Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 482/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 5a pkt 13
journal: Dz.U. 2022 poz 2647
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
article: art. 146 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie WSA Grzegorz Karcz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant Starszy referent Kinga Bryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M.N. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 0115-KDIT1.4011.66.2024.2.JG w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ) w wydanej w dniu 22 kwietnia 2024 roku interpretacji indywidualnej nr 0115-KDIT1.4011.66.2024.2.JG stwierdził, że stanowisko M.N. (dalej: zainteresowana, skarżąca) dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych jej uczestnictwa w programie o charakterze motywacyjnym jest nieprawidłowe.

W złożonym wniosku zainteresowana w ramach opisu stanu faktycznego wskazała zaś, że podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, jest osobą fizyczną zatrudnioną na podstawie umowy o pracę w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terenie Polski (dalej jako "Spółka Polska").

Spółka Polska jest spółką-córką niemieckiej spółki akcyjnej z siedzibą w Niemczech (dalej jako: "Spółka Niemiecka"). Spółka Polska oraz Spółka Niemiecka należą do międzynarodowej grupy spółek, której główna siedziba zlokalizowana jest w Niemczech (dalej jako: "Grupa").

W celu wzmocnienia lojalności kierownictwa i kluczowych pracowników spółek należących do Grupy oraz zwiększenia ich zaangażowania w rozwój Grupy, walne zgromadzenie akcjonariuszy Spółki Niemieckiej wyraziło zgodę na wdrożenie programu motywacyjnego (dalej jako "Program"). Zgodnie z motywami przewodnimi, program ten miał umożliwić osobom uprawnionym, po spełnieniu szeregu warunków, nabycie za z góry ustaloną cenę wykonania określonej liczby akcji Spółki Niemieckiej. Szczegóły zostały ustalone w regulaminie Programu oraz umowie pod nazwą "Umowa Opcji".

Zgodnie z postanowieniami Programu, w wykonaniu umowy Spółka Niemiecka, mogła wg swojego uznania: 1.wydać określoną liczbę akcji za zapłatą z góry określonej ceny wykonania, oraz/albo 2.zamiast wydania całości lub części akcji, dokonać płatności gotówkowej w kwocie równej nadwyżce pomiędzy (jeżeli taka powstanie): (i) iloczynem ceny zamknięcia akcji w systemie Xetra na rynku regulowanym Giełdy Papierów Wartościowych we Frankfurcie w dniu otrzymania zawiadomienia o wykonaniu opcji lub w przypadku wcześniejszego wycofania Spółki Niemieckiej z giełdy, ceny, która miała zostać zaoferowana w ramach obowiązkowego wezwania publicznego zgodnie z właściwymi przepisami § 39 niemieckiej ustawy o giełdach papierów wartościowych, pomnożonej przez łączną liczbę akcji z zawiadomienia o wykonaniu opcji, (ii) a wcześniej ustaloną ceną wykonania pomnożoną przez łączną liczbę akcji z zawiadomienia o wykonaniu opcji, lub bez pomniejszenia o tę cenę wykonania, gdy uczestnik zapłacił już cenę wykonania wszystkich akcji z zawiadomienia o wykonaniu opcji. Jeżeli Spółka Niemiecka wybrałaby płatność w gotówce zamiast wydania akcji, to kwota wypłaty zostałaby obliczona w następujący sposób: [(cena zamknięcia z rynku regulowanego lub z publicznego wezwania w razie wycofania z giełdy) * liczba akcji z zawiadomienia o wykonaniu opcji] – [wcześniej ustalona cena wykonania * liczba akcji z zawiadomienia o wykonaniu opcji].

Warunkami wykonania umowy przez Spółkę Niemiecką było między innymi osiągnięcie konkretnych parametrów ekonomicznych przez Grupę oraz utrzymanie przez osobę uprawnioną stosunku pracy z jedną ze spółek Grupy w okresie 4 lat od podpisania umowy.

Warunki te motywowały więc kluczowych pracowników do większego zaangażowania w świadczeniu pracy na rzecz Grupy, gdyż pracownicy uczestniczyliby finansowo w sukcesach Grupy, albo poprzez prawo do nabycia akcji po wcześniej ustalonej cenie albo poprzez świadczenie pieniężne oparte o cenę akcji na rynku regulowanym.

Zainteresowana w 2019 roku została uczestnikiem Programu organizowanego przez Spółkę Niemiecką. Przystąpienie do Programu było nieodpłatne (z tytułu przystąpienia do Programu wnioskodawca nie poniósł kosztów).

Do momentu realizacji zainteresowana nie uzyskała żadnego przysporzenia, a ewentualny przychód z udziału w Programie był niepewny, gdyż zależał od warunków opisanych w umowie (np. osiągniecie wskazanych wyników finansowych przez Grupę). Samo uczestnictwo w Programie i przyznanie opcji nie dawało gwarancji uzyskania przychodu.

Uczestnictwo w Programie w żaden sposób nie wynikało z wewnętrznych przepisów wynagradzania w Spółce Polskiej lub umowy o pracę zawartej ze Spółką Polską przez podatnika. Spółka Polska w żaden sposób również nie pośredniczyła i nie uczestniczyła w organizacji Programu.

Zainteresowana nie pozostawała ani nie pozostaje w stosunku pracy ze Spółką Niemiecką. Nie łączy jej ani nie łączyła ze Spółką Niemiecką żadna umowa zlecenia, umowa o dzieło, kontrakt menedżerski itp. Jedyną umową łączącą zainteresowaną ze Spółką Niemiecką jest wyżej opisana umowa opcji (uczestnictwo w Programie).

Po przystąpieniu zainteresowanej do Programu, w strukturze organizacyjnej Grupy zaszły zmiany. Spółka Niemiecka została przejęta przez zewnętrznego inwestora, który wezwał do dobrowolnej odsprzedaży jej akcji przez pozostałych akcjonariuszy, po czym wycofał Spółkę Niemiecką z Giełdy Papierów Wartościowych we Frankfurcie.

W 2023 roku minął wymagany przez Program okres zatrudnienia zainteresowanej w Spółce. Spółka Niemiecka podjęła decyzję o rozliczeniu wszystkich opcji na akcje wypłacając świadczenia w gotówce. Taki sposób rozliczenia wynikał wprost z Programu. Wysokość świadczenia została więc ustalona w oparciu o cenę akcji z publicznego wezwania ze względu na wycofanie Spółki Niemieckiej z Giełdy Papierów Wartościowych we Frankfurcie. Wypłacone świadczenie jest więc pochodną ceny papieru wartościowego, jakim jest akcja. Kwota wypłaty została przekazana przelewem na konto bankowe zainteresowanej w 2023 roku. Od kwoty tej nie został pobrany podatek dochodowy w Niemczech. Zainteresowana wystąpiła wcześniej o wydanie interpretacji indywidualnej w kwestii ustalenia skutków opodatkowania opcji, jednak w związku z nieprecyzyjnym przedstawieniem stanu faktycznego, konieczne było ponowne wystąpienie z wnioskiem.

W świetle powyższego zainteresowana zadała następujące pytanie: Czy środki pieniężne otrzymane przez nią od Spółki Niemieckiej z tytułu udziału w Programie należy uznać za dochód ze źródła przychodów "Kapitały pieniężne i prawa majątkowe" opodatkowany stawką podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 19%?

Zdaniem zainteresowanej zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PdofU), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych dzieli uzyskane przychody na źródła przychodów.

I tak zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 PdofU, jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c. Kapitały pieniężne obejmują natomiast przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających (art. 17 ust. 1 pkt 10 PdofU). Zgodnie z art. 10 ust. 4 PdofU, przychody z realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub z pochodnych instrumentów finansowych, uzyskane w następstwie objęcia lub nabycia tych praw jako świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie, są zaliczane do tego źródła przychodów, w ramach którego to świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie zostało uzyskane. Zgodnie z art. 5 pkt 13 PdofU, pod pojęciem pochodnych instrumentów finansowych rozumie się instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi w powołanym art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c wskazuje, że pochodnymi instrumentami finansowymi są niebędące papierami wartościowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565. Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi zawiera także pełniejszą definicję instrumentów pochodnych (art. 3 pkt 28a), zgodnie z którą są to opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena lub wartość zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników, oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego. Z kolei do instrumentów finansowych zalicza się przecież papiery wartościowe (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy obrocie instrumentami finansowymi). Należy więc zauważyć, że definicja pochodnych instrumentów finansowych obejmuje nie tylko opcje, ale także inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy. Innym instrumentem pochodnym, w świetle definicji z art. 3 pkt 28a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest więc po prostu prawo majątkowe, którego cena lub wartość bezpośrednio lub pośrednio zależy od ceny lub wartości m.in. papierów wartościowych. Należy przy tym zauważyć, że fakt warunkowości umowy, czyli możliwość braku uzyskania jakiegokolwiek świadczenia, w żaden sposób nie wpływa na kwalifikację jako prawo majątkowe, a więc instrument pochodny. Przecież z istoty instrumentu finansowego wynika, że może mieć on określoną wartość, może tę wartość dopiero uzyskać (np. na skutek wprowadzenie progu, po przekroczeniu którego zaktualizuje się prawo do świadczenia) i jak i może wartość całkowicie stracić (upadłość spółki akcyjnej, której akcje są instrumentem bazowym). I wreszcie należy pamiętać, że jednym z kryterium uznania za instrument finansowy, jest kryterium woli stron nadania takiego charakteru. Kryterium to powiązane jest z zasadą swobody umów z art. 353(1) Kodeksu cywilnego. Nie istnieje bowiem żaden argument normatywny, aby odrzucić zasadę swobody umów zwłaszcza do niestandaryzowanego instrumentu finansowego, który ustawodawca raczył wskazać, ale nie zdefiniować (w tym zakresie A. Chłopecki, Umowa jako instrument finansowy, Przegląd Prawa Handlowego 2022/10, s. 7).

W niniejszej sprawie świadczenie Spółki Niemieckiej może być zrealizowane na dwa sposoby, wg wyboru Spółki Niemieckiej: wydanie akcji za zapłatą z góry ustalonej ceny lub za świadczeniem pieniężnym, którego wysokość będzie ustalona w oparciu o cenę akcji Spółki Niemieckiej. Jest to więc w istocie zobowiązanie przemienne, gdyż wykonanie umowy może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń. Spełnienie któregokolwiek ze świadczeń jest więc wykonaniem umowy, co wprost wynika z jej treści. Mało tego, każde ze świadczeń spełnia definicję pochodnego instrumentu finansowego. Wydanie akcji za zapłatą z góry ustalonej ceny to przecież opcja (pochodny instrument finansowy, które daje prawo do kupna aktywów po ustalonej cenie i w określonym czasie). Zresztą taką nazwą posługuje się Program. Drugie ze świadczeń przemiennych to także pochodny instrument finansowy, gdyż jest to prawo do otrzymania świadczenia pieniężnego (a więc prawo majątkowe), którego wartość jest oparta o wartość papierów wartościowych, jakimi są akcje Spółki Niemieckiej. Niezależnie jaka zostanie przyjęta nazwa takiego instrumentu finansowego, to jest czy to będzie opcja, czy opcja z rozliczeniem pieniężnym (a taka kwalifikacja jest najwłaściwsza, gdyż rozliczenie opcji wcale nie musi polegać na świadczeniu rzeczowym a nawet z założenia opcja może obejmować tylko świadczenie pieniężne - np. opcja na indeks giełdowy, która nie jest kwestionowana jako pochodny instrument finansowy a nawet wprost jest tak traktowana przez KNF) czy połączenie opcji z innym pochodnym instrumentem finansowym, to i tak wszystkie metody rozliczenia podpadają pod definicję pochodnych instrumentów finansowych, do której odsyła ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych dla przyjęcia kwalifikacji przychodu z kapitałów pieniężnych. Oznacza to, że przychód otrzymany przez podatnik jest przychodem z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (art. 17 ust. 1 pkt 10 PdofU). Jest to więc przychód z kapitałów pieniężnych.

W niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 10 ust. 4 PdofU, gdyż podatnik nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów od Spółki Niemieckiej. Pracuje bowiem w Spółce Polskiej i to od niej uzyskuje świadczenia ze stosunku pracy. Spółka Polska w dodatku nie uczestniczy w Programie. Nie ma więc źródła przychodów pochodzących ze Spółki Niemieckiej, do którego można przyłączyć świadczenie z tytułu Programu.

Zgodnie z art. 30b ust. 1 pkt 1 PdofU, od dochodów odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, podatek wynosi 19 % dochodu. Zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 PdofU, dochodem jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a. Powołany przepis wskazuje na wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych. Zgodnie z art. 30b ust. 5 PdofU, dochodów, o których mowa w ust. 1, nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27 oraz art. 30c. W niniejszej sprawie Wnioskodawca nie ponosił wydatków, które mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychód, a więc otrzymane świadczenie (przychód) jest w całości dochodem podlegającym opodatkowaniu stawką 19%. Zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 1 PdofU, w terminie określonym w ust. 1 podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b. Zgodnie z art. 45 ust. 4 pkt 2 PdofU, przed upływem terminu określonego na złożenie zeznania podatnicy są obowiązani wpłacić należny podatek dochodowy wynikający z zeznania, o którym mowa w ust. 1a pkt 1, albo różnicę pomiędzy podatkiem należnym wynikającym z zeznania, o którym mowa w ust. 1a pkt 1, a sumą zapłaconych za dany rok zaliczek.

*

Po otrzymaniu wniosku organ wezwał zainteresowaną o doprecyzowanie opisu sprawy poprzez wskazanie czy przyznane przez Spółkę niemiecką opcje na akcje były: 1) papierami wartościowymi w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 646 ze zm.),2) instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi,3) czy miały inny charakter prawny (jaki?)?

*

W odpowiedzi na to wezwanie zainteresowana podała, że przedstawiony instrument należy kwalifikować jako instrument pochodny, którego instrumentem bazowym jest papier wartościowy oraz, że zawierając umowę (przystępując do Programu) nie uzyskała przychodu ze świadczenia w naturze ani z innego nieodpłatnego świadczenia, przez co nie można zastosować art. 10 ust. 4 PdofU. Wynika to z następujących przyczyn:

1. Przychód musi reprezentować określoną wartość, a ta na dzień przystąpienia do Programu była nie do określenia (nie można spełnić przesłanek art. 11 ust. 2 lub 2a PdofU). Podstawą takiego wniosku są poniższe fakty:

a) Umowa opcji zakładała obowiązek osobistego świadczenia pracy przez podatnik na rzecz spółki z Grupy przez okres czterech lat. Na moment zawarcia umowy opcji nie było wiadomo, czy warunek ten uda się spełnić.

b) Zgodnie z umową, co do zasady opcje na akcje i prawa uczestnika są nieprzenoszalne. Umowa opcji dopuszczała jedynie przeniesienie opcji na akcje w razie śmierci zainteresowanej, na podstawie testamentu lub obowiązujących przepisów prawa spadkowego. Prawa wynikające z Umowy Opcji nie mogą być więc przedmiotem obrotu.

c) Umowa opcji zakładała też jako warunek jej wykonania osiągnięcie przez Grupę odpowiednich parametrów ekonomicznych. Na moment zawarcia umowy nie wiadomo było, czy warunek ten zostanie spełniony. Zainteresowana dokładając maksymalnej staranności nie była w stanie zapewnić spełnienia tego warunku, gdyż zależało to nie tylko od wszystkich uczestników Programu, ale też od okoliczności całkowicie niezależne od uczestników Programu (np. sytuacja na rynku).

d) Umowa opcji zakładała także, że w razie zajścia nadzwyczajnych zdarzeń, odpowiednie władze Spółki Niemieckiej mogły dokonać stosownej korekty ewentualnych płatności na rzecz zainteresowanej, aby wyeliminować skutki tych nadzwyczajnych zdarzeń.

e) W dodatku umowa zakładała, że świadczeniem było prawo do nabycia akcji za zapłatą ceny, która została określona na podstawie średniej ceny ważonej wolumenem w obrocie Xetra na Giełdzie Papierów Wartościowych we Frankfurcie z okresu 6 miesięcy poprzedzającego dzień 16 kwietnia 2019 roku, a więc dzień przyznania opcji na akcje. Innymi słowy podatnik mogła kupić w 2023 roku akcje Spółki Niemieckiej po cenie z 16 kwietnia 2019 rok (cena wykonania opcji). Umowa zakładała więc, że to podatnik zapłaci za zakup akcji a nie wiadomo było, jaką uzyska z tego korzyść ekonomiczną.

f) zainteresowana nie zlecała dokonania wyceny Umowy Opcji.

2. Zainteresowana wprawdzie nie poniosła żadnych odpłatności ani z tytułu przystąpienia do Programu, ani w okresie oczekiwania na prawo wykonania opcji ani w dniu ich rozliczenia. Brak płatności z jej strony nie oznacza jednak, że nie była zobowiązana do innych świadczeń, przez które nie można uznać przystąpienia do programu jako nieodpłatnego świadczenia ze strony Spółki Niemieckiej. Opcje na akcje zostały przyznane w ramach programu motywacyjnego i spełnienie świadczenia przez Spółkę Niemiecką było uwarunkowane między innymi – jak wskazano we wniosku – osiągnięciem konkretnych parametrów ekonomicznych przez Grupę czy pozostawaniem przez zainteresowaną w stosunku pracy z jedną ze spółek w Grupie. Gdyby zainteresowana nie wykonywała prawidłowo swoich obowiązków na rzecz Polskiej Spółki, to mogłaby zostać zwolniona przez Polską Spółkę tracąc prawa do świadczeń z umowy opcji. Podobnie zresztą, jakby sama zrezygnowała z dalszego zatrudnienia. Założenie określonych parametrów ekonomicznych Grupy oznaczało z kolei konieczność wykonywania pracy na rzecz Polskiej Spółki ze szczególną starannością i zaangażowaniem właśnie dla osiągnięcia tychże parametrów. Przystąpienie do Programu wiązało się więc dla zainteresowanej z ograniczeniem prawa do wyboru miejsca pracy – gdyby chciała je wykonywać, utraciłby prawa z umowy opcji. Podobnie założenie parametrów ekonomicznych Grupy motywowało go do maksymalnej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków, aby prawa z umowy opcji mogły zostać wykonane.

3. Warunkowość świadczeń ze strony Spółki Niemieckiej była tak daleko posunięta, a ewentualne świadczenie tak dalece niepewne, że nie można uznać tego zdarzenia za wystarczająco skonkretyzowanego dla powstania przychodu z nieodpłatnego świadczenia lub świadczenia w naturze. Innymi słowy: co właściwie otrzymała zainteresowana w dniu przystąpienia do Programu, poza koniecznością większego zaangażowania w pracę i to bez jakiegokolwiek stopnia pewności, że zostanie z tego tytułu wynagrodzony? Na dzień przystąpienia do Programu to Spółka Niemiecka i cała Grupa była beneficjentem Umowy a nie Wnioskodawca, zyskiwała bowiem zaangażowanie Wnioskodawcy, za które niekoniecznie musiała zapłacić. Traktowanie Umowy w kategorii nieodpłatnego świadczenia lub świadczenia w naturze jest więc pozbawione podstaw prawnych.

*

W zaskarżonej interpretacji organ uznał stanowisko zainteresowanej za nieprawidłowe. W ramach uzasadnienia stanowiska, organ przywołał art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.) wskazując na zasadę powszechności opodatkowania. Dalej wyjaśnił, że konstrukcja podatku dochodowego od osób fizycznych zakłada zróżnicowanie sposobu opodatkowania poszczególnych rodzajów dochodów (przychodów) osób fizycznych w oparciu o system przyporządkowywania ich do odpowiedniego źródła przychodów oraz, że ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych stworzył klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. Wskazał, że źródłami przychodów są m.in.: kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c (art. 10 ust. 1 pkt 7) a także inne źródła (art. 10 ust. 1 pkt 9).

Organ wyjaśnił, że jeśli chodzi o przychody z innych źródeł to ze względu na użycie w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrotu "w szczególności" definicja przychodów tam ujętych ma charakter otwarty w konsekwencji czego nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł

Z kolei do kategorii przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca zaliczył m.in. przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających (art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy). Organ wskazał, że na podstawie art. 5a pkt 13 ustawy pochodnymi instrumentami finansowymi są instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi czyli: m.in. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565. Jednocześnie organ zaakcentował, że ustawa o obrocie instrumentami finansowymi znajduje zastosowanie do obrotu instrumentami finansowymi bo reguluje zasady i warunki dokonywania obrotu instrumentami finansowymi, prawa i obowiązki podmiotów biorących udział w transakcji opiewającej na instrument finansowy, organizację tego obrotu, a także nadzór nad jego prawidłowym przebiegiem.

Zestawiając powyższe przepisy i regulacje z przedstawionymi przez zainteresowaną we wniosku okolicznościami faktycznymi sprawy organ ocenił, że skoro jej uczestnictwo w programie motywacyjnym niemieckiej spółki matki nie wynikało z wewnętrznych przepisów wynagradzania obowiązujących w polskiej spółce-córce gdzie była zatrudniona i spółka ta (jej pracodawca) na pośredniczyła ani nie uczestniczyła w tym programie a jednocześnie zgodnie z umową opcje na akcje i prawa uczestnika (podatnik) są nieprzenoszalne więc nie mogą być przedmiotem obrotu to w takiej sytuacji podjęta przez niemiecką spółkę-matkę decyzja o rozliczeniu wszystkich opcji i wypłacie uczestnikom świadczenia w gotówce powoduje, że otrzymane przez zainteresowaną świadczenie stanowi przysporzenie majątkowe, które nie może być kwalifikowane jako przychód z kapitałów pieniężnych stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy bo wynagrodzenie to nie mieści się w żadnej kategorii źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b updf lecz stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 updf. Przychód ten podlega opodatkowaniu wg skali podatkowej określonej w art. 27 updf i uwzględnieniu w stosownym zeznaniu podatkowym (PIT-36 lub PIT-37).

*

Zainteresowana zaskarżyła tę interpretację w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając organowi we wniesionej skardze naruszenie prawa materialnego w postaci;

1) art. 5a pkt 13 ustawy z dn. 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako "PdofU") w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (dalej jako "OifU") przez błędną wykładnię i przyjęcie, że warunkiem uznania za pochodny instrument finansowy w rozumieniu powołanego przepisu jest zbywalność (możliwość przeniesienia) danego instrumentu;

2) art. 5a pkt 13 PdofU w zw. z art. 1 ust. 1 OifU poprzez zastosowanie powołanego art. 1 ust. 1 OifU dla celów ustalenia rozumienia pojęcia pochodnego instrumentu finansowego na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, chociaż art. 5a pkt 13 PdofU nie przewiduje zastosowania tego przepisu;

3) art. 10 ust. 1 pkt 7 PdofU, art. 17 ust. 1 pkt 10 PdofU, art. 30b ust. 1 pkt 1 PdofU, art. 30b ust. 2 pkt 3 PdofU, art. 30b ust. 5 PdofU poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepisy te nie znajdują zastosowania w sprawie, chociaż Skarżąca uzyskała przychód z realizacji pochodnych instrumentów finansowych, a więc kapitałów pieniężnych, podlegający opodatkowaniu w oparciu o powołane przepisy;

4) art. 20 ust. 1 PdofU poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Skarżąca uzyskała

przychód podlegający pod ten przepis, chociaż Skarżąca uzyskała przychód z

kapitałów pieniężnych a nie z innych źródeł.

W oparciu o tak postawione zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając skargę powtórzyła wywody z wniosku oraz z udzielonej organowi odpowiedzi na wezwanie uzupełniając je o argumentację, że wbrew stanowisku organu fakt, że prawa wynikające z Umowy Opcji są nieprzenoszalne i nie mnogą być przedmiotem obrotu nie ma znaczenia z punktu widzenia kwalifikacji podatkowej, bo ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odsyła do całej ustawy o obrocie instrumentami finansowymi lecz do wyraźnie określonych w niej przepisów. Kluczowy zaś dla sprawy przepis art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. c) uoif nie stawia warunku zbywalności gdyż zbywalność odnoszona jest tylko do papierów wartościowych a pochodne instrumenty finansowe papierami wartościowymi nie są lecz jest to czynność prawna (umowa), które z założenia nie mogą być przedmiotem obrotu.

Wskazując na powyższe skarżąca podniosła, że organ dokonując interpretacji sięgnął w jej sprawie do wykładni celowościowej choć wystarczająca była językowa i posłużył się przy tej wykładni celowościowej przepisami, które z racji braku wyraźnego odesłania z updf nie mogły być zastosowane. Co więcej stosując wykładnię celowościową doprowadził też do zmiany zasad opodatkowania ze skutkiem zwiększenia ciężaru podatkowego.

Powołując się na dwa judykaty tj. wyrok NSA z 16.01.2024 r. II FSK 452/21 oraz wyrok WSA w Warszawie z 9.07.2019 r. III SA/Wa 2406/18 stwierdziła, iż niezbywalność instrumentu nie stanowi kryterium dyskwalifikującego.

Odnosząc się natomiast do dokonanego przez organ wskazania, że Umowa opcji miała charakter przyrzeczenia stwierdziła, że jest to tylko konsekwencją zakwestionowania przez organ charakteru instrumentu wskazanego we wniosku jako pochodnego instrumentu finansowego.

*

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej interpretacji, że w przypadku skarżącej trudno było uznać, iż środki pieniężne, które otrzymała wynikały z realizacji praw z pochodnego instrumentu finansowego, skoro przyznane jej "opcje" na akcje mają w istocie charakter przyrzeczenia dokonania określonych świadczeń w wyniku zajścia zdefiniowanych w Umowie opcji zdarzeń i nie mogły być przedmiotem obrotu.

Uzupełaniająco organ podparł się argumentacją dającą się wyczytać z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 16 lipca 2019 r. III SA/Wa 2683/18 oraz przywołanego w nim wyroku NSA z 30 stycznia 2014 r. II FSK 324/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 r.; dalej: p.u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach.

Na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności, a art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia przy tym wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ interpretacyjny rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu zainteresowanego, stanu faktycznego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez zainteresowanego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 2383; dalej "O.p.").

Kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega w tym przypadku na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny przedstawiony przez zainteresowanego we wniosku o interpretację, a jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa.

Trzeba również wyjaśnić, że zgodnie z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji, Sąd stwierdza, że skarga okazała się zasadna, przy czym analogiczny problem jak ten, którego dotyczy wniosek skarżącej o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, był już przedmiotem rozważań i rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie który rozpatrując skargę w sprawie bliźniaczej uznał w wyroku z dnia 31.07.2024 r. sygn. akt I SA/Kr 483/24 za zasadny zarzut naruszenia art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.o.i.f. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że warunkiem uznania za pochodny instrument finansowy w rozumieniu powołanego przepisu jest zbywalność (możliwość przeniesienia) danego instrumentu

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela ocenę prawną jak również argumentację zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w powyższym wyroku z dnia 31.07.2024 r. sygn. akt I SA/Kr 483/24 i stąd - mając na względzie także postulat względnej jednolitości orzeczeń - posłuży się w dalszej części uzasadnienia argumentacją zbieżną z przedstawioną w przywołanym wyroku.

Przechodząc do sedna. Zgodnie z brzmieniem art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Natomiast przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (art. 2), do których odsyła ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, stanowią, że:

1. Instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są:

2) niebędące papierami wartościowymi:

c) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565,

d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,

e) opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, pod warunkiem że są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi, z wyłączeniem produktów energetycznych będących przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, które muszą być wykonywane przez dostawę,

f) niedopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, a które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

g) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,

h) kontrakty na różnicę,

i) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także instrumenty pochodne, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 2017/565, i inne, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych.

Organ w uzasadnieniu interpretacji powołał ww. przepisy, a następnie zacytował również art. 1 ust. 1 u.o.i.f., zgodnie z którym ustawa reguluje zasady, tryb i warunki podejmowania i prowadzenia działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi, prawa i obowiązki podmiotów uczestniczących w tym obrocie oraz wykonywanie nadzoru w tym zakresie.

Następnie powołał się na poglądy doktryny (komentarz do ww. przepisu), zgodnie z którym ustawa ta znajduje zastosowanie do obrotu instrumentami finansowymi (podkreślenie przez Organ). Mówiąc natomiast o zakresie podmiotowym, należy wskazać, że ustawa o obrocie instrumentami finansowymi określa prawa i obowiązki stron transakcji o instrument finansowy (emitentów i inwestorów) przede wszystkim w tzw. obrocie wtórnym (obrotu pierwotnego, czyli nabywania instrumentów od emitenta lub gwaranta emisji, dotyczy przede wszystkim ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, choć obie ustawy wzajemnie się uzupełniają), wszelkich pozostałych uczestników tej transakcji (jak np. firmy inwestycyjne) oraz wreszcie instytucji infrastrukturalnych (w tym podmiotów w grupie G. S.A., G.2 i B. S.A., podmiotów w grupie K. S.A. tworzących system depozytowo rozliczeniowy – K. S.A. i K.2 S.A.). (...) Komentowana ustawa reguluje zatem zasady i warunki dokonywania obrotu instrumentami finansowymi, prawa i obowiązki podmiotów biorących udział w transakcji opiewającej na instrument finansowy, organizację tego obrotu, a także nadzór nad jego prawidłowym przebiegiem.

Po zacytowaniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o obrocie instrumentami finansowymi Dyrektor stwierdził, że z przedstawionych we wniosku okoliczności faktycznych sprawy wnika, m.in. że zgodnie z umową opcje na akcje i prawa uczestnika są nieprzenoszalne – prawa wynikające z Umowy Opcji nie mogą być więc przedmiotem obrotu (ta okoliczność jako jedyna została przez Organ wytłuszczona).

Na tej podstawie Organ doszedł do konkluzji, że skoro z treści wniosku wynika, że przyznane zainteresowanej opcje na akcje nie mogą być przedmiotem obrotu – nie są więc one pochodnym instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym nie można uznać, że zainteresowana dokonała realizacji praw z nich wynikających.

Stanowisko to jest zbyt daleko idące. W pierwszej kolejności należy zgodzić się z tym, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (w art. 5a pkt 13) odsyła w zakresie definicji pochodnych instrumentów finansowych do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Jak słusznie zauważyła Skarżąca, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odsyła do całej ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a jedynie do wyraźnie określonych jej przepisów.

W tym przypadku są to – przytoczone wyżej – art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Jak słusznie zauważa Skarżąca, powołane przepisy, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.o.i.f., w żaden sposób nie stawiają warunku, aby pochodne instrumenty finansowe były zbywalne. Jest to o tyle ważne, że ustawa wprost mówi o ich zbywalności np. w przypadku papierów wartościowych.

Organ dokonuje interpretacji, a właściwie nadinterpretacji całej ustawy, odwołując się w szczególności do przepisu dotyczącego zakresu regulacji ustawy (art. 1 u.o.i.f.) i na tej podstawie dokonuje konkluzji, że skoro ustawa reguluje obrót instrumentami finansowymi, to jeśli "instrument finansowy", na który powołuje się Wnioskodawca nie może być przedmiotem obrotu (jest niezbywalny), nie jest on instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a w konsekwencji – nie jest instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Jest to – jak już wspomniano – rozumowanie nieprawidłłówe, bo jak słusznie zauważyła skarżącą w art. 3 pkt 1 u.o.i.f. zdefiniowano pojęcie papierów wartościowych, przez które rozumie się:

a) akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18 i 96), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, bankowe prawa pochodne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 2488) i inne zbywalne papiery wartościowe [podkreślenie Sądu], w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,

b) inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego, odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a, walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).

Ustawa ta w swoim art. 2 rozróżnia natomiast papiery wartościowe (art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.i.f.) oraz instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi szczegółowo wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a do j.

Jest to więc podział dychotomiczny. Dany "instrument finansowy" jest albo papierem wartościowym (art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.i.f.) albo instrumentem finansowym niebędącym papierem wartościowym (art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f.).

Można zatem dojść do wniosku, że skoro ustawodawca dokonał takiego dychotomicznego podziału i jednocześnie zdecydował się uregulować kwestię zbywalności jedynie jako element definicji papieru wartościowego (w powołanym wyżej w art. 3 pkt 1 u.o.i.f.), a nie innych instrumentów finansowych, to – wnioskując a contrario – należałoby dojść do wniosku, że w przypadku tych innych instrumentów finansowych (niebędących papierami wartościowymi) ich zbywalność nie należy do ich istoty. Fakt zbywalności nie przesądza o zakwalifikowaniu danego instrumentu jako "instrumentu finansowego niebędącego papierem wartościowym" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f.

Należy zgodzić się ze Skarżącą, że skoro ustawodawca w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi nie odniósł kryterium zbywalności do instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi (w tym do mających znaczenie w niniejszej sprawie – pochodnych instrumentów finansowych), pozostawił tę kwestię praktyce.

Papiery wartościowe są w znacznym stopniu usystematyzowane i ustandaryzowane.

Natomiast instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi są niejednolite (o czym świadczy ich kazuistyczna ich lista znajdująca się w ustawie (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a do j), nie mają ustandaryzowanego charakteru. Nie mają też – w przeciwieństwie do papierów wartościowych – wskazanego wyraźnie przez ustawodawcę elementu zbywalności, jako ich cechy istotnej.

W konsekwencji należy zgodzić się ze Skarżącą, że Dyrektor rozszerzył – bez podstawy prawnej – wymóg zbywalności odnoszony w ustawie wprost jedynie do papierów wartościowych, na inne instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi (tutaj pochodne instrumenty finansowe). Zrobił to w drodze wykładni celowościowej, powołując się na fakt, że ustawa o obrocie instrumentami finansowymi reguluje obrót tymi instrumentami. W domyśle wyciągnął ze tego wniosek, że skoro ustawa reguluje obrót instrumentami finansowymi, to uregulowane w niej instrumenty nie mogą być wyłączone z obrotu. Takie wnioskowanie jest jednak nieuprawnione.

Dyrektor posłużył się również dla ww. wykładni celowościowej przepisami, które z racji wyraźnego odesłania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie mogą być zastosowane. Tym samym wyszedł więc poza językowe brzmienie przepisu, stosując wykładnię celowościową. Działanie takiej jest niedopuszczalne, gdyż elementy konstrukcyjne podatku muszą być precyzyjnie wskazane w ustawie. Poza tym Dyrektor, dokonując wykładni celowościowej ww. ustawy, wyszedł również poza przepisy do których odsyła ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Jeżeli podstawą rozważań dla celów podatku dochodowego miałaby być cała ustawa o obrocie instrumentami finansowymi, to odesłanie nie precyzowałoby konkretnych przepisów tejże ustawy. Ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych odesłał jednak do konkretnych przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi a nie do ustawy jako całości. Na marginesie warto przy tym zauważyć, że nawet i taka wykładnia celowościowa zawodzi, bo – przykładowo – instrumentami finansowymi niebędącymi papierami wartościowymi w rozumieniu tej ustawy są tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania takie jak jednostki uczestnictwa w otwartych funduszach inwestycyjnych, które mogą być jedynie odkupowane przez fundusz a wówczas są umarzane z mocy prawa.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ interpretacyjny uwzględni przedstawioną powyżej argumentację, tj. wykładnię mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. To znaczy oceni jeszcze raz stanowisko Strony zawarte we wniosku o wydanie interpretacji, bez zakładania a priori, że przyznane Wnioskodawcy opcje – z uwagi na ich niezbywalność – nie są instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Skarżącej kwotę 697 zł.