Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 938/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sąd. WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. R. i J. R. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. z dnia 13 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. solidarnie na rzecz skarżących A. R. i J. R. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P (dalej: Dyrektor ZZWP w P.; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 13 listopada 2024 r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania J. R. (dalej również: inwestor; skarżący) od decyzji Kierownika Nadzoru Wodnego Wód Polskich w P. (dalej: Kierownik NWWP w P.; organ I instancji) z dnia 2 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. i art. 394 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 423 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.) - dalej: p.w., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja, jak wynika z uzasadnienia tejże decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

J. R., działając za pośrednictwem pełnomocnika, w dniu 5 września 2024 r. wystąpił do Kierownika NWWP w P. ze zgłoszeniem wodnoprawnym dotyczącym wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzenia do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód - na działce nr [...], obręb G., gmina S.. Do wniosku dołączono m.in. dokumentację opisującą cel planowanych do wykonania urządzeń wodnych, dokumentację zawierającą cel planowanych do wykonania urządzeń wodnych, stan prawny nieruchomości na której urządzenia wodne będą wykonywane, opis parametrów charakteryzujących planowane roboty oraz warunków ich wykonania, lokalizację urządzeń wodnych, z podaniem nazwy lub numeru obrębu ewidencyjnego z numerem lub numerami działek ewidencyjnych, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pismo Urzędu Miasta i Gminy w S. w sprawie zgodności przedmiotowego zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu, planowany terminu rozpoczęcia robót lub czynności, a także kopię mapy zasadniczej z naniesionym schematem planowanych urządzeń wodnych i zasięgiem oddziaływania.

Kierownik NWWP w P., działając na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 [w związku z art. 396 ust. 1 pkt 7] p.w., decyzją z dnia 2 października 2024 r. nr [...] wniósł sprzeciw w sprawie przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzeń wodnych służącego do wprowadzenia do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód na działce nr [...], obręb G., gmina S..

Kierownik NWWP w P. wyjaśnił, że złożone zgłoszenie było niekompletne pod względem formalnym, jednakże jedyny brak stanowił załącznik w postaci kopii mapy sytuacyjno-wysokościowej z naniesionym schematem planowanych czynności i ich zasięgiem oddziaływania. W związku z powyższym organ uznał, że wobec wystąpienia nadrzędnej przesłanki do wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia - odstąpił od wezwania inwestora do przedłożenia oryginału tego dokumentu.

Organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa działka objęta jest uchwałą nr [...] z dnia 28 marca 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "Rejon ulic: [...] w G. " - część B (dalej: uchwała; plan miejscowy; plan). Organ wskazał na to, że w myśl § 21 ust. 2 pkt 1 lit. c tej uchwały "odprowadzanie ścieków komunalnych do kanalizacji sanitarnej, przy czym do czasu przyłączenia do sieci kanalizacji dopuszczono odprowadzanie ścieków do szczelnych zbiorników bezodpływowych". W konsekwencji stwierdził, że "przedmiotowa inwestycja jest niezgodna z ww. zapisami, a co za tym idzie narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego".

Wnioskodawca w piśmie z dnia 9 października 2024 r. (data wpływu do organu: 10 października 2024 r.) złożył odwołanie od decyzji Kierownika NWWP w P. z dnia 2 października 2024 r., domagając się ponownego rozpatrzenia wniosku, wycofania sprzeciwu oraz nadania sprawie biegu.

Dyrektor ZZWP w P., utrzymując w mocy decyzję Kierownika NWWP z 2 października 2024 r., w uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji z dnia 13 listopada 2024 r. wyjaśnił, że urządzenie wodne służące do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania jest końcowym elementem przydomowej oczyszczalni ścieków, bez którego rozwiązanie techniczne, jakim jest wspominana oczyszczalnia ścieków, nie może funkcjonować; w konsekwencji wykonanie urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania, będącego elementem przydomowej oczyszczalni ścieków "literalnie nie wpisuje się w ww. zapisy planu miejscowego".

Organ II instancji zaznaczył, że zgodnie ze złożoną dokumentacją celem inwestora jest wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków składającej się ze złoża biologicznego oraz liniowego układu nawadniania. Instalacja polega na tym, że ścieki bytowe z budynku odpływają poprzez system rur do zbiornika, a następnie ścieki odprowadzane są do liniowego systemu nawadniania w celu rozsączenia. Wskazał na to, że przez szczelny zbiornik bezodpływowy rozumie się instalację urządzenia przeznaczonego do gromadzenia nieczystości ciekłych w miejscu ich powstawania, bez możliwości ich rozsączania w grunt; inne są zatem wymagania techniczne dla obu zamierzeń - szczelnego zbiornika bezodpływowego oraz przydomowej oczyszczalni ścieków. Według organu odwoławczego "zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na działce objętej zgłoszeniem nie dopuszczają odprowadzania ścieków do przydomowej oczyszczalni ścieków", a jedyną dopuszczalną możliwością jest ich odprowadzanie do szczelnego zbiornika bezodpływowego. Podniósł również, że zostało to potwierdzone w piśmie Urzędu Miasta i Gminy S., w którym "wprost zostało potwierdzone i wskazane", że zgodnie z planem miejscowym ścieki bytowe powinny być odprowadzane do bezodpływowego zbiornika i planowane zamierzenie inwestycyjne jest niezgodne z zapisami ww. planu".

Organ II instancji w posumowaniu wskazał na to, że "po zapoznaniu się z aktami sprawy, a w szczególności zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego", które precyzyjnie wskazują sposób zagospodarowania ścieków, tj. do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej dopuszczają odprowadzanie ścieków bytowych do szczelnych zbiorników bezodpływowych, stwierdza, iż obowiązujące na działce objętej zgłoszeniem postanowienia planu miejscowego nie dopuszczają odprowadzania ścieków z przydomowej oczyszczalni ścieków, a dalej do systemu rozsączającego. Według organu II instancji, jedyną dopuszczaną możliwością, poza wprowadzaniem ścieków do kanalizacji sanitarnej, jest ich odprowadzanie do szczelnego zbiornika bezodpływowego.

W takich okolicznościach organ odwoławczy nie podzielił stanowiska inwestora i w konkluzji stwierdził, że przedmiotowe zamierzenie jest sprzeczne z obowiązującym planem miejscowym, a brak zgodności planowanych do wykonania czynności z ustaleniami planu skutkuje wydaniem przez właściwy organ sprzeciwu w trybie art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 p.w.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Dyrektora ZZWP w P., A. R. i J. R. (dalej również: skarżący) wnieśli o ponowne rozpatrzenie wniosku i wycofanie sprzeciwu oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Kierownika NWWP o wniesieniu sprzeciwu, a także o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów w wysokości 1000 zł.

Skarżący zarzucili zakwestionowanej decyzji naruszenie: 1) art. 7, art. 8, art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.); art. 140 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji naruszenie przez organ zasady ochrony prawa własności nim regulowanej; art. 83 ust. 4 p.w.; art. 3 Dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U.UE.L.1991.135.40); art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130) - dalej: u.p.z.p.; art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a.; art. 6 u.p.z.p. poprzez "przekroczenie przez Radę Miejską delegacji ustawowej w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących wykonywania prawa własności nieruchomości"; § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie i uchwalenie aktu prawa miejscowego w sposób sprzeczny z jego postanowieniem; zasady techniki prawodawczej ustalonej w § 118 w zw. z § 143 Zasad techniki prawodawczej stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej.

W uzasadnieniu skarżący rozwinęli tak sfomułowanie zarzuty, podkreślając, że postanowienia przedmiotowego planu miejscowego nie zakazują budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor ZZWP w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania, A. R. na wezwanie Sądu wykazała legitymację skargową w niniejszej sprawie, m.in. powołując się na dokumenty urzędowe potwierdzające jej prawo do gruntu i wyjaśniając, że łączy ją z mężem wspólność ustawowa małżeńska, wraz z mężem jest współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w G. w gminie S. oraz inwestorem robót wskazanych w zgłoszeniu wodnoprawnym (pismo strony z dnia 20 stycznia 2025 r. - k. 56).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora ZZWP w P. z dnia 13 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika NWWP w P. w z dnia 2 października 2024 r. o wniesieniu sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód, lokalizowanych na działce nr [...], obręb G. w gminie S..

W wyniku przeprowadzenia tejże kontroli Sąd uznał, że skarga A. R. i J. R. zasługuje na uwzględnienie, bowiem zakwestionowane rozstrzygnięcie zostało podjęte z istotnym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Sąd jednocześnie wskazuje, że pomimo braku formalnego występowania jako inwestor-wnioskodawca (strona postępowania) w postępowaniu administracyjnym wywołanym zgłoszeniem wodnoprawnym J. R. z dnia 5 września 2024 r., A. R. wykazała legitymację procesową do wniesienia skargi w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem przedsięwzięcia na nieruchomości, co do której małżonków łączy wspólność praw i obowiązków. A. R. ma zatem interes prawny we wniesieniu skargi wraz ze swoim mężem. Tym bardziej, że jest w istocie faktycznym współinwestorem przedsięwzięcia wskazanego we wniosku.

W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie podkreśla się, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2042/16 i 7 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2406/22 - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie było potrzeby odnosić się do wszystkich zarzutów skarżących. Wystarczające było skonfrontowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami Prawa wodnego oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w kontekście przepisów Konstytucji. Poza zakresem rozważań i oceny sądowej znalazły się zaś inne kwestie, jak w szczególności związane z zarzutami kierowanymi pod adresem organu stanowiącego gminy, który uchwalił miejscowy plan zagospodarowani przestrzennego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.), przede wszystkim zaś art. 396 ust. 1 pkt 7 i 13 oraz art. 423 ust. 5 pkt 2.

W myśl art. 423 ust. 5 pkt 2 p.w. organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8, lub narusza interesy osób trzecich, w tym właściciela wód. Jak zaś stanowi art. 396 ust. 1 pkt 7 p.w., pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że w kontrolowanej sprawie nie było sporne, że wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód wymaga zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 13 p.w. zgłoszenia wodnoprawnego. Podobnie, zasadniczo nie budził wątpliwości organów fakt, że przedsięwzięcie, którego dotyczyło zgłoszenie, nie wykracza poza zwykłe korzystanie z wód, o którym mowa w art. 33 p.w., a zwłaszcza w jego ust. 4 pkt 2. W myśl tego przepisu zwykłe korzystanie z wód obejmuje wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 mł na dobę.

Wobec powyższego, organy zasadnie w kontrolowanej sprawie zbadały zgodność planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązującej na terenie, na którym ma być zrealizowane, tj. na działce nr [...], obręb G. w gminie S., uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 28 marca 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ulic [...] w G. " – CZĘŚĆ B (Dz.Urz.Woj.W.. z dnia 29 marca 2023 r., poz. [...]) - dalej: uchwała; plan miejscowy; plan. Niemniej jednak organy w tym zakresie błędnie oceniły zgodność przedsięwzięcia z obowiązującym prawem miejscowym i sformułowały nieprawidłowy wniosek, że ustalenia planu miejscowego stoją na przeszkodzie realizacji zamierzenia zgłoszonego przez inwestora w przedmiotowej sprawie.

Kluczowe znaczenie w tej mierze ma właściwa interpretacja oraz ocena postanowienia zawartego w § 21 ust. 2 pkt 1 lit. c planu miejscowego, który w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala, że "odprowadzanie ścieków komunalnych do kanalizacji sanitarnej, przy czym do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej dopuszcza się odprowadzanie ścieków do szczelnych zbiorników bezodpływowych".

Przywołane ustalenie planistyczne dało organom asumpt do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonego przedsięwzięcia, ze wskazaniem, że jak to ujęto w uzasadnieniu decyzji Kierownika NWWP w P. - "wykonanie urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania będącego elementem przydomowej oczyszczalni ścieków literalnie nie wpisuje się w ww. zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego".

Odnosząc się do powyższego stwierdzenia, należy wyjaśnić, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd przyjęty w upowszechniającej się linii orzeczniczej sądów administracyjnych, w myśl której tego rodzaju ustalenie planistyczne, jak to przyjęte w § 21 ust. 2 pkt 1 lit c przywołanej uchwały należy zawsze skonfrontować z przepisem rangi ustawowej, jakim jest art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.) - dalej: u.c.p.g. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku "przez (...) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych".

Z przywołanego przepisu wyraźnie wynika, że jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, a korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości. W takiej sytuacji ustalenia planu miejscowego nieprzewidujące możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków pozostawałyby zatem w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., czyli normą aktu wyższego rzędu (ustawy).

Taki pogląd został wyrażony w licznych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 101/23, 31 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 111/23, 7 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Po 832/23 i 14 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 45/24, dostępne jw. - i przywołane tam orzecznictwo). Znajduje on swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano na to, że "w kontekście norm ustawowych, zapisów (...) planu miejscowego nie można interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, który nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. (...) Nadto, gdyby taki zakaz [zawarcie w planie miejscowym norm zakazujących możliwości realizacji, w celu prawidłowego odprowadzania ścieków, przydomowych oczyszczalni ścieków - przyp. wł. Sądu] został umieszczony w planie miejscowym, stanowiłby on istotne naruszenie normy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawodawca bowiem, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków" (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1247/15; por. też wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1092/15 - orzeczenia dostępne jw.).

W sytuacji gdy na danym terenie nie ma sieci kanalizacyjnej, gdyż pozostaje ona dopiero w sferze planów realizacyjnych, właściciel musi mieć alternatywę zapewnienia infrastruktury, którą gwarantuje mu ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dając możliwość wyboru - czy to zbiornika bezodpływowego, czy właśnie przydomowej oczyszczalni ścieków. W innym wypadku właściciel zostanie pozbawiony uprawnienia ustawowego, w czym także należy upatrywać naruszenia zasady ochrony własności zagwarantowanej w Konstytucji (w jej art. 21 ust. 1). Tej kompetencji nie może przejąć gmina, zamieszczając w planie miejscowym ustalenie, które przewiduje – wprost lub w sposób dorozumiany – zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Ograniczenie prawa własności przez narzucenie – choćby tylko na okres przejściowy (do czasu zrealizowania sieci kanalizacyjnej) – jedynie możliwości lokalizowania zbiorników bezodpływowych pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 645/23, dostępny jw. - i tam przywołane dalsze orzecznictwo).

W tym miejscu zauważyć również należy, że w orzecznictwie został wyrażony jeszcze dalej idący pogląd, przemawiający na rzecz dopuszczalności instalowania przydomowych oczyszczalni ścieków również w braku wyraźnego dopuszczenia takiej możliwości w planie miejscowym, bazujący na wnikliwej analizie pojęć "ścieków", w tym "bytowych" i "oczyszczonych", oraz "nieczystości ciekłych". Analiza ta prowadzi zasadniczo do wniosku, że okoliczność, iż dany plan miejscowego określa, że do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego ścieki mają być gromadzone w zbiornikach bezodpływowych, wcale nie oznacza, że zakazane jest wprowadzanie do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 111/23 i 7 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Po 832/23 - dostępne jw.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że nawet gdyby przyjąć, iż analizowany § 21 ust. 2 pkt 1 lit. c planu miejscowego wyklucza – na zasadzie wnioskowania a contrario – możliwość realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków, to taka interpretacja powyższego ustalenia, jako pozostająca w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., nie może zasługiwać na akceptację. Z tych względów sąd administracyjny – podlegając tylko Konstytucji oraz ustawom (por. art. 178 ust. 1 Konstytucji) – byłby zobowiązany odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie tak rozumianego (niezgodnie z ustawą) przepisu prawa miejscowego (planu miejscowego).

W konsekwencji, przedstawiona przez organy ocena zgodności przedmiotowej inwestycji z postanowieniami planu nie mogła znaleźć aprobaty Sądu.

Trzeba również wyjaśnić, że dopuszczalność sprawowania przez sądy, w tym także sądy administracyjne, tzw. incydentalnej kontroli legalności oraz konstytucyjności aktów rangi podustawowej (przede wszystkim rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego) ze skutkiem inter partes – polegającym właśnie na możliwości odmowy zastosowania aktu podustawowego (w całości lub w określonej części) w konkretnej sprawie – nie budzi wątpliwości ani w doktrynie, ani w judykaturze (por. np.: J. Trzciński [w:] Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy administracyjne, Warszawa 2023; R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 18 - i przywołane tam orzeczenia NSA.).

W konsekwencji, w przypadku wydanej na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 p.w. decyzji o wniesieniu sprzeciwu od zgłoszenia dotyczącego wykonania urządzenia wodnoprawnego, które w ocenie organów narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, sąd administracyjny – badając, czy wniesienie sprzeciwu było uzasadnione – może skontrolować na potrzeby rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, czy odnośne ustalenie planu miejscowego, stanowiące podstawę wniesienia sprzeciwu, nie pozostaje w sprzeczności z aktami wyższego rzędu, w tym z przepisami ustaw. Wniosek taki wynika z generalnego nakazu kontroli przez sąd administracyjny zgodności decyzji z prawem, co w przypadku ujawnionej sprzeczności norm prawnych uzasadnia zastosowanie obowiązujących w tym zakresie reguł kolizyjnych, w tym reguły lex superior derogat legi inferiori (por. też wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 194/09, WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 181/09, WSA w Opolu z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 207/17 - dostępne jw.).

Mając wszystko to na uwadze, Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowe uchybienie wiązało się również z naruszeniem przepisów postępowania, tj. zasad z art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia.

Ze względu na specyfikę postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu w trybie art. 423 p.w., organ odwoławczy weźmie pod uwagę fakt, że termin, o którym mowa w art. 423 ust. 2 p.w. ma charakter materialny i jeśli został wykorzystany w całości w postępowaniu zgłoszeniowym poprzez wniesienie sprzeciwu przez organ pierwszej instancji - nie może być już przywrócony. Stanowi on zatem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki (inwestora) w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Po upływie tego terminu organ definitywnie traci kompetencję do wydania decyzji o sprzeciwie. Niemniej jednak, rozpoznając odwołanie od decyzji o wniesieniu sprzeciwu, organ drugiej instancji nie ogranicza się tylko do formalnej weryfikacji i kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, właśnie z uwagi na konsekwencje upływu materialnoprawnego terminu do wniesienia sprzeciwu. Żaden przepis procedury administracyjnej, odnoszący się do działalności organu w postępowaniu odwoławczym, w tym przy rozpoznaniu odwołania od decyzji o wniesieniu sprzeciwu, nie wyłącza bowiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania. Wyniki tego postępowania w następstwie poczynionych ustaleń wpływają jedynie na rodzaj decyzji, jakie może podjąć organ odwoławczy, uwzględniając normatywną treść przepisu określającego termin prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2367/19 dotyczący sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego - orzeczenie dostępne jw.).

W konsekwencji, organ II instancji w niniejszej sprawie jeszcze raz przeprowadzi postępowanie odwoławcze (w tym wyjaśniające) w stosunku do zgłoszenia inwestora i dołączonych dokumentów, przyjmując, że § 21 pkt 1 lit. c planu miejscowego nie może w niniejszej sprawie stanowić podstawy do wniesienia sprzeciwu na podstawie 423 ust. 5 pkt 2 p.w. W tym też zakresie – w świetle okoliczności wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – zgodnie z wymogami z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. odpowiednio odniesie się do kwestii kompletności wniosku. W zależności zaś od wyników tego postępowania, w szczególności rozważy zaistnienie podstaw do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 (w zw. z art. 105 § 1) k.p.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji o sprzeciwie oraz umorzenia postępowania pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy i wysokość uiszczonego solidarnie przez skarżących wpisu od skargi w kwocie 300 zł. Sąd wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do zasądzenia tych kosztów w wyższej kwocie (w petitum skargi wskazano kwotę 1000 zł), bowiem udokumentowanym niezbędnym kosztem postępowania była kwota 300 zł uiszczonego wpisu do skargi.