Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 507/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1, art. 145aa
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr OR12/2023/P/015 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r., Nr OR12/2023/P/015; Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej: organ II instancji, ŚIOR ARiMR) po rozpatrzeniu zażalenia A. Z. (dalej: skarżący, strona) utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. (dalej: organ II instancji), z dnia 27 lutego 2023r., Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny sprawy.

Skarżący w dniu 14 maja 2013 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 z deklaracją 36 ewidencyjnych i zlokalizowanych w ich obrębie 23 działek rolnych, o łącznej powierzchni 37,10ha.

W ramach powyższego wniosku strona ubiegała się o przyznanie:

- jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 36,95ha (wstępna deklaracja 37,10ha, następnie wycofanie działki rolnej [...] o pow. 0,15ha);

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni 22,39ha (wstępna deklaracja 22,54ha, następnie wycofanie działki rolnej [...] o pow. 0,15ha).

W wyniku nieprawidłowości stwierdzonych podczas systemowej kontroli administracyjnej (krzyżowej) wykluczone zostały działki ewidencyjne o łącznej powierzchni 34,72ha bowiem postępowanie wyjaśniające organu I instancji wykazało, iż deklarowany przez skarżącego grunt rolny był posiadany i użytkowany przez innego rolnika (drugą stronę konfliktu). Organ I instancji oparł swoje ustalenia w kwestii tzw. konfliktu kontroli krzyżowej na podstawie oświadczenia pełnomocnika strony z dnia 12 września 2013 r., pisma strony z dnia 23 września 2013r., oświadczenia drugiej strony konfliktu o użytkowaniu spornych działek oraz Postanowienia Sądu z dnia 22 stycznia 2013r. o przysądzeniu własności nieruchomości.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję z dnia 14 lutego 2014r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wparcia bezpośredniego, na mocy której odmówił płatności [...] i nałożył sankcje w wysokości 28828,02 zł oraz odmówił płatności [...] i nałożył sankcje w wysokości 2810,10 zł.

Strona odwołała się od powyższej decyzji. Jednakże Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie decyzją z dnia 14 marca 2014r. nr.OR12-2014-107 nie uwzględnił ww. odwołania i utrzymał decyzję z dnia 14 lutego 2014r. organu I instancji w mocy.

Strona na powyższą decyzję złożyła skargę do Sądu Wojewódzkiego Administracyjnego w Gliwicach który wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r., o sygn. akt III SA/Gl 1468/14 ją oddalił.

Wezwaniem z dnia 13 października 2022r., dotyczącym sprawy płatności bezpośrednich na rok 2022, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. zobowiązał stronę do wyjaśnień i okazania tytułu prawnego względem deklarowanych działek we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Przedmiotowe wezwanie skierowane zostało do strony w oparciu o obowiązujący Wyrok TSUE wydany w sprawie C-216/19 Land Berlin dotyczący interpretacji zastosowanej przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie dysponowania gruntem rolnym deklarowanym do płatności bezpośrednich.

W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia (WE) 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L347 z 20.12.2013r., str. 608 ze zm.) - należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom, są w "dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów.

Następnie wnioskiem z dnia 20 stycznia 2023r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie na rok 2013, powołując jako przesłankę wznowienia interpretację ww. wyroku TSUE, kwestionując jednocześnie prawidłowość wydanej decyzji w roku 2014 przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., decyzję Organu II instancji utrzymującą w mocy ww. decyzję Kierownika oraz kwestionując prawidłowość wyroku WSA w Gliwicach, oddalającego jego skargę.

Organ wyjaśnił, iż wznowienie postępowania, o które wnioskował skarżący na podstawie wykładni ww. Wyroku Trybunału - możliwe było przy skutecznym wniosku o wznowienie postępowania złożonym w terminie 1 miesiąca od dnia publikacji sentencji wyroku, co wynika z regulacji zawartej w art. 145aa ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2023r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) stanowiącej, że:

"§1 Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji.

§2 W sytuacji określonej w §1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej".

W związku z czym organ stwierdził, że skarżący, wskazując przesłankę wznowienia postępowania w sprawie na rok 2013, jako zastosowanie wykładni dysponowania gruntem prezentowanej w Wyroku TSUE C-216/19 z dnia 17 grudnia 2020r., opublikowanym dnia 15 lutego 2021r. - złożył przedmiotowy wniosek dopiero dnia 20 stycznia 2023r., tj. po blisko 2 latach od publikacji sentencji przedmiotowego wyroku.

Mając powyższe na względzie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. postanowieniem z dnia 27 lutego 2023r., odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, ze względu na uchybienie terminu 1 miesiąca.

Doręczenie stronie postanowienia nastąpiło dnia 2 marca 2023r., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru.

Następnie skarżący na podstawie art. 127 §1 i art. 144 k.p.a., wniósł w dniu 9 marca 2023r. zażalenie na ww. postanowienie do organu II instancji

W piśmie zażaleniowym skarżący wnosił o wznowienie postępowania na rok 2013 na podstawie nowych okoliczności, o których powiadomił go Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wezwaniem z dnia 13 października 2022r. (wyrok TSUE). Skarżący postanowieniu organu I instancji zarzucił:

- błędne stwierdzenie okoliczności faktycznych poprzez niewłaściwe zastosowanie brzmienia art. 145 §1 k.p.a. poprzez uznanie wniosku złożonego w dniu 20 stycznia 2023r. o wznowienie postępowania jako spóźnionego (...).

- brak dostępności Dziennika Urzędowego UE, którego zawartość nie jest i nie może być wiadoma przeciętnemu obywatelowi (tym bardziej przebywającemu w Z.K.) nie może być argumentacją dla odmowy wznowienia postępowania w przypadku, o którym mowa,

- osobiście ujawnił przez Kierownik Biura Powiatowego ARiMR brzmienie art. 24 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia UE z dnia 17 grudnia 2013r. w piśmie z dnia 13 października 2022r. (doręczone skarżącemu 19 października 2022r.) i ta okoliczność - biorąc pod uwagę realia z wnioskiem skarżącego za 2022 rok) stała się asumptem o żądanie wznowienia postępowania w oparciu o nowe okoliczności, które ostatnim czasem się ujawniły,

- szeroko pojęte nowe okoliczności ujawnił kierownik BP ARiMR, począwszy od pisma z dn. 13 października 2022r - wezwanie do złożenia wyjaśnień i takowe ujawnione nadal w realiach dotyczących wniosku za rok 2022, co sprawia, że bezproblemowo, bez cezury czasowej, wniosek o wznowienie postępowania zasługuje na prawidłowy dalszy bieg, o co też skarżący wnosił.

Organ II instancji wskazał, iż nie ma racji skarżący, usiłując wykazać, że w sytuacji opisanej w dniu 20 października 2023r. musi mieć zastosowanie art. 145 §1 i 2 k.p.a., która ma wpływ na treść wydanej decyzji i podtrzymał stanowisko, że wniosek o wznowienie musi być złożony w terminie 30 dni od opublikowania sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Nadto organ wskazał, że skarżący powołał się na brzmienie ustawy z 1960r.

W związku z powyższym postępowanie zażaleniowe rozstrzygnięte zostało przez organ II instancji zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023r. utrzymującym w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia 27 lutego 2023r., Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Postanowienie doręczone zostało stronie w dniu 20 kwietnia 2023r., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji stwierdził m.in., iż powołany wyrok TSUE nie ma wpływu na odmienne niż dokonane zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż w sprawie nie zaszły okoliczności, o których mowa w tym wyroku, na które wskazuje skarżący w złożonym wniosku. Stan faktyczny i realia sprawy, które były podstawą rozważań TSUE w wyroku TSUE C-216/19 z dnia 17 grudnia 2020r., odbiegają znacznie od stanu faktycznego w okolicznościach przedmiotowej sprawy.

Organ II instancji wskazał, iż wyrok wydany przez TSUE może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie, gdy ma on wpływ na treść wydanej decyzji. Natomiast termin na założenie wniosku wynosi 1 miesiąc.

W przypadku uchybienia terminu, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, strona powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu i dokonać czynności, jednak tego nie uczyniła.

Przedmiotowy Wyrok TSUE C-216/19 Land Berlin zapadł dnia 17 grudnia 2020r., a opublikowany został dnia 15 lutego 2021r. Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie na rok 2013 w dniu 20 stycznia 2023r., co stanowiło uchybienie terminu 1 miesiąca od publikacji sentencji ww. wyroku TSUE.

Ponadto organ II instancji stwierdził przy tym należy, że strona nie wniosła o przywrócenie terminu wraz z uzasadnieniem przyczyn tegoż uchybienia.

Nadto organ II instancji wskazał, że w okolicznościach sprawy nie miała miejsca sytuacja rozważana w ww. wyroku TSUE ponieważ nie dotyczyła prawa do płatności.

Organ wskazał, że zgodnie z ogólną definicją kodeksu cywilnego zawartą w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - KC (tj. Dz.U. 2022r., poz. 1360) - traktującej posiadanie jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie.

Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad rzeczą.

Władztwo może być wyrazem wykonywania prawa, a także może być władztwo, które nie jest związane z prawem (...) Posiadanie nie jest tylko i wyłącznie władztwem nad rzeczą, ale także pewnym podejściem (odpowiedni stosunek psychiczny) do posiadanej rzeczy.

Jeżeli nie ma tych dwóch elementów, tj. faktycznego władania i odpowiedniego stosunku psychicznego do rzeczy, to nie można mówić o posiadaniu w rozumieniu art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny.

W toku badania sprawy z 2013r. bezspornie wykazane zostało, iż skarżący nie był posiadaczem i użytkownikiem deklarowanych działek referencyjnych wykazanych w wezwaniu do wyjaśnień z dnia 21 sierpnia 2013r. Kwestia własności lub innego tytułu prawnego do deklarowanych gruntów nie stanowiła wymogu prawnego dla uzyskania prawa do płatności na rok 2013.

Kwestią determinującą wskazanie osoby uprawnionej do płatności na rok 2013, w sytuacji wystąpienia konfliktu kontroli krzyżowej (w rozpatrywanej sprawie) - było posiadanie (użytkowanie) gruntów rolnych, w trybie kodeku cywilnego.

W toku postępowania wyjaśniającego skarżący w oświadczeniu z dnia 12 września 2013r. (za pośrednictwem pełnomocnika) poinformował, że działki, które weszły w konflikt kontroli krzyżowej (objęte wezwaniem z dnia 21 sierpnia 2013r.) nie były przez niego użytkowane.

Organ II instancji wskazał, że interpretacja prezentowana przez TSUE wskazuje, że płatności winny przysługiwać temu rolnikowi, który użytkuje działkę rolną oraz posiada do niej tytułu prawny.

Ponadto jak wynika z analizy pisma skargowego i załączonych przez niego dokumentów sądowych, a także pozostałych pism składanych przez skarżącego - w przedmiocie ustalenia prawa własności działek ewidencyjnych znajdujących się w księdze wieczystej Nr [...] - Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Cywilny z dnia 22 stycznia 2013r. w sprawie znak [...] - przysądzono prawo własności nieruchomości, dla której prowadzona jest ww. księga, na rzecz nabywców (osób trzecich względem skarżącego).

Wskazane postanowienie uzyskało walor ostateczności w dniu 5 marca 2013r. Następnie, w dniu 22 stycznia 2019r. ww. stwierdzenie prawomocności postanowienia o przysądzeniu zostało uchylone. W dniu 16 stycznia 2021r. ponownie stwierdzono prawomocność postanowienia na rzecz nabywców.

Zgodnie z wykładnią dokonaną postanowieniem Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Cywilny z dnia 26 kwietnia 2023r., sygn. akt [...] przysądzenie dotyczyło całej nieruchomości, tj. wszystkich działek ujawnionych ww. księdze wieczystej.

Postanowienie Sądu Okręgowego w R. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 lutego 2023r. sygn. akt [...] dotyczy dokonania wpisu w księdze wieczystej, nie natomiast samego postanowienia o przysądzeniu. Postanowienie to wraz ze stwierdzoną prawomocnością samo w sobie stanowi potwierdzenie prawa własności gruntu.

Na dzień rozpatrywania sprawy zażaleniowej skarżący nie był właścicielem nieruchomości opisanych ww. księdze wieczystej.

Organ II instancji wskazał, że nie jest rolą ARiMR rozstrzyganie sporów między rolnikami.

W myśl przepisów unijnych, płatności bezpośrednie jako instrument, którego zasadniczym celem jest wsparcie dochodów rolników, nie powinny służyć regulowaniu innych kwestii, takich jak np. stosunki własnościowe. Natomiast osoba, której posiadanie zostało naruszone, może korzystać z innych środków ochrony tego posiadania przewidzianych w polskim prawie cywilnym.

Na powyższe postanowienie skarżący w dniu 22 maja 2023r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W treści skargi strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

1) Przyjęcie błędnej podstawy przesłanki wznowienia postępowania odnośnie wniosku skarżącego, złożonego w dn. 14 maja 2013r.

2) Braku uwzględnienia oczywistej okoliczności wprowadzenia skarżącego w błąd przez organy państwowe orzekające w sprawie [...] w roku 2013, tj. w okresie złożenia wniosku oraz jego weryfikacji przez kierownika ARiMR w R.

3) Braku dostrzeżenia w skarżonym postanowieniu faktycznego braku uchybienia terminu do domagania się wznowienia postępowania w opisywanej sprawie.

Skarżący, w obszernym uzasadnieniu skargi, opisał i przedstawił podejmowane czynności formalnoprawne i zdarzenia związane z postępowaniem sądowym w zakresie ustalenia prawa własności działek ewidencyjnych znajdujących się w księdze wieczystej Nr [...].

Z przedłożonych dokumentów sądowych, w tym Postanowienia Sądu Rejonowego w R. (sygn. akt [...]) wynika, że prawo własności nieruchomości objętej ww. KW przysądzone zostało Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013r. na rzecz R. i J. M.

Wspomniane wyżej postanowienie uzyskało walor prawomocności w dniu 5 marca 2013r.,a następnie w dniu 22 stycznia 2019r. stwierdzenie prawomocności zostało uchylone. W dniu 16 stycznia 2021r. ponownie nadano stwierdzenie prawomocności postanowienia .

Skarżący kwestionuje wydane rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w R. i Sąd Okręgowy w G., wskazując na wadliwość prowadzonych postępowań i wydawanych orzeczeń. Skarżący informuje, że sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w K. (sygn. akt. [...]).

Strona kwestionuje odmowę wznowienia postępowania z uwagi na złożenie wniosku po terminie 1 miesiąca od publikacji orzeczenia TSUE (art. 145aa k.p.a.) twierdząc, że wnosił również o wznowienie postępowania ze względu na nowe okoliczności (art. 145 k.p.a.), o których dowiedział się od Kierownika Biura Powiatowego w R. na podstawie wezwania do wyjaśnień z dnia 13 października 2022r. ze sprawy na 2022r.

Skarżący kwestionuje odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji finansowych przez ARiMR w sprawie na rok 2013, wobec faktu posiadania i prawa własności deklarowanych działek w roku 2013.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Ponadto organ II instancji wskazał, że warunki otrzymania płatności bezpośrednich w roku 2013, określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2012r., poz. 1164 ze zm.), zastąpiona aktualnie ustawą z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. 2022r., poz. 1775 ze zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r.:

Rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia ta płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku nr VII do Rozporządzenia 1121/2009 (1ha), z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,10ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zdaniem organu II instancji skarżący nie spełnił wymogów przyznania płatności. Ponadto nie był właścicielem przedmiotowych nieruchomości opisanych w księdze wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - dalej w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej postanowienia.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie z 17 kwietnia 2023 r., nr OR12/2023/P/015; Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., z dnia 27 lutego 2023r., Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W związku z powyższym należało zbadać, czy wystąpiły przesłanki wznowieniowe określone w art. 145aa oraz w art. 145 § 1,k.p.a.

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony oznacza badanie, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148, art. 145a § 2, art. 145aa § 2 lub art. 145b § 2 k.p.a., czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., a także, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową. Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności negatywnych, organ wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które – co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy – stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przedmiotem postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., a następnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Faktycznie więc postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia, jednak nie przesądza o stwierdzeniu podstaw wznowienia. Do stwierdzenia tych podstaw, bądź też stwierdzenia ich braku, dochodzi dopiero w wyniku wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 § 1 k.p.a.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy nie ulega wątpliwości, że organ otrzymał wniosek z dnia 20 stycznia 2023r. w którym skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie na rok 2013, powołując jako przesłankę wznowienia interpretację ww. Wyroku TSUE wydanego w sprawie C-216/19 Land Berlin dotyczącego interpretacji zastosowanej przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie dysponowania gruntem rolnym deklarowanym do płatności bezpośrednich.

W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia (WE) 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L347 z 20.12.2013r., str. 608 ze zm.) - należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecia, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom, są w "dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów.

W sytuacji badanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE, który dokonuje wykładni prawa unijnego aby zapewnić jego stosowanie w taki sam sposób we wszystkich krajach UE - kiedy o płatność do tego samego gruntu ubiegają się dwie osoby, z których jedna posiada tytułu prawny do tego gruntu, przedmiotowy Wyrok może mieć zastosowanie również w Polsce. Wykładnia ww. wyroku w sytuacji spornej może stanowić dla ARiMR podstawę do odmowy przyznania płatności osobie, która nie posiada tytułu prawnego do deklarowanego gruntu. Zatem, płatności przysługują temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz posiada do niej tytuł prawny.

Przedmiotowy wyrok TSUE C-216/19 z dnia 17 grudnia 2020r. został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dnia 15 lutego 2021r. Jego zastosowanie obejmować może sprawy z roku 2021 oraz kolejne (np. 2022r., w której wystosowane zostało ww. wezwanie do wyjaśnień z dnia 13.10.2022r.). Zatem, nie jest stosowany względem spraw wcześniejszych, np. z roku 2013.

Sąd zauważył, że wznowienie postępowania, o które wnioskuje skarżący na podstawie wykładni ww. wyroku Trybunału - możliwe byłoby przy skutecznym wniosku o wznowienie postępowania złożonym w terminie 1 miesiąca od dnia publikacji sentencji wyroku.

Sąd zauważył, że przepis art. 145aa k.p.a., stanowi:

§1: Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji.

§2: W sytuacji określonej w §1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W ocenie Sądu skarżący, wskazując przesłankę wznowienia postępowania w sprawie na rok 2013, jako zastosowanie wykładni dysponowania gruntem prezentowanej w wyroku TSUE C-216/19 z dnia 17 grudnia 2020r., opublikowanym dnia 15 lutego 2021r. - złożył wniosek dopiero dnia 20 stycznia 2023r., tj. po blisko 2 latach od publikacji sentencji przedmiotowego wyroku.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich na rok 2013, ze względu na uchybienie terminu 1 miesiąca określonego w ww. art. 145aa k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że wnosił również o wznowienie postępowania ze względu na nowe okoliczności (art. 145 k.p.a.), o których dowiedział się od Kierownika Biura Powiatowego w R. na podstawie wezwania do wyjaśnień z dnia 13 października 2022r., ze sprawy na 2022r., Sąd uznał, że informacja o wyroku TSUE wydanym w sprawie C-2I6/19 Land Berlin dotyczącym interpretacji zastosowanej przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie dysponowania gruntem rolnym deklarowanym do płatności bezpośrednich nie jest nową okolicznością w rozumieniu ww. przepisu art. 145 k.p.a.

Nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może być tylko taki fakt, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Jednocześnie należało podkreślić, że błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi, nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ujawnienie się tych nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) już po wydaniu decyzji, aby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi który ją wydawał. Nie zostały też ujawnione nowe dowody po wydaniu decyzji i nie wynikły z nich nowe, istotne dla sprawy, okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział. Należy zauważyć, że wznowienie postępowania uregulowane w art. 145 § 1, k.p.a. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Wzruszenie ostatecznej decyzji jest możliwe jedynie w ściśle wymienionych przypadkach.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy - w tym prawidłowe oznaczenie organu, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej i rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym, w tym z zaprezentowanej przyjętej wykładni prawa. Dodatkowo postanowienie zawiera pouczenie o trybie jego zaskarżenia.

Końcowo, Sąd uznał, mając powyższe rozważania na uwadze, że bezzasadny jest zarzut skargi o naruszeniu art. 145 § 1 i art. 145aa k.p.a.

Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.