Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 87/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 11, art. 208 par. 1 w zw. art. 245
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania podatkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 87/21

Uzasadnienie

Decyzją z [...] 2020 r., wydaną na podstawie z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900

ze zm.), dalej w skrócie: "O.p.", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. wydaną dla B. S. (dalej: "Podatnika" albo "Strony") w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego, wznowionego postanowieniem z [...] r.

Organ ustalił, że decyzją z [...] r., Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] r. określającą Podatnikowi zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc czerwiec 2013 r. Wyrokiem z 10 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 33/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Strony na to rozstrzygnięcie a wyrokiem z 5 czerwca 2019 roku, sygn. akt I GSK 830/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił także skargę kasacyjną Podatnika.

Pismem z 20 maja 2019 r. pełnomocnik Podatnika wniósł o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 13 marca 2019 r., sygn. akt C-195/18, mającym jego zdaniem wpływ na treść powołanej decyzji.

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wznowił postępowanie a następnie decyzją z [...] r. umorzył wznowione postępowanie.

W odwołaniu Podatnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 192 O.p. poprzez brak ustosunkowania się organu pierwszej instancji do przedłożonej przez Stronę wraz z wnioskiem o wznowienie opinii P.L. w przedmiocie prawidłowości badania przeprowadzonego przez GIJHARS w zakresie właściwości fizykochemicznych oraz organoleptycznych produktu wytwarzanego przez Podatnika.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu stwierdził, że przesłanką powołaną we wniosku o wznowienie postępowania, wypełniającą normę zawartą w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 13 marca 2019 r., sygn. akt C-195/18, w którym Trybunał zawarł następującą sentencję: "Artykuł 2 dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych należy interpretować

w ten sposób, że półprodukt przeznaczony do zmieszania z napojami bezalkoholowymi, otrzymywany z brzeczki zawierającej mniej składników słodowych niż składników niesłodowych, do którego dodano syrop glukozowy przed procesem fermentacji, można zakwalifikować jako piwo otrzymywane ze słodu objęte pozycją 2203 nomenklatury scalonej zawartej w załączniku I do rozporządzenia Rady (EWG) GSK 932/16 nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz

w sprawie Wspólnej taryfy celnej, w wersji wynikającej z rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2587/91 z dnia 26 lipca 1991 r, o ile cechy organoleptyczne tego wyrobu odpowiadają cechom organoleptycznym piwa, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego." Trybunał wskazał zatem, że produkt może należeć do pozycji CN 2203 pod warunkiem, że jego obiektywne cechy i właściwości odpowiadają obiektywnym cechom i właściwościom piwa, a co za tym idzie co do zasady nie ma znaczenia stosunek procentowy składników słodowych do niesłodowych.

Ustosunkowując się do przedstawionej przesłanki wznowienia, organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpoznając przedmiotowy wniosek, organy podatkowe

I i II instancji uznały cytowany wyrok za wiążący w niniejszej sprawie, jednak

po stwierdzeniu istnienia przedstawionej we wniosku przesłanki wznowieniowej wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. organ odwoławczy nie znalazł podstaw

do uchylenia w całości lub w części decyzji dotychczasowej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że pismem z 17 października 2019 r., pełnomocnik Strony złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii

z 14 sierpnia 2019 r. wydanej przez członka Polskiego Stowarzyszenia Piwowarów Domowych – P. L., sędziego piwowarskiego, w przedmiocie prawidłowości badania przeprowadzonego przez Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Laboratorium Specjalistyczne w G. w zakresie właściwości fizykochemicznych oraz organoleptycznych półproduktu (kod CN 2203) wytwarzanego przez B. S. do produkcji wyrobów gotowych (kod CN 2206). W opinii organu, w ten sposób Wnioskodawca zażądał,aby we wznowionym postępowaniu "rozszerzono postępowanie dowodowe" poprzez przeprowadzenie dodatkowego dowodu w postaci opinii mającej charakter prywatny. Organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji stwierdził, że analiza chronologiczna zdarzeń wskazuje, iż rozstrzygnięcie NSA

w Warszawie sygn. akt I GSK 830/16 z 5 czerwca 2019 r. zapadło już po wydaniu orzeczenia TSUE, powoływanego we wniosku o wznowienie postepowania.

Z uzasadnienia powołanego wyroku NSA wynika, że sąd orzekający poddał ocenie wpływ powołanego we wniosku o wznowienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 13 marca 2019 r., sygn. akt C-195/18 na treść kontrolowanej decyzji ostatecznej z [...] r. a wobec tego wyrok NSA odnosi się do tej samej kwestii, na której oparta została powołana przesłanka wznowienia. Organ podkreślił, że realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art, 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymagała uwzględnienia

w postępowaniu przed NSA wyroku TSUE z 13 marca 2019 r. w sprawie C-195/18, co literalnie wyrażone zostało w uzasadnieniu wyroku stwierdzającym, iż "Naczelny Sąd Administracyjny przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej zbadał,

czy w sprawie zostały przeprowadzone czynności dowodowe na okoliczność posiadanych przez półprodukt cech organoleptycznych".

Oznacza to zdaniem organu, że w postępowaniu zwyczajnym NSA oceniał już merytoryczne kwestie podnoszone przez pełnomocnika we wniosku o wznowienie

i odniósł się do treści podnoszonych w treści wniosku o wznowienie i w przedłożonej opinii. W uzasadnieniu NSA stwierdził bowiem, że "Analiza akt sprawy wykazała,

że organy podatkowe w toku postępowania wyjaśniającego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, dokonały pobrania próbek wskazanego półproduktu, które następnie poddano badaniom w zakresie cech fizykochemicznych

i organoleptycznych. Z decyzji obu instancji wynika, że wyrób, który był przedmiotem opodatkowania w tej sprawie oraz produkt, którego próbki pobrano w 2013 r. celem przeprowadzenia analizy wyprodukowano według tej samej receptury z dnia

1 kwietnia 2011 r., przekazanej organom podatkowym przez skarżącego. Na 10000 litrów brzeczki nastawnej składały się z:

1) ekstraktu słodowego 75BX 134,9 l;

2) wody 976,1 l;

3) syropu glukozowego 75BX 1708,2 l);

4 kwasku cytrynowego 9,0 l;

5) fosforanu amonu i pożywki 2,4 l;

6) wody do uzupełnienia nastawu 7169,4 l.

W wyniku tych badań ustalono w szczególności brak zapachu chmielowego, brak posmaku goryczki, niską trwałość piany oraz złe nasycenie dwutlenkiem węgla. W związku z tym, organ zajął stanowisko, ze wykazane cechy organoleptyczne nie są typowe dla piwa, co nie pozwoliło na zaklasyfikowanie wyrobu do kodu CN 2203".

W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA uznał także wprost, że "mając na uwadze przedstawione powyżej czynności dowodowe związane z ustaleniem przez organy podatkowe w toku postępowania podatkowego cech organoleptycznych spornego wyrobu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że wskazane powyżej czynności uczyniły zadość wymogom wskazanym w wyroku TSUE z dnia

13 marca 2019 r. w sprawie C-195/18, zatem ponowne badanie tych samych kwestii w postępowaniu wznowieniowym naruszałoby zasady postępowania podatkowego,

w szczególności zasadę trwałości decyzji ostatecznej (w rozpoznawanej sprawie również prawomocnej) i zasadę dwuinstancyjności tego postępowania".

Wobec powyższego, w świetle uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09, która zdaniem organu, może odnosić się również do rozpatrywanej sprawy, koniecznym było, zdaniem organu, dokonanie oceny kwestii dopuszczalności dalszego procedowania. Skutkiem tej oceny było zaś uznanie, że prawomocny wyrok NSA zamyka organowi podatkowemu drogę do kontynuacji postępowania wznowionego, gdyż wniesione żądanie wkracza w zakres objęty powagą rzeczy osądzonej. W tym kontekście organ podniósł także, że granice przedmiotowej sprawy wyznaczył sam wnioskodawca, zastrzegając przy tym, że postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i nie daje podstaw do pełnej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym.

Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że opinia dołączona do wniosku

o wznowienie postępowania ma charakter opinii prywatnej. Nie można przypisać jej waloru dowodu z opinii biegłego, nawet gdyby sporządzona została przez osobę posiadającą wiedzę fachową, a zatem mogłaby stanowić jedynie dodatkowe wyjaśnienie argumentację Podatnika. Przede wszystkim jednak argumentacja Podatnika została już oceniona przez NSA w wyroku z 5 czerwca 2019 r. sygn. akt

I GSK 830/16, w sprawie mającej za przedmiot zobowiązanie za miesiąc czerwiec 2013 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że poprzez wniosek dowodowy zawarty

w piśmie z 17 października 2019 r. Podatnik podjął próbę otwarcia na nowo postępowania wymiarowego, tymczasem z orzecznictwa wynika, że co do zasady,

we wniosku o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne żądanie przeprowadzenia dowodu w celu wykazania przesłanki wznowienia a wnioski dowodowe zgłoszone w postępowaniu wznowionym muszą być oceniane

z uwzględnieniem konwencji tego postępowania. Oznacza to, że organ

po wznowieniu postępowania bada przedstawiane okoliczności lub dowody, które są udostępnione organowi, bez potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W opinii organu odwoławczego podjęte rozstrzygnięcie nie narusza także przepisów prawa procesowego a zarzuty Strony zawarte w odwołaniu należy uznać za niezasadne. Nie było zatem podstaw do zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję Podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W treści skargi zarzucono zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 219 w związku z art. 208 § 1 pkt 1 O.p. poprzez niezasadne uznanie,

że w związku z wydaniem przez NSA wyroku z 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 830/16, postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i w konsekwencji umorzenie postępowania podatkowego wznowionego postanowieniem organu z [...] r., mimo tego, że na etapie postępowania wznowieniowego strona załączyła dowody (opinia biegłego) wskazujące na wpływ orzeczenia TSUE na treść decyzji z [...] r.

2) bezzasadne uznanie, że wyrok NSA z 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 830/16, zamyka organowi drogę do kontynuacji postępowania wznowieniowego, gdyż żądanie Strony wkracza w zakres objęty powagą rzeczy osądzonej; podczas gdy stan faktyczny sprawy I GSK 830/16 i stan faktyczny niniejszej sprawy się różnią,

3) art. 219 w związku z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., poprzez uchylenie się

od samodzielnego zbadania, czy i na ile orzeczenie TSUE w sprawie C-195/18 ma wpływ ma treść decyzji z [...] r. przy uwzględnieniu uzupełnionego przez Stronę stanu faktycznego sprawy,

4) art. 122 O.p., poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy,

w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny piwowarstwa w przedmiocie określenia cech fizykochemicznych i organoleptycznych półproduktu wytwarzanego i wykorzystywanego przez Skarżącego do produkcji wyrobów gotowych klasyfikowanych do kodu CN 2206, a także przez pominięcie dowodu z opinii P. L. w przedmiocie prawidłowości badania przeprowadzonego przez Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów. Rolno-Spożywczych, Laboratorium Specjalistyczne w G. w zakresie właściwości fizykochemicznych oraz organoleptycznych przedmiotowego produktu.

Wobec zarzuconych uchybień wniesiono o uchylenie w całości decyzji zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując,

jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona, bo organ orzekający w tej sprawie

nie naruszył przepisów prawa. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś

z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej P.p.s.a., kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie

w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Kontroli Sądu poddano decyzję DIAS z dnia [...] r. utrzymującą

w mocy własną decyzję z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...] r.

Wznowienia dokonano na wniosek Skarżącego z dnia 20 maja 2019 r.,

w którym powołał się on na podstawę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

ma wpływ na treść wydanej decyzji. Zdaniem Skarżącego wpływ na treść decyzji wymiarowej miał wyrok TSUE z dnia 13 marca 2019 r. w sprawie C-195/18.

W wyroku tym stwierdzono, że "Artykuł 2 dyrektywy Rady 92/83/EWG

z 9 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych

od alkoholu i napojów alkoholowych - dalej dyrektywa 92/83 - należy interpretować

w ten sposób, że półprodukt przeznaczony do zmieszania z napojami bezalkoholowymi, otrzymywany z brzeczki zawierającej mniej składników słodowych niż składników niesłodowych, do którego dodano syrop glukozowy przed procesem fermentacji, można zakwalifikować jako "piwo otrzymywane ze słodu" objęte pozycją 2203 scalonej nomenklatury, o ile cechy organoleptyczne tego wyrobu odpowiadają cechom organoleptycznym piwa, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego". Zdaniem Skarżącego, "kwestia organoleptycznych właściwości wyrobu produkowanego przez podatnika nie była przedmiotem oceny organów podatkowych", "na żadnym etapie postępowań nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego – kipera piwnego, który jako jedyny mógłby wypowiedzieć się na temat smaku, wyglądu oraz zapachu przedmiotowych półproduktów".

Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji zauważył, że wprawdzie nie było przeszkód do wznowienia postępowania, ale były przeszkody do merytorycznego orzekania we wznowionym postępowaniu. Przyczyny tego stanu rzeczy organ upatrywał w tym, że na decyzję poddaną weryfikacji w trybie wznowienia została wniesiona skarga, która została oddalona wyrokiem WSA w Łodzi, a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA, przy czym ten ostatni zapadł już po wydaniu wyroku TSUE i wyrok ten został wzięty pod uwagę

w postępowaniu kasacyjnym ze skutkiem negatywnym dla skarżącego. Powołując się na uchwalę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09 organ stwierdził, że wobec wypowiedzi NSA w przedmiocie wpływu wyroku TSUE na treść zaskarżonej decyzji organ nie może wypowiadać się w tej kwestii ponownie, ani w trybie zwykłym, ani nadzwyczajnym. Stąd wznowione postępowanie należało umorzyć.

Zdaniem Sądu orzekającego w rozpoznanej sprawie stanowisko organu podatkowego jest niekonsekwentne, jednak stwierdzone uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy.

Za istotny w rozpoznawanej sprawie uznać należy problem oceny dopuszczalności wznowienia na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. postępowania

w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która uprzednio została poddana kontroli sądowej, w ramach której sąd odwoławczy wziął pod uwagę wyrok TSUE, na który powołała się późnej strona skarżąca w ramach wznowienia postępowania.

Poddana weryfikacji w trybie wznowienia postępowania decyzja wymiarowa została uprzednio poddana sądowej kontroli przez sądy obu instancji. Przy czym oddalający skargę na tę decyzję wyrok WSA zapadł zanim zostało wydane orzeczenie TSUE (wyrok z dnia 10 marca 2016 r. III SA/Łd 33/16), natomiast oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku wyrok NSA zapadł już po wydaniu orzeczenia TSUE (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., I GSK 830/16). Jak wynika

z treści wyroku NSA, "W kwestii wykładni art. 2 dyrektywy Rady 92/83/EWG,

a w konsekwencji również art. 94 ust. 1 u.p.a., w rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenia miało wskazane wyżej orzeczenie TSUE z dnia 13 marca 2019 r.

C-195/18. W orzeczeniu tym wskazano, że produkt może należeć do tej pozycji

(tj. CN 2203) tylko pod warunkiem, że jego obiektywne cechy i właściwości odpowiadają obiektywnym cechom i właściwościom piwa. Trybunał wskazał,

że w tym względzie należy wziąć pod uwagę szczególnie cechy organoleptyczne danego produktu (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 maja 2009 r., Siebrand, C-150/08, EU:C:2009:294, pkt 36, 37; z dnia 16 grudnia 2010 r., Skoma-Lux, C-339/09, EU:C:2010:781, pkt 46) (teza 39). Wynika z tego, że jeśli cechy organoleptyczne półproduktu alkoholowego, mieszanego przez skarżącego z napojami bezalkoholowymi w celu wytworzenia produktu końcowego, jaki wprowadza on do obrotu, nie odpowiadają cechom organoleptycznym piwa, co miałoby miejsce

w szczególności wtedy, gdyby ten półprodukt wizualnie nie przypominał piwa lub nie miał jego charakterystycznego smaku, ów produkt nie mógłby zostać zakwalifikowany jako "piwo otrzymywane ze słodu", należące do pozycji CN 2203. Do sądu odsyłającego należy dokonanie niezbędnych ustaleń w tej kwestii (teza 40). Ostatecznie TSUE zajął stanowisko, zgodnie z którym artykuł 2 dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 9 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych - dalej dyrektywa 92/83 - należy interpretować w ten sposób, że półprodukt przeznaczony do zmieszania z napojami bezalkoholowymi, otrzymywany z brzeczki zawierającej mniej składników słodowych niż składników niesłodowych, do którego dodano syrop glukozowy przed procesem fermentacji, można zakwalifikować jako "piwo otrzymywane ze słodu" objęte pozycją 2203 scalonej nomenklatury, o ile cechy organoleptyczne tego wyrobu odpowiadają cechom organoleptycznym piwa, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego".

NSA podkreślił, że wyroki TSUE, wydane w trybie art. 267 TFUE (dawniej art. 234 TWE), czyli tzw. pytań prejudycjalnych, maja charakter wiążący. Zdaniem NSA, "takim wyrokiem jest powołany wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 marca 2019 r. C-195/18. Pomimo braku wyraźnych podstaw normatywnych,

aby przyjąć związanie innych sądów - niż zadającego pytanie prawne - wykładnią przedstawioną przez TSUE, wskazuje się, że jednak wyrok tego sądu ma wymiar erga omnes (por. P. Mijal, Kiedy pytać trybunały? "Monitor Prawniczy" 2006, Nr 3,

s. 139).

W związku z tym, że zgodnie z wyrokiem TSUE to sąd krajowy ma obowiązek zweryfikować, czy cechy organoleptyczne półproduktu przeznaczonego do zmieszania z napojami bezalkoholowymi, otrzymywanego z brzeczki zawierającej mniej składników słodowych niż składników niesłodowych, do którego dodano syrop glukozowy przed procesem fermentacji, odpowiadają cechom organoleptycznym piwa otrzymanego ze słodu, NSA w pierwszej kolejności dokonał ustaleń, czy na etapie postępowania podatkowego zostały dokonane jakiekolwiek czynności dowodowe dotyczące cech organoleptycznych wskazanego półproduktu.

Jak stwierdził, "analiza akt sprawy wykazała, że organy podatkowe w toku postępowania wyjaśniającego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, dokonały pobrania próbek wskazanego półproduktu, które następnie poddano badaniom cech fizykochemicznych i organoleptycznych. Z decyzji obu instancji wynika, że wyrób, który był przedmiotem opodatkowania w tej sprawie oraz produkt, którego próbki pobrano w 2013 r. celem przeprowadzenia analizy wyprodukowano według tej samej receptury z dnia 1 kwietnia 2011 r., przekazanej organom podatkowym przez skarżącego. Na 10000 litrów brzeczki nastawnej składały się: 1) ekstrakt słodowy 75BX 134,9 l; 2) woda 976,1 l; 3) syrop glukozowy 75BX 1708,2 l); 4 kwasek cytrynowy 9,0 l; 5) fosforan amonu i pożywki 2,4 l; 6) woda do uzupełnienia nastawy 7169,4 l". W wyniku tych badań ustalono w szczególności brak zapachu chmielowego, brak posmaku goryczki, niską trwałość piany oraz złe nasycenie dwutlenkiem węgla. Podsumowując zajęto stanowisko, że wskazane cechy organoleptyczne nie są typowe dla piwa. Mając na uwadze przedstawione czynności dowodowe związane z ustaleniem przez organy podatkowe w toku postępowania podatkowego cech organoleptycznych spornego wyrobu akcyzowego NSA doszedł do wniosku, że "wskazane powyżej czynności uczyniły zadość wymaganiom wytyczonym przez TSUE w wyroku z dnia 13 marca 2019 r. C-195/18. Organy podatkowe już na etapie postępowania podatkowego przeprowadziły badanie cech organoleptycznych spornego półproduktu. W konsekwencji tego badania ponad wszelką wątpliwość ustaliły, że półprodukt przeznaczony do zmieszania z napojami bezalkoholowymi, otrzymywany z brzeczki zawierającej mniej składników słodowych niż składników niesłodowych, do którego dodano syrop glukozowy przed procesem fermentacji w tym przypadku nie odpowiadał cechom organoleptycznym piwa otrzymanego ze słodu. Konsekwencją takiego stanu rzeczy okazała się niemożność zaliczenia takiego półproduktu do pozycji 2203 scalonej nomenklatury". Podkreślono dalej, że "zarówno w toku postępowania podatkowego oraz w toku postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący nie kwestionował ustaleń faktycznych organów podatkowych związanych z przeprowadzeniem postępowania dowodowego odnośnie cech organoleptycznych półproduktu oraz dokonanej przez te organy oceny w tym zakresie. Takie zarzuty nie znalazły się również wśród zarzutów naruszenia prawa procesowego w rozpatrywanej skardze kasacyjnej".

Jak z tego wynika, kwestia wpływu wyroku TSUE na treść wydanej decyzji została poddana ocenie w prawomocnym wyroku sądu odwoławczego.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony

i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,

a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast według art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego,

co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Jak podkreśla się w literaturze i orzecznictwie, istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe (a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby) muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu.

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia oznacza więc, że podmioty wymienione

w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak,

jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu,

w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana

(B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el 2016). Odnosi się to w równym stopniu do decyzji, która na skutek prawomocnego oddalenia lub odrzucenia wniesionej na nią skargi nabywa cechy prawomocności (formalnej i materialnej) (wyrok NSA z dnia z dnia 11 października 2018 r., II FSK 2918/16). Decyzja taka stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone (art. 194 § 1 O.p.).

Jak się przy tym podkreśla, związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może jednak odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim

w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19). Ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje

on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., I FSK 1227/16). Istotą mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu jest obowiązek wzięcia pod uwagę zarówno faktu istnienia w obrocie prawnym, jak i treści prawomocnego orzeczenia. Związanie to stanowi pozytywny aspekt prawomocności materialnej, dzięki któremu orzeczenie staje się wiążące dla innych sądów

i podmiotów. Dlatego też dokonana uprzednio przez sąd administracyjny ocena zgodności z prawem aktu z zakresu administracji publicznej nie może podlegać dalszej weryfikacji prawnej przez inne sądy i organy, lecz winna zostać przyjęta

w taki sposób, jak orzekł sąd w prawomocnym orzeczeniu (wyrok NSA z dnia 10 maja 2018 r. II FSK 1365/16). Wprawdzie res iudicata, powaga rzeczy osądzonej, obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (wyroki NSA z dnia 6 lutego 2018 r. II FSK 224/16 i 11 lipca 2008 r. I OSK 1074/07). Pod pojęciem "oceny prawnej" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku

z rozpoznawaną sprawą. Związanie oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku jest zatem kluczowa dla określenia zakresu przedmiotowego ferowanych przez sąd administracyjny ocen. Pozwala ona na ustalenie, co wziął sąd pod uwagę, uwzględniając wniesioną skargę lub ją oddalając (wyrok WSA w Warszawie

w wyroku z 20 listopada 2017 r., VII SA/Wa 2898/16).

Wynika z tego, że wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu at. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2008 r., I OSK 1074/07). Zatem dla prawidłowego odczytania treści sentencji orzeczenia należy się kierować treścią jego uzasadnienia.

Sąd stwierdza tym samym, że podniesiona we wniosku o wznowienie postępowania kwestia wpływu wyroku TSUE na treść decyzji wymiarowej była objęta powagą rzeczy osądzonej wynikającą z oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu

I instancji oddalającego skargę na decyzję wymiarową wyrokiem NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., I GSK 830/16.

Organ podatkowy w rozpoznanej sprawie nie widział przeszkód

do wznowienia postępowania – i sąd stanowisko to podziela.

Zgodnie z art. 241 § 1 O.p., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (art. 241 § 2 pkt 2 O.p.). Według art. 243 O.p., w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3).

Problem dopuszczalności wznowienia postępowania w warunkach powagi rzeczy osądzonej jest różnie oceniany w orzecznictwie. Przykładowo,

w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019 r., I SA/Po 679/19 (CBOSA) wskazano, że "wniesienie do organu administracji żądania wzruszenia decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, rodzi konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie na ogół wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku po to, by stwierdzić czy składniki oceny prawnej sądu, posiadającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym" (wyrok WSA

w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019 r., I SA/Po 679/19). W wyroku tym powołano się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, w której stwierdzono, że "Żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji,

na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania

(art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku

z art. 156 § 1 K.p.a.". Zdaniem WSA w Poznaniu, przytoczona wyżej uchwała dotyczy wprawdzie żądania stwierdzenia nieważności decyzji, nie zaś wznowienia postępowania, ale oba tryby są trybami nadzwyczajnymi. Przesłanki wznowienia postępowania zostały uregulowane w art. 240 § 1 O.p. W myśl art. 243 § 1 tej ustawy w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Jest to pierwszy etap postępowania,

w którym organ, po otrzymaniu żądania wznowienia postępowania, bada przedmiotową i podmiotową dopuszczalność tego żądanego wznowienia oraz zachowanie przez stronę ustawowego terminu do złożenia takiego wniosku (art. 241 § 2 O.p.). Jeżeli badanie to doprowadzi do stwierdzenia, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne, organ zobligowany jest, stosownie do treści art. 243 § 3 O.p., wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Przyczyny przedmiotowe wykluczające wznowienie postępowania, to skierowanie żądania

do czynności innej niż decyzja czy postanowienie, na które służy zażalenie, a także brak ostateczności wydanej decyzji lub postanowienia.

Z kolei w wyroku NSA z dnia 4 czerwca 2019 r., II FSK 2105/17 (CBOSA) podkreślono, że "postanowienie o wznowieniu postępowania jest tylko aktem wszczynającym postępowanie. Stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przesłanek wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Postanowienie nie powinno zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania".

Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie rozpoznawanej, ów brak "innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania" to m.in. wynik niedopuszczalności analizy (na tym etapie postępowania), czy kwestia objęta podstawą wznowienia była już uprzednio przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Wynika to wyraźnie z zestawienia brzmienia przepisów dotyczących dopuszczalności wznowienia i stwierdzenia nieważności decyzji

w postępowaniu podatkowym. O ile w przypadku trybu stwierdzenia nieważności postępowania przepis art. 249 § 1 pkt 2 O.p. przewiduje, że organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, o tyle w przepisach dotyczących wznowienia postępowania uregulowania takiego brak. W tych przepisach ustawodawca postanowił tylko, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (art. 243 § 3 O.p.),

nie wymieniając nawet przykładowo żadnych ku temu szczególnych podstaw

i przewidując, że w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.).

Zdaniem Sądu regulacja ta nie może być korygowana przez praktykę

z odwołaniem się do uchwały NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, wydanej

w innym stanie prawnym i na gruncie innej procedury (k.p.a.). Sąd nie podziela

w związku z tym poglądu wyrażonego w przywołanym wyżej wyroku WSA w Poznaniu, a wręcz przeciwnie – uważa, że uchwała ta nie ma zastosowania

w przypadku wznowienia postępowania podatkowego, w tym na etapie wstępnym wznowienia postępowania (etap postępowania wznowieniowego).

Dlatego Sąd za dopuszczalne uznał wznowienie postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją w opisanych w niej warunkach.

Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 245 § 1 O.p., organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję,

w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie; 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1; 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej

co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych

w art. 68, art. 70 lub art. 118, z zastrzeżeniem art. 70d.

Jak z tego wynika, logiczną konsekwencją wydania postanowienia

o wznowieniu postępowania jest wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 245 O.p. Zatem organ podatkowy po przeprowadzeniu wznowionego postępowania może i powinien wydać wyłącznie jedną z tych decyzji. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie nie było więc podstaw do umorzenia postępowania wznowionego, bo nie przewiduje tego O.p. Za takim rozwiązaniem nie przemawia też wspomniana uchwała I OPS 6/09, która – jak już wyżej zaznaczono – nie miała zastosowania

w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania na gruncie O.p. Oceny tej nie zmienia fakt, że poddany analizie w uchwale NSA tryb stwierdzenia nieważności jest, tak samo jak tryb wznowienia postępowania, trybem nadzwyczajnym. Istotne jest bowiem, że ujęta w O.p. regulacja warunków dopuszczalności wszczęcia i rodzajów orzeczeń wydawanych w każdym z dwóch wspomnianych trybów nadzwyczajnych jest wyraźna i wyczerpująca.

Wszystko to, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że powaga rzeczy osądzonej jest we wznowionym postępowaniu podatkowym przesłanką odmowy uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej z uwagi na brak zaistnienia przesłanki

z art. 240 § 1 (pkt 11) O.p. Stwierdzenie stanu powagi rzeczy osądzonej może nastąpić tylko w ramach postępowania wznowionego (nie wznowieniowego) i musi prowadzić do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, bowiem niezaistnienie przesłanki wznowienia zostało stwierdzone w wydanym uprzednio prawomocnym orzeczeniu sądu, gdzie kwesta ta została poddana ocenie.

Stąd Sąd stwierdza, że błędem organu było umorzenie postępowania wznowionego w rozpoznanej sprawie.

Niemniej, jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., sąd, stwierdziwszy inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, uchyla decyzję tylko wtedy, jeżeli stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania

na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., II FSK 1959/17, CBOSA).

Zdaniem Sądu, stwierdzone w rozpoznanej sprawie uchybienie przepisom art. 208 § 1 w zw. art. 245 O.p. nie miało wpływu na wynik sprawy, bo ta i tak nie mogłaby się zakończyć pozytywnie dla Skarżącego. Skarżący nie osiągnąłby oczekiwanego przez niego skutku uchylenia poddanej weryfikacji w trybie wznowienia decyzji wymiarowej, bowiem na tę decyzję wyrok TSUE nie miał wpływu, co zostało uprzednio stwierdzone w prawomocnym orzeczeniu sądu. Kwestia tego wpływu korzysta z powagi rzeczy osądzonej i nie może być ponownie analizowana

w innych postępowaniach z odmiennym skutkiem, niż to stwierdzono we wspomnianym prawomocnym wyroku.

Reasumując należy stwierdzić, że skarga jest nieuzasadniona i dlatego należało ją oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

ak