Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2754/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu~Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną
Sprostowano omyłkę
Powołane przepisy: article: art 21 § 1 1, 1a, art 32a § 1 pkt 3, § 2, § 6, § 8, § 10 pkt 1, § 12, § 13
journal: Dz.U. 2015 poz 133
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych  - tekst jedn.
article: § 5 pkt 1,3, § 9 ust 1,4,6, § 10 ust 1, § 13
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant asystent sędziego Kamila Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Prezesa Sądu Rejonowego w [...] oraz D.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 3/16 w sprawie ze skargi D.D. na uchwałę Komisji Konkursowej Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie wyboru kandydata na stanowisko Dyrektora Sądu Rejonowego w [...] 1. prostuje oczywiste pomyłki zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na s. 1 w ten sposób, że: a) po słowach: "art. 464 § 1" słowo "kpa" zastępuje słowem "kpc"; b) po słowach "droga przed sądem administracyjnym" słowa "nie jest" zastępuje słowem "jest"; 2. ze skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego w [...] uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę; 3. oddala skargę kasacyjną D.D. w całości; 4. odstępuje od zasądzenia od D.D. na rzecz Prezesa Sądu Rejonowego w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 3/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.D., na uchwałę Komisji Konkursowej w sprawie wyników konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie wyboru kandydata na stanowisko Dyrektora Sądu Rejonowego w [...], uchylił zaskarżoną uchwałę.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 października 2014 r. wszczęto postępowanie konkursowe, którego celem miało być wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora tego Sądu. Do konkursu przystąpił m.in. D.D. (dalej skarżący).

Dnia [...] marca 2015 r. odbył się III (ostatni) etap konkursu. Komisja Konkursowa podjęła dnia [...] marca 2015 r. uchwałę (dalej Uchwała) w sprawie wyników konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...]. Komisja ustaliła oceny końcowe kandydatów i przedstawiła kandydaturę B.B. jako kandydata na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...] z uwagi na uzyskanie przezeń najwyższego wyniku punktowego.

O treści uchwały Prezes Sądu Rejonowego w [...] (dalej Prezes Sądu Rejonowego) zawiadomiła uczestników konkursu.

Dnia 3 listopada 2015 r. skarżący wniósł pozew (z 3 listopada 2015 r.) do Sądu Rejonowego w [...] domagając się uchylenia lub unieważnienia Uchwały.

Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. [[...]] Sąd Rejonowy w [...] uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu (art. 464 § 1 "kpa" [winno być "kpc"]). Sąd stwierdził, że droga przed sądem administracyjnym "nie jest" [winno być "jest"] dopuszczalna gdyż postępowanie konkursowe ma charakter publiczny - domaganie się powoda unieważnienia Uchwały nie jest sprawą z zakresu prawa pracy.

W odpowiedzi na skargę (którą stał się wniesiony pozew) Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniosła o jej oddalenie, gdyż postępowanie konkursowe było zgodne z prawem, a w szczególności z przepisami ustawy [z dnia 27 lipca 2001 r.] Prawo o ustroju sądów powszechnych ([Dz. U. z 2015 r., poz. 133, dalej] usp bądź Prawo o ustroju sądów powszechnych) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo z[astęp]cy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418, dalej rozporządzenie). Kandydat winien spełniać w szczególności przesłankę z art. 32a § 1 pkt 3 usp, a skarżący jej nie odpowiada. Został przy tym ujęty na liście w kolejności alfabetycznej, co nie oznacza, że zajął drugie miejsce.

Pismem z 31 marca 2016 r. skarżący domagał się skasowania tej Uchwały; podniósł w szczegółowych wywodach, że konkurs ukończył na II-m miejscu, a jako niepełnosprawny, stosownie do art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych [Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm., dalej pup] winien mieć pierwszeństwo w przedstawieniu jego kandydatury Ministrowi.

W związku z tym, że Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił wniosku Prezes Sądu Rejonowego w [...] o powołanie na stanowisko dyrektora sądu przedstawionego kandydata i zarządzone zostało nowe postępowanie konkursowe, Sąd I instancji zwrócił się do skarżącego o oświadczenie odnośnie do przedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w takiej sytuacji. W odpowiedzi skarżący podtrzymał skargę podnosząc, że w obrocie prawnym pozostają dwie uchwały z [...] marca 2015 r.: o przedstawieniu przez komisję kandydatury B.B. na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...] i o stwierdzeniu, że skarżący nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, itd., i że nie spełnia wymogu z art. 32a § 1 pkt 3 usp. Zarządzenie nowego konkursu - zdaniem skarżącego - nie ma dla tej sprawy znaczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 146 § 1 ppsa, uchylił zaskarżoną Uchwałę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał skargę za zasadną, choć o jej zasadności świadczą odmienne względy od tych jakie skarga zawiera.

Uchwała komisji konkursowej kończąca postępowanie konkursowe w przedmiocie wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora sądu, ma charakter czynności wymienionej w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa).

Zaskarżona uchwała została podjęta przez komisję konkursową reprezentującą organ administracji publicznej działający w ramach swoich kompetencji w zakresie administracji sądowej. Z tego względu podlega kontroli sądowoadministracyjnej (wyroki: NSA z 31.8.2004 r. OSK 460/04, cbosa; Sądu Najwyższego z 13.11.2000 r. III RN 123/99, OSNP 2000/1/779), których tezy skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił.

Po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa: 1) ustala wynik konkursu, wskazując kolejność kandydatów albo podając przyczyny nierozstrzygnięcia konkursu; 2) przekazuje dokumentację z przebiegu konkursu prezesowi danego sądu (art. 32a § 10 usp). Komisja podejmuje rozstrzygnięcia w drodze uchwały. Uchwała wymaga uzasadnienia (§ 13 rozporządzenia).

Zaskarżona uchwała takiego uzasadnienia nie ma. Nie może go zastąpić lakoniczne stwierdzenie przy nazwisku skarżącego, że "na podstawie przebiegu rozmowy kwalifikacyjnej, która została utrwalona przez rejestrację dźwięku komisja konkursowa stwierdziła, że kandydat nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia instytucji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa". Brak bowiem uszczegółowienia tego stwierdzenia, wskazania podstawy takiego wniosku; nie wystarczy tu odwołanie się do przebiegu rozmowy, jej utrwalenia przez rejestrację dźwięku, gdyż sąd dokonujący kontroli uchwały nie może odtwarzać przebiegu tej kontroli i wyprowadzać z niego wniosku o brakach (bądź nie) kompetencji zawodowych, intelektualnych, osobowościowych, itp. poszczególnych kandydatów. Prawny wywód podania takich przyczyn jest bardzo istotny dla uczestników postępowania konkursowego w tym i skarżącego, który powinien mieć możliwość zapoznania się z okolicznościami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia postępowania konkursowego, w którym wzięli udział. Kwestii kompetencji poszczególnych kandydatów nie rozwija również protokół z III etapu konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...] w dniu [...] marca 2015 r., rejestrując jedynie przebieg tego etapu.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że komisja wydała dwie uchwały. Stwierdzenie w przedmiocie kompetencji skarżącego stanowi część Uchwały z [...] maca 2015 r.

Skargi kasacyjne od wyroku IV SA/Wr 3/16 wywiedli: Prezes Sądu Rejonowego w [...] i D.D., reprezentowany przez r. pr. W.R.

Prezes Sądu Rejonowego w [...] zaskarżył wyrok w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego - § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418) przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że uchwała komisji konkursowej z dnia [...] marca 2015 r. nie zawiera uzasadnienia.

Prezes Sądu Rejonowego wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi D.D. na uchwałę Komisji Konkursowej w sprawie wyników konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...]; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

D.D., zaskarżył wyrok w części - w zakresie niepodjęcia rozstrzygnięcia: 1. co do zaskarżonej uchwały Komisji Konkursowej z [...] marca 2015 r., którą Komisja stwierdziła, że skarżący nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia instytucji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i tym samym nie spełnia wymogu z art. 32a § 1 pkt 3 usp; 2. na podstawie art. 146 § 2 ppsa co do uznania uprawnień skarżącego wynikających z przepisów prawa, a to uprawnienia w przedmiocie pierwszeństwa do zatrudnienia na stanowisku dyrektora sądu w sytuacji ukończenia przez niego konkursu na to stanowisko oraz następczego uprawnienia pierwszeństwa w przedmiocie przedstawienia kandydatury skarżącego na to stanowisko Ministrowi Sprawiedliwości.

D.D. zarzucił wyrokowi naruszenie: 1. § 13 rozporządzenia przez niewłaściwe zastosowanie; 2. art. 57 § 3 ppsa przez niewłaściwe zastosowanie; 3. art. 134 § 1 ppsa przez niewłaściwe zastosowanie; 4. art. 141 § 4 ppsa przez niewłaściwe zastosowanie. Uchybienie tym przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w "zaskarżonej całości" (s. 2 zd. 1 skargi kasacyjnej skarżącego) i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w tym zakresie; o zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D.D., Prezes Sądu Rejonowego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej D.D.; z ostrożności procesowej wniósł o umorzenie postępowania ze skargi D.D.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Sądu Rejonowego, D.D. wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego w [...]; zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Pismem procesowym z 10 września 2019 r., stanowiącym résumé, D.D. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

I. W pierwszej kolejności należało rozpoznać skargę kasacyjną Prezesa Sądu Rejonowego w [...] jako dalej idącą.

Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej Prezesa Sądu, § 13 rozporządzenia nie jest przepisem materialnoprawnym lecz przepisem procesowym, winien być zatem zgłoszony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa). Mimo nietrafnego zakwalifikowania § 13 rozporządzenia, zarzut ten nadawał się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09).

Zarzut naruszenia § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418) przez jego błędną wykładnię, zasługiwał na uwzględnienie.

Prawo o ustroju sądów powszechnych ani rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418), w przeciwieństwie do art. 107 § 1 i 3 kpa nie wskazują wymogów, jaki spełniać winno uzasadnienie uchwały, podjętej na podstawie art. 32a § 10 ups i § 13 rozporządzenia. Należy w tej materii odwołać się do dorobku polskiej kultury prawnej. Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie uchwały winno zawierać przyjęty przez organ stan faktyczny, istotny dla norm prawa materialnego, znajdującego zastosowanie w sprawie. Z punktu widzenia metodyki pracy organu, celowym było sporządzenie uzasadnienia jako odrębnego dokumentu. W praktyce funkcjonowania organów administracji publicznej, organy podejmujące uchwały prawidłowo częstokroć sporządzają odrębne uzasadnienia tych uchwał (przykładowo: uchwała Zarządu Powiatu... z... 2016 r. nr... w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Powiatowego Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego..., podjęta na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.) i art. 32 ust. 2 pkt 5 z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2016 r., poz. 814 ze zm.) i odrębne jej uzasadnienie, kontrolowana wyrokiem NSA z 16.5.2019 r. I OSK 1814/17; uchwała i odrębne jej uzasadnienie, kontrolowana wyrokiem NSA z 4.12.2014 r. I OSK 2166/14, Lex 1771941; uchwała z... kwietnia 2011 r. Zarządu Województwa... w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora naczelnego i artystycznego instytucji kultury, i jej uzasadnienie, kontrolowana postanowieniem z 3.2.2011 r. II OSK 2693/11, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza w: R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 71, nb 39, p. 5).

Brak odrębnego uzasadnienia nie stanowi wady, skutkującej uchyleniem uchwały, bowiem uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 146 § 1 zd. 2 ppsa).

W polskiej kulturze prawnej trafnie wskazuje się, że pojęcie uzasadnienia sięga do pojęcia wyjaśnienia. Rola motywów polega na racjonalizacji rozstrzygnięcia. Wymaga się, by uzasadnienie było zwięzłą syntezą i zarazem syntezą pełną (K. Piasecki, Wyrok pierwszej instancji w procesie cywilnym, W. Pr. 1981, s. 131-132). W doktrynie administracyjnoprawnej wskazuje się, że zbliżenie procedury administracyjnej do sądowej, znajdujące się w tym przypadku dobitny wyraz w przeniesieniu przy nowelizacji z 1980 r. zasadniczych treści art. 328 § 2 kpc do art. 107 § 3 kpa, daje podstawy do rozważania szeregu zagadnień na tle procesu cywilnego mimo tego, że w postępowaniu cywilnym uzasadnienie w zasadzie jest sporządzane na żądanie stron, a w postępowaniu administracyjnym – zawsze z urzędu. Główne elementy treści uzasadnienia zostały w ten sam sposób uregulowane prawnie w obu postępowaniach, a funkcje spełniane przez uzasadnienie są takie same. Konkretyzacja prawa nie dokonuje się w uzasadnieniu a w rozstrzygnięciu decyzji, konkretyzacja ma objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, taka jest jego rola wynikająca z brzmienia art. 107 § 3 kpa. Objaśnienie to może być trafne lub błędne i dlatego winno podlegać kontroli w drodze administracyjnej i sądowej, ale nie będzie ono ani oceną faktyczną, ani tym bardziej prawną, która miałaby mieć moc wiążącą jako swoista "prawda sądowa" (Borkowski/Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 595 nb 20).

Odnosząc powyższe uwagi do Uchwały i jej uzasadnienia, należy wskazać, że trafnie Prezes Sądu Rejonowego w skardze kasacyjnej podnosi, że zaskarżona Uchwała zawiera elementy uzasadnienia, które poddają się kontroli sądowej i pozwalają prześledzić tok rozumowania Komisji Konkursowej w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

W zakresie normatywnym, istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy ustawodawca wskazał, że po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa: 1) ustala wynik konkursu, wskazując kolejność kandydatów albo podając przyczyny nierozstrzygnięcia konkursu (art. 32a § 10 pkt 1 usp). Normodawca podustawowy wskazał, że komisja podejmuje rozstrzygnięcia w drodze uchwały; uchwała wymaga uzasadnienia (§ 13 zd. 2 rozporządzenia). Z tych regulacji wynika, że komisja konkursowa - w przypadku rozstrzygnięcia konkursu - ustala wynik konkursu uchwałą, wskazując kolejność kandydatów. W kontrolowanej Uchwale Komisja w części II Uchwały podała: "Komisja Konkursowa przedstawia kandydaturę Pana B.B. jako kandydata na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...] z uwagi na uzyskanie przez niego najwyższego wyniku punktowego", wskazując że B.B. uzyskał pierwsze miejsce wśród kandydatów uczestniczących w konkursie (k. 48-47 akt konkursu).

Tym samym pozostałe informacje, zawarte w części I Uchwały z [...] marca 2015 r. zawierają dane, będące w istocie uzasadnieniem Uchwały. Składają się na nie: wskazanie ilości punktów uzyskanych przez każdego z pięciorga kandydatów, wymienionych w punktach 1-5, w porządku alfabetycznym, za pierwszy etap Konkursu (§ 5 pkt 1 i § 7 ust. 1 rozporządzenia); średnią arytmetyczną przyznanych każdemu z kandydatów za trzeci etap Konkursu (§ 5 pkt 3 i § 9 ust. 1-5 rozporządzenia); opisową ocenę wiedzy każdego z kandydatów w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa.

W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że decyzja administracyjna jest to oświadczenie woli i wiedzy (podobnie jak oświadczeniem woli i wiedzy jest wyrok sądowy - K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 90-91) kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego (decyzja rozstrzygająca w sprawie co do jej istoty w całości lub części) bądź w sferze stosunku procesowego (decyzja w inny sposób kończąca sprawę w danej instancji; B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 22-23; Borkowski/ Adamiak - op. cit., s. 542-543, nb 5).

Odpowiednio - uchwała komisji konkursowej jest także oświadczeniem woli i wiedzy. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni Uchwały z [...] marca 2015 r. Przedmiotem wykładni oświadczenia woli i wiedzy, zawartego w uchwale, nie może być wyrwany z kontekstu fragment tego dokumentu, lecz jego całość, z uwzględnieniem okoliczności, w jakich podjęto uchwałę.

Mimo zatem, że Uchwała nie wskazuje kolejności innych kandydatów niźli pierwszy - B.B., który uzyskał największą liczbę (łącznie 29,8) punktów, to treść uzasadnienia Uchwały pozwala na ustalenie, że drugie miejsce zajęła M.W., która uzyskała drugą liczbę (łącznie 29,3) punktów; trzecie miejsce zajęła I.S., która uzyskała trzecią liczbę (łącznie 24,8) punktów. D.D. zajął czwarte miejsce - uzyskał bowiem czwartą liczbę (łącznie 24,3) punktów; piąte miejsce zajęła A.K., która uzyskała piątą liczbę punktów (łącznie 22,1; k. 48-47 akt konkursu).

Skoro § 13 rozporządzenia jest przepisem procesowym, a jego naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 146 § 1 zd. 2 ppsa), to brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej Uchwały (art. 146 § 1 zd. 1 ppsa).

Prezes Sądu Rejonowego nie stawia zarzutu naruszenia art. 106 § 3 i 5 ppsa w z. z art. 244 § 1 i art. 308 § 1 kpc. Ustawodawca dopuścił w postępowaniu przed sądem administracyjnym przeprowadzenie wyłącznie dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowód z płyt dźwiękowych (art. 308 § 1 in medio kpc) nie jest dowodem z dokumentu i nie może być prowadzony przed sądem administracyjnym. Nie było to też niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, skoro Sąd dysponował dokumentem urzędowym - protokołem z III etapu konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...], który odbył się dnia [...] marca 2015 r. (k. 45-41 tomu I akt konkursu; protokół rozprawy z 10 września 2019 r.).

Skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a Sąd I instancji z naruszeniem art. 146 § 1 ppsa uchylił zaskarżoną uchwałę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa, uchylił ze skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego w [...] zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargę.

Zaskarżona uchwała nie narusza prawa materialnego (art. 32a § 1 pkt 3, § 10 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz. U. z 2015 r., poz. 133); nie narusza również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, przeto skargę należało oddalić (art. 151 ppsa).

II. Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej D.D.

Zarzut naruszenia § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418) przez jego niewłaściwe zastosowanie, okazał się niezasadny.

Autor skargi kasacyjnej nietrafnie upatruje naruszenia § 13 rozporządzenia w tym, że "Sąd I instancji popełnił błąd uznając, że podjęte przez komisję konkursową w dniu [...].03.2015 r. stwierdzenie, że D.D. nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i tym samym nie spełnia wymogu z art. 32a § 1 pkt 3 usp nie jest uchwałą, lecz częścią uchwały (tej uchylonej przez Sąd?)... komisja konkursowa uchwałą stwierdziła nieposiadanie przez D.D. wiedzy w omawianym zakresie, to należy uznać, że to rozstrzygnięcie komisji niewątpliwie stanowi – co do formy - uchwałę... nie ulega wątpliwości to, że stwierdzenie przez komisję konkursową, że D.D. nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i tym samym nie spełnia wymogu z art. 32a § 1 pkt 3 usp nie jest rozstrzygnięciem podjętym przez komisję wobec kandydata D.D. w sprawie jego wiedzy (rzekomego braku wiedzy) w podanym zakresie. A że to rozstrzygnięcie jest w formie uchwały przesądza także i to, że komisja konkursowa, jako organ kolegialny podejmuje swoje decyzje (rozstrzygnięcia) w formie uchwały... o tym, że komisja konkursowa podejmuje rozstrzygnięcie w formie uchwały przesądza ostatecznie § 13 rozporządzenia, który to przepis obie strony miały na uwadze twierdząc o uchwale, a którego to przepisu nie wziął pod uwagę Sąd I instancji twierdząc odmiennie, iż nie stanowi uchwały stwierdzenie przez komisję, że D.D. nie posiada wiedzy w podanym zakresie. I wobec tego Sąd I instancji naruszył ten przepis przez niewłaściwe zastosowanie" (s. 4-5 uzasadnienia skargi kasacyjnej).

Sąd I instancji trafnie nie podzielił stanowiska skarżącego, że komisja wydała dwie uchwały (s. 2 akapit 1; s. 3 akapit 1 i 2 uzasadnienia wyroku IV SA/Wr 3/16).

Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy odwołać się do argumentów przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny przy analizie zarzutu skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego w [...], w oparciu o dyspozycje art. 32a § 10 pkt 1 usp w zw. z § 13 rozporządzenia. W postępowaniu konkursowym Komisja Konkursowa podjęła tylko jedno rozstrzygnięcie w sprawie wyników konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...], w postaci Uchwały z [...] marca 2015 r. Prawidłowe ustalenie wyniku konkursu zawiera część II Uchwały (art. 32a § 10 pkt 1 usp w zw. z § 13 rozporządzenia). Kwestionowane przez skarżącego kasacyjnie sformułowanie, przedstawione w części I punkcie 2 Uchwały stanowi jedynie element uzasadnienia Uchwały (§ 13 zd. 2 rozporządzenia), wskazujący na zbadanie w toku konkursu wiedzy kandydata w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa przy pomocy obiektywnego testu wiedzy (art. 32a § 1 pkt 3, § 8 in princ. usp w zw. z § 5 pkt 1, § 7 ust. 1-3, § 8 ust. 1 i 2 zd. 1 rozporządzenia). Skarżący z testu wiedzy uzyskał 22 punkty (tyle samo co M.W., która ostatecznie uzyskała drugie miejsce), gdy B.B. (który ostatecznie zajął pierwsze miejsce) uzyskał punktów 26 (zatem więcej niż skarżący uzyskał w etapie pierwszym i trzecim łącznie - 24,3 punktu). Oceny wiedzy kandydatów Komisja Konkursowa dokonała także na podstawie przebiegu rozmowy kwalifikacyjnej, uznając że "kandydat [D.D.] nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa" (s. 48-47 akt konkursu). Ocena ta stanowi element uzasadnienia Uchwały, nie zaś odrębną uchwałę, będącą odrębnym rozstrzygnięciem w rozumieniu § 13 zd. 1 rozporządzenia.

Zarzut naruszenia art. 57 § 3 ppsa nie zasługiwał na zastosowanie. W sprawie nie doszło do zaskarżenia w jednym piśmie (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 375, nb 9) więcej niż jednego aktu, zatem przewodniczący nie miał podstaw do rozdzielenia skarg. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, rezultat wykładni celowościowej nie prowadzi do odmiennego rezultatu niż rezultat wykładni językowej i systemowej. W niezakwestionowanym skutecznie stanie faktycznym sprawy, prawidłowo ustalonym przez Sąd I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że pismem z 31 marca 2016 r. skarżący zaskarżył "drugą uchwałę", skoro w sprawie Komisja Konkursowa podjęła tylko jedną uchwałę rozstrzygającą konkurs (§ 13 zd. 1 rozporządzenia). W kontrolowanej sprawie nie zachodziła przesłanka rozdzielenia skarg ani zastosowania zasady dekumulacji zaskarżeń (art. 57 § 3 ppsa).

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 146 § 2 ppsa. W sprawie nie zachodziły przesłanki uznania uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisów prawa. Skarżącemu w kontrolowanej sprawie nie przysługiwały dwa uprawnienia wynikające z przepisów prawa.

Autor skargi kasacyjnej błędnie upatruje podstawy prawnej dla uprawnienia "pierwszeństwa w zatrudnieniu go na stanowisku, którego konkurs dotyczył" w art. 32d § 2 zd. 1 usp, który stanowi: "Do dyrektora sądu oraz zastępcy dyrektora sądu stosuje się odpowiednio przepisy art. 6-7, art. 9-11 oraz art. 14a-18 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639, z późn. zm.)." [dalej upsip] w zw. z art. 6-7, art. 9-11 oraz art. 14a-18 upsip i art. 3b ust. 1 pup (s. 2/3 skargi kasacyjnej). Uwadze autora skargi kasacyjnej uszło, że art. 32d § 2 zd. 1 usp dotyczy wyłącznie praw i obowiązków powołanego dyrektora sądu, który objął stanowisko, nie zaś kandydata na stanowisko dyrektora sądu. Wskazuje na to zdanie 2 § 2 art. 32d usp, który stanowi: "Do ustalania uprawnień do dodatku za wieloletnią pracę i nagrody jubileuszowej stosuje się zasady określone w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury.", który wprost odnosi się wyłącznie do praw powołanego dyrektora sądu.

Za takim rezultatem wykładni wskazanych przez skarżącego wzorców kontroli

przemawia także wykładnia systemowa – powołane przepisy dotyczą bowiem: podstawowych obowiązków urzędnika (art. 6), obowiązku wykonywania poleceń służbowych przełożonych i ograniczeń ich wykonywania (art. 7 ust. 1-3), obowiązku neutralności i bezstronności urzędnika (art. 9), zakazu podległości służbowej między osobami bliskimi (art. 10), zakazu podejmowania dodatkowego zatrudnienia (art. 11), terminów i zasad podwyższania wynagrodzeń (art. 14a), dodatku za wieloletnią pracę (art. 15), nagrody jubileuszowej (art. 16) i odprawy (art. 17 upsip). Art. 18 upsip stanowi: "W sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 z późn. zm.) a w sprawach nieuregulowanych także na w tej ustawie - przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.)".

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, z art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm.) nie przysługiwało skarżącemu pierwszeństwo w przedstawieniu jego kandydatury Ministrowi Sprawiedliwości.

W dacie podjęcia zaskarżonej Uchwały ustawodawca stanowił: "Jeżeli w urzędzie wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym następuje zatrudnienie, jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile spełnia wymagania na dane stanowisko" (art. 3b ust. 1 pup). Przepis ten dotyczy urzędników państwowych i innych pracowników zatrudnionych na stanowiskach związanych z obsługą organów, nie zaś zatrudniania piastunów organów. Zgodnie z art. 21 usp: "§ 1. Organami sądów są: 1) w sądzie rejonowym - prezes sądu i dyrektor sądu, z zastrzeżeniem § 1a;.... § 1a. Dyrektora sądu powołuje się w sądzie rejonowym, w którym jest co najmniej dziesięć stanowisk sędziowskich. W sądach rejonowych, w których nie powołano dyrektora sądu, zadania dyrektora sądu wykonują dyrektorzy przełożonych sądów okręgowych.".

Wymagania na dane stanowisko urzędnicze, w myśl ustawy o pracownikach urzędów państwowych, różnią się zasadniczo od wymagań stawianych kandydatom na bycie piastunem organu – w szczególności dyrektora sądu (art. 32a § 1-13 usp). W doktrynie trafnie wskazuje się, że zasada pierwszeństwa w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych nie ma charakteru bezwzględnego. Zasada ta obowiązuje tylko w urzędach, w których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym urzędzie wynosi mniej niż 6%. W urzędach administracji państwowej nie przeprowadza się otwartego i konkurencyjnego naboru. Brak regulacji otwartego i konkurencyjnego naboru na stanowiska urzędnicze w administracji państwowej powoduje, że szczegółowy sposób realizacji pierwszeństwa w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa kierownik urzędu (w formie zarządzenia, instrukcji czy innego aktu wewnętrznego; J. Stelina w: red. K. W. Baran, Komentarz do ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Komentarz, LEX 2014, uw. 1, 2 do art. 3b). Z uwagi na ustawowo uregulowane wymogi wobec kandydatów na stanowisko dyrektora sądu, ustawowo uregulowany tryb otwartego i konkursowego naboru na stanowisko dyrektora sądu w Prawie o ustroju sądów powszechnych (stanowiącym lex specialis wobec ustawy o pracownikach sądów i prokuratury oraz ustawy o pracownikach urzędów państwowych; uregulowania te mają charakter kompleksowy) w zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, art. 3b ust. 1 pup nie znajdował w sprawie zastosowania.

Z prawidłowo odczytanej Uchwały z [...] marca 2016 r. nie wynika, że skarżący zajął drugie miejsce w wyniku konkursu, zakończonego uchwałą z [...] marca 2015 r. To, że w części I Uchwały, D.D. wymieniony został w punkcie 2, wynika jedynie z faktu, że wszystkich pięcioro kandydatów wymieniono w porządku alfabetycznym. W rzeczywistości D.D. zajął czwarte miejsce spośród pięciorga kandydatów.

Po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa ustaliła wynik konkursu, wskazując kolejność kandydatów (art. 32a § 10 usp) i przedstawiła kandydaturę B.B. jako kandydata na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w [...] z uwagi na uzyskanie przez niego najwyższego wyniku punktowego (część II uchwały z [...] marca 2015 r.). Konkurs został zatem rozstrzygnięty.

Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżącemu przysługiwało pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowisku dyrektora sądu, o które ubiegał się w konkursie. Tym bardziej zatem nie mogło skarżącemu przysługiwać "powiązane z tym uprawnieniem uprawnienie pierwszeństwa w przedstawieniu Ministrowi Sprawiedliwości kandydatury skarżącego na to stanowisko, niezależnie od tego, że skarżący nie uzyskał w konkursie najwyższej oceny" (s. 3 skargi kasacyjnej), bowiem przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych i rozporządzenia takiego uprawnienia nie kreują.

Zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa nie zasługiwał na uwzględnienie. Skoro Komisja Konkursowa prawidłowo podjęła w sprawie tylko jedną uchwałę (z dnia [...] marca 2015 r.; k. 48-47 akt konkursu), to nie mogło dojść do skutecznego zaskarżenia "obu omawianych tu uchwał" (s. 6 akapit 1 skargi kasacyjnej D.D.). W sposób dowolny skarżący podnosi, że "skarżący dowiedział się o tej [drugiej] uchwale z odpowiedzi na skargę". Brak było podstaw od zaskarżenia "drugiej uchwały" pismem z 31 marca 2016 r., skoro Komisja Konkursowa podjęła wyłącznie jedną Uchwałę.

Obowiązkiem Komisji było zweryfikowanie w trzecim etapie konkursu - w szczególności - predyspozycji do wykonywania zadań na stanowisku, którego dotyczy konkurs oraz kompetencji kierowniczych kandydatów (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). Podczas rozmowy kwalifikacyjnej komisja ocenia kwalifikacje, wiedzę, predyspozycje oraz umiejętności kandydata z zakresu zadań wykonywanych na stanowisku, którego konkurs dotyczy (§ 9 ust. 4 zd. 2 rozporządzenia). Ustawodawca wskazał warunki, jakie spełniać musi osoba, ubiegająca się o powołanie na stanowisko dyrektora sądu. Jednym z tych warunków jest posiadanie wiedzy "w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa" (art. 32a § 1 pkt 3 usp). Zatem Komisja nie orzekała, że "D.D. nie posiada wiedzy w podanym zakresie i ta decyzja ma formę uchwały" (s. 5 akapit ostatni skargi kasacyjnej), lecz dokonała oceny w szczególności wiedzy "w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa" każdego z kandydatów, a ocena ta stała się elementem oceny wyrażonej w punktach przyznanych każdemu z kandydatów za trzeci etap konkursu, a nadto stała się oceną opisową każdego z kandydatów (art. 32a § 1 pkt 3 i § 8 usp oraz § 5 pkt 3, § 9 ust. 1 i 4 zd. 2; § 10 ust. 1 rozporządzenia).

W części I Uchwały, w punktach 1-5, Komisja przedstawiła ile punktów uzyskał każdy z kandydatów za pierwszy i trzeci etap konkursu oraz przedstawiła ocenę opisową każdego z kandydatów "w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa" (art. 32a § 1 pkt 3 usp).

Art. 141 § 4 ppsa wskazuje elementy konieczne uzasadnienia sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, mimo że mogło być pełniejsze, spełnia wymogi art. 141 § 4 ppsa i poddaje się kontroli instancyjnej. W sprawie nie występowały 4 skargi a sprawa nie wymagała podjęcia 4 rozstrzygnięć.

Zgodnie z art. 156 § 1 ppsa sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 414, uw. 2). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 ppsa) - także jego uzasadnienie. W celu usunięcia niezgodności pomiędzy rzeczywistą wolą i wiedzą Sądu I instancji a ich wyrażeniem na piśmie (K. Piasecki w: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, W. Pr. 1989 t. 2, s. 564 uw. 2, 6; J. P. Tarno – op. cit. s. 414, uw. 4), na podstawie art. 156 § 1 i 3 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu sprostował oczywiste omyłki na stronie 1 uzasadnienia wyroku I instancji w ten sposób, że po słowach "art. 464 § 1" słowo "kpa" zastąpił słowem "kpc"; po słowach "droga przed sądem administracyjnym" słowa "nie jest", zastąpił słowem "jest".

Kodeks postępowania administracyjnego nie ma "art. 464 § 1", ma go natomiast kodeks postępowania cywilnego. Art. 464 § 1 kpc był podstawą przekazania postanowieniem z [...] listopada 2015 r. [...] Sądu Rejonowego w [...] sprawy z powództwa D.D. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w [...] o uchylenie, ewentualnie unieważnienie uchwały Komisji Konkursowej z [...] marca 2015 r. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Niedopuszczalność drogi sądowej, o której mowa w art. 464 § 1 kpc dotyczy wyłącznie drogi przed sądem powszechnym. W kontrolowanej sprawie droga przed sądem administracyjnym jest dopuszczalna, bo to sąd administracyjny jest sądem właściwym do rozpoznania sprawy ze skargi uczestnika konkursu na uchwałę kończącą postępowanie konkursowe o wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora sądu (art. 464 § 1 zd. 1 in fine kpc w zw. z art. 3 § pkt 4 ppsa).

Na podstawie art. 184 skargę kasacyjną D.D. należało oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od D.D. na rzecz Prezesa Sądu Rejonowego w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (art. 207 § 2 ppsa).