Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1003/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2018 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej również jako: "Stowarzyszenie", "Wnioskodawca") zwróciło się za pośrednictwem poczty elektronicznej do [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej również jako: " [...] S.A.", "Spółka"), w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), dalej również jako: "u.d.i.p.", o udostępnienie informacji publicznej w postaci "skanu umowy podpisanej przez grupę [...] z Pekao S.A., PKO BP, Bankiem Gospodarstwa Krajowego na udzielenie kredytu". Wnioskodawca wniósł o przesłanie skanu ww. dokumentu pocztą elektroniczną na podany adres e-mail.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], [...], powołując w podstawie prawnej art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej również jako: "k.p.a.", [...] S.A. odmówiły udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W uzasadnieniu Spółka wskazała w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Z uwagi na przeznaczenie umowy w części związane z wykonywaniem przez [...] S.A. zadań publicznych, treść wniosku odnosi się do zakresu zadań publicznych. Wniosek dotyczy zawartej przez [...] S.A. umowy kredytowej z następującymi bankami: Bank Polska Kasa Opieki S.A., Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A., Bank Gospodarstwa Krajowego na refinansowanie posiadanych obecnie zobowiązań finansowych oraz na finansowanie zobowiązań bieżących z możliwością wydatkowania na inwestycje dworcowe. Umowa ta należy do sfery interesów gospodarczych [...] S.A. jako element zarządzania mieniem Spółki.

W treści przedmiotowej umowy znajdują się kluczowe zarówno dla Spółki, jak i innych stron umowy, informacje będące wynikiem negocjacji pomiędzy tymi czterema podmiotami. Ujawnienie zawartych w umowie zapisów, np. warunków finansowych na jakich został udzielony kredyt, naruszyłoby interesy stron umowy, które są objęte tajemnicami prawnie chronionymi. Przedmiotowa umowa kredytowa jest objęta tajemnicą handlową i jej ujawnienie naraziłoby ww. podmioty na konsekwencje prawne i finansowe.

Z tych względów Zarząd Spółki postanowił, że ww. informacje podlegają ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy - zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Dalej Spółka wskazała, że w zakresie pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy" mieści się tajemnica przedsiębiorstwa, która została zdefiniowana w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2018 r., poz. 419 ze zm.), dalej również jako: "u.z.n.k.". Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny - np. szczegółowy opis sposobu wykonania usługi, jej koszt, oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań.

Zdaniem Spółki, informacje będące przedmiotem wniosku posiadają dla niej wartość gospodarczą oraz handlową i z tego względu została na nie nałożona klauzula "Tajemnica przedsiębiorstwa [...] S.A.". Natomiast na wartość gospodarczą, które to pojęcie należy rozumieć w sposób obiektywny, składają się w pierwszej kolejności nakłady ponoszone przez przedsiębiorstwo w celu uzyskania własnych wyników, jak również przydatność informacji dla przedsiębiorcy.

Nadto Spółka podniosła, że wykonywanie zadań publicznych może jednocześnie dotyczyć jej indywidualnego interesu jako przedsiębiorcy. Pojęcie interesu przedsiębiorcy rozumiane jest bowiem jako pewien stan faktyczny ukształtowany korzystnie dla przedsiębiorcy, bądź taki stan, który dopiero w przyszłości może stanowić źródło korzyści, rzeczywistych lub tylko oczekiwanych. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że [...] S.A. posiada uzasadniony interes gospodarczy w nieujawnianiu informacji objętych wnioskiem Stowarzyszenia.

Następnie Spółka wskazała, że w celu ochrony informacji w zakresie bezpieczeństwa [...] S.A. stosuje szereg zabezpieczeń prawnych zmierzających do zachowania poufności informacji żądanych przez wnioskodawcę. Mianowicie informacje, o udostępnienie których zwrócił się wnioskodawca, zostały wyodrębnione spośród innych informacji jako podlegające ochronie, czyli uznawane przez [...] S.A. za poufne i opatrzone klauzulą "Tajemnica przedsiębiorstwa [...] S.A.". Ponadto [...] S.A. przyjęła "Regulamin ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa Spółki [...] Spółka Akcyjna" oraz "Ramowy wykaz rodzajów informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] S.A.", które należy oznaczyć klauzulą "tajemnica przedsiębiorstwa [...] S.A." (uchwała nr [...] Zarządu [...] S.A. z dnia [...] lutego 2015 r.) oraz zawarła Porozumienie w sprawie stosowania wspólnych zasad ochrony, udostępniania i przekazywania informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w Spółkach Grupy [...]. Osoby mające dostęp do żądanych przez wnioskodawcę informacji zobowiązane były do zapoznania się z ww. Regulaminem oraz odbycia szkolenia, a udostępnienie im przedmiotowych informacji nastąpiło po złożeniu przez nich pisemnego zobowiązania do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa [...] S.A. Ponadto, zgodnie z obowiązującym Regulaminem pracy dla pracowników zatrudnionych w [...] S.A. (przyjętym decyzją nr [...] Prezesa Zarządu - Dyrektora Generalnego z dnia [...] kwietnia 2013 r.), pracownik obowiązany jest w szczególności do przestrzegania zasad ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa [...] S.A. (§ 5 ust. 2 pkt 3), a nieuprawnione ujawnienie, nieuzasadniona modyfikacja, zniszczenie albo nieuprawnione wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] S.A. stanowi ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych (§ 6 ust. 1 pkt 1).

Końcowo Spółka wskazała, że prawo do informacji publicznej nie może być rozumiane w sposób absolutny, tj. jako prawo obywateli do uzyskiwania nieograniczonego dostępu do każdego bez wyjątku dokumentu czy każdej informacji wytworzonej, odnoszącej się, czy będącej w posiadaniu podmiotu publicznego. Z tych względów, na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., odmowa udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej jest uzasadniona.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...] S.A. z siedzibą w [...] zarzucając naruszenie:

- art. 61 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim z przepisów tych wynikają podstawy ograniczania prawa do informacji ze względu na m.in. ochronę wolności i praw podmiotów gospodarczych, przy spełnieniu przesłanki proporcjonalności i konieczności, poprzez ograniczenie prawa do informacji, podczas gdy w sprawie nie zachodzi w istocie potrzeba ochrony wolności i praw podmiotu gospodarczego, a przez to dokonanie ograniczenia prawa do informacji niespełniąjącego wymogu konieczności i proporcjonalności dokonanego ograniczenia,

- art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten wysławia przesłankę ograniczenia prawa do informacji ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że informacje żądane przez Stowarzyszenie we wniosku o udostępnienie informacji publicznej objęte są tajemnicą przedsiębiorcy,

- art. 11 pkt 4 u.z.n.k. w zakresie w jakim przepis ten definiuje pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa, poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że żądane przez Stowarzyszenie informacje są objęte przedmiotowym zakresem zastosowania tego przepisu.

W związku z powyższymi zarzutami Stowarzyszenie wniosło o: uchylenie zaskarżonej decyzji [...] S.A. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; zasądzenie od [...] S.A. na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

W motywach skargi wskazano, iż w sytuacji sporu pomiędzy kilkoma wartościami konstytucyjnie chronionymi należy dokonać ich ważenia na tle konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie istotne jest, że objęta wnioskiem umowa została zawarta przez publicznego przewoźnika z publicznymi instytucjami, działającymi w sferze publicznej i opierającymi działalność na majątku publicznym. Prowadzi to do wniosku, że ograniczenie prawa do informacji na kanwie niniejszej sprawy jest błędne, gdyż nie spełnia konstytucyjnych warunków ograniczania prawa do informacji - realności potrzeby ochrony wolności i praw podmiotu gospodarczego, a nadto warunków konieczności i proporcjonalności dokonanego ograniczenia. W drodze przedmiotowej umow udzielany jest kredyt spółce Skarbu Państwa przez inne podmioty działające w sferze publicznej. Taka działalność, z natury rzeczy ingerująca w mechanizmy wolnorynkowe, każdorazowo wymaga sprawowania społecznej kontroli i informowania społeczeństwa o warunkach takiej umowy.

Zaznaczono, że informacje dotyczące umowy nie są informacjami technologicznymi, dotyczącymi szczególnego sposobu działania Spółki w związku z zawarciem kontraktu z podmiotami publicznymi. Żądana informacja nie dotyczy zatem szczególnych okoliczności lub właściwości Spółki, ani też nie dotyczy danych związanych z dążeniem do innowacyjności. Argumentacja przyjęta przez Spółkę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest następstwem obiektywnego zważenia racji, a przyjęciem obrony interesu podmiotu będącego przedsiębiorcą.

Podkreślono, że w świetle konstytucyjnego prawa do informacji, znajdującego rozwinięcie w przepisach u.d.i.p., możliwość uzyskania informacji o działalności podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz gospodarujących środkami publicznymi ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia demokratycznego państwa prawnego.

Dalej wskazano, że pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy nie zostało zdefiniowane na gruncie u.d.i.p., stąd zarówno orzecznictwo, jak i doktryna, odwołują się do definicji tajemnicy przedsiębiorstwa zawartej na gruncie art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 2 Porozumienia w Sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (TRIPS), przedmiotem ochrony są poufne informacje, które posiadają określoną wartość gospodarczą. Co za tym idzie, do wykazania tajemnicy przedsiębiorstwa nie wystarczy nieujawnienie informacji, ale należy zbadać również jej charakter.

Na poparcie ww. twierdzeń powołano obszerne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych. Końcowo podkreślono, że ujawnienie informacji żądanych w niniejszej sprawie ma kluczowe znaczenie dla sprawowania społecznej kontroli działalności państwowego przewoźnika, wykonującego zadania publiczne istotne z punktu widzenia członków społeczeństwa.

W odpowiedzi na skargę [...] S.A. wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o akta sprawy stosownie do art. 133 p.p.s.a. według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja [...] S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej, nie narusza prawa.

Analizując niniejszą sprawę zaznaczyć należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, będące w posiadaniu takich informacji.

Natomiast informacja publiczna, w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., to każda informacja o sprawach publicznych. Ustawa nie zawiera definicji tego pojęcia, jednak określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie ww. pojęcia, związane z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem, trafnie akcentuje się w piśmiennictwie (v. H. Izdebski, Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; K. Tracka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2009, s. 138).

W orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie powołanych regulacji, przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej został spełniony.

Spółka Akcyjna [...], dla której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.d.i.p., jest co do zasady podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu. Również wnioskowana informacja w postaci skanu umowy podpisanej przez [...] S.A. z następującymi bankami: Bank Polska Kasa Opieki S.A., Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A., Bank Gospodarstwa Krajowego na udzielenie kredytu jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Informacja ta dotyczy bowiem dokumentu dotyczącego działalności ww. podmiotu, w którym 100% udziałów należy do Skarbu Państwa, jego sytuacji finansowej i majątkowej (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c, f oraz pkt 5 lit. d i e u.d.i.p.).

W rozpoznawanej sprawie podmiot zobowiązany uznał, że istnieją przesłanki do odmowy udostępnienia ww. umowy na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., tj. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Powyższe stanowisko, w ocenie Sądu, jest prawidłowe.

W myśl art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie natomiast do ust. 2 wymienionego przepisu prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga zatem po pierwsze odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazania, że zaistniały wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji odmownej. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej muszą być przez podmiot obowiązany omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący. Dopiero taka argumentacja, w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi, umożliwi temu sądowi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek ograniczenia prawa dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 192/13; publ. CBOSA).

Dane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k., jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą; po drugie, są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej; po trzecie, przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. Brak spełnienia choćby jednej z ww. przesłanek dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa (por. M. Filipek, Zaświadczenie z KRK jako tajemnica przedsiębiorstwa, Zam. Publ. 2010/9/20-23).

Analogiczny pogląd prezentuje M. Jabłoński w opracowaniu "Udostępnienie informacji publicznej w formie wglądu do dokumentów" (wydawnictwo PRESSCOM Spółka z o.o., Wrocław 2013, str. 131), gdzie wskazuje, że możliwość ograniczenia prawa na podstawie tajemnicy przedsiębiorcy wchodzi w grę, gdy spełnione są następujące przesłanki: (1) brak wcześniejszego upublicznienia określonych informacji znajdujących się w dokumentacji wniesionej przez przedsiębiorcę; (2) uprawdopodobnienie, że informacje te ze względu na swój charakter, sposób zastosowania itp. mają szczególną wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę; (3) podjęcie przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności takich informacji, przy czym powinny one nastąpić w momencie składania odpowiednich dokumentów; ich brak dyskwalifikuje możliwość ograniczenia dostępu do tego typu dokumentów ze względu na tego rodzaju przesłankę, w szczególności gdy zastrzeżenie tajemnicy mogłoby nastąpić po wcześniejszym wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis, stosowanych technologii, urządzeń) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 193/13, publ. CBOSA).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wymienione powyżej przesłanki uznania wnioskowanych informacji za tajemnicę przedsiębiorcy zostały spełnione.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że dokument będący przedmiotem wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie został uprzednio upubliczniony w jakiejkolwiek formie, nadto Spółka podjęła niezbędne działania w celu zachowania go w poufności. Mianowicie umowa wraz z załącznikami, o udostępnienie której zwróciło się Stowarzyszenie, została wyodrębniona spośród innych informacji jako podlegająca ochronie. Dokument ten, jako poufny, został opatrzony klauzulą "Tajemnica przedsiębiorstwa [...] S.A.". Ponadto, uchwałą nr [...] Zarządu [...] S.A. z dnia [...] lutego 2015 r. Spółka przyjęła "Regulamin ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa Spółki [...] Spółka Akcyjna" oraz "Ramowy wykaz rodzajów informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] S.A., które należy oznaczyć klauzulą tajemnica przedsiębiorstwa [...] S.A." stanowiący Załącznik nr 1 do Regulaminu. Informacja stanowiąca przedmiot wniosku wymieniona została w ww. Załączniku.

Spółka zawarła również Porozumienie w sprawie stosowania wspólnych zasad ochrony, udostępniania i przekazywania informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w spółkach Grupy [...]. Osoby mające dostęp do żądanych przez Stowarzyszenie informacji zostały poinformowane o obowiązku zachowania tajemnicy, nadto zobowiązane były do zapoznania się z ww. Regulaminem, odbycia szkolenia, a udostępnienie im przedmiotowych informacji nastąpiło po złożeniu pisemnego zobowiązania do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa [...] S.A. Ponadto w "Regulaminie pracy dla pracowników zatrudnionych w [...] S.A.", przyjętym decyzją nr [...] Prezesa Zarządu - Dyrektora Generalnego [...] S.A. z dnia [...] kwietnia 2013 r. ze zm., pracownik obowiązany jest w szczególności do przestrzegania zasad ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa [...] S.A. (§ 5 ust. 2 pkt 3), a nieuprawnione ujawnienie, nieuzasadniona modyfikacja, zniszczenie albo nieuprawnione wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] S.A. stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (§ 6 ust. 1 pkt 1).

Z powyższego wynika, że element formalny tajemnicy przedsiębiorstwa w niniejszej sprawie został zachowany, bowiem Spółka w istocie podjęła działania w celu zachowania żądanego dokumentu w poufności. Wykazała zatem wolę objęcia ochroną wnioskowanych informacji przed nieuprawnioną ingerencją osób trzecich i podjęła w tym celu adekwatne środki.

W niniejszej sprawie spełniona została również materialna przesłanka tajemnicy przedsiębiorcy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Spółka powoływała się na to, że wnioskowana umowa kredytowa została zawarta przez [...] S.A. z Bankiem Polska Kasa Opieki S.A., Powszechną Kasą Oszczędności Bankiem Polskim S.A. oraz Bankiem Gospodarstwa Krajowego na refinansowanie posiadanych obecnie zobowiązań finansowych, a także na finansowanie zobowiązań bieżących z możliwością wydatkowania na inwestycje dworcowe. Takie właśnie przeznaczenie zaciągniętego kredytu wynika z treści umowy. Umowa ta dotyczy więc również finansowania działalności inwestycyjnej Spółki będącej podmiotem prawa handlowego działającego w warunkach komercyjnych. Jak trafnie wskazała Spółka umowa ta należy do sfery interesów gospodarczych [...] S.A. i stanowi element zarządzania jej mieniem.

Spółka podkreślała również, że w treści przedmiotowego dokumentu znajdują się kluczowe informacje będące wynikiem negocjacji pomiędzy stronami umowy. Ujawnienie zawartych w umowie zapisów, np. warunków finansowych na jakich został udzielony kredyt, stanowiłoby nie tylko naruszenie interesów stron umowy, ale także naruszenie tajemnicy ustawowo chronionej, tj. tajemnicy bankowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm.).

Z tych względów Spółka trafnie uznała, że informacje będące przedmiotem wniosku informacyjnego posiadają dla niej wartość gospodarczą oraz handlową, co odzwierciedla nałożona klauzula "Tajemnica przedsiębiorstwa [...] S.A.". Przy czym przesłankę wartości gospodarczej, jak podnosiła Spółka, należy rozumieć w sposób obiektywny i liberalny. Za wystarczające w tej mierze należy uznać istnienie nawet nieznacznej lub jedynie potencjalnej wartości ekonomicznej informacji, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę mogłoby zaoszczędzić mu wydatków lub zwiększyć jego zyski w relacjach z innymi uczestnikami obrotu.

Podkreślenia wymaga, iż Sąd w składzie orzekającym, realizując obowiązek rzeczywistej kontroli dokumentów źródłowych będących przedmiotem wniosku informacyjnego i dokonania oceny ich charakteru (por. np. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 192/13, publ. CBOSA), zapoznał się z materiałami stanowiącymi wniosek skarżącego Stowarzyszenia i doszedł do przekonania, że odmowa udostępnienia informacji publicznej w postaci ww. umowy kredytowej jest uprawniona. Uzasadnione jest bowiem stanowisko organu, że treść wnioskowanej umowy ze względu na jej przedmiot stanowi istotną wartość gospodarczą dla Spółki i jako taka mieści się w pojęciu tajemnicy przedsiębiorcy. Zapisy tej umowy definiują pozycję negocjacyjną Spółki, która została przez nią wypracowana w celu jej zawarcia z podmiotami bankowymi. Owa pozycja negocjacyjna, której odpowiadają określone warunki umowy, a także przyjęte zobowiązania, stanową dobro chronione przed ingerencją osób trzecich z punktu widzenia interesu przedsiębiorcy. W tym zakresie posiadają dla przedsiębiorcy informację gospodarczą o wymiernej wartości.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ zbadał przesłanki materialne tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wskazał na jej elementy, wyjaśnił również z jakich powodów ujawnienie tych elementów mogłoby doprowadzić do zaistnienia negatywnych skutków dla Spółki oraz pozostałych stron umowy. Organ przedstawił rzeczywiste okoliczności uzasadniające odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Uczynił to, co należy podkreślić, w sposób, który nie niweczy przedmiotu sporu. Należy bowiem mieć na względzie, że bardziej szczegółowa analiza zapisów umowy kredytowej, a co za tym idzie bardziej szczegółowe wyjaśnienie motywów odmowy ich udostępnienia, mogłoby w istocie spowodować ujawnienie treści dokumentu objętego poufnością ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, co byłoby równoznaczne z naruszeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Biorąc pod uwagę powyższe, a w szczególności znaczenie omawianego dokumentu z puntu widzenia interesów Spółki, w ocenie Sądu [...] S.A. zasadnie odmówiła dostępu do wnioskowanej informacji publicznej z powołaniem na tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Nie doszło tym samym do naruszenia przepisów omawianej ustawy.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i podlega ustawowym ograniczeniom. Istotą obywatelskiego uprawnienia dostępu do informacji publicznej jest możliwość pozyskiwania określonych "informacji" właśnie, rozumianych jako konkretne "wiadomości" na temat spraw publicznych, tj. działań władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz majątku publicznego. Wniosek skarżącego Stowarzyszenia obejmował udostępnienie skanu umowy kredytowej. Stowarzyszenie nie wnioskowało zatem o określone, konkretne dane zawarte w tym dokumencie, lecz o cały dokument mający istotne znaczenie dla Spółki będącej podmiotem prawa handlowego. Tak zakreślony przedmiot wniosku w zestawieniu z treścią żądanego dokumentu czyni stanowisko Spółki uzasadnionym.

Nie ma też racji skarżące Stowarzyszenie podnosząc, iż w niniejszej sprawie, która dotyczy udostępnienia umowy o udzielenie kredytu spółce Skarbu Państwa przez inne podmioty działające w sferze publicznej, nie zachodzi potrzeba ochrony wolności i praw podmiotu gospodarczego. [...] S.A. jest w istocie spółką prawa handlowego obowiązaną do stosowania wprost przepisów Kodeksu spółek handlowych z pewnymi wyjątkami przewidzianymi w ustawie o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego " [...]". Przedmiot działalności Spółki jest o wiele szerszy niż ten wynikający wprost z ww. ustawy o komercjalizacji (...). Nadany zgodnie z Kodeksem spółek handlowych statut [...] S.A. wskazuje na wiele rodzajów działalności (nr [...]) określających przedmiot działalności Spółki. Zatem ochrona praw Spółki polegająca na ograniczeniu dostępu do treści wnioskowanej umowy jest uzasadniona. Nie doszło tym samym do naruszenia art. 61 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Konkludując Sąd stwierdza, że wydana w sprawie decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ wykazał formalny i materialny element tajemnicy przedsiębiorcy w odniesieniu do żądanej umowy. Wyjaśnił również z jakich powodów ujawnienie tego dokumentu mogłoby doprowadzić do zaistnienia negatywnych skutków dla Spółki.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.