Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1410/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 §1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 pkt 6, art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 14 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 885
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Karina Gniewek – Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 11 lipca 2023 r. nr SKO.405.ŚR.1171.522.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr GOPS-ŚR.5231.33.2023.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T.W. (dalej jako: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 11 lipca 2023 r. nr SKO.405.ŚR.1171.522.2023 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr GOPS-ŚR.5231.33.2023 odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy;

W dniu 20 marca 2023 r. skarżąca wystąpiła do Wójta z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem – J.W., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., Wójt, działając na podstawie między innymi art. 17, art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że stałą, bezpośrednią i całodobową opiekę nad J.W. sprawuje jego żona – T.W., która wraz z nim zamieszkuje. W ramach sprawowanej opieki skarżąca załącza, obsługuje i kontroluje respirator, ubiera, goli, myje i karmi męża, pilnuje stosowania diety cukrzycowej, pomaga mu w toalecie, zapobiega odleżynom, przenosi z łóżka na wózek. Z powodu konieczności opieki nad mężem skarżąca nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej. W dniu 26 marca 2023 r. złożyła wniosek o zawieszenie emerytury w ZUS. Organ emerytalny decyzją z dnia [...] marca 2023 r. zawiesił wypłatę świadczeń emerytalnych od dnia 1 kwietnia 2023 r. W ocenie organu opieka sprawowana jest prawidłowo i nie budzi żadnych wątpliwości. Jednakże powodem wydania decyzji odmownej jest wystąpienie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jak bowiem zauważył organ I instancji, z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, co nie pozwala na przyjęcie, że niepełnosprawność ta powstała do ukończenia 25 roku życia.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie Konstytucji RP oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśniła, że jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad mężem, a z powodu sprawowania tej opieki nie podejmuje pracy zarobkowej, jak również zawiesiła świadczenie emerytalne w ZUS. Skarżąca podniosła, że jako podstawę odmowy powołano niekonstytucyjny przepis, który nie może stanowić podstawy decyzji administracyjnej. Zaznaczyła, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych w tym względzie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 11 lipca 2023 r., Kolegium, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją organu I instancji, co do wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zwrócił uwagę na utrwalone w tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Przypomniał, że w świetle ww. wyroku, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym wydanie decyzji odmownej w oparciu o ww. przesłankę było błędne.

Kolegium wyjaśniło następnie, że w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy ustalono, że skarżąca jest zarejestrowana w systemie teleinformatycznym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako producent rolny i złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowej w dniu 11 maja 2022 r. Płatność została zrealizowana w dniu 31 stycznia 2023 r. Informacja o powyższym pochodzi z krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, według stanu na dzień 2 czerwca 2023 r. W ocenie organu odwoławczego, nie można więc uznać, że wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro w tym czasie pobierała świadczenia należne rolnikom. Stanowi to przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającą z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ warunkiem koniecznym otrzymania świadczenia jest zaprzestanie zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając jej rażące naruszenie Konstytucji RP, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwą interpretację, stosowanie przepisów prawa oraz ocenę dowodów. W związku z powyższym wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że dokonano całkowicie błędnej oceny dowodów. Podała, że stałą i całodobową opiekę nad mężem sprawuje już od kilkunastu lat i w tym czasie nie ma fizycznych możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym wykonywania czynności przy produkcji rolnej zwierzęcej lub roślinnej. Zwróciła uwagę, że prowadzenie gospodarstwa rolnego wiąże się z pracami polowymi, które należy wykonywać w godzinach dziennych. Zaznaczyła, że właściciel gospodarstwa rolnego wykonuje czynności przy załatwianiu spraw urzędowych nawet gdy gospodarstwa nie prowadzi. Prowadzenie gospodarstwa rolnego to czynności zarówno urzędowe, jak i a nawet przede wszystkim, praca w tym gospodarstwie.

Skarżąca nadmieniła, że z czasem uznano, że pomoc unijna przysługuje podmiotowi, który realizuje nałożone na niego obowiązki o różnym charakterze, i nie zawsze jest to obowiązek prowadzenia działalności rolniczej. Osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego przez osobę fizyczną obejmuje pracę oraz podejmowanie wszelkich decyzji dotyczących prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Skarżąca zwróciła uwagę, że na temat osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego wielokrotnie wypowiadały się sądy powszechne, stwierdzając, że gospodarstwo rolne o powierzchni do 300 ha użytków rolnych, tj. takie, które spełnia cechę rodzinności, opiera się przede wszystkim na pracy prowadzącego je rolnika. Podkreśliła, że prowadzi gospodarstwo rolne ten, kto władając nim w sensie prawnym - jako właściciel, posiadacz samoistny czy zależny - wykonuje czynności natury funkcjonalnej, niezbędne dla racjonalnej gospodarki w konkretnym gospodarstwie rolnym. Skarżąca zaznaczyła, że z uwagi na różnorodność gospodarstw rolnych, zakres i rodzaj wykonywanych czynności może być rozmaity, jednakże w każdym przypadku chodzi o takie czynności, bez których funkcja gospodarstwa nie mogłaby być zrealizowana. Chodzi zatem o pracę w wymiarze i z częstotliwością odpowiednią do charakteru prowadzonej produkcji. Jak wskazała, przesłanka pracy w gospodarstwie jest ponadto spełniona, jeżeli osoba fizyczna pracuje w całym gospodarstwie rolnym lub w znacznej jego części, w porównaniu do całości. W ocenie skarżącej, w jej sytuacji nie istnieje żaden logiczny, prawdziwy dowód potwierdzający prowadzenie gospodarstwa rolnego, a ustalenia SKO w tym zakresie są całkowicie błędne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie, że zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, zaprzestała działalności rolniczej od 1 kwietnia 2019 r., podczas gdy z zaświadczenia ARMiR wynika, że na dzień 2 czerwca 2023 r. jest zarejestrowana jako producent rolny i otrzymuje z tego tytułu płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sąd nie ma więc możliwości przyznania stronie świadczenia, o co wnosiła skarżąca.

Po zbadaniu sprawy w wyżej przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy art. 17 i następne u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekun dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do ust. 1b tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki postała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Ten właśnie przepis stał się podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji. SKO zasadnie jednak zakwestionowało jego zastosowanie w sytuacji, gdy wyrokiem z dnia 21 października sygn. K38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność tego przepisu z ustawą zasadniczą w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w ww. przepisie. Orzecznictwo sądów administracyjnych po tym wyroku jednolicie podkreśla, że w tej sytuacji przepis powyższy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

Według SKO skarżąca wbrew złożonemu oświadczeniu nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu II instancji świadczyć o tym miało to, że nadal jest ona zarejestrowana jako producent rolny i w dniu 11 maja 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowej, która to płatność została zrealizowana w dniu 31 stycznia 2023 r. Taki stan wynikał z krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności według stanu na dzień 2 czerwca 2023 r.

W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r stanowiło to podstawę odmowy przyznania świadczenia. W ocenie Sądu kwestia czy skarżąca faktycznie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolne nie została wyjaśniona zgodnie z regułami z art. 7 i 77 § 1 kpa.

Przypomnieć jedynie wypada, że zgodnie art. 17b ust. 1, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Stosownie zaś do ust. 2 zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści:" Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko orzecznictwa, które co do zasady nie kwestionuje uprawnienia organów do zbadania okoliczności wynikających ze złożonego przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia – w szczególności tego czy rzeczywiście zaprzestano wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, wszelkimi dostępnymi dowodami. Jednakże w ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie dowody nie wyjaśniają tej kwestii dostatecznie.

Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem skarżąca złożyła w dniu 20 marca 2023 r. Dołączone do wniosku orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jej męża zostało wydane w dniu [...] lutego 2008 r. na stałe. Jak wynika z pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w R. z dnia 26 czerwca 2023 r. wniosek o przyznanie płatności obszarowej został złożony przez skarżącą prawie rok przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia, a płatność została zrealizowana – w dniu 31 stycznia 2023 r. – a więc także przed złożeniem wniosku.

Z akt sprawy, ani z decyzji to nie wynika, ale nie wydaje się, aby ww. wniosek o przyznanie płatności, jak i sama płatność dotyczyły okresu po 20 marca 2023 r. Zresztą już nawet przytoczone – wcześniejsze przecież - daty tych zdarzeń nie przesądzają faktu, że od 20 marca 2023 r. skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Dodatkowo, analiza przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 885 – dalej jako "u.k.s.e.") prowadzi do wniosku, że faktycznie w ewidencji powinni byś ujęci rolnicy, a więc osoby, które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie.

Jednakże z mocy art. 14 ust. 1 u.k.s.e. producent jest zobowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa z art. 11 ust. 1 w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Stosownie do ust. 3 tego przepisu zmiana danych w ewidencji producentów może być dokonywana również z urzędu na podstawie danych pochodzących z innych ewidencji lub rejestrów publicznych prowadzonych przez organy lub podmioty wykonujące zadania publiczne, do których Agencja ma dostęp z mocy prawa, i nie wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z przepisami tej ustawy wpis do ewidencji producentów nie ma charakteru konstytutywnego i nie dla każdego producenta rolnego jest obowiązkowy. Nie można więc wykluczyć sytuacji, że skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego lecz nie dopełniła obowiązku i nie zgłosiła tego faktu do organu właściwego do prowadzenia ewidencji, zaś przyznane i wypłacane płatności dotyczą okresu sprzed złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma ustawowej definicji pojęcia zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego "ani prowadzenia gospodarstwa rolnego". Jedynie w art. 3 pkt 6 u.ś.r w zakresie pojęcia gospodarstwa rolnego ustawodawca odsyła do ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 333)

Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Nie jest jednak istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zdefiniowanie tego akurat pojęcia. Odnośnie do pojęcia "prowadzenie gospodarstwa rolnego" pewną wskazówką mogą być rozważania zawarte w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. I OPS 5/12 (orzeczenia dostępne na www.cboisa.nsa.gov.pl ) mimo, że była ona wydana na gruncie innego stanu prawnego. W uzasadnieniu podkreślono osobisty charakter działalności rolniczej, który oznacza, że rolnik osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, co wyraża się co najmniej w tym, że do niego zwykle należy podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego gospodarstwa. Wynika to z samego sensu wyrażenia "prowadzenie działalności". Tak rozumiany osobisty charakter działalności rolniczej nie wyklucza korzystania z pomocy innych osób w prowadzeniu gospodarstwa lub zatrudniania w tym celu pracowników.

Należy dodać, że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności. Założenie takie leży wyraźnie u podłoża regulacji rolniczego ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego (art. 7-14 ustawy), które ma rację bytu tylko w przypadku istnienia wskazanego związku prowadzenia działalności z pracą w gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności łączących się z prowadzeniem działalności rolniczej. Praca ta lub czynności nie muszą jednak mieć charakteru pracy fizycznej. Mogą, jak wyjaśniał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 maja 1988 r., sygn. akt III UZP 8/88, wpisanej do księgi zasad prawnych (OSNCP 1988, nr 12, poz. 166), polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. W takim przypadku zarządzanie gospodarstwem powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) działalności rolniczej, mającej charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. Należy również podkreślić, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane, jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie wyżej określonej działalności rolniczej (por. wyrok SN z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I UK 16/05, OSNP 2006, nr 17-18, poz. 278).

Pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu (por. stanowisko SN zawarte np. w wyrokach z dnia 22 kwietnia 1987 r., sygn. akt II URN 50/87, LEX nr 14647; z dnia 3 lipca 1987 r., sygn. akt II URN 132/87, OSNCP 1988 nr 10, poz. 147 oraz w uchwale z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 5/04, OSNP 2004, nr 22, poz. 389). W uzasadnieniu uchwały II UZP 5/04 Sąd Najwyższy utożsamił utratę zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym z utratą możliwości jego prowadzenia.

Przyjęte wyżej rozumienie pojęcia prowadzenia działalności rolniczej znajduje dodatkowe potwierdzenie w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 803), która do cech pojęcia rolnika indywidualnego zalicza między innymi osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, wprowadzając domniemanie, że taki stan rzeczy występuje, gdy dana osoba podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym (art. 6).

Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Jak zatem podkreślił NSA w powołanej uchwale, przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.

W świetle powyższego w ocenie Sądu samo ustalenie, że skarżąca figuruje w ewidencji producentów rolnych oraz, że złożyła w maju 2022 roku wniosek o przyznanie płatności rolnej i że w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne otrzymała taką płatność nie przesądza o tym, że w dacie złożenia wniosku lub później nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organy powinny wyjaśnić czy faktycznie prowadzi to gospodarstwo, czy też nie i ewentualnie kiedy zaprzestała jego prowadzenia w tym znaczeniu, jakie przedstawiono wyżej. Zaniechanie wyjaśnienia tej kwestii w sposób nie pozostawiający wątpliwości świadczy o naruszeniu przepisów postępowania – art. 7, 77 §1 k.p.a., a oparcie decyzji jedynie na dowodzie uzyskanym z ARiMR bez weryfikacji informacji ewidencyjnych z faktycznym stanem rzeczy w okresie po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego świadczy także o naruszeniu art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego uchylił decyzję obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.

W ponownym postępowaniu organy pouczą skarżącą, że powinna przedstawić dowody świadczące o tym, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i o możliwych konsekwencjach nieprzedstawienia takich dowodów, sprawdzą w ARiMR czy w 2023 r. skarżąca składała wniosek o przyznanie płatności oraz czy i kiedy je uzyskała, oraz ewentualnie przeprowadzą inne dowody, które okażą się potrzebne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy niezbędnego do jej rozstrzygnięcia.