Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 377/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 2 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 4 marca 2024 r. nr NS-EP.907.2.118.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. N. (dalej "Skarżąca") jest postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. (dalej "PPIS" lub "wierzyciel") upomnieniem nr [...] z dnia 17 października 2022 r. wezwał Skarżącą do poddania dziecka L. N. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae typu b, pneumokokom, odrze, śwince i różyczce. Upomnienie zostało doręczone Skarżącej w dniu 19 października 2022 r.

2. Wobec niewykonania obowiązków określonych w ww. upomnieniu, wierzyciel w dniu 10 stycznia 2023 r. wystawił na Skarżącą tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący obowiązek poddania dziecka L. N. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko ww. chorobom. Tytuł wykonawczy został przesłany Wojewodzie Śląskiemu w celu wszczęcia egzekucji.

3. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. nałożył na Skarżącą grzywnę w kwocie 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym wierzyciela z dnia 10 stycznia 2023 r. nr [...] i wezwał Skarżącą do wykonania określonego w nim obowiązku w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia.

4. W dniu 20 września 2023 r. Skarżąca złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym o treści:

1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, 909, dalej: "uzzch") poprzez pominięcie przez wierzyciela art. 17 ust. 2 i 4 uzzch;

2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, mimo stawiania się na badania kwalifikacyjne;

3) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.:

a) niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 uzzch; wierzciel ograniczył się do wskazania ogólnie na art. 17 uzzch;

b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Skarżąca podniosła, że w dniu 30 sierpnia 2022 r. wykonała obowiązek, lecz do zaszczepienia dziecka nie doszło, gdyż lekarz nie wykluczył przeciwskazań do zaszczepienia. Podała, że lekarz w zaświadczeniu o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdził, iż zobowiązana domaga się wykluczenia przeciwskazań, w tym nadwrażliwości na poszczególne składniki szczepionki.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Skarżącej, nie można mówić o wymagalności obowiązku.

Skarżąca stwierdziła, że nie zostało jej doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i rozporządzeniu wykonawczym, gdyż upomnienie nie zawiera numeru PESEL Skarżącej.

Zdaniem Skarżącej tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Został bowiem wystawiony bez podstawy prawnej – badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

5. Zarzuty wraz z postanowieniem o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego zostały przekazane przez Wojewodę Śląskiego wierzycielowi.

6. Wierzyciel postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., wydanym na podstawie art. 17 § 1, art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej "u.p.e.a."), oddalił zarzuty Skarżącej.

Uzasadniając postanowienie, wierzyciel argumentował, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z mocy przepisów prawa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b uzzch. Art. 17 ust. 1 uzzch powyższą powinność jedynie doprecyzowuje, a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej "Rozporządzenie") m.in. zawiera wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych; określa osoby lub grupy osób zobowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych; określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia oraz kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, sposób przeprowadza szczepień ochronnych, etc.

Wierzyciel stwierdził, że w przypadku szczepień ochronnych nie może być mowy o dobrowolności przystąpienia pacjenta do świadczenia zdrowotnego, jakim jest obowiązkowe szczepienie ochronne.

Podał, że w dniu 30 sierpnia 2022 r. małoletni L. N. (ur. [...] 2018 r.) został poddany badaniu kwalifikacyjnemu w związku z koniecznością przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. W wydanym zaświadczeniu lekarz pediatra nie stwierdził przeciwskazań do zaszczepienia, a tym samym wydał zgodę na przeprowadzenie procedury w ciągu 24 godzin. W zaświadczeniu lekarz zawarł uwagę, że opiekunowie małoletniego domagają się wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionek zawarte w karcie charakterystyki.

Zdaniem wierzyciela brak jest podstawy prawnej pozwalającej na wykluczenie obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym tylko ze względu na obawy rodziców dotyczące podejrzeń w stosunku co do składu preparatów szczepionkowych. Każde wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Przepisy prawa nie precyzują i nie określają, jak to badanie ma zostać przeprowadzone, dlatego też lekarz, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej, doświadczeniu, jak i wytycznych dotyczących szczepień ochronnych podejmuje czynności zmierzające do przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, a wynik badania zapisuje w dokumentacji medycznej.

Zaświadczenie lekarskie z dnia 30 sierpnia 2022 r. jasno i przejrzyście określa, że małoletnie dziecko Skarżącej powinno zostać zaszczepione, a brak zgodny rodzica na jego przeprowadzenie uniemożliwił personelowi medycznemu wykonacie tej procedury, co ewidentnie świadczy o unikaniu obowiązku szczepienia dziecka przez Skarżącą.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, wierzyciel wskazał, że zostało ono doręczone Skarżącej w dniu 19 października 2022 r., o czym świadczy ZPO (zwrotne potwierdzenie odbioru), w którym odbiorca potwierdził własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki bez wpisania daty odbioru, dlatego wydrukowano dokument Poczty Polskiej potwierdzający doręczenie upomnienia w dniu 19 października 2023 r.

Zdaniem wierzyciela, wbrew zarzutom Skarżącej, w tytule wykonawczym wskazano podstawę prawną obowiązku - w pozycji 1 w części B powołano się na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 uzzch, co stanowi podstawę wykonania obowiązku szczepień ochronnych.

Wierzyciel wyjaśnił, że w wydanym postanowieniu nie uwzględniono obowiązku wykonania szczepień przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b i inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ponieważ w dniu 1 października 2023 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) skracające wykonalność obowiązku ww. szczepień do ukończenia 5 roku życia. W chwili otrzymania zarzutów Skarżącej, przesłanych przez Wojewodę w dniu 5 października 2023 r., małoletni L. N. (ur. [...] 2018 r.) ukończył 5 lat.

7. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca zarzuciła: brak merytorycznego odniesienia się organu do zarzutów, wybiórczość przytoczonych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku.

8. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "organ nadzoru") postanowieniem z dnia 4 marca 2024 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 34 § 3 w związku z art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela.

W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru argumentował, że system szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, iż bez badania kwalifikacyjnego, nie jest możliwe wykonanie szczepienia. Taka konstrukcja ma właśnie zabezpieczyć podmiot poddawany procedurze uodpornienia przed ewentualnymi niepożądanymi następstwami, jakie mogą wyniknąć z podania szczepionki osobie o niekorzystnym w danej chwili stanie zdrowia. Brak jest jednak podstawy prawnej do żądania od lekarza w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwe działania niepożądane, czy szkodliwość szczepionki, statystyka odczynów poszczepiennych i kwestia odpowiedzialności materialnej za powikłania poszczepienne. Podobnie brak jest podstawy prawnej do uzależnienia zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też od złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwskazań zdrowotnych. W przypadku przeciwskazań budzących wątpliwości lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Przepisy prawa nie precyzują, jak to badanie się przeprowadza, dlatego lekarz, opierając się na wiedzy medycznej, doświadczeniu, a także aktualnych wytycznych dotyczących szczepień ochronnych podejmuje czynności zmierzające do przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, a wynik przeprowadzonego badania zapisuje w dokumentacji medycznej.

Organ nadzoru wskazał, że w dniu 30 sierpnia 2022 r. Skarżąca zgłosiła się do przychodni w celu poddania dziecka L. N. zaległym szczepieniom ochronnym. Dziecko zostało poddane badaniu kwalifikacyjnemu, z którego wynikał brak przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych przeciwko: WZW B, błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio w okresie 24 godzin od przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Do zaszczepienia dziecka nie doszło, gdyż zostały podważone kompetencje lekarza i zasady kwalifikacji do immunizacji. Z powyższego jasno wynika, że do zaszczepienia małoletniego nie doszło z powodu niewyrażenia przez Skarżącą zgody na szczepienia, a nie z powodu niedopełnienia przez lekarza obowiązków podczas wizyty szczepiennej (braku wykluczenia nadwrażliwości na poszczególne składniki szczepionki).

Organ nadzoru podał, że w zażaleniu Skarżąca powołała się na nową okoliczność w postaci wystawienia przez lekarza w dniu 29 listopada 2023 r. skierowania do poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Skierowanie to nie zostało dołączone do zażalenia. Brak jest również jakichkolwiek informacji o objęciu dziecka opieką specjalistyczną przez placówkę medyczną. Niemniej jednak, wychodząc oczekiwaniom Skarżącej, poproszono o uzupełnienie dokumentacji medycznej, bo w tej już dołączonej do akt sprawy nie ma informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień, czy ich odroczeniu. Nie ma także informacji o wykonaniu zaległych szczepień ochronnych. Odpowiadając, Skarżąca przekazała ogólne informacje, bez podania konkretnych faktów zmierzających do wypełnienia obowiązku wykonania szczepień u dziecka L. N. Zdaniem organu nadzoru Skarżąca miała wystarczająco czasu (3 miesiące) na ustalenie terminu konsultacji. Ponadto Skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka.

Organ nadzoru argumentował, iż sam fakt zgłoszenia się do lekarza w celu poddania badaniu kwalifikującemu do przeprowadzenia szczepień ochronnych nie stanowi podstawy do twierdzenia, że obowiązek szczepień został wykonany. Zarzutu braku wymagalności obowiązku nie uzasadnia również brak ustalonego indywidualnego kalendarza szczepień. W ocenie organu, Skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Są to celowe działania Skarżącej w celu niewykonania szczepień.

9. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru w całości i o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy, zarzucając:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że Skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień,

2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,

3) brak wymagalności obowiązku z uwagi na jej określenie na podstawie § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją,

4) naruszenie art. 7a, 77, 81 a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść Skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego oraz podnoszenie przez organ okoliczności, na które Skarżąca nie wskazywała i czynienie z nich zarzutów wobec strony,

5) naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy,

6) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że Skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.

Uzasadniając zarzuty skargi, Skarżąca podniosła, że wierzyciel nie odniósł się do zarzutu niewłaściwego określenia obowiązku, tj. niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i 4 uzzch. Zarzut ten należy rozumieć jako pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Skarżąca podała, że nigdy nie kwestionowała obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej do art. 5 uzzch jest niewystarczające. Przede wszystkim w tytule wykonawczym nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, co jest istotnym uchybieniem. Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Akta sprawy nie zawierają dokumentów potwierdzających kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych.

Skarżąca podniosła, że nie zostało jej doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u,p.e.a. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, upomnienie zawiera imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Przesłane zobowiązanej upomnienie nie zawiera jej numeru PESEL. Tymczasem numer ten był wierzycielowi znany, czego potwierdzeniem jest zamieszczenie numeru PESEL w tytule wykonawczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W zarzutach Skarżąca podniosła:

1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 uzzch poprzez pominięcie przez wierzyciela art. 17 ust. 2 i 4 uzzch;

2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, mimo stawiania się na badania kwalifikacyjne;

3) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:

a) niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkując pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 uzzch; wierzciel ograniczył się do wskazania ogólnie na art. 17 uzzch;

b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W ocenie Sądu wierzyciel prawidłowo uznał zarzuty Skarżącej za bezzasadne.

Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika bowiem z mocy prawa, co, wbrew zarzutom Skarżącej, wskazał wierzyciel w tytule wykonawczym w podstawie prawnej obowiązku, powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 uzzch.

Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b uzzch osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 uzzch).

Z kolei realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 uzzch osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 uzzch, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 uzzch).

Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 uzzch).

W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 uzzch).

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych (por. wyroki NSA: z 27 kwietnia 2023 r., II OSK 1433/20, z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08).

Wbrew zarzutowi Skarżącej obowiązek ten jest również wymagalny.

Małoletni L. N. w dniu 30 sierpnia 2022 r. został poddana badaniu kwalifikacyjnemu w związku z koniecznością przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych. W zaświadczeniu lekarz pediatra nie stwierdził przeciwwskazań do szczepień ochronnych (przeciwko: WZW B, błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio) i wydał zgodę na przeprowadzenie tej procedury w ciągu 24 godzin. W wydanym zaświadczeniu lekarz zawarł uwagę, że opiekunowie małoletniego domagają się wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionek zawarte w karcie charakterystyki i dodał, że nie jest to możliwe w warunkach POZ i nie stanowi wskazania do konsultacji specjalistycznej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, należy stwierdzić, że Skarżąca, nie mając ku temu żadnych podstaw, w istocie nie wyraziła zgody na obowiązkowe szczepienia ochronne małoletniego syna. Podkreślić trzeba, iż subiektywne wątpliwości Skarżącej co do zasadności przeprowadzenia szczepień ochronnych, stosowanych preparatów, a tym samym co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 uzzch).

To więc na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23).

Akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Wręcz przeciwnie z akt sprawy wynika, że małoletni syn Skarżącej w dniu 30 sierpnia 2022 r. został zakwalifikowany do szczepień ochronnych.

Skarżąca, składając zażalenie na postanowienie wierzyciela, powołała się wystawione przez lekarza w dniu 29 listopada 2023 r. skierowanie do poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Jednak nie wykazała, że małoletni syn Skarżącej został objęty opieką specjalistyczną przez placówkę medyczną.

Organ nadzoru wezwał Skarżącą (pismo z dnia 14 lutego 2024 r. - dokument elektroniczny) do przekazania dokumentu potwierdzającego ustalenie terminu wizyty w poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych lub dokumentu potwierdzającego odbycie wizyty w takiej poradni oraz do przedłożenia indywidualnego kalendarza szczepień do małoletniego L. N.. W odpowiedzi Skarżąca podała, że z przyczyn niezależnych skierowanie (z dnia 29 listopada 2023 r.) nie mogło zostać przez Skarżącą zrealizowane – kilka placówek odmówiło przyjęcie małoletniego L. N. na wizytę w celu konsultacji oraz ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Poinformowała, że na dzień 27 lutego 2024 r. ustaliła wizytę w POZ w celu uzyskania skierowania do poradni chorób zakaźnych. Informacja o uzyskaniu takiego skierowania i o ustalonym terminie wizyty w poradni chorób zakaźnych dla dzieci została przekazana organowi nadzoru w dniu 9 marca 2024 r., czyli po wydaniu zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Sądu wyjaśnienia Skarżącej w żaden sposób nie podważają legalności wydanych w sprawie postanowień. Organ nadzoru prawidłowo argumentował, że Skarżąca miała wystarczająco czasu (ponad 3 miesiące od otrzymania skierowania z dnia 29 listopada 2023 r.) na ustalenie terminu konsultacji oraz, co istotne, w toku całego postępowania nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka.

Mając powyższe na względzie, postanowienie wierzyciela o oddaleniu złożonych przez Skarżącą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, określonych w pkt 1), 2) i 4) było prawidłowe. Twierdzenie Skarżącej, że tytuł wykonawczy został wystawiony bez podstawy prawnej – badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, w świetle przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, jest błędne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. przesłał Skarżącej upomnienie z dnia 17 października 2022 r., w którym stwierdza, że pomimo upływu terminu nie został wykonany ciążący na niej obowiązek poddania małoletniego dziecka L. N. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Upomnienie zostało doręczone Skarżącej w dniu 19 października 2022 r., co wynika z akt sprawy.

W zakresie identyfikacji w upomnieniu wierzyciel wskazał imię i nazwisko Skarżącej oraz adres miejsca zamieszkania. Skarżąca zatem wiedziała jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką. Nie ma wątpliwości, że Skarżąca na skutek doręczenia upomnienia posiadała wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brak numeru PESEL Skarżącej w upomnieniu nie oznacza, że zarzut oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. jest uzasadniony.

W tym stanie rzeczy organ nadzoru, wydając zaskarżone postanowienie z dnia 4 marca 2024 r., nie naruszył prawa.

W ocenie Sądu, w sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), oddalił skargę.