Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 99/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 230 § 1, art. 220 § 1-3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. S. i S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Op 217/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 maja 2022 r. nr SKO.40.1267.2022.po w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Op 217/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę E. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 12 maja 2022 r., nr SKO.40.1267.2022.po, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r..

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 lipca 2022 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni liczonych od daty otrzymania odpisu pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia. W wezwaniu zawarto pouczenie o wysokości, trybie i terminie uiszczenia wpisu, a nadto wskazano skutki niedopełnienia tego obowiązku w postaci odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożyli zażalenie (prawomocnie odrzucone) i równolegle wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z 5 października 2022 r., sygn. akt I SPP/Op 98/22, starszy referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 6 grudnia 2022 r. WSA w Opolu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 6 grudnia 2022 r. pismem z 7 grudnia 2022 r., doręczonym 9 grudnia 2022 r., skarżących wezwano do wykonania prawomocnego zarządzenia z 22 lipca 2022 r. Termin przewidziany do uiszczenia wpisu od skargi upłynął 16 grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji podniósł, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z 22 lipca 2022 r. została skutecznie doręczona skarżącym 9 grudnia 2022 r., co oznaczało, że przewidziany prawem termin na usunięcie dostrzeżonego braku skargi upłynął stronie 16 grudnia 2022 r. W ocenie sądu, skoro strona była prawomocnie zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nie dokonała czynności w terminie, należało zastosować sankcję odrzucenia środka zaskarżenia.

Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, pismem z 16 stycznia 2023 r. skarżący zaskarżyli postanowienie z 5 stycznia 2023 r. W ocenie strony sąd pierwszej instancji bezpodstawnie ogranicza ich prawo do sądu, nie rozpoznając sprawy merytorycznie i celowo prowadząc do odrzucenia ich skargi z uwagi na różnego rodzaju uchybienia procesowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia.

Po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie przyznana została możliwość skorzystania z prawa pomocy w zakresie częściowym, w tym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy jednoczesnym nałożeniu nań obowiązku wykazania przesłanek warunkujących możność sięgnięcia przez sąd po wskazaną regulację (ustawowy "brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny").

Odnosząc się do poprawności rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z uwagi na fakt, iż skarżący wystąpili ze skargą na rozstrzygnięcie organu odwoławczego bez uiszczenia należnej opłaty, zasadnie zostali wezwani do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, w toku procesu sanowania braku fiskalnego skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne wyczerpano tok instancyjny w zakresie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych – w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu 5 października 2022 r., sygn. akt I SPP/Op 98/22, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy (utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 6 grudnia 2022 r.).

W sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że korespondencja sądowa zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uregulowania zaległego wpisu od skargi została skarżącym doręczona 9 grudnia 2022 r., co oznacza upływ ustawowego terminu do uiszczenia wpisu z końcem 16 grudnia 2022 r. Brakująca opłata nie została uzupełniona przez stronę w zakreślonym ustawowo terminie, co stosownie do regulacji wskazanej na wstępie uzasadniało zastosowanie przez sąd pierwszej instancji sankcji z art. 220 § 3 p.p.s.a.

Należy w pełni podzielić stanowisko prezentowane przez sąd pierwszej instancji, w myśl którego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi strony nie zwalnia złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Czynność ta nie uchyla wszakże skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy.

Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów natury konstytucyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje zdania, że przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania, pełniąc funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania i zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu bądź pozbawienie strony możliwości poddania kontroli instancyjnej sprawy co do meritum.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.