Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 990/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 8; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1, art. 1 pkt 2 lit. b;
journal: Dz.U. 2016 poz 2173
law: Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych  innych ustaw
article: art. 50 ust. 17 i ust. 18a;
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Dyrektor OW NFZ") z [...] października 2015 r., którą ustalono, że A. B. (dalej "Skarżący") obowiązany jest ponieść koszty świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz 21 października 2014 r. oraz 24 października 2014 r. w S. z [...] Centrum Onkologii w O. (dalej "ZOZ") w kwocie 792,00 zł.

Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24a w zw. z art. 50 ust. 16 i ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.), dalej "ustawa o świadczeniach" oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2173), dalej "ustawa zmieniająca", a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "k.p.a." w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935).

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 21 października 2014 r. oraz 24 października 2014 r. Skarżący skorzystał w ZOZ z świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, uprzednio złożywszy oświadczenie, że jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Dyrektor OW NFZ w maju 2015 r. zwrócił się do Skarżącego o przesłanie dokumentu potwierdzającego, że w ww. dniach był uprawniony do świadczeń zdrowotnych.

Skarżący w odpowiedzi podał, że w okresie od 13 kwietnia 2014 r. do 1 października 2014 r. pobierał zasiłek chorobowy oraz wystąpił o przyznanie mu świadczenia rehabilitacyjnego. Komisja Lekarska w E. (dalej "Komisja") decyzją z [...] października 2014 r. nie przyznała mu tego świadczenia. Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie lecz kolejna decyzja w tej sprawie była również negatywna. Jednocześnie Skarżący wyjaśnił, że został przez ZUS pouczony, że mimo złożenia odwołania od decyzji Komisji nadal jest ubezpieczony. Niezależnie jednak próbował zarejestrować się w PUP w N. jako osoba bezrobotna, jednakże bezskutecznie, bowiem jego odwołanie od ww. decyzji Komisji nie zostało jeszcze rozpoznane. Ostatecznie po wydaniu decyzji odwoławczej natychmiast zarejestrował się jako bezrobotny.

Dyrektor OW NFZ – na podstawie danych pozyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. Inspektorat w I. (dalej "ZUS"), ustalił, że Skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego: w dniu 20 marca 2000 r.; od 20 grudnia 2012 r. do 31 maja 2011 r. oraz od 15 października 2011 r. do 12 kwietnia 2014 r.; a także od 31 października 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r. oraz od 1 maja 2015 r.

W tym stanie rzeczy Dyrektor OW NFZ we wrześniu 2015 r. z urzędu wszczął wobec Skarżącego postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia przez niego kosztów leczenia udzielonego mu 21 października 2014 r. oraz 24 października 2014 r. w ww. ZOZ.

Dyrektor OW NFZ, na podstawie art. 107 ust. 5 pkt. 23 w zw. z art. 50 ust. 16 i ust. 19 ustawy o świadczeniach (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) ustalił, że Skarżący jest obowiązany ponieść koszty udzielonych mu w dniach 21 i 24 października 2014 r. świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie 792,00 zł, gdyż w tych dniach nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Powołując się na art. 67 ust. 6 i ust. 7 ustawy o świadczeniach organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie danych wynika, że w ww. dniach Skarżący był osobą nieuprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych bowiem w okresie od utraty prawa do świadczeń wynikającego z art. 67 ust. 6 ustawy o świadczeniach - 1 października 2014 r.; do ponownego zgłoszenia się do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy - 31 października 2014 r., nie posiadał obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, jak również nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny.

Skarżący zachowując tryb i termin odwołał się od decyzji Dyrektor OW NFZ ponownie przywołując, że został wprowadzony w błąd przez ZUS co do pozostawania ubezpieczonym w okresie, gdy jego odwołanie od decyzji Komisji było rozpatrywane.

Następnie Prezes NFZ w piśmie z 19 stycznia 2017 r. pouczył Skarżącego, że w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach, zmianą obowiązującą od 12 stycznia 2017 r., osoba, która – tak jak Skarżący, w momencie korzystania ze świadczeń zdrowotnych spełniała przesłanki do bycia osobą ubezpieczoną, ale nią nie była (nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego) może, w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie noweli, dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego i tym samym uwolnić się od obowiązku poniesienia kosztów leczenia.

Dnia 22 lutego 2017 r. do Prezesa NFZ wpłynęło pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w N. (dalej "KRUS"), w którym poinformowano, że 30 stycznia 2017 r. został złożony do KRUS wniosek o "wsteczne zgłoszenie" Skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego. Nadto KRUS podał, że w związku z tym zwrócił się do Ministra Zdrowia o wykładnię przepisów dot. "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego, bowiem terminy wynikające ze znowelizowanego 12 stycznia 2017 r. art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach (30 dni od udzielenia świadczenia lub 30 dni od wszczęcia przez NFZ postępowania w sprawie ustalenia kosztów) są inne niż te podane na stronach NFZ oraz Ministerstwa Zdrowia.

Dnia 27 lutego 2017 r. oraz 14 marca 2017 r. Skarżący załączył do akt: zaświadczenie KRUS z 20 lutego 2017 r. dotyczące daty powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, z którego wynika, że obowiązek ów powstał od 2 października do 30 października 2014 r.; potwierdzenie wraz z rachunkiem uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne rolników; decyzję Prezesa KRUS z [...] lutego 2017 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Nadto dnia 27 lipca 2017 r. do Prezesa NFZ wpłynęło pismo Skarżącego, w załączeniu którego przesłane zostało zaświadczenia KRUS z 26 lipca 2017 r., z którego wynika, że Skarżący w okresie od 2 października 2014 r. do 30 października 2014 r. spełniał warunki do zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia oraz że zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego dokonał 30 stycznia 2017 r.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji Prezes NFZ, powołując art. 50 ust. 16 ustawy oświadczeniach w brzmieniu obowiązującym w dniach udzielenia Skarżącemu spornych świadczeń opieki zdrowotnej, jak również na art. 50 ust. 18, art. 67 ust. 1 i ust. 6, art. 74 ustawy o świadczeniach, a także art. 36 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.), dalej "s.u.s.", uznał, że Skarżący w dniach 21 i 24 października 2014 r., tj. w dniach udzielenia mu świadczeń opieki zdrowotnej, nie posiadał prawa do tych świadczeń - finansowanych przez NFZ, gdyż nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Prezes NFZ wskazał, że Skarżący od 12 września 2014 r. oczekiwał na przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, które ostatecznie - decyzją z [...] listopada 2014 r., nie zostało mu przyznane. Zatem w dniach udzielania mu świadczeń - 21 i 24 października 2014 r., nie spełniał on przesłanki pobierania zasiłku, stąd nie miał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z art. 67 ust. 6 ustawy o świadczeniach.

Zdaniem organu także akta sprawy nie dowodzą, że Skarżący był uprawniony do pobrania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Z przedstawionych zaświadczeń KRUS wynika, że Skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 2 października 2014 r. do 30 października 2014 r., jednakże jedynie w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim. Nadto wynika z nich – tego dotyczącego "daty powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego", że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego jedynie powstał od 2 października 2014 r. do 30 października 2014 r., ale nie dowodzi ono, że Skarżący był tym ubezpieczeniem objęty. Z zaświadczenia tego nie wynika również, jakoby nastąpiło "zgłoszenie wsteczne" Skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny, natomiast wynika, że zgłoszony został on "wstecznie" do ubezpieczenia społecznego rolników.

Prezes NFZ wyjaśnił przy tym, że nowelizacja ustawy o świadczeniach umożliwiała wprawdzie dokonanie zgłoszenia wstecznego członka rodziny, ale nie będącego rolnikiem, czy domownikiem rolnika. W związku z powyższym, w niniejszym przypadku, a więc w odniesieniu do rolnika, czy domownika rolnika, nawet jeżeli zgłoszenie wsteczne Skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego zostałoby dokonane, to nie byłoby to zgodne z przepisami, stąd nie mogłoby stanowić podstawy do umorzenia niniejszego postępowania.

Reasumując Prezes NFZ wskazał, że w niniejszej sprawie, aby został spełniony obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego należało dokonać (łącznie) zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach określonych ustawą o świadczeniach. W niniejszym przypadku do rolnika zastosowanie ma art. 86 ust. 6 ustawy o świadczeniach, który stanowi, że składka na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b, opłacana jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono zgłoszenie do ubezpieczenia w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, do ostatniego dnia miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zatem, ponieważ składka na ubezpieczenie zdrowotne za rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu nie może być zapłacona za okres wsteczny dlatego, że osoba się nie zgłosiła, a składki pokrywa budżet państwa, nie są spełnione wszystkie ustawowe przesłanki do możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach w zakresie zgłoszeń wstecznych odsyła wprost do warunków art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które nie mogą być spełnione w stosunku do rolników podlegających obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu. W związku z powyższym, wobec Skarżącego, nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki umożliwiające prawidłowe, wsteczne zgłoszenie go do ubezpieczenia zdrowotnego.

Prezes NFZ wyjaśnił także, że nieznajomość przepisów prawa nie może być usprawiedliwieniem dla nieprzestrzegania prawa. W jego ocenie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w przedmiotowej sprawie nie można było uznać, że Skarżący składając oświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu działał w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, o którym mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach.

Skarżący niezgadzając się z decyzją Prezesa NFZ w terminie zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji zarzucił nieustalenie stanu faktycznego sprawy oraz nie uwzględnienie dokonania "wstecznego zgłoszenia" go do ubezpieczenia zdrowotnego.

W uzasadnieniu podniósł, że Prezes NFZ poinformował go o możliwości uwolnienia się od obowiązku poniesienia kosztów udzielonych mu świadczeń opieki zdrowotnej poprzez dokonanie "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego, a to w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach. Wobec tego jego żona złożyła taki wniosek do placówki KRUS i uiściła w związku z tym odpowiednią opłatę. Po dopisaniu go do ubezpieczenia otrzymał z KRUS zaświadczenie dotyczące daty powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz decyzję o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu. Wyjaśnił przy tym, że innego zaświadczenia KRUS nie chciała wystawić, gdyż nie dysponuje takimi drukami zaświadczeń.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, Prezes NFZ - wydając przedmiotową decyzję - dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na nierozważeniu wszystkich ustalonych w sprawie okoliczności i dokonaniu dowolnej oceny dowodów. W sprawie doszło także do naruszenia - poprzez niezastosowanie - przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.) oraz art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach.

Ww. naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń w wyniku:

1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty lub innego dokumentu, albo

2) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo

3) złożenia oświadczenia o prawie do korzystania ze świadczeń

- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia na rzecz NFZ kosztów tego świadczenia (art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach).

Niemniej na podstawie przepisów przejściowych i końcowych ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach z dniem 12 stycznia 2017 r. podlegały umorzeniu postępowania mające na celu wydanie przez NFZ decyzji administracyjnych ustalających obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej i ich wysokość, wszczęte i niezakończone przed tą datą, wobec osób, które dopełniły obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli od 12 stycznia 2017 r. Ponadto ustawodawca uznał, że nie będą wszczynane postępowania mające na celu wydanie przez NFZ decyzji administracyjnych ustalających obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej i ich wysokość wobec osób, którym udzielono świadczeń przed 12 stycznia 2017 r. i które dopełniły obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie tej nowelizacji ustawy. W przypadku dopełnienia obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w terminie przewidzianym w ww. art. 5 ustawy nowelizującej bądź w terminie wynikającym z art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach, NFZ nie wszczyna postępowań o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie, którego dotyczył ten obowiązek.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w toku postępowania Prezes NFZ w piśmie z 19 stycznia 2017 r. pouczył Skarżącego, że w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach, zmianą obowiązującą od 12 stycznia 2017 r., osoba, która – tak jak Skarżący, w momencie korzystania ze świadczeń zdrowotnych spełniała przesłanki do bycia osobą ubezpieczoną, ale nią nie była (nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego) może, w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie noweli, dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego i tym samym uwolnić się od obowiązku poniesienia kosztów leczenia. Jednak ostatecznie, pomimo owego pouczenia, organ stwierdził, że "(...) składka na ubezpieczenie zdrowotne za rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu nie może być zapłacona za okres wsteczny dlatego, że osoba się nie zgłosiła, a składki pokrywa budżet państwa, nie są spełnione wszystkie ustawowe przesłanki do możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach w zakresie zgłoszeń wstecznych odsyła wprost do warunków art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które nie mogą być spełnione w stosunku do rolników podlegających obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu. W związku z powyższym, wobec Skarżącego, nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki umożliwiające prawidłowe, wsteczne zgłoszenie go do ubezpieczenia zdrowotnego."

Zdaniem Sądu, organ w zaskarżonej decyzji nie wystarczająco nie wyjaśnił dlaczego za takie wsteczne zgłoszenie nie uznał zaświadczenia z KRUS z [...] lipca 2017 r., z którego wynika, że Skarżący w okresie od 2 października 2014 r. do 30 października 2014 r. spełniał warunki do zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia oraz że zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego dokonał 30 stycznia 2017 r. W tym kontekście niezrozumiałe jest przeciwne stanowisko organu, skoro sam organ wzywał Skarżącego do złożenia takiego wstecznego zgłoszenia ( por. pismo z 19 stycznia 2017 r. w aktach administracyjnych).

Poza tym organ zupełnie pominął obowiązujący od dnia 12 stycznia 2017 r. przepis art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.). Przepis ten stanowi, że obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy te weszły w życie w dniu 12 stycznia 2017 r., czyli już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed zakończeniem postępowania odwoławczego przez Prezesa NFZ.

Jednocześnie Sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ zaniechał poddania ocenie prawnej przesłanki, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 28 grudnia 2016 r. poz. 1774), czym uchybił przepisom k.p.a. naruszającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz odzwierciedlenie wyników relewantnego postępowania w ramach uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Mianowicie organ nie dostrzegł, że ocenie podlega nie jedynie fakt niezgłoszenia, w określonych przedziałach czasowych, strony do ubezpieczenia zdrowotnego - w tym wypadku jako członka rodziny - lecz także okoliczności towarzyszące składaniu przez stronę oświadczenia o objęciu jej ubezpieczeniem w momencie udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej.

Na mocy wyżej przywołanego przepisu ustawy zmieniającej, obowiązku uiszczenia kosztów świadczenia nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie o świadczeniu opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Należy podkreślić, że z akt sprawy wynika, że Skarżący wielokrotnie informował organ, iż działał w błędnym przekonaniu, że posiada ubezpieczenie zdrowotne w okresie ubiegania się o świadczenie rehabilitacyjne. Następnie po ostatecznej odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego Skarżący zarejestrował sie jako bezrobotny.

Sąd nie podzielił też stanowiska organu, że nowelizacja ustawy o świadczeniach umożliwiała wprawdzie dokonanie zgłoszenia wstecznego członka rodziny, ale nie będącego rolnikiem, czy domownikiem rolnika. W szczególności Sąd jest zdania, że przepisy ustawy zmieniającej nie ograniczają osobom będącym rolnikami czy też domownikami rolnika skorzystania z możliwości wstecznego zgłoszenia.

Dla porządku tylko należy wskazać, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Ponadto organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Zatem kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji a orzeczeniem II instancji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 lipca 1988 r., IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43, wyrok NSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 1988 r. SA/Ka 378/88, teza publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl., A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego" [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego", publ. LEX nr 475812).

Z akt sprawy wyłaniają się zaś okoliczności, które powinny być uwzględnione przy badaniu przez organ przesłanki działania przez Skarżącego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, a mianowicie;

1) podnoszony przez Skarżącego w korespondencji z organem fakt, że został przez ZUS pouczony, że mimo złożenia odwołania od decyzji Komisji nadal jest ubezpieczony,

2) w dacie udzielenia świadczeń zdrowotnych Skarżącemu istniały podstawy do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym jako członka rodziny osoby ubezpieczonej,

3) z zaświadczenia KRUS, na które konsekwentnie powołuje się Skarżący wynika, że uzyskał on uprawnienia do ubezpieczenia zdrowotnego w dniach 2 - 30 października 2014 r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem organu będzie dokonanie ponownych ustaleń w sprawie nałożenia na Skarżącego obowiązku zwrotu kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej w wskazanym wyżej zakresie - tym razem z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku - którym należy potem dać wyraz w uzasadnieniu decyzji i - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - wskazać fakty, które organ uzna za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, oraz podać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd nie zasądził kosztów postępowania, jako że skarga została wniesiona w sprawie z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych wolnej od wpisu sądowego.