Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 364/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 października 2024 r.; sygn. akt I SA/Bk 314/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 3 października 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 314/24 odmówił E. O. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia [...] lipca 2024 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu WSA ocenił, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dołączył żadnych dokumentów, z których wyłaniałaby się jego sytuacja finansowa, uzasadniająca stwierdzenie, że wykonanie w wyniku tej decyzji zobowiązania w wysokości 110.755,49 zł spowodowałoby skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywanie aktu. Same twierdzenia skarżącego o hipotetycznych zagrożeniach, jakie może nieść za sobą wykonanie zaskarżonej decyzji, niepoparte żadnym materiałem źródłowym, nie są wystarczające do orzeczenia, czy zachodzą przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:

a) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, p.p.s.a.) poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 1 lipca 2024 r., w sytuacji gdy kwota ta została określona przez organ na 110.755,49 zł, co z uwagi na kondycję finansową firmy jest dla skarżącego kwotą znaczącą i niemożliwą do uiszczenia jednorazowo.

b) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i uznanie, że skarżący niewystarczająco uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się cała dokumentacja dotycząca sytuacji finansowej spółki, a ponadto skarżący w treści skargi podkreślał, że w przedmiotowej sprawie, w okresie trwałości projektu zaistniały co najmniej dwa zdarzenia noszące znamiona siły wyższej tj. pandemia COVID-19 oraz konflikt na granicy polsko-białoruskiej, co niewątpliwie bezpośrednio przełożyło się na kondycję finansową spółki.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej postanowienie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że w sprawie nie uprawdopodobniono, iż w związku z jej wykonaniem mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. WSA zasadnie uznał, że z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wynika, aby przesłanki warunkujące zastosowanie ochrony tymczasowej zostały spełnione. Słusznie WSA podkreślił, że powinność szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia.

Skarżący we wniosku nie przedstawił w wystarczający sposób okoliczności przemawiających za zastosowaniem tej instytucji, ograniczając się do ogólnych i niepopartych żadnymi materiałami dowodowymi stwierdzeń, że przymusowe uiszczenie określonej w decyzji kwoty spowoduje znaczne straty w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wskazując, że nie dysponuje on wolnymi środkami finansowymi w takiej wysokości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony w skardze wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, nie obrazował w sposób wystarczający rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżącego, co uniemożliwiło Sądowi I instancji jego uwzględnienie na obecnym etapie postępowania. Aby zbadać, czy rzeczywiście zwrot określonej kwoty pieniężnej może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do jego aktualnej sytuacji materialnej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości wymaganego zobowiązania i majątku, jakim dysponuje wnioskująca strona) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata zobowiązania wywoła straty materialne, które w sposób szczególnie ujemny wpłyną na prowadzenie działalności gospodarczej przez podmiot i konieczność regulowania bieżących opłat. Jak słusznie zauważył WSA, dla obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. ewidencja środków trwałych, faktury z terminem płatności, sprawozdania o stanie zobowiązań czy sprawozdania o stanie środków na rachunkach bankowych, zestawienia bieżących wydatków lub innych dokumentów. Nie ma możliwości zweryfikowania twierdzenia, że uiszczenie zobowiązania doprowadzi do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków bez porównania możliwości płatniczych skarżącego (aktualnego majątku, jakim dysponuje) z kwotą przypadającą do zwrotu.

Skoro zatem skarżący nie przedstawił aktualnego stanu pozostających do jego dyspozycji zasobów finansowych, nie ma możliwości zbadania, jak w istocie zmieniłaby się jego sytuacja po wykonaniu decyzji. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkuje zaś uznaniem, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Odwołując się do okoliczności wystąpienia stanu pandemii, należało przynajmniej wykazać, jakim zmianom uległa sytuacja finansowa skarżącego w tym okresie, a następnie jak kształtuje się ona aktualnie, po zlikwidowaniu lockdownów związanych z pandemią SARS-CoV2, a także czy istotnie ograniczenie działalności skutkowało stratami oraz innymi nieodwracalnymi skutkami lub znacznymi szkodami. Skarżący ograniczył się jednak jedynie do stwierdzenia, że jego sytuacja finansowa jest konsekwencją czynników zewnętrznych, tj. m.in. zaistniałej pandemii Covid-19 i kryzysem migracyjnym na granicy polsko - białoruskiej. Należy podkreślić, że wskazywane okoliczności, bez należytego uwiarygodnienia ich wpływu na sytuację wnioskującego, nie mogą same w sobie być uznane za podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny. Brak dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby nagłe pogorszenie sytuacji ekonomicznej w okresie wnoszenia analizowanego żądania, uniemożliwił Sądowi zbadanie wpływu stanu epidemii i innych wskazanych okoliczności na aktualną zdolność finansową skarżącego i jego możliwości płatnicze. Należy przy tym dodać, że epidemia spowodowała powszechne trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej, które objęły swym zasięgiem cały kraj i znaczną część przedsiębiorców. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo powoływanie się na tę okoliczność jako sytuację uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest daleko niewystarczające, w szczególności wówczas, gdy wnioskodawca nie przedstawił żadnych danych, ani też dokumentów, pozwalających zobrazować jego płynność finansową w okresie przed pandemią, następnie po wprowadzeniu obostrzeń, a także aktualnie, po odblokowaniu swobody prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 418/22).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Obecnie wnioskodawca nie dostarczył dokumentów, które pozwoliłyby na wstrzymanie wykonania decyzji, co Sąd pierwszej instancji trafnie wykazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony.

Należy także podkreślić, że sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania ma obowiązek rozstrzygnięcia o jego zasadności na podstawie akt sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, prawidłowo wywiązując się z nałożonych obowiązków, przeanalizował akta sprawy, uznając w efekcie, że informacje przedstawione przez skarżącego są niewystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej. W świetle powyższego nie można zgodzić się ze skarżącym, że WSA, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy, o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.