Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 578/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1, art. 137,
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań Gminy Miasto Rz. oraz P. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty Rz. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu P. i N. W. oraz R. W. nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta Rz., obejmującej działki nr 520/2, 520/3 i 526; zwrocie nieruchomości objętej działką nr 520/1: a) N. W. w 1/3 części: b) R. W. w 1/3 części i c) P. W. w 1/3 części, a także o zwrocie na rzecz Gminy Miasto Rz. zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w wysokości 22.816,95 zł przez osoby wymienione w pkt 2, w równych częściach, po 7.605,65 zł. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2, art. 140, art. 216 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm., zwanej dalej u.g.n./. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że pomimo upływu 35 lat od wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej dziś jako działka nr 520/1 nie został zrealizowany cel publiczny polegający na "zagospodarowaniu nieruchomości przy zalewie". Aktualnie na nieruchomości znajduje się trawa i dziko rosnące krzewy; część działki stanowi droga /nie będąca drogą publiczną/, prowadząca do nowobudowanego osiedla, a pozostała część jest rozkopana i stanowi składowisko piasku, gruzu i ziemi. Na działce znajduje się także plac budowy i dwie inne żwirowe drogi. działkę tę należało więc uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i orzec o jej zwrocie. Ustalona kwota odszkodowania w ocenie organu odwoławczego odpowiada wymogom prawa.

Z decyzją nie zgodził się P. K., składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżącego, organ nie dokonał prawidłowej interpretacji celu, na jaki miała być przeznaczona wywłaszczona nieruchomość. "Zagospodarowanie terenów przy zalewie" może polegać również na ulokowaniu tam budynków mieszkalnych, parkingu i drogi dojazdowej. W przypadku takiego znaczenia nadanego celowi wywłaszczenia przyjąć należy, iż został on zrealizowany i nieruchomość oznaczona jako działka nr 520/1 nie jest zbędna; nie podlega zatem zwrotowi. Przeznaczono ją pod infrastrukturę związaną z osiedlem i w taki sposób trwale "zagospodarowano". Nie jest prawdą, że teren jest niezagospodarowany, gdyż ulokowano tam sieć kanalizacyjną, wodną, gazową, energetyczną i telekomunikacyjną. Kładziony jest asfalt i układana kostka brukowa pod parking. Część terenu jest stale utrzymywana przez Miejski Zarząd Dróg i Zieleni. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i również powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ stanowiąc, iż Sąd orzeka w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu naruszono prawo materialne lub procesowe w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c, w pkt 2, jak też w przypadku określonym w pkt 3 tego przepisu. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 powyższej ustawy, skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm./ nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Z powyższego przepisu wynika więc ustawowa zasada zakazu użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, a konsekwencją tej zasady jest przyznanie poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom prawa podmiotowego w postaci zgłoszenia wniosku /żądania/ o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przy rozpoznawaniu tegoż żądania podstawowe znaczenie, w postępowaniu administracyjnym, ma ustalenie celu wywłaszczenia oraz zbędności, jako przesłanki orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

Jak już wspomniano, do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należą poprzedni właściciele nieruchomości oraz ich spadkobiercy /art. 136 ust. 3 cyt. ustawy/, którzy z takim żądaniem mogą wystąpić, gdy stosownie do przepisu art. 137 nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wymieniony ostatnio przepis w ust. 1 nieruchomość uznaje za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Przyjęta w tym przepisie normatywna definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest wiążąca. Trzeba więc podkreślić, że przesłanki, o których mowa w art. 137 ust. 1 zostaną również spełnione w razie rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed upływem 7 lat, a które to prace nie doprowadzą do zrealizowania całej inwestycji przed upływem 10 lat.

W świetle przedstawionych wyżej regulacji prawnych oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego kwestionowane przez skarżącego orzeczenie o zwrocie spadkobiercom poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości poł. w Rz., aktualnie oznaczonej działką nr 520/1 o powierzchni 34a 13 m2 /KW [...]/ okazało się zgodne z przepisami prawa materialnego, wskazanymi w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji.

Otóż nie jest kwestionowane, że zbyte w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm./ - aktem notarialnym z dnia 18 grudnia 1974 r. Rep. A Nr 13318 – nieruchomości obejmujące działki nr 60/1 i 60/3 na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją z dnia [...] kwietnia 1973 r. /[...]/ Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rz. były niezbędne Skarbowi Państwa na zagospodarowanie terenów przy zalewie. Według dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w aktach sprawy objęta żądaniem zwrotu nieruchomość /wniosek z dnia 10.07.2008 r./ zgodnie z aktualnym oznaczeniem w ewidencji gruntów obejmuje działkę nr 520/1 o pow. 34a 13 m2.

Aktualny stan zagospodarowania działki nr 520/1 został ustalony po przeprowadzeniu oględzin w dniu 6 listopada 2008 r. Sporządzony wówczas protokół wskazuje, że działka ta w części stanowi drogę utwardzoną – ulicę G., służącą jako dojazd do budowanego na sąsiednich terenach osiedla mieszkaniowego, zaś w pozostałej części stanowi teren niezagospodarowany /porośnięty trawą i dziko rosnącymi krzakami/. Wynika z niego również, że działka ta w części płn – zachodniej stanowi rozkopany teren ze składowiskiem piachu, gruzu i ziemi, znajduje się na niej składowisko palet kostki brukowej, natomiast w części zachodniej przylegającej do działki nr 514 znajdują się dwie równoległe drogi żwirowe.

Nadto stosownie do treści pisma z dnia 18 listopada 2008 r. Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w Rz. ulica G. nie jest drogą publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm./, posiada status drogi wewnętrznej "o nieuregulowanym przebiegu bez wyraźnego oznaczenia granic pasa drogowego" i dopiero w 2008 r. Zarząd podjął działania zmierzające do wybudowania ulicy.

W takim stanie rzeczy, zdaniem Sądu, zasadnie przyjęły organy orzekające w sprawie, iż została spełniona przesłanka zwrotu określona w art. 137 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mimo upływu terminu wynikającego z w/w przepisu cel wywłaszczenia, jakim było zagospodarowanie terenów przy zalewie, nie został zrealizowany.

Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zarzutu tego Sąd nie uznaje za trafny, jak też argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi. Wprawdzie w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie udało się organom odnaleźć decyzji z dnia [...] kwietnia 1973 r. /[...]/ wraz z załącznikiem graficznym i tekstowym /pismo z dnia [...].02.2009 r. Nr [...] Archiwum Państwowego w Rz. i pismo z dnia [...].02.2009 r. Wydziału Organizacyjno-Administracyjnego Oddziału Gospodarczego UM w Rz./, to w świetle ustalonego w tym postępowaniu stanu zagospodarowania działki nr 520/1, jak i prawidłowego ustalenia jej zbędności w zestawieniu z celem wywłaszczenia, argumentacja skarżącego nie zasługiwała na akceptację Sądu. Trzeba przy tym podkreślić, że w dacie orzekania o zwrocie ulica G., czyli część działki nr 520/1 nie stanowiła drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, o czym już wspomniano i dlatego nie było niedopuszczalne orzeczenie o zwrocie. Sąd nie podziela także zarzutu skarżącego, że doszło do naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym nie wskazano w skardze, o jakie przepisy chodzi. Opisane jednakże w uzasadnieniu skargi zarzuty względem oględzin z dnia 6 listopada 2008 r., jak też uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie mogą uzasadniać kwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji jej wzruszenia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny wskazuje motywy, jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymując w mocy nie tylko rozstrzygnięcie o zwrocie działki nr 520/1 i z faktu, że podejmując decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przytoczył "te same argumenty w zmienionej kolejności", co organ I instancji nie można skutecznie zarzucać naruszenia obowiązków proceduralnych. W takiej też sytuacji nie przeprowadzenie innych dowodów niż organ I instancji, nie może być mu poczytane za zaniedbanie.

Chybione są też twierdzenia skarżącego, że dowód z oględzin w dniu 6 listopada 2008 r. przeprowadzony został przez pracowników Starostwa "nie posiadających statusu geodety" i dlatego powstają wątpliwości co do jego rzetelności. Z treści protokołu spisanego w dniu 6 listopada 2008 r. wynika, że brał w nich udział m.in. geodeta uprawniony J. J., a co do pozostałych "pracowników Starostwa" biorących udział w tych oględzinach, Sąd nie znajduje podstaw – nie dostarczył ich też skarżący – aby kwestionować ich przygotowanie fachowe do przeprowadzenia oględzin nieruchomości.

Natomiast odnosząc się do wywodów zawartych w końcu skargi /pkt IV/ eksponujących okoliczności wskazujące na trwałe zagospodarowanie przedmiotowej działki – znajdują się na niej płyty niezbędne do wykonania dojazdu, sieć infrastruktury technicznej – to w ocenie Sądu, nie mogą one prowadzić do uwzględnienia skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem, jak to zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, że zagospodarowanie działki infrastrukturą techniczną nie stanowi podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości, gdyż budowa tej infrastruktury "z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli" /por. wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w W-wie z dnia 12.07.2006 r. I SA/Wa 777/06/. Absolutnie chybione jest też stanowisko skarżącego, iż poprzez realizację inwestycji budowy osiedla mieszkalnego wraz z parkingiem i dojazdem – wg załączonej do skargi kserokopii decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] Prezydenta Rz. skarżący uzyskał pozwolenie na budowę zespołu 24 budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z dojazdem na działkach nr 482, 483, 484, 485, 486, 499/1 obr. 211 – został zmodyfikowany cel wywłaszczenia, skoro inwestycja ta /nie będąc inwestycją celu publicznego/ realizowana będzie na terenach sąsiednich względem działki nr 520/1, a której dzierżawcą w części jest skarżący [z mocy umowy dzierżawy z dnia 30.05.2007 r. i 30.07.2008 r.], do dnia 31 lipca 2011 r., planując m. innymi na niej zamierzenie inwestycyjne p.n. "droga wewnętrzna do projektowanego osiedla i miejsca parkingowe" /decyzja z dnia [...].12.2007 r. o warunkach zabudowy/.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.