Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 109/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3 i  art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) WSA Włodzimierz Kowalczyk Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. O. i H. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. O. i H. L. jest decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z [...] września 2013 r. nr [...] w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym z wniosku J. O. oraz z wniosku H. L., w obu przypadkach dotyczącym zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, doprowadzono do wydania wspólnej decyzji administracyjnej Starosty P. z dnia [...] września 2013 r. o odmowie zwrotu wnioskowanych gruntów. Wniosek H. T. L. z [...] dotyczył nieruchomości wywłaszczonej decyzją Urzędu Powiatowego w P. z [...] lutego 1975 r. nr [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha położoną we wsi G., gm. P. oraz wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. z [...] października 1977 r. nr [...] obejmującą działki we wsi G. nr [...], [...] i [...] o powierzchni [...] ha. Właścicielem wywłaszczonych gruntów pozostawał A. R.. W dniu 28 stycznia 2013 r., jako uzupełnienie ww. wniosku, złożono wniosek H. L. i J. O. o zwrot wcześniej zgłoszonych działek załączając przy tym m. in. odpis postanowienia Sądu w P. o stwierdzeniu nabycia spadku po A. R. oraz kopię decyzji wywłaszczeniowej nr [...]. Na wezwanie organu nie uzupełniono wniosku o tytuły własności na rzecz T. i W. R., od których nieruchomość została wywłaszczona. Wywłaszczone nieruchomości oznaczone na mapach sporządzonych do celów wywłaszczenia numerem [...] oraz numerem [...], [...] i [...] stanowią aktualnie w ewidencji gruntów obręb G., część działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, która jest własnością Gminy P. na podstawie księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w P..

I dalej, organ II instancji podał, że w zakresie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na gruntach wywłaszczonych od W. i T. R. cel wywłaszczenia został zrealizowany. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tj.: sporządzony w Urzędzie Miasta i Gminy w P. protokół z dnia [...] września 1976 r. dotyczący przekazania przez [...] Zakłady Eksploatacji Kruszywa w W. terenów poeksploatacyjnych o powierzchni [...] ha we wsi G. oraz dzielnicy P., sporządzony w dniu [...] kwietnia 1977 r. protokół końcowego odbioru robót rekultywacyjnych na obiekcie "P. – G." tj. na terenie byłej żwirowni [...] Zakładów Eksploatacji Kruszywa, decyzja z [...] listopada 1977 r. nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. wydana na wniosek [...] Zakładów Eksploatacji Kruszywa w W., stwierdzająca wygaśnięcie prawa użytkowania gruntów z racji ich zbędności dla Przedsiębiorstwa od czasu zakończenia eksploatacji kruszywa w [...] oaz wykonania nałożonego obowiązku rekultywacji gruntów, decyzja Wojewody C. z [...]stycznia 1980 r. nr [...] przekazująca na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego nieruchomość położoną na terenie miasta P. i wsi G. o powierzchni [...] ha stanowiącą m. in. działkę nr [...] we wsi G..

Aktualnie nieruchomość stanowi zbiornik po wyrobisku żwirowym. Rekultywacji terenu wyrobiska dokonała jednostka prowadząca wcześniej eksploatację kruszywa, której przekazano zbiornik do zagospodarowania przez Polski Związek Wędkarski na cele produkcji rybackiej. Dla potrzeb przyjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu nieruchomości, w dniu [...] lipca 2013 r. dokonano oględzin na terenie działki nr [...] położonej w G.. Ustalono, że wywłaszczony grunt stanowi w części teren zadrzewiony i zakrzewiony stanowiący skarpę o znacznym spadku w kierunku zbiornika wodnego oraz w części fragment zbiornika wodnego, wokół którego istnieje nieregularny pas gruntu umożliwiający dojście dowody. Z oględzin i dokumentów wynika, iż aktualnie cały zbiornik wodny wraz z obrzeżami zajmuje powierzchnię [...] ha obejmując swym zasięgiem działkę nr [...] o powierzchni [...] ha we wsi G. i działkę nr [...] o powierzchni [...] ha w obrębie P..

W konsekwencji organ stwierdził, iż poczynione w sprawie ustalenia dają podstawę do stwierdzenia, iż nieruchomość wywłaszczona od W. i T. R. nie spełnia kryteriów zawartych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami określających przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia a tym samym możliwości zwrotu nieruchomości. Cel wywłaszczenia w analizowanym przypadku został zrealizowany.

Nadto, organ podniósł, iż o zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ww. ustawy ubiegać się może poprzedni właściciel lub spadkobierca. Badanie dokumentów własnościowych wykazało zaś brak tytułu własności dla T. i W. R. zarówno do nieruchomości oznaczonej nr działki [...] o pow. [...] ha we wsi G. wywłaszczonej decyzją z [...] lutego 1975 r. jak i do nieruchomości stanowiących działki [...], [...] i [...] we wsi G. wywłaszczonych decyzją z [...] października 1977 r.

Z tych też powodów za prawidłową organ II instancji uznał decyzję Starosty o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję, skarżące – J. O. i H. L. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez uznanie, że: cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości wywłaszczonych gruntach; brak jest tytułu własności do nieruchomości na datę jej wywłaszczenia.

Skarżące zwróciły się przy tym o dopuszczenie dowodu:

-z akt księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd rejonowy w W., [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P., na okoliczność stanu prawnego nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia,

-z akt postępowania wywłaszczeniowego Nr [...] prowadzonego przez Starostę Powiatu P., zakończonego prawomocną decyzją z [...] października 2010 r., na mocy której w identycznym stanie faktycznym i prawnym część nieruchomości wywłaszczonych w tym samym czasie i na ten sam cel została zwrócona ich właścicielom mimo że, jak przedmiotowa nieruchomość przylega do zbiornika wodnego,

-z wycinka mapy ewidencyjnej, na której zaznaczony jest teren, który winien być zwrócony jako nie wykorzystany na cel związany z wywłaszczeniem.

W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, iż organ II instancji rozpoznając sprawę, nie odniósł się do zarzutów i argumentacji odwołania, które w ich ocenie winny skutkować uchyleniem decyzji Starosty P.. W tej sytuacji skarżące podtrzymały stanowisko zaprezentowane w odwołaniu. Co do braku tytułu własności do nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, na datę ich wywłaszczenia, poddały w wątpliwość prawidłowość wydania w takim przypadku decyzji wywłaszczeniowych i wypłatę odszkodowania na rzecz A. R., skoro nie było on właścicielem wywłaszczonych nieruchomości. Wskazały, że skoro organ miał wątpliwości w tej kwestii, to winien dokonać analizy dokumentacji znajdującej się w księdze wieczystej nieruchomości. Następnie, w kontekście realizacji celu wywłaszczenia, podniosły, iż nie można twierdzić, że cel ten został zrealizowany, skoro działka o pow. [...] ha wywłaszczona decyzją z [...] października 1977 r. nie mogła być wykorzystana na cel przewidziany decyzją wywłaszczeniową bowiem jej wywłaszczenie nastąpiło po prawie 2 latach od zakończenia w [...] eksploatacji kruszywa. Skarżące zarzuciły, iż w toku prowadzonego postępowania nie przedstawiono w sposób podlegający jakiejkolwiek weryfikacji jaka część wywłaszczonej nieruchomości nie jest zbiornikiem wodnym i jaka jest jej powierzchnia. Podniosły, że należało w sprawie wydzielić geodezyjnie część nieruchomości i dokonać jej zwrotu w takim zakresie w jakim nie zostały wykorzystane na cel przewidziany w decyzji wywłaszczeniowej, przy czym bez znaczenia jest to, że na dzień dzisiejszy są to tereny zadrzewione i zakrzewione, bowiem świadczy to tylko o tym, iż nie były wykorzystane na cel przewidziany w decyzji wywłaszczeniowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wymagającym jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przypomnieć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z [...] września 2013 r. nr [...].

Ostatnią z wymienionych decyzji organ, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), odmówił zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, oznaczonych numerem działki [...] o pow. [...] ha i numerami działek [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, we wsi G., aktualnie stanowiących część działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie G. gmina P., będącej własnością Gminy P.. Wskazane nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Państwa na podstawie ostatecznej decyzji Urzędu Powiatowego w P. z [...] lutego 1975 r. nr [...] (działka nr [...]) oraz na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w P. z [...] października 1977 r. nr [...] (działki nr [...], [...] i [...]). Z uzasadnienia obu tych decyzji wywłaszczeniowych wynika, że zgodnie z decyzją o lokalizacji (wydaną w dniu [...] kwietnia 1967 r.), nieruchomości wymienione w tych orzeczeniach są niezbędne pod eksploatację kruszywa. W obu tych decyzjach zostało nadto ustalone odszkodowanie odpowiednio na rzecz W. R. (tj. w przypadku decyzji z [...] lutego 1975 r.) oraz na rzecz W. i T. R. (tj. w przypadku decyzji z [...] października 1977 r.) od [...] Zakładów Eksploatacji Kruszywa. Z wnioskiem o zwrot tych nieruchomości wystąpiły H. T. L. i J. J. O.. Do akt przedłożyły: postanowienie Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z [...] października 2008 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po W. R. przez jego żonę T. R. oraz dzieci: A. R. i H. T. L., postanowienie Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z [...]października 2008 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po T. R. przez dzieci: A. R. i H. T. L. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. Wydział I Cywilny z [...] września 2012 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po A. R. przez J. J. O.. Wykazały tym samym, że są spadkobiercami T. i W. R.. We wniosku powołały się zaś na to, że nieruchomości wywłaszczone, a objęte tym wnioskiem, nie zostały w całości przeznaczone na cel określony w decyzjach wywłaszczeniowych, o czym świadczy m. in. fakt wydania decyzji o wywłaszczeniu w dniu [...] października 1977 r., tj. 2 lata po zakończeniu eksploatacji kruszywa.

Organy orzekające w sprawie nie uwzględniły żądań skarżących podnosząc przede wszystkim, iż na nieruchomościach objętych wnioskiem o zwrot cel wywłaszczenia został zrealizowany. Stanowisko to, w ocenie Sądu, wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jest zasadne, a w efekcie skutkować musiało negatywnym załatwieniem żądania skarżących.

Rozwijając powyższe dostrzec należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji (i decyzją ją poprzedzającej) stanowił przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W art. 137 ww. ustawy, ustawodawca sprecyzował przesłankę zwrotu nieruchomości, wskazując w ust. 1, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca przewidział zaś, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Z przytoczonych przepisów bezspornie wynika, iż uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości -na żądanie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy- jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w cyt. przepisie art. 137 ust. 1 warunki, może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została właściwie zagospodarowana. Pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 tej ustawy konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesadza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

Wyjaśnić w tym miejscu także wypada, że instytucja zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości nie jest instytucją nową a występowała już w poprzednio obowiązującym ustawodawstwie i pierwotnie, także w ustawie o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości nie wiązało się z żadnymi ograniczeniami czasowymi, przewidzianymi dla realizacji celu wywłaszczenia. Ograniczenia te wprowadził dopiero art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), który wszedł w życie w dniu 22 września 2004 r. Na skutek powyższej nowelizacji, treść art. 137 ust. 1 u.g.n. (i określone w nim terminy) budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych. Aktualnie, powyższa kwestia została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2014 r. pod poz. 376 z dnia 24 marca 2014 r. i wszedł w życie z dniem jego publikacji. W uzasadnieniu wyroku, w konkluzji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Działki wymienione we wniosku o zwrot nieruchomości, zostały wywłaszczone pod eksploatację kruszywa. Do realizacji celu wywłaszczenia doszło, a to jeszcze pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Okoliczność ta, zdaniem Sądu, wynika z oceny całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie. Należy przede wszystkim dostrzec, iż w aktach sprawy znajduje się: pismo [...] Zakładów Eksploatacji Kruszywa z [...] (k. 71 akt organu I instancji) skierowane do Rejonowego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w P. dotyczące zawiadomień o zmianach w ewidencji gruntów, w którym wymienia się m. in. działkę nr [...] o pow. [...] ha i wskazuje się, iż zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów (w tym, odnoszące się do ww. działki nr [...]) są niezbędne do skompletowania dokumentów związanych z przekazywaniem terenu byłej żwirowni "P." w G.; wniosek [...] Zakładów Eksploatacji Kruszywa z 3 października 1977 r. skierowany do Naczelnika i Gminy w P. (k. 77 ww. akt) "uzupełniający przekazanie terenu b. żwirowni "P." pozostałej części o powierzchni [...] m² we wsi G.", w którym to wymieniono m. in. działki o nr [...], [...] i [...] (po W. R.), a w uzasadnieniu pisma wskazano, że "przedmiotowy teren został całkowicie wyeksploatowany w wyniku eksploatacji powstał zbiornik wodny", a na części nadbrzeżnej dokonano rekultywacji, wskazano też, że teren poeksploatacyjny jest już zbędny i nie może być w racjonalny sposób wykorzystany; decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w P. z [...] listopada 1977 r. nr [...] stwierdzająca wygaśnięcie prawa do użytkowania przez [...] Zakłady Eksploatacji Kruszywa w W. nieruchomości państwowej o pow. [...] ha, położonej we wsi G. i [...] ha w m. P., "posiadającej w całości uregulowany stan prawny", w której to w uzasadnieniu wskazano, że grunt nią objęty stał się dla Przedsiębiorstwa zbędny z chwilą zakończenia całkowitej eksploatacji kruszywa, a nałożony obowiązek rekultywacji został wykonany (k. 82 akt adm. organu I instancji). Dodać należy, iż w poczet materiału dowodowego włączono również i inne dokumenty, z których wynika, że Przedsiębiorstwo zostało zobowiązane do wykonania czynności porządkowych na terenie eksploatowanym, w tym poprzez "wykupienie od Ob. R." gruntów, na których prowadzono eksploatację kruszywa, zabezpieczenie skarpy wyrobiska od strony zabudowań "Ob. R.", zadrzewienie i wyrównanie terenu eksploatacji (v. k. 80 akt adm. organu I instancji – protokół z [...] września 1976 r. w sprawie przekazania przez Przedsiębiorstwo terenów poeksploatacyjnych, o pow. [...] ha). Reasumując, w ocenie Sądu, już tylko z przytoczonych powyżej dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że na działce nr [...] i działkach nr [...], [...] i [...] prowadzona była eksploatacja kruszywa, a następnie teren ten został poddany rekultywacji, i -co istotne- po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa decyzją z [...] listopada 1977 r. stwierdzono wygaśnięcie prawa do użytkowania przez [...] Zakłady Eksploatacji Kruszywa w W. tych nieruchomości, a to z tej przyczyny, iż zakończono eksploatację kruszywa i teren ten stał się dla ww. Przedsiębiorstwa zbędny. Dodać przy tym należy, iż w obu decyzjach wywłaszczeniowych (z [...] lutego 1975 r. i z [...] października 1977 r.) jako cel wywłaszczenia wskazano eksploatację kruszywa przez [...] Zakłady Eksploatacji Kruszywa w W.. Nadto, w kontekście treści skargi (i zarzutów podnoszonych w toku postępowania administracyjnego) wskazać też trzeba, iż ww. decyzja o wygaśnięciu prawa do użytkowania zapadła po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej odnoszącej się do działek o nr [...], [...] i [...] (bo tą ostatnią wydano w dniu [...] października 1977 r.). W konsekwencji, w ocenie Sądu, wobec takich dowodów zgromadzonych w sprawie całkowicie uprawnione jest stwierdzenie organów orzekających, iż cel wywłaszczenia w stosunku do wszystkich działek wskazanych we wniosku został zrealizowany. Nie bez znaczenia przy tym pozostaje to, iż cel ten został zrealizowany na długo przed złożeniem przez skarżące w niniejszej sprawie wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Skoro zaś wskazane we wniosku nieruchomości zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, to żądanie ich zwrotu nie mogło zostać uwzględnione. Z tej już tylko przyczyny Sąd uznał, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie naruszają art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Niemniej Sąd dostrzega w tym miejscu, iż oprócz powyżej omówionej kwestii związanej ze zbędnością nieruchomości na cel wywłaszczenia, organy orzekające zwróciły także uwagę na to, że wnoszące o zwrot nieruchomości nie wykazały tytułu prawnego do nieruchomości wymienionych we wniosku. Zgodnie zaś z art. 136 ust. 3 ww. ustawy, zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może żądać jedynie były właściciel lub jego spadkobierca. Tym też uzasadniły wydane w sprawie orzeczenia o odmowie zwrotu nieruchomości – tj. brakiem dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości. Choć, zdaniem Sądu, na powyższą kwestię zasadnie zwrócono uwagę, to jednak nie uczyniono wszystkiego (w kwestii dowodowej), aby wyjaśnić zaistniałe wątpliwości co do własności wywłaszczonych działek. Niemniej Sąd uznał, że powyższe uchybienie nie mogło skutkować uwzględnieniem skargi, a to z tej przyczyny, iż pozostałe okoliczności sprawy ustalone na podstawie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego (a odnoszące się do zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia), i tak nie pozwalały na uwzględnienie żądania skarżących. Innymi słowy, nawet przy założeniu, iż w sprawie nie było wątpliwości co do tego, że wywłaszczone działki objęte wnioskiem o zwrot, stanowiły własność T. i W. R. (na co wskazują decyzje wywłaszczeniowe), a tym samym, że żądanie zwrotu nieruchomości pochodzi od spadkobierców poprzedniego właściciela (jak tego wymaga przepis), żądanie to nie mogłoby być uwzględnione. Dlatego też, choć Sąd uznał, iż rację mają skarżące zarzucając brak w sprawie odpowiedniego postępowania dowodowego i w efekcie nie ustalenie, czy T. i W. R. byli właścicielami działek wywłaszczonych objętych żądaniem zwrotu, to jednak przyjął, że uchybienia proceduralne w tej materii nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko wówczas mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Konkludując, Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie są prawidłowe. Opierają się na ustaleniach faktycznych znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Zasadnie, na podstawie zgromadzonych dowodów i ich oceny dokonanej w całokształcie materiału dowodowego sprawy, przyjęto w nich, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zaś oznacza, że nieruchomości objęte żądaniem zwrotu nie mogą być traktowane jako zbędne na cel wywłaszczenia. Zasadnie też w sprawie przyjęto, że "zbędności nieruchomości", nie można wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można bowiem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta. Stąd też żadnego znaczenia prawnego nie mogła odnieść w sprawie okoliczność związana z przekazaniem w użytkowanie wywłaszczonych gruntów na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego. Nastąpiło to bowiem dopiero po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, w wyniku czego na terenie eksploatowanym powstał zbiornik wodny otoczony terenem zadrzewionym w ramach rekultywacji. Dodać przy tym należy, iż całkowicie nieuprawnione jest twierdzenie skarżących, że cel wywłaszczenia realizowany był tylko na terenie, na którym następnie powstał zbiornik wodny. Jest to zbyt daleko idące uproszczenie, w sytuacji gdy z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że w ramach rekultywacji terenu dawnej żwirowni, Przedsiębiorstwo zostało zobowiązane do zabezpieczenia skarpy i zadrzewienia, a z obowiązku tego się wywiązało, w ten też sposób teren dawnej żwirowni obejmuje także nieużytki.

Na koniec, odnosząc się do zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych, Sąd wyjaśnia, że z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wynika możliwość przeprowadzenia jedynie uzupełniającego dowodu z dokumentów i to wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Nadto przeprowadzenie dowodu jest niezbędne jedynie wówczas, gdy bez określonego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istotnej w sprawie wątpliwości. Ważne jest także to, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (v. np. wyrok NSA z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I GSK 243/10, Lex nr 744739). Kierując się powyższym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżących uznając m. in., iż przeprowadzenie dowodu z akt postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego przez organ w zupełnie innej sprawie, nie ma żadnego znaczenia dla prawidłowości wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Poza tym Sąd uznał, iż nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów, jeśli zebrany w sprawie materiał jest dostateczny do jej rozstrzygnięcia.

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.