Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5590/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nogal Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. z siedzibą w L na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 927/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2020 r., 2) zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz C. z siedzibą w L kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego 22 stycznia 2021 r. przez płatnika składek: C. w L. (dalej: "płatnik", "skarżący" lub "C."), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Dyrektor [...] Oddziału NFZ" lub "organ I instancji") z [...] grudnia 2020 r. nr [...], ustalającą, że A. W. (dalej: "zainteresowana" lub "uczestnik") podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartych umów o świadczenie usług w okresach: od 17 czerwca 2014 r. do 17 lipca 2014 r. oraz od 15 września 2014 r. do 15 października 2014 r.

Jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach") w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1493 ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") w dniach od 18 kwietnia 2016 r. do 17 maja 2016 r. przeprowadził kontrolę w siedzibie płatnika. Zakres kontroli obejmował m.in. prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS, a także zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W wyniku przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół kontroli z dnia [...] maja 2016 r., w którym wskazano, że płatnik składek nie dokonał zgłoszeń do ubezpieczenia zdrowotnego dla umów cywilnoprawnych – umów o świadczenie usług, do których zgodnie z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: "k.c.") stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zdaniem ZUS, dotyczyło to również umów zawartych z uczestnikiem postępowania.

Pismem z 31 maja 2016 r. skarżący złożył umotywowane zastrzeżenia do protokołu kontroli, wskazując m.in., że przedmiotem umów zawartych z zainteresowaną były dzieła w postaci sporządzenia specjalistycznych opinii i ekspertyz. ZUS w dniu 13 czerwca 2016 r. przesłał informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, wskazując, że nie zostały one uwzględnione.

Pismem z 25 czerwca 2020 r. ZUS zwrócił się do [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego zainteresowanej.

Pismem z 24 lipca 2020 r. zarówno zainteresowana, jak i płatnik zostali poinformowani o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie objęcia uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych nazwanych umowami o dzieło, tj. umowy z [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz z [...] września 2014 r. nr [...].

Pismem z 23 września 2020 r. skarżący wypowiedział się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wskazując m.in., że w jego ocenie umowy zawarte z zainteresowaną miały charakter umów o dzieło. W związku z tym, prowadzone postępowanie administracyjne powinno zakończyć się wydaniem decyzji o niepodleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu lub ewentualnie zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.

W dniu 31 grudnia 2020 r. Dyrektor [...] Oddziału NFZ wydał decyzję nr [...], stwierdzającą, że zainteresowana podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywanych umów o świadczenie usług w okresach od 17 czerwca 2014 r. do 17 lipca 2014 r. oraz od 15 września 2014 r. do 15 października 2014 r. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 109 ust. 1-3 ustawy o świadczeniach w związku z art. 40 ust. 1 ustawy COVID-19. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji po krótce przytoczył stan faktyczny sprawy oraz odniósł się do treści zawartych umów, wskazując m.in., że ich przedmiotem było opracowanie wyceny ekspertyzy "[...]" wraz ze wstępnym raportem metodologicznym pod kątem weryfikacji wysokości wkładu własnego wniesionego przez Beneficjenta na potrzeby realizacji Projektu pn. "[...]" realizowanego w ramach Osi priorytetowej III: Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007–2013, Działanie III.2 Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw. Ponadto wyjaśnił m.in., że zgodnie z normą wyrażoną w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, dla podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego konieczne i wystarczające jest, aby praca była wykonywana na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia. Wystarczy, aby przepisy dotyczące zlecenia znajdowały zastosowanie do umowy ogólnie; nie jest konieczne, aby znajdowały one zastosowanie wyłącznie lub nawet w przeważającym zakresie. Zatem to, czy do umów znalazłyby zastosowanie również inne przepisy k.c. lub przepisy szczególne, w tym przepisy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu I instancji, w świetle postanowień umowy, zamawiający oczekuje od wykonawcy nie tylko odpowiedniego rozporządzenia prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, ale także odpowiedniego współdziałania z innymi osobami uczestniczącymi w wydarzeniu, często w oznaczonym miejscu i czasie, i w określony sposób. W tym zakresie świadczenie niewątpliwie opiewa na dokonywanie czynności faktycznych jako usług, a umowa jest umową o świadczenie usług nieuregulowanych odrębnymi przepisami, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Pismem z 21 stycznia 2021 r. płatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji.

Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału NFZ. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, Prezes NFZ wyjaśnił m.in., że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek. Zdaniem Prezesa NFZ, nazwanie przedmiotowych umów umowami o dzieło nie przesądza o ich charakterze. Przyjęcie, iż strony łączyły umowy o dzieło, podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają przeważające cechy właściwe dla umów o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne. Prezes NFZ wskazał, że szeregu czynności powierzonych do wykonania zainteresowanej nie można uznać za zlecenie wykonania oznaczonego dzieła, gdyż czynności te nie prowadziły do uzyskania skonkretyzowanego rezultatu ani w postaci materialnej, ani niematerialnej. Z uwagi na powyższe Prezes NFZ stwierdził, że brak było podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału NFZ.

Płatnik wniósł skargę na decyzję Prezesa NFZ, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 107 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i w konsekwencji bezpodstawne i błędne przyjęcie istnienie stosunku zależności pomiędzy zainteresowaną, a płatnikiem;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 627 k.c., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego niezastosowanie, wskutek błędnego uznania, że zawarte przez strony umowy tj. umowa z [...] czerwca 2014 roku oraz umowa z [...] września 2014 roku nie były umowami o dzieło;

3. naruszenie prawa materialnego 734 § 1 k.c. w związku z art. 750 k.c., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zawarte umowy są umowami nienazwanymi o świadczenie usług, w sytuacji gdy umowy te stanowią umowy o dzieło;

4. naruszenie prawa materialnego tj. 65 § 1 i 2 k.c., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji ustalenie całości stosunku prawego łączącego zainteresowaną z płatnikiem wyłącznie na podstawie treści umowy z [...] czerwca 2014 r. oraz umowy z [...] września 2014 r.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2. rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji organu I instancji w całości;

3. umorzenie postępowania administracyjnego w całości;

4. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w ramach dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd, w tych granicach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżony akt został podjęty z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem sądowej kontroli legalności jest decyzja z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału NFZ, w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego zainteresowanej z tytułu zawartych umów nazwanych 'umową o dzieło', zawartych z płatnikiem składek, których realizacja przypadała na okresy od 17 czerwca 2014 r. do 17 lipca 2014 r. oraz od 15 września 2014 r. do 15 października 2014 r. Wskazana decyzja została wydana na skutek odwołania wniesionego przez płatnika składek.

Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), skutecznie wniesiony środek odwoławczy gwarantuje stronie ponowne rozpoznanie sprawy przez właściwy organ wyższego stopnia oraz uzyskanie jego rozstrzygnięcia. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania w motywach decyzji nie tylko oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale także podważa gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (zob. także wyrok WSA w Poznaniu z 26 stycznia 2023 r., III SA/Po 750/22 - Legalis nr 2879993). W orzecznictwie podkreśla się, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów, jednak ma obowiązek szczegółowego ustosunkowania się do nich. Uzasadnienie, w którym brakuje rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak jest odniesienia się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r., VII SA/Wa 1264/16; wyrok WSA w Krakowie z 14 grudnia 2016 r., III SA/Kr 991/16; wyrok WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2017 r., II SA/Wr 29/17 – dostępne w CBOSA).

Pogląd ten znajduje akceptację w doktrynie, gdzie wskazuje się, że brak odniesienia się do zarzutów odwołania świadczy o nierozpoznaniu przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 23 września 1986 r., III AZP 11/86; glosa T. Wosia i J. Zimmermanna do uchwały, PiP 1989, z. 8). Jak wynika z treści art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, które obejmuje w szczególności wskazanie faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane (zob. także wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5724/23). Ponadto z istoty uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie. Powinno zatem w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za nim przemawiają. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna umożliwić zarówno adresatom rozstrzygnięcia, których bezpośrednio ono dotyczy, jak i sądowi badającemu jego legalność, odtworzenie toku czynności procesowych oraz procesu rozumowania organu, który doprowadził do określonej konkretyzacji praw lub obowiązków stron. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym wynikającym z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu zabrakło opisanych wyżej elementów.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego brak jest odniesienia do twierdzeń strony skarżącej, istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia, a odnoszących się do okoliczności związanych z zawarciem spornych umów. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił w przekonujący sposób, co przesądziło o tym, że przedmiotem umów jest szereg czynności faktycznych, a nie wykonanie dzieła.

W zaskarżonej decyzji (str. 5) organ wskazuje, że: "Wykonywane przez Zainteresowaną czynności nie były opracowaniami twórczymi oraz w pełni samodzielnymi. Już same zapisy umowy między Zleceniodawcą a Zleceniobiorcą, mimo zobowiązania do samodzielnego wykonania dzieła, przewidują sprawdzenie i zaakceptowanie ekspertyzy przez pracownika naukowego z tytułem co najmniej doktora habilitowanego. Powyższe wyklucza pełną samodzielność nakładu pracy Zainteresowanej." Sąd zaznacza, że żadne z postanowień umowy z [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz z [...] września 2014 r. nr [...] nie przewiduje "sprawdzenia i zaakceptowania ekspertyzy przez pracownika naukowego z tytułem co najmniej doktora habilitowanego". Jedynie § 4 ust. 2 tych umów wskazuje, że ostateczny odbiór wyceny nastąpi w formie protokołu podpisanego przez obie strony. Ponadto, organ, formułując twierdzenia o "niesamodzielności nakładu pracy" zainteresowanej, zamiast odwołać się do konkretnych dokumentów źródłowych, które by to potwierdzały, odniósł się do orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego zupełnie innej umowy o wykonanie utworu muzycznego. Następnie wskazał, że wobec tego "w pełni uprawnionym jest podważanie samodzielności nakładu pracy Zainteresowanej, która nadto nie wykonywała nakładu pracy o twórczym i indywidualnym charakterze" (str. 5-6 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu, przytoczony fragment wyroku Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2017 r. (sygn. akt III UK 147/16) nie świadczył o niesamodzielności nakładu pracy zainteresowanej w niniejszej sprawie. Zatem zaskarżona decyzja nie spełniała wymagań, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo, na stronie 60 zaskarżonej decyzji, organ wskazał: "Ocenie poddano np. wyciąg z protokołu kontroli ZUS, stanowisko płatnika składek przedłożone do ZUS-u, a także argumenty podniesione przez odwołującego". Do akt administracyjnych sprawy załączono również kopię przedmiotowych umów, rachunki do tych umów, protokoły odbioru ekspertyz, zastrzeżenia do protokołu kontroli oraz informacje o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.

Zdaniem Sądu, w zgromadzonym materiale dowodowym zabrakło kopii wyceny ekspertyzy "[...]" oraz wyceny ekspertyzy "[...]" wraz ze wstępnymi raportami metodologicznymi, które były przedmiotem obu umów. Ocena tych dokumentów pozwoliłaby przesądzić, czy przedmiotem tych umów było wykonanie dzieła, czy świadczenie usług. Ponadto, Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z § 9 obu umów, były one współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu Województwa [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013. W związku z tym, zdaniem Sądu, organ przy ocenie charakteru przedmiotowych umów powinien również wziąć pod uwagę treść innych dokumentów (regulaminów, procedur) regulujących realizację projektów w ramach ww. programu operacyjnego. Zdaniem Sądu, sama treść umów nie przesądza o tym, czy są one umowami o dzieło, czy, jak twierdzi organ, powinny być uważane za umowy o świadczenie usług. W postępowaniu administracyjnym reguły ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez zasady określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.: zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału.

Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i ocenić cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają bowiem na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Powyższe oznacza, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., II GSK 1449/14 – dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie zakres koniecznych do ustalenia faktów wytyczały art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, w tym m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym, wyłącznie osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z kolei na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: "u.s.u.s."), obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Natomiast zgodnie z art. 13 pkt 2 u.s.u.s., obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, składkę za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający jako płatnik. W świetle wskazanych regulacji, punktem wyjścia dla ustalenia koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego w rozpoznawanej sprawie jest przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy oraz przepisy Kodeksu cywilnego. W myśl art. 627 k.c., przez umowę o dzieło, przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Natomiast zgodnie z art. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej lub czynności wykonywanej w ramach świadczenia usług dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia i umowa o świadczenie usług to umowy starannego działania, a umowa o dzieło to umowa na wykonanie (umowa skutku). Podkreślić należy, że umowę o dzieło od umowy zlecenia odróżnia przede wszystkim to, że umowa o dzieło powinna być zawsze zwieńczona konkretnym i sprawdzalnym rezultatem (dziełem materialnym lub niematerialnym), natomiast w umowie o świadczenie usług, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania umówionych czynności.

Sąd podkreśla, że dokonując oceny charakteru spornej umowy, nie można pominąć zasady wyrażonej w art. 65 § 2 k.c., zgodnie z którą w umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, zamiast opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Reasumując, powodem uchylenia zaskarżonej decyzji były jej mankamenty procesowe, tj. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższe wskazania Sądu dotyczące uzupełnienia ustaleń faktycznych i ich oceny. Ponadto w uzasadnieniu decyzji ustosunkuje się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając od Prezesa NFZ na rzecz C. z siedzibą w L. kwotę 480 zł stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym.