Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 938/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Kolejnictwo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 54, art. 55 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3, art. 56 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: § 38 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 19 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 roku sprawy ze skargi spółki A na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" nr "[...]’ Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej nakazał PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Warszawie Zakład Linii Kolejowych wykonać w terminie do 30 listopada 2011r. pasy przeciwpożarowe wzdłuż linii kolejowej nr "[...]", przebiegającej przez las Nadleśnictwa N., Leśnictwa B.oraz Ł. i zapewnić ich użyteczność przez cały rok. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) oraz § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 Nr 16, poz. 94 ze zm.).

W uzasadnieniu organ przytoczył treść powołanych przepisów i wskazał, że podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu 4 sierpnia 2011r. stwierdzono brak zmineralizowanych pasów przeciwpożarowych na całej długości linii kolejowej przebiegającej w bezpośrednim sąsiedztwie wymienionych oddziałów lasów Nadleśnictwa N. zaliczonych do drugiej kategorii zagrożenia pożarowego.

Odwołanie od tej decyzji wniosła spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. reprezentowana przez Dyrektora Zakładu Linii Kolejowych, wnosząc

o uchylenie decyzji organu I instancji. Podniesiono, że zarządca infrastruktury kolejowej miał obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie zapisu § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006r w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych

i terenów (Dz. U. Nr 80 poz. 563). Zapis ten został zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010r. (Dz. U. Nr 109 poz. 719), ponieważ określał podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Odniesienie się obecnie w § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA do ustaw: o transporcie kolejowym, o lasach oraz o ochronie przeciwpożarowej jest informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. Zdaniem odwołującej ustawa o transporcie kolejowym nie reguluje swym zakresem podmiotów obowiązanych do wykonywania

i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, art. 55 tej ustawy daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej za odszkodowaniem prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, z prawa tego nie można czynić obowiązku, tak jak to stwierdził Komendant Powiatowy PSP. Zarzucono, że wydana decyzja jest niezgodna z art. 9 ust. l oraz art. 13 ust. l ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Strona zaznaczyła, że art. 29 ustawy o lasach, nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie. Zobowiązanie PKP PLK S.A. Zakładu Linii Kolejowych do zabezpieczania upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów.

W wyniku rozpoznania odwołania Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że zapisy rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, odsyłające w § 38 ust. 2 tego rozporządzenia do stosownych ustaw (w tym ustawy o transporcie kolejowym) wskazują już w treści, że podmiotami właściwymi do wykonywania pasów są te podmioty, których dotyczy dana ustawa. W art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym wskazano natomiast, że zarządcy i przewoźnicy kolejowi, a także użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową. Na ten przepis powołał się również Komendant Powiatowy PSP w wydanej decyzji administracyjnej, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu, że zagrożenie pożarem lasu pochodzi od ruchu kolejowego a nie odwrotnie. W ocenie organu odwoławczego to właśnie właściciele/zarządcy linii kolejowych są zobowiązani do utrzymywania pasów przeciwpożarowych zgodnie z zasadami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości

i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U Nr 153, poz. 955).

W zakresie zarzucanej niezgodności decyzji organu I instancji z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które to przepisy nakazują właścicielom lasów wykonywać zabiegi profilaktyczne i ochronne zapobiegające powstawaniu

i rozprzestrzenianiu się pożarów, Komendant Wojewódzki PSP stwierdził, że przepisy te dotyczą tych obowiązków właścicieli lasów związanych z utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych, które należą do ich właściwości. Właściciele lasów mają obowiązek wykonywać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe wskazane

w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U Nr 58, poz. 405, ze zm.), wydanym na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach.

W odniesieniu do argumentów strony wskazujących, że art. 29 ustawy o lasach nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie oraz, że zobowiązanie PKP PLK S.A. Zakładu Linii Kolejowych do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, zarządca ma prawo wykonywać pasy przeciwpożarowe na cudzym terenie, ale odszkodowanie za wykonanie pasów przeciwpożarowych należne jest właścicielowi gruntów, w drodze umowy stron. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy linia kolejowa powstała wcześniej od lasu, wtedy na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym zarządca linii kolejowej wykonujący pasy przeciwpożarowe może na podstawie umowy cywilnoprawnej domagać się odszkodowania od właścicieli gruntów za wykonane prace przy pasach przeciwpożarowych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik PKP PLK S.A. - Dyrektor Zakładu Linii Kolejowych powtórzył argumenty odwołania, podkreślając, że w oparciu o obowiązujące akty prawne utrzymywanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych należy do zarządcy lub właściciela lasu. Stwierdził, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej (pkt 3). Zdaniem strony skarżącej

z unormowania tego wynika bezpośrednio obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych przez właściciela lasów. Natomiast zarządca linii kolejowej ma jedynie takie uprawnienie na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, w myśl którego zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Podniesiono, że z przepisu tego nie można wywodzić nałożonego obowiązku. Strona skarżąca zauważyła, że art. 54 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, iż rozporządzenia wydane na mocy delegacji ustawowej są wydawane w celu ochrony ruchu kolejowego. Więc ratio legis tego przepisu polega na ochronie ruchu kolejowego przed zagrożeniem pożarowym ze strony lasów a nie odwrotnie. Zaznaczono też, że obowiązujące rozporządzenie MSWiA z dnia 7 czerwca 2010r. nie zawiera katalogu podmiotów obowiązanych do utrzymywania pasów przeciwpożarowych, a jedynie odsyła do regulacji ustawowych wymienionych powyżej. W ocenie strony skarżącej

w żadnej normie prawnej rangi ustawowej nie został w sposób bezpośredni nałożony taki obowiązek na zarządcę infrastruktury kolejowej. Z tego też powodu, w myśl art. 7 Konstytucji RP, organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od PKP PLK obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych.

Dodatkowo strona skarżąca podniosła, że art. 55 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Wskazano w związku z tym, że przedmiotowa linia kolejowa użytkowana jest od 1 października 1888r. Informacja taka została podana do protokołu ustaleń czynności kontrolno-rozpoznawczych. Natomiast nie został ustalony wiek drzewostanu przy pasach przeciwpożarowych. Zarzucono, że organy nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania, naruszając w ten sposób przepisy art. 7, 10 oraz 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki PSP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych obszarów leśnych wzdłuż linii kolejowych jest zarządca infrastruktury kolejowej, niezależnie od tego czy posadzenie lasu powstało przed data uruchomienia linii kolejowej, czy po tej dacie. Data wybudowania linii kolejowej ma znaczenie wyłącznie w kontekście obciążenia właściwego podmiotu kosztami wykonania tych pasów. Ustalenie kto ponosi koszty związane z wykonaniem pasów przeciwpożarowych powinno zostać dokonane pomiędzy zainteresowanymi stronami (Lasy-Kolej) w umowie o której mowa w art. 55 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270

ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana decyzja oraz utrzymana nią

w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Organy orzekające prawidłowo zastosowały powołane przepisy prawa materialnego i dokonały prawidłowej ich wykładni, zasadnie zobowiązując zarządcę infrastruktury kolejowej do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych, biegnących wzdłuż wskazanej linii kolejowej.

Zauważyć można w tym miejscu, że kwestia ta nie budzi wątpliwości

w utrwalonym już orzecznictwie sadów administracyjnych, w którym jednolicie wyrażany jest pogląd, iż to zarządca infrastruktury kolejowej zobowiązany jest do wykonania pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowej (por. wyrok WSA

w Opolu z dnia 29 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Op 540/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 stycznia 2012r. sygn. akt II SA/Łd 1263/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2011r., sygn. akt IV SA/Po 1053/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011r., sygn. akt 1054/11, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 1010/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2011r. sygn. akt II SA/Bd 1140/11, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2011r., sygn. akt II SA/Go 647/11 dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Zgodnie z art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009r, nr 12, poz.68) Komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do : nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. W związku z tym należy wyjaśnić, czy brak wykonania pasów przeciwpożarowych stanowi uchybienie skutkujące wydaniem decyzji na podstawie w/w przepisu. Zważyć należy przy tym, że postępowanie

w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ I instancji w związku

z zagrożeniem pożarowym jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy, a nie odwrotnie.

Ochrona przeciwpożarowa realizowana m.in. poprzez zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru uregulowana została ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o zapobieżeniu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia - rozumie się przez to: a) zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom,b) tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy nakłada na osoby fizyczne, osoby prawne, organizacje lub instytucje korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu - obowiązek zabezpieczania ich przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. w art. 3 ust. 2 ustawa ta wskazuje natomiast, że odpowiadają oni w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach. Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych oraz wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe (art. 4 ust. 1 pkt 1-2 ustawy). Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (art. 4 ust. 1a ustawy).

W art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 9 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zawarta została delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, z uwzględnieniem sposobów zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. (Dz. U. z 2010r., nr 109, poz.719) dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów zawiera rozdział 9 zatytułowany "Zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów". Paragraf 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Natomiast w § 38 ust. 2 tego rozporządzenia przyjęto, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, ze zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, ze zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają:

1) rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573); 2) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). W ust. 3 tego przepisu dokonano natomiast wyłączenia tej treści, że przepis ust. 2 nie dotyczy:1) lasów zaliczonych do III kategorii zagrożenia pożarowego;2) drzewostanów starszych niż 30 lat położonych przy drogach publicznych i parkingach oraz drzewostanów położonych przy drogach o nawierzchni nieutwardzonej, z wyjątkiem dróg poligonowych i międzypoligonowych;3) lasów o szerokości mniejszej niż 200 m.

W tym miejscu należy podkreślić, że rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej z dnia 7 czerwca 2010r. nie wprowadziło zmian w zakresie dotychczasowej odpowiedzialności za pasy przeciwpożarowe oraz nie zmieniło poprzez nową konstrukcję przepisu podmiotu zobowiązanego do ich wykonania. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej we wspomnianym wyżej art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązywało poprzednio rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2006 r., Nr 80, poz. 563), które również w Rozdziale 9 normowało zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów. Rozporządzenie to w § 34 ust. 1 i 2 stanowiło, iż lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok; rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405). Zgodnie natomiast z § 34 ust. 3 pkt 2 w/w rozporządzenia obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych ciążył w przypadku linii kolejowych na właścicielach tych linii kolejowych. Obowiązujące rozporządzenie prawidłowo nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania

i utrzymywania. Kwestie te bowiem rozstrzygają odrębne przepisy, do których unormowanie to wyraźnie odsyła. W tym aspekcie § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA ma jedynie charakter informacyjny. Przepis ten wprowadza natomiast konieczność wykonania pasów przeciwpożarowych w przypadku położenie lasu przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu. Wystąpienie powyższej przesłanki powoduje z mocy prawa konieczność oddzielenia lasu od takich obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W przepisie powyższym wprost wskazano, że wykonanie pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania wynika z ustaw: o lasach, o transporcie kolejowym oraz o ochronie przeciwpożarowej.

Wszystkie te trzy ustawy zawierają przepisy nakładające na podmioty obowiązki w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Obowiązki te jednak ściśle wiążą się

z konkretnym przedmiotem ochrony. W ustawie o lasach w art. 9 ust. 1 pkt 1 wskazano, iż w celu zapewnienia powszechnej ochrony lasów właściciele lasów są obowiązani do kształtowania równowagi w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów, a w szczególności do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej nałożone na właściciela lasu na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach (pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej) dotyczą podmiotów mieszczących się w definicji właściciela lasu zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach.

Na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. z 2006 r., Nr 58, poz. 405 ze zm.)

W § 10 ust. 1 tego rozporządzenia wyróżniono cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych - typu A, B, C i D, a także określono sposób ich wykonania. Pasami tymi oddziela się lasy od dróg, zakładów przemysłowych, parkingów, od obiektów na terenach poligonów wojskowych oraz rozdziela się duże zwarte obszary leśne.

W katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa z dnia 28 marca 2003r.

o transporcie kolejowym (dalej u.t.k.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej

i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 153, poz. 955). W akcie tym, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 54 u.t.k., ustalono wymagania w zakresie urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych właśnie w sąsiedztwie linii kolejowej. Rozporządzenie to reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych.

W związku z powyższym podmiotu zobowiązanego do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowych należy doszukiwać się w ustawie o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.t.k, zarządcy

i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy, nakłada na zarządców

i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych

i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Przepis art. 55 ust.1 pkt 1 -3 u.t.k określa natomiast sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.t.k, stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron (art. 55 ust. 2 u.t.k.) lub w braku takiej umowy przez starostę według zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 56 ust. 3). Przepisy te wskazują, że urządzony pas przeciwpożarowy oddzielający las od linii kolejowej wchodzić będzie w skład infrastruktury kolejowej, a ściślej linii kolejowej, wyczerpując pojęcie przyległego pasa gruntu. Infrastrukturę kolejową stanowią linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art.4 pkt 7 i 1 u.t.k.). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć natomiast drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art.4 pkt 2 i 3 u.t.k.). Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie.

Podkreślić należy, że z mocy art. 55 ust. 1 u.t.k. właścicielowi gruntów sąsiadujących z linią kolejową przysługuje co do zasady odszkodowanie za teren wykorzystany pod pas przeciwpożarowy. Koszt urządzenia i utrzymania takiego pasa obciąża podmiot zobowiązany do jego wykonania. Wyjątek opisany w tym zakresie w art. 55 ust. 3 u.t.k, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych w związku z posadzeniem drzew lub krzewów po wybudowaniu linii kolejowej, świadczy również o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właściciela gruntów. Dlatego podniesiona kwestia wieku drzewostanu nie miała znaczenia dla ustalenia nałożonego obowiązku i niezasadnie strona skarżąca zarzuca organom w tym względzie uchybienia procesowe.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy w pełni podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11 stanowiący, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Regulacja w tym brzmieniu nie może budzić żadnych wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje przy tym swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 56 ustawy, w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Z przywołanych wyżej przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4.

W świetle poczynionych wyżej rozważań prawnych, nie do przyjęcia jest twierdzenie skarżącego, w myśl którego, to na właścicielach lasu miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. Zwrócić ponadto należy uwagę na istotne znaczenie ustalenia źródła zagrożenia pożarowego, na które wskazano w zaskarżonej decyzji. Źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, przepisy art. 55 ustawy dają zarządcy linii kolejowej prawo wstępu na tereny leśne w celu wykonania działań zmierzających do uniemożliwienia przedostania się na obszary leśne pożaru wywołanego przez iskry powstałe w wyniku użytkowania infrastruktury kolejowej.

Reasumując przedstawione rozważania w kwestii właściwości podmiotu, raz jeszcze podkreślić należy, że z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy wynika, iż obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych spoczywa na zarządcy tych linii.

Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił trafność decyzji organów administracji publicznej orzekających w sprawie i oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.