Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 216/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 253a
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 2022 r. nr 1001-IEW-1.623.2.2022.10.U14.MN w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 23 stycznia 2024 r. W. R. wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2018 r.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź – Widzew udzielił podatnikowi szeregu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych:

1. decyzją z 22.03.2019 r. nr 1014-SEW-1.4263.17.2019/EJ rozłożył na 6 rat zapłatę zaległości w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2018 r. w łącznej kwocie 246.526,27 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 2.939,00 zł, po czym decyzją z 19.03.2020 r. nr 1014-SEW-1.4263.151.2019/EJ/2020-2 zmienił tę decyzję w części dotyczącej terminu płatności ostatniej - szóstej raty poprzez rozłożenie zaległości nią objętych na 7 kolejnych rat z ostatnią ratą płatną do 25.09.2020 r.;

2. decyzją z 22.03.2019 r. nr 1014-SEW-1.4263.39.2019/EJ rozłożył na 6 rat zapłatę zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień oraz grudzień 2018 r. w łącznej kwocie 416.049,49 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 4.922,00 zł. Następnie, decyzją z 19.03.2020 r. nr 1014-SEW-1.4263.151.2019/EJ/2020-1 zmienił tę decyzję w części dotyczącej terminu płatności szóstej raty i rozłożył zaległości objęte tą ratą na 7 kolejnych rat z terminem płatności ostatniej z wyznaczonych rat przypadającym na 25.09.2020 r.;

3. decyzją z 19.03.2020 r. nr 1014-SEW-1.4263.227.2019/EJ rozłożył na 6 rat zapłatę zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2019 r. w kwocie 105.397,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 3.789,00 zł, wyznaczając termin zapłaty ostatniej raty na 25.08.2020 r.

W dniu 28 kwietnia 2020 r podatnik zwrócił się do organu z wnioskiem o "odroczenie spłaty rat" wyznaczonych ww. decyzjami, uzasadniając swoje wystąpienie okolicznościami związanymi z ogłoszeniem stanu epidemii z powodu COVID-19 i wynikającymi z tego faktu ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej, a także sytuacją osobistą związaną ze stanem zdrowia.

Decyzją z 26 października 2020 r. Naczelnik US Łódź-Widzew odmówił zmiany swoich ww. decyzji. Decyzją z 26 marca 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił decyzję organu I instancji, wskazują na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, odnoszącego się do przesłanek art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej.

Wezwaniami z 13 lipca i 19 października 2021 r. organ I instancji wezwał podatnika do przedstawienia aktualnej sytuacji, w tym wskazania okoliczności, które zaistniały od momentu uprawomocnienia się wydanych dla strony decyzji ratalnych i uzasadniają potrzebę ich zmiany. Materiał dowodowy nie został przez stronę uzupełniony. Pismem z 15 lutego 2022 r. podatnik zwrócił się o zmianę terminu zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w trybie art. 200 O.p., z uwagi na stan zdrowia uniemożliwiający osobiste stawiennictwo w załączeniu przedstawiając zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza sądowego.

Decyzją z 29 kwietnia 2022 r. Naczelnik US Łódź-Widzew w pkt 1 odmówił zmiany decyzji z 19.03.2020 r. rozkładającej na sześć rat zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2018 r., w części dotyczącej terminów płatności rat ustalonych tą decyzją począwszy od raty trzeciej, w łącznej kwocie 129.547,22 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 2.530,26 zł oraz w pkt 2 umorzył postępowanie w części dotyczącej raty drugiej z terminem płatności ustalonym na 27.04.2020 r.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania decyzją z 9 grudnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 1 i w tym zakresie odmówił zmiany decyzji z 19.03.2020 r. nr 1014-SEW-1.4263.151.2019/EJ/2020-1 dotyczącej zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2018 r., w części dotyczącej terminów płatności rat ustalonych tą decyzją począwszy od raty trzeciej w łącznej kwocie 129.547,22 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 2.515,56 zł, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione cztery przesłanki umożliwiające zmianę wydanej dla podatnika decyzji ratalnej z 19 marca 2020 r., tzn. decyzja ta ma charakter ostateczny, podatnik wyraził zgodę na jej wzruszenie oraz nabył prawo do ratalnej spłaty zaległości podatkowych oraz brak jest przepisów szczególnych sprzeciwiających się zmianie decyzji. Do rozważenia pozostała zatem kwestia, czy za zmianą ww. rozstrzygnięcia przemawia interes publiczny lub ważny interes strony oraz, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym i odpowiada ona prawu. Organ podkreślił, że podatnik od 1986 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą PPHU R., wg stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji strona posiadała zadłużenie podatkowe w łącznej kwocie należności głównych wynoszącej 1,082.356,99 zł, w deklaracjach VAT-7 za poszczególne okresy rozliczeniowe 2019 r. podatnik wykazał sprzedaż w wysokości 2.096.952,00 zł, a w latach 2020-2021 oraz w okresie styczeń- wrzesień 2022 r. sprzedaż zerową. Ponadto w zeznaniu PIT-37 za 2020 r. wykazano dochód w wysokości 27.305,34 zł, a za 2021 r. w kwocie 29.685,22 zł, zaś w formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z 12.08.2020 r. nie ujawniono żadnych negatywnych informacji dotyczących sytuacji ekonomicznej prowadzonej działalności gospodarczej. Podatnik nie wskazał też żadnych nieruchomości mogących być przedmiotem hipoteki, czy ruchomości lub praw majątkowych mogących być przedmiotem zastawu skarbowego. Po wydaniu decyzji ratalnej strona uregulowała jedynie pierwszą z rat (dotyczy to wszystkich trzech decyzji ratalnych).

Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika ponadto, że podatnik nie osiąga dochodów z działalności gospodarczej, prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, zaś łączny miesięczny dochód małżonków z tytułu emerytur wynosi 2.857,56 zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą 3.306,23 zł, strona nie posiada nieruchomości, środków transportu, i nie dysponuje majątkiem finansowym. Ponadto zaległości strony w wobec ZUS i z tytułu podatków wynoszą łącznie 509.659,00 zł. Córki finansują koszty leczenia, zakupu ubrań i środków czystości. Podatnik nie pracuje z uwagi na zły stan zdrowia. Ponadto wg oświadczenia strona posiada niezapłacone należności od Gminy A. w wysokości 2.917.371,73 zł oraz Powiatu Z. w kwocie 468.000,00 zł, do których należy doliczyć odsetki za 3 lata.

W piśmie z 19.09.2022 r. W. R. ponowił argumentację dotyczącą złego stanu zdrowia (COVID- 19, powikłania po zachorowaniu, stres będący skutkiem toczących się spraw sądowych, choroby serca i układu krążenia), która w opinii strony wypełnia przesłankę ważnego interesu strony. W ocenie podatnika w sprawie wystąpił również interes publiczny przejawiający się tym, że przed sądem dochodzi zapłaty od swoich kontrahentów za wykonane przez firmę strony inwestycje (powództwo wobec Gminy A. o zapłatę kwoty 2.917.371,73 zł - sprawa przed Sądem Okręgowym w Ł. sygn. akt [...], powództwo przeciwko Powiatowi Z. o zapłatę kwoty 468.000,00 zł sprawa przed Sądem Okręgowym w Ł. sygn. akt [...]). W przypadku odzyskania ww. kwot podatnik będzie dysponował środkami na zapłatę zaległych zobowiązań podatkowych.

Dokonując analizy powyższych okoliczności oraz zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji DIAS w Łodzi uznał, że od momentu uprawomocnienia się decyzji z 19.03.2020 r. nie wystąpiły okoliczności, które świadczyć mogłyby o wystąpieniu przesłanek ważnego interesu strony lub obiektywnie rozumianego interesu publicznego i uzasadniać wzruszenie tego rozstrzygnięcia w trybie nadzwyczajnym. Zdaniem organu trudna sytuacja finansowa i brak środków na regulowanie rat nie wypełniają przesłanki ważnego interesu strony w zmianie decyzji z 19 marca 2020 r. Ponadto organ wskazał, że uzasadnieniem dla uwzględnienia wniosku nie są także okoliczności związane z trudnościami w prowadzeniu działalności gospodarczej (zatory płatnicze, brak wpłaty od kontrahentów, konieczność dochodzenia należności na drodze sądowej). Zdarzenia tego rodzaju nie mają odosobnionego charakteru w realiach życia gospodarczego, a zatem mieszczą się w ryzyku prowadzenia działalności gospodarczej. Organ podkreślił, również, że mimo długiego czasu trwania postępowania w zakresie zmiany decyzji z 19 marca 2020 r. podatnik nie dokonał żadnych dobrowolnych wpłat na poczet istniejących zaległości. Dyrektor podzielił argumentację organu I instancji, że dotychczas udzielona stronie pomoc nie skutkowała zmniejszeniem stanu zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2018 r., a zadłużenie od daty wydania decyzji zmniejszyło się tylko o 517,26 zł.

W konsekwencji organ uznał, że za wnioskowaną zmianą decyzji z 19 marca 2020 r. nie przemawia interes publiczny, a pozytywne rozpatrzenie wniosku byłoby naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej i zasady równego traktowania podatników oraz nie byłoby wyrazem przestrzegania takich społecznie respektowanych wartości jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, itp. Ponadto organ podkreślił, że podatnik kilkukrotnie korzystał z możliwości ratalnej spłaty swoich zaległości w podatku od towarów i usług, których terminy płatności przypadały w latach 2018-2019.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że odmiennie niż organ I instancji uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony, wskazując, że kłopoty zdrowotne i powikłania po koronawirusie oraz negatywny wpływ epidemii na działalność gospodarczą dotyczyły w ostatnich latach także innych podatników i przedsiębiorców, a powstanie zaległości nie było spowodowane przez trudności wynikające z trwającej epidemii.

W skardze do sądu administracyjnego W. R. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 grudnia 2022 r. oraz decyzji organu I instancji podnosząc zarzuty naruszenia:

1. przepisów postępowania, tj. art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.) (dalej: O.p.) w zw. z art. 191 O.p. poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy i nielogiczną jego ocenę, tj. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającym na dokonaniu błędnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego i przyjęciem, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, mimo wykazania istnienia tych okoliczności przez podatnika;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 155 § 1, § 1a i §2 O.p. poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do tego aby wskazane regulacje zastosować w szczególności, iż z uwagi na brak wezwania do osobistego stawiennictwa brak było podstaw do zastosowania art. 155 § 2 O.p., podczas gdy w realiach niniejszej sprawy organ nie rozpatrzył powyższego zarzutu w sposób prawidłowy i nie odniósł się do niewykonania w niniejszej sprawie wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sytuacji podatnika, art. 253a § 1 o.p. w zw. art. 67a § 1 O.p. poprzez ich niezastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż w niniejszej sprawie "nie wystąpiły okoliczności, które świadczyć mogłyby o wystąpieniu przesłanek ważnego interesu strony łub obiektywnie rozumianego interesu publicznego i uzasadniać wzruszenie rozstrzygnięcia w trybie nadzwyczajnym " i niezasadne przyjęcie, że brak spełnienia tych przesłanek oznacza (pomimo spełnienia innych warunków przewidzianych przez przepisy prawa), że nie jest możliwe uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie podczas gdy wskazane przesłanki zostały spełnione a dodatkowo okoliczność ta została wykazana tym samym brak było podstaw do niezastosowania ww. regulacji i przyznania ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję administracyjną zobowiązany jest do ustalenia, czy w toku konkretyzacji praw i obowiązków skarżącego na skutek wydania decyzji administracyjnej nie doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie objętego skargą aktu.

W myśl art. 145 § 1 tej ustawy w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Przepis ten nie pozostawia zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy uzasadniony okazuje się zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu należy wspomnieć, że wnioskiem skarżącego o zmianę ostatecznej decyzji w trybie art. 253a O.p objęta jest decyzja ratalna z dnia 19 marca 2020 roku, którą Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew zmienił swą własną decyzję o rozłożeniu zaległości w podatku VAT za wrzesień i grudzień 2018 roku w części dotyczącej płatności szóstej raty na kolejnych siedem rat z terminami płatności przypadającymi na okres od 25 marca 2020 roku do 25 września 2020 roku.

W rozpoznawanej sprawie podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 253a. § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.)- zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku, rozłożyć zapłatę podatku na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z użytego przez ustawodawcę w obu cytowanych przepisach sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana w oparciu o wskazane uregulowania prawne daje podstawę organom podatkowym do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Charakter decyzji w przedmiocie ulg podatkowych regulowanych wskazanym wyżej przepisem nie budzi wątpliwości - ani w orzecznictwie ani w doktrynie.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem (por.m.in. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II FSK 1652/10, LEX nr 1121075), sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów podatkowych podlega ograniczonej kontroli sądu administracyjnego, który nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może oceniać, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej. Uznaniowy charakter decyzji sprawia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności decyzji (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 stycznia 2013 r., I SA/Lu 944/12, LEX nr 1298349). Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę winny zostać umorzone czy rozłożone na raty. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast zaskarżona decyzja "uznaniowa" podlega w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustalonych granicach, a wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Uznanie administracyjne oznacza, że rozstrzygnięcie nie jest ściśle zdeterminowane obowiązującą normą prawną, ale ustawodawca do decyzji organu administracyjnego (podatkowego) pozostawił wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia, ponieważ organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę ważny interes podatnika oraz interes publiczny.

Przesłankę interesu publicznego interpretuje się zazwyczaj jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2004, str. 282). Organ odwoławczy trafnie wskazał, że skarżący kilkakrotnie korzystał już z ratalnej spłaty swoich zobowiązań, których termin płatności przypadał na lata 2018-2019, a z zaległości za miesiące wrzesień i grudzień 2018 roku uiścił tylko jedną (pierwszą) ratę w wysokości 517,26 złotych, a łączna wysokość zadłużenia tylko w zakresie należności głównej wynosi 129.542,22 złotych. Tak długie oczekiwanie na wpływ należnych budżetowi państwa środków jest niezasadne, sprzeczne z charakterem ulg, których istota sprowadza się do udzielenia krótkotrwałej pomocy w przezwyciężeniu przejściowych trudności nie zaś jako stałe uprzywilejowanie kosztem innych obywateli korzystających ze środków budżetowych, które pochodzą przecież w większości z należności podatkowych, którymi z mocy art. 84 Konstytucji RP jest obciążony każdy. Sąd uznaje za trafną argumentację związaną z wpływem epidemii koronawirusa na działalność gospodarczą. Epidemia koronawirusa istotnie, negatywnie wpłynęła na aktywność gospodarczą, ale dotyczyło to wielu przedsiębiorców prowadzących działalność w różnych branżach, a nie tylko samego skarżącego prowadzącego przedsiębiorstwo budowlane.

Za błędną należy uznać argumentację zawartą w skardze związaną z procesami cywilnymi, które wytoczył skarżący przeciwko Starostwu Powiatowemu w Z. i Gminie A. O ile środki uzyskane w wyniku uwzględnienia powództwa umożliwiłyby skarżącemu spłatę zaległości podatkowych, o tyle jest to zdarzenie przyszłe, do tego niepewne. Trudno zatem uznać, że kolejne (trzecie) przesunięcie płatności poszczególnych rat, na które rozłożona została zaległość podatkowa wraz z odsetkami leży w interesie publicznym, którego istota sprowadza się w uzyskaniu wpływów budżetowych niezbędnych do bieżącego finansowania Państwa, a nie przesuwania ich na niepewną i niezdefiniowaną przyszłość. Zasadnie zatem organy zauważyły, że dalsze rozłożenie na raty nie gwarantuje spłaty zaległości w rozsądnym terminie.

Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze swoją żoną, oboje uzyskują świadczenia emerytalne i nie korzystają z pomocy społecznej. W ocenie Sądu nieuwzględnienie wniosku w zakresie kolejnego przesunięcia terminów płatności rat objętych układem ratalnym nie spowoduje konieczności korzystania przez skarżącego i jego rodzinę ze środków publicznych.

"Ważny interes podatnika", jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki, przy czym nie można przesłanki tej utożsamiać wyłącznie z koniecznością wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. "Ważny interes podatnika" ocenia się, mając na uwadze kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji; "ważnego interesu podatnika" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W odniesieniu do przesłanki "ważnego interesu podatnika" podkreślenia wymaga pogląd, że skoro udzielenie ulgi jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym okoliczności społeczne i gospodarcze ją uzasadniające muszą posiadać tę samą cechę. Za jej przyznaniem przemawiać zatem będą okoliczności zaistniałe niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 735/02 - publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl). Słusznie organy w niniejszej sprawie przyjęły, że w sprawie nie występuje tak rozumiany ważny interes podatnika. Sytuacja skarżącego nie uległa zasadniczej zmianie w stosunku do tej, która skutkowała przyznaniem skarżącemu ulgi w spłacie zaległości podatkowej w zakresie pierwszej (z dnia 22 marca 2019 roku) i kolejnej decyzji ratalnej (z dnia 19 marca 2020 roku), podobnie skarżący nie osiąga dochodów z działalności gospodarczej, prowadzi gospodarstwo domowe ze swą żoną, którego dochód zwiększył się w stosunku do 2020 (pierwsze oświadczenie majątkowe) z kwoty 2.327,59 złotych do kwoty 2.857,56 złotych, przy jednoczesnym spadku średnich miesięcznych wydatków o 2.000 złotych (z kwoty 5.300 złotych do 3.306,23 złotych) – oświadczenie majątkowe z 19 września 2022 roku. Skarżący nadal nie posiada wartościowych składników majątkowych, zaległości wobec ZUS i z tytułu podatków są znaczne (ponad 509.000 złotych). W zakresie finansowania kosztów leczenia, zakupu ubrań i środków czystości korzysta z pomocy córek. Potencjalne należności od Gminy A. i Starostwa Powiatowego w Z. nadal się nie zmaterializowały. Organ słusznie przy tym wskazał, że w toku postępowań cywilnych skarżący przedstawia kolejne zaświadczenia o niemożliwości stawienia się na rozprawy, co w sposób oczywisty wstrzymuje rozpoznanie spraw. Nie wystąpiły tez żadne nadzwyczajne okoliczności. Jak wyżej wspomniano epidemia COVID19 miała negatywny wpływ na aktywność gospodarczą, trudno jednak uznać, że wpłynęła na powstanie zaległości podatkowych skarżącego w podatku VAT, sięgają one bowiem roku 2018, kiedy żadna epidemia nie demolowała życia społecznego i gospodarczego. Organy po wnikliwej analizie sytuacji majątkowej podatnika słusznie przyjęły, że trudna sytuacja finansowa i brak środków na regulowanie rat w podatku od towarów i usług nie stanowi jeszcze przesłanki ważnego interesu strony w zmianie decyzji. Trudna sytuacja materialna podatnika nie stanowi nadzwyczajnych okoliczności, zaś za koniecznością regulowania należności publicznoprawnych przemawiają wartość konstytucyjne – zasady powszechności opodatkowania i równości wobec prawa. Gdyby trudna sytuacja w materialna podatnika mogła stanowić uzasadnienie odstąpienia od tych zasad, instytucja ulg w spłacie zobowiązań podatkowych utraciłaby swój nadzwyczajny charakter. Większość społeczeństwa boryka się z różnymi problemami finansowymi. Tymczasem skarżący i jego rodzina dysponują stałym źródłem dochodu i mogą liczyć na pomoc córek. Zwrócić należy przy tym uwagę na to, że alimentacja rodziców jest obowiązkiem ustawowym. Charakteru nadzwyczajnego nie mają także trudności związane z prowadzeniem działalności – zatory płatnicze, nieregulowanie należności w terminie, czy konieczność ich dochodzenia na drodze postępowania sądowego. Mieszczą się one w ryzyku działalności gospodarczej i nie można owym ryzykiem dzielić się z resztą społeczeństwa oczekując zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, gdy takie trudności się pojawią.

Jak już wskazano, zgodnie z będącym podstawą prawną zaskarżonej decyzji art. 253a § 1 o.p., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Postępowanie oparte na regulacji dotyczącej ostatecznych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja wydanej już decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu publicznego lub ważnego interesu strony.

W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego wyjaśnia się, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażonej w art. 128 o.p. co oznacza, że przesłanki wzruszenia decyzji ostatecznej "ważny interes strony" i "interes publiczny" muszą być rzeczywiście na tyle ważne, aby "równoważyły" i usprawiedliwiały odstępstwo od wskazanej zasady (zob. np. wyr. z 26 września 2012 r. I GSK 165/12).

Z art. 253a § 1 o.p. wynika, że dla zastosowania tego przepisu i zmiany na jego podstawie decyzji ostatecznej wystarczające jest stwierdzenie, że istnieje ważny interes strony lub interes publiczny i że przesłanki te nie muszą zachodzić łącznie. Spójnik "lub" wskazuje na alternatywę (nierozłączną), tzn. że wystarczające jest wystąpienie tylko jednej z przesłanek.

W omawianej sprawie - jak już wskazano - organy podatkowe po dokładnym rozważeniu sytuacji podatnika zasadnie uznały, że w jego przypadku nie występuje ani ważny interes strony, ani interes publiczny uzasadniający zmianę decyzji ostatecznej. Podkreślenia przy tym wymaga to, że skarżący domagał się zmiany ostatecznej decyzji, którą została mu przyznana ulga w spłacie zaległości podatkowej. W takiej sytuacji winien on wykazać, że jego sytuacja od momentu, gdy objęta wnioskiem decyzji stała się prawomocna, uległa istotnym zmianom. Skarżący tej okoliczności nie wykazał, a postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy jej nie potwierdziło.

Należy podkreślić, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek zmiany decyzji nie obligowałyby organu do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Decyzja ta ma bowiem charakter uznaniowy, co oznacza jedynie możliwość rozważenia zasadności wniosku podatnika, nie obligując jednak organów podatkowych do uwzględnienia wniosku.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 155 O.p. Skarżący upatruje naruszenie tego przepisu w braku Jego wezwania do osobistego stawiennictwa. Zarzut ten w istocie sprowadza się do utrudnienia w toku postępowania przedstawienia racji skarżącemu. Zarzut ten jest niezasadny. Organ pierwszej instancji umożliwił skarżącemu składanie wyjaśnień na temat jego sytuacji życiowej i finansowej. Skarżący był dwukrotnie wzywany do przedstawienia swojej sytuacji, miał możliwość składania wniosków dowodowych i przedstawienia argumentów przez cały czas trwania postępowania. Wezwania z 13 sierpnia 2021 roku oraz z 19 października 2021 roku umożliwiały podatnikowi przedstawienie informacji pisemnie. W sytuacji, w której skarżący występował o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi oraz przedstawiał zaświadczenia lekarza sądowego, nie można uznać, że osobiste przesłuchanie w siedzibie organu podatkowego byłoby dla Niego mniej uciążliwe od zaproponowanych przez organ form uczestnictwa w postępowaniu. Słusznie przy tym organ odwoławczy odwołał się do przepisu art.125 O.p zgodnie z którym organy podatkowe maja obowiązek tak działać, aby najprostszymi metodami doprowadzić do załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

ds