Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 202/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1452
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 122, art.180, art.181, art.187 § 1, 194 ust. 3, art. 208 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 12 lutego 2024 r. nr SKO.4140.121.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia 23 listopada 2023 r. nr RF.3120.30.2023, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego W. M. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W.M.(dalej: strona/Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: SKO, organ {...} odwoławczy) z {...} lutego 2024 r. nr SKO{...}, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy {...}z {...} listopada 2023 r. nr {...}w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego.

Jak wynika z akt sprawy strona w dniu 24 sierpnia 2023 r. złożyła wniosek do Wójta Gminy {...}o naliczenie podatku od nieruchomości oznaczonej jako działka nr {...}o pow. 0,01 ha, położonej w miejscowości{...}, gmina {...}

W uzasadnieniu wniosku podniosła, że wskazana nieruchomość stanowi współwłasność S.M. (obecnie jego spadkobierców tj.: wnioskodawcy – W.M. i M.M.) oraz A.M. . Wskazała, że od 70 lat jest samoistnym posiadaczem tej nieruchomości, a obecnie od kilku lat "używa jej" jego syn M.M.

Do wniosku strona dołączyła odpis księgi wieczystej nr {...}postanowienie Sądu Rejonowego w {...}z dnia {.,.} września 2023 r. sygn. akt. I Ns {...}o stwierdzeniu nabycia spadku po S.M. oraz wykaz synchronizacyjny obejmujący sporną nieruchomość sporządzony przez geodetę T.M. .

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy P{...} poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i podmiotów prowadzonej przez Starostę {...}podmiotem władającym przedmiotową nieruchomością jest Gmina {...}i to ona jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Postanowieniem z {...} października 2023 r. nr {...}Wójt Gminy {...}odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

Powyższe postanowienie zostało uchylone przez SKO postanowieniem z dnia {...} listopada 2023 r. nr {...}

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy {...}decyzją z dnia {...}listopada 2023 r., opisaną na wstępie, działając na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.), umorzył z urzędu postępowanie w sprawie.

Organ wyjaśnił, że nie może wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty bowiem wnioskodawca nie jest ujęty w ewidencji gruntów i budy{...}we {...}W ewidencji gruntów i budynków prowadzonych przez Starostę{...} jako władający na zasadach samoistnego posiadania figuruje Gmina {...}i to ona jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W ocenie organu dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych zapisów w ewidencji gruntów (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2023 r. poz.1752 , dalej: u.p.g i k.). Zdaniem organu od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego SKO decyzją z {...} lutego 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm. , dalej. u.p.i.o.l.) oraz art. 21 u.p.g.i.k.

Następnie wskazał, że strona nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel lub posiadacz samoistny działki nr{...} o powierzchni {...}ha, położonej w {...} gm.{...}, nie jest również wskazana jako właściciel tej nieruchomości w księdze wieczystej nr {...}załączonej do wniosku. Również z postanowienia Sądu Rejonowego w {...} z dnia {...} września 2003 r. sygn. akt I Ns {...}nie wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością W.M. .

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że strona nie ma statusu podatnika, postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co w myśl art. 208 § 1 O.p. obligowało do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Wnioskodawca nie zgodził się z rozstrzygnięciem SKO i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj.:

- art. 3 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U z 2023, poz. 70, dalej: u.p.o.l.) poprzez odmowę naliczania podatku od nieruchomości dla działki nr {...} o powierzchni {...} ha, położonej w{...}, gm.{...} , dla której Sąd Rejonowy w {...}prowadzi księgę wieczystą nr {...} ponieważ W.M. nie jest właścicielem, ani samoistnym posiadaczem tej nieruchomości, gdyż nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel lub posiadacz samoistny działki nr {...} o powierzchni {...}ha, położonej w{...} , gm.{...}. Ponadto organ wskazał, że W.M, nie jest również wskazany w księdze wieczystej tej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w {...} prowadzi księgę wieczystą nr{...}.

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia tj.:

1.art. 208. § 1 O.p., który stanowi, iż organ podatkowy umarza postępowanie jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy wniosek o naliczenie podatku,

2.art. 187 § 1 O.p., w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten, wprowadzając dyrektywę zupełności postępowania dowodowego, konkretyzuje zastosowanie zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 O.p.,

3. art. 194 § 3 O.p. poprzez nadanie treści ewidencji gruntów, która w ogóle nie wskazuje właściciela nieruchomości, mocy dowodu jedynego i niepodważalnego, podczas gdy w myśl tej normy moc dokumentu urzędowego może być podważona przez inne dowody.

W ocenie skarżącego powyższe ma istotne znaczenie, gdyż do akt została dołączona synchronizacja, zarejestrowana przez Starostę {...}pod nr{...}, z której wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr {...}o pow {...}ha, położona we {...}, gm. {...}, wcześniej oznaczona była nr{...}, Sąd Rejonowy w {...}prowadzi dla niej księgę wieczystą nr {...}w myśl której właścicielem działki są: ojciec Wnioskodawcy S.M. oraz A.M. po 1/4 części. Ponadto do wniosku dołączono również postanowienie spadkowe, z którego wynika, że spadkobiercami S.M. są Wnioskodawca i jego bracia M.M. R.M. oraz Z..M. Wnioskodawca podniósł, że wskazywał, że samoistnym posiadaczem tej nieruchomości jest obecnie jego syn M.M. , którego organ I instancji na powyższą okoliczność mógł przesłuchać. Co więcej z uwagi na wykorzystywanie nieruchomości na cele rolnicze, wspólnie z sąsiednią działką, organ mógł wystąpić do ARiMR w celu uzyskania dokumentów z kontroli upraw, które wskazują, że działki te są uprawiane łącznie i nie znajduje się na nich żadna droga.

4. art. 180 O.p. poprzez naruszenie zasady otwartego systemu dowodów oraz równej mocy środków dowodowych, poprzez pominięcie iż przepis ten nie wprowadza ograniczeń, co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu.

W oparciu o podniesione zarzuty Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz zwrócenie sprawy organowi I instancji celem wydania nowej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego naliczania podatku od nieruchomości w zakresie zaskarżonej przez Skarżącego;

ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrócenie sprawy organowi II instancji do rozpoznania;

2. zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

SKO w odpowiedzi na złożoną skargę podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji SKO w oparciu o kryterium legalności, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.i.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3.

W myśl art. 3 ust. 3 u.p.o.l. jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Z przytoczonej wyżej regulacji ustawy podatkowej wynika kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości tj., na kim spoczywa obowiązek jego zapłaty.

Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.i k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest Starosta (art. 22 ust. 1 ww. ustawy). Przepis art. 20 u.p.g.i k. określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy – w odniesieniu do gruntów – dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 u.p.g.i.k.).

Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.i.k.) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.

Zgodzić się należy z organem, że w orzecznictwie powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego – stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.i k. - organ podatkowy nie może samodzielnie, na przykład, dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków.

Jednakowoż wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych – niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Zawarte w tej ewidencji dane można podzielić przy tym na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, których zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania. Do tej kategorii należy zaliczyć dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej mających znaczenie dla wymiaru podatku (por. uchwała NSA z 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13 oraz wyroki NSA: z 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1930/12, z 9 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 95/22; zob. również S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015, nr 2, s. 11-19).

Tak więc dane zawarte w ewidencji stanowią także taką kategorię, w której informacje posiadają względną moc wiążącą, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.).

Przeprowadzenie przeciwdowodu (zgodnie z art. 194 § 3 O.p.) dotyczyć może takich sytuacji, gdy (1) wpis w ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z treścią dokumentów, na podstawie których wpisu się dokonuje, (2) zachodzi sprzeczność z zapisami w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, (3) gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku.

Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy {...}rozpatrując wniosek skarżącego o naliczenie podatku od nieruchomości nr {...} położonej w miejscowości {...}umorzył postępowanie wskazując, że wnioskodawca nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel lub posiadacz samoistny działki o numerze {...} w miejscowości{...} Nie jest również wskazany jako właściciel w księdze wieczystej nr {...}. Załączone do wniosku postanowienie Sądu Rejonowego w {...}z dnia{...}września 2003 r. o stwierdzeniu nabycia spadku również nie stanowi, że przedmiotowa nieruchomość jest jego własnością. W ocenie organu ponieważ wniosek o wymierzenie podatku od ww. nieruchomości złożyła osoba nie będąca podatnikiem według danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków postępowanie należało umorzyć. Decyzję organu I instancji utrzymał w mocy organ odwoławczy.

Zdaniem Sądu z powyższym rozstrzygnięciem organów podatkowych nie sposób się zgodzić.

Na wstępie godzi się zauważyć, że obie strony sporu tkwią w błędnym przekonaniu, że status podatnika podatku od nieruchomości przysługuje w pierwszej kolejności właścicielowi tej nieruchomości. Jest wręcz odwrotnie co wynika literalnie z treści art. 3 ust. 3 u.p.o.l.. Przepis ten przewiduje opodatkowanie samoistnego posiadacza przed właścicielem dlatego, że w określonych sytuacjach, pomimo uregulowanego stanu prawnego i istnienia właściciela, przedmiot opodatkowania znajduje się w samoistnym posiadaniu innej osoby, która czerpie z tego faktu korzyści z pominięciem właściciela. Wówczas ciężar opodatkowania omawianym podatkiem - z woli ustawodawcy - został przypisany tej osobie, która faktycznie korzysta z przedmiotu opodatkowania jak właściciel, a w rezultacie jedynie ona czerpie z tego tytułu korzyści, z wyłączeniem właściciela.

Wymaga także podkreślenia, ze Trybunał Konstytucyjny, w uchwale (w pełnym składzie) z dnia 6 września 1995 r. w sprawie sygn. akt W 20/94 wyjaśnił, że - co do zasady - przyznanie statusu podatnika podatku od nieruchomości właścicielowi oraz samoistnemu posiadaczowi nie daje podstaw do wyboru podatnika przez organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że mając na względzie zarówno wykładnię celowościową, jak i historyczną, samoistny posiadacz może być podatnikiem podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy faktycznie nią włada i osiąga korzyści z nieruchomości (pobiera pożytki). Wówczas takie rozumienie art. 2 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (poprzednik obecnego art. 3 ustawy) pozostaje w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego zasada zaufania obywatela do państwa wyklucza możliwość przyznania organowi podatkowemu uprawnienia do wyboru osoby podatnika spośród podmiotów wymienionych w ustawie podatkowej, zwłaszcza jeśli wybór ten miałby się dokonywać na zasadzie uznania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny zawarł zatem w powyższym orzeczeniu istotną wskazówkę, pomocną przy prawidłowym rozpoznaniu podatnika podatku od nieruchomości i jest ona nadal aktualna, także pod rządem rozważanego w rozpoznawanych sprawach art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 3 u.p.o.l..

Przywołać wypada także na użytek niniejszej sprawy formułowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że należy sprzeciwić się takiemu rozumieniu art. 21 ust. 1 p.g.k., które prowadziłoby do wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięć na podstawie ewidencji gruntów niezgodnej ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem podatnika (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 24 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Po 579/21, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 35/23).

Odnosząc się do okoliczności sprawy podkreślić należy, że Wnioskodawca wraz z wnioskiem o naliczenie podatku od przedmiotowej nieruchomości przedstawił dokumenty:

-wypis z księgi wieczystej nr{...}, w myśl której właścicielem działki o numerze {...} są ojciec Wnioskodawcy – S.M. oraz A.M. -synchronizację, zarejestrowana przez Starostę {...}pod nr {...}z której wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr {...}o pow. {...}ha, położona we{...}, gm.{...}, wcześniej oznaczona była nr{...}, -postanowienie Sądu Rejonowego w {...}Wydział I Cywilny z {...} września 20023 r. sygn. I NS {...}z którego wynika, że spadkobiercami S.M. są Wnioskodawca i jego bracia M.M. , R.M. oraz Z.M. - każdy z nich po ¼ części, z tym, że wchodzące w jego skład gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabyli jego synowie M.M. i W.M. - każdy po ½ części.

Tym samym, w ocenie Sądu, skarżący skutecznie poddał w wątpliwość stan władania nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania przez Gminę{...}. Zgodnie z literalnym brzmieniem przywołanego wcześniej art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b u.p.g.k., dopiero gdy nie można ustalić właścicieli gruntu można ujawnić w ewidencji władającego tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Ujawnienie w ewidencji gruntów, osób, czy też innych podmiotów, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania możliwe jest tylko wówczas gdy dla gruntów tych ze względu na brak księgi wieczystej lub zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3553/18). Dodać można, że w orzecznictwie sądowym (m.in. wyrok NSA z 12 lipca 2012 r. I OSK 1004/11) zwraca się również uwag, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Deklaratoryjny charakter wpisu oznacza, że nie kształtuje on nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Oznacza to, że danym z ewidencji dotyczącym stanu właścicielskiego (a także stanu posiadania samoistnego) można przeciwstawić dane wynikające z innych dokumentów o charakterze urzędowym. Zastosowanie może znaleźć zatem regulacja z art. 194 § 3 O.p. co bezpodstawnie wykluczyły w sprawie organy podatkowe.

Organy podatkowe nie przedstawiły w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji żadnych dowodów (poza wyciągiem z ewidencji gruntów i budynków), które mogłyby podważać konsekwentnie prezentowane przez wnioskodawcę stanowisko, że to on jest właścicielem (współwłaścicielem) a także, że to skarżący, względnie jego syn, faktycznie użytkuje sporną nieruchomość, czego przejawem ma być deklarowanie spornej działki do płatności obszarowych.

Stwierdzić zatem przychodzi, że skarżący skutecznie podważył domniemanie wiarygodności (aktualność) wpisu do ewidencji posiadania samoistnego spornej działki przez Gminę {...}.

Zdaniem Sądu, na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów urzędowych, całkowicie w sposób bezzasadny pominiętych w postępowaniu, organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności ustalić właściciela/właścicieli przedmiotowej nieruchomości, a następnie zbadać czy i kto realizuje on władztwo nad nią. Odmówienie wnioskodawcy statusu podatnika wyłącznie w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków dotyczące władztwa nad nieruchomością, których wiarygodność (aktualność) została dostatecznie podważona przez stronę, świadczy o pewnym oportunizmie postępowania organu i stanowi zbyt idące uproszczenie interpretacji przepisów u.p.o.l. i u.p.g k.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organy dokonały błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Ponadto rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 208 § 1 jak i art. 122, 180, 181, 187 § 1 oraz 194 ust. 3 O.p.

Dalej należy wskazać, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). Z art. 122 o.p. wynika, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nadto organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu (art. 124 o.p.). Na organach podatkowych prowadzących postępowanie podatkowe, spoczywa więc obowiązek działania zgodnego z prawem i wyjaśnienia faktów istotnych dla ustalenia m.in. adresata obowiązku podatkowego, stosownie do treści art. 3 u.p.o.l. Podatnik podatku od nieruchomości powinien (w rozumieniu obowiązku) wynikać z niebudzących wątpliwości ustaleń organu, popartych wnikliwą i rzetelną oceną całokształtu materiału dowodowego, przedstawionych wyczerpująco w uzasadnieniu podjętych decyzji. Tych obowiązków, organy podatkowe jednak nie wykonały, czym naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa procesowego, co w konsekwencji mogło doprowadzić do bezpodstawnego odmówienia skarżącemu statusu podatnika podatku od nieruchomości. Tej okoliczności Sąd orzekający w sprawie nie przesądza, gdyż ocena istnienia w stanie faktycznym samoistnego posiadania nieruchomości przez inny podmiot niż właściciel musi zostać uprzednio zbadana i oceniona przez organy.

Realizując ocenę i wskazania zawarte w niniejszym wyroku organy będą zobowiązane ponownie przeprowadzić postępowania w kierunku prawidłowego, zgodnego z prawem ustalenia adresata podatku od nieruchomości, stosownie do zebranych i ocenionych wyczerpująco dowodów, poczynionych ustaleń faktycznych z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na kwotę {...} zł składa się wpis od skargi w wysokości{...}zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości {...} zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).