Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 317/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.119 pkt 2, art.133 par.1, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.195 ust.4a
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art.279 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 grudnia 2022 r., Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału (...) Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (dalej jako: "Kierownik Studiów Doktoranckich", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 104, 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 195 ust. 4a ustawy

z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm., dalej jako: "P.s.w."), umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia J. G. (dalej jako: "strona", "skarżący") z listy uczestników studiów doktoranckich - dyscyplina naukowa: (...) na Wydziale (...) Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Organ pierwszej instancji uznał, że postępowanie w sprawie skreślenia strony z listy uczestników studiów doktoranckich jest bezprzedmiotowe. Wskazał, że zgodnie z regułą zawartą w art. 195 ust. 4a P.s.w., mającą zastosowanie w rozpoznawanej sprawie z mocy art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669), studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów (art. 197 ust. 4 P.s.w.). Podkreślono, że przyjęcie na studia doktoranckie powoduje nawiązanie między organem a uczestnikiem studiów doktoranckich stosunku administracyjnego. Stosunek ten ma charakter materialnoprawny, a jego przedmiot i treść wynikają z ustawy oraz przepisów do niej wykonawczych, w tym z regulaminu studiów wydanego przez właściwy organ uczelni. Z art. 195 ust. 4a P.s.w. wynika, że jest to stosunek terminowy i wygasa on z upływem określonego czasu. Może on w szczególnych przypadkach zostać przedłużony mocą odrębnego rozstrzygnięcia kierownika studiów doktoranckich, zgodnie z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. 2017 r. poz. 1696).

Zatem skreślenie doktoranta z listy doktorantów możliwe jest na podstawie decyzji do chwili, gdy posiada on status administracyjnoprawny uczestnika studiów doktoranckich. Decyzja w tym zakresie ma charakter fakultatywny. Przekroczenie czasu trwania studiów doktoranckich, których maksymalna długość wynika z art. 195 ust. 4a P.s.w., powoduje wygaśnięcie z mocy prawa stosunku administracyjnoprawnego związanego z przyjęciem na studia doktoranckie. W takiej sytuacji, brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, której istota prawna sprowadza się do m.in. pozbawienia jej adresata specjalnego statusu administracyjnoprawnego w trakcie trwania tego stosunku. Upływ czasu, o którym mowa w art. 195 ust. 4a P.s.w. oraz upływ czasu, na który zostały udzielone przedłużenia, powoduje skutek w postaci wygaśnięcia wszystkich praw i obowiązków wykreowanych w chwili przyjęcia na studia doktoranckie. Podniesiono, że strona odbyła czteroletnie studia doktoranckie w latach 2016 - 2020, dodatkowo miała dwa razy przedłużone studia doktoranckie łącznie o dwa lata. W tym stanie rzeczy, organ nie posiada kompetencji do orzekania o skreśleniu z listy doktorantów.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zaskarżyła również postanowienie Kierownika Studiów Doktoranckich z 5 grudnia 2022 r. o podjęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ww. postanowienia o podjęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów.

W uzasadnieniu podniesiono, że postanowieniem z 10 listopada 2022 r. Kierownik Studiów Doktoranckich, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie skreślenia strony z listy doktorantów, z tego względu, że w odrębnym postępowaniu rozpatrywane jest przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich. Przy czym, postanowieniem z 5 grudnia 2022 r., Kierownik Studiów Doktoranckich, nie czekając na ww. rozstrzygnięcie, orzekł o podjęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów. Strona zakwestionowała również brak pouczenia w postanowieniu z 5 grudnia 2022 r., czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, zaś złożony przez stronę wniosek o uzupełnienie postanowienia z 5 grudnia 2022 r. nie został rozpatrzony.

W ocenie strony organ pierwszej instancji, wydając postanowienie z 5 grudnia 2022 r., naruszył art. 97 § 2 k.p.a., bowiem wskazana wyżej przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania nie ustąpiła. Strona zarzuciła również rażące naruszenie art. 110 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a., gdyż postanowienie o zawieszeniu stało się ostateczne i sposobem jego weryfikacji nie jest wydanie postanowienia o podjęciu postępowania, ale w przypadku jego mylnego wydania - stwierdzenie nieważności. Jeśli zaś wydanie postanowienia, poprzedzającego kwestionowaną decyzję było przedwczesne, to i sama decyzja została wydana przedwcześnie.

Odnosząc się do kwestii umorzenia przedmiotowego postępowania, strona podniosła, że powody wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uwzględniają rozwiązań przyjętych w Regulaminie studiów doktoranckich UWM (Załącznik do Uchwały nr 716 z dnia 24 kwietnia 2015 r.). Wskazano, że pozbawienie statusu doktoranta poprzez oświadczenie wiedzy (uzasadnienie), a nie oświadczenie woli (akt administracyjny lub inna czynność z zakresu administracji publicznej), jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym.

Strona podniosła również, że Kierownik Studiów Doktoranckich nie uwzględnił rozwiązań w ramach przepisów "covidowych", wprowadzonych przepisami odrębnymi, zawieszającymi i ograniczającymi kształcenie doktorantów, co w świetle aktualnie obowiązujących regulacji oznacza przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich z mocy prawa. Wskazano przy tym, że istnieją także pozaregulaminowe podstawy przedłużania studiów doktoranckich - terminologią taką posługują się m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Minister Edukacji i Nauki, które także należy wziąć pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy.

Decyzją z 15 lutego 2023 r., Rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego (dalej jako: "Rektor Uniwersytetu", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że jest ona prawidłowa i odpowiada obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa.

Wyjaśniono, że przekroczenie czasu trwania studiów doktoranckich, których maksymalna długość wynika z przepisu art. 195 ust. 4a P.s.w. powoduje wygaśnięcie z mocy prawa stosunku administracyjnoprawnego związanego z przyjęciem na studia. Strona odbyła czteroletnie studia doktoranckie oraz dodatkowo uzyskała przedłużenie studiów doktoranckich o dwa lata z powodu konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych. Wskazano, że zgodnie z § 3 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich, rok akademicki rozpoczyna się 1 października i trwa do 30 września następnego roku kalendarzowego. Zatem czteroletnie studia doktoranckie rozpoczęte 1 października 2016 r. trwały do 30 września 2020 r., a następnie do 30 września 2022 r. zostały przedłużone z powodu prowadzenia długotrwałych badań naukowych. Z dniem 1 października 2022 r. rozpoczął się już kolejny rok akademicki, a strona utraciła status doktoranta studiów doktoranckich z powodu upływu terminu trwania studiów doktoranckich. Wprawdzie strona złożyła kolejne podanie o przedłużenie studiów z powodu opieki nad członkiem rodziny, ale kwestia dotycząca ewentualnego przedłużenia studiów doktoranckich mająca związek z czasem trwania studiów doktoranckich jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu wszczętym wnioskiem strony z 20 września 2022 r. (data wpływu 28 września 2022 r.) i nie została jeszcze zakończona.

W tym stanie rzeczy, Kierownik Studiów Doktoranckich nie posiada kompetencji do orzekania o skreśleniu z listy doktorantów w związku z brakiem posiadania statusu doktoranta, a postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich jest bezprzedmiotowe.

Podkreślono, że skreślenie doktoranta z listy doktoratów możliwe jest na podstawie decyzji do chwili, gdy posiada on status administracyjnoprawny uczestnika studiów doktoranckich, a upływ czasu, o którym mowa w art. 195 ust. 4a P.s.w. oraz upływ czasu, na który zostały udzielone przedłużenia, powoduje skutek w postaci wygaśnięcia wszystkich praw i obowiązków wykreowanych w chwili przyjęcia na studia doktoranckie.

Organ odwoławczy podniósł również, że powszechnie obowiązujące przepisy wprowadzone w związku z przeciwdziałaniem skutkom pandemii, nie zawierają żadnych postanowień w zakresie możliwości dodatkowego przedłużenia studiów doktoranckich. W tym przypadku ustawodawca, uwzględniając trudności związane z sytuacją epidemiologiczną, przedłużył wyłącznie termin zakończenia przewodu doktorskiego do dnia 31 grudnia 2023 r. (art. 179 ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - zmieniony przez art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz.875) zmieniającej m. in. ustawę z dniem 16 maja 2020 r. - zmieniony przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1010) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 28 maja 2022 r.). Natomiast przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy umożliwiają to przepisy powszechnie obowiązujące.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 195 ust. 4a P.s.w., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przekroczenie czasu trwania studiów doktoranckich, których maksymalna długość wynika z art. 195 ust. 4a P.s.w., powoduje z mocy prawa wygaśnięcie stosunku administracyjnoprawnego związanego z przyjęciem na studia;

b) § 17a ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich UWM, stanowiącego Załącznik do Uchwały Nr 716 Senatu UWM z dnia 24 kwietnia 2015 r. (ze zm.) w związku z art. 207 ust. 1 P.s.w.

- poprzez ich pominięcie i niezastosowanie, co doprowadziło organy obu instancji do uznania, że nie jest konieczne wydawanie decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy doktorant zwróci się w terminie regulaminowym o przedłużenie studiów, a kierownik studiów nie rozpatrzy jego wniosku albo rozstrzygnięcie kierownika zostanie uchylone w trybie nadzoru, bowiem sam upływ roku akademickiego spowoduje wygaśnięcie stosunku zakładowego i pozbawienie doktoranta statusu użytkownika zakładu;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 162 § 1 pkt 1 in fine i § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 P.s.w., poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że wygaśnięcie stosunku zakładowego łączącego doktoranta jako użytkownika zakładu administracyjnego, jakim jest uczelnia, z tą uczelnią, nie wymaga stwierdzenia bezprzedmiotowości wydanej uprzednio decyzji o przyjęciu na studia doktoranckie, zaś stwierdzenie bezprzedmiotowości tej decyzji nie leży ani w interesie społecznym, ani w interesie strony, tj. doktoranta, który nie powinien domniemywać swego statusu, lecz uzyskać z urzędu niezwłocznie autorytatywne jego potwierdzenie w drodze decyzji, co umożliwiłoby mu skorzystanie z weryfikacji prawidłowości tego rozstrzygnięcia w trybie instancyjnym, a w razie potrzeby – także w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego;

b) art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 142 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 P.s.w., poprzez nierozpatrzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu pod adresem:

i. decyzji organu pierwszej instancji,

ii. postanowienia organu pierwszej instancji z 5 grudnia 2022 r. o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy doktorantów, które zostało zaskarżone wraz z decyzją organu pierwszej instancji

- i nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i uzasadnia - niezależnie od pozostałych zarzutów - uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego;

c) art. 111 § 2b w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 P.s.w. przez organ pierwszej instancji, milcząco zaaprobowane przez organ odwoławczy, a polegające na niewydaniu postanowienia o uzupełnieniu albo odmowie uzupełnienia postanowienia Kierownika Studiów Doktoranckich z 5 grudnia 2022 r. o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy doktorantów, pomimo wniesienia przez skarżącego stosownego wniosku z 28 grudnia 2022 r., który do dnia dzisiejszego pozostaje nierozpatrzony. W związku z tym, wydanie zaskarżonej decyzji było przedwczesne, z uwagi na tamujący skutek wniosku o uzupełnienie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania;

d) art. 110 § 1 w zw. z art. 126 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 P.s.w. przez organ pierwszej instancji, zignorowane przez organ odwoławczy, polegające na niezwiązaniu się przez Kierownika Studiów Doktoranckich własnym ostatecznym postanowieniem z 10 listopada 2022 r. o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w sprawie zagadnieniem wstępnym była kwestia przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich odrębnym rozstrzygnięciem i - pomimo braku rozstrzygnięcia tego zagadnienia i dalszego istnienia przyczyny, która legła u podstaw wydania postanowienia tamującego - podjęcie zawieszonego postępowania postanowieniem z 5 grudnia 2022 r., zamiast eliminacji z obrotu prawnego ostatecznego postanowienia o zawieszeniu postępowania w drodze stwierdzenia jego nieważności, skoro - w zmienionej nagle ocenie organu - nigdy nie było zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania.

W świetle powyższych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności (ewentualnie uchylenie) zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący odniósł się szczegółowo do podniesionych zarzutów. Wskazał, że przepis art. 195 ust. 4a P.s.w. nie odnosi się do kwestii związanych ze stosunkiem administracyjnoprawnym pomiędzy doktorantem a uczelnią prowadzącą studia doktoranckie, gdyż norma ta zakreśla programowy czas trwania studiów doktoranckich, a jej adresatem jest podmiot tworzący program studiów. W związku z tym, jej powoływanie w decyzji i twierdzenie, że wynika z niej wygaśnięcie stosunku administracyjnoprawnego doktoranta jest przejawem błędnej wykładni, a jej zastosowanie w przedstawionym kontekście - naruszeniem prawa materialnego.

Zdaniem skarżącego na gruncie obowiązującego Regulaminu studiów doktoranckich UWM każda sytuacja pozbawienia uczestnika studiów doktoranckich tego statusu (z wyjątkiem uzyskania stopnia doktora) wymaga wydania stosownej decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Jednocześnie zaznaczono, że postępowanie w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich w odniesieniu do skarżącego nadal trwa i nie jest zakończone. Natomiast uczestnik studiów doktoranckich nie powinien domniemywać swego statusu, lecz winien uzyskać z urzędu niezwłocznie autorytatywne jego potwierdzenie w drodze decyzji, co umożliwiłoby mu skorzystanie z weryfikacji prawidłowości tego rozstrzygnięcia.

Skarżący wskazał również, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w złożonym przez niego odwołaniu, w tym kwestii zaskarżonego postanowienia z 5 grudnia 2022 r. o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów, czym uchybił swoim obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślono, że przekroczenie czasu trwania studiów doktoranckich, których maksymalna długość wynika z przepisu art. 195 ust. 4a P.s.w., powoduje wygaśnięcie z mocy prawa stosunku administracyjnoprawnego związanego z przyjęciem na studia doktoranckie. W takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, której istota prawna sprowadza się do m.in. pozbawienia jej adresata specjalnego statusu administracyjnoprawnego w trakcie trwania tego stosunku.

Podniesiono, że przedłużony okres odbywania studiów doktoranckich upłynął z końcem roku akademickiego 2021/2022. Skarżący nie został usunięty ze studiów doktoranckich, ale czas ich trwania dobiegł końca, w związku z czym utracił on status doktoranta.

Odnosząc się do kwestii zawieszenia postępowania z uwagi na tzw. zagadnienie wstępne, tj. rozstrzygnięcie wniosku o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich, wskazano, że w niniejszej sprawie takie zagadnienie nie występuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw.

z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn.zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony zarówno przez pełnomocnika skarżącego w złożonej skardze (k. 4 akt sądowych), jak i przez pełnomocnika organu odwoławczego (k.14 akt sądowych).

Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w brzmieniu określonym tekstem jednolitym Dz.U. 2017 r., poz. 2183 z późn.zm. (dalej jako: "P.s.w."). Zgodnie bowiem z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669), studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r.

Kwestie związane z prowadzeniem studiów doktoranckich zostały uregulowane w rozdziale 3 "Studia doktoranckie" działu IV "Studia i studenci" P.s.w. W myśl art. 195 ust. 4a P.s.w. studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Warunki i tryb organizowania i prowadzenia studiów doktoranckich w jednostkach organizacyjnych uczelni i w jednostkach naukowych, w tym możliwość przedłużania czasu trwania studiów doktoranckich określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2017 r., poz. 1696). Stosownie do § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia - kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach, w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach tych studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. W myśl § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia - kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, może ponadto przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach, w przypadku:

1) czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą,

2) konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny,

3) konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do 4. roku życia lub dzieckiem posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności,

4) posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

- łącznie nie dłużej niż o rok.

Kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, może dodatkowo przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich o okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego, określonych w ustawie z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60 i 962), zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach (§ 7 ust. 3 ww. rozporządzenia).

Powyższe regulacje znajdują odzwierciedlenie w zapisach § 22 Regulaminu Studiów Doktoranckich UWM, stanowiącego załącznik do Uchwały Nr 716 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2015 r. z późn. zm.

Skład orzekający tutejszego Sądu w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 356/21, dostępny w CBOSA, zgodnie z którym przyjęcie na studia doktoranckie powoduje nawiązanie między organem a uczestnikiem studiów doktoranckich stosunku administracyjnego. Stosunek ten ma charakter materialnoprawny, a jego przedmiot i treść wynikają z ustawy oraz przepisów do niej wykonawczych, w tym z regulaminu studiów wydanego przez właściwy organ uczelni. Z przepisu art. 195 ust. 4a P.s.w. wynika, że jest to stosunek terminowy i wygasa on z upływem określonego czasu. Może on w szczególnych przypadkach zostać przedłużony mocą odrębnej decyzji właściwego organu.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, skarżący rozpoczął studia doktoranckie 1 października 2016 r., a zatem, stosownie do art. 195 ust. 4a P.s.w., co do zasady winien je ukończyć do 30 września 2020 r.

Pismem z 15 września 2020 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Studiów Doktoranckich z wnioskiem o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o jeden rok ze względu na prowadzone badania naukowe, którą to zgodę otrzymał. Kolejne przedłużenie studiów doktoranckich z tych samych przyczyn skarżący uzyskał do 30 września 2022 r.

Tym samym, skarżący wyczerpał możliwości przedłużenia studiów doktoranckich określone w § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, przedłużając studia doktoranckie łącznie o dwa lata.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, przepisy wprowadzone w związku z przeciwdziałaniem skutkom pandemii covid-19 nie zawierały regulacji w zakresie możliwości dodatkowego przedłużenia studiów doktoranckich, lecz jedynie w zakresie przedłużenia terminu zakończenia przewodu doktorskiego – do 31 grudnia 2023 r., na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji bezsporne jest, że czas trwania studiów doktoranckich skarżącego dobiegł końca, a tym samym, utracił on status doktoranta.

Natomiast skreślenie doktoranta z listy doktorantów możliwe jest na podstawie decyzji do chwili, gdy posiada on status administracyjnoprawny uczestnika studiów doktoranckich. Decyzja w tym zakresie ma charakter fakultatywny. Przekroczenie czasu trwania studiów doktoranckich powoduje wygaśnięcie z mocy prawa stosunku administracyjnoprawnego związanego z przyjęciem na studia doktoranckie. W takiej sytuacji, brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, której istota prawna sprowadza się między innymi do pozbawienia jej adresata specjalnego statusu administracyjnoprawnego w trakcie trwania tego stosunku. (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 356/21). Zatem, nie można skreślić z listy uczestników studiów doktoranckich osoby, która utraciła status doktoranta.

Upływ czasu, o którym mowa w art. 195 ust. 4a P.s.w. w zw. z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, powoduje skutek w postaci wygaśnięcia wszystkich praw i obowiązków wykreowanych w chwili przyjęcia na studia doktoranckie. Tym samym, organ nie posiada kompetencji do orzekania o skreśleniu z listy doktorantów, skoro uprawnienia i obowiązki związane z byciem doktorantem wygasły wraz z upływem okresu 4 lat, o którym mowa w art. 195 ust. 4a P.s.w., przedłużonym następnie o 2 lata, zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia.

W konsekwencji, należy zatem stwierdzić, że organ zasadnie umorzył postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich jako bezprzedmiotowe.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia § 17a ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, dotyczącego możliwości skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów. Zarzuty dotyczące ust. 2 pkt 5 § 17 Regulaminu nie znajdują żadnego uzasadnienia. Organ miał prawo wskazać przesłanki fakultatywne skreślenia z listy uczestników.

W tej sytuacji zarzuty skarżącego dotyczące podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów mimo istnienia zagadnienia wstępnego w postaci prowadzonego postępowania w sprawie przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, należy uznać za bezzasadne, bowiem takie zagadnienie wstępne w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Wprawdzie kwestia skreślenia z listy doktorantów ma związek z kwestią ewentualnego przedłużenia studiów doktoranckich, jednak są one rozstrzygane w dwóch odrębnych postępowaniach. Zauważyć przy tym należy, że postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o przedłużenie studiów doktoranckich w oparciu o przesłankę określoną w § 7 ust. 2 pkt 2) ww. rozporządzenia nadal się toczy, jednakże kwestia ta nie ma znaczenia dla zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.

W świetle powyższych rozważań należy uznać, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Tym samym, zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należy uznać za bezzasadny.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.