Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2584/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 183, art. 188, art. 203 pkt 2, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 77 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
journal: Dz.U. 2002 nr 18 poz 177
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: par. 14 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 1985 nr 51 poz 265
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 października 1985 r. w sprawie działalności gospodarczej organizacji społecznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 8/16 w sprawie ze skargi K. W. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K. W. na rzecz Prezydenta Miasta [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę K. W. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i uchylił ten akt, uznał obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz K. W. zwrotu kwoty [...] zł złotych stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i numer[...] dla pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że skarżący pismem z dnia [...] września 2015 r. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu kwoty [...] zł, stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i nr [...], dotyczącej samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W piśmie tym powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz.U. Nr 15, poz. 119). Wobec odmowy organu skarżący wystąpił ma drogę sądową, zarzucając organowi naruszenie:

1) przepisów postępowania, w szczególności art. 6, 7, 8 oraz 77 § 1 i 4 kodeksu postępowania administracyjnego;

2) prawa materialnego, poprzez zastosowanie przez organ przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając uwzględnienie skargi Sąd I instancji stwierdził, że odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie kary pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. Uznał, że skarżący uiścił opłatę za wydanie w dniu [...] października 2003 r. karty pojazdu po raz pierwszy zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310). Przyjął, że zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.). Obowiązek wniesienia opłaty za wydanie karty pojazdu nie stanowi odrębnej sprawy i nie może być egzekwowany poza sprawą o zarejestrowanie pojazdu.

Oceniając merytoryczną zasadność skargi Sąd I instancji podał, że materialnoprawną podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu stanowił przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast wysokość opłaty w dacie jej pobrania określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do powołanego przepisu rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt U 6/04, orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r. Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z ustawą i Konstytucją wynikała z faktu, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sąd podkreślił, że mimo odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania. Odmowa zastosowania niezgodnego z ustawą podustawowego przepisu normatywnego wynika z nałożonego na sędziego obowiązku stosowania ustaw. Nadto przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został uznany za niezgodny z prawem unijnym. Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z przepisami unijnymi stała się przedmiotem wydanego w trybie prejudycjalnym postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia, a która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam zarejestrowany. Z podanych względów Sąd I instancji podzielił pogląd, że czynność organu administracji, polegająca na odmowie zwrotu zawyżonej części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako wydana bez podstawy prawnej. Uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie 425 zł, kierował się treścią wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, do zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną, a należną.

Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że kwestia braku dowodu, aby skarżący uiścił opłatę w wysokości 500 zł w związku z rejestracją pojazdu, wsparta stanowiskiem WSA w Lublinie wyrażonym w wyroku zapadłym w sprawie sygn. akt III SA/Lu 138/15, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia. Wprawdzie w aktach administracyjnych brak dowodu dokonania wpłaty przez skarżącego kwoty 500 zł za wydanie karty pojazdu, nie przesądza to jednak, że wpłata taka nie została dokonana. Kwestia kompletności akt administracyjnych po upływie wielu lat od rejestracji pojazdu to jedna sprawa, bezsporne i pewne jest natomiast to, że karta pojazdu serii i nr [...], dotycząca samochodu marki [...] o nr rej. [...] została wydana. To ta okoliczność w ocenie Sądu przesądza, że opłata przez skarżącego została dokonana, w przeciwnym bowiem wypadku nie nastąpiłoby jej wydanie skarżącemu.

W skardze kasacyjnej Prezydent Miasta [...] zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc alternatywnie o jego uchylenie i oddalenie skargi lub uchylenie wyroku i i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz Prezydenta Miasta [...] kosztów postępowania.

Sądowi I instancji zarzucono:

1/ na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 77 ust 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U.Nr 137, poz.1310) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy Prezydent Miasta [...] ani nie wydawał skarżącemu karty pojazdu serii [...], ani nie pobrał opłaty za kartę w jakiejkolwiek wysokości;

2/ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 133 § 1 p.p.s.a poprzez przeprowadzenie kontroli legalności w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy.

W uzasadnieniu podano, że Sąd w sposób sprzeczny ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym przyjął, że skarżący uiścił opłatę za kartę pojazdu po raz pierwszy zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Takim ustaleniom przeczą znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, z których wynika, że pierwsza rejestracja w kraju miała miejsce 03 stycznia 2001 r. (na rzecz A.L.), w tym dniu została wydana karta pojazdu, a rejestracji pojazdu w dniu [...] stycznia 2001 r. dokonał Prezydent Miasta [...].

Opłata za kartę pojazdu w kwocie 500 zł była pobierana na podstawie § 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu tylko w przypadku pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, rejestracja dokonana przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] października 2003r. była drugą z kolei, skarżący był w posiadaniu karty pojazdu, nie był więc obowiązany do wnoszenia opłaty, a organ jej nie pobrał.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej, które okazały się uzasadnione.

Trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem okoliczności faktycznych znajdujących potwierdzenie w aktach sprawy. Kwestia potwierdzenia uiszczenia przez ubiegającego się o zwrot opłaty za kartę pojazdu nie ma związku z kompletnością materiału dowodowego i wadliwie została przez Sąd I instancji potraktowana jako okoliczność wykazana z tego powodu, że bezspornie do wydania karty pojazdu doszło. Wadliwie i wbrew danym wynikającym z akt sprawy Sąd I instancji przyjął także, że pobrania opłaty w związku z wydaniem karty pojazdu dokonał Prezydent Miasta [...].

Jak wynika z akt sprawy, ubiegający się o zwrotu opłaty złożył wniosek o zarejestrowanie pojazdu datowany [...] października 2003 r., podając dotychczasowy nr rej. pojazdu [...] oraz nr karty pojazdu [...]. Dołączył przy tym fakturę zakupu nr [...] z dnia [...] października 2003 r. dotyczącą umowy komisu nr [...], z której wynika, że pojazd był przez poprzedniego właściciela umową z dnia [...] października 2003 r. oddany w komis. Wedle karty informacyjnej pojazdu o nr rej. [...], pierwsza rejestracja pojazdu w Polsce miała miejsce [...] stycznia 2003 r. na rzecz poprzedniego właściciela samochodu, także w tym dniu wydana została dla pojazdu karta pojazdu. Datę wydania karty pojazdu potwierdza także karta informacyjna pojazdu o nr rej. [...]. Pojazd został zarejestrowany na rzecz ubiegającego się o zwrot opłaty pod nr [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r., a następnie zbyty [...] lipca 2006 r.

Pozbawione wobec powyższego podstaw jest twierdzenie zawarte w skardze do sądu I instancji, że wnioskodawca w dniu 22 października 2003 r. uiścił opłatę za wydanie karty pojazdu, skoro kartą tą dysponował już w dacie nabycia samochodu i złożenia wniosku o jego rejestrację. Okoliczności te znajdują potwierdzenia w aktach dotyczących pojazdu i jego kolejnych rejestracji w kraju. Organem dokonującym pierwszej rejestracji w kraju był Prezydent Miasta Radom.

Uzasadniony jest w związku z powyższymi okolicznościami faktycznymi zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 77 ust. 3 p.r.d. w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Zgodnie z tymi przepisami kartę pojazdu dla samochodu innego niż nowy wydaje właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terenie RP. Pierwsza rejestracja przedmiotowego pojazdu, dla którego wydano kartę [...] miała miejsce [...] stycznia 2003 r. w Radomiu i wówczas także wydana została karta pojazdu. Uznanie wobec powyższego przez Sąd I instancji obowiązku Prezydenta Miasta [...] zwrotu na rzecz K. W. części opłaty za wydanie karty pojazdu nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie radcy prawnego strony skarżącej kasacyjnie postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).