Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 41/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 124
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 14 listopada 2023 r. nr N-I.7581.3.12.2023 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości – skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 41/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. B. jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 14 listopada 2023 r. nr N-I.7581.3.12.2023 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...], gm. [...] oznaczonej jako działka nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, A. S.A. z siedzibą w [...] wnioskiem z [...] kwietnia 2023 r. wystąpiła do Starosty [...] o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości [...], gm. [...], oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność D. i M. B. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że ww. nieruchomość niezbędna jest do realizacji inwestycji celu publicznego pn. "Przebudowa linii napowietrznej SN 15 kV [...] na linię kablową doziemną od sł. Nr [...] do st. transf. [...] 9, 10,11", polegającej na budowie linii kablowej średniego napięcia 15 kV wraz z kanalizacją kablową światłowodową, budowie linii napowietrzno-kablowej niskiego napięcia oraz rozbiórce istniejącej linii energetycznej napowietrznej SN 15 kV i nn w oparciu o decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta [...] decyzją z [...] września 2023 r. znak: [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości gruntowej, poprzez udzielenie zezwolenia A. S.A. na zajęcie ww. nieruchomości w związku z planowaną realizacją inwestycji celu publicznego - zgodnie z prawomocną decyzją Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2022 r., znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli D. i M. B. zarzucając Organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego oraz jego wadliwej i dowolnej ocenie polegającej na wydaniu decyzji mimo braku spełnienia warunku prowadzenia negocjacji z właścicielem nieruchomości; braku ustalenia wpływu budowy infrastruktury energetycznej na posadowioną na działce kaplicę, która wpisana jest do rejestru zabytków, jak również braku określenia sposobu zabezpieczenia zabytkowej kaplicy na czas trwania prac; nieuwzględnieniu interesu właścicieli nieruchomości;

- art. 129 oraz art. 130 w zw. z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez brak ustalenia stosownego odszkodowania, pomimo szeregu wniosków popartych konkretną argumentacją w przedmiotowym zakresie;

- art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, polegające na braku uzyskania opinii konserwatora zabytków w przedmiotowej sprawie w związku [pic]z położeniem na działce kaplicy wpisanej do rejestru zabytków.

Skarżący wnieśli jednocześnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Podkarpacki, opisaną na wstępie decyzją z 14 listopada 2023r., działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 9a oraz 124, 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344, z późn. zm., dalej: u.g.n.), uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] września 2023 r. nr [...] i orzekł o:

1) ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...], gm. [...], powiat [...], woj. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,82 ha, obj. KW nr [...], stanowiącej własność D. i M. B. poprzez udzielenie zezwolenia A. S.A. ds w [...] na zajęcie ww. nieruchomości w związku z planowaną realizacją inwestycji celu publicznego pn.: "Przebudowa linii napowietrznej SN 15 W [...] na linię kablową doziemną od sł. nr [...] do st. transf. [...] 9, 10, 11", zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

Wojewoda wskazał, że ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości następuje w granicach wynikających z decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2022 r., znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pn.: "Budowa odcinków sieci elektroenergetycznej SN 15 kk/ i nN oraz stacji transformatorowej 15/0,4 kV w ramach przebudowy linii napowietrznej [pic] SN 15 kV [...] na linię kablową doziemną od stanowiska nr [...] do stacji [pic] transformatorowej [...] 9, 10 i 11". Inwestycja będzie polegała na:

a) ułożeniu kabla energetycznego średniego napięcia 15 kV typu 3xXRUHAKXS Ix 120 rnm[1]wraz z rurami pod kanalizację kablową światłowodową typu HDPE 40/3,7 oraz odcinków [pic]kabli energetycznych nn typu YAKXS metoda rozkopu. Długość linii kablowej SN i wykopu wyniesie ok. 237 m, a długość linii kablowej nn ok. 205 m. Długość wykopu dla linii nn wyniesie 128 m:

- powierzchnia strefy kontrolno-ochronnej (pasa technologicznego) niezbędnej dla wykonania ww. prac wynosi 0,0775 ha (szerokość strefy 2m) i strefy budowlano-montażowej wynosi 0,1160 ha (szerokość strefy 3m); w strefie kontrolno-ochronnej nie będzie można wznosić obiektów budowlanych, budynków urządzać stałych składów i magazynów, dokonywać nasadzeń wieloletnich jak również podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie [pic]linii elektroenergetycznej podczas jej użytkowania. Okres zajęcia strefy budowlano-montażowej ustala się na czas wykonania robót budowlanych — maksymalnie na 6 miesięcy od daty zajęcia nieruchomości (przebieg ww. przedstawiono na załączniku graficznym nr 1);

b) posadowieniu dwóch słupów nn na pojedynczych żerdziach — jeden słup w miejsce istniejącego słupa nr [....] oraz jeden słup w pobliżu demontowanej stacji [...] 9. Oba słupy zlokalizowano przy granicy działki (oznaczono je na załączniku graficznym nr 1;

c) demontażu istniejącej linii energetycznej napowietrznej SN wraz ze stacją transf. [...] 9 oraz odcinkami linii napowietrznej nn.

Okres zajęcia nieruchomości w celu wykonania inwestycji obejmuje czas uzyskania przez Inwestora pozwolenia na budowę bądź niezakwestionowania zgłoszenia o przystąpieniu do wykonywania robót budowlanych do czasu uzyskania zgody na użytkowanie.

Wojewoda zastrzegł, że ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości polega także na obowiązku jej udostępnienia na czas wykonywania czynności związanych z konserwacją, remontem oraz usuwaniem awarii przedmiotowej sieci. Obowiązek udostępnienia nieruchomości celem wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń podlega egzekucji administracyjnej.

Wojewoda w pkt 2 i 3 zobowiązał A. S.A. do dokonania protokolarnego opisu stanu nieruchomości oraz sporządzenia dokumentacji fotograficznej przed przystąpieniem do robót oraz do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu ww. prac oraz do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, po zakończeniu konserwacji, remontów, a także usunięciu awarii. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe bądź spowodowałoby nadmierne trudności lub koszty, A. S.A. z siedzibą w [...] będzie zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

W pkt 4 Wojewoda zastrzegł, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu Wojewoda, po przywołaniu treści art. 124 ust 1 i ust. 3 u.g.n. ocenił, że rokowania zostały przeprowadzone w sposób należyty, jednakże nie doprowadziły do satysfakcjonującego rozstrzygnięcia, co odzwierciedla zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewody, pomimo właściwej oceny organu I instancji w kwestii zasadności wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, obarczona ona jednak jest zasadniczym błędem skutkującym koniecznością eliminacji jej z obrotu prawnego. Starosta dokonał błędnego wpisu okresu ograniczenia prawa korzystania [pic]z nieruchomości (jest to okres nas jaki ustanowiona jest strefa ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości). Decyzje wydane na podstawie art. 124 u.g.n. prowadzą do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez obszar, w którym nie może być wykonywane to prawo, stąd też wskazania ustawy nie przewidują czasowego ograniczenia uprawnień właściciela, wskazanie na czas wykonywania prac jest niewłaściwe. Ponadto w decyzji Starosty brak jest informacji dotyczących ograniczeń związanych z użytkowaniem gruntu w strefie kontrolno-ochronnej, a które to ograniczenia zostały szczegółowo opisane przez A. S.A. we wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, jak również brak jest wskazania okresu zajęcia nieruchomości celem wykonania inwestycji (czasu na jaki ustanowiona jest strefa budowlano-montażowa).

Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, że zasadnym stało się uchylenie decyzji Starosty [...] i orzeczenie co do istoty sprawy.

Odnosząc się do odwołania podkreślono, że realizacja celów publicznych takich jak np. budowa linii energetycznej kablowej wiąże się zawsze z koniecznością zajęcia gruntów pod budowę, co rodzi konieczność naruszenia czyjegoś prawa własności. Wnioskowane zajęcie przedmiotowej nieruchomości planowane jest do przeprowadzenia z uwzględnieniem jedynie koniecznego stopnia uciążliwości dla właściciela terenu i zakresu ingerencji inwestora w grunt. Ponadto zrealizowanie przez inwestora uprawnienia przyznanego zaskarżoną decyzją może być podstawą do zastosowania art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 u.g.n., co oznacza, że po przeprowadzeniu inwestycji właściciel nieruchomości może wystąpić o ustalenie odszkodowania za ewentualne obniżenie wartości nieruchomości wskutek jej zajęcia pod przeprowadzenie inwestycji, jak też za wyrządzone szkody. Zawarcie rozstrzygnięcia co do ustalenia odszkodowania w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości jest niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda zauważył, że istnienie infrastruktury w postaci linii energetycznej [pic] kablowej SN 15 kl./ i nn nie uniemożliwia kontynuowania dotychczasowego sposobu korzystania z danej nieruchomości. Jeżeli korzystanie z nieruchomości jest ograniczone lub niemożliwe jest jej pełne zagospodarowanie, to właściciel może wystąpić z roszczeniem o wykup gruntu w trybie art. 231 § 2 Kodeksu Cywilnego albo w trybie [pic]art. 124 ust. 5 u.g.n.

W kwestii kaplicy Wojewoda wskazał, że z treści art. 124 u.g.n. nie wynika aby warunkiem uzyskania zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości była wymagana opinia czy akceptacja [pic]konserwatora zabytków na prace zawnioskowane do wykonania przez A. S.A.

M. B. wniósł skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 14 listopada 2023 r., nr N-I.7581.3.12.2023 zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 129 oraz art. 130 w zw. z art. 124 u.g.n., poprzez brak ustalenia stosownego odszkodowania, mimo szeregu wniosków popartych konkretną argumentacją w przedmiotowym zakresie[pic]

- art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegające na braku uzyskania opinii konserwatora zabytków w przedmiotowej sprawie w związku z położeniem na działce kaplicy wpisanej do rejestru zabytków, mimo oczywistego wpływu inwestycji na przedmiotowy zabytek.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego oraz jego wadliwej i dowolnej ocenie polegającej na:

- nieuwzględnieniu znajdującego się na działce systemu drenażowego, rozciągającego się na szerokości około 15 m i długości około 50 m stanowiącego sieć połączonych ze sobą perforowanych rur, których uszkodzenie naraża skarżącego na wysokie straty w wysokości ok. 10.000 zł, gdyż w przypadku uszkodzenia jednego z przewodów cała drenarka nie będzie dalej prawidłowo funkcjonować a kabel energetyczny oraz rufa na światłowód położona będzie na całej długości drenażu i dodatkowo wykonane będzie w tym miejscu dodatkowe podłączenie; naprawa po położeniu kabla energetycznego będzie wręcz niemożliwa, co więcej wydana decyzja nie daje skarżącemu możliwości wzięcia udziału w inwentaryzacji prac celem sprawdzenia stanu systemu drenażowego przed jej zasypaniem;

- nieuwzględnieniu faktu, że na działce położony jest system drenarski, który uniemożliwia na zajętej pod drenaż powierzchni prac z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu;

- wydaniu decyzji mimo braku spełnienia warunku prowadzenia negocjacji z właścicielem nieruchomości;

- braku ustalenia wpływu budowy infrastruktury energetycznej na posadowioną na działce kaplicę, która wpisana jest do rejestru zabytków i wszelkie prace, w tym zezwolenia na ich wykonanie, wiązać się będą z koniecznością uzyskania zgody konserwatora zabytków;

- brak określenia sposobu zabezpieczenia zabytkowej kaplicy na czas trwania prac, a to zabezpieczenia alternatywnego źródła energii, które pozwalałoby na funkcjonowanie alarmu antywłamaniowego;

- nieuwzględnienie interesu właścicieli nieruchomości, którzy w piśmie z [...] sierpnia 2023 r. wskazali wszystkie okoliczności, które winny stanowić o nieuwzględnieniu wniosku A. S.A. jako godzącego nie tylko w prawo własności skarżącego, ale także narażającego na niepowetowane straty finansowe w zakresie m. in dopłat bezpośrednich i ekoschematów.

W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 14 listopada 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania. Ponadto Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował, by były prowadzone rokowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że pełnomocnik A. S.A. nie posiadał umocowania do ustalenia ceny a jedynie pełnomocnictwo techniczne, co zostało całkowicie pominięte przez organ, który wydając decyzję i orzekając co do istoty sprawy pozbawił również Skarżącego odwołania w przedmiotowym zakresie w normalnym trybie instancyjnym. A. zaledwie jeden raz prowadził ze skarżącym rokowania spotykając się w terenie zanim działka została przekształcona na budowlaną narzucając arbitralnie kwotę odszkodowania, która przekazana została przez osobę nieuprawnioną i nie mającą do tego typu czynności umocowania. Kolejnych rokowań nie było, a jeżeli w dokumentacji zalega jakikolwiek protokół to skarżący wskazuje, że nie brał udziału w przedmiotowych czynnościach ani także nie został o nich należycie poinformowany. Skarżący nadmienił, że przy pierwszej i jedynej czynności został poinformowany, że jeżeli nie zgodzi się na warunki A. to Starosta odbierze mu własność działki w wykorzystanej części za darmo. A., mając na względzie powyższe, nie respektuje zatem przysługującego skarżącemu prawa własności wykorzystując swoją pozycję dominującą. Organ błędnie uznał, że w sprawie rokowania zostały przeprowadzone w sposób należyty jednakże nie doprowadziły do satysfakcjonującego rozstrzygnięcia, gdyż rokowania prowadzone z ramienia A. prowadzone były przez osobę nieuprawnioną.[pic]

Skarżący podkreślił, że pobiera dopłaty bezpośrednie i do ekoschematów, gdzie precyzyjnie należy określić obszar uprawy. Tymczasem obecnie jest to niemożliwe, gdyż zgłoszenie jakichkolwiek zmian względnie wykrycie nieprawidłowości rodzi konsekwencję w postaci utraty całej dopłaty, a zatem naraża skarżącego na znaczne straty finansowe. Organ de facto pozbawił skarżącego możliwości ubiegania się o ww. dopłaty a przedmiotowa okoliczność została całkowicie pominięta. Ponadto, zarówno organ I, jak i II instancji całkowicie pominął także kwestię zabytkowej kaplicy, która na czas trwania prac będzie pozostawać niezabezpieczona, co naraża skarżącego, który dołożył szeregu starań na przestrzeni wielu ostatnich lat, na niepowetowane straty w postaci narażenia na wybryki chuligańskie i zniszczenia, gdyż podjęcie prac nie zawiera planu zabezpieczenia zabytku. Wydanie decyzji nie zostało poprzedzone zasięgnięciem opinii konserwatora zabytków.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 19 grudnia 2023r. nr N-I.7581.3.12.2023 Wojewoda Podkarpacki wstrzymał z urzędu wykonanie ww. zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia sprawy przez WSA w Rzeszowie na podstawie art. 9 u.g.n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zostały bowiem spełnione wszystkie przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącego w trybie art. 124 u.g.n.

Stosownie od art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Na mocy zaskarżonej decyzji doszło do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącego w celu realizacji inwestycji celu publicznego, której lokalizacja została określona w ostatecznej decyzji SKO w [...] z [...] marca 2022r. [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2022 roku, znak: [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, która polega na przebudowie linii napowietrznej SN 15 kV [...] na linię kablową doziemną. Nie budzi wątpliwości, że działka należąca do Skarżącego o nr [...] została objęta ww. decyzją lokalizacyjną. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w niniejszej sprawie nastąpiło zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Sposób i zakres ograniczenia prawa własności Skarżącego, jaki wynika z zaskarżonej decyzji odpowiada ustaleniom decyzji lokalizacyjnej, co wynika z jej części tekstowej oraz graficznej, jeżeli chodzi o zakres działek, objętych decyzją lokalizacyjną.

Art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwala na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu m.in. zakładania i przeprowadzania na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Niewątpliwie realizacja inwestycji celu publicznego, która w niniejszej sprawie polega na przebudowie sieci elektroenergetycznej linii napowietrznej na linię kablową doziemną mieści się w zakresie przedmiotowym inwestycji, dla których dopuszczalne jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Zgodnie z art. 124 ust. 2 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. W niniejszej sprawie ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpiło na wniosek uprawnionej jednostki organizacyjnej – tj. A. S.A., reprezentowanej przez należycie umocowanego pełnomocnika, zgodnie z pełnomocnictwem ogólnym oraz pełnomocnictwem subsytucyjnym, znajdującymi się w aktach sprawy.

Zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości został należycie sprecyzowany. Wyznaczono wymiary strefy kontrolno-ochronnej i strefy budowlano-montażowej (jej powierzchnię oraz szerokość). Wskazano, jakie działania są zabronione w strefie kontrolono-ochronnej i wyznaczono maksymalny okres zajęcia strefy budowlano-montażowej. Jednoznacznie w sentencji rozstrzygnięcia oraz na załączniku graficznym do zaskarżonej decyzji wskazano przebieg inwestycji przez nieruchomość oraz obszar strefy kontrolno-ochronnej i budowlano-montażowej. Określono w sentencji zaskarżonej decyzji podstawowe parametry planowanej inwestycji, t.j. sposób posadowienia kabli energetycznych, określono precyzyjnie parametry linii kablowych, wymiary wykopów. Wskazano również, gdzie zostaną posadowione dwa słupy, przy czym oba zlokalizowano przy granicy działki. Wskazano również, że prace polegać będą na demontażu istniejącej linii energetycznej napowietrznej wraz ze stacją transformatorową. Zobowiązano także A. S.A. do dokonania protokolarnego opisu stanu nieruchomości oraz sporządzenia dokumentacji fotograficznej przed przystąpieniem do robót oraz do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac oraz do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, po zakończeniu konserwacji, remontów, a także usunięciu awarii. Zaznaczono, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe bądź spowodowałoby nadmierne trudności lub koszty, A. S.A. będzie zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Należy stwierdzić, że zarówno z sentencji decyzji Wojewody, jak i jej załącznika graficznego wynika w sposób precyzyjny sposób ograniczenia nieruchomości skarżącego: zakres ograniczenia trwałego i czasowego, sposób przeprowadzenia prac, obowiązki skarżącego (każdoczesnego właściciela) i uprawnienia inwestora w okresie eksploatacji sieci, itd. Z zaskarżonej decyzji wynika, że zakres trwałego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości ograniczony jest do pasa technologicznego, którego rozmiary, powierzchnię i przebieg decyzja określa w sposób szczegółowy.

Zdaniem Sadu, takie określenie przestrzenne zakresu ograniczenia korzystania z prawa własności, jakie zastosowano w zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu załącznika graficznego, stanowiącego integralną część tej decyzji, obrazującego przebieg i powierzchnię pasa kontrolono-ocgronnego oraz pasa budowlano-montażowego na działce Skarżącego, odpowiada wymogom art. 124 ust. 1 u.g.n.

Porównując przebieg dotychczasowej napowietrznej linii energetycznej z planowanym przebiegiem doziemnej linii kablowej Sąd stwierdził, że w wyniku realizacji ww. inwestycji celu publicznego dojdzie do poprawy warunków technicznych również na działce Skarżącego. Jak wynika z dostarczonej przez inwestora mapy do celów prawnych, obecnie przeznaczona do demontażu napowietrzna linia energetyczna przebiega przez środek działki. Planowana linia kablowa doziemna przebiegać będzie wzdłuż granic działki Skarżącego a więc w miejscach jak najmniej uciążliwych dla właścicieli. Powyższe ma na celu poprawę warunków bezpieczeństwa energetycznego, jak również bezpieczeństwa zdrowia i życia.

Sąd stwierdził również, że został spełniony wymóg przeprowadzenia rokowań przed ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony.

Z akt administracyjnych wynika, że pomiędzy Skarżącym a przedstawicielem Inwestora dochodziło do kilkukrotnej wymiany pism, w ramach której zaproponowano m.in. zawarcie płatnej umowy służebności przesyłu, wypłatę jednorazowego wynagrodzenia w wysokości 4960 zł. Skarżący nie zgodził się z zaproponowanymi warunkami umowy. Przeprowadzenie negocjacji zostało również udokumentowane protokołem rokowań. Należy przy tym zauważyć, że pierwotnie wedle zamierzeń Inwestora na działce Skarżącego mała być posadowiona również stacja transformatorowa. Ostatecznie z tego elementu na działce Skarżącego Inwestor zrezygnował. O nieskuteczności prowadzonych rokowań świadczą zapisy protokołu rokowań, jak również wymiana pism pomiędzy Skarżącym a przedstawicielami Inwestora.

Na gruncie art. 124 ust. 3 u.g.n. ważne jest, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 tej ustawy. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy w ich wyniku dojdzie do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. np. wyrok NSA z września 2016 r. sygn. akt I OSK 1023/15, wyrok NSA z 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 357/11). Powszechnie przyjmuje się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań bądź sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (wyroki NSA z 5 października 2006 r. I OSK 1307/05, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 grudnia 2007 r. II SA/Go 579/07 w Lex nr 357505, wyrok WSA w Poznaniu z 7 października 2009r. IV SA/Po 381/09 w Lex nr 574097)..

W ocenie Sądu przedstawiona przez Inwestora dokumentacja z przedstawionych rokowań wskazuje, że taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Przeprowadzone rokowania okazały się nieskuteczne, zaś Inwestor nie ma obowiązku prowadzenia negocjacji do skutku. Zatem warunek przeprowadzenia rokowań oraz brak ich skuteczności i deklarowany przez Skarżącego brak zgody na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w celu założenia doziemnej instalacji kablowej, uprawniał Inwestora do złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. niee jest przedmiotem swobodnego uznania Organów, które w razie spełnienia pozytywnych przesłanek są zobowiązane do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Ani korzystanie z dopłat rolnych, realizacja ekoschematów ani też lokalizacja na działce kaplicy nie stanowią negatywnych przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Kaplica nie jest położona na obszarze prac związanych z położeniem doziemnej linii kablowej.

Na podstawie art. 124 ust. 4 u.g.n. na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Zobowiązanie w tym przedmiocie zostało zresztą nałożone na Inwestora w sentencji zaskarżonej decyzji.

Należy również wyjaśnić, że na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 (t.j. również za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości) przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Odszkodowanie ustalane jest w toku odrębnego postępowania administracyjnego po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.).

Ponadto jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości (art. 124 ust. 5 u.g.n.).

Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki, uprawniające do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n.

Z tego powodu Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

-----------------------