Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 372/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Grzegorz Dudar, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 30 marca 2023 r. nr WOP.7721.39.2023.AH w przedmiocie wykonania ściany oporowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Na skutek interwencji M.T. - właściciela działki nr [...] położonej w miejscowości N., gmina R., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zambrowie zawiadomieniem z 19 marca 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przebudowy budynku gospodarczo-garażowego z przeznaczeniem na budynek inwentarski oraz budowy zbiornika szczelnego na płynne odchody zwierzęce wraz z płytą gnojową, zrealizowanych na działce nr [...] we wsi N., gmina R.

W tak wszczętym postępowaniu organ pierwszej instancji dwukrotnie przeprowadził oględziny zabudowy na działce inwestorów:

- w dniu 2 kwietnia 2019 r., w obecności właściciela działki J.Z., ustalono, że znajdujący się na działce budynek gospodarczo-garażowy został przebudowany na budynek inwentarski, wybudowana została płyta gnojowa oraz zbiornik na płynne odchody zwierzęce; płytę gnojową żelbetową (o wymiarach około 6,20 x 18,50 m) okalają dwie ściany oporowe (o wysokości około 1,80 m) wykonane od strony działek nr [...] i [...]; nie stwierdzono odkładania obornika przy ogrodzeniu działki. Wykonano szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. W protokole oględzin zapisano, że pod płytą gnojową znajduje się zbiornik na płynne odchody zwierzęce z włazem żeliwnym, a także że roboty budowlane zrealizowano w oparciu o decyzję Starosty Zambrowskiego z 15 czerwca 2016 r. nr 115/2016 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą J.Z. pozwolenia na "Przebudowę budynku gospodarczo-garażowego z przeznaczeniem na budynek inwentarski (kat II) oraz budowę szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce i płyty gnojowej (kat VIII) na działkach nr [...] i [...], położonych w miejscowości N., gm. R." Uczestniczący w oględzinach J.Z. oświadczył, że roboty wykonał w terminie "lipiec 2018 r. - wrzesień 2018 r.";

- w dniu 3 marca 2020 r., po uwzględnieniu przez organ odwoławczy ponaglenia M.T. i stwierdzeniu bezczynności organu pierwszej instancji, organ ten przeprowadził ponowne oględziny, w których uczestniczyli inwestorzy. Ustalono wówczas, że płyta gnojowa i zbiornik pod nią wykonano na podstawie pozwolenia na budowę z 15 czerwca 2016 r., podobnie jak utwardzenie terenu (kostką polbruk) o szerokości około 4,0 m znajdujące się pomiędzy płytą gnojową a ogrodzeniem z działką nr [...]. Według pomiarów przeprowadzonych podczas oględzin, minimalna odległość płyty gnojowej od budynku mieszkalnego na działce nr [...] wynosi około 27,70 m a od okien tego budynku około 28,40 m. Podczas oględzin pracownicy PINB stwierdzili, że wyciąg i linki do transportu obornika są w dobrym stanie technicznym, obornik składowany jest na płycie gnojowej, a nie na utwardzeniu pomiędzy tą płytą i ogrodzeniem od strony działki nr [...]. PINB stwierdził, że roboty zakończono 27 września 2016 r. Organ sporządził szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. W protokole oględzin znajdują się również zapisy dotyczące obiektów niebędących przedmiotem postępowania, tj. ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] oraz dwóch wiat na działce nr [...], których wykonanie stwierdzono na podstawie skutecznego zgłoszenia.

Decyzją z 30 marca 2020 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, PINB w Zambrowie nakazał J. i E. Z. wykonanie przebudowy płyty gnojowej na działce nr [...] w taki sposób, by zachować odległość minimum 30 m od okien budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Organ stwierdził, że pomiary wykazały niezgodne z prawem zbliżenie płyty gnojowej do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej, co narusza § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r. Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81, dalej: rozporządzenie).

Decyzją z 29 kwietnia 2020 r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku uchylił decyzję organu pierwszej instancji z 30 marca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. art. 66 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten jest stosowany wyłącznie wobec nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i nie dotyczy sytuacji, w których niezbędne jest nakazanie wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W takim przypadku stosuje się art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

W ponownie prowadzonym przed PINB postępowaniu, E. i J. Z. wskazali, że pomiary wykonane 3 marca 2020 r. są błędne, a faktyczna odległość od okna budynku mieszkalnego do granicy wynosi 25 m, a od granicy 5,15 m do płyty gnojowej, czyli ponad 30 m (pismo z 8 lipca 2020 r.).

Decyzją z 22 października 2022 r. PINB w Zambrowie, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowalnego, a także § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, nakazał J. i E. Z. przebudowę płyty gnojowej na działce nr [...] w miejscowości N., gm. R., przez wykonanie żelbetowej ściany oporowej o wysokości 1,80 m, długości 18,50 m, grubości 0,25 m, w odległości 5,60 m od granicy z działką nr [...] w terminie do 31 maja 2022 r. Nakazano wykonanie prac pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane.

Decyzją z 10 grudnia 2021 r. PWINB utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Ocenił, że prawidłowo zastosowano przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowlanego jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, gdyż inwestor z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych nie wykonał ściany oporowej.

Skargę na rozstrzygnięcie PWINB z 10 grudnia 2021 r. złożyła do sądu administracyjnego E.Z.

Wyrokiem o sygn. akt II SA/Bk 108/22 z 7 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzje obu instancji. Sąd wskazał, że zasadnym jest nakazanie wykonania ściany oporowej ograniczającej możliwość składowania obornika na płycie gnojowej. Niewykonanie ściany oporowej przewidzianej w projekcie budowlanym stanowi zrealizowanie robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę ale w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu. Jednak w sprawie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez dokonanie w terenie dokładnych ustaleń niezbędnych do właściwego sformułowania rozstrzygnięcia decyzji w zakresie nałożenia obowiązku wykonania ściany oporowej w odległości wymaganej § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Powodem uchylenia był także fakt, że w aktach sprawy znajdują się różne wielkości metryczne odnoszące się do odległości otworu okiennego w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce sąsiedniej nr [...].

Prowadząc ponownie postępowanie PINB w Zambrowie w dniu 25 października 2022r. dokonał oględzin z udziałem geodety, a wykonane przez niego pomiary wskazały, że odległość otworu okiennego w budynku mieszkalnym istniejącym na działce nr [...]. od granicy z działką nr [...], wyznaczonej w terenie przebiegiem ogrodzenia wzniesionego przez małżonków Z., wynosi 24,53 metra.

Do pisma z 6 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej dołączył kserokopię zgłoszenia zamiaru budowy płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę złożonego w dniu 23 kwietnia 2004r. w Starostwie Powiatowym w Zambrowie wraz z kopią mapy zasadniczej, z której wynika, że odległości otworu okiennego w sąsiednim budynku mieszkalnym od granicy działki wynosi 25 metrów.

Decyzją nr PINB.7355.3.2019 z 9 stycznia 2023 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202) i § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, PINB w Zambrowie nakazał J. i E. Z. przebudowę płyty gnojowej zrealizowanej na działce nr [...] w miejscowości N., gm. R., aby doprowadzić ją do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie żelbetowej ściany oporowej o wysokości 1,80m długości 18,50m grubości 0,25m w odległości 5,47m od granicy z działką nr [...] w terminie do 31 sierpnia 2023 r. Powyższe prace należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane. Wskazał, że dokumenty dostarczone przy piśmie z 6 grudnia 2022 r. zawierają błędne wyliczenie, a odległości otworu okiennego w sąsiednim budynku mieszkalnym od granicy działki wynosi w rzeczywistości 24,53 m. Przepisy rozporządzenia obowiązujące w dacie dokonanego zgłoszenia w § 6 ust. 4 pkt 1 również określały, że odległość otwartych zbiorników na płynne odchody zwierzęce o pojemności do 200 m3 oraz płyt gnojowych powinna wynosić co najmniej: od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich - 30 m. W decyzji powołano się na przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie tj. Prawa budowlanego w brzmieniu opublikowanym w Dz.U. z 2018 r. poz. 1202, które w swym brzmieniu nie różnią się jednak od przepisów cytowanych w uchylonej decyzji.

Od decyzji odwołała się skarżąca zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego

Decyzję zaskarżył także M.T.

Pismem z 16 marca 2023 r. J.Z. wniósł o zawieszenie postępowania z uwagi na złożony wniosek o rozgraniczenie działek [...] i [...]. Postanowieniem z 30 marca 2023 r. PWINB odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie.

Wniesione odwołania nie zostały uwzględnione. Decyzją nr WOP.7721.39.2023.AH z 30 marca 2023 r. PWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że popiera ustalenia i argumentację organu I instancji. Przywołał brzmienie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego i wskazał, że inwestor nie wykonał ściany oporowej, co narusza przepisy techniczno-budowlane.

PWINB zaznaczył także, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz.471), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, przepisy ustawy Prawo budowalne stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Dlatego w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego mają obowiązek stosować przepisy Prawa budowalnego w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. Organ odwoławczy uzupełnił brakującą podstawę prawną o powyższy przepis.

Organ II instancji podkreślił, że projekt budowlany zatwierdzony decyzją Starosty Zambrowskiego z 15 czerwca 2016r. o pozwoleniu na budowę przewiduje budowę ściany oporowej o wysokości 1,80m na całej długości płyty gnojowej, równolegle do granicy z działką sąsiednią. Wprawdzie na rzutach płyty projektant nie uwzględnił ściany oporowej, ale uwzględnił ją (w widoku) na przekroju zbiornika i płyty gnojowej (bez uwzględniania jej szczegółów projektowych). Ściana oporowa na płycie nie została wykonana podczas budowy, chociaż została przewidziana w zatwierdzonym projekcie budowlanym. W zatwierdzonym projekcie zagospodarowania terenu płyta gnojowa, zlokalizowana jest w odległości 5,12m od granicy działki oraz 30m od budynku mieszkalnego istniejącego na sąsiedniej działce nr [...]. Organ powiatowy zasadnie uznał, że utwardzony teren na szerokości 4m, pomiędzy płytą gnojową a sąsiednią działką doprowadza do sytuacji, w której obornik może być składowany również na tym utwardzonym terenie, co w pismach podnosi strona postępowania oraz potwierdza materiał fotograficzny znajdujący się w aktach sprawy organu I instancji. Aby temu zapobiec należy ograniczyć płytę gnojową (miejsce składowania obornika) za pomocą ściany oporowej przewidzianej w projekcie. Długość ściany oporowej (ok. 18,5m) wynika z zsumowania długości płyty gnojowej wybudowanej w oparciu o ww. pozwolenie na budowę oraz jej odległości (i istniejącego terenu utwardzonego) od budynku inwentarskiego, istniejącej wcześniej innej płyty gnojowej, które obecnie tworzą całość użytkową. Odległość nakazanej do wykonania ściany oporowej w odległości ok. 5,47m od granicy z działką sąsiednią wynika wprost z konieczności zachowania 30 m od otworów okiennych w budynku mieszkalnym istniejącym na działce sąsiedniej i odległości 4m od granicy działki. Stwierdzić należy, że w obecnej formie płyta gnojowa narusza obowiązujące w chwili zakończenia budowy (zawiadomienie z dnia 27.09.2016r.) oraz w dniu wszczęcia niniejszego postępowania (19.03.2019r.) przepisy techniczno-budowlane tj. § 6 ust 5 rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r. Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81, dalej: rozporządzenie).

Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organ zaznaczył, że pismo M.T. zatytułowane "Skarga", zostało rozpoznanie zgodnie z art. 234 pkt 1 k.p.a., a podniesione przez niego zarzuty przekupstwa nie podlegają przepisom Prawa budowalnego a mogą być zgłoszone - jeśli skarżący uzna za zasadne - do właściwych organów ścigania.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną, skarżąca zarzuciła jej naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie w sposób wadliwy kontroli instancyjnej, w skutek której bezzasadnie utrzymano w mocy wadliwą decyzję organu I instancji nakazującą przebudowę płyty gnojowej od granicy z działką nr [...] mierzonej na przedłużeniu linii pomiaru odległości okna budynku mieszkalnym na działce nr [...] do granicy z działką [...] oraz braku wypowiedzi organu dotyczącej objęcia nakazem budowy ściany oporowej na części płyty gnojowej istniejącej, z którą płyta sporna w sprawie tworzą użytkową całość,

2. art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak pełnego i wszechstronnego zbadania sprawy, w wyniku czego uznano, że przeprowadzone oględziny i dokonany przez geodetę pomiar były prawidłowe w sytuacji, gdy toczy się postępowanie dotyczące ustalania granicy działek, co niewątpliwie ma wpływ na realizacje ewentualnych nakazów wydanych przez Inspektorat Nadzoru Budowlanego. Dopóki nie ma jasno sprecyzowanych granic działek nie ma pewnego ustalenia odległości, wobec czego pomiary należy uznać za przedwczesne i co do zasady podlegające ewentualnemu zakwestionowaniu,

3. art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczności wskazane w odwołaniu od decyzji tj. czy budowa ściany oporowej ma wpływ na możliwość aktualnego korzystania z urządzeń, czy ewentualna budowa płyty będzie miała wpływ na pracę wyciągu liniowego, szczelność szamba i inne urządzenia techniczne, czy istnieje fizyczna możliwość budowy ściany oporowej bez uszczerbku dla prowadzonej działalności i zgodnie z przeznaczeniem budynku oraz czy budowa ogrodzenia miała wpływ na ograniczenie immisji,

4. art. 97 k.p.a. poprzez odmowę zwieszenia postępowania odwoławczego w skarżonej sprawie postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r. i przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. czy zagadnienie wstępne, bez odniesienia się do art. 97 wniosku strony o zwieszenie bez wskazywania podstawy prawnej zwieszenia.

5. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie przejawiającej się w uznaniu, w sprawie nie zachodzą przesłanki do dopuszczenia wniosku dowodowego w postaci opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczności w tym wniosku wskazane a tym samym arbitralne przyjęcie, że budowa zaprojektowanej ściany oporowej jest fizycznie możliwa,

6. art. 107 § 4 oraz art. 15 k.p.a. poprzez uzupełnienie przez organ II instancji podstawy prawej decyzji o przepisy intertemporalne przy czym nie ma znaczenia czy brak wskazania przepisów w decyzji pierwszoinstancyjnej nie miał wpływu na podjęte w decyzji przez organu rozstrzygnięcie ponieważ nie ma możliwości weryfikacji czy organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował właściwe przepisy a strona nie może domniemywać podstawy rozstrzygnięcia organu w szczególności w sytuacji gdy nakłada nie stronę określony obowiązek

PWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej E.Z. wniósł o dopuszczenie dowodu z przedłożonego operatu rozgraniczeniowego i decyzji rozgraniczeniowej, według której linia granicy miedzy działką inwestorów a nieruchomością M.T. jest przesunięta w stronę nieruchomości inwestorów, co powoduje, dezaktualizację nakazu wykonania ściany oporowej w odległości od granicy wskazanej w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania M.T. poinformował sąd, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało na jego żądanie przeniesione na drogę postępowania przed sądem powszechnym i nie jest zakończone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu albowiem wbrew jej zarzutom okoliczności sprawy w przeprowadzonym po raz trzeci postępowaniu administracyjnym zostały wyjaśnione w sposób należyty w oparciu o prawidłowo zebrany i wszechstronnie rozpatrzony materiał dowodowy i poddane ocenie prawnej poprzez pryzmat prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Punktem wyjścia przed odniesieniem się przez sąd do zarzutów kolejnej skargi E.Z., jest okoliczność pozostawania obecnego składu orzekającego w warunkach związania oceną prawną sprawy dokonaną przez poprzedni skład orzekający, który wyrokiem z 7.04.2022r. o sygn. II SA/Bk 108/22 uchylił poprzednie decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji nakazujące J. i E. Z. przebudowę płyty gnojowej na działce nr [...] w miejscowości N., gmina R. poprzez wykonanie żelbetowej ściany oporowej o wysokości 1,80m, długości 18,50 m, grubości 0,25 m, w odległości 5,60 m od granicy z działką M.T. o nr [...].

Związanie obecnego składu orzekającego sądu oceną prawną sprawy i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim wyroku sądu wynika z treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten wprost stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W rozumieniu przepisu związanie sądu oznacza, że kolejny skład orzekający sądu w danej sprawie nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wcześniej wyrażonym poglądem, lecz zobowiązany jest podporządkować się temu poglądowi w pełnym zakresie, chyba że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sadu administracyjnego zmianie uległy przepisy mające w sprawie zastosowanie. Podkreślić należy, że niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej cytowanym przepisem, jest naruszeniem prawa stanowiącym do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie - jak wynika z przepisu - związanie wyrażonymi we wcześniejszym orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu.

Za przesądzoną zatem i nie mogącą być podważoną obecnie należy uznać okoliczność ciążącego na inwestorach J. i E. Z. obowiązku przebudowy płyty gnojowej na działce nr [...] w miejscowości N., gmina R. poprzez wykonanie żelbetowej ściany oporowej. Jak wynika bowiem z wyroku sądu wydanego w sprawie II SA/Bk 108/22, bezspornie inwestorzy dysponowali wydanym przez Starostę Zambrowskiego pozwoleniem na budowę z 15 czerwca 2016 r. na wykonanie przebudowy budynku gospodarczo-garażowego na budynek inwentarski, budowy szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce i budowy płyty gnojowej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości N., gmina R. Realizując tę zabudowę nie działali w warunkach samowoli budowlanej. Z materiału dowodowego natomiast wynika, że nie zastosowali się do wszystkich rozwiązań przewidzianych w zatwierdzonym pozwoleniem projekcie budowlanym. Przede wszystkim nie wykonali ściany oporowej o wysokości 1,8 m i długości 12 m mającej być zrealizowaną równolegle do granicy z działką nr [...] i wzdłuż płyty gnojowej, która to ściana – jak trafnie wskazał PWINB – uwidoczniona jest na rysunku "Przekrój pionowy A-A, B-B" projektu budowlanego. Jej niewykonanie pośrednio przyznała również skarżąca, argumentując że inwestorzy zrezygnowali z realizacji ściany z uwagi na zdezaktualizowanie się "gospodarczej konieczności zainstalowania urządzeń". Zaprojektowanie i obowiązek wykonania ściany oporowej równoległej do ogrodzenia z działką sąsiednią organ nadzoru budowlanego właściwie odczytał z projektu budowlanego. W projekcie tym przewidziano również płytę gnojową (pod którą znajduje się zbiornik na płynne odchody zwierzęce) w odległości 30 m od budynku mieszkalnego na działce nr [...] należącej do M.T. oraz w odległości 5,12 m od granicy z tą działką, co wynika z projektu zagospodarowania terenu.

Niewątpliwie – jak stwierdził sąd - płyta gnojowa jest budowlą rolniczą. Stosownie do treści § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r., poz. 81 ze zm.), ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o budowlach rolniczych - rozumie się przez to budowle dla potrzeb rolnictwa i przechowalnictwa produktów rolnych, w szczególności takie jak: zamknięte zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego. Pod sporną płytą znajduje się zbiornik szczelny. Zgodnie z § 6 ust. 4 pkt 3 i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, odległości zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce oraz zamkniętych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych, powinny wynosić co najmniej 4 m od granicy działki sąsiedniej, a odległość otwartych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej oraz płyt do składowania obornika powinna wynosić co najmniej 25 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich, jednak nie mniej niż 30 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach.

Poprzedni skład orzekający sądu przesądził, że niewykonanie ściany oporowej przewidzianej w projekcie budowlanym stanowi zrealizowanie robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę ale w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu – art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowalnego. W konsekwencji możliwe było zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego tzn. nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Jak stanowi bowiem art. 51 ust. 7 Prawa budowalnego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (chodzi o przypadki inne niż samowola budowlana polegająca na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę).

W uzasadnieniu poprzedniego wyroku sąd przesądził też o niezasadności powtórzonego również w skardze niniejszej zarzutu niezasadności nałożenia obowiązku wykonania ściany oporowej, związanych z tym kosztów oraz powodowanej przez ścianę uciążliwości związanej z utrudnieniem wjazdu do budynku. Jak stwierdził sąd w poprzednim wyroku nakaz wykonania ściany wynika wprost z projektu budowlanego oraz znajduje oparcie w przepisach prawa (§ 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia), a inwestorzy zaakceptowali kształt projektu budowlanego zatwierdzony decyzją Starosty z 15 czerwca 2016 r. Wobec funkcjonowania decyzji zatwierdzającej ten projekt w obrocie prawnym nie mogą oni teraz dowodzić, że jest on dla nich nieprzydatny bądź naraża na niepotrzebne koszty. Inwestor zawsze może zrezygnować z realizacji pewnych elementów projektu budowlanego, ale pod warunkiem, że nie będą to elementy wymagane przepisami prawa jako obligatoryjne. Restrykcyjny charakter, niedopuszczający modyfikacji, mają przepisy o odległościach sytuowania budowli rolniczych, co w sprawie niniejszej ma zostać zagwarantowane właśnie przez wykonanie ściany oporowej. Również koszty wykonania ściany nie mogą być argumentem przeciwko nakazaniu jej wykonania. Zgodnie bowiem z art. 52 Prawa budowalnego to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Kolejność podmiotów wymieniona w tym przepisie i ich obowiązki ekonomiczne związane z doprowadzeniem robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem wynikają zatem z woli ustawodawcy a nie organów nadzoru budowlanego.

Z powyższych przyczyn skład orzekający nie może podzielić tych zarzutów obecnej skargi, które po raz kolejny zmierzają do wykazania racjonalności rezygnacji przez inwestorów na etapie realizacji inwestycji z wykonania ściany oporowej na płycie gnojowej od strony granicy z nieruchomością M.T. Organy nadzoru budowlanego nie mogły uwzględnić wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność wykazania trudności jakie wykonanie ściany będzie stwarzało dla właściwego prowadzenia działalności rolniczej. Nie zachodziła też potrzeba przeprowadzania dowodu z opinii biegłego dla wykazania innego miejsca czy sposobu wykonania ściany oporowej albowiem jej usytuowanie przesądziły bezwzględnie obowiązujące normy odległościowe wynikające z przepisów § 6 ust. 4 pkt 3 i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r., poz. 81 ze zm.). Na marginesie skład orzekający zauważa, że niezależnie od związania oceną prawną sprawy wyrażoną w poprzednim wyroku, obecny skład orzekający w pełni akceptuje argumentację poprzedniego składu orzekającego.

Sąd wskazuje, że wyłącznym powodem uchylenia poprzednich decyzji organów nadzoru budowlanego była kwestia niejednoznaczności pomiarów odległości okien budynku mieszkalnego M.T. do granicy jego nieruchomości z nieruchomością inwestorów a tym samym wyznaczenia odległości usytuowania ściany oporowej od granicy nieruchomości, tak aby zachowana została 30 metrowa odległość płyty gnojowej od otworów okiennych i drzwiowych budynku mieszkalnego sąsiada a jednocześnie odległość 4 metrów od granicy między nieruchomościami.

W prowadzonym po raz trzeci postępowaniu administracyjnym został przeprowadzony dowód z oględzin z udziałem geodety, który dokonał pomiaru odległości okien w budynku mieszkalnym M.T. do granicy między jego nieruchomością a nieruchomością inwestorów. Sąd podkreśla, że granicę tę w terenie wyznacza szczelne ogrodzenie wzniesione przez małżonków Z. Geodeta jak wynika z opisu dokonanego pomiaru wymierzył odległość od ramy okiennej okna w budynku mieszkalnym M.T. do frontu fundamentu ogrodzenia stwierdzając, że wynosi ona 24,53 metra. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego przesądzając o odległości usytuowania ściany oporowej względem granicy nieruchomości wyznaczył ją w odległości stanowiącej różnicę między normatywną 30 –to metrową odległością otworu okiennego pomieszczenia mieszkalnego M.T. do płyty gnojowej a rzeczywistą odległością otworu okiennego pomieszczenia mieszkalnego M.T. do granicy między nieruchomościami wyznaczonej linią ogrodzenia, co dało wynik 5,47 m (30 -24,53= 5,47).

Pomiar dokonany przez geodetę nie został podważony. O terminie oględzin był powiadomiony pełnomocnik skarżącej a J.Z. odmówił przyjęcia powiadomienia. Formalne zakwestionowanie przez inwestorów przebiegu granicy pomiędzy ich nieruchomością a nieruchomością M.T. nastąpiło w maju 2023r. tj. już po wydaniu decyzji ostatecznej, gdyż jak wynika z operatu rozgraniczeniowego przedłożonego na rozprawie, postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte 16.05.2023r. Decyzja rozgraniczeniowa, wedle twierdzeń skarżącej korzystna inwestorów, nie stała się ostateczna, a zatem przebieg granicy wyznaczony linią wzniesionego przez inwestorów szczelnego ogrodzenia, nie został prawomocnie podważony. Z oświadczenia uczestnika postępowania M.T. złożonego do protokołu rozprawy a nie zakwestionowanego przez stronę skarżącą wynika bowiem, że złożył on żądanie skierowania sporu o rozgraniczenie na drogę sądu powszechnego.

Sąd zauważa przy tym, że co do zasady w postępowaniu legalizacyjnym i naprawczym nie bada się przebiegu granicy i nie rozstrzyga się sporów o własność i jej zasięg na gruncie, jednakże błędne jest automatyczne przyjmowanie, iż w każdej sprawie zastrzeżenia zgłaszane co do przebiegu granicy nie mają znaczenia. Jeśli zastrzeżenia te znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, a kwestia przebiegu granicy ma znaczenie prawne w sprawie (na przykład dla prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane), niedopuszczalne byłoby pozostawienie jej bez wyjaśnienia.

W okolicznościach sprawy jednak spór co do rzeczywistego przebiegu granicy został zgłoszony już po wydaniu decyzji o czym świadczy wynikająca z operatu rozgraniczeniowego data wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego a na gruncie linię graniczną między nieruchomościami tworzy ściana ogrodzenia wzniesionego przez inwestorów, które to ogrodzenie stanowiło odnośnik do określenia odległości położenia otworu okiennego budynku mieszkalnego M.T względem granicy a w konsekwencji określenia usytuowania ściany oporowej płyty gnojowej inwestorów w takiej odległości od tego ogrodzenia (granicy na gruncie) aby zachować 30 - to metrową odległość normatywną położenia płyty gnojowej w stosunku do okien w budynku mieszkalnym sąsiada.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że prawidłowo organ nadzoru budowlanego II instancji nie znalazł podstaw do zwieszenia postępowania do czasu ustalenia przebiegu linii granicznej ponieważ okoliczności sprawy nie wskazywały na trafność zastrzeżeń podniesionych przez inwestorów wobec przebiegu granicy wyznaczonej na gruncie ogrodzeniem wzniesionym przez samych inwestorów, nie kwestionowanej przez M.T. i nie podważonej prawomocnie przed podjęciem decyzji.

Wobec prawidłowego wykonania przez organy nadzoru budowlanego zaleceń wynikających z poprzedniego wyroku i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, zgodnego z oceną prawną sprawy zaprezentowaną w poprzednim wyroku, sąd skargę oddalił ((art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).