Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 914/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pk 22, art. art. 92a ust. 1, 3 i 7, lp. 5.9.2, 5.11.1-3, 6.3.18 załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1412
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 13 ust. 1 lit. h
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Dnia 7 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 roku sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 20 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 maja 2022r. nr [...], II. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 20 października 2023 r. (nr jak w sentencji wyroku) Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z s. w P. od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WWITD) z 10 maja 2022 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wys. 12.000 zł, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wys. 1.900 zł.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

WWITD pismem z 2 lutego 2022 r. zawiadomił [...] sp. z o.o. o zamiarze wszczęcia 18.02.2022 r. kontroli w siedzibie przedsiębiorcy w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm., dalej: u.t.d.). Kontrolę zakończył protokół z 14.03.2022 r. nr [...], w którym stwierdzono naruszenia polegające na: 1) skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku tygodniowego o czas powyżej 2 godz. do 4 godz. (lp. 5.9.2 zał. nr 3 do u.t.d.), 2) i 3) dwukrotne przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 min. (lp. 5.11.1 zał. nr 3 do u.t.d.), 4) przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas od 30 min. do mniej niż 1 godz. i 30 min. i za każde rozpoczęte 30 min. od 1 godz. i 30 min. (lp. 5.11. 2 i 3 zał. nr 3 do u.t.d.), 5) naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu – za każdy pojazd (lp. 6.3.18 zał. nr 3 do u.t.d.).

W związku z powyższym WWITD zawiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu postępowania w ww. zakresie, a następnie decyzją z 10 maja 2022 r. na podstawie art. 92a ust. 1, 3 i 7 u.t.d. nałożył na [...] sp. z o.o. karę pieniężną w wys. 2150 zł.

[...] sp. z o.o. (dalej: strona/spółka/skarżąca) w odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 Dz.Urz.UE.L. z 2006 r. Nr 102, s. 1 z 11.04.2006r.) w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1412 ze zm., dalej: u.c.p.k.) poprzez ich niezastosowanie przejawiające się nałożeniem sankcji za nieprzestrzeganie norm zapisanych w art. 5-9 ww. rozporządzenia, podczas gdy wykonywanie w imieniu i na rzecz strony przewozy nie są objęte obowiązkiem ich stosowania, bowiem są realizowane pojazdami używanymi w związku z odprowadzaniem ścieków i dostawą wody,

- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2052 ze zm., dalej: K.p.a.) poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie sprawy – brak analizy dowodów w postaci umowy na świadczenie usług oraz wyjaśnień co do rodzaju wykonywanych przewozów złożonych w toku kontroli przez stronę, co doprowadziło do błędnego wniosku, iż wykonywane transporty materiału osadowego z oczyszczalni ścieków

oraz awaryjna dostawa wody dla mieszkańców m. P. podlegają na terenie RP przepisom rozporządzenia nr 561/2006,

- art. 11, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące, arbitralne i niepozwalające na poznanie toku rozumowania organu sformułowanie uzasadnienia decyzji przy nałożeniu kary za naruszenie wskazane w lp. 6.3.18 zał. nr 34 do u.t.d. i bardzo ogólne ujęcie części uzasadnienia w celu ukrycia stanu faktycznego sprawy o towarzyszące mu naruszenie akapitu trzeciego (3) rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców poprzez niezastosowanie w sprawie,

- art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 K.p..a poprzez niewyczerpującą analizę materiału dowodowego i nierozpatrzenie możliwości zastosowania art. 189f K.p.a. w oparciu o kryteria wymienione w art. 189d K.p.a.

GITD uchylając zaskarżoną decyzję w całości i nakładając na stronę karę pieniężną w wys. 1.900 zł (jak wskazano na wstępie) powołał przepisy art. 92a ust. 1, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz art. 189a § 2 K.p.a., by wyjaśnić, że na ich gruncie w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a. Kary nakładane są na podstawie art. 92 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., a treść art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d. w zw. z art. zał. nr 4 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów zał. nr 4 do u.t.d. Organ nie ma więc możliwości miarkowania kar i wynikająca z art. 189d K.p.a. regulacja, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma w sprawie zastosowania. Zastosowania nie znajdzie też art. 189e oraz art. 189f K.p.a. regulujące odstąpienie od nałożenia kary i udzielenie pouczenia. Te bowiem kwestie regulują przepisy odrębne – art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku – art. 92b ust. 1 u.t.d.

Co do naruszenia z lp. 5.9 zał. nr 3 do u.t.d. GITD powołał art. 4 lit. i) i h) oraz art. 8 ust. 1 i 6-9 rozporządzenia nr 561/2006, by wskazań, że konsekwencją rozwiązań przyjętych w tych przepisach jest treść lp. 5.9.1-3 zał. nr 3 do u.t.d., które sankcjonują skrócenie wymaganego skróconego czasu odpoczynku tygodniowego. Zdaniem organu analiza danych cyfrowych z karty kierowcy i z tachografu cyfrowego, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci przerwy napięcia wykazała, że kierowca M. G. po przyjętym okresie rozliczeniowym: 13.09.2021 r. godz. 00:00 – 19.09.2021 r. godz. 23:59 odebrał jedynie 21 h i 34 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 06:13 dnia 14.09.2021 r. do godz. 03:47 15.09.2021 r. czasu UTC+1, podczas gdy w winien był odebrać min. 24 h nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca skrócił więc tygodniowy czas odpoczynku o 2 h i 26 min., co skutkowało karą w wys. 350 zł.

Odnośnie naruszenia z lp. 5.11 zał. nr 3 do u.t.d. GITD wskazał, że on konsekwencją normy zawartej w art. 7 rozporządzenia nr 561/2006. Z analizy zapisów karty kierowcy M. J. organ wywiódł, że 14.08.2021 r. kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 5 min. Prowadził pojazd przez 4 h i 35 min. w okresie od 07:55 do 12:59. Podczas kontroli nie okazano wydruku uzasadniające odstąpienie od przestrzegania norm czasu pracy lub wymaganych przerw. Stąd kara 100 zł. Z karty kierowcy W. K. wynika zaś, że 30.09.2021 r. przekroczył on maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 2 min., gdyż prowadził pojazd przez 4 h i 32 min. w okresie 15:12 – 20:35. W czasie kontroli nie okazano wydruku uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania ww. norm. Z kolei zapisy karty kierowcy M. T. wskazują, że 6.08.2021 r. przekroczył on maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 h i 39 min. Prowadził bowiem pojazd przez 6 h i 9 min. w okresie 17:06 (6.08.2021r.) – 01:06 (7.08.2021 r.). I w tym wypadku nie okazano w czasie kontroli wydruku uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania ww. norm. Kara za ww. opisane delikty wyniosła łącznie 550 zł.

W zakresie naruszenia lp. 6.3.18 zał. nr 3 do u.t.d. organ podał, że realizują one sankcje za naruszenie art. 10 ust. 5 lit. h rozporządzenia nr 561/2006, art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) z 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów wczytywania odpowiednich danych. Na podstawie danych cyfrowych z tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...], z uwzględnieniem błędów lub zdarzeń w postaci braku napięć, GITD stwierdził, że przedsiębiorca odczytał dane 11.06.2021 r., a po raz kolejny pobrał je 16.02.2022 r. W tym okresie w pamięci tachografu zarejestrowano 104 dni aktywności. Naruszenie to skutkowało więc karą 500 zł. Z kolei dane cyfrowe z tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...], z uwzględnieniem błędów lub zdarzeń w postaci braku napięć, wskazały zdaniem organu, że przedsiębiorca pobrał dane 02.08.2021 r., a następnie 04.11.2021 r. Pamięć tachografu w tym okresie zarejestrowała 93 dni aktywności. Stąd kara w wys. 500 zł.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania GITD zważył, że strona nie wskazała na żadne okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d. To zaś przedsiębiorca powinien wykazać okoliczności pozwalające na zastosowanie tych przepisów. Co do zaś argumentacji o zawarciu umów na wywóz komunalnych osadów ściekowych oraz dowóz wody podczas awarii organ stwierdził, że dokumenty te potwierdzają, że spółka realizuje tego rodzaju usługi transportowe. Nie świadczą one natomiast, że są to jedyne przewozy. W sytuacji gdy kierowcy faktycznie wykonują przejazdy wskazane w art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 winni włączać w tachografie funkcję OUT. Brak takiego zapisu dochodzi, że kierowca wykonywał przewóz podlegający ww. przepisowi rozporządzenia. Organ dodał, że przeanalizował treści umów, które przedsiębiorca okazał w czasie kontroli. Wskazują one, że spółka "zobowiązuje się do wykonania usług obsługi załadunku i transportu ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych z terenu Centralnej Oczyszczalnin Ścieków ..." W innej umowie wskazano, że "usługi realizowane będą z terenów Oczyszczalni Ścieków wskazanych w ust. 2 do miejsca zagospodarowania, które zostanie wskazane przez Zamawiającego w Zleceniu w odległości do 200 km ...". Zdaniem organu chociażby te zapisy umowne wskazują, że strona nie podlega wyłączeniom z art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006.

Co do naruszenia czasu pracy oraz lp. 6.3.18 zał. nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że stwierdzone zostały one po analizie danych cyfrowych z kart kierowców oraz z tachografów pojazdów. Nie ma więc mowy, by przewozy odbywały się na wyłączeniach z ww. art. 13. Organ do dni zarejestrowanej działalności ww. okresie zaliczył dni, w których karta kierowcy była zalogowana w tachografie i rejestrowały się na niej wymagane przez przepisy aktywności, tj. prowadzenie pojazdu, inna praca oraz odpoczynki, czy wykonany został też zapis manualny przez kierowcę. W odniesieniu do dni w czasie, w których kierowca nie prowadził pojazdu, a jego karta kierowcy była zalogowana, bądź wykonany został wpis manualny, organ stwierdził, że podlegał on obowiązkowi odpoczynku. Nie przedstawiono bowiem innych dokumentów wskazujących, że kierowca przebywał np. na urlopie wypoczynkowym lub zwolnieniu lekarskim.

Zdaniem GITD organ I instancji nie naruszył przepisów K.p.a., wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 art. 77 § 1 K.p.a. oraz zgromadził dowody konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a jako dowód dopuścił wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

[...] sp. z o.o. wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję podniosła zarzuty tożsame do sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie zasady legalizmu i zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 7 i art. 2 Konstytucji RP) poprzez uznanie, że przewozy wskazane w art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 mogą być wykonywane bez przestrzegania norm określonych w jego art. 5-9 tylko w sytuacji, w której kierowca oznaczy je na własnej karcie i w tachografie jako "OUT". Zdaniem strony żadna norma prawna nie definiuje, kiedy to oznaczenie winno być przez kierowców stosowane.

W odpowiedzi Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Nadto podniósł, że w art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 prawodawca używa sformułowania "przewóz wykonywany pojazdami używanymi w związku z odprowadzaniem ścieków", a tym samym wyłączenie ma wymiar funkcjonalny – dotyczy określonego rodzaju przewozu. Nie jest to zwolnienie dotyczące każdego przewozu określonego ładunku dokonywanego pojazdem specjalnym, lecz tylko przewozu wykonywanego w określonym okolicznościach. Każdy wyjątek należy rozumieć ściśle. Ciężar zaś wykazania okoliczności objętych hipotezą art. 29 u.c.p.k. (oraz art. 13 ust. 1 lit. h rozp. nr 561/2006) spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów i to jemu znane są okoliczności, które pozwoliłyby zastosować wyłączenie m.in. z obowiązku zachowania przerw w prowadzeniu pojazdu oraz dziennego o tygodniowego okresu wypoczynku. Nie można przyjąć, że bierność strony przemawia przeciwko ustaleniom poczynionym przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze wskazany zakres kognicji Sąd stwierdził, że skarga spółki [...] zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez orzekające w sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Transportu Drogowego z 20 października 2023 r. uchylająca w całości decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 10 maja 2022r. i nakładająca na skarżącą spółkę karę pieniężną w wys. 1.900 zł.

Zważyć należy, że nałożenie na skarżącą kar pieniężnych w ww. łącznej kwocie było wynikiem przeprowadzonej przez organ I instancji w siedzibie przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. kontroli za okres od 19 lutego 2021 r. do 18 lutego 2022r. Kontrolę zakończył protokół z 14 marca 2022 r., którego ustalenia stały się podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a następnie wydania w sprawie decyzji I i II instancyjnej. Co istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wszystkie stwierdzone w toku przez organy orzekające naruszenia leżące po stronie skarżącej spółki dotyczyły naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 PEiR z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (...) [pełną nazwę aktu i jej publikator podano wyżej]. Zaskarżoną decyzją objęto bowiem naruszenia określone kolejno przepisami art. 8 ust. 1, 6-9 ww. rozporządzenia, art. 7 ww. rozporządzenia oraz art. 10 ust. 5 lit. a) rozporządzenia, a polegające kolejno na: skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku tygodniowego (sankcjonowane wg. lp. 5.9 załącznika nr 3 do u.t.d.), przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (sankcj. zgodnie z lp. 5.11 zał. nr 3 do u.t.d.) oraz naruszeniu obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu – za każdy pojazd (lp. 6.3.18 zał. nr 3 do u.t.d.).

Co istotne, skarżąca nie kwestionowała ustaleń faktycznych organów co do stwierdzonych poszczególnych naruszeń. Jej zdaniem zaś, ze względu na kategorie pojazdów, którymi świadczone były przewozy, w zakresie których stwierdzono naruszenia, nie powinny znaleźć zastosowania przepisy art. 5-9 rozporządzenia nr 561/2006, a w konsekwencji zaś, brak było podstaw do wymierzenia skarżącej kar.

Wskazać należy, iż zgodnie art. 29 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców (publikator aktu podano wyżej) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wyłącza się ze stosowania art. 5-9 tego rozporządzenia. Oznacza to, że do kategorii pojazdów wymienionych w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące wymogów wobec kierowców dotyczących: przerw w prowadzeniu pojazdu (art. 7 rozp.), czy dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku (art. 8 rozp.). Takimi pojazdami są m.in. – zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 pojazdy używane w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę.

W kontekście powyższych przepisów i stwierdzonych w zaskarżonej decyzji naruszeń wskazać należy, iż strona w odwołaniu podniosła, że wszystkie przejazdy wykonywane jej pojazdami są transportami osadów z oczyszczalni ścieków miasta P. lub dostawą wody beczkowozami i należałoby jej zakwalifikować jako wskazane w art. 13 ust. 1 lity. h) rozporządzenia nr 561/2006. Na okoliczność tę przedłożyła umowy o świadczenie usług oraz druk wypełniony w obecności kontrolujących, w którym spośród rodzajów wykonywanych przewozów wskazane zostały przejazdy wyłączone spod norm regulujących przerwy, odpoczynki i czas prowadzenia pojazdu określone w treści rozporządzenia nr 561/2006.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż fundamentalnie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnieniem prawnym było, jaki charakter miały przewozy dokonywane przez kierowców skarżącej spółki, co do których stwierdzono skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku tygodniowego oraz przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

W ocenie Sądu organy orzekające w omawianym zakresie nie sprostały wymogom przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym jest przepis art. 77 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.pa.). Zasada zaufania obywateli do władzy publicznej określona w art. 8 § 1 K.p.a. zobowiązuje z kolei organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, z uwzględnieniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy powinny przy tym wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 K.p.a.). Przejawem powyższego powinno być rzetelnie sporządzone uzasadnienie decyzji, z uwzględnieniem normy określonej w art. 107 § 3 K.p.a., która nakazuje, by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Tymczasem stwierdzić należy, że w kluczowym zakresie WWITD w uzasadnieniu decyzji z 10 maja 2022 r., opisując stwierdzone naruszenia w postaci skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku tygodniowego o czas powyżej 2 godzin do 4 godzin oraz trzy przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, ograniczył się do podania, że przedsiębiorstwo podczas kontroli nie okazało dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej) uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD odnosząc się w tym zakresie do zarzutów odwołania podał, że przedstawione przez stronę umowy na wywóz komunalnych osadów ściekowych oraz dowóz wody podczas awarii potwierdzają, że spółka realizuje tego rodzaju usługi transportowe; nie świadczą zaś,. że są to jedyne przewozy. Zdaniem organu odwoławczego w sytuacji, gdy kierowcy faktycznie wykonują przejazdy wskazane w art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 winni włączać w tachografie funkcję OUT. Brak zaś takiego zapisu dowodzi, że kierowca wykonywał przewóz podlegający rozporządzeniu nr 561/2006.

W ocenie Sądu wnioski organów orzekających są niewystarczające i niezasadnie, bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności wykonywania przedmiotowych przewozów, z odniesieniem się do zapisów przedłożonych przez skarżącą umów, rozstrzygają wątpliwości na niekorzyść strony. Skoro ustawodawca wyłącza stosowanie przepisów rozporządzenia nr 561/2016 do przewozów pojazdami używanymi w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę, to obowiązkiem organów ITD było ustalenie w trakcie prowadzonej kontroli, a następnie - jeżeli nie dokonał tego w trakcie kontroli – w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, czy faktycznie przewozy wykonywane przez kierowców:

- M. G. w okresie rozliczeniowym od 13 do 14 września 2021 r., kiedy to kierowca skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 2 godziny o 26 minut,

- M. J. w dniu 14 sierpnia 2021 r., kiedy to kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 5 minut,

- W. K. w dniu 30 września 2021 r., kiedy to kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 2 minuty,

- M. T. w dniu 6 sierpnia 2021 r., kiedy to kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 39 minut,

pozostawały w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zwrot "w związku z..." odnosi się do całego przepisu, w którym są wymienione różne rodzaje przewozów i służy dookreśleniu rodzaju tych przewozów. Określenie "w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę..." powinno być rozumiane w sposób ścisły, gdyż jest to określenie związane z ustaleniem wyjątku i z tego m.in. powodu nie może być interpretowane rozszerzająco (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1276/15, wyrok NSA z 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1203/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 wynika, iż wykonywany danym pojazdem przewóz, aby mógł być zaliczony do wykonywanego w warunkach analizowanego wyłączenia, powinien realizować konkretną wskazaną w przepisie funkcję, w związku z którą przewóz ten jest dokonywany. Związek ten musi być przy tym bezpośredni i wiązać się ze szczególnymi cechami przejazdu, usprawiedliwiającymi stosowanie mniej korzystnych zasad pracy dla kierowców oraz obniżenie wymagań mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego (por. wyrok NSA z 22 grudnia 2011r., II GSK 1363/10, publ. jak wyżej). Pomocy w tym zakresie może być wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 13 marca 2014 r. w sprawie C-222/12, A Karuse As. v. Politsei – Ja Piirivalveamet (publ. Kotsis 2014/3/I-142), w tezie którego wskazano, że zawarte w art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 pojęcie pojazdu używanego w ramach czynności związanych z utrzymaniem dróg, który może być zwolniony z obowiązku używania tachografu, należy interpretować w taki sposób, że obejmuje ono pojazd przewożący materiał od miejsca, w którym prowadzone są prace związane z utrzymaniem dróg, pod warunkiem, że transport ten będzie całkowicie i wyłącznie związany z przeprowadzaniem tych prac oraz że ma uzupełniający wobec nich charakter.

Przyjąć należy zatem, iż dopuszczalnym jest – wynikające z art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 – odstępstwo od ogólnego reżimu rejestracji aktywności kierowców, lecz tylko wówczas, gdy pojazd używany jest w ścisłym związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę (itd.) i tylko w tym celu w całym okresie rozliczeniowym, w świetle norm określonych w art. 7 i 8 ww. rozporządzenia.

W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz treści wydanych w sprawie decyzji wynika, że organy orzekające nie dokonały rzetelnego i wszechstronnego ustalenia i zbadania, czy przewozy dokonywane pojazdami należącymi do skarżącej spółki, a wykonywane przez kierowców M. G. w okresie rozliczeniowym 13-19.09.2021 r., M. J. w dniu 14 sierpnia 2021 r., W. K. w dniu 30 września 2021 r. oraz M. T. w dniu 6 sierpnia 2021 r. pozostawały w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, czy konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę. Wprawdzie WWITD zawiadamiając przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli (pismo z 2.02.2022 r.) wezwał go m.in. do przygotowania dokumentów potwierdzających fakt wykorzystywania pojazdów do przewozów wyłączonych spod przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, to następnie - uzyskując od strony umowy o współpracy z 6.04.2020 r. oraz o świadczenie usług (z 24.06.2021 r.) zawarte z [...] S.A., z których odpowiednio wynika, że skarżąca zobowiązała się do świadczenia usług transportu komunalnych osadów ściekowych oraz usług dostawy wody samochodami ciężarowymi – beczkowozami (dla mieszkańców podczas awarii sieci wodociągowej), a także uzyskując informację o wpisie skarżącej do rejestru Marszałka Woj. Wlkp. posiadacza odpadów (pismo z 24.04.2018 r.), nie zobowiązał kontrolowanego do szczegółowych wyjaśnień w tym zakresie. Choć organ ustalił, że strona dopuściła się naruszeń przepisów art. 7 i 8 rozporządzenia nr [...] przy wykonywaniu przez ww. kierowców we wskazanych dniach (k. 82 i 83v akt adm.), to w wezwaniu z 18 lutego 2022 r. ponownie jedynie ogólnie i jednakowo jak uprzednio wezwała skarżącą do przedłożenia do kontroli m.in. dokumentów potwierdzających fakt wykorzystywania pojazdów do przewozów wyłączonych spod przepisów rozporządzenia nr [...]. Jednocześnie w wezwaniu z 22.02.2022 r. organ dokonał w sposób precyzyjny zapytania co do rodzaju wykonywanego przewozu drogowego autobusem o nr rej. PO261LY w poszczególnych dniach. Podobnie uczynił w wezwaniu z 1.03.2022 r., nakazując spółce [...] wyjaśnienie jazdy bez karty w dniu 23.08.2021 r. pojazdem o nr rej. PO4YK93 oraz wskazanie jaki rodzaj przewozu był wówczas wykonywany. Spółka na wezwania to odpowiedziała pismami z 24.02.2022 r. i z 2.03.2022r. (k. 57 i 60 akt adm.) i z tego tytułu nie doszło do stwierdzenia naruszeń.

W świetle powyższego Sąd jest zdania, że nie nosi znamion rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy stanowisko organu II instancji, że przedstawione przez stronę umowy na wywóz komunalnych osadów ściekowych oraz dowóz wody podczas awarii potwierdzają, że spółka realizuje tego rodzaju usługi transportowe; lecz nie świadczą, że są to jedyne przewozy. Organ odwoławczy dysponował pełną treścią umów zawartych przez skarżącą z [...] SA z 6.04.2020 r., z 2.04.2021 r. oraz 24.06.2021 r. Pomimo, że z ich treści wynikało, że spółka [...] świadczy na rzecz [...] SA, a więc miejskiego przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w P., usługi transportu komunalnych osadów ściekowych tj. obsługi załadunku i transportu ustabilizowanych osadów ściekowych z terenu Centralnej Oczyszczalni Ścieków w K. do miejsca zagospodarowania, które zostanie wskazane przez Zamawiającego w Zleceniu oraz usługi dostaw wody samochodami ciężarowymi – beczkowozami na każde wezwanie Zamawiającego, to organ nie wezwał strony do wyjaśnienia, jaki charakter miały przewozy dokonywane przez kierowców M. G. w okresie rozliczeniowym 13-19.09.2021 r., M. J. w dniu 14.08.2021 r., W. K. w dniu 30.09.2021 r. oraz M. T. w dniu 6.08.2021 r. W szczególności organ II instancji, jak i uprzednio organ Instancji, nie wyjaśnił, czy przewozy te na gruncie art. 29 ust. 1 u.c.p.k. w zw. z art. 13 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 561/2006 pozostawały w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, czy konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę. Ustalenie te są niezbędne, aby móc stwierdzić, czy kierowcy ci działający w imieniu i na rzecz skarżącej spółki rzeczywiście zobligowani byli do dokumentowania okresów aktywności prowadzenia pojazdów, przerw i odpoczynków na kartach kierowcy i wykresówkach na zasadach dookreślonych w rozporządzeniu nr 561/2006. Dlatego też organy ponownie rozpoznając sprawę zobligowane będą do uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowy w sprawie o powyższe ustalenia.

Sąd uznaje również, że organy orzekające dopuściły się naruszenia ww. przepisów postępowania w zakresie stwierdzonego u skarżącej spółki naruszenia, o którym mowa w lp. 6.3.18 zał. nr 3 do u.t.d., tj. obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd (w tym wypadku pojazdów o nr rej. [...] oraz [...]. GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji lakonicznie podał, że z materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych z tachografów zainstalowanych w tych pojazdach wynika, że przedsiębiorca dokonał sczytania danych 11.06.2021 r., a po raz kolejny 16.02.2022 r. (1. pojazd) oraz 2.08.2021 r. i po raz kolejny 4.11.2021r. W konsekwencji uznał, że w przypadku 1. pojazdu w pamięci tachografu zarejestrowano 104 dni aktywności, a w przypadku 2. pojazdu – w pamięci tachografu zarejestrowano 93 dni aktywności.

Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 5 lit. a) tiret pierwsze rozporządzenia nr 561/2006 przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego.

Stosownie zaś do przepisu art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 (wyżej podano pełną nazwę aktu i publikator) rozporządzenie to ustanawia maksymalne okresy na wczytanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy do celów art. 10 ust. 5 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Do celów rozporządzenia nr 581/2010, jak stanowi art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia, "odpowiednie dane" oznaczają wszelkie dane zarejestrowane przez tachograf cyfrowy oprócz szczegółowych danych dotyczących prędkości. Maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza: a) 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej; b) 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy. Przy czym, zgodnie z pkt 3 preambuły do rozporządzenia nr 581/2010, określając maksymalne okresy na wczytanie danych, należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności.

Mając na względzie podnoszone przez skarżącą okoliczności, że wykonuje przewozy pojazdami używanymi w związku z odprowadzaniem ścieków, co jej zdaniem, skutkuje również brakiem obowiązku pobierania danych z tachografów zainstalowanych w tych pojazdach, stwierdzić należy, że obowiązkiem organów orzekających było wyjaśnienie, czy w przypadku pojazdów o nr rej. [...] i [...] za ww. okresy nie ziściły się przesłanki z art. 29 ust. 2 u.c.p.k. Przepis ten określa, że kategorie pojazdów, o których mowa w ust. 1, są wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 165/2014.". Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Ustęp 2. tego artykułu określa zaś, że Państwa członkowskie mogą wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia pojazdy wymienione w art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Z powołanych przepisów krajowych i unijnych wynika, że skoro pojazdy zarejestrowane w państwie członkowskim używane do przewozu drogowego w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę (określone w art. 13 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 561/2006) są wyłączone z obowiązku instalowania i użytkowania tachografów, to tym samym do tego rodzaju pojazdów nie może mieć zastosowania przepis art. 10 ust. 5 lit. a) tiret pierwsze rozporządzenia nr 561/2006 zobowiązujący przedsiębiorstwo transportowe do przechowywania danych wczytywanych z jednostki pojazdowej zarejestrowanych przez tachograf. Organy orzekające nie wyjaśniły zaś, czy wskazane wyżej pojazdy o nr rej. [...] oraz [...] korzystały z powyższego wyłączenia.

Ze względu na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – uwzględni ocenę prawną i wytyczne Sądu sformułowane w powyższym uzasadnieniu wyroku.

Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sadowych, tj. uiszczonego wpisu od skargi (pkt II. sentencji wyroku).