Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 107/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia del. WSA Artur Kot, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 653/21 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 9 lipca 2021 r., nr 3201-IOD2.601.1.2021.12 3201-IOD2.601.3.2021 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 października 2021 roku, sygn. akt: I SA/Sz 653/21 oddalający skargę M.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 9 lipca 2021 roku w przedmiocie wznowienia postępowania.

Wyrok ten dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

W skardze kasacyjnej Skarżący zarzucił powołanemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") wskutek jego niezastosowania oraz art. 151 p.p.s.a. wskutek jego zastosowania, w związku z:

1. art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; zwanej dalej: "O.p."), poprzez bezkrytyczne zaakceptowanie argumentacji organów obu instancji, iż jedna z przesłanek wynikających z rzeczonego przepisu (warunek istotności dla sprawy) nie zachodzi w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy analiza wniosku oraz zaoferowanego w nim materiału dowodowego, prowadzi do konkluzji całkowicie odmiennej,

2. art. 180,181 i 188 O.p., poprzez nieuzasadnioną akceptację odmowy organów obu instancji przeprowadzenia dowodów wskazanych w treści wniosku pod poz. 2-275, a następnie zarzucenie skarżącemu, iż nie wykazał on, które konkretnie środki i kiedy uzyskał w wyniku przestępstwa potwierdzonego wyrokami karnymi znajdującymi się w aktach sprawy,

3. art. 120, 121 § 1, 122 O.p., poprzez niedostrzeżenie wydania przez organy obu instancji decyzji naruszających wskazane w tych przepisach podstawowe zasady postępowania podatkowego.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Koniecznym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wymaga to powołania w skardze kasacyjnej przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uchybił sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do badania, poza niewystępującymi w tej sprawie przesłankami nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył inne przepisy niż wskazane w skardze kasacyjnej.

Skarżący w skardze kasacyjnej sformułował trzy zarzuty, dwa z nich odnoszą się do postępowania podatkowego, a jeden do przesłanki wznowienia postępowania. Istotnym w sprawie jest to, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej poddana była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 9 lipca 2021r.

utrzymująca decyzję tego organu z dnia 18 lutego 2021 r., którą odmówiono Skarżącemu uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 9 października 2012 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. w kwocie 187 360 zł od dochodu w kwocie 249 013 zł nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych – wobec stwierdzenia nieistnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Skarżący w inicjującym postępowanie wniosku o wznowienie postępowania, jako podstawę żądania wskazał art. 240 § 1 pkt 5 O.p., uzasadniając, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który ją wydał. Stwierdził, że organy podatkowe oparły swoje ustalenia na założeniu, że musiał osiągnąć dochód nieznajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzący ze źródeł nieujawnionych, przy czym dochód ten nie mógł być efektem popełnienia przez niego czynu zabronionego ustawą karną. Z uwagi na fakt, że postępowanie karne było w toku, organ odmówił uznania, że osiągane dochody stanowiły rezultat działalności przestępczej, przyjmując prymat zasady domniemania niewinności. Prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt III K 3/10, oraz Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 25 lutego 2019 r., sygn. akt II AKa 150/18, uznano Skarżącego za winnego popełnienia czynów z art. 271 § 1 i 3 Kodeksu karnego, w tym zbiegu art. 270 § 1 ww. ustawy w związku z art. 273 Kodeksu karnego, a także art. 286 § 1 tej ustawy w związku z art. 294 § 1. Skarżący stwierdził, że zakwestionowana została legalność części prowadzonej przez niego działalności (od 27 stycznia 2000 r.) w spółkach "S. s.c. [...]" oraz "P." Sp. z o.o. Nielegalność ta polegała na poświadczeniu nieprawdy w kwestii potwierdzenia dostaw oleju żeglugowego armatorom, którego w rzeczywistości nie dostarczył albo dostarczył go w ilości mniejszej niż wynikało to z kwitów bunkrowych. Z kolei pozyskiwana nadwyżka oleju przeznaczana była do dalszego obrotu poza ewidencją magazynową i dokumentową. W efekcie powyższych działań przejmował należne Skarbowi Państwa świadczenia publicznoprawne z tytułu podatku akcyzowego należnego w związku z obrotem produktami akcyzowymi. Z podejmowania takich działań - jak stwierdziły sądy uczynił sobie stałe źródło dochodu. Z treści powołanych wcześniej wyroków wynika, że swoim działaniem uszczuplił należności publicznoprawne o kwotę 7.958.469,00 zł. W orzeczeniach wskazano, że w wyniku przekazywania określonym osobom oleju żeglugowego celem jego dalszej odsprzedaży poza ewidencją magazynową i dokumentową, doprowadził Podatnik do niekorzystnego rozporządzania mieniem w kwocie 1.096.160,00 zł.

We wniosku o wznowienie postępowania Skarżący zażądał pozyskania od Sądu Okręgowego w Szczecinie akt postępowania karnego w sprawie o sygn. akt III [...], w tym dowodów wyszczególnionych w punktach od 1 do 275 na stronach 5-10 wniosku. Stwierdził, że organy podatkowe są związane ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnionego przestępstwa. Powołując art. 11 p.p.s.a. wskazał, że zamysłem tej regulacji jest zapobieganie sytuacjom, w których na podstawie tych samych stanów faktycznych wydawane są różne orzeczenia w postępowaniu karnym i podatkowym.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że nie zawiera ona zarzutu naruszenia art. 11 p.p.s.a., a zawarte w niej zarzuty zmierzają w istocie do przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania. Tymczasem postępowanie w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymagało od organu zbadania jedynie, czy wystąpiła przesłanka wynikająca z tego przepisu, a zatem, czy wskazane wyroki były okolicznością lub dowodem nowym, nieznanym organowi w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, i czy te wyroki były "istotne dla sprawy". Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ, będąc związanym zakresem wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania, dokonał jego oceny w granicach wyznaczonych przez ten wniosek, a ocena ta jest wyczerpująca i w pełni uprawniona. Stanowisko to należy podzielić.

Przede wszystkim uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej Skarżący odwołuje się nie do poszczególnych dowodów czy okoliczności faktycznych w rozumieniu przepisu art. 240 § 1 pkt 5 o.p., ale do ich zbiorczej oceny wyrażonej w wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie. Późniejsza – w stosunku do momentu wydania decyzji wymiarowej – ocena wyrażona przez Sąd Okręgowy co do kwalifikacji prawnej działalności skarżącego nie stanowi nowej, a z pewnością istotnej, okoliczności faktycznej ani dowodu w rozumieniu tego przepisu.

Dążąc do podważenia oceny wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji i organy co do zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego należało – formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania podatkowego, zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – po pierwsze wskazać, które konkretnie dowody bądź okoliczności faktyczne miałyby zostać pominięte, a po drugie wykazać, że podnoszone zaniechanie przeprowadzenia takiego dowodu bądź uwzględnienia okoliczności faktycznej mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zagadnienia poruszane w wyrokach karnych są związane z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą. Mogłyby ewentualnie mieć wpływ na ocenę zobowiązań należnych zarówno od Skarżącego, jak i spółek, w których był wspólnikiem, co powodowałoby konieczność określenia wysokości zobowiązań związanych z tą działalnością z uwzględnieniem wyroku Sądu Okręgowego. Przedmiot sprawy, którego wznowienia postępowania żąda Skarżący, był natomiast inny - było nim ustalenie dochodu z tzw. źródeł nieujawnionych.

Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę, że w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 11 p.p.s.a., co czyni całą argumentację skargi kasacyjnej odnoszącą się do związania wyrokiem sądu karnego i jego ustaleniami – nietrafną. Powyższe przesądza jednocześnie o niezasadności wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.