Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 841/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną w części ...
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 10, art. 30b ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 226
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 sierpnia 2024 r., nr 0115-KDIT1.4011.432.2024.1.MN w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w części zaskarżonej, tj. co do stanowiska organu w zakresie pytania drugiego; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 24 czerwca 2024 r. do Krajowej Informacji Skarbowej wpłynął wniosek G.S.(dalej: Wnioskodawca lub Skarżący) o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych uczestniczenia w programie o charakterze motywacyjnym.

Opisując stan faktyczny Wnioskodawca wskazał, że jest objęty nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce.

Wnioskodawca jest zatrudniony na pełen etat (umowa o pracę) przez polską spółkę B. Sp. z o.o. (dalej: "B.") i pełni w niej funkcję menadżera ds. wytwarzania oprogramowania. Pracodawca Wnioskodawcy, jest podmiotem zależnym od B1 (dalej: "B1", "Spółka"), która z kolei jest spółką notowaną na giełdzie papierów wartościowych N. z siedzibą w S..

W 2003 r. Spółka utworzyła Plan Akcji Motywacyjnych B. 2003 (dalej: "Plan"), który skierowany jest do pracowników spółek z Grupy B. w kilkunastu państwach, w tym również do pracowników B., którego celem jest przyciągnięcie, zatrzymanie i motywowanie pracowników, członków zarządu, dyrektorów, konsultantów, agentów, niezależnych wykonawców Spółki oraz spółek zależnych (w tym również B.) oraz dostosowanie ich interesów i wysiłków do długoterminowych interesów akcjonariuszy B1.

Ogólne zasady funkcjonowania Planu zostały zawarte w regulaminie "[...]", który stanowi, że odbiorcami planu motywacyjnego mogą być pracownicy, członkowie kadry kierowniczej lub dyrektorzy Spółki lub spółek powiązanych wybranych przez Komisję ds. wynagrodzeń Rady Dyrektorów Spółki. Ponadto uczestnikami Planu mogą być również konsultanci, agenci, doradcy lub niezależni wykonawcy, którzy są osobami fizycznymi. Uszczegółowieniem powyższego dokumentu - w odniesieniu do Wnioskodawcy - jest z 14 grudnia 2020 r. skierowana do Wnioskodawcy przez B1, która reguluje zasady udziałów Wnioskodawcy w planie motywacyjnym B1 oraz przyznaje mu R.

Na podstawie powyższych dokumentów, Wnioskodawca 14 grudnia 2020 r. otrzymał nieodpłatnie 100 "R." (dalej "RSU") nadanych przez Komisję w ramach Planu. RSU można przetłumaczyć jako Ograniczone jednostki akcyjne lub Ograniczone akcje, które uprawniają do otrzymania w przyszłości określonej liczby akcji (lub ich równowartości w gotówce), pod warunkiem spełniania określonych wymogów wskazanych w ww. dokumentach. W świetle postanowień ww. dokumentów, podstawowym warunkiem otrzymania akcji B1 (lub ich równowartości w gotówce) jest pozostanie przez określony czas pracownikiem jednej ze spółek z Grupy B., która bierze udział w programie motywacyjnym.

Jednocześnie do dnia realizacji RSU Wnioskodawcy nie przysługiwały żadne akcje B1, Wnioskodawca nie mógł przenieść praw do RSU na inne podmioty, a więc same RSU nie są zbywalne, jak również nie są notowane na nowojorskiej giełdzie. Co więcej - poza wyjątkowymi sytuacjami zakończenia zatrudnienia w B. takimi jak śmierć, czy przejście na emeryturę, etc. - jeżeli przed dniem realizacji praw wynikających z RSU Wnioskodawca przestałby być pracownikiem B., Wnioskodawca utraciłby RSU i wynikające z nich przyszłe prawa. Zgodnie z dokumentem otrzymanym 14 grudnia 2020 r. Wnioskodawca mógłby otrzymać jedynie równowartość dywidend, które przypadałyby na akcje, których dotyczą RSU, przy czym w zamian za równowartość tych dywidend Wnioskodawca mógł otrzymać kolejne RSU. Tak więc ewentualna realizacja dywidend również odbywałaby się w drodze przyznania niezbywalnych (do czasu ich realizacji) RSU, a nie w formie pieniężnej. Od lutego 2020 r. B. nie wypłacał jednak dywidend, w związku z czym Wnioskodawca nie otrzymał również ich równowartości w wysokości przypadającej na posiadane przez niego RSU.

Plan motywacyjny Spółki przewiduje - jak wskazano powyżej - że realizacja RSU może przybrać jedną z dwóch form, tj.: (a) otrzymania akcji B1, które mogą być przedmiotem obrotu na nowojorskiej giełdzie, lub (b) równowartości tych akcji na dzień realizacji RSU w środkach pieniężnych.

Plan motywacyjny Spółki przewiduje jednak, że realizacja RSU w drodze ich zamiany na notowane na giełdzie akcje B1 została zastrzeżona wyłącznie dla pracowników B1. W odniesieniu z kolei do pracowników spółek z Grupy B. mających siedzibę poza terytorium U. (a więc również do pracowników B.) Plan zakładał realizację świadczenia wynikającego z przyznanych RSU w formie gotówkowej jako jedyną formę rozliczenia - innymi słowy w przypadku Wnioskodawcy nie jest możliwe objęcie akcji B1, lecz jedynie otrzymanie ich równowartości na zasadach określonych poniżej.

W konsekwencji, zgodnie z dokumentem skierowanym do Wnioskodawcy 14 grudnia 2020 r., w przypadku Wnioskodawcy rozliczenie Programu nastąpiło w formie gotówkowej. W przypadku Wnioskodawcy uprawnienia wynikające z RSU zostały zrealizowane w trzecią rocznicę daty przyznania RSU, czyli w trzecią rocznicę licząc od 14 grudnia 2020 r. W związku z tym Wnioskodawca 14 grudnia 2023 r. otrzymał od B1 ryczałtową kwotę w gotówce równą Godziwej Wartości Rynkowej (Fair Market Value) akcji Spółki pomnożoną przez liczbę jednostek RSU. Z uwagi na fakt, iż Wnioskodawca otrzymał 100 RSU, zaś wartość godziwa B1 wyniosła w 205,41 USD, Wnioskodawca otrzymał odpowiednią kwotę stanowiącą iloczyn tych dwóch wartości. Z kolei "Godziwa Wartość Rynkowa" (Fair Market Value) oznacza średnią najwyższych i najniższych cen transakcyjnych na akcję (lub średnią cen otwarcia i zamknięcia lub cenę zamknięcia, jeśli tak ustali Komitet ds. Wynagrodzeń B1, czyli komórka w B1 odpowiedzialna za realizację planu motywacyjnego) dla akcji zwykłych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Nowym Jorku według raportu "[...]" lub innego źródła, które Komisja uzna za wiarygodne. W konsekwencji równowartość jednostek uczestnictwa jest ściśle powiązana z kursem akcji B1.

Jednocześnie możliwość otrzymania RSU, jak również ich późniejszego rozliczenia nie wynika z umowy o pracę zawartej pomiędzy Wnioskodawcą a B1. Ponadto prawo do udziału w Planie nie wynika również z innych obowiązujących w B.regulacji prawa pracy.

Zatem B. nie miał wpływu na przyznanie RSU i ich realizację w związku z uczestnictwem w Planie motywacyjnym, w szczególności B. nie miał wpływu na osoby, którym przyznano RSU, ilość przyznanych RSU, etc. Zgodnie z ustaleniami pomiędzy B1 a B., B. jedynie pośredniczył w wypłacie świadczenia wynikającego z realizacji RSU pomiędzy Wnioskodawcą a B1.

Podsumowując powyższy stan faktyczny Wnioskodawca wskazał, że RSU:

są przyznawane nieodpłatnie, stanowią uprawnienie do ich wymiany w przyszłości: na notowane na giełdzie akcje lub na środki pieniężne - w zależności od tego którzy pracownicy są adresatami Planu, nie posiadają ceny nabycia, są niezbywalne a przyszła wartość RSU nie jest znana i zależy również od czynników niezależnych od Wnioskodawcy.

W związku z powyższym opisem Wnioskodawca zadał następujące pytania:

1. Czy przychód podlegający opodatkowaniu z tytułu udziału w Planie motywacyjnym powstał dopiero w momencie realizacji praw wynikających z RSU, czyli w dniu 14 grudnia 2023 r.?

2. Czy wyżej określony przychód powinien zostać zakwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) – dalej: "u.p.d.o.f." podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 30b ust. 1 ww. ustawy?

Zdaniem Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu z tytułu udziału w Planie motywacyjnym powstał dopiero w momencie realizacji praw wynikających z RSU, czyli 14 grudnia 2023 r..

W jego ocenie przychód z realizacji RSU powinien zostać zaklasyfikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 30b ust. 1 ww. ustawy.

Odnosząc się do pierwszego z zadanych pytań Wnioskodawca uznał, że wskazany przychód powstał dopiero w momencie, gdy doszło do realizacji praw wynikających z RSU przyznanych przez B1 i przychód ten wyniesie równowartość akcji Spółki na giełdzie pomnożonej przez liczbę posiadanych RSU. Z art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. wynika, że przychód podatkowy wiąże się z otrzymaniem lub postawieniem do dyspozycji podatnika (Wnioskodawcy) przysporzenia, które stanowi definitywny przyrost jego majątku. Natomiast otrzymanie RSU nie wiąże się z trwałym przysporzeniem po stronie Wnioskodawcy, a stanowią jedynie potencjalną możliwość uzyskania takiego przysporzenia w przyszłości. Z uwagi na to, że otrzymanie RSU oznacza jedynie potencjalne (a nie trwałe) przysporzenie po stronie Wnioskodawcy, to Wnioskodawca nie uzyskuje na tym etapie jakiegokolwiek przychodu. Tym samym jest to zdarzenie neutralne podatkowo na gruncie u.p.d.o.f..

Odnosząc się do pytania drugiego Wnioskodawca powołując się na art. 30b ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. wskazał, że RSU nie są papierem wartościowym w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Artykuł 5a pkt 11 u.p.d.o.f. w zakresie definicji papierów wartościowych odsyła do definicji papierów wartościowych zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j.: Dz.U.2024.722 ze zm.) – dalej "u.o.i.f.", z której wynika, że RSU nie są papierami wartościowym, gdyż nie są akcjami, opcją, etc, jak również nie są innymi zbywalnymi prawami, gdyż jak wynika z założeń Planu motywacyjnego nie podlegają one jakimkolwiek formom obrotu.

Z kolei definicja "pochodnych instrumentów finansowych" ujęta w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. również odwołuje się bezpośrednio do definicji tych instrumentów zawartych w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi i obejmuje instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ww. ustawy.

Wnioskodawca powołał treść art. 2 ust. 1 pkt c), art. 3 pkt 28a u.o.i.f. oraz § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych. Z przytoczonych przepisów należy uznać, że "pochodne instrumenty finansowe" w rozumieniu u.p.d.o.f., to te instrumenty finansowe, których przede wszystkim wartość uzależniona jest od wartości instrumentów bazowych takich jak np. wartość akcji, a ich rozliczenie nastąpi w przyszłości.

W świetle powyższego, w ocenie Wnioskodawcy przyznane jednostki uczestnictwa (RSU) powinny zostać uznane za pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f., ponieważ w dniu przyznania RSU nie jest pewne, czy wystąpi ich realizacja w przyszłości, a także jaka będzie ich wartość, gdyż tak jak wskazano w stanie faktycznym powyższe zależy od wartości wskaźnika ekonomicznego, tj. wartości akcji amerykańskiej spółki notowanej na nowojorskiej giełdzie (Fair Market Value).

Rozliczenie Planu motywacyjnego nastąpi w taki sposób, że Spółka po spełnieniu określonych warunków zapewni wypłatę kwoty równej wartości akcji Spółki w momencie dokonywania wypłaty. Oznacza to, że B1 wypłaci Wnioskodawcy kwotę, po której akcje zostałyby nabyte po wykonaniu jednostek uczestnictwa, gdyby ich wykonanie nie miało gotówkowego charakteru, lecz skutkowało nabyciem akcji.

Ponadto również w doktrynie podkreśla się, że: "jako instrumenty pochodne będące innymi prawami majątkowymi ObrlnstrFinU wskazuje takie, których cena lub wartość zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników". (Zob. Art. 1 ObrlnstFinU red. Wierzbowski 2023, wyd. 4, Wierzbowski/P. Wajda).

Co więcej, "jako podstawową cechę konstrukcyjną instrumentów pochodnych wskazuje się powiązanie wartości tych instrumentów z wartością określonego aktywa bazowego, przy czym kierunek tej zależności jest taki, że to wartość aktywa bazowego determinuje wartość instrumentu pochodnego. Formułowane są także definicje instrumentów pochodnych, które kładą nacisk na uzależnienie wartości instrumentów pochodnych od przyszłej wartości aktywa bazowego. Uwypuklona zostaje wówczas zależność nie tyle pomiędzy aktualną ceną aktywa bazowego na rynku a aktualną ceną instrumentu pochodnego, ale zależność pomiędzy przewidywaną w przyszłości ceną aktywa bazowego a aktualną ceną instrumentu pochodnego. Wydaje się, że definicje odnoszące się wyraźnie do przewidywanych cen aktywów bazowych jako czynnika determinującego aktualne ceny instrumentów pochodnych precyzyjniej oddają istotę tych instrumentów. Podkreślają one bowiem znaczenie elementu niepewności co do przyszłych zmian cen aktywów bazowych jako cechy konstrukcyjnej instrumentów pochodnych". (K. Gorzelak, A. Braciszewska, J. Braciszewska, T. Rogalski, Towary giełdowe i towarowe instrumenty pochodne, C.H. Beck, Warszawa 2011, wydanie 1, dostępny w SIP Legalis).

Z kolei instrument podstawowy, od którego uzależniona jest wartość instrumentu pochodnego uznaje się za fizycznie istniejący instrument finansowy, taki jak akcja, obligacja, jak i indeks pochodzący z rynku finansowego, np. WIG20 - indeks Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Trzy podstawowe cele stosowania instrumentów pochodnych to: zabezpieczanie się przed ryzykiem; spekulacja; arbitraż (Zob. K. Jajuga, Akcje i instrumenty pochodne, KNF, Anatomia sukcesu, Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego).

Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawcy powyższe przesądza, że przyznane Wnioskodawcy jednostki uczestnictwa (RSU) stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f., a w konsekwencji również w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto Wnioskodawca nie był również w stanie dokonać wyceny przyznanych jednostek uczestnictwa (RSU), ponieważ realizacja RSU ograniczona jest kryteriami ujętymi w Planie, a więc jest przyszła, niepewna, uzależniona od wartości akcji Spółki w momencie dokonywania wypłaty w przyszłości.

Wobec tego, w oparciu o art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f., przychód z tytułu realizacji jednostek uczestnictwa (RSU) opisanych w stanie faktycznym wniosku powinien zostać zakwalifikowany do źródła przychodów jakim są kapitały pieniężne. Zatem uzyskany przychód powinien podlegać opodatkowaniu w oparciu o art. 30b ust. 1 ww. ustawy, tj. 19% stawką podatku, jako przychód z kapitałów pieniężnych.

W interpretacji indywidualnej wydanej w dniu 16 sierpnia 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) stwierdził, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku jest prawidłowe w odniesieniu do momentu powstania przychodu i nieprawidłowe w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu Dyrektor KIS wskazał, że artykuł 10 ust. 1 u.p.d.o.f. zawiera katalog źródeł, wśród których wskazano w pkt 7 kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Szczegółowy zakres przychodów należących do kategorii przychodów z kapitałów pieniężnych wynika z art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f..

Przychód z kapitałów pieniężnych powstaje m.in. w związku z posiadanym pochodnym instrumentem finansowym, który: podlega obrotowi, tzn. można go odpłatnie przenieść i z tego tytułu osiągnąć przychód, posiada "walor" prawa, które można zrealizować i z tego tytułu osiągnąć przychód. Za datę powstania przychodu z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych uważa się moment realizacji tych praw (art. 17 ust. 1b ww. ustawy).

Powołując się na treść art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 pkt 28 u.o.i.f. wskazał, że wobec przedstawionych okoliczności faktycznych RSU: są przyznawane nieodpłatnie, stanowią uprawnienie do ich wymiany w przyszłości na notowane na giełdzie akcje lub na środki pieniężne, nie posiadają ceny nabycia, są niezbywalne - uznać należy, że samo przyznanie Wnioskodawcy ograniczonych jednostek akcyjnych (RSU) nie będzie skutkować powstaniem po jego stronie przychodu.

Otrzymane RSU: nie są przedmiotem obrotu: Wnioskodawca nie może ich przenieść na inny podmiot, nie ma rynku, na którym byłyby przedmiotem skutecznego obrotu, nie stanowią instrumentu, który spełniałby funkcje inwestycyjne czy zabezpieczające. Ponadto nie posiadają ceny nabycia: nie posiadają "własnej" wartości ani nie posiadają wartości, która zależałaby od wartości innego instrumentu finansowego lub towarowego.

Tym samym przyznane Wnioskodawcy jednostki RSU stanowią obietnicę otrzymania w przyszłości akcji lub ich równowartości po spełnieniu warunków przewidzianych w umowie, tj. m.in. utrzymania zatrudnienia przez określony czas, w tym przypadku do trzeciej rocznicy daty przyznania RSU, w której Wnioskodawca otrzymał finansowe rozliczenie jednostek.

Powyższa charakterystyka przyznanego instrumentu wskazuje, że został on wykreowany na potrzeby realizacji programu o charakterze motywacyjnych dla pracowników spółek wchodzących w skład grupy kapitałowej. Nie sposób zatem uznać, że taki instrument finansowy spełnia przesłanki uznania go za pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c)-i) u.o.i.f. w związku z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. Nie nazwa bowiem, a cechy danego instrumentu decydują o uznaniu go za pochodny instrument finansowy.

Dyrektor KIS podkreślił, że w przypadku klasycznego instrumentu pochodnego o faktycznym zawarciu umowy sprzedaży instrumentu bazowego lub dokonaniu adekwatnego rozliczenia finansowego decyduje przede wszystkim cena wykonania. W przypadku omawianego programu motywacyjnego koncepcja ceny wykonania nie występuje, a krąg osób uprawnionych do nabycia RSU jest ściśle określony i ograniczony do osób zatrudnionych w grupie. Tego typu przesłanki nie pojawiają się przy "klasycznych" pochodnych instrumentach finansowych. Tym samym kryteria i cechy charakteryzujące RSU przemawiają przeciwko klasyfikacji tych praw jako instrumentów finansowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) -i) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

W celu ustalenia do jakiego źródła przychodu należy zaliczyć przychód, który Wnioskodawca otrzymał jako uczestnik programu z tytułu realizacji RSU należy wziąć pod uwagę tę okoliczność, że prawo do otrzymania środków pieniężnych (wynikających z realizacji RSU) z tytułu uczestnictwa w programie motywacyjnym wynika z Ogólnych zasad funkcjonowania Planu zawartych w regulaminie przyjętym przez B1oraz dokumentów skierowanych do Wnioskodawcy przez spółkę amerykańską, które regulują zasady jego udziału w planie motywacyjnym oraz przyznają jednostki RSU.

Skoro wypłacone środki pieniężne nie pochodzą od pracodawcy Wnioskodawcy, ale są wypłacane przez spółkę amerykańską, przychód ten należy zakwalifikować do innych źródeł zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.. Osiągnięte przez Wnioskodawcę przychody powinny być opodatkowane na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f..

Nie sposób zatem zgodzić się z stanowiskiem Wnioskodawcy, że uzyskane środki pieniężne stanowią przychód z kapitałów pieniężnych jako realizacja praw z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. RSU nie wpisuje się bowiem w zakres ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i tym samym nie wypełnia dyspozycji art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. Uzyskane przysporzenie majątkowe nie będzie też stanowiło żadnego innego rodzaju przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ww. ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. interpretację indywidualną w części w jakiej Dyrektor KIS nie zgodził się z jego stanowiskiem.

Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj. art. 14b § 1 i § 3 oraz art. 14c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) – dalej: "O.p." poprzez przyjęcie, że RSU nie posiadają wartości, która zależałaby od wartości innego instrumentu finansowego, czyli przyjęcie do oceny innego stanu faktycznego niż przedstawiony przez Wnioskodawcę.

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) i art. 3 pkt 28a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż RSU otrzymane przez Skarżącego od spółki amerykańskiej nie stanowią pochodnych instrumentów finansowych,

2) art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 27 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania tych przepisów, w sytuacji gdy przychody otrzymane z tytułu realizacji RSU nie stanowią przychodów zaliczanych do innych źródeł i tym samym nie podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, a wiec wskazane powyżej przepisy nie mają zastosowania do opodatkowania środków pieniężnych otrzymanych przez Skarżącego z tytułu realizacji RSU,

3) art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 5a pkt 13 w zw. z art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez niewłaściwą ocenę co do ich niezastosowania, w sytuacji gdy przychody z realizacji RSU stanowią przychody z realizacji instrumentów pochodnych a tym samym podlegają opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym na zasadach określonych w art. 30b u.p.d.o.f. - innymi słowy wbrew twierdzeniom Dyrektora KIS ww. przepisy znajdują zastosowanie do opodatkowania środków pieniężnych otrzymanych z tytułu realizacji praw wynikających z RSU.

Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie interpretacji z zaskarżonej w części, zwrot kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego i rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej interpretacji indywidualnej i wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sporne w niniejszej sprawie jest, czy przychód z tytułu realizacji RSU należy zaliczyć do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych, czy też do innych źródeł.

Źródła przychodów zostały wymienione w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f..

W art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. wymieniano przychód określony jako "inne źródła", jednak kwalifikacja przychodu do tego źródła musi być poprzedzona rozważeniem zaliczenia go do pozostałych, wymienionych w tym przepisie źródeł. Co więcej jeżeli ustawodawca chce zaliczyć dany rodzaj przychodów do innego źródła niż to, na które wskazywałby charakter przychodu, stanowi o tym wyraźnie w przepisie.

W konsekwencji w pierwszej kolejności należy dokonać analizy, czy przychód z tytułu realizacji RSU jest źródłem przychodu z kapitałów pieniężnych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych precyzuje pojęcie kapitałów pieniężnych w art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f., wymieniając w nim enumeratywnie, co uważa się za przychody z tego źródła.

W art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. wskazano, że za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających.

W art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 5a pkt 13 odsyła więc w zakresie definicji pochodnych instrumentów finansowych do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i u.o.i.f.. Przy czym odesłanie to nie odnosi się do całej ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a jedynie do wyraźnie określonych jej przepisów.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f. instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi:

c) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565,

d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,

e) opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, pod warunkiem że są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi, z wyłączeniem produktów energetycznych będących przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, które muszą być wykonywane przez dostawę,

f) niedopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, a które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

g) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,

h) kontrakty na różnicę,

i) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także instrumenty pochodne, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 2017/565, i inne, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych.

W ocenie Sądu Skarżący uczestnicząc w programie motywacyjnym, w sytuacji sprzedaży akcji, uzyska więc przychody z kapitałów pieniężnych. Opisane w niniejszej sprawie przychody zostały bowiem wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.p.i.f. - inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy.

Do niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych ustawodawca zalicza instrumenty pochodne o różnorodnej konstrukcji. Najogólniej rzecz biorąc, instrumentem pochodnym na gruncie ustawy jest prawo majątkowe – np. wynikające z umowy opcji, swapu, forward czy kontraktu terminowego – którego cena zależy pośrednio lub bezpośrednio od instrumentu bazowego (art. 3 pkt 28a u.o.i.f.). Instrumentem bazowym mogą być w szczególności papiery wartościowe, waluty, stopy procentowe, indeksy/wskaźniki finansowe lub inne instrumenty pochodne (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.o.i.f.)

Z przytoczonych regulacji wynika, że warunkiem uznania określonego instrumentu finansowego za instrument pochodny konieczne jest powiązanie wartości takiego instrumentu z ceną lub wartością instrumentu bazowego.

Tak też jest w stanie faktycznym opisanym przez Wnioskodawcę, gdzie wskazano, że wartość RSU, czyli kwota, którą Wnioskodawca uzyskał od B1 jest równa Godziwej Wartości Rynkowej (Fair Market Value) akcji Spółki pomnożoną przez liczbę jednostek RSU. Tym samym wartość RSU jako pochodnego instrumentu finansowego jest powiązana z wartością akcji B1. "Godziwa Wartością Rynkową" (Fair Market Value) - czyli wartością RSU - jest średnia najwyższych i najniższych cen transakcyjnych na akcie (lub średnią cen otwarcia i zamknięcia lub cenę zamknięcia, jeśli tak ustali Komitet ds. Wynagrodzeń B1, czyli komórka w B1odpowiedzialna za realizację planu motywacyjnego) dla akcji zwykłych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Nowym Jorku według raportu "[...]" lub innego źródła, które Komisja uzna za wiarygodne. W konsekwencji równowartość jednostek uczestnictwa jest ściśle powiązana z kursem akcji B1, jako wartością instrumentu bazowego dla pochodnego instrumentu finansowego jakim jest RSU.

Powyższe stanowisko - zgodnie z którym warunkiem uznania określonego instrumentu finansowego za pochodny instrument finansowy w rozumieniu przepisów podatkowych powiązanie wartości tego instrumentu z wartością instrumentu bazowym (w tym przypadku wartością akcji B1 notowanych na nowojorskiej giełdzie) zgodne jest z poglądami doktryny wskazującym, że jako podstawową cechę konstrukcyjną instrumentów pochodnych wskazuje się powiązanie wartości tych instrumentów z wartością określonego aktywa bazowego, przy czym kierunek tej zależności jest taki, że to wartość aktywa bazowego determinuje wartość instrumentu pochodnego. Formułowane są także definicje instrumentów pochodnych, które kładą nacisk na uzależnienie wartości instrumentów pochodnych od przyszłej wartości aktywa bazowego. Uwypuklona zostaje wówczas zależność nie tyle pomiędzy aktualną ceną aktywa bazowego na rynku a aktualną ceną instrumentu pochodnego, ale zależność pomiędzy przewidywaną w przyszłości ceną aktywa bazowego a aktualną ceną instrumentu pochodnego. Wydaje się, że definicje odnoszące się wyraźnie do przewidywanych cen aktywów bazowych jako czynnika determinującego aktualne ceny instrumentów pochodnych precyzyjniej oddają istotę tych instrumentów. Podkreślają one bowiem znaczenie elementu niepewności co do przyszłych zmian cen aktywów bazowych jako cechy konstrukcyjnej instrumentów pochodnych". (K. Gorzelak, A. Braciszewska, J. Braciszewska, T. Rogalski, Towary giełdowe i towarowe instrumenty pochodne, C.H. Beck, Warszawa 2011, wydanie 1, dostępny w SIP Legalis). Z kolei instrument podstawowy, od którego uzależniona jest wartość instrumentu pochodnego uznaje się za fizycznie istniejący instrument finansowy, taki jak akcja, obligacja, jak i indeks pochodzący z rynku finansowego, np. [...]. (Zob. K. Jajuga, Akcje i instrumenty pochodne, KNF, Anatomia sukcesu, Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego).

W świetle powyższych należy zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że RSU stanowią pochodny instrument finansowy, gdyż jego wartość zależy od wartości aktywa bazowego, czyli akcji B..

W świetle przytoczonych powyżej przepisów należy uznać, że "pochodne instrumenty finansowe" w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych to te instrumenty finansowe, których przede wszystkim wartość uzależniona jest od wartości instrumentów bazowych takich jak np. wartość akcji, a ich rozliczenie nastąpi w przyszłości.

Dyrektor IAS w zaskarżonej interpretacji wskazał, że przyznane jednostki RSU stanowią obietnicę otrzymania w przyszłości akcji lub ich równowartości po spełnieniu warunków przewidzianych w umowie, tj. m.in. utrzymania zatrudnienia przez określony czas, w przypadku Skarżącego do trzeciej rocznicy daty przyznania RSU, w której otrzymał on finansowe rozliczenie jednostek, gdyż otrzymane RSU: (1) nie są przedmiotem obrotu: Skarżący nie może ich przenieść na inny podmiot, nie ma rynku, na którym byłyby przedmiotem skutecznego obrotu, nie stanowią instrumentu, który spełniałby funkcje inwestycyjne czy zabezpieczające, (2) nie posiadają ceny nabycia: nie posiadają "własnej" wartości ani nie posiadają wartości, która zależałaby od wartości innego instrumentu finansowego lub towarowego.

Stanowisko Dyrektora KIS jest błędne, gdyż przytoczona powyżej definicja pochodnych instrumentów finansowych nie zawiera warunku, aby taki instrument był przedmiotem obrotu. Definicja ta ujęta w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. również odwołuje się wprost i bezpośrednio tylko i wyłącznie do definicji (definicji a nie do całej ustawy) tych instrumentów zawartych w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi i obejmuje instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ww. ustawy. Brak jest natomiast w ww. art. 5a pkt 13 zapisu, że musi podlegać on obrotowi zgodnie z ustawą o obrocie instrumentami finansowymi.

Tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w zw. z art. 2 ust. 1 pkr 2 lit. c) u.o.i.f., gdyż taki warunek nie został przez ustawodawcę określony.

Zasadnie wskazuje Skarżący, że praktyka rynkowa dotycząca pochodnych instrumentów finansowych jest różna i część emitentów takich instrumentów dopuszcza ich obrót a część umożliwia jedynie ich wymianę na instrument bazowy (przykładowo akcje), lub też ich spieniężenie poprzez wykup przez emitenta - innymi słowy, również praktyka rynkowa pokazuje, że warunkiem uznania instrumentu finansowego za pochodny instrument finansowy nie jest dopuszczenie takiego instrumentu do obrotu na rynku, lecz powiązanie wartości takiego instrumentu z wartością aktywa bazowego (akcji). Warto w tym miejscu wskazać, że zgodnie z programem motywacyjnym realizacja RSU mogła przybrać jedną z dwóch form, tj.: otrzymania akcji B1, które mogą być przedmiotem obrotu na nowojorskiej giełdzie lub równowartości tych akcji na dzień realizacji RSU w środkach pieniężnych, przy czym plan motywacyjny Spółki przewidywał, że realizacja RSU w drodze ich zamiany na notowane na giełdzie akcje B1 została zastrzeżona wyłącznie dla pracowników B1.

W odniesieniu z kolei do pracowników spółek z Grupy B1. mających siedzibę poza terytorium U. (a więc również do pracowników B.) Plan zakładał realizację świadczenia wynikającego z przyznanych RSU w formie gotówkowej jako jedyną formę rozliczenia - innymi słowy w przypadku Skarżącego nie jest możliwe objęcie akcji B1, lecz jedynie otrzymanie ich równowartości na zasadach określonych w opisie stanu faktycznego. Tym samym RSU zostały ukształtowane tak jak typowe "klasyczne" instrumenty finansowe umożliwiające ich spieniężenie lub wymianę na akcje. Sposób realizacji praw wynikających z RSU nie może jednak determinować klasyfikacji tego instrumentu jako instrumentu finansowego, gdyż definicja pochodnych instrumentów finansowych nie zawiera takiego warunku.

Końcowo należy wskazać, że także cel wykreowania instrumentu finansowego (RSU) nie ma znaczenia dla uznania czy taki instrument jest czy też nie jest pochodnym instrumentem finansowym w rozumieniu u.p.d.o.f.. Podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyroku z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. II FSK 1401/14, z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. II FSK 668/14, 16 stycznia 2024 r., sygn. II FSK 452/21.

W konsekwencji należało przyjąć, że Dyrektor KIS błędnie zastosował także przepisy art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 27 u.p.d.o.f. uznając, że przychody z realizacji praw wynikających z RSU będą stanowiły przychody z innych źródeł a tym samym będą opodatkowane na zasadach ogólnych (skalą podatkową).

Ponownie rozpoznając sprawę organ interpretacyjny uwzględni przedstawioną powyżej argumentację, tj. wykładnię mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego i ponownie dokona oceny stanowiska zawartego we wniosku o wydanie interpretacji.

W świetle przedstawionych uwag Sąd działając w granicach zarzutów skargi (art. 57a zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – za w pełni uzasadniony uznał zarzut naruszenia prawa materialnego. Dyrektor KIS dopuścił się bowiem naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej interpretacji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 146 § 1 ww. ustawy orzekł o uchyleniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora KIS na rzecz Skarżącego kwotę 697 zł.