Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2337/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku oddala skargę


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne zainicjował 18 stycznia 2012 r. M. J. wnosząc do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zwanego dalej "GIODO" skargę na zaniechanie wykonania przez Księdza Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] z siedzibą w [...], zwanego dalej "Proboszczem Parafii" obowiązku uaktualnienia danych osobowych skarżącego. Skargę umotywował faktem, iż pismem z 25 października 2011 r. skarżący złożył wobec Proboszcza Parafii oświadczenie o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. Pomimo złożenia wobec Proboszcza Parafii ww. oświadczenia wraz z wnioskiem o aktualizację jego danych osobowych, skarżący nie otrzymał od Proboszcza Parafii żadnego dokumentu. Wobec tego wnioskodawca wniósł o wydanie decyzji nakazującej Proboszczowi Parafii umieszczenia w Księdze Chrztu adnotacji o jego wystąpieniu z Kościoła Rzymskokatolickiego i poinformowania go o dokonaniu powyższej adnotacji.

Następnie pismem z lutego 2012 r. Proboszcz Parafii wyjaśnił, że skarżący nie posiada w parafii żadnego statusu, a jedynie jego akt chrztu znajduje się w księdze ochrzczonych. Zdaniem Proboszcza Parafii przesłanie bezpośrednio do proboszcza parafii "Oświadczenia woli" nie stanowiło dopełnienia aktu apostazji.

Decyzją z [...] czerwca 2012 r. GIODO umorzył postępowanie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją GIODO z [...] października 2012 r.

Skarga na w/w decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2013 r., II SA/Wa 32/13.

Wyrokiem z 24 października 2013 r., I OSK 1520/13, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że ustalenie przez GIODO przynależności osoby, o której dane chodzi, do kościoła, nie narusza autonomii Kościoła Katolickiego. Z żadnego przepisu nie wynika możliwość rezygnacji państwa z obowiązku ochrony danych osobowych osób nienależących do Kościoła Katolickiego przetwarzanych przez administratorów danych należących do struktur organizacyjnych tego Kościoła, zaś punktem wyjścia do zajęcia przez GIODO stanowiska, co do przynależności skarżącego do Kościoła Katolickiego, powinno być prawo wewnętrzne Kościoła.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie wyrokiem z 25 lutego 2014 r., II SA/Wa 2334/13, uchylił wskazane na wstępie decyzje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Następnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...] stycznia 2015 r. nakazał skarżonemu Księdzu Proboszczowi przywrócenie stanu zgodnego z prawem przez uaktualnienie danych osobowych strony, zawartym w jego "Oświadczeniu woli" z [...] października 2011 r. Na skutek wniosku Proboszcza Parafii o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] września 2015 r., GIODO utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z 26 kwietnia 2016 r., II SA/Wa 1740/15, WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję GIODO z [...] września 2015 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] stycznia 2017 r. GIODO uchylił decyzję własną z [...] stycznia 2015 r. w całości i umorzył postępowanie w całości. Podstawę prawną decyzji stanowiły art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a.", a także art. 43 ust. 2 w związku z art. 22 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1182 ze zm.) zwanej dalej "u.o.d.o." W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Organowi ochrony danych osobowych nie przysługują uprawnienia do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w stosunku do osób należących do kościołów i związków wyznaniowych tj. takich jak skarżący. Zdaniem organu, GIODO nie ma podstaw do weryfikacji procedury występowania z Kościoła Katolickiego, ponieważ przepisy powszechnie obowiązujące nie dają mu tego rodzaju kompetencji, na co wskazuje art. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1169).

Skargę na powyższą decyzję wniósł wnioskodawca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2018r. (sygn.. akt. II SA/Wa 967/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja umarzająca postępowanie odpowiada prawu. Skarżący nie dokonał aktu apostazji w formie przewidzianej przez wewnętrzne prawo Kościoła Katolickiego, zatem organ nie był uprawniony do wydania decyzji nakazujących jakąkolwiek aktualizację danych zawartych w Księdze Chrztu. Zgodnie z art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o. w odniesieniu do zbioru osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego, Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3 – 5 oraz art. 15 – 18 ww. ustawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo ustalił, w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego, że skarżący przynależy do Kościoła Katolickiego. Sąd wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 2 ustawy o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. Skarżący nie dochował procedury odstępstwa, wskazanej w kanonie 751 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 25 stycznia 1983 r. (AAS75: 1983, pars. II, ze zm.). W konsekwencji organ prawidłowo umorzył postępowanie, albowiem wydając decyzję w sprawie przetwarzania danych osobowych organ wkroczyłby w sferę autonomii Kościoła Katolickiego, naruszając art. 6, 7 i art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy Konstytucji RP, Konkordatu, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej i ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Skargę kasacyjną od w/w złożył wnioskodawca zaskarżając powyższy wyrok w całości.

Wyrokiem z dnia 25 maja 2022r. (sygn.. akt III OSK 82/21) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i badaną decyzję.

W uzasadnieniu nakazał organowi w wytycznych, by ponownie rozpoznając sprawę organ stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. zastosował się do oceny prawnej i wskazań z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1520/13 i z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1740/15 a także z niniejszego wyroku a w szczególności, by organ ustali, czy przepisy wewnętrzne Kościoła Katolickiego obowiązujące w dniu złożenia przez skarżącego oświadczenia o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego, dopuszczały możliwość wystąpienia z tego Kościoła (jeżeli tak to w oparciu o treść tych przepisów dokona oceny skuteczności oświadczenia woli o wystąpieniu). Natomiast w sytuacji braku takich uregulowań w Kościele Katolickim NSA nakazał organowi, by oceny skuteczności oświadczenia skarżącego o wystąpieniu z Kościoła dokonał także pod kątem przepisów ogólnych Działu I, Tytułu IV Kodeksu cywilnego, a zwłaszcza art. 63 § 2.

Decyzją z dnia [...] marca 2023r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku.

Decyzją z dnia [...] października 2023r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy w/w decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że w polskim prawodawstwie istnieją gwarancje autonomii Kościoła katolickiego i jego niezależności od państwa. Zgodnie z art. 25 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. stosunki między Państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, lecz również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Natomiast w myśl ust. 4 ww. przepisu stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy. Zasadę autonomii i niezależności w odniesieniu do Kościoła katolickiego wyrażają postanowienia, w szczególności art. 1 oraz 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisanego 28 lipca 1993 r (Dz. U. z 1998 r. nr 51 poz. 318) oraz przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347), a szczególnie jej art. 2 stanowiący, że Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchową i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. Z powyższego wynika według organu, że Kościół katolicki ma prawo do samoorganizacji i samorządności, co oznacza, że określenie przesłanek przynależności osoby (wiernego) do Kościoła, faktycznych i prawnych skutków tego faktu oraz utraty przynależności (tj. wystąpienia) pozostaje wewnętrzną sprawą Kościoła, wolną od reglamentacji prawnej ze strony państwa. Organ przywołał też przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. poz. 265), które obligują, aby określenie sposobu nabywania i utraty członkostwa w grupie religijnej, która ma być wpisana do rejestru Kościołów i innych związków wyznaniowych, zostało dokonane w statucie tej grupy, a wiec w sposób niezależny od jakichkolwiek władz państwowych.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w dniu złożenia przez Skarżącego oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego, tj. w dniu [...] października 2011 r., obowiązywały tymże kościele Zasady postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła wydane przez Konferencję Episkopatu Polski dla ułatwienia jednolitego stosowania wskazań zawartych w liście okólnym z wyjaśnieniami odnośnie do aktu formalnego wystąpienia z Kościoła katolickiego wydanymi przez Papieską Radę do spraw Tekstów Prawnych dnia 13 marca 2006 roku.

Zgodnie z pkt 5-7 ww. zasad: "5. Aktu odstępstwa, który wywołuje skutki kanoniczne, może dokonać tylko osoba pełnoletnia (kan. 98 § 1 i 2), zdolna do czynności prawnych, osobiście, w sposób świadomy i wolny (kan. 124-126), w formie pisemnej, w obecności proboszcza swego kanonicznego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego) i dwóch pełnoletnich świadków. Zaleca się, by - jeśli to możliwe - przynajmniej jednym ze świadków był ktoś z rodziców lub chrzestnych odstępcy, którzy towarzyszyli mu niegdyś w przyjęciu do Kościoła. 6. Aby akt formalnego wystąpienia z Kościoła został uznany za skuteczny kanonicznie, winien być dokonany przez osobiste złożenie własnoręcznie podpisanego pisma, w którym odstępca wyraźnie przedstawia swoją wolę opuszczenia Kościoła. Oświadczenie winno zawierać także dane personalne odstępcy i świadków, motywację oraz dokładne dane dotyczące daty i parafii chrztu (z załączeniem świadectwa chrztu). W piśmie powinna się także znaleźć informacja o tym, iż odstępca dokonuje tego aktu dobrowolnie i ze świadomością konsekwencji, jakie ów akt pociąga za sobą. 7. Nie wywołuje skutków kanonicznych oświadczenie złożone przed urzędnikiem cywilnym lub przesłane drogą pocztową czy elektroniczną".

Organ ustalił również, iż zgodnie z pkt 1 Dekretu Ogólnego Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła przyjętego uchwałą nr 20/370/2015 Konferencji Episkopatu Polski z dnia 7 października 2015 r., a obowiązującego od 19 lutego 2016 r. - "oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła wywołuje formalny skutek od chwili jego przyjęcia przez kompetentną władzę kościelną. Aby mogło być uznane za skuteczne, musi być: 1) wyrażone przez osobę pełnoletnią (kan. 98 § 1 i 2 KPK), zdolną do czynności prawnych, w sposób świadomy i wolny (kan. 124-126 KPK); 2) złożone osobiście w formie pisemnej wobec proboszcza swego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego). Jednocześnie - zgodnie z pkt 2 ww. dekretu - oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła złożone w formie pisemnej musi: 1) zawierać dane personalne odstępcy: 2) zawierać dane dotyczące daty i parafii chrztu (jeżeli chrzest miał miejsce w innej parafii powinno być dołączone świadectwo chrztu): 3) w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać wolę i motywację zerwania wspólnoty z Kościołem; 4) zawierać informację o tym, iż odstępca dokonuje tego aktu dobrowolnie, ze świadomością konsekwencji jakie ów akt pociąga za sobą; 5) być podpisane własnoręcznie przez odstępcę".

Z powyższego organ wywiódł, że skoro przepisy kościelne zastrzegły dla aktu formalnego wystąpienia z Kościoła katolickiego formę szczególną, (co nie jest niczym nadzwyczajnym także na gruncie polskiego prawa powszechnie obowiązującego np. wymóg formy aktu notarialnego przy sprzedaży nieruchomości), to właśnie te przepisy kościelne będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie, nie zaś przepisy ogólne Działu I, Tytułu IV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360), a forma szczególna aktu wystąpienia nie może być postrzegana jako ograniczenie wolności sumienia i religii.

Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł M. J. zarzucając organowi:

1/ naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie przez Prezesa UODO całości stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego tj. nieustalenie czy możliwe jest całkowite wystąpienie z Kościoła Katolickiego, w konsekwencji którego doszło do przyjęcia, iż skarżący należy do Kościoła, gdy tymczasem skutecznie z niego wystąpił, co oznacza iż znajdują do niego zastosowanie przepisy materialne z zakresu ochrony danych osobowych tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r, w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/4b/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) oraz przepisy ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, nie zaś wewnętrzne normy Kościoła Katolickiego;

2/ naruszenie przepisów art. 25 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 1 oraz 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisanego 28 lipca 1993 r. oraz przepisów art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów przez Organ tj. ich zastosowanie pomimo, iż przepisy prawa wewnętrznego Kościoła Katolickiego nie przewidują możliwości pełnego wystąpienia z Kościoła Katolickiego,

3/ naruszenie przepisu art. 53 ust. 2 Konstytucji i art. 2 ust 2a oraz art. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz art. 9 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (dalej także jako: "EKPCZ") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Organ tj. ich niezastosowanie w sytuacji gdy prawo wewnętrzne Kościoła Katolickiego ogranicza zagwarantowaną konstytucyjnie i ustawowo swobodę jednostki w zakresie występowania z Kościoła.

4/ naruszenie przepisu art. 91 RODO poprzez jego zastosowanie przez Organ, w odniesieniu do danych osobowych osoby nienależącej do kościoła - w związku z faktem z niego wystąpienia "Oświadczeniem woli" z dnia [...] października 2011 roku.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie skarżonej decyzji.

Uzasadniając swoje stanowisko zwrócił szczególną uwagę na to, że przyjęte przez Konferencję Episkopatu Polski "Zasady postępowania w sprawie apostazji dokonanej poprzez formalny akt wystąpienia z Kościoła" z dnia 27 września 2008 r, (,Akta KEP" 14: 2008, s. 89-91, dalej "Zasady postępowania") jak i przyjęty w dniu 19 lutego 2016 roku Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła (uchwała KEP z 7 października 2015 r., Nr 20/370/2015, "Akta Konferencji Episkopatu Polski" 27 (2015), s. 101-104, dalej "Dekret"), a także przepisy Kodeksu Prawa Kanonicznego z dnia 25 stycznia 1983 r. (AAS75; 1983, pars. II, z późn. zm.), nie przewidują możliwości całkowitego wystąpienia z Kościoła Katolickiego. Osoba, która dokonała apostazji (zgodnie z procedurą przewidzianą Zasadami postępowania), czy wystąpienia (zgodnie z Dekretem) wciąż pozostaje członkiem Kościoła Katolickiego, tyle, że niepełnoprawnym i podlega prawu Kościoła katolickiego. Wynika to jednoznacznie z Kanonu 11 Kodeksu Prawa Kanonicznego mówiącego, że "Ustawom czysto kościelnym podlegają ochrzczeni w Kościele Katolickim lub do niego przyjęci, którzy jednak posiadają wystarczające używanie rozumu oraz -jeśli ustawa czego innego wyraźnie nie zastrzega - ukończyły siódmy rok życia". Ponadto jak wskazują Zasady postępowania: "Pomimo aktu odstępstwa niezniszczalny charakter, jaki wyciska sakrament chrztu św. (kan. 849), pozostaje niezatarty (18). Analogiczne, postanowienie zawiera Dekret: Pomimo wystąpienia z Kościoła niezniszczalny charakter, jaki wyciska sakrament chrztu świętego, pozostaje niezatarty (kan. 849 KPK), dlatego odstępca ma możliwość powrotu do pełnej wspólnoty Kościoła" (15). Następnie zaś Dekret wskazuje na możliwość powrotu do pełnej wspólnoty Kościoła - "O zwolnieniu z cenzury i powrocie do pełnej wspólnoty z Kościołem (...)(18)", co wskazuje iż pomimo wystąpienia ochrzczony przynależy do wspólnoty Kościoła, choć w sposób niepełny. Jak wynika z powyższego, prawo kościelne nie przewiduje możliwości uchylenia skutków chrztu, jako sakramentu powodującego przyjęcie do Kościoła, a zatem nie przewiduje możliwości wystąpienia z Kościoła.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do wykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art.190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana , związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W świetle powyższego podnieść należy, iż Sąd II instancji w uzasadnieniu swojego wyroku z 25 maja 2022r. wydanego w sprawie o sygn. akt III OSK 82/21 przesądził, że organ ponownie rozpoznając sprawę będzie zobligowany do ustalenia, czy przepisy wewnętrzne Kościoła Katolickiego obowiązujące w dniu złożenia przez skarżącego oświadczenia o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego, dopuszczały możliwość wystąpienia z tego Kościoła (jeżeli tak to w oparciu o treść tych przepisów dokona oceny skuteczności oświadczenia woli o wystąpieniu). Natomiast w sytuacji braku takich uregulowań w Kościele Katolickim NSA nakazał organowi, by oceny skuteczności oświadczenia skarżącego o wystąpieniu z Kościoła dokonał także pod kątem przepisów ogólnych Działu I, Tytułu IV Kodeksu cywilnego, a zwłaszcza art. 63 § 2.

W świetle powyższego, oraz wobec udzielonych tut. Sądowi wytycznych przez NSA w opisanym wyżej wyroku, istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ prawidłowo ustalił okoliczność istnienia wewnątrzkościelnych unormowań prawnych, regulujących materię wystąpienia z Kościoła i czy w oparciu o nie dokonał analizy skuteczności oświadczenia woli strony o wystąpieniu z Kościoła.

W ocenie składu orzekającego na w/postawione pytanie należało udzielić pozytywnej odpowiedzi.

Okolicznością nie budzącą wątpliwości jest to, że problematyka wystąpienia z Kościoła została uregulowana i , że w dniu złożenia przez Skarżącego oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego, tj. w dniu [...] października 2011 r., obowiązywały w Kościele "Zasady postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła wydane przez Konferencję Episkopatu Polski dla ułatwienia jednolitego stosowania wskazań zawartych w liście okólnym z wyjaśnieniami odnośnie do aktu formalnego wystąpienia z Kościoła katolickiego wydanymi przez Papieską Radę do spraw Tekstów Prawnych dnia 13 marca 2006 roku" oraz Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła przyjętego uchwałą nr 20/370/2015 Konferencji Episkopatu Polski z dnia 7 października 2015 r., a obowiązującego od 19 lutego 2016 r.

Wobec powyższego, jak też wobec związania organu wytycznymi NSA, Prezes UODO był zobowiązany do oceny skuteczności oświadczenia woli strony o wystąpieniu z Kościoła przez pryzmat owych wewnętrznych unormowań.

Oceniając działanie skarżonego organu nie sposób abstrahować od tego, że Sąd kasacyjny nałożył na organ jedynie obowiązek ustalenia, czy w dniu złożenia przez stronę oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła, istniały w Kościele wewnętrzne regulacje dopuszczające możliwość wystąpienia z niego – nie nakazując czynienia ustaleń dotyczących istnienia możliwości częściowego wystąpienia z Kościoła. NSA nie nakazywał również organowi badania owych wewnętrznych regulacji kościelnych dotyczących wystąpienia z Kościoła, przez pryzmat prawa kanonicznego. W szczególności nie nakazywał organowi dokonywania analizy charakteru sakramentu chrztu i jego skutków.

W świetle powyższego zarzuty i argumenty skargi dotyczące powyższej problematyki, jawiły się jako pozostające w oderwaniu od etapu przedmiotowego postępowania i w efekcie od jego przedmiotu sprecyzowanego w ostatecznym wyroku NSA z 25 maja 2022r.

W tym miejscu zasadnym jest też zwrócenie uwagi stronie skarżącej, iż w świetle w/w wyroku NSA z 25 maja 2022r. nieuprawnione są twierdzenia o skutecznym wystąpieniu skarżącego z Kościoła. Skoro Sąd kasacyjny nakazał organowi zbadanie skuteczności wystąpienia strony z Kościoła przez pryzmat przepisów wewnątrzkościelnych (wyłączając w takim przypadku możliwość zastosowania przepisów Kodeksu Cywilnego), to oczywistym jest że w ten sposób uznał, iż tylko uczynienie przez stronę zadość przepisom wewnętrznym Kościoła, przynieść może skutek w postaci wystąpienia z Kościoła. Odmienna interpretacja wytycznych NSA byłaby nie tyko nielogiczną, ale też prowadzącą wprost do naruszenia zasady związania ostatecznym wyrokiem Sądu kasacyjnego.

Na marginesie koniecznym podkreślenia pozostaje też okoliczność, że nie sposób pogodzić idei autonomii Kościoła a zwłaszcza zasady rozdziału Kościoła od Państwa z oczekiwaniami skarżącego sprowadzającymi się do tezy, by organy administracji państwowej wypowiadały się w decyzjach czy wyrokach o charakterze kościelnych sakramentów. A do tego de facto musiałaby sprowadzać się postulowana w skardze analiza skutków niezniszczalnego charakteru sakramentu chrztu.

Przechodząc do drugiego obowiązku jaki NSA nałożył na organ, tj. oceny oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła z wewnętrznymi regulacjami odnoszącymi się do tej kwestii organ poprawnie wywiódł, że badane oświadczenie strony nie spełnia wymogów formalnych opisanych w "Zasadach postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła wydane przez Konferencję Episkopatu Polski dla ułatwienia jednolitego stosowania wskazań zawartych w liście okólnym z wyjaśnieniami odnośnie do aktu formalnego wystąpienia z Kościoła katolickiego wydanymi przez Papieską Radę do spraw Tekstów Prawnych dnia 13 marca 2006 roku" oraz Dekrecie Ogólnym Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła przyjętego uchwałą nr 20/370/2015 Konferencji Episkopatu Polski z dnia 7 października 2015 r., a obowiązującego od 19 lutego 2016 r. Nie zostało bowiem złożone osobiście w formie pisemnej wobec proboszcza swego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego) i w obecności dwóch pełnoletnich świadków. Organ miał zatem wszelkie podstawy ku temu, aby nie uznać skuteczności badanego oświadczenia woli skarżącego.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz.935).