Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 689/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 92a, art. 92c
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: Art. 24
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi P. Ż. i A. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 lutego 2023 r., znak: 1201-IOC.48.14.2022.9, w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 lutego 2023 r. znak: 1201-IOC.48.14.2022.9 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie (dalej: Naczelnik UCS) z dnia 23 listopada 2022 r. nr 358000-COC2.48.119.2022 w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł na A. Ż. i P. Ż. (dalej: skarżący), za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.).

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. v, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1 i ust. 7, art. 93 ust. 1, ust. 2, art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm.; dalej: u.t.d.).

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 października 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie, zatrzymali do kontroli przy drodze krajowej DK7 C., ciągnik samochodowy marki DAF, o nr rejestracyjnym [...], z naczepą marki Wielton, o nr rejestracyjnym [...], wykonujące przewóz w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących - wspólników Spółki Cywilnej P. A. Ż. P. Ż., z siedzibą w miejscowości T. nr [...]. Według dokumentów przewozowych, okazanych przez kierowcę, towarem przewożonym ww. zestawem pojazdów w dniu przedmiotowej kontroli drogowej były odpady, o wadze: 15.600 kg, transportowane z Grecji do Niemiec.

Ponieważ ww. transport nie posiadał wymaganych oznaczeń, stwierdzono wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego odpadów przez transportującego odpady, bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Na tę okoliczność sporządzono protokół kontroli drogowej nr [...], zawierający wyniki tej kontroli, a stwierdzone naruszenie zostało opisane w załączniku do ww. protokołu, stanowiącym jego integralną część. Kierowca kontrolowanego środka transportu nie wniósł do protokołu żadnych zastrzeżeń i podpisał go bez uwag. Natomiast w piśmie z dnia 24 października 2022 r. P. Ż. złożył wyjaśnienia, iż niedotrzymanie ww. przepisów spowodowane było ingerencją osób trzecich - "Tablica informująca o przewozie odpadów została zamknięta przez obcą osobę na którymś z parkingów, na których przebywał kierowca podczas wykonywania transportu (...) kierowca realizujący transport jadąc z Grecji miał kontrole na każdej granicy krajów nieobjętych strefą Schengen i nigdzie nie stwierdzono naruszeń przepisów głównie dotyczy to oznakowania samochodu przewożącego odpady".

Decyzją z dnia 23 listopada 2022 r., Naczelnik UCS nałożył na skarżących - przedsiębiorców, będących wspólnikami Spółki cywilnej P. A. Ż. P. Ż., solidarnie karę pieniężną w wysokości 10.000 zł - za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżący podnieśli, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinna znaleźć dyspozycja art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, albowiem z okoliczności sprawy oraz z dostępnych dla organu dowodów wynika, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia i naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W konsekwencji wniesiono o zastosowanie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o umorzenie postępowania.

Jedynie na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu podniesiono, że: a) w sprawie nie doszło do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, a jedynie do przewozu odpadów z oznakowaniem nieprawidłowym; b) decyzja, w swojej dyspozycji, nie podaje pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i tym samym utrudnia dokonanie zarówno prawidłowej kontroli instancyjnej, jak i późniejsze stwierdzenie, na podstawie którego przepisu orzeczono ostatecznie o prawach i obowiązkach strony postępowania; c) decyzja została wydana na podstawie, m.in. punktu 4.8 Załącznika nr 3 do u.t.d., który to przepis, jako przewidujący obowiązek nałożenia kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności zdarzenia, stanowi nieproporcjonalną i nieadekwatną reakcję na naruszenie prawa, a zatem jest sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego określoną w art. 2 Konstytucji RP; d) organ naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie przesłuchania kierowcy w sytuacji, w której strony wyjaśniły, że kierowca, przed wyruszeniem w trasę, umieścił odpowiednią tablicę informacyjną na przedniej części swojego pojazdu.

DIAS uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 22 lutego 2023 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Na wstępie organ wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

Następnie organ wskazał, że z wyjaśnień złożonych przez P. Ż. w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, wynika że brak oznaczenia pojazdu tabliczką informującą o przewozie odpadów, spowodowany był ingerencją osób trzecich tzn. tablica ta została zamknięta przez obcą osobę na którymś z parkingów, na którym przebywał kierowca podczas wykonywania transportu. Ponadto w odwołaniu strony podniosły, iż transport był realizowany na trasie A. (Grecja) – D. (Niemcy). Kierowca miał do pokonania trasę o długości ok. 2250 km, w trakcie której aż trzy razy przekraczał granicę krajów nieznajdujących się w strefie Schengen (Grecja/Bułgaria, Bułgaria/Rumunia, Rumunia/Węgry) oraz że zupełnie nieprawdopodobnym jest, aby kierowca mógł przejść kontrolę graniczną i przewieźć odpady przez te granice bez prawidłowego oznakowania swojego pojazdu.

Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, iż podczas kontroli drogowej, przeprowadzonej w dniu 8 października 2022 r. na drodze krajowej DK7 w miejscowości C., organ kontrolujący stwierdził, że poddanym kontroli zespołem pojazdów wykonywany był przewóz drogowy odpadów (protokół kontroli drogowej nr [...]). Ciągnik samochodowy wraz z naczepą nie posiadał wymaganego przepisami prawa oznakowania. Kierowca nie wniósł do ww. protokołu żadnych zastrzeżeń i podpisał go bez uwag.

Zawnioskowany w postępowaniu odwoławczym dowód z przeprowadzenia przesłuchania kierowcy "na okoliczność tego kiedy i w jaki sposób oznaczył on swój pojazd oraz okoliczność tego w jaki sposób doszło do odwrócenia tablicy oznaczającej przewóz odpadów na przedzie jego pojazdu", organ odwoławczy rozpatrzył odmownie. Ewentualne zdarzenia, takie jak umieszczenie tego oznaczenia przez kierowcę na pojeździe i ingerencja osób trzecich na parkingu poza terytorium Polski, skutkująca brakiem odpowiedniego oznaczenia pojazdu w momencie dokonania przedmiotowej kontroli, nie miało wpływu na zasadność nałożenia kary. Organ wyjaśnił, że podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym, jest niewątpliwie kontrola drogowa oraz stwierdzone w jej trakcie naruszenia. Zatem wynik postępowania kontrolnego stwierdzającego nieprawidłowości uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie kary pieniężnej.

Nie budzi wątpliwości, że dokumentem, który zawiera wynik kontroli jest protokół kontroli sporządzony na podstawie art. 74 u.t.d. Istota protokołu wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny i jako dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w odpowiedniej formie przez powołany do tego organ państwowy, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Wobec powyższego w ocenie DIAS argumentacja zawarta w odwołaniu jest bezzasadna i nie podważa przesłanek podjętego rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 24 ustawy o odpadach oraz § 9 rozporządzenia Ministra Środowiska jest brak oznakowania środka transportu przewożącego odpady. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, co oznacza, że nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Jej istotą jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa.

Jednocześnie w ocenie DIAS, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą również przesłanki zastosowania regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., na który powołują się odwołujący. Organ zwrócił uwagę, że orzecznictwo sądów administracyjnych stanowi, iż przesłanki wyłączające odpowiedzialność na podstawie ww. przepisu zachodzą, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności, ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia, nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazany wyżej przepis odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Przykładowo, mogą to być sytuacje spowodowane siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca nie może odpowiadać, zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. Nie wystarczy więc wykazanie braku winy, lecz wymagane jest również pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Takie zwolnienie może mieć miejsce, gdy wyłączną winą za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przepisy wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy mają charakter wyjątkowy i podlegają interpretacji ścisłej. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. że organizując przewóz uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Na odwołujących spoczywał zatem ciężar wykazania, że dołożyli oni należytej staranności organizując przewóz i nie mieli wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musiałby istnieć realnie. Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych kierowców polega przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do tych naruszeń nie dochodziło. Nie zwalnia to bowiem z odpowiedzialności przedsiębiorcy, który oprócz stworzenia warunków do pracy, spełnienia pewnych wymogów ustawowych (szkolenie kierowców), winien również umożliwić pracownikom przestrzeganie przepisów i nadzorować ich pracę w tym zakresie, celem wyeliminowania wszelkich naruszeń.

Zdaniem organu, samowolne działanie kierowcy, a w tym konkretnym przypadku zaniechanie kierowcy polegające na niedopełnieniu przez niego obowiązku sprawdzenia na parkingu (na Słowacji) prawidłowego oznaczenia pojazdu przed kontynuacją przewozu odpadów do Polski, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidzianych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odnośnie zarzutu, co do braku rozróżnienia nieprawidłowego oznakowania pojazdu od braku jego oznakowania, organ stwierdził, że kontrolujący w załączniku nr 1 do protokołu kontroli drogowej nr [...] stwierdzili bezsprzecznie brak oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (nie stwierdzili oznakowania umieszczonego w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni).

Organ odwoławczy zgodził się natomiast z zarzutem, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została bez pełnej podstawy prawnej, gdyż w istocie zamiast przytoczenia w jej podstawach prawnych art. 92a ust. 1 u.t.d. organ przytoczył jedynie art. 92a u.t.d. Niemniej jednak, w uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył pełną podstawę oraz treść art. 92a ust. 1 u.t.d., a decyzja wyjaśnia zasadność nałożenia kary pieniężnej na obie strony postępowania solidarnie, jak również zawiera prawidłowe pouczenie, co do przysługujących stronom środków odwoławczych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania co do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sposób bezstronny i przejrzysty. Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania ze wskazaniem przyczyn tego wszczęcia, została pouczona o przysługujących jej prawach czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Strona miała prawo wnieść uwagi, składać wyjaśnienia oraz zapoznawać się z aktami, wypowiadać się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona mogła również wnieść zastrzeżenia do samego protokołu kontroli drogowej, czego jednak nie uczyniła.

Końcowo organ podkreślił, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Po stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady -zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do ustawy o transporcie drogowym, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy naruszenie, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez odmowę przesłuchania w charakterze świadka kierowcy pojazdu, który - wedle oświadczenia złożonego skarżącemu:

a) oznaczył prawidłowo pojazd tablicą informującą o przewozie odpadów, tj. umieścił wymaganą właściwymi przepisami tablicę w widocznym miejscu na przodzie pojazdu i jest przekonany, że jej brak stwierdzony podczas kontroli, był wynikiem działania osób trzecich - a zatem skarżący, jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, gdyż nastąpiło on wskutek zdarzenia i okoliczności, których nie mógł przewidzieć,

b) mimo braku takiego obowiązku, zamieścił dodatkowo tablicę informującą o przewozie odpadów również na tyle naczepy - a zatem, mimo braku tablicy informującej na przodzie pojazdu, przewóz odpadów nie był realizowany bez oznaczenia, lecz jedynie z oznaczeniem nieprawidłowym (zamieszczonym w nieodpowiednim miejscu, tj. na tyle naczepy).

W konsekwencji skarżący zarzucili, mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 22 lutego 2023 r. i odmowę umorzenia postępowania, mimo że skarżący nie mieli wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogli przewidzieć.

Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 76 §3 k.p.a. poprzez odmowę przesłuchania w charakterze świadka kierowcy pojazdu, z powołaniem się na fakt, iż naruszenie zostało wyraźnie stwierdzone protokołem kontroli, który będąc dokumentem urzędowym stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, podczas, gdy art. 76 § 3 k.p.a. wyraźnie dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, a zatem (w ocenie skarżących) także ponad osnowę takiego dokumentu, i skarżący nie mogą być pozbawieni tego prawa z uwagi na fakt, że kierowca nie złożył do protokołu zastrzeżeń w trakcie kontroli.

Niezależnie od powyższego, w związku z oświadczeniem kierowcy o zamieszczeniu niewymaganej przepisami prawa tablicy informującej o przewozie odpadów także na tyle naczepy, zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a to punktu 4.8 Załącznika nr 3 do u.t.d. przewidującego karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu poprzez zastosowanie tego przepisu i nałożenie wskazanej tam kary, mimo że transport był wykonywany nie bez oznakowania, ale z oznakowaniem nieprawidłowym (zamieszczonym w niewłaściwym miejscu).

Skarżący zarzucili także, że punkt 4.8 Załącznika nr 3 do u.t.d., z zastosowaniem którego wydano zaskarżoną decyzję, jako przewidujący obowiązek nałożenia kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności zdarzenia, stanowi nieproporcjonalną i nieadekwatną reakcję na naruszenie prawa, a zatem jest sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DIAS z dnia 22 lutego 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika UCS z dnia 23 listopada 2022 r., którą nałożono na skarżących karę pieniężną w kwocie 10 000 zł. za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środka transportu o którym mowa w art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

W rozdziale 11 u.t.d. zawarto przepisy odnoszące się do problematyki administracyjnych kar pieniężnych. Zgodnie z art. 92a ust. 1, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.). W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń, numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń, wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. II GSK 2460/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Sankcja administracyjna nałożona zaskarżoną decyzją, ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. II GSK 716/10, opubl. w CBOSA). Przepis ten ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. I OSK 1257/06, opubl. w CBOSA).

Należy także zauważyć, że decyzja o nałożeniu kary na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Co więcej odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara jest więc następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. II GSK 1027/13, opubl. w CBOSA). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. SK 75/06, opubl. OTK-A 2008/2/30). Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Z kolei art. 4 pkt 22 u.t.d. definiuje pojęcie obowiązków lub warunków przewozu drogowego jako obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz między innymi z przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Art. 87 ust. 1 u.t.d. wskazuje natomiast, iż podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto między innymi dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.

Z art. 24 ustawy o odpadach wynika, iż transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Zlecający usługę transportu odpadów jest obowiązany wskazać transportującemu odpady, wykonującemu usługę transportu odpadów, miejsce przeznaczenia odpadów oraz posiadacza odpadów, do którego należy dostarczyć odpady. Z kolei transportujący odpady, wykonujący usługę transportu odpadów, jest obowiązany dostarczyć odpady do miejsca przeznaczenia odpadów i przekazać je posiadaczowi odpadów, o którym mowa w ust. 3. W przypadku transportu odpadów bez wymaganych dokumentów, w których wskazany jest posiadacz odpadów przekazujący odpad oraz posiadacz odpadów, do którego należy dostarczyć odpady, posiadaczem tych odpadów jest transportujący te odpady. Zgodnie z ust. 5 art. 24 ustawy o odpadach, transportujący odpady, wykonujący usługę transportu odpadów, umieszcza indywidualny numer rejestrowy, o którym mowa w art. 54 ust. 1, na dokumentach związanych z tą usługą. Natomiast ust. 6 art. 24 ustawy o odpadach wyraźnie przewiduje, że środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.

Na podstawie ust. 7 art. 24 ustawy o odpadach zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742). Zgodnie z jego § 9, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:

1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;

2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.

Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Co więcej oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Wzór oznakowania środków transportu odpadów został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Z kolei § 10 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.

Oznakowanie także w tym przypadku umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Wzór tegoż oznakowania został określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Natomiast § 11 rozporządzenia przewiduje, iż przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy:

1) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;

2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg.

Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie § 11 rozporządzenia nie znalazł zastosowania, gdyż waga przewożonych odpadów wynosiła 15 600,00 kg, a transport odpadów skarżącej spółki nie była wyłączony z prowadzenia ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach

W rozpoznawanej sprawie, istotne znaczenie ma znajdujący się w aktach administracyjnych, protokół kontroli drogowej z dnia 8 października 2022 r., sporządzony na podstawie art. 74 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., i ponieważ został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podstawę dla określenia stanu faktycznego z pewnością stanowił protokół kontroli drogowej, w tym załącznik nr 1. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten, podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., sygn. II GSK 1416/15, opubl. w CBOSA). W niniejszej sprawie protokół został prawidłowo podpisany przez kierowcę, i to w nim stwierdzono, że doszło do jednego naruszenia ustawy o transporcie drogowym. Właśnie bowiem z ustawy o transporcie drogowym wynika delikt administracyjny w postaci transportu odpadów bez odpowiedniego oznakowania i na jej podstawie nakładana jest kara pieniężna. Ze zgormadzonego materiału wypływa jednoznaczny wniosek, że przewóz odpadów był wykonywany przez skarżących bez oznakowania środka transportu. Przedstawiony stan faktyczny niewątpliwie wskazuje, że doszło do deliktu administracyjnego, gdyż pojazd transportujący nie był odpowiednio oznaczony. Za naruszenia to przewidziana jest kara w kwocie 10 000 zł, co wynika z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, l.p. 4.4.8.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad sporządzania protokołu, które prowadziłoby do naruszenia przepisów procedury administracyjnej.

Konkludując, w ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W aktach sprawy znajdują się dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a organy dokonały ich wszechstronnej oceny. Dlatego zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej nie zasługuje, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.

Dalej Sąd wskazuje, że wyłączenie odpowiedzialności za dopuszczenie się naruszenia przewidzianego w art. 92 a ust. 1 u.t.d. może nastąpić jedynie na podstawie art. 92b i 92c u.t.d. Art. 92b u.t.d. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż odnosi się on jedynie do naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Z kolei art. 92c ust. 1 u.t.d. przewiduje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Na tę też okoliczność powołują się skarżący, stwierdzając, że dopełnili wszelkich wymagań i wyposażyli kierowcę w odpowiednie oznaczenie, a brak prawidłowego oznakowania pojazdu w momencie kontroli, wynikał z okoliczności, na które nie mieli wpływu. Należy podkreślić, że jednoznacznie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot, wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. II GSK 1189/18, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo nie dopatrzył się w tym przypadku wystąpienia przesłanki, która wyłączałaby odpowiedzialność skarżących. Należy przy tym podkreślić, ze zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, nie zaś bez przedstawienia dowodów, jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (zob. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. II GSK 1462/18, opubl. w CBOSA). W niniejszej sprawie żadne dowody nie zostały przez skarżących przedstawione, w szczególności nie zostało wykazane aby skarżący zgłosili kradzież oznakowania właściwym organom ścigania, aby wyposażyli kierowcę w zapasowe oznakowanie, aby podjęli próbę dostarczenia kierowcy nowego oznakowania, etc. Należy także zwrócić uwagę, że nawet gdyby działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, polegające na podjęciu decyzji o kontynuowaniu transportu pomimo braku prawidłowego oznakowania, było samowolne, to w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. II GSK 249/19, opubl. w CBOSA). Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych kierowców nie polega tylko na szkoleniu, odbieraniu oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów, pouczaniu, lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło, sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. II GSK 246/15, opubl. w CBOSA).

Sąd podzielił także stanowisko organu, że zawnioskowany w postępowaniu odwoławczym dowód z przesłuchania kierowcy "na okoliczność tego kiedy i w jaki sposób oznaczył on swój pojazd oraz okoliczność tego w jaki sposób doszło do odwrócenia tablicy oznaczającej przewóz odpadów na przedzie jego pojazdu", nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Pojazd przewożący odpady, musi być prawidłowo oznakowany podczas całego przejazdu, zatem stwierdzenie naruszenia nakazu prawidłowego oznakowania pojazdu w jakimkolwiek momencie wykonywanego transportu odpadów, jest wystarczającą przesłanką nałożenia kary.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.