Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1081/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. Sp. j. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 563/20 w sprawie ze skargi W. Sp. j. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2020 r. nr 2401-IOA2.48.7.2020.MM w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz W. Sp. j. w O. 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/GI 563/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę W. Sp j. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 marca 2018 r. na autostradzie [...] w miejscowości Ż. (Miejsce Poboru Opłat) funkcjonariusze Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów, klasyfikowanych do pozycji CN 1511 w ilości 23 000 kg, dokonywanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej.

Po sprawdzeniu w systemie SENT zarejestrowanego przewozu towaru stwierdzono niezgodność zapisów w polach: środek transportu i informacje o towarze. W zgłoszeniu SENT w polu środek transportu jako numer ciągnika wpisano: [...] co było zgodne z dokumentem przewozowym CMR numer [...], natomiast w wyniku oględzin i na podstawie okazanego dowodu rejestracyjnego stwierdzono, że towar przewożony był ciągnikiem o numerze rejestracyjnym [....]. Według złożonych ustnych wyjaśnień kierującego dokonano zamiany ciągnika w trakcie przewozu. W zgłoszeniu SENT w polu informacje o towarze błędnie podano także numer dokumentu przewozowego, tj. [...], a faktycznie na liście przewozowym CMR widniał numer [...].

Decyzją Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 9 grudnia 2019 r. nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Na skutek odwołania Dyrektor lzby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności, że organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca będąca przewoźnikiem towaru, nie uzupełniła zgłoszenia SENT o prawidłowe dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3 i 7 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 859, dalej jako: "ustawa SENT") dotyczące numeru rejestracyjnego ciągnika samochodowego oraz numeru dokumentu przewozowego. Rozpatrując natomiast kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uznano, że brak było podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes przewoźnika lub interes publiczny.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów ustawy SENT nie stanowi postępowania podatkowego, a jest postępowaniem administracyjnym, do którego przepisy ordynacji podatkowej stosuje się tylko odpowiednio, a nie wprost. Nakładana z tytułu naruszenia przepisów tej ustawy kara pieniężna nie jest podatkiem, lecz sankcją administracyjną, wobec tego w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 274 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 900 z późn. zm.; dalej jako: "o.p.")

W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie przychylił się do stanowiska organu drugiej instancji, iż stan faktyczny ustalony w sprawie nie odpowiada pojęciom ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełnienia obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie w ocenie Sądu byłby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanych względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą z tego tytułu odpowiedzialność. Nie mogą stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji obowiązków zgłoszenia danych SENT, w szczególności uwzględniając, że skarżąca jest podmiotem zajmującym się profesjonalnie przewozem towarów.

Sąd podzielił także ocenę organów, iż sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadniała odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organy oceniły kondycję finansową skarżącej na podstawie dokumentacji uzyskanej od organów skarbowych, bowiem sama skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących przedsiębiorstwa sytuację ekonomiczną.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości. Skargę kasacyjną oparła na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a.

1) naruszeniu przepisów prawa materialnego:

– art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię, nie uwzględniającą zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, a w konsekwencji niezastosowanie, tj. uznanie, iż nieodstąpienie przez organy celno-skarbowe od nałożenia kary pieniężnej było prawidłowe, podczas gdy odstąpienie od nałożenia kary było uzasadnione z uwagi na sposób powstania uchybienia oraz brak uszczuplenia należności publicznoprawnych, nieproporcjonalną wysokość kary zarówno w stosunku do okoliczności i przyczyn uchybień, jak i rentowności przewozów, a tym samym z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny,

2) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, tj. w sposób powierzchowny, skrótowy, z brakami w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia w stopniu pozbawiającym stronę możliwości skutecznego zakwestionowania stanowiska Sądu – tak w odniesieniu do wykładni, jak tez zastosowania konkretnych przepisów prawa,

– art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 188, art. 197 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, a w konsekwencji art. 122 i art. 124 o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi na wadliwą decyzję organu drugiej instancji, która – jako wydana z naruszeniem wskazanych przepisów - powinna zostać uchylona,

– art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 121 § 1 oraz art. 124 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi na wadliwą decyzję organu drugiej instancji, która – jako wydana z naruszeniem wskazanych przepisów - powinna zostać uchylona,

– art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 274 § 1 pkt 2 o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi na wadliwą decyzję organu drugiej instancji, która – jako wydana z naruszeniem wskazanych przepisów - powinna zostać uchylona

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt: III SA/GI 563/20, i przekazanie sprawy do rozpoznania oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, obejmującego wpis od skargi, opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, wpis od skargi kasacyjnej, koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i Sądem pierwszej instancji, opłatę skarbową od pełnomocnictwa, względnie według spisu kosztów, o ile zostanie przedłożony na rozprawie Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej – Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Katowicach kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego – wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Niemniej przed przedstawieniem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważań prawnych, przypomnieć należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Sądu pierwszej instancji dotyczącego oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy skarżący kasacyjnie wskazał w punkcie 2) petitum skargi kasacyjnej m.in. na przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśniając przy tym, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji uniemożliwia jego instancyjną kontrolę. Wyrok ten został bowiem w ocenie skarżącego kasacyjnie sporządzony w sposób powierzchowny, skrótowy, z brakami w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia w stopniu pozbawiającym stronę możliwości skutecznego zakwestionowania stanowiska Sądu – tak w odniesieniu do wykładni, jak tez zastosowania konkretnych przepisów prawa.

W niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za uzasadniony. W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie winno zatem zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Obowiązkiem sądu pierwszej instancji jest więc przeprowadzenie wywodu prawnego, w którym omówiona zostanie podstawa prawna orzeczenia z uwzględnieniem jej wykładni. W ramach uzasadnienia sąd zobowiązany jest także do odniesienia się do zarzutów podnoszonych w skardze. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że uzasadnienie wyroku musi pozwalać na jednoznaczne ustalenie przesłanek jakimi kierował się sąd podejmując zaskarżone rozstrzygniecie. Uzasadnienie orzeczenia nie może być lakoniczne i ogólnikowe. Wskazane elementy są nieodzowne do dokonania pełnej kontroli kasacyjnej orzeczenia sądu pierwszej instancji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się w tym zakresie, że w uzasadnieniu wyroku niezbędne jest wskazanie przyjętego stanu faktycznego sprawy, ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze, podanie przepisów prawa, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia; ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 942/15, LEX nr 2249327). Sytuacja, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, ma miejsce, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2436/15, LEX nr 2081143). Adresatem uzasadnienia wyroku jest również Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Niemożliwa jest kontrola orzeczenia, które nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. części (np. przedstawienia stanu sprawy, czy też podstawy prawnej rozstrzygnięcia), lecz również orzeczenia zawierającego te elementy, lecz sformułowanego w sposób lakoniczny, niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 810/14, LEX nr 2032605). Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2140/15, LEX nr 2389908 oraz wyrok NSA z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2036/15 LEX nr 2374149). Lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku stanowi uchybienie mające niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 164/06, LEX nr 505730). Tylko przy prawidłowym, zgodnym z przywołanymi regułami, uzasadnieniu możliwe jest poznanie motywów wyroku oraz dokonanie ich oceny. Sąd powinien tak wytłumaczyć motywy rozstrzygnięcia, by w wyższej instancji mogła zostać oceniona jego prawidłowość. Uzasadnienie wyroku powinno zatem umożliwiać jego kontrolę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi, uniemożliwia kontrolę instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, czyniąc niemożliwym ustosunkowanie się merytoryczne do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się w pełni z zakreślonych obowiązków wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Stwierdzić w tym zakresie należy, że Sąd pierwszej instancji sporządził tzw. część prawną uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób lakoniczny, a przede wszystkim bez wyjaśnienia w dostatecznym stopniu przyjętych przesłanek rozstrzygnięcia i sposobu rozumowania.

Z zarzutów oraz prezentowanej w ich uzasadnieniu argumentacji wynika, że strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim miałoby się to odnosić do jej zgodności z art. 24 ust.3 ustawy SENT.

Przypomnieć więc należy, że zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe zastosowanie art. 24 ust. 3 ustawy SENT wymaga uprzedniego rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Zatem dokonując wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT, należy jej dokonywać w pierwszej kolejności na podstawie wykładni językowej, jednakże przy uwzględnieniu wykładni systemowej i celowościowej, mając przy tym na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy SENT.

Podkreślić należy, że poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż przedmiotem regulacji ust. 3 art. 24 ustawy SENT jest kolejny, w relacji do ust. 1 i zarazem obligatoryjny etap postępowania w sprawie nałożenia na podmiot wysyłający kary pieniężnej za naruszenie, o którym w nim mowa, a ponadto, że kompetencje organu administracji kształtowane tym przepisem prawa oparte zostały na konstrukcji uznania administracyjnego, albowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", zaś same warunki korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych i nieostrych – "uzasadniony przypadek", "ważny interes podmiotu wysyłającego [...]", "interes publiczny". Nie oznacza to jednak, że działanie w warunkach uznania oznacza jego dowolność. Zasadnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że "...W relacji do pojęć niedookreślonych i nieostrych – jako rezultatów konkretnych działań (racjonalnego) prawodawcy, który świadomie posługując się określonymi środkami techniki prawodawczej zmierza w ten sposób do realizacji zamierzonych celów – nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że standard ten wiąże się z potrzebą (obowiązkiem) podjęcia konkretnych działań interpretacyjnych, a w ich rezultacie, z potrzebą zajęcia jednoznacznego i – co trzeba podkreślić – zindywidualizowanego okolicznościami rozpatrywanego przypadku stanowiska wobec zwrotu niedookreślonego (nieostrego), zwrotu szacunkowego (ocennego), którym na gruncie przepisu prawa operuje prawodawca, czy też wobec zawartego w stosowanym przepisie prawa odesłania pozasystemowego. Mianowicie, stanowiska zawierającego uargumentowaną i wiążącą propozycję jego (ich) rozumienia na gruncie rozpatrywanego przypadku, co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów (zdarzeń, zachowań, zjawisk), jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz, jako objętych albo nieobjętych zakresem normowania i zastosowania danej normy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 932/19 i wyrok NSA z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 13/22).

Lakoniczność i treść wypowiedzi Sądu pierwszej instancji w zakresie rozumienia pojęć, którymi na gruncie przywołanego przepisu prawa posługuje się ustawodawca, w tym zwłaszcza pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" i pojęcia "interesu publicznego" nie może ograniczać się do sytuacji nadzwyczajnych, czy kondycji finansowej (ekonomicznej) podmiotu, wobec którego jest prowadzone postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Tak więc ważny interes podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest (może być) motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu wymienionego podmiotu lub interesu publicznego, a w żadnym stopniu ani też zakresie zasadności tego wniosku, nie podważa odesłanie do art. 26 ust. 3, albowiem jego cel oraz funkcje są inne.

Powyższe oznacza, że ocena odnośnie do zaktualizowania się lub braku zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interesem publicznym), nie dość, że stanowi obligatoryjny etap postępowania w sprawie nałożenia na podmiot wysyłający kary pieniężnej za naruszenie, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy SENT, to również nie może ograniczać się do aspektu dotyczącego kondycji finansowej (ekonomicznej) wymienionego podmiotu, o czym mowa była powyżej, ani też pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznania omawianej przesłanki, a mianowicie przypadku uzasadnionego interesem publicznym w relacji do rzeczywistych celów ustawy SENT – którymi nie są jednak wyłącznie cele fiskalne.

Powyższe oznacza, że przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, należy rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy SENT, czy wymierzona kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.

Przyjęcie tezy przeciwnej podważałoby normatywny sens art. 24 ust. 3 przywołanej ustawy, co w wymiarze praktycznym niweczyłoby jakiejkolwiek możliwości jego zastosowania (por. wyroki NSA z dnia: 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21; 30 września 2021 r., sygn. akt II GSK 521/21; 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20; 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18).

Kwestia możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary dla której rozstrzygnięcia decydujące znaczenie ma rozważenie i omówienie klauzul ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego jest – w kategorii spraw, takiej jak rozpoznawana – elementem podstawy prawnej rozstrzygnięcia i powinna być wyczerpująco wyjaśniona. W konsekwencji te braki w wywodach uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji uniemożliwiają jego kontrolę instancyjną, gdyż niemożliwe jest prześledzenie toku rozumowania prowadzącego do wniosku o zgodności z prawem decyzji w przedmiocie wymierzonej kary.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji winien dokonać oceny stanowiska organów w zakresie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej stanowiska.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.