Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1669/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 października 2023 r. nr SKO.F/41.4/971/2023/16991 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2019-2023 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 30 czerwca 2023 r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 października 2023r. nr SKO.F/41.4/971/2023/16991 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta B. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 30 czerwca 2023r. nr [...] w przedmiocie odmowy M. K. (dalej: skarżący, podatnik) umorzenia kwoty 256 zł stanowiącej zaległy podatek od nieruchomości za lata 2019 – 2023 za nieruchomość położoną w B. przy ul. [...] [...].

Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2383 ze zm., dalej: o.p.).

Stan sprawy.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2023r. skarżący wniósł o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości. Wskazał, iż od śmierci matki w 2023r. utrzymuje się z żebractwa po kościołach w celu zdobycia żywności. Wyjaśnił, że jest osobą z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym. Ponadto pobiera z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie zasiłek stały w kwocie 719 zł. Podatnik zaznaczył, że w chwili obecnej boryka się z poważnym owrzodzeniem prawej nogi, które niewyleczone może skutkować amputacją kończyny. Swój stan określił jako zagrażający życiu. W 2016 r. Powiatowy Urząd Pracy "w geście bezradności" skierował skarżącego do MOPR i od tamtej pory do chwili obecnej podatnik pozostaje beneficjentem pomocy społecznej. Do wniosku załączono wezwanie z Wydziału Poboru i Windykacji nr [...] z dnia 20 marca 2023 r. oraz recepty z dnia 14 marca 2023 r., 23 marca 2023 r. i 3 kwietnia 2023 r. Nie załączono natomiast oświadczenia majątkowego, ani dowodów na sytuację finansową.

W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji, w dniu 23 maja 2023 r. skarżący złożył pismo do którego załączył wezwanie z Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych nr [...] z dnia 15 maja 2023 r., wypełnione oświadczenie majątkowe, decyzję Prezydenta B. nr [...] z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie przyznania zasiłku celowego na realizację recept w kwocie 112,64 zł, decyzję Prezydenta B. nr [...] z dnia 11 stycznia 2023 r. w sprawie przyznania pomocy w formie gorącego posiłku w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" oraz zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. nr [...] z dnia 24 listopada 2022 r.

Z informacji przedstawionych w oświadczeniu majątkowym podatnika wynikało, iż jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest zasiłek stały z MOPR w wysokości 719 zł. Podatnik prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielem stanowiącego odrębną własność lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...] [...], nabytego w drodze spadku po zmarłej matce. Ustalono ponadto, że skarżący ponosi średnie miesięczne koszty utrzymania w wysokości 206 zł, jako dodatkowe obciążenie finansowe wskazał on na zadłużenie na sumę 5.000 zł.

Organ pierwszej instancji wyraził przekonanie, że przedstawione we wniosku przez skarżącego argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej i pogorszającego się stanu zdrowia nie mogą stanowić jedynej przesłanki do udzielenia ulgi w formie umorzenia zaległego podatku od nieruchomości. Jak wskazano, sytuacja finansowa zobowiązanego nie jest szczególnie wyjątkowa i sama w sobie nie może stanowić uzasadnienia do umorzenia zaległości podatkowych. Wielu podatników boryka się z niskimi dochodami i różnymi trudnościami, powstałymi m.in. w skutek problemów zdrowotnych i rodzinnych, rosnącej inflacji czy ogólnokrajowego kryzysu gospodarczego, lecz pomimo tego wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że podatnik od wielu lat podejmuje kroki w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku od nieruchomości i co roku, korzystając z przysługującego mu prawa, odwołuje się od decyzji Prezydenta B. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lokal położony w B. przy ul. [...] [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a utrzymane w mocy przez organ II instancji decyzje zaskarża do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że nieuregulowanie zobowiązania podatkowego wraz z należnymi odsetkami za zwłokę przez skarżącego było podyktowane niedołożeniem należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków podatkowych. Załączone do wniosku dokumenty zdaniem organu dowodzą, że zobowiązany jest w stanie spłacić należność, co nie spowoduje powstania sytuacji zagrażającej jego egzystencji np. wnioskując o rozłożenie zaległości na raty. Równocześnie zauważono, że zaniechanie opłacania podatku od nieruchomości i powstanie z tego tytułu zaległości nie może stanowić obowiązku udzielania przez tutejszy organ podatkowy ulg w zapłacie zaległego podatku od nieruchomości. Jak wskazano, uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny okoliczności, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika.

W odniesieniu do kwestii ważnego interesu publicznego organ podniósł, że jeśli gmina decyduje się na umorzenie zaległości podatkowych, uzyskuje w konsekwencji niższą część wyrównawczą subwencji ogólnej. Przyznanie ulgi skarżącemu byłoby szczególnym i nieuzasadnionym uprzywilejowaniem wobec podatników, którzy rzetelnie spełniają swoje obowiązki wobec tutejszej gminy. W przekonaniu organu pierwszej instancji, podatnik nie wpłacając w terminie zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości działa niezgodnie z interesem publicznym, rozumianym jako dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa godząc w konsekwencji w konstytucyjne zasady rozumienia Rzeczypospolitej Polskiej jako dobra wspólnego obywateli i równości wobec prawa. Organ podniósł, że skutki pandemii i wprowadzonych reform dotknęły także B. Obecna sytuacja finansowa B. jest trudna, co jest wynikiem sytuacji gospodarczej kraju oraz zmian legislacyjnych przeprowadzonych w latach 2019-2022 w zakresie dochodów z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych. Gmina B. odczuła szczególnie boleśnie, ze względu na stale malejącą liczbę mieszkańców, skutki zmian legislacyjnych dotyczących zmiany przepisów o podatku dochodowym.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji. W odwołaniu skarżący wskazuje na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Podatnik wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy dotyczących odmowy przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych - wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 310/16 i odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego - sygn. akt II SA/Gl 655/19.

Decyzją z dnia 31 października 2023r. nr SKO.F/41.4/971/2023/16991 SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy skarżącemu umorzenia kwoty 256 zł stanowiącej zaległy podatek od nieruchomości za lata 2019 – 2023. SKO zauważyło, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem o potrzebie zastosowania danej ulgi podatkowej.

Zdaniem organu odwoławczego sytuacja życiowa, w tym finansowa i zdrowotna skarżącego jest trudna, lecz sytuacja ta sama w sobie nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia należnego gminie podatku. Wielu podatników boryka się z niskimi dochodami i różnymi trudnościami, powstałymi m.in. w skutek problemów zdrowotnych i rodzinnych, rosnącej inflacji czy ogólnokrajowego kryzysu gospodarczego, lecz pomimo tego wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych. Podkreślono, że płacenie podatków nie jest uzależnione od dobrej woli i chęci podatnika, lecz jest jego obowiązkiem konstytucyjnym. Zgodnie z art. 84 Konstytucji RP każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Wyjaśniono, że zasadą jest płacenie podatków a udzielanie ulg może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych wystąpieniem "ważnego interesu podatnika" bądź "ważnego interesu publicznego". W ocenie SKO, stwierdzenie, że występuje któryś ze wskazanych interesów nie obliguje organu podatkowego do wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony. Zastosowanie ulgi jest bowiem prawem a nie obowiązkiem organu pierwszej instancji, a decyzje podejmowane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt sprawy dotyczących odmowy przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych i odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, SKO stwierdziło, iż dowody te nie mają związku z rozpatrywaną sprawą. Jak wyjaśniono, przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie udzielania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, bierze się pod uwagę aktualną sytuację rodzinną i majątkową w jakiej znajduje się wnioskodawca.

Skarżący wniósł skargę na decyzję SKO do tut. Sądu.

Podatnik zarzucił decyzji SKO błędne ustalenia stanu faktycznego mające wpływ na wynik sprawy. W skardze zwrócił uwagę na swoją trudną sytuację życiową. Podkreślił, że po śmierci mamy okazało się, iż mieszkanie, którego jest właścicielem, jest znaczeni zadłużone. Podatnik wskazał, iż korzysta z opieki społecznej. Podniósł, iż uzyskał czasowe orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym z zasiłkiem stałym 719 zł. Podał również, że od grudnia 2022r. choruje przewlekle na zapalenie żył i kończyn dolnych, a na nogach znajdują się otwarte rany i ponosi z tego tytułu wykazane w skardze wydatki na lekarstwa. Obecnie zadłużenie za mieszkanie wynosi około 21000 zł. Skarżący wyjaśnił, iż od 2018r. nie ma w mieszkaniu prądu ani gazu, dlatego korzysta z przytułku dla bezdomnych w K. [...]. Obecnie nie posiada ani pracy ani renty.

Końcowo wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów należało odmówić skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2019 - 2023. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie wskazując na swoją trudną sytuację życiową w tym na brak stałych dochodów oraz liczne problemy zdrowotne.

Materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Wskazać należy, iż stosownie do postanowień art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym można umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W tym przypadku organ podejmuje decyzję, która ma charakter uznaniowy i podlega ograniczonej kontroli przez Sąd. Postępowanie to składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organy są zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do umorzenia powstałej zaległości, czyli czy w sprawie wystąpił "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Przesłanki te maja charakter rozłączny (funktor "lub" jest uznawany za równoznacznik alternatywy nierozłącznej (zob. Ziembiński, Logika Praktyczna, Warszawa 1994r. s. 87) wystarczy, że jedna z nich wystąpi, to organ podatkowy będzie zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia mającego postać uznania administracyjnego. Brak wystąpienia jednej z przesłanek skutkuje tym, że organ nie może, nie ma ustawowej możliwości umorzenia powstałej zaległości. Dopiero wystąpienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" daje organowi możliwość swobodnego wyboru rozstrzygnięcia złożonego wniosku. Kontrola Sądu sprowadza się w tego typu postępowaniach do zbadania, czy organ podatkowy przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpił " ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Przy czym przesłanki te nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) być uznana z definicji za najważniejszą. Organ po stwierdzeniu wystąpienia jednej z przesłanek podejmuje decyzję czy uwzględnić wniosek. Wybór rozstrzygnięcia należy do organu administracji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006r., I FSK 570/03, Lex 187593 oraz wyrok z dnia 30 października 2009 r., I FSK 804/08 niepubl.) Jednak uznaniowy charakter decyzji, nie powoduje, że ma być ona całkowicie dowolna. Organ podejmując negatywną dla podatnika decyzję, nawet mającą charakter uznaniowy jest zobowiązany do wskazania i uzasadnienia motywów, którymi się kierował, co jest zgodne z wymogami państwa prawnego.

W utrwalającej się linii orzeczniczej NSA podkreśla się, iż sąd nie jest organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; sąd nie rozstrzyga o tym, czy wybór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy jedynie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr1227/97, opublikowany w Lex nr 33 404). Podobnie, w orzeczeniu z dnia 7 lutego 2001 r. NSA stwierdził, że sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

"Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych" (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, z. 6, poz. 168).

Przesłanki umorzenia (a więc ważny interes podatnika i interes publiczny) należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty (wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 13/98, LEX nr 41054).

W sprawach stosowania ulg podatkowych przedmiotem oceny organów podatkowych musi być stan faktyczny, w tym głównie sytuacja finansowa, rodzinna i życiowa podatnika istniejąca w dacie rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2000r., I SA/Ka 1821/98 (w:) D. Jankowiak, Ordynacja podatkowa w orzecznictwie SN i NSA, Wrocław 2004, s. 179).

Analiza wyżej przytoczonych orzeczeń wskazuje w sposób jednoznaczny, iż orzecznictwo sądowe podejmując próbę zdefiniowania spornych pojęć skupia się głównie na aspektach ekonomicznych, sytuacji materialnej i zdrowotnej podatnika.

W realiach rozpoznanej sprawy organ zaniechał ustalenia, czy w sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do umorzenia powstałej zaległości, czyli czy w sprawie wystąpił "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W uzasadnieniu decyzji brak jednoznacznego stwierdzenia czy w rozpoznanej sprawie zaistniał/bądź nie - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny".

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sytuacja życiowa, w tym finansowa i zdrowotne skarżącego jest trudna, lecz sama w sobie nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia należnego gminie podatku. W ocenie Sądu powyższe stwierdzenie nie wyjaśnia w żadnej mierze czy zdaniem organu zaistniał ważny interes podatnika. Ponadto stwierdzenie organu, iż zobowiązany jest w stanie spłacić sporną należność, co nie spowoduje sytuacji zagrażającej jego egzystencji np. wnioskując o rozłożenie zaległości na raty nie zostało poparte przez organ żadnymi dowodami.

Zgodnie z art. 122 o.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Jak stanowi art. 187 § 1 powołanego aktu, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do postanowień art. 191 o.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 210 § 4 analizowanej ustawy, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Postanowienia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. należy postrzegać w kontekście zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 122 powołanego aktu. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 191 o.p. rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgormadzonych dowodów, następującą zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.

Sąd stwierdza, iż organ rozpatrując wniosek skarżącego nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych odnoszących się w szczególności do sytuacji materialnej i zdrowotnej podatnika. Przede wszystkim organ nie podjął próby rozważenia czy dochody podatnika są wystarczające dla zapewnienia jego podstawowych potrzeb życiowych w kontekście ciążących na nim długów, w tym zaległości podatkowych. W konsekwencji organ zobowiązany będzie do ustalenia jakie są miesięczne dochody podatnika i porówna je z wydatkami skarżącego w szczególności takimi jak: opłata z tytułu czynszu, wydatki na żywność, wydatki na lekarstwa. Organ zobowiązany będzie również do rozważenia jaki jest wpływ chorób, na które cierpi skarżący, na jego realne możliwości zarobkowe. Organ ustali ponadto czy stan zdrowia skarżącego pozwala na podjęcie pracy celem wypracowania dodatkowych dochodów. Organ rozważy także czy dochody skarżącego oraz fakt zadłużenia mieszkania pozwalają na faktyczną spłatę podatku. Organ winien wziąć pod uwagę, że skarżący korzysta z pomocy społecznej, co samo w sobie stanowi dowód na jego bardzo niskie dochody.

Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji zaniechał rozważenia powyższych okoliczności poprzez pryzmat zaistnienia "ważnego interesu podatnika". W konsekwencji po ustaleniu i przeanalizowaniu powyższych okoliczności organ zobowiązany będzie do jednoznacznego stwierdzenia czy w sprawie zaistniał ważny interes podatnika. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, iż pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków (por.: wyrok NSA z 10 marca 2009 r., I FSK 31/08). Dlatego też fakt, iż wielu podatników wywiązuje się z płacenia podatków borykając się z niskimi dochodami i różnymi trudnościami, powstałymi m.in. w skutek problemów zdrowotnych nie wyklucza możliwość udzielenia ulgi podatnikowi, którego sytuacja materialna i osobista jest trudna, a w istocie taka nieuprawniona konstatacja wypływa z zaskarżonej decyzji. Tymczasem organ winien zbadać konkretny stan faktyczny sprawy i skupić się na sytuacji materialnej i zdrowotnej odnoszącej się do skarżącego.

W ocenie Sądu organy nie rozważyły przesłanki zaistnienia interesu publicznego. Sąd podziela pogląd, że pojęcia tego nie można ograniczyć do konieczności respektowania zasady równości i powszechności opodatkowania. Za dopuszczalne w pewnych wyjątkowych okolicznościach uznaje się przyznanie pierwszeństwa przed zasadą powszechności opodatkowania innym zasadom konstytucyjnym, w tym zasadzie zabezpieczenia społecznego (por.: wyrok NSA z 15 listopada 2023 r., III FSK 2933/21). W ocenie Sądu w pojęciu interesu publicznego, o którym mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. mieści się również kwestia celowości dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 01 grudnia 2022 r., III FSK 1253/21).

Kierując się powyższym należało oczekiwać od organu szczególnie wnikliwego rozważenia czy biorąc pod uwagę całkowitą kwotę wszystkich zaległości skarżącego racjonalnym jest oczekiwanie, że zostaną one w przyszłości wyegzekwowane w całości bądź też przynajmniej w znacznej części. Sąd zauważa, iż ustalając istnienie interesu publicznego w rozpoznanej sprawie organ winien rozważyć w szczególności czy wydatki, które obciążają Skarb Państwa w niniejszej sprawie (w tym z tytułu prawa pomocy o którą skarżący skutecznie wnioskował) nie przekraczają kwoty zaległości podatkowej będącej przedmiotem wniosku podatnika.

W tym miejscu podkreślić należy, iż uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie ulgi, nie powoduje, że ma być ona całkowicie dowolna. Organ podejmując negatywną dla podatnika decyzję, nawet mającą charakter uznaniowy jest zobowiązany do wskazania i uzasadnienia motywów, którymi się kierował, co jest zgodne z wymogami państwa prawnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę winny zostać umorzone. Takie rozstrzygniecie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja "uznaniowa" podlega jednak w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustalonych graniach zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie pozwalają na przyjęcie, że wnikliwie rozważono i oceniono wszystkie okoliczności sprawy. W konsekwencji powyższego przedwcześnie, bez wystarczającego uzasadnienia orzeczono o odmowie umorzenia zaległości podatkowych.

W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wykładni prawa zawartej w niniejszym wyroku, w tym zwłaszcza wyjaśnienie poruszonych powyżej kwestii nie poddanych dotychczas ocenie.

Sąd stwierdza, iż organ dopuścił się naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p. w zw. z art. 210 § 4 o.p.

W konsekwencji Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta B.