Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 597/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 września 2023 r. nr 0401-IEW.4123.8.2023 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego wiceprezesa spółki za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. decyzją z [...] czerwca 2023 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. M. (dalej: "Skarżący"), jako byłego wiceprezesa zarządu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka", "[...]"), solidarnie ze Spółką, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za: styczeń 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł), luty 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł), marzec 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł), kwiecień 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne [...] zł), maj 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł), czerwiec 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł) oraz lipiec 2018 r. (w kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS"), po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z dnia [...] września 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z [...] czerwca 2023 r. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności zauważył, że w sentencji zaskarżonej decyzji organu I instancji brak jest zapisu, z kim Skarżący solidarnie odpowiada za zaległości podatkowe Spółki. Jednakże uchybienie to nie wpłynęło zdaniem organu odwoławczego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

DIAS podał, że na podstawie umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] sierpnia 2017 r. została zawiązana [...] sp. z o.o. z siedzibą w W.. Aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2017 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników [...] sp. z o.o. podjęło m.in. uchwałę nr [...] w sprawie powołania Skarżącego na funkcję Wiceprezesa Zarządu Spółki oraz uchwałę nr [...] w przedmiocie zmiany firmy Spółki z: [...] sp. z o.o. na [...] sp. z o.o., a także uchwałę nr [...] w przedmiocie zmiany siedziby Spółki z miejscowości W. na miejscowość U.. Następnie organ podał, że zgodnie z protokołem z dnia [...] września 2018 r. uchwałą nr [...] – wobec złożonej przez Skarżącego rezygnacji ze stanowiska Wiceprezesa Zarządu Spółki – Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki odwołało go z pełnionej funkcji Wiceprezesa Zarządu. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że wbrew stanowisku Skarżącego, nie budzi wątpliwości organu fakt, że był on członkiem zarządu Spółki w okresie upływu terminu płatności zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2018 r. Tym samym w ocenie organu bezzasadne pozostają twierdzenia Skarżącego, że nie prowadził on spraw Spółki, ponieważ był jej pracownikiem, a o sprawowanie funkcji członka zarządu został poproszony.

Następnie organ podał, że decyzją z [...] lipca 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. określił dla Spółki wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za: styczeń 2018 r. w kwocie [...]zł, luty 2018 r. w kwocie [...]zł, marzec 2018 r. w kwocie [...]zł, kwiecień 2018 r. w kwocie [...]zł, maj 2018 r. w kwocie [...]zł, czerwiec 2018 r. w kwocie [...]zł, lipiec 2018 r. w kwocie [...]zł, a także ustalił wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego określonego w art. 112c w zw. z art. 112 b ust. 1 pkt 1 lit. a i d ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.; dalej: "u.p.t.u."): za styczeń 2018 r. w kwocie [...]zł, za luty 2018 r. w kwocie [...]zł, za marzec 2018 r. w kwocie [...]zł, za kwiecień 2018 r. w kwocie [...]zł, za maj 2018 r. w kwocie [...]zł, za czerwiec 2018 r. w kwocie [...]zł, za lipiec 2018 r. w kwocie [...]zł. Powyższą decyzję Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. utrzymał w mocy decyzją z [...] października 2020 r. DIAS wskazał, że wobec wyczerpania możliwości prowadzenia egzekucji ze składników majątku Spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki. W świetle powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej potwierdził stanowisko organu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonej decyzji w przedmiocie bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku Spółki, której wykazanie jest warunkiem wstępnym procedowania w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za przedmiotowe zaległości podatkowe, stosownie do art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651; dalej: "O.p.", "Ordynacja podatkowa").

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że art. 116 O.p. zawiera również przesłanki "negatywne" orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności, które – jeśli zostaną skutecznie wykazane przez członka zarządu, przeciwko któremu skierowane zostało postępowanie – uwalniają go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Organ wyjaśnił, że okolicznością determinującą odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki byłby fakt złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, Skarżący jako Wiceprezes Zarządu Spółki winien rozważyć zgłoszenie w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki do [...] lipca 2018 r. Organ uzasadnił, że Skarżący powinien bowiem wziąć pod uwagę najstarsze nieuregulowane zobowiązania – niezapłacony w terminie podatek od towarów i usług za styczeń i luty 2018 r. (obowiązek zapłaty upływał odpowiednio: [...] lutego 2018 r. i [...] marca 2018 r.) oraz fakt, że wniosek powinien być złożony nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości bowiem opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące.

DIAS stwierdził, że wbrew twierdzeniom Skarżącego zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług powstały już w momencie upływu terminu ich płatności, a nie dopiero w momencie wydania decyzji. Nieskuteczne jest zatem odwołanie się do chwili, kiedy została wydana decyzja określająca zobowiązania podatkowe Spółki ([...] lipca 2020 r.), ponieważ w sytuacji, gdy decyzja ma tylko deklaratoryjny charakter i zobowiązań podatkowych nie kreuje, to członek zarządu spółki nie może uniknąć odpowiedzialności wskutek zaniżania wysokości zobowiązań podatkowych spółki w składanych w jej imieniu deklaracjach. Dlatego też, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że względem Spółki wypełniona została pierwsza z przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520; dalej: "pr.upadł."), tj. niewykonywanie wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Odnosząc się do przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji analizy sytuacji majątkowej Spółki za lata 2018-2020 organ odwoławczy zauważył, że w przypadku gdy organy podatkowe za przyczynę niewypłacalności przyjmują utratę zdolności do wykonywania przez spółkę jej wymagalnych zobowiązań, tj. wystąpienie przesłanki wskazanej w art. 11 ust. 1 pr.upadł., to istotnym elementem ustaleń w sprawie określenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań (co w przedmiotowej sprawie zostało dostatecznie wykazane), a nie analiza stanu majątku (finansowego) spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość.

DIAS wskazał, że [...] października 2020 r. do Sądu Rejonowego w T. V Wydział Gospodarczy wpłynął wniosek z [...] października 2020 r. o ogłoszenie upadłości Spółki. Po rozpoznaniu sprawy Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 13 ust. 1 pr.upadł. i wskazał, że cyt.: "(...) zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że dłużnik jest niewypłacalny w rozumieniu przepisów Prawa upadłościowego, jednak z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, nie może być ono prowadzone.". W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przedmiotowy wniosek Spółki został zgłoszony w czasie niewłaściwym, czyli był spóźniony. Zdaniem DIAS analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak przedmiotowej decyzji wydanej przez DIAS w dniu [...] września 2023 r. wskazuje, kiedy powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, czyli kiedy był właściwy czas na zgłoszenie takiego wniosku. Zdaniem DIAS przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Wniosek należy złożyć wówczas, gdy zaistnieją przesłanki niewypłacalności dłużnika, określone w art. 10 i art. 11 pr.upadł. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, powinien taki wniosek zawsze złożyć. Tym samym za niezasadne DIAS uznał zarzuty Skarżącego o naruszeniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. art. 10, art. 11 ust. 1, art. 11a, art. 21 pr.upadł. w zw. z art. 116 § 1 i § 2 oraz § 4 O.p.

Odnosząc się do kolejnej przesłanki egzoneracyjnej, wymienionej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej (dotyczącej tego, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu), organ odwoławczy podniósł, że w sprawie nie ma ona zastosowania. W rozpatrywanej sprawie zauważyć zdaniem DIAS trzeba, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony zatem nie było możliwe wykazanie przez Skarżącego braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

W ocenie DIAS zarzut dotyczący braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki jest niezasadny również z tego powodu, że Skarżący miał legitymację formalną (prawną) do pełnienia obowiązków członka zarządu Spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązań podatkowych (obowiązki członka zarządu Spółki pełnił od [...] listopada 2017 r. do [...] września 2019 r.). Według zatem art. 116 § 2 O.p. ponosi odpowiedzialność za przypisane w sprawie zaległości podatkowe Spółki (wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że podejmując się piastowania funkcji prezesa zarządu Skarżący powinien zdawać sobie sprawę, że charakter prawny tej funkcji oznacza obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), co zostało wyraźnie wskazane w art. 201 § 1 i art. 208 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 ze zm.; dalej: "k.s.h."). Natomiast zgodnie z art. 293 § 2 Kodeksu spółek handlowych (uchylonym ustawą z dnia 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks Spółek Handlowych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2022 r. poz. 807, która weszła w życie 13 października 2022 r.), członek zarządu spółki z o.o. przy wykonywaniu swoich obowiązków powinien dołożyć szczególnej staranności będącej wynikiem zawodowego charakteru i w czasie trwania mandatu stale monitorować dokumentację spółki i stan jej finansów. Od zarządu spółki kapitałowej, na którym ciąży obowiązek prowadzenia spraw spółki, oczekiwać należy - zdaniem DIAS - kompetencji, podwyższonej staranności i umiejętności przewidywania skutków podejmowanych decyzji gospodarczych, również w zakresie dopuszczalnego ryzyka ekonomicznego. Jednocześnie, w ocenie DIAS jeśli pojawiły się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, Skarżący jako prezes zarządu powinien bezzwłocznie zapewnić właściwe realizowanie czynności członka zarządu poprzez, np. zrezygnowanie z pełnionej funkcji. Tylko w takiej sytuacji bowiem zdaniem DIAS możliwe jest uniknięcie ewentualnej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., która powstaje z tytułu samego pełnienia obowiązków członka zarządu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził również, że Skarżący nie wykazał, aby zaistniała kolejna przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W toku prowadzonego postępowania podatkowego Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego istnienie rzeczywistego majątku umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowej mienia Spółki.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 122 Ordynacji podatkowej – w wyniku niepodjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy;

- art. 187 Ordynacji podatkowej – w wyniku nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału zgromadzonego w sprawie;

- art. 121 ust. 1 Ordynacji podatkowej – dotyczącego obowiązku prowadzenia przez organ postępowania w sposób budzący zaufanie do organu;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10, 11 ust. 1, 11 ust. 1a, art. 21 pr.upadł. poprzez błędne określenie dnia niewypłacalności [...] na [...] maja 2018 r., pomimo nienależytego przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, co doprowadziło do błędnego uznania, iż Skarżący obowiązany był w okresie sprawowania swojej funkcji - tj. do dnia [...] września 2018 r. - złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, a następnie, że niezłożenie wniosku było zawinione przez Skarżącego.

W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.").

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wraz z odpowiedzią na skargę do Sądu zostało doręczone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2023 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w podanym zakresie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W konsekwencji skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sporną w sprawie pozostaje kwestia, czy organ zasadnie uznał, że Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność jako członek zarządu [...] spółki z o.o. wraz ze Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2018 r. do lipca 2018 r., koszty egzekucyjne oraz odsetki za zwłokę.

Podać należy, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Jak stanowi art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przepisy art. 116 § 1-2 stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.).

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania, tzw. przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu, tj. pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Natomiast ciężar udowodnienia istnienia jakiejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności (przesłanki negatywnej, egzoneracyjnej), spoczywa na członku zarządu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 listopada 2006 r., sygn. akt I FSK 189/06; z 7 lipca 2009r., sygn. akt II FSK 371/08). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Członek zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności powinien wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.

Wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług wynikają z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2020 r. (k. 16-35 akt podatkowych) określającej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2018 r. do lipca 2018 r. oraz ustalającej wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego za te miesiące, utrzymanej następnie decyzją tego samego organu z dnia [...] października 2020 r. w mocy (k. 1-15 akt podatkowych). W decyzji tej stwierdzono, że [...] sp. z o.o. (kontrahent [...] prowadziła fikcyjną działalność i wystawione przez ten podmiot faktury na rzecz [...] stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, co uzasadniało zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.

Organ ustalił, że na dzień wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, na karcie kontowej Spółki pozostała do uregulowania kwota zaległości z tytułu podatku od towarów i usług: za styczeń 2018 r. w wysokości [...] zł, za luty 2018 r. w wysokości [...] zł, za marzec 2018 r. w wysokości [...] zł, za kwiecień 2018 r. w wysokości [...] zł, za maj 2018 r. w wysokości [...] zł, za czerwiec 2018 r. w wysokości [...] zł, za lipiec 2018 r. w wysokości [...] zł. Ponadto organ ustalił, że Skarżący został powołany do pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu Spółki w dniu [...] listopada 2017 r. i został odwołany z tej funkcji w dniu [...] września 2018 r. Okoliczność ta nie była przez Skarżącego kwestionowana, a podany przez organ okres pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu został potwierdzony również w złożonej skardze. Skarżący pełnił zatem funkcję Wiceprezesa Zarządu w okresie powstania wymienionych zaległości podatkowych.

Potwierdzeniem powyższych okoliczności są także znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników [...] sp. z o.o. (po zmianie nazwy - [...] sp. z o.o.) uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. powołało Skarżącego na stanowisko Wiceprezesa Zarządu (k. 78-79 akt podatkowych). Natomiast na podstawie uchwały nr [...] nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników [...] sp. z o.o. z dnia [...] września 2018 r. M. M. został odwołany z funkcji Wiceprezesa Zarządu (k. 65-66 akt podatkowych). Wszystkie wymienione wyżej zmiany zostały ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym (odpis pełny), według stanu na dzień [...] września 2022 r. (k. 131-136 akt podatkowych). Wykreślenie Skarżącego z Krajowego Rejestru Sądowego jako Wiceprezesa Zarządu nastąpiło w dniu [...] listopada 2018 r. (co potwierdza nr [...] w odpisie pełnym z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – k. 134-136 akt podatkowych). Dodatkowo sprawowaną przez Skarżącego funkcję Wiceprezesa Zarządu potwierdzają dokumenty, na których widnieją jego podpisy, np.: wykaz członków zarządu z dnia [...] listopada 2017r. (k. 83 akt podatkowych), lista wspólników z dnia [...] listopada 2017r. (k. 82 akt podatkowych). Objęcie przez Skarżącego funkcji Wiceprezesa Zarządu nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości.

W kwestii następnej przesłanki, którą powinien wykazać organ, tj. bezskuteczności egzekucji, trzeba podkreślić, iż pojęcie to nie zostało zdefiniowane ani w przepisach podatkowych, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym. Przyjmuje się, że należy je rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej i powiązać z celem postępowania egzekucyjnego. W języku potocznym pod pojęciem bezskuteczności rozumie się nieprzynoszenie pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność ("Słownika Języka Polskiego", pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 150). Celem egzekucji jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Tym samym, bezskuteczność egzekucji będzie miała miejsce, gdy skierowanie egzekucji do całego majątku podatnika, w następstwie przeprowadzonych czynności i zastosowania, bądź próby zastosowania środków egzekucyjnych, nie dało wyniku w postaci zaspokojenia (w całości) wierzyciela podatkowego. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008r., sygn. akt II FPS 6/08, bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

Dokonane przez organy podatkowe ustalenia w zakresie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki były zdaniem Sądu prawidłowe. Podkreślenia przy tym wymaga, że w skardze bezskuteczność egzekucji nie jest kwestionowana. Wskazać więc trzeba, że względem [...] sp. z o.o. było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w toku którego organ egzekucyjny podejmował liczne środki egzekucyjne w postaci zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a także zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (k. 181-232 akt podatkowych). W większości zajęcia te okazały się bezskuteczne. Z informacji poborcy skarbowego wynika, że spółka pod adresem siedziby w [...], ul. [...] nie prowadzi działalności gospodarczej (k. 233 akt podatkowych). W rezultacie powyższego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023r. (k. 239 akt podatkowych) Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki. Nie budzi zatem wątpliwości, że organ wykazał istnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji.

W dalszej kolejności, organ wykazał także istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości Spółki. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Skoro bowiem członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Na wstępie rozważań w tym zakresie Sąd zaznacza, iż zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego – przepisów pr.upadł. – okazały się bezzasadne, bowiem organ w sposób prawidłowy zinterpretował i zastosował adekwatne dla sprawy przepisy prawa.

Przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają definicji "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Koniecznym jest więc odwołanie się w tym zakresie do przepisów pr.upadł. W myśl art. 10 pr.upadł upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie natomiast z art. 11 pr.upadł. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2). Przepis art. 21 pr.upadł. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2).

Podane w art. 11 pr.upadł. przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość mają charakter równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 853/13). Przepis art. 11 ust. 1 pr.upadł. określa niewypłacalność jako utratę przez dłużnika zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Innymi słowy, jeżeli stan, w którym dłużnik nie reguluje zobowiązań pieniężnych trwa powyżej trzech miesięcy, ustawodawca wprowadził domniemanie faktyczne niewypłacalności, natomiast w przypadku, w którym stan ten trwa krócej, nie zachodzi przesłanka z art. 11 ust. 1 pr.upadł. Nie budzi wątpliwości, że przepis ten odnosi się także do należności publicznoprawnych, a więc również podatków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lipca 2022 r., I SA/Gl 15/22).

W niniejszej sprawie zaistniała wynikająca z art. 11 ust. 1 pr.upadł. przesłanka utraty przez dłużnika zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Organ ustalił bowiem, że Spółka miała zaległości podatkowe z tytułu nieuregulowanych w terminie zobowiązań w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2018 r. (wynikających z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2020 r.), których obowiązek zapłaty upływał odpowiednio w dniu [...] lutego 2018 r. i w dniu [...] marca 2018 r., co nie jest kwestionowane w skardze. Z uwagi na to, że opóźnienie w uregulowaniu tych zobowiązań przekroczyło trzy miesiące, organ prawidłowo przyjął, że termin trzydziestu dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (licząc od drugiej zaległości podatkowej) mijał w dniu [...] lipca 2018 r. (str. 24 zaskarżonej decyzji). Takie stanowisko względem daty złożenia wniosku przyjął w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Sąd dostrzega, iż tym samym organ II instancji zmienił podaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. datę złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, który określił ją na [...] maja 2018 r. W ocenie Sądu stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest prawidłowe, zaś rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu I i II instancji nie wpływa na prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Skarżący jako pełniący funkcję Wiceprezesa Zarządu Spółki w podanym terminie do [...] lipca 2018 r. nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo, że w tym czasie był upoważniony do reprezentacji Spółki.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości (k. 142-144 akt podatkowych) został złożony dopiero pismem z dnia [...] października 2020 r. (data wpływu do sądu: [...] października 2020 r.). Natomiast w dniu [...] grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w T. wydał postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości [...] sp. z o.o. (k. 147 akt podatkowych), z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego (art. 13 ust. 1 pr.upadł.). Wniosek został złożony zatem wówczas, gdy Spółka nie dysponowała już majątkiem wystarczającym nawet na pokrycie kosztów postępowania. Należy podkreślić, wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2684/17). Czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w jakim zarząd spółki, która nie może na bieżąco realizować swoich zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli, składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sposób pozwalający chronić interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości będą mogli liczyć na równomierne zaspokojenie, by nie dopuścić do zaspokojenia niektórych wierzycieli ze szkodą dla innych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 257/16). Z odpowiedzialności zwalnia złożenie wniosku, o którym mowa w art.116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. we właściwym czasie lub brak winy w jego niezłożeniu, a nie złożenie wniosku w ogóle i w jakimkolwiek czasie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2012r., sygn. akt II FSK 721/11). Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że Skarżący nie wykazał zaistnienia tej przesłanki egzoneracyjnej.

Niezależnie od tego, Skarżący nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Wskazanie mienia umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych odnosi się do mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3552/21). Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego istnienie rzeczywistego mienia spółki, pomimo, iż pismem z [...] lutego 2023 r. o takiej możliwości został poinformowany (k. 258 akt podatkowych). Nie zachodzi zatem przesłanka wyłączająca odpowiedzialność solidarną, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

W skardze podniesiono, że DIAS kierował się stanowiskiem organu I instancji, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa a decyzje orzekające o zobowiązaniach podatkowych w tym zakresie mają charakter deklaratoryjny. W ocenie Sądu w odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), a do takich należą zobowiązania w podatku od towarów i usług, podatnik (w tym przypadku Spółka) jest zobowiązany do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. W momencie ich powstania, Spółka powinna była prawidłowo wyliczyć wysokość podatku, złożyć deklarację podatkową i dokonać zapłaty podatku w prawidłowej wysokości. Istotą zobowiązań powstających z mocy prawa jest to, że organy podatkowe nie podejmują żadnych działań związanych z koniecznością zapłaty podatku w prawidłowej wysokości w terminie wynikającym z przepisów ustawy podatkowej. Ingerencja organu podatkowego następuje dopiero w przypadku niewywiązania się przez podatnika z obowiązku zapłaty podatku w prawidłowej wysokości, który powinien wynikać z prawidłowej deklaracji (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej). Wówczas organ podatkowy w decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, wskazuje prawidłową kwotę podatku do zapłaty. Decyzja taka ma charakter deklaratoryjny, czyli wskazuje jedynie podatnikowi, w jakiej wysokości podatek powinien zostać zapłacony w terminie płatności wynikającym z ustawy. Nie zmienia to jednak zasady, że zobowiązanie to już powstało wcześniej i powinno zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 6 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 241/13; 6 października 2016 r., sygn. akt I FSK 41/15; 1 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK 3623/21 i sygn. akt III FSK 3624/21; 11 sierpnia 2021r., sygn. akt III FSK 3902/21). W związku z powyższym niezasadnie Skarżący kwestionuje stanowisko DIAS odnośnie daty powstania obowiązku zapłaty podatku oraz daty złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zobowiązania w podatku od towarów i usług stały się bowiem wymagalne – i nie zostały zapłacone – w czasie kiedy Skarżący pełnił funkcję Wiceprezesa Zarządu.

W dalszej kolejności, przywoływane przez Skarżącego okoliczności odnoszące się do braku możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki ze względu na pełnienie funkcji Wiceprezesa Zarządu jedynie "grzecznościowo", czy w późniejszym okresie "pod przymusem", także nie przesądzają o braku możliwości przypisania Skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Argumenty podnoszone przez Skarżącego są niezgodne z poczynionymi w sprawie ustaleniami, bowiem jak wynika z akt podatkowych Skarżący objął funkcję [...] listopada 2017 r. i tego dnia złożył podpisy pod dokumentami rejestracyjnymi (k. 82-83 akt podatkowych). Dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, na którą zdaje się powoływać Skarżący nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak winy w niezłożeniu wniosku – pomijając fakt, iż w niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony - jest kategorią obiektywną i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych, np. obłożna choroba (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16). Prawnie irrelewantna jest podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że w okresie kiedy pełnił funkcję Wiceprezesa Zarządu, faktycznie nie wykonywał żadnych czynności i nie podejmował żadnych decyzji, jak i nie miał dostępu do dokumentów, a wszystkie sprawy spółki były prowadzone przez Z. R..

Zdaniem Sądu należy przypomnieć, że z art. 201 § 1 k.s.h. wynika, że Zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje, a zatem Skarżący jako Wiceprezes Spółki winien podejmować wszelkie działania mające na celu zapewnienie rzeczywistego egzekwowania praw i realizacji obowiązków przypisanych mu z racji piastowanej funkcji. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności obejmującym też skutki działań spółki. O braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie może zatem decydować wewnętrzny podział obowiązków w zarządzie spółki, czy też brak wiedzy członka zarządu o sytuacji finansowej spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2022r., sygn. akt III FSK 1063/21). Pojęcie pełnić obowiązki oznacza otrzymać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. Wyłączeniem z odpowiedzialności mogą skutkować jedynie obiektywne przyczyny, jak np. długotrwała, obłożna choroba, długotrwałe pozbawienie wolności. Sformułowanie pełnienie obowiązków członka zarządu należy rozumieć jako zajmowanie stanowiska członka zarządu, posiadanie legitymacji do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2022r., sygn. akt III FSK 1177/21). Jeśli pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, członek zarządu powinien niezwłocznie rozważyć rezygnację z pełnionej funkcji. Z biernej postawy, czy też niedbalstwa członka zarządu, nie można wywodzić podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Brak dostatecznego zainteresowania sprawami spółki stanowi zawinione zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 411/22; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 3214/21).

W ocenie Sądu organ w toku prowadzonego postępowania zgromadził szereg dowodów pozwalających na dokonanie ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zasada prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że poza ujawnionymi nie należy oczekiwać uzyskania nowych, istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1649/19). Dla ustalenia stanu majątkowego Spółki i jej zadłużenia nie było również potrzeby powoływania biegłego. Sfera ustaleń faktycznych, w tym dokonanie ustalenia kiedy wystąpił stan niewypłacalności Spółki należy do organu, który dysponował stosownymi dowodami, obrazującymi sytuację finansową i majątkową Spółki.

Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy orzekając w sprawie poddały go wyczerpującej ocenie. Rozpatrując ten materiał, nie pominięto żadnych istotnych dowodów. Za pomocą poprawnej, wspartej ustalonymi okolicznościami sprawy argumentacji, organ wykazał podstawy odpowiedzialności Skarżącego. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Fakt, że ocena ta jest niezgodna z oczekiwaniami strony, nie oznacza, że została naruszona zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził naruszenia naruszenie przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania wskazanych w skardze. W sprawie nie stwierdzono również innych podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji DIAS z [...] września 2023 r. Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] lutego 2024 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2024 r. (k. 40 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Pismo zawierające powyższe informacje zostało uznane za doręczone w dniu [...] lutego 2024 r. (k. 44 akt sądowych). Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r., II FSK 1230/21, a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.

Końcowo Sąd wyjaśni przyczynę, z powodu której nie rozpoznał wniosku Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wspomnianego w skardze. Sąd wziął pod uwagę, że Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten określa, że w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że adresatem wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego jest organ, który tę decyzję wydał, a nie sąd, do którego skierowana jest skarga. To przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi podstawę żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd. W oparciu zaś o ten przepis pełnomocnik Skarżącego nie zwrócił się do Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (ani w skardze, ani później). Sąd nie miał więc podstaw do rozpoznania wniosku Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż ten zawarty w skardze skierowano na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. do organu.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

J. Ziołek H. Adamczewska - Wasilewicz T. Wójcik