Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 475/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej~Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 23a ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Piotr Popek / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi “A" sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. sp. z o.o, (dalej: Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2014 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia Spółce rejestracji automatu do gier o niskich wygranych Hot Spot Platin, numer fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...] z 4 sierpnia 2009r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

W dniu 11 maja 2010 r. funkcjonariusze Służby Celnej w ramach czynności kontrolnych w Kawiarni "B. Z." w P. przeprowadzili eksperyment gry na w/w automacie Hot Spot Platin, w wyniku którego wykazano, że możliwe było stosowanie stawki za jedną grę w wysokości wyższej niż przewidziana w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 dalej: u.g.h.). Powyższe potwierdzone zostało w opinii biegłych z Laboratorium Informatyki Śledczej z L. nr [...] z dnia 13 stycznia 2011 r. uzyskanej w ramach odrębnego postępowania karnoskarbowego. Zgodnie z tą opinią istniała możliwość przeprowadzania gier za stawki wyższe niż przewidziane w ustawie oraz możliwość uzyskiwania wygranych wyższych niż tam dopuszczone.

Ustalenia te znalazły również potwierdzenie w opinii biegłego Sądu Okręgowego w C. R. R. z dnia 21 czerwca 2011 r., sporządzonej do sprawy sygn. akt [...].

W związku z powyższym postanowieniem z dnia 23 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia Spółce rejestracji w/w automatu Hot Spot Platin nr [...].

Organ zażądał od Spółki poddanie automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą - Izbę Celną. Spółka poinformowała, że będzie chciała być obecna przy w/w czynnościach i wniosła o wyłączenie pracowników Laboratorium Celnego Izby Celnej od udziału w postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu oraz o wskazanie innej jednostki badającej, ale organ jej żądania nie uwzględnił.

Następnie sporny automat poddany został badaniu przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów (nr upoważnienia [...] z dnia 8 kwietnia 2011r.) - Izbę Celną w P. Wydział Laboratorium Celne. Zgodnie z opinią tej jednostki z badań sprawdzających nr [...] z dnia 9 maja 2014 r. sporny automat uzyskał negatywną opinię z badań sprawdzających.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego na podstawie 23a ust. 7 u.g.h cofnął Spółce rejestrację przedmiotowego automatu ustalając, że nie spełnia on wymagań przewidzianych dla automatów o niskich wygranych określonych w przepisach ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła, naruszenie przepisów prawa procesowego oraz art. 23 oraz art. 23a ust. 7 u.g.h., podnosząc, że opinia, na podstawie której cofnięto rejestrację automatu została wydana przez jednostkę badającą, której nie można przypisać cech bezstronności i profesjonalizmu, jako że mieści się ona w strukturach Urzędu Celnego. Ponadto uniemożliwiono stronie wzięcia udziału w przeprowadzonym badaniu automatu. Z tych też przyczyn dowód taki nie powinien stanowić podstawy faktycznej podjętego rozstrzygnięcia. Zwrócono również uwagę, że automat został legalnie dopuszczony do eksploatacji i brak na nim śladów jakiejkolwiek ingerencji, a zatem powinien spełniać wymagania rejestracji.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia m.in. przepisy art 8, art 23 ust. 1, art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 u.g.h..

Organ odwoławczy podniósł, że w momencie uzyskania opinii technicznej z badania poprzedzającego rejestrację spornego automatu obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. z 2003r., nr 102, poz. 946 z późn. zm.), zgodnie z którym, warunkiem dopuszczenia automatu do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była jego rejestracja na podstawie badania. Badania przedrejestracyjnego dokonywała jednostka badająca upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych m.in. w zakresie maksymalnej stawki i jednorazowej wygranej. Wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz wartość maksymalnej jednorazowej wygranej wynikała z definicji gier na automatach o niskich wygranych zawartej w art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2009, nr 36, poz.280), zgodnie z którym wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro.

Jak podkreślił organ, zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r. poświadczenie rejestracji stwierdza jedynie uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu. Pomimo, że poświadczenia rejestracji automatu dokonywano na sześć lat, to samo w sobie nie uprawniało ono jednak podmiotu do użytkowania urządzenia przez ten okres. W trakcie eksploatacji i użytkowania automat mógł być bowiem poddany kontroli, a w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji minister właściwy do spraw finansów publicznych cofał rejestrację takiego automatu. Warunki rejestracji i eksploatacji automatów o niskich wygranych uległy zmianie z dniem 21 marca 2009 r. tj. wraz z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. z 2009 r., Nr 36, poz. 280). Nowela ta dokonała zmiany warunków rejestracji i podmioty prowadzące gry na automatach o niskich wygranych były zobligowane dostosować eksploatowane automaty do tych wymogów, a jednostka badająca miała potwierdzić prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej w wydanym uzupełnieniu do opinii technicznej automatu.

W dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która w przepisach przejściowych i dostosowujących zagwarantowała prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. zawierający definicję gier na automatach o niskich wygranych, stanowił w zasadzie odpowiednik art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, gdyż różnica między nimi polegała na zmianie waluty z euro na złote, w której wyrażono wartość jednorazowej wygranej oraz maksymalnej stawki za udział w jednej grze.

Mimo zmiany regulacji ustawowych w zakresie gier hazardowych przepisy rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych nadal pozostały w mocy. W dniu 14 lipca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 134, poz. 779, dalej: ustawa zmieniająca), której art. 16 stanowił, że zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze. Nowelizacja uzupełniła regulacje dotyczące cofnięcia rejestracji automatów i urządzeń do gier, wprowadzając kluczowe w tym zakresie zapisy w art. 23 ust. 1a oraz art. 23a-f. Według art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepis m.in. art. 23a ustawy zmienianej stosuje się odpowiednio również do eksploatacji automatów o niskich wygranych przez podmioty prowadzące działalność na podstawie art. 129 ust. 1 u.g.h. do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia.

W zakresie przepisów wykonawczych zmiany dostosowawcze zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312), które uchyliło poprzednie rozporządzenie z dnia 3 czerwca 2003 r.

Z powyższych względów organ odwoławczy uznał za bezpodstawne zarzuty odwołującego się odnoszące się do nieobowiązujących w dacie orzekania przez organy aktów prawnych.

Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że z przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badania automatu wynikało jednoznacznie, że nie spełniał on wymagań określonych w ustawie. Opinii tej nie można było jednak według organu - jak sugerowała w odwołaniu strona - utożsamiać z dowodem z opinii biegłego, i z tej też przyczyny organ I instancji nie miał obowiązku zawiadomienia Spółki o terminie badania automatu. Zauważył przy tym organ, że nie kwestionowano również w toku postępowania opinii jednostki badającej wydanej na etapie procedury rejestracji automatu, a jedynie ocenie poddano aktualny jego stan w kontekście obowiązujących wymagań. Rejestracja automatu nie stwarzała bowiem gwarancji możliwości jego użytkowania przez okres 6 lat, a jedynie stwierdzała uprawnienie do jego eksploatacji, jeżeli spełniał będzie określone wymagania. Oceny tej należało dokonać w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa, a nie stan prawny z daty rejestracji urządzenia. Zmiana stanu prawnego w okresie eksploatacji automatu wymagała natomiast od Spółki dostosowania go do nowych wymagań. Zwrócił przy tym uwagę organ, że brak jest podstawy prawnej do formułowania ocen w zakresie kompetencji takiej jednostki do wykonywania przedmiotowych badań, skoro legitymuje się ona odpowiednim upoważnieniem Ministra Finansów.

Podkreślił dalej organ, że z uwagi na fakt, iż wymogi dotyczące wysokości maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze w grach na automatach o niskich wygranych nie uległy zmianie, mimo zmiany ustawy regulującej problematykę gier hazardowych, niespełnienie ich skutkowało koniecznością cofnięcia spornego rejestracji automatu zarówno na podstawie wcześniej obowiązującego rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, jak i postanowień znowelizowanej ustawy o grach hazardowych, co stwierdzono na podstawie badań sprawdzających automatu przez upoważnioną jednostkę badającą. Z opinii tej z dnia 9 maja 2014 r. wynika, że automat nie spełnia warunku w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze. Stwierdzono nadto możliwość zmiany maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych nie wpływając na zmianę sumy kontrolnej programu gier, bez ingerencji w płytę główną oraz bez naruszania plomb jednostki badającej, umożliwiającej ustawienie stawki za grę w wysokości wyższej od wartości dopuszczonej prawem. Poza tym automat nie spełnia wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, stwierdzono bowiem możliwość wykasowania stanu liczników oraz statystyk z księgowości elektronicznej poprzez wybranie funkcji RAM CLEAR. Stwierdzono też możliwość zmiany wskazań liczników elektromechanicznych bez ingerencji w płytę główną, obudowę liczników oraz bez naruszania plomb jednostki badającej. Informacja o oznaczeniu zezwolenia umieszczona jest w sposób umożliwiający jej usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu (biała kartka papieru z odręcznie napisanym tekstem przymocowana za pomocą przeźroczystej taśmy klejącej do dolnych drzwi obudowy automatu). Tak więc według organu sporny automat nie spełnia zarówno warunku ustawowego w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze, jak też warunku określonego w art. 23 ust 1 i ust. 1a u.g.h..

Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu odniósł się również do zagadnienia braku notyfikacji u.g.h. Komisji Europejskiej, w tym przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach o nr C-213/11, C-214/ i C-217/11. Organ uznał, że nie można za techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, uznać przepisu art. 129 ust 3 u.g.h. (podobnie jak pozostałych przepisów przejściowych tej ustawy), który swoim brzmieniem nie odbiega zasadniczo od dyspozycji art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Przepisy te zawierają bowiem jedynie definicję gier na automatach o niskich wygranych. Natomiast wobec ustawy zmieniającej z dnia 26 maja 2011 r. obowiązek notyfikacji został dopełniony. Organ zwrócił również uwagę, że powołana dyrektywa nie określa jednak skutków braku notyfikacji, a stosowana ustawę o grach hazardowych mógłby derogować z porządku prawnego tylko ustawodawca krajowy. Ponadto art. 144 u.g.h. uchylono ustawę o grach i zakładach wzajemnych i jej przywrócenie do krajowego porządku prawnego nie może odbyć się na mocy orzeczenia sądu czy organu administracji.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółka, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domaga się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. i § 14 ust. 4 i 5 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r.,

2) art. 121, 122, 124, 180, 187 i 188 oraz art. 197 § 3 w zw. z art. 130 § 1 O.p., a także art. 23f ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez wydanie opinii przez jednostkę badającą podległą Dyrektorowi izby Celnej, której nie można przypisać koniecznego waloru bezstronności i profesjonalizmu, a co z kolei powinno doprowadzić do wyłączenia się Dyrektora Izby Celnej od rozpatrzenia niniejszej sprawy,

3) art. 190 § 1 i 2, art. 121 i art. 129 O.p. poprzez uniemożliwienie Spółce wzięcia udziału w badaniu automatu przez jednostkę badającą i przez to pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu, pomimo że zgłaszała wolę uczestniczenia w takim badaniu,

4) art 23 i art. 23a ust. 7 u.g.h. poprzez bezpodstawne cofnięcie poświadczenia rejestracji automatu pomimo, ze opinia stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia została wydana przez niewłaściwą jednostkę badającą, która nie była w stanie przeprowadzić badania automatu. Automat ten spełnia wymagania określone w art. 129 ust. 3 u.g.h. oraz art. 2 ust, 2b ustawy o grach I zakładach wzajemnych i został legalnie dopuszczony do eksploatacji,

5) art. 34 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez zastosowanie środka o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych,

6) art. 49 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez istotne ograniczenie swobody przedsiębiorczości obywateli innych państw członkowskich na terytorium Polski oraz zmniejszenie atrakcyjności korzystania z tych swobód,

7) art. 56 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez ograniczenie swobody świadczenia usług,

8) art. 260 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez przyjęcie wykładni art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE odmiennej niż dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z dnia 19 lipca 2012 r.,

9) art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowy automat umożliwia grę za stawkę w wysokości przekraczającej prawem dozwoloną.

W ocenie Spółki, stosując przepisy ustawy, która nie została notyfikowana przez Komisję Europejską, dochodzi do naruszenia zasady prymatu oraz nadrzędności prawa europejskiego nad prawem wewnętrznym państwa członkowskiego linii Europejskiej. Prawo europejskie korzysta bowiem z pierwszeństwa stosowania, oparte jest na zasadzie bezpośredniości stosowania i bezpośredniej skuteczności. Stosując się do stanowiska zawartego w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach nr C-213/11, C-214/11 i C-217/11, powinno dojść do ustalenia, w jakim zakresie ustawa o grach hazardowych wpłynęła na ograniczenie liczby miejsc urządzania gier, oraz w jakim zakresie możliwe jest dalsze wykorzystywanie dotychczas posiadanych automatów. Ze stanowiska tego można wywieść, że przepisy przejściowe u.g.h. stanowią przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. To zaś powinno oznaczać, że przepisy tej ustawy są bezskuteczne. Wejście ustawy w życie spowodowało spadek obrotu tego rodzaju towarami, a ich dalsze wykorzystanie wymaga znacznych nakładów finansowych, w tym na zmianę oprogramowania i poddanie urządzenia ponownemu badaniu technicznemu co jest ekonomicznie nieopłacalne.

Ponadto pełnomocnik procesowy złożył w skardze wniosek o dopuszczenie przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów:

1. z załączonego do skargi dokumentu w postaci analizy działalności spółki A. sp. z o.o. w zakresie eksploatacji automatów do gier o niskich wygranych obejmującego zestawienie w latach od 2006 do 2012 r. oraz prognozę na lata kolejne, do roku 2015 roku włącznie, w szczególności na okoliczność, realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem w życie ustawy z 19.11.2009 r. o grach hazardowych, na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych; 2) załączonego do skargi dokumentu w postaci zestawienia zezwoleń wraz punktami gier wygaszanych w latach 2009-2015 dotyczącego spółki A. sp. z o.o., w szczególności na okoliczność, realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem w życie u.g.h., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych;

2. z załączonego do skargi dokumentu w postaci opinii oznaczonej jako "Oszacowanie obecnej wartości automatów do gry o niskie wygrane w kontekście stosowania ustawy hazardowej" sporządzonego przez O. R. i K. S.-Z. w dniu 27.08.2012 r., w szczególności na okoliczność, realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem w życie u.g.h., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych, na okoliczności zakresu niezbędnych modyfikacji w celu przekwalifikowania automatu do gier o niskich wygranych na automat do gier, na okoliczności braku racjonalnej możliwości dokonania wspomnianej przeróbki, na okoliczność braku możliwości dokonania sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych poza granice Polski, na okoliczności spadku wartości automatów do gier o niskich wygranych w związku z wejściem w życie regulacji u.g.h.;

3. z załączonych do skargi dokumentów w postaci pisma A. sp. z o.o. oraz pisma J.-P. sp. z o.o. z 21.08.2012 r. do A-G. sp. z o.o., w postaci nformacji od A-G. sp. z o.o. z 29.08.2012 r., w szczególności na okoliczność realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem w życie u.g.h., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych, na okoliczności zakresu niezbędnych modyfikacji w celu przekwalifikowania automatu do gier o niskich wygranych na automat do gier, na okoliczności braku racjonalnej możliwości dokonania wspomnianej przeróbki, na okoliczność braku możliwości dokonania sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych poza granice Polski, na okoliczności spadku wartości automatów do gier o niskich wygranych w związku z wejściem w życie regulacji u.g.h.;

4. z załączonych do skargi dokumentów w postaci: pisma A. sp. z o.o. do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego V. Sp. z o.o. z 21.08.2012 r., w postaci informacji od Przedsiębiorstwa Wielobranżowego V. sp. z o.o. z 28.08.2012 r., w szczególności na okoliczność, realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem wżycie u.g.h., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych, na okoliczności zakresu niezbędnych modyfikacji w celu przekwalifikowania automatu do gier o niskich wygranych na automat do gier, na okoliczności braku racjonalnej możliwości dokonania wspomnianej przeróbki, na okoliczność braku możliwości dokonania sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych poza granice Polski, na okoliczności spadku wartości automatów do gier o niskich wygranych w związku z wejściem w życie regulacji u.g.h.;

5. z załączonych do skargi dokumentów w postaci informacji A. S.A. dla A. sp. z o.o. z 30.08.2012 r. oraz informacji A. S.A. dla J.-P. sp. z o.o. z 30.08.2012 r., w szczególności na okoliczność, realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem w życie u.g.h., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych, na okoliczności zakresu niezbędnych modyfikacji w celu przekwalifikowania automatu do gier o niskich wygranych na automat do gier, na okoliczności braku racjonalnej możliwości dokonania wspomnianej przeróbki, na okoliczności spadku wartości automatów do gier o niskich wygranych w związku z wejściem w życie regulacji u.g.h.;

6. z załączonych do skargi dokumentów w postaci informacji od Magazynu branży rozrywkowej I. dla J.-P. sp. z o.o. oraz A. sp. z o.o. z 16.08.2012 r., w postaci ogłoszenia w Magazynie branży rozrywkowej "Interplay" 2010/6 (99), w postaci oświadczeń zarządu spółki J.-P. sp. z o.o. oraz A. sp. z o.o., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych, na okoliczność braku możliwości dokonania sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych na terenie Polski w związku z wejściem w życie u.g.h., na okoliczności podejmowania bezskutecznych prób sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych na terenie Polski przed podmioty prowadzące działalność w branży hazardowej;

7. z załączonych do niniejszego pisma dokumentów w postaci opinii technicznej nr 113/12 z 14.10.2012 r. dotyczącej analizy możliwości adaptacji funkcjonalnych automatów do gier o niskich wygranych przygotowanej przez rzeczoznawcę Z. S., analizy z 01.10.2012 r. pism Izby Celnej w P. i biegłego sądowego W. K. przygotowanej przez Ośrodek Rzeczoznawstwa i Konsultingu S.- Z., w szczególności na okoliczność, realnego spadku ilość eksploatowanych automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty z branży hazardowej pozostającego w bezpośrednim związku z normami oraz z wejściem w życie u.g.h., na okoliczności wpływu regulacji u.g.h. na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczności wpływu tych regulacji na sprzedaż oraz popyt na automaty do gier o niskich wygranych, na okoliczności zakresu niezbędnych modyfikacji w celu przekwalifikowania automatu do gier o niskich wygranych na automat do gier, na okoliczności braku racjonalnej możliwości dokonania wspomnianej przeróbki, na okoliczności spadku wartości automatów do gier o niskich wygranych w związku z wejściem w życie regulacji u.g.h.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Organ podkreślił, że cofnięcie rejestracji automatu nie mogło odbyć się bez opinii upoważnionej jednostki badającej. Laboratorium Izby Celnej jest taką jednostką, a organ nie ma obowiązku uzasadniania wyboru takiej, a nie innej jednostki do tego celu, ponieważ wszystkie jednostki tego typu są traktowane jako równoważne. Brak było również podstaw do wyłączenia od rozpatrzenia sprawy Dyrektora Izby Celnej, ponieważ brak pomiędzy tymi podmiotami tożsamości. Nie można także traktować takiej opinii jak dowodu z opinii biegłego, dlatego nie zachodziła konieczność zawiadomienia Spółki o terminie badania automatu. Podkreślono też, że będące podstawą rozstrzygnięcia decyzji przepisy u.g.h. wprowadzone zostało na mocy ustawy zmieniającej z dnia 26 maja 2011 r., względem której dopełniono procedury notyfikacyjnej.

Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z wyżej wskazanych dokumentów, szczegółowo opisanych w skardze z dnia 14 października 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach stwierdzić przychodzi, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Ponieważ skarżąca kwestionowała także prawidłowość dokonanych przez organy ustaleń faktycznych, dlatego w pierwszej kolejności należy odnieść się do sformułowanych zarzutów naruszenia prawa procesowego. które w ocenie strony skarżącej miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena legalności materialnoprawnej decyzji może być bowiem dokonana dopiero po stwierdzeniu, że przedmiot zaskarżenia jest zgodny podstawą formalnoprawną, a więc przepisami kompetencyjno-ustrojowymi i procesowymi.

Strona zarzuciła organom naruszenie art. 120, art. 121, 122, 124, 180, 187 i 188 oraz art. 197 § 3 w zw. z art. 130 § 1 o.p. poprzez wydanie opinii przez jednostkę badającą będącą "wydziałem Dyrektora Izby Celnej w P.", której nie można przypisać koniecznego waloru bezstronności i profesjonalizmu. W tej kwestii Sąd stwierdza, że powyższe zarzuty koncentrujące się zasadniczo wokół podważania wiarygodności i mocy dowodowej opinii-sprawozdania uprawnionej jednostki badającej działającej w strukturach Izby Celnej, są pozbawione podstaw. Skarżąca kwestionując dopuszczalność oparcia rozstrzygnięcia na wynikach badań sprawdzających, o których mowa w art. 23b ust. 1 u.g.h. nie uwzględnia faktu, że zgodnie z art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o.p., chyba że u.g.h. stanowi inaczej. Wymóg "odpowiedniości" oznacza, że przed zastosowaniem danego przepisu odnoszącego się do wyraźnie uregulowanej w danym przepisie sytuacji, należy dokonać oceny, w jakim zakresie i w jaki sposób ten przepis może być zastosowany do innej sytuacji. Regulacja szczególna zawarta w przepisach art. 23a-23f u.g.h. wprowadzona ustawą zmieniającą z dnia 26 maja 2011 r. wyłącza w postępowaniach związanych z cofnięciem rejestracji automatu lub urządzenia do gier stosowanie pewnych ogólnych zasad z zakresu postępowania dowodowego przewidzianych w przepisach o.p.. Przede wszystkim z treści art. 23a ust. 7 w zw. z art. 23b ust. 1 u.g.h. wynika, co jest bezsporne, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu może być wyłącznie dowód w postaci badania sprawdzającego przeprowadzonego przez uprawnioną jednostkę badającą, która przeprowadza badania na podstawie upoważnienia udzielonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych pod warunkiem spełnienia warunków, o których mowa w art. 23f ust. 1 u.g.h.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się trafnie, że podstawą cofnięcia rejestracji nie może być jakikolwiek inny dowód np. opinia biegłego albo eksperyment funkcjonariusza celnego. Z przywołanych przepisów u.g.h. wynika, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu może być wyłącznie dowód w postaci badania sprawdzającego przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą, potwierdzający, iż zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie (zob. np. wyroki NSA z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawach o sygn. akt II GSK 1031/11 i II GSK 1262/11 oraz wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r. w sprawie o sygn. II GSK 825/13).

Dokonując wykładni celowościowej przepisów regulujących kwestię podmiotu właściwego do przeprowadzenia wskazanego badania NSA jednoznacznie stwierdził, że badania przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą nie można utożsamiać z innym dowodem w postaci np. opinii biegłego. W konsekwencji wynik badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b u.g.h. nie stanowi opinii biegłego. W związku z powyższym nie jest również uzasadniony zarzut braku zapewnienia stronie skarżącej udziału w czynnościach badania sprawdzającego. Zarzut naruszenia przepisów art. 190 § 1 i 2, 121 oraz 129 O.p. poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia udziału w badaniu przez jednostkę badającą (a tym samym pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu) nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.

Jeżeli natomiast chodzi o podważanie przez skarżącą obiektywizmu, rzetelności, profesjonalizmu lub prawidłowości badań jednostki badającej, która wydała opinię w sprawie będącej przedmiotem skargi, to Sąd zauważa, że wprowadzone ustawą zmieniającą z dnia 26 maja 2011 r. przepisy art. 23a-23f u.g.h. ustanowiły szczególną procedurę weryfikacji spełniania przez automaty lub urządzenia do gier warunków ustawowych. Przepisy te przewidują, że właściwe organy orzekające o cofnięciu rejestracji mają obowiązek opierania swoich rozstrzygnięć jedynie na wynikach badań sprawdzających przeprowadzanych przez jednostki badające upoważnione przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Właściwy organ celny nie jest natomiast uprawniony do samodzielnej weryfikacji spełniania przez upoważnioną jednostkę badającą warunków ustawowych, o których mowa w art. 23f ust. 1 u.g.h. Jedynym podmiotem właściwym do oceny ich spełnienia jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, który w razie gdy dana jednostka przestanie spełniać warunki ustawowe lub odmówi albo nie przeprowadzi badania sprawdzającego, musi albo może cofnąć upoważnienie do prowadzenia badań (art. 23f ust. 5 u.g.h.). Organy orzekające na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h. nie są natomiast uprawnione do samodzielnego podważania legalności upoważnienia udzielonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, lecz mogą co najwyżej występować o wszczęcie właściwego postępowania w sprawie cofnięcia upoważnienia. Nie jest natomiast dopuszczalne samodzielne podważanie upoważnienia udzielonego danej jednostce badającej przez właściwego ministra.

Organy orzekające na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h. mają nie tylko prawo, lecz także obowiązek korzystania z publicznie dostępnego i ogłaszanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (art. 23f ust. 6 u.g.h.). Skoro Laboratorium Celne Izby Celnej zostało objęte powyższym wykazem, a ponadto organ wykazał, że jednostka ta dysponuje upoważnieniem wydanym przez ministra i upoważnienie to nie utraciło mocy obowiązującej, to kwestionowanie bezstronności lub braku akredytacji jednostki bez podważenia decyzji właściwego ministra jest niedopuszczalne. Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że właściwy minister udziela upoważnienia do badań technicznych automatów lub urządzeń do gier po sprawdzeniu, że dana jednostka spełnia ustawowe warunki, w tym m.in. warunek posiadania akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European co-operation for AccreditationMultilateral Agreement) (art. 23 f ust. 1 pkt 1 u.g.h.) oraz warunek posiadania autonomiczności względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, a w szczególności warunek, aby osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier nie pozostawały z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności (art. art. 23 f ust. 1 pkt 4 u.g.h.). Oznacza to, że sprawy związane z oceną spełniania przez jednostkę badającą standardów w zakresie jakości, bezstronności lub rzetelności pozostają w sferze wyłącznej kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, natomiast organy są uprawnione jedynie do oceny konkretnej opinii wydanej przez upoważnioną jednostkę badającą.

Na marginesie powyższych rozważań trzeba ponadto wskazać, że stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 26 maja 2011 r. podmioty będące w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej jednostkami badającymi upoważnionymi przez Ministra Finansów do wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier uznane zostały za jednostki badające upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier zgodnie z przepisami art. 23f u.g.h. Zgodnie z wymogami art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej z dnia 26 maja 2011 r. powyższe podmioty zostały zobowiązane do złożenia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, dokumentu określonego w art. 23f ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1 oraz w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, dokumentów określonych w art. 23f ust. 2 pkt 2-4 ustawy zmienianej w art. 1, pod rygorem wygaśnięcia udzielonego wcześniej upoważnienia. W stanie faktycznym niniejszej sprawy stwierdzono, że w dniu 8 kwietnia 2011 r. Minister Finansów udzielił upoważnienia do przeprowadzania badań automatów lub urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych Laboratorium Celnemu Izbie Celnej. Jednostka ta zrealizowała obowiązek wynikający z art. 12 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, przedkładając Ministrowi Finansów, pismem z dnia 12 października 2011 r. nr [...], poświadczoną notarialnie kopię certyfikatu akredytacji Nr AB 826 z dnia 10.06.2011 r. oraz oryginały dokumentów, o których mowa w art. 23 f ust. 2 pkt 3-4 ustawy o grach hazardowych. Izba Celna - Wydział Laboratorium Celne, zgodnie z przedłożonym certyfikatem Polskiego Centrum Akredytacji Nr AB 826, spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących". Warunkiem uzyskania przez laboratorium badawcze akredytacji na zgodność z dokumentem PN-EN ISO/IEC 17025: 2005 "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących" udzielanego przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA) jest posiadanie udokumentowanego systemu zarządzania, zgodnego z wymaganiami tej normy oraz spełnienie szeregu wymagań technicznych w odniesieniu do stosowanych metod badawczych, wzorców i wyposażenia. Norma PN-EN ISO/IEC 17025 specyfikuje wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów do przeprowadzania badań, wykonywanych przy wykorzystaniu metod znormalizowanych, nieznormalizowanych oraz metod własnych opracowanych w laboratorium. Organy stanowiące i jednostki akredytujące mogą wykorzystywać tę normę do potwierdzania lub uznawania kompetencji laboratoriów. Laboratorium Celne Izby Celnej po spełnieniu wymagań akredytacyjnych otrzymało certyfikat akredytacji w dniu 20 września 2007 r. Uzyskanie akredytacji świadczy zatem o kompetencjach badawczych i wiarygodności uzyskiwanych wyników badań, jak również jest gwarancją uznawania sprawozdań z tych badań w świecie.

Wprawdzie w orzecznictwie wyrażany był odmienny pogląd (m.in. przywołany przez skarżącą wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt II GSK 1595/14), zgodnie z którym zakres przedmiotowy akredytacji udzielony przez Polskie Centrum Akredytacji determinuje bezpośrednio zakres upoważnienia do prowadzenia badań sprawdzających, ale Sąd w niniejszej sprawie takiego stanowiska nie podziela, a utrwaliła się już linia orzecznicza zbieżna ze stanowiskiem tut. Sądu niekwestionująca uprawnień w/w Laboratorium do prowadzenia badań sprawdzających automatów do gier w charakterze jednostki badającej (zob. np. wyroki NSA z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1773/14, z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2569/14, dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 567/15czy wyroki z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 2519/16, II GSK 808/16, II GSK 4035/16, II GSK 3117/16).

Z literalnej treści art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie wynika, aby akredytacja musiała zawierać ściśle określony zakres przedmiotowy badań. Niezależnie od powyższego, jedynym podmiotem upoważnionym do weryfikacji spełniania przez jednostkę badającą warunków ustawowych, o których mowa w art. 23f ust. 1 u.g.h., jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, który stosownie do treści art. 23f ust. 5 u.g.h. musi lub może w drodze decyzji administracyjnej cofnąć danej jednostce upoważnienie do badań technicznych. Ponieważ kompetencja przewidziana w art. 23f ust. 5 u.g.h. ministra właściwego do spraw finansów publicznych statuuje odrębny rodzaj sprawy administracyjnej, a sąd administracyjny orzekając w sprawie wynikającej z art. 23a ust. 7 u.g.h. nie jest uprawniony do przekroczenia granic tej ostatniej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), dlatego należy przyjąć, że sąd w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do wkraczania w kompetencje ministra właściwego do spraw finansów publicznych i podważania jego ostatecznych decyzji w sprawach, których nie dotyczy skarga.

Z treści art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. wynika, że posiadanie stosownej akredytacji jest warunkiem koniecznym udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów i pożądane byłoby gdyby akredytacja taka, odpowiadała zakresowi prowadzonej działalności danego podmiotu. Niemniej jednak, ani literalna wykładnia wskazanych wyżej przepisów prawa, ani też żadne inne normy (wspólnotowe czy krajowej) takiej szczególnej akredytacji nie przewidują (vide analiza dokonana w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 2519/16). Nie jest to też ani jedyny warunek upoważnienia, ani też warunek wystarczający. Z art. 23f ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych wynika bowiem, że z woli ustawodawcy, udzielenie określonego tym przepisem upoważnienia warunkowane jest zapewnieniem przez dany podmiot odpowiedniego standardu przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, a nadto podmiot taki musi dysponować odpowiednim wyposażeniem technicznym.

W toku kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 120 O.p. co miałoby polegać wg skarżącej na wydaniu decyzji pozostającej w sprzeczności z przepisami prawa, a konkretnie z art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. i § 14 ust. 4 i 5 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 roku w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Sąd dostrzega, że organy orzekające w sprawie bardzo szczegółowo wyjaśniły podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie weryfikacji spełniania warunków ustawowych przez sporny automat, co do którego orzeczono o cofnięciu rejestracji. Należy jedynie w tym miejscu przypomnieć, że początkowo warunki rejestracji automatu do gier o niskich wygranych określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, które zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych prowadzona na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia wżycie ustawy może być prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. wprowadził jednocześnie nową definicję pojęcia gry na automacie o niskich wygranych. Zgodnie z tym przepisem grą na automacie o niskich wygranych jest gra na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa nie 0,50 zł. Następnie ustawą zmieniającą z dnia 26 maja 2011 r. wprowadzono szczegółowe uregulowania co do warunków eksploatacji oraz określono wymogi, jakie muszą spełniać automaty i urządzenia do gry, w tym automaty do gier o niskich wygranych. Poświadczenia rejestracji wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. zachowały ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia w trybie przewidzianym w art. 23a ust. 7 u.g.h. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 26 maja 2011 r. przepisy ustawy o grach hazardowych w nowym brzmieniu w zakresie warunków eksploatacji automatów i urządzeń do gry, jak również przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 23d i art. 23e ust. 3 ustawy należy stosować odpowiednio również do eksploatacji automatów o niskich wygranych przez podmioty określone w art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a więc podmioty, którym udzielono zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych.

W związku z powyższym należy podzielić ocenę prawną organów, że pomimo zachowania ważności poświadczeń rejestracji automatów o niskich wygranych dokonanych na podstawie rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r., podmioty urządzające gry na automatach o niskich wygranych miały i mają obowiązek eksploatować automaty zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o grach hazardowych w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą z dnia 26 maja 2011 r. Jeśli więc zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 26 maja 2011 r. poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 u.g.h., a przepis art. 23a ust. 7 stanowi, że cofnięcie rejestracji przed jej wygaśnięciem następuje w sytuacji gdy zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, to należy przyjąć, że podstawą do cofnięcia rejestracji w odniesieniu do urządzeń zarejestrowanych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2010 roku jest stan niespełniania warunków określonych w nowej ustawie o grach hazardowych, w tym w art. 129 ust. 3 u.g.h.

Nie ma usprawiedliwionych powodów, aby podzielić stanowisko Spółki co do rozumienia pojęć "wartości jednorazowej wygranej" oraz "wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze", o których mowa w ustawie. W orzecznictwie sądowym w opozycji do twierdzeń skarżącej, jednolicie wykłada się, że za jedną grę należy uznać zamknięty cykl rozpoczynający się uruchomieniem gry i kończący się wraz z jej finałem, niezależnie od tego czy dana gra ma przebieg jednoetapowy, czy też składający się z wielu etapów (losowań), a pod pojęciem maksymalnej stawki za udział w jednej grze należy uznać kwotę najwyższej opłaty, jaką grający może poddać ryzyku w trakcie tak rozumianej jednej gry. W przeciwnym wypadku, mechanizm gry pozwalający na jej kontynuowanie za uzyskane wygrane prowadziłby do przyjęcia wyższej niż ustawowa stawki za udział w jednej grze i w konsekwencji do wyższej niż ustawowa maksymalnej wygranej. Jakkolwiek więc ustawodawca nie określił, z ilu losowań (etapów) składa się (może składać się) jedna gra, to jednak nie można za uzasadnione uznać twierdzenia, że może się ona składać z nieskończonej ilości losowań podobnie, jak nie można byłoby przyjąć, że w jednej grze na automatach do gier o niskich wygranych może wystąpić nieskończona liczba jednorazowych wygranych, każda o wartości nie niższej i nie wyższej niż określona w ustawie, gdyż oznaczałoby to brak jakiegokolwiek pułapu limitującego górną granicę wygranej, a w konsekwencji prowadziłoby to do sytuacji podważającej sens regulowania rynku gier na automatach o niskich wygranych (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 2519/16).

Nie jest zatem uzasadniony zarzut naruszenia art. 2 ust. 2b ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez błędne przyjęcie, iż na przedmiotowym automacie możliwa jest gra za stawkę w wysokości przekraczającej dozwolone kwoty. Organy w świetle niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, przede wszystkim w oparciu o badania sprawdzające uprawnionej jednostki badającej przekonująco i szczegółowo wykazały, że określone w art. 129 ust. 3 u.g.h. warunki ustawowe legalnego prowadzenia działalności w zakresie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych zostały naruszone.

Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 23 oraz 23a ust. 7 u.g.h. ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych. Zarzut ten stanowi nawiązanie do sformułowanych wyżej zarzutów dotyczących "niewłaściwości" jednostki badającej w zakresie badań sprawdzających. Skarżąca zdaje się w istocie kwestionować legalność samej podstawy ustawowej w zakresie upoważniania jednostek badających oraz zlecania im przeprowadzania badań, szczególnie w sytuacji, gdy badania te przeprowadza jednostka działająca w strukturach organów celnych. Sąd nie podziela wątpliwości skarżącej w tym zakresie i zauważa, że jednostka badająca działająca w ramach urzędu obsługującego organ jest w zakresie przeprowadzanych badań sprawdzających jednostką autonomiczną i niezależną od organu.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia prawa unijnego poprzez wprowadzenie w prawie polskim regulacji pozwalających na weryfikację spełniania warunków ustawowych ważnej rejestracji przez automaty i urządzenia do gier. Tego rodzaju przepisy (przede wszystkim art. 23a ust. 7 w zw. z art. 129 ust. 3 u.g.h.) nie mogą być uznawane za środki o skutkach równoważnych do ograniczeń ilościowych w rozumieniu art. 34 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TfUE), albowiem w sprawie nie występuje element transgraniczny związany z korzystaniem ze swobody przepływu towarów, a ponadto nie wykazano istnienia wpływu przedmiotowych przepisów na przepływ towarów na rynku unijnym. W związku z powyższym pozbawiony zasadności jest także zarzut naruszenia przepisów unijnych o swobodzie prowadzenia przedsiębiorstw (art. 49 TfUE) oraz o swobodzie świadczenia usług (art. 56 TfUE). W sprawie nie wykazano, aby analizowane przepisy ustawy o grach hazardowych wpływały w sposób niedopuszczalny na powyższe swobody rynku wewnętrznego, prowadząc do zakłócenia warunków jego funkcjonowania. Całkowicie chybiony jest także zarzut naruszenia zasady proporcjonalności ("poprzez zastosowanie środków rażąco niewspółmiernych do osiągnięcia manifestowanych celów"). Pomijając niedookreślenie powyższego zarzutu, należy tylko przypomnieć skarżącej, że zasada proporcjonalności w prawie unijnym została wyrażona w art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i jest skierowana do organów Unii, natomiast państwa członkowskie mogą być jej adresatami jedynie pośrednio.

Zdaniem sądu w kontrolowanej sprawie nie doszło także do naruszenia zasad pierwszeństwa, bezpośredniego stosowania i bezpośredniej skuteczności prawa unijnego, jak również art. 260 ust. 2 art. 267 TfUE "poprzez przyjęcie wykładni przepisu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE innej niż dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej" w wyrokach w sprawie C-295/12 i w połączonych sprawach C-231/11, C-214/11 i C-217/11.

Jeżeli chodzi o wyrok TSUE z 10 lipca 2014 r. w sprawie C-295/12 (Telefónica SA i Telefónica de España SAU przeciwko Komisji Europejskiej), to nie wykazuje on niezbędnej relewancji w sprawie będącej przedmiotem skargi, natomiast jeżeli chodzi o wyrok TSUE z 19 lipca 2012 roku w sprawach Fortuna sp. z o.o. (C-213/11), Grand sp. z o.o. (C-214/11) i Forta sp. z o.o. (C-217/11), to należy wyraźnie podkreślić, że Trybunał nie wypowiedział się w powyższym wyroku bezpośrednio co do charakteru przepisu art. 129 ust. 3 u.g.h. Jak wskazał przekonująco w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FSK 1195/12), przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. definiuje i określa cechy gry na automatach o niskich wygranych, określając przedmiot wygranej w tych grach oraz sposób ich urządzania. Nie odnosi się on natomiast do cech automatu jako produktu i nie określa żadnej obowiązkowej cechy tego produktu. Nie można w związku z tym tego przepisu traktować jako specyfikacji technicznej produktu w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego. Z definicji gry na automacie o niskich wygranych określonej w art. 129 ust. 3 u.g.h. nie wynikają zatem warunki uniemożliwiające lub ograniczające prowadzenie gier na automatach poza kasynami i salonami gier, albo mogące wpływać na sprzedaż takich automatów.

Powyższy pogląd potwierdza przywołany wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. W punkcie 29 i 30 tego wyroku Trybunał jednoznacznie stwierdził, że przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych (w tym art. 129) dotyczą zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Nie odnoszą się więc do automatów do gier o niskich wygranych ani do ich opakowania, nie określają żadnej ich cechy. W konsekwencji przepisy te nie zawierają specyfikacji technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. W związku z tym przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. nie może być uznany za tzw. przepis techniczny.

Jak przy tym zauważył NSA przykładowo w wyroku z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 2519/16, afirmując pogląd o braku "techniczności" omawianych przepisów, cechą immanentną automatu do gier nie jest sterujący nim program, lecz nieco upraszczając, zainstalowana na nim gra hazardowa. Konfiguracja stawki za jedną grę jak i wysokość jednorazowej wygranej nie jest więc cechą samego automatu, a jego oprogramowania. Ta cecha programu jest w pełni konfigurowalna, bowiem nie jest raz na zawsze wpisana w istotę automatu, bez możliwości jego zmiany, a skoro tak, to automat jako taki, po stosownym przeprogramowaniu, może zostać użyty w innych celach niż urządzanie na nim gier o niskich wygranych. Trudno więc w sposób uzasadniony twierdzić, iż określenie przez polskiego ustawodawcę maksymalnej stawki za jedną grę i górną wysokość jednorazowej wygranej stanowi o techniczności tego rodzaju normy, która dodatkowo blokuje bądź chociażby ogranicza obrót automatami.

Jeżeli natomiast chodzi o przepisy ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (w tym nowe przepisy art. 23a-23f wprowadzone do ustawy do grach hazardowych powyższą nowelizacją), to nie podlega dyskusji fakt, że przepisy te zostały poddane w dniu 16 września 2010 r. – jako co najmniej potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – notyfikacji Komisji Europejskiej (notyfikacja nr 2010/0622/PL).

Odnotować wypada, że analogiczne stanowisko, na tle tożsamych zarzutów tego samego skarżącego zajmował już stanowisko tut Sąd m.in. w prawomocnych już wyrokach z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 829/15, sygn. akt II SA/Rz 830/15, sygn. akt II SA/Rz 723/15, z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 823/15, sygn. akt II SA/Rz 716/15, sygn. akt II SA/Rz 963/15, z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1171/15.

Na zakończenie należy wskazać, że oddalając na rozprawie wniosek o dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów szczegółowo opisanych w skardze, Sąd uznał, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie mają bezpośredniego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, a ponadto przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie nie tylko nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z oceną zgodności z prawem przedmiotu zaskarżenia, lecz dodatkowo spowodowałoby przedłużenie postępowania w sprawie. Wskazane przez stronę dowody mające wykazywać wpływ przepisów ustawy o grach hazardowych na cechy i właściwości produktów oraz na warunki obrotu tymi produktami nie zostały ponadto powiązane z treścią tych przepisów analizowanej ustawy, które podlegają zastosowaniu w niniejszej sprawie, co dodatkowo uniemożliwia ocenę ich przydatności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając na względzie wskazane wyżej argumenty, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.