Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 329/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4, art. 153, art. 151, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 8 ust. 1 pkt 5, art. 9a pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 884
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (t.j.)
article: oraz § 1 pkt 1 i 2, § 6, § 20, § 29 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, § 32, § 33
journal: Dz.U. 2007 nr 188 poz 1345
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli  metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 183/19 w sprawie ze skargi S. Sp. j. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 21 lutego 2019 r. nr 0601-IOC.48.36.2018 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz S. Sp. j. w Ł. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (zwany dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 26 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 183/19, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), po rozpoznaniu skargi S. Sp. j. w Ł. (dalej zwanej "skarżącą" lub "Spółką") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej zwanego "DIAS" lub "organem II instancji") z 21 lutego 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej zwanego "Naczelnikiem LUCS" lub "organem I instancji") z 31 grudnia 2018 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 500 złotych za przejazd pojazdem nienormatywny bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz skarżącej od DIAS 190 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 21 listopada 2018 r. na terenie przejścia granicznego w Hrebennem zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy [...] o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą ciężarową [...] o numerze rejestracyjnym [...], należący do Spółki, kierowcą którego był I. K. (dalej zwany "kierowcą"), który wykonywał przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz Spółki. Pojazdem przewożony był towar w postaci armatury łazienkowej z żeliwa i stali o masie brutto 21797 kg.

W trakcie kontroli dokonano pomiaru obciążenia osi, masy oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu. Pomiaru nacisków osi dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu DW-600, nr fabryczny 200624, posiadającej ważne świadectwo legalizacji ponownej wydane 28 września 2017 r. przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zamościu. Wynik dynamicznego ważenia pojazdu wskazał na przekroczenie o 180 kg nacisku drugiej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna jest osią napędową, a druga osią nienapędową (odległość między osiami składowymi wynosi 1,41 m) to jest przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,89 % przy dopuszczalnym nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 tony dla każdej osi. Kierowca pojazdu, poinformowany o możliwości wykonania powtórnego ważenia, nie skorzystał z przysługującego w tym zakresie prawa. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnej rzeczywistej masy całkowitej pojazdu ani wymiarów zewnętrznych.

Przebieg kontroli utrwalono protokole nr 00000489/W/2018 z 21 listopada 2018 r. Stwierdzono brak zezwolenia kategorii VII wymaganego ustawą z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity; Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.).

Naczelnik LUCS wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII.

Decyzją z 31 grudnia 2018 r. Naczelnik LUCS, działając na podstawie art. 104 §1, 127 § 2, art. 268a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), art. 2 pkt 35a, art. 61 ust. 2 pkt 1, art. 64 ust 1 pkt 1, art. 64 ust 3 i 4, art. 129 ust. 4a, art. 140aa ust. 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 140ac ust. 1 – 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1990; dalej zwanej "p.r.d."), § 5 ust 1 pkt 7 lit c, § 5 ust. 2 i ust 7, § 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.) nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 500 zł.

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika LUCS o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 500 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę, w której domagała się m. in. stwierdzenia nieważności obu decyzji ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów.

W odpowiedzi DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz Spółki 190 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ – DIAS – nie odniósł się do argumentacji skarżącej powołującej się w zakresie dopuszczalnego błędu ważenia na informacje, jakie mają być zawarte w pochodzących od producenta specyfikacji wagi oraz instrukcji jej obsługi. Organ odwoławczy nie dołączył do akt sprawy tego rodzaju dokumentów oraz nie dokonał analizy ich treści z punktu widzenia spornego w sprawie zagadnienia możliwości uwzględnienia dopuszczalnego błędu ważenia. Organ nie ustalił, czy dane pochodzące od producenta, na które powołuje się skarżąca, przewidują uwzględnianie tego rodzaju błędu w procesie ważenia przy użyciu przedmiotowej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu model DW-600, która to waga zgodnie ze świadectwem legalizacji ponownej przy pomiarze obciążenia osi jest zaliczona do klasy D.

WSA wskazał, że DIAS ograniczył się do stwierdzenia, że zarówno przepisy ustawy z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. 2018 r., poz. 376 z późn. zm), jak też przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją zasadnym jest przyjęcie jako wyniku pomiaru wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.

WSA podkreślił, że wobec ustalonego przez organ zakresu przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku osi o 1,89 %, a jednocześnie powoływanej przez skarżącą wielkości dopuszczalnego błędu pomiaru na poziomie 2 %, szczegółowe odniesienie się do zarzutów i argumentów podniesionych przez stronę skarżącą, z uwzględnieniem analizy danych pochodzących od producenta wagi, miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że na żadnym etapie postępowania, w tym także w postępowaniu odwoławczym, nie dołączono do akt sprawy instrukcji użytkowania wagi.

W ocenie WSA, organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie w szczególności nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie wyjaśnił w pełni podstaw swojego stanowiska oraz nie odniósł się w sposób rzeczywisty do przeciwnych argumentów podnoszonych przez skarżącą.

Organ odwoławczy nie dokonał także oceny rodzaju przewożonego ładunku i w istocie pominął treść art. 64 ust. 2 p.r.d., co zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie było niezbędne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł DIAS, zaskarżając go w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art, 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej zwanej "k.p.a."), w związku z art. 8 ust. 1 pkt 5, art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 541) oraz § 1 pkt 1 i 2, § 6, § 20, § 29 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, § 32, § 33 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. 2007 r., Nr 188, poz. 1345), przez uchylenie zaskarżonej skargą Spółki decyzji organu odwoławczego, zamiast oddalenia skargi, w wyniku bezpodstawnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie wyjaśnił podstaw swojego stanowiska, nie odniósł się do argumentacji skarżącej powołującej się w zakresie dopuszczalnego błędu ważenia na informacje jakie mają być zawarte w pochodzących od producenta specyfikacji wagi oraz instrukcji jej obsługi, oraz nie dołączył tych dokumentów i nie dokonał analizy ich treści z punktu widzenia możliwości uwzględnienia dopuszczalnego błędu ważenia, podczas gdy organ odwoławczy, ponownie rozstrzygając sprawę, oparł się na dowodzie z dokumentu w postaci protokołu nr 00000489/W/2018, stwierdzającego przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu o 180 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,89 %) oraz świadectwa legalizacji ponownej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu model DW-600 nr fabryczny 2000624/5,

zaś organy nie miały obowiązku prawnego do uwzględniania ewentualnie przewidzianego w specyfikacji lub instrukcji wagi przez producenta dopuszczalnego błędu ważenia, jak również,

obowiązku takiego nie nakładają na organy celno-skarbowe, przepisy ustawy z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych,

gdyż przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej, stosując wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wyniku pomiaru wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru, zaś dla wagi zalegalizowanej miarodajne są zawsze nominalne jej wskazania, i te wskazania są podstawą do czynienia ustaleń faktycznych w sprawie przez organy celno-skarbowe, podczas, gdy uwzględnienie dopuszczalnych błędów w tym błędy graniczne dopuszczalne wagi to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, i nie są kryteriami prawidłowego użytkowania wagi przez organy w sprawie przez organy celno-skarbowe;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 153 p.p.s.a. przez związanie organu odwoławczego oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, bez odniesienia się do okoliczności czy prawnie wiążące dla organu odwoławczego są ewentualne wskazania producenta w specyfikacji wagi lub instrukcji jej obsługi, co do uwzględnienia dopuszczalnego błędu ważenia;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 106 ust. 3 p.p.s.a. przez odmowę uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z instrukcji obsługi wagi, co było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, w sytuacji, w której z instrukcji wagi DW-600 nr fabryczny 2000624/5 wynika, że nie zawiera ona wskazań, co do obowiązku uwzględniania dopuszczalnego błędu ważenia, a co nie zostało jednak zawarte w treści decyzji organu odwoławczego, zaś przy ewentualnym podzieleniu przez Sąd pierwszej instancji, zasadności twierdzenia – po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, że instrukcja nie zawiera wskazania, co do obowiązku uwzględniania dopuszczalnego błędu ważenia, mogło doprowadzić od oddalenia skargi skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie organ przedstawił argumenty na poparcie zarzutu sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych na jej rzecz.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej zwany "NSA") rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej, oparte tylko na podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a. skierowane zostały przeciwko wyrokowi Sądu pierwszej instancji, który uznał, że zaskarżona decyzja organu administracji skarbowej nie odpowiada prawu, gdyż:

– organ nie dołączył do akt sprawy dokumentów dotyczących rodzaju wagi, na której odbyło się ważenie przedmiotowego pojazdu, mimo zarzutów i argumentacji skarżącej powołującej się w zakresie dopuszczalnego błędu ważenia na informacje, jakie mogą być zawarte w pochodzących od producenta dokumentów wagi, w szczególności jej instrukcji, nie dokonał też analizy zapisów instrukcji z punktu widzenia spornego w sprawie zagadnienia możliwości uwzględnienia dopuszczalnego błędu ważenia, co miało istotne znaczenie dla sprawy, biorąc pod uwagę zakres przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku osi o 1,89 %;

– zasady i przepisy postępowania administracyjnego regulujące postępowanie dowodowe (wymagające konieczności przeprowadzenia w pełnym zakresie dowodów istotnych w sprawie) oraz sposób uzasadniania decyzji dotyczą organów orzekających w obu instancjach, na żadnym etapie orzekania, w tym w postępowaniu odwoławczym nie odniesiono się do argumentacji skarżącej odnośnie do prawidłowości procesu ważenia, również w kontekście zgodności z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta, o których mowa także w punkcie 12 protokołu kontroli;

– w zaskarżonej decyzji organ nie dokonał oceny rodzaju przewożonego ładunku (armatura łazienkowa z żeliwa i stali) z punktu widzenia spornego w sprawie zagadnienia i w istocie pominął treść art. 64 ust. 2, który zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych, niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że organ po pierwsze kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, z punktu widzenia zarówno wytkniętych przez WSA deficytów postępowania dowodowego i braków w wyjaśnieniu stanowiska organu, jak i – po drugie – kwestionuje potrzebę dołączenia instrukcji użytkowania wagi DW-600 do ważenia pojazdów w ruchu i potrzebę dokonywania analizy jej zapisów w kontekście argumentów skarżącej, czy ważenie to odbyło się zgodnie z zawartymi w instrukcji zasadami.

W skardze kasacyjnej nie zawarto natomiast zarzutów dotyczących stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie do pominięcia przez organ przy rozpatrzeniu sprawy treści art. 64 ust. 2 p.r.d. wobec rodzaju przewożonego ładunku. Już z tego tylko powodu skarga kasacyjna nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż nie zostały zakwestionowane wszystkie podstawy rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, z powodu których ten Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Ale także i wyartykułowane zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej jego ocenie, której rezultatem powinno być jego uchylenie.

Zwłaszcza, że ich ocena nie może abstrahować od znaczenia konsekwencji wynikających z faktu, że w przypadku skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelności formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W relacji natomiast do wymogów odnoszących się do zarzutów stawianych zarówno na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15), jak i wymogów odnoszących się do zarzutów stawianych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09), ocena zasadności zarzutów kasacyjnych nie może nie uwzględniać znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o której mowa była na wstępie. W jej w świetle, Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z: 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. II FSK 2031/18; akt 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13).

Wobec istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie – która w relacji do stanowiska Sądu pierwszej instancji wyraża się w kwestionowaniu przez skarżący kasacyjnie organ prawidłowości oceny, że przeprowadzone w sprawie ustalenia, wobec ich deficytów, nie były jednoznaczne, a co za tym idzie wystarczające dla wydania zaskarżonej decyzji – ocena zasadności zarzutów skargi kasacyjnej nie może abstrahować od tego, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie było prowadzone w sprawie nałożenia, na podstawie art. 140aa ust. 1 oraz 140ab ust. 3 pkt a Prawo o ruchu drogowym, kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Jeżeli zaś – co w tym też kontekście wymaga szczególnego zaakcentowania – wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej – w rozpatrywanej sprawie kary pieniężnej (sankcji administracyjnej) za naruszenie, o którym mowa w przywołanym powyżej przepisie ustawy Prawo o ruchu drogowym – nie może towarzyszyć, żadna dowolność, czy też arbitralność, to za uzasadnione należy uznać oczekiwanie, że w postępowaniu w sprawie jej nałożenia organ administracji publicznej jednoznacznie ustali oraz w przekonujący sposób wykaże zaktualizowanie się wszystkich faktycznych i prawnych przesłanek jej nałożenia, co ze swej istoty zakłada obowiązek wykazania, że w świetle ustalonych faktów zachowanie przypisywane adresatowi decyzji nakładającej sankcję wyczerpywało znamiona deliktu. Stanowi to bowiem warunek konieczny uznania tego działania za zgodne z prawem.

Organ przedstawiając dopiero w zarzutach skargi kasacyjnej argumentację odnośnie do uwzględniania tzw. błędu pomiaru, czy powołując się na brak w instrukcji wagi – której regulacje są znane jemu, a nie stronie, czy sądowi, gdyż instrukcja nie została dołączona do akt sprawy – zapisu dotyczącego ewentualnego korygowania wyników ważenia, w istocie dopiero na tym etapie wykonuje obowiązki w zakresie wyjaśnienia i omówienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Odnośnie do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej na wstępie wskazać należy, że nietrafny jest zarzut procesowy podnoszący naruszenia art. 151 p.p.s.a. Zauważenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji wyrokował na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zatem w sposób oczywisty należało przyjąć, że to ten przepis mógł być naruszony jako norma zastosowana do uchylenia decyzji.

W dalszym ciągu podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie dowodowe:

– art. 7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, stosownie do której w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa;

– dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 k.p.a.);

– zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Istotną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie;

– uzasadnienie decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, lakonicznie wskazano, że przepisy ustawy Prawo o miarach, jak też przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru (str. 8 decyzji), nie wyjaśniono natomiast tego stanowiska dokładnie (jakie konkretne uregulowania przemawiają za tą koncepcją), uchybiając zasadzie przekonywania i nie dając szans stronie na ewentualną polemikę z tym istotnym w sprawie poglądem. Jeśli uwzględni się ponadto, że do akt sprawy nie dołączono instrukcji użytkowania wagi, którą dokonano w sprawie ważenia dynamicznego pojazdu, to nie można, zdaniem NSA nie zgodzić się z WSA, że rozpoznanie sprawy przez organ II instancji uchybiało treści ww. przepisów k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu który miał wpływ na wynik sprawy.

Jakkolwiek ma rację organ, który w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla znaczenie i wagę protokołu z kontroli, utrwalającego na bieżąco ("na gorąco") przebieg czynności kontrolnych i dokumentującego w sposób wiarygodny i rzeczywisty parametry zatrzymanego pojazdu, to jednak nawet przyjmując, że dokument ten ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., nie oznacza to, że jest on niepodważalny. Strona może bronić się przeciwko zawartym w nim ustaleniom i przedstawiać wszelkie argumenty oraz korzystać z wszelkich środków dowodowych dla zakwestionowania niekorzystnych dla niej ustaleń. Zauważyć trzeba, że w pkt 12 protokołu z kontroli pojazdu, przeprowadzonej w niniejszej sprawie, stwierdzono, że "proces ważenia dokonano na wadze dynamicznej zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345)." Skarżąca kwestionowała wyniki ważenia i podnosiła, że organ nie przeprowadził m. in. dowodu z dokumentu – instrukcji obsługi wagi, który to dowód byłby niezbędny celem zweryfikowania tych wyników. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ nie dokonując analizy treści dokumentów (specyfikacji wagi oraz instrukcji jej obsługi), uchybił obowiązkowi, pełnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie i sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia decyzji.

Z wyżej wskazanych względów nie można więc stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Nie przekonują o tym również liczne przepisy prawa materialnego wskazane w petitum zarzutu pierwszego. Autor skargi kasacyjnej wymieniając te przepisy (ustawy – z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych) w żaden sposób nie odnosi się do ich treści, ani norm w nich zawartych. Podkreślić trzeba, że ww. przepisy składają się w przeważającej części z wielu jednostek redakcyjnych (np. § 20, § 32 i § 33 rozporządzenia), których znaczenia w rozpoznawanej sprawie kastor nie wyjawił. "Zbiorcze" wymienienie tych przepisów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (str. 6) i stwierdzenie, że ich analiza ma prowadzić do wniosku, że uwzględnienie dopuszczalnych błędów, w tym błędów granicznych dopuszczalnych wagi nie są to kryteria prawidłowego użytkowania wagi mające mieć zastosowanie podczas dokonywania kontroli celno – skarbowej, lecz tylko kryteria badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo, nie jest wystarczające. Zauważyć należy, że zgodnie z powołanym w skardze kasacyjnej § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia – rozporządzenie to określa nie tylko zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (pkt 2), ale również wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów i charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania tych wag (pkt1). Mając na uwadze wspomnianą na wstępie zasadę dyspozycyjności, wykluczone jest, aby to sąd kasacyjny miał poszczególnym normom przypisywać oczekiwane przez kasatora znaczenie i w ten sposób sam decydować o zakresie zaskarżenia i jego kierunkach.

Nie są również zasadne dwa pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, które aczkolwiek dotyczą dwóch różnych aspektów działania Sądu pierwszej instancji (wiążących wytycznych dla organu i nieprzeprowadzenia dowodu z instrukcji ważenia pojazdów przez WSA) to mają ten wspólny mianownik, że dotyczą zapisów w instrukcji odnośnie do uwzględniania w procesie ważenia tzw. błędów ważenia.

Bezpodstawne jest zarzucanie Sadowi pierwszej instancji zaniechania przeprowadzenia dowodu z instrukcji ważenia, w oparciu o podnoszone naruszenie art. 106 ust. 3 p.p.s.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, 141 § 4 i art. 106 ust. 3 p.p.s.a. zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej) co miało być niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (zdaniem autora skargi kasacyjnej w instrukcji brak jest wskazania obowiązku uwzględniania dopuszczalnego błędu ważenia) i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Obu tych twierdzeń nie można podzielić. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie dowodów z dokumentów, na wniosek lub z urzędu. Zasadą jest jednak, że nie prowadzi się postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Stanowiące wyjątek od tej zasady uprawnienie Sądu z art. 106 § 3 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i nie służy do uzupełniania materiału dowodowego, który powinien zgromadzić organ. Nie jest także prawdziwe twierdzenie organu zawarte w skardze kasacyjnej, że przeprowadzenie dowodu z dokumentu – w postaci instrukcji ważenia nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy – uwzględnienie zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącej wniosku o przeprowadzenie tego dowodu musiałby spowodować odroczenie rozprawy i zwrócenie się na piśmie do organu o przedstawienie wnioskowanego dokumentu, gdyż na rozprawie nie stawił się nikt w imieniu DIAS.

Z kolei, zupełnie niezrozumiały wydaje się zarzut nr 2 z petitum skargi kasacyjnej, już z twierdzeń skargi kasacyjnej wynika, że bezpodstawne są obawy w nim wyrażone odnośnie do związania organu wskazaniami i oceną prawną w zakresie konieczności analizy zapisów instrukcji ważenia dla wagi do pomiarów dynamicznych, zastosowanej w sprawie, skoro sam organ (któremu instrukcja musi być znana), w zarzucie wskazuje, że instrukcja ta nie zawiera zapisów umożliwiających uwzględnienie tzw. błędów granicznych. Zarzut ten musiał okazać się bezskuteczny również z tych powodów, że nie został w ogóle uzasadniony.

Z tych wszystkich względów, uznając, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły prawidłowości zaskarżonego wyroku, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów dla pełnomocnika Spółki z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).