Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 548/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 3, art. 83
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt I SA/Go 37/24 dotyczącego przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 30 listopada 2023 r., nr 0801-IEW.720.7.2023.3 UNP: 0801-23-071356 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 15 października 2024 r., sygn. akt I SA/Go 37/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu wniosku P. sp. z o.o. z/s w Z. (dalej: skarżąca, spółka) o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 30 listopada 2023 r. - odmówił przywrócenia terminu.

Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z 21 marca 2024 r. oddalił w całości skargę skarżącej

na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze

z 30 listopada 2023 r. Pismem z 14 maja 2024 r. spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 10 czerwca 2024 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Niniejsze wezwanie zostało uznane za doręczone pełnomocnikowi spółki z dniem

26 czerwca 2024 r., na podstawie art. 74a § 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony 4 lipca 2024 r. Pismem

z 11 lipca 2024 r. pełnomocnik spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 10 czerwca 2024 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Pismo zostało przesłane elektronicznie przez portal ePUAP. W okresie od 10 czerwca 2024 r. do 4 lipca 2024 r. pełnomocnik wielokrotnie logował się na tym portalu i odbierał wszelką korespondencję. Pomimo tego dopiero 4 lipca 2024 r. odnalazł na swoim koncie korespondencję w sprawie wezwania do uiszczenia wpisu w sprawie I SA/Go 37/24. W związku z tym wpis został niezwłocznie uiszczony. Podkreślił, że złożył pismo do administratora celem wyjaśnienia. Aktualnie reklamacja jest w toku. W ocenie pełnomocnika spółki, niezachowanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których skarżąca nie ponosi winy. W sytuacji braku możliwości zapoznania pełnomocnika

z wezwaniem, skarżąca nie była w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uiścić wpis w terminie. W związku z tym brak winy w uchybieniu terminu należy uznać za uprawdopodobniony zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik spółki dodał, że również inne przesłanki przywrócenia terminu, określone w § 1 i 4 powołanego przepisu, zostały spełnione. Na podstawie zarządzenia sędziego z 22 lipca 2024 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wyjaśnienia, w terminie

3 dni od dnia doręczenia wezwania, na jakim etapie jest reklamacja zgłoszona

w związku z trudnościami w odbiorze korespondencji w systemie ePUAP w dniu 4 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. I SA/Go 37/24. Pismem z 13 sierpnia 2024 r. pełnomocnik spółki poinformował, że reklamacja jest na etapie uzgodnień.

W przypadku ostatecznego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącej zobowiązał się do przekazania wszelkich informacji. W związku z treścią powyższego pisma, zarządzeniem sędziego z 2 września 2024 r. ponownie wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wyjaśnienia, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania, na jakim etapie jest reklamacja zgłoszona w związku z trudnościami w odbiorze korespondencji w systemie ePUAP w dniu 4 lipca 2024 r. Jednocześnie zobowiązano pełnomocnika strony skarżącej o nadesłania dowodów potwierdzających jej załatwienie. Niniejsze wezwanie zostało uznane za doręczone pełnomocnikowi spółki z dniem 17 września 2024 r., na podstawie art. 74a § 8 p.p.s.a. Pełnomocnik nie nadesłał odpowiedzi na powyższe wezwanie.

Oceniając argumentację zawartą zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w piśmie będącym odpowiedzią na pierwsze wezwanie wystosowane do pełnomocnika spółki, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przywołana okoliczność nie potwierdza, że pełnomocnik strony skarżącej bez własnej winy uchybił terminowi, wręcz przeciwnie, świadczy o nienależytym dbaniu o interesy jego mocodawcy. Pełnomocnik wskazał na okoliczność, że w okresie od 10 czerwca

2024 r. do 4 lipca 2024 r. wielokrotnie logował się na portalu ePUAP i odbierał wszelką korespondencję, a dopiero 4 lipca 2024 r. odnalazł na swoim koncie korespondencję w sprawie wezwania do uiszczenia wpisu w sprawie I SA/Go 37/24. Należy jednak zauważyć, że pełnomocnik strony skarżącej na poparcie swojego stanowiska nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, po pierwsze, że we wskazanym przez niego okresie wystąpiły problemy techniczne na portalu

e-PUAP, a po drugie, że w ogóle wystąpił z reklamacją do administratora tego portalu i, że postępowanie to nadal się toczy. Jego twierdzenie należy więc uznać za gołosłowne. Co prawda pełnomocnik zobowiązał się, że w przypadku ostatecznego rozstrzygnięcia, przekaże wszelkie informacje, jednakże takich w sprawie nie nadesłał. Znamiennym jest również to, że od złożenia wniosku o przywrócenie terminu 11 lipca 2024 r. minęły ponad 3 miesiące. Przez cały ten czas pełnomocnik strony skarżącej nie nadesłał żadnej dokumentacji, z której wynikałoby, że ustalił

z administratorem e-PUAP, dlaczego dopiero 4 lipca 2024 r. odnalazł korespondencję w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji uzyskanie informacji o ewentualnych problemach technicznych na portalu ePUAP

i wyjaśnienie spornej kwestii nie powinno pełnomocnikowi nastręczać większych trudności i trwać aż tyle czasu. To na pełnomocniku ciąży obowiązek należytego wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Natomiast jego postępowanie świadczy o braku profesjonalizmu i niestaranności w podejmowanych działaniach. W okolicznościach niniejszej sprawy twierdzenie, że dopiero 4 lipca 2024 r. pełnomocnik odnalazł na swoim koncie korespondencję w przedmiotowej sprawie pozwala wysnuć wniosek, że ją najzwyczajniej w świecie przeoczył. Tym bardziej, że nie wykazał, by winę z tego tytułu ponosił administrator platformy ePUAP. Zatem twierdzenie, że w sytuacji braku możliwości zapoznania pełnomocnika z wezwaniem, skarżąca nie była w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uiścić wpis w terminie, należy uznać za chybione. Wobec powyższego WSA uznał, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej po terminie wynikało nie z powodu przeszkody leżącej po stronie administratora platformy ePUAP (bo tej okoliczności pełnomocnik spółki nie wykazał), lecz było skutkiem zaniedbania pełnomocnika strony skarżącej. Zaprezentowana przez niego argumentacja świadczy jedynie o tym, że w odpowiednim czasie nie zauważył korespondencji na swoim koncie ePUAP, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony po terminie.

Na wskazane wyżej orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie. Działający

w jej imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., zaskarżył postanowienie w całości i na podstawie art. 194 § 3 wymienionej ustawy zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 p.p.s.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu oraz na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że

w jego ocenie niedochowanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których skarżąca nie ponosi winy. W sytuacji braku możliwości zapoznania pełnomocnika z wezwaniem strona nie była w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uiścić wpisu w terminie. Tym samym brak winy w uchybieniu terminu należy uznać za uprawdopodobniony, zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik wskazał, że inne przesłanki przywrócenia terminu, określone

w § 1 i 4 powołanego wyżej przepisu, zostały spełnione. Pismo z wnioskiem

o przywrócenie terminu wniesione zostało w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a wraz z wnioskiem dokonano czynności, dla której zakreślony był uchybiony termin. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że administratorzy ePUAP pomimo tygodni postępowania nie zdołali odpowiedzieć na pytanie, czy

w tym czasie na koncie, w którym powinno być przedmiotowe pismo sądowe były awarie, czy zakłócenia w jego korzystaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu.

Dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny

w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności,

o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku

o przywrócenie terminu.

Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem

o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2).

Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy (por. postanowienie z 6 lipca 2011 r., II FZ 320/11, CBOSA). Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 19 października 2021 r., III FZ 487/21, CBOSA).

Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź do zastępczego środka dowodowego. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej - co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć - ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawiona jest sądowi. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do jego przekonania przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów - dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia (por. postanowienie NSA z 9 sierpnia 2023 r., III FZ 283/23, CBOSA).

Rozpatrując przesłankę braku zawinienia w uchybieniu terminu należy mieć na względzie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień, swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (np. postanowienia NSA: z 20 grudnia 2012 r., II FZ 993/12;

z 16 października 2012 r., II OZ 895/12, CBOSA). Wina pełnomocnika jest zatem zrównana w skutkach z zawinieniem przez samą stronę. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat, radca prawny czy doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku

z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej możliwej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy (por. postanowienie NSA z 9 sierpnia 2023 r., III FZ 283/23, CBOSA).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że pełnomocnik spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z zachowaniem siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu, jednakże nie uprawdopodobnił w sposób przekonujący braku swojej winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

W kontrolowanej sprawie pełnomocnik spółki podnosił, że w sytuacji braku możliwości zapoznania ze skierowanym do niego wezwaniem do uiszczenia wpisu

z powodu nieprawidłowego działania portalu ePUAP, strona nie była w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uiścić wpisu w terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do uwzględnienia przedstawionej argumentacji. Pełnomocnik strony skarżącej nie przedłożył żadnego dokumentu, który potwierdziłby jego wyjaśnienia, że w okresie od 10 czerwca 2024 r. do 4 lipca 2024 r. wielokrotnie logował się na portalu e-PUAP i odbierał wszelką korespondencję, a dopiero 4 lipca 2024 r. odnalazł na swoim koncie wezwanie do uiszczenia wpisu w sprawie I SA/Go 37/24, a zatem, że we wskazanym okresie wystąpiły problemy techniczne na portalu e-PUAP. Podobnie nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentacji twierdzenia, że pełnomocnik wystąpił następnie

z reklamacją do administratora tego portalu i, że postępowanie to nadal się toczy. Pomimo zobowiązania się przez pełnomocnika do przekazania informacji

w przypadku ostatecznego rozstrzygnięcia reklamacji, takich informacji pełnomocnik nie nadesłał, chociaż - jak zauważył Sąd pierwszej instancji - od złożenia wniosku

o przywrócenie terminu minęły ponad 3 miesiące. Wskazanych informacji nie przedstawiono też w zażaleniu. Pełnomocnik strony skarżącej nie potwierdził zatem, że ze względu na nieprawidłowe działanie portalu e-PUAP dopiero 4 lipca 2024 r. otrzymał korespondencję zwierającą wezwanie. Tymczasem to na pełnomocniku ciążył bowiem obowiązek przekonania Sądu, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotychczas ustalone okoliczności wskazują na brak zwykłej staranności w działaniach podejmowanych przez pełnomocnika. Z akt sprawy wynika jedyne to, że pełnomocnik w odpowiednim czasie nie odebrał korespondencji na koncie e-PUAP, co skutkowało uiszczeniem wpisu od skargi kasacyjnej po terminie. Nie ma żadnych podstaw do uznania twierdzeń, że winę za późniejsze odebranie korespondencji ponosił administrator platformy e-PUAP. Nie uprawdopodobniono, że w sprawie wystąpiły okoliczności niezależne od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwe do przezwyciężenia,

z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego terminu. Stanowisko to jest tym bardziej zasadne, że w przypadku pełnomocnika zawodowego jakim jest doradca podatkowy, na którym spoczywa obowiązek dbania o prawidłowe

i terminowe dokonanie czynności procesowych w interesie mocodawcy, miernik wymaganej staranności jest wyższy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 § 2

w zw. z art. 184 p.p.s.a., oddalił zażalenie.