Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 554/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 83f ust. 1 pkt 3a, ust. 4, 6, 8, 12, art. 88 ust. 1 pkt 6,
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi B. N., Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 grudnia 2022 r. Burmistrz Biskupca ( dalej jako: Burmistrz lub organ I instancji) wymierzył Z. i B.N. ( dalej jako: skarżący) administracyjną karę pieniężną w wysokości 6.960 zł. za usunięcie jednej jodły kalifornijskiej bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916 – dalej jako ustawa albo u.o.p.) lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że właściciel nieruchomości dokonał zgłoszenia, jednak zlecił wycięcie drzewa przed sporządzeniem protokołu przez pracownika urzędu. Za usuwanie drzew bez zezwolenia organ zobowiązany jest do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odwołanie od tej decyzji wywiedli skarżący wnosząc o uchylenie decyzji i odstąpienie od wymierzenia kary.

W odwołaniu skarżący wskazali, że 6 września 2022 r. dokonali zgłoszenia dotyczącego wycięcia drzewa. Usunięcia drzewa żądali sąsiedzi, zagrażając wytoczeniem procesu. W dniu 27 września 2022 r. minął termin do przeprowadzenia oględzin i kończył się termin do wniesienia sprzeciwu. Nadto podniesiono, że przez cały wrzesień trwał remont ogrodzenia, więc był swobodny dostęp na posesję, a skarżący mieli prawo uważać, że urzędnik dokonał oględzin w przepisowym terminie i nie wniósł sprzeciwu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) decyzją z 27 kwietnia 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i wymierzyło skarżącym administracyjną karę pieniężną w wysokości 3.480 zł. za usunięcie jednej jodły kalifornijskiej bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ustawy lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o ochronie przyrody, wywodząc że termin 21 dni na przeprowadzenie oględzin ma charakter instrukcyjny. Natomiast termin do wniesienia sprzeciwu biegnie dopiero po dokonaniu oględzin, jeżeli zatem te nie zostały przeprowadzone to termin do wniesienia sprzeciwu nie zaczął biec.

Kolegium zakwestionowało wysokość wymierzonej kary, gdyż w sytuacji kiedy usunięcie drzewa jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty karę należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Skargę na powyższą decyzję do Sądu wywiedli B. i Z.N. wnosząc, jak się wydaje, o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że urzędniczka dopuściła się rażących zaniedbań w zakresie przestrzegania przepisów art. 9 i 10 § 1 k.p.a., cechowała ją bezczynność i zaniechanie jakichkolwiek działań w sprawie. Sprawa była pilna, ale nie na tyle by odbierać urzędnikowi prawo do oględzin, a skarżący zastosowali się do informacji i instrukcji udzielonych przez urzędniczkę. Miała ona obejrzeć drzewo w ciągu trzech tygodni od dokonania zgłoszenia, nawet bez obecności skarżących, potem jeszcze mogła się sprzeciwić wycince drzewa w terminie 14 dni.

Urzędniczka na oględzinach pojawiła się dopiero 11 października 2022 r., kiedy drzewo było już wycięte.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że nie ma między stronami tego postępowania żadnych rozbieżności co do ustaleń faktycznych w sprawie. Stwierdzenie to dotyczy nie tylko ilości wyciętych drzew ( jedno ), jego gatunku, wielkości pnia oraz tego, że nie było obumarłe, ale również dat kiedy poszczególne zachowania czy czynności miały miejsce. Dlatego jedynie przypomnieć należy, że skarżący zgłosili chęć wycięcia drzewa 6 września 2022 r., wycieli je 7 października 2022 r., natomiast pracowniczka urzędu oględziny chciała przeprowadzić 11 października 2022 r.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek któregoś z podanych w tym przepisie podmiotów. Na mocy tego przepisu ustanowiona została zasada, zgodnie z którą usunięcie drzewa lub krzewu wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia, co wiąże się nie tylko ze sformalizowaną procedurą (art. 83 i nast. u.o.p.), lecz ponadto wiązać się może z koniecznością wykonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzewa lub krzewu (zob. zwłaszcza art. 83c ust. 3-5 i art. 83d ust. 2-4 u.o.p.), bądź z obowiązkiem uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (zob. zwłaszcza art. 83d ust. 1 pkt 6 i art. 84-87 u.o.p.).

Wyjątki od powyższej zasady przewidziano w art. 83f ust. 1 u.o.p., jeden z nich stanowi, że przepisów art. 83 ust. 1 u.o.p., a więc wymogu uzyskania zezwolenia, nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt. 3a).

W takiej sytuacji stosownie do treści z art. 83f ust. 4 ustawy, właściciel nieruchomości jest zobowiązany do dokonania zgłoszenia do organu, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Zgodnie z art. 83f ust. 6 u.o.p. organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, nazwy gatunku drzewa oraz obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm.

Następnie organ ten w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Dlatego też usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (ust. 8). Organ właściwy w sprawie może przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 8, wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia sprzeciwu, o który mowa w ust. 8, oraz uprawnia do usunięcia drzewa (ust. 12).

Złożenie zgłoszenia z art. 83f ust. 4 u.o.p., inicjuje postępowanie administracyjne, które dla zgłaszającego zakończyć się może generalnie rzecz ujmując w dwojaki sposób. Pozytywne zakończenie postępowania dla zgłaszającego będzie miało miejsce wówczas, gdy po przeprowadzeniu oględzin, pomimo upływu materialnoprawnego terminu z art. 83f ust. 8 u.o.p., nie wniesiono sprzeciwu. Negatywne dla zgłaszającego zakończenie postępowania będzie zaś polegało na wniesieniu w drodze decyzji administracyjnej sprzeciwu w terminie 14 dni od dnia oględzin.

Z kolei w myśl art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody. Tym samym ustawowo określony został jedynie okres 14 dni i nie ma podstawy prawnej do przyjęcia, że organ powinien ustalać końcowe daty przeprowadzenia oględzin czy wydania decyzji ( sprzeciwu) wcześniej niż przed przeprowadzeniem oględzin.

Wyrażona w art. 9 K.p.a. zasada należytego, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie uprawniała skarżących do wycięcia drzewa przed przeprowadzeniem oględzin pomimo tego, że oględziny te miały być przeprowadzone po upływie 21 dni od dokonania zgłoszenia.

Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu dopuściła się. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oznacza, że wystarczy wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Organ ma zatem bezwzględny obowiązek nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzewa.

Raz jeszcze podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżący, pomimo dokonania zgłoszenie nie byli uprawnieni do wycięcia drzewa przed dokonaniem oględzin, również wówczas gdy oględziny te nie zostały przeprowadzone w terminie 21 dni. Na podstawie treści skargi można wyprowadzić wniosek, że wycięcie drzewa nie było sprawą bardzo pilną, bo stwierdzenie " że gdyby urzędniczka powiadomiła nas, że z jakiegoś powodu nie mogła dokonać oględzin w ciągu 21 dni i zaproponowała późniejszą datę, to nie wycinalibyśmy drzewa 7 października 2022 r." właśnie o tym świadczy.

W sposób zupełnie teoretyczny należy rozważyć sytuację, w której skarżący uznali, że oględziny muszą być przeprowadzone w ciągu 21 dni od dnia zgłoszenia. Nawet jeżeli tak by było nie mieli oni prawa do przyjmowania, że odbyły się one przed 21 dniem od dokonania zgłoszenia czyli przed 27 września 2022 r., a skoro tak to zobowiązani byli do powstrzymania się z wycięciem drzewa do 11 października 2022 r., z uwagi na możliwość zgłoszenia sprzeciwu w terminie 14 dni.

Drzewo zostało wycięte 7 października 2022 r., a więc przed upływem terminu do zgłoszenia sprzeciwu, w związku z czym skarżący dopuścili się deliktu administracyjnego, za który przez organ II instancji została im wymierzona administracyjna kara pieniężna we właściwej wysokości.

Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.