Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 476/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 2, ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 20, art. 21, art. 22  ust. 1-2,
journal: Dz.U. 2024 poz 82
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi C. Spółki z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 10 maja 2024 r. nr SKO/GD/455/1376/2024 w przedmiocie ustalenia osoby obowiązanej do rekultywacji oraz kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...], decyzją z dnia 28 lutego 2024 r., na podstawie art. 4 pkt 18, art. 20 ust. 1, 3, 4 i art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 1 i 3, ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 82), dalej jako "u.o.g.r.l.", art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.), dalej jako "u.o.", art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku C. Spółki z o.o. z siedzibą w S., dalej jako "Spółka", "strona", "skarżąca", o ustalenie osoby obowiązanej do rekultywacji oraz kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntu wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] m. P., gmina P.:

I. Ustalił rolny kierunek wykonania rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "P. 1" o powierzchni terenu górniczego 7,1148 ha, w granicach działki ewidencyjnej numer [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] m. P., gmina P..

II. Zobowiązał C. Sp. z o.o., do wykonania rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "P. 1" o powierzchni terenu górniczego 7,1148 ha, w granicach działki ewidencyjnej numer [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] m. P., gmina P..

III. Zobowiązał C. Sp. z o.o., do wykonania rekultywacji, wymienionej w punkcie I decyzji, w terminie nie dłuższym niż 5 lat od zaprzestania działalności.

IV. Zobowiązał C. Sp. z o.o. do zawiadamiania Starosty [...] w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie terenów podlegających rekultywacji wymienionych w punkcie I.

V. Odmówił określenia w decyzji planowanego działania polegającego na wykorzystaniu do przeprowadzenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "P. 1" o powierzchni terenu górniczego 7,1148 ha, w granicach działki ewidencyjnej numer [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] m. P., gmina P., odpadów wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2015 r., poz. 796), dalej jako "rozporządzenie".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że strona wystąpiła z wnioskiem o ustalenie osoby obowiązanej do rekultywacji gruntu wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] m. P., gmina P., na której prowadzona jest obecnie działalność górnicza na złożu kruszywa naturalnego "P. 1", kierunku i terminu wykonania ww. rekultywacji, a także o ujęcie zamierzonego działania polegającego na wykorzystaniu odpadów w procesie rekultywacji przedmiotowej działki w treści wnioskowanej decyzji, przy zachowaniu meritum, to jest dopuszczenia możliwości rekultywacji wyrobiska z wykorzystaniem procesu odzysku odpadów R5.

Wskazano, że eksploatacja kruszywa prowadzona jest na podstawie koncesji udzielonej przez Marszałka Województwa z dnia 3 sierpnia 2010 r., która decyzją Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. została przeniesiona na rzecz Spółki.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l., pod pojęciem rekultywacji rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.

Zgodnie z art. 20 ust. 4 przywołanej ustawy, rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie nie dłuższym niż 5 lat od zaprzestania tej działalności.

W myśl art. 22 ust. 3 u.o.g.r.l., osoby obowiązane do rekultywacji gruntów zawiadamiają organ, o którym mowa w ust. 2, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji.

Organ, po zasięgnięciu opinii w kwestii osoby obowiązanej do rekultywacji oraz kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntu tj. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu (postanowienie z dnia 25 stycznia 2024 r. znak: POZ.536.6.2024.SB) i Burmistrza P. (postanowienie z dnia 11 stycznia 2024 r. znak: RRO.650.01.2024), przychylił się do zaproponowanego przez stronę kierunku rekultywacji, ustalając w decyzji kierunek rekultywacji jako rolny oraz zobowiązał podmiot do wykonania tej rekultywacji w terminie nie dłuższym niż 5 lat od zaprzestania działalności.

Następnie organ I instancji wyjaśnił, że art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l. ściśle określa czego dotyczą decyzje w zakresie rekultywacji gruntów stanowiąc katalog zamknięty. Z przepisu tego nie wynika podstawa prawna do zawarcia w decyzji rekultywacyjnej zapisów zezwalających na wykorzystanie odpadów w ramach rekultywacji.

Takie uprawnienie wynika z załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami, wydanego na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy o odpadach.

Regulacja Lp. 1 załącznika do ww. rozporządzenia stanowi o możliwości zamieszczenia opisu projektowanych prac rekultywacyjnych polegających na prowadzeniu procesu odzysku odpadów R5 w decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych, a więc wprost stanowi o "gruntach rolnych lub leśnych". Tymczasem działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie ewidencyjnym [...] m. P., gmina P., stanowi grunt oznaczony użytkiem kopalnym o symbolu "K". Kwalifikacja przedmiotowego gruntu w ewidencji gruntów i budynków jako gruntu kopalnianego jest przesądzająca i decydująca. W takich okolicznościach ujęcie zamierzonego działania polegającego na wykorzystaniu odpadów w procesie rekultywacji przedmiotowej działki w treści wnioskowanej decyzji, przy zachowaniu meritum, to jest dopuszczenia możliwości rekultywacji wyrobiska z wykorzystaniem procesu odzysku odpadów R5, jest niedopuszczalne.

C. Spółka z o.o. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji.

Decyzją z dnia 10 maja 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy, po zreferowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania i przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że wykonując delegację ustawową z art. 30 ust. 5 u.o., Minister Środowiska wydał rozporządzenie w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami. W załączniku do rozporządzenia dopuścił w procesie odzysku R3 i R5 wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk) określonymi rodzajami odpadów pod warunkiem, że planowane działanie jest określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy albo jest zgodne z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo jest określone w decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych na podstawie u.o.g.r.l.

Wyjaśniono następnie, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, proces R3 obejmuje recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania), w tym przygotowanie do ponownego użycia, zgazowanie i piroliza z wykorzystaniem tych składników jako odczynników chemicznych oraz odzysk materiałów organicznych polegający na pracach ziemnych. Proces R5 dotyczy natomiast recyklingu lub odzysku innych materiałów nieorganicznych, W tym przygotowanie do ponownego użycia, recykling nieorganicznych materiałów budowlanych, odzysk materiałów nieorganicznych polegający na pracach ziemnych i usuwanie substancji powodujących ryzyko z wydobytych mas gleby i ziemi prowadzące do ich odzysku.

Przepis Lp. 1 załącznika do rozporządzenia, uzupełnia normę art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l., rozszerzając kompetencję starosty o prawo do określenia w decyzji rekultywacyjnej możliwości odzysku niektórych odpadów w procesach odzysku R3 i R5. Regulacja Lp. 1 załącznika do rozporządzenia stanowi o możliwości zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia "w decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych" wydanej na podstawie u.o.g.r.l., a więc wprost stanowi o "gruntach rolnych lub leśnych". Decyzja organu I instancji dotyczyła gruntu, działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym P., gmina P., która stanowi użytek kopalny o symbolu "K". Kwalifikacja przedmiotowego gruntu, działki nr [...], oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako grunt kopalniany jest w tej sprawie przesądzająca. Powyższe oznacza, zdaniem organu, iż ujęcie zamierzonego działania polegającego na wykorzystaniu odpadów w procesie rekultywacji przedmiotowej działki jest niedopuszczalne.

W ocenie Kolegium, podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przepisu art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2023 poz. 633 ze zm.), dalej jako "p.g.g." nie znajduje uzasadnienia. Decyzja organu I instancji została wydana o przepisy art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że odpowiednie stosowanie przepisów ustawy u.o.g.r.l. do rekultywacji gruntów po działalności górniczej (art. 129 ust. 2 p.g.g.) oznacza, że organ nadzoru górniczego zatwierdzając plan ruchu zakładu górniczego zamieszcza pewne elementy zagadnień związanych z rekultywacją, co nie wyklucza kompetencji starosty do orzeczenia o rekultywacji we własnym zakresie na podstawie art. 22 u.o.g.r.l Regulacje p.g.g nie stanowią lex specialis wobec u.o.g.r.l. w zakresie rekultywacji gruntów rolnych i leśnych. Organ nadzoru górniczego orzeka m.in. o zatwierdzeniu planu ruchu likwidowanego zakładu lub jego części, przy czym w orzeczeniu tym mieszczą się pewne elementy zagadnień związanych z rekultywacją, ale tylko w ramach upoważnienia jakie wynika z treści art. 129 p.g.g.

Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż art. 129 ust. 5 p.g.g. oraz przepis odsyłający zawarty w art. 129 ust. 2 p.g.g. ma zastosowanie w przypadku określonych w tej ustawie rozstrzygnięć. Przepisy te nie mają natomiast zastosowania w przypadku wydawania przez starostę decyzji, o której mowa w art. 22 ust. u.o.g.r.l.

Kolegium uznało, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a zebrany materiał dowodowy należycie oceniony.

C. Spółka z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:

a) obrazę art. 129 ust. 2 p.g.g. w związku z art. 22 ust.2 u.o.g.r.l. oraz załącznikiem do rozporządzenia w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami, polegające na jego niezastosowaniu mimo, że sposób rekultywacji w kierunku rolniczym z wykorzystaniem procesu odzysku odpadów R5 znajduje zastosowanie do gruntów związanych z rekultywacją zakładu górniczego, gdyż w rzeczywistości w związku z treścią art. 129 ust. 2 p.g.g. oraz art. 22 ust. 2 u.o.g.r.l., w przypadku rekultywacji gruntów po działalności wydobywczej, załącznik do rozporządzenia znajduje zastosowanie również do gruntów niebędących gruntami rolnymi;

b) obrazę art. 7, 8, 9 i 107 § 3 k.p.a. poprzez, brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie wewnętrznie sprzecznej decyzji bez wyjaśnienia na jakiej podstawie brak jest możliwości zastosowania rozporządzenia do wyrobisk, gdy ustawodawca właśnie do wyrobisk stosuje rozporządzenie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wywiodła, że zgodnie z treścią art. 129 ust. 2 p.g.g., do rekultywacji gruntów po działalności górniczej, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazała, że pełne brzmienie zapisu z załącznika do rozporządzenia brzmi: w decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych na podstawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Tym samym wbrew twierdzeniom organu I instancji regulacja załącznika do rozporządzenia stanowi o możliwości zamieszczenia opisu projektowanych prac rekultywacyjnych polegających na prowadzeniu procesu odzysku odpadów R5 w decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych na podstawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a te przepisy znajdują w oparciu o zapisy art. 129 ust. 2 p.g.g. zastosowanie również do gruntów niebędących gruntami rolnymi, bądź leśnymi, a jedynym wymogiem pozwalającym na zastosowanie rozporządzenia jest to aby był to grunt po działalności górniczej.

Skarżąca podniosła również, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, w przypadku wyrobisk górniczych dochodzi do zmiany oznaczeń w ewidencji gruntów i budynków na grunt kopalny, czyli "K". Tym samym gdyby wykładnia organu II instancji zapisów dotyczących załącznika do rozporządzenia była prawidłowa, przepisy rozporządzenia byłyby przepisami martwymi, ponieważ nie byłaby możliwa żadna rekultywacja metodą R5 żadnego zapadliska, nieeksploatowanego odkrywkowego wyrobiska lub wyeksploatowanej części tych wyrobisk, gdyż nie stanowiłyby one gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków symbolem "R", a w ocenie organu jedynie takie oznaczenie pozwala zastosować metodę R5.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę wskazując, że wyrobisko w P. nie jest pierwszym wyrobiskiem, którego rekultywację przeprowadza skarżąca. Dotychczas w Urzędzie Marszałkowskim przyjmowano, że metoda R5 jest dopuszczalna nawet jeżeli w decyzji rekultywacyjnej nie było to wyraźnie wskazane i Spółka otrzymywała decyzję zezwalającą na przetwarzanie odpadów metodą R5 poza instalacjami. Od kiedy w urzędzie zmienił się urzędnik rozpatrujący te sprawy, żąda się od Spółki decyzji rekultywacyjnej z wyraźnym wskazaniem metody rekultywacji R5. To było przyczyną wystąpienia przez Spółkę o uchylenie poprzedniej decyzji i wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest wydana na rzecz skarżącej decyzja rekultywacyjna, a kwestią sporną pozostaje, czy prawidłowo w decyzji organu I instancji odmówiono skarżącej przeprowadzenia rekultywacji z wykorzystaniem metody R5, o której mowa w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy o odpadach.

W ocenie skarżącej zastosowanie tej metody w przypadku wyrobisk jest dopuszczalne i powinno to znaleźć odzwierciedlenie w decyzji rekultywacyjnej.

Zdaniem organu, delegacja do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej powyższej kwestii wynika z Lp. załącznika nr 1 do rozporządzenia, jednak w niniejszej sprawie zastosowanie metody R5 nie jest dopuszczalne, bowiem grunt, którego dotyczy decyzja nie jest gruntem rolnym ani leśnym, został oznaczony w ewidencji gruntów symbolem "K".

W ocenie Sądu ani argumentacja skarżącej, ani argumentacja organu w przedstawionym wyżej zakresie nie zasługują na uwzględnienie, jakkolwiek rację ma organ uznając, że nie było podstaw do określenia w decyzji rekultywacyjnej oczekiwanego przez stronę sposobu rekultywacji.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 20 u.o.g.r.l. , osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt (ust. 1). Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej (ust. 3). Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności (ust. 4).

Z art. 21 u.o.g.r.l. wynika, że na terenach przewidywanego osiadania gruntów na skutek działalności górniczej zakład przemysłowy, na wniosek właściciela, rozpoczyna rekultywację przed wystąpieniem degradacji gruntów.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 przywołanej ustawy decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają:

1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;

2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;

3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;

4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.

Stosownie do art. 22 ust. 2 u.o.g.r.l., w sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii:

1) dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności górniczej;

2) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego - w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji;

3) wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Osoby obowiązane do rekultywacji gruntów zawiadamiają organ, o którym mowa w ust. 2, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji, o czym stanowi art. 22 ust. 3.

Dalej należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 129 ust. 1 p.g.g., w przypadku likwidacji zakładu górniczego, w całości lub w części, przedsiębiorca jest obowiązany:

1) zabezpieczyć lub zlikwidować wyrobiska górnicze oraz urządzenia, instalacje i obiekty zakładu górniczego;

2) 1a) przedsięwziąć niezbędne środki chroniące sąsiednie złoża kopalin;

3) (uchylony);

4) (uchylony);

5) przedsięwziąć niezbędne środki chroniące wyrobiska sąsiednich zakładów górniczych;

6) przedsięwziąć niezbędne środki w celu ochrony środowiska oraz rekultywacji gruntów po działalności górniczej.

Do rekultywacji gruntów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82), o czym stanowi art. 129 ust. 2 przywołanej ustawy.

Do likwidacji zakładu górniczego stosuje się odpowiednio przepisy o ruchu zakładu górniczego (art. 129 ust. 3).

Plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego lub jego oznaczonej części określa również sposób wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 (art. 129 ust. 4).

Na podstawie Lp.1 załącznika do rozporządzenia, wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk), odpady o wskazanych tam kodach mogą być wykorzystane w procesie odzysku R5 pod warunkiem, że:

1) planowane działanie jest określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy albo jest zgodne z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo jest określone w decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych na podstawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1205, z późn. zm.2));

2) planowane działanie nie spowoduje bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1789 oraz z 2015 r. poz. 277).

Z przywołanych regulacji należy wyprowadzić wniosek, iż uprawnienie organów wskazanych w art. 22 ust. 2 u.o.g.r.l. do rozstrzygnięcia kwestii związanych z rekultywacją gruntów zdegradowanych na skutek prowadzonej działalności, w tym wypadku górniczej, w drodze decyzji administracyjnych, wynika wprost z art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l. Przepis ten określając zakres kompetencji organów wskazuje jednocześnie elementy, które powinny zawierać wydawane decyzje. W art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3 wskazano, że decyzja rekultywacyjna określa odpowiednio - osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów oraz kierunek i termin rekultywacji gruntów.

Na realiach badanej sprawy istotne jest odkodowanie pojęcia "kierunek rekultywacji". W ustawie nie zawarto definicji tego pojęcia, zatem należy się odwołać do Słownika Języka Polskiego, który wskazuje, że pod pojęciem tym należy rozumieć "stronę, w którą ktoś lub coś się zwraca albo porusza; też: drogę, linię prowadzącą do jakiegoś miejsca", też "wytknięty cel i sposoby działania lub postępowania". Pod pojęciem "sposób" należy natomiast rozumieć "określony tryb postępowania, formę wykonania czegoś" (Słownik Języka Polskiego PWN, www.sjp.pwn.pl).

Pojęcia kierunek i sposób nie są synonimami i nie mają tego samego zakresu znaczeniowego.

Zdaniem Sądu, na gruncie art. 22 ust. 1 pkt 3 u.o.g.r.l. pojęcie "kierunek" należy interpretować w ten sposób, że określa ono ogólnie cel rekultywacji zdegradowanego terenu nie wskazując wszakże ani metody, ani sposobu jaki powinien być zastosowany. Decyzja rekultywacyjna ma zatem określać kierunek procesu, natomiast wskazanie szczegółowego sposobu wykonania decyzji leży, zdaniem Sądu, poza kompetencjami organu zakreślonymi treścią przywołanego przepisu.

Z powyższych względów organ, wydając w niniejszej sprawie decyzję rekultywacyjną nie miał podstaw do określenia w jaki sposób rekultywacja ma zostać przeprowadzona, w szczególności nie mógł orzec o dopuszczalności zastosowania metody R5, o której mowa w rozporządzeniu.

Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że metod prowadzenia rekultywacji (w różnych kierunkach) może być wiele, a szczegółowy sposób w tym zakresie postępowania mogą określać różne akty prawne. Tak jest między innymi w przypadku metody polegającej na wykorzystaniu do rekultywacji w kierunku rolnym lub leśnym odpadów.

Materia dotycząca gospodarowania odpadami została uregulowana w ustawie o odpadach i wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych. Przepisy te, w szczególności rozporządzenie, na które powołuje się skarżąca, nie stanowią lex specialis w stosunku do ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Inny jest cel ustawy o odpadach i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Celem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest m.in. ich ochrona przed degradacją i przeznaczaniem gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne, natomiast celem ustawy o odpadach jest zapobieganie powstawaniu odpadów i zmniejszenie ich ilości oraz negatywnego wpływu wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi, przy czym przetwarzanie odpadów powinno, co do zasady odbywać się w instalacjach do tego przeznaczonych, a jednym z obszarów regulacji tej ustawy jest ograniczenie niekontrolowanego składowania i odzysku odpadów. Procesy te, zgodnie z przepisami ustawy o odpadach powinny być ściśle reglamentowane i kontrolowane.

Stąd też, zdaniem Sądu, okoliczność, iż w pkt 2 Lp.1 załącznika do rozporządzenia zawarto regulację, z której wynika, iż zastosowanie metody odzysku odpadów R5 jest dopuszczalne w procesie rekultywacji gruntów rolnych i leśnych, jeżeli wynika to z decyzji rekultywacyjnej nie stanowi podstawy do zawarcia takich regulacji w decyzji rekultywacyjnej.

Sąd nie podziela jednak stanowiska, iż orzeczeniu o dopuszczalności zastosowania metody R5 w decyzji rekultywacyjnej stoi na przeszkodzie okoliczność, iż z Lp. 1 załącznika do rozporządzenia wynika, że proces ten może mieć zastosowanie wyłącznie w stosunku do gruntów rolnych i leśnych. Należy mieć bowiem na uwadze, iż zgodnie z przywołanym wyżej art. 129 ust. 2 p.g.g. odpowiednie zastosowanie w przypadku rekultywacji gruntów po działalności górniczej znajdują przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a zgodnie z § 163 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1008), wynika, że wypełnianie wyrobisk górniczych i innych terenów w granicach zakładu górniczego prowadzi się wyłącznie z wykorzystaniem rodzajów odpadów określonych w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zatem z przepisów dotyczących rekultywacji gruntów po wyrobiskach wynika taka możliwość.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.