Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5781/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit .c, art. 69 ust.
journal: Dz.U. 2022 poz 2561
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
article: art. 13 pkt 4, art. 8 ust. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego K. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ"), na podstawie art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 69 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"), art. 7 pkt 18, art. 8 pkt 1 lit. a) i c), art. 11 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), art. 5 pkt 18, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 12 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. z 2003 r. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230, z późn. zm., dalej: "ustawa systemowa"), ustalił, że K. S. (dalej: "skarżący") podlegał od 1 stycznia 1999 r. do 5 maja 2020 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą: "TŁUMACZ PRZYSIĘGŁY K. S.".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: "CEIDG"), wynika, że skarżący w dniu [...] maja 2020 r. dokonał wpisu działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia prowadzenia działalności od [...] stycznia 1993 r., natomiast w dniu [...] maja 2020 r. wykreślił działalność z tej ewidencji, a jako datę zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorca wskazał [...] maja 2020 r. Przedmiotem prowadzonej działalności, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności, była działalność związana z tłumaczeniami; w historii wpisu brak jest informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej; wpis ma w CEIDG status wykreślony. W myśl art. 7 pkt 18 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 5 pkt 18 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach - użyte w niej określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą - oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, tj. w brzmieniu obowiązującym do 29 kwietnia 2018 r. - za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważało się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Natomiast od 30 kwietnia 2018 r. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ powołał się także na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o świadczeniach (oraz wcześniej obowiązujący art. 8 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia) i wskazał, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są pracownikami, jak i osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (od 20 września 2008 r. do 29 kwietnia 2018 r. - z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej). Z kolei od 30 kwietnia 2018 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są pracownikami, jak i osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r. poz. 221, z późn. zm.).

W ocenie organu, skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą od [...] stycznia 1999 r. do [...] maja 2020 r. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że prowadził działalność w formie działalności niepodlegającej zgłoszeniu, organ wskazał, że skarżący zgłosił prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, jako datę rozpoczęcia jej prowadzenia wskazał [...] stycznia 1993 r., a jako datę zaprzestania prowadzenia tejże działalności [...] maja 2020 r. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców - osoba wykonująca działalność, o której mowa w ust. 1, może złożyć wniosek o wpis do CEIDG. Działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku. W związku z powyższym organ uznał, że skarżący nie obalił domniemania prowadzenia działalności gospodarczej i w ww. okresie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.

Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i jak wynika z treści skargi, domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu skargi skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 75 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z ustawowymi regułami dowodzenia, przytoczenie bez uzasadnienia wyjaśnień skarżącego, które jednoznacznie dowodziły, że nie spełniał on przesłanek do uznania go za osobę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanych w zaskarżonej decyzji okresach;

2) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię:

- art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej w zw. z art. 3 oraz z art. 5 ust. 1-3 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w dacie jej obowiązywania;

- art. 13 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niesłusznym przyjęciu, że sam wpis daty rozpoczęcia działalności gospodarczej zgłoszonej w dniu [...] maja 2020 r. na dzień [...] grudnia 1993 r. łączy się dla skarżącego z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym bez konieczności faktycznego rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. z:

- zeznań skarżącego, na okoliczność dokonania wpisu w CEIDG w dniu [...] maja 2020 r. oraz jego wykreślenia w dniu [...] maja 2020 r.,

- prawidłowego wpisu do CEIDG, na fakt nieprowadzenia przez skarżącego ewidencjonowanej działalności gospodarczej w okresie wskazanym w treści zaskarżonej decyzji,

- kopii zeznań podatkowych, na fakt spełnienia przez skarżącego przesłanek ustawowych z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi, współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.

Stosownie do definicji osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, ujętej w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (w brzmieniu obowiązującym do 29 kwietnia 2018 r.). Natomiast od 30 kwietnia 2018 r. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie natomiast z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak wynika z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej (w brzmieniu obowiązującym sprzed 18 września 2021 r.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Od 18 września 2021 r., zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

W ocenie organu, skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w rozumieniu powołanego art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, w związku z dokonaniem przez skarżącego w dniu [...] maja 2020 r. wpisu działalności gospodarczej do CEIDG, w którym skarżący wskazał datę [...] stycznia 1993 r. jako początek prowadzenia tej działalności, a jako datę zaprzestania [...] maja 2020 r. Powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, organ wskazał, że osoba wykonująca działalność, o której mowa w ust. 1 (tj. działalność nieewidencjonowaną), może złożyć wniosek o wpis do CEIDG i działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku. Na podstawie zatem dokonanego przez skarżącego wpisu organ uznał, że skarżący nie obalił domniemania prowadzenia działalności gospodarczej i w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] maja 2020 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.

Tymczasem skarżący w toku postępowania administracyjnego wskazywał, że dokonując w dniu [...] maja 2020 r. wpisu do CEIDG, wpisał omyłkowo datę [...]stycznia 1993 r., jako datę rozpoczęcia działalności gospodarczej, przy czym w rzeczywistości była to data uzyskania uprawnień niezbędnych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w PKD, a nie dzień jej rozpoczęcia. W piśmie z 26 maja 2023 r. skarżący wskazał, że jego działalność jako tłumacza przysięgłego nie miała celów ściśle zarobkowych i w związku z tym zakres dochodów nigdy nie przekraczał wartości umożliwiających prowadzenie działalności bez zgłoszenia. Na dowód powyższego wskazał, że jako działalność, która nie podlega zgłoszeniu wykonywał tłumaczenia w 2017 r ., gdzie przychód wyniósł 700 zł, w 2018 r. – 776,00 zł, w 2019 r. - 1500,35 zł, a w 2020 r. - 420 zł. Działalność jako biegły sądowy w zakresie tłumaczeń wykonywana była w formie umów zlecenia z osobnymi PIT-11. Skarżący sprecyzował, że chodzi tutaj o działalność niepodlegającą zgłoszeniu, która wykonywana była w biurze tłumacza w domu, która wykazywana była przez skarżącego w rocznym zeznaniu podatkowym. W kolejnym piśmie z 2 czerwca 2023 r. skarżący dołączył księgę przychodów i rozchodów oraz repetytorium tłumacza przysięgłego w okresie od 28 października 2017 r do 30 kwietnia 2018 r. na dowód tego, że prowadził tzw. działalność niezgłoszoną jako tłumacz przysięgły. Skarżący wskazał, że od 30 kwietnia 2018 r. działalność w formie działalności niezgłoszonej została prawnie przywrócona i w tak niskim zakresie przychodów, jakie w jego przypadku wykazał Urząd Skarbowy w przysłanym do ZUS zestawieniu, przyjęcie, że prowadził taką działalność jest w pełni zasadne.

W zaskarżonej decyzji organ przytoczył opisane powyżej wyjaśnienia skarżącego, przy czym w ogóle się do nich nie odniósł, wskazując, że dokonanie przez skarżącego wpisu do CEIDG jest jednoznaczne z potwierdzeniem prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. Z tych przyczyn, w ocenie organu, skarżący nie obalił domniemania prowadzenia działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, w kontekście przedłożonych przez skarżącego wyjaśnień, jak również dokumentów, organ nie ustalił, jakiego rodzaju działalność faktycznie prowadził skarżący jako tłumacz przysięgły. Należy podkreślić, że wpis do CEIDG ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1010/13). Wpis jest zatem formą materialno-techniczną i sam w sobie nie potwierdza, że działalność ta faktycznie była prowadzona.

W art. 17 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. z 2022 r. poz. 541) statuuje się zasadę domniemania prawdziwości danych figurujących w CEIDG. Tym niemniej ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Domniemanie prawdziwości danych w CEIDG jest wzruszalne, jeżeli w drodze postępowania zostanie wykazane, że dane są niezgodne ze stanem rzeczywistym (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2180/17). Skoro zatem skarżący zakwestionował dane, jakie zostały wprowadzone na skutek dokonanego przez niego wpisu do CEIDG w dniu [...] maja 2020 r., na dowód czego przedkładał stosowne dokumenty, to organ powinien przeprowadzić na tę okoliczność stosowne postępowanie wyjaśniające, czego w istocie nie uczynił. W tym miejscu należy wskazać, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie uwzględnił przedłożonych przez skarżącego wniosków dowodowych w piśmie z 23 stycznia 2024 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, w tym skorygowanego wisu do CEIDG, gdzie skarżący zmienił datę rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem uznał, że dokumenty te powinny zostać przedłożone do organu, który ponownie ustalając stan faktyczny sprawy, będzie mógł się do nich odnieść.

Tym samym zasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 13 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej, bowiem organ błędnie przyjął, że sam wpis daty rozpoczęcia działalności gospodarczej zgłoszonej w dniu [...] maja 2020 r. na dzień [...] grudnia 1993 r. łączy się dla skarżącego z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu bez konieczności faktycznego rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W świetle przedstawionych uwag, zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 75 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wyjaśnień skarżącego, które mogły być istotne w kontekście uznania skarżącego za osobę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanych w zaskarżonej decyzji okresach.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ zastosuje się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku i w tym zakresie ponownie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w kontekście ustalenia, jakiego rodzaju działalność wykonywał skarżący i czy działalność ta podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Zasądzona kwota obejmuje zwrot wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika – 480 zł.