Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1216/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Piotr Fronc SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W., P. W., B. Z., A. W. oraz następców prawnych M. W.: M. K. i T. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 sierpnia 2022 roku, znak: WS-VI.7534.3.102.2021.BP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 lutego 2021 r. znak: GN.III.JM.72211-166/07 Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obj. księgą wieczystą nr KR1P/00344031/4, poł. w obr. 4, jedn. ewid. Krowodrza m. Kraków, w granicach części parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Nowa Wieś, na rzecz: I. W.-W., P. W., B. Z., A. W. i M. W..

Orzekając w ww. sposób organ I instancji stwierdził, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 16 marca 1953 r. znak: L.Sa.IV/58/102/54 o wywłaszczeniu nieruchomości, jako niezbędna dla Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych.

Odwołanie złożyli wnioskodawcy zarzucając, że zaskarżona decyzja narusza przepisy: a) art. 7 i art. 77 k.p.a. przez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, że w/w działka ewid., została zagospodarowana na cel wywłaszczeniowy i że z tego powodu jej zwrot stał się niemożliwy, b) art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez ich niewłaściwe zastosowanie nie uwzględniające, że na działce nie został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu pomimo, że orzeczenie to wydane zostało prawie 70 lat temu. Skarżący w uzasadnieniu odwołania podnieśli, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie dostarcza odpowiedzi na pytanie dlaczego organ I instancji odmówił zwrotu działki. Treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt. l i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest jednoznaczna - skoro na działce mimo upływu prawie 70 lat od jej wywłaszczenia nie zrealizowano celu wywłaszczenia, nieruchomość powinna zostać zwrócona. Akademia Górniczo-Hutnicza na przedmiotowej działce nie dokonała żadnych inwestycji. Fakt, że na działce przebiegają: sieć ciepłownicza, gazociąg niskiego ciśnienia, linia kablowa niskiego ciśnienia nie jest podstawą do odmowy zwrotu, bowiem sieci te są własnością przedsiębiorstw dostawców mediów (art. 49 § l Kc), a nie stanowią własności AGH. Z decyzji nie wynika jakie przeszkody widział do orzeczenia zwrotu działki skoro jest ona pusta (trawnik). Ostatecznie organ I instancji w sposób niejasny uznał, że działka ta też została zagospodarowana przez AGH, co jest niezgodne z prawdą.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr WS-VI.7534.3.102.2021.BP na art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, iż orzeczeniem o wywłaszczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 16 marca 1953 r. znak: L.Sa.IV/58/102/53, wydanym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jednolity: Dz. U. z 1952 r., Nr 4, póz. 31), została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa m.in. parcela l. kat. [...], b. gm. kat. Nowa Wieś. Przedmiotowa parcela była niezbędna Skarbowi Państwa na cele Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Objęta wnioskiem o zwrot parcela stanowi działkę nr [...].

Przy dokonywaniu oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia konieczne jest uwzględnienie oceny prawnej zawartej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym stwierdzono, iż art. 137 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami -w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu -jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio -ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed l stycznia 1998 r. - art. 137 ust. l pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. -art. 137 ust. l pkt 2) (por. np. wyroki: NSA w Warszawie - z 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2205/11, z 12 lutego 2014 r., sygn. akt l OSK 1663/12; z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2391/12 i z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12 - oraz wyroki WSA w Krakowie: z 11 września 2014 r., sygn. akt SA/Kr 923/14, z 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1048/14, z 12 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1066/14 i z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1067/14).

W związku z tym, nawet ewentualne przekroczenie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. przy realizacji inwestycji wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej nie może mieć istotniejszego znaczenia dla oceny zbędności danej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Pozyskano z Archiwum Akt Nowych dokumentację dotyczącą celu wywłaszczenia (niżej wymienione dokumenty znajdują się w aktach sprawy Starosty Krakowskiego zarejestrowanych pod znakiem: znak: GN.III.JM.72211-191/04). Jak wynika z pisma Dyrekcji Budowy A.G.H. z dnia 9 maja 1950 r. znak: 40/50/0-8 skierowanego do Zarządu Miejskiego Wydziału Administracji, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie - jako wykonawca narodowych planów gospodarczych - wnioskuje o "objęcie w posiadanie" m.in. parceli l. kat. [...], celem zrealizowania "zadania w zakresie rozbudowy Zakładów naukowych, budowy gmachów mieszkaniowych dla studentów itd.". Pismem z dnia 14 czerwca 1950 r. znak: Lok. 3-5/50 Biuro Regionalne Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Krakowie informuje Dyrekcję Budowy Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, iż nie wnosi zastrzeżeń co do przeznaczenia nieruchomości pod rozbudowę Akademii Górniczo-Hutniczej.

Zezwoleniem nr 2 Ministra Szkół Wyższych i Nauki z dnia 11 listopada 1950 r. znak: DI-II-3199/50 zezwolono na nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji rozbudowy Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, zaznaczonych na planie kolorem zielonym. Zgodnie z pismem Dyrekcji Budowy A.G.H. z dnia 27 grudnia 1950 r. znak: DB.65/Pfne/50/0-8, skierowanym do Przewodniczącego PKPG, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie informowała o potrzebie nabycia, względnie wywłaszczenia kompleksu nieruchomości zaznaczonych na planie kolorem zielonym. Wśród nieruchomości niezbędnych do realizacji celu wywłaszczenia znajdowała się parcela l. kat. [...], b. gm. kat. Nowa Wieś.

Natomiast wnioskiem z 11.1951 r. znak: IN.I.E/1068/51 Departament Inwestycji wystąpił do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zezwolenie Akademii Górniczo-Hutniczej Dyrekcji Budowy A.G.H. w Krakowie (jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych) o nabycie m.in. parceli l. kat. [...] pod budowę zakładów naukowych.

W piśmie z dnia 14 lutego 1951 r. znak: IN.I.E/640/1068/51 Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił Dyrekcji Budowy A.G.H. w Krakowie -jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na nabycie ww. parceli pod budowę zakładów naukowych.

Jak wynika z analizy mapy katastralnej, kolorem zielonym zaznaczono obszar niezbędny do realizacji zaplanowanej inwestycji.

Oceniając zagospodarowanie przedmiotowego terenu organ odwoławczy posłużył się pozyskanymi ze zbiorów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie odbitkami zdjęć lotniczych obrazujących teren wywłaszczonych nieruchomości wykonanych w latach: 1970, 1975, 1982, 1993 i 1998 znajdującymi się w aktach sprawy Starosty Krakowskiego zarejestrowanych pod znakiem: znak: GN.III.JM.72211-191/04. Na zdjęciu wykonanym w 1970 r. przedmiotowa nieruchomość stanowi częściowo teren zielony z przebiegającym przez środek ciągiem komunikacyjnym w postaci chodnika wzdłuż ogrodzenia terenu, na którym posadowiony jest budynek szkolny. Powyższe ustalenia potwierdzają kolejne fotografie, z tym iż w okresie późniejszym na terenie szkolnym rozrósł się nasadzony wcześniej drzewostan. Dla potrzeb prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał informacje w zakresie posiadania i eksploatacji sieci infrastruktury technicznej zlokalizowanej na przedmiotowej działce w zakresie infrastruktury ciepłowniczej – sieć ciepłownicza, sieci gazowej oraz sieci niskiego napięcia.

Wg organu w tym stanie rzeczy zawnioskowana do zwrotu nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, jako niezbędna dla Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie -wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Realizacja inwestycji polegającej na rozbudowie Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie miała charakter złożony i za jej integralną część należy uznać także ciągi komunikacyjne i obszary zielone, stanowiące zieleń izolacyjną. O niezbędności ww. nieruchomości świadczy również powierzchnia terenu przeznaczonego pod wywłaszczenie, a także sąsiednie nieruchomości, które w większości są własnością, bądź są w użytkowaniu wieczystym tej uczelni. Realizacja celu wywłaszczenia polegająca na budowie ciągów komunikacyjnych wraz z terenami zielonymi, musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, co w przedmiotowej sprawie stwierdzono. Aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości wskazuje także na wykonanie w jej obszarze prac związanych z realizacją zaplanowanej inwestycji.

W skardze na powyższą decyzję żyjący wnioskodawcy oraz następcy prawni zmarłego wnioskodawcy M. W. zarzucili naruszenie:

- art. 7, 77 i 80 Kpa przez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, że działka została zagospodarowana na cele AGH i że z tego powodu jej zwrot stał się niemożliwy,

- art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 i ust, 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez ich niewłaściwe zastosowanie nie uwzględniające, że na działce nie został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu pomimo, że orzeczenie to wydane zostało prawie 70 lat temu; upłynęło już 7 lat a nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia i upłynęło 10 lat a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 ugn) i działka stanowi własność Gminy Miejskiej Kraków

Podkreślono, iż fakt, że na działce przebiega gazociąg niskiego ciśnienia wybudowany w 2003 i 2005 r., a więc po wszczęciu niniejszego postępowania i sieć niskiego napięcia, nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu, bowiem sieci te są własnością przedsiębiorstw dostawców mediów (art. 49 § 1 Kc) i były przez nich wybudowane, a nie stanowią własności AGH.

Natomiast chodnik, jeżeli rzeczywiście jest (co wątpliwe) także nie został wykonany przez inwestora AGH a wydeptany został przez przechodniów, dlatego nie ma podstawy do odmowy zwrotu działki. Ponadto z decyzji nie wynika, jakie przeszkody widział organ II instancji do orzeczenia zwrotu działki, przecież jest ona pusta (trawnik), jest w ogóle nie zagospodarowana. Ostatecznie organ II instancji w sposób niejasny uznał, że działka ta też została zagospodarowana przez AGH, co jest niezgodne z prawdą, bowiem jest to trawnik. Nie dokonał więc organ dostatecznych ustaleń, z jakich powodów odmówił jej zwrotu. Proponowana przez organy I i II instancji wykładnia bardzo liberalnego traktowania celu wywłaszczenia, na niekorzyść wnioskodawców, nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie i w Konstytucji.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875).

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W kontrolowanej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia było ustalenie, iż sporna do zwrotu działka stanowiła niewielką część pierwotnej parceli wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 16 marca 1953 r. znak: L.Sa.IV/58/l02/53, na cele Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Zatem działka której zwrotu domagają się skarżący to aktualnie wyodrębniona z pierwotnej parceli niewielka działka w pobliżu zrealizowanej zabudowy w zakresie budynków i infrastruktury AGH. Podnoszona zatem w skardze okoliczność, iż na spornej do zwrotu działce nic obecnie się nie znajduje w zakresie budynków i infrastruktury AGH, nie oznacza, że cel nie został zrealizowany. Celem bowiem obecnie kontrolowanego wywłaszczenia były "zadania w zakresie rozbudowy Zakładów naukowych, budowy gmachów mieszkaniowych dla studentów itd.". Realizacja takiej inwestycji polegającej na rozbudowie Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie miała z pewnością charakter złożony i za jej integralną część, zasadnie skarżone organy uznały także ciągi komunikacyjne i obszary zielone, stanowiące zieleń izolacyjną. O niezbędności ww. nieruchomości świadczy zatem również powierzchnia terenu przeznaczonego pod wywłaszczenie, a także sąsiednie nieruchomości, które w większości są własnością, bądź są w użytkowaniu wieczystym tej uczelni. Realizacja celu wywłaszczenia polegająca na budowie ciągów komunikacyjnych wraz z terenami zielonymi, musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, co w przedmiotowej sprawie stwierdzono odpowiednimi dokumentami. Ponadto okoliczność zrealizowania celu wywłaszczenia w zakresie spornej działki potwierdzają pozyskane zdjęcia lotnicze m.in. zdjęcie wykonane w 1970 r. wskazujące, że wynika, przedmiotowa nieruchomość stanowi częściowo teren zielony z przebiegającym przez środek ciągiem komunikacyjnym w postaci chodnika wzdłuż ogrodzenia terenu, na którym posadowiony jest budynek szkolny. Powyższe ustalenia potwierdzają kolejne fotografie, z tym iż w okresie późniejszym na terenie szkolnym rozrósł się nasadzony wcześniej drzewostan.

Ponadto w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, nawet przekroczenie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. przy realizacji inwestycji wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej nie może mieć znaczenia dla oceny zbędności danej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Z uwagi na to nie zasługują na uwzględnienie zarzuty błędnych ustaleń faktycznych, a także naruszenia prawa materialnego co do art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.