Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 742/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi A.C. i Z. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2023 r. nr 993/2023 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych dotyczących ogrodzenia celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 539,50 zł (słownie: pięćset trzydzieści dziewięć zł 50/00) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. C. i Z. C. (dalej jako skarżący lub strona skarżąca) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako DWINB lub organ odwoławczy) z dnia 20 października 2023 r., Nr 993/2023, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej jako PINB lub organ I instancji) z dnia 2 sierpnia 2023 r., Nr 84/2023, nakładającą obowiązek wykonania określonych robót budowlanych dotyczących ogrodzenia (z paneli drewnianych na słupkach drewnianych i metalowych) przy ul. [...] w L., pomiędzy dz. nr [...] a dz. nr [...], AM-[...], obręb [...], w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Pismem z dnia 29 marca 2023 r. skierowanym do PINB zawiadomiono tenże organ o budowie dodatkowego ogrodzenia rozdzielającego dz. nr [...] i [...] - niezgodnie z zapisami uchwały Rady Miasta L. z dnia [...] września 2005 r. Następnie pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r PINB zwrócił się do Starosty L. o udzielenie informacji, czy zostało dokonane zgłoszenie zamiaru wykonania wskazanych robót budowlanych. W odpowiedzi Starosta L. poinformował organ I instancji, że D. K. (dalej jako uczestniczka) - właścicielka nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. dokonała w dniu 13 marca 2023 r. zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę, polegających na budowie ogrodzenia o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m. W zgłoszeniu wskazano: ,,montaż oparty na ogrodzeniu już istniejącym, w całości po stronie inwestora (na własnej posesji), ogrodzenie z materiału: drewno''.

Starosta L. zaświadczeniem z dnia 27 marca 2023 r. poinformował, że przedmiotowe zgłoszenie zostało zarejestrowane i pozostawiono je bez rozpatrzenia.

W dniu 9 maja 2023 r. PINB przeprowadził kontrolę (protokół nr [...] – brak uwag stron), w czasie której ustalił, że: nieruchomość przy ul. [...] w L. jest ogrodzona od strony ul. [...] ogrodzeniem panelowym ażurowym metalowym wraz z zamontowaną bramą wjazdową (sprawę ogrodzenia od strony ul. [...] organ wyłączył do odrębnego postępowania), natomiast ogrodzenie od strony posesji sąsiedniej (dz. nr [...]) wykonane jest w formie przęseł drewnianych lamelowych zamocowanych do słupków drewnianych oraz dodatkowo (od zaplecza nieruchomości) do słupków metalowych, na śruby zakończone płasko. Słupy ogrodzenia od frontu zostały osadzone na istniejącej podmurówce ceglanej (ogrodzenie to znajduje się na dz. nr [...]), a od zaplecza zostały zakotwione w betonowej podmurówce, wykonanej na istniejącym murku oporowym (widoczne są istniejące elementy betonowe murku wraz z odwodnieniem w postaci rynienek oraz nowo wykonana wylewka betonowa o wysokości ok. 17 cm). Murek oporowy uznano przy tym element betonowy mający na celu przeniesienie naporu gruntu i zabezpieczenie przed zsuwaniem się gruntu z posesji przy ul. [...] na posesję sąsiednią. Wysokość poziomów terenu między ww. nieruchomościami od strony zaplecza wynosi ok. 0,63-0,70 m (poziom terenu działki skarżących jest obniżony w stosunku do terenu działki uczestniczki). Stwierdzono również, że przęsła drewniane wykonanego ogrodzenia posiadają prześwity. Wysokość przęsła drewnianego wynosi 1,79 m, natomiast wysokość powstałego ogrodzenia mierząc od utwardzonego terenu dz. nr [...] (licząc od naroża przy wjeździe na teren nieruchomości) wynosi: 1,80 m, 1,85 m, 1,89 m, 1,95 m, 2,03 m, 2,12 m, 2,19 m, 2,20 m, 1,73 m, 1,81 m, 1,86 m, 1,79 m, 1,87 m, 1,86 m, 1,95 m. Wykonane ogrodzenie przebiega w linii prostej wzdłuż istniejącego ogrodzenia z przęseł metalowych zamocowanych do słupów ceglanych na ceglanej podmurówce, które zlokalizowane jest na terenie nieruchomości przy ul. [...]. Ogrodzenie panelowe wykonane przy istniejącym ogrodzeniu od strony posesji przy ul. [...] zostało zatem wykonane również na terenie posesji uczestniczki. W trakcie kontroli stwierdzono, że od strony nieruchomości przy ul. [...] widoczne są elementy mocujące to ogrodzenie do słupów - zakończenia śrub (na płasko), zakończenia wkrętów (ostre), zakończenia siatki (druty) przytwierdzonej do ww. ogrodzenia od strony zaplecza- widocznej na fotografiach. W dacie kontroli stwierdzono:

1) wystające-zakończenia dwóch wkrętów poza element drewniany mocujący na długość ok. 1-2 mm - w trzecim panelu (licząc od strony ulicy), gdzie ostre zakończenie znajduje się za ogrodzeniem istniejącym posesji sąsiedniej (poza światłem przejścia/dojścia do budynku przy ul. [...]);

2) wystające zakończenia wkrętów poza elementy mocujące (licząc od strony zaplecza): w pierwszym panelu (na dole), trzecim panelu (na dole), szóstym panelu (w środku wysokości).

Pismem z dnia 25 maja 2023 r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania w sprawie budowy ogrodzenia z przęseł drewnianych pomiędzy działką nr [...] AM-[...] obręb [...] L. przy ul. [...] a działką nr [...] AM-[...] obręb [...] L. przy ul. [...].

PINB decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r. (nr 84/2023) nałożył na uczestniczkę - właściciela ogrodzenia (z paneli drewnianych na słupkach drewnianych i metalowych) obowiązek wykonania robot budowlanych, polegających na:

1) usunięciu bądź zabezpieczeniu wszystkich wystających poza elementy ogrodzenia śrub, wkrętów i drutów (np. poprzez zastosowanie nakładek na śruby, ucięcie bądź usunięcie ostro zakończonych elementów);

2) obniżeniu wysokości ogrodzenia z paneli drewnianych do wysokości maksymalnej wynoszącą 2,00 m (łącznie z wylewką betonową, której wysokość określono podczas kontroli na ok. 17 cm - od strony zaplecza) w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

W odwołaniu od decyzji PINB skarżący wnieśli o jak najszybsze usunięcie całego ogrodzenia wzniesionego niezgodnie z prawem, zagrażającego życiu i zdrowiu, wskazanie wykonania robót budowlanych niezgodnie z art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.

Po rozpoznaniu odwołania powołaną na wstępie decyzją DWINB utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak wskazał organ odwoławczy podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej jako u.P.b.), zgodnie z którym, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 u.P.b., organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Dalej stwierdzono, że ogrodzenie zostało wykonane w warunkach samowoli budowlanej, z uwagi na naruszenie przepisów uchwały nr [...] Rady Miasta L. z dnia [...] września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w śródmieściu miasta L. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2005 r. Nr 243, poz. [...], dalej jako uchwała lub plan miejscowy). Zgodnie z tym aktem, na terenach o symbolach kolejno od [...] MN[...] do [...] MN[...], dopuszcza się stosowanie od terenów stanowiących przestrzeń publiczną ogrodzeń ażurowych o maksymalnej wysokości 1,5 m, a od innych terenów ogrodzenie ażurowe o maksymalnej wysokości 2 m. Ogrodzenie znajduje się na działce, która na rysunku objęta jest obszarem oznaczonym jako [...] MN[...]. Tym samym ogrodzenie powinno spełniać wymogi również obowiązującego prawa miejscowego. Odnosząc się do kwestii pominięcia przez PINB przy ustalaniu wysokości ogrodzenia elementu betonowego wyjaśniono, że PINB uznał go za murek oporowy mający na celu przeniesienie naporu gruntu i zabezpieczenie przed zsuwaniem się gruntu z posesji przy ul. [...] na posesję sąsiednią.

W ocenie DWINB trafnie nie uznano betonowego murku oporowego wraz z elementami odwodnienia za element wykonanego ogrodzenia, gdyż pełni on odrębną funkcję niż ogrodzenie. Wykonane utwardzenie terenu działki, które miało miejsce w 2019 r., co wynika z pisma skarżących z dnia 10 maja 2023 r. nie ma związku z wykonanym w marcu 2023 r. ogrodzeniem. Zdaniem DWINB dopiero wylewka betonowa, którą wykonano w ramach stawiania ogrodzenia może zostać uznana za element ogrodzenia. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy pozwala na uznanie wykonanego ogrodzenia za ogrodzenie ażurowe, przy czym narusza ono przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jedynie w zakresie jego wysokości, która przekracza 2 m. W zakresie drugiego z nałożonych obowiązków, czyli usunięcia bądź zabezpieczenia wszystkich wystających poza elementy ogrodzenia śrub, wkrętów i drutów (np. poprzez zastosowanie nakładek na śruby, ucięcie bądź usunięcie ostro zakończonych elementów) DWINB wskazał, że jego nałożenie było zasadne bowiem istniały ku temu podstawy. Jak zauważono wychodzące poza elementy ogrodzenia mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt przebywających w jego obrębie – co stanowi naruszenie § 41 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt.

W skardze na powyższą decyzję DWINB podniesiono zarzuty:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego naruszenie art. 3 i 30 ust. 1 pkt 3 u.P.b.;

2) naruszenia przepisów prawa procesowego oraz art. 10 ust. 1 i art. 79 § 2 k.p.a., a także art. 7, 8 i 77 k.p.a.;

W rezultacie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji w pełnym zakresie wykonanych prac, ściśle ze sobą związanych oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że w odwołaniu od decyzji PINB wykazano, że zrealizowany przez właścicielkę posesji przy ul. [...] mur ma znacznie więcej wysokości i nie wystaje ponad podniesiony teren, czyli ewidentnie spełnia funkcję oporu przed osuwaniem gruntu, a nie wylewki betonowej pod ogrodzenie. Dalej wskazano, że w piśmie z dnia 29 marca 2023 r. poinformowano organ I instancji o wykonaniu ogrodzenia z pełnego panelu drewnianego. Tymczasem obowiązujący plan miejscowy dopuszcza wyłącznie ogrodzenie ażurowe. Zamontowane panele ogrodzenia zagrażają życiu i zdrowiu mieszkańców działki nr [...], osób ich odwiedzających i pieszych poruszających się chodnikiem, natomiast PINB i DWINB nie odniosły się do tej kwestii. Jak wskazano panele te posiadają pewne prześwity, ale nie są one regularne. Prześwity widoczne są w zależności od kąta, pod którym się patrzy. Końcowo podniesiono, że organ nie poinformował skarżących o zamiarze przeprowadzenia kontroli w dniu 9 maja 2023r., co uniemożliwiło im pełne uczestniczenie w czynnościach organu. Jednocześnie podkreślono wątpliwości skarżących, co do przyjętych w protokole wymiarów ogrodzenia.

W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 18 lutego 2024 r. skarżący zarzucili nadto zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Natomiast w piśmie z dnia 4 sierpnia 2024 r. skarżący wskazali m.in., że ogrodzenie stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia. Pismem z dnia 6 października 2024 r. skarżący uzupełnili skargę o opis stanu faktycznego sprawy w zakresie murów rozdzielających działki nr [...] i nr [...].

Na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. skarżący – Z. C. podtrzymał skargę w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 935, dalej jako u.p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 u.p.p.s.a.).

Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych przyczyn niż te podniesione w skardze.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega decyzja DWINB z dnia 20 października 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia 2 sierpnia 2023 r., nakładającą obowiązek wykonania określonych robót budowlanych dotyczących ogrodzenia (z paneli drewnianych na słupkach drewnianych i metalowych) przy ul. [...] w L., pomiędzy dz. nr [...] a dz. nr [...], AM-[...], obręb [...], w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nieuzasadnione okazały się zarzuty skargi odnoszące się do kwestii niezawiadomienia skarżących o dacie przeprowadzenia kontroli. Jak wynika z akt sprawy kontrola przeprowadzona w dniu 9 maja 2023 r. nastąpiła jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania. Kontrola została przeprowadzona prawidłowo - zgodnie z treścią art. 81a u.P.b., a ówczesna właścicielka nieruchomości, na której zlokalizowano ogrodzenie, czyli uczestniczka została poinformowana o kontroli zawiadomieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r. (k. 5 akt administracyjnych organu I instancji, w tym dowód doręczenia). Nadto jeszcze raz podkreślić należy, że kontrola miała miejsce przed wszczęciem postępowania. Tym samym przed wszczęciem postępowania skarżący nie mogli być uznani za jego stronę. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżąca A. C. w kontroli uczestniczyła i podpisała protokół bez uwag. W rezultacie nie można podzielić zarzutu naruszenia przez organ art. 79 § 2 k.p.a.

Przechodząc dalej Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących w istocie nieobjęcia postępowaniem pełnego zakresu robót. Zdaniem skarżących postępowaniem powinno być objęte również podniesienie poziomu gruntu na działce nr [...]. Co jednak bardzo istotne dla okoliczności sprawy w piśmie inicjującym postępowanie z dnia 29 marca 2023 r. skarżący Z. C. wskazał wyłącznie na budowę ogrodzenia niezgodnie z przepisami, dlatego też tylko w tym też zakresie było ono prowadzone. Zarówno organ I instancji, jak i DWINB, wyjaśniły z jakich powodów betonowy murek oporowy wraz z elementami odwodnienia nie został uznany za element wykonanego ogrodzenia. W ocenie organów pełni on odrębną funkcję niż ogrodzenie, a Sąd tę ocenę podziela. Na marginesie wskazać należy, że kwestia różnicy poziomów gruntu została uwzględniona w protokole, który został podpisany w tym zakresie bez wyjaśnień i uwag skarżącej A. C.

Zasadny okazał się natomiast zarzut skargi dotyczący rozumienia przez organy sformułowania "ogrodzenie ażurowe". Jakkolwiek Sąd podziela ocenę organów obu instancji w zakresie dotyczącym samej okoliczności wykonania ogrodzenia w warunkach samowoli budowlanej, tak wątpliwości Sądu budzi przyjęta kwalifikacja wzniesionego ogrodzenia jako ażurowego. Niewątpliwie bowiem z treści § 13 ust. 3 pkt 4 lit. e) uchwały wynika, że dla terenów o symbolach kolejno od [...] MN[...] do [...] MN[...] dopuszcza się stosowanie od terenów stanowiących przestrzeń publiczną ogrodzeń ażurowych o maksymalnej wysokości 1,5 m, od innych terenów ogrodzenia ażurowe o maksymalnej wysokości 2 m. W okolicznościach sprawy działka nr [...] znajduje się na obszarze oznaczonym na rysunku planu miejscowego symbolem [...] MN[...]. W rezultacie ogrodzenie to powinno spełniać opisane w uchwale wymogi. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że prawodawca lokalny nie wyjaśnił co rozumie pod pojęciem "ogrodzenie ażurowe". Również w judykaturze do tej pory nie wykształcono jednolitego stanowiska co do sposobu rozumienia tegoż określenia. Jak wskazano ogrodzenie posiada prześwity, które dają podstawę do zakwalifikowania go jako ogrodzenie ażurowe.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego stanowisko to nie jest prawidłowe. Sąd dostrzega jednocześnie, że w ramach części tekstowej planu miejscowego nie zdefiniowano pojęcia: "ogrodzenie ażurowe". Termin "ażurowy", zgodnie z językowym znaczeniem tego słowa przyjmowanym w języku polskim, oznacza: "przebity gęsto otworami, mający dużo otworów, przepuszczający światło; przeświecający, przezroczysty" (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie https://sjp.pwn.pl/doroszewski/azurowy;5410883.html). Jeżeli zatem ogrodzenie ażurowe ma w założeniu posiadać elementy przezroczyste oraz/albo elementy półprzezroczyste to przyjąć należy na cechą definicyjną takiego ogrodzenia jest całkowita bądź częściowa przepuszczalność światła na całej jego długości. Istota ogrodzenia ażurowego sprowadza się więc do wprowadzenia w jego konstrukcji prześwitów. Nie może zostać uznane za ogrodzenie ażurowe ogrodzenie, które co prawda czysto technicznie posiada prześwity, ale przy uwzględnieniu ich wielkości oraz częstotliwości w ramach całego ogrodzenia w rzeczywistości jest ogrodzeniem nieprześwitującym. Nie jest również takim ogrodzeniem, które jedynie na pewnej długości posiada prześwity, na pozostałej zaś jest pełne. Zdaniem Sądu istniejące ogrodzenie zbudowane jest częściowo z lameli drewnianych, które nie pozwalają na przyjęcie, że mamy do czynienia z ogrodzeniem ażurowym, gdyż tworzą praktycznie jednolitą oraz nieprześwitującą całość. Stanowisko takie potwierdzają zdjęcia stanowiące załącznik do protokołu kontroli z dnia 9 maja 2023 r. W konsekwencji organy obu instancji niezgodnie z zebranym materiałem dowodowym błędnie przyjęły, że spełniony jest wymóg określony w § 13 ust. 3 pkt 4 lit. e) uchwały.

W odniesieniu do zaskarżonej decyzji organ dopuścił się również naruszenia art. 52 u.P.b. Zgodnie z nim obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Przepis ten wymienia więc krąg osób, które mogą stać się podmiotem obowiązków nałożonych m.in. na podstawie art. 51 u.P.b. W wyniku zmiany art. 52 u.P.b. mocą nowelizacji z dnia 13 lutego 2020r. doprecyzowano adresatów obowiązków w formie nakazów oraz zakazów zawartych w decyzjach i postanowieniach przewidzianych w postępowaniach dotyczących naruszenia przepisów ustawy. "Nowe" brzmienie rozstrzyga, że nakazy i zakazy nakłada się na inwestora, natomiast jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Już w poprzednim stanie prawnym – sprzed nowelizacji, ugruntowany był pogląd, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do dokonania czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, 49b, 50a oraz 51, był inwestor, chyba że według okoliczności sprawy nałożenie takiego obowiązku było nieracjonalne, np. gdy obiekt jest budowany na terenie, do którego inwestor nie ma żadnego tytułu prawnego bądź gdy inwestor zbył nieruchomość, której dotyczy przedmiot postępowania, na rzecz innych osób (zob. m.in. wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07; z 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 66/12; z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 338/11; z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3190/18, publ. CBOSA). Jeżeli jednak inwestor mający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w chwili popełnienia samowoli budowalnej, następnie utraci to prawo, np. w wyniku zbycia nieruchomości, to obowiązek należy nałożyć na podmiot aktualnie dysponujący tym prawem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszenia prawa przy wykonywaniu robót budowalnych. W takiej sytuacji obowiązek wykonania nakazów nakładanych m.in. w trybie art. 48 u.P.b. musi przejść na podmiot, który legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem to on jest uprawniony do prowadzenia robót budowlanych na danej nieruchomości.

W okolicznościach sprawy, jak wynika z akt postępowania, w dniu 12 września 2023 r. (czyli już po wydaniu decyzji organu I instancji) do PINB wpłynęło pismo A. S., w którym poinformowała ona organ o fakcie zmiany właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. (działka nr [...]). Jednocześnie do pisma dołączono kopię aktu notarialnego umowy darowizny, z którego wynika, że nabyła ona prawo własności nieruchomości od uczestniczki (k. 27 akt administracyjnych organu I instancji). W rezultacie DWINB dysponował informacją o potencjalnej zmianie właściciela nieruchomości, której dotyczyło prowadzone postępowanie. Tymczasem adresatem zaskarżonej decyzji DWINB uczyniono D. K. Niewątpliwie zatem kwestia tytułu prawnego przysługującego do nieruchomości objętej prowadzonym przez organy postępowaniem wymagała wyjaśnienia, czego DWINB zaniechał.

Mając na względzie dotychczasową argumentację, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organów będzie ponownie rozważyć istnienie po stronie uczestniczki tytuł prawnego, który umożliwia realne wykonanie nałożonego na nią obowiązku. Wybór adresata obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. zależy od okoliczności, które w sprawie wymagają nadal wyjaśnienia. Organy uwzględnią również ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i wezmą pod uwagę stanowisko Sądu Wojewódzkiego w zakresie rozumienia pojęcia "ogrodzenie ażurowe".

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi w kwocie 500 zł oraz opłata kancelaryjna za wydruki pism procesowych wniesionych w formie dokumentu elektronicznego w kwocie 39,50 zł.