Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 337/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 254 par. 1, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. i P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. oddalić wniosek M. B. o przyznanie prawa pomocy, 2. oddalić wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący M. B. i P. B. złożyli sporządzone w dniu [...] grudnia 2014 r. na urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnień tych wniosków wynika, że skarżący pozostają w związku małżeńskim, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, pozostają we wspólnocie majątkowej małżeńskiej, posiadają nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Skarżąca podała, że nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża. Skarżący z kolei oświadczył, że nie posiada znacznych dochodów. Aktualnie utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto. Wcześniej był właścicielem dobrze działającej firmy, jednakże decyzją Starosty [...] z dnia [...] zakazano mu prowadzenia działalności gospodarczej w formie stacji kontroli pojazdów, która była jego głównym źródłem utrzymania. Wskazał, że musi obsługiwać zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów kredyty i umowy leasingowe (łącznie ok. [...] zł). Zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których kiedyś prowadził działalność gospodarczą. Skarżący podał również, że mimo korzystnego dla niego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym uchylono w/w decyzję, nadal nie może uruchomić w/w obiektu w takiej formie jak przed dniem [...]. Ze złożonych wniosków wynika, że dochody uzyskuje skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto, skarżąca nie uzyskuje dochodów.

Z udzielonych przez wnioskodawców odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 stycznia 2015 r. do uzupełnienia wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca nie posiada również rachunków bankowych, nie posiada zarejestrowanych na własne nazwisko środków transportowych. Natomiast skarżący posiada rachunek bankowy w [...], jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne.

Ponadto skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne:

- samochód [...], rok prod. [...], uszkodzony, wartość rynkowa [...] zł,

- samochód [...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł,

- samochód [...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł, umowa kredytu, do spłaty pozostały 1 rata,

- ciągnik [...],

- naczepa cysterna [...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł.

Wnioskodawcy podali, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł, przy czym: gaz, prąd – [...] zł, woda, kanalizacja – [...] zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania – [...] zł, telefon – [...] zł, ubezpieczenie na życie – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – [...] zł.

Skarżący podali także, że posiadają następujące nieruchomości:

- w A.: grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "X." Sp. z o.o.,

- nieruchomość rolną o pow. [...] ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. [...] ha,

- nieruchomość przy ul. X. nie jest ich własnością, należała do nieżyjącej już matki skarżącego, wnioskodawcy zamieszkują w tej nieruchomości.

Wnioskodawca oświadczył, że prowadzona obecnie przez niego działalność gospodarcza opiera się na wynajmie pomieszczeń. Poza tym jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Wskazał, że na dzień 31 grudnia 2014 r. zatrudnia trzech pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na zasiłku macierzyńskim.

Skarżący podali, że wobec wnioskodawcy zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Do pisma załączyli kserokopie:

- zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu w podatku dochodowym oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT na wniosek [...] S.A. z siedzibą w [...],

- zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] skierowanego do Urzędu Miasta w [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank,

- zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] skierowanego do [...] Sp. z o.o. w [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank,

- zawiadomienia Zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] o wszczęciu egzekucji na wniosek [...].

Skarżący podali, że "X." sp. z o.o. należy do syna K. B. Wnioskodawca jest pracownikiem i prokurentem tej spółki. Spółka "X." wynajmuje od skarżącego część pomieszczeń, które w przeszłości służyły jemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu wynajmu tych pomieszczeń uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie.

Wnioskodawcy załączyli ewidencję środków trwałych na rok 2014, kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące od września 2014 r. do listopada 2014 r., odpis z książki przychodów i rozchodów - sumy 2014.

Skarżący oświadczyli, że prowadzą działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na [...] ha uprawiają pszenżyto, na [...] ha pszenicę. W okresie od stycznia do kwietnia 2014 r. ponieśli koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł, przy czym zasiew [...] zł, uprawa [...] zł, środki ochrony roślin [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...] zł. W 2013 r. ponieśli natomiast koszty w wysokości [...] zł, przy czym: zasiew [...] zł, zbiory [...] zł, uprawa [...] zł, środki ochrony roślin [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...] zł.

Wnioskodawcy przedłożyli kserokopię umowy pożyczki zaciągniętej w [...] w dniu [...] listopada 2009 r. w wysokości [...] zł, udzielonej na okres do [...] listopada 2019 r., rata pożyczki wynosi [...] zł, terminarz spłat do umowy kredytowej zawartej z [...] S.A. na okres [...] miesięcy, kwota kredytu [...] zł, termin spłaty kredytu [...] styczeń 2015 r., rata do spłaty [...] zł.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r. oddalił wnioski M. B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący nie wykazali, aby w sprawie ziściły się przesłanki warunkujące przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczono, że majątek zgromadzony przez skarżących oraz ujawnione przychody w sposób jednoznaczny wykluczają ich z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy.

Skarżący, pismem nadanym w dniu 19 lutego 2015 r., wnieśli sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego, w którym podnieśli, że ich dochody drastycznie spadły i nie są w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych w oznaczonej przez Sąd kwocie. Stwierdzili ponadto, że są "bici" z każdej strony i nawet walka o swoje, jest dla nich zamknięta z uwagi na barierę finansową. Zdaniem skarżących ich sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w postanowieniu referendarza. Skarżący oświadczył, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż z powodu urazu odniesionego wypadku, obecnie przebywa na rencie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Wnioski o przyznanie prawa pomocy nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu ponownie przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Odnosząc się do wniosków skarżących i przedstawionych w nich sytuacji majątkowej, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto instytucja ta, która ma gwarantować stronie możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi nie tylko odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony, ale także od zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Skoro przyznanie takiej pomocy skutkuje wydatkami z budżetu państwa, to korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 324/13, LEX nr 1335108; wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 406/13, LEX nr 1319089). Podkreślić też należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., II OZ 313/13, LEX nr 1320752).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a.).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjątkowy charakter tej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona winna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., II OZ 546/13, LEX nr 1347140). Ponadto z uwagi na wyjątkowość tej instytucji, przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy muszą być interpretowane ściśle (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 406/13, LEX nr 1319089).

Wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych strona powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, LEX nr 1319081).

Sąd wydaje orzeczenie na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach. Wymaga to przedstawienia przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej, a zwłaszcza, gdy została do tego zobowiązana przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2013 r., II GZ 260/13, LEX nr 1320697). Przytoczone w oświadczeniu okoliczności i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie wnioskodawcy, a do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Oceniając sytuację materialną strony są bada nie tylko jej dochody, ale również czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., II OZ 382/13, LEX nr 1319080).

W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II FZ 718/11, LEX nr 1070173). Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., II OZ 546/13, LEX nr 1347140).

Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się także, że jeżeli wnioskodawca nie przedstawi wszystkich możliwych dokumentów na poparcie twierdzeń, co do wysokości ponoszonych wydatków, wskutek czego ocenianie stanu majątkowego mogłoby się odbyć tylko w zakresie częściowym, co - w obliczu braku możliwości kompleksowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy - nie upoważnia sądu do uwzględnienia wniosku (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., II OZ 382/13, LEX nr 1319080). Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawcy w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441).

W świetle utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wskazać też należy, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwoty na finansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2013 r., II OZ 604/13, LEX nr 1345059 i powołane tam piśmiennictwo). Wskazuje się też, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można stosując prawa pomocy chronić czy wzbogacać majątku podmiotów prywatnych (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., II FZ 199/13, LEX nr 1310060). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 406/13, LEX nr 1319089). W kontekście przedstawionych przez skarżącą okoliczności zwrócić należy uwagę, że sąd oceniając sytuację materialną strony bada nie tylko jej dochody, ale również, czy posiada ona obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Istotne jest także wykazanie podjęcia przez stronę starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., II OZ 313/13, LEX nr 1320752).

Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżących dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawcy nie wykazali przesłanek do zwolnienia ich od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że skarżący oświadczył, że posiada liczne źródła dochodu. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń, prowadzi gospodarstwo rolne, ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę. Z tytułu najmu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto, a ze świadczenia pracy [...] zł brutto.

Ponadto skarżący wskazali, że posiadają nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha i las o pow. [...] ha. Ze złożonych przez nich oświadczeń wynika, że w 2013 r. ich gospodarstwo rolne było deficytowe, gdyż z tytułu upraw uzyskali przychód w wysokości [...] zł, ponieśli koszty w wysokości [...] zł. Z kolei, w bieżącym roku, tj. do kwietnia 2014 r. ponieśli koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Jednakże - pomimo wezwania - skarżący nie wyjaśnili, czy otrzymują dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości, a także nie podali w jakiej wysokości z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w 2014 r. uzyskali przychody.

Zaznaczyć również należy, że ze złożonych przez wnioskodawców oświadczeń wynika, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonej na wcześniejszym etapie postępowania kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2012 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2012 r. wyniósł [...] zł, z innych źródeł [...] zł, w 2013 r. natomiast odpowiednio [...] zł i [...] zł. W 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Z załączonych deklaracji VAT-7 wynika, że w kwietniu 2014 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w maju 2014 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w czerwcu 2014 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w lipcu 2014 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w sierpniu 2014 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, we wrześniu 2014 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł. Z załączonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów - SUMY 2014 r. wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 30 listopada 2014 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Zatem z przedłożonych przez skarżących dokumentów wynika, że w 2012, 2013 i w okresie od stycznia do listopada 2014 r. wnioskodawca ponosił stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez skarżących skargą. Nadto wskazać należy, że z oświadczeń skarżącego wynika, iż spłaca on raty kredytów z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów. Zaznaczyć trzeba, że na dzień rozpatrywania sprzeciwu, jeden z kredytów - zaciągnięty w [...] S.A. na okres od [...] lutego 2010 r. do [...] stycznia 2015 r., wysokość raty [...] zł - został już spłacony. Ponadto należy zaakcentować, że z wcześniej złożonych przez skarżących oświadczeń wynika, że w okresie od [...] listopada 2011 r. do [...] listopada 2014 r. spłacali także kredyt zaciągnięty w [...], wysokość raty wynosiła ok. [...] zł. W związku z tym stwierdzić należy, że skarżący, wbrew ich twierdzeniom, posiadają realne zdolności płatnicze, albowiem byli wstanie z osiąganych przez siebie dochodów wygenerować ponad [...] zł miesięcznie na spłatę w/w zobowiązań. Godzi się również zauważyć, że spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, iż jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto wskazać należy, że choć wobec skarżących prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty ich majątek, to jednak zajęcie tego majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie mogą uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż skarżący nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, wynajmować nieruchomości i korzystać z pojazdów, na których dokonano zastawu.

Zauważyć także należy, że skarżący określili koszt utrzymania rodziny na kwotę [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych przez nich informacji wynika, że skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę za wynagrodzeniem brutto w wysokości [...] zł. Wprawdzie, w sprzeciwie skarżący wskazał, że w wyniku wypadku poniósł uszczerbek na zdrowiu i obecnie przebywa na rencie, co - jego zdaniem - przyczyniło się do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej wnioskodawców, jednakże twierdzenie to nie zostało poparte jakimkolwiek dowodem, a zatem należy je uznać za gołosłowne. Wnioskodawca wskazał także, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie najmu uzyskuje dochód w wysokości [...] zł brutto. Podał również, że zatrudnia trzech pracowników, przy czy jedna osoba przebywa na zasiłku macierzyńskim, jednakże nie wskazał jakie koszty miesięcznie ponosi z tytułu zatrudniania pracowników.

Warto także podnieść, że skarżący wyjaśnił, że jest pracownikiem i prokurentem "X." Sp. z o.o., w której 100% udziałów należy do jego syna, oraz że spółka wynajmuje od niego pomieszczenia za kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Podkreślić jednak należy, że utworzenie podmiotu gospodarczego "X." Sp. z o.o. (porównując przychody za 2010 r. z przychodami za 2009 r.), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o [...] zł (por. postanowienie tut. Sądu dotyczące prawa pomocy wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 33/11 publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdza, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżących nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez nich kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący, zdaniem Sądu, nie wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, nie budzi bowiem najmniejszej wątpliwości, że dane na temat sytuacji majątkowej wnioskodawców nie obrazują ich rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zaakcentować bowiem należy, że ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych (które skarżący regularnie spłacają), w okolicznościach analizowanej sprawy, nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że skarżący nie posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Godzi się także zauważyć, że obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżących i ich rodziny. Oceny tej wnioskodawcy nie podważyli w złożonym sprzeciwie, który stanowi jedynie gołosłowną polemikę z kwestionowanym rozstrzygnięciem referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2015 r. W ocenie Sądu, mając na uwadze stan majątkowy skarżących, wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych sprowadzają się - w tym wypadku - do subiektywnej oceny swojej sytuacji materialnej przez skarżących i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego. Podkreślić także należy, że społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanych na to pozwalają, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Nie sposób nie zauważyć również, że wszczynając postępowania sądowe, skarżący powinni liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczenia środków finansowych na te koszty.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w sprzeciwie zarzutu, że sytuacja finansowa skarżących znacznie odbiega od tej, która została przedstawiona w postanowieniu referendarza, a wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego, Sąd jeszcze raz w tym miejscu wskazuje, że podstawą orzekania w zakresie prawa pomocy są oświadczenia i dokumenty przedstawione przez stronę ubiegającą się o przyznanie jej pomocy. Wymaga to przedstawienia przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej, a zwłaszcza, gdy została do tego zobowiązana przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 260/13, LEX nr 1320697). Przytoczone w oświadczeniu okoliczności i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie wnioskodawcy, a do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Oceniając sytuację materialną strony sąd bada nie tylko jej dochody, ale również czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 382/13, LEX nr 1319080). Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy opiera się bowiem wyłącznie na materiałach przedłożonych przez stronę. Jeżeli skarżący zaś twierdzą, że ich sytuacja finansowa i faktyczna jest inna niż w zaskarżonym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2015 r. to powinni to potwierdzić stosowną dokumentacją.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.