Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 307/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 listopada 2022 r. nr KOX/966/Po/22 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] Sp. z o.o. w W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z 22 listopada 2022 r., nr KOX/966/Po/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775) powoływanej dalej jako: "Kpa", orzekło o sprostowaniu oczywistej omyłki w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 19 lutego 2019 r., nr KOX/2670/Po/13.

Orzeczenie Kolegium wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Orzeczeniem z dnia 19 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ustaliło, że od dnia 1 stycznia 2013 r. użytkownik wieczysty, a więc podmiot [...] z siedzibą w W., obowiązany jest wnosić opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, położonej w W., przy ul. [...] w wysokości [...] zł. Kolegium w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, powołując się na art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344) wskazało, że zgodnie z tym przepisem powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli natomiast do ugody nie doszło, Kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. W dalszej kolejności zaznaczyło, że wykorzystując wskazaną w przepisie tym kompetencję, ustala opłatę w wysokości wyliczonej w sposób następujący: "wartość nieruchomości x wielkość udziału x 1% = wysokość opłaty". Poniżej wskazanego wzoru znalazło się obliczenie: "[...] zł x 1 x 1% = [...] zł".

Pismem z 20 października 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy wniósł o sprostowanie błędu w powyższym orzeczeniu, polegającym w szczególności na powołaniu błędnej stawki procentowej opłaty (1% wartości nieruchomości, zamiast 3%,) co finalnie przełożyło się na jej wymiar.

Orzeczeniem z 22 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 113 § 1 Kpa orzekło o sprostowaniu omyłki w orzeczeniu z 19 lutego 2019 r., w ten sposób, że w rozstrzygnięciu tego orzeczenie w miejsce kwoty "[...] zł" wpisano "[...] zł" oraz w jego uzasadnieniu na drugiej stronie orzeczenia w akapicie czwartym, w miejsce "wartość nieruchomości x wielkość udziału x 1% = wysokość opłaty; [...] zł x 1 x 1% = [...] zł" wpisano "wartość nieruchomości x wielkość udziału x 3 % = wysokość opłaty; [...] zł x 1 x 3% = [...] zł". Zdaniem Kolegium wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego została w orzeczeniu z 2019 r. wskazana błędnie na skutek zaistniałego błędu rachunkowego, o czym świadczy analiza akt sprawy. W tym kontekście organ przywołał wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z 11 grudnia 2012 r., w którym wskazano na stawkę 3%.

Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] z siedzibą w W., zarzucając naruszenie art. 113 Kpa poprzez sprostowanie orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 19 lutego 2019 r., nr KOX/2670/Po/13 wykraczające poza sprostowanie omyłek pisarskich w zakresie wykraczającym poza zakres dozwolony przepisami prawa, efektem którego dokonano modyfikacji rozstrzygnięcia decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podnosiła, że rzeczywistą przyczyną dokonania sprostowania było błędne ustalenie stanu faktycznego przy wydawaniu orzeczenia przez Kolegium w 2019 r., polegające na błędnym ustaleniu że użytkownik wieczysty obowiązany jest płacić opłatę roczną w wysokości 1% zamiast 3%. Skarżąca podniosła przy tym, że w stosunku do orzeczenia nr KOX/2670/Po/13 Miasto st. Warszawa nie skorzystało z prawa sprzeciwu. Wskazała również na przepisy prawa będące podstawą ustalenia właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie, jak również bezpośrednio odnosząc się do wywiedzionego zarzutu powołała orzecznictwo dotyczące prostowania oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych. Zaznaczyła przy tym, że zaskarżone orzeczenie w sposób bezsprzecznie istotny dokonuje zmiany w treści decyzji którą prostuje, zwiększając obowiązki (wysokość opłaty) trzykrotnie i jako zmiana merytoryczna nie mogła być przedmiotem rozstrzygnięcia w trybie art. 113 Kpa.

W oparciu o sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, ewentualnie o stwierdzenie nieważności postępowania w całości, umorzenie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w przedmiotowej sprawie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej odrzucenie. W ocenie Kolegium zaskarżone orzeczenie nie zostało wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", wobec czego nie przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego.

Pismem procesowym z dnia 7 marca 2023 r. Skarżąca odniosła się do

wniosku Kolegium o odrzucenie skargi, w sposób obszerny powołując okoliczności przemawiające za jej rozpatrzeniem przez sąd administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wobec zwartego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego uwzględnienie. Sąd administracyjny jest bowiem właściwy do jej merytorycznego rozpatrzenia. Kwestionowane orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 113 § 1 Kpa, a zatem niezależnie od zastosowanej przez Kolegium terminologii, należy uznać niniejsze za postanowienie w brzmieniu wskazanym przez ustawodawcę w art. 123 Kpa. Postanowienie to, wydane z odpowiednim zastosowaniem przepisów Kpa jest postanowieniem o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i służy na nie skarga do sądu administracyjnego. Stwierdzić zatem należy, że Kolegium w sposób błędny pouczyło strony o przysługującym środku odwoławczym (sprzeciwie), naruszając tym samym art. 112 Kpa i art. 9 Kpa.

Odnosząc się natomiast do istoty sprawy, przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności było orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 listopada 2022 r., nr KOX/966/Po/22 o sprostowaniu oczywistej omyłki w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 lutego 2019 r., nr KOX/2670/Po/13. Istotą tej kontroli była natomiast ocena czy sprostowanie orzeczenia, które nastąpiło w ten sposób, że w rozstrzygnięciu w miejsce kwoty "[...] zł" wpisano "[...] zł" oraz w uzasadnieniu na drugiej stronie orzeczenia w akapicie czwartym, w miejsce "wartość nieruchomości x wielkość udziału x 1% = wysokość opłaty; [...] zł x 1 x 1% = [...] zł" wpisano "wartość nieruchomości x wielkość udziału x 3 % = wysokość opłaty; [...] zł x 1 x 3% = [...] zł" mogło ostać się w świetle obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego.

Podstawę prawną kontrolowanego orzeczenia stanowił art. 113 § 1 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Warunkami zastosowania omawianego trybu rektyfikacji rozstrzygnięć administracyjnych – jak zasadnie wywodziła Skarżąca - są: po pierwsze nieistotność wadliwości, po drugie oczywistość zaistniałego błędu czy omyłki. Nieistotność usuwanej wadliwości oznacza, że nie może ona prowadzić ani nawet wpływać na merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 19 lipca 2002 r., IV SA 498/01, Lex nr 1686269). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że "Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65, z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00, Lex Nr 75522). Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. (...) Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami" (por. wyrok NSA z 20 lipca 2010 r. I OSK 323/10, Lex nr 595344).

W rozpoznawanej sprawie z taką oczywistą omyłką lub błędem rachunkowym nie mamy do czynienie. Jak wskazuje samo Kolegium to "analiza akt" (a nie treści orzeczenia) wykazała, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej za użytkowania wieczyste, a co za tym idzie ustalenie nowego jej wymiaru - o czym rozstrzygało Kolegium - dotyczyło opłaty ustalanej według stawki 3%, a nie 1%. Oznacza to, że w sprawie nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym bądź pisarskim, ale wadliwie ustalonym stanem faktycznym, którego subsumcja pod normę praw amaterialnego, spowodowała błędnie ustalony wymiar opłaty rocznej. Tego rodzaju wadliwości decyzji (orzeczenia) nie podlegają konwalidacji w drodze instytucji sprostowania.

Korekta stawki procentowej opłaty, a następnie ponowne przeliczenia należnej w oparciu o tę stawką należnej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste stanowi bowiem ingerencję w merytoryczne rozstrzygnięcie orzeczenia. Należy przy tym przyznać rację Skarżącej, że treść uzasadnienia orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 19 lutego 2019 r., nr KOX/2670/Po/13 była spójna i wykazywała wysokość opłaty po uprzednio dokonanym obliczeniu matematycznym, którego wynik został wymieniony w sentencji owego orzeczenia. W ten sposób wykorzystując instytucję rektyfikacji orzeczenia Kolegium zmodyfikowało stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia dotyczące wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Sprostowanie okoliczności dotyczących prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej, jest natomiast, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, niedopuszczalne. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2001 r., IV SA 2746/98, ONSA 2002/2/77, Lex nr 53528; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., I OSK 579/13, Lex nr 1336406).

Ze wskazanych przyczyn Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydało zaskarżone orzeczenie z naruszeniem art. 113 § 1 Kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co prowadzić musi do jego uchylenia.

Orzekając o uchyleniu zaskarżonego orzeczenie Sąd nie mógł natomiast – jak oczekiwała tego Skarżąca – umorzyć na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. prowadzonego przed Kolegium postępowania z wniosku Prezydenta Miasta st. Warszawy w przedmiocie sprostowania orzeczenia z 19 lutego 2019 r. Tego rodzaju rozstrzygnięcie może być bowiem wydane gdy postępowania administracyjne jest bezprzedmiotowe. Taka zaś sytuacja w sprawie nie ma miejsca. Czym innym jest wszak bezprzedmiotowość postępowania, a czym innym brak zaistnienia przesłanek do uwzględnienia zgłoszonego w tym postępowaniu żądania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).