Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 10/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy: article: art. 210
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 149 par. 1 pkt 1 i pkt 3,art. 149 par. 1a,  art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200 w związku z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 pkt 44
journal: Dz.U. 2022 poz 830
law: Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa  oraz niektórych innych ustaw
article: art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 par. 1, par. 3  i par. 4, art. 36 par. 1 i par. 2, art.37, art. 37 par. 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 1 pkt 32
journal: Dz.U. 2023 poz 185
law: Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa  oraz niektórych innych ustaw (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Y. N. na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) dalej idącą skargę oddala, 5) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego Y. N. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Y. N. (dalej jako: skarżący lub cudzoziemiec) jest bezczynność Wojewody Opolskiego (dalej również jako Wojewoda) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 września 2021 r. (data wpływu do organu 21 września 2021 r.) o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Skarga została wywiedziona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 21 września 2021 r. do organu wpłynął wniosek cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W dniu 12 kwietnia 2022 r. Wojewoda wyznaczył skarżącemu termin do osobistego stawiennictwa na dzień 9 maja 2022 r., wskazując na konieczność przedłożenia oryginału paszportu, prawnego tytułu do lokalu oraz załączonego do pisma oświadczenia.

W dniu 23 sierpnia 2022 r. do Kancelarii Ogólnej Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło oświadczenie cudzoziemca o zmianie pracodawcy w trakcie postępowania, z dołączoną kopią umowy oraz drukiem ZUA.

Skarżący w dniu 3 września 2022 r. (data wpływu do organu 9 września 2022 r.) wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem Wojewody Opolskiego. W trybie art. 37 § 1 pkt 1, § 2 oraz § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 735, ze zm.; na dzień wniesienia skargi: Dz. U. z 2022 r. poz. 200, ze zm.), dalej w skrócie: "K.p.a.", opisując szczegółowo dotychczasowy przebieg sprawy, jak również powołując na regulacje dotyczące biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. Ponaglenie wycofał oświadczeniem z dnia 12 września 2022 r.

W dniu 2 listopada 2022 r., organ działając na podstawie art. 207 ust. 1, 2, i 4 w związku z art. 233 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 518, ze zm.), dalej jako: ustawa o cudzoziemcach, w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91), wystąpił do Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z wnioskiem o informację czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W dniu 2 listopada 2022 r. wpłynęło do organu pismo skarżącego z dnia 24 października 2022 r., z wnioskiem o przyspieszenie rozpatrzenia jego sprawy.

Dodatkowo Wojewoda Opolski w dniu 4 listopada 2022 r. wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Opolu o udostępnienie informacji granicznej o skarżącym za okres od 15 marca 2016 r. do 21 września 2021 r., którą organ udzielił w odpowiedzi z dnia 7 listopada 2022 r.

W dniu 8 grudnia 2022 r. cudzoziemiec, działając przez pełnomocnika, wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody Opolskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 września 2021 r. W odpowiedzi z dnia 19 grudnia 2022 r. Wojewoda wskazał, że ponaglenie z dnia 8 grudnia 2022 r. pozostawia bez rozpoznania, bowiem "zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy". Odrębnym pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. (wysłanym z Urzędu Wojewódzkiego w dniu 23 lutego 2023 r.) organ podał regulacje, które weszły w życie "w związku z napływem wysiedleńców z terytorium objętej wojny Ukrainy", wśród których było między innymi zawieszenie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. biegu terminów m.in. w sprawach o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

W dniu 19 stycznia 2023 r. do Wojewody Opolskiego wpłynęła skarga cudzoziemca z dnia 17 stycznia 2023 r. wniesiona w trybie art. 227 K.p.a. W odpowiedzi z dnia 31 stycznia 2023 r. Wojewoda ponownie wyjaśnił regulacje, które weszły w życie w związku z ustawą z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103, ze zm.), dalej jako: "specustawa ukraińska".

Cudzoziemiec w skardze sądowoadministracyjnej z dnia 30 stycznia 2023 r. na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia "na pobyt czasowy" (błąd winno być: na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – przypis Sądu) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w oparciu o wniosek z dnia 18 września 2021 r., wniósł o:

1. zobowiązanie Wojewody Opolskiego do wydania decyzji w terminie 14 dni,

2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. przyznanie cudzoziemcowi kwoty pieniężnej w wysokości 22 726,24 zł (słownie dwadzieścia dwa tysiące siedemset dwadzieścia sześć złotych 24/100).

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. "poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, zaniechania działania organu na podstawie przepisów prawa, zaniechania stania na straży praworządności i działania w sposób mniemający na względzie interesu społecznego ani dłuższego interesu obywateli, nieinformowania (...) w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych",

2. art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 K.p.a. "poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco przekraczający terminy do załatwienia sprawy".

W skardze zawarto również wniosek o zwolnienie od wpisu oraz dopuszczenie dowodu z ponagleń wnoszonych przez skarżącego do organu w 2021 r., 2022 r. oraz 2023 r.

Skarżący podkreślił, że organ nie działał w sprawie, nie informował skarżącego o przyczynach zwłoki, i że doszło do przekroczenia terminu do wydania decyzji. Zaznaczył jednocześnie, że na rozstrzygnięcie jego wniosku czeka ponad 16 miesięcy. W uzasadnieniu żądania zasądzenia kwoty pieniężnej w trybie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), dalej w skrócie: "P.p.s.a.", skarżący uznał, że żądana suma jest adekwatna do okoliczności sprawy.

Kontynuując zaznaczył, że stan bezczynności organu komplikuje i utrudnia mu życie, bowiem nie może odbywać ani planować żadnych podróży, jak również nie może wykonywać pracy na terenie Europy. Podkreślił, że wiele czynności wymaga od cudzoziemca karty pobytu, a organ do dnia wywidezenia skargi nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie jego wniosku z dnia 18 września 2021 r.

W ocenie skarżącego zachodzą wszystkie przesłanki do niezwłocznego wydania decyzji w jego sprawie, kwestionując przy tym argumentację organu jakoby czas trwania postępowania uzasadniały okoliczności związane ze wzrostem ilość wniosków kierowanych do organu. Przytoczył w tym zakresie statystyki ze strony Urzędu do spraw Cudzoziemców, z których wynika, że w latach 2016-2020 spadała ilość podań o pobyt czasowy. Podkreślił, że do jego sprawy nie miały zastosowania zawieszenia biegu terminów obowiązujących w 2020 r. związanych z "epidemią wirusa SARS-CoV-2".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, powołując się na treść art. 100c oraz art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej oraz wniósł o niewymierzanie kary grzywny ani zasądzenia sumy pieniężnej stosownie do art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 wskazanej ustawy. W uzasadnieniu swojego stanowiska, Wojewoda przypomniał treść art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej, które wstrzymały bieg terminów do załatwienia sprawy z wniosków cudzoziemców od 15 kwietnia 2022 r. do 24 sierpnia 2023 r. Podniósł, że stosownie do art. 37 § 3a K.p.a., pozostawił bez rozpoznania ponaglenie wniesione przedwcześnie. Organ ponadto wywodził, że uzupełnienie wszystkich braków wniosku nastąpiło w dniu 24 października 2022 r., a tym samym w okresie "spoczywania terminów".

Kontynuując Wojewoda wskazał, że w sprawie zostały wywiedzione dwa ponaglenia z dnia 19 grudnia 2022 r. oraz z dnia 31 stycznia 2023 r., które zostały pozostawione bez rozpatrzenia z uwagi na przesłankę z art. 37 § 3a K.p.a. Dalej zauważył, że stosownie do art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, w tym przypadku po wniesieniu skutecznego ponaglenia. Zdaniem Wojewody, wniesione ponaglenia były przedwczesne.

Organ zważył, że w wyniku wprowadzonych od 29 stycznia 2022 r. zmian w ustawie o cudzoziemcach, w oparciu o art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91), dalej jako: "nowelizacja", do spraw niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zastosowanie mają przepisy m. in. art. 210 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu nadanym przez nowelizację. Wojewoda zaznaczył również, że wniosek skarżącego posiadał braki, które zostały uzupełnione w dniu 9 maja 2022 r.

Niezależnie od powyższego organ zauważył, że art. 15 z1 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.), dalej jako: "ustawa o COVID", przedłużył legalny pobyt cudzoziemcom od dnia następującego po ostatnim dniu legalnego pobytu wynikającego z tych wiz, dokumentów lub ruchu bezwizowego, do upływu 30. dnia następującego po dniu odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. Podkreślił, że zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 specustawy ukraińskiej umożliwiono obywatelom Ukrainy legalne zatrudnienie bez konieczności uzyskania specjalnego zezwolenia. Organ zaznaczył, że zezwolenie na pobyt czasowy, posiadany przez skarżącego obejmowało okres od dnia 5 lutego 2020 r. do 21 października 2022 r., a zatem może on przebywać i pracować w Polsce do czasu wydania stosownej decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II SPP/Op 11/23, wobec wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, w pozostałym zakresie wniosek oddalił.

Decyzją z dnia 7 kwietnia 2023 r., nr [...], Wojewoda Opolski udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (por.decyzja k. 25 akt sądowych).

W piśmie z dnia 25 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącego ustosunkował się do odpowiedzi na skargę organu, akcentując bezczynność organu po złożeniu wniosku przez cudzoziemca, tj. 18 września 2021 r. Okoliczność zmian jakie nastąpiły w przepisach regulujących procedurę udzielania zezwoleń dla cudzoziemców, które weszły od stycznia 2022 r. jak również treści art. 100c specustawy ukraińskiej, nie uzasadnia braku jakichkolwiek działań po stronie organu przez prawie 6 miesięcy, od złożenia podania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje:

Skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie.

Z art. 3 § 2 pkt 1 i 8 P.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach decyzji administracyjnych.

Nie ulega wątpliwości, że rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie mieści się we wskazanych wyżej ramach.

Na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy (...): zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Z kolei z art. 149 § 1a P.p.s.a. wynika, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a, w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

W zaistniałej sprawie bezspornym jest, że Wojewoda Opolski decyzją z dnia 7 kwietnia 2023 r. udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, tym samym wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku z dnia 18 września 2021 r. Czyni to bezprzedmiotowym orzekanie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż skuteczne cofnięcie skargi przez skarżącego lub śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z uwagi na powyższe, wobec wydania przez organ wyżej wymienionego rozstrzygnięcia bezprzedmiotowy stał się zawarty w skardze jego wniosek o zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego we wskazanym terminie. Skoro jednak wniosek taki został zgłoszony, to rolą Sądu było procesowe odniesienie się do niego i dlatego też należało orzec, jak w punkcie 1. sentencji.

Przechodząc dalej należy zauważyć, że na gruncie art. 149 P.p.s.a. z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie. Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. art. 37 § 1 K.p.a.; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18 oraz z dnia 1 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 2931/18 opubl. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że na organie prowadzącym postępowanie, stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy. Mając na względzie treść art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.), zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że z art. 35 § 4 K.p.a. wynika, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Według art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przepisem szczególnym, o którym stanowi art. 35 § 4 K.p.a. na dzień złożenia wniosku skarżącego był art. 210 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania.

Następnie zauważyć trzeba, że dla stwierdzenia bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność lub przewlekłość została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13, CBOSA). Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., czy też nie.

Po analizie akt administracyjnych przede wszystkim należy stwierdzić, że od chwili wpływu wniosku skarżącego, tj. 21 września 2021 r. do 12 kwietnia 2022 r. organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do jego rozpoznania.

Oceniając tę okoliczność należy też zauważyć, że od 29 stycznia 2022 r. zmieniono treść art. 210 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z jego nowym brzmieniem decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń (ust. 2): cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa (pkt 1), lub cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione (pkt 2), lub cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a (pkt 3).

Zgodnie z treścią przepisów przejściowych zawartych w art. 13 ust. 1 nowelizacji w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Tym samym wobec wniosku skarżącego datowanego na dzień 18 września 2021 r. od dnia 29 stycznia 2022 r. zastosowanie miał art. 210 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu po zmianie. Oznacza to, że z dniem 29 stycznia 2022 r. rozpoczął bieg termin 6 miesięcy wskazany w powołanym przepisie do załatwienia sprawy. Dlatego w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu rozpatrywać można wyłącznie w okresie pomiędzy złożeniem wniosku, tj. 21 września 2021 r. a wejściem w życie powołanej nowelizacji ustawy o cudzoziemcach. Rozpatrując wniosek organ do 28 stycznia 2022 r. miał obowiązek rozpatrzyć podanie w terminie 3 miesięcy, czego bezspornie nie uczynił, nie podjął również działań zmierzających do uzupełnienia ewentualnych braków podania. Nie zawiadomił również skarżącego o przyczynach zwłoki ani nie wyznaczył cudzoziemcowi nowego terminu do załatwienia sprawy.

Odnotować należy, że na podstawie do art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), został wprowadzony art. 100c do przywołanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zgodnie z treścią art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej art. 1 pkt 44 tego aktu wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Publikacja w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej nastąpiła w dniu 14 kwietnia 2022 r., a tym samym stosownie do art. 100c ust. 1 specustawy ukraińskiej, w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów załatwienia spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie zgodnie z art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. 185) dodano art. 100d w specustawie ukraińskiej, stosownie do którego wydłużono powołane terminy zawieszenia do dnia 24 sierpnia 2023 r.

W konsekwencji tych okoliczności faktycznych i regulacji prawnych Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności pomiędzy wpływem wniosku a 28 stycznia 2022 r., gdyż w terminie określonym w art. 210 ustawy o cudzoziemcach, obowiązującego w tamtym okresie, nie rozpoznał podania skarżącego datowanego na dzień 18 września 2021 r. o zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wojewoda był obowiązany wówczas zakończyć sprawę w ciągu 3 miesięcy od dnia otrzymania złożenia podania albo wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 K.p.a.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie organu pozostawało w wyżej wymienionym okresie w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 K.p.a. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, aby sprawa miała skomplikowany charakter, o tyle tym bardziej nie znajduje żadnego uzasadnienia długość trwania postępowania i sposób procedowania w nim. Podkreślić należy, że pomimo ustania pierwotnej przeszkody organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie. W związku z powyższym, Sąd uznał, że w sprawie organ dopuścił się bezczynności. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., należało orzec jak w punkcie 2. wyroku.

Przystępując do oceny, czy bezczynność miała charakter rażący wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, za rażące naruszenie prawa uznaje się stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Odwołując się do obecnego orzecznictwa NSA kilkumiesięczna bezczynność organu nie może być traktowana jako bezczynność z rażącym naruszeniem prawa (por. wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2012/21 i z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1081/22, CBOSA).

W zaistniałym stanie faktycznym Wojewoda był zobowiązany rozpatrzyć wniosek skarżącego do 21 grudnia 2021 r., czego bezspornie nie uczynił, niemniej z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie nowelizacja, która doprowadziła do rozpoczęcia biegu załatwienia podania z dnia 18 września 2021 r. na nowo, tym razem z sześciomiesięcznym terminem. W konsekwencji nie można ocenić około miesięcznej zwłoki w rozpatrzeniu sprawy, wobec terminu ustawowego, jako bezczynności o rażącym charakterze. W związku z tym, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., należało orzec jak w punkcie 3. wyroku.

Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci grzywny – zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji (bądź przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej, albo ich obydwu) organ nadal nie załatwi sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zaszła z uwagi na stosunkowo krótki okres przewlekłości i fakt, że postępowanie odwoławcze zostało zakończone. Zasadniczy cel, jakim było wydanie decyzji został zrealizowany w dniu 7 kwietnia 2023 r.

Sąd nie znalazł też uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej w jakiejkolwiek wysokości. W tej mierze strona nie odwołała się do żadnych szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek o przyznanie sumy pieniężnej. Brak jest więc podstaw do przyznania skarżącemu jakiejkolwiek sumy pieniężnej z uwagi na niezbyt długi okres przewlekłości i ostateczne załatwienie sprawy. Stąd też, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 4. sentencji.

Odnosząc się do podniesionej przez organ okoliczność pozostawienia ponagleń bez rozpatrzenia, co zdaniem Wojewody wykluczało możliwość wywiedzenia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, wskazać należy, że cudzoziemiec dopełnił obowiązku, bowiem wniósł skutecznie ponaglenie w trybie art. 37 K.p.a. Pozostawienie ponagleń bez rozpatrzenia z uwagi na art. 37 § 3a K.p.a. nie odbiera stronie uprawnienia do wywiedzenia skargi. Organ został zwolniony z obowiązku rozpatrzenia ponaglenia, niemniej nie można poczytywać tej regulacji jako zamknięcia stronie prawa do sądu.

O kosztach postępowania w punkcie 5 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składa się uiszczony przez niego wpis od skargi (100 zł) – ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193, ze zm.). Koszty pełnomocnika z urzędu przyzna natomiast referendarz sądowy orzekający odrębnie na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym.