Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1561/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 157 § 1, art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28, art. 31
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 58
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7
journal: Dz.U. 2009 nr 31 poz 206
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2154/12 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2154/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Ł. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] września 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2012 r.) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej Minister) uchylił własną decyzję z [...] lutego 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2012 r.) i stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z [...] października 1977 r. nr rol. [...] (dalej decyzja z [...] października 1977 r.).

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że decyzją z [...] lutego 2012 r. Minister stwierdził nieważność decyzji z [...] października 1977 r., którą przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolne oznaczone numerami ewidencyjnymi 1991, 1992, 2008, 2734 o łącznej pow. 0,8989 ha położone w Ł., stanowiące własność S. P.. Rozpoznając sprawę ponownie, na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister podzielił stanowisko wyrażone we własnej decyzji z [...] lutego 2012 r. co do tego, że kontrolowana decyzja z [...] października 1977 r. rażąco narusza prawo, a zatem zasadne jest stwierdzenie jej nieważności. Jednakże uchylił ją z tego powodu, że w ocenie Ministra, w toku postępowania błędnie określono katalog stron.

Organ nadzoru stwierdził, że decyzja z [...] października 1977 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne [Dz. U. nr 21, poz. 118, dalej upgr bądź ustawa z 29 maja 1974 r.]. Art. 28 w ust. 1 upgr stanowił, że jeśli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnił warunków do uzyskania renty na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek przejęte odpłatnie przez państwo. Z aktu własności ziemi z [...] listopada 1975 r. wynika, że właścicielką nieruchomości objętych kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzją z [...] października 1977 r. była S. P.. W myśl art. 28 w zw. z art. 1 ustawy z 29 maja 1974 r., tylko ona mogła wystąpić z wnioskiem o przejęcie posiadanych nieruchomości za spłaty pieniężne. W dokumentach archiwalnych sprawy brak takiego wniosku. W decyzji brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że została ona wydana na wniosek właścicielki. W aktach sprawy brak dokumentu, który potwierdziłby fakt złożenia takiego wniosku. Ustalenia te jednoznacznie wskazują, że decyzja z [...] października 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ nadzoru ustalił, że działki nr [...] i [...] wchodzą aktualnie w skład działki nr [...], stanowiącej własności osoby fizycznej. Działka nr 2008 znajduje się w zasobie własności Rolnej Skarbu Państwa. Jedynie działka nr [...] stanowi własność Gminy Ł. na podstawie komunalizacji.

Minister stwierdził, że decyzja z [...] października 1977 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

W skardze na decyzję z [...] września 2012 r. Gmina Ł. (dalej skarżąca) zaskarżyła decyzję w całości zarzucając jej obrazę art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 kpa i wniosła o jej uchylenie w całości. W ocenie skarżącej decyzja z [...] października 1977 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż przejęta nią nieruchomość jest własnością skarżącej, a nie Skarbu Państwa. Dodatkowo od przejęcia nieruchomości upłynęło 35 lat, a więc okres uprawniający do stwierdzenia nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia. W takiej sytuacji na podstawie art. 158 kpa organ winien ograniczyć się do stwierdzenia niezgodności decyzji z prawem, bowiem skarżąca i tak nabyła prawo własności wskutek zasiedzenia. Skarżąca zarzuciła, że organ nie ustalił, czy wnioskodawcy otrzymali należności za przejęty grunt. Brak dokumentów sprzed 35 lat nie może być traktowany jako równoznaczny z brakiem odpowiedniego wniosku. Dodatkowo, w ocenie skarżącej, fakt, że wnioskodawcy nie zaskarżyli decyzji może wskazywać, że na przejęcie nieruchomości właścicielka się godziła.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z [...] października 1977 r., przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolną składającą się z działek gruntu oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...],[...], [...] i [...]. W toku postępowania nadzorczego Minister ustalił, że tylko działka nr 2734 stanowi własność Gminy Ł.. Objęte decyzją z [...] października 1977 r. działki nr [...] i [...] wchodzą w skład działki nr [...] i są własnością osoby fizycznej – I. S.. Działka nr 2008 jest własnością Skarbu Państwa i znajduje się w zasobie własności Rolnej Skarbu Państwa. Skarżąca ma tytuł własności tylko do jednej z działek objętych kontrolowaną decyzją z [...] października 1977 r. – działki nr [...]. Ponieważ skarżącej nie przysługuje żaden tytuł prawnorzeczowy do pozostałych działek objętych decyzją z [...] października 1977 r., to w zakresie tych działek nie ma legitymacji do podważania decyzji w tym i do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca ma więc legitymację tylko do zaskarżenia decyzji Ministra w części, w jakiej stwierdził on nieważność decyzji z [...] października 1977 r. co do działki nr [...]. Skarżąca zaskarżyła decyzję nadzorczą w całości, a więc w części w jakiej zaskarżyła decyzję stwierdzającą nieważność decyzji orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...],[...] i [...] skarga podlega oddaleniu, gdyż skarżąca nie ma legitymacji prawnej do wniesienia skargi w tym zakresie. Co do działki nr [...] skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z [...] października 1977 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 21, poz. 118). Art. 28 ust. 1 upgr stanowił, że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniła warunków do uzyskania renty na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek przejęte odpłatnie przez państwo. Z ustaleń organu wynika, że właścicielem nieruchomości przejętych kontrolowaną decyzją była S. P. i że nie spełniła ona warunków do uzyskania renty. Zatem przejęcie nieruchomości za spłaty pieniężne mogło nastąpić tylko na wniosek S. P.. W aktach archiwalnych takiego wniosku nie ma. Brak jest jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby, w sposób bezpośredni lub pośredni, fakt złożenia wniosku przez S. P.. W szczególności na taki wniosek nie powołano się w treści kontrolowanej decyzji. Brak jest podstaw do uznania, że S. P. wystąpiła z wnioskiem o przejęcie odpłatnie przez Państwo gospodarstwa rolnego stanowiącego jej własność. Przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego kontrolowaną decyzją bez wniosku właściciela nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 28 upgr, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prawidłowo organ nadzoru zaskarżoną decyzją stwierdził nieważność decyzji z [...] października 1977 r. Nie doszło więc do naruszenie przez organ nadzoru art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co zarzuca skarżąca. Dla oceny ważności decyzji z [...] października 1977 r. bez znaczenia jest okoliczność, czy właścicielka nieruchomości przejętej tą decyzją na własność Państwa otrzymała spłatę pieniężną ustaloną w tej decyzji. Brak ustaleń organu w tym zakresie nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Fakt nie zaskarżenia przez S. P. decyzji z [...] października 1977 r. nie może stanowić o ocenie, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło na jej wniosek.

Prawidłowo organ nadzoru uznał, że kontrolowana decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, co stanowi ujemną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, określoną w art. 156 § 2 kpa. Tym samym niezasadny jest zarzut skargi naruszenia tego przepisu. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, najogólniej rzecz ujmując, że nieodwracalność skutków prawnych zachodzi wtedy, gdy brak przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności. Decyzja wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Z ustaleń organu wynika, że Gmina Ł. nabyła własność działki nr [...] w drodze komunalizacji. Komunalizacja tej działki jest skutkiem prawnym decyzji z [...] października 1977 r. Na mocy tej decyzji Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr [...], a komunalizacja na rzecz gmin mogła obejmować tylko mienie, które w dacie 27 maja 1990 r. stanowiło własność Skarbu Państwa. Skutek prawny decyzji z [...] października 1977 r. w postaci skomunalizowania działki nr [...] na rzecz Gminy Ł. nie ma charakteru nieodwracalnego, gdyż organ administracji może w ramach własnych kompetencji cofnąć ten skutek np. przez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotyczącej skomunalizowania działki nr [...].

W skardze Gmina Ł. powołuje się na zasiedzenie działek objętych decyzją z [...] października 1977 r. Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie stwierdza sąd powszechny postanowieniem wydanym po przeprowadzeniu w tym zakresie stosownego postępowania. Skarżąca nie załączyła do skargi prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego nabycie przez nią własność przedmiotowych działek gruntu i nawet nie powołuje się na to, że takie postanowienie zostało wydane i by w ogóle zawisło przed sądem powszechnym postępowanie o zasiedzenie tych działek. Brak jest więc podstaw do rozważania tej okoliczności przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła Gmina Ł., reprezentowana przez adw. S K , zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 157 § 1, art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 28 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne oraz art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. nr 31, poz. 206, dalej uow) przez uznanie, że organem I instancji właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1977 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

2. obrazę przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez niestwierdzenie przez Sąd I instancji nieważności zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazując na powyższe naruszenia Gmina Ł. wniosła o:

- zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] września 2012 r. albo stwierdzenie jej nieważności i poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2012 r., ewentualnie

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ;

- zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z w szczególności wynagrodzenia adwokata.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 157 § 1 i art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 28 i 31 upgr oraz art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 uow okazał się nieuprawiedliwony. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę do ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. O tym, jakie organy są organami wyższego stopnia, stanowi art. 17 kpa. Uregulowania w nim zawarte pozwalają określić kompetencje organu orzekającego w obowiązującym stanie prawnym.

W przypadku nieistnienia organów państwa, które wydawały kwestionowane orzeczenia administracyjne, najpierw ustala się organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia.

Postępowanie, zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z [...] września 2012 r., dotyczyło zbadania zgodności z prawem decyzji z dnia decyzji z [...] października 1977 r., mocą której Naczelnik Miasta i Gminy w Ł. przejął na własność Państwa nieruchomości rolne oznaczone numerami ewidencyjnymi [...],[...], [...],[...] o łącznej pow. 0,8989 ha położone w Ł., stanowiące własność S. P.. Podstawę prawną decyzji z [...]. października 1977 r. Naczelnika Miasta i Gminy w Ł., stanowił wskazany w niej art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 21, poz. 118), w zw. z art. 28 ust. 1 upgr. Organem właściwym do wydawania decyzji o odpłatnym przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz Państwa, był naczelnik gminy, który orzekał decyzją (art. 31 ust. 1 upgr).

Ustawa z 29 maja 1974 r. została uchylona z dniem 1 stycznia 1978 r. (art. 77 i 78 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140, dalej uzer bądź ustawa z 27 października 1977 r.). Organem właściwym do wydawania decyzji o odpłatnym przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz Państwa, był naczelnik gminy, który orzekał decyzją (art. 57 uzer).

Ustawa z 27 października 1977 r. została uchylona z dniem 1 stycznia 1983 r., tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. nr 40, poz. 268, dalej ustawa z 14 grudnia 1982 r.). Uregulowania w niej zawarte wskazywały, że przekazywanie gospodarstw rolnych na rzecz Państwa następowało na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 59 ust. 3).

Ustawa z 14 grudnia 1982 r. została uchylona z dniem 1 stycznia 1991 r. przez ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. nr 7, poz. 24 ze zm., dalej ustawa z 20 grudnia 1990 r.), która obowiązuje do dnia dzisiejszego (obecnie w brzmieniu j.t. Dz. U. 2013 r., poz. 1403 ze zm.). Ustawa z 20 grudnia 1990 r. kompetencje do wydawania decyzji o przejmowaniu nieruchomości i ustalaniu odpłatności przekazywała organowi właściwemu do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi (art. 58 ust. 1), a po nowelizacji tej ustawy ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592) w miejsce tej Agencji wprowadziła Agencję Nieruchomości Rolnych (art. 18 ust. 1), upoważniając ją w art. 58 ust. 2 do wydawania decyzji o przejęciu nieruchomości i ustaleniu odpłatności. Od wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to Agencja Nieruchomości Rolnych jest organem właściwym do przeprowadzania postępowań i wydawania decyzji w sprawach przejęcia nieruchomości za odpłatnością.

Pomiędzy ustawą z 29 maja 1974 r. a ustawą z 20 grudnia 1990 r. – istnieje tożsamość przedmiotowa. Pierwsza z wymienionych ustaw regulowała kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym rolników w okresie, w którym obowiązywała, tj. od 1 sierpnia 1974 r. do 31 grudnia 1977 r. Ustawa z 20 grudnia 1990 r. kwestie te reguluje obecnie. Wprawdzie przepisy zawarte w ustawie z 29 maja 1974 r. uległy pewnej modyfikacji spowodowanej w szczególności zmianami ustrojowymi oraz systemowymi, uwzględnianie takich zmian w kolejnych ustawach nie wpłynęło jednak na całkowite wyeliminowanie uregulowań związanych z przejmowaniem nieruchomości rolnych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenia emerytalne albo rentowe – co ewentualnie mogłoby uzasadniać zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Obecnie omawianą kwestię reguluje art. 58 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1403). Ustawa z 20 grudnia 1990 r. stanowi zasadniczo kontynuację ustawy z 29 maja 1974 r.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest właściwy do rozpatrywania w trybie nadzoru spraw dotyczących przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości rolnych na podstawie ustawy z 29 maja 1974 r. Skoro bowiem w obecnym stanie prawnym to Agencja Nieruchomości Rolnych przejęła kompetencję do wydawania decyzji w sprawach przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa (art. 58 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – Dz. U. nr 64, poz. 592), to uznać należy, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności takich decyzji jest właśnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej decyzji t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 231, poz. 1700 ze zm.; obecnie j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1187 ze zm.) sprawuje nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się jednolity pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 9, 28 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (postanowienie NSA z: 11.3.2008 r., I OW 131/07; 3.3.2010 r., I OW 191/09; 3.3.2010 r., I OW 192/09; wyrok NSA z 9.5.2013 r., I OSK 2233/11, cbosa), a także wydanych na podstawie art. 45, 53, 77 ustawy z 27 października 1977 r. (postanowienie NSA z: 30.10.2007 r., I OW 85/07; wyrok NSA z: 25.4.2012 r., I OSK 831/12, Lex 1145132; 26.8.2014 r., I OSK 58/13; wyrok WSA w Warszawie z 10.9.2010 r., IV SA/Wa 1071/10, cbosa).

Wszystkie wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 5 grudnia 2012 r., IV SA/Wa 1284/12; 5 grudnia 2012 r., I SA/Wa 1221/12 i 2 lutego 2012 r., IV SA/Wa 1966/11, zostały uchylone a sprawy zostały przekazane do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie – odpowiednio – wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 października 2014 r., I OSK 437/13; 4 grudnia 2014 r., I OSK 1136/12 i 4 grudnia 2014 r., I OSK 2582/13 (cbosa). W wyrokach tych

NSA jednoznacznie wskazał, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 31 ustawy z 29 maja 1974 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Zaskarżony wyrok nie narusza także art. 3 ust. 1 pkt 5 uow. Art. 24 obowiązującej do dnia 31 marca 2009 r. ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 80, poz. 872 ze zm., dalej uarw), zawierał prawie identyczny przepis, który stanowił, że do kompetencji wojewody należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone na rzecz innych organów tej administracji. Wobec regulacji art. 24 uarw, odpowiadającej normatywnie obecnie obowiązującemu art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencji Nieruchomości Rolnych) w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości rolnych w oparciu o ustawę z 14 grudnia 1982 r. (zawierającej w tej materii podobne rozwiązania normatywne jak ustawy z 29 maja 1974 r. i z 27 października 1977 r.), był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (postanowienie NSA z: 30.10.2007 r., I OW 85/07; 7.9.2006 r., I OW 35/06; 28.9. 2006 r., I OW 42/06, cbosa). Z uwagi na brzmienie art. 17 pkt 3 kpa, z art. 3 ust. 1 pkt 7 uow nie sposób wnosić, że wojewoda jest w kontrolowanej sprawie organem sprawującym nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych (przykładowo – B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 103, nb 17; odpowiednio – postanowienie NSA z 25.8.2009 r., I OW 67/09, Lex 552366).

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa okazał się niezasadny. Art. 156 § 1 pkt 2 kpa, mimo że znajduje się w ustawie procesowej, zawiera normy materialnoprawne. Zarzut ten, z naruszeniem art. 176 ppsa, w żaden sposób nie został uzasadniony. Sąd I instancji przekonująco wskazał, że brak podstaw do uznania, że S. P. wystąpiła z wnioskiem o przejęcie odpłatnie przez Państwo gospodarstwa rolnego stanowiącego jej własność, a zatem przejęcie gospodarstwa rolnego nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 upgr, co stanowiło przesłankę stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną oddalił.