Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1269/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1, art. 71a, art. 71b, art. 8`1 § 4 i § 5
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1696/22 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.802.2022.5/AD w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. Sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1696/22, oddalił skargę S. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 26 października 2022 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dyrektor Oddziału ZUS wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości składkowe spółki. W toku tego postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej w S.1 Sp. z o.o.

Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności przysługującej od S.1 Sp. z o.o. w celu przekazania jej kwoty 273 561,44 zł, na wypłatę wynagrodzeń należnych za pracę pracownikom za luty 2022 r.

Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r. Dyrektor Oddziału ZUS, uznając, iż przyznanie wnioskowanej ulgi jest sprzeczne z interesem wierzyciela, odmówił zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej w S.1 Sp. z o.o.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 26 października 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu, spółka nie wykazała ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji ww. składnika majątkowego w ww. części, który przeważałby nad podstawowym celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. Uwzględnienie żądania spółki skutkowałyby tym, że łączna kwota egzekwowanych należności ulegałaby stałemu zwiększaniu i nie było by możliwe skutecznie przeprowadzenie egzekucji.

Ponadto, jak wskazał wierzyciel w treści zaskarżonego postanowienia, skarżąca od 2018 r. nie przekazuje składek również w części finansowanej przez pracowników, które potrącane są z ich wynagrodzeń. Organ zauważył, że ochronie interesu innych osób – pracowników, a także uprawnionych z tytułu alimentów i rent o charakterze alimentacyjnym – służy art. 81 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), który stanowi gwarancję wypłaty wskazanych w nim świadczeń bez zgody organu egzekucyjnego i bez oparcia o zasadę uznania administracyjnego. Co istotne, zarówno we wniosku z dnia 2 marca 2022 r., jak i w zażaleniu, spółka nie wykazała, że możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych spółki.

Dalej organ wskazał, że w związku z kontrolą dłużnika zajętej wierzytelności przeprowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sosnowcu (protokół kontroli z 13 czerwca 2022 r.) na wniosek Dyrektora, ustalono, że 9 marca 2022 r. spółka S.1, bez zgody organu egzekucyjnego, przekazała na rachunek bankowy spółki zajętą wierzytelność w kwocie 273 961,44 zł, z przeznaczeniem na wypłaty dla pracowników skarżącej. Zatem wniosek z 2 marca 2022 r. dotyczy zwolnienia z egzekucji części wierzytelności, którą spółka otrzymała 9 marca 2022 r. bez zgody organu egzekucyjnego. Tym samym argumenty zawarte w zażaleniu są całkowicie chybione, a uwzględnienie wniosku prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że choć skarżąca wykazała swój ważny interes, to organy słusznie zauważyły, że nie wykazała ona, iż możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Zasadnie przyjęto, że ochrona ważnego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej. Sąd wskazał, że spółka ma kilkumilionowe zadłużenie z tytułu składek, które nadal rośnie, a skarżąca nie podejmuje wysiłków, aby zadłużenie spłacić. Co istotne, spółka siedemnastokrotnie korzystała już ze zwolnienia ww. składnika majątku spod egzekucji w celu wypłaty wynagrodzeń dla pracowników, nie wdrażając przy tym żadnych działań restrukturyzacyjnych, o których podjęciu zapewniała wierzyciela. Skarżąca nie posiada żadnego majątku (ruchomego i nieruchomości), który mógłby stanowić przedmiot zabezpieczenia. Utraciła zatem zdolność do spłaty zobowiązań.

W konsekwencji, w ocenie WSA, organy doszły do prawidłowego wniosku o braku okoliczności przemawiających za zwolnieniem spod egzekucji wierzytelności spółki.

Zdaniem Sądu wyrażone w kontrolowanym postanowieniu stanowisko zostało właściwie i szczegółowo uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego, jak i powołaniem stanu prawnego. Wskazano, że u dłużnika zajętej wierzytelności została przeprowadzona kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. (protokół kontroli z 13 czerwca 2022 r.), która wykazała, że skarżąca otrzymała od tego dłużnika, bez zgody organu egzekucyjnego, środki w wysokości 273 961,44 zł, z przeznaczeniem na wypłaty dla pracowników spółki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto spółka zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono wyrokowi WSA naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) i w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez akceptację błędnego i nieuzasadnionego twierdzenia organów, że interes publiczny bezwzględnie wymaga odmowy uwzględnienia słusznego interesu zobowiązanego przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji części wierzytelności pieniężnej zobowiązanego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez akceptację braku dokładnego wyjaśnienia przez organy stanu faktycznego sprawy w zakresie koniecznym dla zważenia ważnego interesu strony i interesu społecznego oraz akceptację dokonania przez organy błędnych ustaleń i braku właściwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w tym zakresie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona – organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zajął stanowiska w tej kwestii.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Jednocześnie należy zauważyć, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej generalnie przeprowadzono krytyczną ocenę decyzji organów. Owszem, przedstawiono szereg orzeczeń sądowych dotyczących zakresu decyzji o charakterze uznaniowym i zasad ich oceny (s. 3-4), następnie odnosząc te opinie bardziej do skarżonych postanowień aniżeli podważanego wyroku WSA i zawartej w nim oceny zaskarżonych decyzji (por. s. 7 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Jednakże mając na uwadze uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (opubl.: ONSiWSA z 2010 r. z. 1, poz. 1), w której uzasadnieniu wskazano, że skarga kasacyjna powinna mieć charakter powszechny w tym sensie, że możliwość jej wniesienia nie powinna być uzależniona od jakichkolwiek dodatkowych ograniczeń przedmiotowych bądź podmiotowych, uniemożliwiających jakiejkolwiek stronie postępowania skorzystanie z prawa do zaskarżenia. Chodziło bowiem o zapobieżenie sytuacji, w której przepisy prawa pozwolą sądowi odwoławczemu utrzymać w mocy wyrok naruszający prawo, mimo stwierdzonego naruszenia. Dlatego mimo wspomnianych mankamentów skargi kasacyjnej, Sąd kasacyjny rozpoznał wniesiony środek zaskarżenia.

Przechodząc do oceny zaskarżonego orzeczenia w kontekście zgłoszonych zarzutów, należy zakreślić, że sporne było, czy zwolnienie spod egzekucji części wierzytelności pieniężnej przysługującej skarżącej w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności, wyłącznie w celu wypłaty wynagrodzeń dla pracowników spółki za luty 2022 r.. (które to żądanie wypełniało ważny interes zobowiązanego – bezsporna okoliczność), przy braku po stronie spółki innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji administracyjnej i uzyskanie egzekwowanych należności, prowadziłoby do bezskuteczności egzekucji, gdyż łączna kwota egzekwowanych należności ulegałaby stałemu zwiększeniu, co byłoby także sprzeczne z interesem wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), a w rezultacie z interesem publicznym, zwłaszcza że skarżąca po złożeniu wniosku o zwolnienie spod egzekucji ww. opisanej części wierzytelności, uzyskała od dłużnika (bez zgody organu egzekucyjnego) część zajętej wierzytelności odpowiadającą kwocie objętej wspomnianym wnioskiem.

Bezsporne w sprawie było natomiast, że wniosek spółki dotyczył zwolnienia spod egzekucji części jej wierzytelności w stosunku do innej spółki (S.1) z tytułu zawartych umów, również zajętej na poczet należności skarżącej. Wniosek o zwolnienie obejmował część ww. wierzytelności w kwocie (stanowiącej kilka procent zajętej wierzytelności), zdaniem spółki, niezbędnej na wypłatę wynagrodzeń pracownikom za luty 2022 r., za usługi szycia ubrań, wyprodukowanych na zlecenia wspomnianego dłużnika wierzytelności. Spółka nie posiada żadnego majątku (ruchomego czy nieruchomości), który mógłby stanowić przedmiot zabezpieczenia. Podczas kontroli dłużnika zajętej wierzytelności przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sosnowcu w okresie od 2 do 13 czerwca 2022 r. ustalono, że 9 marca 2022 r. dłużnik przekazał, bez zgody organu egzekucyjnego, na rachunek bankowy spółki część zajętej wierzytelności odpowiadającej kwocie, o której zwolnienie spod egzekucji skarżąca się ubiegała – także z przeznaczeniem na wypłaty dla pracowników.

W świetle przedstawionych kryteriów oceny skargi kasacyjnej i zakresu sporu, skarga kasacyjna spółki nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie, a wyrok Sądu I instancji – pomimo częściowo błędnego uzasadnienia – odpowiada prawu, w rozumieniu art. 184 in fine p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, Sąd I instancji błędnie, bo przedwcześnie przyjął, że spółka nie wykazała, aby możliwe było prowadzenie egzekucji i uzyskiwanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych, bez wyczerpującego zbadania, czy tym innym składnikiem mogła być pozostała część zajętej wierzytelności spółki wobec S.1, znacznie przewyższająca wartość tej części wierzytelności, której dotyczył wniosek o zwolnienie spod egzekucji, szczególnie w sytuacji, gdy zwolnienie spod egzekucji miało dotyczyć kwoty przeznaczonej wyłącznie na wynagrodzenia pracowników, co według WSA mogło doprowadzić do bezskuteczności egzekucji (s. 11-12 uzasadnienia wyroku).

W tym miejscu należy zauważyć, że organ odwoławczy – DIAS, wbrew stanowisku WSA, dopuszczał jako mieszczącą się w granicach ważnego interesu zobowiązanego możliwość okresowego zwolnienia spod egzekucji części zajętej wierzytelności spółki względem dłużnika, z wyłącznym przeznaczeniem na wynagrodzenia pracowników spółki za określony miesiąc, w sytuacji gdy spółka nie posiadała innych środków na wypłatę niż środki należne za usługi produkcji ubrań (por. s. 3 postanowienia DIAS).

Stanowiący podstawę prawną kontrolowanych przez Sąd I instancji postanowień art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Należy zgodzić się z DIAS i Sądem I instancji, że celem ww. przepisu jest eliminowanie sytuacji zmierzających do wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości prowadzonej egzekucji. Zwolnienie z egzekucji pozwala na zmniejszenie jej uciążliwości wówczas, gdy ta jest prowadzona ze składnika majątkowego szczególnie ważnego dla zobowiązanego. Nie oznacza to jednak, że uciążliwość egzekucji może stanowić samodzielną przesłankę przesądzającą o zwolnieniu z egzekucji. Istotą postępowania egzekucyjnego bowiem jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej, co z zasady jest dolegliwe. Egzekucja jest następstwem zaniechania przez podmiot zobowiązany dobrowolnej zapłaty ciążącej na nim należności. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem z jednej strony skuteczne, z drugiej zaś organ winien stosować środki, które zostały przewidziane w ustawie, winien też brać pod uwagę, aby były one jak najmniej uciążliwe dla dłużnika (por. wyrok NSA z 5 października 2023 r., sygn. akt III FSK 2977/21; opubl. podobnie jak dalej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl; P.M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el.2023, komentarz do art. 13).

Oznacza to, że zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego nie może udaremnić egzekucji, czyli nie może doprowadzić do jej bezskuteczności. W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że zwolnienie określonych składników majątkowych nie może bowiem prowadzić do udaremnienia podstawowego celu egzekucji, a tak stałoby się niewątpliwie wtedy, gdyby z egzekucji zostały zwolnione wszystkie składniki majątkowe należące do zobowiązanego (zob. Z. Leoński, w: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie, s. 62, a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas red., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie 9, s. 96). Istotne są zatem ustalenia faktyczne w tym zakresie, a mianowicie dotyczące majątku, jakim dysponuje zobowiązany i czy zwolnienie na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. wskazanych przez zobowiązanego określonych składników majątku, nie spowoduje udaremnienia egzekucji.

Również w orzecznictwie NSA podkreśla się, że art. 13 § 1 u.p.e.a., mając na celu ochronę zobowiązanego, nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2014r., sygn. akt II FSK 1791/12). Jednocześnie także zwraca się uwagę, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów, tak zobowiązanego jak i wierzyciela, a tym samym nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja stałaby się bezskuteczna (por. wyroki NSA z: 5 marca 2014r., sygn. akt II GSK 2029/12; 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12).

Jak wspomniano, podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym ważnego interesu zobowiązanego. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyroki NSA w sprawie III FSK 2977/21 i z 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08; P.M. Przybysz, tamże). Jednocześnie, mimo braku w art. 13 § 1 u.p.e.a. wyraźnego uzależnienia zwolnienia określonego składnika spod egzekucji od zgody wierzyciela, ale mając na uwadze, że zwolnienie spod egzekucji nie powinno doprowadzić do niemożności zaspokojenia wierzyciela, to okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela. W szczególności niemożność zaspokojenia wierzyciela może być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego. W tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zobowiązany musi nie tylko przedstawić argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych (por. wyroki NSA z: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15; 28 grudnia 2022 r., sygn. akt I GSK 154/19). W niniejszej sprawie tym innym składnikiem miała być pozostała część zajętej wierzytelności spółko wobec dłużnika, znacznie przewyższająca kwotę objętą wnioskiem, który w połączeniu z dobrowolnymi wpłatami dłużnika zajętej wierzytelności na poczet tej wierzytelności: 769 583,40 zł (w 2020 r.), 338 037,62 zł (w 2021 r.), 255 000,00 zł (w 2022 r.), miały wykazać, że zwolnienie z egzekucji we wnioskowanym zakresie w żadnym razie nie doprowadzi do bezskuteczności egzekucji.

Należy także wyjaśnić, że zwolnienie określonych składników majątkowych spod egzekucji, dopuszczalne na mocy art. 13 § 1 u.p.e.a. następuje w ramach uznania administracyjnego. Dlatego w pełni podzielić w tym zakresie należy podzielić wywody skargi kasacyjnej, ujęte w jej uzasadnieniu, do tego wsparte poglądami piśmiennictwa i orzecznictwa.

Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 489/10, LEX nr 966166). Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyroki NSA z: 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; SA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 3609/15, 13 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2090/15). Postępowanie kończące się rozstrzygnięciem uznaniowym musi być zatem przeprowadzone w sposób wszechstronny, wnikliwy z zachowaniem wszystkich reguł procedowania. Musi opierać się na pełnym materiale dowodowym ocenionym bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W świetle przedstawionych założeń nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej, sformułowane w pkt 1. i 2.petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a., podważające akceptację przez Sąd I instancji braku dokładnego wyjaśnienia przez organy stanu faktycznego sprawy w zakresie dla prawidłowego zważenia interesu strony i interesu społecznego oraz braku uzasadnienia postanowienia w tym zakresie, a w konsekwencji kwestionujące stanowisko, że interes publiczny bezwzględnie wymagał odmowy uwzględnienia słusznego interesu spółki, przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji części jej wierzytelności w stosunku do dłużnika.

Spółka swój wniosek z 2 marca 2021 r. skierowany do ZUS o zwolnienie spod egzekucji kwoty 273 561,44 zł, stanowiącej część wierzytelności pieniężnej zajętej u dłużnika, uzasadniała, że kwota ta umożliwi wypłaty pracownikom należnych wynagrodzeń za luty 2022 r. Do wniosku spółka załączyła wydruki list płac z 1 i 3 marca 2022 r. i oświadczyła, że pracownicy świadczyli pracę na rzecz dłużnika. Kolejnym pismem wyjaśniła, że umowy zlecenia mają charakter wynagrodzenia za pracę w rozumieniu przepisów u.p.e.a. i są wypłacane okresowo.

Mając na uwadze cel zwolnienia – umożliwienie wypłat wynagrodzeń pracowniczych, organy, jak i WSA zasadnie przyjęły, że okoliczność ta mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., pozwalając na rozważenie zwolnienia, na czas oznaczony, z egzekucji w całości lub części określonych składników majątkowych zobowiązanego. Organy zgadzały się, że wynagrodzenie pracowników za pracę podlega szczególnej ochronie, zważywszy chociażby na art. 81 § 4 (Wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym – tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń.) i § 5 u.p.e.a. (Przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.). Sąd I instancji tego podejścia organów nie podważał. Zresztą z tego powodu spółka postanowieniami ZUS wydanymi między styczniem 2020 r. a majem 2021 r. siedemnastokrotnie uzyskiwała omawianą ulgę.

Jednakże w trakcie postępowania administracyjnego, prowadzonego od 2 marca 2022 r. do 26 października 2022 r. (data ostatecznego postanowienia DIAS) spółka nie poinformowała organu egzekucyjnego i jednocześnie wierzyciela (ZUS) ani organu odwoławczego (Dyrektora IAS), że 9 marca 2022 r. uzyskała od dłużnika, bez zgody organu egzekucyjnego, w formie przelewu bankowego kwotę, stanowiącą część zajętej wierzytelności, będącą równowartością kwoty objętej wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji i także przeznaczoną na wypłaty dla pracowników spółki. Okoliczność tę, która nie była jednostkowa, gdyż spółka takie przelewy od S.1 otrzymywała co miesiąc w okresie od czerwca 2021 r. do maja 2022 r., stwierdzono dopiero podczas kontroli dłużnika zajętej wierzytelności, przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sosnowcu w czerwcu 2022 r. Zatem skarżąca posiadała we wnioskowanym okresie (marzec 2022 r..) środki na wypłaty pracownicze (za luty 2022 r.). W tych okolicznościach jej żądanie prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, co prawidłowo zaznaczył organ odwoławczy. Sąd I instancji też powołał się na naruszenie interesu publicznego, ale w oparciu o inną przesłankę (brak wykazania przez skarżącą, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych). W ustalonych okolicznościach tym bardziej odpadł ważny interes spółki, wymagany dla uzyskania ulgi na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. (został zaspokojony), skoro otrzymała ona, niezgodnie z przepisami u.p.e.a., środki na wynagrodzenia pracowników od dłużnika i także z zajętej wierzytelności, a mimo to nadal żądała ulgi, która miała mieć określony cel i na inny cel nie mogła być przeznaczona. Słusznie organy uznały również, że opisane zachowanie spółki prowadziło do niemożności realizacji podstawowego celu egzekucji, gdyż w ten sposób wartość zajętej wierzytelności znacznie szybciej ulegała zmniejszeniu przy jednoczesnym wzroście należności podlegających egzekucji.

Na okoliczność tę, jako o zasadniczym znaczeniu dla nieuwzględnienia wniosku spółki, słusznie powołał się Dyrektor IAS; natomiast WSA nie uwzględnił w takim zakresie, jak rzeczywiście rzutowała na zasadność wniosku spółki.

Z kolei spółka uważała w skardze kasacyjnej, że okoliczności wykazane podczas opisanej kontroli nie miały wpływu na wynik sprawy, w świetle przekazywania przez dłużnika (S.1) kwot na spłatę należności spółki. Należy jednak zauważyć, że kwoty te nie były przekazywane regularnie (dłużnik decydował, kiedy i w jakiej wysokości je uiszczał), a przy tym nie spłacały należności spółki ani kwoty zajętej wierzytelności. Ponadto opisane działanie spółki i dłużnika naruszało przepisy u.p.e.a. i nałożone na te podmioty przez organy egzekucyjne obowiązki. Dlatego też, w okolicznościach sprawy, nie miał znaczenia brak uruchomienia przez organy egzekucyjne procedury z art. 71a i art. 71b u.p.e.a., gdyż dotyczyłyby te postępowania działań organów na przyszłość, a nie faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, dla której istotne znaczenie miała, przeprowadzona w trakcie postępowania administracyjnego, w czerwcu 2022 r. kontrola i jej wyniki zawarte w protokole kontroli.

Zdaniem NSA nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem skargi kasacyjnej wydanie odmiennych wyroków przez WSA w Gliwicach w sprawach o sygn.: I SA/Gl 459/20, I SA/Gl 460/22 i I SA/Gl 461/22, gdyż zostały wydane w oparciu o ustalenia faktyczne, których zabrakło w ocenianych postępowaniach, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ww. spraw, a o które obecnie oceniane postępowanie zostało uzupełnione.

Dlatego nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a.

Z powyższych względów, mimo wskazanych wad uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, orzeczenie to odpowiada prawu i dlatego skargę kasacyjną spółki na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego (za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w II instancji) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).