Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 156/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1 pkt 2 w związku z  par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2009r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r.nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru. postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

W związku z wezwaniem do uiszczenia ustalonego na 200zł wpisu od skargi na wskazaną na wstępie decyzję, T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych znalazł się na progu bankructwa.

W treści wniosku skarżący oświadczył, że mieszka wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 19 i 18 lat, że prowadzi nie przynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, że jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 281 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania jego i jego rodziny wynoszą 3 tyś. zł. Wskazał, iż w rzeczywistości egzystencja jego i jego rodziny to wynik finansowego wsparcia jego ojca i teściów. Całość tych kosztów finansowana jest przez jego ojca i teściów. Podkreślił, iż w 2006r. przez dłuższy czas przebywał w areszcie, ze względu na postępowanie prokuratorskie, które trwa do chwili obecnej, a podjęte próby zatrudnienia z uwagi na te okoliczność zakończyły się fiaskiem. Wyjaśnił też, że utrzymywanie działalności gospodarczej stanowi podstawę do dalszej obrony jego interesów w trwających sporach z organami celnymi i skarbowymi. Skarżący wezwany w trybie art.255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm. - dalej cyt. jako "p.p.s.a." ) przedstawił deklaracje podatkowe dotyczące podatku od towarów i usług za grudzień - 2008r. za styczeń luty - 2009r. Poinformował, że nie posiada rachunków bankowych, lokat oraz kont bankowych. Od [...] lipca 2002r. ma z żoną rozdzielność majątkową. Według jej ustnego oświadczenia wie, że również i ona nie posiada żadnych oszczędności, rachunków bankowych, kont oraz lokat. Wyjaśnił, że jego ojciec jak i teściowie są emerytami. Nie posiada stosownej wiedzy, co do wysokości tych świadczeń, a osoby te odmówiły mu podania danych w tym względzie.

Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem wydanym dnia 23 kwietnia 2009r. odmówił przyznania prawa pomocy (k.-32).

Skarżący w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenia powyższego postanowienia referendarza sądowego, zgodnie z art.259 §1 p.p.s.a. skutecznie wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Nie godząc się z odmownym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa podkreślał, iż od chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organa celne jego sytuacja finansowa i jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Pozbawienie go prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jest równoznaczne z brakiem możliwości poddania przez Sąd ocenie zgodności z prawem działań organu celnego dokonanych w trakcie całego postępowania administracyjnego. Sytuacja ta powoduje, że w rzeczywistości pozbawiony zostaje Konstytucyjnego prawa do Sądu, który jako jedyna instytucja może zbadać działania organu celnego w zakresie zgodności z prawem. Zauważył, iż nawet najbardziej zapobiegliwy, przezorny i profesjonalny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w swoich działaniach nie jest w stanie uwzględnić ewentualnie mogące powstać skutków, które mogłyby być pokryte z planowanych wydatków. Odmowa udzielenia mu przez Sąd pomocy prawnej jest równoznaczne z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organ celny za dostatecznie udowodnionych Stan taki spowoduje, że nigdy nie będzie w stanie uzyskać stanowiska niezawisłego Sądu w sprawach, które doprowadziły jego życie do koszmaru i rzeczywistego bankructwa. Podkreślił, iż duża ilość trwających sporów z organem celnym, które znajdują się na różnych etapach rozstrzygania, zarówno przed sądem jak i organem celnym, doprowadziła do sytuacji, kiedy określane w decyzjach administracyjnych wysokie zobowiązania i w związku z tym wysokie wpisy sądowe przekraczają nie tylko jego możliwości, ale również możliwości ich bliskich -nawet gdyby hipotetycznie założyć, że takową pomoc w ogóle oni mu udzielą. Przekonywał, iż pozbawienie go pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, spowoduje, że decyzje organu celnego nie zostaną poddane rzetelnej i niezależnej ocenie Sądu, a zatem odmowa przyznania takiej formy pomocy doprowadzi do sytuacji, która utrwali organ celny w przekonaniu, że jego działania stanowią o zachowaniu granic prawa i braku naruszenia prawnych unormowań.

Kończąc, wniósł o uchylenie skarżonego postawienia i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku o udzielenie mu pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art.260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Przepis art.246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art.84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie 200zł. Sąd wziął pod uwagę, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną w której skarżący zobowiązany jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego. W takiej sytuacji ocena kondycji majątkowej strony powinna opierać się na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony. Niewątpliwie w tej mierze należało zważyć na czynnik prowadzenia licznych postępowań sądowych, pomoc otrzymywaną od rodziny jako jedyne źródło pokrycia jego potrzeb związanych z utrzymaniem siebie i rodziny oraz brak dochodów z działalności gospodarczej.

Tym samym, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy, oraz z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego i jego najbliższych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jego sprawie decyzji administracyjnej Sąd na podstawie art.246 §1 pkt2 w związku z §3 p. p. s. a. orzekł jak w sentencji.