Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 313/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6c ust. 2, art. 6o ust. 1, 1a
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant specjalista Monika Rząp, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej N. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2024 r., nr SKO.63.77.2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga Wspólnoty Mieszkaniowej N. w W. (dalej: "wspólnota", "strona" lub "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium", "SKO") utrzymującej w mocy decyzję Zarządu [...] Związku Międzygminnego - Gospodarka Odpadami (dalej: "organ I Instancji", "organ") z 14 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, położnej pod adresem: [...] (dalej: "nieruchomość"), za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. w kwocie 10.523,45 zł.

Z akt sprawy wynika, że wspólnota złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości zamieszkałej. Tymczasem z informacji pozyskanych z ogólnodostępnych stron i portali internetowych oraz CEIDG wynika, że na nieruchomości tej prowadzona jest działalność polegająca na wynajmie krótkoterminowym. Wobec tego organ I instancji wezwał wspólnotę do złożenia deklaracji przeznaczonej dla nieruchomości niezamieszkałych. W odpowiedzi wspólnota wyjaśniła, że na nieruchomości nie występują lokale niezamieszkałe. W tych okolicznościach organ I instancji, powołując m.in. art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.; t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm.; dalej: "u.c.p.g."), wydał decyzję z 14 listopada 2023 r. określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy.

W odwołaniu wspólnota wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzuciła naruszenie w tej sprawie: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "Op") poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego.

Utrzymując w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania Kolegium założyło, że jeżeli w nieruchomości wypełniającej potrzeby mieszkaniowe właściciela prowadzona jest również działalność, której skutkiem jest zwiększenie liczby przebywających osób, to naturalne jest, że zwiększeniu ulega też liczba wytwarzanych odpadów. Oceniło, że nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy działalność tę określi się jako usługi hotelarskie, czy najem prywatny. Istotne jest, aby wysokość opłaty dopasowana została do dodatkowego wykorzystania nieruchomości przez przebywających w niej, choćby czasowo, ludzi. Zdaniem Kolegium materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji w pełni ilustruje fakt wykorzystywania nieruchomości przez osoby, które nie są jej właścicielami, lecz czasowo w niej przebywają na podstawie umów zawartych z właścicielami. W tym zakresie SKO zwróciło uwagę na informacje pochodzące z urzędowych ewidencji i rejestrów, które potwierdzają, że w części lokali prowadzona jest działalność hotelarska. Także z oświadczeń niektórych właścicieli lokali wynika, że prowadzą działalność polegającą na wynajmie krótkoterminowym. Kolegium wskazało, że informacje zawarte w portalach [...] zamieszczane są za wiedzą i zgodą właściciela nieruchomości. Stwierdziło, że informacje odnoszące się do obiektu: [...], to typowa oferta handlowa z opisem warunków, terminów, wysokości odpłatności. Kolegium podkreśliło, że z tabeli zawartej na str. 6-8 uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten określił wysokość opłat tylko za te miesiące, w których potwierdzone zostało, że w nieruchomości przebywali najemcy. Oceniło, że złożenie przez wspólnotę deklaracji i opłacanie przez nią opłat za nieruchomość zamieszkałą, nie wyklucza powstania obowiązku uiszczania opłat z tytułu dodatkowego wykorzystywania tej nieruchomości, o czym stanowi art. 6j ust. 4 u.c.p.g.

W skardze wspólnota wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie w tej sprawie:

1. art. 191 w zw. z art. 180 § 1 i 2 Op poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skutkujące błędnym uznaniem, że w przypadku skarżącej zachodzą przesłanki do ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy w kwocie 10.523,45 zł; zdaniem skarżącej Kolegium dokonało także niedozwolonej hierarchizacji dowodów zgromadzonych w sprawie, podczas gdy przepisy ustawy nie dokonują ich gradacji, wręcz przeciwnie, zobowiązują organy do dokonywania oceny na podstawie całego materiału dowodowego, a więc wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie; ponadto w ocenie skarżącej SKO bezzasadnie odmówiło wiarygodności oświadczeniom właścicieli lokali tylko ze względu na fakt ich pochodzenia od osób zainteresowanych wynikiem postępowania, w przypadku lokali, co do których organy dysponowały również innymi dowodami, a oparcie na nich rozstrzygnięcia dotyczącego lokali, co do których organy innych dowodów nie posiadały;

2. art. 191, art. 180 § 1 i 2, art. 121 § 1, art. 122 i art. 124 Op poprzez naruszenie zasad prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie, prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym i zasady przekonywania stron poprzez dokonanie odmiennej oceny wartości dowodowej oświadczeń właścicieli lokali w sytuacji dysponowania innymi dowodami dotyczącymi danej nieruchomości lub ich nieposiadania;

3. art. 180 § 2 Op poprzez niezastosowanie i odmowę waloru wiarygodności oświadczeniom części właścicieli lokali, podczas gdy przytoczony przepis stanowi, że organ podatkowy odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia;

4. art. 6o ust. 1 u.c.p.g. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości podczas gdy odnośnie do tej nieruchomości złożona została deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a nadto uznanie jej za nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, podczas gdy ma ona charakter mieszany.

W uzasadnieniu tych zarzutów wspólnota zakwestionowała zarówno ustalenia faktyczne, jak i ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy obu instancji. Zauważyła, że z załączonej do decyzji organu I instancji tabeli nr 1 "Analiza dowodów w sprawie" wynika, że w przypadku większości lokali jedynym dowodem analizowanym przez organ było oświadczenie właściciela. Tylko w 5 przypadkach na 56 lokali organ dysponował innym źródłem dowodowym (dane gminne, CEIDG, [...], serwis społecznościowy, strona internetowa). Odnośnie do części lokali organ nie dysponował natomiast żadnym dowodem (w tym oświadczeniem właściciela). Skarżąca wskazała, że choć informacje zawarte na portalach [...] zamieszczane są za wiedzą i zgodą właściciela nieruchomości, to stanowią one jedynie oferty handlowe, a nie potwierdzenie dojścia do skutku umowy najmu krótkotrwałego. Podobnie jak rejestry i ewidencje zawierają ogólne informacje na temat prowadzenia w danym lokalu działalności gospodarczej, w tym hotelarskiej. Nie odnoszą się jednak w żaden sposób do tego, czy w konkretnym miesiącu nieruchomość została wynajęta. Zdaniem skarżącej fakt, czy w danym miesiącu doszło do wynajęcia przez właściciela danego lokalu potwierdzić może w zaistniałej sytuacji tylko jego oświadczenie, a zatem organy obu instancji niesłusznie odmówiły wiarygodności oświadczeniom właścicieli lokali złożonym w tym przedmiocie. Skarżąca wskazała na doniosłość prawną oświadczeń stron wynikającą z art. 180 § 2 Op. Wywiodła, że skoro organy zakwestionowały wiarygodność rzeczonych oświadczeń to powinny były przesłuchać właścicieli nieruchomości, z zachowaniem procedury i wynikających z niej obostrzeń. Końcowo skarżąca za nieprawidłową uznała kwalifikację nieruchomości przez organy jako niezamieszkałą, podnosząc, że nieruchomość ta ma co najwyżej charakter mieszany.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.c.p.g. rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Z akt sprawy wynika, że na terenie, na którym znajduje się nieruchomość należąca do skarżącej, w okresie objętym zaskarżoną decyzją obowiązywały wskazane w decyzji organu I instancji uchwały [...] regulujące m.in. zasady ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z aktów tych wynika, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobierana jest zarówno w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, jak i w przypadku nieruchomości niezamieszkiwanych, na których powstają odpady komunalne.

Skarżąca złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości zamieszkałej, co nie było kwestionowane przez organ i nie było przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, a obecnie nie jest przedmiotem kontroli sądowej. Kontrola ta obejmuje zasadność obciążenia skarżącej opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości niezamieszkałej.

Na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (dalej: "opłata") albo w razie uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Ponadto w ust. 1a tego artykułu przyjęto, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta w celu weryfikacji złożonych deklaracji może wykorzystać informacje i dane znajdujące się w jego posiadaniu oraz posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Zdaniem Sądu możliwość taka istnieje również w razie niezłożenia deklaracji, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca na wezwanie organu (akta administracyjne K-9) nie złożyła deklaracji właściwej dla nieruchomości niezamieszkałej, zaś w toku postępowania stała na stanowisku, że nie ma w nieruchomości lokali niezamieszkałych. Zdaniem Sądu, zasadnie podjął organ czynności zmierzające do ustalenia, czy wystąpiły przesłanki do określenia, na podstawie cytowanego wyżej przepisu, wysokości opłaty za odbiór odpadów komunalnych powstających na nieruchomości niezamieszkałej. Kierując się treścią przytoczonego ust. 1a art. 6o u.s.p.g. organ wziął pod uwagę m.in. dane dotyczące zużycia wody na nieruchomości (K-37-38,67-92,97), a także dane z ewidencji obiektów hotelarskich, z rejestru CEiDG oraz z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Ponadto organ pozyskał oświadczenia właścicieli lokali mieszkalnych, wśród których były takie oświadczenia, które potwierdzały wynajem krótkoterminowy (przykładowo (akta administracyjne t.I K-114, t. II K-67,68) oraz niepotwierdzające tej okoliczności. Organ zgromadził również informacje o rezerwacjach oraz opinie o korzystaniu z wynajmu zawarte w ogólnodostępnych portalach internetowych służących do rezerwacji zakwaterowania, takich jak [...]. W przypadku rozbieżności pomiędzy dowodami organ I instancji kierował się treścią ewidencji i rejestrów, następnie danymi z portali internetowych, a w dalszej kolejności treścią oświadczeń składanych przez właścicieli lokali. Na podstawie tych dowodów organ stwierdził, że niektóre lokale były wykorzystywane do wynajmu krótkoterminowego.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących oceny dowodów zebranych w postępowaniu, wskazać należy, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, zgodnie z art. 6 u.c.p.g. Zastosowanie miały zatem przepisy art. art. 187 § 1 i art. 191 Op. Z pierwszego z nich wynika, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaś na podstawie art. 191 Op organ ocenia, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przytoczonych przepisów. Zebrany materiał okazał się wystarczający do uznania, że wbrew twierdzeniom skarżącej, część nieruchomości była wykorzystywana do wynajmu krótkoterminowego. Wskazują na to ustalenia dokonane na podstawie treści rejestrów, w tym CEiDG oraz ewidencji obiektów hotelarskich, prowadzonych na podstawie danych podawanych przez osoby, których dotyczą, w tym przypadku przez osoby prowadzące wynajem krótkoterminowy. Dlatego wobec sprzeczności danych wynikających z rejestrów i ewidencji z pozostałymi dowodami, w tym z treścią pisemnych oświadczeń niektórych właścicieli lokali, słusznie uznał organ I instancji pierwszeństwo dowodów wynikających z rejestrów urzędowych przed innymi dowodami, w szczególności przed pisemnymi oświadczeniami właścicieli lokali, zaprzeczających prowadzeniu wynajmu krótkoterminowemu. Dodać należy, że dopuszczalne i wiarygodne były dowody potwierdzające wynajem lokali - uzyskane z portali rezerwacyjnych, potwierdzające rezerwację czy zawierające opinię najemcy. Skarżąca nie podważyła bowiem ich wiarygodności, zarzucając jedynie, że na portalach umieszczone są tylko oferty handlowe, bez potwierdzenia zawarcia transakcji. Jednak z akt sprawy wynika, że na portalach zamieszczano także opinie najemców sporządzane po skorzystaniu z oferty wynajmu. Wobec nieprzedłożenia przez skarżącą kontrdowodów organ mógł omawiany dowód wykorzystać w sprawie.

W Ordynacji podatkowej przyjęto otwarty katalog dowodów. Zgodnie z art. 181 tej ustawy dowodami mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Zaś w art. 180 § 1 Op przyjęto, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Nawiązując do eksponowanego w skardze twierdzenia o niedopuszczalności hierarchizacji dowodów, Sąd pogląd ten podziela. Jednak nie można tracić z pola widzenia obowiązku organu co do dokonania oceny materiału dowodowego we wzajemnej łączności, zamiast odrębnej oceny każdego z dowodów. Jeżeli poszczególne dowody zawierają treści sprzeczne, organ powinien oprzeć się na tych z nich które uznał za wiarygodne i wyjaśnić, dlaczego nie dał wiary innym dowodom. Taki obowiązek organu wynika z wyżej przytoczonych art. 187 § 1 i art. 191 Op. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji obowiązek ten zrealizował, co zostało pozytywnie (i zdaniem Sądu prawidłowo) ocenione w zaskarżonej decyzji (str.3).

Zatem, nawet jeżeli organ I instancji niezasadnie użył sformułowania o hierarchizacji dowodów, to jednak ich oceny dokonał zgodnie z treścią art. 187 § 1 i art. 191 Op, tj. ocenił zebrane dowody we wzajemnej łączności i wyjaśnił, dlaczego jedne z nich uznaje za bardziej wiarygodne od pozostałych. Dlatego wobec sprzeczności danych wynikających z rejestrów i ewidencji z dowodami w postaci pisemnych oświadczeń niektórych właścicieli lokali zaprzeczających prowadzeniu najmu krótkoterminowemu, słusznie uznał organ I instancji pierwszeństwo dowodów wynikających z rejestrów urzędowych przed innymi dowodami. Uzupełnia tę ocenę SKO, wyjaśniając słusznie, że oświadczenia właścicieli lokali są mniej wiarygodne z uwagi na ich zainteresowanie wynikiem sprawy.

Dokonana w ten sposób ocena poddaje się weryfikacji Sądu. Sąd podziela stanowisko zajęte przez organy rozstrzygające sprawę w obu instancjach, zgodnie z którym nieruchomość położona w [...] jest częściowo zamieszkała, zaś częściowo, pomimo twierdzeń skarżącej - jest niezamieszkała, przy czym w części niezamieszkałej powstają odpady komunalne, za odbiór których należy uiścić na rzecz organu opłatę, zgodnie z wyżej powołaną uchwałą oraz przepisami u.c.p.g. Z art. 6j ust. 4 tej ustawy wynika, że w przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość zamieszkałą, a w części niezamieszkałą, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych dla każdej z tych nieruchomości. Wobec tego zaistniały podstawy do wydania decyzji określającej opłatę w części nieobjętej deklaracją, a dotyczącą nieruchomości niezamieszkałej, na której organ wykazał powstawanie odpadów komunalnych. Nie znalazł zatem potwierdzenia zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6o ust. 1 u.c.p.g.

Za niezasadne uznał Sąd także zarzuty naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania, co zostało już wyżej omówione. Uzupełnia wymaga jedynie zarzut naruszenia art. 180 § 2 Op. Wynika z niego, że jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia, organ podatkowy odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania; przepis art. 196 § 3 stosuje się odpowiednio. Wbrew twierdzeniom skargi nie było podstaw do zastosowania tego przepisu do właścicieli poszczególnych lokali, gdyż w znaczeniu procesowym stroną postępowania przed organami była skarżąca wspólnota, a nie poszczególni właściciele lokali. Ponadto w sprawie zgromadzony został obszerny, wystarczający do wydania decyzji materiał dowodowy, niewymagający uzupełnienia o oświadczenie strony. Przypomnieć przy tym należy, że skarżąca była zobowiązana do złożenia deklaracji przeznaczonej dla nieruchomości niezamieszkałych i obowiązku tego nie zrealizowała. Wobec tego organ był uprawniony do wszczęcia postępowania, w którym skarżącej, jako jego stronie, przysługiwało prawo, a także spoczywał na niej obowiązek, przedkładania dowodów na poparcie zajętego stanowiska. Skarżąca wspólnota jasno określiła swoje stanowisko w sprawie, podają w piśmie z 11 października 2023 r., że nie ma możliwości weryfikacji sposobu wykorzystywania lokali pod kątem ich użyteczności i "temat uważa za wyczerpany". W ten sposób skarżąca zrezygnowała z możliwości wykazania swojego stanowiska w sprawie oraz zaoferowania dowodów na jego poparcie, pozostawiając organowi I instancji wszelką inicjatywę dowodową.

Końcowo należy wskazać, że Sąd zobowiązany był do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli legalności decyzji organu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd nie stwierdził jednak naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), uzasadniałoby uwzględnienie skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Dlatego też na podstawie art. 151 tej ustawy skarga została oddalona.