Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 534/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono wyrok
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 16 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 179a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2022 roku sprawy ze skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 października 2021 roku, sygn. akt III SA/Łd 534/21 w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] numer [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 października 2021 roku, sygn. akt III SA/Łd 534/21, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], numer [...] i postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], numer [...], 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz P. L. kwotę 1274 (jeden tysiąc dwieście siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] r. i odmowie przyznania P.L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że 31 maja 2017 r. P.L. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników do następujących działek rolnych położonych w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]: A/A1 z uprawą JPO/TUZ o powierzchni 4,10 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 427/2, B/B 1 z uprawą JPO/TUZ o powierzchni 15,83 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 429, C/C 1 z uprawą JPO/TUZ o powierzchni 12,59 ha położona na działce ewidencyjnej nr 431, D/D2 z uprawą JPO/TUZ o powierzchni 12,75 ha położna na działce ewidencyjnej 442, oraz działek rolnych położonych w województwie [...], powiat [...], gmina [...] obręb [...]: E/E1 z uprawą JPO/TUZ o powierzchni 0,50 ha położona na działce ewidencyjnej 15/1, F/F1 z uprawą JPO/TUZ o powierzchni 0,42 ha położona na działce ewidencyjnej 41/1.

Decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał P.L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok.

27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo E.B. z 20 grudnia 2017 r., dotyczące wstrzymania płatności m. in. P.L. oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. W treści pisma E.B. wyjaśniła, że jej mąż Z.B. wydzierżawił nieruchomości objęte ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej bez jej zgody. W ocenie wnioskodawczyni umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi, gdyż Z.B. przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania płatności w pełnej wysokości.

Postanowieniem z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok.

[...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] r. oraz odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok.

20 listopada 2020 r. P.L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] r.

Przytaczając treść art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 k.p.a. organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej był brak prowadzenia przez P.L. działalności rolniczej na działkach deklarowanych do płatności.

Organ podkreślił, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp.

Zgromadzony w sprawie materiał dowody jednoznacznie wskazuje, że P.L. nie spełnia warunków przyznania płatności. Strona w 2017 r. nie prowadziła działalności rolniczej, nie posiadała gospodarstwa rolnego, nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na zgłoszonych do płatności działkach rolnych o powierzchni 46,19 ha, co wynika wprost z protokołu przesłuchania P.L. w charakterze świadka, przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. 11 września 2019 r., w sprawie [...]. P.L. zeznał, że w latach 2016 - 2017 prowadził gospodarstwo rolne z racji dzierżawy gruntów, które w całości dzierżawił od Z.B. na podstawie ustnej umowy dzierżawy. W tym czasie Z.B. był jego pracodawcą. Przedmiotem umowy dzierżawy były grunty rolne w postaci łąk położone w województwie [...] w powiecie [...], w miejscowości [...], oraz województwie [...], powiecie [...], gmina [...], miejscowość [...]. P.L. zeznał, że warunkiem dzierżawy była konieczność uprawy łąk oraz składanie wniosków o dotacje do ARiMR w O. Za dzierżawę miał płacić Z.B. 700 zł za hektar, co stanowiło kwotę około 32 tyś zł rocznie. Łącznie za dwa lata dzierżawy przekazał kwotę zbliżoną do 64 tyś. zł. Pieniądze przekazywał Z.B. osobiście zawsze po wypłacie dotacji. Odbyło się to bez pokwitowania. Nadto zeznał, że będąc na ww. działkach z pracownikami z pracy poznał gospodarza W.F., z którym zawarł umowę wykonania usługi polegającej na wykoszeniu łąk, rozliczenie za usługę następowało poprzez zebranie przez W.F. plonów - siana. Natomiast łąki położone w miejscowości [...] w woj. [...] o powierzchni 0,92 ha, P.L. uprawiał osobiście sprzętem pożyczonym od szwagra K.P. P.L. zeznał, że w miejscowości [...] był przed sezonem celem wytyczenia działek, które W.F. musiał ominąć przy wykaszaniu trawy, a następnie po wykoszeniu łąk. P.L. zeznał, że z W. F. miał kontakt telefoniczny i stąd wiedział czy łąki są wykoszone czy jeszcze nie. Wskazał również, że dwa razy w roku, w którym ubiegał się o dotacje był na tych działkach. P.L. nie przedstawił imiennych dowodów zakupu nawozów i środków ochrony roślin, dowodów opłaty podatku gruntowego, umowy dzierżawy, umowy zlecenia prac polowych, itp. Nie wykazał, na czym polegało zarządzanie nieruchomościami. Wskazał jedynie, że jego doradcą był P.S., poznany za pośrednictwem Z.B.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że P.L. zamieszkiwał w dużym oddaleniu od działek zgłoszonych do płatności, tj. w miejscowości [...] w odległości około 380 km od działek położonych w miejscowości [...]. P.L. nie posiadał gospodarstwa, w tym zaplecza technicznego (parku maszynowego), które umożliwiałoby mu użytkowanie ww. działek. P.L. nie był hodowcą zwierząt - nie posiadał zwierząt, które mógłby karmić pożytkami zebranymi z ww. działek. Nie prowadził działalności, której jednym z celów byłaby sprzedaż płodów, czyli działanie nakierowane na osiągnięcie zysku z posiadanej nieruchomości.

Jak wynika z zeznań strony środki, które pozyskał z ARiMR w ramach składanych wniosków o przyznanie płatności, przeznaczył na budowę domu. Zysk P.L. polegał na pobraniu płatności. P.L. własnoręcznym podpisem potwierdził treść złożonych zeznań.

Organ odwoławczy dodał, że łączna kwota płatności: OB, ONW, PRŚK za 2017 r. wynosiła 97 810,70 zł. Jedynym zaś kosztem, na jaki strona wskazała była opłata czynszu dzierżawnego w wysokości około 32 tys. zł rocznie i kwota 1 500 zł przeznaczona dla P.S. za wypełnienie wniosku do ARiMR (kwoty te w żaden sposób nie zostały udokumentowane).

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że P.L. w 2017 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie był rolnikiem, nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie był faktycznym użytkownikiem działek rolnych deklarowanych do płatności, a jedynie formalnie zgłaszał działki rolne do płatności.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że P.L. nie spełnił warunków przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec czego do działek rolnych deklarowanych we wniosku na rok 2017 nie można przyznać płatności.

Na ostateczną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę do sądu administracyjnego złożył P.L., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania przez organ pierwszej instancji w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z dnia [...] r., przyznającej skarżącemu płatność;

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji z dnia [...] r.;

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącemu płatność;

4. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby skarżący nie był uprawniony do przyznanej decyzją z dnia [...] r. płatności, a także, że nie podejmował działalności rolniczej na objętej wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r. nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia [...] r.; nadto poprzez nieuzasadnione danie wiary jednym twierdzeniom skarżącego, wynikających z przesłuchania go w charakterze świadka, a odmowy wiarygodności innym;

5. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ pierwszej instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ pierwszej instancji, czego organ pierwszej instancji zaniechał - a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez E.B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z dnia [...] r.;

6. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ pierwszej instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

7. naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r. w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach i wykonując część czynności agrotechnicznych osobiście;

8. naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia nr 1307/2013 z poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu Rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

9. naruszenie art. 19a Rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów, podczas gdy w przypadku stwierdzenia przez organ, że rolnikowi nie przysługuje płatność - z czym jednak skarżący się oczywiście nie zgadza - wniosek o przyznanie płatności powinien zostać oddalony;

10. naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanki posiadania użytków rolnych w myśl tej ustawy, z uwagi na błędne przyjęcie, iż nie wykonuje on na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy skarżący sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze, a także osobiste wykonywanie czynności agrotechnicznych;

11. naruszenie przepisu art. 336 ustawy Kodeks cywilny poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wypełnił przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie skarżącego przejawiało się w szeregu czynności faktycznym o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego, a także w osobistym uprawianiu dzierżawionej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 6 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 534/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P.L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. wskazując, iż okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a jedynie zawarcia nieważnej i zawartej wyłącznie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdując potwierdzenie w piśmie E.B. oraz w zeznaniach skarżącego złożonych 11 września 2019 roku w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P. Zatem w ocenie sądu organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącemu płatności.

Sąd dodał, iż błędne są jednocześnie zarzuty skargi wskazujące jakoby organ wznowił i prowadził postępowanie w związku z ujawnieniem nowych nieznanych w chwili wydawania decyzji dowodów, przy czym takim dowodem miałoby być pismo E.B., oraz zeznania skarżącego w charakterze świadka złożone w postępowaniu karnym. Jak to zostało wskazane powyżej nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, gdy wynikają z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ nie wiedział w chwili wydawania decyzji (por. wyrok NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 45/17, LEX nr 2323395). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie bowiem pismo E.B. 20 grudnia 2017 r. ujawniło istnienie nowej nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z.B. Pismo to należy oceniać w kategoriach pisma sygnalizującego/informującego organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Przepisy k.p.a. nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 tego aktu. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w związku z treścią wskazanego wcześniej pisma organ wznowił postępowanie, żeby zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przeprowadzić następnie postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Sąd podkreślił także, że z ustalonych prawidłowo w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności. Skarżący zamieszkiwał w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów. Podobnie jak inni pracownicy Z.B., wynajął część nieruchomości należących do jego pracodawcy. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika by strona decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. Nie wykazał ponoszenia jakichkolwiek nakładów z tego tytułu. Strona nie posiadała żadnych maszyn, ani doświadczenia związanego z pracą w gospodarstwie. Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, że decydował o terminie i sposobie koszenia łąk, nie posiadał zaplecza mechanicznego koniecznego do uprawy gruntów rolnych, nie ponosił kosztów związanych z obsługą maszyn i urządzeń. Strona nie przedstawiła dowodów, że płaciła podatek rolny. Dokumentacja dotycząca płatności była przygotowywana przez P.S. wskazanego przez Z.B. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący utrzymuje, że był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, jednak nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa bowiem siano z niego pozyskiwane stanowiło wynagrodzenie dla osoby faktycznie wykonującej prace w tym gospodarstwie. Jedynym dochodem strony była kwota dotacji. Także mechanizm pozyskiwania środków z Agencji opisany przez skarżącego w jego zeznaniach złożonych 11 września 2019 r. wskazuje, że celem działalności strony było pozyskanie środków finansowych z tytułu płatności rolnych nie zaś prowadzenie gospodarstwa rolnego. Skarżący wskazał, że pieniądze z dopłat trafiały na rachunek bankowy założony tylko na potrzeby otrzymywania dotacji w A. Banku w O. Wpływ środków na rachunek sprawdzał podjeżdżając wraz z innymi dzierżawcami do bankomatów. Po otrzymaniu dotacji skarżący dzwonił do szefa Z.B. informując, że ma dla niego pieniądze za dzierżawę, które przekazywał mu do rąk własnych na terenie zakładu pracy. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z.B. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z.B. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota po potraceniu wynagrodzenia za dzierżawę gruntów stanowiła premię za pracę na rzecz Z.B. i została wykorzystana na budowę domu przez skarżącego, a zatem sprzecznie z celami programu wsparcia dla rolnictwa.

W konsekwencji, z uwagi na powyższe ustalenia, sąd uznał, że organy należycie wykazały wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustaliły, że skarżący nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach, skarżący zaś nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.L., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a w związku z art. 156 § 1 pkt k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz 2 Ustawy o płatnościach w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, które były obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającej na rażącym naruszeniu przepisów o wznowieniu postępowania poprzez wznowienie postępowania na podstawie okoliczności znanych organowi administracji publicznej w dniu wydania decyzji ostatecznej;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 Ustawy o płatnościach w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji, podczas gdy postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną nie wskazywało przyczyn wznowienia postępowania, co uniemożliwiało skarżącemu ustalenie czego (jakich okoliczności) będzie dotyczyło postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w sytuacji, w której organ pierwszej instancji zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji i udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a uchybienia tego nie dostrzegł organ drugiej instancji;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 20 k.p.a. w związku z art. 56 K.c w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 Ustawy o płatnościach w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie nieuprawnionej kontroli ważności i skuteczności czynności cywilnoprawnej - umowy dzierżawy zawartej między skarżącym, a Z.B., co miało istotny wpływ na wynik spraw, bowiem doprowadziło sąd pierwszej instancji do konstatacji, że skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych z uwagi na rzekomą nieważność czy bezskuteczność umowy dzierżawy;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz 2, art. 3 ust. 3 Ustawy o płatnościach w związku z art. 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że:

a. na skarżącym w niniejszej sprawie - po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania - spoczywał ciężar udowodnienia wszelkich okoliczności w sprawie, a zaniechanie złożenia wniosków dowodowych przez skarżącego na etapie po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną może wywoływać negatywne dla skarżącego skutki prawne;

b. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną przyznającą płatność zakres obowiązków ciążących na rolniku ubiegającym się o przyznanie płatności jest szerszy aniżeli w toku postępowania zwykłego, bowiem w postępowaniu zwykłym wystarczające jest złożenie przez stronę stosownego oświadczenia o posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności,

c. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną oświadczenie strony nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie przesłanek przyznania płatności,

d. organy administracji publicznej nie miały obowiązku przeprowadzenia dowodów w związku z okolicznościami podnoszonymi przez Skarżącego w jego zeznaniach w charakterze świadka w postępowaniu karnym,

e. skarżący miał obowiązek wykazania, że uzyskiwał z prowadzonej działalności rolniczej dochód, podczas gdy przesłanka taka nie wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy o płatnościach w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na: zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyjęciu, że:

a. skarżący nie przedstawił dowodów na to, by decydował o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, podczas gdy wynikało to ze złożonych przez skarżącego zeznań w charakterze świadka w toku postępowania karnego, które organy obu instancji oraz sąd pierwsze instancji uznały za wiarygodne,

b. zaniechaniu wyjaśnienia przyczyn odmiennej oceny wiarygodności i przydatności dla postępowania tego samego dowodu co do różnych okoliczności faktycznych.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 oraz ust. 4 Ustawy o płatnościach w związku z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanką przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest wykazanie przez rolnika tytułu prawnego do działki rolnej, do której ubiega się o przyznanie płatności, jak również dowodów z dokumentów potwierdzających zlecanie prac agrotechnicznych czy zakupu nawozów i środków rolniczych;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 336 K.c. w związku z art. 341 zdanie pierwsze K.c. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy o płatnościach przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że:

a. dla wykazania tej przesłanki rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności,

b. "posiadanie" w rozumieniu cytowanych przepisów może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości.

Wskazując na powyższe uchybienia strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, strona skarżąca kasacyjnie szczegółowo rozwinęła podniesione zarzuty wskazując m.in., iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi błędnie ocenił, że organ I instancji powziął wiedzę na temat treści pisma E.P. (uprzednio B.) z 20 grudnia 2017 r. dopiero w dniu 27 lutego 2018 r. W ocenie skarżącego z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że pismo E.P. zostało opatrzone prezentatą biura podawczego Biura Powiatowego ARiMR w O. z 16 stycznia 2018 r. Fakt opatrzenia tego samego pisma prezentatą z 27 lutego 2018 r. i przyczyny tego stanu rzeczy pozostają irrelewantne dla sprawy. Urzędowe potwierdzenie odbioru pisma w dniu 16 stycznia 2018 r. tworzy domniemanie, że to w tym dniu organ pierwszej instancji powziął informację o "nowych okolicznościach faktycznych", na które następnie powołał się w postanowieniu o wznowieniu. Skarżący kasacyjnie dodał, iż pomimo otrzymania pisma E.P., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przez niemal miesiąc (od 16 stycznia 2018 r. do dnia wydania decyzji ostatecznej,

tj. [...] r.) nie podjął żadnych czynności zmierzających do weryfikacji okoliczności zawartych w piśmie E.P. Uczynił to dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania z [...] r. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie ani Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., ani Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., nie przedstawili żadnych dowodów na to, że pismo E.P. zostało doręczone w innym dniu aniżeli 16 stycznia 2018 r. i pominęli okoliczność opatrzenia tego pisma prezentatą z datą 16 stycznia 2018 r. w uzasadnieniach decyzji. Skutkami tych działań nie można obciążać skarżącego, który działał w zaufaniu do treści decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście usprawiedliwiona, a skarga uzasadniona

z przyczyn i w zakresie wskazanym poniżej.

Stosownie do art. 179a p.p.s.a "jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna".

Wskazany przepis umożliwia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonania autokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności postępowania. Podstawy skargi są oczywiście usprawiedliwione, w szczególności jeżeli sąd "od razu", "na pierwszy rzut oka" ocenia jako uzasadnione zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej.

Zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd I instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1291/16, LEX nr 2089651). Ze wskazanego przepisu nie można wyinterpretować, że istotą autokontroli jest uwzględnienie skargi kasacyjnej w kierunku postulowanym przez jej autora. Przeczy temu zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę". Oznacza on bowiem rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując autokontroli zaskarżonego wyroku, sąd uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jako oczywiście uzasadniona, zasadnym okazał się bowiem zarzut naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegający na niedostrzeżeniu przez sąd, że podstawą wznowienia postępowania były okoliczności znane organowi w dniu wydawania decyzji przyznającej płatności. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z 6 października 2021 r. błędnie przyjął bowiem, że organ o zaistnieniu nowych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu stronie płatności dowiedział się dopiero w dniu wskazanym przez organ w postanowieniu z [...] r. o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie przyznania skarżącemu płatności, tj. [...] r., podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że po raz pierwszy informacje dotyczące nieprawidłowości związanych z fikcyjnym zawarciem umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego należącego do Z.B. ze skarżącym będącym jego pracownikiem, dotarły do organu już 16 stycznia 2018 r., a więc przed wydaniem decyzji o przyznaniu stronie płatności na 2017 rok. W tej sytuacji w oparciu o te informacje organ nie mógł wznowić postępowania zakończonego ostateczną decyzją przyznającą stronie płatności bowiem były to informacje znane organowi przed wydaniem decyzji, które tylko nie zostały przez organ prawidłowo ocenione.

Decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna – z bardzo silnej ochrony mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. W rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń, przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2008/13, LEX nr 1772199 ).

Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a) k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie w postanowieniu o wznowieniu postępowania z [...] r. jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jednak bez przytoczenia treści przepisu i bez wskazania jakie konkretnie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, wyszły na jaw. Należy więc zauważyć, że z treści tego postanowienia strona nie miała możliwości ustalenia czego (jakich okoliczności) dotyczyć będzie postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym. Następnie zaś wydana została decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej przyznającej stronie skarżącej dopłaty. Takie działanie organu niewątpliwie stanowiło naruszenie art. 8 oraz art. 9 k.p.a.

Wskazać należy, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących warunków:

1/ ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;

2/ okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;

3/ okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;

4/ okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.

Nie powinno budzić wątpliwości, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który wydał decyzję.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2675/12, wyrok NSA z 23 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2484/01, dostępne w CBOSA). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (por. wyrok NSA z 13 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012r., sygn. akt II OSK 2154/10, dostępne w CBOSA).

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji jako nową, nieznaną Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w O., w dniu wydania decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazano okoliczność, że w roku 2017 P.L. nie posiadał (nie użytkował) działek nr 427/2, 429, 431, 442, 15/1, 41/1 zgłoszonych do płatności. Stwierdzono, że organ I instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej, tj. [...] r. nie miał wiedzy, że skarżący w 2017 r. nie użytkował rolniczo ww. działek ewidencyjnych, co nie uprawniało go do przyznania wnioskowanych płatności do tej powierzchni. Fakt ten, nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności, nie był znany organowi, bowiem ujawniony został po wydaniu przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzji z [...] r. Organ podniósł, że uzyskał wiedzę w tym zakresie dopiero 27 lutego 2018 r., tj. w dacie wpływu dokumentów przesłanych przez E.B. do biura, zaś decyzja kończąca postępowanie została wydana [...] r. Organ odwoławczy wskazał również, że w toku postępowania wznowieniowego pozyskano z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania w dniu 11 września 2019 r. P.L. w charakterze świadka w postępowaniu sygn. [...]., z którego zeznań wynikały okoliczności, które bez wątpliwości uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania.

Wskazać przy tym należy, że rolą organu jest wykazanie, że dokumenty przesłane przez E.B. nie były dostępne organowi na dzień wydania decyzji przyznającej płatności, bowiem tylko w tym przypadku objęte nimi dane dotyczące użytkowania działek są okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej. Od wyniku ustaleń w tym zakresie zależy bowiem dopuszczalność wznowienia postępowania, warunkowana, gdy chodzi o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wiedzą organu o okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, jednakże mu nieznanych.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR błędnie przyjęły datę, od kiedy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. dysponował dokumentem przesłanym przez E.B., a tym samym powziął wiedzę, która stanowiła podstawę do wznowienia w lutym 2019 r. postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia własnej decyzji z 2018 r. i odmowy przyznania płatności.

W badanej sprawie organ w ramach dokonywanych ustaleń faktycznych w sposób całkowicie bezrefleksyjny przyjął, że pismo E.B. z 20 grudnia 2017 r., w którym jako współwłaścicielka działek zgłoszonych do płatności, wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności wskazując, iż umowy dzierżawy obejmujące te grunty zostały zawarte bez jej zgody i podnosząc jednocześnie okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków, wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w O. dopiero 27 lutego 2018 r., a zatem po wydaniu przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzji z [...] r. W ocenie sądu przyjęcie daty 27 lutego 2018 r. na potwierdzenie jednego z najistotniejszych do wznowienia faktów, tj. ujawnienia po raz pierwszy nowych okoliczności świadczących o nienależnym pobraniu przez P.L. płatności za rok 2017, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, pismo E.B. wpłynęło 3 stycznia 2018 r. do Kancelarii [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. Zawiadomieniem z 8 stycznia 2018r. pismo to zgodnie z właściwością przekazano do Kierownika [...] Biura Powiatowego ARiMR oraz Kierownika [...] Biura Powiatowego ARiMR.

Z widniejących na przedmiotowym dokumencie prezentat urzędu wynika, że pismo E.B. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w O. już 16 stycznia 2018 r. Tym samym, wbrew stanowisku organów, w dniu wydania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. decyzji, organ ten dysponował wskazanym dokumentem. Tym samym nie można uznać za nowe, a zatem nieznane organowi, dowodów, którymi organ dysponował, lecz z którymi się nie zapoznał albo które niewłaściwie ocenił (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1831/00, LEX nr 51329). Na kopii pisma/wniosku E.B. z 20 grudnia 2017 r., skierowanego do ARiMR [...] Oddział Regionalny w S. znajduje się również potwierdzenie wpływu tego dokumentu do BP ARiMR w O. w dniu 27 lutego 2018 r., jednak skoro jest tam także prezentata z datą wpływu: 16 stycznia 2018 r., to należy przyjąć, iż już od tej wcześniejszej daty BP ARiMR w O. posiadało wiedzę o treści przedmiotowego pisma E.B.

Warto w tym miejscu wskazać na wyrok WSA w Kielcach z 20 lutego 2020r., sygn. akt I SA/Ke 472/19 (LEX nr 2796124), w którym zajęto stanowisko, że co do zasady, nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Jednakże inaczej traktować należy nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy określonej okoliczności znanej organowi z urzędu, wynikającej z materiałów (dowodów), którymi organ dysponuje. Taka bowiem sytuacja nie stanowi już podstawy do wznowienia postępowania – nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, wynikających z materiałów będących w jego dyspozycji, to należy przyjąć, że okoliczności z nich wynikające są organowi znane.

W konsekwencji uznać należało, że organy administracji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie dokonały analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnie oceniły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Doprowadziło to do naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy za nieprawidłowe uznać należy także wydanie przez organ administracji [...]r. postanowienia o wznowieniu postępowania. Okoliczność mająca stanowić podstawę wznowienia postępowania wynikała bowiem z materiału, którym organ administracji dysponował w dacie wydania decyzji z [...] r.

Mając na uwadze powyższe sąd, stosownie do art. 179a p.p.s.a., uchylił wyrok z 6 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 534/21 (pkt 1 sentencji wyroku) i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i Modernizacji Rolnictwa z [...] roku oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] roku oraz postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] roku o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie przyznania skarżącemu płatności (pkt 2 sentencji wyroku).

O kosztach orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając koszty postępowania sądowego związane z uchyleniem w trybie autokontroli wyroku WSA w Łodzi z 6 października 2021 r. wskutek wniesienia skargi kasacyjnej, a także koszty postępowania sądowego poniesione przez stronę skarżącą w związku z uchyleniem kontrolowanej decyzji w wyniku rozpatrzenia skargi.

is