Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SAB/Sz 13/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: 1. stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa 2. zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi M.Ż. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w W w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w W do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego w W. dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

M. Ż. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), pismem z 14 listopada

2023 r. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie

do informacji publicznej (t.j. Dz.U.2022.902; dalej: "u.d.i.p."), zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego (dalej: "Dyrektor ZK" lub "Organ") o udostępnienie informacji publicznej, poprzez wskazanie "ilości zgłoszonego zapotrzebowania

na pracowników przez kontrahentów zewnętrznych współpracujących z jednostką penitencjarną w miesiącu X 2023 r. - wraz z ich nazwą".

Dyrektor ZK, odpowiadając na wniosek Strony, pismem z 22 listopada 2023 r. poinformował, że zachowanie Strony – polegające na złożeniu od 28 lipca 2023 r.

do 16 listopada 2023 r. łącznie 16 wniosków o udzielenie informacji publicznej

– wyczerpuje znamiona nadużycia prawa do informacji publicznej. Ponadto wnioskowana informacja ma charakter indywidualny. W związku z powyższym informacja ta nie posiada przymiotu informacji publicznej.

Skarżący, pismem z 10 grudnia 2023 r. uzupełnionym pismem z 21 marca 2024 r., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora ZK w przedmiocie udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, podnosząc zarzut obrazy przepisów prawa, a mianowicie:

1) art. 104 § 1 i 2 k.p.a. poprzez załatwienie wniosku (sprawy) w nieodpowiedniej formie, tj. niewydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości;

2) art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez uzurpowanie sobie prawa do jednostronności

oraz obrazę zasady praworządności przez całkowity brak informacji

o przysługującym stronie prawie do zaskarżenia rozstrzygnięcia w sprawie

i niewskazanie organu, do którego należy się zwrócić z odwołaniem;

3) art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez odmowę wydania żądanej przez stronę informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż na dzień udzielenia odpowiedzi w nieodpowiedniej formie (tj. pismem a nie decyzją) organ dysponował informacją żądaną przez stronę i jej udzielenie nie wymagało szczególnego nakładu sił. W ocenie Skarżącego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy sposób załatwienia wniosku przez organ rażąco narusza prawo. Skarżący podkreślił także, że każda próba oceny sposobu realizacji prawa do dostępu do informacji publicznej traktowana jest przez organ jako nieuprawniona ingerencja w jego wyłączną właściwość kompetencyjną, a udzielona odpowiedź nie zawiera żadnych okoliczności, mających wpływ na merytoryczną ocenę działań organu.

Pismem procesowym z 21 marca 2024 r. Skarżący wniósł o przyznanie od Organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6

w zw. z art. 149 § 2 P.p.s.a.

Organ, pismem z 4 stycznia 2024 r., udzielił odpowiedzi na skargę Strony wnosząc o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje stanowisko co do tego, że wystąpienie

przez Skarżącego w okresie od 28 lipca 2023 r. do 16 listopada 2023 r. z 16 wnioskami

o udzielenie informacji publicznej wyczerpywało znamiona nadużycia prawa do informacji publicznej oraz że wnioskowana informacja ma charakter indywidualny i w związku

z tym nie posiada przymiotu informacji publicznej i nie powinna korzystać z ochrony przewidzianej u.d.i.p.

W uzasadnieniu organ wskazał, że istota sprawy sprowadza

się do niezakwalifikowania wnioskowanej informacji jako informacji publicznej, podlegającej udostępnieniu na zasadach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Podniósł, że nie kwestionuje okoliczności, iż wnioskowana przez Skarżącego informacja jest informacją publiczną, niemniej jednak – zważywszy na cel jej pozyskania i indywidualny charakter sprawy – traci ona ów przymiot, a co za tym idzie nie powinna korzystać z ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej

oraz być udostępniana na zasadach w niej określonych.

Organ wskazał, że okoliczności analizowanej sprawy nie dają podstawy do przyjęcia, że wniosek Skarżącego miałby realizować jakkolwiek rozumiany interes publiczny. Wniosek ten bowiem nie jest motywowany troską o usprawnienie i transparentność instytucji publicznych, lecz stanowi wyraz konfrontacyjnej postawy względem Służby Więziennej oraz motywowany jest chęcią kontynuowania działalności skargowej, przysparzając w ten sposób dolegliwości organowi postępowania wykonawczego. Organ nadmienił przy tym, że w 2023 r. Skarżący sporządził 36 skarg, natomiast w 2022 r. – 41.

Organ wyjaśnił także, że w odpowiedzi na wniosek Strony sporządzono pismo informacyjne (odpowiedź do wnioskodawcy) a nie wydano decyzji odmownej, ponieważ nie uznano wnioskowanej informacji za informację publiczną. Sprawa została zakończona na etapie materialno-technicznym, nie było prowadzone postępowanie w drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie

z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sprawa może

być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność

lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Oceniając na wstępie dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Nie mają znaczenia również powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie na bezczynność Organu była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania

w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji

albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia

lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać

od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 P.p.s.a. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie, albowiem do dnia wydania w niej wyroku Organ nie poinformował o ustaniu bezczynności w zakresie ww. wniosku Skarżącego. Dopiero pismem z 23 maja 2024 r., które wpłynęło do Sądu 31 maja 2024 r., Organ poinformował Sąd o udzieleniu Skarżącemu – pismem z 22 kwietnia 2024 r. – odpowiedzi

na ww. wniosek Skarżącego z 14 listopada 2023 r.

W sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, skargę należy oddalić. Taka sytuacja także nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast na moment wyrokowania bezczynność nadal istnieje, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas,

gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie

lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku

- nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu

lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2003 r.,

IV SAB/Wa 109/07).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje

bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.

Co warte podkreślenia, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udostępnienia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych,

w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ

nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02).

Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie,

czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy

do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia takich informacji.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu,

do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie

go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest

w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Sąd wskazuje zatem, że adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne

lub dysponujące majątkiem publicznym. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Prawo dostępu do informacji publicznej jest gwarantowane konstytucyjnie

jako podstawowe prawo obywateli. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej

i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie powyższego prawa może nastąpić wyłącznie

ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.

Skonkretyzowanie prawa do informacji ma miejsce w u.d.i.p. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje,

w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Sąd wskazuje ponadto, że w doktrynie zasadnie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych,

a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp

do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29). Wskazać dalej należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc, co do zasady, treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący żądał podania mu informacji o ilości zgłoszonego zapotrzebowania na pracowników przez kontrahentów zewnętrznych współpracujących z jednostką penitencjarną w miesiącu X 2023 r. - wraz z ich nazwą.

Organ uznał, że żądana informacja stanowi informację publiczną, jednak

ze względu na cel jej pozyskania i indywidualny charakter sprawy – traci ona ów przymiot, a co za tym idzie nie powinna korzystać z ochrony przewidzianej ustawą o dostępie

do informacji publicznej oraz być udostępniana na zasadach w niej określonych. Ponadto Organ wskazał, że okoliczności analizowanej sprawy nie dają podstawy do przyjęcia,

że wniosek Skarżącego miałby realizować jakkolwiek rozumiany interes publiczny.

Nie budzi wątpliwości, iż Dyrektor Aresztu Śledczego jako jednostka penitencjarna jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych

– art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W ocenie sądu treść zapytania będącego przedmiotem rozpoznawanej sprawy

co do zasady może być uznana za informację publiczną. Podkreślenia wymaga,

że zapytanie Skarżącego zostało sformułowane w sposób ogólny, tj.: dotyczyło zgłoszeń zapotrzebowania na pracowników przez kontrahentów zewnętrznych współpracujących z jednostką penitencjarną, w odniesieniu do jednego miesiąca i jednej jednostki penitencjarnej. Zdaniem sądu zatem brak jest podstaw do formułowania przedstawionej przez Organ tezy o indywidualnym charakterze informacji. Ponadto Organ nie wskazał

z czego indywidualny charakter zapytania miałby wynikać. Dodać także należy, że organ uznając, że ze względu na cel uzyskania informacja traci charakter informacji publicznej, tego twierdzenia nie uzasadnił, tym bardziej, że Skarżący nie wskazywał w jakim celu dąży do uzyskania żądanej informacji, a organ do wskazywania takiego celu

go nie zobowiązywał.

Sąd wskazuje ponadto, że w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, za nieprawidłowe uznane zostało stanowisko z którego wynika, że jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidulanego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej. Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa,

a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który – jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidulanym. Tymczasem zgodnie

z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Jak również wskazuje

się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym nie można

przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy (por. wyrok NSA

z 3 kwietnia 2024 r., III OSK 447/22).

Wskazane powyżej oceny prawne Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości podziela i przyjmuje za własne.

W tym miejscu Sąd zauważa ponadto, że w rozpoznawanej sprawie Organ

nie wskazywał także na to, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej i nie zobowiązywał Skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu. Wskazać bowiem należy, że stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jedynie ubiegający się o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej zobowiązany jest uzasadnić dlaczego (w jego ocenie) pozyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym podmiot zobowiązany odmawiając udostępnienia informacji publicznej z uwagi na to, że jest to informacja publiczna przetworzona zobligowany jest w pierwszej kolejności wykazać taki charakter

tej informacji jak i - przed odmową jej udostępnienia - wezwać wnioskującego

do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu. Niewątpliwie bowiem, gdyby takie wezwanie do wnioskującego zostało wystosowane, to organ miałby podstawę do tego aby dokonywać oceny przedstawionego w ewentualnej odpowiedzi

na jego wezwanie interesu publicznego, jednak sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Ponadto w rozpatrywanej sprawie Organ a prori uznał, że złożenie w okresie około

3,5 miesiąca 16 wniosków o udostępnienie informacji publicznej stanowi nadużycie prawa. Sąd wniosku takiego nie podziela.

Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania

z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. W ustawie o dostępie

do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy może powodować, że w praktyce dochodzić może do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej

z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.

Należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, zgodnie z którym zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz

- Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008 oraz przykładowo sprawa sygn. III OSK 939/22).

Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie uznanie przez Organ, że złożenie przez Skarżącego w okresie 3,5 miesiąca 16 wniosków, nie może samo w sobie być uznane

za wystąpienie stanu nadużycia prawa. Podkreślenia bowiem wymaga, że wnioski Skarżącego zawierają po jednym, nie rozbudowanym, pytaniu, jego zapytania są krótkie i sama analiza wniosków nie może być uznana ani za czasochłonną,

ani za skomplikowaną. Tym samym, w ocenie sądu, w rozpatrywanym przypadku

nie doszło do naruszenia równowagi o jakiej mowa w przywołanym powyżej wyroku NSA z 30 sierpnia 2021 r., I OSK 799/12.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż bez wątpienia Organ nie udzielił żądanej informacji w 14-dniowym terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek wpłynął do organu 16 listopada 2023 r. i nie został przez organ merytorycznie załatwiony.

Uwzględniając powyższe sąd stwierdza, że Organ powinien rozpoznać przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później

niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych

w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Mając to na uwadze Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w pkt l sentencji wyroku zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego do rozpoznania wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.

Powyższe okoliczności uzasadniają w pełni ocenę, że sprawie miała miejsce bezczynność w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej, o czym orzeczono

w pkt II sentencji wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca

z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądził w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce

w razie oczywistego lekceważenia wniosków Skarżącego, czego w sprawie Sąd

się nie dopatrzył. Zaznaczyć należy, że dla uznania rażącego naruszenia prawa

nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi

być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Z rażącym charakterem bezczynności mamy więc do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W rozpoznawanej sprawie

nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku Skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.

Powyższe doprowadziło sąd do przekonania, że uzasadnionym jest również oddalenie wniosku Skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej

na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., o czym sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przyznanie sumy pieniężnej wobec strony postępowania pełni przede wszystkim funkcję prewencyjną

i kompensacyjną - ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona skarżąca na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać

na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 marca 2024 r., II SAB/Wr 437/23). Ponadto bezczynność czy przewlekłe prowadzenia postępowania, nawet w stopniu rażącym, nie stanowią dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej,

a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne działanie sądu, bez sprecyzowania w ustawie przesłanek, oznacza, że wybór

co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, dokonanej

w odniesieniu do całokształtu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy, a takie okoliczności w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie wystąpiły. W konsekwencji, nakładanie na Organ dodatkowych sankcji finansowych uznać należało za nieuzasadnione.

W tym miejscu należy wskazać, że nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie sądu treść pisma pełnomocnika Organu z 23 maja 2024 r., w którym Organ zawiadomił

Sąd o udostępnieniu Skarżącemu informacji objętej wnioskiem będącym przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Sąd wskazuje bowiem, że pismo to wpłynęło do WSA

w Szczecinie 31 maja 2024 r., tj. już po wydaniu wyroku w rozpoznawanej sprawie.

Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).