Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 614/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz I. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zaskarżoną decyzją z 7 września 2023 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania I. S. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Wąchock decyzji z 18 maja 2023 r. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką na okres od 1 kwietnia 2023 r. do bezterminowo, w wysokości 2458,00 zł miesięcznie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożyła córka - I. S.. Matka wnioskodawczyni jest wdową, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z 14 czerwca 2021 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 czerwca 2022 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 1 kwietnia 2021 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 maja 2021 r. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że odwołująca nie pracuje i jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem matki, nad którą sprawuje opiekę.

Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz argumentów odwołania Kolegium wyjaśniło, że wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.) dalej zwanej: "u.ś.r." w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Na podstawie tego wyroku ugruntowała się linia orzecznicza sądów administracyjnych, zgodnie z którą w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. np. wyroki NSA z 10 listopada 2016 r. sygn. I OSK 1512/16 i z 2 marca 2017 r. sygn. I OSK 2407/16).

W związku z powyższym, organ I instancji odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia, dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści powyższego wyroku TK i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.

Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury - a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie - ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Zgodnie jednak z orzecznictwem sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z 27 maja 2020 r. sygn. I OSK 2375/19 i z 24 sierpnia 2020 r. sygn. I OSK 650/20) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalne, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację ze świadczenia niższego. Strona wnioskująca o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a uprawniona do emerytury, nie może bowiem pobierać jednocześnie obu tych świadczeń. Organ obowiązany jest natomiast wprowadzić procedurę, która będzie umożliwiała stronie dokonanie wyboru jednego spośród dwóch świadczeń. Przy czym wybór świadczenia pielęgnacyjnego realizowany jest przez złożenie przez stronę do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i przedłożenie do organu ds. świadczeń rodzinnych decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty będącej następstwem tego wniosku.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej, organ powinien umożliwić stronie dokonanie wyboru jednego z powyższych świadczeń, informując ją o tym i o potrzebie przedłożeniu decyzji wstrzymującej wypłatę emerytury. W realiach niniejszej sprawy nie sposób jednak, zdaniem Kolegium, uznać, że organ czynił przeszkody w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego - jako, że załączony do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego projekt pisma kierowanego do ZUS Oddział w K. potwierdza, że strona jest gotowa do zawieszenia emerytury i jej zamiarem jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści przygotowanego wniosku do ZUS wynika, że wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego będzie skutkowało tym, że odpadnie negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która umożliwi przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe świadczy o tym, że skarżąca od początku postępowania posiadała wiedzę, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak również o tym, że konieczne jest złożenie wniosku o zawieszenie emerytury. Co więcej, w toku całego postępowania administracyjnego była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który jak wynika z pisma z 19 kwietnia 2023 r. i z odwołania, zna ugruntowane orzecznictwo, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę do otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym jest zaś, że decyzja ZUS o zawieszeniu prawa strony do emerytury nie została przedłożona w toku postępowania administracyjnego, a to z kolei powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.

Organ odwoławczy podkreślił, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że pełnomocnik oczekiwał na wystosowanie do niego informacji o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Tymczasem - jak wyżej wskazano - już załączony do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego projekt pisma kierowanego do ZUS potwierdza, że miał on wiedzę o konieczności wstrzymania wypłaty emerytury w celu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem to od podjęcia przez pełnomocnika odpowiednich działań w kierunku zawieszenia wypłaty emerytury zależy, od kiedy świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło zostać przyznane.

Jednocześnie Kolegium zauważyło, że brak jest podstaw do określenia w sentencji decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia rodzinnego, że jest ona wydawana bezterminowo. Nie można bowiem wykluczyć zaistnienia okoliczności, które w przyszłości umożliwią stronie przyznanie prawa do takiego świadczenia, zaś wskazanie w osnowie decyzji, że odmowa dotyczy okresu "do bezterminowo" oznaczałoby brak możliwości wydania decyzji pozytywnej z uwagi na powagę rzeczy osądzonej (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Brak było również podstawy prawnej do określenia w osnowie decyzji kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynika bowiem wprost z ustawy. Nadto w art. 17 ust. 3a-3d u.ś.r. ustawodawca uregulował kwestie związane z waloryzacją świadczenia, a w ust. 4 z dzieleniem świadczenia w sytuacji, gdy przysługuje za niepełny miesiąc. Określenie w decyzji wysokości świadczenia wymagałoby zmiany decyzji w razie potrzeby jego waloryzacji, tymczasem ustawodawca takiej procedury nie przewiduje, waloryzacja następuje co roku od 1 stycznia, a wysokość świadczenia na następny rok kalendarzowy podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski", w terminie do 15 listopada każdego roku.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, I. S. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegające na niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że powinna zawiesić wypłatę emerytury przed uzyskaniem informacji od organu, że pobieranie emerytury stanowi jedyną przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że organ II instancji podzielił niemal w całości stanowisko skarżącej dotyczące umożliwienia jej wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym, jednak z niezrozumiałych powodów przyjął, że powinna ona zawiesić wypłatę emerytury przed uzyskaniem informacji od organu, że pobieranie emerytury stanowi jedyną przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wnoszący skargę wskazał, że w niniejszej sprawie organ I instancji stał na stanowisku, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane nie tylko z powodu przysługującego wnioskodawczyni prawa do emerytury, ale również z uwagi na kryterium wieku, w którym powstała niepełnosprawność jej matki. Skarżąca nie mogła więc mieć pewności, jakie stanowisko w obu tych kwestiach zajmie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach. Konieczność uzyskiwania przez skarżącą środków do życia powodowała, że nie mogła ona złożyć wniosku o zawieszenie emerytury przed uzyskaniem pewności, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane. Rolą Kolegium było zatem poinformowanie skarżącej, że pobieranie przez nią emerytury stanowi jedyną negatywną przesłankę przyznania świadczenia i w sytuacji, kiedy doprowadzi do jej zawieszenia, zostanie jej ono przyznane.

Zdaniem skarżącej, niezrozumiałe jest czynienie zarzutu jej pełnomocnikowi, że przytaczając orzecznictwo dotyczące prawa wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą, nie podjął kroków w kierunku zawieszenia emerytury. Pełnomocnik bowiem właśnie w oparciu o orzecznictwo działał w jak najlepszym interesie skarżącej, z jednej strony starając się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, a z drugiej minimalizując ryzyko pozostawienia jej bez środków do życia, w przypadku utrzymania w mocy przez Kolegium decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Kolegium z 7 września 2023 r. uchylająca decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w określonej kwocie 2458 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2023 r. do bezterminowo, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką i odmawiająca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W tym miejscu zasadnym jest zaznaczenie, że uchylenie decyzji organu I instancji nastąpiło z powodu braku kompetencji tego organu do określenia w sentencji decyzji, że odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego następuje bezterminowo oraz do określenia kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. W tych kwestiach należy w pełni zgodzić się z argumentacją Kolegium przytoczoną w zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 u.ś.r. Zgodnie z jego ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpatrywanej sprawie organy odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wyjaśniając przyczynę odmowy wskazał na dwie niezależne przesłanki odmowy, pierwszą – moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przywołując przy tym art. 17 ust. 1b u.ś.r., oraz drugą – pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy).

Co do pierwszej z tych przyczyn zasadnie organ odwoławczy uznał, że przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (tekst orzeczenia dostępny na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ odwoławczy podzielił natomiast argumentację organu I instancji co do przyczyny odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia opartej na treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., tj. ustalone prawo skarżącej do emerytury. Organ II instancji nie powołał przy tym żadnej innej przyczyny odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

W świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy stanowiska Kolegium nie można uznać za prawidłowe. Organ odwoławczy nie kwestionował, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, na co Kolegium uwagi już nie zwróciło, że wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczającej nabycie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przesądza o spełnieniu przesłanek pozytywnych. W pierwszej kolejności organ powinien bowiem ocenić, zgodnie z zasadami oceny dowodów wynikającymi z kpa, czy strona spełnia wszystkie pozytywne przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero po ustaleniu, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, organ powinien pouczyć skarżącą o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i wyboru wnioskowanego świadczenia, wzywając w konsekwencji do zawieszenia prawa do emerytury w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 lipca 2022 r., II SA/Gd 237/22, dostępny jw.).

Zdaniem Sądu na konieczność udzielenia stosownej informacji nie wpływa fakt, że skarżąca była reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 kpa, zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (zob. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19, dostępny jw.).

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca załączyła skierowany do ZUS w K. projekt wniosku o zawieszenie emerytury. Ponadto w piśmie przewodnim – wraz z którym zostały złożone powyższe dokumenty, zostało wskazane, że wniosek o zawieszenie emerytury zostanie złożony, gdy pobieranie emerytury będzie jedyną przesłanką negatywną do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak organ II instancji nie dostrzegł potrzeby pouczenia skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i wyboru wnioskowanego świadczenia, przy zapewnieniu jej, że ziściły się wszystkie pozostałe przesłanki pozytywne przyznania tego świadczenia, co było o tyle istotne, że organ I instancji odmówił prawa do żądanego świadczenia powołując się na dwie przesłanki negatywne. Wobec braku informacji od organu odwoławczego skarżąca nie miała możliwość zadecydowania o wyborze świadczenia korzystniejszego, zgodnie z przysługującym jej uprawnieniem. Trudno natomiast oczekiwać, że strona zawiesi swoje prawo do emerytury, nie mając jednoznacznej informacji od organu, że spełnia pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a brak zawieszenia prawa do emerytury jest jedyną przeszkodą przyznania jej tego świadczenia. Właściwie prowadzone postępowanie powinno umożliwić skarżącej zawieszenie prawa do emerytury i pobieranie przez nią świadczenia pielęgnacyjnego od daty zawieszenia tego prawa, przy czym informację w tym zakresie organ powinien udzielić wnioskodawczyni możliwie niezwłocznie, tak by umożliwić jak najszybsze uzyskanie świadczenia wyższego (zob. powołany już wyżej wyrok WSA w Gdańsku z 13 lipca 2022 r., II SA/Gd 237/22).

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dokonał niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przedwcześnie odmówił przyznania skarżącej świadczenia z uwagi na pobieranie przez nią emerytury, bez uprzedniego pouczenia jej o pełnej sytuacji materialnoprawnej w kontekście spełnienia pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i bez wezwania do wykazania, że zawiesiła prawo do emerytury i wstrzymano wypłatę tego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy, a ponadto ze względu na fakt, że wadliwa decyzja organu I instancji została uchylona w całości przez Kolegium.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ dokładnie poinformuje skarżącą o jej sytuacji prawnej w kontekście ewentualnego spełniania przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, do czego niezbędne będzie zawieszenie prawa do emerytury oraz wezwie do złożenia stosownych dokumentów umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z odpowiednim pouczeniem. Dopiero przedsięwzięcie właściwych czynności procesowych zabezpieczających sytuację skarżącej, umożliwi organowi prawidłowe rozpoznanie sprawy z jej wniosku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 pkt 2 p.p.s.a.