Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1283/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 683/22 w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2022 r., nr SKO Gd /1229/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 marca 2023 r., sygn. akt: II SA/Gd 683/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G.S. (dalej również jako "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Gdańsku (dalej również jako "Organ", "Organ Odwoławczy", "Kolegium", "Skarżący Kasacyjnie") z 28 czerwca 2022 r., nr SKO Gd /1229/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchylił zaskarżaną decyzję, 2) zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postepowania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wójt Gminy S. (dalej również jako "Organ I instancji") decyzją

z 2 lutego 2022 r., GOPS-ŚR.179-2022 odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem I.S. Organ I instancji wskazał, że skarżąca nie jest uprawniona do wnioskowanego świadczenia, bowiem niepełnosprawność jej ojca powstała po ukończeniu przez niego 18 lub 25 roku życia, a zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W ocenie organu I instancji, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej jako "u.ś.r.") w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, ustawodawca nie wprowadził stosownych zmian w prawie, a w konsekwencji, jak wskazał Organ I instancji, musiał zastosować się do tego przepisu i odmówić skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia.

Rozpoznając odwołanie skarżącej, Kolegium decyzją z 28 czerwca 2022 r., sygn. SKO Gd/1229/22, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium przyznało rację skarżącej, że rozpoznając sprawę należy uwzględnić ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego i wyrażone w nim stanowisko, jednak niezależnie od niego skarżącej nie może zostać przyznane wnioskowane świadczenie, bowiem – w ocenie Kolegium – w sprawie nie występuje związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącą pracy, a opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Wynika to z faktu, że skarżąca już wcześniej, przed uzyskaniem przez ojca znacznego stopnia niepełnosprawności, nie podejmowała zatrudnienia. Dodatkowo Kolegium wskazało, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem nie jest na tyle obciążający, żeby nie mogła podjąć zatrudnienia, a ponadto w czynnościach opiekuńczych pomaga jej matka (żona niepełnosprawnego I.S.).

Odnotować należy, że żona niepełnosprawnego I.S., I.S2., legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym jej trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od 1 czerwca 2021 r., który to stan jest normatywnie zrównany ze znacznym stopniem niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. e) u.ś.r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 8 marca 2023 r., sygn. II SA/Gd 683/22 uchylił decyzję Kolegium z 28 czerwca 2022 r. Sąd Wojewódzki uznał, że Kolegium wadliwie oceniło, że w sprawie nie występuje związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W ocenie Sądu Wojewódzkiego zakres sprawowanej przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem jest szeroki i nie pozwala jej na podjęcie zatrudnienia, natomiast samo legitymowanie się przez skarżącą znacznym, a następnie umiarkowanym stopniem niepełnosprawności również nie eliminuje jej z rynku pracy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego rola matki skarżącej w pomocy nad ojcem jest wspomagająca, zaś główny ciężar pomocy spoczywa właśnie na skarżącej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Kolegium, zaskarżając go w całości. Skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach.

1) Naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 1 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyrażającą się w przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż przesłanką przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy, a organ nie ma prawa ustalać przyczyn wcześniejszego braku zatrudnienia osoby ubiegającej się

o świadczenie pielęgnacyjne, podczas gdy prawidłowo rozumiana norma wyrażona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uzależniając prawo do omawianego świadczenia m.in. od braku aktywności zawodowej (zatrudnienia) spowodowanej wyłącznie i bezpośrednio koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymaga dla potwierdzenia lub zaprzeczenia związku, o jakim mowa, zbadania całokształtu aktywności zawodowej wnioskodawcy;

2) naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej również jako "p.p.s.a."), wyrażające się

w niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji normy uzależniającej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia związku przyczynowego pomiędzy nie podejmowaniem lub rezygnacją

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności

w sytuacji, co nastąpiło poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że stała lub długotrwała opieka lub pomoc osobie niepełnosprawnej wyklucza podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia może obejmować także tzw. czynności dnia codziennego związane ze wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego, podczas gdy prawidłowo zastosowana norma wyrażona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w okolicznościach niniejszej sprawy winna prowadzić do wniosku, że czynności sprowadzające się do prowadzenia gospodarstwa domowego nie mogą być uznane za przejaw wyłączającej możliwości podjęcia zatrudnienia opieki i pielęgnacji osoby niepełnosprawnej, które to naruszenie doprowadziło Sąd pierwszej instancji do błędnych ocen

w zakresie podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia;

3) naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a., wyrażające się w uznaniu przez Sąd pierwszej instancji,

iż wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie z uwagi

na sprawowaną nad osobą niepełnosprawną opiekę w sytuacji, gdy stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wypełniał w tej części hipotezy powyżej normy, co nastąpiło w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że stała lub długotrwała opieka lub pomoc osobie niepełnosprawnej wykluczająca podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia ma miejsce także wówczas, gdy część niezbędnych czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych wykonują inne osoby, a wnioskodawca sam posiada orzeczony stopień niepełnosprawności, podczas gdy prawidłowo zastosowana norma wyrażona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w okolicznościach niniejszej sprawy winna prowadzić do wniosku, że brak aktywności zawodowej w sytuacji, gdy czynności opiekuńcze wykonywane są także przez inne osoby, a sam wnioskodawca jest osobą o ustalonym stopniu niepełnosprawności, uznany być musi

za niespowodowany wyłącznie koniecznością bezpośredniej opieki i pielęgnacji osoby niepełnosprawnej, a tym samym nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które to naruszenie doprowadziło Sąd pierwszej instancji do błędnych ocen

w zakresie podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia;

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyrażające się w bezpodstawnym i nieuwzględniającym całości okoliczności sprawy, zanegowaniu dokonanej przez organ oceny zebranego materiału dowodowego, zgodnie z którą brak jest wymaganego normą art. 17 ust. 1 u.ś.r. związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej Skarżącej,

a sprawowaną przez nią nad ojcem opieką, co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do przypisania orzekającym organom naruszeń prawa materialnego

i procesowego, które w sprawie nie miały miejsca oraz do naruszenia art. 151. p.p.s.a. poprzez odmowę zastosowania wyrażonej nim normy w sprawie;

5) naruszenia przepisów postepowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy w sprawie nie doszło do naruszenia przez orzekający organ norm prawa materialnego i procesowego.

Przy tak sformułowanych zarzutach skargi kasacyjnej, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. Ponadto skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono argumentację na poparcie podniesionych zarzutów, choć nie wszystkie zarzuty zostały uzasadnione.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlegała oddaleniu.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Istotą zaistniałego sporu, mając na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, jest więc ocena czy między niepodejmowaniem przez G.S. pracy, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym ojcem I.S. istnieje bezpośredni związek przyczynowy-skutkowy. Rozważyć zatem należy jakie znaczenie, z punktu widzenia przesłanek wymienionych w u.ś.r., ma fakt niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą w okresie poprzedzającym datę, w której ustalona została niepełnosprawność jej ojca; jej niepełnosprawność, a ponadto wymiar sprawowanej przez nią opieki nad ojcem oraz pomoc w tej opiece ze strony matki skarżącej (żony niepełnosprawnego I.S.).

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych i podniesieniu zarzutów zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Niemniej jednak, zważywszy na sposób skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, jak również na treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty można i należy rozpoznać łącznie.

W pierwszej kolejności autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w ten sposób, że jego zdaniem Sąd Wojewódzki wadliwie uznał, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu przez wnioskodawcę, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy, a organ nie ma prawa ustalać przyczyn wcześniejszego braku zatrudnienia.

Zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2020.1359 t.j.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ zobowiązany jest do oceny czy skarżąca uprawniona jest do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – jedynie w oparciu o przesłanki pozytywne i negatywne wymienione w u.ś.r.

Sąd Kasacyjny rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że fakt niepodejmowania przez skarżącą od kilku lat zatrudnienia został wadliwie oceniony przez Kolegium – w kontekście przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Sąd kasacyjny podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z 9 sierpnia 2023 r. sygn. I OSK 1655/22, w którym za wadliwe uznano stanowisko organu, że wobec faktu, iż skarżący od 1985 r. jest osobą stale bezrobotną, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jego brata datuje się od 28 lipca 2020 r., to nie ma bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad jego bratem. NSA w cytowanym wyroku zwrócił uwagę, że to dzień od którego datuje się stopień niepełnosprawności, jest miarodajny dla oceny możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia. To bowiem od tej daty konieczne jest udzielanie osobie niepełnosprawnej wsparcia w codziennej egzystencji. Wobec tego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia niepodejmowania przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zatrudnienia w okresie przed ww. datą.

Innymi słowy, do oceny, czy podmiot ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką co do zasady decydujący jest stan istniejący w dacie powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, zatem na gruncie niniejszej sprawy jest to 22 lutego 2019 r. (od tego dnia datuje się ustalony stopień niepełnosprawności I.S.).

Prawidłowo zatem Sąd Wojewódzki uznał, że organ nie ma prawa ustalać przyczyn braku wcześniejszego zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, a zobowiązany jest wyłącznie do ustalenia czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Ustalenia przez organ przyczyn braku wcześniejszego zatrudnienia stanowiłoby w istocie oparcie się na przesłance pozaustawowej.

W ramach drugiego i trzeciego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w ten sposób, że jego zdaniem na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że czynności dnia codziennego związane ze wspólnym gospodarstwem domowym nie są spowodowane koniecznością stałej i długotrwałej opieki lub pomocą osobie niepełnosprawnej, a w związku z czym nie mogą stanowić o wyłączeniu możliwości podjęcia zatrudnienia. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący kasacyjnie powołał orzecznictwo, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że czynności takie jak podanie leków, czy też umawianie wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., a czynności te można z wyprzedzeniem zaplanować i zorganizować w sposób, który pozwalałby na podjęcie zatrudnienia. Ponadto w ocenie skarżącego kasacyjnie, fakt sprawowania opieki na niepełnosprawnym ojcem, nie tylko przez skarżącą, ale również przez jej matkę, powinien świadczyć o tym, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy nie jest spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Zarzuty te nie są trafne. Sąd kasacyjny w pełni akceptuje poglądy wyrażone w powołanym przez skarżącego kasacyjnie orzecznictwie (wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, wyrok z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20, wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r. I OSK 858/21), z tym że skarżący kasacyjnie powołał je w oderwaniu od realiów rozpoznawanej sprawy, w związku z czym zarzuty te również nie mogły zostać uwzględnione. Nie ulega żadnej wątpliwości, ze I.S. jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 lutego 2019 r. W ramach postepowania dowodowego organ ustalił, że choruje on na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, tarczycę, raka prostaty oraz demencję. Nie ma kontaktu z rzeczywistością, nie poznaje najbliższej rodziny, nie rozumie co się do niego mówi, nie umie wyartykułować własnych potrzeb, nie chodzi – porusza się na wózku inwalidzkim, jest pampersowany, nie jest w stanie samodzielnie wstać z łóżka, wymaga pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, przyjmowaniu leków i w kontaktach ze służbą zdrowia. W związku ze stanem zdrowia wymaga on pomocy w takich czynnościach jak pobudka, toaleta, ubieranie, podnoszenie z łóżka i posadzenie na wózku inwalidzkim, karmienie, podawanie leków, zmianę pampersów, smarowanie maściami na odparzenia. Wymiar sprawowanej opieki nad I.S., zgodnie ze wskazaniami pracownika socjalnego, jest szeroki i przekracza 8 godzin dziennie. Wbrew twierdzeniom Kolegium, w ocenie Sądu kasacyjnego, niewątpliwie wymiar opieki nad I.S. wykracza poza zwykłe czynności dnia codziennego i uniemożliwia podjęcie pracy.

Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że w świetle zgromadzonych akt administracyjnych rola matki skarżącej w pomocy nad ojcem jest wspomagająca, zaś główny ciężar pomocy spoczywa na skarżącej. Jednakże i tak należy podkreślić, że treść normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie stanowi jako warunku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczności sprawowania opieki całkowicie w sposób samodzielny, bez prawa do skorzystania ze wsparcia innych osób. Nawet bowiem w przypadku konieczności przebywania z podopiecznym nieprzerwanie całą dobę, bez możliwości nawet chwilowego pozostawienia tej osoby samotnie z powodu braku jej samodzielności wynikającego z niepełnosprawności, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że nie jest możliwe wykonywanie tej opieki bez pomocy innych osób, choćby z uwagi na potrzebę zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych opiekuna.

Zarówno określenie "stała" lub "długoterminowa" są w tym kontekście pojęciami charakteryzującymi czas, okres sprawowania opieki. Rozróżnianie przez ustawodawcę opieki stałej i długoterminowej implikuje przyjęcie, że nie stawia on wymogu sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wymaga. Warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Należy jednocześnie podkreślić, że konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia właściwych organów o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat wskazanego wcześniej celu tej regulacji. Wobec tego uznać należy, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie również spełniona, jeżeli stosownie do konkretnych okoliczności, w szczególności zakresu niepełnosprawności i wynikających z niego potrzeb osoby niepełnosprawnej, opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego (por. wyrok NSA z 6 października 2020 r., I OSK 371/20).

Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ obowiązany jest zatem rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody na wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych

Zatem skuteczne postawienie Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów postępowania na skutek zaakceptowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organy wymagałoby wykazania, że kwestionując ustalenia faktyczne poczynione przez organy Sąd nie uwzględnił wszystkich przeprowadzonych przez organy dowodów i towarzyszących im okoliczności. Postanowienie takiego zarzutu wymagałoby również wykazania, że Sąd oceniając postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy uchybił zasadom logicznego rozumowania lub zasadom doświadczenia życiowego.

W skardze kasacyjnej nie wykazano, by Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów lub też by uchybił zasadom logicznego rozumowania lub zasadom doświadczenia życiowego. Nie sposób zatem uznać zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. za uzasadniony. W ocenie Sądu kasacyjnego rozpoznającego sprawę, tego rodzaju zarzut można natomiast postawić organowi drugiej instancji.

Skoro organ drugiej instancji wadliwie przyjął że brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia a opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, jak również wadliwie uznał, że zakres opieki wykonywanej przez Skarżącą umożliwia jej podjęcie zatrudnienia uznać należy, że brak było podstaw do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. bowiem wbrew stanowisku Kolegium brak jest podstaw do przyjęcia, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wypełnia hipotezy tej normy. Niezasadny był zatem również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zachodziły bowiem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z kolei zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma więc tylko charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd wojewódzki nie dokonał w niniejszej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. również nie był uzasadniony. Naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce w warunkach wcześniejszego uchylenia decyzji Kolegium przez Sąd Wojewódzki i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co na gruncie niniejszej sprawy nie miało miejsca. Kolegium w żaden sposób nie uzasadniło na czym w rozpoznawanej sprawie miałoby polegać naruszenie powołanego przepisu, zatem Sąd Kasacyjny badając zarzut nie miał możliwości skonfrontowania argumentów strony skarżącej kasacyjnie z argumentacją przedstawioną przez Sąd Wojewódzki.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.