Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 168/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 144 ust. 1, art. 315
journal: Dz.U. 2022 poz 1520
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka masy upadłości N. sp. j. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 875/23 o odrzuceniu skargi Syndyka masy upadłości N. sp. j. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 października 2023 r. nr 3001-IOV-11.4103.43.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2014 r. do marca 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z 18 czerwca 2024 r. w sprawie I SA/Po 875/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Syndyka masy upadłości N. sp. j. w upadłości likwidacyjnej (dalej: Syndyk) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 października 2023 r. (dalej: Dyrektor IAS) nr 3001-IOV-11.4103.43.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2014 r. do marca 2016 r.

1.1. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 maja 2024 r., doręczonym pełnomocnikowi Syndyka w dniu 16 maja 2024 r., wezwano Syndyka do uiszczenia wpisu od skargi. W zakreślonym terminie (do 23 maja 2024 r.) wymagany wpis nie został uiszczony, stąd ziściła się przesłanka do odrzucenia skargi. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).

1.2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd odniósł się również do argumentacji Syndyka z jego pisma procesowego z dnia 23 maja 2024 r., w którym Syndyk podał, że "wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi powinno zostać skierowane do upadłej spółki (a nie Syndyka), gdyż prawomocnym postanowieniem Sędziego-komisarza w Sądzie Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu Wydział IX Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 25 stycznia 2024 r. (sygn. akt [...]) wyłączono z masy upadłości wierzytelności upadłego o zwrot nadpłat podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2014 r. do marca 2016 r."

W odniesieniu do takiego stanowiska Syndyka - Sąd wyjaśnił, że:

- rozpatrywana sprawa przed WSA w Poznaniu dotyczy podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2014 r. do marca 2016 r., jej przedmiotem nie jest objęty zwrot nadpłat podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2014 r. do marca 2016 r.;

- postanowienie sędziego-komisarza o wyłączeniu z masy upadłości rozstrzyga tylko na potrzeby postępowania upadłościowego, czy określony składnik majątkowy (tu wierzytelność) może być poddany jego rygorom, a więc czy może być traktowany jako składnik majątku upadłego podlegającego likwidacji w ramach toczącego się postępowania. Skutek jego wydania jest ograniczony do ram postępowania upadłościowego, związany z jego przebiegiem i zamyka się stwierdzeniem o niedopuszczalności objęcia postępowaniem likwidacyjnym składnika wyłączonego z majątku upadłego na mocy tego postanowienia. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sędziego-komisarza nie wykracza bowiem poza postępowanie upadłościowe i jego cel;

- na gruncie rozpatrywanej sprawy przed sądem administracyjnym to syndyk masy upadłości, a nie upadła spółka, miał legitymację do wniesienia skargi, a co za tym idzie obowiązany był uiścić wpis od skargi;

- przepisy art. 144 Prawa upadłościowego należy stosować do wszelkich postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości - zarówno jako jej pozycje czynne (aktywa) lub bierne (pasywa) - bez względu na to, czy chodzi o postępowanie będące już w toku, czy też o postępowanie, które ma być dopiero wszczęte.

2. W zażaleniu Syndyk zaskarżył postanowienie o odrzuceniu skargi w całości i wniósł o jego uchylenie. Postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 144 ust. 1 Prawo upadłościowe poprzez przyjęcie, iż niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne powinno być w dalszym ciągu prowadzone z udziałem Syndyka, a nie Upadłego oraz iż wezwanie Syndyka przez Sąd do uiszczenia opłaty od skargi było prawidłowe i skuteczne, w sytuacji gdy niniejsze postępowanie przestało dotyczyć masy upadłości z uwagi na wydanie przez Sędziego-komisarza prawomocnego postanowienia z dnia 25 stycznia 2024 r. w przedmiocie wyłączenia z masy upadłości spornej wierzytelności Upadłego o zwrot nadpłat podatku od towarów i usług za okres grudzień 2014 r. - marzec 2016 r. (sygn. akt ...), a zatem - zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 Prawa Upadłościowego - legitymacja w sprawie przysługiwała Upadłemu i to do Upadłego winno zostać zaadresowane wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi;

- art. 315 Prawa Upadłościowego poprzez przyjęcie, że wydane przez Sędziego-komisarza prawomocne postanowienie z dnia 25 stycznia 2024 r. w przedmiocie wyłączenia z masy upadłości spornej wierzytelności Upadłego o zwrot nadpłat podatku od towarów i usług za okres grudzień 2014 r. - marzec 2016 r. (sygn. akt ...) nie ma wpływu na niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne, podczas gdy na podstawie postanowienia Sędziego - komisarza Upadły stał się stroną niniejszego postępowania i to do niego powinno być zaadresowane wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi;

- naruszenie art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonał nieprawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi poprzez wezwanie do jego uiszczenia Syndyka, a nie Upadłego.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

3.2. W realiach sprawy to Syndyk jako strona postępowania wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 października 2023 r. nr 3001-IOV-11.4103.43.2023. Syndyk zainicjował również postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. Stroną tego postępowania wpadkowego, jak wynika z akt sprawy, był i pozostał Syndyk. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r., I SPP/Po 177/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie referendarskie z dnia 6 marca 2024 r. o odmowie przyznania Syndykowi prawa pomocy. W konsekwencji zarządzenie z dnia 2 maja 2024 r. o wezwaniu do uiszczeniu wpisu prawidłowo doręczono Syndykowi jako właściwemu adresatowi. To on bowiem w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi i następnie postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy był stroną postępowania. Skoro postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte ze skargi Syndyka dotyczyło majątku z masy upadłości (art. 144 Prawa upadłościowego), to obowiązany był uiścić wpis od skargi.

3.3. Bezzasadne są zarzuty zażalenia oparte na twierdzeniach o wyłączeniu z masy upadłości "spornej wierzytelności przysługującej upadłej Spółce" - jak to ujęto w zażaleniu i we wcześniejszych pismach procesowych Syndyka.

W realiach tej sprawy Syndyk zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 października 2023 r. nr 3001-IOV-11.4103.43.2023. Decyzja ta jest tzw. rozstrzygnięciem wymiarowym, a nią utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wolsztynie z dnia 28 lutego 2023 r. określającą w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowe za miesiące grudzień 2014 r., od stycznia do grudnia 2015 r. i od stycznia do marca 2016 r. To zatem po stronie organu podatkowego istnieje wierzytelność wynikająca z przedmiotowego aktu, a nie Upadłego. W konsekwencji już z tej przyczyny nie sposób uznać, aby powoływana przez Syndyka "wierzytelność upadłego wyłączona z masy upadłości" dotyczyła niniejszej sprawy.

W zażaleniu podnosi się, że na podstawie art. 315 Prawa Upadłościowego Sędzia komisarz może wyłączyć określone składniki (wierzytelności) z majątku masy upadłości. Jednak z argumentacji Syndyka i załączonego postanowienia Sędziego-komisarza w Sądzie Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu Wydział IX Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 25 stycznia 2024 r. (sygn. akt ...) w ogóle nie wynika, aby Syndyk utracił legitymację do występowania w sprawie dotyczącej masy, w sytuacji gdy postępowanie sądowe dotyczy wierzytelności podlegającej zgłoszeniu na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (a do takich wierzytelności zasadniczo zaliczane są należności podatkowe w podatku od towarów i usług).

W zaskarżonym postanowieniu (str. 4) Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł, że rozpatrywana sprawa przed WSA w Poznaniu dotyczy podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2014 r. do marca 2016 r., natomiast jej przedmiotem nie jest objęty zwrot nadpłat podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2014 r. do marca 2016 r.

3.4. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zatem brak podstaw do uwzględnienia zażalenia. Wezwanie Syndyka do uiszczenia wpisu było prawidłowe Syndyk nie uiścił wymaganego wpisu w terminie; wobec tego ziściła się przesłanka do odrzucenia skargi.

3.5. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.