Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 60/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.133 par.1, art.134 par.1, art.119 pkt 2, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.17 ust.1 pkt 4, ust.1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 października 2023 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta L. (dalej jako: "organ pierwszej instancji") przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., na podstawie art. 7, art. 77, art. 104, art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), dalej jako: "k.p.a." oraz art. 17, art. 20 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 23 ust. 1, ust. 2 i 2a, ust. 3, ust. 4aa, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), dalej jako: "u.ś.r.", po rozpatrzeniu wniosku A. L. (dalej jako: "strona", "skarżąca") z 8 września 2023 r. odmówiono stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dziadkiem – Z. K.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że dziadek strony jest wdowcem i mieszka sam w wynajętym mieszkaniu w kamienicy. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, przy czym, jak wynika z dołączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 17 kwietnia 2009 r., wydanego na stałe, daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 marca 2009 r., tj. od 67 roku życia.

W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że Z. K. choruje przewlekle na chorobę Parkinsona i ma problemy w poruszaniu się i utrzymaniu równowagi. Od sierpnia 2023 r. porusza się przy pomocy podpórki rehabilitacyjnej, która pomaga mu w przemieszczaniu się. Codziennie korzysta z obiadów przygotowywanych przez stronę, które spożywa u niej w domu. Natomiast śniadania i kolacje strona przygotowuje codziennie w domu dziadka. Posiłki dziadek spożywa samodzielnie. Strona pomaga dziadkowi podczas kąpieli. Potrzeby fizjologiczne dziadek załatwia samodzielnie, w ubieraniu również nie potrzebuje pomocy. Strona robi codziennie zakupy, pomaga w realizacji recept, przygotowuje codziennie leki, dba o porządek w mieszkaniu. Ubrania i bieliznę osobistą dziadka strona pierze u siebie w domu. Strona złożyła oświadczenie, zgodnie z którym po odprowadzeniu dzieci do szkoły rano idzie do dziadka, dziadek ubiera się samodzielnie, a ona przygotowuje mu śniadanie, leki, ścieli łóżko, sprząta mieszkanie. Na obiad dziadek przychodzi do niej "spacerkiem", wieczorem natomiast strona idzie do dziadka, aby przygotować mu kolację, podać lekarstwa, pościelić łóżko, obciąć paznokcie, pomóc podczas wieczornej toalety. Z. K. potwierdził fakt sprawowania opieki przez stronę, która przychodzi do niego codziennie rano od 8.00 do 10.00 i od 17.00 do 19.00. Podał, że strona robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta mieszkanie, myje okna, pierze pościel i ubrania osobiste, załatwia wizyty u lekarza, wykupuje leki, pomaga przy myciu, kąpaniu, wykonuje inne czynności związane z pomocą i opieką.

Ustalono również, że strona pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad dziadkiem, zgodnie z decyzją z 16 listopada 2022 r., przyznany na okres zasiłkowy od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r.

Organ pierwszej instancji podniósł, że nie kwestionuje faktu sprawowania przez stronę opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dziadkiem, jednak uznał, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podkreślono, że organowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., jednak wykonanie tego wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, zaś do dnia rozpoznania niniejszej sprawy nie dokonano zmian w obowiązujących przepisach prawa.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzją z 6 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i opisał stan faktyczny sprawy. Wyjaśniono, że wskazany przez organ pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucją RP. Zatem organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z pominięciem kryterium wiekowego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Stanowisko to poparte jest jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, które to stanowisko w całości akceptuje organ odwoławczy.

W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie brak jest jednak związku przyczynowo-skutkowego, wymaganego w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem.

Wskazano, że nie budzi wątpliwości, że dziadek strony jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaś strona jest osobą podmiotowo uprawnioną do wnioskowanego świadczenia, ponieważ jak wynika z oświadczenia strony – rodzice, dzieci oraz współmałżonka dziadka nie żyją. Przy czym, zdaniem Kolegium, zakres opieki i jej częstotliwość nie wyklucza możliwości podjęcia przez stronę jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dziadek strony nie jest osobą leżącą, porusza się, jakkolwiek z trudem, ale samodzielnie. Sam ubiera się, samodzielnie spożywa posiłki, na obiady przychodzi do strony – do jej domu, nie wymaga też pomocy przy czynnościach związanych z potrzebami fizjologicznymi. Strona odwiedza dziadka dwa razy dziennie – rano i wieczorem. W ocenie Kolegium, czynności jakie wykonuje strona nie są na tyle absorbujące, aby podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej wiązałoby się ze szkodą dla jej dziadka. Podkreślono, że opieka, która trwa około 4 godzin dziennie nie wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, pranie, wykupywanie leków, umawianie wizyt lekarskich), które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie prawa materialnego na skutek błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Nie sposób zatem przyjąć, że skoro opieka świadczona przez skarżącą nie jest wykonywana przez całą dobę a jedynie we wskazanych godzinach, to nie można mówić o opiece stałej i długoterminowej.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony zarówno przez skarżącą we wniesionej skardze (k. 3 akt sądowych), jak i przez Kolegium w odpowiedzi na skargę (k. 7 akt sądowych).

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże regulacja ta stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

Kolegium odmówiło jednak przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności opiekuńcze jakie wykonuje skarżąca nie wykraczają poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że na skarżącej ciążą obowiązki alimentacyjne względem niepełnosprawnego dziadka, legitymującego się orzeczeniem z 17 kwietnia 2009 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, przy czym nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Kwestią sporną pozostaje, czy w okolicznościach niniejszej sprawy spełniona została, określona w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wprawdzie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale jej spełnienie nie może być sprowadzane wyłącznie do współwystępowania rezygnacji z zatrudnienia z faktem opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na wnioskodawcy ciążą obowiązki alimentacyjne. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1575/22, z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1239/22, z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 794/22, z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 237/20, czy z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 584/22, dostępne w CBOSA).

Pomiędzy zaprzestaniem (bądź niepodejmowaniem) zatrudnienia a sprawowaną opieką musi zatem istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, którego brak wyklucza możliwość przyznania świadczenia (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22, dostępny w CBOSA).

W konsekwencji powyższego dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22, z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22, czy z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 584/22, dostępne w CBOSA).

Organ administracji w prowadzonym postępowaniu musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia pracy. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22, dostępny w CBOSA). Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 20223 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22, dostępne w CBOSA), przy czym opieka taka nie musi być świadczona bez jakiejkolwiek przerwy, w tym przerwy na wypoczynek nocny. Opieka taka musi jednakże wynikać z realnych potrzeb osoby znajdującej się pod opieką osoby występującej o świadczenie pielęgnacyjne.

Jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, między innymi na podstawie wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia strony, dziadek skarżącej jest wdowcem i mieszka sam w wynajętym mieszkaniu w kamienicy, położonej ok. 650m od domu skarżącej. Dziadek skarżącej choruje przewlekle na chorobę Parkinsona i ma problemy w poruszaniu się i utrzymaniu równowagi. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 17 kwietnia 2009 r. na stałe. Od sierpnia 2023 r. porusza się przy pomocy podpórki rehabilitacyjnej, która pomaga mu w przemieszczaniu się. Skarżąca przychodzi do dziadka rano (od 8.00 do 10.00), po odprowadzeniu dzieci do szkoły i przygotowuje mu śniadanie, leki, ścieli łóżko i sprząta mieszkanie. Na obiad dziadek przychodzi sam do domu skarżącej, a wieczorem (od 17.00 do 19.00) skarżąca idzie do dziadka, aby przygotować mu kolację, podać lekarstwa, pościelić łóżko i pomóc podczas wieczornej toalety. Posiłki dziadek spożywa samodzielnie. Skarżąca pomaga dziadkowi podczas kąpieli. Potrzeby fizjologiczne dziadek załatwia samodzielnie, w ubieraniu również nie potrzebuje pomocy. Skarżąca robi codziennie zakupy, umawia wizyty u lekarza, pomaga w realizacji recept, przygotowuje codziennie leki, dba o porządek w mieszkaniu. Ubrania i bieliznę osobistą dziadka pierze u siebie w domu.

W świetle powyższych okoliczności, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym czynności podejmowane przez skarżącą w ramach opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem nie wymagają ciągłego i nieprzerwanego zaangażowania skarżącej. Czynności te w znacznej mierze polegają na wykonywaniu zwykłych zajęć związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Jako takie mogą być planowane z wyprzedzeniem przy zachowaniu właściwej organizacji czasu pracy. Nie kolidują zatem z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i mogą być wykonywane obok czynności mających na celu zapewnienie bieżących środków utrzymania.

Należy zauważyć, że pomimo stwierdzonej znacznej niepełnosprawności oraz chorób mających wpływ na obecny stan zdrowia, dziadek skarżącej wykazuje się samodzielnością - z wywiadu środowiskowego wynika, że nie jest on osobą leżącą, wymagającą nieprzerwanej opieki. Mimo problemów z poruszaniem się, codziennie przychodzi sam do domu skarżącej na obiad. Poza pomocą przy kąpieli, w pozostałych codziennych czynnościach nie wymaga ciągłej pomocy (nie potrzebuje pomocy w ubieraniu, samodzielnie spożywa posiłki, jak również potrzeby fizjologiczne załatwia samodzielnie). Niewątpliwie dziadek skarżącej wymaga pomocy z powodu swojej choroby i ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu, jednak wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze nie należą do zakresu opieki całodobowej, lecz mają charakter normalnej pomocy świadczonej starszym lub schorowanym członkom rodziny.

Taki zakres opieki, który polega na pracach w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów, wspólnych spacerach czy załatwianiu spraw urzędowych, nie może być uznany za wymagający całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności, które są wykonywane przez osoby pracujące na co dzień zawodowo, przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu (zob. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21, dostępny w CBOSA). Podobnie czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu.

Uznać zatem należy, że sprawowany przez skarżącą wymiar opieki nie charakteryzuje się związkiem przyczynowo-skutkowym wymaganym do przyznania wnioskowanego świadczenia, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zakres i rozmiar czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych, jakie wykonuje skarżąca względem dziadka, nie wymagają bowiem rezygnacji z wykonywania pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami pracy, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

Sąd nie kwestionuje przy tym stanu zdrowia dziadka skarżącej i konieczności jego wsparcia, do czego zresztą skarżąca jest zobowiązana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm.), jednakże sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.