Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 702/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO.41/3099/OS/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu D. B. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO.41/3099/OS/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania G. F. (dalej także jako "skarżąca" lub "strona") od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr MOPR.D-ŚS.460.5211.4.2023 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako "u.ś.r.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin decyzją z dnia 16 lutego 2016 r. nr MOPR.D-ŚS.4140/5211/2/16 przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką K. F., na okres od dnia [...] lutego 2016 r. do dnia [...] grudnia 2025 r.

Decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr MOPR.D-ŚS.460.5211.4.2023 organ pierwszej instancji, na podstawie (m.in.) art. 32 ust. 1 u.ś.r., uchylił powyższą decyzję z dnia 16 lutego 2016 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2022 r. uzyskał informację, iż K. F. podjęła od dnia [...] stycznia 2020 r. zatrudnienie na umowę o pracę [...] w L.. Pracę tę świadczy w pełnym wymiarze czasu pracy, obniżonym do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Ponadto, w związku z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, korzysta z uprawnień przewidzianych w ustawie o rehabilitacji zawodowej, w tym z dodatkowego urlopu (10 dni w roku) oraz dodatkowych dni wolnych od pracy na czas turnusów rehabilitacyjnych (do 21 dni w roku), a także z prawa do odbywania wizyt lekarskich i zabiegów rehabilitacyjnych również w godzinach pracy.

Organ pierwszej instancji wskazał, że z oświadczeń strony złożonych w dniach [...] stycznia 2023 r. i [...] marca 2023 r. wynika, iż jej córka zazwyczaj pracuje stacjonarnie. Skarżąca wskazała, że zawozi córkę do pracy oraz odbiera z pracy, zaś czas jej pobytu w pracy wykorzystuje na przygotowanie dla córki posiłków dostosowanych do jej diety, robienie zakupów i sprzątanie domu. Po pracy zawozi córkę na rehabilitację. Natomiast w dni, w które córka wykonuje pracę zdalnie bądź przebywa na zwolnieniu lekarskim, urlopie lub turnusie rehabilitacyjnym, skarżąca przez cały czas pomaga jej w podstawowych czynnościach życiowych, przy czym w momentach zaostrzenia objawów choroby pomaga jej także przy spożywaniu posiłków oraz czynnościach pielęgnacyjnych.

W ocenie organu pierwszej instancji, ze wskazanych wyżej okoliczności wynika, że strona wprawdzie nadal sprawuje osobistą opiekę nad córką, jednakże nie w takim zakresie, który uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy natomiast stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji G. F. podniosła, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. Skarżąca podkreśliła, że jej córka nadal wymaga stałej opieki, a na dowód tego posiada ważne do dnia [...] grudnia 2025 r. orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., na podstawie którego przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca opisała trudną sytuację zdrowotną jej córki. Podkreśliła również, że wielokrotnie była informowana przez pracowników MOPR w L., iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione ani od kryterium dochodowego, ani też od podjęcia przez jej córkę pracy.

Skarżąca wskazała, że pomimo podjęcia zatrudnienia, jej córka większość dni roboczych w 2020 r. i 2021 r. przebywała w domu. Mimo chorób zdobyła wyższe wykształcenie, a praca daje jej możliwość zarobku i rehabilitacji społecznej. Skarżąca nadal jednak sprawuje stałą, długotrwałą opiekę nad córką, a zatem - w jej ocenie - spełnia wszelkie przesłanki warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 19 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium wyjaśniło, że przewidziany w art. 32 ust. 1 u.ś.r. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy, co spowodowało konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji.

Kolegium wskazało, że ustalenie organu pierwszej instancji, iż K. F. od dnia [...] stycznia 2020 r. podjęła zatrudnienie w [...] L., zostało oparte na danych wygenerowanych drogą elektroniczną z systemu informacji, na podstawie art. 23b ust. 1 u.ś.r. Z informacji uzyskanych od pracodawcy K. F. w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r. wynika dodatkowo, że córka skarżącej zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu w podstawowym systemie obniżonym do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Miejscem pracy jest siedziba [...] w L.. Pracę zdalną K. F. świadczy doraźnie i sporadycznie, na polecenie pracodawcy i w oznaczonym czasie.

W tych okolicznościach, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji zasadnie ponownie przeanalizował kwestię spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką. Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie przesądza bowiem o tym, że pomiędzy rezygnacją z pracy przez opiekuna tej osoby a sprawowaniem nad nią opieki zachodzi związek przyczynowy.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż okoliczność podjęcia przez K. F. zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, skutkująca przebywaniem przez nią przez 7 godzin w ciągu dnia w miejscu pracy, w istotnym stopniu zmienia zakres opieki świadczonej przez stronę i rzutuje na ocenę występowania związku pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki.

Kolegium zwróciło uwagę, że z oświadczenia skarżącej z dnia [...] stycznia 2023 r. wynika, iż jej córka zazwyczaj pracuje stacjonarnie w siedzibie firmy, z wyjątkiem sytuacji, gdy z powodu pogorszenia jej stanu zdrowia, za zgodą pracodawcy, świadczy pracę zdalnie. Kiedy córka pracuje stacjonarnie skarżąca zawozi ją do pracy i przywozi z pracy. W złożonym przez stronę zaświadczeniu z dnia [...] marca 2023 r., obejmującym okres od 2020 r. do 2023 r., pracodawca K. F. wykazał, w jakich okresach świadczyła ona pracę zdalnie, a także wymienił okresy, w których K. F. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Z zaświadczenia tego wynika, iż w latach 2020 i 2021, kiedy rozpoczęła się pandemia, liczba dni, w których córka skarżącej pracowała zdalnie, była stosunkowo duża, jednak już w 2022 r. było to tylko pięć dni, a w 2023 r. - 4 dni. Analizując okresy niezdolności do pracy organ odwoławczy wskazał, że w 2022 r. K. F. przebywała na zwolnieniu lekarskim od [...] kwietnia 2022 r. do [...] lipca 2022 r., przy czym skarżąca wyjaśniła, że w 2022 r. jej córka przeszła operację, co - zdaniem Kolegium - zapewne wpłynęło na okresową utratę zdolności do pracy. Natomiast w 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim przez 6 dni.

W ocenie organu odwoławczego, mając na względzie fakt, iż od 2022 r. K. F. jedynie w nielicznych dniach pracowała zdalnie, organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że zakres opieki nad córką w ciągu dnia, w czasie pobytu córki w pracy, nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia. Fakt, iż podczas nieobecności córki strona wykonuje typowe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak sprzątanie, robienie zakupów, gotowanie, nie oznacza bowiem, że wiążą się one ze sprawowaniem opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podstawy takiej nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych na wypadek pogorszenia stanu zdrowia i okresowego korzystania przez K. F. ze zwolnienia od świadczenia pracy. W tym Kontekście Kolegium zwróciło uwagę, że osobom zatrudnionym przysługuje urlop opiekuńczy celem zapewnienia opieki osobie będącej członkiem rodziny.

Podsumowując organ odwoławczy ocenił jako prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro K. F. podjęła zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, to zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie wyklucza możliwości wykonywania przez nią pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze. W ocenie Kolegium, w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła zatem okoliczność mająca istotny wpływ na przyznane uprawnienie, a wobec tego zasadnie podjęte zostały czynności w trybie art. 32 u.ś.r.

G. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję organu odwoławczego, domagając się jej uchylenia w całości, a także uchylenia w całości poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, pominięciu argumentacji skarżącej i wyprowadzeniu z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, tj. uznaniu, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad córką, uniemożliwiającej jej podjęcie zatrudnienia, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżąca pełni stałą opiekę nad córką, a córka spędza w domu 24h na dobę znaczną ilość dni w roku, tj. w każdym roku powyżej 200 i nadal wymaga ona opieki.

Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ jej córka wymagała i w dalszym ciągu wymaga opieki z jej strony w takim samym zakresie, co przez ostatnie 16 lat. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi tabelaryczne zestawienia ilości dni w latach 2020-2023, w których jej córka przebywała w domu, z podziałem na dni, w których pracowała zdalnie oraz dni, w których przebywała na zwolnieniu lekarskim. W ocenie skarżącej, z danych tych wynika, że większość dni roboczych w latach 2020-2021 K. F. przebywała w domu. W 2022 r. przeszła natomiast poważną operację, po której przebywała na zwolnieniu lekarskim, po czym wróciła do pracy, jednak w takcie godzin pracy była zawożona przez skarżącą na rehabilitację lub wizyty lekarskie. W ocenie skarżącej, fakt podjęcia pracy przez jej córkę nie ma wpływu na zakres sprawowanej przez skarżącą opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżąca, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 kwietnia 2023 r. nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowi przede wszystkim przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r., w myśl którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

W orzecznictwie wskazuje się, że każda z przesłanek wymienionych w przytoczonym przepisie stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy wszystkich wyszczególnionych podstaw uchylenia lub zmiany decyzji są rozłączne (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 996/10, LEX nr 756012). Ostatnia z tych przesłanek określona została w sposób ogólny, jako wystąpienie "innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń". Przesłanka ta swym zakresem obejmuje więc wszelkie okoliczności świadczące o ustaniu pozytywnej przesłanki lub wystąpieniu negatywnej przesłanki przyznania (a w konsekwencji też pobierania) świadczenia rodzinnego.

W niniejszej sprawie jako okoliczność świadczą o ustaniu uprawnienia skarżącej do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką, organy uznały fakt podjęcia przez córkę skarżącej, od dnia [...] stycznia 2020 r., zatrudnienia na umowę o pracę w [...] w L.. W ocenie Sądu, dokonana przez organy kwalifikacja skutków tej okoliczności, jest prawidłowa.

Podkreślić należy, że uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uwarunkowane wyłącznie brakiem przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., lecz również spełnieniem wszystkich przesłanek pozytywnych określonych w tym artykule. Podstawową przesłanką pozytywną dla pobierania świadczenia pielęgnacyjnego jest natomiast wynikająca z ustępu 1 tego artykułu przesłanka konieczności rezygnacji z zatrudnienia w celu prawowania opieki. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Literalne brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do uznania, że z założenia świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić pomoc ze strony Państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/07, opubl. OTK-A 2008/6/107). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem osobom, których brak aktywności zawodowej wynika bezpośrednio i wyłącznie z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20, pomimo, że u.ś.r. nie zawiera definicji pojęcia "sprawowanie opieki", to jednak z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu tego przepisu, musi ona mieć charakter stały i lub długoterminowy. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Jak słusznie bowiem zauważono w zaskarżonej decyzji, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wszak świadczenie pielęgnacyjne jest formą rekompensaty braku dochodu jedynie w takiej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, LEX nr 1773689).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela podgląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 833/11 (LEX nr 1154913), iż niezasadnym jest a priori przyjmowanie, że zatrudnienie osoby niepełnosprawnej powinno wykluczać dopuszczalność przyznania osobie sprawującej nad nią opiekę świadczenia pielęgnacyjnego. Aktywność zawodowa osoby niepełnosprawnej samoistnie nie przesądza o braku uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania nad tą osobą opieki, albowiem okoliczność taka nie została wymieniona przez ustawodawcę wśród przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Niemniej jednak, zdaniem Sądu, okoliczność podjęcia pracy przez osobę niepełnosprawną może rzutować na spełnienie określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki konieczności rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania nad tą osobą opieki. Poddanie przez organy tej przesłanki ponownej ocenie w kontekście ujawnionej okoliczności podjęcia pracy przez córkę skarżącej, uznać zatem należy za zasadne. Niewątpliwie bowiem aktywność zawodowa osoby niepełnosprawnej w pewnych sytuacjach - przy uwzględnieniu zakresu, trybu i charakteru świadczonej przez tę osobę pracy - może skutkować ograniczeniem zakresu opieki sprawowanej nad tą osobą na tyle, że sprawowaną opieka nie wyklucza już możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna. W szczególności o ustaniu przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczyć może podjęcie przez osobę wymagającą opieki pracy zarobowej w pełnym wymiarze czasu pracy (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, LEX nr 1215517). Taka sytuacja ma zaś miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz wyjaśnień samej skarżącej wynika, że podjętą w [...] w L. pracę K. F. wykonuje w pełnym wymiarze czasu pracy (pełnego etatu), czy czym z uwagi na niepełnosprawność córki skarżącej w stopniu znacznym, jej czas pracy – zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100) – wynosi 7 godzin na dobę (35 godzin tygodniowo). Z przedstawionego zaświadczenia [...] w L. z dnia [...] lutego 2023 r. (k. 37 akt adm. I inst.) wynika, że miejscem pracy K. F. jest siedziba tego Oddziału.

W świetle powyższych okoliczności za prawidłową uznać należy ocenę organów, iż w zaistniałym stanie faktycznym, w związku z wykonywaniem przez K. F. pracy na warunkach opisanych powyżej, aktualnie możliwe jest podjęcie pracy również przez skarżącą i wykonywanie jej obok sprawowanej opieki nad córką. Zasadności tej oceny nie podważa okoliczność powoływana przez skarżącą, iż czasami jej córka świadczy pracę w trybie zdalnym, pozostając pod opieką matki w miejscu swojego zamieszkania. Jak bowiem wynika z przywołanego wcześniej zaświadczenia, praca zdalna w [...] została wprowadzona w okresie pandemii wirusa SARS-CoV-2, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Praca w trybie zdalnym każdorazowo jest jednak wykonywana na polecenie pracodawcy i z oznaczonym czasie, i nie jest wpisana na stałe do grafika godzin pracy żadnego pracownika, zaś K. F. pracę w takim trybie świadczy "doraźnie i sporadycznie". Zatem wykonywanie przez K. F. pracy w trybie zdalnym nie jest związane z jej sytuacją zdrowotną, lecz wynikało z sytuacji wywołanej pandemią. Potwierdza to kolejne, przedstawione przez skarżącą zaświadczenie [...] w L., wydane w dniu [...] marca 2023 r. (k. 42 akt adm.), z którego wynika, że znaczna ilość dni, w których K. F. świadczyła prace w formie zdalnej, miała miejsce jedynie w latach 2020 i 2021, natomiast wraz z ustaniem pandemii ilość dni, w których córka skarżącej wykonywała pracę w takim systemie, znacząco spadła. W 2022 r. pracę zdalną córka skarżącej wykonywała bowiem już jedynie w okresie od [...] do [...] września (5 dni), natomiast w 2023 r., do dnia wydania ww. zaświadczenia, jedynie w okresie od 17 do [...] stycznia (4 dni). Uznać zatem należy, że obecnie wykonywanie przez K. F. pracy w trybie zdalnym, ma miejsce na tyle sporadycznie, że nie rzutuje na możliwość wykonywania przez skarżącą pracy w czasie, gdy w pracy przebywa jej córka. W tym kontekście należy podkreślić, że utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 kwietnia 2023 r., nie wywołuje skutku wstecz, a zatem ocena zasadności tej decyzji winna odnosić się do stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydania, a nie do sytuacji skarżącej i jej córki w latach poprzednich.

Analogicznie odnieść się należy do argumentu dotyczącego częstego przebywania przez podopieczną skarżącej na zwolnieniu lekarskim. Częsta absencja chorobowa K. F. – jak wynika z ww. zaświadczenia z dnia [...] marca 2023 r. - również bowiem przypadła na lata 2020-2021. Z kolei przebywanie przez K. F. na zwolnieniu lekarskim przez okres przeszło 2 miesięcy w 2022 r. (od 18 kwietnia do 1 lipca) – jak wynika z wyjaśnień skarżącej – związany był z odbytą przez jej córkę wówczas operacją, a zatem miało charakter wyjątkowy i nie może świadczyć o tym, że również obecnie częstotliwość absencji chorobowej K. F. jest znaczna. Ponadto, jak trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji, możliwość występowania sytuacji, w których K. F. zmuszona będzie przebywać na zwolnieniu lekarskim i pozostawać w miejscu zamieszkania pod opieka matki, nie może być uznana za przeszkodę dla podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, skoro osobom zatrudnionym przysługuje w takich sytuacjach urlop opiekuńczy celem zapewnienia opieki osobie będącej członkiem rodziny.

Zdaniem Sądu, możliwości podjęcia pracy nie pozbawia skarżącej również konieczność dowożenia jej córki do miejsca pracy oraz jej odbierania z miejsca pracy. Jako przeszkodę w podjęciu pracy nie można też zakwalifikować wykonywanych przez skarżącą w czasie, gdy jej córka przebywa w pracy, czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego. Nie sposób bowiem uznać, że czynności te są na tyle czasochłonne, iż całkowicie wykluczają możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze. Tego rodzaju czynności bardzo często wykonywane są przez osoby pracujące na rzecz innych członków rodziny.

Słuszności oceny organów nie podważa również twierdzenie skarżącej o konieczności pozostawania do dyspozycji córki w czasie, gdy przebywa ona w pracy, na wypadek pogorszenia jej stanu zdrowia. Należy bowiem zauważyć, że zatrudnienie osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym wiąże się z określonymi obowiązkami po stronie pracodawcy. Pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia takiemu pracownikowi warunków pracy chronionej, ewentualnie przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej (art. 4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Spełnienie tych wymogów ma na celu zapewnienie osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym jak największego bezpieczeństwa w miejscu pracy. Skoro zaś pracodawca K. F. zobowiązany jest zapewnić jej takie warunki pracy, to brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca zmuszona jest czuwać nad bezpieczeństwem córki w czasie, gdy przebywa ona w miejscu pracy. Ponadto należy zauważyć, że córka skarżącej wykonuje pracę w miejscu, w którym pracę wykonują również inne osoby. Uzasadnione jest więc w tym wypadku założenie, że w razie nagłej konieczności udzielenia jej pomocy w miejscu pracy, będzie mogła liczyć na pomoc pracodawcy i współpracowników.

W tej sytuacji nie sposób uznać, że skarżąca, w ramach sprawowanej nad córką opieki, jest nadal zmuszona pozostawać w ciągłej dyspozycji córki, rozumianej jako gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o pomoc rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych. Podjęcie zatrudnienia przez K. F. ograniczyło na tyle tak rozumianą opiekę wykonywaną przez skarżącą, że obecnie opieka ta nie pozbawia skarżącej możliwości podjęcia jakiejkolwiek formy zatrudnienia. Tym samym skarżąca przestała spełniać warunek pobierania świadczenia pielęgnacyjnego określony w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a w tej sytuacji zasadne było zastosowanie art. 32 ust. 1 tej ustawy poprzez uchylenie decyzji przyznającej skarżącej przedmiotowe świadczenie. Omawiane świadczenie nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny, całkowity brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki. Chodzi przy tym o brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, a więc w jakiejkolwiek formie i nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przedmiotowe świadczenie nie może być bowiem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyroki NSA: z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 136/22; z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 631/22; opubl. w CBOSA).

Końcowo podkreślić należy, że przepis art. 7 k.p.a., wyrażający zasadę prawdy obiektywnej, nakazuje uwzględnienie przy załatwianiu sprawy nie tylko słusznego interesu obywatela (skarżącej), ale także interesu społecznego. W interesie społecznym leży zaś to, by orzekając w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy miały na uwadze cel tego świadczenia, jakim jest z jednej strony, zapewnienie choćby częściowej rekompensaty osobom niemającym żadnych szans na podjęcie zatrudnienia z uwagi na przyjęcie na siebie obowiązku intensywnej, stałej i długotrwałej opieki nad bliskim niepełnosprawnym w stopniu znacznym, co wiąże się z ograniczeniem własnej swobody w wyborze zatrudnienia, a z drugiej, odmienne potraktowanie osób, które w takiej sytuacji z przyczyn obiektywnych się nie znajdują (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 159/21, opubl. w CBOSA). Do tej drugiej grupy, zdaniem organów orzekających w sprawie, należy w aktualnym stanie rzeczy skarżąca, zaś Sąd tę ocenę podziela.

Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., są pozbawione podstaw. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo bowiem zebrały i oceniły materiał dowodowy. Prawidłowo też, w ustalonym stanie faktycznym, zastosowały przepisy prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 i art. 32 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Jednocześnie Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego ustalane jest na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2437, dalej jako "rozporządzenie z 3 października 2016 r."). Stosownie zaś do § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). Stosownie zaś do § 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r., opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 (...), zaś zgodnie z § 21 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w innej sprawie" (do takich należy niniejsza sprawa) wynoszą 240 zł.

Należy jednak odnotować, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023r. (sygn. akt SK 53/22) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż: "§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r. w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r."), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Powyższy wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia, czyli 4 maja 2023 r. Jego konsekwencją jest przyznawanie - od tego dnia - radcom prawnym ustanowionym w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla tego samego rodzaju spraw dla radców prawnych ustanowionych z wyboru (we własnym zakresie), a więc na podstawie rozporządzenia z [...] października 2015 r. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia – stawka minimalna dla radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji "w innej sprawie" wynosi 480 zł. Kwota ta, powiększona – zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 3 października 2016 r. – o stawkę należnego podatku od towarów i usług (23%), wynosi 590,40 zł.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.