Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1273/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 350/23 w sprawie ze skargi Ł.S. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ł.S. na rzecz Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku we Wrocławiu 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 350/23 oddalił skargę Ł.S. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z 25 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Ł.S. (dalej jako: "skarżący"), wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924. ze zm.; dalej jako: "u.z.z.ch.") poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostało wystawione zaświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.,

2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.:

a) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a.") poprzez rozpoznanie zarzutów, które zgodnie z ww. przepisem zarzutami nie są, oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ pierwszej i drugiej instancji, brak wezwania skarżącego do poprawnego wskazania zarzutów,

b) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikające z uznania przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją przepisów, na podstawie których określono wymagalność obowiązku, niewystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego byłoby możliwe ustalenie, czy i do jakich szczepień małoletni został zakwalifikowany, brak indywidualnego kalendarza szczepień;

c) art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie postanowienia organu drugiej instancji do przytoczenia chronologii postępowania, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Skarżący zrzekł się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych prawem.

Skarżący zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia, wobec tego Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy bez naruszenia prawa stwierdził, że podnoszone przez stronę zarzuty odnośnie do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych dziecka nie są zasadne.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek nie wszystkie spośród tych zarzutów zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa – oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – zarzut z pkt 2. lit. c) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 15 k.p.a.

W odniesieniu do tego zarzutu zauważyć trzeba, że powyższy przepis, mający charakter normatywny, wyraża zasadę dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do uznania, że powyższa zasada została naruszona konieczne jest wykazanie, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji nie było działaniem merytorycznym. Nie chodzi bowiem o to, aby organ odwoławczy dokonał wyłącznie kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji, lecz o to, aby rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w wyniku przeprowadzenia postępowania merytorycznego w taki sposób, aby po raz kolejny (drugi) oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a więc jest działaniem merytorycznym. Zarzut naruszenia ww. przepisu mógłby zatem zasługiwać na uwzględnienie np. w sytuacji gdyby organ odwoławczy pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, nie orzekł o całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, bądź też nie uwzględnił zmian w stanie prawnym i faktycznym, jakie zaszły w okresie od wydania decyzji pierwszej instancji.

Tymczasem poza gołosłownym twierdzeniem o naruszeniu art. 15 k.p.a. polegającym na "nierozpoznaniu przez wierzyciela zarzutów skarżącego" autorka skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na uchybienia, które pozwalałyby na uwzględnienie zarzutu z pkt 2 lit. c) petitum skargi kasacyjnej.

Zaskarżone postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego spełnia wszystkie opisane wyżej przesłanki uzasadniające uznanie go za rozstrzygnięcie w pełni merytoryczne, wydane po dwukrotnym przeprowadzeniu postępowania. Dokonana analiza ww. postanowienia wskazuje, że organ w sposób wystarczająco wyraźny i precyzyjny odniósł się do wszystkich zasadniczych twierdzeń strony podniesionych nie tylko w zażaleniu, ale także na wcześniejszym etapie postępowania. Ocena organu odwoławczego zaskarżonego postanowienia nie pozostawia więc wątpliwości, że rozstrzygnięto sprawę w jej całokształcie. Organ drugiej instancji nie ograniczył się do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponownie rozpoznał sprawę administracyjną, ustalając stan faktyczny sprawy na podstawie rozważonych wszechstronnie i ocenionych dowodów oraz wskazał i omówił podstawę prawną rozstrzygnięcia.

W świetle tak postawionego i uzasadnionego zarzutu uznać trzeba, że brak jest podstaw, aby uznać, że w postępowaniu przed organem odwoławczym doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania odwoławczego.

Za chybiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 33 § 2 w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. polegający na braku wezwania skarżącego do poprawnego wskazania zarzutów. Sposób sformułowania tego zarzutu i jego uzasadnienie wskazuje na to, że strona skarżącą w istocie zmierza do uznania złożonych przez siebie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za wadliwie sformułowane, niejasne, nieprecyzyjne, co wymagało – jej zdaniem – zastosowania, na podstawie odesłania z art. 18 u.p.e.a., art. 64 § 2 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czynienie Sądowi pierwszej instancji zarzutu niewłaściwego zrekonstruowania i odczytania sensu żądania strony, a następnie poddania takiego ustalenia ocenie, nie jest zasadne.

Po pierwsze, procedura wyjaśnienia wątpliwości co do stanowiska strony skarżącej wyrażonego w zarzutach miałaby uzasadnienie wyłącznie wówczas, gdyby z przedłożonego pisma procesowego nie można było w sposób dostatecznie precyzyjny wywieść sensu żądania i jego podstawy prawnej. Poza tym procedura wyjaśnienia wątpliwości byłaby uzasadniona, gdyby twierdzenia strony były w sposób oczywisty niejasne. Opisane wyżej sytuacje w rozpoznawanej sprawie nie miały jednak miejsca. Stąd też nie mówić o zaktualizowaniu się obowiązku organu do wezwania strony do wyjaśnienia wątpliwości w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Po drugie, bez znaczenia w sprawie pozostaje powoływana przez stronę skarżącą konieczność wezwania jej do sprecyzowania (poprawienia) zarzutów. Jakkolwiek strona słusznie wskazuje, że katalog zarzutów jest katalogiem zamkniętym, tym niemniej nie dostrzega, że złożyła zarzuty, które mogły być odczytane przez organ jako dotyczące: wykonania obowiązku (poddanie się badaniom kwalifikacyjnym), określenia obowiązku niezgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, czy też wskazała na brak wykonalności obowiązku wynikający z niewykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia. Strona nie dostrzega jednak różnicy pomiędzy niezasadnością jasno sformułowanego zarzutu (nawet oczywiście błędnego) a niejasnością zarzutu, wymagającego doprecyzowania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a przez to nienadającego się na danym etapie do rozpoznania. Czym innym jest bowiem zarzut niejasny, a czym innym niezasadny (nawet w sposób oczywisty). Z tym drugim mamy do czynienia także wtedy, gdy strona wskazuje jako zarzut stan, który w ogóle nie mieści się w żadnej z podstaw prawnych wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Podkreślenia również wymaga, że strona skarżąca, podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 2 w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., nie odwołuje się do żadnego normatywnego źródła mającego stanowić podstawę rekonstrukcji obowiązku, który miałby został naruszony przez wierzyciela – a co za tym idzie także przez Sąd pierwszej instancji poprzez niezasadne pominięcie, czy też niedostrzeżenie istnienia tego obowiązku. W skardze kasacyjnej w ogóle nie pojawia się zarzut naruszenia art. 64 k.p.a. Strona skarżąca nie wyjaśnia także, z jakich powodów i dlaczego podniesienie zarzutów należałoby traktować jako brak formalny podania, który miałby podlegać usunięciu w trybie § 2 art. 64 k.p.a., co – jak podnosi – miałoby polegać na wezwaniu do sprecyzowania tych zarzutów.

Niezależnie od podniesionych wyżej rozważań związanych z istotą zarzutów naruszenia przepisów postępowania, zauważyć trzeba, że w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym, obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie jest dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna zatem zawierać argumentację, w której wykazany będzie wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia. Poza tym autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Wykazanie wpływu na wynik sprawy powinno sprowadzać się do wykazania związku przyczynowego między naruszeniem prawa a wynikiem sprawy, tj. do wskazania stosowną argumentacją, że gdyby nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia, to mogłoby zapaść w sprawie inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia (np. wyroki NSA z: 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2103/12, 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1933/12; cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Przywołanie w petitum skargi kasacyjnej – jako naruszonych – szeregu przepisów postępowania nie może być uznane za skuteczne, jeżeli strona skarżąca nie wyjaśniła, na czym miałby polegać wpływ naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Jeżeli tak, to w świetle zasady dyspozycyjności, obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18) oraz konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 9 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014, sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13) omawiane zarzuty nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego.

Z przedstawionego punktu widzenia – a tym samym, wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej – nie ma podstaw, aby zasadnie podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji – jako wzorca kontroli legalności zaskarżonego postanowienia – przepisów art. 15 k.p.a. oraz art. 33 § 2 w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. (pkt 2. lit. b) petitum skargi kasacyjnej) oraz zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 17 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 u.z.z.ch. (pkt 1. petitum skargi kasacyjnej) w zakresie, w jakim ich wspólny mianownik stanowi teza o niewystawieniu zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.

Zarzuty te nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który podkreślił, że ze szczegółowych rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 5 i art. 17 u.z.z.ch. wynika bezpośrednio wykonalny obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co w zakresie odnoszącym się do cech tego obowiązku dotyczy zarówno podmiotu, na którym obowiązek ten ciąży, zakresu tego obowiązku oraz okoliczności, w których dochodzi do jego aktualizacji. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Odmowa udziału w badaniu, czy też niestawienie się na nie należy traktować jako niewykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z akt sprawy wynika, że skarżący jako ojciec małoletniego dziecka nie wywiązał się z tego obowiązku, bowiem podczas konsultacji lekarskiej w celu badania kwalifikacyjnego dziecka zażądał prawidłowego określenia przez lekarza wykonalności obowiązku szczepienia ochronnego. Skarżący nie wyraził zgody na zaszczepienie dziecka i nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o istnieniu przeciwskazań do poddania dziecka szczepieniom. W okolicznościach sprawy brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.ch. nie mógł zatem stanowić uzasadnionej podstawy podważania wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego – a co za tym podstawę podważania wymagalności tego obowiązku. Zaniechanie wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w ust. 4 art. 17 przywołanej ustawy – oraz niezależnie już nawet od waloru tego zaświadczenia – było wynikiem postępowania skarżącego. W orzecznictwie przyjmuje się, że niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18, z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19).

Powyższe nie jest bez znaczenia dla wniosku o braku zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych również w tym zakresie, w jakim podnoszona na ich gruncie kwestia odnosząca się wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym eksponuje znaczenie konsekwencji wynikających z konstytucyjnych deficytów regulacji zawartej w § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W tej mierze należałoby bowiem w punkcie wyjścia podkreślić – odstępując zarazem od poglądu prawnego wyrażonego, między innymi, wyrokach w sprawach: II GSK 2288/23, II GSK 2134/20, II GSK 2129/23, II GSK 2029/23 – że wyrok sądu konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym orzeczono, że "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", zapadł po wydaniu postanowienia przez organ drugiej instancji kontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji, którego ocenę odnośnie do znaczenia konsekwencji tego judykatu w rozpatrywanej sprawie należałoby podzielić, podzielając tym samym oceny prawne prezentowane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi, w sprawach II GSK 721/24, II GSK 927/24, II GSK 841/24.

Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej istotnej okoliczności, że jakkolwiek w orzeczeniu w sprawie SK 81/19 podkreślono, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy, a co za tym idzie, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana wymienionym komunikatem, który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, to jednak w orzeczeniu tym podkreślono również, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może – ze swej istoty – ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – wskazano na potrzebę dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, co w konsekwencji spowodowało określenie innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów prawa, których niezgodność z konstytucją stwierdzono, co motywowane było potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych.

Powyższe nie jest bez znaczenia, gdy podkreślić, że wydanie przez sąd konstytucyjny wyroku z tzw. klauzulą odroczenia – co zakłada obowiązywanie przez określony czas przepisów prawa niezgodnych z ustawą zasadniczą – stawia wyzwanie i zarazem tworzy możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z konstytucją. W tej mierze, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepis. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy – o czym była już mowa powyżej – postanowienie organu odwoławczego zostało podjęte przed wydaniem wyroku w sprawie SK 81/19, ale w okresie biegu 6 miesięcznego terminu wskazanego w klauzuli odroczenia utraty mocy obowiązującej, co pozwala na przyjęcie, że odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów prawa tworzy po stronie organów administracji publicznej podstawy do ich tymczasowego stosowania – determinowanego okresem odroczenia utraty mocy obowiązującej – co odnosi się również do sądów administracyjnych, które w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym rekonstruują model normatywny sprawy administracyjnej istniejący w dacie podejmowania rozstrzygnięć przez organy administracji. Podkreślenia wymaga również, że postanowienie zaskarżone do Sądu pierwszej instancji oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc w procesie wykonawczym odnoszącym się do realizacji obowiązku szczepienia wynikającego wprost z przepisów prawa i wymagalnego nie tylko w okresie przed wydaniem wyroku w sprawie SK 81/19, ale także w okresie przed wszczęciem samego postępowania egzekucyjnego.

W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota 240 złotych stanowi zwrot kosztów zastępstwa procesowego przed NSA przez pełnomocnika, który reprezentował skarżącego przed WSA oraz z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a. (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12).