Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1696/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.23
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.112
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: §28 ust.3
journal: Dz.U. 2005 nr 217 poz 1834
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez  kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie NSA Anna Lech del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 1193/08 w sprawie ze skargi [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej unieważnienia egzaminu praktycznego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1193/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] orzekł o unieważnieniu egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2008 r. w związku z ubieganiem się przez A. K. o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym marszałek województwa może przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami.

A. K. przystąpiła w dniu [...] lutego 2008 r. do egzaminu praktycznego, który zakończył się wynikiem negatywnym. Następnie wystąpiła do [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w K. o rozpatrzenie wyniku egzaminu. Ocena negatywna został postawiona na podstawie § 30 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 ze zm.).

W szczególności, organ stwierdził, że według egzaminatora osoba egzaminowana podczas jazdy w ruchu drogowym nie zachowała właściwego odstępu od omijanego pojazdu przy dojeżdżaniu do skrzyżowania. Egzaminator podjął decyzję o interwencji (hamowanie), gdyż jej zachowanie świadczyło o możliwości stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego (kolizja drogowa – potrącenie lusterka). Organ powołał przy tym art. 22 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kierujący pojazdem może zmienić pas ruchu tylko z zachowaniem szczególnej ostrożności. Dodatkowo, organ wymienił art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego kierujący jest obowiązany przy omijaniu zachować bezpieczny odstęp od omijanego pojazdu, a w razie potrzeby zmniejszyć prędkość.

Zdaniem organu, z nagrania przebiegu egzaminu nie można potwierdzić w jakiej odległości znajdował się pojazd egzaminacyjny od pojazdu będącego na sąsiednim pasie ruchu i uznać, że zachowanie osoby egzaminowanej świadczyło o możliwości stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Równocześnie, jak wskazał Marszałek, nagranie potwierdza, że zostało wykonane hamowanie jednakże nie można stwierdzić, kto je wykonał. Nagranie potwierdza, iż osoba egzaminowana zmniejszyła prędkość.

Według Marszałka, analiza nagrania potwierdza także, że osoba egzaminowana nie wykonała poprawnie manewru parkowania prostopadłego (nie zasygnalizowała zmiany kierunku jazdy), a zatem naruszyła art. 22 ust. 5 ustawy. Mimo popełnienia tego błędu egzaminator zaliczył osobie egzaminowanej poprawne wykonanie manewru parkowania i polecił ponowne wykonanie tego zadania.

Z tego powodu organ stwierdził, że egzamin państwowy został przeprowadzony niezgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Wydana decyzja zawierała pouczenie o prawie do wniesienia odwołania. Nie zawierała jednak rozdzielnika (załącznika), który wskazywałby komu decyzję doręczono. Nie wymieniała też adresata decyzji.

Decyzja została doręczona A. K. oraz Dyrektorowi [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w K.

[...] Ośrodek Ruchu Drogowego w K. reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka wniósł odwołanie od powyższej decyzji żądając jej uchylenie.

Dyrektor zarzucił decyzji naruszenie:

przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 12 pkt 3 załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że egzaminator posiada najbardziej adekwatną wiedzę na temat okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu egzaminu na prawo jazdy, w tym zachowania się A. K. podczas omijania pojazdu,

2) § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b załącznika nr 5 do ww. rozporządzenia przez uznanie, że egzamin nie został prawidłowo przeprowadzony;

oraz przepisów postępowania tj.:

art. 7, 75 § 1, 77, 80 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, przy zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania egzaminatora, w sytuacji, gdy dowód ten w istotnym stopniu mógł przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Dyrektor zarzucił w szczególności, że, wbrew twierdzeniom zamieszczonym w zaskarżonej decyzji, egzamin został przeprowadzony prawidłowo, także w zakresie rejestracji przy pomocy urządzeń rejestrujących przebieg egzaminu, tj. zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi iż urządzenia rejestrujące przebieg egzaminu powinny rejestrować co najmniej obraz widoczny do przodu przez przednią szybę pojazdu egzaminacyjnego (kamera o kącie widzenia 45 stopni lub więcej). Dyrektor stwierdził, że jak wynika z tego przepisu kamera rejestrująca przebieg egzaminu utrwala jedynie obraz widoczny przez przednią szybę samochodu egzaminacyjnego. Nie jest, zatem w stanie utrwalić obrazu widocznego z boku pojazdu, w tym potwierdzić, w jakiej odległości może znajdować się pojazd egzaminacyjny od pojazdu znajdującego się na sąsiednim pasie ruchu w trakcie wymijania go. Wobec powyższego, argumentacja uzasadnienia decyzji w części, w której organ powołuje się na okoliczność nie utrwalenia za pomocą kamery odległości pomiędzy pojazdami, jak również tego, kto w rzeczywistości wykonał hamowanie, jest chybiona.

W ocenie Dyrektora, organ nie uzasadnił, z jakich powodów odmówił wiary relacji egzaminatora z przebiegu egzaminu wynikającej z treści arkusza z przebiegu egzaminu. Podniósł, że w sytuacji, gdy filmowa rejestracja nie jest wystarczająca, źródłem informacji na temat okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu egzaminu jest egzaminator. W § 12 pkt 3 załącznika nr 5 do rozporządzenia na egzaminatora został nałożony obowiązek zwrócenia szczególnej uwagi m.in. na zachowanie osoby egzaminowanej wobec innych uczestników ruchu drogowego, umiejętność oceny potencjalnych lub rzeczywistych zagrożeń na drodze oraz skuteczność jej reagowania w przypadku powstania zagrożenia. W tej sytuacji, organ winien był przeprowadzić dowód z przesłuchania egzaminatora, a obowiązek traki wynikał z treści art. 7 k.p.a., który mówi, iż organy administracji publicznej zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Dyrektor uznał, że postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zostało przeprowadzone prawidłowo. Przede wszystkim zaniechano przeprowadzenia dowodu z przesłuchania egzaminatora i to w sytuacji, gdy na podstawie pozostałych dowodów (nagrania z kamery), nie sposób było odtworzyć rzeczywistego przebiegu egzaminu.

Skarżący zaznaczył, że organ ograniczył się do zbadania tylko niektórych aspektów przeprowadzenia egzaminu, przez co naruszył zasadę prawdy obiektywnej. Spowodowało to, że materiał dowodowy konieczny dla poczynienia istotnych ustaleń w sprawie był niekompletny i niemożliwym było jej prawidłowe rozstrzygnięcie, gdyż istotne z punktu widzenia przesłanek z art. § 30 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym ustalenia, nie zostały przez organ poczynione.

Ponadto, skarżący wskazał, że § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b załącznika nr 5 do rozporządzenia stanowi podstawę nie zaliczenia egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Zgodnie z tym przepisem osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik z egzaminu praktycznego, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w § 30 ust. 4 pkt 1-6 i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia a ocena, czy zachodzą warunki wymienione w tym przepisie pozostawiona została w gestii egzaminatora. Jak wynika z protokołu egzaminu, podstawą niezaliczenia przez A. K. egzaminu było zachowanie świadczące o możliwości stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i egzaminator podjął decyzję o przerwaniu egzaminu na podstawie § 30 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia.

Zdaniem skarżącego, nie sposób przyjąć argumentacji organu, że egzamin powinien zostać unieważniony. W sytuacji, gdy § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b załącznika nr 5 do rozporządzenia jest samoistną podstawą negatywnego wyniku egzaminu, niezależną od dwukrotnie nieprawidłowego wykonania tego samego zadania egzaminacyjnego, decyzję egzaminatora uznać należy za słuszną i zasadną. Okoliczność, że A. K. nie wykonała poprawnie manewru parkowania prostopadłego na placu manewrowym – jak podnosi organ – w żaden sposób nie zmienia faktu, że w kolejnej części egzaminu zachowała się w sposób świadczący o możliwości stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. To natomiast, zgodnie z § 30 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, determinuje przerwanie egzaminu oraz ustalenie oceny negatywnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej k.p.a.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. Do drugiej grupy zaliczyć należy przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę nie mającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią), bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. W tym kierunku zmierza również orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 września 2001 r., I SA 335/00, LEX nr 55745). W przedmiocie zasadności takiego poglądu wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 marca 2006 r. (sygn. akt II SA/Kr 1545/02), podnosząc, że orzeczenie stwierdzające brak materialno - prawnej legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie powinno przybierać formę postanowienia o niedopuszczalności odwołania wydanego na podstawie art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego.

Kolegium wyjaśniło, iż prawo do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. przysługuje stronie postępowania. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem stroną postępowania w sprawie o unieważnienie egzaminu praktycznego na prawo jazdy jest osoba egzaminowana, czyli w sprawie A.K., bowiem postępowanie dotyczy wyłącznie jej interesu prawnego. W konsekwencji stroną niniejszego postępowania nie jest [...] Ośrodek Ruchu Drogowego. Podobnie Dyrektorowi MORD nie przysługuje indywidualnie przymiot strony tego postępowania. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 listopada 2008 r. (sygn. akt III SA/Łd 487/07), który stwierdził, że pismo Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, jako nie pochodzące od strony, stanowiło impuls do wszczęcia przez organ nadzoru postępowania z urzędu w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na kat. B prawa jazdy.

W ocenie Kolegium, w rozpatrywanym przypadku zachodzi niedopuszczalność odwołania z przyczyny podmiotowej. Odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., a taka sytuacja miała miejsce w niniejszym przypadku. Podmiot, któremu przymiot strony przysługiwał nie złożył odwołania od decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie wniósł [...] Ośrodek Ruchu Drogowego w K. reprezentowany przez Dyrektora. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przez przyjęcie, że nie jest stroną postępowania w przedmiocie unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego na prawo jazdy, w sytuacji, gdy decyzja unieważniająca egzamin odnosi skutek w sferze prawnej skarżącego, co w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest wystarczające dla przyznania skarżącemu przymiotu strony postępowania.

Skarżący, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że zawarty w art. 28 k.p.a. wymóg posiadania przez podmiot "interesu prawnego" nie może być rozumiany w ten sposób, iż postępowanie administracyjne ma dotyczyć jego praw bądź obowiązków w sposób bezpośredni, a więc że do niego jest adresowana decyzja. Artykuł 28 k.p.a. nie rozróżnia sytuacji, gdy dane postępowanie dotyczy sfery praw podmiotu w sposób bezpośredni lub pośredni. Z punktu widzenia art. 28 k.p.a. irrelewantnym jest czy przedmiotem postępowania są wprost prawa i obowiązki danego podmiotu, czy też ingerencja w prawa lub obowiązki podmiotu dokonuje się niejako przy okazji rozstrzygania o prawach lub obowiązkach innych podmiotów. Jeżeli zatem wynik danego postępowania administracyjnego może wywołać jakikolwiek skutek w sferze prawnej podmiotu, to podmiotowi temu przysługuje przymiot strony tego postępowania, w związku z czym może on brać w postępowaniu czynny udział, w tym także zaskarżać wydane w nim decyzje.

Taka sytuacja, w ocenie skarżącego, zachodzi w rozpatrzonej sprawie, bowiem decyzja, którą unieważniono egzamin praktyczny na prawo jazdy kat. B przeprowadzony z udziałem A. K. oddziałuje na prawa skarżącego, mimo, że jej bezpośrednim adresatem jest egzaminowana. Na podstawie art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych na prawo jazdy. Wśród uprawnień nadzorczych znajduje się również uprawnienie do zawieszenia działalności jednostki prowadzącej egzaminy państwowe, a więc wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego (art. 112 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest stwierdzenie, iż w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego dochodzi do znacznych nieprawidłowości ("rażących uchybień"). Taką nieprawidłowością może być m.in. przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami prawa. Orzekając, zatem na podstawie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym o nieważności egzaminu na prawo jazdy, organ nadzoru stwierdza pośrednio, że ośrodek ruchu drogowego w sposób nienależyty wykonał swój obowiązek – nieprawidłowo przeprowadził egzamin, co może skutkować podjęciem czynności nadzorczych, w tym prowadzić do zawieszenia jego działalności.

Zdaniem skarżącego, decyzja o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy dotyczy praw skarżącego. Przesądza ona bowiem, że wojewódzki ośrodek ruchu drogowego nieprawidłowo realizuje swoje ustawowe zadania, co może w konsekwencji skutkować negatywnymi dla niego rozstrzygnięciami organów nadzoru.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ponadto Kolegium podniosło, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych "Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Pojęcie "interesu prawnego" użyte w art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Szczególną cechą interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest jego interes prawny. Interes prawny musi być "własny", a nie można go wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet, jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny. Oznacza to, że jeżeli dana sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wprost wynika z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu.

Na tym m. in. polega istota postępowania administracyjnego, że każda z działających w nim stron jest osobno powiązana stosunkiem prawnym, wyrosłym z normy prawa materialnego z organem prowadzącym postępowanie. Ta norma decyduje o losach sprawy administracyjnej wobec każdej ze stron. Natomiast stosunki prawne między stronami, jeżeli nawet istnieją, nie mają znaczenia dla danej sprawy administracyjnej. Dlatego też nie można stać się stroną postępowania tylko z powodu stosunków prawnych z innym podmiotem (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 37/05, zbiór LEX nr 165962).

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 144/07).

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 1997 r. (sygn. akt III SA 955/97), w którym stwierdzono, że "istotną cechą strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest to, że jest ona podmiotem własnych praw /interesów prawnych/ lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku" (tak również NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 1995 r., sygn. akt I SA 1326/93 - Glosa 1996 nr 1 str. 7).

Stanowisko powyższe podziela również doktryna prawa administracyjnego. Jak wskazano w komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, "Kodeks postępowania administracyjnego", str. 238) stwierdzenie, że postępowanie dotyczy pośrednio interesu prawnego oznacza, bowiem w istocie degradację interesu prawnego do rangi interesu faktycznego, który nie jest chroniony prawem.

W ocenie Kolegium, stroną postępowania w sprawie o unieważnienie egzaminu praktycznego na prawo jazdy jest osoba egzaminowana, czyli w sprawie A.K., bowiem postępowanie dotyczy wyłącznie jej interesu prawnego.

Kolegium wskazało również, że w wyroku z dnia 5 sierpnia 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 306/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uznał egzaminatora za stronę w postępowaniu w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Sąd wskazał, że "Nie ulega przy tym wątpliwości, że egzaminator jest stroną postępowania, które dotyczy go bezpośrednio, a więc postępowania w sprawie skreślenia z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Wojewodę D. Natomiast brak podstaw w prawie materialnym do uznania egzaminatora za stronę w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności egzaminu państwowego – nawet wtedy, gdy jedną z przyczyn (być może nawet podstawową), są wyniki tego postępowania, uzasadniające skreślenie z ewidencji egzaminatorów. Związek między tymi rozstrzygnięciami ma wyłącznie charakter faktyczny, tak samo jak interes egzaminatora w postępowaniu unieważniającym wyniki egzaminu państwowego na prawo jazdy. (...) W tej sytuacji, interes prawny ma niewątpliwie egzaminowany, dążący do zdobycia określonego uprawnienia, a nie egzaminator, który jedynie sprawdza kwalifikacje egzaminowanego."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wymienił podstawy prawne działania wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego oraz przeprowadzania egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem, tj. art. 116 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 i art. 118 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Powołane przepisy stanowią, iż zarząd województwa tworzy, po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, wojewódzkie ośrodki ruchu drogowego na obszarze województwa (ust.1). Ośrodek jest samorządową wojewódzką osobą prawną (ust. 2). Zarząd województwa sprawuje nadzór nad ośrodkiem (ust. 3). Do zadań ośrodka należy organizowanie egzaminów państwowych sprawdzających kwalifikacje osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz kierujących pojazdami (art. 117 ust. 1). Działalnością ośrodka kieruje dyrektor (art. 118 ust. 1). Dyrektor jest powoływany i odwoływany przez zarząd województwa (ust. 2).

Sąd I instancji wskazał również, że cyt. ustawa Prawo o ruchu drogowym określa też przesłanki materialne nadzoru organów samorządu terytorialnego nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych osób ubiegających się o otrzymanie uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd przytoczył zatem treść przepisu art. 112 ust. 1 ustawy, który stanowi, że nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa. Zakres nadzoru został sprecyzowany w art. 112 ust. 2, który określa otwarty katalog czynności nadzorczych, wskazując, że: organ sprawujący nadzór może w szczególności: 1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem; 2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami; 3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych – do czasu usunięcia uchybień; 4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8. Zgodnie natomiast z art. 113 ust. 1: marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji, jeżeli: 1) nie spełnia warunków określonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9; 2) nie odbył okresowego szkolenia; 3) nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem; 4) nie zdał egzaminu, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8, w wyznaczonym terminie; 5) naruszył zasady egzaminowania.

Ponadto, Sąd I instancji przywołał szereg przepisów zamieszczonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów.

Następnie, WSA w Krakowie, przeszedł do analizy charakteru prawnego wydanego w dniu [...] kwietnia 2008 r. przez Marszałka Województwa [...]ego aktu. Sąd I Instancji zwrócił uwagę, że ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Sąd I instancji stwierdził, iż zasadą wynikającą z k.p.a. jest, że organ administracji publicznej załatwia sprawę w formie decyzji. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 104 §1 k.p.a.). Decyzje rozstrzygają sprawę, co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§2).

WSA w Krakowie wyjaśnił, iż decyzja administracyjna to jednostronna czynność organu administracji publicznej posiadająca odpowiednią formę prawną i określająca konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Cechą charakterystyczną takiego aktu jest jego zewnętrzny charakter, władczość oraz podwójna konkretność: konkretny adresat i konkretna sytuacja, którą ten akt rozstrzyga, określając o prawach lub obowiązkach jego adresata. Aktem administracyjnym, zatem będzie każde władcze, jednostronne oświadczenie woli organu administracyjnego, określające sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie.

Powyższe rozważania Sąd odniósł do treści art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wprawdzie, jak stwierdził Sąd, z powyższego unormowania nie wynika wprost prawna forma, w jakiej marszałek województwa winien stwierdzić nieważność egzaminu państwowego prowadzonego niezgodnie z przepisami, to upoważnienie do działania przez ten organ w formie decyzji zawiera art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590 ze zm.). W myśl bowiem tego przepisu, marszałek województwa wydaje decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

W rezultacie, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w ustawie Prawo o ruchu drogowym brak jest przepisu, który przewidywałby dla marszałka inną formę działania w tych sprawach, a rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia części praktycznej egzaminu państwowego na określoną kategorię prawa jazdy należy z całą pewnością zaliczyć do spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej.

Według Sądu, wystąpienie określonych w art. 112 ust. 2 ustawy przesłanek materialnych nadzoru nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, nakłada na orzekający w sprawie organ administracji obowiązek ustalenia, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, kto jest stroną tego postępowania.

Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd przytoczył treść art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Sąd podzielił stanowisko Kolegium, wedle którego pojęcie "interesu prawnego" użyte w art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem Sądu I instancji, szczególną cechą interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest jego interes prawny. Interes prawny musi być "własny", a nie można go wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny.

W ocenie Sądu I instancji, oznacza to, że jeżeli dana sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wprost wynika z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Na tym m. in., jak wyjaśnił dalej Sąd, polega istota postępowania administracyjnego, w którym to postępowaniu każda z działających w nim stron jest osobno powiązana stosunkiem prawnym, wyrosłym z normy prawa materialnego z organem prowadzącym postępowanie. Sąd zaznaczył, że to ta właśnie norma decyduje o losach sprawy administracyjnej wobec każdej ze stron. Natomiast stosunki prawne między stronami, jeżeli nawet istnieją, nie mają znaczenia dla danej sprawy administracyjnej. Dlatego też nie można stać się stroną postępowania tylko z powodu stosunków prawnych z innym podmiotem.

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 144/07).

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05 (LEX nr 190891): Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Inaczej mówiąc – przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw.

Toteż, w ocenie WSA w Krakowie, Kolegium prawidłowo uznało, że stroną postępowania w sprawie o unieważnienie egzaminu praktycznego na prawo jazdy jest osoba egzaminowana, czyli w rozpatrzonej sprawie – A. K., ponieważ postępowanie dotyczy wyłącznie jej interesu prawnego. W konsekwencji, stroną tego postępowania w świetle art. 28 k.p.a. nie jest [...] Ośrodek Ruchu Drogowego.

Ponadto, Sąd uznał, że Kolegium trafnie powołało się na pogląd wyrażony przez WSA w Łodzi w wyroku z dnia 8 listopada 2008 r. (sygn. akt III SA/Łd 487/07), w którym Sąd ten stwierdził, że pismo Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, jako nie pochodzące od strony, stanowiło impuls do wszczęcia przez organ nadzoru postępowania z urzędu w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na kat. B prawa jazdy. Kolegium trafnie również odwołało się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 306/05), w którym nie uznano egzaminatora za stronę w postępowaniu w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Sąd I instancji zauważył też, że z przedstawionej powyżej regulacji wynika, że egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem, przeprowadza egzaminator zatrudniony przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego natomiast egzamin jest organizowany w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego. Zatem przepisy jednoznacznie określają ustawowe prawa i obowiązki egzaminatora i ośrodka. Decyzje organu nadzorczego wydane na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, o przerwaniu lub unieważnieniu przeprowadzanego przez egzaminatora i zorganizowanego przez ośrodek ruchu drogowego egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem, nie rozstrzygają o prawach i obowiązkach egzaminatora czy ośrodka. Decyzje takie rozstrzygają o prawach i obowiązkach innego podmiotu – osoby ubiegającej się o uprawnienia do kierowania pojazdem, określając sytuację prawną tego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie. Nie wpływają, więc na prawa i obowiązki zarówno egzaminatora jak i ośrodka, a postępowanie administracyjne zmierzające do wydania takich decyzji dotyczy tylko interesu faktycznego ośrodka i egzaminatora.

Z kolei, odnosząc się bezpośrednio do postawionego zarzutu i wywodu skargi, zgodnie z którym organ nadzoru orzekając na podstawie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym o nieważności egzaminu na prawo jazdy, stwierdza pośrednio, iż ośrodek ruchu drogowego w sposób nienależyty wykonał swój obowiązek – nieprawidłowo przeprowadził egzamin, a to w rezultacie może skutkować podjęciem przez marszałka województwa czynności nadzorczych względem wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, w tym prowadzić do zawieszenia jego działalności, Sąd I instancji stwierdził, że ta przesłanka (nieprawidłowego realizowania ustawowego zadania) będzie badana dopiero w toku ewentualnie wszczętego odrębnego postępowania zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 112 ust. 2 pkt 3 ustawy skierowanej do [...] Ośrodka Ruchu Drogowego. Dopiero zatem, w tym, odrębnym postępowaniu, [...] Ośrodek Ruchu Drogowego będzie "stroną" w rozumieniu art. 28 k.p.a. - podmiotem własnych praw – interesów prawnych lub obowiązków, które zostaną skonkretyzowane w tymże postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.

W tym zakresie rozważań, Sąd I instancji odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06 (LEX nr 274855), w którym wyrażono pogląd, że "podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości".

Z tego powodu Sąd uznał, że stanowisko Kolegium było prawidłowe, a w sprawie zachodziła niedopuszczalność odwołania z przyczyny podmiotowej. Skoro bowiem odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie była stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., to było ono niedopuszczalne. Toteż, w sytuacji stwierdzenia braku materialno – prawnej legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie Kolegium prawidłowo posłużyło się formą postanowienia o niedopuszczalności odwołania, o którym mowa w art. 134 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wniósł [...] Ośrodek Ruchu Drogowego w Krakowie reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata A. K. Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w zw. z § 28 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów, egzaminatorów, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie jest stroną postępowania w przedmiocie unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego na prawo jazdy, w sytuacji gdy decyzja Marszałka Województwa [...] unieważniająca egzamin odnosi bezpośredni skutek w sferze prawnej skarżącego, w szczególności wywiera wpływ na sytuację majątkową Ośrodka. Ośrodek jest bowiem zobowiązany do zwrotu opłaty za egzamin albo do przeprowadzenia kolejnego egzaminu nieodpłatnie, jak również stwierdza nieodwołalnie nieprawidłowość przeprowadzenia egzaminu, co może mieć wpływ na podjęcie rozstrzygnięć nadzorczych względem wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.

Zdaniem pełnomocnika powstałe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Jednocześnie zamieścił wniosek o zasądzenie od organu na rzecz Ośrodka kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator wskazując na zasadność postawionego zarzutu stwierdził, że decyzja o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy powoduje powstanie po stronie Ośrodka określonych obowiązków majątkowych. W myśl bowiem art. 28 § 3 cyt. rozporządzenia, Ośrodek będzie miał obowiązek przeprowadzenia następnego egzaminu nieodpłatnie, a okoliczność ta przesądza o istnieniu po jego stronie bezpośredniego interesu prawnego. Według skarżącego kasacyjnie, skoro decyzja o unieważnieniu egzaminu jest źródłem powstania konkretnych obowiązków po stronie Ośrodka, to jednocześnie Ośrodek ma status strony tego postępowania, z którym łączy się uprawnienie do czynnego w nim udziału.

Ponadto, autor skargi kasacyjnej nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym, w przypadku wszczęcia przez marszałka województwa postępowania nadzorczego wobec ośrodka w trybie art. 112 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ośrodek ten będzie mógł wystąpić z przeciwnym twierdzeniem – będzie mógł żądać ustalenia należytego wykonywania swoich obowiązków – jako strona tego postępowania.

Pełnomocnik zauważył, że już w trakcie takiego postępowania nadzorczego, w obrocie prawnym, będą funkcjonowały ostateczne decyzje unieważniające egzamin i organ nadzoru będzie obowiązany je uwzględnić, a decyzji tych [...] Ośrodek nie będzie mógł zakwestionować. W konsekwencji, stanowisko Sądu jest błędne, ponieważ niemożliwa jest do przyjęcia sytuacja, w której organ najpierw unieważnia egzamin, a później - podczas postępowania nadzorczego przeciwko wojewódzkiemu ośrodkowi ruchu drogowego, prowadzonego w oparciu o art. 112 ust. 2 pkt 3 przywołanej powyżej ustawy – uznaje, że egzamin ten odbył się w sposób prawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Zakres rozpoznania sprawy wyznacza zatem strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W rozpatrywanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Z kolei, wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok nie narusza prawa.

Jedynym zarzutem postawionym w skardze kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. sformułowany w powiązaniu z art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 28 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów, egzaminatorów.

Zarzut ten jest niezasadny.

Przede wszystkim należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie jednolicie wiąże się kwestię uprawnienia do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony z koniecznością wykazania własnego interesu prawnego, wyznaczonego granicami wynikającymi nie tylko z przepisu art. 28 k. p. a., ale i z konkretnego przepisu prawa materialnego.

Jak stanowi art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 2188/99, stwierdził, że interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się w takim wypadku do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa administracyjnego.

Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 1984 r., II SA 789/84 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 627/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), przy czym interes ten jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, OSP z 1994 r., z. 10, poz. 199 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 197/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nadto, interes prawny musi mieć charakter aktualny, konkretny i obiektywny.

W niniejszej sprawie [...] Ośrodek Ruchu Drogowego, posiadanie interesu prawnego wywiódł z dwóch przyczyn. Po pierwsze, stwierdził, że decyzja o unieważnieniu egzaminu praktycznego na prawo jazdy wywołuje bezpośrednie skutki finansowe dla Ośrodka poprzez obowiązek przeprowadzenia kolejnego egzaminu nieodpłatnie lub obowiązek zwrotu opłaty uiszczonej za egzamin unieważniony (§ 28 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów). Po drugie, kasator, interesu prawnego Ośrodka upatrywał w związku w jakim pozostaje decyzja o unieważnieniu egzaminu z możliwością wszczęcia przez marszałka województwa postępowania nadzorczego (art. 112 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Podniósł, że decyzja o unieważnieniu może stanowić podstawę do wszczęcia takiego postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez kasatora okoliczności nie świadczą o istnieniu po jego stronie interesu prawnego, lecz wyłącznie interesu faktycznego.

Jak wskazano już powyżej, interes prawny jest kategorią normatywną i polega na wykazaniu bezpośredniego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego stanowiącą prawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, słusznie uznał, że pomiędzy treścią normy wynikającą z art. 112 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy a sytuacją [...] Ośrodka Ruchu Drogowego związek taki nie zachodzi. Wydana przez Marszałka Województwa [...] decyzja o unieważnieniu państwowego na prawo jazdy nie oddziaływuje bezpośrednio na prawa i obowiązki skarżącego Ośrodka. Zarówno bowiem obowiązek przeprowadzenia kolejnego egzaminu nieodpłatnie (§ 28 ust. 3 rozporządzenia), jak i możliwość wszczęcia przez marszałka województwa innego postępowania lub podjęcia innych działań nadzorczych względem ośrodka (pozostałe jednostki redakcyjne art. 112 ust. 2 ustawy) nie były przedmiotem postępowania przeprowadzonego w trybie ww. przepisu. Ponadto możliwość wszczęcia przez marszałka województwa postępowania nadzorczego wobec wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego nie dotyczy aktualnej sytuacji prawnej skarżącego, lecz zdarzenia przyszłego, które może, lecz nie musi nastąpić. Obydwie wymienione sytuacje dotyczą zatem interesów faktycznych Ośrodka a nie jego interesu prawnego.

Interes prawny Ośrodka wystąpiłby tylko wówczas, gdyby w oparciu o przepis art. 112 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, podmiot ten został objęty ochroną polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie swego interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1317/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W rozpatrywanej sprawie brak jest zatem bezpośredniego związku między postępowaniem o unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy A. K. prowadzonym przez Marszałka Województwa [...] w trybie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy, a aktualnym, skonkretyzowanym interesem prawnym lub obowiązkiem Ośrodka.

W związku z powyższym, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.