Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1411/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 184, art. 258 - 261
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2769/20 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. I SA/Wa 2769/20 w ten sposób, że w jego komparycji w miejsce: "[...]" wpisuje: "[...]"; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. I SA/Wa 2769/20 oddalił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 listopada 2020 r. nr KOA/3258/Op/20 w przedmiocie zasiłku celowego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł A. S. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: "p.p.s.a." naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako: "k.p.a." poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji pomimo, że organy nie zastosowały się do rygorów postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nie wyjaśniły w sposób wszechstronny i wnikliwy stanu faktycznego sprawy, co spowodowało przekroczenie granic uznania administracyjnego oraz brak uzasadnienia sprawy zindywidualizowanymi przesłankami.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów poniesionych przed Sądem I instancji.

Pismem sporządzonym dnia [...] lutego 2022 r. uzupełniono skargę kasacyjną poprzez złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się nieskuteczna.

Nie są skuteczne zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały.

Dokonując oceny zasadności podniesionych zarzutów należało wziąć pod uwagę pełen kontekst tej sprawy. Skarżący kasacyjnie o udzielenie pomocy zwrócił się wnioskiem poruszającym szereg różnych spraw i zagadnień. Bezsporne jest, że skarżący kasacyjnie złożył wniosek "ws. zasiłków celowych na październik 2020 roku" domagając się pomocy we wskazanej formie, w łącznej kwocie [...] zł. Żądanie wniosku zostało dwukrotnie powtórzone w jego uzasadnieniu, gdzie skarżący kasacyjnie wskazał "Wnoszę o łączną kwotę na zasiłki celowe w wysokości [...] złote - pomoc na miesiąc październik". Uzasadniając złożony wniosek skarżący kasacyjnie szeroko opisał dlaczego uważa, że pomoc, którą już otrzymuje jest niewystarczająca. W złożonym wniosku skarżący kasacyjnie wskazał, że "jego potrzeby nie są typowe, a takie zlicza GUS, bo rzadko kto na raz ma ponad 20 postępowań sądowych, sądowo-administracyjnych z własnym udziałem". Skarżący kasacyjnie opisał, że jego matka przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...], a ojciec nie żyje. Wnioskodawca wskazał ponadto listę jego niezbędnych potrzeb (obejmujących m.in. "żywność [...] zł/m-c) wymienionych wraz ze wskazaniem kwoty potrzebnej na zaspokojenie danej potrzeby. Na liście tej ujęto również m.in. również "koszty sądowe – [...] złotych" oraz "spłatę debetu" – [...] zł, a skarżący kasacyjnie we wniosku adresowanym do organu wskazał: "proszę sobie wybrać z poniższej listy potrzeb niezbędnych na co chcecie przyznać mnie zasiłek".

Bezspornym w sprawie pozostaje, że Burmistrz Grodziska Mazowieckiego decyzją z dnia 18 września 2020 r. nr OPS/8121/1486/20 udzielił skarżącemu kasacyjnie pomocy w formie zasiłku celowego, w kwocie [...] zł, na miesiąc październik 2020 r., z przeznaczeniem na zakup żywności. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 listopada 2020 r. Rozstrzygnięcie Kolegium zostało zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że trafnie wskazał Sąd I instancji, że przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w październiku 2020 r. Kwestią pozostającą poza granicami tej sprawy pozostaje natomiast zagadnienie rozpoznania wniosku skarżącego kasacyjnie w zakresie przyznania zasiłków celowych na inne wymienione przez niego potrzeby.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że pomimo, sformułowania zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ustalenia faktyczne w sprawie poczynione i udokumentowane pozostają w istocie niekwestionowane. W oparciu o treść uzasadnienia skargi kasacyjnej wnioskować trzeba, że skarżący kasacyjnie kwestionuje sposób uzasadnienia stanowiska powziętego przez organ, co do przyznania mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie [...] zł. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jakkolwiek, Autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. art. 107 § 3 k.p.a., to sam nie wyjaśnia jaki to naruszenie miałoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.

W sprawie, nie ma sporu co do tego, że wśród licznych wymienionych potrzeb, skarżący kasacyjnie wymienił m.in. potrzebę zakupu żywności w kwocie [...] zł. Bezspornie jednak, żądaniem złożonego wniosku literalnie objęto przyznanie zasiłków celowych w miesiącu październiku 2020 r. w kwocie [...] zł, a wśród nich zasiłku celowego na zakup żywności. Nie ma też wątpliwości, że wniosek ten zawierał listę potrzeb skarżącego kasacyjnie i zawierał zastrzeżenie "proszę sobie wybrać z poniższej listy potrzeb niezbędnych na co chcecie przyznać mnie zasiłek". Należy zauważyć, że wymienione na liście kwoty na zaspokojenie potrzeb opisanych jako: "koszty sądowe" ([...] zł), czy "spłatę debetu" ([...] zł) przekraczały treść żądania złożonego wniosku. Choć obszerna lista potrzeb zawierała odniesienia kwotowe, to skarżący kasacyjnie swoje żądanie doprecyzował jedynie o tyle, że oczekuje, iż w drodze zasiłków celowych w październiku 2020 r. otrzyma kwotę [...] zł, na zaspokojenie potrzeb wskazanych na sporządzonej przez niego liście.

W sytuacji gdy (jak ma to miejsce w badanej sprawie) skarżący kasacyjnie pozostaje objęty stałą opieką pomocy społecznej, a jego kolejny wniosek dotyczy udzielenia pomocy w celu "zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych", organ pomocy społecznej rozpatrujący taki wniosek - w zakresie - obejmującym sam tylko zakup żywności miał prawo przyznać zasiłek celowy na zakup żywności, w wymiarze zgodnym ze swoją oceną sytuacji wnioskodawcy. Należy zauważyć, że skoro skarżący kasacyjnie pozostawił uznaniu organów, na którą z wymienionych przez niego potrzeb (obejmujących m.in. zakup żywności) przyznać mu pomoc, to nie sposób organowi czynić zarzutu, że przyznał zasiłek na zakup żywności w granicach przyznanego mu przez ustawodawcę uznania administracyjnego. Skarżący kasacyjnie nie może skutecznie zarzucać organom przekroczenia granic uznania administracyjnego z uwagi na przyznanie pomocy w zbyt niskiej kwocie, w sytuacji gdy on sam, ocenę czy w ogóle udzielić mu pomocy z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącu październiku 2020 r. - literalnie - pozostawił uznaniu organu. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać natomiast do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – (zob. wyroki NSA z 24 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1353/09, z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10).

Skarżący wnioskował o zasiłek celowy na zakup żywności i zważywszy na okoliczności tej sprawy, otrzymał pomoc zgodną z żądaniem złożonego wniosku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano, na czym konkretnie polega zarzucane naruszenie przepisów postępowania - mające wpływ na wynik sprawy. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią żądania złożonego wniosku oraz przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Skarżący kasacyjnie ogólnikowo jedynie stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, nie wskazuje jednak konkretnych okoliczności przemawiających za prezentowanym przez niego stanowiskiem. W takiej sytuacji twierdzenia skarżącego kasacyjnie jakoby w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. są gołosłowne, niemające oparcia w aktach sprawy.

Oczekiwanego skutku nie mógł również przynieść zarzut naruszenia art. 107 §1 k.p.a. Przepis ten dzieli się na dziewięć punktów. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednoznacznie jaka jednostka redakcyjna tego przepisu miała zostać naruszona. Jest to tymczasem wymóg istotny, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w granicach skargi kasacyjnej, granice te musi wywieść właśnie ze złożonego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast wyjść poza granice (zarzuty) skargi kasacyjnej i nie może zarzutów skargi kasacyjnej domniemywać.

Zważywszy zatem na konkretne okoliczności tej sprawy, podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły przynieść oczekiwanego zarzutu. Trafną kontrolę legalności zaskarżonych decyzji przeprowadził bowiem Sąd Wojewódzki.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 p.p.s.a.

Jednocześnie wobec stwierdzenia oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu I instancji w zakresie błędnego wskazania numeru zaskarżonej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 p.p.s.a. sprostował z urzędu w tym zakresie zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku).