Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 312/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit. a oraz pkt 5 i pkt 6
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2023 r. nr SKO 4316/66/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 17 października 2022 r. L. M. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Miliczu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną wnuczką V. O. Do wniosku strona załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Miliczu z dnia 8 czerwca 2022 r., zaliczające wnuczkę strony do osób niepełnosprawnych od urodzenia (symbol przyczyny niepełnosprawności 10-N, 05-R) oraz stwierdzające konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano do 14 maja 2023 r.

Decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. nr OPS.ŚR.ŚP/000810/23 Burmistrz Gminy Milicz odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną wnuczką. Organ pierwszej instancji wskazał, że z oświadczenia strony z dnia 28 listopada 2022 r. wynika, iż wnioskodawczyni pobiera na terenie U. świadczenie na pokrycie wydatków związanych z opieką nad osobą wymagającą tej opieki oraz pobiera emeryturę.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez pominięcie celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania świadczenia na niepełnosprawne dziecko przyznane na U. stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże ta negatywna przesłanka aktualizuje się, gdy inna osoba, a nie wnioskodawca, uprawniona jest za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną. Tym samym, wnioskodawca, który pobiera świadczenie podobne do świadczenia pielęgnacyjnego może pobierać także świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 28 marca 2023 r. nr SKO 4316/66/23 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Według SKO, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane stronie, ponieważ pobiera na terenie U. emeryturę. Osoba posiadająca prawo do emerytury jest już po okresie aktywności zawodowej i nie obciążają jej skutki ryzyka socjalnego w postaci konieczności zaniechania aktywności zawodowej, jak w przypadku osób w wieku produkcyjnym. Ponadto stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pobieranie przez wnioskodawcę innego świadczenia typu opiekuńczego oraz ustalenie na osobę niepełnosprawną innego świadczenia, do którego prawo przysługuje w związku z opieką nad nią, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Danej osobie nie może przysługiwać w danym czasie więcej niż jedno świadczenie w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w związku z art. 3 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędne zastosowanie, ponieważ definicja rent i emerytur nie wymienia emerytur przyznanych na podstawie prawa obcego,

- art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię, ponieważ przepis ten odnosi się do zagranicznych świadczeń pobieranych przez inne niż opiekun osoby.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że art. 3 pkt 5 ustawy nie odnosi się w żaden sposób do rent i emerytur przyznanych na podstawie prawa zagranicznego, a więc świadczenie emerytalne strony przyznane na podstawie prawa [...] nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie emerytalno-rentowe przyznane na podstawie prawa zagranicznego nie wchodzi w zakres definicji emerytur i rent, wynikającej z art. 3 pkt 5 ustawy.

Ponadto według strony, niesłuszne jest takie stosowanie art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy, które rozszerza krąg podmiotów, wobec których jest stosowany. Przepis ten odnosi się jedynie do osób innych, a więc ani do opiekuna, ani do niepełnosprawnego, zatem bez względu na to jakie świadczenie związane z pokryciem wydatków związanych z opieką strona pobiera na podstawie prawa [...], to pobieranie tego świadczenia pozostaje bez wpływu na prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego. Za taki stan odpowiedzialność ponosi ustawodawca, który dopuszczając możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez cudzoziemców nie uwzględnił w przepisach ustawy sytuacji, w której o świadczenie wystąpi osoba uprawniona do świadczenia na porycie wydatków związanych z opieką, przyznanego na podstawie prawa obcego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jedną z podstaw odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność zaprzestania pracy zawodowej przez skarżącą w związku z uzyskaniem uprawnienia do świadczenia emerytalnego ze względu na osiągnięcie określonego wieku. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mając ukończone 66 lat i ustalone prawo do pobierania świadczenia emerytalnego na terenie U.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że w sprawie istotna była ocena stanu faktycznego pod kątem spełnienia przesłanki związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) a podjęciem się opieki nad osobą niepełnosprawną ze względu na znacznie ograniczoną możliwość jej samodzielnej egzystencji. Przy czym sam fakt wykonywania takiej opieki nie był okolicznością sporną.

Skarżąca, mając w dniu złożenia wniosku skończone 66 lat – a więc będąc w "wieku poprodukcyjnym" – od pewnego już czasu ma ustalone prawo do emerytury z [...] systemu ubezpieczeń społecznych i pobiera z tego tytułu świadczenie emerytalne. Uzasadnione jest zatem przyjęcie, że strona ma wypłacane świadczenie emerytalne od momentu osiągnięcia wymaganego prawem [...] wieku emerytalnego, a na ustalenie prawa do tego świadczenia wpływ miał staż pracy, a zatem okres ubezpieczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przyznawanym wyłącznie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie ma na celu dostarczanie środków utrzymania tym opiekunom osób niepełnosprawnych, którzy z powodu sprawowanej opieki nie mogą podjąć pracy (tak np. NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 689/22, CBOSA). Istotne jest więc, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona spełniała ustawowe przesłanki do jego przyznania (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1939/21, CBOSA).

Należy wyjaśnić, że "rezygnując z zatrudnienia" wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie – tj. bezpośrednio w związku podjęciem się opieki – zaprzestać w formach prawem przewidzianych wykonywania pracy, z tytułu której otrzymuje wynagrodzenie. Z kolei "niepodejmowanie zatrudnienia" związane jest ze świadomą decyzją o nieubieganiu się o pracę (a zatem z powstrzymaniem się od zarobkowania), przy jednoczesnej, realnej możliwości jej wykonywania. Niepodejmowanie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) lub rezygnacja z niego muszą być bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 213/22, CBOSA [prawomocny - patrz: wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2007/22]).

Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19 i 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 695/17 (CBOSA), trafnie wyjaśnił, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba ta, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawia się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji może liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej. Zgodzić się trzeba także z poglądem, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki musi zatem być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, zaś rezygnacja z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (tak np. NSA w wyroku z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 940/19, CBOSA).

Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że "zgodnie z tym przepisem podstawowym warunkiem, od którego spełnienia zależy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i niemożliwością podjęcia bądź kontynuowania pracy zarobkowej" (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1946/22, CBOSA). W innych orzeczeniach stwierdzono, że "do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować" (zob. wyroki NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1575/22 i 12 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1096/22, przywołane w wyroku z dnia 28 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2131/22, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, na żadnym etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego nie wykazała, że nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad wnuczką. Pełnomocnik nie przedstawił żadnych okoliczności, które wskazywałyby na rzeczywisty, bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością wykonywania opieki nad wnuczką. W ocenie Sądu brak jest zatem bezpośredniego związku pomiędzy sprawowaniem opieki nad wnuczką a faktem, że skarżąca nie pracuje i nie podejmuje zatrudnienia, tj. powstrzymuje się od pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu, brak wykonywania pracy przez skarżącą jest związany z tym, że osiągnęła wiek emerytalny. W tym przypadku nie tylko brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia, lecz również odpowiednio uzewnętrznionej woli podjęcia pracy po przejściu na emeryturę, co też w świetle przywołanego art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie nie ziściła się zatem podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak trafnie uznało Kolegium. W sprawie zabrakło bowiem dostatecznych podstaw do uznania, że rezygnacja z zatrudnienia czy też zaniechanie przez skarżącą podjęcia (niepodejmowanie) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiło w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad wnuczką. Rezygnacja z pracy zawodowej, a także niepodejmowanie zatrudnienia w przypadku skarżącej związane było z osiągnięciem przez skarżącą wieku emerytalnego i ustaleniem prawa do emerytury. W konsekwencji powyższego należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Ponadto stosownie do art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty (...),

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że pobieranie emerytury na podstawie przepisów prawa zagranicznego nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, skoro emerytury zagraniczne nie zostały wprost wymienione w definicji zamieszczonej w art. 3 pkt 5 u.ś.r.

Zestawienie treści przytoczonych wyżej przepisów, tj. art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że eliminują one z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, te osoby, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego tytułu rezygnują aktywności zawodowej, jednakże posiadają ustalone prawo do któregoś ze świadczeń, wymienionych art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego posiadanie prawa do [...] świadczenia emerytalnego przez sprawującego opiekę obywatela U. stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (vide wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Opolu z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Op 57/24, LEX nr 3664525; w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. III SA/Kr 1381/23, LEX nr 3653401; w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. IV SA/Po 675/23, LEX nr 3669148; w Lublinie z dnia 9 listopada 2023r. sygn. II SA/Lu 764/23, LEX nr 3645933).

W ślad za wyrokami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Opolu z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Op 57/24, LEX nr 3664525 i w Lublinie z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. II SA/Lu 764/23, LEX nr 3645933 powtórzyć należy, że okoliczność, iż świadczenie emerytalne przyznane na podstawie prawa obcego nie zostało ujęte w katalogu emerytur i rent z art. 3 pkt 5 u.ś.r., nie oznacza, że stosowanie regulacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do obywateli Ukrainy zostało wyłączone. Przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nakazuje stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych odpowiednio. Odpowiednie stosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polega na modyfikacji, która prowadzi do przyjęcia, że posiadanie prawa do ukraińskiego świadczenia emerytalnego przez sprawującego opiekę obywatela Ukrainy stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pojęcie emerytury należy zatem odnieść również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych z Ukrainy.

Należy stwierdzić, że nie jest możliwe kumulatywne pobieranie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku, gdy emerytura jest otrzymywana z ukraińskiego systemu emerytalno-rentowego. Dopiero zatem zawieszenie emerytury, której wyrazem musi być wydanie odpowiedniej decyzji przez właściwy organ o zawieszeniu wypłaty emerytury, otwiera drogę do ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne. Należy jednak wziąć pod uwagę, że system emerytalny Ukrainy może przewidywać inne tryby wzruszania decyzji skutkującej przerwaniem lub zakończeniem wypłaty emerytury (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2023 r. III SA/Kr 1181/23 , LEX nr 3662475).

Wobec powyższego nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi dotyczący nie objęcia w sposób jednoznaczny pobieranego przez skarżącą [...] świadczenia emerytalno-rentowego zakresem ustawowej definicji pojęcia emerytury i renty, zawartej w art. 3 pkt 5 u.ś.r., co - według pełnomocnika skarżącej – w konsekwencji ma oznaczać, że w sprawie nie znajduje zastosowania norma art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zdaniem Sądu, ustawodawca posiłkował się w tym zakresie pojęciem ogólnym renty czy emerytury, które to pojęcie odnieść należy również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w innych krajach. Innymi słowy, fakt nieujęcia świadczenia emerytalnego przyznanego na podstawie prawa obcego w katalogu emerytur i rent wymienionych przez ustawodawcę w art. 3 pkt 5 u.ś.r. nie oznacza, że stosowanie regulacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do obywateli Ukrainy posiadających uprawnienia rentowo-emerytalne zostało wyłączone.

Ponadto uznanie argumentacji skarżącej świadczyłoby o naruszeniu zasady równości wobec prawa, gdyż stawiałoby w gorszej sytuacji obywateli polskich, pobierających polską emeryturę, którzy aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązani są złożyć oświadczenie o zawieszeniu przysługującego im uprawnienia do świadczenia emerytalnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2023 r., II SA/Gl 967/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaaprobowanie sytuacji, w której skarżąca pobierałby jednocześnie [...] świadczenie emerytalne oraz świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną wnuczką, stawiałoby w gorszej sytuacji obywateli polskich, pobierających polską emeryturę, którzy aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązani są zawiesić przysługujące im uprawnienie do świadczenia emerytalnego.

Podkreślenia wymaga, że wprowadzenie przez ustawodawcę w art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. negatywnych przesłanek ma na celu wykluczenie kumulacji świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki oraz zapobieganie sytuacjom, gdy jedna osoba pobierałaby dwa świadczenia. Dlatego przy interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na względzie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z którym obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostali zrównani z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych i reguł ich przyznawania. Wobec tego zrównanie uprawnień obywateli Ukrainy posiadających status cudzoziemca UKR z obywatelami Polski pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych na zasadach ogólnych określonych przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnia do stwierdzenia, że ustawodawca posiłkował się w tym zakresie pojęciem ogólnym renty czy emerytury, które to pojęcie odnieść należy również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w innych krajach (vide wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 27 września 2023 r. sygn. II SA/Gl 1027/23, z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Gl 441/23; w Szczecinie z dnia 25 maja 2023 r. sygn. II SA/Sz 186/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. jest nieuprawniony.

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię, ponieważ zdaniem pełnomocnika strony przepis ten odnosi się do zagranicznych świadczeń, ale pobieranych przez inne niż opiekun osoby.

Sąd podziela wyrażany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że przez "inną osobę", o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. rozumieć należy innego członka rodziny, tj. ani wnioskodawcę ani osobę, na którą świadczenie to ma być pobierane. Powyższe potwierdza relacja ust. 5 do ust. 1 w art. 17 u.ś.r. Skoro w ust. 1 wyraźnie zaznaczono komu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, trudno osoby te włączyć do zakresu podmiotowego poszczególnych punktów ust. 5. W art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. określono sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Pkt 1 tego ustępu odniesiono do osoby sprawującej opiekę (wnioskodawcy), a dalszą część regulacji odniesiono do osoby wymagającej opieki. W konsekwencji do kręgu "innych osób" nie można włączyć ani wnioskodawcy, ani też osoby wymagającej opieki, bowiem ustawodawca wyraźnie tego nie wskazał. Za powyżej przedstawionym rozumieniem wyrażenia "inna osoba" przemawia wykładnia językowa, którą potwierdzają wyniki przeprowadzonej wykładni systemowej. Ustawodawca omawianą negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego umieścił w odrębnym punkcie art. 17 ust. 5 u.ś.r. Nadto, za takim rozumieniem tego pojęcia przemawia również wykładnia funkcjonalna, bowiem względy sprawiedliwości społecznej wymagają, by każda osoba, która rezygnuje z zatrudnienia lub go nie podejmuje celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uzyskała odpowiednie świadczenie z tym związane (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 marca 2023 r., II SA/Gl 1545/22; wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2023 r., IV SA/Po 191/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, skoro w niniejszej sprawie skarżąca jest wnioskodawczynią ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne, to nie można jej włączyć do kręgu osób będących "inną osobą" (innym członkiem rodziny). Nie oznacza to jednak, że fakt pobierania przez skarżącą świadczenia z tytułu opieki nad niepełnosprawną wnuczką z U., nie pozostaje bez wpływu na możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Wymaga ponownego podkreślenia, że wprowadzenie negatywnych przesłanek w art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. ma na celu wykluczenie kumulacji świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki oraz zapobieganie sytuacjom, gdy jedna osoba pobierałaby dwa świadczenia. Dlatego przy interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na względzie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 103), zgodnie z którym obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostali zrównani z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych. Niewłaściwym byłoby zatem dopuszczenie do sytuacji nieuzasadnionego ich uprzywilejowania względem obywateli RP, w której mogliby oni pobierać jednocześnie dwa niezależne świadczenia na tę samą osobę wymagającą opieki, zarówno z Ukrainy, jak i w Polsce (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30 listopada 2023 r., II SA/Gl 1382/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., jeśli na osobę wymagającą opieki jest już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, osobie wnioskującej o przyznanie takiego świadczenia nie przysługuje do niego prawo. Zdaniem Sądu, objęcie zakresem zastosowania powyższego przepisu również świadczenia socjalnego uzyskowego z U. z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną wnuczką nie wypacza intencji ustawodawcy odzwierciedlonych w treści art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Dyspozycja tego przepisu zmierza bowiem do eliminacji sytuacji, w której świadczenie pobieraliby opiekunowie w większej ilości niż jedno świadczenie. Innymi słowy, powyższy przepis pozwala na uniknięcie ustalenia na osobę niepełnosprawną więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego (bądź stanowiącego jego odpowiednik, tak jak w niniejszej sprawie świadczenie pobierane w U.), co czyni zadość zakazowi kumulacji świadczeń.

Organ odwoławczy słusznie zatem wskazał, że pobieranie przez skarżącą z U. świadczenia socjalnego związanego z niepełnosprawnością wnuczki, a więc świadczenia tego samego rodzaju i o tym samym charakterze, co świadczenie pielęgnacyjne, uniemożliwia co do zasady, przyznanie na terenie Polski świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konstytucyjna zasada równości oraz brak możliwości kumulacji świadczeń, o której mowa w u.ś.r. nie pozwala bowiem na pobieranie dwóch świadczeń pielęgnacyjnych, w tym przypadku jednego w U., drugiego – w Polsce (por. wyrok WSA w Krakowie z 22 maja 2023 r., III SA/Kr 1910/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.