Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 221/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

G. P. s. z o. o. (skarżąca, spółka) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (organ II instancji, DIAS) z dnia [...] maja 2024 r., nr [...], UNP: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (organ I instancji, Naczelnik US) z dnia [...] marca 2024 r. w przedmiocieoddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r.określił Spółce przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: od maja do lipca 2020 r., od września do grudnia 2020 r., od stycznia do marca 2021 r., od maja do lipca 2021 r. oraz za wrzesień i październik 2021 r. w wysokości 19.024.230,00 zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji od zaniżonej kwoty zobowiązania (9.398.605,00 zł) w wysokości 571.487,00 zł oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku ww. Spółki przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za ww. okresy w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 571.487,00 zł na dzień wydania decyzji oraz orzekł o zabezpieczeniu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za ww. okresy w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł.

Na podstawie ww. decyzji w dniu [...] stycznia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił zarządzenia zabezpieczenia o numerach [...] i [...]

W toku postępowania organ egzekucyjny zabezpieczył kwotę w wysokości 11.700.471,13 zł, w tym: kwotę 11.696.227,63 zł uzyskaną [...] lutego 2022 r. oraz kwotę 4.243,50 zł uzyskaną [...] lutego 2022 r.

W trybie art. 253a O.p. DIAS decyzją z [...] stycznia 2024 r. zmienił decyzję ostateczną z [...] października 2022 r., w ten sposób, że uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z [...] stycznia 2022 r. w części dotyczącej określenia i zabezpieczenia na majątku spółki dodatkowego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usługza okresy: od maja do lipca 2020r., od września 2020 r. do marca 2021 r. oraz maj, czerwiec, lipiec, wrzesień i październik 2021 r. w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie.

W związku z decyzją zmieniającą Naczelnik US, w trybie art. 157a u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. ograniczył zabezpieczenie do kwoty 9.970.092.00 zł, objętej zarządzeniem zabezpieczenia nr [...] z [...] stycznia 2022 r. oraz uchylił zabezpieczenie w części stanowiącej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług, które zostało objęte zarządzeniem zabezpieczenia nr [...] z [...] stycznia 2022 r. W konsekwencji uchylił zajęcia zabezpieczające: rachunku bankowego z [...] stycznia 2022 r., wierzytelności z [...] stycznia 2022 r. i z [...] marca 2022 r., ruchomości z [...] lutego 2022 r. Organ ustalił, że powstała nadwyżka środków ponad kwotę 9.970.092,00 zł podlega zwrotowi, stanowiąc wierzytelności spółki wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Następnie, w toku postępowania organ egzekucyjny wskazaną wierzytelność zajął (zawiadomienie z [...] lutego 2024 r.)na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy (z [...] stycznia 2023 r., [...] października 2023 r.), Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (z [...] czerwca 2022 r., [...] października 2022 r., [...] czerwca 2023 r.), Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (z [...] maja 2023 r.),Prezydenta Miasta P. (z [...] stycznia 2023 r., [...] grudnia 2023 r.), Naczelnika Urzędu Skarbowego (z [...] kwietnia 2022 r., [...] czerwca 2022 r., [...] października 2022r., [...] października 2022 r., [...] listopada 2023 r.), Głównego Inspektora Transportu Drogowego (z [...] lipca 2022 r.), Prezydenta Miasta B. (z [...] grudnia 2021 r.).

W dniu [...] lutego 2024 spółka złożyła skargę na czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W dniu [...] marca 2024 r. spółka wniosła o uzupełnienie postanowienia organu z [...] marca 2024 r. Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] marca 2024 r. odmówił uzupełnienia ww. postanowienia.

Dalej, spółka [...] kwietnia 2024 r. złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] marca 2024r., któreorgan odwoławczyutrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r.

Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem i wniosła skargę do tut. sądu. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

a)art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. - przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie

odniesienie się do pełnej treści złożonych zarzutów wniosku o uzupełnienia postanowienia z dnia [...].03.2024 r., nr [...];

b) podstawy prawnej na której zostało wydane postanowienie tj. art. 54 § 4-5 u.p.e.a., poprzez precyzyjne jej wskazanie, gdyż w rozstrzygnięciu postanowienia została wskazana, cała jednostka redakcyjna, która dotyczy kilku stanów faktycznych oddalenia skargi, uwzględnienia skargi w całości lub części. Powoduje to, że pomimo wydania rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi organ egzekucyjny nie wskazał precyzyjnie podstawy prawnej wydanego postanowienia, co czyni podstawę prawną wydanego postanowienia sprzeczną z jego rozstrzygnięciem,

c) uzasadnienia postanowienia i wskazanie w szczegółowy sposób podstawy prawnej zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., która wyjaśnia wydane rozstrzygnięcie, oraz uzasadnienia,

d) działanie organu narusza § 59 ust.1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez pominięcie w sentencji oraz uzasadnieniu precyzyjnego wskazania jednostki redakcyjnej będącego podstawą rozstrzygnięcia. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, tj. ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów zarówno prawa formalnego, jak i materialnego oraz z powołaniem źródeł jego publikacji (wyrok NSA z 8 kwietnia 1999 r., III SA 8192/98, LEX nr 46242). Jeżeli przepis stanowiący podstawę prawną decyzji jest podzielony na wewnętrznejednostki redakcyjne (ustępy, punkty lub paragrafy albo innego rodzaju jednostki redakcyjne), to konieczne jest wskazanie w decyzji odpowiedniej jednostki redakcyjnej tego przepisu (por. tezę drugą wyroku NSA z 24 maja 1983 r., II SA 20/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 36).’’- P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 107.

2. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady wysłuchania stron i brak umożliwienia Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w konsekwencji dojście do błędnych wniosków,

3. art. 6 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku K.p.a. i naruszeni zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej poprzez utrzymanie w mocy postanowienia którego podstawa prawna jest sprzeczna z rozstrzygnięciem;

4. art. 124 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z błędną podstawą prawną.

Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W przypadku nieuwzględnienia żądania, wniosłao uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji. Ponadto zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

Organ odwoławczy w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czy też wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie stwierdził także wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Sprawa jest konsekwencją złożonej przez stronę skargi na dokonaną przez organ czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. podlegającej zwrotowi skarżącej kwocie nadwyżki środków powstałej w wyniku uchylenia zabezpieczenia. Środki te były zabezpieczone na rachunku bankowym Urzędu Skarbowego.

Jak stanowi art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505) – zwana dalej "u.p.e.a.", zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Na tle art. 54 u.p.e.a. wyjaśnić należy, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia.

W skardze do tutejszego sądu skarżąca nie sformułowała zarzutów dotyczących nieuwzględnienia przez organ skargi na czynność egzekucyjną, opartej na jednej z jej podstaw wskazanych w art. 54 u.p.e.a.

Z kolei Sąd, działając z urzędu, nie dostrzega aby czynność egzekucyjna będąca pierwotną przyczyną niniejszego postępowania, naruszała prawo.

Nie ulega wątpliwości, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] lutego 2024 r. (k.98 akt) zawiera wszystkie elementy wymagane art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym prawidłowe pouczenia.

Organ dokonał zajęcia wierzytelności zgodnie z art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., które stanowią, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§1).Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§2).

Równocześnie dłużnik zajętej wierzytelności, którym w wypadku niniejszej sprawy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, mieści się w pojęciu "innego podmiotu" wymienionego w definicji "dłużnika zajętej wierzytelności", zawartej w art.1a pkt 3) u.p.e.a.

Bez znaczenia przy tym jest to, że zawiadomienie o zajęciu skierowano do Urzędu Skarbowego. Organ podatkowy dysponuje środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych obsługującego go urzędu. Jednak wypłaty środków przeznaczonych do zwrotu dokonuje urząd.

Z kolei kwota przeznaczonych do zwrotu środki, powstała w wyniku uchylenia zabezpieczenia, niewątpliwie stanowiła wierzytelność przysługującą Skarżącej. Wierzytelnością jest bowiem prawo wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Ponadto brak jest przepisów stanowiących, że świadczenie tonie może być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego.

Sąd nie dostrzegł również innych uchybień umożliwiających stwierdzenie, że czynności egzekucyjnej dokonano z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Nie sposób również uznać, że w sprawie zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Przede wszystkim skarżący nie wskazał środka, który mógł być zastosowany jako mniej uciążliwy. Ponadto zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w postaci środków przeznaczonych do zwrotu z uwagi na uchylenie zabezpieczenia, jest jednym z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Tym bardziej, że stosownie do art. 13 u.p.e.a.organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty podniesione w skardze. Stan w sprawie został dostatecznie wyjaśniony. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Oparł się na prawidłowych dokumentach i zasadnie dokonał czynności egzekucyjnej. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) – zwanego dalej "K.p.a".

Wniosek Skarżącej o uzupełnienie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowej z [...] marca 2024 r. został rozpoznany postanowieniem tego organu z [...] marca 2024 r., na które przysługiwało zażalenie, a w wypadku jego rozpoznania, również skarga do sądu administracyjnego. Kwestia ta znajduje się zatem poza granicami niniejszej sprawy.

Zaskarżone postanowienia organów obu instancji zawierają precyzyjne oznaczenie rozstrzygnięcia (oddalenie skargi na czynność egzekucyjną oraz utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji) oraz wskazanie podstaw rozstrzygnięcia w postaci art. 54 § 4 u.p.e.a. Nie można zatem uznać, że brak doprecyzowania podstawy prawnej poprzez dodanie w niej jednostki "pkt 1)", miałoby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Wymienione akty nie naruszają zatem przepisów wskazanych w lit. b), c) i d) oraz pkt 3 i 4 skargi.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a.,który przewiduje obowiązek zapewnienia stronom przez organ czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Skarżący nie wskazał na czym uchybienie temu przepisowi miałoby polegać. Zakres zastosowania zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest ograniczony. W literaturze wskazuje się m.in., że "(...) W postępowaniu egzekucyjnym znacznie ograniczone zastosowanie ma wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazuje się, że zasada ta w ogóle nie znajduje zastosowania w tym postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., III SA 3483/03). Ustawa egzekucyjna w wielu miejscach pozwala na skuteczne dokonanie czynności egzekucyjnych bez konieczności zapewnienia uczestnikom możliwości czynnego w nich udziału, np. zajmowanie praw majątkowych. Zastosowanie art. 10 k.p.a. do każdej czynności w praktyce uniemożliwiłoby wyegzekwowanie od zobowiązanych jakiegokolwiek świadczenia. Organ egzekucyjny nie mógłby wykonać żadnej czynności, jeżeli nie miałby dowodu na skuteczne doręczenie zobowiązanemu i wierzycielowi informacji o zamierzonej do wykonania czynności. W ściśle określonych przypadkach w ustawie egzekucyjnej organ egzekucyjny został zobowiązany do zawiadomienia uczestników postępowania o określonej czynności. Przykładowo należy wskazać, że jeżeli organ egzekucyjny zamierza przeprowadzić oględziny w celu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, musi ze względu na postanowienia art. 110o u.p.e.a. zawiadomić o tym uczestników postępowania egzekucyjnego" (P. Pietrasz [w:] D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. 2, WKP Warszawa 2015, art. 18).

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.