Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 807/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Teza: I. W sprawie o wymeldowanie nie ma znaczenia fakt, że dom, w którym uczestnik postępowania jest na stałe zameldowany, stanowi aktualnie własność innej osoby, albowiem brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. (sygn. K 20/01- OTK-A 2002/3/34) pozwala na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego tylko takiej osoby, która miejsce to opuściła nie dopełniając czynności wymeldowania. Nie ma zatem dla wymeldowania żadnego znaczenia kwestia uprawnień do danego lokalu.

II. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym nie stwarzającym uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu.

III. Fakt długotrwałego przebywania poza granicami RP nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce.

TEZY

I. W sprawie o wymeldowanie nie ma znaczenia fakt, że dom, w którym uczestnik postępowania jest na stałe zameldowany, stanowi aktualnie własność innej osoby, albowiem brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. (sygn. K 20/01- OTK-A 2002/3/34) pozwala na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego tylko takiej osoby, która miejsce to opuściła nie dopełniając czynności wymeldowania. Nie ma zatem dla wymeldowania żadnego znaczenia kwestia uprawnień do danego lokalu.

II. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym nie stwarzającym uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu.

III. Fakt długotrwałego przebywania poza granicami RP nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

W dniu [...].12.2006r. J.D. działając w imieniu skarżącego T.D. wystąpiła do Wójta Gminy J.K. z wnioskiem o wymeldowanie P.D. z pobytu stałego pod adresem T. [...], gm. J.K. We wniosku podała, że P.D., od ponad 20 lat przebywa poza granicami kraju i na stałe jest zameldowany w Stanach Zjednoczonych. Podczas pobytów w kraju w znacznym stopniu utrudnia życie nowemu właścicielowi nieruchomości (T.D.) i działa na jego szkodę.

Organ I instancji po przeprowadzeniu w sprawie postępowania decyzją z dnia [...].07.2007r. orzekł o odmowie wymeldowania P.D. W uzasadnieniu decyzji opisał przeprowadzone czynności dowodowe i ich wyniki, po czym stwierdził, że nieprzebywanie P.D. w miejscowości T. [...], jest związane z czasowym wyjazdem do Stanów Zjednoczonych. W sprawie nie można zatem mówić o całkowitym i trwałym opuszczeniu przez P.D. stałego miejsca pobytu. Organ podkreślił, że P.D. zgłosił w dniu [...].02.2007r. w urzędzie gminy swój wyjazd za granicę na pobyt czasowy do dnia 31.12.2007r. Ponadto w lokalu mieszkalnym w T. pozostawił swoje rzeczy. Stąd niespełniona została przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania, warunkująca w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymeldowanie.

W odwołaniu od tej decyzji T.D. zakwestionował ustalenia organu oraz konkluzję o braku opuszczenia przez P.D. miejsca pobytu stałego w Polsce. Zarzucał organowi:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że P.D. nie przebywa w miejscowości T. [...] w związku z czasowym wyjazdem do USA, podczas gdy faktycznie wyjechał on na stałe do Stanów Zjednoczonych i opuścił w sposób całkowity i trwały miejsce pobytu w Polsce, a przyjazdy do kraju mają charakter sporadyczny;

- nieuwzględnienie faktu, że P.D. jest obecnie zameldowany na stałe w Stanach Zjednoczonych, co świadczy o trwałym opuszczeniu miejsca pobytu w Polsce;

- błędne przyjęcie, że P.D. będzie kontynuował zamieszkiwanie w Polsce w miejscowości T. [...] w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że utracił tytuł prawny uprawniający do zamieszkiwania pod w/w adresem, przez co powrót do miejsca pobytu jest niemożliwy;

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa;

- naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwą jego wykładnię.

Zarzuty odwołania nie zostały uwzględnione. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].09.2007r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest opuszczenie przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. W ocenie wojewody P.D. tej przesłanki nie spełnił. Co prawda większość czasu spędza za granicą w USA, dokąd wyjechał dobrowolnie około 20 lat temu, lecz ze zgromadzonych dowodów wynika, że nie utracił trwale więzi z lokalem w T. Czynił nakłady na utrzymanie lokalu w należytym stanie, wielokrotnie i regularnie przyjeżdżał do kraju i przebywał wówczas w spornym lokalu, ujawniał zamiar zamieszkania na stałe w T. i w tym celu podjął kroki prawne o odzyskanie utraconej własności. W lutym 2007r. zadośćuczynił ustawowemu obowiązkowi z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgłaszając w organie wyjazd czasowy za granicę z zamiarem powrotu do dnia 31.12.2007r. Całokształt okoliczności świadczy, że P.D. nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały. Wojewoda powołał się przy tym na poglądy wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych: WSA w Warszawie z dnia 22.09.2005r. sygn. IV SA/Wa 600/05 oraz NSA z dnia 24.02.2006r. sygn. II OSK 561/05, a dotyczące sytuacji czasowego niezamieszkiwania w miejscu pobytu stałego. Organ odwoławczy nie stwierdził też, by przy rozstrzyganiu sprawy w pierwszej instancji, doszło do naruszenia powołanych przez stronę w odwołaniu przepisów proceduralnych. Końcowo wojewoda podkreślił, że pobyt P.D. pod określonym adresem w Stanach Zjednoczonych, nie wyklucza możliwości zameldowania w kraju.

We wniesionej na powyższą decyzję skardze T.D. powtórzył zarzuty odwołania wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego. Wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z oznaczonego lokalu jest fakt opuszczenia przez nią tego lokalu.

Legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego czasowego bez wymeldowania". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne ( vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V SA 3169/00, LEX nr 50123).

W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy P.D. wyjeżdżając do USA w 1997r. opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny.

W ocenie Sądu rację mają organy administracyjne, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła przesłanka trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Fakt wyjechania przez P.D. nie jest bowiem równoznaczny z trwałym opuszczeniem przez niego miejsca swojego zameldowania. Świadczą o tym następujące okoliczności faktyczne, nie kwestionowane przez samego skarżącego, reprezentowanego przez J.D.: P.D. wyjeżdżając za granicę pozostawił swoje rzeczy osobiste w lokalu znajdującym się w T. [...]. Przyjeżdża on do Polski klika razy do roku i podczas tych pobytów zamieszkuje w domu rodzinnym w T. [...]. W dniu [...].02.2007 r. P.D. zgłosił w Urzędzie Gminy J.K. wyjazd na pobyt czasowy i w dalszym ciągu deklaruje chęć i zamiar powrotu w roku 2008. W tych okolicznościach nie zachodzą więc wobec niego podstawy do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W sprawie o wymeldowanie nie ma znaczenia fakt, że dom, w którym P.D. jest na stałe zameldowany, stanowi aktualnie własność innej osoby (jego syna T.D.), albowiem brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. (sygn. K 20/01- OTK-A 2002/3/34) pozwala na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego tylko takiej osoby, która miejsce to opuściła nie dopełniając czynności wymeldowania. Nie ma zatem dla wymeldowania żadnego znaczenia kwestia uprawnień do danego lokalu. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym nie stwarzającym uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu. Oznacza to, że jeżeli P.D. nie opuścił na stałe lokalu (domu) nr [...] w T., to brak tytułu prawnego do tego lokalu nie stanowi przesłanki uzasadniającej jego wymeldowania z tego lokalu.

Z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że P.D. wyjechał za granicę tylko czasowo, a nie z zamiarem stałego opuszczenia lokalu nr [...] w T. Podczas wizyt przebywał w przedmiotowym budynku, co potwierdziła także J.D. Niekwestionowany był też fakt pozostawienia rzeczy osobistych P.D. w domu w T. Wszystkie te okoliczności, udowodnione – zdaniem sądu – w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji zdają się potwierdzać zasadność poczynionych przez Wójta ustaleń, że P.D. nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały i wydanej przez niego decyzji oraz zasadność zaskarżonej decyzji Wojewody P.

Podkreślić też trzeba, że - jak zauważył to Wojewoda - pobyt P.D. pod określonym adresem w Stanach Zjednoczonych nie wyklucza możliwości zameldowania w kraju. Nie jest to bowiem przesłanka stanowiąca o zasadności wymeldowania z pobytu stałego na terenie Polski. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zachowuje pełną aktualność teza wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2001r. (sygn. V SA 1496/00), iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w

danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie P.D. konsekwentnie deklaruje zamiar stałego pobytu w domu rodzinnym w miejscowości T., a okoliczności, na które się powołuje rzeczywiście wskazują, iż wolę zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania stara się zrealizować, mimo iż własność lokalu należy obecnie do jego syna. Fakt długotrwałego przebywania poza granicami RP nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce.

Na marginesie należy też zaznaczyć, iż w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nawet czasowe zameldowanie (jak sugeruje strona skarżąca, P.D. jest zameldowany w USA) pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem. Wyjazdy i powroty do miejsca pobytu stałego są zjawiskiem normalnym i pochopne jest wyprowadzenie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zameldowania, tym bardziej, że podczas pobytów w Polsce P.D. przebywał w domu rodzinnym w T. i cały czas próbuje odzyskać własność lokalu by po powrocie ze Stanów Zjednoczonych ponownie w nim zamieszkać. Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy nie świadczą o tym, że uczestnik postępowania w sposób trwały i definitywny opuścił miejsce stałego pobytu w T. [...].

Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).