Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 483/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
journal: M.P. 2023 poz 881 § 1
law: Uchwała nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w  domu" na lata 2024-2028

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 24 lipca 2024 r. nr SKO.440/40/2024 w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. G. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wnioskiem z 2 lipca 2024 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Wiźnie o przyznanie pilnej pomocy na ciepłe posiłki w wysokości 900 zł, na każdy miesiąc, lub dostarczanie takich posiłków do domu zgodnie z programem rządowym i uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. W jego ocenie przyznana na okres od stycznia do czerwca 2024r. kwota 300 zł miesięcznie była niewystarczająca na zakup gorących posiłków.

Decyzją z 10 lipca 2024 r. nr OPS.5023.4.2024 Wójt Gminy Wizna przyznał wnioskodawcy pomoc społeczną w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w wysokości po 350 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Organ wyjaśnił, że wziął pod uwagę przewidywany koszt programu "Posiłek w szkole i w domu" na rok (łącznie środki własne i dotacja), które wynoszą 47.100 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji sytuacja finansowa na tle innych osób korzystających z pomocy finansowej Ośrodka nie jest zła. W czerwcu 2024 r. wnioskodawca uzyskał dochód z gospodarstwa rolnego wyliczony ryczałtowo jako 947, 89 zł, pomniejszony o składkę KRUS w wysokości 220 zł miesięcznie, co stanowi 727, 89 zł. Organ zwrócił też uwagę na brak współdziałania wnioskodawcy, który odmówił pomocy w formie paczki żywnościowej czy podjęcia pracy dorywczej. Wójt podkreślił też konieczność racjonalnego dysponowania budżetem Ośrodka.

Odwołanie wniósł J. G., zdaniem którego wydana decyzja narusza wszelkie przepisy prawa, w tym: (-) Konstytucję RP, (-) ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (-) ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, (-) przepisy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, (-) ustawę o pracownikach samorządowych, (-) ustawę o pomocy społecznej. Odwołujący wskazał, że 30 grudnia 2022 r. została opublikowana uchwała nr 264 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2022 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, którą podniesiono dotychczasowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń, ze 150% do 200% kryterium, co ma zapewnić szerszy dostęp i wsparcie większej grupy osób wymagających pomocy. Dlatego w złożonym wniosku ubiegał się o przyznanie pomocy na gorące posiłki w kwocie 900 zł lub zakup i dostarczanie takich posiłków do domu zgodnie z programem rządowym. Przyznana pomoc w wysokości 350 zł nie uwzględnia nawet wzrostu cen żywności w ostatnim czasie w obliczu inflacji oraz powrotu podatku VAT na żywność. Wskazał, że z tej formy pomocy korzysta 32 dzieci, na które Państwo od nowego roku wypłaca 800+, zamiast 500+. Natomiast osobom żyjącym na skraju ubóstwa, takim jak wnioskodawca, przyznaje się dalej kwotę 350 zł na poziomie roku 2023, celowo nie uwzględniając wzrostu inflacji i wzrostu cen żywności, gdzie minimum socjalne stanowiące kategorię socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych na najniższym poziomie, uwzględniając potrzeby bytowo-konsumpcyjne - wynosi 1741,24 zł na jedną osobę w II kwartale 2023 r.

W odwołaniu wniósł również o:

- wystąpienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży do instytutu badawczego w Warszawie, Instytutu Żywności i Żywienia, aby specjaliści wypowiedzieli się w zakresie zapotrzebowania na pełnowartościowy gorący posiłek w ciągu miesiąca dla osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym, samotnie prowadzącej słabo zmechanizowane gospodarstwo rolne o pow. 7,05 ha, hodującej zwierzęta tj. byki na opasy, uwzględniając warunki mieszkaniowe skarżącego i jego dochód;

- wystąpienie przez SKO w Łomży do Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, aby specjaliści wyliczyli dochód z gospodarstwa rolnego samotnie gospodarującego i niepełnosprawnego rolnika, tj. odwołującego się, z uwzględnieniem specyfiki tego gospodarstwa, klasy najsłabszych gleb, ponad trzydziestoletnich maszyn rolniczych itd. oraz występowania co roku suszy, co ma wpływ na utratę części plonów;

- wyłączenie na podstawie art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. z rozpatrzenia sprawy pracowników SKO w Łomży: A. S. (Prezesa), M. F., B. J., gdyż toczy się wobec tych osób postępowanie karne oraz o wyłączenie pracownika G. L.

Zaskarżoną decyzją z 6 sierpnia 2024 r. nr SKO.440/40/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ustaliło, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania pomocy

z rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028, gdyż jego dochód nie przekracza 200% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu odwoławczego pomoc społeczna ma charakter przejściowy i nie może stanowić, jak oczekuje wnioskodawca, stałego dochodu. Ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium zauważyło, że wnioskodawca posiada możliwość sporządzania gorących posiłków we własnym zakresie, gdyż ma kuchnię i odpowiedni sprzęt.

Wnioski dowodowe sformułowane w odwołaniu Kolegium oceniło jako bezcelowe. Podkreśliło, że przyznanie stronie pomocy przez organ pierwszej instancji jest wynikiem przyjęcia konieczności przyznania pomocy w formie jednego gorącego posiłku. W związku z tym zwracanie się do Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie o dodatkowe potwierdzenie tego faktu jest niecelowe. Podobnie jak występowanie do Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w Warszawie o ustalenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z posiadanego gospodarstwa rolnego. Sposób ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z Programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028, Rada Ministrów określiła w punkcie III. 1.1. uchwały nr 149 z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 (M.P. z 2023 r., poz. 881).

Odnośnie wniosku o wyłączenie na podstawie art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. etatowych członków Kolegium: (-) A. S. i M. F. - organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do tych osób nie toczy się postępowanie karne, które uzasadniłoby uwzględnienie wniosku; (-) G. L., gdyż strona nie wskazała podstawy prawnej do wyłączenia tego etatowego członka Kolegium. Wyjaśniono, że B. J. od 1 maja 2023 r. nie jest etatowym członkiem Kolegium, uznano wobec tego, że brak jest podstaw do rozpatrywania w stosunku do niej żądania o wyłączenie.

Skargę do sądu administracyjnego wywiódł J. G. Sformułował zarzuty podobne jak w odwołaniu. Wywiódł, że nie uwzględniono jego wniosków dowodowych oraz zakwestionował wartość dowodową wywiadu środowiskowego. Zdaniem skarżącego niecelowe są kierowane do niego przez organy propozycje pracy czy też sprzedaży gospodarstwa rolnego. Podkreślił, że żyje na granicy ubóstwa, nie posiada bieżącej wody, nie ma zlewozmywaka, w którym mógłby umyć naczynia po obiedzie, tylko grzeje wodę w garnkach i myje się w miednicy, w której też musi zmywać naczynia po zjedzonym i przygotowanym wcześniej posiłku. Zdaniem skarżącego przyznana kwota wystarcza na 14 posiłków w miesiącu.

Skarżący sformułował wnioski dowodowe:

- o dołączenie do akt sprawy kopii pisma z udostępnienia informacji publicznej z 22 czerwca 2021 r. nr OPS.0133.4.2.2021 (w posiadaniu OPS w Wiźnie) o przyznanej pomocy "nawet po tysiąc złotych i więcej" dla osób samotnie gospodarujących, które co miesiąc przekraczały kryterium dochodowe uprawniające do takiej pomocy o nawet kilka tysięcy złotych, co świadczy jak bardzo i celowo jest dyskryminowany skarżący, który obecnie przekraczał to kryterium o 2,23 zł, a wcześniej o 4,23 zł;

- o dołączenie do akt sprawy kopii pisma informacji publicznej z 22 czerwca 2021 roku nr OPS.0133.1.2.2021 (w posiadaniu OPS w Wiźnie) o przyznanych wielotysięcznych nagrodach pracownikom socjalnym OPS za dyskryminację i wpychanie w większą biedę, jak też celowe przyczynianie się do pogłębienia schorzeń ruchowych u skarżącego przez odmowę prawa pomocy społecznej na wykup leków i dojazdy na rehabilitację, przez co przepadają zabiegi przepisane przez lekarza specjalistę, na które nie dojechał z braku pieniędzy.

Skarżący wskazał również, że wobec członków Kolegium toczą się postępowania karne – załączył zawiadomienie Prokuratury Rejonowej w Łomży z [...] lipca 2024 r. sygn. akt [...] o wszczęciu śledztwa w sprawie nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego, pracownika i Prezesa SKO w Łomży A. S., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.

Skargę w imieniu skarżącego sporządził również jego pełnomocnik, zaskarżając decyzję Kolegium w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.) przez brak wskazania motywów uzasadnień decyzji organów obydwu instancji, które zadecydowały

o ustaleniu kwoty świadczenia na poziomie 350 zł w miejsce wnioskowanej kwoty 900 zł;

2) art. 7 w zw. z art. 39 ust. 1 u.p.s. przez brak wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony w zakresie wysokości zasiłku celowego – strona nie może domyślać się powodów ograniczenia przyznanej pomocy względem zgłoszonego żądania i ujawnionych w związku ze stwierdzonym ubóstwem potrzeb świadczeniobiorcy;

3) art. 39 ust. 1 u.p.s. przez pominięcie, że powołany przepis oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego nie tylko co do rozstrzygnięcia o istocie sprawy, ale także co do wysokości świadczenia pieniężnego, dokonany w tym zakresie wybór rozstrzygnięcia obejmujący wysokość zasiłku także powinien zostać właściwie umotywowany, zaś brak tego koniecznego elementu uzasadnienia automatycznie rzutuje negatywnie na całość decyzji jako rozstrzygnięcia wadliwego z powodu przekroczenia granic uznania administracyjnego;

4) art. 8 k.p.a. – zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa – przez nieprzeprowadzenie pełnej i szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy w oparciu o obowiązujące przepisy prawne i wydanie rozstrzygnięcia, które nie załatwia sprawy w sposób prawidłowy; art. 7 k.p.a., tj. zasady praworządności poprzez niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy;

5) art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów władzy publicznej poprzez wydanie rozstrzygnięcia ograniczającego wniosek skarżącego bez właściwego merytorycznego uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia;

6) art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału

w sprawie, a w szczególności poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii wskazanych w odwołaniu Instytutów na okoliczność konieczności przyznania skarżącemu pomocy w formie jednego gorącego posiłku oraz ustalenia wysokości dochodu uzyskiwanego przez niego z gospodarstwa rolnego, które ustalone zostało tylko i wyłącznie na podstawie ustawowego wskazania;

7) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niepełne i nieprecyzyjne uzasadnienie decyzji, co powoduje konieczność ich uchylenia;

8) art. 30 Konstytucji RP przez naruszenie obowiązku zapewnienia obywatelowi polskiemu "minimum szacunku" oraz takich ram do samorealizacji, które umożliwią działanie zgodne z wolą i systemem wartości.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że skarżący spełnia kryteria dochodowe do przyznania świadczenia we wnioskowanej wysokości. Zwrócono uwagę na ciężką sytuację materialną skarżącego oraz to, że ze względu na stan zdrowia skarżący nie jest w stanie polepszyć własnymi siłami warunków swojej egzystencji i zdany jest na pomoc państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kolegium wskazało, że nie ma wiedzy, by w sprawie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku wszczęto postępowanie karne. Z zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w Łomży, które nie jest w posiadaniu Prezesa Kolegium ani też żadnego innego członka Kolegium, wynika że [...] lipca 2024 r. wszczęto śledztwo w sprawie nadużycia władzy, nie wiadomo w jakiej sprawie,

a z pewnością nie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczął wniosek skarżącego z 2 lipca 2024 r., natomiast z jego skargi i wcześniejszych pism i skarg wynika, że żądanie wszczęcia śledztwa było zgłoszone do ww. Prokuratury znacznie wcześniej.

W dniu 25 września 2024 r. sąd zwrócił do Prokuratury Rejonowej w Łomży z zapytaniem czy śledztwo wymienione w zawiadomieniu z [...] lipca 2024 r. sygn. akt [...] dotyczy działania wymienionej w tym zawiadomieniu osoby w postępowaniu administracyjnym o sygn. akt SKO.440/40/2024 i czy toczą się postępowania prokuratorskie dotyczące członków/pracowników Kolegium: M. F., B. J. bądź G. L. odnośnie do postępowania administracyjnego o ww. sygnaturze akt.

Na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. o ww. działaniu poinformowano strony, wyjaśniając też, że z uwagi na awarię systemu EZD i PASSA nie było możliwości sprawdzenia czy udzielono odpowiedzi.

W odpowiedzi z 26 września 2024 r. Prokuratura Rejonowa w Łomży poinformowała, że prowadzone śledztwo dotyczące funkcjonariusza publicznego – Prezesa Kolegium nie dotyczy sprawy świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, zaś w zakresie pozostałych wymienionych osób - postępowanie w stosunku do nich zakończyło się postanowieniem o odmowie wszczęcia śledztwa, utrzymanym w mocy przez sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem sporu w sprawie jest legalność decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku w wysokości 350 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w sytuacji, gdy skarżący wnioskował o pomoc w wysokości 900 zł miesięcznie.

W pierwszej kolejności ocenić należy, że zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne. W regulacji tej nie chodzi więc o jakiekolwiek postępowanie karne wobec pracownika, ale tylko takie, które pozostaje w związku z daną sprawą. W sprawie niniejszej tak rozumiana podstawa wyłączenia nie wystąpiła. W piśmie Prokuratury Rejonowej w Łomży z 26 września 2024 r. wyjaśniono, że śledztwo wobec Prezesa Kolegium A. S. nie ma związku z niniejszą sprawą, natomiast w zakresie pozostałych osób odmówiono wszczęcia śledztwa.

Brak jest również podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji z innych powodów wskazanych w skardze.

Wnioskowane świadczenie pieniężne na zakup posiłku przyznawane jest

jako rodzaj zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z treści przepisu jednoznacznie wynika, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach uznania administracyjnego, co daje organowi pewien zakres swobody. Uznaniowość przejawia się w możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy, a w szczególności od posiadanych przez organy środków na świadczenia i liczby ubiegających się o nie osób. Organ bierze też pod uwagę sytuację samego wnioskodawcy, materialną oraz w innych aspektach życiowych (zdrowotną, rodzinną), jak również jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i zakres pomocy udzielonej mu już ze środków publicznych. Uznanie organu obejmuje zarówno decydowanie o przyznaniu zasiłku celowego, jak i rozstrzyganie o jego formie i wysokości. Dlatego należy podkreślić, że nawet spełnienie wszystkich kryteriów po stronie skarżącego nie oznacza po stronie organu powinności przyznania świadczenia, tym bardziej w oczekiwanej wysokości. Organ nie może bowiem pominąć potrzeb innych osób wnioskujących o podobne świadczenia oraz tego, że ma do dyspozycji zazwyczaj ograniczone środki finansowe, którymi nie jest w stanie zaspokoić w pełni oczekiwań wszystkich wnioskujących.

Kontrolując decyzje uznaniowe w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego (w sprawie niniejszej: świadczenia pieniężnego na zakup posiłku) nie można pomijać treści art. 2, 3 i 4 u.p.s., zgodnie z którymi celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta ma z założenia charakter doraźny i nie może być traktowana jako źródło utrzymania. Nie ma też służyć pełnemu zaspokojeniu wszystkich potrzeb podopiecznych, ani tym bardziej rozwiązywaniu ich indywidualnych problemów. Pomoc ta ma subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (zob. np. wyrok NSA z 2 września 2015 r., I OSK 2224/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przypadku świadczenia pieniężnego na zakup posiłku istotne są również regulacje uchwały nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r.

w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole

i w domu" na lata 2024-2028 (M.P. poz. 881, dalej: uchwała Rady Ministrów). W przyjętym tą uchwałą programie przewiduje się pomoc m.in. dla osób niepełnosprawnych i o niskich dochodach. Program przewiduje wsparcie finansowe gmin w udzieleniu pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W ramach modułu dla osób dorosłych (moduł nr III.2 programu) ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s.

W kontekście niniejszej sprawy należy nadto wspomnieć o uchwale Rady Gminy Wizna z dnia 30 listopada 2023 r. nr LIII/389/2023 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego w celu udzielania wsparcia w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024 – 2028 (Dz.Urz.Woj.Podl. z 2023 r. poz. 6324, dalej: uchwała Rady Gminy). W tej uchwale kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 u.p.s. podwyższa się do 200%, przy czym już w uchwale Rady Ministrów przewidziano taką wysokość.

Jeszcze raz wskazać wypada, że objęta programem rządowym pomoc realizowana jest w trybie przewidzianym w przepisach u.p.s. i należy ją utożsamiać z zasiłkiem celowym wskazanym w art. 39 u.p.s.

W niniejszej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżący spełnił kryteria przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak prawidłowo ustaliły organy, jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a jego dochód wyliczony stosownie do treści art. 8 ust. 3 i 9 u.p.s. (ryczałtowo, z uwzględnieniem wielkości gospodarstwa rolnego jako 7, 05 ha fizycznych, czyli 2, 7475 ha przeliczeniowych i wysokości dochodu z 1 ha przeliczeniowego (345 zł) na podstawie § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 1296) - wynosi 727,89 zł. Nie przekracza zatem kryterium dochodowego wynoszącego 200% kwoty 776 zł a więc 1.552 zł.

Nie budzi wątpliwości, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest bardzo trudna. Organy tego faktu nie kwestionowały, a niemożność przyznania świadczenia

w wyższej wysokości wyprowadzały na podstawie innych czynników, w tym przede wszystkim możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Tym samym nie miały znaczenia dla sprawy podnoszone przez stronę okoliczności mające zakwestionować wartość dowodową wywiadu środowiskowego. Nie ma przecież wątpliwości, że przyznane świadczenie ma służyć zapewnieniu osobom potrzebującym posiłków, a nie poprawie ich sytuacji mieszkaniowej. Z decyzji obydwu organów wynika, że zdają one sobie sprawę z problemów skarżącego – zarówno w zakresie sytuacji mieszkaniowej, jak i osiąganego dochodu – i ich nie bagatelizują. Jak wyżej jednak wskazano, nie wyłącznie indywidualna sytuacja wnioskodawcy jest brana pod uwagę przy decydowaniu o prawie do zasiłku celowego i jego wysokości, ale też możliwości finansowe organu. Te zaś są ograniczone.

W sposób przekonujący Kolegium wyjaśniło również nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego. Zwracanie się do Instytutu Żywności i Żywienia

w Warszawie oraz do Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej

w Warszawie racjonalnie zostało uznane za niecelowe. Reguły obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego zostały wyznaczone przepisami prawa (art. 8 ust. 9 u.p.s.), tym samym nie mogły być przedmiotem opinii biegłego czy wyjaśnień jednostki naukowej, badawczej czy jednostki państwowej. Organy nie kwestionują też zapotrzebowania skarżącego (osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym, samotnie prowadzącej gospodarstwo rolne) w zakresie gorących i pełnowartościowych posiłków, nie ma więc potrzeby wykazywania, że taka potrzeba istnieje. Nie doszło więc do naruszenia przepisów w tym zakresie, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. powołanego w sporządzonej przez pełnomocnika skardze.

Wymaga podkreślenia, że w żadnym miejscu skarżący nie wskazuje, by przyznana kwota 350 zł miesięcznie miała nie wystarczyć na zakup produktów celem przygotowania z nich codziennego, gorącego posiłku. W treści odwołania, polemizując z wywiadem środowiskowym, skarżący podkreśla, że przygotowuje sobie gorące posiłki, a więc nie zawsze kupuje gotowe dania do odgrzania w domu. Pomimo niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym skarżący nie jest więc zdany na pomoc innych osób w tym zakresie i jak twierdzi – potrafi przygotować sobie posiłki samodzielnie. Problem sygnalizowany przez skarżącego polega natomiast na tym, że – jak twierdzi – trudne warunki życiowe są istotną przeszkodą w samodzielnym przygotowywaniu ciepłych posiłków. Wynikają one z braku bieżącej wody i zlewozmywaka, co skłoniło skarżącego do ubiegania się o sporną pomoc, z tym że skarżący zdaje się oczekiwać tej pomocy w wysokości pozwalającej mu dokonać zakupu gorących posiłków na każdy dzień (dla porównania wskazał, że kwota 350 zł wystarczy mu na zakup jedynie 14 posiłków w miesiącu w barze, w którym jeden posiłek kosztuje 25 zł). Jednak, jak trafnie w ocenie sądu oceniły organy, przyznanie środków pozwalających na codzienny zakup posiłku w barze za 25 zł nie wydaje się być koniecznym. Dolegliwości skarżącego nie uniemożliwiają samodzielnego zrobienia zakupów spożywczych (wskazuje w odwołaniu, że takie zakupy w zakresie niezbędnych produktów wykonuje w jednej z popularnych sieci spożywczych), a jedynie problem tkwi w przygotowaniu posiłków z zakupionych produktów. Należy jednak podkreślić, przy zrozumieniu trudnej sytuacji skarżącego, że pomoc społeczna nie służy wyrównywaniu poziomu życia jednostek w społeczeństwie, a jedynie ma zapewnić minimum egzystencji osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej. Tym samym nie jest uprawnione oczekiwanie, by zapewnić skarżącemu środki na zakup gotowych, ciepłych i pełnowartościowych posiłków na każdy dzień miesiąca oraz ich dowozu, w sytuacji gdy zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Innymi słowy pomoc społeczna nie polega na generalnym wyrównywaniu szans i możliwości oraz poziomu życia.

Nie jest także zasadne zestawianie skarżącego z beneficjentami świadczenia wychowawczego, tzw. "800+". Świadczenie to z woli ustawodawcy jest przyznawane obligatoryjnie przy spełnieniu określonych warunków, a nie fakultatywnie jak

w przypadku świadczenia na zakup posiłku. W związku z tym w budżecie państwa są przewidziane środki pozwalające na przyznanie świadczenia wszystkim osobom uprawnionym, natomiast w przypadku świadczenia na zakup posiłku, ze względu na ograniczoną pulę środków, organy nie są w stanie przyznać świadczenia wszystkim wnioskodawcom, w szczególności w oczekiwanej przez nich wysokości. Nadto zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa

w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 421) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Tym samym świadczenie to ma na celu pomoc obejmującą szereg różnego rodzaju wydatków, nie tylko żywnościowych, jak ma to miejsce w przypadku świadczenia na zakup posiłku. Przyznana skarżącemu kwota nie wyklucza możliwości ubiegania się o inne świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący, porównując swoją sytuację do innych beneficjentów pomocy państwa, wydaje się te kwestie marginalizować. Natomiast skarżący ma rację, że beneficjentami świadczenia 800+ są również osoby będące w dobrej sytuacji finansowej. Jednak takie ukształtowanie przesłanek tego świadczenia wynika z woli ustawodawcy a nie sądu czy organów. Porównywanie sytuacji skarżącego i osób pobierających 800+ jest zatem niezasadne.

Wskazać należy, że państwo w wielu obszarach funkcjonowania obywateli nie uzależnia swojego wsparcia od kryterium dochodowego. Do tego rodzaju grup społecznych należą aktualnie np. osoby wychowujące dzieci, ale również chociażby rolnicy, podlegający preferencyjnemu ubezpieczeniu społecznemu KRUS, pobierający płatności ze środków UE i otrzymujący inne formy wsparcia w zależności od potrzeb, np. w przypadku suszy – niezależnie od faktycznie osiąganego dochodu. Pomoc państwa nie zawsze służy więc jedynie osobom najuboższym, gdyż uwzględniane są również inne wartości istotne z punktu widzenia polityki państwa. W przypadku osób wychowujących dzieci pomoc państwa jest wyrazem realizacji norm art. 18 i art. 71 Konstytucji RP.

W ocenie sądu organy w spójny i przejrzysty sposób wyjaśniły jakie względy skłoniły je do częściowego uwzględnienia wniosku i przyznania kwoty 350 zł miesięcznie zamiast oczekiwanej przez wnioskodawcę kwoty 900 zł. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów, tj. art. 8, art. 77 § 1 czy też art. 107 § 1 i 3 k.p.a., czyli nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Jako że nie jest sporne, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe, a jego sytuacja jest niewątpliwie trudna, to istniały podstawy do przyznania świadczenia. Działając w granicach uznania administracyjnego organ świadczenie to przyznał. Organy wyjaśniły jednak zarazem, że wysokość fakultatywnie przyznawanego świadczenia limitowana była przede wszystkim kwotą dostępnych organowi środków – 47.100 zł rocznie, jak też wielością osób wymagających wsparcia, w tym przede wszystkim koniecznością zapewnienia gorącego posiłku dzieciom i młodzieży uczącym się. Należy też mieć na uwadze, że wnioskowane świadczenie ma z zasady charakter przejściowy i doraźny. Dostępna organowi kwota musi wystarczyć na sfinansowanie świadczeń z programu na cały rok. Kwota 47.100 zł podzielona przez 12 miesięcy daje kwotę jedynie 3.925 zł miesięcznie, która ma wystarczyć dla wszystkich osób potrzebujących w Gminie Wizna. Oczekiwana pomoc w wysokości 900 zł stanowiłaby prawie 1/4 dostępnych środków z programu w stosunku miesięcznym. Wedle wskazań samego skarżącego ze świadczenia korzysta 32 dzieci. Należy więc zauważyć, że dostępna miesięczna kwota 3925 zł podzielona przez 34 (32 dzieci, skarżący i inna osoba dorosła) daje jedynie około 116 zł. Tymczasem przyznana skarżącemu kwota wynosi 350 zł, co prowadzi do jednoznacznego wniosku, że nie dochodzi do dyskryminacji skarżącego. Podobna sytuacja miała miejsce w 2023 r. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 28 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 684/23). Sąd podkreśla, że kwota spornej pomocy jest wyższa (350 zł) niż w okresie półrocznym poprzedzającym okres świadczeniowy w sprawie niniejszej (skarżący wskazuje, że była to kwota 300 zł).

W ocenie sądu organy, mając na uwadze treść art. 7 k.p.a., uwzględniły

interes społeczny i słuszny interes obywateli. Brak użycia takich określeń w treści decyzji nie oznacza, że pojęcia te nie zostały w niej dostrzeżone. Organy zwróciły uwagę na inne osoby wymagające pomocy, nie pomijając także potrzeb skarżącego, w granicach dostępnych środków, tym samym działały zgodnie z art. 7 k.p.a.

W kontekście zarzutu naruszenia art. 30 Konstytucji RP (ochrona godności człowieka) należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nie uchybiły tej zasadzie. W granicach możliwości finansowych skarżący otrzymał wsparcie w celu zaspokojenia jednej z podstawowych potrzeb życiowych, choć jego udzielenie nie było obowiązkiem organów. Zarazem nie wykluczyło to możliwości ubiegania się przez skarżącego o inne formy wsparcia. Jako osoba niepełnosprawna, chora i uboga w granicach przewidzianych ustawami ma możliwość szerszej realizacji konstytucyjnych praw socjalnych.

Sąd nie stwierdził również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.