższe na uwadze, zgodzić się należało z organami, że w takim razie pismo skarżącej z dnia 1 września 2021 r. należało potraktować jako wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych, rozpatrywany zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Każde bowiem zarzuty wniesione po upływie terminu końcowego, wskazanego w art. art. 24a ust. 9 Prawa geodezyjnego i kartograficznego należy traktować jako wnioski o zmianę danych ewidencyjnych (żądanie dokonania aktualizacji).

W takiej sytuacji przedmiotem oceny najpierw właściwego starosty, a potem ewentualnie organu odwoławczego, nie są już działania modernizacyjne, lecz dopuszczalność wprowadzenia zmiany do ewidencji gruntów i budynków, ze względu na wykazanie, że dane w niej zawarte – powstałe w wyniku modernizacji nie są aktualne, tj. nie są adekwatne do stanu rzeczywistego, co powinno zostać wykazane stosownymi dowodami z dokumentów lub innych środków dowodowych. (por. M. Wolanin, Podziały, scalenia i rozgraniczenia nieruchomości oraz procedury ewidencyjne. Wydanie 3, Wydawnictwo C.H.Beck warszawa 2016, s. 923).

Ta konstatacja jest kluczowa w ocenie Sądu dla oceny prawidłowości podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, nie można się jednak dopatrzeć niewłaściwego działania organów geodezyjnych w toku prowadzonego przez nie postępowania aktualizacyjnego, a konsekwencji i podjęcia niewłaściwych, niezgodnych z prawem rozstrzygnięć.

Mianowicie, z ustaleń organów wynika, że w trakcie prac modernizacyjnych 24 listopada 2020 r. geodeta uprawniony J. R. ustaliła przebieg granic działki nr 5/2 (droga - własność gminy J.) m.in. z działkami nr 3, nr 6 i nr 4/2 (własność skarżącej). Przebieg tych granic został ustalony według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Obecna na gruncie właścicielka działek nr 3, nr 6 i nr 4/2, tj. skarżąca, przyjęła go bez zastrzeżeń, a potwierdziła to złożeniem podpisu w protokole nr [...] oraz na szkicu granicznym stanowiącym jego integralną część (k. 150-151 akt administracyjnych). Natomiast granica pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr 3, 2/2 a działkami nr 1/2 i 1/3 nie podlegała ustaleniu i przedstawiona została w operacie opisowo-kartograficznym zgodnie z danymi z operatu [...] z dnia 20 grudnia 2011 r., sporządzonego do postępowania sądowego. Przebieg tych granic na analogowej mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 sprzed modernizacji również wykazany był na podstawie tego operatu.

Zwrócić jednak należy uwagę, że Sąd Rejonowy w S. Wydział l Cywilny w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. sygn. akt. [...] zarządził ustalenie przebiegu granic działek nr 2/2 i 3 z działkami sąsiednimi. Biegły sądowy na "Mapie sytuacyjnej przedmiotu sporu-ustalenie granicy" zawarł informację, że po zawiadomieniu zainteresowanych, okazanie granicy nastąpiło w dniu 24 marca 2011 w którym skarżąca ostentacyjnie nie wzięła udziału. Operat ten zawiera miary i dowiązanie do osnowy geodezyjnej oraz wykaz pomierzonych punktów granicznych i sytuacyjnych wraz z ich wizualizacją. Jednakże wykonawca nie sporządził, stosownie do przepisu § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. ani protokołu wymaganego na okoliczność ustalania przebiegu granic ani szkiców granicznych.

Złożona w dniu 17 marca 2021 r. przez skarżącą uwaga do projektu operatu opisowo-kartograficznego uznana za zasadną (k. 15-21 akta administracyjnych), spowodowała podjęcie 19 sierpnia 2021 r. przez wykonawcę prac modernizacyjnych czynności mających na celu ustalenie przebiegu granic działek nr 3 i nr 2/2 (działa skarżącej) z działką nr 1/2 (J. R.). Powstały w wyniku powyższych prac operat wpisano do ewidencji materiałów zasobu za numerem [...] w dniu 14 stycznia 2022 r. Ze sprawozdania technicznego będącego integralną częścią operatu wynika, że granice nie zostały ustalone w związku z rozbieżnymi wskazaniami granic przez strony, a odmowy zostały wpisane do protokołu. Wobec sporu pomiędzy właścicielami co do przebiegu granicy oraz odmowy w uczestniczeniu w czynnościach przyjęto, że przebieg granicy działek ewidencyjnych nr 3, 9/2 z działką 1/2 wyznaczają punkty z operatu wpisanego do ewidencji materiałów zasobu pod numerem [...] ([...]). Linię granicy wyznaczają punkty 3-39324 oraz 3-6715 opisane dokładnie w operacie [...]. Dalej w sprawozdaniu tym wskazano, że rozstrzygnięcie opisanej sprawy w celu rozwiązania sporu wymaga odrębnego postępowania. Nie wykonano żadnych zmian w bazach ewidencji gruntów i budynków.

Wobec powyższego zgodzić się więc należało z organami geodezyjnymi, że oznacza to, iż stan ewidencyjny wykazany w operacie opisowo-kartograficznym (zmodernizowanym) jest zgodny z danymi z operatu [...].

Trafnie podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że modernizacja operatu ewidencyjnego nie może rozstrzygać kwestii związanych z ustaleniem zasięgu prawa własności. Modernizację ewidencji gruntów i budynków przeprowadza się w celu uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu. W żadnym razie jej rolą nie jest rozstrzyganie sporów w kwestiach: komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego (w tym modernizacja operatu ewidencyjnego) ma charakter rejestrowy, wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji.

Granice nieruchomości skarżącej wykazano w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z dotychczasową dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W niniejszej sprawie organy ewidencyjne zarejestrowały jedynie stan prawny, jaki istniał dotychczas, który jest zgodny z danymi zawartymi w operacie pomiarowym [...]. Operat został sporządzony na zlecenie Sądu Rejonowego w S. l Wydział Cywilny do sprawy Sygn. akt: [...] dla celów postępowania sądowego [...] o odtworzenie granicy. Operat ten był podstawą postępowania zakończonego Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział II Cywilny Odwoławczy z 24 maja 2013 r., sygn. akt [...].

Powtórzyć zatem należy, że organy w sposób wyraźny, przejrzysty i nie budzący wątpliwości wyjaśniły, że przebieg granic działki nr 5/2 (droga - własność gminy J.) m.in. z działkami nr 3, nr 6 i nr 4/2 (własność skarżącej) został ustalony podczas prac modernizacyjnych 24 listopada 2020 r. według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Obecna na gruncie skarżąca - właścicielka działek nr 3, nr 6 i nr 4/2 przyjęła go bez zastrzeżeń podpisując protokół i szkic graniczny, który stanowi jego integralną część. Ustalenie to przebiegło więc przy pełnej akceptacji skarżącej.

Granica zaś pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr 3, 2/2 a działkami nr 1/2 i 1/3 nie podlegała ustaleniu i przedstawiona została w operacie opisowo-kartograficznym zgodnie z danymi z operatu [...] z dnia 20 grudnia 2011 r., sporządzonego do postępowania sądowego. Jednakże wykonawca nie sporządził, stosownie do przepisu § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. ani protokołu wymaganego na okoliczność ustalania przebiegu granic ani szkiców granicznych.

Wobec tego podjęto próbę ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 3 i nr 2/2 (działa skarżącej) z działką nr 1/2 (działka J. R.), a to na skutek uwagi samej skarżącej, uznanej za zasadną, złożonej przez nią w dniu 17 marca 2021 r. Ze sprawozdania technicznego powstałego w wyniku powyższych prac operatu, wpisanego do zasobu za numerem [...] w dniu 14 stycznia 2022 r. wynika jednakże, że strony rozbieżnie wskazały przebieg granic i odmówiły podpisania protokołu. W takim razie zaistniał w tym zakresie spór graniczny pomiędzy nimi, który musi być rozwiązany w odrębnym od aktualizacyjnego postępowaniu rozgraniczeniowym.

W świetle powyższego podniesione zatem zarzuty w skardze, że organy geodezyjne "...dokonały zmian i podważyły wyrok Sądu II instancji..." są niezasadne. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, więc, że nie ma racji w tym względzie skarżąca. Nie zasługiwały one na uwzględnienie z tej także z tego powodu, że skarżąca nie do końca rozumie postępowanie organów geodezyjnych, ich funkcję, a przede wszystkim istotę ewidencji i postępowania aktualizacyjnego, w którym organ geodezyjny jest jedynie rejestratorem danych wynikających z orzeczeń sądów dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu i innych dokumentów. Zdaniem Sądu skarżąca nie zdaje sobie również sprawy jakich czynności dokonano, a jakich ustaleń nie dokonano i dlaczego.

Podkreślić należy, że w postępowaniu ewidencyjnym nie ustala się zasięgu własności nieruchomości a jedynie odtwarza ustalony wcześniej przebieg granic dla nieruchomości na podstawie materiałów źródłowych. Zapisy w ewidencji mają bowiem charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. Organy prowadzące ewidencję rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu (nie mogą samoistnie zmieniać przebiegu granic ani powierzchni działek). Stąd poprzez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowodnić swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt l OSK 1044/08).

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1328/21; LEX nr 3349040, "Modernizacja ewidencji gruntów nie ma na celu ustalenia przebiegu granic działek, lecz - jak wynika z § 55 rozporządzenia - uzupełnienie oraz modyfikację istniejących danych ewidencyjnych w celu dostosowania ich do wymogów rozporządzenia. Zatem procedura ta nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie, jeżeli chodzi o przebieg granic. W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, a także co do położenia znaków granicznych, to spór taki może być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego. Zmiana przebiegu granic byłaby zatem możliwa po przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu - sądowym lub administracyjnym przeprowadzonym na wniosek strony."

Sąd w całości podziela ten pogląd. Nie mogło więc dojść do żadnych zmian przebiegu granicy pomiędzy dz. 3 i 2/2 a dz. 1/3 i dz. 1/2 oraz drogą gminną skoro przebieg granicy pomiędzy drogą gminną a działkami skarżącej nr 3, nr 6 i nr 4/2 sama skarżąca zaakceptowała bez zastrzeżeń, granica pomiędzy działkami nr 3, 2/2 a działkami nr 1/2 i 1/3 nie podlegała ustaleniu i przedstawiona została w operacie opisowo -kartograficznym zgodnie z danymi z operatu [...], zaś przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 3 i nr 2/2 (działa skarżącej) z działką nr 1/2 nie ustalono bo zaistniał spór graniczny co do jej przebiegu, który strony muszą rozwiązać w postępowaniu rozgraniczeniowym.

W ocenie Sądu organy w dostateczny sposób wykazały, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków – powstałe w wyniku modernizacji - jest zgodny z danymi z operatu [...], sporządzonego do postępowania sądowego. Skarżąca natomiast korzystając ze swych uprawnień czynnego udziału w toczącym się postępowaniu aktualizacyjnym nie zdołała wykazać, że dane te straciły walor aktualnych i nie są adekwatne do stanu rzeczywistego.

Zastrzec przy tym należy, że nie jest wystarczające podnoszenie w pismach procesowych, że Geodezja (...) dokonała zmiany granicy...", które to twierdzenia zostały dalej uzupełnione, rozszerzone, doprecyzowane przez skarżącą znajdując swoje odzwierciedlenie w argumentacji skargi do sądu administracyjnego i w piśmie z dnia 1 lipca 2022 r. stanowiącym uzupełnienie skargi. Jeżeli skarżąca twierdzi, że dane powstałe w wyniku modernizacji są nieaktualne i nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu, to winna to wykazać stosownymi dowodami przedkładając organom własne opracowanie geodezyjne (sporządzone jednakże przez biegłego geodetę) obrazujące nieaktualność danych ewidencyjnych. Odnośnie zarzutów skarżącej i jej pełnomocnika do "zmiany powierzchni działek" Sąd jedynie wyjaśnia, że powierzchnie działek przy zakładaniu ewidencji gruntów były liczone graficznie metodą przybliżoną i wykazane z dokładnością zapisu do 0,01 ha, dlatego mogą występować rozbieżności. Obecnie powierzchnie działek ujawnione w ewidencji gruntów i budynków są obliczone analitycznie ze współrzędnych obliczonych na podstawie danych pomiarowych i wykazane zgodnie z § 62 ówczesnego rozporządzenia z 2001 r. z dokładnością zapisu do 0,0001 ha. Wobec zaś twierdzeń skarżącej i jej pełnomocnika, że doszło, jak utrzymuje pełnomocnik skarżącej, "...do podrobienia podpisów mojej mamy i tym samy fałszowanie dokumentacji geodezyjnej.." stwierdzić należy, że zgodnie z postanowieniami art. 11 P.p.s.a. sąd administracyjny jest związany ustaleniami wydanego w postepowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Do akt postępowania sądowoadministracyjnego taki nie został przedłożony, a światło w tej kwestii rzucają także postanowienia Prokuratury Rejonowej w S.: o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia w dniu 24 listopada 2020 r. podpisu skarżącej na dokumencie protokołu ustalenia przebiegu granic wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (k. 161 akt sądowoadministracyjnych), czy postanowienie z dnia 6 lutego 2023 r. o odmowie wszczęcia śledztwa (k. 166 akt sądowoadministracyjnych).

Jeśli chodzi natomiast o kwestie "braków" operatu geodezyjno – kartograficznego, to wskazać należy, że przed przyjęciem takiego opracowania do zasobu, zgodnie z postanowieniami art. 12b ust. 1 i ust. 1a Prawa geodezyjnego i kartograficznego właściwy organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, do którego przekazane zostały zbiory danych lub inne materiały stanowiące wyniki prac geodezyjnych lub kartograficznych, zobowiązany jest do niezwłocznej weryfikacji operatu technicznego zawierającego rezultaty zgłoszonych prac pod względem ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii, w szczególności dotyczącymi wykonywania pomiarów, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz opracowywania wyników tych pomiarów a także kompletności przekazywanych wyników prac geodezyjnych lub prac kartograficznych.

Zaistniały zaś spór właścicielski nie może być rozwiązany w postępowaniu aktualizacyjnych, gdyż w nim nie można dochodzić swoich uprawnień do gruntu, budynku. Musi być on rozwiązany w odrębnym postępowaniu - postępowaniu rozgraniczeniowym.

Postawione zarzuty okazały się nieuzasadnione.

Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.