Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1488/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 151a § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 234
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2023 r. sprawy ze sprzeciwu D.Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 25 lipca 2023 r. nr SKO.4171.20.2023 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 25 lipca 2023 r. nr SKO.4171.20.2023 wydana w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.; dalej: "p.w.").

Jak wynika z akt Organ I instancji decyzją z 29 maja 2023 r. nr GKOŚ.6331.1.1.2021 umorzył postępowanie administracyjne w sprawie uregulowania stosunków wodnych na działce nr [...] położonej w miejscowości W. (obręb [...]), zakłóconych na skutek odpływu wody opadowej z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w miejscowości W. (obręb [...]).

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że zmiany dokonane na działce nr [...] obręb [...] związane z urządzeniem drogi dojazdowej wykonane zostały ok. 16 lat temu. Przez długi okres od momentu ich wykonania wnioskodawca nie wykazywał zalewania, a także innego negatywnego oddziaływania na jego posesję. Z uwagi na powyższe zasadnym jest zastosowanie przepisu art. 234 ust. 5 p.w., który wyklucza prowadzenie postępowania jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Od powyższej decyzji M. B. złożył odwołanie, zaskarżając ww. decyzję Wójta w całości, zarzucając naruszenie:

1) art. 234 ust. 5 pw., poprzez bezzasadne przyjęcie, że odwołujący się wiedział o szkodzie co najmniej od 5 lat przed złożeniem wniosku, kiedy to w sprawie nie ma na to żadnego dowodu, a ekspertyza techniczna podaje, że szkoda mogła ujawnić się przed złożeniem wniosku i ekspert nie jest w stanie określić daty i podaje, że przesłanki z art. 243 ust. 5 nie zachodzą. Zatem wbrew przepisowi nie ustalono daty dowiedzenia się o szkodzie, a data rozpoczęcia podwyższania nie jest datą szkody i przesłanką do umorzenia postępowania;

2) przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez brak dostarczającego wyjaśnienia sprawy i pominięcie w ocenie dowodów:

– ekspertyzy rzeczoznawcy, który wskazał, że: "skutki przedostawania się wody na działkę skarżącego mogą ujawnić się po okresie kilku lat";

– działka [...] jest ciągle podsypywana i podwyższana, co wskazuje, że szkoda mogła nie ujawnić się 16 lat temu, tj. przy rozpoczęciu podwyższania;

– błędne ustalenie, że samo podwyższenie odbyło się 16 lat temu (str. 5 decyzji) kiedy to: sam D. Z. wskazał, że podwyższanie drogi zakończył w 2014 r. (str. 2 opinii, pismo pełnomocnika z 25 maja 2023 r., jego zeznania z 8 maja 2023 r.) oraz działka jest nadal podwyższa, poprzez okresowe dosypywania żwiru, na co Skarżący wskazał i załącza dalsze aktualne fotografie;

– nie ustalono kiedy odwołujący się dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt;

– pominięto, że zostały zamontowane rynny z posesji D. Z. na sporną drogę i zalewające je dodatkowo wodą

M. B. wniósł o dopuszczenie dowodu w postaci fotografii podwyższanego terenu drogi z czerwca 2023 r. na okoliczność stałego podwyższania drogi nr [...] przez właściciela skutkującej zalewaniem działki nr [...] oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania M. B. wskazał m.in., że skutki podwyższenia działki będącej drogą odczuł w 2020 r., kiedy zaobserwował zawilgocenia w części piwnicznej budynku oraz muru ogrodzenia. W ocenie odwołującego się Organ w ogóle nie ustalał daty powstania szkody. Wyjaśnił, że jego działka jest ogrodzona grubym murowanym murem, który prawdopodobnie zabezpieczał do pewnego czasu jego posesję przed wodami, aż w końcu ilość wody doprowadziła do tego, że to zabezpieczenie ustąpiło i woda dotarła do piwnicy.

W wyniku rozpoznania złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu opisaną na wstępie decyzją z 25 lipca 2023 r. nr SKO.4171.20.2023 uchyliło ww. decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, Organ II instancji zrelacjonował dotychczasowe postępowanie w sprawie, a następnie wskazał, że nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem art. 234 ust. 3 p.w. Musi to być zmiana szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. Sama więc zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze organu do tego, aby uwzględnił żądania strony. Konieczne jest bowiem także stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a owym szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie.

Kolegium wyjaśniło również, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu, choćby nawiezienie ziemi lub gruzu w celu podwyższenia terenu, usunięcie tej ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie rowu, wykonanie robót budowlanych, np. wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia, a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości.

Wobec powyższego wydanie decyzji na podstawie art. 234 p.w., wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga jednak wiedzy specjalistycznej i stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, co do zasady jednolicie, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie art. 234 pw. opinia biegłego jest w zasadzie niezbędna. W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi zatem ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim.

W przedmiotowej sprawie, Wójt przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie wystąpienia przesłanek z art. 234 ust. 1 p.w., ustalił stan faktyczny w sprawie na podstawie przeprowadzonych oględzin w terenie, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej z udziałem zainteresowanych stron, po przesłuchaniu świadków wnioskowanych przez strony, po analizie danych z ewidencji gruntów, dokumentacji kartograficznej i fotograficznej, pism i oświadczeń złożonych przez uczestników postępowania oraz w oparciu o ekspertyzę sporządzoną przez powołanego biegłego z zakresu stosunków wodnych i uznał, że postępowanie powinno podlegać umorzeniu, jako bezprzedmiotowe.

Kolegium wyjaśniło, że Wójt stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że biegły rzeczoznawca ds. ocen oddziaływania na środowisko i ds. postępowania wodnoprawnego w wyjaśnieniach do opracowanej ekspertyzy techniczno-prawnej podniósł że "nie miał i nie ma możliwości ustalić kiedy właściciel działki nr [...] dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu zmiany stanu wody na działce nr [...] na jego grunt oraz, że skutki przedostawania się wody powierzchniowej ze źle ukształtowanej w profilu poprzecznym prowizorycznie utwardzonej nawierzchni ul. [...] mogą się ujawnić na działce nr [...] po okresie kilku lat". W celu ustalenia kiedy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, a w konsekwencji ustalenia czy w niniejszym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 5 p.w., organ przeprowadził dowody uzupełniające w postaci przesłuchania stron w dniu 25 kwietnia 2023 r. oraz w dniu 8 maja 2023 r. Po przesłuchaniu stron postępowania ustalono, że działka nr [...] stanowiąca ul. [...] została w latach 2007-2010 obniżona poprzez wybranie ziemi i nawiezienie tłucznia nie powodując podwyższenia terenu. W tym zakresie organ dał wiarę spójnym wyjaśnieniom stron, które jednoznacznie wykazały, że do zmian stosunków wodnych na spornym gruncie doszło wcześniej niż w okresie wynikającym z ww. przepisu prawa. Po analizie zgromadzonej dokumentacji w sprawie ustalono, że zmiany dokonane na działce nr [...] obręb [...] związane z urządzeniem drogi dojazdowej wykonane zostały ok. 16 lat temu. Przez długi okres od momentu ich wykonania wnioskodawca nie wykazywał zalewania, a także innego negatywnego oddziaływania na jego posesję. Zdaniem Organu I instancji zasadnym jest zastosowanie art. 234 ust. 5 p.w., który wyklucza prowadzenie postępowania jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przepis ten wyłącza możliwość merytorycznego badania sprawy z uwagi na upływ czasu, zatem zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania. Po utwardzeniu działki nr [...] przez szereg lat nie odczuwano negatywnych skutków z tym związanych, a wniosek w sprawie uregulowania stosunków wodnych na działce nr [...] został złożony w 2021 r.

W ocenie Organu odwoławczego stanowisko Organu I instancji jest nieuzasadnione na gruncie powołanego przepisu art. 234 ust. 5 p.w. M. B. złożył wniosek o uregulowanie stosunków wodnych i wydanie decyzji w trybie art. 234 ust. 3 p.w., pismem z 26 lutego 2021 r. Zatem decydującą przesłanką zastosowania tego przepisu jest data dowiedzenia się właściciela gruntu sąsiedniego o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt zmian dokonanych na gruncie sąsiednim, a nie sama data dokonania tych zmian.

SKO wskazało, że w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. W przypadku, gdy organ ustali fakt naruszenia stosunków wodnych na gruncie należy także ustalić fakt szkodliwego wpływu tych zmian na gruncie na grunt sąsiedni (związku przyczynowo-skutkowego) oraz datę dowiedzenia się strony o szkodliwym oddziaływaniu dokonanych zmian na jej grunt. W niniejszej sprawie Organ I instancji ustalił fakt dokonania zmian na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...] i z uwagi na ustalenie, że od daty dokonania zmian upłynęło 5 lat umorzył postępowanie w oparciu o przepis art.234 ust. 5 p.w., co jest nieuprawnione w przedmiotowej sprawie.

W sprzeciwie od powyższej decyzji, wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, D. Z. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata K. O. zaskarżył ww. decyzję Kolegium w całości. Skarżący zarzucił:

1) obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na:

– naruszeniu dyspozycji art. 234 ust. 5 p.w., poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że Organ I instancji nie ustalił właściwie, czy w niniejszej sprawie zastosowanie słusznie powinien znaleźć przepis, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt - podczas gdy jak wynika z prawidłowo ustalonego przez Organ I instancji w trakcie postępowania stanu faktycznego w niniejszej sprawie wnioskodawca dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt co najmniej w latach 2014-2015, a więc już po upływie 5 letniego terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 p.w. - zatem Organ II instancji zupełnie niesłusznie wskazał, że Organ I instancji zupełnie nie ustalał daty powstania szkody - Organ I instancji bowiem w tym zakresie przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe, przesłuchał świadków, zebrał odpowiednie dokumenty (w szczególności została przedstawiona dokumentacja zdjęciowa), które to dowody w sposób jednoznaczny wskazują, na okoliczność, iż postępowania w niniejszej sprawie powinno zostać umorzone - właśnie przy zastosowaniu art. 234 ust. 5 p.w. - w tym zakresie wskazać należy, iż Organ II instancji niezasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy wnioskodawca M. B. dowiedział się o szkodzie przed upływem 5 lat przed złożeniem wniosku - co jest stanowiskiem zupełnie sprzecznym z ustalonym przez Organ I instancji stanem faktycznym, bowiem wnioskodawca – M. B. wiedział o ewentualnej szkodzie (o ile ona w ogóle zaistniała - czemu odwołujący się zaprzecza) już od około 7-8 lat przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie, co potwierdza ustalony przez Organ I instancji stan faktyczny w niniejszej sprawie, potwierdzony zeznaniami świadków oraz stron postępowania w tym samego wnioskodawcy M. B., co więcej to sam M. B. dokonał obniżenia terenu należącej do niego nieruchomości, co potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie oraz strony postępowania, potwierdza to także zalegająca w aktach postępowania dokumentacja fotograficzna przedłożona przez M. B.;

– art. 234 ust. 5 p.w., według którego nie wszczyna się postępowania,

– naruszeniu dyspozycji art. 234 ust. 5 p.w., poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż Organ I instancji nie ustalił właściwie, czy w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć przepis, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt opierając się na przedłożonych przez M. B. wraz z odwołaniem fotografiach mających rzekomo ukazywać podwyższenie terenu drogi z czerwca 2023 r. podczas gdy, nawet jeżeli do takiego podwyższenia drogi doszło (czemu odwołujący się w całości zaprzecza) mogłoby to być podstawą do wszczęcia ewentualnie kolejnego postępowania o naruszenie stosunków wodnych bowiem niniejsze postępowanie winno obejmować jedynie wydarzenia, które miały miejsce do dnia złożenia wniosku przez M. B., tj. do dnia 26 lutego 2021 r.

Wobec tak sformułowanych zarzutów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie wszczętego postępowania przed Organem I instancji w całości, tj. utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi II instancji.

W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sprzeciw jest niezasadny.

Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od decyzji, Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny. W ramach tak przeprowadzanej kontroli Sąd nie ma podstaw prawnych, aby odnosić się do zarzutów merytorycznych podnoszonych w sprzeciwie. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Szersza kontrola sądowa jest możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkim stronom sprawy administracyjnej oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego. Przepis art. 64e p.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a., w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 3001/17 i z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 3517/18, te i wszystkie powołane w sprawie wyroki dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Obie zdefiniowane w art. 138 § 2 kpa przesłanki muszą wystąpić łącznie. Odstępując zatem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy poprzez zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i wydanie decyzji kasacyjnej, organ odwoławczy zobligowany jest do wykazania, jakie przepisy postępowania i w jaki sposób naruszył organ I instancji oraz wskazać, jakich konkretnie kwestii nie wyjaśnił, równocześnie wykazując, że ich wyjaśnienie ma istotny (a nie jakikolwiek) wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych.

Z akt postępowanie wynika, że zostało ono zainicjowane przez M. B., który zwrócił się do Wójta Gminy [...] o nakazanie właścicielowi działki [...] przywrócenia stosunków wodnych na działce [...] położonych w gm. [...]. Wnioskodawca podniósł, że podczas urządzania dojazdu do działki [...] dokonano utwardzenia działki kamieniem i podwyższenia terenu na około 1 m, na odcinku około 5 m, ze szkodą dla działki [...], poprzez jej zalewanie i niszczenie znajdującego się na niej ogrodzenia.

Umarzając postępowanie Organ I instancji stwierdził, że od zmiany stosunków wodnych upłynął przewidziany w art. 234 P.w. okres 5 lat, a co za tym idzie postępowanie nie może się toczyć i podlega umorzeniu.

Uchylając tą decyzje i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, Organ II instancji za odwołującym się M. B. stwierdził, że zgodnie z art. 234 P.w. przewidziany w przepisie termin należy liczyć od daty dowiedzenia się o szkodliwym oddziaływaniu na grunt, a co za tym idzie niezbędne w sprawie było przeprowadzenie postępowania dokonującego ustaleń w tym zakresie. Brak tych ustaleń powoduje, że decyzja w tym przedmiocie jest przedwczesna, a postępowanie dowodowe, choć było prowadzone to nie daje odpowiedzi na kluczowe pytania.

Sąd stwierdza, że stanowisko Organu II instancji jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 234P.w.:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Zgodzić należy się z Organem II instancji, że w art. 234 ust. 5 P.w. wprost jest mowa o terminie liczonym nie, jak przyjął Organ I instancji od momentu w którym dokonano czynności mającej wpływ na zmianę kierunku, natężenia spływu wód, lecz od momentu powzięcia informacji o szkodliwym oddziaływaniu tej zmiany na grunt wnioskodawcy.

Wolą ustawodawcy było przyjęcie, że od momentu dokonania zmiany kierunku spływu wód do powzięcia informacji o powyższym może upłynąć jakiś czas, który nie ma wpływu na zasadność wniosku. Nie każda bowiem zmiana stosunków wodnych musi od razu powodować szkody, co podnosił wnioskodawca, dodatkowo zmiany właścicieli nieruchomości mogą powodować, ze świadomość co do tego faktu może powstać znacznie później. Niewątpliwie okres 5 lat dotyczyć ma świadomości istnienia szkodliwej zmiany stosunków wodnych i braku reakcji, a więc przyzwolenia i akceptacji takiego stanu rzeczy. Przepis art. 234 ust. 5 p.w. należy odczytywać, jako konieczność wykazania, iż zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego uzasadniające wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Dopiero jeżeli postępowanie wykaże, że wnioskodawca wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla jego gruntu miał od ponad 5 lat daje organowi podstawę do umorzenia postępowania. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2022 r., II SA/Gl 187/22 ).

W niniejszej sprawie wadliwa interpretacja przepisu spowodowała, że Organ w ogóle tych ustaleń nie poczynił stwierdzając jedynie, że zmiana stosunków wodnych związana z wybraniem ziemi i nawiezieniem tłucznia miała miejsce w latach 2007 -2010, oceniając wniosek z 26 lutego 2021 r. za dalece spóźniony

W świetle powyższego rację ma Organ II instancji stwierdzając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania w znacznej części. Od ustalenia bowiem tej daty zależeć będą losy dalszego postępowania, które w zależności od wyników może ponownie skończyć się umorzeniem postępowania, ale może także powodować konieczność ustalenia wszystkich pozostałych przesłanek z art. 234 p.w., tj. zmiany stosunków wodnych, szkody wywołanej zmianą stosunków wodnych oraz związku przyczynowego pomiędzy zmianą a szkodą.

Nie można zatem zarzucić Organowi II instancji, że w sposób nieuprawiony uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy, skoro Organ I instancji nie poczynił ustaleń niezbędnych w zakresie rozstrzygnięcia wydanego w trybie art 234 ust. 5 p.w.

Przejęcie przez Organ II instancji rozstrzygania w sprawie sprowadzałoby się do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w całości w oparciu o ustalenia dokonane przez ten Organ. Sprzeciwia się temu zasada dwuinstancyjności postępowania, która oznacza obowiązek rozpatrzenia sprawy przez Organ I, a następnie Organ II instancji. Nie jest prawnie uzasadnione zastępowanie Organu I instancji przez Organ odwoławczy.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.