Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 828/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par 13zw ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 4 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 25 października 2023 roku nr 527/2023 w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 października 2023 r., nr 527/23 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 10a ust. 1, 1a, 1b ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2157), § 2 ust. 1 pkt 6, § 13zw rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187), § 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 929), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z dnia 12 września 2023 r., nr BP080.8110.7543.2023.MA.RDM w przedmiocie odmowy przyznania P. C. pomocy finansowej w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Jak wynika z akt, w dniu 20 czerwca 2023 r. P. C. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Do wniosku załączył faktury o nr: [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 1 czerwca 2023 r. oraz [...] z dnia 5 czerwca 2023 r.

Decyzją z dnia 12 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie odmówił przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. wskazując, że strona ubiegając się o pomoc do sprzedanej pszenicy nie spełniła warunku wynikającego z § 13zw ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, tj. nie złożyła wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.

Od powyższej decyzji P. C. złożył odwołanie, w którym podkreślił, że przejął zarządzanie gospodarstwem rolnym na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 16 maja 2022 r. Wniosek o dopłaty na 2022 r. złożył w dniu 4 maja 2022 r. jego ojciec, wówczas nie było jeszcze pewne, czy będzie kontynuował działalność gospodarczą na tym terenie, a także z uwagi na brak informacji ojca o planowanym przejściu na rentę. Podał, że od dnia 16 maja 2022 r., wyłącznie on zajmuje się gospodarstwem rolnym i zbiera wszystkie płody rolne. Niestety z powodu agresji Rosji na Ukrainę i napływu taniego zboża z Ukrainy koszty produkcji rolniczej przewyższają zyski. Wskazał, że obecnie prowadząc gospodarstwo rolne ponosi straty, musi podjąć zatrudnienie aby móc spłacić zobowiązania wynikające z wcześniejszych inwestycji w gospodarstwie. Podkreślił, że gdyby wiedział, że wniosek powinien być złożony ponownie, dokonałby aktualizacji i dostosował do bieżącej sytuacji. W załączeniu do odwołania przedstawił m.in. kopie umowy dzierżawy, decyzji o przyznaniu ojcu renty i potwierdzenie złożenia wniosku w roku 2022.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 25 października 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując na wstępie, że zasady udzielania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z § 13zw rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa W zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

5) (uchylony).

Pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana do wysokości środków przewidzianych na realizację tej pomocy w planie finansowym Agencji, według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w ust. 3 pkt 1. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 9.

Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r.

W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, po dniu 31 lipca 2023 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, zawiera:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, jeżeli został nadany, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:

a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,

b) o dokonaniu sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy lub gryki:

1) do której producent rolny otrzymał płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r., pomniejszonej o powierzchnię upraw pszenicy i gryki, do której przyznano pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1;

2) stanowiącej iloraz liczby ton pszenicy łub gryki wynikającej z dokumentów, o których mowa w ust. 7, i liczby:

a) 5,5 - w przypadku pszenicy,

b) 1,6 - w przypadku gryki.

Suma powierzchni upraw, o których mowa w ust. 8 pkt 1, nie może być większa niż 300 ha pomniejszone o powierzchnię upraw, do której producentowi rolnemu przyznano pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1, oraz o powierzchnię upraw, do której przyznano pomoc na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.

Szczególne zasady postępowań administracyjnych w sprawach z zakresu właściwości ARiMR zostały uregulowane w art. 10a ustawy o ARiMR zgodnie z którym, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że treść cyt. powyżej § 13zw ust. 1 rozporządzenia jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Warunkiem przyznania pomocy finansowej jest łączne spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych ww. przepisie. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest producentem rolnym posiadającym numer identyfikacyjny [...]. Składając wniosek oświadczył, że jest mikroprzedsiębiorcą, zagrożonym utratą płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Do wniosku załączył faktury VAT RR potwierdzające sprzedaż pszenicy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023r. podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie skupu i przetwórstwa zbóż. Nie spełnił jednak ostatniego kryterium, o którym mowa w § 13zw ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, tj. nie złożył w 2022 r. wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku oceny spełnienia przesłanek przyznania wnioskowanej pomocy finansowej organy nie mają żadnego "luzu decyzyjnego". Bez znaczenia zatem pozostają wyjaśnienia złożone przez skarżącego, że dopiero od dnia 16 maja 2022 r. faktycznie zarządzał gospodarstwem rolnym w stosunku do którego o pomoc w ramach wsparcia bezpośredniego ubiegał się jego ojciec – A. C., jak również to, że w dacie złożenia wniosku o dopłaty bezpośrednie na 2022 r., tj. w dniu 4 maja 2022 r. nie było wiadome, że ze względu na stan zdrowia ojciec przejdzie na wcześniejszą rentę i nie będzie kontynuował działalności rolniczej. Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje powyższych okoliczności, niemniej jednak nie zmienia to faktu, że P. C. nie ubiegał się o pomoc w ramach wsparcia bezpośredniego w 2022 r. Przyznanie stronie pomocy wbrew treści cyt. przepisu prowadziłoby do nierównego traktowania producentów co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, a wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść, jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnego z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie decyzji i przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- § 13zw rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa polegające na uznaniu, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie i nie przysługuje mu pomoc finansowa jako producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

W oparciu o przedstawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że § 13zw ust. 1 cyt. rozporządzenia należy odczytywać jako określenie zakresu podmiotów uprawnionych do otrzymywania pomocy przez powiązanie ich z płatnościami w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tzn. pomoc może otrzymać jedynie osoba, która korzysta również z systemów wsparcia bezpośredniego. Ogólne ramy konstrukcji tej normy nie wykluczają jednak uwzględnienia w zakresie jej obowiązywania sytuacji, kiedy po złożeniu wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dojdzie do zmiany użytkownika gruntu rolnego w drodze umowy sprzedaży, darowizny, czy dzierżawy, a przesłanki do złożenia wniosku o otrzymanie pomocy zaktualizują się już po zmianie użytkownika i po złożeniu przez poprzedniego użytkownika wniosku o przyznanie dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie pełnomocnika wykładnia tego przepisu nie powinna być ograniczona ściśle do samego brzmienia normy, lecz winna uwzględniać przede wszystkim cel wprowadzenia tej instytucji, tj. pomoc dla rolników, którzy zostali dotknięci skutkami określonymi w § 13zw rozporządzenia. Z istoty natomiast umowy dzierżawy gruntu rolnego wynika, że wydzierżawiający oprócz posiadania gruntu przenosi na rzecz dzierżawcy między innymi prawo do pobierania pożytków. Regulacje prawne dotyczące przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie pozostawiają wątpliwości, że przysługują one osobom faktycznie użytkującym grunty rolne (bez względu na prawo własności). Niesprawiedliwym i nielogicznym byłaby sytuacja, gdyby zmiana użytkownika wykluczała możliwość otrzymania przez niego pomocy tylko z tego powodu, że wniosek o płatność bezpośrednią złożył poprzedni użytkownik. Pełnomocnik wskazał, że przepisy rozporządzenia nie przewidują wszystkich sytuacji, co nie oznacza, że nie można w drodze odpowiedniej wykładni uwzględnić sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie. Skoro poprzednik wnioskodawcy złożył skutecznie wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, a umowa dzierżawy została zawarta przed dniem 31 maja, to zasadnym jest, aby aktualny użytkownik miał prawo do złożenia wniosku o przyznanie pomocy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Łodzi z dnia 25 października 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z dnia 12 września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187), dalej rozporządzenie.

Zgodnie z § 13zw ust. 1 rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa W zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnymi leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

5) (uchylony).

Pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot (§ 13zw ust. 1a rozporządzenia).

Stosownie do § 13zw ust. 2 rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana do wysokości środków przewidzianych na realizację tej pomocy w planie finansowym Agencji, według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w ust. 3 pkt 1.

W myśl § 13zw ust. 3 rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 9.

Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r. (§ 13zw ust. 4 rozporządzenia). W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, po dniu 31 lipca 2023 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1 (§ 13zw ust. 5 rozporządzenia).

Zgodnie z § 13zw ust. 6 rozporządzenia, wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, zawiera:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, jeżeli został nadany, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:

a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,

b) o dokonaniu sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. (§ 13zw ust. 7 rozporządzenia).

Zgodnie z § 13zw ust. 8 rozporządzenia, wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy lub gryki:

1) do której producent rolny otrzymał płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r., pomniejszonej o powierzchnię upraw pszenicy i gryki, do której przyznano pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1;

2) stanowiącej iloraz liczby ton pszenicy łub gryki wynikającej z dokumentów, o których mowa w ust. 7, i liczby:

a) 5,5 - w przypadku pszenicy,

b) 1,6 - w przypadku gryki.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań zwrócić należy również uwagę na specyfikę postępowania prowadzonego przed organami w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikają z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji).

Należy podkreślić, że ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. Rację ma organ odwoławczy, twierdząc, że wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku analizowanej pomocy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku i innych dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprowadzone istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów.

Mając na względzie przedstawione powyżej odstępstwa procesowe oraz szczególną rolę wnioskodawcy w tym postępowaniu, który inicjuje postępowanie i jednocześnie ponosi ciężar dowodzenia faktów, z których wyprowadza korzystne dla siebie skutki należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnił warunki niezbędne do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania pomocy finansowej było niespełnienie przez wnioskodawcę przesłanki określonej w § 13zw ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015r. a mianowicie niezłożenie przez skarżącego w 2022r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Jest to jedna z przesłanek materialnoprawnych przyznania pomocy finansowej, o której mowa w § 13zw rozporządzenia. P. C. nie spełnił tej przesłanki co jest okolicznością niesporną. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w dniu 4 maja 2022r. złożył A. C., ojciec skarżącego. W dniu 22 sierpnia 2022r. dokonał on zmiany wniosku zaś decyzją z dnia 23 stycznia 2023r. organ I instancji przyznał tę płatność A. C.. W sytuacji zatem gdy skarżący nie spełnił przesłanki przyznania płatności, o której mowa w § 13zw ust.1 pkt 4 rozporządzenia (nie złożył w 2022r. wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej) to organy administracji trafnie odmówiły mu przyznania pomocy finansowej.

Odnośnie kwestii zasad przekazywania gospodarstwa przy dopłatach bezpośrednich to należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.), w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 809/2014 płatności bezpośrednie i uzupełniająca płatność podstawowa, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu, jeżeli:

1) przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

2) spełnia on warunki do przyznania danej płatności, z tym że w przypadku gdy przekazujący ubiega się o płatności związane do zwierząt, warunek posiadania zwierząt przez okresy określone w art. 16 uznaje się za spełniony, jeżeli zwierzęta objęte wnioskiem o przyznanie tych płatności złożonym przez przekazującego były w posiadaniu przekazującego lub przejmującego przez te okresy;

3) przejmujący złoży wniosek do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.

W myśl art. 26 ust. 2 cyt. ustawy, przejmujący we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3:

1) podaje numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o wpis do ewidencji producentów w rozumieniu tych przepisów;

2) składa oświadczenie o objęciu w posiadanie gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz zwierząt objętych wnioskiem o przyznanie płatności związanych do zwierząt.

Przejmujący dołącza do wniosku umowę, na podstawie której grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego oraz zwierzęta objęte wnioskiem o przyznanie płatności związanych do zwierząt zostały przekazane, lub kopię takiej umowy potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji (art. 26 ust. 3 ustawy). Przejmujący składa wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek przez przekazującego (art. 26 ust. 4 ustawy). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich i uzupełniającej płatności podstawowej przejmujący wstępuje na miejsce przekazującego (art. 26 ust. 5 ustawy).

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 412), została uchylona z dniem 15 marca 2023 r. Zgodnie jednak z art. 167 cyt. ustawy, do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie uchylanej w art. 168, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności:

1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

- stosuje się przepisy dotychczasowe.

Z powyższych przepisów wynika, że płatności bezpośrednie, do których w roku 2022 uprawniony był A. C. – ojciec skarżącego mogły być przejęte przez skarżącego jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek wynikających z art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z 5 lutego 2015r. tj. m.in. przekazania gospodarstwa rolnego P. C. nie później niż do dnia 31 maja 2022 r., złożenia przez przejmującego (czyli skarżącego) wniosku o przejęcie płatności do dnia 30 czerwca 2022 r. i podania numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności albo dołączenia do tego wniosku kopi wniosku o wpis do ewidencji producentów w rozumieniu tych przepisów.

W niniejszej sprawie, jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący nie złożył wniosku o przejęcie płatności bezpośrednich, o które wnioskował jego ojciec w terminie do dnia 30 czerwca 2022r. Poza sporem jest również fakt, że skarżący nie mógł w roku 2022 przejąć płatności, ponieważ nie posiadał numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wniosek o wpis do ewidencji producentów skarżący złożył dopiero w dniu 8 maja 2023 r., a na podstawie decyzji z dnia 9 maja 2023 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie został mu nadany numer w ewidencji producentów. Skoro w 2022r. P. C. nie posiadał numeru identyfikacyjnego producenta rolnego to nie mógł złożyć wniosku o przejęcie płatności w terminie do 30 czerwca 2022r.

Zdaniem sądu organ drugiej instancji trafnie podniósł, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy bez znaczenia pozostają wyjaśnienia skarżącego, że od dnia 16 maja 2022 r. faktycznie zarządzał gospodarstwem rolnym, w stosunku do którego o pomoc w ramach wsparcia bezpośredniego ubiegał się jego ojciec – A. C., jak również to, że w dacie złożenia wniosku o dopłaty bezpośrednie na 2022 r., tj. w dniu 4 maja 2022 r. nie było wiadome, że ze względu na stan zdrowia ojciec przejdzie na wcześniejszą rentę i nie będzie kontynuował działalności rolniczej. Skarżący mógł skutecznie przejąć płatności bezpośrednie, o które wnioskował jego ojciec po spełnieniu wymaganych warunków a mianowicie przekazanie gospodarstwa rolnego musiałoby nastąpić nie później niż do dnia 31 maja 2022 roku i jako przejmujący powinien on złożyć wniosek o przejęcie płatności do dnia 30 czerwca 2022 r. podając we wniosku numer identyfikacyjny producenta rolnego. Okolicznością niesporną jest, że skarżący tych przesłanek nie spełnił. Nie doszło zatem do przejęcia przez niego płatności bezpośrednich, o które wnioskował jego ojciec.

W kontekście przedstawionych powyżej uwag nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja podniesiona w skardze. Warunkiem przyznania wnioskowanej pomocy finansowej jest bowiem łączne spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych w § 13zw ust. 1 rozporządzenia. Powyższy przepis jest jasny, precyzyjny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Skarżący w 2022r. nie złożył wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie spełnił zatem przesłanki przyznania pomocy, o której mowa w § 13zw ust.1 pkt 4 rozporządzenia co uzasadniało odmowę przyznania tej pomocy. Podstawą przyznania tej pomocy nie mogła natomiast stanowić okoliczność, że ojciec skarżącego złożył skutecznie wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w roku 2022, a umowa dzierżawy została zawarta przed dniem 31 maja 2022 r., tj. w dniu 16 maja 2022 r. na podstawie której aktualnym użytkownikiem gospodarstwa rolnego jest skarżący. Podstawą przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. są przesłanki enumeratywnie wymienione w § 13zw ust. 1 rozporządzenia. Organy zasadnie stwierdziły, że nie został spełniony warunek przyznania pomocy finansowej określony w § 13zw ust. 1 pkt 4 rozporządzenia (brak złożenie w 2022r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich), czego konsekwencją jest prawidłowa decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej.

Zdaniem sądu stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Materiał dowodowy został w wystarczający sposób przeanalizowany, a wyciągnięte z niego wnioski są prawidłowe. Wszystkie wymagane przepisami prawa ustalenia zostały w sprawie poczynione i zgodnie z wolą ustawodawcy prawidłowo ocenione przez organy administracji, które dokonały prawidłowej ich subsumcji. Organy umożliwiły skarżącemu zajęcie stanowiska i czynny udział w sprawie, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonywujące i zrozumiałe, a tym samym spełnia przesłanki wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Jeżeli chodzi o zarzut skarg naruszenia przez organy administracji przepisów art.7 i 77 § 1 K.p.a. to wymienione przepisy nie miały w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie co wynika wprost z treści art.10a ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

ds