Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 476/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 73 par. 1 pkt 1-3, 5, par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant St. asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 roku sprawy ze skargi A spółki komandytowej we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. do Prezydenta Miasta Ł. wpłynął wniosek Spółki komandytowej A. z siedzibą we W. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Jako podstawę prawną wniosku pełnomocnik Spółki wskazał przepis art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej. Podkreślił, iż w takim przypadku postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe ze względu na wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Przesłanką umorzenia na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt. 1 jest wykonanie obowiązku w całości przez podatnika natomiast pkt. 2 stanowi iż postępowaniu egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

We wniosku podkreślono, iż podatnik wykonał obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości w zakresie objętym tytułem egzekucyjnym, składając wniosek o zaliczenie nadpłaty (nadwyżki podatku naliczonego nad należnym) w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec i sierpień 2012 roku na podatek od nieruchomości. Wskazano, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2012 roku w sprawie sygn. akt 577/11, w świetle przepisów Ordynacji podatkowej istnieje możliwość zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zobowiązań podatkowych, dla których właściwy jest inny organ podatkowy, aniżeli organ właściwy dla rozliczeń podatku od towarów i usług.

Pełnomocnik Spółki zaznaczył, iż podatnik złożył odpowiedni wniosek o zaliczenie części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet podatku od nieruchomości w dniu 6 lipca 2012 r. Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego we W. Tym samym niewłaściwym jest wskazywanie istnienia zaległości w podatku od nieruchomości, bowiem zaliczenie nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań może być dokonane jedynie w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Dzień wydania postanowienia nie jest dniem dokonania zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. Zaliczenie bowiem następuje, co do zasady z dniem powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2, lub z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Wobec powyższego jeżeli zaległość powstała po dniu powstaniu nadpłaty, zaliczenie powinno nastąpić z dniem powstania zaległości. Wnioskodawca wskazał, iż nadpłata w podatku od towarów i usług (nadwyżka do zwrotu) powstała z momentem złożenia deklaracji VAT-7 zawierającej wniosek o jej zwrot, wobec powyższego istniała w momencie podawania zaległości w podatku od nieruchomości. Dlatego też wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest niezasadne, bowiem obowiązek podatku od nieruchomości został wykonany przez podatnika w momencie złożenia wniosku o zaliczenie nadwyżki podatku od towarów i usług na rzecz podatku od nieruchomości we właściwym organie podatkowym, a także poinformowanie Prezydenta Miasta Ł. o tym fakcie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w żadnej mierze nie można zgodzić się z twierdzeniem, że norma art. 59 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa zostaje wypełniona w momencie złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku oraz wniosku o przekazanie nadpłaty na poczet należności pozostających we właściwości innego organu podatkowego. Wygaśnięcie zobowiązania nastąpi dopiero w sytuacji faktycznego "zaliczenia". Musi, więc obiektywnie istnieć prawo do nadpłaty lub zwrotu. Samo skierowane do organu podatkowego pisma, z którego wynika nadpłata lub zwrot, stanowi jedynie oświadczenie podatnika, które podlega weryfikacji przez organ podatkowy. Na dzień sporządzenia postanowienia nie doszło do przekazania Prezydentowi Miasta Ł. żadnych kwot tytułem należności, o których mowa w podaniu z dnia 15 grudnia 2012 r. Ponadto, z informacji składanych Prezydentowi Miasta Ł. przez Spółkę nie wynika kwota jaka miałaby zostać ewentualnie przekazana na poczet podatku od nieruchomości. Postępowanie w sprawie nadpłaty w podatku VAT prowadzone jest przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. Postanowienie wydane przez ten organ będzie rozstrzygało w przedmiocie istnienia nadpłaty i wskazywało datę ewentualnego zaliczenia na poczet zaległości podatkowych oraz określało na jakie należności następuje zaliczenie.

Z uwagi na powyższe, organ uznał stanowisko Spółki za nieuzasadnione i wskazał na konieczność prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego z uwagi na brak stwierdzenia przez uprawniony organ istnienia nadpłaty.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki komandytowej A. zarzucił naruszenie przepisu art. 76a § 1 i 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez przyjecie, że w sprawie nie doszło do wygaszenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości i tym samym nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas, gdy zobowiązanie (zaległość) podatkowe zostało wygaszone na skutek złożenia deklaracji w podatku od towarów i usług wykazującej nadwyżkę podatku do zwrotu, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Podkreślono, iż podatnik złożył odpowiedni wniosek w dniu 6 lipca 2012 roku, Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego we W. Tym samym niewłaściwym jest wskazywanie istnienia zaległości w podatku od nieruchomości, bowiem zaliczenie nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań może być dokonane jedynie w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Dzień wydania postanowienia nie jest dniem dokonania zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. Zaliczenie następuje, co do zasady, z dniem powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2, lub z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Zaznaczono, iż zaliczenie zwrotu bezpośredniego w podatku od towarów i usług na poczet zaległości podatkowej następuje z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku. Zaliczenie nadpłaty czy zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych jest czynnością materialno-techniczną. Na podstawie art. 76a § 2 i art. 76b Ordynacji podatkowej stwierdzić bowiem należy, że zaliczenie nadpłaty podatku, czy też zaliczenie kwoty zwrotu różnicy podatku (od towarów i usług) na poczet zaległości podatkowej dokonuje się z mocy samego prawa i następuje:

a) z dniem powstania nadpłaty w przypadkach, o których mowa art. 73 § 1 pkt 1 -3 i 5 oraz § 2,

b) z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty;

c) z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku, - w przypadku zaliczenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług - co miało miejsce w rozpoznawanym przypadku. Zgodnie zaś z art. 76a § 1 i art. 76b Ordynacji podatkowej organ podatkowy ma obowiązek wydania postanowienia, które stwierdza (tylko) zaistniałe zaliczenie na poczet zaległości podatkowych.

Zdaniem pełnomocnika Spółki, zaliczenie nadpłaty lub zwrotu różnicy podatku od towarów i usług dokonuje się z mocy samego prawa, zaś organ ma jedynie obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego dokonane ex lege - zaliczenie na poczet zaległości podatkowych. Postanowienie to, dla wiedzy organu podatkowego oraz podatnika i w celu stworzenia możliwości zweryfikowania, a następnie wykorzystania w przyszłym rozliczeniu podatkowym, potwierdza i artykułuje w formie aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie, że z mocy prawa w dacie wynikającej z prawa i wskazanej z tymże postanowieniu nastąpiło zaliczenie określonej nadpłaty, czy kwoty zwrotu różnicy podatku, na dane zaległości podatkowe, ale powyższego stanu prawnego nie konstytuuje. Skoro bowiem art. 76a, 76b Ordynacji podatkowej wskazują z jakim dniem następuje zaliczenie nadpłaty, czy też zwrotu podatku, na poczet zaległości podatkowej, to nie sposób przyjąć, iż zaliczenie to następuje z mocy wydanego aktu.

W ocenie strony, wobec złożenia przez nią dniu 6 lipca 2012 roku deklaracji w podatku od towarów i usług, wykazującej nadwyżkę podatku do zwrotu, postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości w podatku od nieruchomości winno zostać umorzone.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie kwestionuje, że nadpłata i zwrot podatku VAT może podlegać zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Aby jednak doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zaliczenia nadpłaty (zaliczenia zwrotu podatku), musi być wydane postanowienie organu podatkowego o takim zaliczeniu. Zgodnie bowiem z art. 76a § 1 o.p., w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Postanowienie takie ma charakter deklaratoryjny - potwierdza ono, że doszło do zaliczenia nadpłaty i wygaśnięcia zobowiązania podatkowego bądź z chwilą powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1 -3 i 5 oraz § 2, bądź z chwilą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 76a § 2 o.p. - w niniejszej sprawi chodzi o ten drugi moment), niemniej bez istnienia w obrocie tego rodzaju ostatecznego postanowienia w ogóle nie można uznać, że doszło do zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych - moment zaliczenia jest tutaj kwestią wtórną. W konsekwencji, bez istnienia w obrocie postanowienia o zaliczeniu nadpłaty nie można też w ogóle przystąpić do oceny dopuszczalności umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Kolegium podkreśliło, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Naczelnika [...] US we W. z dnia 31 stycznia 2013 r., w którym informuje on, że termin dokonania zwrotu podatku od towarów i usług zostaje przedłużony do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Jest zatem jasne, że do wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty jeszcze nie doszło, nie można też było w związku z tym umorzyć postępowania egzekucyjnego. Dopiero gdy postanowienie takie będzie wydane, podatnik może zwrócić się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując datę, w jakiej doszło do zaliczenia nadpłaty. Na ten moment powoływanie się na fakt, że zaliczenia nastąpiło z mocy prawa przez samo złożenie deklaracji wykazującej zwrot podatku VAT jest, zdaniem organu, bezprzedmiotowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł pełnomocnik Spółki komandytowej A. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z przepisem art. 76 b Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach [...], podczas gdy podatnik zaliczył na poczet w/w zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości część nadpłaty (zwrot) w podatku od towarów i usług, która nastąpiła z dniem złożenia deklaracji wykazującej podatek do zwrotu. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz zastępstwa prawnego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja zawarta w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Podkreślono, iż skoro niesporne jest złożenie przez Spółkę deklaracji "VAT-7", w której wykazana została kwota zwrotu bezpośredniego podatku, to oznacza, że w tym dniu Skarżąca stała się jednocześnie wierzycielem budżetu państwa (z tytułu wykazanego zwrotu bezpośredniego) i dłużnikiem (jednostki samorządu terytorialnego) z tytułu podatku od nieruchomości.

W ocenie skarżącego, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest wykonanie obowiązku podatkowego przez wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej, winien być oceniony jako zasadny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację, wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć istotny wpływ (mających wpływ) na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania wyrażonego w tym postanowieniu stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Postanowienie to znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.

W rozpoznawanej sprawie należy rozstrzygnąć, czy prawidłowo postąpił organ drugiej instancji, utrzymując w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki komandytowej A. z siedzibą we W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości. Postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej Spółki o umorzenie - w oparciu o art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.- dalej: u.p.e.a.) - postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], z uwagi na wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej. Spółka wskazała, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości w zakresie objętym ww. tytułem egzekucyjnym został wykonany w związku ze złożeniem przez podatnika w dniu 6 lipca 2012 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. wniosku o zaliczenie nadpłaty (nadwyżki podatku naliczonego nad należnym) w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec i sierpień 2012 roku na podatek od nieruchomości.

W toku postępowania organy obu instancji nie kwestionowały, że nadpłata podatku VAT może podlegać zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, jednak podkreślały, iż aby mogło dojść do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zaliczenia nadpłaty musi zostać wydane, w oparciu o art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej, postanowienie organu podatkowego o takim zaliczeniu.

Natomiast zdaniem strony, zaliczenie nadpłaty lub zwrotu różnicy podatku od towarów i usług dokonuje się z mocy samego prawa, zaś organ ma jedynie obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego dokonane ex lege - zaliczenie na poczet zaległości podatkowych. Postanowienie to, dla wiedzy organu podatkowego oraz podatnika i w celu stworzenia możliwości zweryfikowania, a następnie wykorzystania w przyszłym rozliczeniu podatkowym, potwierdza i artykułuje w formie aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie, że z mocy prawa w dacie wynikającej z prawa i wskazanej z tymże postanowieniu nastąpiło zaliczenie określonej nadpłaty, czy kwoty zwrotu różnicy podatku, na dane zaległości podatkowe, ale powyższego stanu prawnego nie konstytuuje. Skoro bowiem art. 76a, 76b Ordynacji podatkowej wskazują z jakim dniem następuje zaliczenie nadpłaty, czy też zwrotu podatku, na poczet zaległości podatkowej, to nie sposób przyjąć, iż zaliczenie to następuje z mocy wydanego aktu. W ocenie Spółki, wobec złożenia przez nią dniu 6 lipca 2012 roku deklaracji w podatku od towarów i usług, wykazującej nadwyżkę podatku do zwrotu, postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone.

Zdaniem Sądu, za prawidłowe i odpowiadające przepisom prawa należy uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.

Stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do "wykonania" obowiązku w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., bądź jego "wygaśnięcia" w ujęciu pkt 2 tego przepisu, należy odwołać się do wskazanych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: "o.p.") sposobów wygaśnięcia zobowiązań podatkowych. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek:

1) zapłaty;

2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta;

3) potrącenia;

4) zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku;

5) zaniechania poboru;

6) przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych;

7) przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym;

8) umorzenia zaległości;

9) przedawnienia;

10) zwolnienia z obowiązku zapłaty na podstawie art. 14m.

W niniejszej sprawie dopuszczalność umorzenia (odmowy umorzenia) postępowania egzekucyjnego podlega ocenie z punktu widzenia czwartej przesłanki powołanego przepisu. Konieczne jest bowiem ustalenie, czy doszło do skutecznego zaliczenia nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległości, co w konsekwencji ma wpływ na dalszy tok postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 76a § 1 o.p., w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Postanowienie takie ma charakter deklaratoryjny - potwierdza ono, że doszło do zaliczenia nadpłaty i wygaśnięcia zobowiązania podatkowego bądź z chwilą powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1 -3 i 5 oraz § 2, bądź z chwilą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 76a § 2 o.p.).

Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, iż zaliczenie nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych następuje z mocy samej ustawy z chwilą powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1 -3 i 5 oraz § 2, bądź z chwilą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Złożenie przez stronę wniosku o zaliczenie nadpłaty podatku VAT na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości nie wywołuje jednak automatycznie skutku prawnego w postaci zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań. Wniosek ten wszczyna postępowanie w sprawie zaliczenia nadpłaty, które powinno być prowadzone i zakończone według ogólnych reguł. Zakończy się ono wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 76a § 1 o.p., na które przysługiwać będzie stronie zażalenie.

Czym innym jest bowiem moment zaliczenia nadpłaty, a czym innym sam fakt stwierdzenia istnienia nadpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych. Warunkiem formalnym zaliczenia kwoty nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań jest postanowienie, o którym mowa w art. 76a § 1 o.p. Rację ma przy tym skarżący, iż zaliczenie kwoty nadpłaty podatku VAT na poczet istniejących zaległości podatkowych jest czynnością materialno techniczną, jednak z przepisów wynika wprost, że organ podatkowy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego dokonanie zaliczenia na poczet zaległości. Brak takiego postanowienia w obrocie prawnym powoduje, iż powoływanie się na istnienie nadpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych, jest nieskuteczne. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych zobowiązań podatkowych, organ podatkowy zobowiązany jest wydać postanowienie, w którym wskaże, jaką kwotę zalicza, na poczet których zobowiązań podatkowych. Postanowienie to jest aktem formalnym, informującym o sposobie zaliczenia wpłaty. Nie ma znaczenia materialnego, gdyż zaliczenie nadpłaty następuje z mocy prawa, jednak dopóki organ takiego orzeczenia nie wyda, nie można skutecznie powoływać się na wygaśniecie zobowiązania podatkowego w skutek zaliczenia nadpłaty. Wydane postanowienie wywoła natomiast skutki wsteczne w tym sensie, że na dzień zaliczenia kwoty nadpłaty/zwrotu przestanie istnieć zaległość podatkowa.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego we W. nie wydał Spółce postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty (nadwyżki podatku naliczonego nad należnym) w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec i sierpień 2012 roku na poczet podatku od nieruchomości. Fakt istnienia nadpłaty w podatku VAT oraz zaliczenia go na poczet zaległości w podatku od nieruchomości nie został zatem zgodnie z przepisami prawa potwierdzony. Tymczasem, jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 76a § 1 o.p., warunkiem koniecznym w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych jest wydanie przez organ podatkowy postanowienia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty.

Na takim zresztą stanowisku stanął również Naczelny Sąd Administracyjny, w powoływanym przez stronę wyroku z dnia 20 stycznia 2012 r. I FSK 577/11. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że "w świetle przepisów Ordynacji podatkowej istnieje możliwość zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zobowiązań podatkowych, dla których właściwy jest inny organ podatkowy, aniżeli organ właściwy dla rozliczeń podatku od towarów i usług. W takim przypadku Spółka winna złożyć wraz z deklaracją VAT-7 wykazującą podatek VAT do zwrotu, stosowny wniosek, opisujący charakter zobowiązania podatkowego oraz organ podatkowy właściwy dla tego zobowiązania. Organ podatkowy z urzędu bada tylko stan zobowiązań podatnika tylko w tym urzędzie w którym nadpłata lub zwrot powstał. Dyspozycja art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy ogólnie zaległości podatkowych i bieżących zobowiązań. Żaden przepis prawa nie ogranicza możliwości dokonania zaliczenia w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 76 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nakłada na organy obowiązek zaliczenia znanej mu nadpłaty na znaną mu zaległość, nie nakłada natomiast obowiązku poszukiwania innych istniejących zaległości. Z art. 76 b Ordynacji podatkowej nie wynika, że do zaliczenia nadpłaty w podatku VAT, jest inny niż właściwy dla podatnika, organ podatkowy. W przypadku zatem, gdy z prośbą o zaliczenie zwraca się podatnik i przedstawia dane dotyczące wysokości zobowiązania i dane organu podatkowego, w którym ono widnieje występują przesłanki do zaliczenia tej nadpłaty (zwrotu podatku) na poczet przedmiotowych zobowiązań. Jeżeli fakt istnienia zaległości zostanie potwierdzony, to należy uznać, że brak jest przeszkód prawnych do zaliczenia zwrotu VAT na poczet wskazanych zaległości" (dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z powyższego uzasadnienia wyroku NSA, można dokonać zaliczenia nadpłaty (zwrotu) VAT na poczet podatku od nieruchomości. Aby jednak doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zaliczenia nadpłaty (zaliczenia zwrotu podatku), musi być wydane postanowienie organu podatkowego o takim zaliczeniu.

Rację ma zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. twierdząc, iż na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej Spółki na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].

Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd - w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.

bg