Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 342/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające orzeczenie
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 2-4
journal: Dz.U. 2015 poz 1236
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości  uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia  zasadniczego.
article: art. 106 ust. 1 i art. 107 ust.1 i ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia 21 lutego 2023 r. nr 23 w przedmiocie wypłaty wyrównania uposażenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Lipnie z dnia 28 grudnia 2022 r., nr 5/K/2022


UZASADNIENIE

Raportem z dnia [...] października 2022 r. K. K. (dalej także: Skarżąca, Strona) zwróciła się do Komendy Powiatowej Policji w L. o zaliczenie do okresu służby, od którego zależy wzrost uposażenia zasadniczego i nabycie prawa do nagrody jubileuszowej okresu pracy w: indywidualnym gospodarstwie rolnym, prowadzonym przez współmałżonka od dnia [...] czerwca 2011 r. do dnia [...] stycznia 2015 r.

Komendant Powiatowy Policji w L., rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2022 r. zaliczył Skarżącej wnioskowany okres oraz określił na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. [...] listopada 2018 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 4%, natomiast na dzień [...] października 2022 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 8%.

W związku z powyższym, Strona pismem z dnia [...] listopada 2022 r., skierowanym do Naczelnika Wydziału Finansów KWP w B. zwróciła się z prośbą "o wypłatę należności pieniężnych z tytułu wzrostu uposażenia od dnia [...] listopada 2019 r., które nie uległo przedawnieniu".

Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w L. odmówił Skarżącej wypłaty wyrównania wysługi lat za okres trzech lat wstecz. Jako podstawę prawną wydania powyższego rozstrzygnięcia wskazano art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej: "k.p.a." – w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r. poz. 1886 ze zm.) – dalej: "ustawa o Policji" – oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. u sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów. dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1236 ze zm.) – dalej także: "rozporządzenie".

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Skarżąca, która podniosła, że rozstrzygniecie to zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, a ich nieprawidłowa interpretacja doprowadziła do wydania krzywdzącej dla niej decyzji, z której treścią się nie zgadza. Stanęła na stanowisku, że roszczenie stało się wymagalne w dniu przyjęcia jej do służby w Policji, tj. [...] listopada 2018 r., a złożenie raportu o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, jedynie przerywa bieg przedawnienia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. Komendant Policji (dalej też jako: organ, Komendant) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ powołując się na przepisy ustawy o Policji oraz rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. u sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów. dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, mające zastosowanie w niniejszej sprawie organ zauważył, że funkcjonariuszowi Policji uposażenie przysługuje już z dniem przyjęcia do służby. Wskazał, że składową tego uposażenia stanowi obligatoryjnie procentowa wartość uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, w związku z czym zasadą jest ustalenie na dzień przyjęcia do służby dotychczasowej wysługi lat. Bierze się pod uwagę okresy podlegające wliczeniu do okresu pracy sprzed przyjęcia do służby w Policji, gdyż dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji, co oznacza, że dalszy wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat w Policji naliczany jest automatycznie na podstawie decyzji ustalającej wysługę lat na dzień przyjęcia do służby. Organ dodał, że jedynie w przypadku późniejszego udokumentowania przez policjanta dotychczas niezaliczonych okresów zatrudnienia sprzed przyjęcia do służby, może zostać zmieniona dotychczasowa decyzja ustalająca wysługę lat na dzień przyjęcia do służby. Komendant dodał, że zmiana ta dotyczy tylko ustalenia wysługi lat na dzień przyjęcia do służby. Zarówno ustalenie wysługi lat na dzień przyjęcia do służby, jak i późniejsza zmiana rozstrzygnięcia w tym zakresie, możliwa jest tylko w przypadku udokumentowania przez policjanta okresów zaliczanych do wysługi lat.

W dalszej kolejności organ wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Z kolei z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Zatem roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem terminu wskazanego w ustawie. Jest to zasada, od której ustawa nie przewiduje żadnego wyjątku. Bieg terminu przedawnienia może jednak zostać przerwany. Przepis art. 107 ust. 3 ustawy o Policji wymienia dwie możliwe okoliczności: pierwsza - dotyczy czynności podejmowanej przez stronę przed kierownikiem danej jednostki organizacyjnej, która ma na celu dochodzenie lub ustalenie albo zaspokojenie roszczenia, a druga - dotyczy uznania roszczenia w takim zakresie, w jakim domagała się Strona. Organ podkreślił przy tym, że ani art. 107 ustawy o Policji, ani żadna inna norma prawna danego aktu prawnego nie definiuje stanu wymagalności roszczenia. Komendant odwołał się w tym zakresie do orzecznictwa sądowego, wskazując, że skoro postępowanie w sprawie weryfikacji ustalonej już policjantowi wysługi lat zostało wszczęte w określonym dniu, to zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o Policji dopiero z tym dniem powstały okoliczności uzasadniające zmianę uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Wcześniej organ nie mógł zmienić wysokości uposażenia, ponieważ nie posiadał wiedzy o zdarzeniach powodujących zmianę. Podkreślił, że rozstrzygnięcie co do zmiany uposażenia nie może tworzyć skutków na przyszłość.

Następnie Komendant odniósł się do sytuacji Skarżącej. Wskazał, że została ona przejęta do służby w Policji w dniu [...] listopada 2018 r. i do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zaliczono jej wówczas 1 dzień. Następnie rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w L. z dnia [...] listopada 2018 r. Stronie zaliczono do wysługi lat okresy pobierania stypendium stażowego z PUP w L., co dało łącznie ze służbą w Policji 8 miesięcy i 17 dni oraz ustalono na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na [...] listopada 2018 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 0%. W dniu [...] października 2022 r. Skarżąca zwróciła się z raportem do Komendanta Powiatowego Policji w L. o zaliczenie do okresu służby, od którego zależy wzrost uposażenia zasadniczego i nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym współmałżonka. W oparciu o powyższy raport, złożoną oraz znajdującą się w aktach osobowych dokumentację, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2022 r. Stronie określono na dzień przyjęcia do służby w Policji tj. [...] listopada 2018 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 4%, natomiast na dzień [...] października 2022 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 8%. Organ dodał, że Strona złożyła dokumenty potwierdzające wnioskowany okres, podlegający uwzględnieniu do wysługi lat, w dniu [...] października 2022 r. i od tego dnia mogło być przyznane prawo do wzrostu uposażenia z tytułu zwiększonej wysługi lat. Komendant stanął na stanowisku, że przy uwzględnieniu treści art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, Komendant Powiatowy Policji w L. trafnie przyjął, że okolicznością uzasadniającą zmianę uposażenia zasadniczego w niniejszej sprawie, było złożenie przez Stronę nowych, nieposiadanych dotąd przez organ dokumentów. Organ wyjaśnił, że w przypadku, gdy roszczenie policjanta o wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat powstaje jednocześnie z dniem złożenia dokumentacji, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, to data ta rozpoczyna bieg terminu przedawnienia w rozumieniu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji.

Mając na uwadze powyższe, Komendant wskazał, że nie może zgodzić się ze Skarżącą, iż trzyletni okres przedawnienia należy liczyć od daty przyjęcia jej do służby w Policji, tj. od [...] listopada 2018 r., a złożenie raportu o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, przerywa jedynie jego bieg. Zdaniem organu dopiero fakt złożenia przez policjanta w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr pełnej dokumentacji dotyczącej wysługi lat, wobec udokumentowania dodatkowego okresu powoduje, iż uzyskuje on prawo podmiotowe do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat i z tym dniem roszczenie staje się wymagalne. W opinii organu przedawnienie roszczenia nastąpiłoby tylko w sytuacji, gdyby organ, dysponując kompletem dokumentów, nie wydał niezwłocznie decyzji w sprawie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, lecz rozstrzygnął sprawę w późniejszym terminie.

Organ stwierdził, że w sprawie nie zaszły przesłanki warunkujące powstanie roszczenia o wypłatę różnicy uposażenia zasadniczego za okres 3 lat wstecz od daty przyjęcia do służby w Policji. Dopiero fakt pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji w przedmiocie zwiększenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, z uwagi na uwzględnienie dotychczas nieudokumentowanych okresów powoduje, iż policjant uzyskuje prawo do świadczenia pieniężnego z tego tytułu. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, bowiem tworzy nowe uprawnienie/roszczenie.

Komendant odniósł się także do powołanego przez Skarżącą orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym to zaprezentowano odmienne stanowisko, niż to przedstawione przez organ pierwszej instancji w badanej kwestii, wskazał, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, iż wymieniony przepis wiąże adresatów, ale wyłącznie w kwestii rozstrzygniętej danym orzeczeniem Nie oznacza to jednak, że dokonana wykładnia przepisów rozciąga się na inne, niepowiązane ze sobą sprawy, nawet o zbliżonym stanie faktycznym. Wskazał, że omawiane unormowanie nie ma na celu "wymuszania" jednolitej wykładni przepisów na składach orzekających w różnych sprawach. Podkreślił, że rozbieżność w orzecznictwie sądowym w demokratycznym państwie prawa jest zjawiskiem normalnym, wynikającym choćby z zasady niezawisłości sędziowskiej, określonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. A zatem zdaniem organu, dopuszczalnym jest istnienie dualistycznych poglądów prawnych wyrażanych przez różne składy sądzące. Podkreślił, że w polskim systemie prawnym orzecznictwo sądowe nie stanowi źródeł prawa, a ma ono jedynie charakter pomocniczy i nie jest wyłącznym czynnikiem wykładniczym w odniesieniu do rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracji publicznej. Zdaniem organu, zastosowanie w praktyce poglądu wyrażonego przez Skarżącą, mogłoby doprowadzić m.in. do sytuacji, w której policjant nie dysponujący w dniu przyjęcia do służby wszystkimi dokumentami potwierdzającymi okresy zaliczane do wysługi lat w Policji, nie mógłby się ubiegać w przyszłości o przyznanie nagrody jubileuszowej, bo ze względu na brzmienie przepisu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenie przedawniłoby się jeszcze przed złożeniem stosownych dokumentów lub wydaniem decyzji weryfikującej ustaloną wcześniej wysługę. Ponadto, dokonanie spłaty różnicy uposażenia za okres 3 lat od daty złożenia raportu, byłoby tożsame z uznaniem faktu, iż. roszczenie było wymagalne jeszcze przed datą jego zgłoszenia, czyli przed zaistnieniem okoliczności uzasadniających wzrost uposażenia. Organ podkreślił, że z uwagi na fakt, że okoliczność pracy Skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez jej współmałżonka, została udokumentowana przed organami Policji dopiero w trakcie służby, zatem nie mogła ona kreować wymagalności roszczenia ze skutkiem wcześniejszym niż data jej wykazania, która była również datą rozpoczęcia biegu roszczenia.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Strona, która wniosła o zobowiązanie właściwego organu do wypłacenia jej świadczenia za okres trzech lat wstecz od momentu złożenia przez nią raportu w sprawie zaliczenia jej okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym współmałżonka do pracowniczego stażu pracy wraz z ustawowymi odsetkami. W opinii Skarżącej, decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a nieprawidłowa interpretacja przepisów prawnych w jej sprawie doprowadziła do wydania krzywdzącej dla niej decyzji, z treścią której się nie zgadza. Dodała, że zgodnie z treścią art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co w jej ocenie w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 15 maja 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2023 r. (k. 29 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydanie w niniejszej sprawie przez organy obu instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o Policji prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe, a w myśl ust. 2 tego artykułu, z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Wysokość uposażenia zasadniczego jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej przez funkcjonariusza wysługi lat (art. 101 ust. 1 ustawy o Policji).

Zasady obliczania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, zostały uregulowane w rozporządzeniu MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r., które w rozdziale 2 "Ustalenie wysługi lat" określa okresy zaliczane do wysługi lat (§ 4) oraz określa zasady jej wyliczenia i postępowania w sprawach jej ustalania (§ 5).

Stosownie do § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia, dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w zw. z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust. 1 (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Z kolei § 5 ust. 4 rozporządzenia stanowi, że termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

Treść powyższych przepisów wskazuje, że w momencie przyjmowania do służby policjantowi ustala się okresy zaliczane do wysługi lat, od której zależy wysokość należnego uposażenia. Zasadą jest, że podstawową wysługę ustala się na dzień przyjmowania policjanta do służby, zaliczając do tej wysługi wszystkie poprzednie okresy służby i inne równoważne okresy zatrudnienia. Pełna realizacja tej zasady jest możliwa tylko wówczas, gdy funkcjonariusz już w momencie podejmowania służby w Policji przedłoży wszystkie niezbędne w tym zakresie dokumenty. Jeżeli jednak – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – takie dokumenty policjant przedstawi dopiero w takcie pełnionej służby, to według przepisów rozporządzenia istnieje możliwość zmiany wysługi lat ustalonej na dzień przyjęcia do służby w Policji poprzez zaliczenie policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy wykonywanej przed podjęciem służby w Policji (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Dlatego policjant, który przy przyjęciu do służby nie wykazał zaliczanych okresów, może to uczynić później, nie tracąc prawa do ich uwzględnienia przy ustalaniu przedmiotowej wysługi. Po przedłożeniu dokumentów odnoszących się do okresów, które podlegają zaliczeniu do wysługi lat, funkcjonariusz może wnioskować o zaliczenie mu dotychczas nieudokumentowanych okresów. Realizacja żądania następuje rozkazem personalnym zmieniającym ustaloną wysługę lat z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia od jakiej daty policjantowi przysługuje wyższe uposażenie, to znaczy czy od dnia złożenia udokumentowanego wniosku o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym, czy też od daty wcześniejszej ustalonej przy uwzględnieniu przepisów o przedawnieniu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na to, że przy dokonywaniu wykładni powołanego § 5 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. konieczne jest przywiązanie szczególnej wagi do zawartego w nim określenia "z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu". Dotyczy ono terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia w określonej procentowo wysokości, w powiązaniu z wynikającą z decyzji zmianą wysługi lat. Powyższa regulacja wskazuje, że to powołany wyżej przepis rozporządzenia, a nie art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, stanowi podstawę do określania terminu nabycia przez policjanta prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1512/17).

Konieczność określenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia wynika z treści art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg przedawnienia takich roszczeń, w myśl art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Zdaniem Sądu, dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr - tak jak wymaga tego przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. - przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat, a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej.

W konsekwencji, policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Podjęcie przez policjanta czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres. NSA w przywołanym wyroku z dnia 26 kwietnia 2019 r. wyjaśnił, że istnienie okresów uwzględnianych przy ustalaniu wysługi lat przy przyjęciu policjanta do służby ma charakter obiektywny. O tym, czy policjantowi w rozkazie personalnym zostanie ustalona wysługa lat oraz czy otrzyma odpowiedni wzrost uposażenia zasadniczego decyduje jedynie udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat. Nieprzedłożenie przez policjanta przy przyjęciu do służby dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat skutkuje tym, że jego uposażenie zasadnicze zostanie ustalone w wysokości niższej, niż mogłoby być ustalone, gdyby w tym terminie prawidłowo te okresy udokumentował. Nie oznacza to jednak, że policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za cały okres od przyjęcia do służby w Policji do dnia złożenia wniosku o zmianę wysługi lat.

Przepisy § 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. przewidują, że również w razie zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, wysługę lat ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, natomiast termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia określa się z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Oznacza to, że oprócz art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, określającego trzyletni termin przedawnienia, należy także uwzględniać art. 107 ust. 3 pkt 1 tej ustawy regulujący kwestię przerwania biegu przedawnienia. Dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej. Policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Natomiast podjęcie przez policjanta czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres.

Oznacza to, że uprawnienie do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat jest nabywane z mocy prawa. Złożenie przez policjanta wymaganych dokumentów i wydanie decyzji (rozkazu personalnego) ma charakter potwierdzający istniejące już uprzednio uprawnienie. Policjant z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego posiada roszczenie o ustalenie nabycia prawa, a w konsekwencji roszczenie o jego realizację. Nie oznacza to jednak, że z tą chwilą powstaje po stronie organów Policji obowiązek realizacji świadczenia. Obowiązek ten istnieje potencjalnie i warunkowo. Uruchomienie przez policjanta jego prawa następuje poprzez złożenie wniosku, a następnie wydanie stosownej decyzji (rozkazu personalnego), która ma charakter deklaratoryjny. Przy czym czynności te nie stanowią podstawy nabycia prawa do realizacji roszczenia, które w dacie ich podejmowania już faktycznie istnieje. Złożenie przez policjanta wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów, stanowi natomiast podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, i przerywa bieg przedawnienia (por. wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1340/13, z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2495/14, z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3106/15, z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3257/16 oraz WSA w Opolu z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 210/19), które Sąd orzekający podziela, w odróżnieniu od orzeczeń powołanych przez organ w odpowiedzi na skargę i zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji, zauważyć trzeba, że Skarżąca prawo do wzrostu uposażenia z tytułu większej wysługi lat nabyła nie z dniem złożenia wniosku o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym, ale wcześniej. Prawo to istniało już w dniu przyjęcia do służby, a ponieważ przerwanie biegu przedawnienia tego prawa zostało dokonane w dniu wpływu wniosku do organu, to termin nabycia prawa należnego funkcjonariuszowi do wyższego uposażenia z tytułu wysługi lat winien uwzględniać okres nieprzedawniony - trzy lata przed złożeniem wniosku.

W związku z powyższym należy uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły § 5 ust. 2-4 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. w zw. z art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji.

Rozpoznając sprawę ponownie organy wezmą pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności przyjmą zaprezentowaną wyżej wykładnię powołanych przepisów ustawy o Policji oraz rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r., i przy ustaleniu wysokości uposażenia również uwzględnią odpowiedni okres poprzedzający złożenie raportu przez Skarżącą.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

T. Wójcik J. Szulc J. Ziołek