Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 34/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 7, art. 3 ust. 2 pkt 4, art. 6q ust. 1 , art. 6o ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2024 poz 399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 listopada 2023 r. nr SKO.II.41/1285/OPG.PP/2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 7 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dalej: "spółka", "strona", "skarżąca", od decyzji Prezydenta Miasta Chełm, dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z 9 sierpnia 2023 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pochodzącymi z nieruchomości: Sklep M. , A. w C., za okres od stycznia 2018 r. do maja 2020 r. w wysokości 438 zł miesięcznie, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ akt sprawy wynika, że rozstrzygnięcie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przypadającymi od strony ze wskazanej nieruchomości za poszczególne miesiące 2018 r. oraz za miesiące od stycznia do września 2019 r. było dwukrotnie przedmiotem kontroli wykonywanej przez tut. Sąd. Wyrokiem z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 422/20, który stał się prawomocny, Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego z 16 czerwca 2020 r. Jak przyjął Sąd we wskazanym wyroku, z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że spółka prowadzi na terenie V. w C. przy A. , działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży odzieży i sprzętu sportowego w lokalu, w którym według jej wyjaśnień, jednocześnie pracuje od 2. do 4. osób. 26 listopada 2014 r. spółka złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wysokość opłaty miesięcznej wykazała w kwocie 48 zł, deklarując odbiór odpadów z jednego pojemnika o pojemności 240 I z częstotliwością 2 razy w miesiącu przy zastosowaniu stawki 24 zł, właściwej za odbiór odpadów niesegregowanych. Z kolei 1 stycznia 2016 r. w związku ze zmianą stawki podatkowej, spółka złożyła nową deklarację, w której wysokość opłaty określiła na kwotę 76 zł. Jak zauważył wówczas Sąd, przedmiotem sporu była kwestia wysokości określenia opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sytuacji, gdy organ ustalił, że doszło do różnic w zakresie ilości wywożonych odpadów w stosunku do deklarowanych, opierając się na informacjach podmiotu odbierającego te odpady. Zdaniem Sądu, organy nie dysponowały jednak dostatecznym materiałem dowodowym, by skutecznie podważyć dane wynikające ze złożonej przez spółkę deklaracji. Znajdujące się w aktach sprawy wydruki z elektronicznego rejestru zapotrzebowania wywozu odpadów komunalnych nie mogły stanowić jednoznacznego i wiarygodnego dowodu na okoliczności wytworzenia przez spółkę określonej ilości odpadów, ponieważ wydruki te są nie podpisane, a opatrzone jedynie pieczątką firmową podmiotu odbierającego odpady. Nie mogą zatem stanowić dowodu w rozumieniu art. 194a § 1 Ordynacji podatkowej.

Z ustawy 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 399), jak następnie zauważył Sąd, w gminach ustanowiono obowiązek złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dopiero w sytuacji niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie tymi odpadami albo uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji, właściwy organ określa w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie ulega jednak wątpliwości, że organ, który podważa dane z deklaracji, nie może czynić tego gołosłownie, a przeciwnie, jest zobowiązany do udowodnienia istnienia okoliczności, na których opiera swoje stanowisko. Spółka zaś od początku kwestionowała ustalenia organu, nie złożyła też, pomimo sugestii organu, korekty deklaracji. Tym samym, nie sposób przerzucać na nią ciężaru dowodzenia takich okoliczności, z których to organ wywodzi określone skutki prawne. Czym innym jest bowiem "powzięcie wątpliwości", a czym innym stwierdzenie, że ilość rzeczywiście przygotowanych do odbioru odpadów jest inna (większa) niż deklarowana. Taka konstatacja wymaga od organu przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, ze wszystkimi rygorami jego gromadzenia i oceny.

W powołanym wyżej wyroku Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie, organ uzupełni materiał dowodowy tak, by w jednoznaczny sposób ustalić, czy dane zawarte w wydrukach komputerowych, na których oparto kontrolowane rozstrzygnięcie są zgodne z rzeczywistością i czy stanowisko konsekwentnie prezentowane w sprawie przez spółkę jest zgodne z prawdą. W tym celu organ m.in. zgromadzi wszystkie dostępne dokumenty odzwierciedlające ilość wywiezionych odpadów, jak też materiał ten w razie stwierdzonej potrzeby, uzupełni dowodami osobowymi. Materiał ten podda następnie całościowej ocenie, przy zastosowaniu zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego i na tej podstawie dokona ustaleń stanu faktycznego.

Kolejna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od stycznia 2018 r. do września 2019 r. z 25 listopada 2021 r. została uchylona wyrokiem tut. Sądu z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 105/22, który stał się prawomocny. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 9 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1380/22, oddalił bowiem skargę kasacyjną organu odwoławczego od tego wyroku, przyjmując, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.

We wskazanym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22 Sąd pierwszej instancji, uchylając zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak decyzję organu pierwszej instancji, przyjął, że prawomocny wyrok w sprawie I SA/Lu 422/20 wiążąco przesądził, że odpady odbierane od spółki należało traktować jako odpady komunalne. Ówczesny brak jednoznacznego materiału dowodowego na okoliczność ilości tych odpadów nie pozwalał jednak Sądowi na kontrolę decyzji organu z 16 czerwca 2020 r. w zakresie sposobu wykładni i zastosowania art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jak zauważył Sąd w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, biorąc pod uwagę znaczenie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 422/20, spółka nie może skutecznie wywodzić, że odpady w okresie od stycznia 2018 r. do września 2019 r. nie były odpadami komunalnymi. Następnie Sąd stwierdził, że podziela ustalenia organu dotyczące rzeczywistej ilości odpadów komunalnych pochodzących od spółki w okresie od stycznia 2018 r. do września 2019 r. Przedstawione przez organ ustalenia mają bowiem podstawę w treści dokumentów dotyczących ich odbioru. Spółka tego jednoznacznego materiału dowodowego w żaden zaś sposób nie podważyła. Jedynie mówiła o możliwościach i przedstawiała własne hipotezy.

Istotny błąd organów, zdaniem Sądu wyrażonym w wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, dotyczył wykładni i zastosowania ustawowych reguł określenia w decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku, jak w analizowanej sprawie, złożenia deklaracji niezgodnej z rzeczywistością. W stanie prawnym obowiązującym od 1 lutego 2015 r. organy miały obowiązek określić wysokość omawianej opłaty w skali miesiąca, która obowiązywała, obowiązuje i będzie obowiązywać spółkę do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nastąpi zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Tak stanowi art. 6o ust. 1 i ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z przepisów tych wynika, że w deklaracji powinna zostać wykazana jedna stała ilość pojemników rzeczywiście potrzebnych deklarującemu w kolejnych miesiącach według realnych szacunków. Konsekwentnie, jeśli deklaracja nie odzwierciedla rzeczywistości, deklarujący zaniża bowiem ilość pojemników na odpady, wówczas organy mają obowiązek ustalić adekwatnie do rzeczywistości stałą ilość pojemników potrzebnych danemu podmiotowi, w tym przypadku spółce, w skali miesiąca i na tej podstawie określić wysokość jednej stałej miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miejsce deklarowanej.

Z tego względu Sąd w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, jako niezgodne z prawem ocenił określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości za każdy miesiąc odpowiadającej ilości rzeczywiście odbieranych odpadów komunalnych.

Po zwrocie akt postępowania do organu pierwszej instancji, organ ten po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 9 sierpnia 2023 r. określił stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2018 r. do maja 2020 r. w kwocie 438 zł miesięcznie.

Organ pierwszej instancji przyjął, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej od stycznia 2018 r. obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Skoro zaś zmiana danych nastąpiła od czerwca 2020 r., przez złożenie przez spółkę nowej deklaracji o wysokości opłaty, to wysokość opłaty określonej w decyzji powinna obowiązywać do końca maja 2020 r. W tym okresie odpady z nieruchomości w C., przy A. odbierane były z pojemników (worków) o pojemności 120 l oraz 240 l, w ilości określonej w tabeli zamieszczonej w uzasadnieniu decyzji, wykazujące ilość odebranych odpadów komunalnych w poszczególnych miesiącach wskazanego okresu. Wobec tego opłatę organ pierwszej instancji ustalił jako iloczyn średniej miesięcznej liczby 20. pojemników o pojemności 120 l i jednego pojemnika o pojemności 240 l, odbieranych w tym okresie oraz ustalonej stawki odpowiednio 20 zł i 38 zł za pojemnik z odpadami zbieranymi w sposób nieselektywny.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji spółka zarzuciła naruszenie 1) art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, przez pominięcie ustawowej definicji odpadów komunalnych i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 6h i 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pomimo, że w toku postępowania dowodowego organ ustalił, że odbiorca odpadów wywoził tekturę, folię oraz styropian, a zatem odpady, które nie powstają w związku z zaspokajaniem potrzeb bytowych pracowników, ani klientów sklepu;

2) art. 3 ust. 2 pkt 4 przez niezastosowanie i zaniechanie sprawowania nadzoru gospodarowania odpadami komunalnymi, w tym realizacji zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości;

3) art. 120 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez niewszechstronne zbadanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i uznanie, że:

a) strona była w stanie wytworzyć ilość odpadów komunalnych znacznie przekraczającą średnią ilość odpadów komunalnych wytwarzaną przez podobny lokal handlowo-usługowy o zbliżonej powierzchni, co doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji określającej zawyżoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

b) zeznania świadka E. P. stanowią dowód przemawiający za uznaniem, że strona wytwarzała odpady komunalne i zamawiała ich odbiór z częstotliwością uzasadniającą wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że świadek wyraźnie stwierdziła, że: "Zgłoszenia odbywały się dwa razy w miesiącu", co doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji określającej zawyżoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

c) zeznania świadka M. K. stanowią dowód przemawiający za uznaniem, że strona wytwarzała odpady komunalne i zamawiała ich odbiór z częstotliwością uzasadniającą wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że świadek wyraźnie stwierdził, że nie zajmował się zgłaszaniem odpadów do wywozu, a zatem nie może mieć szczegółowej wiedzy na ten temat;

d) "potwierdzenia wywozowe" oraz raporty z systemu GPS Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej stanowią dowód przemawiający za uznaniem, że strona wytwarzała odpady komunalne i zamawiała ich odbiór z częstotliwością uzasadniającą wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że organ zaniechał przesłuchania świadków z ramienia tegoż Przedsiębiorstwa, którzy mogliby wnieść do sprawy istotne wiadomości, a przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy i w jaki sposób pojemnik na odpady, które dzierżawiła strona był oznaczony oraz czy istnieje ryzyko pomyłki pracowników Przedsiębiorstwa polegającej na odbiorze odpadów wytworzonych przez inne sklepy znajdujące się w V. w C. i omyłkowego uznania, że są to odpady wytworzone przez stronę;

4) zasady zaufania do organów podatkowych wyrażone] w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez przerzucenie na stronę błędów lub uchybień popełnionych przez organ, tj. rzekomego odbierania od strony odpadów w ilości znacznie wyższej od ilości uprzednio zadeklarowanej przez okres 21. miesięcy, a także zbieranie odpadów, które nie stanowiły odpadów komunalnych, zgodnie z zasadami przewidzianymi dla zbierania odpadów komunalnych.

Spółka składając odwołanie wniosła o:

1) przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:

a) deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 26 listopada 2014 roku na okoliczność, że zadeklarowała liczbę pojemników: 1 i częstotliwość odbioru pojemników w miesiącu: 2;

b) deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 1 stycznia 2016 r. na okoliczność, że zadeklarowała liczbę pojemników: 1 i częstotliwość odbioru pojemników w miesiącu: 2;

2) zobowiązanie Prezydenta Miasta do udostępnienia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi innych najemców obiektu handlowego V. na okoliczność ustalenia średniej ilości odpadów komunalnych powstających na ww. nieruchomości;

3) zobowiązanie Prezydenta Miasta do udzielenia pisemnej informacji, czy w okresie począwszy od listopada 2014 r., aż do stycznia 2018 r. organ powziął jakiekolwiek wątpliwości co do danych zawartych w złożonych przez stronę deklaracjach;

4) zobowiązanie Prezydenta Miasta do udzielenia pisemnej informacji, czy poddał jakiejkolwiek kontroli dane przekazane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, w szczególności czy systemy informatyczne, z których zostały zaczerpnięte dane o częstotliwości odbiorów odpadów zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa pod kątem możliwej ingerencji osób trzecich, a także rzetelności, i kompletności przechowywanych na tych systemach informacji;

5) wydanie przez organ pierwszej instancji nowej decyzji uwzględniającej odwołanie strony w całości i umorzenie postępowania lub uchylenie i umorzenie przez organ odwoławczy decyzji pierwszej instancji w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznało zarzuty odwołania za bezzasadne, zauważając także, iż w większości powielają one zarzuty rozpatrywane już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarówno bowiem kwestia uznania odpadów odbieranych od spółki za odpady komunalne, jak kwestia ustalenia rzeczywistej ilości odpadów były przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia przez ten Sąd. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgłaszane przez stronę wnioski dowodowe są próbą kwestionowania materiału dowodowego ocenianego już przez Sąd, który w wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22 uznał, że materiał ten potwierdza rzeczywistą ilość odpadów komunalnych pochodzących od spółki w okresie od stycznia 2018 r. do września 2019 r. Nie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego, a także przepisów postępowania.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez wydanie decyzji w nowej sprawie administracyjnej, tj. określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2018 r. do maja 2020 r., podczas gdy uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 29 czerwca 2022 r. pierwotna decyzja Prezydenta Miasta, a także decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 25 listopada 2021 r. określały wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2018 r. do września 2019 r., z pominięciem utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą w wyniku uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny, nie powstaje nowa sprawa, a organ ma obowiązek rozpoznać sprawę według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej (wyrok z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1092/09);

2. art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, przez zaniechanie zawiadomienia strony o wszczęciu odrębnego postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od października 2019 r. do maja 2020 r., co pozbawiło stronę możliwości obrony i aktywnego uczestnictwa w postępowaniu;

3. art. 120 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez niewszechstronne zbadanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i uznanie, że:

- strona była w stanie wytworzyć ilość odpadów komunalnych znacznie przekraczającą średnią ilość odpadów komunalnych wytwarzaną przez podobny lokal handlowo- usługowy o zbliżonej powierzchni, co doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji określającej zawyżoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

- zeznania świadka E. P. stanowią dowód przemawiający za uznaniem, że strona wytwarzała odpady komunalne i zamawiała ich odbiór z częstotliwością uzasadniającą wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że świadek wyraźnie stwierdziła, że: "Zgłoszenia odbywały się, dwa razy w miesiącu", co doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji określającej zawyżoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

- zeznania świadka M. K. stanowią dowód przemawiający za uznaniem, że strona wytwarzała odpady komunalne i zamawiała ich odbiór z częstotliwością uzasadniającą wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że świadek wyraźnie stwierdził, że nie zajmował się zgłaszaniem odpadów do wywozu, a zatem nie może mieć szczegółowej wiedzy na ten temat;

- "potwierdzenia wywozowe" oraz raporty z systemu GPS Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej stanowią dowód przemawiający za uznaniem, że strona wytwarzała odpady komunalne i zamawiała ich odbiór z częstotliwością uzasadniającą wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że organ zaniechał przesłuchania świadków z ramienia tegoż Przedsiębiorstwa, którzy mogliby wnieść do sprawy istotne wiadomości, a przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy i w jaki sposób pojemnik na odpady, które dzierżawiła strona był oznaczony oraz czy istnieje ryzyko pomyłki pracowników Przedsiębiorstwa polegającej na odbiorze odpadów wytworzonych przez inne sklepy znajdujące się w V. w C. i omyłkowego uznania, że są to odpady wytworzone przez stronę;

4. zasady zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez przerzucenie na stronę błędów lub uchybień popełnionych przez organ, tj. rzekomego odbierania od strony odpadów w ilości znacznie wyższej od ilości uprzednio zadeklarowanej przez okres 21. miesięcy, a także zbieranie odpadów, które nie stanowiły odpadów komunalnych, zgodnie z zasadami przewidzianymi dla zbierania odpadów komunalnych.

Formułując wskazane zarzuty skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2. uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania;

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przypadającej od skarżącej w okresie od stycznia 2018 r. do września 2019 r. już dwukrotnie wypowiadał się tut. Sąd. Po raz pierwszy w wyroku z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 422/20. Po raz drugi natomiast w wyroku z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 105/22. Oba wskazane wyroki są prawomocne. Od pierwszego z nich nie została wniesiona skarga kasacyjna. Z kolei skarga kasacyjna organu od drugiego ze wskazanych wyroków została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1380/22.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ zbyt ściśle odwołuje się do treści art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, podczas z art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprost wynika, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Przepis ten koresponduje z art. 6o ust. 3, który stanowi, że po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty. Jak zasadnie podniósł NSA w wyroku z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4527/21, w art. 6o ust. 2 powołanej wyżej ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji wydanej na podstawie art. 6o ust. 1 tej ustawy, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Tym samym, organ podatkowy wydający w stosunku do niej deklaratoryjną decyzję podatkową bierze pod uwagę już zrealizowany podatkowy stan faktyczny. Jednocześnie jednak, w oparciu o dyrektywę art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przyjmuje on, że zdarzenia, które już miały miejsce, w niezmienionym kształcie będą realizowane w przyszłości. W związku z tym, z woli ustawodawcy wyrażonej we wspomnianym przepisie, określając wysokość daniny publicznej czyni to również na przyszłość, tj. do czasu zmiany treści realizowanego stanu faktycznego, wymagającego złożenia nowej deklaracji na opłatę od gospodarowania odpadami komunalnymi. Wynika to z treści art. 6o ust. 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Zauważyć więc należy, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei, jak wynika z treści art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z powołanych przepisów wynika, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Zasięgiem tego związania objęte zostają również wszystkie przyszłe ewentualne postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" odnosi się do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania", stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej, dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. np. wyrok z 27 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 320/23).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy odnotować trzeba, że w prawomocnym wyroku z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 422/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny wiążąco przesądził, że odbierane od spółki odpady mają charakter odpadów komunalnych. Tak też wskazany wyrok został odczytany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 105/22. Z kolei z prawomocnego wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22 wynika, że organy prawidłowo dokonały ustaleń co do rzeczywistej ilości odpadów komunalnych pochodzących od spółki w okresie od stycznia 2018 r. do września 2019 r. Przedstawione przez organ ustalenia mają bowiem podstawę w treści dokumentów dotyczących ich odbioru. Spółka tego jednoznacznego materiału dowodowego w żaden zaś sposób nie podważyła. Jedynie mówiła o możliwościach i przedstawiała własne hipotezy. Zdaniem Sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, organy uwzględniły ocenę prawną i prawidłowo wykonały wskazania co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 422/20.

W wykonaniu prawomocnego wyroku sądowego w sprawie I SA/Lu 422/20 organ ustalił bowiem, że spółka prowadzi na terenie V. w C. działalność gospodarczą, polegającą na sprzedaży odzieży i sprzętu sportowego. W lokalu, w którym prowadzony jest handel, pracuje od 2. do 4. osób. Spółka 15 lutego 2016 r. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 stycznia 2016 r. Zadeklarowała w niej nieselektywną zbiórkę odpadów w jednym pojemniku o pojemności 240 l z częstotliwością wywozu dwa razy w miesiącu. Jednak według elektronicznego rejestru zgłoszeń w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2019 r. spółka zgłaszała istotnie większe ilości odpadów do wywozu. Wymieniony rejestr prowadzi Biuro Gospodarki Odpadami Komunalnymi Urzędu Miasta i zawiera on datę przyjęcia zgłoszenia, nazwę podmiotu, rodzaj pojemników oraz ich wielkość, rodzaj odpadów komunalnych, termin wykonywania usługi, nazwisko osoby zgłaszającej. Odpady były odbierane na wyraźne zgłoszenie takiej potrzeby przez spółkę. W związku z tym, w ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że deklaracja spółki nie odpowiada rzeczywistości.

Dodatkowo, zgodnie z wnioskiem spółki, zostali przesłuchani pracownicy salonu sprzedaży: E. P., zatrudniona tam od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2019 r., oraz M. K., pracujący w tym salonie od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. Świadkowie mówili o gromadzeniu odpadów w wiacie zamykanej na klucz, o składowaniu tam około 30. worków z odpadami miesięcznie o pojemności 120 l. Odpady były również składowane w pojemniku o pojemności 240 l. Potrzebę odbioru odpadów zgłaszano telefonicznie do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i miało to miejsce 2-3 razy w miesiącu. Z reguły poszczególne zgłoszenie obejmowało kilkanaście worków o pojemności 120 l oraz pojemnik o pojemności 240 l.

Z ustaleń organu wynika również, że Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej potwierdziło odbiór odpadów na podstawie telefonicznych zgłoszeń. Dokumenty, jakimi dysponuje Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, tj. potwierdzenia wywozowe oraz raporty tras z systemu GPS zainstalowanego w poszczególnych pojazdach świadczących usługi wywozu odpadów, pozwoliły jednoznacznie ustalić ile odpadów w każdym kolejnym miesiącu od stycznia 2018 r. do września 2019 r. odebrano z salonu spółki. Organ dokonał zestawienia odbieranych pojemników z rozbiciem na pojemniki o pojemności 120 l i pojemnik o pojemności 240 l. W ten sposób wyliczył on wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ zauważył przy tym, że ilości odebranych odpadów są zgodne z elektronicznym rejestrem zgłaszanego zapotrzebowania na ich wywóz.

Jako niezasadne należy więc ocenić zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania w wyniku braku wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, co miało prowadzić bo błędów w zakresie ustalenia rzeczywiście odbieranych odpadów komunalnych.

Zauważyć także należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 105/22 sformułował ocenę prawną, zgodnie z którą błędem było określanie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zróżnicowanej wysokości za każdy miesiąc w nawiązaniu do ilości odpadów rzeczywiście odbieranych od skarżącej w danym miesiącu. W stanie prawnym obowiązującym od 1 lutego 2015 r. art. 6o ust. 1, ust. 2, i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowiły, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonej w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, organy miały obowiązek określić wysokość omawianej opłaty w skali miesiąca, która obowiązywała, obowiązuje i – co należy podkreślić - będzie obowiązywać spółkę do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty.

Taką samą ocenę sformułował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1380/22, oddalającym skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt SA/Lu 105/22. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując orzecznictwo tego Sądu (wyrok z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4527/21), stwierdził, że art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustawodawca wyraźnie wskazał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji wydanej na podstawie art. 6o ust. 1 tej ustawy, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Tym samym, organ podatkowy wydający w stosunku do strony deklaratoryjną decyzję podatkową bierze pod uwagę już zrealizowany podatkowy stan faktyczny. Jednocześnie jednak, w oparciu o dyrektywę art. 6o ust. 2 powołanej ustawy przyjmuje on, że zdarzenia, które już miały miejsce, w niezmienionym kształcie będą realizowane w przyszłości. W związku z tym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, to z woli ustawodawcy wyrażonej we wspomnianym przepisie, organ określając wysokość daniny publicznej czyni to również na przyszłość, tj. do czasu zmiany treści realizowanego stanu faktycznego, wymagającego złożenia nowej deklaracji na opłatę od gospodarowania odpadami komunalnymi. Wynika to z treści art. 6o ust. 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/55 formułując wskazania co do dalszego postępowania stwierdził, że w sytuacji, w której deklaracja nie odzwierciedla rzeczywistości, deklarujący zaniża bowiem ilość pojemników na odpady, wówczas organy mają obowiązek ustalić adekwatnie do rzeczywistości stałą ilość pojemników potrzebnych danemu podmiotowi, w tym przypadku spółce, w skali miesiąca i na tej podstawie określić wysokość jednej stałej miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miejsce deklarowanej, pamiętając o zastrzeżeniu zawartym w art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powołany przepis, niezmieniony od jego wprowadzenia z dniem 1 lutego 2015 r. stanowi, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Trafność tych wskazań potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie III FSK 1380/22. Stwierdził on bowiem, że organ wydający w stosunku do strony deklaratoryjną decyzję podatkową bierze pod uwagę już zrealizowany podatkowy stan faktyczny. Jednocześnie jednak, w oparciu o dyrektywę art. 6o ust. 2 powołanej ustawy przyjmuje on, że zdarzenia, które już miały miejsce, w niezmienionym kształcie będą realizowane w przyszłości. Dlatego określając wysokość daniny publicznej organ czyni to również na przyszłość, tj. do czasu zmiany treści realizowanego stanu faktycznego, wymagającego złożenia nowej deklaracji na opłatę od gospodarowania odpadami komunalnymi.

Zdarzeniami powodującymi powstanie obowiązku złożenia nowej deklaracji są np. zmiana wysokości stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub, jeżeli ma to znaczenie z punktu widzenia sposobu obliczania wysokości opłaty, zmiana ilości wytwarzanych odpadów komunalnych. Spółka kolejną deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożyła w czerwcu 2022 r. Oznacza to, jak trafnie przyjęły organy, kierując się oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie I SA/Lu 105/22 i Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie III FSK 1380/22 oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, do końca maja 2020 r. zastosowanie znaleźć powinna wysokość opłaty ustalona na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ określa, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody. Z powołanych wyżej prawomocnych wyroków wynika, że takie uzasadnione wątpliwości co do rzetelności danych podanych przez skarżącą w deklaracji zachodziły, a w odniesieniu do okresu od stycznia 2018 r. organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy, który pozwalał mu na stwierdzenie rzeczywiście wytwarzanych i odbieranych od skarżącej odpadów komunalnych w poszczególnych miesiącach. Materiału tego skarżąca, jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22, skarżąca nie była w stanie podważyć. Zmiana tego stanu nastąpiło dopiero w czerwcu 2020 r. ze względu na złożenie przez skarżącą kolejnej deklaracji.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę należy mieć na względzie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję 7 listopada 2023 r., a także Prezydent Miasta wydając decyzję w pierwszej instancji 9 sierpnia 2023 r., nie mogli zignorować faktu, że od czerwca 2020 r., ze względu na złożenie przez skarżącą kolejnej deklaracji, zastosowanie znaleźć może inna wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z tego względu konieczne było określenie w decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za zamknięty okres od stycznia 2018 r. do maja 2020 r. Rozstrzygnięcie takie jest spójne z oceną prawna wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 105/22 i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie III FSK 1380/22. Ze względu na zamknięty okres, za jaki określona została skarżącej opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, trafnie zdaniem Sądu organy przyjęły jako podstawę do obliczenia opłaty, średnią miesięczną ilość rzeczywiście odbieranych od skarżącej odpadów w przeliczeniu, stosownie do przyjętej przez Miasto metody obliczania opłaty, na ilość pojemników o pojemności 120 l i 240 l.

Ze względu na sformułowaną w powołanych wyżej wyrokach ocenę prawną dotyczącą okresu, za jaki zgodnie z treścią przepisów art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określa się decyzyjnie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i okoliczności sprawy, wynikające ze złożenia przez skarżącą kolejnej deklaracji w czerwcu 2020 r., nietrafny jest zarzut skargi naruszenia art. 153 P.p.s.a. oraz naruszenia art. 61 § 4 K.p.a. Sąd nie neguje ustalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej np. w wyroku w sprawie I OSK 1092/09, jednakże ma na względzie treść art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i jego odczytanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny na potrzeby tej sprawy. Organ pierwszej instancji w decyzji z 9 sierpnia 2023 r. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z 7 listopada 2023 r. nie orzekały w "innej" sprawie, ale zgodnie z treścią art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jak we wcześniejszych decyzjach w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Odmienne stanowisko skarżącej ma źródło w zbyt ścisłym (jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie III FSK 1380/22), bowiem pomijającym treść art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, odwoływaniu się do treści art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.)

Dodać też należy, że do postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stanowiącej daninę publiczną (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyroku z 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12), zastosowanie mają przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, zgodnie z treścią art. 2 § 1 pkt 1 tej ustawy, a nie Kodeks postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu nietrafny jest zarzut naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych, do czego zdaniem skarżącej miało dojść przez przyjęcie przez organy jako faktu rzekomego odbierania od niej odpadów, które nie stanowiły odpadów komunalnych. Jak jednak wynika z powoływanych wyżej prawomocnych wyroków w sprawach: I SA/Lu 422/20; I SA/Lu 105/22 i wyroku w sprawie III FSK 1380/22, od skarżącej odbierane były odpady komunalne, a ilość rzeczywiście odbieranych od skarżącej odpadów komunalnych organy ustaliły prawidłowo.

Biorąc to wszystko pod uwagę i nie znajdując innych okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.