Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 792/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Wdowiak Sędzia WSA - Maria Jagielska ( spr. ) Sędzia WSA - Jolanta Królikowska- Przewłoka Protokolant Andrzej Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2004r. o nałożeniu na "F." Sp. z o.o. w P. kary pieniężnej w wysokości 8.000,00zł. Karę, o której mowa nałożono w związku ze stwierdzeniem wykonywania przez ukaraną Spółkę transportu drogowego bez wymaganej licencji. Przewinienie ustalono w trakcie przeprowadzonej kontroli drogowej pojazdu [...] nr rej. [...], dnia [...] maja 2004r. z której to kontroli sporządzony został protokół podpisany przez kierowcę R. W. bez zastrzeżeń.

Zgodnie z ustaleniami protokołu, kontrolowanym pojazdem przewożono tarcicę z [...] do [...]. Jako podmiot kontrolowany wpisano "A." C. F.

W odpowiedzi na zawiadomienie o toczącym się postępowaniu, C. F. prowadzący "A." wyjaśnił, że kontrolowany pojazd jest jego własnością i został na mocy stosownej umowy przekazany w najem "F." Sp. z o.o. w P. Prowadzący pojazd kierowca jest zatrudniony przez w/w Spółkę w oparciu o umowę o dzieło od dnia [...] maja 2004r. Podając powyższe i załączając: zaświadczenie o wpisie do działalności gospodarczej, wypis z KRS Spółki A., umowę najmu samochodu, umowę o dzieło kierowcy oraz dowód rejestracyjny kontrolowanego samochodu, C. F. wniósł o umorzenie postępowania.

W tej sytuacji organ zwrócił się do F. Sp. z o.o. w P. o wyjaśnienie czy w dacie kontroli tj. w dniu [...] maja 2004r. Spółka wykonywała transport tarcicy z [...] do [...], a jeśli tak, to jak podał organ, należy nadesłać wymaganą licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy.

F. Sp. z o.o. pismem z dnia [...] lipca 2004r. potwierdziła realizowany przejazd z tarcicą, jednak podała że był to przewóz na potrzeby własne; tarcica była towarem wyprodukowanym w zakładzie Spółki, samochód kontrolowany znajdował się w jej posiadaniu na podstawie umowy najmu, a ponadto firma legitymuje się zaświadczeniem na przewozy własne, którego wypis przesłano organowi w załączeniu.

Dnia [...] lipca 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją [...] umorzył postępowanie prowadzone w sprawie stwierdzonego naruszenia wobec C. F. jako bezprzedmiotowe i postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie wobec "F." Sp. z o.o. w P., zawiadamiając ją o stwierdzonych w trakcie kontroli w dniu [...] maja 2004r. naruszeniach przepisów ustawy o transporcie drogowym i informując o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Spółka z o.o. "F." w P. nie złożyła żadnych wyjaśnień i została na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2004r. obciążona karą 8.000,00zł. za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Jako podstawę prawną [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] wskazał art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz l.p. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu organ podał, że podczas przeprowadzonej kontroli drogowej kierujący pojazdem, będącym w posiadaniu Spółki, okazał do kontroli wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawione dla firmy "A." C. F. i oświadczył że jest pracownikiem tej właśnie firmy. Z przedstawionego do kontroli dokumentu wynikało, że właścicielem towaru jest "F." Sp. z o.o. w P., zaś transport wykonuje "A." C. F., podczas gdy jak ustalono w toku postępowania wyjaśniającego, faktycznie przewóz wykonywała Spółka z o.o. "F." w P. Wykonywanie przewozów na potrzeby własne wymaga uzyskania stosownego zaświadczenia, a ponadto spełnienia warunków określonych ustawą m.in. wymogu, iż pojazd samochodowy, który realizowany jest przewóz na potrzeby własne prowadzony może być wyłącznie przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.

W złożonym odwołaniu od decyzji "F." Sp. z o.o. zwane dalej skarżącym, zarzuciło rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie zastosowanie art. 13 ustawy o transporcie drogowym oraz błędne zastosowanie art. 93 ust. 1 tej ustawy poprzez niezgodny z prawem wymiar kary pieniężnej. Skarżący przyznał, że wykonywał przewóz, jednak był to przewóz na potrzeby własne; do tego celu posiadał wynajęty samochód, będący własnością C. F. prowadzącego A. Jego firma wraz z samochodem odstąpiła skarżącemu uprawnienia wynikające z zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne. Wskazuje na to charakter zawartej umowy najmu. Przepis art. 13 ustawy o transporcie drogowym zakazuje odstępowania licencji osobom trzecim, jednak nie dotyczy to zaświadczeń o przewozie na potrzeby własne wykonywane przez skarżącego, który spełnia wszystkie wymagania określone ustawą o transporcie drogowym. Organ zastosował rozszerzającą wykładnię art. 13 cyt. ustawy, co ogranicza prawa i wolności obywatelskie, uniemożliwiając stronom umowy dokonanie cesji uprawnień. Dodatkowo, reprezentujący skarżącego prezes zarządu –K. F. zarzucił organowi błędny wymiar kary, która winna wynosić jego zdaniem 2.000,00zł. jako kara za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po przekazaniu mu sprawy zażądał od skarżącego nadesłania dokumentu, z którego wynikałoby, iż prowadzący kontrolowany pojazd kierowca – R. W. – był w dacie kontroli pracownikiem "F." Sp. z o.o. w P.

Skarżący w odpowiedzi na wezwanie nadesłał umowę o dzieło jaką zawarł w dniu [...] maja 2004r. z R. W., z której wynikał obowiązek przewiezienia towarów do odbiorców w terminie do dnia [...] maja 2004r.

W tym stanie rzeczy, decyzją z dnia [...] lutego 2005r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Organ nie podzielił argumentacji skarżącego. Stwierdził, że w dacie kontroli przedsiębiorca, wykonując transport drogowy, nie posiadał wymaganej art. 5 ustawy o transporcie drogowym licencji, a wykonywany jak twierdzi przewóz na potrzeby własne za taki nie mógł zostać uznany, ponieważ nie spełniał kumulatywnie wszystkich przesłanek ustawowych. Prowadzący pojazd – R. W. nie był pracownikiem skarżącego, a tego wymaga przepis art. 4 pkt 4 a) ustawy o transporcie drogowym. Zawarta przez skarżącego z R. W. umowa o dzieło nie czyni tego ostatniego pracownikiem w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy. Natomiast zgodnie z art. 33 cyt. ustawy, zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz wypisy z zaświadczenia są wydawane dla konkretnego przedsiębiorcy, którego firmę umieszcza się na formularzu przedmiotowego dokumentu i dlatego ani zaświadczenie ani wypisy nie mogą być użyczane osobom trzecim.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, "F." sp. z o.o. w P. zarzuciło decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że narusza interes prawny skarżącej przez błędne ustalenie istnienia obowiązku posiadania licencji na wykonywanie przewozów drogowych oraz naruszenie art. 4 pkt 4 lit. a) i art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak również uznanie, że stosunek cywilnoprawny łączący skarżącego z kierowcą nie wypełnia przesłanek w/w normy prawnej. Naruszono również prawo materialne tj. art. 13 ustawy o t.d. poprzez uznanie, że uprawnienia wynikające z zaświadczenia przewozu na potrzeby własne nie mogą być przedmiotem cesji na rzecz innego podmiotu. Formułując te zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W opinii skarżącego, wykładnia art. 4 pkt 4 ustawy o t.d., zgodnie z którą pracownikiem jest osoba pozostająca w stosunku pracy, jest błędna i prowadzi do absurdu polegającego na obowiązku zatrudniania pracownika na umowę o pracę przez prowadzących działalność gospodarczą nawet w bardzo małym zakresie. Ustawodawca zawarł w przepisie art. 4 ustawy legalne definicje użytych określeń, w których nie uregulował definicji pracownika i nie odwołał się w tym zakresie do przepisów Kodeksu pracy. Nie można się również zgodzić, jak wywodzi skarżący, że zgodnie z art. 33 ustawy o t.d. zaświadczenia na przewozy własne są wydawane wyłącznie dla konkretnego przedsiębiorcy, którego firmę umieszcza się na formularzu przedmiotowego dokumentu, co powoduje że taki dokument nie może być użyczany ( cedowany ) osobom trzecim. Z powołanego przepisu nie można wywieść takiego zakazu. Zakaz odstępowania dokumentu osobom trzecim precyzuje art. 13 ustawy o t.d. dotyczy jednak licencji, a nie zaświadczenia tak więc innego rodzaju zakazu nie można domniemywać.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Podkreślono, iż skarżący nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego w rozpatrywanej sprawie. Organ wyjaśnił, że skarżący nie spełnił łącznie wszystkich warunków dla uznania wykonywanego przewozu za przewóz na potrzeby własne, ponieważ kierowca nie był, jak tego wymaga przepis art. 4 pkt 4 ustawy o t.d., pracownikiem skarżącego. Termin "pracownik" został zdefiniowany według zasad wykładni legalnej, przy zastosowaniu przepisu art. 2 Kodeksu pracy. Na potwierdzenie swego rozumowania, organ powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmujące regułę wykładni pojęcia niezdefiniowanego w danej ustawie i orzeczenie z dnia 18 października 1994r. Trybunału Konstytucyjnego. Nie zgodził się też z poglądem dotyczącym możliwości przenoszenia prawa z tytułu uzyskanego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne, argumentując że kwestia poruszana leży w sferze stosunków administracyjnych nie cywilnych – z reguły zbywalnych. Uprawnienia o charakterze administracyjnym służą tylko podmiotowi, któremu zostały przyznane, a przeniesienie ich na inny podmiot wymagałoby szczególnej regulacji prawnej, której brak.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Dokonując, zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) oraz z art. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu.

Zgodnie z ustalonym i nie kwestionowanym przez skarżącego stanem faktycznym, dokonywał on dnia [...] maja 2004r. przewozu wyprodukowanej przez siebie tarcicy, samochodem marki [...] nr rej. [...] wynajętym od C. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą:"A.". Również nie jest kwestionowany jest fakt, iż pojazd prowadziła osoba zatrudniona przez wynajmującego ten pojazd oraz że zaświadczenie na przewozy własne posiadał C. F.

Skarżący kwestionuje nałożoną karę z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami ) oraz art. 13 tej ustawy poprzez uznanie, że uprawnienia wynikające z wydanego zaświadczenia na przewozy własne nie mogą być przedmiotem cesji na rzecz innego podmiotu.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego. Wydawane na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy o t.d. zaświadczenie wydawane jest w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym i mają do niego zastosowanie przepisy Działu VII Kpa. Celem zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonego stanu prawnego lub faktu - w konkretnym przypadku – zgłoszenia wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne przez przedsiębiorcę ubiegającego się o wydanie zaświadczenia. Potwierdzenie takie wydawane jest wyłącznie dla potrzeb osoby wnioskującej o nie i tylko ona może się wydanym zaświadczeniem legitymować.

Jak wynika z art. 33 ust. 1 ustawy o t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego działalności podstawowej. Z treści przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że zaświadczenie na przewozy własne jest wynikiem zgłoszenia przez konkretnego przedsiębiorcę wykonywania takich przewozów i odpowiedzią organu na to zgłoszenie. Jako dokument zawierający informacje, o których stanowi art. 33 ust. 3 cyt. ustawy, a więc dane dotyczące przedsiębiorcy zgłaszającego przewozy na potrzeby własne, przynależy on wyłącznie do tego przedsiębiorcy, któremu go wydano. Konsekwencją takiego rozwiązania jest dyspozycja art. 33 ust. 7 ustawy nakazująca stosować odpowiednio przepis art. 14 ust. 1 ustawy o t.d. co oznacza, że przedsiębiorca – adresat zaświadczenia obowiązany jest zgłaszać na piśmie organowi, który wydał zaświadczenie wszelkie zmiany danych, o których mowa w art. 33 ust. 3, które były niezbędne dla wydania zaświadczenia.

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie zgłaszał wykonywania przewozów na potrzeby własne, bo w przeciwnym wypadku dysponowałby stosownym zaświadczeniem. Przedstawiony organowi wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne był dokumentem wydanym C. F. – "A." jako przedsiębiorcy zgłaszającemu wykonanie przewozu na potrzeby własne, a więc przypisany był do tego rodzaju przewozów wykonywanych wyłącznie przez adresata zaświadczenia. Z charakteru zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę wykonywania przewozów na potrzeby własne, jako instytucji prawa administracyjnego znajdującej swe uregulowanie w przepisach Kpa. oraz w przepisach prawa materialnego, wynika w sposób jednoznaczny, że cedowanie/użyczanie uzyskanego zaświadczenia lub wypisu z zaświadczenia na inny podmiot nie może wywierać zamierzonych przez strony takiej umowy cesji/ użyczenia skutków, a zatem jest niedopuszczalne.

W ocenie Sądu nie można również uznać, jak to sugeruje skarżący, że w opisanej sytuacji wykonywał on przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, co skutkować mogło wyłącznie nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku do ustawy pod poz. l.p. 1.1.7. tj. kary w wysokości 2.000,00zł. Jak już zostało to powiedziane, brak jest w aktach sprawy dowodów na to, że skarżący starał się o wydanie mu zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przez niego przewozów na potrzeby własne. Pozostawał w przekonaniu, że legitymując się wypisem z zaświadczenia wydanym innemu przedsiębiorcy, a użyczonym mu, realizuje przewóz, który w jego ocenie jest przewozem na potrzeby własne wykonywanym zgodnie z przepisami. Jednakże, aby uznać wykonywany przewóz drogowy za przewóz realizowany przez przedsiębiorcę na jego własne potrzeby, nie wystarcza wyłącznie przekonanie tego przedsiębiorcy, że taki właśnie przewóz realizuje. Przewóz na potrzeby własne, aby za taki mógł być uznany, musi zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o t.d. spełniać łącznie wymienione w tym przepisie w pkt a) – d) warunki. Skarżący spełnił warunki określone w pkt b) – d), jednakże nie spełnił warunku, aby pojazd używany do przewozu był prowadzony przez przedsiębiorcę lub przez jego pracowników. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego wykazano ponad wszelką wątpliwość, że kierowca pojazdu, którym wykonywano przewóz był pracownikiem innego przedsiębiorcy - tego któremu wydane zostało zaświadczenie potwierdzające zgłoszenie wykonywania przewozów na potrzeby własne. Ze skarżącym kierowcę pojazdu łączyła umowa o dzieło, a więc stosunek cywilnoprawny. Ustalenia te nie były przez skarżącego kwestionowane, jednak twierdził on, że zawarta z kierowca pojazdu umowa cywilnoprawna wyczerpuje przesłankę określoną w art. 4 pkt 4a) ustawy o t.d.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że przyjęta przez organ wykładnia art. 4 pkt 4a) ustawy o t.d. jest błędna i prowadzi do absurdu, bowiem wynika z niej obowiązek przedsiębiorcy, który realizuje przewóz na potrzeby własne, zatrudniania kierowcy wyłącznie w oparciu o umowę o pracę, co dla podmiotów prowadzących działalność w b. małym zakresie wiązać się musi z dodatkowymi kosztami. Organ w sposób prawidłowy dokonał wykładni powołanego przepisu i użytego w nim terminu "pracownik". Ustawa o transporcie drogowym nie sformułowała na potrzeby materii, którą reguluje, definicji pojęcia "pracownik", a zatem pojęcia tego nie należy tłumaczyć poprzez potoczne rozumienia tego słowa, lecz wyłącznie przy zastosowaniu wykładni legalnej. Oznacza to, że termin "pracownik", którym posłużono się w ustawie o transporcie drogowym definiowany być musi przy zastosowaniu normy gałęzi prawa regulującej sprawy pracownicze tj. przy zastosowaniu przepisu art. 2 Kodeksu pracy. Nie jest zadaniem Sądu rozważać jakie motywy kierowały ustawodawcą, że tak, a nie inaczej sformułował wymogi dla uznania wykonywanego przewozu za przewóz na potrzeby własne. Sąd ma obowiązek jedynie skontrolować legalność kwestionowanych przez skarżących działań organów administracji. W rozpatrywanej sprawie, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumpcji przepisów prawa na tym tle. Ustalając, że kierowca pojazdu nie ma zawartej ze skarżącym umowy o pracę, organ stwierdził, że realizowany przez skarżącego przewóz nie jest przewozem w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o t.d. a zatem skarżący wykonuje transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 cyt. ustawy i nie legitymując się licencją wymaganą przy jego realizowaniu zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o t.d., podlega karze określonej w załączniku do ustawy l.p. 1.1.1.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji i skargę oddalił.