Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 138/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 stycznia 2023 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania E. S., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z 27 października 2022 r. znak: [...] 003655.2022, którą orzeczono o odmowie przyznania E. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem M. S..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na przepisy art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., zwanej dalej "ustawą") i wskazało, że istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy E. S. spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo pobierania emerytury.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że E. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem M. S. 13 września 2022 r. M. S. zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z 5 września 2011 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z treści tego orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od przed 16 rokiem życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 sierpnia 2011 r. Zdaniem Kolegium, została zatem spełniona przesłanka dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki. Nadto skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o powyższe świadczenie, bowiem ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem męża.

Odnosząc się do argumentów uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. normuje przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji.

Niezależnie od powyższego Kolegium powołało się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy i podkreśliło, że z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 listopada 2022 r. wynika, że E. S. ma ustalone prawo do emerytury powszechnej od 28 listopada 2020 r.

Dalej Kolegium wskazało, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem sam fakt bycia osobą uprawnioną do emerytury nie może przesądzać o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK [...], Kolegium podniosło, że brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia omawianego przepisu naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tym podmiotom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazało, że wypłata różnicy między wysokością emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa kwotowo. Nadto spowoduje dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno- rentowe. Osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne i osoby pobierające emeryturę podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z tym, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne wtedy gdy nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu. W przypadku składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe opłacanych za osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne pojawi się problem ustalenia podstawy wymiaru tych składek. W przypadku uznania, że podstawą odpowiadającą wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych nie jest kwota określona w art. 17 ust. 3 ustawy, a kwota stanowiąca faktyczną wypłatę różnicy między wysokością świadczenia z tego przepisu, a emeryturą netto to sytuacja osób pobierających pełne świadczenie pielęgnacyjne będzie inna niż tych, które pobierają to świadczenie w wysokości uzupełniającej wysokość emerytury do kwoty świadczenia określonej w ustawie.

Powyższe, zdaniem Kolegium, przemawia za celowością dopuszczenia możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego a pobierającym emeryturę - świadczenia w pełnej wysokości określonej w ww. przepisie. Warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Nie gwarantowałaby bowiem zasady równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, która umożliwiałaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Osoba mająca prawo do renty znajdowałaby się wówczas w korzystniejszej sytuacji od opiekuna, który otrzymywałby tylko świadczenie pielęgnacyjne i nie miałaby możliwości przejścia na emeryturę.

Kolegium wskazało, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Kolegium podkreśliło, że przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na ich podstawie. Nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. W tej sytuacji, uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać a pobiera emeryturę winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego. Swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że uprawnienie do emerytury nie wyklucza przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak osoba uprawniona powinna dokonać wyboru świadczenia, które chce pobierać.

Kolegium wskazało, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 12 września 2022 r. pełnomocnik strony wprost potwierdził, iż E. S. jest gotowa do zawieszenia emerytury, a zatem uznać należy, że jej wyborem było świadczenie korzystniejsze, czyli świadczenie pielęgnacyjne. Kolegium podkreśliło jednak, że w niniejszym postępowaniu strona reprezentowana jest przez fachowego pełnomocnika, który z uwagi na ilość postępowań, w których był pełnomocnikiem przed Kolegium zna stanowisko organu oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, iż zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 lit. 1a ustawy w postaci posiadania prawa do emerytury. Od momentu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pełnomocnik strony ma świadomość konieczności zawieszenia emerytury w celu przejścia z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Tymczasem decyzja ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury nie została przedłożona, a w konsekwencji brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Treść wniosku inicjującego postępowanie potwierdza, że strona wybiera świadczenie pielęgnacyjne, bowiem oświadczyła, że "gotowa jestem do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w przypadku, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych". W ocenie Kolegium, to od podjęcia przez pełnomocnika odpowiednich działań w kierunku zawieszenia wypłaty emerytury zależy od kiedy świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło zostać przyznane skarżącej. Profesjonalny pełnomocnik posiada bowiem wiedzę, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury dopiero od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu emerytury.

Wobec powyższego Kolegium uznało, że skoro wypłata emerytury nie została wstrzymana, to tym samym nie została wyeliminowana negatywna przesłanka wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

E. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy poprzez uznanie, że fakt pozostawania osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy osobą tą jest skarżąca, uniemożliwia przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

b) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy poprzez poprzestanie na literalnej wykładni tego przepisu i uznanie, że uprawnienie strony do emerytury uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

c) art. 17 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła w szczególności, że informacja o możliwości zawieszenia prawa do świadczenia emerytalno-rentowego powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Zdaniem skarżącej, nie tylko winna ona mieć możliwość wyboru świadczenia jakie chce pobierać, ale również powinna zostać przez organ prowadzący postępowanie wprost poinformowana o spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o tym, że aktywnie pobierane przez nią prawo do świadczenia emerytalno-rentowego jest jedyną przeszkodą stojącą na drodze do przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Wówczas w przypadku wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie jego wypłaty złożonym do właściwego organu emerytalno-rentowego i po przedłożeniu prawomocnej decyzji zawieszającej wypłatę świadczenia emerytalno-rentowego winno jej zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości, tj. zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r. Wezwanie strony do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalno-rentowego bez zapewnienia, że prawo to stanowi ostatnią przeszkodę na drodze przyznania jej wnioskowanego świadczenia nie powinno być uznawane za prawidłowe wywiązanie się z ciążącego na organie administracji obowiązku informacyjnego określonego w art. 9 k.p.a.

Skarżąca podniosła, że zawieszając wypłatę jedynego swojego źródła utrzymania musi być pewna, że następnie przyznane jej zostanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, aby miała możliwość dalszego funkcjonowania.

Jednocześnie strona wskazała, że w przypadku uznania przez organ odwoławczy spełnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. proces zawieszenia prawa do świadczenia emerytalno-rentowego winien zostać przeprowadzony przez ten organ w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. Wówczas po przedłożeniu przez stronę decyzji o zawieszeniu prawa do świadczenia emerytalno-rentowego możliwe będzie wydanie przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k. p. a., tj. uchylającej zaskarżoną decyzję i orzekającej co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozwiązanie takie czynić będzie zadość jednej z głównych zasad postępowania administracyjnego określonej w art. 12 k.p.a., tj. zasadzie szybkości i prostoty postępowania.

Skarżąca dodała, że jako osoba w "wieku poprodukcyjnym" i uprawniona do emerytury nie jest niezdolna do pracy. Gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną miałaby możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a."), bowiem wniosek taki zgłosiła skarżąca, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

W sprawie niniejszej przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym prawem do emerytury i pobieraniem tego świadczenia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przed-emerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki.

Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Bezspornym jest, że mąż skarżącej jest osobą, która spełnia powyższy warunek.

Jednak poza osobą wymagającą opieki także osoba ją sprawująca (tu: skarżąca) musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, to ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń np. przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego.

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca, reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika, już we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 12 września 2022 r. (k. 13 akt adm.) wprost wskazała, że gotowa jest do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w przypadku, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Treść tego oświadczenia jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie zrezygnowała z pobierania świadczenia emerytalnego.

Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 u.e.r.f.u.s., zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

Zdaniem Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy, istniała więc możliwość złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do wypłaty emerytury, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do ww. świadczenia, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkowałoby wstrzymaniem jego wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy). Zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, skarżąca nie doprowadziła do zawieszenia wypłaty emerytury. Zasadnie wobec tego organ odwoławczy uznał, że istnieje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury czy renty rodzinnej, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

W sprawie niniejszej konieczne było zatem uprzednie złożenie przez skarżącą wniosku skutkującego wstrzymaniem wypłaty emerytury, co pozwoliłoby na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości i na warunkach zgodnych z literą prawa. Rację ma Kolegium, że szczególną rolę mógł w sprawie odegrać fachowy pełnomocnik skarżącej. Na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnik reprezentujący stronę powinien udzielić swojej mocodawczyni niezbędnej pomocy prawnej w celu skoordynowania działań organu rentowego i GOPS w Brodach (lub organu rentowego i Kolegium - jeśli strona miała wątpliwości co do sposobu załatwienia sprawy w pierwszej instancji) tak, aby już samo złożenie do ZUS wniosku o wstrzymanie wypłaty emerytury, a następnie zawiadomienie o tym fakcie organu prowadzącego postępowanie, stanowiło sygnał dla organu do niezwłocznego zakończenia postępowania i wydania decyzji niezwłocznie po otrzymaniu decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego. Podkreślić przy tym należy, że z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Stąd możliwe jest takie działanie strony (jej pełnomocnika), które może istotnie wpłynąć na czas trwania obu postępowań, w przedmiocie wstrzymania wypłaty emerytury oraz w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. To działanie wymagałoby określonego zaangażowania od skarżącej czy od jej pełnomocnika, ale umożliwiłoby płynne przejście na system świadczeń rodzinnych (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z 8 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Ke [...], dostępny na: [...]).

Nie można zgodzić się z autorem skargi, że na Kolegium spoczywał obowiązek przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z art. 136 k.p.a. w celu uzyskania od strony decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego. Organ administracji wydaje decyzję w oparciu o przepisy prawa materialnego (tu: ustawy o świadczeniach rodzinnych), które determinują zakres niezbędnych ustaleń faktycznych koniecznych do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przepisy ustawy nie zawierają postanowień wskazujących na konieczność złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego decyzji organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Przepisy ustawy wymagają natomiast, aby ustalić, czy wnioskodawca ma przyznane prawo do świadczenia emerytalnego i czy je pobiera. Wstrzymanie wypłaty emerytury jest jedynie możliwością (rozwiązaniem), jaką organ wskazuje stronie celem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. To od woli wnioskodawcy zależy, czy z niej skorzysta. Co istotne, organ administracji orzekający w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może nałożyć na stronę obowiązku złożenia decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.