Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 845/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 308
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej  lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności
article: art. 7, art. 50, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 20, art. 21, art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 57 ust. 3, art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 683/15 w sprawie ze skargi F. N. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 683/15, oddalił skargę F. N. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił przyznania F. N. jednolitej płatności obszarowej na rok 2014.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w trakcie kontroli wniosku strony o płatności ujawniły się błędy wymagające złożenia przez nią wyjaśnień. Okazało się bowiem, że działki ewidencyjne o nr [...] i [...] zadeklarował również inny producent rolny. Następnie, w korekcie do wniosku z dnia [...] października 2014 r. skarżący wycofał z wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. działkę rolną I o powierzchni 7,46 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] oraz działkę rolną II o powierzchni 0,77 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...]. Ponadto, w dniu [...] listopada 2014r. strona złożyła w BP w Poznaniu oświadczenie osoby wypełniającej wniosek – G. M. na okoliczność pomyłkowego wpisania do wniosku działek ewidencyjnych nr [...] i [...].

Organ I instancji uznał, że dane wskazane we wniosku dotyczyły nieprawdziwych okoliczności związanych z użytkowaniem rolniczym działki nr [...] i [...]. Działki te zostały także wyrysowane na załącznikach graficznych załączonych do wniosku. Wobec tego w sprawie nie ma zastosowania art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 dotyczący błędu oczywistego o charakterze pisarskim, wykluczającej się wzajemnie informacji czy nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych.

Do płatności JPO zadeklarowano na 2014 r. powierzchnię 34,16 ha, zaś w trakcie kontroli stwierdzono powierzchnię 25,93 ha. Różnica wynosiła 31,73%, tj. pomiędzy 20% a 50%. Wobec powyższego organ I instancji na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności na 2014 rok.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że okolicznością bezsporną jest fakt nieużytkowania rolniczego przez stronę działek rolnych I i II. Płatności przyznaje się natomiast faktycznemu użytkownikowi, tj. osobie, która rzeczywiście uprawia grunt.

W sprawie, zdaniem organu, nie miał zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, gdyż wniosek F. N. nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a wnioskodawca nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowości. Strona nie informowała bowiem o nieprawidłowościach wniosku do momentu powiadomienia jej o błędach przez sam organ. Bez znaczenia jest też i to, że wniosek o płatności na 2014 r. wypełniała osoba trzecia, gdyż jak wskazano to wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za prawidłowość danych podanych we wniosku. W sprawie nie miał ponadto zastosowania art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, gdyż dotyczy on wyłącznie błędu oczywistego o charakterze pisarskim, wykluczającej się wzajemnie informacji czy nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych. Świadome podanie działek niekwalifikujących się do wnioskowanej płatności we wniosku i załącznikach graficznych [...] i [...] nie może być zakwalifikowane w kategoriach błędu oczywistego. Brak weryfikacji powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo (ponad 8 ha) może świadczyć o braku staranności w działaniu skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na powyższą decyzję.

Zdaniem WSA, organy obu instancji zasadnie uznały, że to producent rolny ponosi negatywne konsekwencje podania błędnych danych we wniosku o płatności. Dane podane przez skarżącego pierwotnie we wniosku dotyczyły nieprawdziwych okoliczności związanych z użytkowaniem rolniczym działek rolnych I i II położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] i [...]. Działki te ponadto zostały wyrysowane na załącznikach graficznych do wniosku (nr [...] i [...]).

W ocenie Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie nie ma zastosowania art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 dotyczący błędu oczywistego. Zgodnie z tym przepisem wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Błędy oczywiste to, zdaniem WSA, wyłącznie typowe błędy o charakterze pisarskim, błędy wynikające z wykluczającej się wzajemnie informacji czy nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych. Błąd oczywisty może być wykryty już na podstawie treści samego wniosku. Natomiast świadome podanie we wniosku dwóch spornych działek i zaznaczenie ich dodatkowo na załącznikach graficznych do wniosku wykluczają, w ocenie Sądu, przyjęcie, że były to jedynie "oczywiste błędy" strony. Błąd nie został wykryty na podstawie samego wniosku skarżącego, lecz dopiero na podstawie kontroli administracyjnej dwóch wniosków i to w związku z wystąpieniem sytuacji dotyczącej kontroli krzyżowej.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wniosek o przyznanie pomocy można w każdej chwili wycofać w całości lub w części. Nie jest to jednak możliwe w odniesieniu do tej części wniosku, co do której właściwy organ stwierdził określone nieprawidłowości. Z tego względu wycofanie przedmiotowego wniosku w zakresie działek nr [...] i [...] nie było skuteczne, gdyż zostało dokonane po poinformowaniu skarżącego przez organ I instancji o nieprawidłowych danych dotyczących tych właśnie działek ewidencyjnych.

Zdaniem WSA, w sprawie nie miał również zastosowania art. 73 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W myśl tych przepisów nie stosuje się obniżek czy wykluczeń w przyznawaniu płatności, jeżeli rolnik może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Nie stosuje się ich co do tej części wniosku, co do której rolnik informował organ, że wniosek jest nieprawidłowy, pod warunkiem jednak, że rolnik nie został powiadomiony wcześniej przez organ o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

Wniosek skarżącego z dnia 17 marca 2014 r. nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a wnioskodawca nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowości. Nie poinformował organu o powyższych nieprawidłowościach aż do momentu powiadomienia o błędach przez Kierownika BP ARiMR w Poznaniu.

W ocenie Sądu I instancji, bez znaczenia jest również to, że wniosek wypełniał doradca rolniczy, albowiem to F. N. jako wnioskodawca ponosił ostatecznie odpowiedzialność za prawidłowość danych podanych we wniosku. Winien on dokonać weryfikacji danych wskazanych we wniosku (i załącznikach graficznych).

Za niezasadny Sąd I instancji uznał także zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż przepis ten nie odnosi się do koncepcji błędu oczywistego i nie miał w ogóle zastosowania w przedmiotowej sprawie z powodu uchylenia tego aktu prawnego. Odpowiednikiem art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jest powołany wyżej przepis art. 73 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Zdaniem Sądu organy obu instancji nie naruszyły art. 7, art. 77 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.). WSA podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustawodawca odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Producent rolny przystępuje do programu pomocowego dobrowolnie, dlatego to na nim ciąży obowiązek prawidłowego podania wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów umożliwiających przyznanie mu płatności zgodnie z prawem krajowym i unijnym. Wnioskodawca ma obowiązek informowania organu o wszystkich okolicznościach mających wpływ na przyznanie i wysokość płatności. To na skarżącym ciążył obowiązek wykazania, że istnieją przesłanki pozwalające na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną a kwalifikującą się do płatności. Strona takich dowodów jednak nie przedstawiła. Zdaniem WSA organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Stanowisko to zostało też wyczerpująco wyrażone w uzasadnieniach ich decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył F. N., wnosząc o jego uchylenie ora uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) zarzucił:

1. naruszenie prawa procesowego – art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308) poprzez nieudzielanie skarżącemu wyjaśnień przed rozpoczęciem kontroli, mimo że poczynione błędy miały wpływ na ustalenie jego praw, ponadto niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i uznanie skarżącego winnym zaistniałej omyłki przy składaniu wniosku;

2. naruszenie art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 r. poprzez jego błędną interpretację, podczas gdy organ nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego u skarżącego przed wycofaniem działek nr [...] i [...], a tylko takie zawiadomienie o przystąpieniu do kontroli dawałoby możliwość zastosowania art. 58 tego rozporządzenia;

3. naruszenie art. 50 k.p.a. w zw. z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez wprowadzenie w błąd skarżącego w pouczeniu o możliwości złożenia wyjaśnień i korekty wniosku, podczas gdy bez formalnego wszczęcia kontroli organ podatkowy potraktował wyjaśnienia skarżącego jako spóźnione;

4. naruszenie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez jego pomięcie, podczas gdy jego prawidłowe zastosowanie powinno skutkować przyznaniem płatności, bowiem zgodnie z jego treścią "obniżki i wyłączenia (...) nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawiony pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości". Biorąc pod uwagę powyższe, jeżeli w trakcie postępowania administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywać będzie jednoznacznie, że rolnik nie jest winien popełnionych nieprawidłowości, wobec rolnika nie będą stosowane przewidziane prawem obniżki płatności;

5. naruszenie prawa materialnego – art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa do zastosowania tego przepisu;

6. naruszenie prawa materialnego – art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie;

7. art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego nieprawidłową interpretację w oderwaniu od art. 57 tegoż rozporządzenia, albowiem organ nie wskazał, czy rolnik naruszył obszar zatwierdzony i jaki obszar został przez ARiMR zatwierdzony przed wszczęciem kontroli administracyjnej. W przypadku braku ustalenia przed kontrolą administracyjną obszaru zatwierdzonego przez organ nie można było zastosować art. 58 i sankcjonować rolnika, a organ stosując najpierw art. 3 ustawy o płatnościach winien był wyjaśnić dane we wniosku przed rozpoczęciem kontroli administracyjnej, dając możliwość uchylenia nieprawidłowości rolnikowi i wprowadzenia doń korekty wniosku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów.

Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

Z kolei w przypadku podania podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy podać przepisy postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały przez Sąd I instancji naruszone oraz uprawdopodobnić istnienie potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. Podkreślić należy, iż wprawdzie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podanej podstawy. Oznacza to, że musi ono zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 LEX nr 186863; z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 LEX nr 238595; z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 LEX nr 173263; z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 LEX nr 236385; z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 LEX nr 281385).

Ponadto wyjaśnić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest uprawniony do samodzielnego uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą, czy formułowania na ich poparcie argumentacji, bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 861/10 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo). Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż autor skargi kasacyjnej nie przytoczył stosownych podstaw określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zaś cała treść tego środka zaskarżenia jest kierowana pod adresem organu i w istocie ogranicza się do powtórzenia naruszeń przepisów, jakie zostały podniesione w skardze do Sądu I instancji.

Zauważyć należy, że adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko Sąd I instancji. Wymienienie przepisów naruszonych przez organ ARiMRu - art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 7, art. 50 k.p.a. nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych. Przepisy te są stosowane przez organ administracji publicznej, a nie sąd administracyjny, który prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutu naruszenia przepisów postępowania może być więc tylko Sąd I instancji.

W postępowaniu kasacyjnym przedmiotem kontroli jest wyrok sądu, a nie decyzja administracyjna. W przypadku, gdy Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, to sam naruszył przepisy zobowiązujące go do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Jako podstawę kasacyjną należy zatem wskazać przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia nie dostrzegł Sąd. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej zostały ograniczone wyłącznie do podania wyżej wymienionych przepisów proceduralnych bez powiązania z odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się zatem do przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych w sposób sformułowany przez skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w sprawie niniejszej oznacza to, że Sąd I instancji akceptując stanowisko organów nie dostrzegł naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uchybienie normie prawnej określonej tym przepisem polegało na nieudzielaniu skarżącemu wyjaśnień przed rozpoczęciem kontroli, a ponadto niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i uznanie skarżącego winnym zaistniałej omyłki przy składaniu wniosku.

Zdaniem NSA zarzuty te nie okazały się trafne.

Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, że postępowanie w zakresie przyznania jednolitej płatności obszarowej odbywa się zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdzie ustawodawca określił, że w postępowaniu tym organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć dla wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Jednocześnie w ust. 3 tego artykułu (art. 3) zostało ustanowione, iż to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Do najistotniejszych zmian w tym postępowaniu należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne.

WSA prezentował stanowisko, że wobec brzmienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie są zasadne.

Pogląd ten jest w pełni trafny i znajduje jednoznaczne poparcie w treści przytoczonych regulacji.

Podkreślić w tym miejscu należy, że pojęcia "dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy", o czym stanowi niemający w sprawie zastosowania art. 7 k.p.a. nie można utożsamiać z "wyczerpującym rozpatrzeniem całego materiału dowodowego".

Wobec brzmienia powołanych przepisów zarzuty ich naruszenia w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej uznać należy za chybione. Nie można bowiem zasadnie zarzucać naruszenia - wskazanej przepisem art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach normy prawnej - poprzez nieudzielenie skarżącemu wyjaśnień przed rozpoczęciem kontroli jak i błędnego działania organu wskutek niewydania postanowienia o wszczęciu kontroli, które to zdaniem skarżącego dawałoby dopiero możliwość zastosowania art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 (przewidującego zmniejszenia płatności i wykluczenia w przypadkach zawyżenia deklaracji), skoro do takich wyjaśnień w sprawie, przed rozpoczęciem kontroli wniosku, ani do wydania formalnego orzeczenia w zakresie kontroli organ nie był zobowiązany.

Z powyższym zarzutem skarżący wiąże zarzut naruszenia art. 50 k.p.a. podnosząc, że bez formalnego wszczęcia kontroli - korekta wniosku bezzasadnie potraktowana została jako spóźniona. Stanowisko to również nie okazało się słuszne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu akceptując w całości decyzje organów nie naruszył żadnych wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.

Sąd I instancji prawidłowo przyznał rację organom, że to producent rolny ponosi negatywne konsekwencje podania błędnych danych we wniosku o płatności.

Dane podane pierwotnie przez skarżącego we wniosku dotyczyły nieprawdziwych okoliczności związanych z użytkowaniem rolniczym działek rolnych. Przypomnieć w tym miejscu należy, że postępowanie o przyznanie płatności zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, co oznacza że organ ARiMR nie ma podstaw do rozstrzygania sprawy w zakresie wyłączającym żądanie wnioskodawcy jak również modyfikowania wniosku na podstawie własnego uznania. To rolnik składając wniosek wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organy ARiMR w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/09 kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które dotyczą między innymi a) odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załącznikach I i VI do rozporządzenia (WE) nr 73/2009; b) obejmują sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikowalność do pomocy; c) dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomoc i inne wskazane w tym przepisie.

Wykazanie nieprawidłowości w trakcie kontroli krzyżowych powoduje wszczęcie odpowiedniej procedury administracyjnej i w stosownym przypadku, przeprowadzenie kontroli na miejscu. W sprawie niniejszej organy Agencji właściwie, zgodnie z art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 przyjęły tzw. obszar zatwierdzony będący podstawą do odmowy przyznania płatności w ramach JPO, a wynikający właśnie z wykonanej kontroli administracyjnej.

Słuszne jest również uznanie, że w sprawie nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 dotyczącego błędu oczywistego, a zatem jako całkowicie chybiony uznać należy zarzut zawarty w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy, czyli typowe błędy o charakterze pisarskim, błędy wynikające z wykluczającej się wzajemnie informacji czy nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych. Błąd oczywisty może być wykryty już na podstawie treści samego wniosku. Popełnienie przez skarżącego błędu we w wniosku pomocowym polegającego na zadeklarowaniu działek o większej powierzchni niż rzeczywiście posiadana i użytkowana nie może zostać uznane za oczywistą omyłkę, ponieważ oczywista omyłka to błąd małej wagi, który można dostrzec niejako "na pierwszy rzut oka" lub inaczej niebudzący wątpliwości. Tymczasem błąd w zakresie wielkości zgłoszonego do płatności areału, którego wykrycie wymaga przeprowadzenia określonych działań kontrolnych nie może być uznany za oczywistą omyłkę (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 309 /13, LEX 1481777). Prawidłowo tym samym zauważył Sąd I instancji, iż oczywistym jest, że świadome podanie we wniosku dwóch spornych działek i zaznaczenie ich dodatkowo na załącznikach graficznych do wniosku wykluczają, przyjęcie tezy, że były to jedynie "oczywiste błędy" strony. Błąd nie został wykryty na podstawie samego wniosku skarżącego, lecz dopiero na podstawie kontroli administracyjnej dwóch wniosków i to w wyniku przeprowadzenia kontroli krzyżowej. Skarżący dopiero w wyniku wezwania do złożenia wyjaśnień, w korekcie do wniosku z dnia 23 października 2014 r. wycofał z wniosku przedmiotowe działki.

Wniosek o przyznanie pomocy można, jak trafnie zauważono, w każdej chwili wycofać w całości lub w części, zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Nie jest to jednak możliwe w odniesieniu do tej części wniosku, co do której właściwy organ stwierdził określone nieprawidłowości. Z tego względu wycofanie przedmiotowego wniosku w zakresie spornych działek nie było skuteczne, gdyż zostało dokonane po poinformowaniu skarżącego przez organ I instancji o nieprawidłowych danych dotyczących tych właśnie działek ewidencyjnych. Zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przez jego błędną interpretację okazał się w tej sytuacji również chybiony.

WSA słusznie też uznał, że wniosek skarżącego z dnia 17 marca 2014 r. nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a wnioskodawca nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowości, co oznacza, iż także bezskuteczny pozostaje postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie.

Zgodnie z tym przepisem nie stosuje się obniżek czy wykluczeń w przyznawaniu płatności, jeżeli rolnik może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.

W sprawie nie jest kwestionowane, że wnioskodawca nie poinformował organu o nieprawidłowościach aż do momentu powiadomienia go o błędach wniosku przez Kierownika BP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, to zaś na wnioskodawcy/skarżącym ciążył obowiązek wskazania tylko tych działek rolnych, które spełniają jednoznaczne kryteria do otrzymania płatności na dany rok.

Trafnie podkreślił w wyroku Sąd I instancji, że producent rolny przystępuje do programu pomocowego dobrowolnie, dlatego to na nim ciąży obowiązek prawidłowego podania wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów umożliwiających przyznanie mu płatności zgodnie z prawem krajowym i unijnym. Wnioskodawca ma obowiązek informowania ARiMR o wszystkich okolicznościach mających wpływ na przyznanie i wysokość płatności jak też ciąży na nim obowiązek wykazania, że istnieją przesłanki pozwalające na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną a kwalifikującą się do płatności. Wskazać w tym miejscu należy, że wypełnienie wniosku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego musi wiązać się z działaniem starannym i nie może zwalniać wnioskodawcy z odpowiedzialności za prawidłowe wypełnienie wniosku posłużenie się osobami trzecimi ( por. wyrok NSA z 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GSK 1948/13) Lex 1655858, co oznacza, że bez znaczenia dla powyższego był podnoszony przez skarżącego fakt, że w sprawie wniosek wypełniała osoba trzecia (doradca rolniczy).

Końcowo wskazać należy, iż całkowicie chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż przepis ten nie odnosi się do koncepcji błędu oczywistego, a ponadto nie miał w ogóle zastosowania w przedmiotowej sprawie z powodu utraty mocy prawnej tego aktu z dniem 1 stycznia 2010r. - na podstawie art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Odpowiednikiem art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jest powołany i prawidłowo zastosowany w sprawie przepis art. 73 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji nie dopuścił się zarzucanych naruszeń prawa. Tym samym skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, na zasadzie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku.