Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1073/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 3 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 października 2023 r. nr SKO Gd/2201/22 w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. z siedzibą w W. kwotę 7.128,00 (siedem tysięcy sto dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. Spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 października 2023 r. nr SKO Gd/2201/22 w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 8 września 2015 r. Prezydent Miasta Gdańska w pkt 1 zezwolił Spółce na usunięcie 176 pni drzew, a w pkt 2 ustalił opłatę za ich usunięcie w wysokości 562 978,52 zł. Jednocześnie organ odroczył, na okres trzech lat od dnia wydania zezwolenia, pobranie ustalonej w pkt 2 opłaty pod warunkiem zastąpienia wymienionych drzew innymi drzewami (pkt 3) i zobowiązał do zastąpienia wymienionych drzew innymi w terminie do 30 listopada 2016 r. wskazując, że przedmiotem nasadzeń zastępczych będzie 176 sztuk drzew ozdobnych liściastych i iglastych o określonych w decyzji parametrach (pkt 4).

Pismem z 21 listopada 2016 r. M. P. zgłosił inwentaryzację nasadzeń zastępczych wykonanych dla Spółki wraz z dokumentacją. W dniu 24 listopada 2016r. pracownicy organu przeprowadzili wizję lokalną. W notatce służbowej z wizji wskazano, że Spółka dokonała nasadzeń 176 sztuk drzew liściastych i iglastych, a termin odbioru nasadzeń ustalono na 30 listopada 2019 r.

Pismem z 25 listopada 2016 r. organ poinformował Spółkę, że przyjął nasadzenia 176 sztuk drzew jako spełnienie warunku odroczenia pobrania na okres trzech lat opłaty ustalonej w decyzji organu z 8 września 2015 r.

W protokole z 16 stycznia 2020 r. pracownik organu stwierdził, że z uwagi na trudność jednoznacznej oceny stopnia zachowania żywotności przez drzewa o tej porze r. oraz ze względu na rozbieżność tej oceny między przedstawicielem wnioskodawcy a pracownikiem organu, ustalono termin ponownych oględzin na okres wiosenny, tj. do 30 maja 2020 r.

W dniu 28 maja 2020 r. przeprowadzono ponowne oględziny, podczas których ustalono, że drzewa uległy zniszczeniu, część była powyrywana razem z korzeniami, część miała ucięte pnie i leżące korony, część miała ślady rąbania, większość leżała na ziemi (pkt 1 protokołu). Przedstawiciel Spółki poinformował o zgłoszeniu zniszczenia drzew na Policję – zawiadomienie złożone w dniu 23 kwietnia 2020 r. w Komisariacie [...] (pkt 2 protokołu). Po dokonaniu oględzin i przeliczeniu drzew stwierdzono: 94 sztuk drzew żywych, w tym 41 z uciętymi pniami, 11 rosnących, ale znacznie uszkodzonych, 42 zdrowe, które zachowały żywotność, 74 sztuk drzew martwych, w tym 11 stojących i 63 z uciętymi pniami, 3 sztuki uciętych pni bez koron. Łącznie stwierdzono 171 sztuk drzew z nasadzonych 176 sztuk (pkt 3 protokołu). Stan drzew martwych wskazuje na to, że jeszcze przed aktem zniszczenia były obumarłe. Świadczą o tym owocniki grzybów na pędach, martwicze przebarwienia kory i przebarwienia drewna na przekroju pnia (pkt 4 protokołu). Przedstawiciel Spółki zgodził się z pkt 1-3, ale nie potwierdził zapisów zawartych w pkt 4.

Pismem z 18 sierpnia 2020 r. organ zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego wykonania warunków nałożonych w decyzji Prezydenta Miasta z 8 września 2015 r. Wskazano, że w związku z rozbieżną oceną stanu zachowania żywotności drzew po trzech latach od ich nasadzenia wszczyna się postępowanie w celu wyjaśnienia, czy warunki zawarte w ww. decyzji zostały spełnione.

W piśmie z 5 października 2020 r. Spółka wyjaśniła, że przed upływem trzech lat od wykonania nasadzeń, ustalono, że w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 7 października 2019 r. 12 z nasadzonych 176 sztuk drzew uszkodzono, wobec czego Spółka złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ponadto, w dniu 29 grudnia 2019 r. Spółka pozyskała opinię dendrologiczną, w treści której mgr inż. M. L. odnotował 27 drzew martwych oraz 144 drzewa żywe. Jakkolwiek stwierdził on zły stan części nasadzeń, to uznał, że jest on całkowicie od Spółki niezależny, a wynika z niedostosowania decyzji Prezydenta Miasta z 2015 r. do warunków siedliskowych panujących na gruncie, którym dysponował wnioskodawca. Zawarte w decyzji wytyczne wskazują jako docelowe gatunki ozdobne, co w przypadku gruntów śródpolnych nie znajduje uzasadnienia. Następnie wyjaśniono, że jeszcze przed drugą kontrolą nasadzeń Spółka znalazła się w posiadaniu informacji o zniszczeniu lub uszkodzeniu znacznej ich części. W dniu 20 kwietnia 2020 r. na portalu [...] zamieszczono informację o zniszczeniu i połamaniu drzew rosnących wzdłuż potoku J. Informacja ta okazała się prawdziwa a sprawca nieznany, więc w dniu 22 kwietnia 2020 r. Spółka złożyła organom ścigania kolejne zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. Niezależnie od powyższego, kierując się daleko posuniętą ostrożnością i koniecznością zabezpieczenia dowodów, Spółka zleciła M.L. sporządzenie protokołu, w ramach którego stwierdzono, jaka część nasadzeń uległa zniszczeniu bądź uszkodzeniu w inny sposób. Protokół sporządzono w dniu 24 kwietnia 2020 r. Wobec treści protokołu oględzin nasadzeń z 28 maja 2020 r. i sprzeciwu przedstawiciela Spółki wobec stanowiska pracowników organu, że drzewa uległy zniszczeniu, przy czym część drzew była martwa jeszcze przed zniszczeniem, Spółka zleciła sporządzenie opinii mikologicznej. Opinię sporządził w dniu 5 czerwca 2020 r. M. W., który stwierdził jednoznacznie, że "drzewa z nasadzeń najprawdopodobniej zostały zainfekowane grzybami występującymi licznie w pobliskim sąsiedztwie. Szczególnie osobniki osłabione, którymi są drzewa do nasadzeń. Zatem prawdopodobieństwo zakażenia drzewa w tym środowisku jest bardzo duże." Wobec nie wykrycia sprawcy w dniu 30 czerwca 2020 r. umorzono postępowanie wszczęte na skutek zawiadomienia Spółki z 22 kwietnia 2020 r.

Spółka zwróciła również uwagę na to, że ustawodawca w art. 83 ustawy o ochronie przyrody obciąża koniecznością dostosowania i wyboru odpowiednich nasadzeń nie wnioskodawcę, lecz odpowiedni organ. Skoro więc to organ odpowiada za sprecyzowanie rodzaju nasadzeń, adresat zezwolenia jest nim związany. Tak więc to również organ odpowiada w takim przypadku za wszelkie braki decyzji, czy jej niedostosowanie do rzeczywistych uwarunkowań danego terenu. Ponadto przypomniano, że oględziny z 16 stycznia 2020 r. nie zakończyły się jakimkolwiek merytorycznym podsumowaniem, a jedynie stwierdzeniem, że konieczne jest przeprowadzenie kolejnych oględzin w okresie wiosennym. Tym samym dokonanie oceny żywotności nasadzeń uległo przesunięciu o okres około 7 miesięcy od dnia, w którym upłynął okres 3 lat, po którym należało oceny dokonać. Porównując wnioski w protokole z 28 maja 2020 r. z wnioskami zawartymi w opinii dendrologicznej z dnia 29 grudnia 2019 r. stwierdzono 74 drzewa martwe (w porównaniu do 27 drzew martwych w dniu 29 grudnia 2019 r.) oraz 94 drzewa żywe (w porównaniu do 144 drzew żywych w dniu 29 grudnia 2019 r.), w tym tylko 42 drzewa zdrowe, które zachowały żywotność (w porównaniu do 144 drzew zdrowych w dniu 29 grudnia 2019 r.). Oznacza to, że na skutek – nieznanego ustawie – przesunięcia terminu dokonania oceny nasadzeń stan znacznej ich części uległ pogorszeniu, czego również nie należy utożsamiać z jakąkolwiek winą Spółki.

Reasumując, Spółka wykonała nasadzenia w sposób prawidłowy zgodnie z wydaną w tym zakresie decyzją i nie może ponosić odpowiedzialności ani za zakażenie drzew grzybami, ani za akty wandalizmu, które doprowadziły do zniszczenia nasadzeń. Spółka dodała, że w związku ze wszczęciem postępowania nie prowadzi i nie będzie prowadziła żadnych działań ochronnych czy pielęgnacyjnych na terenie nasadzeń, gdyż tylko taki stan pozwoli w obiektywny sposób ocenić prawidłowość wywiązanie się przez Spółkę z obowiązku nałożonego decyzją.

Decyzją z 31 maja 2021 r. Prezydent Miasta Gdańska w pkt 1 umorzył należność w kwocie 476.612,50 zł z tytułu opłaty ustalonej w decyzji z 2015 r., a w pkt 2 odwiesił opłatę ustaloną w ww. decyzji, przeliczoną zgodnie z art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody zobowiązując Spółkę do wpłaty kwoty 86 366,02 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego, po analizie materiałów i dokumentów przedstawionych przez Spółkę pismem z 5 października 2020 r. oraz biorąc pod uwagę rozbieżność ocen przedstawicieli Spółki i organu co do zachowania żywotności nasadzeń zastępczych, za dowód wiążący przyjęto ocenę dendrologiczną M. L. z 29 grudnia 2020 r. Opracowanie to zostało wykonane przed dewastacją. Wobec tego w stosunku do 149 sztuk drzew, które zachowały żywotność lub jej nie zachowały z przyczyn niezależnych od Spółki, należność z tytułu opłaty umorzono. Natomiast w stosunku do 27 sztuk drzew, które nie zachowały żywotności, odroczona opłata zostaje odwieszona i odpowiednio przeliczona.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca Spółka zaskarżyła ją w części, tj. w zakresie pkt 2, zarzucając naruszenie art. 84 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolne i sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy przyjęcie, że wskazane w zaskarżonej decyzji 27 drzew jest martwych z przyczyn zależnych od strony odwołującej się, oraz art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 3 stycznia 2022 r. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji nie wykazał, na podstawie jakich przesłanek uznał, że przedmiotowe 27 drzew nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. Zdaniem Kolegium, ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien ustalić, co spowodowało, że owe 27 drzew nie zachowało żywotności. Organ powinien także ustalić, czy powyższa przyczyna była zależna od Spółki.

Po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki od tak wydanej decyzji, wyrokiem z 31 marca 2022r. sygn. II SA/Gd 40/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uwzględnił, że Skarżąca zakwestionowała w odwołaniu jedynie jedno rozstrzygniecie, zawarte w pkt 2 decyzji. Tym samym organ odwoławczy był zobowiązany do rozpoznania odwołania we wskazanym w odwołaniu zakresie, bo w pozostałej części decyzja stała się ostateczna z upływem terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem organ odwoławczy - wbrew treści odwołania - przyjął, że jego zakresem skarżąca Spółka objęła również pkt 1 decyzji, czego wyrazem było uchylenie decyzji z 31 maja 2021 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, na mocy art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, decyzja organu I instancji w części, w której nie została zaskarżona do Kolegium, stała się ostateczna, zatem korzystała z przymiotu trwałości, w związku z czym jej weryfikacja w toku postępowania odwoławczego stanowiła naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych i nieuprawnione zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., albowiem organ odwoławczy nie mógł orzekać w stosunku do tej części rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego nie objętego granicami sprawy odwołania.

Następnie Kolegium pismem z 1 czerwca 2022 r. w trybie art. 136 § 1 k.p.a. zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie postępowania uzupełniającego i wskazało na okoliczności wymagające ustalenia w sprawie.

W wyniku ww. postępowania pozyskano informację z Urzędu Miejskiego Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego z 12 stycznia 2023 r., że od października 2016 r. do 15 czerwca 2019 r. wystąpiły epizody związane z intensywnymi opadami deszczu oraz silnymi wiatrami. Nadto G. Sp. w piśmie z 13 stycznia 2023 r. wskazały, że podwyższone opady miały miejsce w lipcu 2017 r., 10 czerwca 2019 r., 29 lipca 2018 r., 10 czerwca 2019 r.

Następnie Kolegium pismem z 27 kwietnia 2023 r. poinformowało stronę o stanie sprawy, informując, że istnieją podstawy do odwieszenia opłaty ustalonej w zaskarżonej decyzji pouczyło o uprawnieniach wynikających z art. 10 i art. 79a k.p.a.

Pismem z 12 maja 2023 r. pełnomocnik Spółki przedstawił swoje stanowisko w sprawie wskazując min. na brak uczestnictwa strony w przesłuchaniu świadka M. P. W rezultacie w dniu 16 czerwca 2023 r. ponownie przesłuchano wskazanego świadka w obecności strony.

Pismem z 13 września 2023 r. Kolegium ponownie poinformowało, że istnieją podstawy do odwieszenia opłaty ustalonej w zaskarżonej decyzji oraz pouczyło o uprawnieniach wynikających z art. 10 i art. 79a k.p.a.

Pismem z 12 maja 2023 r. pełnomocnik Spółki przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

Decyzją z 4 października 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że decyzją z 8 września 2015 r. organ pierwszej instancji, wskazując gatunki drzew, zezwolił Skarżącej Spółce na usunięcie 80 drzew, w tym 50 sztuk o wielu pniach- w sumie 176 pni. W decyzji ustalono opłatę w wysokości 562.978,52 zł za usunięcie w/w drzew, jednakże odroczono na okres 3 lat pobranie ustalonej opłaty pod warunkiem zastąpienia w/w drzew innymi drzewami ustalając termin posadzenia nowych drzew do 30 listopada 2016 r. W decyzji z 8 września 2015 r. wskazano także, że drzewa nowo nasadzone mają być drzewami ozdobnymi liściastymi i iglastymi, łącznie 176 sztuk, nadto wskazano jaki drzewa mają mieć wiek, wysokość, koronę, system korzeniowy. W dniu 24 listopada 2016 roku organ stwierdził, że nasadzono 176 sztuk drzew w tym liściaste i iglaste, zgodnie z dokonaną wcześniej inwentaryzacją. Kolegium wskazało przy tym, że w wyniku oględzin z 16 stycznia 2020 r. i 28 maja 2020 r. ustalono, że drzewa uległy zniszczeniu, część jest powyrywana z korzeniami, część ma ucięte pnie i leżące korony, część ma ślady rąbania, większość leży na ziemi. Podczas oględzin stwierdzono 94 drzew żywych w tym 41 z uciętymi pniami, 11 rosnących ale znacznie uszkodzonych, 42 zdrowe, które zachowały żywotność, 74 drzewa martwe w tym 11 stojących i 63 z uciętymi pniami, 3 ucięte pnie beż leżących obok koron. Łączna ilość drzew to 171 (5 drzew nie stwierdzono).

Kolegium podkreśliło, że rozpoznaje odwołanie we wskazanym w nim zakresie. W odwołaniu zaś strona skarżąca uznała, że organ błędnie wskazał, iż 27 drzew jest martwych z przyczyn zależnych od strony odwołującej i tym samym naliczył je opłatę za wycinkę. Kolegium, wskazując na orzecznictwo, wyjaśniło, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera legalnej definicji "niezależnych od posiadacza nieruchomości przyczyn utraty żywotności drzewa lub krzewu". Oznacza to, że przyczyn tych należy upatrywać w zdarzeniach mających charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie zwraca się m.in. uwagę na siłę wyższą, w tym kataklizmy pogodowe, kradzieże, o ile do nich nie przyczynił się w znacznym stopniu posiadacz nieruchomości, jako okoliczności, które mogą przemawiać za przyjęciem wystąpienia niezależnej od posiadacza przyczyny utraty żywotności nasadzeń. Zdaniem Kolegium, strona skarżąca nie wykazała, iż w sprawie wystąpiły niezależne od Spółki zdarzenia mające charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności, które spowodowały utratę żywotności 27 drzew. Także z akt organu pierwszej instancji nie wynika, iż w/w przyczyny wystąpiły. Co prawda w powyższym okresie występowały okresowo wiatry i deszcze, jednak nie były to takie warunki pogodowe, które uznać można za nadzwyczajne na P.

Odnosząc się do zarzutu, iż jedynie dopuszczalne jest poczynienie ustaleń na dzień 30 listopada 2019 r., natomiast ustalenia dokonane po tej dacie nie mogą być wiążące dla organu, wskazano że zgodnie z art.84. ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usuniecie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Natomiast art. 84 ust. 4. w/w ustawy jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 84 ust. 5. w/w ustawy jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności. W związku z powyższym z w/w przepisów wynika, iż odroczenie terminu następuje na okres 3 lat. Natomiast żywotność jak i brak żywotności bada się po upływie terminu 3 letniego. Ustawodawca nie wskazał terminu po upływie którego organ nie może badać żywotności drzew. W ocenie Kolegium z brzmienia art. 84 ust. 6 w/w ustawy wynika, iż termin 3 letni jest terminem minimalnym, kiedy to strona ma obowiązek w taki sposób zadbać o drzewa, iż przyjmą się one i zachowają swoją trwałą żywotność. Z przesłanki, iż decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu nie wynika obowiązek organu stałego monitorowania stanu drzew, które nasadziła strona.

Kolegium podkreśliło, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ nie ma obowiązku bieżącego kontrolowania stanu drzew w okresie 3 letniego terminu. To posiadacza nasadzeń obciąża obowiązek dbania o ich stan. W rezultacie nawet w sytuacji gdy wystąpiłyby zdarzenia nadzwyczajne, strona jest obowiązana do podejmowania wszelkich środków zaradczych aby drzewa zachowały żywotność. Tym bardziej w sytuacji gdy jak ustalono powyżej zdarzenia mające charakter nadzwyczajny nie występowały stronę obciąża obowiązek należytej pielęgnacji drzew.

Kolegium przywołało treść zeznań świadka M. P., opiekującego się i pielęgnującego przedmiotowe nasadzenia zastępcze, który zawarł ze Spółką umowę o wykonanie nasadzeń zastępczych, zobowiązał się on do wykonania nasadzeń zastępczych wraz z utrzymaniem żywotności drzew w okresie trzyletnim. Kolegium zwróciło uwagę, że M. P. w chwili zawarcia umowy z 10 października 2016 r. o wykonywanie nasadzeń zastępczych, wśród wykonywanej działalności nie wykazywał działalności usługowej związanej z zagospodarowaniem terenów zieleni. Wpis tej treści pojawił się dopiero 13 lutego 2018 r. W ocenie Kolegium uznać zatem można, iż Skarżąca zawierając umowę z podmiotem, który nie wykazywał, iż zajmuje się profesjonalnie pielęgnacją zieleni nie dołożyła należytej staranności. Nadto zgodnie z umową z 10 października 2016 r. Spółka miała możliwość kontrolowania wykonawcy, w tym oceny dokonanych przez niego nasadzeń oraz sposobu realizacji umowy. Z dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą nie wynika, iż przez Spółkę dokonywane były oceny stanu nasadzeń zastępczych z czego sporządzana była jakakolwiek dokumentacja. Także Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, iż także inne podmioty np. szkółka od której M. P. kupił drzewa dokonywała ich kontroli i w jakiś sposób to dokumentowano.

Za nietrafny uznano także należy zarzut strony skarżącej, że Spółce narzucono gatunki drzew, które miały być posadzone oraz że nakazane przez organ gatunki drzew obumarły ponieważ były źle wytypowane przez organ. Wykonawca w umowie sam bowiem wskazał, jakie jego zdaniem drzewa będą odpowiednie. Skarżącej Spółce pozostawiona została przy tym dowolność w dokładnym określeniu gatunków drzew jak i miejscu nasadzeń. Teren nasadzeń w decyzji nie został wprost określony. W związku z tym za nieuprawnione należy uznać wnioski zawarte w opinii dendrologicznej z 29 grudnia 2019 r., iż zły stan nasadzeń wynikał z niedostosowania decyzji Prezydenta do warunków siedliskowych panujących na gruncie, którym dysponował wnioskodawca. Zdaniem Kolegium, to Spółka wybrała miejsce, gdzie posadowione zostały nasadzenia zastępcze tj. wzdłuż potoku J., wybierając teren wilgotny o podłożu gliniastym, o glebie nawiązującej najbliżej dna potoku do łęgów czyli terenów występujących w zasięgu wód powodziowych. Spółka nie wykazała, że pielęgnacja drzew w wymaganym okresie trzyletnim była w jakikolwiek sposób dostosowania do panujących na terenie potoku J. warunków glebowych, ukształtowania terenu.

W toku postępowania przed organem pierwszej instancji Skarżąca nie wskazywała także, iż po jej stronie istnieje konieczność zmiany dokonanych nasadzeń np, z uwagi na warunki siedliskowe. Z akt nie wynika także, iż to Urząd nakazał Spółce dokonania cięć pielęgnacyjnych drzew, które doprowadziły do nieprawidłowego kształtu koron. Strona nie wykazała także, iż prowadzono jakiekolwiek opryski celem zastosowania środków przeciwgrzybicznych (zgodnie z oceną dendrologiczną stwierdzona na drzewach zgnilizna, zgodnie z opinią mykologiczną widoczne zagrzybienie). Kolegium uznało także, że brak jest podstaw do przesłuchania dodatkowego świadka w osobie pracownika Urzędu Miasta G.

Reasumując Kolegium stwierdziło, iż nie zaszły przyczyny niezależne od posiadacza nieruchomości powodujące, iż przedmiotowe 27 drzew nie zachowało żywotności. Skarżąca nie wykazała przy tym, że dołożyła należytej staranności, aby drzewa nie uległy zniszczeniu. Spółka zawarła umowę w sprawie dokonania nasadzeń zastępczych i ich pielęgnacji, jednakże z akt nie wynika, iż drzewa były pielęgnowane w sposób prawidłowy, tak aby nie doprowadzić do powstałego uszkodzenia koron oraz zgnilizny, zagrzybienia. Z uwagi na uszkodzenia korony drzew oraz wskazane zainfekowanie bakteriami, grzybami czyli okoliczności spowodowane przez stan drzew, a nie będące czynnikami zewnętrznymi Kolegium nie dało wiary twierdzeniom skarżącej, iż stan drzew przez cały 3 letni okres tj. do listopada 2019 roku był prawidłowy, a drzewa nagle uległy zniszczeniu w grudniu 2019 roku, kiedy to sporządzono opinię dendrologiczną. W ocenie Kolegium w sprawie prawidłowo przy tym zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Tym samym nie naruszono art. 77 § 1 k.p.a. Nie naruszono także art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, ponieważ nie istnieją niedające się usunąć wątpliwości co do przyczyn niezachowania żywotności przez 27 drzew.

W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a.:

a) w zw. z art. 84 k.p.a. - przejawiające się tym, że zaskarżona decyzja została wydana z milczącym pominięciem wniosków strony o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego, przy czym organ ten nie zajął żadnego stanowiska w tym zakresie, a nie posiadał wiadomości i wiedzy specjalnej pozwalającej mu na rzetelne dokonanie oceny oraz ustalań faktycznych w zakresie stanu 27 drzew na dzień 30 listopada 2019 r., a przy uznaniu, że drzewa te nie zachowały żywotności w tym dniu (lub wcześniej) na wskazanie z jakich przyczyn to nastąpiło i czy przyczyny te były zależne od strony, przy czym decyzje w tym zakresie winien podjąć samodzielnie organ II instancji, a nie cedować na organ I instancji, co dokonało się w piśmie Kolegium z 1 czerwca 2022 r., w którym wyraźnie wskazano, że "w sytuacji gdy organ pierwszej instancji stwierdzi, iż w sprawie wymagane są wiadomości specjalne powinien powołać odpowiedniego biegłego", pozbawiając się tym samym kompetencji do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy, a stronę podstawowego prawa do niezależnego, dwuinstancyjnego rozstrzygnięcia sprawy,

przejawiające się tym, że Kolegium pominęło wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. G., zgłoszony w piśmie z 20 września 2023 r., przy czym istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest, czy do oceny stanu drzew w listopadzie 2019 r. nie doszło z tego powodu, że pracownik Urzędu Miejskiego w Gdańsku nie wziął udziału w umówionych oględzinach, zaś o okoliczności tej strona dowiedziała się dopiero z zeznań świadka M. P.,

przejawiające się tym, że organ poczynił ustalenia faktyczne z całkowitym pominięciem zeznań świadka M. P., przy czym zeznanie te nie zostały ocenione przez ten organ jako niewiarygodne, nierzetelne czy nieprawdziwe i jako takie stanowić powinny istotną część materiału dowodowego stanowiącego podstawę do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie, wreszcie

przejawiające się wybiórczym oparciem się na treści opinii mykologicznej z 5 czerwca 2020 r., z pominięciem jej najistotniejszych wniosków, w tym tych, że drzewa z nasadzeń zostały zainfekowane grzybami występującymi licznie w pobliskim sąsiedztwie, co jest zjawiskiem naturalnym i niezależnym od strony, jak również opinii dendrologicznej z 29 grudnia 2019 r., gdzie wskazano nie tylko, że powodem zamierania drzew jest niezależny od wykonawcy zły stan fitosanitarny, ale również, iż odnotowana w tym okresie łączna liczba 27 drzew martwych wedle opinii wynikała częściowo z aktów wandalizmu, a częściowo z dokonanych cięć (zły stan fitosanitarny), przy czym nie wskazano konkretnej liczby drzew z podziałem, na te które obumarły na skutek cięć i tych, które obumarły na skutek aktów wandalizmów, a zatem organ przyjmując w swej decyzji 27 martwych drzew do wyliczenia proporcjonalnego odwieszenia opłaty, nie uwzględnił tego, że co najmniej wobec części z drzew taki zły stan wynikał z aktów wandalizmu, tj. przyczyn niezależnych od strony,

Jednocześnie zarzucono naruszenie art. 80 k.p.a.:

a) w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez dokonanie nieswobodnej, lecz dowolnej oceny dowodów, przy niepełnym ustaleniu stanu faktycznego, a dodatkowo w sprzeczności z własny zleceniem dowodowym z 1 czerwca 2022 r., w którym zlecono organowi I instancji ustalenie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w decyzji z 8 września 2015 r., przyczyn niezachowania żywotności 27 drzew wskazanych w tabeli zawartej w decyzji z 31 maja 2021 r. posadzonych na działce nr [...] obręb [...], położonej przy ul. M., a co nie zostało wykonane, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia przyczyn obumarcia drzew jako zależnych od strony, tak jak to Kolegium uczyniło w zaskarżonej decyzji,

b) w zw. z art. 81 k.p.a. przez dokonanie z urzędu, nie informując o tym strony, dowolnych ustaleń w oparciu o zapisy w CEIDG, dotyczących świadka M. P., co do jego profesjonalizmu, doświadczenia i wiedzy specjalistycznej, przy czym wpisy do tego rejestru nie pełnią żadnej funkcji dowodowej w zakresie profesjonalizmu przedsiębiorcy, zaś wnioski, które z nich organ II instancji wyciągnął i uzewnętrznił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zostały skonfrontowane w żadnym stopniu z samym świadkiem, który składał zeznania w sprawie i mógłby się do nich w sposób bezpośredni odnieść,

3. naruszenie art. 84 ust. 4 i ust. 5 ustawy o ochronie przyrody:

przez dowolne i sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy przyjęcie, że wszystkie wskazane w zaskarżonej decyzji 27 drzew było martwych z przyczyn zależnych od strony, przy czym jak wynika z opinii dendrologicznej z 29 grudnia 2019r., powód zamierania drzew był niezależny od strony, gdyż wynikał z niedostosowania obowiązku nasadzeń w zakresie gatunków drzew do warunków siedliskowych panujących na gruncie, którym dysponowała strona, a co istotniejsze wskazuje, że co najmniej niektóre z 27 drzew obumarło na skutek aktu wandalizmu, tj. przyczyny całkowicie niezależnej do strony,

przez wadliwą wykładnię tego przepisu sprowadzającą się do utożsamiania przyczyn niezależnych od strony, tylko z tymi, które mają charakter zdarzeń nadzwyczajnych (siły wyższej).

Mając na względzie powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że organ II instancji poczynił istotne dla sprawy ustalenia faktyczne, nie mając wiedzy specjalistycznej, a z pominięciem opinii właściwego biegłego. Strona z takimi wnioskami zwracała się zaś w pismach z 20 września 2023 r. oraz z 12 maja 2023 r. Organ nie zajął przy tym żadnego stanowiska w zakresie wniosków strony. Tym samym w ocenie skarżącej, niewiadomym jest czy uznał on, że biegły taki nie jest potrzebny, czy też wniosków tych w ogóle nie dostrzegł. Skarżąca podkreśliła, że organ nie posiadał wiadomości i wiedzy specjalnej pozwalających na rzetelne dokonywanie oceny oraz ustalań faktycznych w zakresie stanu 27 drzew na dzień 30 listopada 2019 r.

Odnosząc się do pominięcia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu zeznań świadka w osobie B. G., strona skarżąca podkreśliła, że brak jest w postępowaniu administracyjnym podstaw do pomijania wniosków dowodowych strony z uwagi na czas jego złożenia. Tym samym powód nieuwzględnienia wniosku dowodowego jest prawnie niedopuszczalny. Co istotne przy tym, sam wniosek jest znaczący dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż stwierdziwszy, że do oceny stanu drzew w listopadzie 2019 roku nie doszło z zaniedbań lub zaniechań organu (tj. z tego powodu, że pracownik Wydziału Środowiska Urzędu Miejskiego w G. nie wziął udziału w umówionych oględzinach) trudno byłoby stwierdzić wyłączną odpowiedzialność strony za zaistniały stan rzeczy.

Zdaniem strony skarżącej Kolegium naruszyło także wskazane przepisy czyniąc ustalenia faktyczne w sprawie z całkowitym pominięciem zeznań świadka M. P. Zeznania te nie zostały przez ten organ w żadnym stopniu zdyskwalifikowane, zatem powinny one stanowić podstawę do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Organ II instancji pominął natomiast część zeznań świadka, w których wskazywał on, że w dniu odbioru wynikającego z wydanej decyzji pracownik urzędu nie miała czasu go dokonać zaś tego dnia był on przygotowany do tego odbioru i żadne z drzew nie wykazywały objawów chorobowych.

Strona skarżąca wskazała także na wybiórcze oparcie się na treści opinii mykologicznej z 5 czerwca 2020 r. tj. wykorzystanie jej z pominięciem jej najistotniejszych wniosków, w tym że drzewa z nasadzeń zostały zainfekowane grzybami występującymi licznie w pobliskim sąsiedztwie, co jest zjawiskiem od strony niezależnym. Taki sam zarzut postawić należy również ocenie dokonanej przez organ II instancji w zakresie opinii dendrologicznej z 29 grudnia 2019 r., w której wskazano nie tylko, że powodem zamierania drzew był niezależny od wykonawcy zły stan fitosanitarny, ale również iż odnotowano w okresie sporządzania opinii łącznie 27 drzew martwych i 144 drzew żywych. Co istotne jednak, stan drzew martwych według opinii wynikał z aktów wandalizmu lub poprzez sposób cięcia (zły stan fitosanitarny), przy czym nie wskazano konkretnej liczby martwych drzew z podziałem, na te które obumarły na skutek cięć i te obumarłe na skutek aktów wandalizmów. Kolegium przyjmując w swej decyzji wszystkie 27 martwych drzew do wyliczenia proporcjonalnej opłaty nie uwzględnił zatem, że co najmniej wobec części z nich taki stan wynikał z aktów wandalizmu, tj. przyczyn niezależnych od strony.

Skarżąca podkreśliła, że organ odwoławczy naruszył art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez dokonanie nie swobodnej, lecz dowolnej oceny dowodów, przy niepełnym ustaleniu stanu faktycznego, a dodatkowo w sprzeczności z własnym zleceniem dowodowym z 1 czerwca 2022 r. Organ I instancji nie zrealizował tego zlecenia, nie przestawił żadnych dowodów świadczących o stanie konkretnych 27 drzew na wskazaną datę, a zgłaszane zastrzeżenia strony w tym zakresie zostały pominięte przez organ odwoławczy, który zdawał się nie dostrzegać treści własnego zlecenia dowodowego. Działanie takie stanowi zaś przejaw skrajnej dowolności w ocenie materiału dowodowego i takiego też podejścia do prowadzonego postępowania dowodowego.

Organ odwoławczy dokonał również, nie informując o tym strony, dowolnych ustaleń w oparciu o zapisy w CEIDG świadka M. P. Skarżąca wskazała przy tym, że wpisy odpowiedniego PKD w ewidencji nie świadczą o profesjonalizmie, doświadczeniu i wiedzy specjalistycznej w zakresie nimi opisanych działalności, a ich brak o przeciwieństwie tych cech przedsiębiorcy. Wnioski, które z nich organ II instancji wyciągnął i uzewnętrznił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zostały skonfrontowane w żadnym stopniu z samym świadkiem, który składał zeznania w sprawie i mógłby się do tego w sposób bezpośrednio odnieść - w szczególności przedstawiając swoje doświadczenie przy tego typu zadaniach, które zostały mu zlecone przez skarżącego.

Strona skarżąca wskazała, że w celu odwieszenia opłaty koniecznym jest uprzednie ustalenie za pomocą konkretnych i jednoznacznych dowodów świadczących o tym, by w dniu 30 listopada 2019 r. (a właściwie do dnia 30 listopada 2019 roku) 27 sztuk drzew (nasadzeń zastępczych) wskazanych w tabeli zawartej w decyzji z dnia 31 maja 2021 r. nie zachowało swej żywotności, następnie zaś - ustalenie oraz nazwanie przyczyn niezachowania żywotności i w końcu dokonanie oceny czy przyczyny te są zależnych od strony. Całość ustaleń faktycznych organu w tym zakresie sprowadza się zaś do przyjęcia za opinią dendrologiczną z 29 grudnia 2019 roku, że na dzień jej sporządzenia 27 drzew było martwych, przy czy organ I instancji opinii w tym zakresie w żaden sposób nie zweryfikował. Co istotne jednak, samo stwierdzenie, że 27 drzew było w tej dacie martwych nie jest wystarczające do przyjęcia, że za taki stan rzeczy odpowiedzialność ponosi strona. Ustalenie, że przedmiotowe drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od strony, jest zaś konieczną przesłanką do odwieszenia nałożonej opłaty. Czym innym jest bowiem ustalenie faktu (27 drzew martwych), a czym innym ustalenie przyczyn tego faktu i, dalej, czy przyczyny te były zależne od strony. Tego zaś organ w swej decyzji w żaden sposób nie ustalił.

Skarżąca wskazała, że rodzaje i gatunki użytych do nasadzeń drzew zostały wskazane przez przedstawicieli Wydziału Środowiska Urzędu Miejskiego w G. Wytyczne organu wskazywały jako docelowe gatunki ozdobne, co w przypadku gruntów śródpolnych nie znajduje uzasadnienia. Strona nie mając wiedzy w tym zakresie, w przeciwieństwie do wyspecjalizowanej jednostki organu administracyjnego, nie może być obciążana za skutki zrealizowanych wytycznych organu. Nadto zgodnie z treścią art. 83d ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na usunięcie drzew, w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych, powinno zawierać m.in. miejsce nasadzeń oraz gatunek lub odmianę drzew lub krzewów. W tym zakresie w treści decyzji z 8 września 2015 r. wskazano jedynie, że nasadzenia mają być drzewami ozdobnymi liściastymi i iglastymi, wykonanymi na terenie, który pozostaje we władaniu wnioskodawcy, w miejscu przeznaczonym pod zieleń w granicach Gminy Miasta G, w miejscach niekolidujących z zabudową i uzbrojeniem podziemnym. Bezsprzecznie tym obowiązkom strona podołała, czego odzwierciedleniem jest notatka służbowa z 24 listopada 2016 r. Z czasem okazało się jednak, że rodzaj nasadzeń określony w treści w/wym. decyzji jako "drzewa ozdobne liściaste i iglaste" był niedostosowany do terenu, w którego posiadaniu była strona. W treści art. 83 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca obciąża koniecznością dostosowania i wyboru odpowiednich nasadzeń nie wnioskodawcę, ale odpowiedni organ, który w zezwoleniu - stosownie do treści art. 83 d ust. 2 pkt 4 tejże ustawy - określa gatunek lub odmianę drzew lub krzewów. Co oczywiste, skoro to organ odpowiada za sprecyzowanie rodzaju nasadzeń, adresat zezwolenia jest związany tym rozstrzygnięciem.

Nadto zdaniem strony skarżącej, nie sposób zarzucić stronie zaniechania, jeżeli kwestię pielęgnacji drzwostanu powierzyła profesjonaliście. Opieka i pielęgnacja nad nasadzeniami zastępczymi przez okres 3 lat od terminu wykonania nasadzeń zastępczych została zlecona podmiotowi posiadającemu wiedzę fachową w tym zakresie, jak również konieczne doświadczenie. Na gruncie przepisów prawa cywilnego zlecenie profesjonaliście czynności uwalnia zaś zlecającego od odpowiedzialności za poczynione przez taki podmiot szkody (art. 429 k.c.). Tym samym organ odwoławczy wadliwie wyłożył art. 84 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody utożsamiając przyczyny niezależne od strony tylko z tymi, które mają charakter zdarzeń nadzwyczajnych (siły wyższej), przy czym właściwe (systemowe) odwołanie się do zasad prawa cywilnego każe utożsamiać przyczyny niezależne z kwestią zawinienia lub jego braku. W świetle zlecenia przez stronę nasadzeń i pielęgnacji podmiotowi profesjonalnemu nie sposób zaś zasadnie zarzucić skarżącemu zawinienie.

Organ odwoławczy nadto przyjął, że wszystkie wskazane w zaskarżonej decyzji 27 drzew jest martwych z przyczyn zależnych od strony, przy czym jak wynika z opinii dendrologicznej z 29 grudnia 2019 r. powód zamierania drzew był niezależny od strony, gdyż wynikał z niedostosowania obowiązku nasadzeń w zakresie gatunków drzew do warunków siedliskowych panujących na gruncie, którym dysponowała strona, a co istotniejsze, że co najmniej niektóre z 27 drzew obumarło na skutek aktu wandalizmu. Do ustalenia w toku postępowania dowodowego było, które z tych 27 drzew obumarło na skutek wcześniejszych aktów wandalizmu (tj. innych niż ten z wiosny 2020 roku). Niektóre z nich były już martwe w grudniu 2019 roku z uwagi na akty wandalizmu, co wskazuje się w opinii dendrologicznej z 29 grudnia 2019 r.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 października 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 października 2021 r., w zakresie odwieszenia opłaty ustalonej w decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 września 2015 r., zezwalającej na usunięcie drzew, które rosły na terenie położonym przy ul. J. w G. (dz. Nr [...] obręb [...]), przeliczoną zgodnie z art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody i zobowiązująca skarżącą do wpłaty kwoty 86.366,02 zł, która stanowi dochód budżetu gminy.

Stosownie do art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 1336) – dalej jako ustawa, posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Ustęp 3 tego artykułu stanowi, że opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. Zgodnie z ust. 3 w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Ustęp 4 określa natomiast, że jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu. Natomiast art. 84 ust. 5 ustawy wskazuje, że jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności.

W niniejszej sprawie organy uznały, że z wykonanych przez skarżącą nasadzeń 176 szt. drzew, 27 szt. nie zachowało żywotności po upływie 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych z przyczyn zależnych od skarżącej. To ustalenie stanowi kwestię sporną w sprawie.

W tym miejscu należy wskazać, iż ocena stanu żywotności nasadzeń winna zostać dokonana niezwłocznie po upływie okresu, o którym wyżej mowa. Upływ czasu od okresu wskazanego w 84 ust. 3 i 5 ustawy ma niewątpliwy wpływ na prawidłowość oceny stanu żywotności drzew oraz przyczyn ewentualnego ich obumarcia, w tym zawinienia posiadacza nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie ocena taka nastąpiła po upływie okresu kilku miesięcy od czasu, o którym mowa w przywołanych przepisach. W tym okresie stan żywotności nasadzeń uległ znacznej zmianie, na co wpływ miały choćby akty wandalizmu. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca utrudniała przeprowadzenie oględzin we właściwym terminie. Stan ten zależał zatem od sposobu przeprowadzenia czynności dowodowych przez organ I instancji.

Zdaniem Sądu ocena stanu żywotności drzew oraz ewentualnych przyczyn ich obumarcia wymagała w niniejszej sprawie wiedzy specjalistycznej. Stosownie do art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) – dalej jako K.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. O dowodzie z opinii biegłego możemy mówić tylko w przypadku powołania biegłego przez organ administracji prowadzący konkretne postępowanie. Jeżeli zatem jedna ze stron postępowania przedstawi opracowanie eksperckie oceniające określone okoliczności, to nie będzie ono tożsame z opinią biegłego. Taki dokument będzie miał bowiem charakter prywatny. Nie oznacza to jednak, że opracowanie takie może być pominięte. Winno być ono skonfrontowane z opinią biegłego powołanego przez organ. Dlatego nieprawidłowe było formułowanie przez organy, na podstawie wybranych treści przedstawionych przez skarżącą opracowań, ocen sprzecznych z jej stanowiskiem. Takie oceny wymagały bowiem wiedzy specjalistycznej, której organy nie posiadały.

W przedmiotowej sprawie w toku postępowania administracyjnego skarżąca przedstawiła Ocenę dendrologiczną nasadzeń zastępczych w G. w dolinie strumienia J. z dnia 29 grudnia 2019 r. oraz "Protokół zniszczeń nasadzeń zastępczych w G. w dolinie strumienia J." 24 kwietnia 2020 r. sporządzone przez mgr inż. M. L. specjalisty II stopnia PTChD. Z pierwszego z tych opracowań wynika, że powód zamierania nasadzeń jest "w zasadzie" niezależny od skarżącej i wynika z niedostosowania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska do warunków siedliskowych panujących na gruncie, którym dysponowała skarżąca. Nadto skarżąca załączyła do akt sprawy Opinię mykologiczną sporządzoną przez M. W. w dniu 5 czerwca 2020 r., z której wynika, że "...drzewa z nasadzeń najprawdopodobniej zostały zainfekowane grzybami występującymi licznie w pobliskim sąsiedztwie. Szczególnie osobniki osłabione, którymi są drzewa z nasadzeń. Zatem prawdopodobieństwo zakażenia drzewa w tym środowisku jest bardzo duże".

Jednakże mimo, iż skarżąca na etapie postepowania administracyjnego przedstawiła opracowania ekspertów zawierające ocenę stanu żywotności drzew oraz ewentualną przyczynę ich obumarcia organy nie uzyskały w tym zakresie opinii stosownie do art. 84 § 1 K.p.a.

Powyższe stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 84 K.p.a. w sposób, o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej jako p.p.s.a.

Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wyjaśnić, czy istnieje możliwość oceny stanu żywotności drzew oraz ewentualnych przyczyn ich obumarcia w stanie, który miał miejsce w okresie bezpośrednio następującym od chwili określonej w art. 84 ust. 3 i 5 ustawy. Jeśli tak to dla oceny tej winien powołać biegłego, który w opinii winien odnieść się także do opracowań ekspertów przedstawionych przez skarżącą.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 535 oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).