Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1429/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2024 poz 497
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 30 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 405/23 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych zwrotu tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 30 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 405/23 oddalił skargę K. B. (dalej określanego jako Skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej określanej skrótem u.s.u.s.) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365, dalej określanego jako rozporządzenie) poprzez ich błędną wykładnię skutkującą błędnym przyjęciem, iż w stosunku do skarżącego nie zaszły okoliczności stanowiące podstawę do wydania decyzji o umorzeniu zaległości z tytułu składek, o których mowa w ww. przepisach, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz rodzinnej skarżącego pozwalała na przyjęcie, iż Skarżący nie jest w stanie opłacić należności publicznoprawne bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, co w konsekwencji dawało możliwość umorzenia należności składkowych,

2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj. art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej określanej skrótem P.p.s.a) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej określanej skrótem K.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nieuchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji i nieprzekazanie organowi do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nawet przy przyjęciu uznaniowego charakteru wydanej przez organ decyzji istnieje ustawowy obowiązek stosowania przez organy oraz sądy rozpoznające sprawy, norm prawa ze szczegółowym uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyłączających dowolność w wydawaniu rozstrzygnięć, przy jednoczesnej konieczności wyjaśnienia w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy i rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie istnienia podstaw do umorzenia składek w sposób rzetelny, zgodnie z zasadami współżycia społecznego i logiki, co na gruncie niniejszej sprawy nie zostało uczynione;

3) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. polegające na oddaleniu przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżącego, w sytuacji, gdy obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim było stwierdzenie naruszenia zarzucanych przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zapadłej decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, a w konsekwencji uchylenie decyzji organów obu instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Argumenty na poparcie zarzutów Skarżący przytoczył w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, jako pozbawionej podstaw. Zrzekł się także przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a., ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona – Organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej także wniósł o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 P.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Dalej należy wskazać, że z art. 193 P.p.s.a. (zdanie drugie) wynika, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 P.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach.

Ze względu na zakres i konstrukcję zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, należy zauważyć, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 .P.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Skarżący kasacyjnie wiąże zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, przekroczenie zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie dokonanie dokładnego wyważenie interesu publicznego z interesem prywatnym Skarżącego, co skutkowało przekroczeniem granic uznaniowego charakteru wydanej przez organ decyzji i w konsekwencji naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania zmierzających do kontroli wydanej decyzji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut jest niezasadny. Treść tego zarzutu oraz argumentacja podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazują, że Skarżący w istocie nie kwestionuje samych ustaleń stanu faktycznego, lecz wyraża przekonanie, że jego ocena powinna skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji.

Wyjaśnić na wstępie należy, iż art. 3 § 2 P.p.s.a. nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa zakres kontroli sądów administracyjnych i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyroki NSA z dnia: 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 277/07, 4 września 2008 r., sygn. akt I OSK 266/08, postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1375/09). Przepis ten ma charakter ustrojowy, który w sposób najbardziej ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Skarżący naruszenie tej normy polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji powiązał, jak już wskazano, z naruszeniem norm art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Ustanowiona w art. 7 K.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jednakże w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych na podstawie przepisów art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest co do zasady obciążony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek (por. wyrok NSA z 17 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2317/13). W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek będących podstawą dla organu do wydania decyzji o umorzeniu składek to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 31/13; z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 149/11). Na organie zaś, zgodnie z art. 80 K.p.a., spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dostarczonego przez wnioskującego o umorzenie.

Kontrolując stanowisko Sądu pierwszej instancji, przez pryzmat zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 K.p.a., pod kątem ocenienia przez niego poprawności zgromadzenia przez organ materiału dowodowego i jego rozważenia, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że Skarżący tak w zarzutach skargi kasacyjnej jak i jej uzasadnieniu, skutecznie nie podważył tych ustaleń i dowolności ich oceny.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. ZUS zgromadził materiał dowodowy, w oparciu o który dokonał ustalenia sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej Skarżącego. Na podstawie tych ustaleń dokonano oceny zasadności i możliwości zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ocena ta dokonywana jest w granicach uznania administracyjnego. To zaś oznacza, wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, że nawet obiektywnie trudna sytuacja rodzinna, finansowa czy zdrowotna nie obliguje organu do przyznania wnioskowanej ulgi płatniczej. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia powyższych okoliczności ZUS nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1830/18).

We wniosku z 9 stycznia 2023 r. o umorzenie zaległych składek Skarżący wyjaśnił, ze prowadził własną działalność gospodarczą, świadcząc usługi remontowo-budowlane, przy czym nie wywiązał się z obowiązku regulowania należności z tytułu jej prowadzenia, gdyż utracił płynność finansową przez zleceniodawcę, z którym rozpoczął współpracę, a który nie uregulował umówionego wynagrodzenia. Skarżący próbował wyegzekwować zaległe należności w sposób polubowny, jednakże zleceniodawca, posiadając zaległości finansowe również w stosunku do innych kontrahentów, zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą i wyjechał za granicę. W konsekwencji Skarżący zmuszony był do zredukowania etatów, co skutkowało utratą możliwości świadczenia usług remontowo-budowlanych, a tym samym uzyskiwania regularnych dochodów. Trudna sytuacja, że podupadł na zdrowiu, przechodząc załamanie nerwowe, a w konsekwencji podjął decyzję o zakończeniu prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 12 września 2019 r.

Z uwagi na liczne schorzenia może podejmować jedynie prace dorywcze, z których uzyskuje dochód w wysokości około 3500 zł miesięcznie. Przedstawiając swoją sytuację materialną wskazał, że pomimo wspólnego zamieszkiwania z żoną, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, przeznaczając na jego utrzymanie około 1300 zł. W wymiarze rocznym jest zobowiązany pokrywać opłaty w wysokości 3500 zł. Na własne wyżywienie przeznacza 500 zł miesięcznie. Dodatkowo przekazuje drobne kwoty (około 200-300 zł) na uzasadnione potrzeby 20-letniej córki, która realizuje obowiązek szkolny. Poza nieruchomością, w której zamieszkuje wspólnie z żoną, nie posiada innych nieruchomości, środków pieniężnych czy wierzytelności. Jest właścicielem trzech samochodów osobowych.

W piśmie 13 lutego 2023 r. Skarżący podał, że od momentu złożenia wniosku z o rozłożenie zadłużenia na raty wraz z wnioskiem o umorzenie, jego sytuacja życiowa, w tym majątkowa zmieniła się diametralnie. Ze względu na aktualny stan zdrowia nie uzyskuje on żadnego dochodu i nie może podejmować żadnych prac doraźnych; gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, której miesięczny dochód wynosi 900 zł, na utrzymaniu ma też córkę, która realizuje obowiązek szkolny. W związku z brakiem możliwości majątkowych i zarobkowych, wnioskodawca uzyskuje pomoc od swoich dorosłych dzieci, które łożą na pokrycie bieżących opłat m.in. energii elektrycznej, gazu, wody, zakupu opału oraz żywności.

Analizując przedłożone oświadczenia organ wskazał, że w stosunku do Skarżącego nie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, albowiem nie udowodnił on, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W toku postępowania powołano i udokumentowano jego problemy zdrowotne. Jednak wystąpienie przesłanki dotyczącej sytuacji zdrowotnej uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka rodziny, ale także skutkiem tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Skarżący nie przedłożył orzeczenia o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Aktualne problemy zdrowotne mogą być utrudnieniem w codziennej egzystencji, jednak nie przesądzają o braku możliwości powrotu do zarobkowania. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna wnioskodawcy uniemożliwia mu lub ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS.

ZUS rozważył także możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby Skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Posiłkując się wskaźnikami określającymi minimum socjalne i minimum egzystencji ustalił, że wartość minimum socjalnego dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 4144,07 zł, tj. 1381,36 zł/osobę. Minimum egzystencji dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi natomiast 1814,71 zł, tj. 604,90 zł/osobę. Skarżący, jak ustalił ZUS, aktualnie nie posiada dochodu, jednak jeszcze do niedawna podejmował prace dorywcze uzyskując około 3500 zł miesięcznie. Ponadto otrzymuje wsparcie finansowe od synów w kwocie około 1000 zł. Należy zatem uznać, że dochód rodziny przekracza poziom minimum egzystencji dla wskazanego typu gospodarstwa domowego, co wyklucza przesłankę ubóstwa.

Treść argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji ZUS dowodzi, że nie jest ona rozstrzygnięciem dowolnym i nie doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Również Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowo przeanalizował ustalony przez organ stan faktyczny oraz treść uzasadnienia decyzji. Sąd prawidłowo i wyczerpująco wyjaśnił przyczynę, dla której oddalił skargę. Zwrócić także uwagę na to, że mimo niskiego dochodu żona Skarżącego nadal prowadzi działalność gospodarczą w tej samej branży, w której prowadził ją Skarżący. Dochód, na który wskazał skarżący, nie koresponduje z podanymi przez skarżącego kosztami utrzymania jakie ponosi jego gospodarstwo domowe (ok. 1500 zł, choć nie zostało to poparte żadnymi dokumentami). Jednocześnie mimo tego Skarżący nie korzysta z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej lub innej instytucji. Natomiast skarżący wyjaśnił, iż otrzymuje wsparcie finansowe od członków rodziny, jednocześnie w żaden sposób nie wykazując powyższych okoliczności.

Wobec powyższego za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy

Odnosząc się do zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej - naruszenia art. 151 i 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że normy wynikające z powołanych przepisów mają charakter "wynikowy", regulują jedynie sposób rozstrzygnięcia co do skargi. Dla potwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. jak również art. 151 P.p.s.a. niezbędne było wskazanie naruszenia innych przepisów, którym Sąd uchybił. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 151 P.p.s.a. zależy od tego, czy sąd kasacyjny stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W zarzucie z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej Skarżący nie powiązał naruszenia norm art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 151 P.p.s.a. z innymi przepisami, którym uchybił Sąd pierwszej instancji. Zatem zarzut ten, jako wadliwie skonstruowany, wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia- przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie jego dyspozycji lub sankcji. Z kolei naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w stosunku do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia - zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Zarówno Sad pierwszej instancji jak i organ prawidłowo zinterpretowały wskazane przepisy.

Nie doszło również do błędu subsumcji, gdyż ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W ustalonym stanie faktycznym organ może bowiem umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ale może również odmówić umorzenia tych należności. Odmowa ich umorzenia, a więc rozstrzygnięcie sprawy niezgodne z oczekiwaniami Skarżącego, ale zgodne z hipotezą i dyspozycją wskazanej normy prawnej nie oznacza naruszenia tego przepisu przez jego błędną wykładnię lub braku jego zastosowania.

Wobec powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935.).