Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2164/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 28 ust. 2a, art. 28 ust. 3b, art. 29, art. 83, art. 83 ust. 2, art. 83 ust. 6 i 7,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie NSA Jan Bała (spr.) Małgorzata Rysz Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 209/10 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej skargę na decyzję organu odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez skarżącego i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G..


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 209/10, oddalił skargę J. S. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek.

Referując stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji wskazał, że [...] lipca 2008 r. skarżący złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat ZUS G. – Ś. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które na dzień [...] listopada 2009 r. wynosiły łącznie [...] zł obejmując okres od marca 1999 r. do lutego 2004 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. S. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz umorzył postępowanie co do wniosku odnoszącego się do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu podał, że na płatniku spoczywa obowiązek terminowego regulowania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności, albowiem wobec prowadzenia skutecznej egzekucji administracyjnej nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności składek o jakim mowa w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, dalej: u.s.u.s.). Nie zachodzą też przesłanki umorzenia zaległości o jakich mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Skarżący pomimo przewlekłej choroby oraz konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny nie jest pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należnych składek, gdyż uzyskuje stałe świadczenie emerytalne, którego część pokrywa istniejące zaległości, a przy tym zagwarantowana przez ustawodawcę kwota wolna od potrąceń umożliwia mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Prezes ZUS zauważył, że w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie będących płatnikami składek, nie znajduje zastosowania art. 28 i 29 u.s.u.s., jak również w tym zakresie nie stosuje się przepisów rozporządzenia. Brak jest więc możliwości umorzenia zaległych składek w tej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a."

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że podziela stanowisko organu co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i braku prawnej możliwości umorzenia należności. Sytuacja skarżącego – zobowiązanego do zapłaty zaległych składek nie jest łatwa, jednakże skarżący uzyskuje świadczenie emerytalne, które może stanowić źródło zaspokojenia powstałych zaległości. Dodatkowo dysponuje nieruchomością, która może zostać zbyta, a uzyskane ze sprzedaży środki mogą zostać przeznaczone na pokrycie choćby części należności ZUS. Ponadto jak ustalił organ zobowiązanemu przysługuje wierzytelność z tytułu sprzedaży nieruchomości, której wysokość przekracza łączną kwotę zaległości. Tym samym nadal istnieją potencjalne możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia.

Zdaniem Sadu I instancji organ prawidłowo ocenił, że w świetle brzmienia art. 28 u.s.u.s. nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Unormowanie zawarte w art. 28 u.s.u.s. daje organowi administracyjnemu prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania takiego rozstrzygnięcia.

Organ administracyjny zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie organ, w ramach przysługującego mu uprawnienia doszedł do przekonania, że jakkolwiek sytuacja materialno bytowa skarżącego jest trudna, to jednak nie uniemożliwia ona spłaty zobowiązań, a tym samym nie zaistniały przesłanki do umorzenia o jakich mowa w § 3 rozporządzenia.

Zdaniem Sądu ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania.

Sąd podzielił również stanowisko co do umorzenia postępowania w części odnoszącej się do wniosku strony o umorzenie zaległych składek finansowanych przez ubezpieczonych. W odniesieniu do tej części składek z ubezpieczenia społecznego, które finansowane są przez samych ubezpieczonych nie będących płatnikami, nie istnieją prawne możliwości ich umorzenia. Stosownie do art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 u.s.u.s.

W konsekwencji wyłączone jest również stosowanie do tej części zaległych składek przepisów § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

Sytuacja finansowa skarżącego została w rozpoznawanej sprawie oceniona należycie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a z uwagi na brak przesłanek z art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia organ nie mógł umorzyć zaległości.

J. S. złożył skargę kasacyjna na powyższy wyrok, zaskarżając do w części dotyczącej kwoty [...] zł. W skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Kasator zarzucił naruszenie:

– art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważenia przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne należnych od skarżącego określonych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, czego konsekwencją jest niemożność dokonania kontroli instancyjnej orzeczenia.

W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumentacje dotyczącą tych zarzutów oraz wskazał, że Sąd szeroko wyjaśnił w uzasadnieniu, iż część zaległych należności nie mogła zostać umorzona z powodu braku zaistnienia po stronie skarżącego stanu całkowitej nieściągalności oraz braku dopuszczalności umorzenia składek finansowych przez pracowników. Natomiast wyjaśnienie powodów, dla których uznał brak podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne skarżącego ograniczył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stwierdzenia, iż organ działając w ramach uznania administracyjnego mógł (ale nie musiał) umorzyć zaległe składki. Zdaniem skarżącego ważnym jest aby zakres kontroli sądu administracyjnego zmierzał do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Kurator trafnie bowiem zarzuca, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę w granicach sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie wyjaśnił należycie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 141 § 4 p.p.s.a.) w części dotyczącej odmowy umorzenia należności składek na ubezpieczenia społeczne przez skarżącego z przyczyn określonych w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W tym zakresie Sąd I instancji ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia, iż pomimo braku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności ustawodawca przewidział możliwość umorzenia zaległości w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a możliwość to nie obowiązek umorzenia zaległości i dlatego to w gestii uznania ZUS pozostaje czy przy zaistniałym stanie faktycznym uzna za zasadne umorzenie należnych świadczeń. Organ zaś w ramach przysługującego mu uprawnienia doszedł do przekonania, że jakkolwiek sytuacja materialno-bytowa skarżącego jest trudna, to jednak nie uniemożliwia ona spłatę zobowiązań.

Powyższe wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie pozwala na ocenę, iż wyrok w części zaskarżonej został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. W istocie rzeczy Sąd I instancji uchylił się od kontroli legalności zaskarżonej decyzji (art. 3 § 1 p.p.s.a.) uznając, iż w świetle powołanych przepisów Prezes ZUS ma możliwość a nie obowiązek umorzenia zaległości.

Zauważyć jednak należy, iż decyzja uznaniowa nie oznacza decyzji dowolnej. Ustawodawca zaś w art. 28 ust. 3a omawianej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia określa przesłanki pozwalające na podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek oraz zakreśla granice uznania administracyjnego.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie ich płatnikami mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, mimo że nie zachodzi ich całkowita nieściągalność. Z art. 28 ust. 3b ustawy wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Podejmując decyzję uznaniową organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy, zaś aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej. Ważny interes zobowiązanego precyzuje § 3 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Interes zobowiązanego w umorzeniu należności z tytułu składek determinuje jego stan majątkowy i sytuacja rodzinna. Jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, żądanie umorzenia składek jest uzasadnione. Decyzja Zakładu jest w takim przypadku decyzją uznaniową, bowiem z jednej strony na uznaniu opiera się decydująca dla rozstrzygnięcia ocena, czy skutki odmowy umorzenia byłyby zbyt ciężki dla zobowiązanego i jego rodziny, a z drugiej strony Zakład musi wziąć pod uwagę stan swoich finansów. Zatem istota problemu sprowadza się do należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego i właściwej oceny jego wyników oraz należytego, wnikliwego uzasadnienia decyzji. Organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi mieć bowiem jasność, czy opłacenie należności z tytułu składek rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. jeżeli te okoliczności zostaną w sposób niewątpliwy stwierdzone, brak podstaw do wydania decyzji o odmowie (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09).

Zważywszy na powyższe Sąd I instancji nie mógł więc ograniczyć się do stwierdzenia, że "(...) jakkolwiek sytuacja materialno-bytowa skarżącego jest taka, to jednak nie uniemożliwia ona spłaty zobowiązań (...)", lecz wnikliwie ocenić, czy organ podejmując decyzję nie przekroczył granic uznania oraz kierował się zindywidualizowanymi przesłankami dotyczącymi sytuacji materialno-rodzinnej skarżącego o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 omawianego rozporządzenia.

W świetle tego przepisu chodzi zaś o to, czy spłacenie należności pociągnęłoby dla skarżącego oraz jego rodziny zbyt ciężki skutki, gdyż pozbawiłoby jego oraz rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych.

Do takiej oceny zaś niezbędna jest szczegółowa analiza sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny (dochodów i wydatków), stanu zdrowia i wieku w kontekście możliwości podjęcia zatrudnienia i uzyskiwania z tego tytułu dochodów i wyciągnięcie wniosków, czy spłacenie przez skarżącego zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie pozbawiłoby jego oraz rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych.

Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, iż Sąd I instancji w wyroku a także w jego uzasadnieniu jako organ II instancji wskazał na Prezesa ZUS, gdy w istocie decyzję tę wydał ZUS, nie zaś Prezes Zakładu. Sprawa o umorzenie składek, rozpatrywana ponownie, po decyzji wydanej przez Zakład rozpatrywana jest nadal przez Zakład a nie Prezesa ZUS.

Prezes ZUS wydaje bowiem decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie jako organ administracji publicznej, lecz jako reprezentant organu ZUS.

Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Art. 83 u.s.u.s. reguluje różne procedury zaskarżania decyzji wydanych przez Zakład. Art. 83 ust. 2 u.s.u.s. ustanawia zasadę, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu (chodzi o sąd powszechny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych). Art. 83 ust. 6 i 7 u.s.u.s. precyzuje procedurę prowadzącą do kontroli decyzji Zakładu przez sąd powszechny.

Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w sprawach w nim wymienionych odwołanie do sądu (powszechnego) nie przysługuje. Są to sprawy dotyczące przyznania "świadczeń w drodze wyjątku" oraz sprawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W tych sprawach odwołanie do sądu (powszechnego) nie przysługuje. Przysługuje natomiast prawo wniesienia do Prezesa Zakładu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra przy odpowiednim zastosowaniu przepisów k.p.a. dotyczących odwołań od decyzji. W tej sytuacji wykładnia art. 83 ust. 4 u.s.u.s. powinna być zgodna z treścią art. 127 § 3 k.p.a., który normuje problematykę decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.

Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Istotną cechą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jego niedewolutywność. Wniesienie tego środka nie powoduje skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją ponownie temu samemu organowi (G. Łaszczyca, Komentarz do art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom II, Lex, 2007, wyd. 2).

Przyjmując wykładnię przepisu art. 83 ust. 4 u.s.u.s., będącą w zgodzie z treścią art. 127 § 3 k.p.a., uznać należy, że do rozpoznania sprawy w trybie ponownego jej rozpatrzenia właściwy jest ten sam organ, który rozpoznawał ją po raz pierwszy.

Jest niesporne, że sprawy dotyczące umorzenia należności z tytułu składek rozpoznaje po raz pierwszy Zakład, a nie Prezes Zakładu. Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 73 ust. 3 u.s.u.s., określający zakres kompetencji Prezesa Zakładu, jak i żaden inny przepis tej ustawy, nie zawiera regulacji, uprawniających Prezesa ZUS do wydawania decyzji w sprawach indywidualnych, poza jednym tylko przypadkiem określonym w art. 73 ust. 3 pkt 6 ustawy, tj. wydawania decyzji w sprawach przyznawania "świadczeń w drodze wyjątku". Zatem, tylko sprawy dotyczące przyznania "świadczeń w drodze wyjątku" należą do kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej i to on rozpoznaje je po raz pierwszy.

Już z tego uregulowania wynika, że sprawę o umorzenie należności z tytułu składek, które po raz pierwszy rozpoznaje Zakład, ponownie rozpoznaje także Zakład, zaś sprawę o przyznanie "świadczeń w drodze wyjątku" rozpoznaje po raz pierwszy Prezes Zakładu i on także rozpoznaje ją ponownie.

Za takim stanowiskiem przemawiają również przepisy regulujące ustrój i strukturę Zakładu. Zgodnie z art. 72 u.s.u.s. Prezes Zakładu jest organem Zakładu, zaś zgodnie z art. 73 ust. 1 u.s.u.s., Prezes Zakładu, jako jego organ, kieruje Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz. Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. zasadą jest, że Zakład wydaje decyzje w sprawach indywidualnych. Na zasadzie wyjątku, zgodnie z art. 73 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz na podstawie art. 83 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do zakresu działania Prezesa Zakładu należy przyznawanie "świadczeń w drodze wyjątku". W tym wyjątkowym przypadku Prezes ZUS występuje jako organ administracji publicznej, na co dodatkowo wskazuje przepis § 2 ust. 1 Statutu Zakładu, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 28, poz. 164). Uzasadnieniem takiej regulacji jest odmienne źródło finansowania "świadczeń w drodze wyjątku", którym to źródłem, zgodnie z art. 84 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest budżet państwa, nie zaś Fundusz, którego dysponentem jest zgodnie z art. 51 ust. 2 u.s.u.s. Zakład a nie Prezes Zakładu.

Mając na uwadze całokształt powołanych wyżej rozwiązań prawnych uznać trzeba, że rozpoznawanie ponowne spraw dotyczących umorzenia należności z tytułu składek należy do Zakładu, zaś rozpoznawanie ponowne spraw dotyczących przyznawania "świadczeń w drodze wyjątku" należy do Prezesa Zakładu. Przyjęcie odmiennego stanowiska czyniłoby przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. niespójnym z przepisem art. 73 ust. 3 pkt 6 i art. 83 ust. 1 u.s.u.s. a także z samą istotą instytucji ponownego rozpoznania sprawy.

Z powyższych względów należy uznać, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest natomiast źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Wyłania się także kwestia, w jakim charakterze występuje Prezes Zakładu (względnie inna osoba powołująca się na upoważnienie Prezesa Zakładu, jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy), który podpisuje decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu składek wydaną w trybie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela pogląd, że w tym przypadku Prezes Zakładu nie występuje w samodzielnej roli organu administracji publicznej, jak to ma miejsce w przypadku wydania decyzji w przedmiocie przyznania "świadczenia w drodze wyjątku". Prezes Zakładu wydając i podpisując decyzję w trybie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek, czyni to zawsze w imieniu organu administracji publicznej, jakim w tych sprawach jest Zakład. Prezes Zakładu działa w takim przypadku, jako organ Zakładu, powołany do reprezentowania Zakładu na zewnątrz, zgodnie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. W ramach swoich kompetencji w zakresie kierowania Zakładem, na mocy § 2 ust. 2 Statutu Zakładu, Prezes Zakładu może także upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw.

W sprawach o umorzenie należności z tytułu składek Prezes Zakładu nie podpisuje ponownej decyzji w imieniu własnym jako samodzielnego organu administracji publicznej, bowiem w takiej sprawie działa zawsze jako organ wewnętrzny Zakładu, uprawniony do reprezentowania Zakładu na zewnątrz (art. 73 ust. 1 u.s.u.s.). Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 77 ust. 1 omawianej ustawy to Zakład (a nie Prezes) gospodaruje swoim mieniem i prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Zatem to Zakład, a nie Prezes może podjąć decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, która to decyzja spowoduje zmniejszenie przychodów Zakładu. Prezes Zakładu zaś jako jego organ realizuje działalność Zakładu.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż w niniejszej sprawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję wydał ZUS, a nie Prezes tego Zakładu.

Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.