Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 453/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6337 Zatrudnianie cudzoziemców
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1, § 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 36  § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości bez rażącego naruszenia prawa; 2) zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 16 listopada 2023 r. skarżący S.A., reprezentowany przez radcę prawnego K.Z. (dalej: pełnomocnik) złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji, organ) w kwestii rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Jako podstawę prawną wskazał art. 3 § 2 pkt. 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zarzucając organowi naruszenie art. 12 w zw. z art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.).

Pełnomocnik wskazał na rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, a ponadto niepoinformowanie skarżącego o przyczynie zwłoki i terminie zakończenia postępowania. Wniósł o:

1. Zobowiązanie organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

2. Stwierdzenie, że organ administracji dopuścił się przewlekłości postępowania do dnia 16 listopada 2023 r., nadto iż miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.;

4. Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Argumentując swoje stanowisko pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 14 grudnia 2022 r. 6 października 2023 r. pełnomocnik złożył pismo z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o stanie sprawy i umożliwienie wglądu w jej akta. 30 maja 2023 r. została uzupełniona dokumentacja, a 17 lipca 2023 r. do organu skierowano skargę w trybie art. 227 k.p.a. na przewlekłość postępowania, która pozostała bez odpowiedzi.

15 czerwca 2023 r. skarżący wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji, a kolejne 22 sierpnia 2023 r. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zdaniem pełnomocnika Wojewoda pozostawał bierny w stosunku do zapytań kierowanych w jego stronę odnośnie stanu sprawy, zaś jego postawa świadczy o przewlekłości w prowadzeniu tego postępowania.

Następnie pełnomocnik wyjaśnił pojęcia terminu na wydanie decyzji oraz terminu załatwienia sprawy, przewlekłego prowadzenia postępowania, rażącego naruszenia prawa i uzasadnił żądanie zasądzenia wnioskowanej kwoty pieniężnej. Wskazał na sytuację skarżącego, który pomimo złożenia przewidzianego prawem wniosku pozostaje w stanie niepewności do co swojej sytuacji prawnej i przyszłości w kraju aktualnego pobytu, co stanowi sytuację niedopuszczalną nie tylko w świetle prawa polskiego, ale także prawa Unii Europejskiej.

Zdaniem pełnomocnika nie stanowią usprawiedliwienia dla działania organu administracji tłumaczenia o liczbie wniosków o pozwolenie na pobyt i pracę, wpływających do Wojewody oraz problemy kadrowe urzędów. Wojewoda również nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm., dalej: u.o p.o.U.) na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy, podobnie przepisy art.100 c oraz 100 d u.o p.o.U. mogą co do zasady znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowania, z wniosków obcokrajowców, obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego, podobnie unormowana w art. 100 c ust. 1 pkt 1 u.o p.o.U. instytucja wstrzymania biegu "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi" zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 (a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy). W ocenie pełnomocnika regulacje natomiast dotyczące pobytu Ukraińców w Polsce w związku z wojną wybuchłą w Ukrainie stanowią wyjątek od przepisów uregulowanych w ustawie z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 519, dalej u.o c.). Zatem żaden z powyżej powołanych przepisów nie znajduje zastosowania o obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, a szczególnie tych, których pobyt nie jest wywołany wojną w Ukrainie.

Pełnomocnik podkreślił, ze skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia składając ponaglenie, co zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyczerpuje przesłankę warunkującą dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Dodatkowo wskazał na linię orzecznictwa sądowoadministracyjnego w przedmiocie stanowiska skarżącego dotyczącego wysokości sumy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Poinformował, że żądanie skarżącego jest nieuzasadnione wyjaśniając, że 14 grudnia 2022 r. do organu został złożony wniosek o udzielenie obywatelowi Turkmenistanu, S.A., zezwolenia na pobyt czasowy.

26 czerwca i 4 września 2023 r. do tut. organu wpłynęły ponaglenia adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112 a ust. 1 i 2 u.o c. i w zw. z art. 100 d ust. 3 i 4 u.o p.o.U. ponaglenia nie zostały przekazane do organu wyższego stopnia.

Ponadto 6 grudnia 2023 r. do organu wpłynęła skarga na przewlekłość Wojewody Śląskiego, adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 112 a u.o c. regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i stanowiącym lex specialis w stosunku do powołanych przez skarżącego przepisów k.p.a., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1).

Z mocy ust. 2 - termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w tej normie zdarzeń. Już nawet co najmniej z uwagi na fakt, iż złożony wniosek obarczony był brakami formalnymi, które do tej pory nie zostały uzupełnione, nie można twierdzić, że ww. termin rozpoczął swój bieg. Skoro zaś bieg terminu na załatwienie sprawy się nie rozpoczął, nie może być prawdziwe twierdzenie strony, że termin ten został przekroczony. Ponadto organ wskazał, że w u.o p.o.U. ustawodawca w art. 100 d ustanowił wyjątki od powyższego stanowiąc, że w okresie do 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, a ponadto nie stosuje się przepisów dotyczących bezczynności organu, obowiązku powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy, nie wymierza grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych. Zgodnie z kolejnymi zapisami tego artykułu, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w wymienionych w nim sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Wojewoda podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców stosowanie przepisów art. 100 c i 100 d u.o p.o.U. tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, nie jest są prawidłowe, bowiem z uwagi na wzrost liczby wniosków o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy uzasadnione było ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców stanął na stanowisku, iż przepisy art. 100 c i 100 d u.o p.o.U. powinny być wykładane w sposób, który prowadzi do wniosku, że ich zakresem objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy.

Wojewoda wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy organ zauważył, że do Wojewody wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Jednocześnie 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony od 20 marca 2020 r. trwającym do 15 maja 2022 r. stanem epidemii, który następnie zastąpiony został 16 maja 2022 r. obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. stanem zagrożenia epidemicznego. Organ wyjaśnił, że ta nadzwyczajna sytuacja przekładała się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania.

W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że w związku z działaniami wojennymi na obszarze Ukrainy jego pracownicy włączeni zostali w realizację czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań, głównie poprzez zabezpieczanie funkcjonowania Punktu informacyjno-doradczego na dworcu kolejowym K., a także punktów recepcyjnych działających na terenie województwa oraz zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych, co miało istotny wpływ na procedowanie spraw, bowiem dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu.

Wojewoda wyjaśnił dalej, iż w związku z zaistniałą sytuacją 15 kwietnia 2022 r. do porządku prawnego weszła regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do u.o p.o.U. przepisy art. 100 c zawieszające bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do 31 grudnia 2022 r. Następnie 28 stycznia 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, na mocy której wprowadzono dodatkowy przepis art. 100 d do ustawy zmienianej, mocą której terminy te zostały wydłużone do 24 sierpnia 2023 r. a następnie 27 czerwca 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185), mocą której (art. 1 pkt 32) dodano do u.o p.o.U. przepisy art. 100 d zawieszające bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, przytoczone powyżej, na okres do 4 marca 2024 r.

Zawieszenie biegu terminów wprowadzono przede wszystkim w związku ze znacznym dodatkowym obciążeniem urzędów wojewódzkich w kontekście obecnego masowego napływu cudzoziemców z terytorium Ukrainy i zjawisk temu towarzyszących. Celem regulacji jest umożliwienie dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej wyjątkowej sytuacji migracyjnej. Wskazał, że terminy uzupełnienia braków formalnych złożonych przez cudzoziemców wniosków w sprawach dotyczących legalizacji pobytu wyznaczane są przez pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców co do zasady wg kolejności wpływu wniosków, a także możliwości techniczno-organizacyjnych urzędu obsługującego Wojewodę Śląskiego (w szczególności dostępności stanowisk i pracowników obsługi), a złożony przez skarżącego wniosek oczekuje aktualnie w kolejce na wyznaczenie wyżej wskazanego terminu.

Wyjaśniając dalej organ wskazał, że od 15 lutego 2021 r. w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach funkcjonują ponadto - wprowadzone jako działania zaradcze - rekomendacje w zakresie usprawnienia prowadzenia postępowań dotyczących wydawania zezwoleń pobytowych, zgodnie z którymi w przypadku złożenia właściwie wypełnionego i podpisanego wniosku, wymaganych zdjęć, kserokopii paszportu, potwierdzenia opłaty skarbowej oraz kompletu wymaganych dokumentów niezbędnych do wydania decyzji pozytywnej, istnieje możliwość wyznaczenia terminu zgłoszenia się w celu uzupełnienia braków formalnych w przyspieszonym trybie. Każdy więc cudzoziemiec, w którego interesie jest szybkie i sprawne wszczęcie oraz zakończenie postępowania, ma możliwość złożenia wniosku w rekomendowany sposób, w szczególności wypełnionego rzetelnie, starannie i kompletnie wraz z dołączonymi do niego wszystkimi załącznikami. Natomiast złożony przez skarżącego wniosek nie został wypełniony rzetelnie i kompletnie a także nie dołączono do niego określonych i wymaganych załączników, w szczególności mogących stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym.

Nadto, w kontekście żądania skarżącego co do przyznania sumy pieniężnej Wojewoda zauważył, że w związku z opóźnieniem w procedowaniu sprawy, rozpoczęciu postępowania i wydaniu decyzji cudzoziemiec nie odniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad wnioskiem nie wpływa na jego sytuację pobytową w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wskazać również należy, że skargę na bezczynność lub przewlekłość organu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, gdyż przed złożeniem skargi do sądu wniósł ponaglenia z 15 czerwca oraz 22 sierpnia 2023 r. Wyczerpanie toku instancyjnego (złożenie ponaglenia), uprawniało zatem skarżącego do wystąpienia ze skargą na bezczynność lub przewlekłość do sądu administracyjnego.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, w pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483, dalej: Konstytucja RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U.UE.C.2007.303.1, dalej: Karta Praw). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w treści przepisu art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

W ocenie Sądu, który podziela w tym zakresie w całości stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ administracji pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (tak w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), a także postawy stron postępowania (por. np. wyrok NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., II SAB/Wa 700/15). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.).

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ administracji nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd skarżącego, że wbrew stanowisku Wojewody ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie znajduje tutaj zastosowania. Jedną z zasad wykładni prawa jest reguła clara non sunt interpretanda, co oznacza, że jasne przepisy nie wymagają wykładni. Już z tytułu ustawy wynikają jej ramy podmiotowe i przedmiotowe. Mianowicie określa ona zasady pomocy obywatelom Ukrainy (a nie w ogóle osobom przybywającym do naszego kraju) i to takim, które przybywają lub pozostają na terytorium Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (a nie w celach np. ekonomicznych lub w związku ze sprawami rodzinnymi).

Szerzej zakres podmiotowy ustawy jest rozwinięty w art. 1 u.o p.o.U., który stanowi, że ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy definiuje pojęcie obywatela Ukrainy, w jakim jest on użyty w ustawie wskazując, że ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Żaden z tych warunków nie został spełniony w przypadku skarżącego, skoro jest on obywatelem Turkmenistanu i przyjechał do Polski w celu wykonywania pracy, jak sam deklaruje.

Natomiast analiza akt sprawy w ocenie Sądu wskazuje, że organ w niniejszej sprawie pozostawał w przewlekłości. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy (karta przeglądowa akt [...]):

- 12 grudnia 2022 r. – wpływ wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (poczta),

- 19 grudnia 2023 r. – wezwanie do osobistego stawiennictwa oraz uzupełnienie braków formalnych,

- rubryka 25 (bez daty) – wniesienie ponaglenia,

- rubryka 26 (bez daty) – wniesienie skargi do WSA,

- rubryka 27 (bez daty) – przesłanie odpowiedzi na skargę do WSA.

Reasumując z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do Wojewody 14 grudnia 2022 r. natomiast 16 listopada 2023 r. złożył on skargę na przewlekłość (data wpływu do organu 6 grudnia 2023 r.).

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na przewlekłość, Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca nie zdefiniował jednak, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela tym samym pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego.

Uwzględniając czas trwania postępowania, jak i opisaną postawę organu administracji oraz wypracowany już standard postępowania organu, sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 Konstytucji RP (godnością człowieka) oraz art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, na podstawie art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Wojewoda dopuścił się przewlekłości postępowania w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej (pkt 1 wyroku). Nie stanowią bowiem usprawiedliwienia dla działania organu administracji tłumaczenia dużą liczbą składanych wniosków oraz skomplikowanym sposobem postępowania w sprawie. Jednakże analizując całość okoliczności uznać należało, że skarżona przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie był to bowiem przejaw złej woli lecz działanie organu wiązało się z prezentowaną przez niego odmienną oceną prawną charakteru wniosku. Organ wskazywał także na przepisy u.o p.o.U, która jednak nie ma zastosowania w sprawie, o czym wspomniano wyżej.

Ponadto Sąd wskazuje, że organ administracji nie realizował obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. Stosownie bowiem do jego treści o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Takowych zawiadomień, kierowanych do skarżącego, brak jest w aktach administracyjnych sprawy.

Jednocześnie Sąd nie stwierdził, ażeby przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z brakiem rozstrzygnięcia w sprawie na dzień wniesienia skargi do tut. Sądu zasadne jest zastosowanie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu (por. np. wyroki NSA z 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16; z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2242/16; 19 maja 2017 r., I OSK 2689/16; wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; CBOSA) Stosownie bowiem do tego przepisu Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 2 sentencji).

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi (tj. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.), jako że przyznanie tej sumy jest dyskrecjonalną kompetencją sądu administracyjnego, który może, ale nie musi z niej skorzystać. Sąd nie znalazł jednak ku temu podstaw. Oddalenie skargi w zakresie żądania zasądzenia sumy pieniężnej spowodowane było nieuznaniem zarzucanej przewlekłości za rażące naruszenie prawa (pkt 3 sentencji).

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (wpis sądowy w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa prawnego 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł), tj. kwotę 597 zł, jak w pkt 4 sentencji wyroku.