Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 252/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 187a
journal: Dz.U. 2023 poz 1426
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 10 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 roku sprawy ze skargi T. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 19 lutego 2024 roku nr 010070/680/9288045/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia dobry start oddala skargę. lp


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 lutego 2024 r., znak 010070/680/9288045/2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: 2023 r. poz. 1426); rozporządzenia Rady Ministrów z 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2021 r. poz. 1092) – dalej: rozporządzenie z 2021 r.; Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2023 r., znak 010070/680/9288045/2023 o odmowie przyznania T. H. świadczenia dobry start na dziecko K. H..

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący występował w dniu 27 lipca 2024 r., w dniu 8 sierpnia 2023 r. oraz w dniu 20 września 2023 r. Wydane w sprawie decyzje podjęte zostały wskutek rozpatrzenia wniosku strony z dnia 20 września 2023 r. Wcześniejsze wnioski strony, jak wynika z argumentacji organu zostały pozostawione bez rozpatrzenia, co nie jest kwestionowane przez skarżącego.

Istotne dla sprawy pozostają również te ustalenia faktyczne, z których wynika, iż Sąd Okręgowy w Łodzi Wydział XII Cywilny Rodzinny wyrokiem z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt XII C 663/10 orzekając o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy T. H. a D. H. nazwisko rodowe A., pozostawił wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem K. H. obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki (pkt 2 w/w wyroku). Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III Nsm 254/23 Sąd Rejonowy w Pabianicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustalił, iż miejscem zamieszkania małoletniego K. H. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jego ojca T. H., zmieniając tym samym pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 października 2010 r. w sprawie XII C 663/10. Powyższe postanowienie uprawomocniło się w dniu 13 sierpnia 2023 r.

Z akt sprawy wynika nadto, iż z wnioskiem z dnia 4 lipca 2023 r. o przyznanie świadczenia dobry start na rok szkolny 2023/2024 na dziecko K. H. wystąpiła również D. A. (matka dziecka). Wnioskowane świadczenie zostało przyznane w/w i wypłacone, zgodnie z informacją z dnia 1 sierpnia 2023 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 20 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił T. H. przyznania świadczenia dobry start na rok szkolny 2023/2024 na dziecko K. H., co argumentował faktem jego realizacji na wcześniejszy wniosek złożony przez osobę uprawnioną – matkę dziecka.

Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia skarżący zarzucał błędną, zbyt pobieżną i nie uwzględniającą dobra dziecka ocenę stanu faktycznego sprawy. Podkreślał, iż począwszy od września 2022 r. faktycznym miejscem zamieszkania małoletniego K. H. pozostaje miejsce zamieszkania skarżącego, co potwierdza przedłożone do akt prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20 czerwca 2023 r. Wskazywał, iż pomimo powyższego matka dziecka pobierała w sposób nienależny wszystkie świadczenia należne dziecku, w tym przedmiotowe świadczenie dobry start, oświadczając, iż sprawuje faktyczną opiekę nad K. H., co pozostawało niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i stanowiło świadome wprowadzenie organów w błąd. Zaznaczył również, iż pomimo złożenia wniosków o przyznanie przedmiotowego świadczenia przez oboje z rodziców, organ nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Tym bardziej, że w przypadku sprawowania opieki naprzemiennej świadczenie wypłaca się w wysokości połowy kwoty świadczenia, każdemu z rodziców. Z uwagi na powyższe strona wnosiła o ponowne rozpatrzenie wniosków, z uwzględnieniem faktycznego miejsca pobytu dziecka, jak również podjęcie odpowiednich kroków w sprawie pobranie przez D. A. nienależnych świadczeń opiekuńczych, w tym także złożenie stosownego zawiadomienia do prokuratury.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 19 lutego 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przywołując brzmienie § 28 ust. 1 rozporządzenia z 2021 r. organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Zaznaczył, iż z uwagi na fakt złożenia, w lipcu 2023 r. wniosków o przyznanie przedmiotowego świadczenia przez obojga rodziców małoletniego K. H., ustalił w oparciu o przedłożone do akt sprawy przez matkę dziecka prawomocne, pozostające w obrocie prawnym na dzień złożenia wniosku D. A. (4 lipca 2023 r.) orzeczenie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 października 2010 r. o sygn. akt XII C 663/10, iż miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania matki. Natomiast wniosek T. H. z dnia 27 lipca 2023 r. został złożony bez dokumentu potwierdzającego fakt sprawowania opieki nad dzieckiem przez skarżącego. Przedkładane bowiem przez stronę postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III Nsm 254/23 orzekające o zmianie miejsca zamieszkania małoletniego K. H., na dzień ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia na rzecz matki dziecka, było nieprawomocne. Stąd też wcześniejsze przyznanie przedmiotowego świadczenia matce dziecka uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącego.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. H. zarzucał brak analizy sytuacji § 28 ust. 1 rozporządzenia z 2021 r. i przyznanie oraz wypłacenie matce K. H. świadczenia dobry start na rok szkolny 2023/2024 kierując się w tym zakresie jedynie treścią wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt XII C663/10 z pominięciem aktualnego stanu faktycznego, co do rzeczywistego miejsca zamieszkania dziecka przy ojcu, o czym organy były wielokrotnie informowane pisemnie, a tym samym prowadzenie postępowania bez uwzględnienia dobra dziecka. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne wnikliwe przeprowadzenie czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego, co do osoby sprawującej faktyczną opiekę nad dzieckiem, a w konsekwencji o wypłatę przedmiotowego świadczenia.

Uzasadniając wniesioną skargę strona ponowiła argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co do faktu sprawowania przez skarżącego faktycznej opieki nad małoletnim synem począwszy od września 2022 r., jak również pobierania w sposób nieuprawniony przysługujących dziecku świadczeń przez jego matkę, która celowo wprowadzała w błąd procedujące w sprawie organy, nie informując właściwych organów, pomimo obowiązku wynikającego z § 25 rozporządzenia z 2021 r., o zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na uprawnienie do pobieranych świadczeń na syna, w tym przedmiotowego świadczenia dobry start. Zdaniem skarżącego przyznanie matce dziecka przedmiotowego świadczenia, a w konsekwencji negatywne rozpatrzenie żądania strony świadczy o pobieżnej i błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy, pomimo posiadanej przez organy wiedzy, co do faktycznego miejsca zamieszkania dziecka oraz faktu sprawowania opieki nad dzieckiem przez skarżącego. O powyższym strona wielokrotnie informowała organy pisemnie, przedkładając między innymi kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 20 czerwca 2023 r. , III Nsm 254/23, które z uwagi na celowe działanie D. A., to jest wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie jego pisemnego uzasadnienia, uprawomocniło się dopiero w dniu 13 sierpnia 2023 r. Co więcej, z uwagi na okres urlopowy odpis prawomocnego orzeczenia skarżący otrzymał dopiero w dniu 25 września 2023 r. Pomimo posiadanej wiedzy w powyższym zakresie organy nie wypełniły ciążących na nich obowiązków, wynikających miedzy innymi z § 28 ust. 2-3 rozporządzenia z 2021 r., gdyż nie podjęły jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego odnośnie miejsca zamieszkania dziecka oraz osoby sprawującej nad nim opiekę, kierując się przy wydawaniu rozstrzygnięcia jedynie treścią prawomocnego wyroku z 12 października 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosił o jej oddalenie.

W dniu 10 lipca 2024 r. obecny na rozprawie T. H. popierał wniesioną skargę oraz przedstawioną w niej argumentację. Oświadczył, że świadczenie wychowawcze na K. H. zostało mu przyznane od września 2023 r., to jest od miesiąca następującego po miesiącu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 20 czerwca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują̨ wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postepowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć́ istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi T. H. uczynił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 lutego 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia dobry start na dziecko K. H., na rok szkolny 2023/2024.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 177) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2021 r. poz. 1092) – dalej: rozporządzenie z 2021 r.

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia świadczenie dobry start przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko. Świadczenie dobry start przysługuje w związku z rozpoczęciem roku szkolnego do ukończenia: 1) przez dziecko lub osobę uczącą się 20. roku życia; 2) przez dziecko lub osobę uczącą się 24. roku życia - w przypadku dzieci lub osób uczących się legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności (§ 4 ust. 2 rozporządzenia z 2021 r.). Świadczenie dobry start przysługuje osobom, o których mowa w § 4 ust. 1, w wysokości 300 zł. W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia (§ 5 ust. 1 -2 rozporządzenia z 2021 r.).

Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia dobry start jest postępowaniem wnioskowym, wszczynanym na wniosek uprawnionych podmiotów (§ 10 ust. 1 rozporządzenia z 2021 r.), prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (§ 8, § 10 ust. 2 rozporządzenia). Formę wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia, jak i jego treść ustawodawca określił odpowiednio w § 13, § 14 i § 10 ust. 3 rozporządzenia z 2021 r. Ustalając prawo do świadczenia dobry start, uwzględnia się informacje i dokumenty, o których mowa w § 10 ust. 3, oraz informacje uzyskane lub zweryfikowane z rejestrów publicznych, o których mowa w § 23 (§ 11 rozporządzenia 2021 r.). Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia przyznanie świadczenia dobry start nie wymaga wydania decyzji. Natomiast w sprawach odmowy przyznania świadczenia dobry start, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia dobry start oraz nienależnie pobranego świadczenia dobry start Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, co wprost wynika z ust. 4 powołanego wyżej przepisu. Jak wynika z § 30 rozporządzenia w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem stasuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści § 28 ust. 1-3 rozporządzenia z 2021 r. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie dobry start wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. 1818) - centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 i 2369 oraz z 2021 r. poz. 794 i 803), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

W rozpoznawanej sprawie, co już wcześniej wskazano kwestią sporną pozostaje zasadność negatywnego rozpatrzenia żądania skarżącego, zawartego we wniosku z dnia 20 września 2023 r. o przyznanie świadczenia dobry start na dziecko K. H., na rok szkolny 2023/2024. Przy czym, co wymaga wyraźnego podkreślenia kwestionowana skargą decyzja odmowna wydana została z uwagi na wcześniejsze ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia na rzecz matki dziecka – D. A., na jej wniosek złożony w dniu 4 lipca 2023 r.

Wskazać należy również, że zgodnie z pkt 2 załączonego do akt sprawy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi Wydział XII Cywilny Rodzinny z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt XII C 663/10 orzekającego o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy T. H. a D. H. nazwisko rodowe A., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem K. H. sąd cywilny pozostawił obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki. Z powyższego wynika zatem, iż co do zasady, zarówno skarżący, jak i matka małoletniego D. A. spełniają przesłankę podmiotową, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Podkreślenia również wymaga, iż analiza powołanego orzeczenia z dnia 12 października 2010 r., w szczególności pkt 4 wyroku, w którym sąd orzekł o sposobie kontaktów skarżącego z małoletnim synem prowadzi do wniosku, iż nie orzeczono o opiece naprzemiennej rodziców nad dzieckiem. Pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest bowiem okolicznością możliwą do ustalania przez strony lub organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Powinna ona wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia. Tym samym w sprawie nie znajduje zastosowania § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2021 r.

Istotnym dla sprawy pozostaje także ta okoliczność, iż przywołane wyżej orzeczenie sądu z dnia 12 października 2010 r., w zakresie jego pkt 2, zmienione zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w Pabianicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III Nsm 254/23 w części dotyczącej miejsca zamieszkania małoletniego K. H., które zostało ustalone przez sąd jako każdorazowe miejsce zamieszkania ojca dziecka. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 13 sierpnia 2023 r. Powyższe zastrzeżenie jest o tyle istotne, iż w dacie wystąpienia przez D. A. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia dobry start na dziecko K. H. na rok szkolny 2023/20024 (4 lipca 2023 r.) w obrocie prawnym pozostawał powołany wyżej prawomocny wyrok z dnia 12 października 2010 r., ustalający miejsce zamieszkania dziecka przy matce. Tym samym wydane w dniu 20 czerwca 2023 r. postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach, jako nieprawomocne, nie wywoływało zarówno w dacie złożenia wniosku przez matkę dziecka, jak i w dacie udostępnienia D. A. informacji o przyznaniu przedmiotowego świadczenia (1 sierpnia 2023 r.) określonych w nim skutków prawnych. Istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka, przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia na to dziecko. Dopóki nie zostanie zmienione orzeczenie w kwestii władzy rodzicielskiej, brak podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Wspólne zamieszkiwanie dziecka z jednym z rodziców rozwiedzionych lub żyjących w rozłączeniu, musi być stanem zgodnym z orzeczeniem sądu, który jest wyłącznie władny do rozstrzygnięcia sporów pomiędzy rodzicami na tle władzy rodzicielskiej (por. wyrok WSA w Warszawie z 1 lipca 2020 r., I SA/Wa 1176/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też podnoszona przez skarżącego wiedza organów procedujących w sprawie, co do treści podjętego w dniu 20 czerwca 2023 r. postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach, wskazującego jak podkreśla strona, na faktyczne miejsce zamieszkania małoletniego K. H. przy ojcu, pozostaje bez wpływu na prawidłowość kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia. Skoro bowiem wnioskowane przez skarżącego świadczenie zostało już przyznane innej osobie uprawnionej, to jest matce dziecka, na jej wniosek złożony wcześniej niż wniosek skarżącego (20 września 2023 r.), udokumentowany pozostającym w obrocie prawnym prawomocnym, a zatem wiążącym organy wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 października 2010 r., to brak było podstaw do późniejszego, ponownego przyznania tego świadczenia ojcu dziecka.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu podnoszony przez skarżącego zarzut natury procesowej, polegający na wydaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktyczny sprawy, opartego jedynie o treść wyroku z dnia 12 października 2010 r. (przed dokonaną zmianą pkt 2 wyroku), bez uwzględnienia przesłanki "dobra dziecka", jak i przesyłanych do organu pisemnych informacji, co do faktycznego miejsca zamieszkania małoletniego K. H., nie znajduje uzasadnienia.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło także do naruszenia § 28 ust. 1-3 rozporządzenia z 2021 r. W tym zakresie wskazać po raz kolejny należy, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie wydane zostało w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego złożonego w dniu 20 września 2023 r. czego skarżący nie kwestionuje. Z akt sprawy wynika również, iż o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia na ten sam okres skarżący występował już wcześniej, składając odpowiednio wnioski z dnia 27 lipca 2023 r. oraz z dnia 8 sierpnia 2023 r. Jak wynika z argumentacji organu, wskazane wyżej dwa wcześniejsze wnioski zostały pozostawione bez rozpatrzenia, czego strona również nie kwestionuje. Dalej wskazać należy, iż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wbrew stanowisku skarżącego, procedujące w sprawie organy uwzględniły okoliczność wystąpienia w lipcu 2023 r. z wnioskami o przyznanie przedmiotowego świadczenia przez oboje rodziców małoletniego K. H.. Stosownie do wymogów określonych w powołanym wyżej § 28 ust. 1-3 rozporządzenia, dokonały niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, opierając je na dokumentacji załączonej do złożonych wniosków. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż przewidziana w § 28 ust. 3 rozporządzenia możliwość skorzystania ze środka dowodowego jakim jest wywiad środowiskowy, stanowi uprawnienie organu procedującego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia dobry start. Powyższe wynika wprost z treści powołanego przepisu, w którym ustawodawca użył sformułowania "może". Tym samym w ocenie Sądu w sytuacji, gdy z przedłożonej wraz z wnioskiem dokumentacji, w szczególności z prawomocnych orzeczeń sądu rodzinnego, wynika w sposób bezsporny, który z rodziców sprawuje opiekę nad małoletnim dzieckiem, organy administracji nie są obowiązane do przeprowadzenia na tę okoliczność wywiadu środowiskowego. W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano, bezspornym pozostaje, iż wnosząc o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący wraz z wnioskiem datowanym na dzień 27 lipca 2023 r. (pozostawionym w rezultacie bez rozpatrzenia) nie przedłożył wiążącego prawnie dokumentu, który potwierdzałby zarówno fakt miejsca zamieszkania małoletniego K. H. z ojcem, jak i fakt sprawowania przez skarżącego faktycznej opieki nad synem. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, iż powoływane przez stronę postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 20 czerwca 2023 r. uprawomocniło się w dniu 13 sierpnia 2023 r., a odpis tego postanowienia opatrzonego klauzulą prawomocności wpłynął do organu, jak wynika z akt administracyjnych sprawy najwcześniej w dniu 7 września 2023 r. Tym samym, w świetle stawianych zarzutów rozpoznawanej skargi stwierdzić należy, iż nie sposób zarzucać organom administracji, że realizując nałożone przez ustawodawcę obowiązki, określone przepisami powołanego rozporządzenia z 2021 r., w tym także co do wiążących organy terminów rozpatrywania wniosków (§ 27 ust. 1 rozporządzenia) ustaliły prawo do przedmiotowego świadczenia, na wniosek uprawnionego podmiotu, to jest matki dziecka, która, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w oparciu o przedłożoną wraz z wnioskiem dokumentację wykazała, iż na dzień rozpatrywania jej żądania spełnia określone prawem przesłanki.

Wskazać w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który to pogląd Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, zgodnie z którym organ orzekający o przyznawaniu świadczenia dobry start, nie pełni roli sądu rodzinnego ani nie rozstrzyga konfliktu między rodzicami na tle sprawowania przez każdego z nich opieki nad dziećmi. Zobowiązany jest natomiast wziąć pod uwagę, przy rozstrzyganiu danej sprawy wszelkich wydanych orzeczeń sądów powszechnych, które jak już wcześniej wskazano mają moc wiążącą. Rozstrzygając w sprawie ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia organ administracji publicznej kieruje się spełnieniem przez uprawniony podmiot wnioskujący określonych prawem przesłanek. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi - jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są natomiast sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 10 marca 2020 r., II SA/BK 87/20; wyrok WSA w Olsztynie z 8 kwietnia 2021 r., II SA/Ol 4/21; wyrok WSA w Rzeszowie z 15 czerwca 2022 r., II SA/Rz 246/22; wyrok WSA w Kielcach z 18 października 2023 r., II SA/Ke 469/23 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, iż jak słusznie podkreśla skarżący wnioskowane przez niego świadczenie co do zasady przeznaczone ma być na realizację potrzeb dziecka, związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Dopuszczalnym jest zatem stwierdzenie, iż rzeczywistym beneficjentem przedmiotowego świadczenia jest małoletnie dziecko, którego dobrem winien kierować się każdy z jego rodziców, a co winno przejawiać się miedzy innymi wydatkowaniem środków z tytułu świadczenia dobry start zgodnie z jego przeznaczeniem, niezależnie od tego, któremu z rodziców zostało ono przyznane.

Odnosząc się natomiast do wywodzonego w skardze zarzutu naruszenia § 25 rozporządzenia z 2021 r., którego to naruszenia skarżący upatruje w braku wywiązania się przez D. A. obowiązku poinformowania organu pomocowego o zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na prawo do świadczenia dobry start, a w konsekwencji pobrania nienależnego jej świadczenia wskazać należy, iż pozostaje on bez wpływu na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznawanej skargi pozostaje bowiem rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu ubezpieczeń społecznych o odmowie przyznania skarżącemu, na jego wniosek z dnia 20 września 2023 r., świadczenia dobry start na małoletniego K. H. z uwagi na wcześniejszą realizacje prawa do tego świadczenia przez inna uprawnioną osobę (matkę dziecka). Podnoszone powyżej kwestie pozostają poza zakresem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie.

Sąd korzystając z przysługujących mu uprawnień wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. stwierdza ponadto, iż uzasadnienia wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie odpowiadają w pełni wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., który to przepis stanowi realizację wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Zgodnie z zasadą przekonywania uzasadnienie decyzji powinno stanowić uzewnętrznienie motywów kierujących organem przy podejmowaniu decyzji, powinno być pokazaniem rozumowania organu, a nie tylko wykazem zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma bowiem nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności podjętego rozstrzygnięcia, ale umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania organu. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2023 r. daje podstawę do przyjęcia, że są one obarczone pewnymi brakami, które nie pozwalają na pełne zrozumienie przez skarżącego stanowiska zaprezentowanego przez organy, jak i zasadniczej przesłanki negatywnego rozpatrzenia zgłoszonego przez stronę żądania, którym było wcześniejsze ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia na rzecz innego uprawnionego podmiotu. Wynika to wprost z treści wniesionej skargi, jak i z prezentowanej przez skarżącego argumentacji. Niemniej jednak stwierdzone w powyższym zakresie naruszenie nie mogło mieć jakiego kolwiek wpływ na wynik sprawy, gdyż procedujące w sprawie organy zasadnie uznały, iż wcześniejsze przyznanie świadczenia dobry start na dziecko K. H. na rok szkolny 2023/2024 matce dziecka, uniemożliwia ponowne przyznanie przedmiotowego świadczenia, wskutek rozpatrzenia późniejszego wniosku złożonego przez skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

P.K.