Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 283/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji św. M. P. e. M. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 8 maja 2023 r. nr SKO.IN-90/878/7/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu wniosku Fundacji Św. M. P. et M. (fundacja) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Skarżyskiego z 2 listopada 2022 r.

nr 1/2022 znak EK.4331.14.2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji pobranej nienależnie oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, postanowieniem z 8 maja 2023 r. nr SKO.IN-90/878/7/2023 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu wskazano, że w ww. decyzji zawarte było pouczenie, że od decyzji służy prawo do wniesienia odwołania do SKO w Kielcach, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który ją wydał. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że powyższa decyzja została doręczona 8 listopada 2022 r. Przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin do złożenia odwołania od ww. decyzji do upłynął 22 listopada 2022 r. (wtorek). Wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, został złożony przez fundację 9 stycznia 2023 r. Kolegium, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwało fundację do złożenia odwołania od ww. decyzji. Jednocześnie wezwało do uprawdopodobnienia, że fundacja nie ponosi winy w uchybieniu terminowi.

W odpowiedzi na wezwanie fundacja złożyła odwołanie, zastrzegając sobie prawo uzupełnienia odwołania w późniejszym terminie. Nadto prezes przedłożył dokumenty uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, w tym odpisy zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA z których wynika, że do

1 stycznia 2023 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, po przebytej operacji i pobycie w szpitalu w okresie od 7 do 10 listopada 2022 r., przez co nie mógł

w przewidzianym prawem terminie złożyć odwołania. Wyjaśnił, że nikt poza prezesem zarządu, który jako jedyny posiada wystarczającą wiedzę w zakresie otrzymywanych środków i który wyłącznie zajmuje się sprawami finansowymi fundacji, w tym sprawami dotacji otrzymywanej przez fundację ze środków publicznych nie mógł się tą sprawą zająć, tym bardziej, że członek zarządu T. R. w okresie, kiedy należało zająć stanowisko odnośnie decyzji przebywał

w województwie pomorskim, w związku z prowadzonymi przez niego pracami budowlanymi. Na dowód tego załączył oświadczenie członka zarządu T. R.. Wskazał także, że z M. D. nie udało się skontaktować

w okresie od 9 listopada 2022 r. do 1 stycznia 2023 r.

Kolegium wskazało, że z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. wynika, że podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie spoczywa na stronie. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.

W ocenie organu nie można uznać, że fundacja nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Podniosło, że z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji fundacji jest zarząd. Fundację reprezentuje prezes zarządu, którym jest i był w momencie doręczenia decyzji S. F., bądź dwóch członków zarządu łącznie. Pozostałymi członkami zarządu są i byli wówczas M. D. - wiceprezes zarządu oraz T. R. - członek zarządu. Powołując wyroki sądów administracyjnych organ ponadto wskazał, że samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi; tak samo nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia. Wobec tego skoro od 11 listopada 2022 r. do 1 stycznia 2023 r. prezes zarządu fundacji przebywał po pobycie w szpitalu na zwolnieniu lekarskim , to powinien również wykazać że choroba była tego typu że nie mógł chociażby podpisać odwołania . Winien także wskazać, że nie miał możliwości skorzystania z pomocy innych osób w tym domowników, czy pracowników fundacji, którzy pomogliby sporządzić, czy też nadać odwołanie w terminie. Organ wskazał, że do organu pierwszej instancji 5 grudnia 2022 r. czyli w okresie przebywania przez prezesa na zwolnieniu lekarskim wpłynęły do Starostwa Powiatowego w Skarżysku -Kamiennej pisma Zespołu Szkół Korpusu Kadetów w S. prowadzonego przez fundację, podpisane przez dyrektora S. F., który jednocześnie pełni funkcję prezesa zarządu fundacji. W odniesieniu do T. R. - członka zarządu fundacji organ wskazał, że nie zachodziły obiektywne okoliczności, które uniemożliwiłyby złożenie przez niego odwołania. Podobnie brak możliwości skontaktowania się z wiceprezesem zarządu fundacji M. D. nie stanowi obiektywnej okoliczności wskazującej na brak możliwości wniesienia w terminie odwołania przez fundację. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności

w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu.

Na powyższe postanowienie fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i umorzenie postępowania z uwagi na brak skutecznego doręczenia decyzji organowi prowadzącemu szkołę, względnie o rozstrzygnięcie o przywrócenie terminowi dla skarżącego do złożenia odwołania od decyzji. Zarzuciła obrazę:

1. art. 40 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w toku postępowania prawidłowo oznaczono stronę i dokonano skutecznego doręczenia stronie, w sytuacji gdy pismo zawierające decyzję nie zostało doręczone fundacji lecz zaadresowane na prezesa fundacji

i doręczone prezesowi fundacji.

2. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że fundacja nie usprawiedliwiła niemożności działania, kierując przez pracownika szkoły pismo z 22 listopada 2022 r., w którym informowała o niemożności złożenie odwołania i zasygnalizowała, że będzie wnosiła o przywrócenie terminu.

3. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że podpisanie przez prezesa fundacji pisma

w okresie zwolnienie lekarskiego oznacza, że był on zdolny do sporządzenia

i podpisania odwołania od decyzji oraz że w okresie biegu terminu na złożenie odwołania odwołanie mogło zostać sporządzone i podpisane przez członków zarządu fundacji w osobach T. R. i M. D. w sytuacji gdy T. R. pismem z 14 listopada 2022 r. usprawiedliwił brak możliwości swojego działania na okres trzech miesięcy.

4. art. 128 k.p.a. poprzez nie uznanie, że pismo z 22 listopada 2022 r. stanowi odwołanie od decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca ponadto wskazała, że organ w swoich rozważaniach pominął treść pisma sekretarz szkoły - K. M.,

z 22 listopada 2022 r. gdzie informowała o pobycie dyrektora szkoły (a zarazem prezesa fundacji) po hospitalizacji na zwolnieniu lekarskim i o tym, że po powrocie ze zwolnienia lekarskiego będzie składany przez niego wniosek o przywrócenie terminu.

W ocenie strony odwołanie od decyzji o zwrocie dotacji, jakkolwiek jego warunki formalne wynikają z art. 128 k.p.a. (zatem wystarczy wskazać decyzję i zaznaczyć, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji) to jednak z uwagi na wagę oraz wartość finansową winno składać się z przemyślanej argumentacji oraz stosownych wniosków. Warunkiem jest także zapoznanie się z treścią decyzji i przemyśleniem wniosków zawartych w uzasadnieniu decyzji. Prezes 8 listopada 2022 r. był hospitalizowany. Zatem była to inna okoliczność faktyczna, od przytoczonych

w uzasadnieniu skarżonego postanowienia stanów faktycznych wynikających

z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Czynnością jaką prezes przedsięwziął po hospitalizacji było powiadomienie przez pracownika szkoły pismem w ostatnim dniu terminu, że z uwagi na hospitalizację i zwolnienie lekarskie odwołanie zostanie złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Pisma, które zostały złożone do 5 grudnia 2022 r. były prostymi pismami (informacyjnymi) do sporządzenia których nie trzeba było wykonywać większej pracy umysłowej, inaczej niż w przypadku sporządzania odwołania. Zatem w ocenie skarżącej prezes fundacji uprawdopodobnił niemożność sporządzenia i podpisania przez siebie odwołania

w okresie od 8 listopada 2022 r. do 2 stycznia 2023 r. W ocenie skarżącej organ winien ocenić pismo z 22 listopada 2022 r., jako odwołanie, ponieważ z treści tego pisma wynikało, że wolą fundacji (której pieczątka jest na piśmie umieszczona) jest zaskarżenie decyzji i że nie zgadza się ona z treścią decyzji. Tym samym pismo to spełniało warunki przewidziane w art. 128 k.p.a. będąc obarczone tylko brakiem formalnym w postaci braku upoważnienia dla K. M. do reprezentowania organu prowadzącego w toku postępowanie. Ten brak formalny jednakże mógł zostać uzupełniony w toku wezwania do złożenia stosownego dokumentu.

Zdaniem skarżącej niezasadnie i wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu organ przyjął również, że odwołanie mogło zostać sporządzone przez dwóch członków zarządu - T. R. i M. D.. Dostatecznym jest bowiem treść pisma T. R. z którego wynika, że w okresie od 14 listopada 2022 r. przez trzy miesiące z uwagi na prace budowlane nie będzie w stanie wykonywać obowiązków członka zarządu. W takiej sytuacji nie można było zapewnić reprezentacji łącznej przez dwóch członków zarządu.

W odpowiedzi na skargę kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odniosło się do przedstawionych

w skardze zarzutów i wniosło o oddalenie skargi oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej "p.p.s.a.", nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron

w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kolegium zawarło wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Skarżąca, której doręczono to pismo procesowe, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w ww. terminie.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie kolegium o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uprawdopodobnienie przy tym jest środkiem zastępczym dowodu

o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem niedającym pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo o jakimś fakcie. Należy zwrócić uwagę, że uprawdopodobnienie nie jest gołosłownym podaniem przez stronę przyczyny niezachowania terminu i powinno dawać wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Stosownie do treści art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść

w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie

z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W skardze, po raz pierwszy w toku postępowania, skarżąca podniosła zarzut błędnego doręczenia decyzji. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że

w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że uchybienie terminu należy wiązać

z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. Te ostatnie bowiem mogą być podnoszone w ramach skargi na postanowienie o uchybieniu terminu, którego prawidłowość zależy od stwierdzenia, czy decyzja weszła do obrotu prawnego poprzez doręczenie jej w sposób przewidziany w przepisach. Nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się bowiem na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Innymi słowy formułując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie może jednocześnie podważać prawnej skuteczności doręczenia mu decyzji, którą zaskarża, przeczyłoby to bowiem istocie tego wniosku. Wszystkie zatem zarzuty i wnioski skarżącej, które zmierzają do wykazania nieskuteczności doręczenia jej decyzji, którą po przywróceniu terminu zamierza zaskarżyć, są chybione a limine, gdyż lokują się poza przedmiotem rozpoznawanej sprawy (por. wyrok NSA z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3104/15; CBOSA). Przeświadczenie strony, że doręczenie to nie było prawnie skuteczne, a więc, że dokonane zostało z naruszeniem przepisów k.p.a., określających sposoby dokonywania doręczeń, winno prowadzić do podjęcia innych czynności, niż złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3104/15).

Skoro skarżąca fundacja wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to znaczy, że sama uznała, że doszło do jego przekroczenia. Złożenie przez stronę postępowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oznacza, że strona ta uznaje, że decyzję, od której chce złożyć środek zaskarżenia, skutecznie jej doręczono.

W niniejszej sprawie prezes fundacji w piśmie z 9 stycznia 2022 r. wprost wskazał, że decyzja wpłynęła do fundacji 8 listopada 2022 r. i w toku postępowania prawidłowość jej doręczenia nie była kwestionowana. Dodatkowo jedynie sąd wskazuje, że z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję została również skierowana na adres fundacji w Warszawie, jak chce tego pełnomocnik strony

(k - 114). Dwukrotnie awizowana (7 i 15 listopada 2022 r.) nie została jednak podjęta w terminie.

W kontekście omawianego zarzutu sąd podziela powołany przez kolegium

w odpowiedzi na skargę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 779/17 (CBOSA) przepisy o doręczeniach mają charakter materialno-techniczny i nie mogą być wykorzystywane do wydłużenia czasu trwania postępowania, jeżeli wiadomym pozostaje, że określona korespondencja trafiła do adresata, który bez przeszkód może realizować przysługujące mu uprawnienia.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotne jest, że decyzja faktycznie trafiła do adresata.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organ nie miał również żadnych podstaw do zakwalifikowania pisma sekretarz szkoły prowadzonej przez fundację z 22 listopada 2022 r. Jego treść nie nasuwała bowiem żadnych wątpliwości co do intencji spółki.

Zdaniem sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium winy,

o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. wiąże się z obowiązkiem zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnych. Tym samym, przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy

w uchybieniu terminowi można więc mówić wtedy, gdy strona dołożyła należytej staranności, aby dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck 2017, str. 545). Z orzecznictwa wynika, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Jak z tego wynika fakt choroby nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że schorzenie musi stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. postanowienia NSA: z 25 listopada 2011 r., II FZ 643/11 i z 24 lutego 2012 r., II FZ 858/11). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Jakkolwiek stan chorobowy, czy ogólnie mówiąc przebywanie na zwolnieniu lekarskim, mogą w określonych okolicznościach faktycznych uzasadniać przywrócenie terminu procesowego, to powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy.

W stosunku zaś do jednostek organizacyjnych chodzi o brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W imieniu fundacji legitymowanym do podjęcia tego rodzaju czynności jest jej zarząd. W przypadku zarządu wieloosobowego sposób reprezentowania reguluje statut fundacji. Zarząd fundacji jako organ powołany do jej reprezentowania na zewnątrz obowiązany jest należycie organizować obsługę biurowo-administracyjną przedsiębiorstwa i za sposób funkcjonowania tej obsługi ponosi odpowiedzialność. Przy tego rodzaju regulacjach okolicznością wyłączającą brak winy zarządu spółki nie jest choroba (nawet nagła) jednego z członków zarządu ani też brak możliwości komunikowania (niepotwierdzony obiektywnie) z drugim z członków zarządu. W przypadku zarządu wieloosobowego to na nim spoczywał obowiązek takiego zorganizowania jego pracy, aby w każdym czasie spółka mogła być reprezentowania na zewnątrz. Niepodjęcie przez zarząd działań zapewniających taką organizację pracy zarządu, a przez co pozbawienie w określonym czasie możliwości jej reprezentowania stanowi przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy fundacji. Zaniedbania w tym zakresie nie mogą zostać podciągnięte pod okoliczności uprawdopodobniające brak winy. Nie stanowi bowiem o braku winy w takiej sytuacji zaniechanie przez zarząd wypełniania jego obowiązków wynikających ze statutu fundacji.

Skoro zarząd fundacji, uprawniony do jej reprezentacji, co jest bezsporne, jest trzyosobowy, a oprócz prezesa fundacji prawo do jej reprezentowania posiada dwóch członków zarządu, to w tym czasie za obiektywnie możliwe i prawnie dopuszczalne wobec nagłej choroby jej prezesa, należało uznać reprezentowanie skarżącej przez jej dwóch pozostałych członków, tj. T. R. i M. D.. O. T. Rutkowskiego o niemożności sprawowania funkcji członka zarządu w tym konkretnym okresie oraz brak kontaktu z M. D. nie stanowią okoliczności uprawdapadniających brak winy zarządu w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Przeciwnie stanowią o zaniedbaniu i braku staranności zarządu w dbaniu o interesy fundacji. Zarząd bowiem niezależnie od składu i wewnętrznego podziału obowiązków powinien tak prowadzić jej sprawy, by nie doprowadzić do utraty możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy

w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym i sądowym.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.