Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1432/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART. 33, 34
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 43/19 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2018 r. nr 0401-IEE.711.306.2018 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2018 r., nr 0401-IEE.711.306.2018 oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 26 września 2018 r., nr 0405-SEE.711.7.2017.7; 3. uchyla postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia 5 września 2018 r., nr COF.OUR.6375.170405.2017 ŁD.SM.ZZ 05909228 i poprzedzające je postanowienie z dnia 17 stycznia 2018 r., nr COF.OUR.6375.170405.2017 ŁD.KI.P 05909228; 4. odstępuje od zasądzenia na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Bd 43/19, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uwzględnił skargę J.K. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżąca") i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2018 r., nr 0401-IEE.711.306.2018 oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 26 września 2018 r., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

1.1. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącej na podstawie wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. tytułu wykonawczego z dnia 19 września 2016 r., obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych rtv za miesiące od stycznia 2011 r. do lipca 2016 r. w łącznej kwocie należności głównej 1.301,30 zł. Strona wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne, powołując jako ich podstawę art. 33 § 1 pkt 1, 4, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), tj. zarzut nieistnienia obowiązku, przedawnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w 2018 r., zwrócił się do wierzyciela – Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, przedawnienia obowiązku za miesiące od stycznia 2012 r. do lipca 2016 r., braku uprzedniego doręczenia upomnienia, niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Jednocześnie uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku za okres od stycznia do grudnia 2011 r. Opisując okoliczności doręczenia upomnienia wierzyciel wyjaśnił, że wypełniając ciążący na nim obowiązek, w dniu 27 lipca 2016 r. skierował do Strony (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu abonamentu rtv. Upomnienie zostało doręczone w dniu 3 sierpnia 2016 r. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Strony wierzyciel postanowieniem z dnia 5 września 2018 r. utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. Dysponując ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. odmówił uznania zarzutów nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., przedawnienia obowiązku za miesiące od stycznia 2012 r. do lipca 2016 r. oraz uznał za zasadny zarzut przedawnienia obowiązku za okres od stycznia do grudnia 2011 r. Organ egzekucyjny I instancji podkreślił, że w kwestii zarzutów zgłoszonych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 7 u.p.e.a., związany jest stanowiskiem wierzyciela. Po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia 22 listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, także akcentując, że co do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w opisanym na wstępie wyroku, uwzględnił skargę Strony i uchylił powyższe postanowienia. W motywach orzeczenia podzielono stanowisko organów egzekucyjnych obu instancji w przedmiocie większości zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, za wyjątkiem zarzutu związanego z doręczeniem upomnienia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie zachodziły podstawy do przyjęcia, że zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia był niezasadny. Organy nie wykazały bowiem, że załączona do akt poświadczona kopia dowodu odbioru w dniu 3 sierpnia 2016 r. przesyłki świadczy o doręczeniu upomnienia. Zaznaczono, że treść powyższego dowodu odbioru nie wskazuje, że doręczoną przesyłką jest upomnienie, nie figuruje w nim także numer upomnienia, na który powołuje się wierzyciel (czyli UP [...]). W ocenie WSA w Bydgoszczy opisywany dowód odbioru świadczy, że w dniu 3 sierpnia 2016 r. Skarżąca osobiście odebrała bliżej nieokreśloną przesyłkę o wskazanym numerze (choć nie jest on w pełni czytelny). W aktach sprawy brak jest jednak zarówno samego upomnienia, co pozwalałoby zweryfikować zasadność stanowiska Skarżącej co do jego treści, ani dokumentu pozwalającego na skonfrontowanie dowodu doręczenia przesyłki w dniu 3 sierpnia 2016 r. z wymaganym w rozpoznawanej sprawie upomnieniem. Uwzględniając powyższe Sąd pierwszej instancji za przedwczesną uznał niezasadność zarzutu braku doręczenia upomnienia i nakazał uzupełnić akta sprawy o stosowne dokumenty, które pozwolą na rzetelne rozpoznanie zarzutów oraz dokonanie ewentualnej sądowej kontroli rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu egzekucyjnym.

2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył opisany powyżej wyrok w całości zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej w skrócie: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2018 r. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 26 września 2018 r. w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie sprawy w zakresie podstaw do przyjęcia niezasadności zarzutu braku uprzedniego doręczenia Stronie upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał wskazuje, że upomnienie zostało doręczone zobowiązanej, a w konsekwencji zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia nie jest zasadny;

2) naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez orzeczenie na podstawie niekompletnych akt sprawy i pominięcie istotnej ich części, tj. akt postępowania incydentalnego prowadzonego przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A. w przedmiocie wyrażenia przez wierzyciela stanowiska co do zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i w konsekwencji brak kontroli postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia 5 września 2018 r., utrzymującego w mocy postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia 17 stycznia 2018 r.;

3) naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez brak pełnego rozstrzygnięcia sprawy i nie uchylenie postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia 5 września 2018 r., utrzymującego w mocy postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia 17 stycznia 2018 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów, pomimo stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez wierzyciela, podczas gdy pełne i ostateczne załatwienie sprawy wymaga wydania rozstrzygnięcia co do wyrażonego przez wierzyciela stanowiska, które na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. nie może być przedmiotem odrębnego zaskarżenia do sądu administracyjnego, natomiast winno być poddane kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu wszczętym ze skargi na postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W motywach skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd pierwszej instancji winien dokonać oceny i uchylić także postanowienia zawierające stanowisko wierzyciela, którym organy egzekucyjne obu instancji były związane. Pozostawiając w obrocie prawnym wiążące i ostateczne stanowisko wierzyciela co do zarzutów, nawet po uzupełnieniu akt sprawy o dokumenty dotyczące doręczenia upomnienia, nadal skarżący kasacyjnie organ nie może orzec inaczej niż wynika to ze stanowiska wierzyciela Poczty Polskiej S.A.

2.2. Strona nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną organu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawą skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

3.1. Zasadniczy spór prawny w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień Poczty Polskiej S.A. zawierających stanowisko wierzyciela, którym organy egzekucyjne obu instancji były związane, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że uchylenie postanowień jedynie organów egzekucyjnych, oddalające zarzuty Strony w postępowaniu egzekucyjnym było niewystarczające do ostatecznego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pierwszej instancji potwierdził w zaskarżonym wyroku, że ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. w poprzednim stanie prawnym, nieodzownym było poddanie ocenie Sądu stanowiska wierzyciela. Mimo tego stwierdzenia oraz ujawnionych braków postępowania, WSA w Bydgoszczy nie usunął z obrotu prawnego postanowień Poczty Polskiej S.A. zawierających ostateczne stanowisko wierzyciela, które dla organów egzekucyjnych obu instancji było wiążące.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w 2018 r., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których jest mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji dla ponownego rozpoznania sprawy i w celu uzupełnienia akt, wystarczające było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Pominięto jednak, że specyfika postępowania egzekucyjnego co do zasady wyklucza możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zatem WSA w Bydgoszczy wobec niedociągnięć popełnionych przez wierzyciela winien był usunął z obrotu prawnego także postanowienia Poczty Polskiej S.A. zawierające ostateczne stanowisko wierzyciela, którym organy egzekucyjne obu instancji były związane. Rację ma skarżący kasacyjnie organ, że pozostawiając w obrocie prawnym wiążące i ostateczne stanowisko wierzyciela co do zarzutów, nawet po uzupełnieniu akt sprawy o dokumenty dotyczące doręczenia upomnienia, organy nie mają możliwości orzec inaczej niż wynika to ze stanowiska wierzyciela Poczty Polskiej S.A.

3.2. Wprowadzone z dniem 15 sierpnia 2015 r. zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony możliwości skutecznej obrony jej praw. Wręcz przeciwnie, przenosi możliwość uzyskania tej obrony na późniejszy etap postępowania. Wyłącznie incydentalny charakter postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zadecydował o uznaniu zasadności kontroli tego rodzaju aktu w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. W stanie prawnym sprawy zobowiązanemu przysługiwało prawo do sądowej kontroli postanowienia w sprawie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezpodstawne, lecz uprawnienie to mogło zostać realizowane poprzez wniesienie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jako rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej (por. np. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2016 r., o sygn. akt II FSK 3287/16). Stanowisko sądu pierwszej instancji w zakresie dokonywanej kontroli postanowienia egzekucyjnego powinno więc uwzględniać charakter stanowiska wierzyciela w zakresie prawidłowości zastosowania art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jest to o tyle istotne, że związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela nie wiąże sądu rozpoznającego skargę w przedmiocie zarzutów. Zatem sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, winien dokonać oceny także stanowiska wierzyciela, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że zarzuty zobowiązanej są bezzasadne (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r., o sygn. akt III FSK 411/21). Innymi słowy sąd administracyjny jest zobowiązany w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego, zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy. Tym samym Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę Strony na postanowienie organu egzekucyjnego, musiał dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów i zbadać prawidłowość stanowiska wierzyciela w zakresie doręczenia upomnienia. Skuteczną kontrolę legalności postanowienia wierzyciela gwarantuje w tym względzie art. 135 P.p.s.a. Tylko bowiem w razie zastosowania ostatnio wskazanego przepisu, osiągnięty zostanie w pełni cel kontroli zgodności z prawem stanowiska wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023 r., o sygn. akt III FSK 1681/21). W tym kontekście rację ma skarżący kasacyjnie organ egzekucyjny, że brak uchylenia postanowienia wyrażającego stanowisko wierzyciela, uniemożliwi zakończenie sprawy w sposób ostateczny i pełny. Organ egzekucyjny przy rozpatrywaniu zarzutów będąc, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w realiach rozpatrywanej sprawy, związany stanowiskiem wierzyciela pozostającym w obrocie prawnym, nie będzie mógł w pełni i skutecznie zastosować się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji, nie mogą bowiem zmierzać do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia wbrew wyraźnej dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. Doszłoby wówczas do oczywistego naruszenia tego przepisu, gdyż postanowienie wierzyciela nadal pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne. Rację należy przyznać skarżącemu kasacyjnie organowi, że skoro wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem upomnienia winien poczynić wierzyciel, to istniały podstawy do uchylenia stanowiska wierzyciela. Wobec powyższego niewystarczające było poprzestanie przez Sąd pierwszej instancji na uchyleniu postanowień organów egzekucyjnych obu instancji oddalających zarzuty Strony w postępowaniu egzekucyjnym. W tym stanie rzeczy zarzut opisany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej uznać należy za usprawiedliwiony.

3.3. Za zasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie ze zdaniem pierwszym tego przepisu, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą zaś orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane, a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania (por. wyroki NSA z dnia: 9 grudnia 2010 r., o sygn. akt GSK 3/10; 2 grudnia 2010 r., o sygn. akt I GSK 806/10; 29 maja 2009 r., o sygn. akt I FSK 506/08; 22 stycznia 2009 r., o sygn. akt I FSK 1977/09; 6 listopada 2008 r., o sygn. akt Il FSK 1023/07; 26 sierpnia 2008 r., o sygn. akt II FSK 999/07; 9 lipca 2008 r., o sygn. akt Il OSK 795/07). Zatem podstawą orzekania jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji w postępowaniu w obu instancjach. Jak słusznie podkreślił skarżący kasacyjnie organ, sąd administracyjny na podstawie akt sprawy ocenia, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania aktu administracyjnego. Jeżeli ustalenie to wypadło dla organów administracji negatywnie, sąd administracyjny jest uprawniony i zarazem zobowiązany do uchylenia zaskarżonego aktu. W przypadku natomiast, gdyby organ administracji nie przedłożył sądowi pełnych akt sprawy, co powinno wynikać z tych akt, nie powinien orzekać w sprawie, ale powinien wezwać organ administracyjny do uzupełnienia akt sprawy. Jeżeli tego nie uczyni, wydany wyrok nie będzie zgodny z prawem (zob. K. Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009, nr 2, str. 50-61).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji ujawniając braki w materiale dowodowym i mając wątpliwości co do jednoznaczności dowodu doręczenia Stronie upomnienia, winien nakazać uzupełnienie akt przez wierzyciela, który dysponuje owymi dokumentami i ma realną możliwość wyjaśnienia wątpliwości co do prawidłowości doręczenia tego upomnienia. Za niewystarczające uznać zatem należy uchylenie zaskarżonych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji oddalających zarzuty Strony w postępowaniu egzekucyjnym i zalecenie tym organom uzupełnienie akt postępowania. Nie kwestionując zasadności uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonych orzeczeń organów egzekucyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny za konieczne uznał wyeliminowanie także z obrotu prawnego postanowień wierzyciela Poczty Polskiej S.A. z dnia 5 września 2018 r. i 17 stycznia 2018 r. w przedmiocie uznania zarzutów Strony za nieuzasadnione. Zalecenia skierowanie przez WSA w Bydgoszczy do organów egzekucyjnych winny być bowiem zrealizowane w pierwszej kolejności przez wierzyciela, który po uzupełnieniu akt sprawy, ponownie przedstawi swoje stanowisko, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowości doręczenia Stronie upomnienia, w oparciu o art. 15 u.p.e.a. Ponownie rozpoznając sprawę wierzyciel i organy egzekucyjne uwzględnią wykładnię prawa dokonaną powyżej przez Sąd kasacyjny.

3.4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i działając na podstawie art. 188 P.p.s.a., przyjmując, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok w całości i jednocześnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno postanowienia organów egzekucyjnych obu instancji, jak i postanowienia wierzyciela.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o treść art. 207 § 2 P.p.s.a., odstąpił w całości od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od Skarżącej na rzecz organu, z uwagi na szczególne okoliczności tej sprawy, w której za mankamenty wyroku Sądu pierwszej instancji nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji Strona, która nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

M. Bejgerowska D. Dudra B. Sobocha-Holc