Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4292/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, 6 i 7
journal: Dz.U. 2022 poz 536
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - t.j.
article: § 11 i § 17 ust. 1 oraz § 38 pkt 3 załącznika nr 1
journal: Dz.U. 2015 poz 761
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 188, art. 193, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 612/20 w sprawie ze skargi M. J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone orzeczenie, a także orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. nr [...] z [...] sierpnia 2019 r., 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz skarżącego M. J. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 14 października 2020 r. (II SA/Wa 612/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę M. J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie (dalej jako "CWKL") z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. (dalej jako "RWKL") na mocy orzeczenia z [...] listopada 2018 r., działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 330 ze zm.) oraz § 11, 16 ust. 1 i 2 i § 19 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MON z 3.06.2015 r.") oraz § 5 pkt 1 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.) uznała skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.

Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył skarżący, w efekcie czego CWKL orzeczeniem z [...] czerwca 2019 r. uchyliła je, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy RWKL wydała orzeczenie, w którym ponownie podając taką samą podstawę prawną, uznała skarżącego za trwale niezdolnego do służby.

Skarżący nie zgadzając się z wydanym orzeczeniem złożył odwołanie do CWKL, która orzeczeniem z [...] grudnia 2019 r. utrzymała w mocy wyżej wskazane orzeczenie organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższe orzeczenie organu drugiej instancji złożył skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 32 Konstytucji RP, § 38 pkt 3 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a także naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 i art. 80 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę, CWKL wniosło o jej oddalenie, ustosunkowując się jednocześnie do argumentacji skarżącego.

Powołanym na wstępie wyrokiem złożona przez skarżącego skarga została oddalona, albowiem w ocenie Sądu skarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji nie naruszały prawa.

Koncentrując się w głównej mierze na specyfice orzekania przed wojskowymi komisjami lekarskimi oraz zakresem dokonywanej w tej materii kontroli przez sądy administracyjne, Sąd meriti doszedł do przekonania, że organy obu instancji dokonały prawidłowej kwalifikacji schorzenia stwierdzonego u skarżącego, przypisując je do § 38 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r.

Ponadto wyraźnie stwierdzono, że nie można wykluczyć u skarżącego ryzyka nawrotu zagrażających życiu incydentów arytmii, jak i wyładowania kardiowertera-defibrylatora, co miałoby wykluczać go z pełnienia służby wojskowej z uwagi na potencjalne ograniczenia w warunkach pola walki, obsługi specjalistycznego sprzętu, wykonywania intensywnych ćwiczeń fizycznych czy przebywania w specyficznych warunkach środowiskowych, jak przykładowo pole magnetyczne. Okoliczności te mają korespondować z zaleceniami po przeprowadzonej hospitalizacji, w okresie siedmiu miesięcy po zaistniałym u skarżącego incydencie zdrowotnym.

WSA zaznaczył także w ślad za organem drugiej instancji, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia badanego, a określenie jego przydatności do zawodowej służby wojskowej w oparciu o wykaz chorób zamieszczony w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r., co w konkluzji w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy i zgromadzone dowody doprowadziło do uznania, iż skarżący jest niezdolny do dalszego pełnienia służby.

Nie zgadzając się z wydanym wyrokiem, został on zaskarżony przez skarżącego w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedmiotowemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 8 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, a faktem jest, co w orzeczeniu przyznał organ, a potwierdził w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji, że w Wojsku Polskim służy z takim samym schorzeniem i wszczepionym kardiowerterem prewencyjnym co najmniej kilku żołnierzy zawodowych, którzy otrzymali kategorię zdrowia Z lub Z/O, dlatego też doszło do naruszenia jednej z naczelnych zasad konstytucyjnych "równości obywateli wobec prawa", a Sąd w uzasadnieniu oraz organ w zaskarżonym orzeczeniu na ostatniej stronie powołuje się na indywidualny charakter sprawy każdego żołnierza (orzekanego), gdy kategoryczność przepisów § 38 pkt 3 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. nie pozwała na żadne odstępstwa przy wystąpieniu analogicznej sytuacji, dlatego też skarżący powinien zostać orzeczony wg. kat. zdolny do zawodowej służby wojskowej na podstawie § 38 pkt 1-2 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r.,

b) § 38 pkt 3 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r., poprzez błędne jego zastosowanie, z uwagi na fakt niespełnienia przez skarżącego przesłanek wynikających z podstawy orzeczenia trwałej niezdolności do służby wojskowej oraz tym samym nieudowodnienie, że charakter przebytego jednorazowo incydentu nagłego zatrzymania krążenia ma charakter "choroby mięśnia sercowego lub zaburzenia rytmu nawracające albo trwale powodujące znaczne upośledzenie sprawności ustroju" o czym stanowi cyt. wyżej przepis, a także niezastosowanie w sprawie szczegółowych objaśnień do stosowania w zakresie orzekania na podstawie § 38 pkt 1-3 i pkt 1 - 4 i w konsekwencji orzeczenie trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej, gdy skarżący poprzez zajmowanie stanowiska służbowego w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w P. - kierowca - ślusarz nie wpisuje się w katalog obligatoryjnego zastosowania § 38 pkt 3 (wg. szczegółowych objaśnień) rozporządzenia MON z 3.06.2015 r.,

c) § 38 pkt 2 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r., poprzez jego niezastosowanie, gdy skarżący nie posiada znacznego upośledzenia ustroju kwalifikowanego wg. pkt 3 § 38 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. ponadto inni żołnierze posiadający wszczepiony defibrylator-kardiowerter DDD pozostają w służbie w kategorii Z lub Z/O, a więc skarżący powinien być kwalifikowany wg. kategorii zdolny do zawodowej służby wojskowej, tym bardziej, że wg. szczegółowych objaśnień § 38 nie zajmuje stanowiska obarczonego obligatoryjnym orzeczeniem kat. N (niezdolny),

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie dlaczego skarżący nie jest traktowany w analogicznym stanie faktycznym i chorobowym, jak inni żołnierze z wszczepionym defibrylatorem - kardiowerterem serca, którzy pozostają w służbie jako zdolni do jej pełnienia, skąd Sąd wywodzi twierdzenie o "indywidualnym charakterze orzekania przez organ w takich sprawach", gdy z treści przepisów prawa materialnego, a także bacząc na naczelne zasady konstytucyjne "równego traktowania" nie ma takiej możliwości, a Sąd nie wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku tych okoliczności, a skarżący nie rozumie dlaczego nie orzeczono wobec powyższego również w stosunku do niego kategorii Z (zdolny), skoro inni żołnierze pozostają w służbie, mając wszczepiony defibrylator - kardiowerter przy braku u skarżącego innych dolegliwości,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 15 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładne stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez Sąd, polegające na przyjęciu, że skarżący kwalifikuje się do orzeczenia trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej, gdy w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie znajduje się dokumentacja medyczna, która świadczy, iż skarżący jednokrotnie doznał zatrzymania krążenia, nie stwierdzono powtarzających się dolegliwości w tym zakresie, skarżący nie posiada strukturalnej choroby serca, a defibrylator został wszczepiony prewencyjnie, co prowadzi również do naruszenia zasady dwuinstancyjności, bowiem Sąd jedynie powielił i uznał za udowodnione okoliczności wskazane przez organ pierwszej i drugiej instancji, a nie przeprowadził w tym względzie postępowania wyjaśniającego, a także Sąd nie doprowadził do wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie w zakresie podstawy twierdzeń i dowodów w przedmiocie twierdzeń dotyczących orzeczonej niezdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego, gdy w Wojsku Polskim, służą i pozostają orzeczeni z kat. zdolny inni żołnierze, mający wszczepiony defibrylator - kardiowerter serca, a skarżący pozostaje z orzeczoną kat. niezdolny,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd co do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze do WSA skarżącego, zwłaszcza dotyczących nierównego traktowania skarżącego w analogicznej sprawie, tj. art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 8 Konstytucji RP.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a w przypadku uznania istoty sprawy za dostatecznie wyjaśnioną – o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Oprócz tego wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych. Poza tym zażądano rozpoznania sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 art. 183 p.p.s.a. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie zachodzi nieważność postępowania – zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Jak zostało to wyjaśnione przez Sąd pierwszej instancji, materia orzekania w przedmiocie zdolności do służby wojskowej odnalazła swoje szczegółowe uregulowanie w rozporządzeniu MON z 3.06.2015 r. Zgodnie z § 11 tego rozporządzenia "[p]rzy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia". Stąd też celem ujednolicenia działalności orzeczniczej wojskowych komisji lekarskich opracowano załącznik nr 1 do rozporządzenia, który dodatkowo ustawodawca opatrzył objaśnieniami szczegółowymi, precyzującymi możliwość kwalifikacji do danego schorzenia w przypadku konkretnych rozpoznań. Wobec faktu, że zarówno załącznik nr 1 jak i objaśnienia do niego stanowią część rozporządzenia, ich charakter staje się przez to normatywny. Stąd też organ winien dokonać kwalifikacji zdolności do służby wojskowej przez pryzmat szczegółowego rozpoznania medycznego z uwzględnieniem zarówno postanowień rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. jak też i jego elementów składowych, tj. załącznika nr 1 wraz z objaśnieniami szczegółowymi.

Sama z kolei kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich realizowana przez sąd administracyjny jest znacznie ograniczona i w istocie sprowadza się wyłącznie do weryfikacji prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach (vide: wyrok NSA z 10.05.2019 r., I OSK 1650/17 dostępny, podobnie jak i dalej powołane orzeczenia w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl), o czym także nadmienił Sąd meriti. W konsekwencji motywy organu zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., aby zarówno orzekany, jak i sąd administracyjny mogli poznać drogę dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia.

Jak słusznie zauważył to Sąd meriti rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami przewidzianymi w przepisach k.p.a., co powoduje, że istotnego znaczenia nabiera kwestia poprawnego ustalenia okoliczności sprawy, a w szczególności zebranie odpowiednich danych medycznych, gdyż tylko pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Posiłkując się w tej mierze zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie sprawy, tak aby nie było najmniejszych wątpliwości, co do przebiegu stanu faktycznego sprawy oraz zachodziła jasność, co do możliwości zakwalifikowania konkretnego schorzenia przyporządkowanego w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. Reguła ta wzmocniona została dodatkowo obowiązkiem organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, co potwierdza z kolei art. 77 § 1 k.p.a. Dopiero bowiem dysponując całokształtem materiału dowodowego organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną w świetle art. 80 k.p.a.

Podsumowując, to należycie ustalony stan faktyczny sprawy umożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcie sprawy w sposób odpowiadający prawu. Przyjęty bowiem przez ustawodawcę model kontroli administracji publicznej, co do zasady nie przewiduje dla sądu administracyjnego możliwości dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej, która podlega jego kontroli.

W tak opisanych warunkach uznać należy za zasadne podniesione przez skarżącego w skardze kasacyjnej zarzuty.

CWKL uznała skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej z uwagi na zdiagnozowanie zaburzenia rytmu serca o charakterze częstoskurczu komorowego i migotania komór, leczonego resuscytacją i defibrylacją z implantacją kardiowertera-defibrylatora DDD w prewencji wtórnej nagłego zgonu sercowego, które prawdopodobnie ma charakter schorzenia genetycznego lub idiopatycznego bez strukturalnej choroby serca. Ze wskazanego zatem opisu nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że jego geneza została ustalona, organ w tej materii wyraził jedynie swoje przypuszczenie, podobnie zresztą jak w kwestii dalszych rokowań, co do stanu zdrowia skarżącego. Tym samym nie można stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że wskutek dalszego odbywania służby wojskowej stan zdrowia skarżącego może ulec pogorszeniu, tym bardziej, że organ, w ramach orzeczenia z [...] grudnia 2019 r. wydanego wskutek złożonego odwołania od orzeczenia RWKL z [...] lipca 2019 r. w sprawie ustalenia do celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu, znajdującego się w aktach sprawy, utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji orzekające 0% uszczerbku na zdrowiu skarżącego, a przebyte nagłe zatrzymanie krążenia określono jako "bez trwałych następstw". Samo więc przypuszczenie, co do stanu zdrowia orzekanego w świetle tego, co zostało już wyjaśnione nie może stanowić o podstawie kwalifikacji do § 38 pkt. 3 załącznika nr 1 rozporządzenia MON z 3.06.2015 r., a tym samym o obligatoryjnym uznaniu skarżącego, jako niezdolnego do pełnienia służby wojskowej, zwłaszcza, że zdarzenie wywołujące konieczność skierowania skarżącego na badania ustalające przydatność do służby miało charakter pojedynczy, incydentalny i nie powtórzyło się w toku całego dalszego etapu diagnozowania.

Warto także odnotować, że kwalifikacja skarżącego jako niezdolnego do służby nastąpiła w zasadzie w oparciu o jeden dowód w postaci opinii konsylium kardiologiczno-elektrofizjologicznego z [...] kwietnia 2019 r., która jedynie sugerowała, iż stwierdzone rozpoznanie uprawnia do kwalifikacji skarżącego jako niezdolnego do pełnienia służby wojskowej w oparciu o wspomniany § 38 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. Przy czym w tej samej opinii pojawia się stwierdzenie wskazujące, że "brak jest możliwości określenia jednoznacznych przyczyn zatrzymania krążenia [...]". Stanowisko to pozostaje w bezpośrednim powiązaniu z wynikami dodatkowych badań i konsultacji na które skierowany został skarżący. Specjalista chorób wewnętrznych i kardiologii po przeprowadzonym [...] października 2019 r. badaniu ECHO serca przedstawił następujące wnioski "Jamy serca prawidłowej wielkości. Prawidłowa grubość i kurczliwość ścian. Elektroda w prawej komorze i w prawym przedsionku". Z kolei specjalista neurolog przeprowadzoną w tym samym dniu konsultację podsumował "Neurologicznie bez cech organicznego uszkodzenia OUN. Neurologicznie zdrowy". W efekcie przeprowadzonego zatem badania przedmiotowego i podmiotowego w ramach CWKL nie stwierdzono u skarżącego odchyleń od stanu prawidłowego. Okoliczności te nie pozostają również bez znaczenia w sytuacji, gdy skarżący w momencie przyjmowania do służby wojskowej w 2015 r. uznany został za w pełni zdolnego do jej wykonywania, bez stwierdzonych schorzeń. W konsekwencji zaprezentowana przez organy obu instancji argumentacja prowadzi do sprzeczności i wzajemnych wykluczeń w ustaleniach stanu faktycznego, który legł u podstaw kwalifikacji skarżącego jako niezdolnego do służby wojskowej.

Warto przy tym odnotować treść jednostki redakcyjnej schorzeń objętych w pkt 1 - 3 § 38 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r., która obejmuje "choroby mięśnia sercowego lub zaburzenia rytmu nawracające albo:

- trwałe nieupośledzające sprawności ustroju (pkt 1);

- trwałe powodujące upośledzenie sprawności ustroju (pkt 2);

- trwałe powodujące znaczne upośledzenie sprawności ustroju (pkt 3)".

Objaśnienia szczegółowe do tego paragrafu z kolei wskazują, że według pkt 1 – 3 "należy kwalifikować również zaburzenia rytmu serca pochodzenia organicznego i zaburzenia przewodzenia".

Schorzenie skarżącego, w ocenie organów obu instancji zostało zakwalifikowane, jako choroba mięśnia sercowego lub zaburzenie rytmu nawracające albo trwałe powodujące znaczne upośledzenie sprawności ustroju, czyli wedle pkt 3 § 38 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r., co w II grupie do której przyporządkowany został skarżący oznacza obligatoryjną niezdolność do pełnienia służby wojskowej. Z kolei już w przypadku stwierdzenia występowania schorzenia określonego pkt 1 tego paragrafu, dla II grupy określana była kategoria Z- zdolny do służby. Natomiast schorzenie z pkt 2 w grupie II umożliwiało przyporządkowanie kategorii Z/N – zdolny lub niezdolny. Organy nie wyjaśniły jednoznacznie czy zdiagnozowane u skarżącego schorzenie zakwalifikowały jako "chorobę mięśnia sercowego" czy "zaburzenia rytmu nawracające" lub "trwale powodujące znaczne upośledzenie sprawności ustroju" oraz jaka jest w istocie różnica pomiędzy tą ostatnią kwalifikacją, a kwalifikacjami różnicującymi z punktu 1 lub 2 § 38 tj. "trwałym powodującym znaczne upośledzenie sprawności ustroju" i "trwałym nieupośledzającym sprawności ustroju". I wprawdzie samo rozpoznanie schorzenia należy do wiadomości z zakresu wiedzy specjalnej, to jednak jego kwalifikacja pod kątem rubryki 3 załącznika nr 1 określającej "chorobę i ułomność" powinna być wyczerpująca i przekonująca zarówno dla strony jak i sądu administracyjnego kontrolującego legalność orzeczenia.

Mając na uwadze powyższe, w powiązaniu ze zgromadzoną dokumentacją medyczną o stanie zdrowia skarżącego, orzeczenia RWKL i CWKL nie dają ostatecznej odpowiedzi czym kierowały się organy ustalając względem skarżącego schorzenia z § 38 pkt 3 załącznika do rozporządzenia z 3.06.2015 r., zamiast przykładowo § 38 pkt 2 lub pkt 1, które umożliwiają co do zasady orzeczenie o zdolności do pełnienia służby wojskowej. Jedynym dowodem sugerującym przypisanie skarżącemu schorzenia warunkującego obligatoryjne uznanie go za niezdolnego do służby wojskowej była wspomniana opinia konsylium kardiologiczno-elektrofizjologicznego z [...] kwietnia 2019 r., która stoi w sprzeczności z wynikami badań i konsultacjami skarżącego u lekarzy specjalistów znajdującymi się w aktach sprawy, a nadto nie pozwala na jednoznaczną kwalifikację przypisanego skarżącemu schorzenia do § 38 pkt 3 załącznika do rozporządzenia MON z 3.06.2015 r. Ustalony stan faktyczny nie pozwala zatem na jednoznaczne stwierdzenie, iż spełnione zostały przesłanki określone przywołanym przepisem prawa materialnego. Podobny zresztą zarzut czynić należy pod adresem Sądu pierwszej instancji, którego rola w ramach przeprowadzonej kontroli w istocie ograniczała się do zobrazowania specyfiki przebiegu procesu orzeczniczego wojskowych komisji lekarskich oraz powielenia stanowiska organu drugiej instancji, bez odniesienia się do podniesionych przez skarżącego zarzutów skargi.

W korelacji z powyższym pozostaje to, że wprawdzie zgodzić się należy zarówno z organem drugiej instancji, jak też i Sądem meriti, iż każdy orzekany przez wojskowe komisje lekarskie przypadek analizowany jest indywidualnie, niemniej jednak nie zwalniało to żadnego z tych podmiotów od obowiązku odniesienia się do zarzutów skarżącego, iż w służbie wojskowej pozostają żołnierze, którzy także mają wszczepiony prewencyjnie kardiowerter i zostali zakwalifikowani jako "zdolny do służby" lub "zdolny z ograniczeniami". Okoliczność ta w ogóle nie została wyjaśniona. Skoro niezdolność skarżącego podyktowana została m. in. "implantacją kardiowertera – defibrylatora" to organ powinien wyjaśnić w jakich sytuacjach analogiczne przypadki umożliwiają przyjęcie zdolności do zawodowej służby wojskowej. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego (por. wyrok NSA z 28 września 2011 r., II OSK 1457/11).

Powyżej opisane nieprawidłowości skutkują wadliwością w ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz brakiem możliwości jego pełnej oceny, co z kolei uzasadnia słuszność podniesionych przez skarżącego zarzutów skargi kasacyjnej. Taki stan powoduje naruszenie zasady przekonywania określonej art. 11 k.p.a. w powiązaniu z art. 107 § 3 k.p.a. adresowanym do organów obu instancji. Wspomniana zasada nakłada bowiem na organy administracji publicznej obowiązek dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone obowiązki (zakazy bądź nakazy), oraz rozstrzygnięć odmownych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3.04.2012 r., IV SA/Wr 268/11, LEX nr 1146142; wyrok WSA w Opolu z 17.11.2011 r., II SA/Op 403/11, LEX nr 1087290; wyrok WSA w Bydgoszczy z 4.04.2012 r., I SA/Bd 155/12, LEX nr 1136816). Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ administracji publicznej, wydając decyzję (por. wyrok WSA w Warszawie z 3.03.2010 r., VIII SA/Wa 842/09, LEX nr 607086). Jak słusznie zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 10 sierpnia 2022 r. (III SA/Gl 100/22, LEX nr 3394357) istotą zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a. jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Zasada ta nie będzie zrealizowana, gdy organ administracji publicznej pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa (por. wyrok WSA w Gliwicach z 14.12.2022 r., III SA/Gl 274/22, LEX nr 3478401; wyroki WSA w Poznaniu: z 13.02.2013 r., IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, oraz z 8.02.2013 r., II SA/Po 868/12, LEX nr 1287030).

Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyroki WSA w Warszawie: z 4.10.2011 r., VII SA/Wa 1194/11, LEX nr 1155813, oraz z 11.09.2013 r., IV SA/Wa 702/13, LEX nr 1377801). "U strony może bowiem pojawić się przeświadczenie o tym, że organ lekceważy jej twierdzenia, załatwia sprawy bez uwzględnienia całokształtu ich okoliczności, jest stronniczy i niesprawiedliwy" (zob. wyrok WSA w Krakowie z 7.06.2011 r., II SA/Kr 524/11, LEX nr 993332).

Podsumowując, zarówno zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji jak też i uprzednio wydane orzeczenia organów obu instancji nie zawierają rzeczowego i wyczerpującego uzasadnienia prawnego w zakresie dokonanej kwalifikacji zdolności skarżącego do pełnienia służby wojskowej. Z tego względu dokonana ocena okoliczności sprawy jest arbitralna i nieprzekonująca. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego z jednej strony w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego miały zatem istotny wpływ na wynik sprawy, a z drugiej strony stanowiły przejaw niewłaściwego zastosowania konkretnej normy prawa materialnego, co warunkowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, jak również uprzednio wydanych przez organy obu instancji orzeczeń – stosownie do treści art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy pod uwagę wzięta zostanie wyżej zaprezentowana przez Naczelny Sąd Administracyjny argumentacja.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a.