Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 457/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 24 ust. 2, art. 31(2) ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1, art. 42 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1245/19 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 marca 2019 r., nr DZP-I.6111.8.2019 w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od S. K. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "Sądem pierwszej instancji" lub "WSA") wyrokiem z 7 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1245/19, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. (dalej zwanej "skarżącą") na decyzję Ministra Sprawiedliwości (dalej zwanego "organem") z 14 marca 2019 r., nr DZP-I.6111.8.2019, w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, uchylił zaskarżoną decyzję, a nadto zasądził od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

I

Minister Sprawiedliwości decyzją z 14 marca 2019 r., na podstawie art. 312 ust. 1 oraz art. 33 ust.3 ustawy z 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2115 ze zm.; dalej jako "u.r.p."), sprzeciwił się wpisowi skarżącej, na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu (dalej zwanej "Rada OIRP"), dokonanemu uchwałą tej Rady z 14 listopada 2018 r., nr 11507X1/2018.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że w toku badania zgodności z prawem ww. wpisu ustalono, że przeciwko skarżącej prowadzone jest dochodzenie przez Komisariat Policji Poznań Stare Miasto o dokonanie w okresie od stycznia 2015 r., do stycznia 2016 r., w P., w krótkich odstępach czasowych przywłaszczenia pieniędzy, które zostały jej powierzone powodując łączne straty w wysokości 40.104,00 zł na szkodę P. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej zwaną "Spółką") tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Organ wskazał, że postanowieniem z 14 grudnia 2017 r., zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań-Stare Miasto w Poznaniu 19 grudnia 2017 r., umorzono dochodzenie:

1) przeciwko S. K. podejrzanej o to, że w okresie od stycznia 2015r. do stycznia 2016 r. w P., w krótkich odstępach czasu przywłaszczyła pieniądze, które zostały jej powierzone powodując łączne straty w wysokości 40.104 zł na szkodę Spółki, tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 k. k. w zw. z art. 12 k. k. wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego;

2) w sprawie podrobienia w okresie od stycznia 2015 r. do stycznia 2016 r. w P., w krótkich odstępach, w wyniku z góry powziętego zamiaru, potwierdzeń wpłat w placówkach pocztowych opłat urzędowych i skarbowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę na rzecz jej klientów, tj. o czyn z art. 270 § 1 k. k. w zw. z art. 12 k. k. – wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa;

3) w sprawie zniesławienia w okresie od 4 maja 2016 r. do 6 czerwca 2016 r. Spółki, tj. o przestępstwo z art. 212 § 1 k. k. w zw. z art. 12 k. k. wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa.

Pełnomocnik Spółki złożył zażalenie na powyższe postanowienie w wyniku czego, 10 stycznia 2019 r., Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 1 i 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do dalszego prowadzenia Prokuraturze Rejonowej Poznań Stare Miasto w Poznaniu natomiast w odniesieniu do punktu 3 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na podstawie powyższego, Minister Sprawiedliwości ocenił w odniesieniu do skarżącej, że brak jest przymiotu posiadania przez nią nieskazitelnego charakteru, jak również nie można przyjąć, że swym dotychczasowym zachowaniem daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego.

Na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z 7 listopada 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

Analizując zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości, oparte na przytoczonej powyżej argumentacji, Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że decyzja organu narusza art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., poprzez jego błędną interpretację co miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

WSA uznał, iż organ swoje rozstrzygnięcie oparł jedynie na fakcie, iż skarżąca "pozwoliła uwikłać się" w postępowanie karne w charakterze podejrzanego co podważa w ocenie organu jej uczciwość i wiarygodność. Minister Sprawiedliwości nie zbadał dotychczasowego przebiegu kariery naukowej, stosunku do wykonywanych obowiązków, zachowania w życiu codziennym.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ pominął kwestie istotne dla oceny nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Organ nie uwzględnił zatem, że w przedmiotowej sprawie wobec skarżącej nie zapadł żaden wyrok karny, nie został nawet wniesiony akt oskarżenia, co oznacza, że w istocie rzeczy nie można stwierdzić, że skarżąca dopuściła się zarzucanych jej przestępstw.

WSA uznał, że organ naruszył przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.; dalej zwanej "k.p.a."). Opierając się jedynie na akcie oskarżenia nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego w kwestii nieskazitelności charakteru skarżącej oraz rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Przyjmując natomiast w oparciu o prowadzone dochodzenie, że skarżąca nie spełnia wymogu nieskazitelności charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ nie zważył też słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 k.p.a.

WSA wskazał, że aby można było stwierdzić, iż skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków oraz nie posiada nieskazitelnego charakteru konieczne jest prawomocne skazanie za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, a co za tym idzie samo toczące się postępowanie karne przeciwko kandydatce nie może stanowić jedynej przesłanki do odmowy wpisu, gdyż incydentalne i bezwolne wejście w status osoby podejrzanej nie może skutkować pozbawieniem danej osoby prawa do wykonywania zawodu.

Sąd pierwszej instancji uznał także, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. Skarżąca miała bowiem prawo oczekiwać, że Minister Sprawiedliwości, składając sprzeciw przeciwko wpisowi jej osoby na listę aplikantów radcowskich w sposób szczegółowy przytoczy argumenty uzasadniające wydane rozstrzygnięcie.

Przy odmowie wpisania na listę radców prawnych organ administracji publicznej powinien wykazać sposób niebudzący wątpliwości, że w świetle dotychczasowego postępowania skarżącej zaistniały podstawy do stwierdzenia, że nie daje ona rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego, a w dalszej kolejności zawodu radcy prawnego i nie jest nieskazitelnego charakteru. Obowiązkiem organu jest branie pod uwagę i ocenianie wszelkich dostępnych danych dotyczących osoby ubiegającej się o wpis. Przy ocenie nieskazitelności charakteru należy wziąć pod uwagę takie przymioty osobiste jak: uczciwość, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Natomiast ocena dotychczasowego zachowania się osoby ubiegającej się o wpis winna mieć walor oceny moralnej, etycznej, dokonanej na podstawie ustawowych przesłanek i uwzględniającej cały dotychczasowy okres życia kandydata na radcę prawnego.

Tymczasem organ skupił się na jednej okoliczności tj. oskarżeniu kandydatki o popełnienie przestępstwa i na tej podstawie, pomijając konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, wysnuł wniosek o niespełnieniu przez skarżącą przesłanki nieskazitelnego charakteru, a tym samym braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ nie ocenił wszechstronnie cech charakteru i dotychczasowego zachowania się osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych. Przesłanka z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. jest nieostra, więc z uwagi na jej ocenny charakter wymaga w każdej sprawie odniesienia nie tylko do określonych następstw, lecz także do powodujących je okoliczności. Zatem przy odmowie wpisania na listę, organ powinien wskazać i udowodnić okoliczności lub powody, które faktycznie przekładają się na brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

II

Minister Sprawiedliwości zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 p.p.s.a. naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące wadliwym uznaniem, że osoba, wobec której toczy się postępowanie przygotowawcze, w którym przedstawiono jej zarzuty popełnienia przestępstwa i ma status osoby podejrzanej może zostać wpisana na listę aplikantów radcowskich;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne stwierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. podczas gdy postępowanie zostało przeprowadzono w zgodzie z powyższymi normami i nie wykazano dodatkowo aby ewentualne naruszenia były w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Argumentację na poparcie zarzutów Minister Sprawiedliwości przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu podtrzymał w całości złożoną skargę kasacyjną i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została skierowana przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie, który na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, uznając, że organ pomijając konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, wysnuł wniosek o niespełnieniu przez skarżącą, która została wpisana na listę aplikantów radcowskich, prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu, przesłanki nieskazitelnego charakteru, a tym samym braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a., kwestionujące to stanowisko są uzasadnione.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że procedurę dokonywania wpisu na listę radców prawnych reguluje ustawa o radcach prawnych, stanowiąc w art. 24 ust. 2 u.r.p., że czynność ta należy do wyłącznej kompetencji organów samorządu zawodowego. Powyższy przepis jest wyrazem powierzenia przez ustawodawcę samorządowi zawodowemu radców prawnych pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu – zasadę powierzenia pieczy samorządowi zawodowemu wprowadza art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

W art. 31² ust. 1 u.r.p. uregulowana została kompetencja nadzorcza Ministra Sprawiedliwości nad prowadzonym przez organy samorządu zawodowego postępowaniem w przedmiocie dokonania wpisu. Otóż w myśl tego przepisu, wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Sprzeciw wyraża się w formie decyzji administracyjnej.

Zatem niewyrażenie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu w ww. terminie 30 dni oznacza uznanie wpisu za dokonany co rodzi tę konsekwencję, że w razie sprzeciwu wyrażonego po upływie terminu, należałoby wpis uznać za dokonany, bowiem termin określony w art. 31² ust. 1 u.r.p. ma charakter terminu prawa materialnego. Podkreśla się, że uregulowane w ustawie o radcach prawnych uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wkroczenia w konstytucyjne kompetencje organów samorządu zawodowego do sprawowania pieczy na wykonywaniem zawodu – nie może być interpretowane rozszerzająco, w tym przez umożliwienie Ministrowi nieuzasadnionego wydłużania terminu określonego w art. 31² ust. 1 u.r.p. (por. wyroki NSA z 5listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 3143/17, z 26 października 2017 r. sygn. akt II GSK 73/16, z 31 maja 2019 r. sygn. akt II GSK 2050/17; treść tych, jak i kolejnych orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Kluczowe w rozpoznawanej sprawie było czy Minister Sprawiedliwości właściwie ocenił, że nie można uznać, iż skarżąca legitymuje się przymiotem nieskazitelnego charakteru i (w konsekwencji) daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.), które to cechy są niezbędne, aby kandydata na aplikanta radcowskiego można było wpisać na listę aplikantów.

Zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji podobnie rozumieją "nieskazitelność charakteru", jak i "rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego", o których mowa w ww. przepisie, sporne jest natomiast, czy w rozpoznawanej sprawie już prowadzenie postępowania karnego przeciwko skarżącej spowodowało, że te przesłanki nie zostały spełnione.

Przypomnieć więc należy, że o nieskazitelności charakteru świadczą takie cechy – ze sfery etyczno-moralnej – jak uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem, przy czym ocenie powinno podlegać postępowanie danej osoby zarówno na płaszczyźnie zawodowej jak i prywatnej. Należy zgodzić się z wnoszącym skargę kasacyjną organem, że o nieskazitelności charakteru świadczy pełna wiarygodność i odpowiedzialność, całkowite zaufanie, jakie można żywić do danej osoby oraz brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych podważających tę cechę.

Natomiast na pojęcie rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego składają się dwa elementy, a mianowicie cechy charakteru oraz taki zespół zachowań (dotychczasowe zachowanie) osoby ubiegającej się o wpis, które świadczą o jej wiarygodności w sferze zawodowej. Trafnie również wskazał Sąd pierwszej instancji, że brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, czy tak jak jest w sprawie – aplikanta radcowskiego, jest implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

Podkreślenia wymaga, że faktyczną podstawą sprzeciwu ze strony Ministra Sprawiedliwości był fakt prowadzenia przeciwko skarżącej postępowania karnego (sygn. akt KR-III-MS-5601-11/4349/16, RDS 1927/16) – dochodzenia – przez Komisariat Policji Poznań – Stare Miasto, o dokonanie w okresie od stycznia 2015 r., do stycznia 2016 r., w P., w krótkich odstępach czasu przywłaszczenia pieniędzy, które zostały jej powierzone powodując łączne straty w wysokości 40.104,00 zł na szkodę Spółki tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz sfałszowanie dokumentów w postaci potwierdzenia wpłat w placówkach pocztowych opłat urzędowych i opłat skarbowych w sprawach prowadzonych przez spółkę na rzecz jej klientów oraz używania ich jako autentycznych , tj. przestępstwa z art. 270§ 1 k.k. Po umorzeniu dochodzenia (postanowieniem z 14 grudnia 2017 r.), na skutek wniesienia zażalenia przez Spółkę Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do dalszego prowadzenia Prokuraturze Rejonowej Poznań – Stare Miasto w Poznaniu. W ocenie Sądu decyzja o umorzeniu była wadliwa, gdyż nie znajduje żadnego uzasadnienia w aktach sprawy.

Skoro zatem czyjś "nieskazitelny" charakter to inaczej – charakter wolny od wad, skaz, bez zarzutu (por. Słownik języka polskiego pod. red. Mirosława Bańko, Wydawnictwo PWN, Tom 3, str. 170), to trzeba uznać, że postawione kandydatowi zarzuty w postępowaniu karnym powodują, że cecha nieskazitelnego charakteru nie może mu już być przypisywana. NSA w składzie orzekającym przyłącza się do stanowiska wyrażonego wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nawet jednorazowy czyn, zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1450/09).

Nietrafne przy tym jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że uwzględnieniu okoliczności prowadzenia postępowania karnego przeciwko kandydującemu o wpis na listę aplikantów radcowskich sprzeciwia się zasada domniemania niewinności zawarta w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Sposób rozumienia tej zasady był wielokrotnie przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego. W orzecznictwie TK przyjmuje się, że konstytucyjna zasada domniemania niewinności ma przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do podejrzanego lub oskarżonego w toku procesu karnego, jej zakres zastosowania może być jednak rozszerzony także na inne postępowania represyjne (zob. wyroki TK w sprawach: sygn. K 22/01, z 23 października 2001 r., OTK ZU nr 7/2001, poz. 215 i sygn. SK 17/00, z 11 września 2001 r., OTK ZU nr 6/2001, poz. 165). Konstytucyjna zasada domniemania niewinności jest rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym, lecz nie wyklucza powiązania z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego (wyrok TK z 19 października 2004 r., sygn. K 1/04, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 93). Domniemanie niewinności, jako zasada procesu karnego, nie rozciąga się na postępowania, których celem nie jest zastosowanie sankcji karnej. Konstytucyjna gwarancja domniemania niewinności nie może być więc rozumiana w sposób, który ograniczałby, czy wręcz uniemożliwiał, sprawowanie kompetencji nadzorczych nad postępowaniem prowadzonym przez organy samorządu zawodowego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich, która to kompetencja ma przyczyniać się do zagwarantowania aby standardy należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego były zachowane.

W konsekwencji przyjęcia braku przymiotu posiadania nieskazitelnego charakteru przez kandydatkę uprawniony był wniosek o braku podstaw do uznania, że kandydatka daje rękojmię właściwego wykonywania zawodu radcy prawnego. Minister Sprawiedliwości słusznie stwierdził, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (co odnieść należy również do aplikanta radcowskiego) daje ta osoba, która musi wykazywać się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Stąd prowadzenie postępowania karnego, w którym skarżąca jest podejrzana o popełnienie przestępstw z winy umyślnej (przeciwko mieniu w warunkach czynu ciągłego), dyskwalifikuje ją jako kandydata na aplikanta radcowskiego.

Nieuprawnione było więc również wskazywanie przez Sąd pierwszej instancji na konieczność prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w sprawie w kwestii "nieskazitelności charakteru" kandydatki. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ nie kwestionował, że dotychczasowe postępowanie i charakter skarżącej były bez zarzutu, trudno zatem oczekiwać aby miał poszukiwać dowodów czy argumentów na potwierdzenie tej tezy, kwestią decydującą dla odmówienia przymiotu nieskazitelnego charakteru było natomiast toczące się przeciwko skarżącej postępowanie karne, jego okoliczności i charakter postawionych zarzutów – wynikające z dołączonych materiałów z prowadzonego postępowania przygotowawczego (w tym postanowienia o umorzeniu dochodzenia i postanowienia sądu karnego uchylającego to postanowienie), co nie było sporne i w sposób niewątpliwy wynikało z materiałów przedstawionych Ministrowi wraz z uchwałą okręgowej izby radców prawnych w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych.

Ma również rację organ, że nie ma kompetencji ani podstaw prawnych do dokonywania własnej oceny okoliczności zarzucanych skarżącej czynów, ani tzw. pozytywnej prognozy w stosunku do niej, jak również – przede wszystkim – że zakres i zasady postępowania ze sprzeciwu (omówione na wstępie uzasadnienia) w zasadzie uniemożliwiają prowadzenie, w szerszym, niż to wynika z przedstawionych przez organ samorządu radcowskiego akt, samodzielnego postępowania dowodowego.

Z tych wszystkich względów, uznając , że zarzuty skargi kasacyjnej były uzasadnione i skutecznie podważyły prawidłowość kontrolowanego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił.

Zgodnie natomiast z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Skorzystanie z możliwości reformatoryjnego rozstrzygnięcia, jaką daje powołany przepis, zachodzi zatem w sprawach, w których nie ma konieczności ponownego badania istotnych dla sprawy kwestii przez Sąd pierwszej instancji. Taki stan rzeczy – zdaniem składu orzekającego NSA – ma miejsce w rozpatrywanym przypadku.

Uznając zatem, że organ nie naruszył prawa materialnego, przyjmując, że skarżąca nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i brak było podstaw do czynienia dalszych ustaleń faktycznych przez Ministra Sprawiedliwości w rozpoznawanej sprawie, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Ministra Sprawiedliwości należny jest z tytułu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), a także przygotowania skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika i jego udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (480 zł).