Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 803/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 259
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewcz Protokolant Referent stażysta Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. C.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr SKO.421.660.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla punkt 2 zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącej D. C.-P. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr SKO.421.660.2022, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 4 marca 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem – M. C., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 13 grudnia 2018 r., wydanym do dnia 31 grudnia 2021 r.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2021 r. Burmistrz Miasta Chojnice odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, wskazując, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, albowiem z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność brata skarżącej powstała w 40. roku życia. Ponadto, organ ocenił, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia celem zapewnienia opieki niepełnosprawnemu bratu, albowiem od dnia 19 listopada 2007 r. skarżąca jest osobą bezrobotną, do dnia 26 listopada 2008 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych a opiekę nad bratem sprawuje od 2013 r.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chojnice z dnia 27 kwietnia 2021 r. Choć, zdaniem Kolegium, organ I instancji błędnie odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem uwzględnić należało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, to brak jest podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Nie można bowiem uznać, aby skarżąca była zmuszona do rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z sprawowaniem opieki nad bratem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 713/21, wydanym po rozpatrzeniu wniesionej przez skarżącą skargi, uchylił zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2021 r., jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Chojnice z dnia 27 czerwca 2022 r.

Sąd wskazał przy tym, że w aktualnym stanie prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej i kwestia wieku, w jakim powstała niepełnosprawność brata skarżącej nie mogła być podstawą odmowy przyznania świadczenia. Jednocześnie, Sąd wskazał, że w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać za prawidłowe stanowiska o braku związku przyczynowego między rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem z uwagi na zakres sprawowanej opieki. Sąd wskazał przy tym przede wszystkim, że okoliczność, że skarżąca nie była aktywna zawodowo przez szereg lat przed złożeniem wniosku, nie wyklucza, wbrew stanowisku organów, co do zasady, przyznania świadczenia. Obecnie skarżąca ma 56 lat, jej wiek i stan zdrowia nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Podjęcie przez skarżącą opieki nad bratem może zatem stanowić okoliczność, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Nadto, Sąd wskazał, że niezasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że zakres sprawowanej opieki nie jest znaczny i umożliwia skarżącej podjęcie pracy. Sąd podkreślił przy tym, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że brat skarżącej w zasadzie nie może i nie pozostaje sam, skarżąca sprawuje nad nim opiekę przez całą dobę. Świadczona przez skarżącą opieka polega na całodobowym przebywaniu z bratem, podawaniu lekarstw, przygotowywaniu i podaniu posiłków, pomocy przy czynnościach higienicznych. Sąd podkreślił, że samodzielne funkcjonowanie brata skarżącej uniemożliwia nie jego niepełnosprawność fizyczna, lecz stan umysłowy, choroba psychiczna – schizofrenia i zaniki pamięci. Mając to na uwadze, Sąd ocenił, że z okoliczności sprawy wynika, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad bratem uniemożliwia podjęcie przez nią aktywności zawodowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz Miasta Chojnice decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r., nr MOPS.ŚR.8132.OO1766.22, wydaną na podstawie art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 3 – 3d, ust. 4, ust. 5, art. 24 ust. 2 i 4 a także art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem w kwocie 1971 zł miesięcznie na okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz w kwocie 2119 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że skarżąca spełnia przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawartą w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych a nadto, jak ocenił Sąd w wydanym w sprawie wyroku, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad bratem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Organ wskazał przy tym, że z przeprowadzonego w dniu 21 czerwca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca opiekuje się chorym bratem, który w związku z pogarszającym się stanem zdrowia od 1 kwietnia 2021 r. zamieszkał ze skarżącą j jej rodziną. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, że od 2013 r. opiekuje się ona bratem, który wymaga stałej opieki i pomocy we wszystkich niezbędnych czynnościach potrzebnych do normalnej codziennej egzystencji, tj. przygotowanie posiłków kilka razy dziennie, codzienne toaleta, pomoc w ubieraniu się, podawanie leków rano i wieczorem. Skarżąca wskazała przy tym, że musi pilnować brata całą dobę, gdyż mógłby opuścić mieszkanie samodzielnie i zabłądzić, co w przeszłości miało już miejsce. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że pracowałaby zawodowo, gdyby nie konieczność całodobowej opieki nad bratem, której nie sposób pogodzić z aktywnością zawodową.

Dalej, Burmistrz wskazał, że przedłożone wraz z wnioskiem orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 13 grudnia 2018 r. było ważne do dnia 31 grudnia 2021 r. W dniu 20 czerwca 2022 r. skarżąca przedłożyła do akt kolejne orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 24 lutego 2022 r., które stało się prawomocne w dniu 24 marca 2022 r. W związku z powyższym, uwzględniając przy tym treść art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, a także uwzględniając treść art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne przyznano do dnia 31 marca 2022 r. W związku zaś z wydaniem w dniu 24 lutego 2022 r. kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności celem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak wskazał organ, należy złożyć kolejny wniosek.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem w kwocie 1971 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz w kwocie 2119 zł począwszy od 1 stycznia 2022 r. na stałe.

W piśmie z dnia 21 lipca 2022 r. skarżąca cofnęła odwołanie w zakresie dotyczącym przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2022 r. z uwagi na złożenie w dniu 11 lipca 2022 r. odrębnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1, art. 137 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) a także na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku: 1. umorzyło postępowanie odwoławcze w części dotyczącej żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2022 r. na czas nieokreślony, 2. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało na wstępie, że w punkcie 1 decyzji orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego w części dotyczącej żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2022 r. na czas nieokreślony w związku z cofnięciem przez skarżącą odwołania w zakresie dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2022 r. w związku ze złożeniem przez skarżącą w piśmie z dnia 11 lipca 2022 r. odrębnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres.

Jednocześnie, Kolegium wskazało, że w punkcie 2 decyzji orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, albowiem nie odnalazło podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na brata za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r.

Kolegium wskazało przy tym, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Chojnicach z dnia 13 grudnia 2018 r., w którym uznano brata skarżącej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki związku z ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano do dnia 31 grudnia 2021 r. Z uwagi zatem na treść art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie należało przyznać do dnia 31 grudnia 2021 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tego orzeczenia. Nadto, z uwagi na treść art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przyznanie świadczenia należało przedłużyć do dnia 31 marca 2022 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym uprawomocniło się nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem przy tym Kolegium, przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. na podstawie wniosku z dnia 4 marca 2021 r. było wykluczone.

We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie jej punktu 2 i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpoznania w celu przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r.

Skarżąca zarzuciła przy tym:

1. obrazę prawa materialnego w postaci dokonania błędnej wykładni art. 24 ust. 1, 1a, 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 8 k.p.a. i w zw. z art. 9 k.p.a., przez uznanie, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne powinna być wydana na czas określony, tzw. okres zasiłkowy, podczas gdy na chwilę rozpoznawania sprawy po raz kolejny przez organ I instancji orzeczenie o niepełnosprawności było wydane na czas nieokreślony i rozpoznanie świadczeń powinno być dokonane na podstawie stanu faktycznego istniejącego na chwilę zakończenia postępowania administracyjnego i nielogiczne jest wymaganie od strony składania kolejnego wniosku, w sytuacji, kiedy wniosek złożony 4 marca 2021 r. nie był ostatecznie rozpoznany; zastosowana praktyka, zdaniem skarżącej, podważa zaufanie obywateli do organów państwa i stoi w sprzeczności z celem przyznawanych świadczeń a skarżącej nie udzielono stosownych pouczeń, co do konieczności składania osobnego wniosku, co nie wynika z przepisów prawa, jak sugeruje Kolegium w decyzji, a co najwyżej z bliżej nieokreślonych wytycznych Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, które nie są powszechnie obowiązującym prawem mogącym być podstawą do wydania decyzji administracyjnej;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne powinna być wydana na czas określony podczas, gdy w poczet materiału dowodowego zostało włączone orzeczenie o niepełnosprawności brata skarżącej, które stwierdzało, że orzeczenie jest identycznej treści jak poprzednie z tą zmianą, że wydane zostało na stałe i organ I instancji powinien orzec na tej podstawie świadczenie również na stałe, czego w sposób nieuprawniony nie uczynił a Kolegium przeszło nad powyższym faktem do porządku dziennego pomijając, że przedmiotem nie jest rozpatrywanie sprawy w ramach nowego wniosku a ramach pierwotnego wniosku złożonego w dniu 4 marca 2021 r. po przekazaniu do ponownego rozpoznania.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia 27 maja 2022 r. z dowodem nadania na okoliczność przesłania nowego orzeczenia o niepełnosprawności brata skarżącej do Kolegium przed upływem 3 miesięcy od ostatecznej decyzji w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności, braku bierności skarżącej wbrew sugestiom Kolegium a wręcz przeciwnie aktywnego działania, co wynika z chronologii składanych pism w trakcie postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku w punkcie 2 decyzji z dnia 17 sierpnia 2022 r. orzekło z naruszeniem przepisów prawa.

W punkcie 2 decyzji z dnia 17 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chojnice z dnia 27 czerwca 2022 r., mocą której przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem w kwocie 1971 zł miesięcznie na okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz w kwocie 2119 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Spełnienie przez skarżącą w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad bratem nie budzi wątpliwości, albowiem zostało pozytywnie przesądzone w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 713/21. W wyroku tym Sąd ocenił bowiem, że z okoliczności sprawy wynika, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad bratem uniemożliwia podjęcie przez nią aktywności zawodowej. Zgodnie zaś z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu i organu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08, Legalis). W konsekwencji, stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07, Legalis), chyba, że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Kontrola przez sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, Legalis). Przy tym, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący a uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Nadto, zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zaś czas, na jaki świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać skarżącej przyznane. Kolegium w zaskarżonej decyzji podzieliło bowiem stanowisko organu I instancji, że zasadne jest przyznanie skarżącej świadczenia na okres od 1 marca 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r. Z kolei, zdaniem skarżącej świadczenie to powinno jest zostać przyznane również za okres od kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r.

Z akt sprawy niespornie wynika, że do wniosku z dnia 4 marca 2021 r., w którym skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, skarżąca dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności brata wydane w dniu 13 grudnia 2018 r. na okres do dnia 31 grudnia 2021 r. Niesporne w sprawie jest również, że w toku ponownie prowadzonego przez organy z tego wniosku skarżącej postępowania, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 713/21, skarżąca przedłożyła do akt sprawy kolejne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności swojego brata z dnia 24 lutego 2022 r., które wydane zostało na stałe, a które stało się prawomocne w dniu 24 marca 2022 r. Nie budzi wątpliwości Sądu, że orzeczenie to było znane orzekającym organom w dniu orzekania, albowiem wynika to z treści uzasadnień wydanych decyzji. Niesporne w sprawie nadto jest, że w dniu 11 lipca 2022 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2022 r. na stałe.

W tych okolicznościach sprawy, wbrew stanowisku orzekających organów, zdaniem Sądu, zasadne jest żądanie skarżącej przyznania jej wnioskowanego świadczenia również za okres od 1 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 24 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c (ust. 1). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (ust. 3). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 4).

Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 662/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wtedy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy, w dacie orzekania, zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ II instancji, organy te posiadały wiedzę o tym, że w dniu 24 lutego 2022 r. wydane zostało orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności brata skarżącej, które wydane zostało na stałe, a które stało się prawomocne w dniu 24 marca 2022 r.

Niewątpliwie zaś z treści art. 7 i art. 6 k.p.a. wynika, że organ administracji orzekają na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w czasie wydania decyzji. Reguła ta dotyczy orzekania w obydwu instancjach, co oznacza, że jeżeli ulegnie zmianie stan faktyczny lub prawny, organ odwoławczy bierze pod uwagę czy to nowe przepisy prawa (o ile przepis przejściowy nie stanowi inaczej), czy uwzględnia zmianę stanu faktycznego.

Z uwagi na powyższe, orzekające w sprawie organy powinny były, stosownie do treści art. 24 ust. 4 u.ś.r., ustalić na rzecz skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony.

Jednakże organy uznały, że brak jest podstaw do uwzględnienia nowego orzeczenia w niniejszej sprawie a skarżąca powinna złożyć kolejny wniosek o przyznanie świadczenia na podstawie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności. Jednocześnie, organy uwzględniły nowe okoliczności, które wystąpiły po utracie ważności orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 13 grudnia 2018 r. Organy uznały bowiem za zasadne przedłużenie okresu świadczeniowego na podstawie przepisu art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Taki sposób załatwienia sprawy nie był prawidłowy w świetle przytoczonych wyżej przepisów art. 6 i art. 7 k.p.a.

Wskazać przy tym należy, że decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r. organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 15 sierpnia 2022 r., tj. do dnia śmierci brata skarżącej. Z uwagi na to, zasadne jest żądanie skarżącej przyznania jej w niniejszej sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko za okres od 1 marca 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r. ale również za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że punkt 2 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku wydany został z naruszeniem zarówno prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu punkt 2 zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., orzekające w sprawie organy uwzględnią ocenę prawną i wypływające z niej wskazania co do dalszego postępowania.