Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1774/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.),, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia[...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2004 oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Wa 1774/05

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Prezydent Miasta W. ustalił A. P. podatek od nieruchomości na rok 2004 r. z tytułu posiadania na podstawie umowy najmu lokalu nr [...], znajdującego się w będącym własnością gminy budynku w W. ul. [...]. Decyzje tę doręczono podatniczce w dniu 12 maja 2004 r.

Pismem z dnia 26 lipca 2004 r. A. P. wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, który został ustalony powołaną decyzją. Wniosek o umorzenie zaległości podatniczka argumentowała swoją trudną sytuacją materialną, która nie pozwala jej na zapłatę zaległego podatku.

Pismem z dnia 10 sierpnia 2004 r. organ podatkowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej o dokumenty potwierdzające jej trudną sytuację materialną a także o złożenie informacji o udzielonej pomocy publicznej.

W odpowiedzi na to wezwanie podatniczka złożyła do organu podatkowego pismo z dnia 25 października 2004 r., w którym podniosła zarzuty przeciwko zasadności ustalenia jej w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. podatku od nieruchomości. Podatniczka wywodziła, że nie ciąży na niej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, ponieważ nie jest właścicielką lokalu z posiadaniem którego związany był wymierzony jej na 2004 r. podatek od nieruchomości.

Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia 5 listopada 2004 r. wynika, że podatniczka podczas wizyty w siedzibie organu podatkowego w dniu 28 października, po zapoznaniu się z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania odmówiła dostarczenia dowodów potwierdzających jej trudna sytuację materialną, która uniemożliwiała jej zapłatę zaległego podatku.

Pismem z dnia 25 listopada 2004 r. Prezydent Miasta W. zwrócił się do Urzędu Skarbowego W. o udzielenie informacji o dochodach osiągniętych przez A. P. w roku 2003. W odpowiedzi na to pismo organ podatkowy stwierdził, że podatniczka prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i z tego względu nie składała zeznania o dochodach osiągniętych z tej działalności. Podatniczka za rok 2003 złożyła zeznanie na druku PIT-37, z którego wynika, że osiągnęła dochody z innych źródeł w wysokości 3 068,13 zł.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezydent Miasta W. na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) odmówił A. P. umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że podatniczka w toku postępowania podatkowego odmówiła dostarczenia dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną, a przeprowadzone przez organ z urzędu postępowanie wyjaśniające nie dostarczyło dowodów potwierdzających okoliczność, że podatniczka nie jest w stanie zapłacić zaległego podatku. Organ wskazywał, że w toku postępowania podatniczka prowadziła polemikę z treścią decyzji wymiarowej, którą ustalono jej podatek, o którego umorzenie podatniczka wnosiła, jednakże te argumenty nie mogły zostać ocenione w postępowaniu w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej.

Od tej decyzji A. P. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. W odwołaniu podatniczka zawarła zarzuty przeciwko decyzji wymiarowej, wskazując, że jako najemca lokalu użytkowego nie ma obowiązku płacić podatku od nieruchomości, gdyż podatek ten obciąża właścicieli nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w świetle treści art. 3 ust. 4 pkt 1 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm. w dalszej części powoływanej jako u.p.l.) oraz art. 336 k.c. na skarżącej ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu wynajmowania od gminy lokalu użytkowego. Organ wskazywał, że przeprowadzone postępowanie podatkowe nie potwierdziło braku możliwości zapłaty podatku przez A. P. bez uszczerbku dla jej utrzymania. Organ wskazywał, że podatniczka odmówiła dostarczenia dowodów potwierdzającch jej trudną sytuację materialną do czego było zobowiązana zgodnie z treścią art. 67 § 1 O.p.

Na tę decyzję A. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca wywodziła, że nie jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Skarżąca podnosiła, że nie jest właścicielką wynajmowanego od gminy lokalu a także że lokal ten nie stanowi odrębnego przedmiotu własności. Zdaniem skarżącej zaskarżona do Sądu decyzja została wydana z naruszeniem przepisów:

- art. 2, art. 7, art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 76, art. 83, art. 87 ust. 1 I art. 168 Konstytucji RP

- art. 3 ust. 1 pkt 1- 4 u.p.l. przez jego błędną wykładnię

- art. 2 ust. 1 i 2 art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.)

- art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 87, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, art. 139 k.p.a. przez nieuwzględnienie w decyzji stanowiska prezentowanego w sprawie przez skarżącą w toku postępowania podatkowego

- art. 328 § 2 k.p.c.

- art. 336, art. 338, art. 343, art. 348, art. 349, art. 351, art. 680, art. 690 k.c. przez naruszenie podstawowych uprawnień najemcy, którego istotą było bezprawne obciążenie najemcy podatkiem od nieruchomości

Skarżąca w skardze wnosiła o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego i Ministra Finansów o dokonanie wykładni przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 – 4 lit a i b u.p.l. Ponadto skarżąca wskazywała, że w jej sprawie pracownicy organu drugiej instancji naruszyli przepisy art. 58 § 1 i 2 k.c. a także, że dopuścili się czynów określonych w art. 231 § 1, art. 268 § 1, art. 271 § 1, art. 286 § 1, art. 296 § 1, art. 296 § 3 i art. 304 k.k. Z treści skargi wynikało, że skarżąca skierowała ja między innymi do Prokuratora Generalnego.

Zawarte w skardze zarzuty skarżąca powtórzyła w kolejnych pismach procesowych kierowanych do Sądu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zarzuty w niej podniesione uznało za bezzasadne i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawach w dniach 7 września i 30 listopada 2005 r. Sąd odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie jako pełnomocnika skarżącej jej konkubenta Z. W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest oczywiście bezzasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem skargi wniesionej do Sądu w niniejszej sprawie jest wydana na podstawie art. 67 § 1 O.p decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Postępowanie prowadzone na podstawie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej stanowi odrębną sprawę administracyjną od rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego. Wydana w rozpoznanej sprawie decyzja, którą strona zaskarżyła do Sądu opierała się na odrębnej od decyzji wymiarowej podstawie prawnej art. 67 § 1 O.p. Zaskarżona decyzja rozstrzygała w innym przedmiocie niż decyzja w sprawie wymiaru podatku. Przedmiotem zaskarżonej decyzji było określone w art. 67 § 1 O.p. uprawnienie do przyznania podatnikowi ulgi w spłacie zaległości podatkowej, natomiast przedmiotem decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości jest ustalenie podatnikowi zobowiązania podatkowego w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym przepisy prawa materialnego wiążą istnienie obowiązku podatkowego. Z tych względów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem była decyzja w przedmiocie ulgi płatniczej nie mogły zostać rozważone argumenty podnoszone przez skarżącą przeciwko decyzji wymiarowej. Te zarzuty mogły zostać podniesione przez stroną skarżącą w odwołaniu od decyzji wymiarowej a następnie w skardze na decyzję wydaną w wyniku rozpoznania tego dowołania przez organ drugiej instancji. Dlatego też podnoszone w skardze zarzuty dotyczące błędnej interpretacji przez organ podatkowy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l. nie mogły stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanej na podstawie art. 67 § 1 O.p.

W tym miejscu należy podkreślić, że wszystkie zawarte w skardze zarzuty, których zakres udało się Sądowi odczytać z treści skargi, dotyczyły zasadności wymierzenia stronie skarżącej podatku.

Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie organy podatkowe w sposób prawidłowy zastosowały przepis art. 67 § 1 O.p. przepis ten przyznaje organom podatkowym możliwość umorzenia zaległości podatkowej na wniosek podatnika, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Z treści powołanego przepisu należy wnioskować, że to na podatniku ciąży obowiązek prezentacji dowodów potwierdzających, że w jego sprawie występują wymienione w tym przepisie przesłanki do zastosowania ulgi w spłacie zaległości podatkowej, chyba, że okoliczności te są znane organowi z urzędu lub organ działając zgodnie z treścią art. 122 O.p. z urzędu może sprawdzić prawdziwość faktów powołanych przez podatnika jako uzasadnienie jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. W rozpoznanej sprawie skarżąca odmówiła dostarczenia dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną, na którą powoływała się we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Sam organ podatkowy z własnej inicjatywy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w przedmiocie trudnej sytuacji ekonomicznej podatniczki w takim zakresie w jakim to było możliwe, sięgając do informacji o stanie majątkowym skarżącej znajdujących się w posiadaniu Urzędu Skarbowego, jednakże informacje te nie potwierdziły, że skarżąca znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, że nie może zapłacić zaległego podatku. Z tych względów organ zasadnie uznał, że przeprowadzone postępowanie podatkowe nie pozwala na stwierdzenie, że sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67 § 1 O.p. W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie organ podatkowy w sposób należyty wypełnił określony w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu wydania decyzji. Dokonana w sprawie ocena materiału dowodowego nie naruszała art. 191 O.p. Wydając zaskarżoną decyzję organ wypełnił obowiązek określony w art. 200 § 1 O.p. W zaistniałym w sprawie stanie faktycznym organ miał prawo stwierdzić, tak jak to uczynił w zaskarżonej decyzji, że w realiach niniejszej sprawy przyznanie podatniczce ulgi w spłacie zaległości podatkowej w rzeczywistości stanowiłoby zwolnienie jej od podatku, co w sposób oczywisty byłoby sprzeczne z ratio legis przepisu art. 67 § 1 O.p.

W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie skarżąca w sposób nieuzasadniony powoływała się na naruszenie przez organy podatkowe przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 87, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, art. 139 k.p.a. Należało podkreślić, że zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się do zobowiązań podatkowych. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej jest sprawą z zakresu szerokopojętych zobowiązań podatkowych, na co wskazuje uregulowanie jej w dziale III Ordynacji podatkowej regulującym zobowiązania podatkowe. W rozpoznanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej stanowiących w postępowaniu podatkowym odpowiednik powołanych przez skarżącą przepisów k.p.a. W ocenie Sądu brak było podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie organy podatkowe naruszyły zasady ogólne postępowania podatkowego: zasadę praworządności, zasadę prawdy materialnej, zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę informowania. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe wyjaśniły stan faktyczny sprawy w stopniu pozwalającym na wydanie prawidłowej decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Podjęte w sprawie działania organów nie miały cech dowolności i opierały się na uprawnieniach organów podatkowych zawartych w przepisach prawa materialnego oraz w przepisach Ordynacji podatkowej i dlatego nie mogły zostać uznane za działania naruszające zasadę praworządności i zaufania do organów podatkowych. W decyzjach podatkowych wydanych w rozpoznanej sprawie organy podatkowe wyjaśniły skarżącej przesłanki prawne i faktyczne stanowiące podstawę ich wydania. Z tych względów Sąd nie mógł zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że w jej sprawie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu podatkowym stanowiących odpowiednik przepisów art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 87, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, art. W rozpoznanej sprawie organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a zatem wskutek wydania decyzji przez organ drugiej instancji nie doszło do pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej w stosunku do tej sytuacji ustalonej decyzją organu pierwszej instancji. Z tego względu zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius -art. 139 k.p.a. i art. 234 O.p. był oczywiście bezzasadny.

Skoro jak już Sąd podkreślał w rozpoznanej sprawie organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa podatkowego materialnego a także norm Ordynacji podatkowej, to brak było podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe wskazanych w skardze przepisów art. 2, art. 7, art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 76, art. 83, art. 87 ust. 1 I art. 168 Konstytucji RP. W tym miejscu należy podkreślić, że w hierarchii źródeł prawa przepisy Konstytucji zajmują wyższe miejsce nad przepisami ustaw zwykłych i ustawy te muszą być zgodne z przepisami Konstytucji. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe działały na podstawie przepisów ustaw, których niezgodności z Konstytucją nie została stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego a zatem brak było jakichkolwiek podstaw do twierdzenia przez stronę skarżącą, że działania organów podatkowych zgodne z przepisami podatkowymi, które to przepisy co do zasady muszą być zgodne z Konstytucją, stanowić mogły naruszenie przepisów Konstytucji. Sama strona skarżąca w skardze nie wyjaśniła na czym to naruszenie miałoby polegać, oprócz jej ogólnego przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l. i niezasadnego wymierzenia jej podatku od nieruchomości

Skarżąca bezzasadnie wywodziła w skardze, że organy podatkowe w jej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 336, art. 338, art. 343, art. 348, art. 349, art. 351, art. 680, art. 690 k.c. Przepisy te regulują stosunki cywilnoprawne związane z posiadaniem i przy rozstrzygnięciu przez organy podatkowe w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej żadną miarą nie mogły mieć zastosowania. Powołując się na naruszenie tych przepisów strona skarżąca wywodziła, że organ w sposób bezprawny obciążył ją podatkiem od nieruchomości, jednakże zarzuty te jako odnoszące się do wymiaru podatku, nie mogły, jak już zaznaczono na wstępie stanowić podstawy do oceny legalności decyzji wydanej na podstawie art. 67 § 1 O.p. Bezzasadny był również zarzut strony według, którego do działań pracowników organów podatkowych zastosowanie miały przepisy art. 58 § 1 i 2 k.c. Przepisy te mają zastosowanie do czynności prawnych w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, natomiast czynności podejmowane w toku postępowania podatkowego przez pracowników organu podatkowego takimi czynnościami nie są. W postępowaniu podatkowym nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego a zatem zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. również należało uznać za bezzasadny.

W skardze strona skarżąca zarzuciła pracownikom organu podatkowego popełnienie licznych przestępstw. Zarzut ten nie mógł być zbadany w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1998 r. o prokuraturze (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 206 ze zm.) ściganie przestępstw należy do kompetencji Prokuratury. Strona skarżąca zdając sobie sprawę z tej okoliczności skargę skierowała również do Prokuratora Generalnego.

Bezzasadny był zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.). Strona skarżąca nie uzasadniła tego zarzutu. Zdaniem Sądu organy podatkowe w rozpoznanej sprawie nie mogły naruszyć przepisów tej ustawy, gdyż nie reguluje ona kwestii związanych z opodatkowaniem i przyznawaniem ulg w spłacie zaległości podatkowych.

Strona skarżąca w skardze zażądała od Sądu wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Ministra Finansów o dokonanie wykładni przepisu art. 3 ust 1 pkt 4 lit a u.p.l. W tym zakresie pomijając fakt, że wniosek ten również dotyczył zasadności wymiaru podatku i jako taki nie mógł mieć wpływu na postępowanie dotyczące decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, należało stwierdzić, że przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym nie przewidują kompetencji Trybunału w zakresie wykładni przepisów prawa na wniosek innych sądów i organów, która nie miałaby związku z badaniem konstytucyjności przepisów prawa. W art. 3 powołanej ustawy ustawodawca stanowi, że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Z przepisu tego nie można wywodzić kompetencji Trybunału do dokonywania ogólnej interpretacji prawa na wniosek innych organów. Tego rodzaju uprawnienie nie przysługuje również Ministrowi Finansów.

Ponadto Sąd podkreśla, że obowiązkiem Sądu jest znać prawo i w zakresie wykonywania kompetencji orzeczniczych Sąd nie może od obowiązku tego się uwolnić korzystając z pomocy innych organów, tego rodzaju możliwości nie przewidują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.). Z tych wszystkich względów wniosek strony skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd na rozprawach w dniach 7 września i 30 listopada 2005 r. odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie jako pełnomocnika skarżącej jej konkubenta Z. W.. Konkubent nie zalicza się do osób, które zgodnie z treścią art. 35 § 1 p.p.s.a. mogą być pełnomocnikiem strony. W rozpoznanej sprawie Z. W. nie był też pracownikiem skarżącej o którym mowa w art. 35 § 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.