Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 943/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą, uchylono postanowienie o odmowie przywrócenia terminu
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 943/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr)., Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 roku, sprawy ze skargi P.M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 10 sierpnia 2023 roku nr 180000/71/299809/2023, w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 2020 roku, II. uchyla postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2023 roku nr 180000/71/299809/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia dokumentów, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych).


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 kwietnia 2020 r. P.M. (zwany dalej także Płatnikiem lub Skarżącym) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku opłacania należnych składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z dnia 5 października 2020 r. nr 180000/71/826/2020 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił P.M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Ponadto organ przytoczył treść art. 31zq ustawy o COVID-19, wskazując m.in., iż zgodnie z ust. 3 wskazanego przepisu warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Mając na względzie treść powyższych przepisów, ZUS uznał, iż z uwagi na fakt, że do 30 czerwca 2020 r. Płatnik nie wywiązał się z terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej za okres marzec r maj 2020 r., nie spełnił on warunków do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowane miesiące.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, P.M. podniósł, że deklaracji za jednoosobową działalność nie składał, ponieważ żadne dane w stosunku do poprzednich nie uległy zmianie. W piśmie z dnia 29 października 2020 r. pełnomocnik Płatnika uzupełniająco wskazał, iż Skarżący rozpoczął działalność gospodarczą w dniu 2 listopada 2017 r. zgłaszając się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z kodem 05 70 0 0. Prowadzenie swoich spraw przekazał Biuru rachunkowemu, które jak się okazało w okresie ukończenia okresu 24- miesięcznej preferencji nie dokonało należytych wyrejestrowań z kodu 05 70 0 0 i nie rejestrując z dniem 1 grudnia 2019 r. z odpowiednim kodem do ubezpieczeń 05 10 0 0. Tym samym System ZUS rozpoczął tworzenie technicznych deklaracji za okresy od 1 grudnia 2019 do 1 września 2020 r. W przedmiotowym piśmie podniesiono, że organy mają obowiązek czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W piśmie zaznaczono, iż poinformowanie Płatnika o błędach w składanych deklaracjach ZUS w terminie wcześniejszym umożliwiłoby mu w odpowiednim czasie naprawić wszystkie błędy przy składaniu tych deklaracji.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 27 listopada 2020 r. nr 180000/71/607370/2020-RED-KS-RDZ utrzymał w mocy swoja wcześniejszą decyzję z dnia 5 października 2020 r.

Od powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych P.M. pismem z dnia 22 listopada 2020 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1347/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji również art. 8, art. 11 i art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy argumentów Płatnika, który wskazywał, że deklaracji za jednoosobową działalność nie składał, ponieważ żadne dane w stosunku do poprzednich nie uległy zmianie. Zaznaczył, że stanowisko Płatnika wskazuje, iż w istocie twierdzi on, iż jest zwolniony z przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. Powyższe okoliczność jest istotna z punktu widzenia treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Organ nie odniósł się w dostateczny sposób do wskazanych kwestii, ograniczając się w zasadzie poza zacytowaniem przepisów ustawy o COVID-19 do lakonicznego stanowiska sprowadzającego się do stwierdzenia, że Płatnik nie złożył dokumentów zgłoszeniowych ze zmianą kodu ubezpieczenia z 0570 00 na 0510 00 od 1 stycznia 2020 r. oraz deklaracji rozliczeniowych po zmianie kodu tytułu do ubezpieczeń oraz, że uchybienie przez Skarżącego terminowi do złożenia deklaracji skutkuje odmową przyznania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanym okresie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 24 maja 2022 r. nr 180000.71.114389.2022-RED-BA-RDZ Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 października 2020 r. nr 180000/71/826/2020. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy o COVID-19. Ponadto organ przytoczył treść art. 31zq ustawy o COVID-19, wskazując m.in., iż zgodnie z ust. 3 wskazanego przepisu warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS zacytował także przepisy dotyczące składania deklaracji ubezpieczeniowych zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 zm.). Stwierdził następnie, że po ponownej analizie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ustalono, że Płatnik nie złożył dokumentów zgłoszeniowych ze zmianą kodu ubezpieczenia z 0570 00 na 0510 00 od 1 stycznia 2020 r. oraz deklaracji rozliczeniowych po zmianie kodu tytułu do ubezpieczeń. Prawidłowe deklaracje rozliczeniowe (ZUS DRA) za marzec-maj 2020 r. wpłynęły 2 listopada 2020 r., czyli po ustawowym terminie jakim był 30 czerwca 2020 r. Organ podkreślił również, że to osoba, która podejmuje się prowadzenia działalności gospodarczej powinna być świadoma, że ryzyko związane z prowadzeniem działalności ponosi płatnik. Dlatego też brak informacji ze strony ZUS w kwestii składania deklaracji nie może mieć wpływu na podjęcie decyzji w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek albowiem zgodnie z prawem to na płatniku spoczywa obowiązek zapoznania się z treścią obowiązujących przepisów prawnych natomiast w gestii samego Zakładu jest egzekwowanie ich należytego przestrzegania.

Na powyższa decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 maja 2022 r. P.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 848/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję ZUS z dnia 24 maja 2022 r. W ocenie Sądu, postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek nie spełnia wymogów wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Sąd uznał, że organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z tego przepisu. W następstwie złożenia przez stronę wniosku 28 kwietnia 2020 r. doszło bowiem do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.

WSA w Krakowie zauważył, że od 28 kwietnia 2020 r. wniosek Skarżącego znajdował się w ZUS i do 30 czerwca 2020 r. było dosyć czasu by poinformować go o ewentualnych brakach uniemożliwiających pozytywne rozpoznanie jego wniosku. W następstwie wpływu wniosku organ winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony. W tej sytuacji, Skarżący poprawne dokumenty za kwiecień 2020 r. złożył dopiero 2 listopada 2020 r. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem stronie skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłużenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym, terminie wyłączy jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym Sąd nakazał by ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ miał rozważyć zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z dnia 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Sąd wyjaśnił, że powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Sąd wskazał, że uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.

Pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. nr 180000/71/299809/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił P.M. o możliwości złożenia na postawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, wniosku o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w terminie 30 dni od odebrania zawiadomienia. Poinformowano również Skarżącego, że zgodnie z ww. przepisem powinien podać przyczyny niedochowania terminu oraz czy uchybienie terminu miało związek z epidemią COVID-19. Zawiadomienie zostało odebrane w dniu 14 czerwca 2023 r.

W dniu 12 lipca 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo P.M., w którym zawarł on wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za okres od marca do maja 2020 r. W treści pisma Skarżący wskazał, że nie miał możliwości dochowania terminu złożenia dokumentacji rozliczeniowej z uwagi na zawinione działania/zaniechania biura księgowego, z którym wówczas współpracował. Płatnik stwierdził, że brak należytego działania tego biura związany był z pandemia Covid-19, gdyż z tej przyczyny biuro to (działające jednoosobowo) ograniczyło świadczenie usług, a kontakt z nim był utrudniony. Ponadto Skarżący był przekonany, że brak jest konieczności uzupełniania jakichkolwiek danych (kodów zgłoszeń), gdyż w jego ocenie to już musiało być zrobione, bowiem odprowadzane były składki w wysokości relewantnej dla prawidłowego zgłoszenia. Dopiero po zmianie biura księgowego Skarżący powziął należyta wiadomość o konieczności i sposobie załatwienia kwestii dotyczących wadliwej dokumentacji, co zostało uczynione w sposób niezwłoczny. Skarżący dodał również, że organ miał obowiązek pouczyć go, że jego wniosek jest niepełny i wymaga uzupełnienia. Skarżący uważa zatem, że gdyby dowiedział się o brakach w dokumentacji przed 30 czerwca 2020 r. to uzupełniłby braki w terminie ustawowym do złożenia wniosku o umorzenie składek.

Postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. nr 180000/71/299809/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres od marca do maja 2020 r. Zdaniem organu, w złożonym wniosku Skarżący nie podał przyczyn niedochowania terminu oraz czy uchybienie terminu do złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID-19. Ponadto organ stwierdził, że przedstawione okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego.

Następnie decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 180000/71/299809/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 5 października 2020 r. nr 180000/71/826/2020. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że po ponownej analizie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ustalono, że Skarżący nie złożył dokumentów zgłoszeniowych ze zmianą kodu ubezpieczenia z 0570 00 na 0510 00 od 1 stycznia 2020 r. oraz deklaracji rozliczeniowych po zmianie kodu tytułu do ubezpieczeń. Prawidłowe deklaracje rozliczeniowe (ZUS DRA) za marzec-maj 2020 r. wpłynęły 2 listopada 2020 r., czyli po ustawowym terminie jakim był 30 czerwca 2020 r. Zdaniem organu, nie może on z urzędu przyjąć, czy też pominąć faktu niezłożenia przez Płatnika deklaracji rozliczeniowej w wymaganym terminie.

ZUS wskazał przy tym, że ustawodawca przewidział tryb postępowania w przypadku niezłożenia deklaracji rozliczeniowych w terminie i możliwość przywrócenia terminu na jej złożenie na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, który rozszerza stosowanie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Warunkiem przywrócenia terminu na złożenie deklaracji jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy i powinno mieć związek z zaistniałym stanem epidemii wywołanym przez COVID-19 (np. osoba przebywała na kwarantannie). Organ stwierdził, że w złożonym w dniu 12 lipca 2023 r. wniosku o przywrócenie terminu Skarżący nie podał przyczyn spóźnionego złożenia dokumentów rozliczeniowych i nie wskazał, że uchybienie miało związek z pandemią COVID-19.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził zatem, że wobec braku stwierdzenia zaistnienia przesłanek określonych w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, skutkujących przywróceniem terminu na złożenie deklaracji za marzec, kwiecień i maj 2020, postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. odmówił przywrócenia Płatnikowi terminu na złożenie deklaracji rozliczeniowej za ten okres. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że Skarżący był zobowiązany do złożenia poprawnych deklaracji za wskazany okres maksymalnie do 30 czerwca 2020 r. i nie dotrzymał tego terminu. W powyższej sprawie brak jest więc, zdaniem organu, podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji I instancji.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych P.M. pismem z dnia 23 września 2023 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 5 października 2020 r. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie pełnej analizy przedmiotowej sprawy, z uwzględnieniem zasady obiektywizmu, polegające na niewzięciu pod uwagę, iż niezłożenie właściwej deklaracji ZUS-DRA nastąpiło z przyczyn niezależnych od Skarżącego, zaś uchybienie to zostało poprawione niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią decyzji organu z dnia 5 października 2020 r., jak też z uwagi na brak uzasadnienia przyczyn, dla których organ - mimo złożenia wniosku o zwolnienie z konieczności opłacania składek za okres marzec - maj 2020 r. - dnia 28 kwietnia 2020 r., nie został poinformowany o wadliwości ww. deklaracji, co uniemożliwiło usunięcie uchybienia przed upływem terminu do złożenia wniosku (30 czerwca 2020 r.);

2) art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 kpa w zw. z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez: a) sporządzenie uzasadnienia decyzji z dnia 5 października 2020 r. oraz zaskarżonej (w sposób, który uniemożliwia rzeczywistą weryfikację toku rozumowania organu, w tym przez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz podstawy prawnej zastosowanej w toku rozpoznania sprawy - w tym zwłaszcza pominięcie, czy organ w toku ponownego rozpoznania sprawy wziął pod uwagę zasady postępowania administracyjnego, wyrażone zwłaszcza w art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz przyczyn, dla których organ zaniechał zastosowania ww. norm a nadto normy z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego - w sytuacji, gdy we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący faktycznie na ww. zasady (oraz ich niezastosowanie) się powołał; b) sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 5 października 2020 r. w taki sposób, iż niemożliwym do weryfikacji pozostaje, czy organ wziął pod uwagę zasady postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także wytyczne zawarte w wyroku wydanym w sprawie I SA/Kr 848/21; c) sporządzenie zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny ze stanem faktycznym, poprzez przyjęcie, że Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do zajęcia końcowego stanowiska w sprawie oraz poprzez błędne przyjęcie, że we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano przyczyn ku temu oraz związku z pandemią Covid;

3) art. 6, 7, 8, 9, 10 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez: a) niepoinformowanie Skarżącego w toku postępowania I-instancyjnego o okolicznościach mogących skutkować wydaniem decyzji odmownej (niezgodnej z żądaniem strony), tj. o konieczności aktualizacji (złożenia prawidłowych) deklaracji ZUS-DRA za okres marzec-maj 2020 r. przed wydaniem przez organ decyzji I instancji oraz przed upływem terminu na składanie wniosku w trybie art. 31zq ust 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19 (tj. 30 czerwca 2020 r.); b) poinformowanie o przyczynach odmowy uwzględnienia wniosku dopiero w treści decyzji odmownej (I instancji) dnia 4 października 2020 r., a przez to uniemożliwienie stronie uzupełnienia braku w terminie i skorzystanie ze zwolnienia z opłacania składek - a następnie utrzymanie w mocy wydanej z ww. uchybieniami decyzji; c) prowadzenie postępowania w toku I instancji w sposób przewlekły, z naruszeniem art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - w efekcie czego Skarżący o przyczynach nieuwzględnienia jego wniosku zapoznał się dopiero po otrzymaniu decyzji z dnia 5 października 2020 r., co uniemożliwiło mu uzupełnienie wskazanych przez organ uchybień w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. - co także nie zostało wzięte pod uwagę w toku ponownego rozpoznania sprawy;

4) art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez bezzasadne nieuwzględnienie stanowiska strony zawartego w piśmie z dnia 1 sierpnia 2023 r. i przyjęcie, ze nie wypowiedziała się co do zebranego materiału, co w efekcie skutkowało pominięciem stanowiska i brakiem zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu;

5) art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania wytycznych zawartych w treści uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 848/22, w szczególności w zakresie skutków uprzedniego naruszenia przez organ art. 9 i 12 Kodeksu postępowania administracyjnego;

6) art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej w zw. z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez bezzasadne nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy wskazano w nim na przyczyny niedochowania terminu, brak winy Skarżącego w niedochowaniu terminu oraz związek z pandemią Covid.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przytoczył argumenty, które jego zdaniem przemawiają za zasadnością podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 5 października 2020 r. naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie tut. Sąd wypowiadał się już dwukrotnie. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1347/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję ZUS z dnia 27 listopada 2020 r. nr 180000/71/607370/2020-RED-KS-RDZ, utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 5 października 2020 r. nr 180000/71/826/2020, z uwagi na naruszenie art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji również art. 8, art. 11 i art. 15 tego Kodeksu w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że stanowisko wyrażone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazuje, że zdaniem Skarżącego jest on zwolniony z przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Zdaniem Sądu, powyższa okoliczność jest istotna z punktu widzenia treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Organ jednak nie odniósł się w dostateczny sposób do wskazanych kwestii. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 848/22 uchylił decyzję ZUS z dnia 24 maja 2022 r. nr 180000.71.114389.2022-RED-BA-RDZ, którą organ ten ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 października 2020 r. nr 180000/71/826/2020. W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd wskazał, że postępowanie prowadzone przez organ nie spełnia wymogów wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności z art. 9 tego Kodeksu. Zdaniem Sądu, organ powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m.in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje. Organ winien był bowiem zweryfikować, czy wniosek jest kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, tym bardziej, że wniosek ten od 28 kwietnia 2020 r. znajdował się w ZUS i do 30 czerwca 2020 r. było dosyć czasu by poinformować Skarżącego o ewentualnych brakach uniemożliwiających pozytywne rozpoznanie jego wniosku. W ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony. W związku z powyższym Sąd nakazał by ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto Sąd nakazał by ZUS rozważył zastosowanie instytucji przewidzianej w przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19).

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA).

W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, organ II instancji nie zastosował się do wszystkich wytycznych zawartych w wyrokach tut. Sądu z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1347/21 oraz z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 848/22. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii, czy Skarżący był zwolniony z przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., na co wskazywał Sąd w wyroku z dnia 17 listopada 2021 r. Jak zauważył tut Sąd w tym wyroku, powyższa okoliczność była istotna z punktu widzenia treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. W treści zaskarżonej decyzji organ nie poruszył też kwestii naruszenia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na braku udzielenia Skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, a w szczególności jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje, w sytuacji, gdy wniosek ten od 28 kwietnia 2020 r. znajdował się w ZUS i do 30 czerwca 2020 r. było dosyć czasu by poinformować Skarżącego o ewentualnych jego brakach i umożliwić mu ich uzupełnienie.

Wskazać również należy, że w wyroku z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 848/22 WSA w Krakowie nakazał by ZUS rozważył zastosowanie instytucji przewidzianej w przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z kolei przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast przepis art. 15zzzzzn2 ust. 3 stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Jak wynika z akt sprawy, w związku z ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zawiadomieniem z dnia 12 czerwca 2023 r. nr 180000/71/299809/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Skarżącego, że w terminie 30 dni może złożyć wniosek o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Organ stwierdził przy tym, że we wniosku Skarżący powinien podać przyczyny niedochowania terminu oraz czy uchybienie terminu miało związek z epidemią COVID-19.

W dniu 12 lipca 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo Skarżącego, w którym zawarł on wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za okres od marca do maja 2020 r. Jako przyczyny uchybienia wskazał zawinione działania/zaniechania biura księgowego, z którym wówczas współpracował. Skarżący wyjaśnił, że brak należytego działania tego biura związany był z pandemią COVID-19, gdyż z tej przyczyny biuro to (działające jednoosobowo) ograniczyło świadczenie usług, a kontakt z nim był utrudniony. Ponadto Skarżący stwierdził, że gdyby organ poinformował go o brakach w dokumentacji przed 30 czerwca 2020 r., to zdążyłby je uzupełnić w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o umorzenie składek.

Postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. nr 180000/71/299809/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres od marca do maja 2020 r. Zdaniem organu, w złożonym wniosku Skarżący nie podał przyczyn niedochowania terminu oraz czy uchybienie terminu do złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID-19. Ponadto organ stwierdził, że przedstawione okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego.

W ocenie Sądu, stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji jest błędne i nie stanowi realizacji wytycznych zawartych w wyrokach tut. Sądu z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1347/21 oraz z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 848/22. Wskazać należy, że w treści zawiadomienia z dnia 12 czerwca 2023 r. o możliwości złożenia przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r. organ błędnie pouczył skarżącego, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien podać i udokumentować przyczyny niezachowania terminu związane ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Tym samym organ dopuścił się zawężenia podstaw przywrócenia terminu przewidzianych art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 jedynie do przyczyn związanych ze stanem epidemii COVID-19. Omawiany akt prawny, mimo że wydany w związku z tą epidemią, zawężenia takiego jednak nie przewiduje. Przepis ten zawiera jedynie regulację szczególną w zakresie kategorii możliwych do przywrócenia terminów (poszerzając znacznie ten zakres względem Kodeksu postępowania administracyjnego), w zakresie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie oraz w zakresie spoczywającego na organach administracji obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Natomiast co do przyczyn uchybienia terminu należy stosować regulację zawartą w Kodeksie postępowania administracyjnego, przewidującą przywrócenie terminu w sytuacji, gdy zostanie uprawdopodobnione, że jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Go 453/22, wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 20/22, czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 84/22, dostępne w CBOSA). Organ dopuścił się zatem błędnego zastosowania przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19.

Nie ma zatem racji organ podnosząc w zaskarżonej decyzji, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r., gdyż nie wykazał, że nie złożenie tej dokumentacji w terminie było związane bezpośrednio ze stanem epidemii. Jak to już zostało powyżej wskazane takiego zawężenia podstaw przywrócenia terminu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie przewiduje.

Również w postanowieniu z dnia 21 lipca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r. organ błędnie zawęził podstawy przywrócenia terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 i uznał, że Skarżący nie podał przyczyn niedochowania terminu oraz czy uchybienie terminu do złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID-19. Już samo to uchybienie uzasadnia konieczność wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Wskazać należy, że choć z treści przepisu art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19 nie wynika, według jakich zasad i przesłanek organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o tryb z Kodeksu postępowania administracyjnego. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 k.p.a., ale z modyfikacjami przepisu art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19 jako lex specialis. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się zatem z zastosowaniem przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a.

Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem brak zawinienia strony w uchybieniu terminu. Co do tej przesłanki, której spełnienie było zakwestionowane przez orzekający w sprawie organ administracji publicznej, wskazać trzeba, że zgodnie z wolą ustawodawcy warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest zaś środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (zob. m. in. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02; z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 313/15,). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12).

Konsekwencją zatem uznania, że organ rentowy błędnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej jest wadliwość zaskarżonej decyzji. ZUS odmówił bowiem Skarżącemu zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek za okres marzec – maj 2020 r. tylko dlatego, że nie uprawdopodobnił on, że opóźnienie w złożeniu dokumentacji było związane bezpośrednio ze stanem epidemii. Wadliwość postanowienia z dnia 21 lipca 2023 r. skutkuje również wadliwością zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Sąd uznał, że organ nie zrealizował w sposób wyczerpujący wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyrokach z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1347/21 oraz z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 848/22, czym naruszył treść art. 153 p.p.s.a.

Podkreślić należy, że choć przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., a więc już po wydaniu pierwszej decyzji w niniejszej sprawie, tj. 5 października 2020 r., to niewątpliwie obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491), a został odwołany z dniem 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027). W ocenie Sądu, rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko dopuszczające zastosowanie omawianego przepisu w tym okresie zasługuje na aprobatę (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21; w Szczecinie z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 593/21, w Poznaniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 160/21 i sygn. akt III SA/Po 162/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21).

Podkreślić także należy, że choć w dacie wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, tj. 10 sierpnia 2023 r., przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywały, to nie mogą one być obecnie przez Sąd i organ pomijane. Odwołanie stanu epidemii nie oznacza, że do stanów faktycznych powstałych w stanie epidemii przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie mogą być stosowane po dniu 16 maja 2022 r. Przywołana regulacja wyznacza bowiem kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt SA/Kr 1192/22).

Podkreślić też zdecydowanie należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożona deklaracja, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wykonać zalecenia zawarte w ww. wyrokach WSA w Krakowie oraz uwzględnić stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku. Organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za okres od marca do maja 2020 r., a następnie merytorycznie rozpoznać sprawę zwolnienia z opłacania należności składkowych za wymieniony okres.

Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 5 października 2020 r. naruszają przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu – jak w pkt I wyroku.

O uchyleniu postanowienia z dnia 21 lipca 2023 r. nr 180000/71/299809/2023 o odmowie przywrócenia terminu Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego w kwocie 480 zł.