Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1553/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 września 2022 r. nr 2401-IEE.711.840.2022.2/MSL UNP: 2401-22-213624 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi B. B. (dalej: Strona, Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 26 września 2022 r., nr 2401-IEE.711.840.2022.MSL UNP: 2401-22-213624, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ egzekucyjny, Zakład) z 2 sierpnia 2022 roku, nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Organ egzekucyjny prowadzi wobec Strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 23.05.2022 r. o nr TW4480022009851. Dochodzone należności dotyczą składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 9/2021-12/2021, a podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiły złożone przez Stronę deklaracje ubezpieczeniowe (dowód: karty nr 5-6 akt).

Zawiadomieniem z 24.05.2022 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia Strony z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Stronie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego - 9.06.2022 r. W odpowiedzi na zajęcie ZUS o/Z. poinformował o zbiegu egzekucji z komornikiem sądowym (dowód: karty nr 7-12 akt).

2.2.Pismem z 14.06.2022 r. Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (dowód: karty nr 13-15 akt).

Postanowieniem z 22.06.2022 r., nr [...], organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne, z uwagi na wniesione zarzuty (dowód: karty nr 18-21 akt). Postanowieniem z 3.08.2022 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z. uznał zarzuty Strony za nieuzasadnione (dowód: karty nr 57-58 akt).

2.3. Równolegle pismem z 14.06.2022 r. Strona wniosła skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, wnosząc o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi (dowód: karty nr 16-17 akt).

Postanowieniem z 2.08.2022 r., [...], organ egzekucyjny oddalił skargę Strony z 14.06.2022 r. na czynność organu egzekucyjnego z 24.05.2022 r. tj. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej (dowód: karty nr 52-56 akt).

2.4. Postanowieniem z 2.08.2022 r., nr [...], ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr TW4480022009851. Postanowienie to doręczono Stronie 23.08.2022 r. (dowód: karty nr 52-53 i 59-60 akt).

2.5. Po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z 2.08.2022 r., nr [...] (dowód: karty nr 61-64 akt), postanowieniem z 26.09.2022 r., nr [...], Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 2.08.2022 roku, nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

2.6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Strona, zaskarżając postanowienie Dyrektora działając za pośrednictwem córki - B. B., zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej oraz błędną interpretację przepisów o egzekucji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Ponadto Strona wniosła o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania skargi.

W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że w Jej ocenie czynność egzekucyjna w postaci zajęcia należności dokonana została z naruszeniem przepisów prawa. W ocenie Strony organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych.

2.7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

3.2. Mając na uwadze art. 134 p.p.s.a w pierwszej kolejności zakreślić należy granice rozpoznawanej sprawy, albowiem zarzuty podniesione w skardze odnoszą się zarówno do decyzji wymiarowej jak i decyzji wznowieniowej. Natomiast przedmiotem skargi, co nie budzi wątpliwości, jest postanowienie Dyrektora w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (wyrok NSA z dnia 28 marca 2018r. I FSK 1000/16). Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 30 kwietnia 2018r., III SA/Łd 110/2018). Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym, jak trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 8 marca 2018r., II FSK 487/16, składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe, zadaniem Sądu nie jest rozważenie zarzutów skargi odnoszących się do innych kwestii niż będących przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Tymczasem w skardze Strona nie podniosła żadnych zarzutów odnoszących się bezpośrednio do treści zaskarżonego postanowienia Dyrektora z 26.09.2022 r., nr [...]. Skarżąca w skardze podnosi zarzuty przeciwko zajęciu należności pieniężnych, podczas gdy przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Reasumując, wszelkie zarzuty odnoszące się do innych niż zaskarżone postanowienie, pozostają one poza zakresem sprawy w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. i nie będą przedmiotem sądowej kontroli legalności.

3.3. Dokonując zatem kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach określonych art. 134 p.p.s.a. stwierdzić należy, że zostało ono prawidłowo wydane i czyni zadość obowiązującym przepisom prawa.

Zdaniem Sądu brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr TW4480022009851. W szczególności nie było podstaw aby stwierdzić, że egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie egzekucyjne jest niedopuszczalne, jeżeli:

1. obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie podlega egzekucji administracyjnej,

2. tytuł wykonawczy został wystawiony przez nieuprawniony podmiot,

3. egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym,

4. przepis prawa wyłącza prowadzenie egzekucji wobec podmiotu wskazanego w tytule wykonawczym, jako zobowiązanego - np. zgodnie z art. 14 u.p.e.a., przesłanką niedopuszczalności egzekucji jest korzystanie przez zobowiązanego z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych.

W przedmiotowej sprawie żadna z wymienionych przesłanek nie zachodziła. Dochodzone należności dotyczą składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 9/2021 do 12/1021, a podstawą wystawienia tytułu wykonawczego były złożone przez Skarżącą deklaracje ubezpieczeniowe. Zgodnie z art. 24 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zakresie właściwości rzeczowej art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wskazuje między innymi zakres działania Zakładu w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych. Z kolei do kompetencji Zakładu, zgodnie z art. 73 § 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy m. in tworzenie przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6.03.2008 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G.. Wobec powyższego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym rzeczowo oraz miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Strony.

Przesłanka niedopuszczalności egzekucji w przypadku gdy przepis prawa wyłącza prowadzenie egzekucji wobec podmiotu wskazanego w tytule wykonawczym, jako zobowiązanego, również nie miała zastosowania wobec Strony.

Ponadto kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, Strona nie wskazała jakie to braki formalne zawiera tytuł wykonawczy nr TW4480022009851. Jednakże po analizie wskazanego tytułu wykonawczego zasadnie Dyrektor stwierdził, że tytuł ten spełnia wszystkie ustawowe wymogi oraz został sporządzony zgodnie z wzorem obowiązującym na dzień wystawienia.

Odnośnie kwestii braku doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 u.p.e.a. zauważyć należy, że kwestia ta została rozpoznana w postanowieniu Zakładu z 3 sierpnia 2022r., nr [...] w sprawie zarzutów. Natomiast kwestia uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego rozpoznana została w postanowieniu Zakładu Ubezpieczeń z 2 sierpnia 2022 r., nr [...] w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.

3.4. Dalej wskazać należy, że zasadnie w zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne inne okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. Brak podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego skutkował brakiem uchylenia czynności egzekucyjnej.

Ponadto art. 61 § 3 p.p.s.a. nie ma co do zasady zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pogląd ten niekwestionowany jest przez orzecznictwo. Postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną ma charakter proceduralny i nie wywiera skutku w sferze wykonalności postanowienia. Nie obliguje strony do działania, nie może być ono wykonane w trybie przymusowym (w postępowaniu egzekucyjnym). Nie powoduje również powstania skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na nią nowych praw bądź obowiązków podlegających wykonaniu. Zatem, takie postanowienie nie podlega wstrzymaniu w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż nie posiada cech, które mogłyby spowodować potencjalne wystąpienie jednej bądź obu przesłanek wymienionych w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, (por. postanowienia NSA z dnia 28 września 2016 r. II FZ 502/16 i z dnia 30 listopada 2015 r. II FZ 826/15, a także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2015 r. III SA/Po 537/15).

Powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie doszukał się naruszeń prawa procesowego oraz materialnego skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Tym samym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.

3.5. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, albowiem nie doszukał się naruszeń prawa procesowego i materialnego w stopniu skutkującym koniecznością eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.