Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 425/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 29 czerwca 2023 r., znak: SKO.GN-70/5268/117/2023 w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 425/23

U z a s a d n i e n i e

Postanowieniem z 29 czerwca 2023 r. znak: SKO.GN-70/5268/117/2034 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu zażalenia A. S. na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Staszów z 12 maja 2023 r. znak: GNR.680.3.2023.V o odmowie sprostowania aktu własności ziemi Nr GU-6042/284/80 z 11 lipca 1980 r. sporządzonego przez Naczelnika Miasta i Gminy w Staszowie dotyczącego gospodarstwa położonego w C., składającego się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...] o łącznej powierzchni 0,47 ha, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Kolegium ustaliło, że aktem własności ziemi Nr GU-6042/284/80 z 11 lipca 1980 r. wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w Staszowie J. i M. małż. K. (rodzice A. S.) stali się właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w C., składającego się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...] o łącznej powierzchni 0,47 ha.

Z wnioskiem o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego w ww. akcie własności ziemi zwróciła się A. S. podnosząc, że mylnie został wpisany numer ewidencyjny działki nr [...], podczas, gdy jak wynika z informacji Starostwa Powiatowego w Staszowie, działka ta winna mieć nr [...]. Do wniosku zostało dołączone pismo Starostwa Powiatowego w Staszowie informujące, że w rejestrach gruntów założonych w 1969 r. dla obrębu C., gmina Staszów wpisana jest działka [...] o powierzchni 0,20 ha i taki wpis widnieje do chwili obecnej.

Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organ I instancji poza wspomnianym aktem własności ziemi ustalił że:

- protokół w sprawie ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa - rolnego położonego we wsi C., spisany przed sporządzeniem aktu własności ziemi, tj. w dniu 22 czerwca 1980 r. dotyczył działek o łącznej pow. 0,47 ha, oznaczonych nr ewidencyjnymi: [...], zgodnie z którym sporządzono niniejszy akt,

- umową przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 26 marca 1981 r., znak: [...], J. i M. małż. K. przekazali następcy (córce) A. S. między innymi gospodarstwo rolne położone w C., w skład którego wchodziły działki oznaczone nr ewidencyjnymi [...] o łącznej pow. 0,47 ha (zgodnie z aktem własności ziemi Nr GU- 6042/284/80);

- ówczesny wypis z rejestru gruntów wsi C. - poz. rej. Nr [...] z dnia 13 marca 1981 r. (data poprawiona długopisem z daty 13 "maja"), nr GU-6045/218/81, dołączony do akt przekazania gospodarstwa w drodze umowy, dotyczył działek nr: [...] o pow. 0,02 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,20 ha i [...] o pow. 0,22 ha (łącznie 0,47 ha);

- obecnie w ewidencji gruntów obrębu C. prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Staszowie (jedn. Rejestrowa G.68) działka oznaczona nr ewidencyjnym [...] o pow. 0,03 ha nie stanowi własności A. S., lecz stanowi własność osoby trzeciej, KW Nr [...];

- A. S. wpisana jest w ewidencji gruntów obrębu C. (jedn. rejestrowa G.145) jako właścicielka działek oznaczonych nr ewidencyjnymi: [...] o pow. 0,02 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,20 ha oraz [...] o pow. 0,22 ha, tj. działek o łącznej pow. 0,47 ha (powierzchnia zgodna z aktem własności ziemi oraz umową przekazania gospodarstwa);

- podstawą niniejszego wpisu w ewidencji gruntów jest umowa przekazania nr [...] (umowa), który dotyczy między innymi działki nr [...] a nie [...].

Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że z załączonego przez Wnioskodawczynię pisma Starostwa Powiatowego w Staszowie z 8 marca 2023 r. wynika jedynie, że w rejestrach gruntów założonych w 1969 r. dla obrębu C., gmina Staszów wpisana jest działka [...] o powierzchni 0,20 ha i taki wpis widnieje do chwili obecnej.

Postanowieniem z 12.05.2023 r. znak: GNR.680.3.2023.V Burmistrz Miasta Gminy Staszów odmówił sprostowania aktu własności ziemi Nr GU-6042/284/80 z dnia 11 lipca 1980 r., sporządzonego przez Naczelnika Miasta i Gminy w Staszowie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. S. podnosiła, że fakt dopuszczenia się w akcie własności ziemi błędu pisarskiego został wykazany dokumentem Starostwa Powiatowego w Staszowie z 8 marca 2023 r. Wskazywała ponadto, że z ustaleń organu I instancji wprost wynika, iż nie tylko odwołująca się nie jest właścicielem działki o nr [...], gdyż działka ta ma uregulowany stan prawny na rzecz innej osoby, ale również działka nr [...] ma pow. 0,03 ha zaś działka nr [...] ma pow.0,20. Łączna powierzchnia jej gospodarstwa - wliczając w nią powierzchnię działki nr [...] - jest zgodna z wielkością gospodarstwa rolnego objętego wskazanym wyżej AWZ, a gdyby była właścicielką działki nr [...], to wielkość jej gospodarstwa wyniosłaby 0,30 ha, czyli mniej niż we skazanym wyżej AWZ - zaś łącznie z działką nr [...] powierzchnia jej gospodarstwa wynosi 0,47 ha, co jest zgodne z powierzchnią gospodarstwa objętego tymże AWZ. Zdaniem skarżącej podniesione wyżej okoliczności czynią zasadnym jej wniosek.

Rozpoznając zażalenie Kolegium wskazało, że podstawę sprostowania z urzędu i na wniosek błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ decyzjach stanowi art. 113 § 1 Kpa. Wskazując na czym polega pojęcie oczywistej omyłki SKO stwierdziło, że sprostowanie omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może być traktowane jako sposób zmiany nieprawidłowego orzeczenia organu administracji. Tryb ten nie może prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego sprawy. Instytucja ta nie może być więc wykorzystywana jako sposób na merytoryczną zmianę decyzji. Oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji.

Zgodnie ze stanowiskiem Kolegium, takiego charakteru nie ma błąd, który spornemu aktowi własności ziemi zarzuca strona skarżąca. Z dowodów zgromadzonych przez organ I instancji nie wynika, aby wpisanie w akcie własności ziemi z dnia 11 lipca 1980 r., Nr GU-6042/284/80, działki o nr ewid. [...] było oczywistą omyłką pisarską, skoro z opisanych wyżej dowodów, a w szczególności z protokołu poprzedzającego sporządzenie aktu własności ziemi jednoznacznie wynika, iż ustalenia faktyczne potwierdziły fakt posiadania przez małż. K. działki nr ewid. [...] a nie [...]. Również później przedmiotem obrotu była działka nr ewid. [...] a nie [...] - vide umowa przekazania własności i gospodarstwa rolnego.

Ponadto, zdaniem Kolegium w wyniku uwzględnienia wniosku doszłoby do merytorycznej zmiany decyzji - aktu własności ziemi, co jest niedopuszczalne w świetle przytoczonego wyżej przepisu.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach wniosła A. S. domagając się jego uchylenia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Zdaniem skarżącej, organy dokonały błędnej wykładni art. 113 § 1 Kpa oraz błędnych ustaleń faktycznych. Akt Własności Ziemi jest decyzją administracyjną, której podstawą wydania są nie tylko ustalenia co do samoistnego, właścicielskiego władania na dzień 4 listopada 1971 r. przez jej rodziców działką nr [...] (a nie [...]), ale jednocześnie dokumenty geodezyjne - mapy i rejestry gruntów. Według skarżącej, łączna powierzchnia gospodarstwa rolnego objętego AWZ Nr GU-6042/284/80 - wliczając w to działkę nr [...], jest zgodna z powierzchnią gospodarstwa rolnego rodziców, która została jej przekazana jako następcy umową z 26 marca 1981 r. zawartą przed Zastępcą Naczelnika Miasta i Gminy w Staszowie - znak [...]. Taka zgodność jest konsekwencją tego, iż działka nr [...] ma powierzchnię 0,20 ha. Skarżąca podkreśliła, że działka [...] ma pow. 0,03 ha i nie tylko powierzchnia tej działki jest inna niż działki [...], ale co najistotniejsze, działka o numerze [...] ma uregulowany stan prawny na rzecz innej osoby. Zarzuciła, że organy nie przeprowadziły dowodów z map geodezyjnych obejmujących działkę przekazaną jej przez rodziców, ani też - w tym zakresie - dowodu z zapisów w rejestrze gruntów. Zaniechano też przeprowadzenia innych niezbędnych i dostępnych dowodów w postaci zeznań świadków - właścicielki i sąsiadów działki [...] oraz sąsiadów działki [...], by w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zwłaszcza, że w wypisie z rejestru gruntów z dnia 3.11.2022 r. Starostwa Powiatowego w Staszowie, numer Kancelaryjny G.II.3.6621.682.2022, ujawniono m.in. działkę nr [...] o pow.0,20 ha, a jako podstawę nabycia jej własności przez skarżącą - wskazano umowę przekazania gospodarstwa rolnego następcy tj. [...]. Skoro w ewidencji gruntów skarżąca jest ujawniona jako właściciela działki o nr [...] a nie nr [...], to oczywistym jest, iż wpisanie numeru " [...]" było dla tego organu oczywista pomyłką. Nie przeprowadzono dowodu z dokumentu w postaci wskazanego wypisu z rejestru gruntów, co miało wpływ na treść obu podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Nie przeprowadzono, bo nie skonfrontowano treści tego dokumentu ze wskazanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dokumentami opisanymi na stronie 2 jego uzasadnienia. W ocenie skarżącej, skoro w postępowaniu administracyjnym przed organami dysponowano dokumentami stanowiącymi podstawę ujawnienia jej prawa własności - w tym ujawnienia zapisów w rejestrze gruntów, to tak rozbieżne zapisy w tej dokumentacji - działka "nr [.] , czy też [...]", winny skutkować przeprowadzeniem postępowania w takim zakresie, by stanowiło podstawę do czynienia prawdziwych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięć. Tylko tak zebrany materiał pozwoliłby na kontrolę zasadności tak postanowienia SKO jak decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w Staszowie, a braki postępowania dowodowego w tym zakresie czynią taką kontrolę niemożliwą.

Skarżąca zarzuciła brak ustaleń jaką w tym zakresie działką (jej oznaczeniem) faktycznie władali jej rodzice w dacie wydania AWZ, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia i AWZ. W efekcie wywodzi, że działka nr [...] nie może mieć dwóch właścicieli.

Zdaniem skarżącej, ujawnienie oznaczenia nr działki "[...]" pozostaje w sprzeczności z materiałem stanowiącym podstawę wydania AWZ.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Z uwagi na przedmiot skargi (postanowienie), stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wychodząc z tak określonych granic kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 113 § 1 Kpa zgodnie z którym, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Określony w art. 113 § 1 Kpa tryb dotyczy usuwania nieistotnych wad decyzji administracyjnej, przybierających m.in. postać oczywistych omyłek, polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu, czy też opuszczeniu wyrazu, mylnej pisowni, bądź też wystąpieniu błędu rachunkowego, to jest nietrafnego doboru cyfr lub wyniku obliczeń, mimo wskazania, co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Wady te winny mieć charakter techniczny, pozostający bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 Kpa nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. W doktrynie i w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania o sprostowanie nie mogą być więc kwestie merytoryczne takie jak mylne ustalenia faktyczne czy też błędne zastosowanie przepisów prawa. Nie podlegają zatem w omawianym trybie sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki NSA z 23.04.2001r. II SA/863/00, Lex nr 77522; z dnia 24.09.1988r. I SA 152/97; 24.09.1999r., IV SA 1184/97, 1.07.1999r., IV SA 1067/97, niepubl.).

Na gruncie powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że zmiana oznaczenia nieruchomości objętej aktem własności ziemi Nr GU-6042/284/80 z 11 lipca 1980 r. wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w Staszowie prowadzi do zmiany merytorycznej decyzji – tego aktu własności ziemi. Dotyczy bowiem granic prawa własności i związanych z tym uprawnień właścicielskich osób, które na podstawie aktu własności ziemi nabyły w całości przedmiotową nieruchomość, zaś tych kwestii organy administracji nie mogą rozstrzygać samodzielnie i to w oparciu o art. 113 § 1 Kpa. Zgodnie z aktami uwłaszczeniowymi (protokołem w sprawie ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa rolnego położonego we wsi C. z 22 czerwca 1980 r., przedmiotem postępowania była działka [...] i na tak oznaczoną nieruchomość wydano akt własności ziemi Nr GU-6042/284/80. Stanowiąca tytuł własności decyzja była podstawą przeniesienia własności i posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz skarżącej (umowa z 26 marca 1981 r. znak: [...]). Podkreślić należy, że zarówno w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej jak i zawarcia umowy nie podnoszono niewłaściwego oznaczenia przedmiotowej nieruchomości. Stan prawny na datę zawarcia umowy potwierdza znajdujący się w aktach sprawy, wypis z rejestru gruntów z 13 maja 1981 r. W świetle wyżej powołanych dokumentów zarzut skarżącej zaistnienia błędu jako oczywistej omyłki pisarskiej, polegający na mylnym wpisaniu do aktu własności ziemi Nr GU-6042/284/80 z 11 lipca 1980 r. działki nr [...] zamiast nr [...] jest chybiony. Żądanie skarżącej w rzeczywistości zmierza do ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia innego stanu samoistnego posiadania na dzień 4.11.1971 r. niż ujawniony w aktach administracyjnych poprzedzających uwłaszczenie. Przedmiotem sprostowania nie mogą być zaś mylne ustalenia faktyczne organu administracji.

Nie jest również dopuszczalne w postępowaniu o sprostowanie decyzji na podstawie art. 113 § 1 Kpa prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez skarżącą, choćby co do żądania przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków - właścicielki i sąsiadów działki [...] oraz sąsiadów działki [...]. W orzecznictwie jako kryterium uzasadniające uznanie omyłki za oczywistą podaje się m.in. porównanie wadliwej treści z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Istotne jest jednak, aby było to proste zestawienie danych, a nie ich analiza. Okoliczność, że zgodnie z informacją Starostwa Powiatowego w Staszowie, w rejestrach gruntów założonych w 1968 r. dla obrębu C., gm. Staszów, ujawniona jest działka nr [...] o pow. 0,20 ha i taki zapis widnieje do chwili obecnej, nie prowadzi do uznania, że omyłka co do numeru działki ma charakter oczywisty.

Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.