Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 168/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 189 a
journal: Dz.U. 2023 poz 735
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. na drodze ekspresowej [...] ([...]) funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli drogowej pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego, nr rej. [...]i 3-osiowej naczepy ciężarowej, nr rej. [...]. Przewoził on z Polski do [...] ładunek stali, paneli podłogowych i części samochodowych w imieniu przedsiębiorcy A.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...].. W toku kontroli wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów z ładunkiem, na stanowisku pomiarowym zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów, przy pomocy wag mających w chwili kontroli świadectwa legalizacji. Stwierdzono, iż rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosi [...]t, tzn. przekroczenie dopuszczalnej wartości o [...] t – 18,87 %.

Pismem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, po czym decyzją z dnia [...] r. nr [...] nałożył na w/w przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Od powyższej decyzji A.A. wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wszczęciu wobec przewoźnika dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie, co stanowi złamanie zasady ne bis in idem. Wobec strony wydano już decyzję, dotyczącą tej samej kontroli i tego samego naruszenia. Dodatkowo organ I instancji nie zastosował w przedmiotowej sprawie art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) i nie rozważył możliwości odstąpienia od kary pieniężnej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił m.in., iż w niniejszej sprawie przepisy rozdziału IVa k.p.a. nie znajdują zastosowania, gdyż reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym w postaci ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2201, dalej u.t.d.).

Kontrolowany ciągnik samochodowy został po raz pierwszy zarejestrowany dnia [...]r, kontrolowana naczepa – [...]r., w związku z czym zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), w związku z czym dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła do 40 ton.

W dniu kontroli w/w zespołem pojazdów strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem stali, paneli podłogowych oraz części samochodowych. Przewożony towar był więc ładunkiem podzielnym.

W niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy u.t.d., w tym art. 92a ust. 7 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20 % sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5000 zł. W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi 5000 zł.

Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do w/w rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego. W przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047, dalej p.r.d.) oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy p.r.d. sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 p.r.d. Natomiast przepisy u.t.d. sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d. Są to sankcje wynikające z odrębnych przepisów. Obie ustawy chronią inne dobra prawne. Ustawą o transporcie drogowym objęte są zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz międzynarodowego transportu drogowego, zaś ustawą Prawo o ruchu drogowym zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie; wymagania w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami; zasady i warunki kontroli ruchu drogowego. W konsekwencji zarzut strony odnośnie błędnego podwójnego ukarania za to samo naruszenie jest niezasadny.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. W treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji poinformował stronę o treści tego przepisu i wezwał do przedstawienia dowodów poświadczających, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Strona w toku postępowania przed organem I instancji nie złożyła wyjaśnień, zaś wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie stanowią dowodów wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Nie przedstawiła też żadnego dowodu, z którego wynikałoby, iż przed rozpoczęciem wykonywania przewozu drogowego dokonała weryfikacji rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego, która to wielkość nie przekraczała dopuszczalnej normy. Z treści zeznań kontrolowanego kierowcy wynika, iż wiedział on, że masa ładunku spowodowała przekroczenie dopuszczalnej ładowności pojazdu członowego, jego dopuszczalnej masy całkowitej. Prowadzony przez niego pojazd wyposażony był w urządzenie pokazujące naciski na poszczególne osie i masę zestawu. Jego wskazania, utrwalone w dokumentacji fotograficznej załączonej do akt sprawy, wskazują na przekroczenie norm. Pomimo tych okoliczności strona podjęła się wykonania przewozu. W związku z tym, strona nie miała podstaw do przyjęcia, że dopuszczalna masa całkowita nie zostanie przekroczona. Powyższe świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć. W związku z tym brak jest podstaw zastosowania art. 92c u.t.d. Przewoźnik drogowy nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Okoliczność ta ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istnieje możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter.

Organ I instancji nie naruszył zasad postępowania wynikających z k.p.a. W sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa. Pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do zaistniałego stanu faktycznego i całej problematyki sprawy. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym wtoku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego A.A., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:

1) art. 8 § 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu, art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 50 Karty Praw Podstawowych UE (KPP) i wynikającej z tych przepisów zasady ne bis in idem w zw. z art. 49 ust. 3 i art. 52 ust. 1 KPP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wyrażających zasadę proporcjonalności, poprzez wszczęcie wobec przewoźnika dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie (tożsamość czynu), tj. kary na podstawie art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.3 zał. nr 3 do u.t.d. oraz kary na podstawie art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 p.r.d.; w sytuacji gdy podmiot nie powinien być karany dwukrotnie za jedno i to samo zarzucone zachowanie, która to reguła ma zastosowanie również do sankcji administracyjnych o charakterze prewencyjnym lub represyjnym będących karami pieniężnymi, bowiem postępowanie karne na gruncie konwencyjnym i konstytucyjnym rozumiane jest szerzej niż na gruncie krajowym, a tożsamość zachowania należy rozumieć jako jedność czynu, a nie tożsamość ocen prawnych dokonywanych z perspektywy dóbr prawnie chronionych;

2) art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy za to samo naruszenie [...] WITD nałożył w drodze innej decyzji karę pieniężną, albowiem na podstawie protokołu kontroli drogowej z dnia [...] r. wydał decyzję administracyjną z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, która była konsekwencją zarzuconego przekroczenia dopuszczalnych wymiarów pojazdu, a więc stanowiła karę za to samo naruszenie;

3) art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22); ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji;

4) art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 5.000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna;

Dalej przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie:

5) art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d., art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.3 zał. nr 3 do u.t.d. oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) przez nałożenie na przewoźnika kary za delikt dotyczący przekroczenia dopuszczalnej masy i wymiarów pojazdów na podstawie u.t.d., w sytuacji gdy wobec przewoźnika zostało wszczęte drugie postępowanie za to samo naruszenie sklasyfikowane w p.r.d., w sytuacji gdy naruszenia stypizowane w dwóch ustawach dotyczą tego samego zachowania (idem) i ich wspólnym źródłem jest Dyrektywa Rady 96/53/WE, którą wdraża p.r.d. i do której odwołuje się Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 stanowiące podstawę wprowadzenia w polskim porządku prawnym (w u.t.d.) deliktów dotyczących mas i wymiarów pojazdów, a jednocześnie przedmiot ochrony obydwóch aktów prawa unijnego jest tożsamy stanowi go ochrona konkurencji w zakresie działalności transportowej oraz bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co naruszyło zasadę ne bis in idem;

6) art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. przez nieumorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy za to samo naruszenie [...] WITD nałożył równocześnie w drodze innej decyzji administracyjną karę pieniężną.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Nadto wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu – decyzji [...] WITD z dnia [...] r. nr [...] – na okoliczność nałożenia na stronę dwóch kar pieniężnych za to samo naruszenie, a także o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym następującej treści: "czy art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE dotyczących masy i wymiarów pojazdów którymi wykonywane są przewozy oraz załącznika nr I pkt 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e dyrektywy 96/53/WE należy interpretować w ten sposób, że art. 50 KPP oraz oczywista dla TSUE i przez niego uznawana zasada ne bis in idem sprzeciwia się temu by Państwa Członkowskie stosowały wobec jednego podmiotu za jeden przewóz dwie sankcje administracyjne – kary pieniężne, jedną za przejazd pojazdu nienormatywnego (przekraczającego dopuszczalne wymiary lub masę) z ładunkiem lub bez ładunku bez zezwolenia takie jak te nakładane na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i drugą za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej lub wymiarach które zostały przekroczone (są nienormatywne) – takie jak te nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy jedno naruszenie (przejazd) zawiera się w drugim (przewóz – którego częścią jest przejazd)".

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 – załącznik nr 3 do u.t.d.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując przewóz drogowy rzeczy – dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także: zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

W załączniku nr 3 do u.t.d. zawarto wykaz naruszeń obowiązków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń. Zgodnie z lp.10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d. kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%, wynosi 5.000 zł.

Dopuszczalne wymiary, masa całkowita i naciski osi pojazdów określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d. W sprawie zastosowanie miały przepisy § 3 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 61 ust. 1 p.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd lub zespół pojazdów, (...) którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach cytowanej ustawy – jest pojazdem nienormatywnym.

Przepisy te oraz ustalenia, które posłużyły do kwalifikacji prawnej nie są kwestionowane i nie budzą żadnych wątpliwości. Zostały one szeroko opisane w decyzjach i nie ma potrzeby ich powtarzania. Użyta przez organ waga posiadała wymagane świadectwo legalizacji i – co istotne – kierowca nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytego urządzenia oraz wyników ważenia. Kierowca, a następnie skarżący i jego pełnomocnik nie kwestionowali wyników ważenia i innych okoliczności faktycznych stwierdzonych w protokole.

Zostały zatem spełnione przesłanki do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzony delikt, przy czym, organy powołały się tu na art. 92a ust. 1 u.t.d. wymierzając karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Sąd podziela stanowisko organów w kwestii niewykazania w sprawie okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący – prawidłowo pouczony o powyższym prawie, w toku postępowania nie powołał się na jakiekolwiek okoliczności egzoneracyjne, o których mowa w art. 92a ust. 1.

Jeśli o chodzi o najważniejszy i najbardziej rozbudowany argument skargi (tak pod względem proceduralnym, jak i materialnoprawnym) dotyczący dwukrotnego ukarania strony przez wszczęcie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych i wymierzenia odrębnych kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia leżała ta sama okoliczność faktyczna, czyli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, Sąd podzielając utrwaloną linię orzeczniczą, uznaje taką sytuację za zgodną z prawem. Do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi jedynie wówczas, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego.

Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które stanowią zagrożenie w ruchu drogowym, a kara za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego ma na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych przez u.t.d. Innymi słowy, celem natomiast kary nałożonej w oparciu o przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu tj. wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego.

W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn, zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa. Orzecznictwo TSUE aprobuje pogląd, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi wówczas, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Rozważenia wymaga, czy nastąpiła ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji oraz czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.

Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego nałożona na podstawie p.r.d. ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Innymi słowy, celem kary nałożonej w oparciu o przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu tj. wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego (por. m.in. wyroki NSA z 15 września 2022 r., II GSK 689/21; z 23 listopada 2021 r., II GSK 1667/21; z 28 września 2021 r., II GSK 248/21; z 15 września 2021 r., II GSK 689/21; orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreśla się w orzecznictwie, chodzi tu zatem o różne cele, funkcje, przedmiot ochrony i podstawy prawne. Na podstawie powyższych przepisów ochronie podlega inny interes prawny. Kara na podstawie u.t.d. wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest nałożenie sankcji na przewoźnika, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do u.t.d., prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji.

To, że wprowadzone ustawą nowelizującą z dnia 5 lipca 2018 r. zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym wynikały z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 nie kolidują z celami i funkcjami kar przewidzianych w art. 92a u.t.d. i jego załączniku nr 3, gdyż, jak to stwierdzono w uzasadnieniu do nowelizacji tej ustawy "kierunkowe zmiany zaproponowane w załącznikach polegają na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403, określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie – PN, bardzo poważne naruszenie – BPN, najpoważniejsze naruszenie – NN) zgodnie z postanowieniami załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403 oraz dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji".

Przedstawiona wykładnia jest zgodna z zasadą ustawowej określoności czynów zabronionych i kar zapisaną w art. 49 ust. 1 zd. 1 KPP, która wymaga, aby ustawa jasno określała naruszenia i grożące za nie kary, przy czym warunek ten jest spełniony, jeśli podmiot prawa na podstawie brzmienia danego przepisu, a w razie potrzeby – na podstawie wykładni dokonanej przez sądy – jest w stanie określić, jakie działania i zaniechania grożą pociągnięciem go do odpowiedzialności karnej (por. wyroki TSUE: z dnia 22 października 2015 r., AC-Treuhand/Commission, C-194/14 P, EU:C:2015:717, pkt 40 oraz z dnia 20 grudnia 2017 r., Vaditrans, C-102/16, EU:C:2017:1012, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).

W świetle wyżej poczynionych uwag, że zarówno ustawa o transporcie drogowym, jak i ustawa – Prawo o ruchu drogowym, spełniają w zakresie omawianych deliktów zasadę ustawowej określoności czynów zabronionych i kar, co nie narusza też art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Z tych względów należy uznać, że delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy z deliktem przypisanym na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Tezy przeciwnej nie uzasadnia to, że podlegające ustaleniu w odrębnie prowadzonych postępowaniach odrębne zbiory faktów posiadały pewną część wspólną odnoszącą się do przekroczenia tego samego parametru kontrolowanego pojazdu. W świetle przedstawionych argumentów nie ma to jednak znaczenia, albowiem na tej tylko podstawie – a więc z pominięciem konsekwencji wynikających z przywołanej powyżej regulacji prawnej – nie sposób jest zasadnie wnioskować o zaistnieniu sytuacji mającej dowodzić naruszenia zasady ne bis in idem, a w konsekwencji – jak podnosi skarżący – o naruszeniu zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP, czy też z art. 8 k.p.a., na gruncie którego ma ona wymiar obowiązku proceduralnego.

W obu omówionych wyżej przypadkach nie zachodzi zatem tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na skarżącego kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że dotyczą tych samych okoliczności faktycznych. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia wniosku zawartego w skardze i skierowania przez sąd pytania prejudycjalnego do TSUE

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego polegający na pominięciu w sprawie przepisów działu IVa k.p.a., dotyczących administracyjnych kar pieniężnych. Zauważyć należy, że zakres stosowania przepisów tego działu k.p.a. wyznacza art. 189a stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa k.p.a., to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (por. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/El. por. także wyrok NSA z 28 września 2021 r., II GSK 717/21).

Nadto stosowanie art. 92c u.t.d. ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana. Z treści stanowiska skarżącego i jego pełnomocnika (również ze skargi) nie wynikają żadne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d. jak i przepisów działu IVa k.p.a. Nawet zatem gdyby przepisy k.p.a. były stosowalne, brak jest w sprawie podstaw do ich rozpatrywania, gdyż strona nie wskazała żadnych okoliczności faktycznych istotnych dla ich zakresu normowania.

Podsumowując, należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, iż materiał dowodowy został oceniony w sposób nieobiektywny czy noszący znamiona dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, na których się oparły, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Uzasadnienie to spełnia zatem wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższych okoliczności skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., została oddalona.