Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 163/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Doktorantów Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla doktorantów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] rozpatrzono odwołanie S. K. i utrzymano w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w L. z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Odwoławcza Komisja Stypendialna argumentowała między innymi, że stypendium dla najlepszych doktorantów na II i kolejnych latach studiów doktoranckich może otrzymać doktorant, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki:

- uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów i zaliczeń z oceną objętych programem studiów doktoranckich;

- wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej;

- podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej.

Odwoławcza Komisja Stypendialna wyjaśniła, że S. K. nie wykazała się postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Odwołująca się uzyskała bowiem w dniu 29 września 2016 r. warunkowy wpis na semestr VII w roku akademickim 2016/2017. W dniu 25 października 2016 r. wszczęto przewód doktorski. Według Regulaminu studiów doktoranckich (zgodnie z jego § 22 lit. i/) wszczęcie przewodu doktorskiego powinno nastąpić do końca trzeciego roku studiów. Od doktoranta ubiegającego się o stypendium dla najlepszych doktorantów wymaga się zaliczenia poprzedniego roku akademickiego w terminie do dnia 30 września. Odwoławcza Komisja Stypendialna podała dodatkowo, że zgodnie z § 29 ust. 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, rozdysponowano maksymalnym limitem przyznawania stypendiów.

W skardze do WSA w Lublinie S. K. zarzuciła naruszenie:

- art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 3 ust. 7 i § 29 ust. 3 pkt 1 i 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu M. w L., poprzez błędne przyjęcie, że warunkiem koniecznym uznania postępów w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej jest wszczęcie przewodu doktorskiego (ten warunek nie jest wymagany do uzyskania stypendium dla najlepszych doktorantów);

- art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 22 lit. i/ Regulaminu studiów doktoranckich, poprzez błędne przyjęcie, że określa on jedno z kryterium przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów;

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie dokonania wnikliwej analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów stanowiących załącznik do wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów (co doprowadziło do przyznania skarżącej 0 punktów i umieszczenia jej na 58 pozycji wstępnej listy rankingowe, w sytuacji, kiedy właściwa liczba punktów na tej liście powinna wynosić 18, a to plasuje skarżącą co najmniej na 33 pozycji w grupie 15 % ogółu doktorantów, którym przysługuje stypendium dla najlepszych doktorantów).

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że możliwe jest wykluczenie doktoranta z konkursu o stypendium na podstawie oświadczenia promotora stwierdzającego, że w ciągu ocenianego okresu doktorant nie poczynił odpowiednich postępów.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów nie narusza przepisów prawa.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.).

Tytułem wstępu należy podnieść, że zarządzeniem Nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] września 2016 r. powołano Odwoławczą Komisję Stypendialną dla doktorantów Uniwersytetu [...] w L. i przekazano jej uprawnienia do rozpatrywania odwołań od decyzji Komisji Stypendialnej.

Przechodząc do szczegółowych rozważań trzeba wyjaśnić, że z art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie stypendium dla najlepszych doktorantów. Ustawa jasno wskazuje w tym przepisie, że "doktorant może otrzymać pomoc materialną". Oznacza to, że decyzja w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów jest decyzją uznaniową.

W art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawodawca określa, że stypendium, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może być przyznane: na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich - doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki:

a) uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich,

b) wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej,

c) podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej.

Powyższe ogólne zasady przyznawania stypendiów dla najlepszych doktorantów doprecyzowano w Regulaminie przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w L. (stanowiącym załącznik do zarządzenia Nr [...] Rektora UM w L. z dnia [...] września 2016 r.). Wspomniany Regulamin w § 3 ust. 7 powiela uregulowanie zawarte w art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zaś w § 29 ust. 2 określa dodatkowo, że stypendium dla najlepszych doktorantów na II i kolejnych latach studiów doktoranckich przyznawane jest maksymalnie 15 % ogółu doktorantów. Stypendia przyznaje się doktorantom, którzy uzyskali najwyższą punktację na wspólnej liście rankingowej. Kryteria punktowe dla doktorantów lat II – IV określa załącznik nr 11A.

Skarżąca zarzuca, że przyznano jej 0 punktów i umieszczono na 58 pozycji wstępnej listy rankingowej. Skarżąca podnosi również, że właściwa liczba punktów powinna wynosić 18, co plasuje skarżącą co najmniej na 33 pozycji w grupie 15 % ogółu doktorantów, uprawnionych do stypendium dla najlepszych doktorantów.

Zarzuty skargi nie są usprawiedliwione.

We wniosku o przyznanie stypendium (k. 23 akt adm.) skarżąca wykazała, że w świetle potwierdzonego i zweryfikowanego kryterium punktowania, liczba punktów przyznanych wnioskodawczyni wyniosła łącznie 18 (w tym: 5 – za średnią ocen, 9 – za publikacje doktoranta, 2 – za czynny udział w konferencjach i 2 – za zaangażowanie w pracę dydaktyczną). Nie oznaczało to automatycznie, że z tytułu uzyskania 18 punktów skarżąca uzyskało prawo do stypendium i taką właśnie liczbę punktów Komisja Socjalna powinna była uwzględnić przy rozpatrywaniu wniosku.

Jak wcześniej wykazano – zgodnie z § 29 ust. 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w L. - stypendia przyznaje się doktorantom, którzy uzyskali najwyższą punktację na wspólnej liście rankingowej. W nawiązaniu do zarzutu, że według listy rankingowej skarżąca uzyskała 0 punktów i 58 pozycję na tej liście, należy stwierdzić, że skarżącej nie przyznano stypendium dla najlepszych doktorantów nie z powodu przyjętego kryterium punktowania, ale z uwagi na fakt, że skarżąca nie spełniła kryterium, o którym mowa w art. 199 ust. 5 pkt 2 lit. b/ ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w § 3 ust. 7 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w L.. Wspomniane wyżej uregulowania (ustawy i regulaminu) wprowadzają zasadę, że doktorant może otrzymać stypendium, jeśli wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Uzasadnienie decyzji podjętej przez Odwoławczą Komisję Stypendialną jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie wykazała się postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca w istocie nie kwestionuje oceny o braku postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Skarżąca przyznała we wniosku o ponowne przeliczenie punktów, że dopiero w dniu 10 października 2016 r. przedstawiła koncepcję rozprawy doktorskiej (k.37 akt adm.).

Zatem chybione są zarzuty skarżącej o błędnym zastosowaniu przez Odwoławczą Komisję Stypendialną przepisu art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy. Podobnie trzeba ocenić zarzut o naruszeniu § 29 ust. 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w L.. Do obowiązków skarżącej jako doktoranta należało przestrzeganie Regulaminu studiów doktoranckich (co nie budzi większych wątpliwości w świetle § 22 lit. b/ wspomnianego Regulaminu). Wszczęcie przewodu doktorskiego powinno nastąpić do końca trzeciego roku studiów (według § 22 lit. i/ Regulaminu studiów doktoranckich). W tych okolicznościach nie można przyjąć, że skarżąca wykazała się postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Słusznie podniosła Odwoławcza Komisja Stypendialna, od doktoranta ubiegającego się o stypendium dla najlepszych doktorantów wymaga się uprzedniego zaliczenia poprzedniego roku akademickiego w terminie do dnia 30 września.

Wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosowały odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej - "k.p.a."). Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy do kategorii spraw, o których mowa w powyższym przepisie.

Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). W świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów powinny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia tejże procedury administracyjnej. Powinny zatem dokonywać ustaleń na podstawie i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy – stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium dla najlepszego doktoranta uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy przyznania stypendium spełnia powyższe wymagania i nie jest rozstrzygnięciem arbitralnym. Wydanie decyzji przez Odwoławczą Komisję Stypendialną zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej. Szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wskazuje, że bez naruszenia zasad wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Odwoławcza Komisja Stypendialna słusznie przyjęła, że skarżąca nie spełniła kryterium, o którym mowa w art. 199 ust. 5 pkt 2 lit. b/ ustawy. Skarżąca nie wykazała się bowiem postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Nie jest sporne, że w dniu 27 września 2016 r. skarżąca złożyła podanie o uzyskanie warunkowego wpisu na semestr VII w roku akademickim [...]. Podanie załatwiono pozytywnie decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu [...] w L. z dnia [...] września 2016 r. (k. 58 akt adm.). W świetle uzasadnienia skontrolowanej decyzji, skarżąca nie spełniła wymagań warunkujących kontynuowanie studiów i z tego powodu warunkowo, zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich, wpisano skarżącą na semestr VII. Nie oznacza to oczywiście, że zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej skarżąca "nic nie robiła" w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

W skardze podniesiono argument z powołaniem się na pogląd wyrażony w literaturze przedmiotu (M. Małecki, Kryteria oceny dorobku doktorantów, PiP 2014, z.11, str. 92 – 106), że jedyną możliwością wykluczenia doktoranta z konkursu o stypendium, na podstawie przesłanki, określonej w art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy, jest oświadczenie promotora, że w ciągu ocenianego okresu doktorant nie poczynił odpowiednich postępów

Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi w tej materii należy stwierdzić, że skarżącej umknęło, że postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Jego uczestnik musi spełniać wszystkie kryteria konkursowe, a nie tylko niektóre z nich. Z związku z tym samo wstępne kryterium punktowe, o którym mowa w § 29 ust. 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, nie mogło decydować o uprawnieniu do stypendium dla najlepszych doktorantów. O takim uprawnieniu nie rozstrzyga promotor, ale komisja stypendialna. Zaprezentowany w skardze pogląd prawny – w sprawie interpretacji art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym na tle zagadnienia dotyczącego postępów w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz ewentualnego oświadczenia promotora w tejże kwestii – nie był wiążący dla składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Uwaga ta odnosi się również do opinii prawnej wyrażonej przez B. K., że nie ma podstaw do odmowy przyznania stypendium (k. 62 akt adm.). Z akt sprawy wynikało, że Komisja Stypendialna wystąpiła w piśmie z dnia 11 października 2016 r. o zajęcie stanowiska przez radcę prawnego w poruszanej wyżej kwestii i zapytała wówczas o możliwość przyznania stypendium w sytuacji, kiedy doktorant nie wszczął przewodu doktorskiego do końca trzeciego roku studiów, uzyskał natomiast warunkowy wpis na semestr VII roku akademickiego [...] i przedłożył sprawozdanie roczne z realizacji indywidualnego planu pracy (zaopiniowane pozytywnie przez promotora oraz przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Nauk o Zdrowiu).

Stosownie do § 29 ust. 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, doktorant może otrzymać stypendium dla najlepszych doktorantów o ile: terminowo, zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich, do 30 września złożył Kierownikowi Studiów Doktoranckich stosowne sprawozdanie z realizacji planu pracy (pkt 1); złożył wniosek wraz z wymaganymi załącznikami, potwierdzającymi osiągnięcia doktoranta w poprzednim roku akademickim (pkt 2). Zaskarżona decyzja nie narusza wyżej określonych wymogów formalnych dotyczących wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna prawidłowo argumentowała, że zasadnicze znaczenie miało kryterium materialnoprawne związane z brakiem postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w okresie do końca trzeciego roku studiów. Z figurującego w aktach sprawy zaświadczenia (k.57 akt adm.) wynikało, że w dniu 25 października 2016 r. został wszczęty przewód doktorski S. K..

Z tych też względów Sąd uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.