Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 322/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 stycznia 2023 r. nr KO.441.340.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. MR


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 12 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Żelechlinek z 8 listopada 2022 r., którą odmówiono D.W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na babkę W.P.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez Kolegium, które decyzją z 27 maja 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U . z 2022 r. poz. 615 ze zm. - u.ś.r.), z uwagi na to, że w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny spoczywa na dzieciach W.P. - synu T.P. oraz córce K.P. Ponadto wnioskodawczyni ma ustalone prawo do zasiłku stałego, co stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia, określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r.

Tutejszy sąd wyrokiem z 4 grudnia 2020 r., II SA/Łd 561/20 uchylił obie wskazane wyżej decyzje, uznając że organy obu instancji nie zweryfikowały z należytą starannością wszystkich przesłanek z art. 17 ust. 1 i l a u.ś.r. oraz ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., a tym samym uznając stanowisko organów o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wadliwe. Zgodnie ze stanowiskiem WSA, możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego także w sytuacji, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym sama nie legitymuje się wprawdzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolna tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie – niejako w jej zastępstwie - osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji (w analizowanej sprawie wnuczka) na rzecz osoby wymagającej opieki. W konsekwencji zarzucił organom obu instancji, iż poprzestały na ustaleniu, że osoba wymagająca opieki posiada syna i córkę, a więc osoby zobowiązane do alimentacji w stopniu pierwszym i nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających w kierunku zweryfikowania w sposób należyty, czy osoby te są w stanie stale i długotrwale opiekować się matką, a zatem czy są w stanie zadośćuczynić swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu względem niej, a także czy możliwe jest otrzymanie od nich na czas potrzebnych środków utrzymania. Ponadto zdaniem WSA przy dokonywaniu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. należało uwzględnić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 zgodnie z którym różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Według zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku TK rozważania w drodze analogii można i należy odnosić do sytuacji, gdy opiekun pobiera inne świadczenia, wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., w tym zasiłek stały, tak jak ma to miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy.

NSA, wyrokiem z 15 października 2021 r. sygn. akt I OSK 653/21 oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko zajęte przez WSA w Łodzi.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji ww. decyzją z 8 listopada 2022 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu pierwszej instancji w analizowanej sprawie nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną babką. Strona do 2013 r. sporadycznie podejmowała zatrudnienie w krótkich okresach. Ponadto skoro możliwe było zorganizowanie opieki nad W.P., aby strona mogła odbyć szkolenie to możliwe jest kontynuowanie tych działań w celu podjęcia pracy dorywczej przez skarżącą. Organ dodał, że istnieje także możliwość skorzystania z usług opiekuńczych świadczonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Czynności związanych z pomocą niepełnosprawnej babce, które wykonuje skarżąca nie można uznać za opiekę, która stanowiłaby przeszkodę do podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, utrzymując w mocy ww. decyzję wyjaśniło, że bezspornym jest, że osoba, na którą wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest wdową, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, co w świetle art. 3 pkt 21 lit.e u.ś.r. oznacza, że legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Jest osobą sprawą fizycznie, samodzielnie porusza się po domu oraz swojej posesji. Jednak z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy ze strony innych osób. Jest niesamodzielna w niektórych czynnościach związanych z samoobsługą oraz we wszystkich związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z tego względu korzysta z pomocy rodziny, córki i syna oraz wnioskodawczyni, jej wnuczki. Strona mieszka i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, jest w wieku aktywności zawodowej, nie pracuje zawodowo, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Od listopada 2016 r. pobiera zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości. Jak ustalono podczas wywiadu środowiskowego często przebywa u babki, pomaga jej w niektórych czynnościach podczas nieobecności syna T. Pali w piecu, gotuje obiad, podaje lekarstwa (3 razy dziennie), myje babkę, przebiera, zmienia pościel, wychodzi z nią na spacery, robi zakupy, pierze. Jak nie ma syna zostaje na cały dzień i noc u babki.

Kolegium wskazało, iż strona jako wnuczka W.P., jest z nią spokrewniona w drugim stopniu. Zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogłoby być jej przyznane tylko wówczas, gdyby ziściły się warunki, o jakich mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22 zaaprobował tezę, zgodnie z którą: "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U . z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.. dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.)". Zatem wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana ze stanem zdrowia poszczególnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy.

Kolegium, powołując się na treść art. 269 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazało, że organ pierwszej instancji, wydając decyzję z 8 listopada 2022 r. związany był wyrokiem WSA z 4 grudnia 2020 r., II SA/Łd 561/20. W ocenie Kolegium ustalony przedstawiony zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad babką nie wyklucza całkowicie podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, o czym świadczy także zorganizowanie opieki nad babcią przez rodzinę podczas odbywania przez skarżącą szkolenia. Opieka świadczona przez zainteresowaną jest co prawda opieką świadczoną codziennie, ale tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Zdaniem Kolegium zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad babką w głównej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (robienie zakupów, sprzątanie, pranie, palenie w piecu, przygotowywanie obiadu) - są to typowe czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Czynności te nie wymagają całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącej. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia. Natomiast czynności opiekuńcze polegające na pomocy w myciu, ubraniu, podaniu leków nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną babcią zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby skarżąca zmuszona była do zupełnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Babka skarżącej nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i całkowicie niesprawną ruchowo. Wymienione wyżej czynności opiekuńcze przy ich odpowiedniej organizacji nie wykluczają całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia. Kolegium nie kwestionuje złego stanu zdrowia babki skarżącej, zasadności udzielania jej wsparcia w codziennych czynnościach oraz sprawowania opieki nad nią ale uznało, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a rezygnacją przez nią z aktywności zawodowej nie istnieje związek przyczynowy. Zakres sprawowanej opieki nad babką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną babką zajmowały skarżącej taką ilość czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawczym przy należytej organizacji tej opieki, nie mogła podjąć pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W niniejszej sprawie nie zaktualizował się, zdaniem organu także obowiązek alimentacyjny strony względem babki, bowiem obowiązek ten ciąży na jej dzieciach (synu i córce), jako osobach zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, a świadczenie może być przyznane osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie warunki wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4, w zw. z art. 17 ust.1a pkt 1-3 u.ś.r. Zarówno T.P., jak i K.P. nie legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności, a mając na uwadze ww. uchwałę NSA z 14 listopada 2022 r. tylko legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności przez współmałżonka uprawnia krewnych osoby wymagającej opieki, która pozostaje w związku małżeńskim, do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem tej opieki i rezygnacją z zatrudnienia z tego powodu.

W skardze D.W. zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez błędne uznanie, że skarżąca jako wnuczka niepełnosprawnej nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymagał rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę.

Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Żechlinek i zasądzenie zwrotu postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Przechodząc do właściwych rozważań nad niniejszą sprawą, sąd jest zobowiązany do przywołania treści art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zacytowany przepis wyraża zasadę związania sądu administracyjnego stanowiskiem zawartym w prawomocnym orzeczeniu, które poprzedza ponowne rozpoznanie sprawy. Nie inaczej jest w niniejszej sprawie ze względu na prawomocny wyrok tutejszego sądu z 4 grudnia 2020 r., II SA/Łd 561/20, utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 15 października 2021 r., I OSK 653/21. Sąd w składzie orzekającym na obecnym etapie, wobec zmian, jakie zaszły w orzecznictwie, jest jednak zmuszony odstąpić od stanowiska zawartego ww. wyroku II SA/Łd 561/20.

Wyrażona w powyżej powołanym przepisie art. 153 p.p.s.a. zasada związania sądu administracyjnego powoduje, ze skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcia, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Przy czym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące tylko o tyle, o ile odnoszą się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, a ich utrata mocy wiążącej następuje jedynie w przypadku: 1. zmiany ustawy; 2. zmiany, już po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych sprawy; 3. wzruszenia, w przewidzianym do tego trybie, orzeczenia, w którym zostały one sformułowane; 4. z uwagi na późniejsze podjęcie uchwały przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego zawierającej odmienną ocenę prawną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego. (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z 24 stycznia 2018 r., III SA/Łd 758/17).

Sąd w składzie orzekającym nie może zatem pominąć faktu, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął działania zmierzające do ujednolicenia orzecznictwa w kategorii spraw, do której należy także rozpatrywana. Mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, w składzie siedmiu sędziów z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. W powyższym orzeczeniu jednoznacznie przyjęto, że:

1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);

2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)

W uzasadnieniu wskazanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości. Ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, iż w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie świadczy to bynajmniej o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania się zrealizował.

W konsekwencji należy stwierdzić, że w świetle uchwały I OPS 2/22 faktyczne niewypełnianie obowiązku opieki przez krewnych pierwszego stopnia nie może przenieść uprawnienia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dalszych krewnych osoby wymagającej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie podnosił również, iż decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej (zob. np. wyroki NSA: z 4 marca 2022 r., I OSK 1657/21; 22 października 2021 r., I OSK 712/21). Jakkolwiek celem unormowań art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, to jednak dalszym krewnym świadczenie to przysługuje wyłącznie wtedy gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z powodu obiektywnie istniejących przeszkód, uczynić zadość swojemu obowiązkowi opieki nad osobą niepełnosprawną. Za ową obiektywnie istniejącą przeszkodę należy uznać aktualnie wyłącznie posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powoływane zatem w uzasadnieniu skargi poglądy judykatury odnoszące się do stanów faktycznych, w których uznano, że owe "przeszkody obiektywne" miały miejsce, są w obecnie ukształtowanym stanie prawnym nieaktualne.

Bez znaczenia pozostawać muszą również argumenty odnoszące się do faktycznej niemożności sprawowania opieki przez dzieci W.P., skoro w toku postępowania ustalono, że nie legitymują się one orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dopiero bowiem taka okoliczność, w świetle przesłanek ustawowych oraz stanowiska przedstawionego we wskazanej powyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiłaby obiektywną przeszkodę w sprawowaniu opieki nad babką wnioskodawczyni przez jej najbliższych krewnych. Bez znaczenia pozostaje także argumentacja stron odnosząca się do związku przyczynowo-skutkowego sprawowanej przez skarżącą opieki nad babką.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

is