Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 443/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2023 r. sprawy ze skargi Szpitala Powiatowego w Chrzanowie na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 lutego 2023 r. znak NP.9081.2.49.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2023 r., znak NP.9081.2.49.2023 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chrzanowie z dnia 10 października 2022 r. w sprawie stwierdzenia u B. S. (dalej: "uczestniczka") choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r. ,poz. 2000, dalej: "k.p.a."), art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1936, dalej: "rozporządzenie").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 listopada 2021 r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy zgłosił podejrzenie choroby zawodowej u uczestniczki. W zgłoszeniu wskazano: miejsce zatrudnienia - Szpital Powiatowy w Chrzanowie, nazwa choroby zawodowej - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, poz. 26 w wykazie chorób zawodowych określonym w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 § 1 Kodeksu pracy, narażenie na czynniki biologiczne zakaźne - wirus SARS-CoV-2. Uzasadnieniem podejrzenia choroby zawodowej jest przebyta infekcja wirusem SARS-CoV-2, potwierdzona testem PCR.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chrzanowie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki.

Z pisma skarżącego z dnia 1 marca 2022 r. wynika, że uczestniczka zatrudniona była: od 1 stycznia 2006 r. do nadal jako pielęgniarka na Oddziale [...], od 15.10.2020 r. została oddelegowana na Oddział [...] – strona covidowa. Z charakterystyki pracy uczestniczki wynika, że zapewnia opiekę pielęgniarską powierzonym pacjentom, wykonuje czynności związane z utrzymaniem higieny chorego, podaje leki, wykonuje zalecenia lekarskie. Uczestniczka miała kontakt z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy, pracowała na Oddziale [...] od 15.10.2020 r. do nadal. Skarżący wskazał, że w zakładzie pracy podejmowane są działania profilaktyczne związane z narażeniem zawodowym.

Z wydruku EWP wynika, że uczestniczka w dniu 27.10.2020 r. uzyskała pozytywny wynik testu na obecność wirusa SARS-COV-2. Z systemu wynika, że również, że uczestniczka jest w pełni zaszczepiona.

W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 20 maja 2022 r. wskazano, że uczestniczka od 2006 r. jest zatrudniona w Szpitalu Powiatowym w Chrzanowie, w tym w okresie od 15 października 2020 r. do nadal, jako pielęgniarka na Oddziale [...] strona covidowa, narażona była na działanie czynnika biologicznego wirusa SARS-CoV-2. Poprzez stały kontakt z pacjentami (praca na oddziale covidowym) uczestniczka jest stale narażona na czynniki biologiczne, w tym od marca 2020 r. na wirus SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem u uczestniczki miało miejsce w dniu 27.10.2020 r., w okresie poprzedzającym wykrycie infekcji uczestniczka pracowała na Oddziale [...] strona covidowa, miała stały kontakt z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2.

Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 18 lipca 2022 r. rozpoznano u uczestniczki chorobę zawodową przebyte zakażenie wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało potwierdzone testem PCR w dniu 27.10.2020 r. W trakcie infekcji występowały: kaszel suchy napadowy, utrata smaku, trudności w oddychaniu, znaczne osłabienie. Przebywała w izolacji domowej. W badaniu orzeczniczym podawała obniżenie tolerancji wysiłku fizycznego oraz zaburzenie pamięci semantycznej. W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. w testach serologicznych stwierdzono dodatnie miano przeciwciał w klasie IgM i dodatnie w klasie IgG. Mając na względzie powyższe, zdaniem jednostki orzeczniczej istnieją podstawy do rozpoznania u uczestniczki choroby zawodowej.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chrzanowie zwrócił się do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. o opinię medyczną do wydanego orzeczenia lekarskiego i doprecyzowanie pełnej nazwy rozpoznanej jednostki chorobowej oraz wyjaśnienie, czy zamieszczone w uzasadnieniu przebyte zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z rozpoznaniem choroby wywołanej tym wirusem, tj. COVID-19 i może być uznane za chorobę, o której mowa w wykazie chorób zawodowych w pozycji 26.

W piśmie z dnia 12 września 2022 r. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. wskazano, że u uczestniczki rozpoznano chorobę zawodową - chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19 wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe, uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy.

Decyzją z dnia 10 października 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chrzanowie stwierdził chorobę zawodową uczestniczki - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa: COVID-19, wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z orzeczeniem lekarskim o rozpoznaniu u uczestniczki choroby zawodowej, przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym potwierdzającym narażenie zawodowe na czynnik biologiczny wirus SARS-CoV-2, zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga bowiem stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zdiagnozowanego schorzenia, objętego wykazem chorób zawodowych.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił uznanie choroby zawodowej na podstawie jedynie możliwego prawdopodobieństwa zarażenia wirusem SARS-CoV-2 w Szpitalu Powiatowym w Chrzanowie. W uzasadnieniu wskazał, że do zakażenia uczestniczki mogło dojść wszędzie, zarówno w pracy, jak i w domu, w czasie robienia zakupów, wizyt u fryzjera. W miejscu pracy pracownicy wykonywali swoje obowiązki w środkach ochrony indywidualnej- kombinezonach, przyłbicach, maskach, fartuchach foliowych, czepkach, a także w warunkach zastosowania środków ochrony zbiorowej. Szpital przeprowadził wszelkie możliwe działania zapobiegające zakażeniom wirusem SARS-CoV-2.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie decyzji w sprawie braku podstaw stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku uczestniczki zostały spełnione wszystkie przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej- choroba została stwierdzona przez upoważnioną placówkę zdrowia, znajduje się w wykazie chorób zawodowych, została wywołana szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, udokumentowane objawy choroby wystąpiły w okresie wskazanym w załączniku do rozporządzenia. MPWIS wskazał, że odwołanie skarżącego nie wniosło nowych okoliczności – skarżący podnosił, że uczestniczka mogła zakazić się wirusem wszędzie, w szczególności poza miejscem pracy, a ponadto skarżący stosował odpowiednie środki ochronne przed zakażeniem. W toku postępowania zostało potwierdzone, że w miejscu pracy uczestniczka miała kontakt z osobami zakażonymi. Organ podkreślił, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą. Organ II instancji wskazał, że środki ochrony indywidualnej nawet stosowane prawidłowo, nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. Statystyczne ryzyko zakażenia koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 2351 k.p. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że wystąpiła u uczestniczki choroba zawodowa, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania prawa, zwanych "narażeniem zawodowym", podczas gdy wirusem SARS-CoV-2 uczestniczka mogła zarazić się wszędzie, również poza miejscem prac, tym bardziej, że u skarżącego wprowadzone i stosowane były działania prewencyjne, przez szereg zabezpieczeń higienicznych, medycznych, technologicznych, aby zminimalizować ryzyko zachorowania na COVID-19, a zatem ryzyko było nieznaczne.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie u uczestniczki orzeczeniem lekarskim nr [...] rozpoznano chorobę zawodową: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia. W orzeczeniu wskazano, że okres narażenia zawodowego trwa: od 2020 r. do nadal. W karcie narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej jako czynnik szkodliwy/uciążliwy wskazano – czynnik biologiczny SARS-CoV-2.

W niniejszym postępowaniu okolicznością kwestionowaną przez skarżącego było ustalenie przez organy obydwu instancji, że choroba zawodowa uczestniczki została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku z wykonywaniem pracy, podczas gdy uczestniczka mogła wszędzie zarazić się chorobą COVID-19.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1465, dalej: "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz, aby istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę, ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą. Podkreślenia wymaga fakt, że chorobę zawodową można stwierdzić nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że spowodowało ją działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę, nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1430/22).

W myśl art. 235² k. p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, a regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje wnioskodawcę, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie, lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonaniu oceny narażenia zawodowego, w szczególności w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – czynników biologicznych – rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia, stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia tego czynnika. Należy zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1).

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). W razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o sposobie uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 3694/19). Bez opinii bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa (por. wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 3694/19).

Podstawowym, ale nie jedynym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie określonym w rozporządzeniu. Trzeba podkreślić, że możliwa jest kontrola oraz podważenie opinii lekarskich, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Wiedzy tej nie posiadają bowiem organy administracyjne czy też sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest zatem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, CBOSA, tak też wyrok NSA z 18 listopada 2020 r., II OSK 2269/18).

Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym (stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) w punkcie 26 wymienia: choroby zakaźne i ich następstwa. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 534/22 (a także w wyroku WSA w Krakowie z dnia 21.03.2023 r., III SA/Kr 1430/22) - oddalającym skargę na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie choroby zawodowej - zgodnie z którym, pomimo tego, że w wykazie chorób zawodowych oraz w załączniku do ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284, dalej: "ustawa o chorobach zakaźnych") nie został wymieniony COVID-19, to organy prawidłowo przyjęły, że rozpoznana choroba zakaźna COVID-19, w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2, mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o chorobach zakaźnych, chorobą zakaźną jest choroba wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Za biologiczny czynnik chorobotwórczy uznaje się natomiast "posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty" (art. 2 pkt 2). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 lipca 2023 r., III SA/Kr 245/23 i powołana tam literatura), że ustawodawca celowo nie wprowadził w ustawie zamkniętego katalogu zawodowych chorób zakaźnych. Kryterium decydującym o uznaniu konkretnej choroby zakaźnej za chorobę zawodową decyduje kryterium biologiczne. W rezultacie, zasadnie uznano w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, że COVID-19 jest zawodową chorobą zakaźną, o której mowa w punkcie 26 załącznika do rozporządzenia.

Choroba zawodowa uczestniczki została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS – CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W załączniku nr 2 Lp.4 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono natomiast prace w jednostkach ochrony zdrowia.

W świetle powyższego, stanowisko orzekających organów inspekcji sanitarnej nie budzi wątpliwości. Uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy narażona była bezsprzecznie na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2, zwłaszcza, że jak wynika z karty narażenia zawodowego podpisanej przez upoważnionego pracownika pracodawcy skarżącej, miała ona stały kontakt z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2, od 15 października 2020 r. do daty wydania orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej pracowała na Oddziale [...] stronie covidowej. Jak wynika z akt sprawy do obowiązków uczestniczki należała pielęgniarska opieka nad pacjentem, wykonywanie czynności z zapewnieniem higieny chorego, podawanie leków, wykonywanie pleceń lekarskich. Zarzuty skargi w tym względzie nie zasługują zatem na uwzględnienie. Zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy.

Zaliczenie pracy w jednostkach ochrony zdrowia w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych (w ww. rozporządzeniu) jest zatem w pełni zrozumiałe skoro pracownicy ci ze względu na charakter pracy (bezpośredni i bliski kontakt z osobami chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne i szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2. Pracownicy zakładów opieki zdrowotnej, czy też szpitala są zatem niewątpliwie zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne. Rację należy przyznać zatem organowi, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2023 r., III SA/Kr 1430/22).

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, należy uznać, że zasadne było stwierdzenia u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Wydane orzeczenie lekarskie i dodatkowa opinia medyczna zostały jasno i wyczerpująco uzasadnione. Rozpoznana choroba zakaźna COVID-19 w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

W rezultacie, za niezasadne uznał Sąd zarzuty skarżącego. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest bowiem ustalenie, że na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, że był narażony na powstanie choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, aby domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że uczestniczka nie wykazała, aby w wyniku choroby wystąpił u niej trwały uszczerbek na zdrowiu, należy zwrócić uwagę, że zaistnienie trwałego uszczerbku na zdrowiu nie stanowi elementu definicji choroby zawodowej, ani przesłanki do jej stwierdzenia.

W ocenie Sądu, organy w sposób właściwy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, a ponadto prawidłowo ustaliły, zinterpretowały i zastosowały przepisy Kodeksu pracy, powołanej ustawy oraz rozporządzeń.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.