Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 805/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93 ust,. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi L. W. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] maja 2023 r. w przedmiocie stypendium rektora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Komisja Stypendialna [...] (obecnie [...]) odmówiła L. K. (zwanemu dalej skarżącym) przyznania stypendium Rektora w semestrze zimowym roku akademickiego 2022/2023 w związku z jego wnioskiem z dnia 7 października 2022 r.

Uzasadniając decyzję Komisja wyjaśniła, że weryfikacja historii przebiegu studiów skarżącego w systemie teleinformatyczny POL-on (Zintegrowany System Informacji o Nauce i Szkolnictwie) wykazała, iż okres studiowania strony skarżącej na studiach pierwszego stopnia przekroczył 12 semestrów.

Komisja wskazała, że skarżący realizował naukę na studiach pierwszego stopnia:

1) w roku akademickim 2012/2013, 2013/2014 oraz 2014/2015 na Uniwersytecie [...] na Wydziale Matematyki i Informatyki - 5 semestrów,

w roku akademickim 2014/2015 oraz 2015/2016 na [...] na Wydziale Informatyki — 4 semestry,

w roku akademickim 2020/2021, 2021/2022, 2022/2023 w [...]- kierunek prawo w biznesie — przez okres 5 semestrów.

Komisja ustaliła, iż nauka realizowana przez skarżącego od października 2022 r. w [...] była dla niego 13 semestrem studiowania mając na uwadze wszystkie wcześniejsze semestry realizowane na studiach pierwszego stopnia.

Komisja wyjaśniła również, że w myśl art. 93 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 742 zwana dalej - p.s.w.n.), semestr 4 realizowany przez skarżącego w roku akademickim 2014/2015 na Uniwersytecie [...] oraz semestr 4 realizowany w [...] zostały uwzględnione jako jeden semestr.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu odwołania strona zarzuciła organowi przewlekłość postępowania oraz wskazała, że nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji podkreślając, że uzasadnienie jest wadliwe - na co wskazują liczne wyroki sądów administracyjnych. W ocenie skarżącego przepisy kodeksowe wprost wskazują, iż nie chodzi o okres studiowania, ale o przyznanie pomocy, a to może nastąpić tylko na podstawie decyzji organu stypendialnego. Z tą interpretacją zgadzają się sądy administracyjne, wskazując na brak ustawowej definicji "przysługiwania świadczeń". Wobec braku takiej definicji, pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego ogólnym znaczeniem, bez szczególnej interpretacji na co wskazuje między innymi wyrok sądu administracyjnego (III SA/Łd 414/22, wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 października 2022 r.).

Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] maja 2023 r. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej.

W uzasadnieniu decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna podała, że obowiązujące przepisy obligują organ uczelniany do zweryfikowania, czy w dacie wydania decyzji dany student spełnia warunki otrzymania stypendium. Komisja Stypendialna oraz Odwoławcza Komisja Stypendialna zweryfikowały uprawnienia skarżącego o przyznanie stypendium Rektora, przez analizę danych zawartych w systemie POL-on, który poza danymi co do okresu i toku kształcenia studenta na uczelni, wskazuje również na okresy studiowania danej osoby na innych uczelniach.

Zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej zgromadzony materiał w przedmiotowej sprawie potwierdził, że semestr roku akademickiego 2022/2023 rozpoczynający się od październiku 2022 r. realizowany w [...] był 13 semestrem studiowania ogółem w tym 13 semestrem, na którym realizowane były studia pierwszego stopnia.

Uwzględniając przerwy w pobieraniu nauki, w których skarżący nie miał statusu studenta — na dzień złożenia wniosku o stypendium (7 października 2022 r.) oraz dzień wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa do stypendium Rektora (31 marca 2023 r.) okres odbywania nauki na studiach pierwszego stopnia — przekroczył 9 semestrów, a ogółem 12 semestrów.

Ponadto Odwoławcza Komisja Stypendialna powołała się na stanowisko Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Nauki (pismo z dnia 8 lutego 2019 r. DSW.WSS.6340.28.2019) zgodnie z którym okres, o którym mowa w ustawie (czyli okres 6-letni przysługiwania świadczeń — obecnie 12 semestrów) rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Do okresu 6 lat studiowania (obecnie 12 semestrów) należy zaliczyć łącznie wszystkie okresy dotychczasowego studiowania na wszelkich kierunkach i nawet na różnych uczelniach. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała również, iż nie jest możliwe uznaniowe dysponowanie środkami przeznaczonymi na dotacje na stypendia. Świadczenie dla studentów, w tym stypendia Rektora, przyznawane są na podstawie ściśle określonych kryteriów i zgodnie z konkretnymi zasadami, które uczelniane organy stypendialne zobowiązane są respektować. Kierując się zatem literalnym brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Komisja zaakcentowała, iż powołany przepis wskazuje okres, w jakim studentowi przysługiwało prawo do wnioskowanego świadczenia stypendialnego. Odwoławcza Komisja Stypendialna powołała się na interpretację przyjętą przez Ministra Nauki i Edukacji, będącego dysponentem i organem kontrolującym dotacje przeznaczone na świadczenia pomocy materialnej dla studentów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna przeanalizowała również zarzucaną przez skarżącego przewlekłość postępowania i ustaliła, że przyczyną takiej sytuacji była rozbieżność interpretacyjna przedmiotowego zagadnienia prezentowana przez sądy oraz Ministerstwo Edukacji i Nauki. Skutkiem powyższego Uczelnia wystąpiła do Ministerstwa Edukacji i Nauki o wydanie aktualnego stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Na ww. decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Komisji Stypendialnej, zarzucając przy tym naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązków wynikających z art. 6 Kpa działania na podstawie prawa, naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązków wynikających z art. 7 Kpa poprzez nieposzanowanie obowiązku stania na straży praworządności, niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz naruszenie art. 35 § 3 Kpa polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązków wyjaśnienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, a ponadto niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, poprzez nierzetelne rozpatrzeniu wniosku, a w szczególności poprzez niedokonanie w zaskarżonej decyzji ustaleń dotyczących okresów pobierania stypendium Rektora (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa), a ponadto nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 i art. 107 § 3 Kpa).

Skarżący zarzucił również naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 93 ust. 4 p.s.w.n. oraz § 22 Regulaminu Świadczeń dla studentów [...].

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: ,,p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2023 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania stypendium Rektora z tytułu wyróżniających wyników w nauce oraz osiągnięć naukowych.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.).

Zasadniczą istotą sporu, który legł u podstaw wniesionej skargi był zarzut skarżącego dotyczący ilości semestrów, które powinny być zaliczone na poczet jego ,,stażu" studenckiego, którego limit, zgodnie z przepisami ustawy, ogranicza prawo do korzystania ze świadczeń studenckich. Skarżący powoływał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, które wskazywało na to, że do limitu tego należy zaliczać jedynie te semestry, podczas których student pobierał świadczenia.

Zaznaczenia wymaga jednak, że orzecznictwo to ukształtowało się pod rządami obowiązującego poprzednio (do dnia 17 grudnia 2021 r.) brzmienia art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Zgodnie z nim świadczenia studenckie przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Przepis ten wykładać należało w ten sposób, że wyczerpanie limitu czasu, w którym przysługiwały świadczenia następowało dopiero po zakończeniu 6 roku pobierania świadczenia, a nie samego studiowania (por. wyroki WSA w G. z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 462/20 oraz z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 498/21, a także wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21 i powołane w nim orzecznictwo).

Obecnie jednak limit ten wyznacza ustawa p.s.w.n. w brzmieniu znowelizowanym z dniem 18 grudnia 2021 r. przez ustawę z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). Zgodnie z aktualnym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia (...) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Przepis art. 93 ust. 6 ustawy stanowi zaś, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Skoro zatem zgodnie z obecnym brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. określone w ilości semestrów ograniczenie czasowe uprawnienia studenta do pobierania świadczeń studenckich występuje - co zostało jasno i wprost wyartykułowane przez ustawodawcę - ,,bez względu na ich pobieranie przez studenta", to bezprzedmiotowe jest - jak zostało to uczynione w skardze - odwoływanie się do stanowiska sądów administracyjnych dotyczącego odmiennego stanu prawnego. Z brzmienia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jednoznacznie wynika, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów (z podziałem na limit semestrów obowiązujący na studiach I i II stopnia), w czasie którego studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (m.in. stypendium rektora), uniezależniając przyznanie tego prawa - jak było to rozumiane w uprzednio obowiązującym stanie prawnym - od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze. Z tego też powodu Sąd - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez skarżącego zarówno w odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji jak i skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Łd 414/22), że okres 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą od 18 grudnia 2021 r., należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Raz jeszcze podkreślić należy, że przywołana powyżej nowelizacja ustawy p.s.w.n. jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który prawo studenta do świadczeń przysługuje - do 12 semestrów, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o świadczenia, z których student może korzystać. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym - co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym - od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na I i II stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (por. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 31/23 oraz w Gdańsku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 98/23).

Skoro zatem skarżący - co nie było w sprawie kwestionowane - składając wniosek o przyznanie stypendium Rektora z tytułu wyróżniających wyników w nauce oraz osiągnięć naukowych w roku akademickim 2022/2023 posiadał już zaliczony 12-semestrowy ,,staż studiów" (jak wskazała Komisja z Ogólnopolskiego Zintegrowanego Systemy Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POLON wynikało, że skarżący realizował naukę na studiach pierwszego stopnia:

1) w roku akademickim 2012/2013, 2013/2014 oraz 2014/2015 na Uniwersytecie [...] na Wydziale Matematyki i Informatyki - 5 semestrów,

w roku akademickim 2014/2015 oraz 2015/2016 na [...] na Wydziale Informatyki — 4 semestry,

w roku akademickim 2020/2021, 2021/2022, 2022/2023 w [...]- kierunek prawo w biznesie — przez okres 5 semestrów.

to w świetle brzmienia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. brak było podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium.

Mając to na uwadze należało stwierdzić, że - wbrew zarzutom podniesionym w skardze - organy uczelni obu instancji orzekając o odmowie przyznania skarżącemu stypendium rektora nie naruszyły prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 4 p.s.w.n.

Argumentacja skarżącego stanowi w istocie jedynie polemikę ze stanowiskiem komisji obu instancji i nie może doprowadzić do skutecznego zarzucenia naruszenia art. 7, art. 77 § 1, czy art. 80 Kpa. Komisje w sposób wszechstronny zebrały oraz zbadały całokształt materiału dowodowego, czyniąc na jego podstawie wnioski zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Komisje rozważyły przy tym - wbrew zarzutom skargi - stanowisko prezentowane przez skarżącego i je prawidłowo uzasadniły w decyzjach nie naruszając art. 107 § 3 Kpa. Zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający, a jego wszechstronna ocena przez komisje obu instancji pozwala uznać, że zachowane zostały wymogi wynikające z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

A. Klotz L. Tyliński R. Owczarzak