Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1557/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92 a, art. 92 c
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w [...] z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 15/2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1557/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi P.P. jest decyzja Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej: Komendant BOSG) z 28 czerwca 2023 r. nr 15/2023 znak: Bi-ZG-SBK.440.15.2023 dotycząca nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, 21 lutego 2023 r. funkcjonariusz Placówki Straży Granicznej w [...] na drogowym przejściu granicznym w [...] na kierunku wjazdowym z Ukrainy do Polski dokonał kontroli ciągnika samochodowego marki [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...], którym kierował obywatel Ukrainy H. M. Do kontroli kierowca okazał m.in. wypis z licencji nr [...] dotyczącej wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy oraz świadectwo kierowcy nr [...] do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej.

W toku kontroli funkcjonariusz [...] stwierdził, że kierowca wykonywał przewóz drogowy pojazdem należących do O. Sp. z o.o. z/s w R., nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej do ruchu drogowego. Termin ważności badania technicznego ww. zestawu pojazdów na podstawie wpisów do dowodów rejestracyjnych został określony do 11 lutego 2023 r. Na okoliczność stwierdzonego naruszenia sporządzony został protokół kontroli nr [...] w [...] wraz z załącznikami nr 1 i 2. Kierowca podpisał protokół kontroli i nie wniósł uwag ani zastrzeżeń.

Opierając się na zebranym materiale dowodowym, w związku z wykonywaniem przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, Komendant PSG w [...] przeprowadził dwa odrębne postępowania administracyjne, tj. wobec podmiotu wykonującego przewóz drogowy oraz zarządzającego transportem, którym w O Sp. z o.o. pozostawał P.P.

Decyzją z 20 maja 2023 r. nr 120/2023 Komendant Placówki SG w [...] – na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., dalej: u.t.d.), zgodnie z lp. 15.1. załącznika nr 4 do tej ustawy - nałożył na P.P. jako zarządzającego transportem w Spółce na dzień 21 lutego 2023 r. (legitymującego się certyfikatem kompetencji zawodowych w drogowym transporcie rzeczy nr [...]), karę pieniężną w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji P.P. zarzucił naruszenie:

- art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez ich bezpodstawne zastosowanie,

- art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych naruszeń na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego,

- art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego mogącego dać podstawy do uznania braku odpowiedzialności zarządzającego za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli (art. 92c ust. 1a u.t.d.) oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez złamanie generalnych zasad k.p.a.

Wskazaną na wstępie decyzją z 28 czerwca 2023 r. Komendant BOSG - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 92a ust. 2 u.t.d. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 20 maja 2023 r., podzielając jego ustalenia i ich ocenę prawną.

W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że odwołujący – jak wynika z pisma Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z 3 kwietnia 2023 r. nr BTM.WR.511.1668.2023.1998.327187 – był podmiotem o którym mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., tj. zarządzającym transportem u przedsiębiorcy O Sp. z o.o. z/s w R., a więc odpowiedzialnym za transport w tym przedsiębiorstwie.

Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest więc zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Obowiązek dopilnowania terminowego przeprowadzenia badań technicznych pojazdów spoczywa nie tylko na właścicielu pojazdów, ale także na osobie wykonującej obowiązki zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie przewoźnika. W ramach zarządzania operacjami transportowymi odwołujący powinien zatem nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym i sprawdzać dopełnienie związanych z tym formalności.

Kluczowe znaczenie dla oceny jego odpowiedzialności odgrywa zatem treść art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d. W świetle tej regulacji zarządzający transportem, który naruszył obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 2000 zł za każde naruszenie.

Odwołujący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność za popełnione naruszenie, np. wydruki z tachografu dla przejazdów w trybie "OUT" potwierdzające przywołane przewozy pomocy humanitarnej oraz żołnierzy. Dodatkowo z analizy akt sprawy oraz systemu informatycznego wykorzystywanego przez Straż Graniczną wynika, że pojazdy opuściły terytorium Polski 8 lutego 2023 r., tj. trzy dni przed upływem ważności badań technicznych pojazdów (11 lutego 2023 r.). Następnie tym sam zespołem pojazdów wykonano przewóz drogowy z nieważnym okresowym badaniem technicznym pojazdów. Partycypując w planowaniu operacji transportowych należało wziąć pod uwagę czas potrzebny do załadunku oraz rozładunku przewożonego towaru, jak również wystąpienie kolejki na granicy, która nie może być zaskoczeniem dla przeciętnego nawet przedsiębiorcy zajmującego się profesjonalnie transportem drogowym o charakterze międzynarodowym.

Nie zachodzą również przesłanki z art. 92c ust. 1 i 1a u.t.d., gdyż odwołujący miał wpływ na powstanie naruszenia poprzez brak należytego nadzoru nad formalnościami związanymi z przeglądem technicznym pojazdów, o których mowa w pkt 3 części G załącznika nr I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26 WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14 listopada 2009 r.).

W myśl art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Zgodnie z Ip. 15.1. tego załącznika, za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, nakłada się karę pieniężną w kwocie 200 zł.

W związku z powyższym organ II instancji działając w oparciu o obowiązujące przepisy u.t.d., rozporządzenia nr 1071/2009 oraz k.p.a. stwierdził, że zgodnie z art. 92a ust. 2 i 4 oraz na podstawie lp. 15.1. załącznika nr 4 do u.t.d. istniała podstawa prawna do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Komendanta BOSG z 28 czerwca 2023 r. P.P. zarzucił:

- rażące naruszenie art. 92a ust. 2 i 8 oraz przepisu lp. 9.1 załącznika nr 4 do u.t.d. w zw. rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie,

- naruszenie art. 42 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w skarżonej decyzji naruszeń na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, w szczególności nie wzięcie pod uwagę jego wyjaśnień,

- naruszenie art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- naruszenie art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego mogącego dać podstawy do uznania braku jego odpowiedzialności za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli oraz oparcie wydanego rozstrzygnięcia w głównej mierze na domysłach i poszlakach, a nie na udowodnionych okolicznościach, przede wszystkim nie przesłuchanie go oraz przedsiębiorcy,

- art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mających wpływ na wynik sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego,

- naruszenie unormowań k.p.a., w tym szczególności art. 7 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez złamanie generalnych zasad k.p.a.,

- naruszenie art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów Państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, a w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92c ust. 1 i 1a u.t.d.,

- naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w skarżonej decyzji naruszeń na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie do organu administracji na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Komendant BOSG wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Komendanta BOSG z 28 czerwca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki SG w [...] z 20 maja 2023 r. o nałożeniu na skarżącego - jako zarządzającego transportem w Sp. z o.o. O. z/s w R. kary pieniężnej w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

I. Materialnoprawną podstawę wydania tej decyzji i decyzji organu I instancji stanowił art. 92a ust. 2 u.t.d., zgodnie z którym zarządzający transportem, osoba o której mowa w art. 7c /tj. wyznaczona przez przedsiębiorcę i uprawniona do wykonywania w jego imieniu zadań zarządzającego transportem/, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Jednym z tych naruszeń do których odnosi się ten przepis i za które zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 200 zł (art. 92a ust. 8 w zw. z lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.).

W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane, że skarżący na dzień 21 lutego 2023 r. - a więc na dzień stwierdzenia naruszenia w postaci wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy stanowiącym własność O. Sp. z o.o. zespołem pojazdów – pełnił w tej Spółce funkcję zarządzającego transportem w rozumieniu art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz art. 2 pkt 5 w/w rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. (potwierdza to uzyskane w wyniku skierowanego zapytania na etapie postępowania przed organem I instancji pismo Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z 3 kwietnia 2023 r. nr BTM.WR.511.1668.2023.1998.327187).

W opisanej sytuacji, wobec stwierdzenia w dniu 21 lutego 2023 r. przez funkcjonariusza Straży Granicznej na przejściu granicznym w [...] na kierunku wjazdowym z Ukrainy do Polski, że tworzące w/w zespół pojazdów ciągnik samochodowy i naczepa ciężarowa nie posiadają ważnych badań technicznych, zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącego jako zarządzającego transportem w O. Sp. z o.o. kary pieniężnej w podanej wyżej wysokości.

II. Zdaniem Sądu, prawidłowo również oceniły orzekające w sprawie organy, że skarżący w toku postępowania nie wskazał żadnych wiarygodnych przyczyn, które mogłyby stanowić w szczególności podstawę do zastosowania względem niego art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.; stosownie do tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (na mocy art. 92c ust. 1a u.t.d., przepisy ust. 1 tego artykułu stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a więc także m.in. zarządzającego transportem).

Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa co do zasady na osobie na którą miałaby być nałożona kara pieniężna, przy czym okolicznościami o których mowa w tym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r. II GSK 659/20 - LEX nr 3622799 i z 31 sierpnia 2023 r. II GSK 1330/22 - LEX nr 3631845).

Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że jako osoba zarządzająca transportem dołożyła należytej staranności w wykonywaniu ciążących na nim obowiązków. Za takie nie mogą być uznane twierdzenia o zatrzymaniu pojazdów przez wojsko Ukrainy we Lwowie i wykorzystywania ich do przewozu na front żołnierzy i pomocy humanitarnej.

Niezależnie od tego, że w wyjaśnieniach tych skarżący bazuje – jak oświadczył - na informacjach uzyskanych od przedsiębiorcy (Spółki) które nie zostały poparte żadnymi dokumentami, to częściowo rozmijają się one ze stanem faktycznym sprawy w tak podstawowej kwestii jak rodzaj środka transportu; w piśmie oznaczonym datą 19 kwietnia 2023 r. skierowanym do Komendanta Placówki SG w [...] skarżący określił go jako autobus, a dopiero w odwołaniu od decyzji tego organu wskazał na zespół pojazdów związany z przedmiotem niniejszego postępowania.

Niezależnie od braku dowodów potwierdzających wskazywane przez skarżącego okoliczności mające uwolnić go od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, należy zauważyć, że ich zajście nie zostało nawet w żaden sposób uprawdopodobnione, w tym co do miejsca i czasookresu rzekomego zajęcia zespołu pojazdów, czy tras rzekomo wykonywanych na rzecz ukraińskiej armii przewozów. W tym zakresie Sąd, analogicznie jak orzekające w sprawie organy, nie daje wiary twierdzeniom skarżącego co do braku możliwości uzyskania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających rzekome zdarzenia związane z czasowym pozbawieniem Spółki możliwości dysponowania swym zespołem pojazdów na Ukrainie, uznając je za powołane wyłącznie na potrzeby toczącego się postępowania.

Co więcej, skarżący nie oznaczył także docelowego miejsca przeznaczenia transportu skierowanego przez Spółkę na Ukrainę, co także nie pozwala na ocenę, czy zespół pojazdów który opuścił terytorium Polski 8 lutego 2023 r. miał szansę w normalnych warunkach planowanego przewozu powrócić do Polski najpóźniej do ostatniego dnia ważności badań technicznych, czyli 11 lutego 2023 r. Również na tę okoliczność nie zostały przedstawione chociażby żadne dokumenty wewnętrzne Spółki.

Reasumując, właściwie zebrany i oceniony przez orzekające w sprawie organy I i II instancji materiał dowodowy stanowił podstawę prawidłowego przyporządkowania skarżącemu – jako zarządzającemu transportem - odpowiedzialności za stwierdzone uchybienia dotyczące braku właściwego nadzoru nad taborem transportowym Spółki, co skutkowało wykonywaniem przewozu zespołem pojazdów nie posiadających ważnych aktualnych badań technicznych stwierdzających ich zdatność do ruchu drogowego. Wnioski organów jawią się jako logiczne w stosunku do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wydanych rozstrzygnięciach i prawidłowo sporządzonych ich uzasadnieniach, w którym odniosły się one do wszystkich okoliczności sprawy i zarzutów odwołania (organ II instancji). Tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszenia podnoszonych w skardze przepisów postępowania i norm prawa materialnego, na podstawie których wymierzono skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.