Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 275/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 91 par. 3, art. 99, art. 107-109, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 24 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant st. asystent sędziego Maciej Dębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 23 stycznia 2023 r. nr 1001-IOD1.601.13.2018.15/U13/MMR w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako: "NUC-S") z dnia 25 września 2018 r., którą organ odmówił uchylenia w całości ostatecznej decyzji NUC-S z dnia 5 kwietnia 2018 r., określającej R. K. (dalej: "skarżąca") zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia papierów wartościowych za 2016 r. w wysokości 50.920 zł, w związku z niestwierdzeniem wystąpienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.").

W treści zaskarżonej decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, zgodnie z którym decyzją z dnia 5 kwietnia 2018 r. NUC-S określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia papierów wartościowych za 2016 r. w wysokości 50.920 zł. Od tej decyzji skarżąca nie wniosła odwołania i decyzja stała się ostateczna. Pismem z dnia 25 lipca 2018 r. r. skarżąca złożyła na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że umowa sprzedaży akcji na kwotę 330 000 zł nie została nigdy sfinalizowana. Na mocy zawartego porozumienia i aneksu z dnia 25 kwietnia 2017 r. rozwiązano powyższą umowę i zawarto nową, w ramach której akcje zostały sprzedane za cenę 45.000 zł. Skarżąca załączyła do wniosku kserokopie porozumienia rozwiązującego z dnia 25 kwietnia 2017 r.; aneksu do umowy sprzedaży akcji z dnia 28 czerwca 2016 r. z datą zawarcia 25 kwietnia 2017 r. i wyciągu rachunku bankowego nr [...].

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. NUC-S wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia 25 września 2018 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia 5 kwietnia 2018 r. z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, w którym wniosła między innymi o zbadanie przez organ, czy zaistniały w sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 5 kwietnia 2018 r.

Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 8 stycznia 2019 r. DIAS zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie wznowienia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji NUC-S z dnia 5 kwietnia 2018 r.

Decyzją z dnia 16 stycznia 2019 r. DIAS odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy jego decyzją z dnia 1 kwietnia 2019 r. Wyrokiem z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 431/19 WSA w Łodzi uchylił ww. decyzje, natomiast NSA wyrokiem z dnia 9 września 2022 r. II FSK 139/20 uchylił wyrok WSA w Łodzi i oddalił w całości skargę wniesioną przez skarżącą na rozstrzygnięcie DIAS.

Następnie postanowieniem z dnia 18 listopada 2022 r., DIAS podjął zawieszone postępowanie z uwagi na ustanie przyczyny jego zawieszenia. Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym DIAS wydał decyzję z dnia 23 stycznia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a załączone przez skarżącą do wniosku o wznowienie postępowania podatkowego dokumenty znajdowały się w materiale dowodowym postępowania wymiarowego.

Skarżąca zaskarżyła ww. decyzję w całości. Skarga nie zawierała zarzutów ani uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 26 kwietnia 2023 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi (wezwanie – k. 10 akt sądowych) pełnomocnik skarżącej (adwokat A. W.) przedłożyła m.in. pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej oraz egzemplarz skargi opatrzony własnoręcznym podpisem (pismo – k. 15 akt sądowych).

W skardze zarzucono naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 w zw. Z art. 245 § 1 i 2 pkt 2 oraz art. 243 § 3 O.p. przez wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania mimo zaistnienia ku temu przesłanek oraz art. 243 § 2 O.p. poprzez niewydanie postanowienia o wznowieniu postępowania mimo braku negatywnych przesłanek uniemożliwiających wszczęcie postępowania wznowieniowego. W związku z tym sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 23 stycznia 2023 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Odpis skargi Sąd przesłał organowi (k. 53 akt sądowych).

Rozprawa została wyznaczona na dzień 19 września 2023 r., o czym pełnomocnik skarżącej została powiadomiona pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. (k. 31 akt sądowych).

W dniu 11 września 2023 r. wpłynął do Sądu wniosek pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 19 września 2023 r. z uwagi na fakt, że skarżąca od 27 czerwca 2023 r. przebywa w szpitalu na oddziale psychiatrycznym i czas zakończenia hospitalizacji nie jest na ten moment znany, a jej wolą jest obecność na rozprawie (wniosek – k. 35 akt sądowych). Do wniosku załączono skan zaświadczenia o hospitalizacji ze wskazaniem, że skarżąca przebywa w szpitalu od 27 czerwca 2023 r., z odręcznym dopiskiem: przewidywany czas pobytu do 23 grudnia 2023 r.

W dniu 15 września 2023 r. do Wydziału Informacji WSA w Łodzi wpłynął drogą mailową kolejny wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 19 września 2023 r., tym razem ze względu na prywatną sytuację pełnomocnika skarżącej związaną z osobistą opieką nad dzieckiem (2,5 letnim), które od 15 września 2023 r. przebywa w szpitalu (wniosek – k. 40 akt sądowych). Do wniosku załączono skan zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że mama hospitalizowanego chłopca (A. W.) od 14 września 2023 r. przebywa z dzieckiem w szpitalu.

Na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. w związku z uzasadnionym wnioskiem pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy z uwagi na hospitalizację jej małoletniego dziecka Sąd odroczył rozprawę i wyznaczył kolejny termin na dzień 24 października 2023 r.

O nowym terminie rozprawy pełnomocnika skarżącej powiadomiono pismem z dnia 20 września 2023 r. (k. 46 akt sądowych).

W dniu 5 października 2023 r. wpłynął do Sądu wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 24 października 2023 r. z uwagi na hospitalizację skarżącej do dnia 23 grudnia 2023 r. i wolę jej osobistego uczestnictwa w rozprawie (k. 50 akt sądowych).

W dniu 24 października 2023 r., a więc w dniu rozprawy, o godz. 8.36, wpłynął do Wydziału Informacji WSA w Łodzi mail od pełnomocnika skarżącej z wnioskiem o odroczenie rozprawy wyznaczonej na ten dzień. W piśmie pełnomocnik wskazała, że po odwiezieniu dziecka do żłobka dostała telefon, że dziecko dostało biegunki i musi je odebrać. Pełnomocnik skarżącej stwierdziła, że nie może stawić się w sądzie, gdyż nie jest w stanie zapewnić opieki dziecku, by na godzinę 9.00 stawić się w sądzie.

Sąd postanowił wniosek ten oddalić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga była niezasadna.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśni przyczyny oddalenia wniosku o odroczenie rozprawy.

Jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego jest zasada sprawności postępowania. Zgodnie z art. 7 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Dlatego też, jak stanowi art. 99 p.p.s.a, sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny.

Przesłanki odroczenia posiedzenia w formie rozprawy reguluje przepis art. 109 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że "udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów, bowiem żaden przepis p.p.s.a. nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy, a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw" (wyrok NSA z 27.11.2019 r., II GSK 3308/17, CBOSA).

Sąd zwraca uwagę, że orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), przy czym nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.), co w rozpoznanej sprawie nie wchodziło w grę. Nie bez związku z tym w art. 107 p.p.s.a. przewidziano, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.). Jeżeli jednak sąd uzna, że zachodzi potrzeba dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, może zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika (art. 91 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznanej sprawie Sąd takiej potrzeby nie stwierdził, gdyż dotyczyła ona decyzji wydanej po wznowieniu postępowania w związku z przesłanką z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Kontrola takiej decyzji ogranicza się więc do zbadania dokumentów, którymi organ dysponował w dacie wydania decyzji weryfikowanej. Prawo do obrony skarżącej w takiej sprawie mogło więc – i zostało – zrealizowane w formie pisemnej i nie był konieczny jej udział w rozprawie. To samo dotyczy jej pełnomocnika, który miał możliwość – bez żadnych ograniczeń – wypowiadania się na piśmie i złożenia go przed rozprawą.

W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw do kolejnego odroczenia rozprawy. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 24 września 2015 r., I OSK 370/14, że jeżeli choroba strony stanęła na przeszkodzie jedynie obecności (skarżącego lub pełnomocnika) na rozprawie, a nie ograniczyła aktywności w postępowaniu, wyrażającej się w składaniu pism przedstawiających stanowisko w sprawie, w zgłaszaniu wniosków i dowodów oraz wypowiadaniu się co do twierdzeń i dowodów drugiej strony, to można zasadnie twierdzić, że jej prawo do wysłuchania zostało zrealizowane.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że skarga była niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję DIAS utrzymującą w mocy decyzji NUC-S o odmowie uchylenia – po przeprowadzeniu wznowionego postępowania – decyzji ostatecznej tego Naczelnika z dnia 5 kwietnia 2018 r. określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia papierów wartościowych ze względu na brak przesłanek wynikających z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Przypomnijmy, że skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji określającej, a po jej uostatecznieniu się wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania, a w toku postępowania odwoławczego w ramach wznowionego postępowania – także o stwierdzenie nieważności decyzji.

Postępowanie zostało wznowione, w związku z czym niezrozumiałe są zarzuty skargi dotyczące rzekomego wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

W aktach sprawy znajduje się postanowienie NUC-S z dnia 9 sierpnia 2018 r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją określającą z dnia 5 kwietnia 2018 r., w którym organ stwierdził, że postępowanie wznawia na wniosek skarżącej na podstawie powołanego przez nią art. 240 § § pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca wskazała we wniosku o wznowienie postępowania (wniosek datowany na 20 lipca 2018 r., wpłynął do organu 25 lipca 2018 r.), że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że umowa sprzedaży akcji na kwotę 330.000 zł nie została nigdy zrealizowana, a co więcej – spółka, której akcje skarżąca zbyła, wprowadziła ją w błąd co do zamiaru wykonania zobowiązania. Z tej przyczyny do umowy zostało zawarte porozumienie i aneks z dnia 25 kwietnia 2017 r., które skarżąca załączyła do wniosku. Wskazała, że w wyniku ich zawarcia rozwiązano umowę sprzedaży i zawarto nową, na podstawie której akcje nabyto za cenę 45.000 zł

Organy obu instancji zgodnie podkreślały, że załączone przez skarżącą do wniosku o wznowienie postępowania podatkowego dokumenty znajdowały się fizycznie w materiale dowodowym postępowania wymiarowego. Co więcej, w decyzji wymiarowej (str. 5) zaznaczono, że skarżąca sama przesłała te dokumenty w toku postępowania zwykłego, odpowiednio: 12 grudnia 2017 r. - porozumienie rozwiązujące z 25 kwietnia 2017 r. oraz aneks do umowy z 28 czerwca 2016 r. zawarty z datą 25 kwietnia 2017 r., a 14 grudnia 2017 r. - wyciąg bankowy nr [...] r. W odwołaniu skarżąca przyznała, że jest świadoma, że złożyła te dokumenty w toku postępowania wymiarowego.

W związku z tym organy uznały, że wskazane przez skarżącą dowody oraz okoliczności z nich wynikające nie wypełniają przesłanki "nowości" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., dlatego należało wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 245 § 1 pkt 2 O.p.).

Sąd stanowisko to w pełni aprobuje i stwierdza, że wskazane dokumenty znajdują się w aktach sprawy wymiarowej: umowa sprzedaży akcji z 28 czerwca 2016 r., aneks do tej umowy z datą zawarcia 25 kwietnia 2017 r., porozumienie rozwiązujące z 25 kwietnia 2017 r., a także wyciąg z rachunku bankowego oznaczony nr [...]. Trzy pierwsze zostały przesłane przez A. W.1 w toku postępowania wymiarowego, który w treści maila z dnia 12 grudnia 2017 r. napisał: "przesyłam dokumenty transakcji akcji mojej Mamy Pani R. K.". W skardze podjęto próbę podważenia prawa A. W.1 do złożenia tych dokumentów, a co za tym idzie – dysponowania nimi przez organ w sprawie wymiarowej. Sąd stwierdza, że próba ta jest nieskuteczna. Skarżąca przyznała, że A. W.1 jest jej synem (m.in. pismo z dnia 24 września 2018 r. - stanowisko strony), a ponadto przyznała w odwołaniu od decyzji organu I instancji wydanej po wznowieniu postępowania, że "wysłałam organowi podatkowemu określone dokumenty", natomiast twierdziła, że dokumenty te nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę (odwołanie, s. 2). Zdaniem Sądu, nie ma więc żadnych wątpliwości, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji (wymiarowej), nieznanych organowi, który decyzję wydał (art. 240 § 1 pkt 5 O.p.).

Wątpliwości takich nie miał również NSA orzekający w sprawie ze skargi kasacyjnej DIAS od wyroku WSA z dnia 15 października 2019 r. I SA/Łd 431/19, który w wyroku z dnia 9 września 2022 r., II FSK 139/20, oddalającym skargę na decyzję DIAS o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej stwierdził, że powołane przez skarżącą dokumenty i okoliczności stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Oznacza to, że musiały być brane pod uwagę przez organ przy wymiarze podatku.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

db