Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 377/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3b
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 133
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 377/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Maksymilian Krzanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2023 r., sprawy ze skargi M.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 10 marca 2023 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, skargę oddala.


UZASADNIENIE

M. K.(dalej "skarżący", "wnioskodawca", "zobowiązany") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał na swoją trudną sytuację finansową oraz zdrowotną. Podał w szczególności, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zakończyło się eksmisją z mieszkania. Skarżący z żoną mieszka obecnie u siostry albo u syna.

ZUS decyzją z 10 marca 2023 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za okres 02/2017-07/2017, 09/2017 uznając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na pozytywne rozstrzygniecie wniosku skarżącego.

Organ podał, że w świetle art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.), dalej "u.s.u.s., nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. Wskazał, że 21 października 2021 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia do uprawomocnienia się decyzji, tj. do 14 marca 2022 r. Z kolei wszczęcie 31 marca 2022 r. postepowania egzekucyjnego wobec przedmiotowych należności spowodowało, że bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i będzie trwał do zakończenia egzekucji.

W dalszej części uzasadnieniu organ wskazał, że zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto pobiera świadczenie emerytalne, które po potrąceniach egzekucyjnych wynosi 1 965,66 zł netto miesięcznie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która również otrzymuje świadczenie emerytalne (po potrąceniach egzekucyjnych w wysokości 1 361,32 zł netto). Zobowiązany ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat za czynsz (700 zł), opłat eksploatacyjnych (550 zł), kosztów leczenia (1100 zł) oraz inne wydatki (1300 zł). Poza przedmiotowym zadłużeniem nie ma innych zobowiązań pieniężnych. Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów wynika, że na skarżącego zarejestrowane są pojazdy: samochód osobowy s. r. z 2007 r. i przyczepa z 2000 r. Jako inne składniki mienia ruchomego skarżący wymienił telewizor o wartości 200 zł, komputer o wartości 300 zł i kserokopiarkę o wartości 400 zł. ZUS podał, że dokonano analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowanego za pomoc publiczną i przedstawił wyniki tej analizy (str. 4 – 5).

Organ wskazał następnie, że wniosek o umorzenie został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. ZUS przedstawił następnie zawartą w u.s.u.s. regulację dotyczącą umarzania należności z tytułu składek i wyjaśnił dlaczego w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych. Wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ w stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. W sprawie nie zachodzi także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość zadłużenia przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ podał, że 31 marca 2022 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Krakowie wdrożył wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. W ramach egzekucji dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego, na którym wystąpił zbieg egzekucji sądowo-administracyjnej. Do prowadzenia egzekucji został wyznaczony komornik sądowy. ZUS podał, że nie wyczerpano możliwości przymusowego dochodzenia należności. Nie można w związku z tym jednoznacznie stwierdzić, aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Naczelnik US lub Komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

ZUS uznał w konsekwencji, że z uwagi na fakt, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, nie jest możliwe pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie ZUS zwrócił uwagę, że wobec braku całkowitej nieściągalności może umorzyć należności jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem z tego powodu można objąć należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, dalej "rozporządzenie". Organ przedstawił te szczególne przypadki umorzenia określone w §3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

ZUS zwrócił uwagę, że analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych, czy trudności płatnicze maja charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej. ZUS podał, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, co stwarza możliwość uzyskiwania dochodu z tego tytułu. Zarobkowy charakter działalności oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku, nawet jeśli nie przynosi ona tego zysku. ZUS zwrócił uwagę, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne, świadczenie takie pobiera również jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat za czynsz, opłat eksploatacyjnych, kosztów leczenia oraz inne wydatki, łącznie na kwotę 3650 zł. Nie ma on z tytułu ww. opłat zaległości, nie wykazał także, aby brakowało mu środków finansowych na pokrycie kosztów leczenia. W ocenie ZUS zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącego nosi znamiona ubóstwa i ma charakter definitywny. Organ zaznaczył, że aktualnie budżet skarżącego ograniczają potrącenia egzekucyjne. Egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojeni określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwość zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie ZUS, umorzenie należności w omawianej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego. Organ uznał w związku z tym, że skarżący nie przedstawił okoliczności potwierdzających istnienie przesłanki zdefiniowanej w §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Organ podał, że w stosunku do skarżącego nie ma zastosowania przesłanka wskazana w §3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż powstanie zadłużenia nie było wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

ZUS odniósł się także do przesłanki dotyczącej stanu zdrowia określonej w §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przedstawił (str. 9 decyzji) sytuację zdrowotną skarżącego i jego żony (wymagającej całodobowej opieki). Zaznaczył, że choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. W przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca, ponieważ pobiera on świadczenie emerytalne, które stanowi stałe źródło dochodu niezależnie od stwierdzonych schorzeń. Ponadto skarżący nadal pozostaje aktywny zawodowo. Organ nie mógł zatem stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w ww. przepisie rozporządzenia.

Końcowo organ zwrócił uwagę na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 u.s.u.s. Stwierdził także, że optymalnym rozwiązaniem dla zobowiązanego mogłaby być spłata zadłużenia w ramach układu ratalnego.

W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na decyzję z dnia 10 marca 2023 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami. W uzasadnieniu zaznaczył w szczególności, że od 2014 r. prowadzi działalność gospodarczą jednoosobowo. W czasie choroby i leczenia (od 2016 r.), mając trudności w poruszaniu się, nie mógł przyjmować zleceń i wykonywać pracy, co bardzo uszczupliło budżet rodziny. Również konieczność opieki nad żoną bardzo ogranicza go zawodowo i pozbawia możliwości zarobkowania. Podał, że pojazdy zarejestrowane na jego nazwisko przekazał dzieciom, o czym informował ZUS. Skarżący zaznaczył także, że pandemia spowodowała kompletny zastój w usługach budowlanych. Obecna inflacja powoduje, że skarżący i jego żona stają przed dylematem, czy za pieniądze z emerytury kupić lekarstwa czy jedzenie, nie mówiąc już o wizycie prywatnej u lekarza specjalisty (przez NFZ czas oczekiwania na wizytę sięga kilku miesięcy).

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Stosownie do art. 32 u.s.u.s., do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.).

Jednak w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365).

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. zarówno przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem organowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania wskazanej ulgi. Podkreślić jednak należy, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero tak przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym, której uzasadnienie powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki (odsetki) powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć ale nie musi. Tak więc kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Innymi słowy ocenie Sądu podlega to czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności. W wyroku z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Podkreślono bowiem, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreśla, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, stwierdzić należy, że ZUS prawidłowo zastosował ww. zasady postępowania. Wydanie decyzji w sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wziął pod uwagę wszystkie uzyskane i przedłożone do sprawy dokumenty, w szczególności oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, uznając, że umorzenie należności w badanej sprawie nie jest możliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek.

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, iż w przypadku skarżącego nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ZUS poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego i dokonał ich trafnej merytorycznej oceny. W sprawie z ustaleń organu wynika, że należności z tytułu zaległych składek są dochodzone w trybie przymusowym – postępowanie egzekucyjne wdrożył Dyrektor Oddziału ZUS w Krakowie - poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego. Sąd podziela ocenę organu, że dopóki jest w toku postepowanie egzekucyjne, wyklucza to zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Na obecnym etapie nie można bowiem definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Skarżący nie wykazał także, że w sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Sąd podkreśla, że skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że nie może wykonywać pracy zarobkowej z uwagi na własny stan zdrowia – do akt nie przedłożono dokumentów, z których wynikałoby, że został on uznany za osobę całkowicie i trwale niezdolną do pracy lub że stwierdzono przeciwskazania do wykonywania pracy zarobkowej. Mimo że niewątpliwie skarżący boryka się z wieloma problemami zdrowotnymi, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, to jednak nadal prowadzi działalność gospodarczą, a więc pozostaje aktywny zawodowo. Pobiera także świadczenie emerytalne, które stanowi źródło dochodu, niezależnie od stwierdzonych u niego schorzeń czy konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorą żoną. Prawidłowo zatem organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również, że zadłużenie wobec organu powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć, ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym brak jest podstaw do zanegowania stanowiska ZUS, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wskazane w § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia.

Sąd stwierdza, że oceniając możliwości finansowe skarżącego ZUS wziął pod uwagę wszelkie dostępne na ten temat dane. Organ odniósł się do ponoszonych miesięcznie wydatków, osiąganych dochodów przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również uwzględnił fakt, że skarżący cały czas prowadzi działalność gospodarczą. ZUS miał także na uwadze, że skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, co wskazuje, że jest on w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne bez konieczności sięgania po pomoc ze strony państwa. W konsekwencji nie można uznać za dowolną ocenę ZUS, że w stosunku do skarżącego nie zaistniała przesłanka określona w §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Podsumowując Sąd wskazuje, że ZUS w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznał, że okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny zastosowania żądanego umorzenia należności z tytułu składek. Dokonując takiej oceny ZUS wziął pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Do wszystkich istotnych okoliczności i dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w świetle przesłanek warunkujących umorzenie należności.

Z wymienionych powodów Sąd nie stwierdził naruszenia przez ZUS zasad postępowania dowodowego, które - zdaniem Sądu - zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Podkreślić także należy, że organ zacytował i szczegółowo omówił przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję.

Zwrócić należy także uwagę na fakt, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi natomiast wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia omawianych należności. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Sąd zwraca także uwagę - w związku z przedłożeniem przez skarżącego szeregu dokumentów na etapie postępowania sądowego - że z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Załączone przez skarżącego dopiero do skargi dokumenty siłą rzeczy nie mogły zostać ocenione przez ZUS. Sąd wskazuje, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu. Każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej skarżącego, może być zawsze podstawą do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości. Zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Mając na uwadze ww. okoliczności, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a.