Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 921/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy N. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 31 października 2023 r. nr WG-VI.7534.160.2023.PŁK w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda Podlaski (dalej: "Wojewoda") decyzją z 31 października 2023 r., nr WG-VI.7534.160.2023.PŁK, utrzymał w mocy decyzję Starosty Hajnowskiego (dalej: "Starosta") z 26 lipca 2023 r., nr GK.6821.15.2017. Na mocy tej decyzji Starosta w pkt 1 zwrócił na rzecz M. C. (dalej: "Skarżący") wywłaszczone od S. C. nieruchomości oznaczone jako działki nr:

- [...] o pow. 0,4902 ha, położoną w obrębie Ł., gm. N., stanowiącą własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w G., która w dniu wywłaszczenia oznaczona była numerem działki [...];

- [...] o pow. 0,2751 ha, położoną w obrębie Ł., gm. N., stanowiącą własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w G., która w dniu wywłaszczenia oznaczona była numerem działki [...];

- [...] o pow. 0,5742 ha, położoną w obrębie Ł., gm. N., stanowiącą własność Skarbu Państwa - Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, która w dniu wywłaszczenia oznaczona była numerem działki [...];

- [...] o pow. 0,0374 ha, [...] o pow. 0,2313 ha i [...] o pow. 0,1349 ha, położone w obrębie Ł., gm. N., stanowiące własność Gminy, które w dniu wywłaszczenia były oznaczone numerem działki [...] o pow. 0,4000 ha.

W pkt 2 Starosta ustalił na rzecz M. C. do zwrotu zwaloryzowane odszkodowanie odpowiednio: (-) na rzecz Skarbu Państwa - Nadleśniczego Nadleśnictwa Browsk w kwocie 8 224,33 zł; (-) na rzecz Skarbu Państwa - Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w kwocie 3 215,64 zł, (-) na rzecz Gminy w kwocie 2 279,04 zł. W pkt 3 zobowiązał M. C. do uiszczenia ww. kwot na rzecz wskazanych podmiotów w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. W pkt 4 odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej obecnie numerami działek [...] o pow. 0,0090 ha, [...] o pow. 1,3312 ha i [...] o pow. 0,0172 ha, położonych w obrębie Ł. gmina N., które odpowiadają w dniu wywłaszczenia działce oznaczonej numerem [...], z uwagi na fakt, że działka oznaczona numerem [...] stanowi własność osób fizycznych, natomiast działki oznaczone numerami [...] i [...] stanowią grunty drogowe.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na mocy decyzji Naczelnika Gminy N. z 18 sierpnia 1978 r., Nr Rol.701/36/78, orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości i zabudowań położonych we wsi Ł., oznaczonych na dzień wywłaszczenia jako działki m.in.: nr [...] o pow. 0,2600 ha, nr [...] o pow. 0,1700 ha, nr [...] o pow. 0,4800 ha, nr [...] o pow. 0,2700 ha, nr [...] o pow. 0,5700 ha, nr [...] o pow. 0,4000 ha i nr [...] o pow. 1,1100 ha, stanowiących własność S. C. Powyższa decyzja stała się ostateczna 4 września 1978 r.

W uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej wskazano, że ww. działki zostały wywłaszczone z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego "S.", zgodnie z decyzją Wojewody Białostockiego z 16 lipca 1976 r., nr AS.42/11/111/1/75, zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania niżej wymienionych inwestycji: zbiornika wodnego; kanału Narew - Supraśl; nowego cieku wodnego rzeki Podrzeczka; nowego cieku wodnego rzeki Łupianki; pompowni: B.1, B.2, B.3, C., R. i S. oraz zaplecza inwestora i wykonawcy oraz oczyszczalni ścieków.

Wydanie decyzji wywłaszczeniowej z 18 sierpnia 1978 r. zostało poprzedzone przeprowadzeniem 10 kwietnia 1978 r. rokowań w miejscowości Ł. pomiędzy S. C. a przedstawicielami inwestora, tj. Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w Białymstoku. Z pkt. I ppkt. 3 protokołu rokowań wynika, że w celu realizacji inwestycji "Zbiornika wodnego S." niezbędna była tylko część wywłaszczonej nieruchomości o pow. 0,43 ha, tj. działki nr [...] i [...]. Natomiast, z pkt II ppkt. 9 wynika, że S. C. oświadczył, że na terenie realizowanego zbiornika wodnego posiada nieruchomość o pow. 0,43 ha, a ponadto nieruchomości położone poza zbiornikiem o pow. 2,83 ha (oznaczone w dniu wywłaszczenia numerami [...], [...], [...], [...] i [...]).

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku Wydział II Cywilny z 16 stycznia 1996 r., sygn. akt II Ns 2853/95, spadek po zmarłym dnia 8 maja 1995 r. S. C. na podstawie testamentu z 14 października 1993 r. nabył M. C., w całości.

Wnioskiem z 13 września 2017 r. Skarżący wystąpił o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych we wsi Ł., gm. N., oznaczonych w dniu wywłaszczenia jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], podnosząc, że inwestor budowy zbiornika wodnego S. nie zrealizował celu wywłaszczenia, jakim było gromadzenie wody dla potrzeb rolnictwa i zaopatrzenia miasta Białegostoku. Wywłaszczone działki nie zostały wykorzystane do realizacji planu "Zbiornik Wodny S. i Kanał Narew - Supraśl". Wnioskodawca dołączył dokumenty spadkowe po zmarłym właścicielu wywłaszczonych nieruchomości. Z dokumentacji tej wynika, że wnioskodawca jest spadkobiercą byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, a więc jest uprawniony do dochodzenia jej zwrotu.

Postanowieniem z 20 października 2017 r. Starosta zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], położonej w obrębie Ł., gm. N. - z uwagi na fakt, że równolegle toczyło się postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie Ł., gm. N., która była wywłaszczona pod budowę zbiornika wodnego Siemianówka.

Decyzją z 4 lipca 2018 r., nr GK.6821.13.2017, Starosta orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej przed wywłaszczeniem jako działka nr [...] o pow. 0,17 ha, położonej w obrębie Ł. gm. N., oznaczonej obecnie jako działka nr [...] o pow. 0,1653 ha, stanowiącej własność Gminy N. (dalej także: "Gmina") oraz odmówił zwrotu części nieruchomości nr [...], oznaczonej obecnie nr [...] o pow. 0,0065 ha, stanowiącej aktualnie część drogi gminnej, stanowiącej własność Gminy. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Gminę, decyzją z 11 października 2018 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z 4 lipca 2018 r. Wyrokiem z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 767/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Gminy na decyzję Wojewody z dnia 11 października 2018 r., a wyrokiem z 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1545/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Gminę.

Decyzją z 13 listopada 2017 r., nr: GK.6821.15.2017, Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej przed wywłaszczeniem jako działka nr [...] o pow. 0,2600 ha, położonej w obrębie Ł., gm. N., która weszła w skład działki oznaczonej numerem [...] o pow. 160,8300 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna 1 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji stwierdził m.in., że dla inwestora, tj. Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w Białymstoku, w celu realizacji zbiornika wodnego "S.", niezbędna była tylko część wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki: nr [...] i nr [...], natomiast pozostałe działki zostały "dowłaszczone", o czym świadczy protokół rokowań, przeprowadzonych w Ł. 10 kwietnia 1978 r., dotyczących przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości. Przyczyną odmowy zwrotu ww. nieruchomości była okoliczność, że wywłaszczona nieruchomość jest w całości pokryta wodą, stanowi czaszę zbiornika wodnego S., zatem nie ulega wątpliwości, że cel wynikający z decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany, pomimo niewybudowania kanału Narew — Supraśl.

W związku z tym, że decyzja Starosty z 4 lipca 2018 r., nr GK.6821.13.2017, orzekająca o zwrocie nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] stała się na skutek ww. wyroku NSA o sygn. I OSK 1545/19 ostateczna i prawomocna, M. C. podaniem z 12 grudnia 2022 r. wniósł o wznowienie postępowania, zawieszonego postanowieniem z 20 października 2017 r. Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. Starosta podjął na wniosek strony zawieszone postępowanie administracyjne z uwagi na fakt, że ustąpiły przyczyny, które wcześniej uniemożliwiały zwrot "dowłaszczonych" nieruchomości.

W dniu 26 lipca 2023 r. Starosta Hajnowski wydał przytoczoną na wstępie decyzję nr GK.6821.15.2017.

Od powyższej decyzji pismem z 10 sierpnia 2023 r. odwołanie wniosła Gmina, reprezentowana przez Wójta, w zakresie pkt 1 decyzji (myślnik czwarty) oraz w zakresie pkt 2 (myślnik trzeci), w części której Starosta nakazał zwrócić na rzecz M. C. nieruchomość oraz zobowiązał do zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy.

Ponadto, skarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, tj.: art. 137 ust. 1 u.g.n., art. 140 ust. 1 i 2 w zw. z art. 217 u.g.n., w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Gmina wniosła o uchylenie decyzji Starosty w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z 31 października 2023 r., nr WG-VI.7534.160.2023.PŁK, Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy po przytoczeniu stosownych przepisów prawa stwierdził, że - w ocenie organu I instancji - celem wywłaszczenia wynikającym z treści decyzji wywłaszczeniowej była budowa zbiornika wodnego "S.". Zbiornik ten miał służyć celom związanym z gospodarką wodną terenów przyległych, w tym nawadnianie korytem rzeki Narew użytków rolnych w dolinach Górnej Narwi i Supraśli, zabezpieczenie perspektywicznego zapotrzebowania wody dla potrzeb gospodarki komunalnej i przemysłu Białegostoku, ochronę przed powodzią doliny Narwi, zwiększenie przepływów niżówkowych w rzece Narew, aktywizację gospodarczą terenów wokół zbiornika, stworzenie warunków dla rozwoju ośrodków wypoczynkowych i sportów wodnych, rozwój gospodarki rybackiej i wędkarskiej, oraz wykorzystanie przepływu wody do produkcji energii elektrycznej. Podstawowym celem zbiornika jest natomiast funkcja retencyjna. Większość z tych założeń była i jest realizowana.

Wojewoda podkreślił, że decyzją z 16 lipca 1976 r., nr AS.42/11/111/1/75, Wojewoda Białostocki zatwierdził pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny zagospodarowania terenu inwestycji, wśród których wymieniono: zbiornik wodny (zalew), kanał Narew - Supraśl, nowy ciek wodny rzeki Podrzeczka, nowy ciek wodny rzeki Łupianka, Pompowni "B.1", "B.2", "B.3", "C.", "R." i "S.", a także zaplecze inwestora i wykonawcy oraz oczyszczalnię ścieków. Odpisu ww. decyzji Wojewody Białostockiego, mimo podjętych czynności, organ I instancji nie odnalazł.

W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego sprawy, tj. z odpisu protokołu rokowań przeprowadzonych w miejscowości Ł. 10 kwietnia 1978 r. między S. C. a przedstawicielami inwestora, tj. Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w Białymstoku (pkt l ppkt 3 i pkt II ppkt 9) wynika, że w celu realizacji inwestycji "Zbiornika wodnego Siemianówka" niezbędna była tylko część wywłaszczonej nieruchomości o pow. 0,43 ha, tj. działki nr [...] i [...], natomiast pozostałe działki o pow. 2,83 ha (oznaczone w dniu wywłaszczenia numerami [...], [...], [...], [...] i [...]), położone poza zbiornikiem, zostały "dowłaszczone". Zdaniem Wojewody powyższe ustalenia potwierdzone zostały w piśmie Starosty z 21 września 2023 r. złożonym w toku postępowania odwoławczego.

Organ nadmienił, że w stosunku do nieruchomości, w dniu wywłaszczenia oznaczonej jako działka [...] o pow. 0,26 ha, decyzją z 13 listopada 2017 r. Starosta orzekł o odmowie jej zwrotu, albowiem obecnie w całości pokryta jest wodą i stanowi czaszę zbiornika wodnego Siemianówka.

Natomiast ostateczną i prawomocną decyzją z 4 lipca 2018 r. Starosta, z uwagi na fakt, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, orzekł o zwrocie na rzecz M. C. nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 0,1700 ha, której obecnie odpowiada działka nr [...] o pow. 0,1653 ha. Organ wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, z których wynika, że zwrot nieruchomości "dowłaszczonych" w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) jest możliwy jedynie w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na konkretny cel. Jak wynika z powyższego, zwrot nieruchomości "dowłaszczonych" uwarunkowany jest wystąpieniem przesłanek do zwrotu; warunkiem zwrotu nieruchomości "dowłaszczonych" nie jest więc zwrot nieruchomości wywłaszczonej, lecz wystąpienie przesłanek uzasadniających zwrot, a więc, jak można założyć - zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel wywłaszczenia. A więc samo spełnienie przesłanek zwrotu i ustalenie, że nieruchomość wywłaszczona stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie zaś orzeczenie o zwrocie tej nieruchomości, daje podstawę do zwrotu nieruchomości "dowłaszczonych".

Organ odwoławczy zaznaczył, że w stanie faktycznym sprawy spór nie dotyczy kwestii wynikającej z naruszenia terminu rozpoczęcia prac lub naruszenia terminu zrealizowania celu wywłaszczenia, tylko tego, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany na nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka nr [...] o pow. 0,4000 ha. Gmina wskazała, że zwracane nieruchomości co prawda nie leżą w czaszy zbiornika wodnego "S.", ale są położone w pasie terenu przyległego tworząc strefę ochronną - sanitarną zbiornika wodnego "S.". Organ II instancji stwierdził, że w toku postępowania odwoławczego podjął czynności w celu ustalenia istnienia i zasięgu strefy ochronnej zbiornika wodnego "S.".

W tym celu pismem z dnia 18 września 2023 r. zwrócił się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o udzielenie informacji, czy dla zbiornika wodnego "S." ustalono strefę ochronną, zgodnie ustawą z 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2023 poz. 1478 ze zm.). W odpowiedzi Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (Dyrektor RZGW) pismem z 26 września 2023 r. wskazał, że przedmiotowa nieruchomość położona jest poza obszarem ujemnego wpływu zbiornika Siemianówka. W kwestii strefy ochronnej, o której mowa w art. 121 p.w. Dyrektor RZGW poinformował, że ustanawiana jest ona dla ujęć wód podziemnych przeznaczonych do spożycia i nie dotyczy zbiornika S., natomiast zbiornika Siemianówka dotyczy obszar ochronny, o którym mowa w art. 139 p.w. Obszary ochronne zbiorników to ustanowione na podstawie art. 141 p.w. obszary, na których obowiązują zakazy oraz ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów lub korzystania z wód w celu ochrony zasobów tych wód przed degradacją. Katalog zakazów i ograniczeń wykonywania robót lub czynności, które mogą spowodować trwałe zanieczyszczenie gruntów lub wód wymieniony jest w art. 140 p.w. Wyjaśniono, że w myśl art. 141 ust. 1 p.w. Wojewoda, na wniosek Wód Polskich, ustanawia obszar ochronny, w drodze aktu prawa miejscowego, wskazując ograniczenia lub zakazy dotyczące użytkowania gruntów oraz korzystania z wód na terenie obszaru ochronnego oraz granice tego obszaru.

Wojewoda stwierdził, że nie ustanowił w drodze aktu prawa miejscowego obszaru ochronnego dla zbiornika wodnego "S.". Organ podkreślił, że strefa ochronna zbiornika nie została ustalona w żadnym dokumencie wydanym na podstawie obecnie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. W ocenie Wojewody za taki dokument nie można uznać wskazanego przez Gminę opracowania. Podobnie wypowiedział się WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 37/19, w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego "S.". Z powyższego wynika, że zakres obszaru ochronnego nie został w żaden sposób oficjalnie uregulowany, a więc z jego domniemanego istnienia i zasięgu nie można wywodzić niekorzystnych dla spadkobierców byłego właściciela nieruchomości skutków prawnych. Zdaniem organu odwoławczego trudno uznać, że teren nieruchomości wywłaszczonej, będącej w użytkowaniu Gminy, a nie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zgodnie z art. 218 ust. 3 p.w.) tworzy obszar ochronny (bufor), skoro brak jest w tym zakresie oficjalnego uregulowania. Zatem, wobec braku ustanowienia obszaru ochronnego na tym terenie, prawa spadkobiercy byłego właściciela nie mogą doznawać uszczerbku, albowiem byłoby to sprzeczne z przepisem art. 136 ust. 3 u.g.n. W przepisie tym jest mowa o zwrocie nieruchomości w sytuacji, gdy jest ona zbędna na cel związany z wywłaszczeniem.

Organ II instancji, po przeanalizowaniu map znajdujących się w aktach sprawy oraz po sprawdzeniu na stronie internetowej Urzędu Gminy N. - Systemu Informacji Przestrzennej (dostępnej pod adresem: narewka.e-mapa.net), ustalił, że zwracana nieruchomość położona jest przy drodze gminnej naprzeciwko nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], za którą położona jest działka nr [...], która stanowi zbiornik wodny "S.". Zwracana nieruchomość położona jest w oddaleniu od czaszy zbiornika, zatem nie stanowi części czaszy zbiornika, jak też jego obszaru ochronnego.

Ponadto, z zaświadczenia Wójta Gminy N. z 23 czerwca 2023 r. wynika, że obecnie zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zespołu rekreacyjnego "Ł.1" nad zbiornikiem S., zatwierdzonym Uchwałą Nr XVIII/161/01 Rady Gminy N. z 24 kwietnia 2001 r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego Nr 14, poz. 270 z dnia 30 maja 2001 r.) działka nr [...], położona w obrębie Ł., jest przeznaczona w niewielkiej części pod tereny schronisk młodzieżowych, kempingów i pól biwakowych (w części objętej tym m.p.z.p.) Natomiast, zgodnie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części wsi Ł. z przeznaczeniem na pole golfowe i budownictwo rekreacyjno-letniskowe gminie N., zatwierdzonym Uchwałą Nr XVII/153/08 Rady Gminy N. z dnia 27 października 2008 r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego Nr 279, poz. 2807 z 14 listopada 2008 r.) działki: nr [...] i nr [...], położone w obrębie Ł., są przeznaczone pod tereny zieleni urządzonej z terenami urządzeń do uprawiania sportu, rekreacji i wypoczynku - pole golfowe wraz z otoczeniem, natomiast działka nr [...], położona w obrębie [...], jest przeznaczona w części pod tereny zieleni urządzonej z terenami urządzeń do uprawiania sportu, rekreacji i wypoczynku - pole golfowe wraz z otoczeniem, w części pod tereny dróg wewnętrznych (w większej części objętej ww. m.p.z.p.).

Wojewoda wskazał również, że Wójt Gminy N. poinformował, że nie posiada w swoim archiwum opracowań planistycznych obowiązujących na dzień 18 sierpnia 1978 r., na podstawie których mógłby stwierdzić, jakie było przeznaczenie wnioskowanych działek w tamtym okresie. Zgodnie z najstarszym posiadanym opracowaniem planistycznym, tj. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy N., zatwierdzonym uchwałą Nr IX/41/85 Gminnej Rady Narodowej w N. z 4 października 1985 r., nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] położona w obrębie 14 Ł. przeznaczona była pod tereny rolne. Wobec powyższego organ zwrócił uwagę na niekonsekwencję Gminy, która twierdzi, że sporna nieruchomość stanowi część obszaru ochronnego. Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami m.p.z.p. nieruchomość ta ma w części przeznaczenie jako zieleń urządzona z terenami urządzeń do uprawiania sportu, rekreacji i wypoczynku - pole golfowe wraz z otoczeniem. Skoro w ocenie Gminy tereny te powinny być wykorzystywane jako obszar ochronny zbiornika "S." (np. możliwość zlania) to brak było podstaw nadania tym terenom rekreacyjnego przeznaczenia.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Gminy, że cel wywłaszczenia na zwracanej nieruchomości, oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] został zrealizowany. Zwracane nieruchomości położone są w oddaleniu od czaszy zbiornika, nie stanowią części czaszy zbiornika, jak też jego obszaru ochronnego. Ponadto, brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających realizację celu wywłaszczenia. Gmina nie wskazała, jakie inwestycje związane z realizacją zbiornika wodnego "S." zrealizowała na zwracanej nieruchomości, ani w żaden sposób nie udowodniła ich zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia, zawłaszcza w świetle aktualnych zapisów miejscowych planów zagospodarowania dotyczących przeznaczenia tej nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ocenił, że wywłaszczona nieruchomość, oznaczona na dzień wywłaszczenia nr [...], spełnia warunki zwrotu, gdyż stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Wojewoda nie zgodził się z zarzutem dotyczącym nieprawidłowego ustalenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, albowiem organ dokonał waloryzacji, zgodnie z art. 5 u.g.n., mając na uwadze roczne i miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, które są dostępne na stronach internetowych Głównego Urzędu Statystycznego. Kwota podlegająca zwrotowi była bowiem ustalana w oparciu o wyliczenie wynikające z waloryzacji (art. 140 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 2 i w zw. z art. 5 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami), a nie na podstawie wartości wyliczonej przez biegłego w operacie. Wartość ta ma jedynie pomocnicze znaczenie i jest ustalana w niniejszej sprawie jedynie na potrzebę tego, czy ustalona do zwrotu kwota nie przekracza połowy tej wartości. Kwota zwracanego odszkodowania nie jest bowiem równoznaczna z aktualną wartością rynkową nieruchomości. Skoro 45 lat temu byłemu właścicielowi zapłacono za wywłaszczoną działkę kwotę 4.380,00 zł, czyli 2.279,04 zł po waloryzacji, to taką kwotę spadkobierca byłego właściciela ma zapłacić w zamian za jej zwrot. Analogicznie zostały wyliczone kwoty odszkodowania w stosunku do pozostałych zwracanych działek. Chociaż kwoty te mogą wydawać się niskie na dzień dzisiejszy, w szczególności biorąc pod uwagę atrakcyjność ich położenia, to sposób ich obliczenia jest zgodny z art. 140 §1 i § 2 w związku z art. 217 ust. 2 u.g.n., albowiem na tym polega istota instytucji zwrotu wywłaszczanych nieruchomości.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła Gmina N., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Gmina zaskarżyła:

1) decyzję Wojewody Podlaskiego z 31 października 2023 r., nr WG-VI.7534.160.2023.PŁK, utrzymującą w mocy decyzje Starosty Hajnowskiego z 26 lipca 2023 r., nr GK.6821.15.2017, w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w obrębie Ł., gm. N., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 0,4000 ha, obecnie wchodzącej w skład nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow.0,0374 ha, nr [...] o pow. 0,2313 ha i nr [...] o pow. 0,1349 ha stanowiącej własność Gminy - w całości;

2) decyzję Starosty Hajnowskiego z 26 lipca 2023 r., nr GK.6821.15.2017, w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w obrębie Ł., gm. N., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 0,4000 ha, obecnie wchodzącej w skład nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0374 ha, nr [...] pow. 0,2313 ha i nr [...] o pow. 0,1349 ha, stanowiącej własność Gminy - w części w zakresie objętym przedmiotem zaskarżenia przed organem II instancji, tj.w zakresie pkt.1 tiret czwarte i pkt 2 tiret trzecie.

Zaskarżonym decyzjom Gmina zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego í niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz przyjęcie, że brak oficjalnego uregulowania zakresu obszaru ochronnego zbiornika S. stanowi podstawę do uznania, że przedmiotowa nieruchomość nie znajduje się w zakresie obszaru ochronnego (strefy buforowej) zbiornika S.;

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974, nr 10, poz.64, ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowym stanie faktycznym cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany, co skutkowało stwierdzeniem zbędności nieruchomości na ten cel i stanowiło podstawę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela;

b) art. 140 ust. 4 w zw. z art. 140 ust. 1 i 2 u.g.n., poprzez brak zastosowania przez organy obu instancji tychże przepisów, a w konsekwencji nieuwzględnienia przez organy kwestii zwiększenia wartości przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu i związanej z tym konieczności zwiększenia wartości przyznanego Skarżącej odszkodowania;

Skarżąca wniosła na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu, tj. kopii decyzji Naczelnika Gminy N. Nr G.70198/3/89 - na okoliczność braku przestanki zbędności na cele związane z wywłaszczeniem w stosunku do działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr ewid. [...], obr. Ł.. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu II instancji w całości oraz umorzenie postępowania prowadzonego przez organ I instancji w zaskarżonej części, tj. w zakresie pkt 1 tiret czwarte i pkt 2 tiret trzecie decyzji Starosty Hajnowskiego z 26 lipca 2023 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz przeprowadzenie rozprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: "u.g.n."). Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Art. 137 ust. 1 u.g.n. wyjaśnia natomiast pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Nadmienić należy także, że zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), co jest istotne, gdyż decyzja wywłaszczeniowa z 18 sierpnia 1978 r. (k. 10 akt admin.) wydana została właśnie na podstawie powyższej ustawy.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy spór nie dotyczy kwestii wynikającej z naruszenia terminu rozpoczęcia prac lub naruszenia terminu zrealizowania celu wywłaszczenia, tylko tego, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany i w jakim zakresie, a także czy sporna działka znajduje się w obszarze strefy ujemnego wpływu oraz obszarze ochronnym zbiornika Siemianówka.

Na wstępie rozważań podkreślenia wymaga, że w wyrokiem z 22 września 2022 r., sygn. I OSK 1545/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z 7 marca 2019 r., II SA/Bk 767/18. Wyrokiem tym oddalono skargę Gminy na decyzję Wojewody z 11 października 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Hajnowskiego z 4 lipca 2018 r. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej przed wywłaszczeniem nr geod. [...] o pow. 0,17 ha, położonej w obrębie Ł. gm. N., stanowiącej własność Gminy, której obecnie odpowiada działka nr geod. [...] o pow. 0,1653 ha i o nr [...] o powierzchni 0,0065 ha. Działka ta została wywłaszczona na podstawie decyzji Naczelnika Gminy N. z 18 sierpnia 1978 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego "S.". Utrzymaną przez Wojewodę decyzją Starosty odmówiono także zwrotu części nieruchomości nr [...] (obecnie [...]), która weszła w skład drogi gminnej Gminy N.

Należy zaznaczyć, że powyższy prawomocny wyrok rozstrzygnął spór o zgodność z prawem decyzji zwrotowej w stosunku do działki nr [...]. Sąd w uzasadnieniu przypomniał, że Urząd Rejonowy w Hajnówce decyzją z 15 grudnia 1991 r. wygasił prawo zarządu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Białymstoku m.in. do ww. działki o pow. 0,17 ha, ponieważ sam WZMiUW wystąpił do Wójta o wygaszenie prawa jego zarządu, argumentując, że działka nr [...] została wywłaszczona na potrzeby zbiornika wodnego "S.", ale znajduje się poza zasięgiem inwestycji i jest zatem zbędna dla WZMiUW. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że Gmina sprzedała już w przetargach kilkanaście działek położonych w sąsiedztwie działki nr [...], co świadczy o nie wykorzystaniu ich na cel związany z budową zbiornika "S.", a także że działka nr [...] została przekazana Gminie, która zgodnie z planem miejscowym miała przeznaczyć tereny niewykorzystane pod budowę zbiornika na cele rekreacyjno-usługowe i turystyczne. Wyrok ten potwierdził, że cel wywłaszczenia, czyli budowa zbiornika wodnego "S." został zrealizowany, jednakże nie na tej części nieruchomości nr [...], która podlegała zwrotowi.

Przesądzony powyższym wyrokiem z 7 marca 2019 r. zwrot na rzecz M. C. działki o nr [...] jest istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem – jak wynika z akt – sporna działka oznaczona w dniu wywłaszczenia nr [...] o pow. 0,4000 ha (obecnie nr [...] o pow. 0,0374 ha, [...] o pow. 0,2313 ha i [...] o pow. 0,1349 ha) stanowi nieruchomość "dowłaszczoną" do działki nr [...] i [...], gdyż leżała ona poza inwestycją budowlaną (zob. postanowienie o zawieszeniu, k. 24 akt admin.; pismo z 21 września, k. 131 oraz odpis protokołu rokowań, pkt I ppkt 3 i pkt II ppkt 9). Nieruchomość dowłaszczoną należy rozumieć jako nieruchomość przejętą przez państwo wraz z gruntem odebranym przymusowo, na wniosek osób wywłaszczanych, z uwagi na nieracjonalność pozostawienia tej działki osobom wywłaszczanym ze względu na niemożność samodzielnego, dalszego jej racjonalnego wykorzystania (vide art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. oraz wyrok WSA w Białymstoku z 28 marca 2019 r., II SA/Bk 822/18). Z powyższego względu Starosta postanowieniem z 10 października 2017 r. zasadnie zawiesił postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr [...] do czasu, gdy decyzja zwrotowa dotycząca działek nr [...] i [...] stanie się ostateczna. W stosunku do działki nr [...] stało się tak z chwilą wydania przez NSA wyroku w sprawie o sygn. I OSK 1545/19 z 22 września 2022 r., dlatego też postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. organ podjął na wniosek zawieszone postępowanie wskazując, że ustąpiły przyczyny, które wcześniej uniemożliwiały zwrot "dowłaszczonych" nieruchomości. W stosunku do nieruchomości nr [...] ostateczną decyzją z 13 listopada 2017 r. Starosta orzekł o odmowie jej zwrotu, albowiem obecnie w całości pokryta jest wodą i stanowi czaszę zbiornika wodnego S.

Starosta, zawieszając postępowanie i oczekując na ostateczne zakończenie sprawy działek nr [...] i [...], postąpił zgodnie z ugruntowanym poglądem w zakresie zasad odzyskiwania gruntów "dowłaszczonych". W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny. Jeżeli w sprawie nie wystąpią przesłanki do zwrotu tej nieruchomości, wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Przyczyną, dla której nie może nastąpić samodzielny zwrot takiej nieruchomości, jest okoliczność, że nie była ona w chwili wywłaszczenia niezbędna na żaden cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Innymi słowy – nieruchomość, która była zbędna na cel wywłaszczenia wskazany w decyzji wywłaszczeniowej już w dacie jej wydawania, nie można "stać się zbędna" w rozumieniu art. 137 u.g.n. Tego rodzaju wywłaszczenie nie miało bowiem określonego celu, przez pryzmat którego można dokonywać oceny jego zbędności (vide wyroki WSA: w Łodzi, II SA/Łd 744/23, w Krakowie, II SA/Kr 1948/00, WSA w Warszawie, I SA/Wa 1001/12 oraz I SA/Wa 639/13, a także NSA: IV SA 1000/93, IV SA 1626/94, I OSK 481/10 oraz I OSK 1911/15).

Ponadto, jak wyjaśnił WSA w Białymstoku w wyroku o sygn. II SA/Bk 822/18, przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlegają badaniu w postępowaniu uruchamianym wnioskiem byłego właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercy (spadkobierców) (art. 136 ust. 3 u.g.n.). Dopiero w ramach postępowania wszczętego na wniosek osoby uprawnionej, organ jest zobowiązany do zbadania wszystkich materialnoprawnych przesłanek uzasadniających żądanie. Wystąpienie materialnoprawnych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, określonych przepisem art. 137 u.g.n., nie jest dopuszczalne w ramach innego postępowania, dotyczącego zwrotu innej nieruchomości niż wywłaszczona. Dopóki zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie zostanie przesądzony ostateczną decyzją, nie może nastąpić zwrot nieruchomości "dowłaszczonej" przy okazji wywłaszczenia. Przesądzenie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej łącznie z "dowłaszczoną" może nastąpić w ramach jednego postępowania, o ile wniosek o zwrot nieruchomości obejmuje nieruchomość wywłaszczoną i "dowłaszczoną". W przypadku wniosków odrębnie złożonych (jak w sprawie niniejszej – k. 2 akt admin.), nie jest możliwy zwrot nieruchomości "dowłaszczonej" zanim ostateczną decyzją o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej nie zostanie potwierdzone zaistnienie przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. A zatem, wobec faktu prawomocnego i ostatecznego zwrotu M. C. (spadkobiercy poprzedniego właściciela) nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], możliwy jest zwrot również nieruchomości "dowłaszczanych", objętych ostateczną decyzja Naczelnika Gminy N. z 18 sierpnia 1978 r., w tym spornej działki oznaczonej w dniu wywłaszczenia nr [...] o pow. 0,4000 ha, a obecnie nr [...] o pow. 0,0374 ha, [...] o pow. 0,2313 ha i [...] o pow. 0,1349 ha.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty odnoszące się do zrealizowania celu wywłaszczenia na ww. działce. Wbrew twierdzeniom skargi Starosta i Wojewoda prawidłowo zbadali, jaki był cel wywłaszczenia oraz okoliczności czy i kiedy cel ten został zrealizowany. Nie budzi także wątpliwości, że większość z pierwotnych zamierzeń, wymienionych na s. 5 zaskarżonej decyzji, jest wciąż realizowana, jednakże – co należy zaznaczyć - nie na działkach zwracanych zaskarżoną decyzją. Zwracana nieruchomość położona jest przy drodze gminnej naprzeciwko działki nr [...], za którą położona jest działka nr [...]. Ta ostatnia stanowi zaś zbiornik wodny "S.". Trafnie wyjaśnił także organ, że obszar ówczesnej działki nr [...] położony jest w oddaleniu od czaszy zbiornika, zatem nie stanowi jej części.

Sąd zgodził się z Wojewodą, że sporna nieruchomość nie stanowi strefy ani obszaru ochronnego w rozumieniu ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2023, poz. 1478 ze zm., dalej: "p.w."). Na aprobatę zasługuje zwrócenie się o stosowną informację do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. PGW WP pismem z 26 września 2023 r. wyjaśniło, że sporna działka: 1) położona jest poza obszarem ujemnego wpływu zbiornika S., 2) nie jest objęta strefą ochronną, o której mowa w art. 121 p.w. Powyższych wyjaśnień wyspecjalizowanego organu w zakresie gospodarowania wodami nie zdołała podważyć argumentacja skarżącej Gminy. Skoro zatem nie można mówić o strefie ujemnego wpływu, to nie ma wpływu dla sprawy powoływanie się na wyrok NSA w sprawie I OSK 550/17.

Sąd nie zgadza się ze stwierdzeniem Skarżącej, że decydującego znaczenia nie ma fakt, że brak jest prawnie określonego obszaru ochronnego zbiornika Siemianówka. Jest wręcz przeciwnie - brak decyzji Wojewody, wydanej na podstawie art. 140 ust. 1 p.w. jest bardzo istotny. Trafnie wskazuje Wojewoda w odpowiedzi na skargę, że okres 5 lat był wystarczający, aby Wody Polskie - w razie dostrzeżenia takiej potrzeby – wystąpiły z wnioskiem do Wojewody o utworzenie obszaru ochronnego. Choć rację ma Skarżąca, że nie jest wykluczone, że przesłanki do jego ustanowienia istnieją, to jednak dopóki stosowny akt prawa miejscowego nie zostanie wydany, dopóty nie sposób powoływać się na istnienie obszaru ochronnego i wyprowadzać z tego niekorzystnych dla Skarżącego następstw prawnych w postaci braku możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Trafnie wskazał organ, że wobec braku ustanowienia obszaru ochronnego na tym terenie, prawa spadkobiercy byłego właściciela nie mogą doznawać uszczerbku, albowiem byłoby to sprzeczne z przepisem art. 136 ust. 3 u.g.n. W przepisie tym jest mowa o zwrocie nieruchomości w sytuacji, gdy jest ona zbędna na cel związany z wywłaszczeniem. Niezasadne jest także zarzucanie organowi II instancji, że samodzielnie nie przeanalizował przesłanek do ustanowienia obszaru ochronnego. Nie zobowiązywały go do tego żadne przepisy prawa, zwłaszcza art. 137 u.g.n. Należy pamiętać, że z zasady praworządności (legalizmu), określonej w art. 6 k.p.a., wynika obowiązek organów administracji działania na podstawie przepisów prawa (w tym aktów prawa miejscowego) i stosowania – przy braku przepisów przejściowych - przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem planów miejscowych działka nr [...] jest przeznaczona w niewielkiej części pod tereny schronisk młodzieżowych, kempingów i pól biwakowych (w części objętej tym m.p.z.p.), działki: nr [...] i nr [...] są przeznaczone pod tereny zieleni urządzonej z terenami urządzeń do uprawiania sportu, rekreacji i wypoczynku - pole golfowe wraz z otoczeniem, natomiast działka nr [...] jest przeznaczona w części pod tereny zieleni urządzonej z terenami urządzeń do uprawiania sportu, rekreacji i wypoczynku - pole golfowe wraz z otoczeniem, w części pod tereny dróg wewnętrznych (w większej części objętej ww. m.p.z.p.). Niemniej jednak, wbrew zarzutom skargi stwierdzić należy, że zmiana przeznaczenia powyższych działek (powstałych z podziału wywłaszczonej działki nr [...]) nie świadczy o tym, że został na nich zrealizowany cel wywłaszczenia. Jak już to zostało wyjaśnione, przesądzający w tym zakresie był zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół rokowań z 10 kwietnia 1978 r. poprzedzających wydanie decyzji wywłaszczeniowej, przeprowadzonych pomiędzy S. C. a przedstawicielami inwestora, z których wynika, że w celu realizacji zbiornika niezbędna była tylko część wywłaszczonej nieruchomości o pow. 0,43 ha, tj. działki nr [...] i [...]. Pozostałe nieruchomości, o pow. 2,83 ha (oznaczone w dniu wywłaszczenia numerami [...], [...], [...], [...] i [...]), położone poza zbiornikiem, zostały dowłaszczone do działek nr [...] i [...]. W sprawie istotne są też rozstrzygnięcia w sprawach I OSK 1545/19 oraz II SA/Bk 767/18, z których wynika, że działka nr [...] o pow. 0,17 ha znajduje się poza zasięgiem inwestycji i okazała się zbędna. Na prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji nie ma także wpływu dołączona do skargi decyzja Naczelnika Gminy N. nr G.70198/3/89, albowiem fakt stwierdzenia nieprzydatności na cele wywłaszczenia działek innych niż działka nr [...] nie przesądza sam w sobie, zwłaszcza w świetle pozostałych dowodów, że działka ta była niezbędna dla realizacji zbiornika wodnego S.

Nie ma racji Skarżąca twierdząc, że organy oby instancji w błędny sposób wyliczyły należne jej odszkodowanie z tytułu zwrotu nieruchomości. Skarżący jako spadkobierca byłego właściciela powinien zapłacić za zwrot kwotę 4.380,00 zł, czyli 2.279,04 zł po waloryzacji. Z akt wynika bowiem, że za nieruchomość oznaczoną (na dzień wywłaszczenia) jako działka nr [...] decyzją Naczelnika Gminy N. z dnia 18 sierpnia 1978 r. przyznano odszkodowanie w kwocie 4 380,00 zł, tj. 2 279,04 zł po waloryzacji. W ocenie Sądu organy dokonały waloryzacji zgodnie z art. 5 w zw. z art. 140 §1 i § 2 i art. 217 ust. 2 u.g.n., mając na uwadze roczne i miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowane przez GUS. Kwota podlegająca zwrotowi była bowiem ustalana w oparciu o wyliczenie wynikające z waloryzacji. Za organem wyjaśnić należy, że wartość ta ma jedynie pomocnicze znaczenie i jest ustalana w sprawie jedynie na potrzebę tego, czy ustalona do zwrotu kwota nie przekracza połowy tej wartości. Należy mieć na względzie, że analogicznie zostały wyliczone kwoty odszkodowania w stosunku do pozostałych zwracanych działek, w stosunku do których decyzja zwrotowa jest ostateczna i prawomocna.

Zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.