Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 73/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, § 4, art. 79a § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzzn(2)
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") na podstawie art. 31zp oraz art. 31zq ust. 8 ustawy

z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej: "ustawa o COVID") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., znak: [...], odmawiającą B. C. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres kwiecień i maj 2020 r.

Z jej uzasadnienia wynika, że w dniu 10 kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się

z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres: marzec-maj

2020 r.

W wyniku analizy konta płatnika ustalono, że nie dopełnił on obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień-maj 2020 r. w ustawowym terminie oraz że nie złożył w ustawowym terminie do 30 czerwca

2020 r. dokumentów rozliczeniowych za okres kwiecień i maj 2020 r. Tymczasem art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID stanowi, że płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień

i maj 2020 r. pod warunkiem przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania. W niniejszej sprawie skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za kwiecień-maj 2020 r., gdyż nie spełnił warunku określonego w z art. 47 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321 i 568 – dalej: "u.s.u.s.")

W ocenie ZUS, w sytuacji skarżącego nastąpiła zmiana podstawy wymiaru składek w kwietniu 2020 r. w stosunku do marca 2020 r., a każda zmiana wysokości podstawy wymiaru składek zobowiązuje płatnika do złożenia deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc.

Ponowna analiza sprawy potwierdziła, że deklaracje rozliczeniowe za kwiecień-maj 2020 r. skarżący złożył w dniu 3 sierpnia 2020 r., a następnie skorygował je w dniu 6 sierpnia 2020 r. Tym samym nie spełnił warunku decydującego o przyznaniu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień-maj 2020 r.

Zawiadomieniem z 4 września 2020 r. (doręczonym 10 września 2020 r.) ZUS poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania, a także możliwości wypowiedzenia się w terminie 7 dni co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z którego to prawa on nie skorzystał.

W skardze do Sądu, skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 47 ust. 2a u.s.u.s. poprzez błędne uznanie, że nie jest zwolniony z obowiązku składania comiesięcznych deklaracji rozliczeniowych, w sytuacji gdy spełniał warunki wynikające z tego przepisu;

2) art. 48 ust. 1 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przypadku ewentualnego braku złożenia w terminie deklaracji rozliczeniowej, ZUS powinien był dokonać z urzędu wymiaru składek za miesiące kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.

w wysokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej;

3) art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID poprzez błędne uznanie, że nie jest zwolniony

z obowiązku składania comiesięcznych deklaracji rozliczeniowych i nie spełni tym samym warunków do zwolnienia z obowiązku ich opłacania, w sytuacji gdy był zwolniony z obowiązku ich składania za miesiąc kwiecień i maj 2020 r. i tym samym spełnił warunki wynikające z tego przepisu;

4) art. 31zo ust 2 i 4 ustawy o COVID poprzez niezwolnienie z obowiązku opłacenia należności za miesiąc kwiecień. i maj 2020 r., w sytuacji gdy spełniał warunki do zwolnienia za powyższy okres.

Przy tak sformułowanych zarzutach, skarżący wniósł o uchylenie wydanych

w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z dokumentów: ZUS PDRA za miesiące styczeń-sierpień 2020 r., informacji ZUS z 30 kwietnia 2020 r., decyzji ZUS z [...] r., wniosku z 5 sierpnia 2020 r., decyzji ZUS z [...] r. na okoliczność składanych deklaracji rozliczeniowych, terminu ich składania, wysokości deklarowanych składek, treści decyzji ZUS, zwolnienia

z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec, braku istnienia obowiązku do składania comiesięcznych deklaracji rozliczeniowych (w tym za miesiąc kwiecień

i maj 2020 r.), spełnienia warunków do zwolnienia, bezzasadności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od stycznia 2020 r. składał dokumenty rozliczeniowe ZUS PDRA, w których zadeklarował do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, zdrowotne, wypadkowe) kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru. W dniu 10 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec-maj 2020 r. Pismem z dnia 30 kwietnia 2020 r. został poinformowany o zwolnieniu opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. w kwocie [...]zł.

W jego ocenie, skoro w dokumentacji rozliczeniowej za miesiące styczeń–marzec 2020 r. za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowano najniższą podstawę wymiaru, jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, nie był zobowiązany do składania dokumentacji rozliczeniowej za każdy kolejny miesiąc, w tym za kwiecień i maj 2020 r. ZUS powinien był bowiem dokonać klonowania dotychczasowych deklaracji

i automatycznie przyjąć, że na miesiące kwiecień i maj 2020 r. podstawa wymiaru składek jest w wysokości najniższej.

Jak podkreślił skarżący, nie otrzymał żadnego pisma z ZUS, z którego wynikałoby, że deklaracje rozliczeniowe za miesiąc kwiecień i maj 2020 r. nie zostały złożone w ustawowym terminie. W związku z powyższym nie miał nawet wiedzy

o zaistniałej sytuacji. Był przekonany, że jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych co miesiąc i nie wiedział o obowiązku złożenia tychże deklaracji w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. Przeświadczony był bowiem, że deklaracje rozliczeniowe będą klonowane automatycznie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni uzasadniona.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne zasadniczo wykonywana jest w oparciu o kryterium zgodności

z prawem. Stosownie z kolei do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza – jak to wynika z pkt 2 – nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; wreszcie, zgodnie z pkt 3 – stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone

w k.p.a. lub w innych przepisach.

Stosownie do art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem niemającym zastosowania

w rozpoznawanej sprawie. Jak zaś stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2, tzn. nie przekazał wraz ze skargą kompletnych i uporządkowanych akt sprawy.

W świetle powołanych regulacji prawnych, sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji w załatwianiu spraw administracyjnych. Jego rolą jest jedynie orzekanie o zgodności z prawem działania administracji publicznej. W związku ze skargą wniesioną na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej sąd administracyjny ocenia zarówno zgodność działania organu z odpowiednimi przepisami postępowania, jak również zgodność podjętego rozstrzygnięcia

z mającymi zastosowanie przepisami prawa materialnego.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., odmawiającą skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności

z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiąc kwiecień i maj 2020 r.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych

w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy o COVID, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy

o COVID). Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie

z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID). Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz p.p.s.a.

Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie

z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie k.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne

i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera

w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną

z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia,

w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści

Z akt sprawy wynika, że organ na podstawie zapisów konta płatnika przyjął, iż skarżący nie złożył stosownych dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r., a zatem – według oceny ZUS – nie dopełnił warunków formalnych

z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID. Złożył je dopiero w dniu 3 sierpnia 2020 r., czego nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w przepisie, szczególnie że płatnik nie korzystał ze zwolnienia z obowiązku złożenia dokumentów.

Równocześnie brak jest jakiegokolwiek wskazania w aktach administracyjnych, by skarżący przed upływem terminu, o którym mowa, był wzywany przez organ do złożenia brakujących dokumentów lub też uprzedzany o skutkach ich niezłożenia.

Jak już podniesiono, przepis art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID określa zasady, na jakich przyznane może zostać zwolnienie z obowiązku opłacania należności

z tytułu składek. Wynika z niego, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Podkreślenia wymaga, że podstawą orzekania przez Sąd są akta sprawy, których częścią są akta administracyjne przesłane wraz ze skargą przez organ. Akta te są zbiorem dokumentów, odzwierciedlających przebieg postępowania przed organem. Winny one obrazować wszystkie czynności podejmowane w toku postępowania. Oznacza to obowiązek dołączenia i zabezpieczenia w aktach wszystkich dokumentów stanowiących dowody, pism wymienianych pomiędzy stronami, jak też notatek urzędowych np. z przeprowadzonych rozmów telefonicznych lub osobistych z pracownikiem organu.

Skarżący nie zaprzeczył, że za kwiecień i maj 2020 r. nie złożył deklaracji rozliczeniowych we wskazanych w ustawie terminach. Złożył je ze znacznym opóźnieniem. Przedwczesnym jednak w ocenie Sądu jest stwierdzenie, że z tego względu nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień

i maj 2020 r., zważywszy w szczególności na całkowicie zignorowany przez organ przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 i wypływające z niego obowiązki organu, odnoszące się nie tylko do terminów procesowych, ale i materialnych (przepis ten znajduje zastosowania do całego okresu trwania pandemii i zastępuje uchylony

z dniem 23 maja 2020 r. przepis art. 15zzr tej ustawy, który w okresie od 14 marca 2020 r. zawieszał bieg terminów prawa administracyjnego, a zatem strona w okresie obowiązywania tego uregulowania miała prawo nie czuć się nawet zobowiązana do wykonywania obowiązku, o którym mówi w decyzji organ).

Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek w dniu 10 kwietnia 2020 r., a zatem daleko przed terminem złożenia dokumentów, który upływał 30 czerwca 2020 r.

Niezależnie jednak od powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw czy obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy są też obowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.,

a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19).

Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (komunikat ZUS dostępny na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce "Aktualności"), ZUS od dnia 4 maja

2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ od 4 maja 2020 r. powinien był realizować w sprawie uregulowaną w art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony

w toku prowadzonego postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, zamieszczenie na stronie internetowej ZUS komunikatu, iż jednym z warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r. chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, nie wyczerpuje ciążącego na organie obowiązku indywidualnego, w konkretnej sprawie, poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 306/21).

W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność wypełnienia przez organ obowiązków, o jakich mowa powyżej. Wprawdzie organ

w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 4 września 2020 r. poinformował płatnika o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego (z czego ten nie skorzystał), jednak nie wyjaśnił, czy przed upływem terminu do złożenia wymaganych dokumentów, czyli przed 30 czerwca 2020 r. informował płatnika o tym wymogu i o skutkach braku ich złożenia.

Powyższe uchybienie organu świadczy o naruszeniu obowiązku, którym mowa w art. 9 k.p.a. (zasada informowania) oraz art. 79a § 1 k.p.a., tj. wyjaśnienia stronie przed wydaniem decyzji przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W ocenie Sądu (a takie stanowisko zajmują sądy administracyjne w sprawach analogicznych), również przepis art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS – na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych – posiadał wiedzę, że skarżący nie złożył wymaganych deklaracji rozliczeniowych, a nie jest zwolniony z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy o OVID, tj. przed 30 czerwca 2020 r. Było to przecież możliwe, zważywszy na fakt złożenia wniosku w dniu 10 kwietnia 2020 r.

Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed upływem terminu, skarżący bez wątpienia miałby szansę terminowo przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową, spełniając wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Tymczasem zaniedbanie organu obciążyło wyłącznie skarżącego.

Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższego niezbędnym jest powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS, na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na skarżącym w całym okresie, którego dotyczy wniosek, ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych, którego ten nie wykonał. Organ wyjaśni też, czy przed 30 czerwca 2020 r. informował skarżącego o skutkach niezłożenia wymaganej dokumentacji rozliczeniowej i czy wzywał go do uzupełnienia tego braku (nawet jeśli wezwanie to zostało wystosowane po 30 czerwca 2020 r.).

Rozważy zastosowanie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, który – co już wskazano – stosuje się do całego okresu obowiązywania stanu pandemii.

Na marginesie Sąd wskazuje, że ewentualna korekta dokumentów rozliczeniowych nie mogłaby wywołać negatywnego dla skarżącego skutku.

Z treści powołanych przepisów ustawy o COVID żadną miarą nie wynika stanowisko, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości. Nie sprzeciwia się temu treść art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego złożonych do 30 czerwca 2020 r. Prawodawca zatem nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiące objęte wnioskiem o zwolnienie do 30 czerwca 2020 r.

Z przytoczonego przepisu wynika, że jeżeli deklaracje rozliczeniowe za miesiące objęte wnioskiem zostały złożone do 30 czerwca 2020 r. – nawet jeśli były one błędne – to późniejsze (tj. dokonane po 30 czerwca 2020 r.) korekty tych deklaracji nie mogą skutkować odmową zwolnienia. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego (zob. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia: 28 września 2021 r., I SA/Bd 407/21; 24 sierpnia 2021 r., I SA/Bd 405/21 i I SA/Bd 406/21, CBOSA). Zdaniem Sądu, brak regulacji prawnej co do składania korekt deklaracji nie może negatywnie wpływać na prawa strony, nawet jeżeli nie złożyła ona od razu deklaracji w terminie z prawidłową kwotą składek, lecz nastąpiło to dopiero w wyniku korekty deklaracji złożonej po 30 czerwca 2020 r.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.