Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 761/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa za spłaty pieniężne. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Wiceprezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. Nr 21 poz. 118, zwaną dalej ustawą z dnia 29 maja 1974 r./ orzeczono o przejęciu na własność Państwa części gospodarstwa stanowiącego własność J. Z. składającego się z działek "nr cz. [...] k.m. [...] o pow. [...] m2 – bez zabudowań", za spłatę pieniężną w kwocie [...] zł.

W piśmie z dnia [...] r., którego treść co do sformułowanych w nim żądań została sprecyzowana w toku dalszego postępowania /vide protokół SKO w K. z dnia [...] r./ J. W. działając w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców po J. Z., wniosła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji zarzucając, że wypłacone za przejętą nieruchomość odszkodowanie nie odpowiadało "cenom prywatnym".

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności objętej postępowaniem decyzji stojąc na stanowisku, że do przejęcia nieruchomości doszło na wniosek strony i w oparciu o obowiązującą wówczas ustawę z dnia 29 maja 1974 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane następnie w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. nr [...] wydaną w następstwie rozpoznania odwołania J. W. Na skutek wniesionej przez J. W. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 33/05 stwierdził nieważność w/w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Wojewody [...] stojąc na stanowisku, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów o właściwości tych organów. Jednocześnie sąd ten wskazał, że uprawnionym do rozpoznania złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności jest właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. W konsekwencji sprawa została przekazana do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. /dalej SKO w K./, które decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 158 § 1 i § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 i art. 156 § 2 kpa oraz art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych /Dz.U. Nr 169 poz. 1419, zwanej dalej ustawą o rodzinnych ogrodach działkowych/ stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne, dotycząca części działki nr [...], k.m. [...] położonej w B., o pow. [...] m2 została wydana z naruszeniem prawa. Orzekło również, że przedmiotowa decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały oraz iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Uzasadniając to rozstrzygnięcie SKO po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy stwierdziło, że zgodnie z art. 1 ustawy z 29 maja 1974 r. za rentę lub spłaty pieniężne mogła być przekazana jedynie nieruchomość stanowiąca odrębny przedmiot własności w rozumieniu art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, nie zaś udział we współwłasności takiej nieruchomości. Wynika to zdaniem SKO również z treści art. 28 ust. 1 tej ustawy. Przejęciu podlegała zatem cała wyodrębniona fizycznie jako część powierzchni ziemskiej działka, a istnienie udziałów w jej współwłasności miało znaczenie przy ustalaniu przysługujących poszczególnym współwłaścicielom spłat pieniężnych. Nie było w związku z tym możliwe i dopuszczalne, jak to nastąpiło kwestionowaną decyzją, przejęcie na własność Państwa powierzchni [...] m2, jako odpowiadającej 2/9 udziału we własności działki nr [...] o powierzchni [...] m2 bez uprzedniego wydzielenia tego udziału J. Z. w odrębnej działce jako odrębnej nieruchomości. W konsekwencji z tego powodu kontrolowana decyzja o przejęciu była niewykonalna, gdyż bez geodezyjnego wydzielenia [...] m2 powierzchni działki jako odrębnego przedmiotu własności nie sposób stwierdzić, która część działki nr [...] miała być przejęta na własność Państwa. Niewykonalność ta ma przy tym zdaniem SKO charakter trwały, gdyż obecnie nie obowiązują już przepisy przewidujące przejmowanie na ówczesnych zasadach nieruchomości za spłaty pieniężne. Nadto, po takim wydzieleniu ewentualna decyzja o przejęciu wydzielonej działki miałaby już inną treść i w konsekwencji musiałoby dojść do wydania zupełnie nowej decyzji niż decyzja kontrolowana. W konsekwencji zdaniem SKO w K. decyzja ta została wydana z powodującą jej nieważność wadą o jakiej mowa w art.156 § 1 pkt 5 kpa.

Brak jest jednak zdaniem organu orzekającego podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji a to z tego względu, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Po jej wydaniu doszło bowiem do przekazania m.in. działki nr [...] w nieodpłatne użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców, a to wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. decyzją Kierownika Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w B. z dnia [...] r. nr [...]. W konsekwencji, na nieruchomości tej zostały urządzone pracownicze ogródki działkowe. Są one wykorzystywane obecnie przez członków Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w B. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej. Oznacza to zakaz przywracania w stosunku do takich terenów ich pierwotnego stanu własnościowego. Wówczas bowiem ogród taki funkcjonowałby na terenie nieruchomości stanowiącej własność prywatną, co pozostawałoby też w kolizji z treścią art. 9 tej ustawy, zgodnie z którą rodzinne ogrody działkowe zakładane są na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz Polskiego Związku Działkowców. Z tego też względu z mocy unormowania zawartego w art. 156 § 2 w zw. z art. 156

§ 1 pkt 5 kpa niemożliwe było stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji a jedynie orzeczenie na podstawie art. 158 § 2 kpa o jej niezgodności z prawem.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Polski Związek Działkowców wniósł o uchylenie w/w decyzji SKO w K. w całości jako wydanej bez wzięcia pod uwagę przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących współwłasności.

Z przepisów tych /art. 195 i n./ wynika bowiem, że w razie gdy nieruchomość stanowi współwłasność w częściach ułamkowych, która to sytuacja zachodziła w rozpoznawanej sprawie, każdy ze współwłaścicieli może bez ograniczeń dysponować swoim udziałem we współwłasności. Rozporządzanie udziałem jest rozporządzaniem ułamkową częścią prawa własności. Jego przedmiotem jest przysługujący współwłaścicielowi udział we współwłasności. Zbycie udziału podlega regułom określonym dla przeniesienia prawa własności. Z tego też względu możliwe było wydanie zdaniem Polskiego Związku Działkowców decyzji o przejęciu na rzecz Państwa udziału J. Z., którego wysokość nie była nigdy kwestionowana. Nie zbadano również kwestii przejęcia pozostałej części współwłasności działki nr [...], co było zdaniem składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, niezbędne dla należytego ustalenia podstaw wydania kontrolowanej przez SKO w K. decyzji. Nie można bowiem wykluczyć, że na własność Państwa przeszła cała działka nr [...], co czyniłoby nietrafną argumentację organu orzekającego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji objętej postępowaniem.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. nazwanym "Odwołanie" niezadowolenie z decyzji SKO wyraziła również J. W. Zarzuciła, że skoro orzeczono o wydaniu decyzji o przejęciu nieruchomości jej ojca z naruszeniem prawa to należało przyznać jego spadkobiercom odszkodowanie za rzeczywiście poniesioną szkodę.

Kolejnym pismem, które wpłynęło do SKO w K. dnia [...] r. J. W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując się na pouczenie zawarte w w/w decyzji SKO z dnia [...] r. Również w tym piśmie wniosła o orzeczenie stosownej rekompensaty względnie przyznania "gruntu zamiennego".

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołując się na treść art. 134 w zw. z art. 127 § 3 kpa stwierdziło niedopuszczalność w/w odwołania J. W. zawartego w jej piśmie z dnia [...] r. Uzasadniając to postanowienie stwierdziło, że J. W. została pouczona należycie w treści decyzji SKO z dnia [...] r. o przysługującym od tej decyzji środku odwoławczym w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o terminie i sposobie jego wniesienia. Pomimo prawidłowego pouczenia w ustawowym terminie nie złożyła takiego wniosku tylko odwołanie, który to środek zaskarżenia od decyzji SKO nie przysługuje. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła dopiero w dniu

[...] r. nie nawiązując w nim jednakże do swojego wcześniejszego pisma procesowego z dnia [...] r. nazwanego "Odwołanie". Skoro odwołanie od decyzji SKO nie przysługuje to należało stwierdzić jego niedopuszczalność na podstawie art. 134 kpa.

Kolejnym postanowieniem nr [...] wydanym również [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że wniosek J. W. złożony w dniu [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej omawianą wyżej decyzją tego Kolegium z dnia [...] r. został wniesiony z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Jako podstawę prawną tego postanowienia wskazano m.in. art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 2 kpa. W jego uzasadnieniu stwierdzono, że objęta wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja została doręczona J. W. w dniu [...] r. Zawierała ona prawidłowe pouczenie co do terminu i sposobu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin ten upłynął w piątek [...] r., gdy tymczasem wniosek ten został przez nią złożony dnia [...] r. Wniosek ten nie zawierał przy tym ani prośby o przywrócenie uchybionego terminu ani żadnego usprawiedliwienia uchybienia terminowi do jego wniesienia. Nie zawierał on także żadnego odniesienia do pisma procesowego J. W. nazwanego "Odwołanie", złożonego w dniu

[...] r. Brak było zatem podstaw do orzekania z urzędu w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu do złożenia tego wniosku, względnie do potraktowania tego wniosku jako oświadczenia o zmianie charakteru odwołania z dnia [...] r.

Swoje wnioski zawarte w omawianych wyżej pismach procesowych z dnia [...] r. J. W. podtrzymała następnie w piśmie procesowym z dnia [...] r.

Natomiast po rozpoznaniu wniosku Polskiego Związku Działkowców o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 158 kpa, utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO podtrzymało w ogólnym zarysie ustalenia i ich ocenę prawną zawarte w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji dnia [...] r. Odnosząc się zaś do treści wniosku Polskiego Związku Działkowców o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdziło, że ustawa z dnia 29 maja 1974 r. zawierała autonomiczne względem przepisów Kodeksu cywilnego uregulowania w zakresie relacji pomiędzy współwłaścicielami przejmowanego na własność Państwa gospodarstwa rolnego. Świadczy o tym treść jej art. 2 i 3.

W sprawie nie mogły mieć zatem zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące współwłasności. Mają one zastosowanie tylko przy zbywaniu nieruchomości na zasadach ogólnych, a nie w postępowaniu administracyjnym. Podtrzymując stanowisko, że przedmiotem przejęcia na własność Państwa w trybie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie mógł być udział we współwłasności nieruchomości stwierdziło SKO, że bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności miała kwestia ustalenia właściciela pozostałych udziałów we własności działki nr [...] oraz sposobu i okoliczności ich przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. W tym względzie podniosło też SKO, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie naprowadziła żadnych dowodów, chociaż miała taką możliwość, z których wynikałoby, że odnośnie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] k.m. [...] o pow. [...] m2 wydane były jeszcze inne decyzje. W świetle treści art. 81 kpa uzasadnione było zatem oparcie się przez SKO jedynie na kontrolowanej decyzji Wiceprezydenta Miasta B. z dnia [...] r.

W odniesieniu do stanowiska J. W. organ orzekający stwierdził zaś, że w postępowaniu, którego przedmiotem było żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, nie było możliwe orzekanie ani o prawie do nieruchomości zamiennej ani o odszkodowaniu w związku ze stwierdzeniem wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa.

Jednakże wskutek skarg J. W. na powyższe postanowienia Kolegium z dnia [...] r. prawomocnymi wyrokami z dnia 20 czerwca 2007 r. wydanymi w sprawach II SA/Gl 1041/06 i II SA/Gl 1042/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obydwa zaskarżone postanowienia. Natomiast po rozpoznaniu skarg J. W. i Polskiego Związku Działkowców na decyzję SKO z dnia [...] r. prawomocnym wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 144/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił powyższą decyzję.

Sąd nie podzielił bowiem stanowiska SKO, że bez znaczenia dla wyniku sprawy była podnoszona przez Polski Związek Działkowców okoliczność niewyjaśnienia kwestii własności działki [...] w dacie wydania kwestionowanej przez J. W. decyzji Wiceprezydenta B. z dnia [...] r. W tym względzie co do zasady podzielono stanowisko SKO, że ustawa z dnia 29 maja

1974 r. nie przewidywała przekazywania za spłaty udziału w nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu, wbrew odmiennemu stanowisku Polskiego Związku Działkowców dopuszczalność przekazania udziału nie wynikała z art. 28 tej ustawy, gdzie jest jedynie mowa o części nieruchomości lub gospodarstwa, czego w świetle treści art. 46 i art. 195 Kodeksu cywilnego nie można utożsamiać z udziałem we własności nieruchomości.

Sąd wskazał, iż przez część nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu tego przepisu należy przy tym rozumieć tylko niektóre z nieruchomości stanowiące odrębny przedmiot własności, których rolnik był właścicielem, a nie części danej nieruchomości /działki lub działek/ nie wyodrębnione geodezyjnie. Zatem co do zasady mogła być przejęta i przekazana jedynie konkretna nieruchomość w sensie wydzielonej fizycznie i prawnie działki mającej określoną powierzchnię i granice, stanowiąca odrębny przedmiot własności. Zdaniem Sądu wykładnia celowościowa i systemowa przepisów tej ustawy pozwala jednak na przyjęcie, że dopuszczalne byłoby również przekazanie jedynie udziału w nieruchomości rolnej, jeżeli w wyniku takiej czynności prawnej Skarb Państwa stawałby się właścicielem całej nieruchomości. Tak zaś byłoby wówczas, gdy byłby on już wcześniej współwłaścicielem tej nieruchomości w pozostałej części. Wtedy bowiem faktycznie nabywałby możliwość korzystania z całej nieruchomości jako fizycznie wydzielonej części powierzchni ziemskiej w rozumieniu art. 46 § 1 kc. Wtedy też w następstwie takiego przejęcia Skarb Państwa byłby jedynym właścicielem takiej nieruchomości. Gdyby zatem przyjąć, że kwestionowaną decyzją doszło faktycznie do przejęcia udziału J. Z. we własności działki nr [...], w sytuacji gdy pozostałe udziały przysługiwały Skarbowi Państwa, to takie przejęcie byłoby zdaniem Sądu w świetle przepisów omawianej ustawy dopuszczalne. Wtedy też kwestionowana decyzja Wiceprezydenta B. nie zapadłaby w warunkach nieważności z art. 156 § 1 kpa. Zdaniem Sądu, nie byłoby też podstaw do kwestionowania legalności tej decyzji, gdyby zostało wykazane, że doszło jednocześnie do nabycia przez Skarb Państwa pozostałych udziałów we własności objętej postępowaniem nieruchomości na podstawie odrębnych decyzji względnie w drodze czynności cywilnoprawnych. Wtedy bowiem również doszłoby faktycznie do przejęcia całej nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego. Sąd podzielił w konsekwencji zarzut Polskiego Związku Działkowców, że SKO nie zbadało stanu własności działki nr [...] na dzień [...] r.

W związku z powyższymi wyrokami, po ponownym rozpoznaniu wniosków J. W. i Polskiego Związku Działkowców – Okręgowy Zarząd [...], zaskarżoną decyzją Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 158 kpa, orzekło o :

1) uchyleniu poprzedniej decyzji tego organu z dnia [...] r. – w części dotyczącej pkt 2 i w tym zakresie stwierdzono wydanie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne, bez podstawy prawnej, co wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa,

2) utrzymaniu w mocy poprzedniej decyzji w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu Kolegium po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania wyjaśniło, że w odniesieniu do działki nr [...] km. [...], położonej w B., zostały wydane następujące decyzje Prezydenta Miasta B. :

1) nr [...] ( bez daty ) o wykupie na rzecz Skarbu Państwa części tejże działki o pow. [...] m2, stanowiącej własność A. B.,

2) nr [...] z dnia [...] r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa części działki o pow. [...] m2, stanowiącej własność H. J.,

3) nr [...] z dnia [...] r. o przejęciu na własność Państwa części działki o pow. [...] m2, stanowiącej własność B. W.,

4) nr [...] z dnia [...] r. o przejęciu na własność Państwa części działki o pow. [...] m2, stanowiącej własność J. W.,

5) nr [...] z dnia [...] r. o przejęciu na własność Państwa części działki o pow. [...] m2, stanowiącej własność J. Z.

Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że nie doszło do jednoczesnego przejęcia wszystkich udziałów w nieruchomości, a przy tym podstawa prawna przejęcia nie była jednolita we wszystkich przypadkach, zaś w odniesieniu do udziału J. Z., decyzja zapadła jako pierwsza. Zatem zdaniem organu, nie można mówić o jednoczesnym przejęciu wszystkich udziałów we własności działki nr [...] w sposób wskazany przez Sąd w wyroku z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 144/07, ani też nie nastąpiła sytuacja, w wyniku której decyzja wydana w odniesieniu do J. Z. spowodowała przejście na rzecz Skarbu Państwa ostatniego udziału we współwłasności.

W konsekwencji, Kolegium uznało, że wydanie decyzji z dnia [...] r. nr [...] nastąpiło bez podstawy prawnej, bo nie są nią powołane przez Prezydenta Miasta B. przepisy ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężnej, jako że przedmiotem przejęcia nie była wydzielona fizycznie i prawnie działka o określonej powierzchni. Jednakże w rozpatrywanej sprawie wystąpił nieodwracalny skutek prawny, wynikający ze zmiany stanu prawnego, dokonanego ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. W myśl art. 24 tej ustawy, zasadne roszczenia osoby trzeciej podlegają zaspokojeniu przez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej.

Odnosząc się zaś do żądania J. W. co do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu w związku z wadliwością decyzji Prezydenta Miasta B. Kolegium wskazało, że nie należy do niniejszego postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia jej nieważności, lecz dochodzenie roszczeń z tego tytułu możliwe jest wyłącznie przed sądem powszechnym.

W skardze do sądu administracyjnego Polski Związek Działkowców – Okręgowy Zarząd [...] w K. zarzucając naruszenie art. 28 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne oraz przepisów kc w zakresie współwłasności, wniósł o uchylenie obydwu decyzji SKO, domagając się nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zaakcentował, że w wyniku przekazania udziału w nieruchomości stanowiącej część działki nr [...], Skarb Państwa stał się jej właścicielem i nie ma znaczenia kolejność przejmowania udziałów. Rozporządzanie udziałem nie może też być wyłączone ani ograniczone przez czynność prawną ( art. 57 § 1 k.c. ).

Organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi jako naruszającej ocenę prawną, zawartą w wyroku z dnia 20 czerwca 2007 r., zauważając że udokumentowane jest przejęcie na rzecz Skarbu Państwa łącznie 7/9 udziałów we współwłasności działki nr [...].

Uczestniczka postępowania J. W. w toku rozprawy sądowej wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie jest uzasadniona.

Jak trafnie wskazał organ administracji w odpowiedzi na skargę, zarzuty skargi sprowadzają się do negowania stanowiska, zajętego w wyroku tut. Sądu z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 144/07, poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Tymczasem z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Stąd też nie mógł odnieść skutku pogląd skarżącego, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne oraz przepisów kc w zakresie współwłasności, zaś bez znaczenia jest kolejność przejmowania przez Skarb Państwa udziałów we współwłasności działki nr [...].

W motywach prawomocnego wyroku w sprawie II SA/Gl 144/07 przesądzono bowiem kwestię, że wbrew stanowisku skarżącego, ustawa ta nie przewidywała przekazania za spłaty udziału w nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, a w szczególności, dopuszczalność przekazania udziału nie wynikała z art. 28 tej ustawy, gdzie jest jedynie mowa o części nieruchomości lub gospodarstwa, czego w świetle art. 46 i art. 195 kodeksu cywilnego nie można utożsamiać z udziałem we współwłasności. Sąd wyjaśnił przy tym, że przez część nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć tylko niektóre z nieruchomości stanowiące odrębny przedmiot własności, których rolnik był właścicielem, a nie części danej nieruchomości ( działki lub działek ) nie wyodrębnione geodezyjnie ( vide: str. 8-9 uzasadnienia wyroku ).

Tymczasem w niniejszej sprawie nigdy nie doszło do geodezyjnego podziału działki nr [...]. Wniosek taki wypływa nie tylko z treści zakwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia [...] r., dotyczącej przejęcia udziału J. Z., wynoszącego 2/9, lecz także z pozostałych decyzji, wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przy czym po zsumowaniu tych udziałów Skarb Państwa stał się właścicielem łącznie 7/9 części tejże działki. Znamienny jest też fakt, iż uregulowanie stanu prawnego nieruchomości nastąpiło w drodze aktów własności ziemi, wydanych w dniu [...] r., w których mowa jest również jedynie o nabyciu udziałów we współwłasności ( wide : pismo Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...] r.).

Aczkolwiek w świetle wyjaśnień uczestniczki postępowania J.W. złożonych w toku rozprawy sądowej wydaje się, że w istocie doszło do nieformalnych podziałów tej działki, to jednak odtworzenie stanu władania na dzień [...] r. jest niemożliwe w postępowaniu administracyjnym z uwagi na niewzruszalność aktów własności ziemi. Zresztą, w świetle wiążącego poglądu, zawartego w wyroku z dnia 20 czerwca 2007 r. kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd polecił bowiem jednoznacznie ustalenie stanu własności działki nr [...] na dzień [...] r. ( vide: str. 10 w uzasadnieniu wyroku ). Tymczasem nie budzi wątpliwości, że w tej dacie Skarb Państwa nie był współwłaścicielem pozostałych udziałów. Zatem w następstwie przejęcia udziału J. Z. Skarb Państwa nie stał się jedynym właścicielem nieruchomości.

Co więcej, nie zdołano wyjaśnić kwestii współwłasności w 2/9 tej nieruchomości. Co prawda, z ewidencji gruntów wynika, że uprzednio jako współwłaściciel działki nr [...] figurowała [...], lecz udział tego podmiotu wynosił 1/5 części

( vide: wyżej powołane pismo Starostwa ).

Oznacza to, że brak podstaw do przyjęcia, aby Skarb Państwa stał się kiedykolwiek właścicielem całej działki, a przy tym w świetle wiążącego poglądu sądu, istotny i tak jest jedynie stan prawny nieruchomości na dzień wydania kwestionowanej decyzji, zaś w tej dacie Skarb Państwa przejął udziały J. Z. (2/9) i J. W. ( 1/9), czyli łącznie 3/9.

Wbrew poglądom skarżącego, nie chodzi przy tym o ograniczenie rozporządzania udziałem we współwłasności przez czynność prawną, bowiem niedopuszczalność takiego rozporządzenia wynika z ustawy.

W tym stanie rzeczy prawidłowo uznał organ, którego działanie zaskarżono, iż decyzja o przejęciu przez Skarb Państwa udziału J. Z. obarczona jest wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, lecz z uwagi na nieodwracalne skutki prawne nie jest dopuszczalne jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani reguł procedury administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

su