Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 374/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżącego Z. M. kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez Z. M. była decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], nakazującą G. i Z. M. rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego na posesji przy ul. [...] w O., składającego się z pomieszczenia garażowego oraz wiaty, dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego usytuowanego w części północnej działki, jak zaznaczono na mapce sytuacyjnej stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji, poprzez rozbiórkę samowolnie wybudowanych elementów obiektu budowlanego, zaznaczonych na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik nr 2 do decyzji i przedstawione na przekroju wybudowanego obiektu – załącznik nr 3.

Wydanie wskazanych decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Decyzją z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał G. i Z. M. rozbiórkę budowanego garażu na posesji przy ulicy [...] w O. Decyzją z dnia [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2004r. sygn. akt II SA/Wr 97/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił wyżej wymienione decyzje organów nadzoru budowlanego uznając, że uchybiają one wymogom określonym w przepisie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że sformułowana przez organ treść nakazu nie była jasna, albowiem nie doszło do sprecyzowania, które z wybudowanych elementów zostały przez organy uznane w trybie art. 3 Prawa budowlanego za obiekt nazwany garażem. Sąd podniósł, że brzmienie art. 48 Prawa budowlanego przesądza o możliwości nakazania rozbiórki tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, czyli bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie można przy tym nakazać rozbiórki całego obiektu w razie ustalenia, że tylko pewna jego część została wybudowana bez wymaganego pozwolenia. W ocenie Sądu okoliczności te nie zostały uwzględnione przez organy administracji przy wydawaniu decyzji nakazującej rozbiórkę, bowiem zarówno z treści rozstrzygnięcia, jak i z treści uzasadnienia decyzji nie wynikało, czy nałożony obowiązek dotyczył całego muru w granicy działki, czy jedynie jego części, a nadto nie została dokonana kwalifikacja pod kątem ustalenia, czy mur ten w całości, czy też części stanowił ogrodzenie.

W postępowaniu prowadzonym w wyniku wykonania wyroku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego wydał w dniu 24 marca 2005r. postanowienie nakładające na inwestorów obowiązek przedłożenia określonych dokumentów do dnia 31 maja 2005r., wskazując na możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez jego zalegalizowanie w sposób określony w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego.

Wobec niewykonania powyższego obowiązku, decyzją z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlano, nakazał rozbiórkę: pokrycia dachu, elementów konstrukcyjnych dachu, pozostałych elementów obiektu, których wykonanie zmieniło sposób użytkowania tej częścią działki, a są częścią garażu. Decyzją z dni [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy nakaz rozbiórki.

Wyrokiem z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 463/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uchylił decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...]. Powołując treść i zakres regulacji art. 48 Prawa budowlanego jako bezsporne Sąd wskazał, że ogrodzenie w granicy działki (mur) spełniało wymagania Prawa budowlanego, a pozostałe roboty były prowadzone bez pozwolenia na budowę. Skoro jednak, jak zaznaczył, inwestorzy nie przedłożyli żądanych dokumentów w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego, niemożliwe było zastosowanie procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Uprawniało to organ do nakazania rozbiórki w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Przyjmując, iż rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji winno być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę Sąd uznał jednak, iż treść nakazu sformułowana w zaskarżonej decyzji nie jest jasna, albowiem nie precyzuje, które z wybudowanych elementów zostały przez organy uznane za obiekt nazwany garażem i które dokładnie należy rozebrać. Z uwagi na stwierdzone naruszenie Sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Rozpoznając niniejszą sprawę po raz kolejny, decyzją z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu nakazał inwestorom, rozebranie obiektu budowlanego, formułując rozstrzygnięcie jako nakaz rozebrania "obiektu budowlanego wybudowanego na posesji przy ul. [...] w O., powstałego na skutek: wybudowania muru w granicy działki na długości północnej elewacji budynku mieszkalnego, wybudowania dachu wspartego na istniejącej konstrukcji dachu budynku mieszkalnego oraz na wybudowanym murze w granicy działki i słupie drewnianym, wybudowania ścian poprzecznych wraz z bramą garażową użytkowanego, w części zamkniętej jako garaż, a w części otwartej jako wiata". Decyzja wydana została na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.).

Decyzją z dnia [...], nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Na skutek wniesionej skargi, wyrokiem z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 440/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzję odwoławczą z dnia [...] i poprzedzająca ją decyzję pierwszoinstancyjną. Stosownie do art. 153 P.p.s.a. Sąd podzielił ocenę przepisów prawa materialnego wyrażoną we wcześniejszych wyrokach. W zakresie oceny legalności stwierdził, iż z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym jednoznacznie wynika, że o ile budowa muru, stanowiącego ogrodzenie w granicy działki, spełnia wymogi prawa budowlanego, o tyle pozostałe roboty budowlane, polegające na budowie spornego obiektu budowlanego stanowiącego w jednej części garaż, a w drugiej wiatę, prowadzone były bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sad zaakcentował, że podejmując rozstrzygnięcie organy nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszej sprawie, w wyroku z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 463/05, zgodnie z którą rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji musi być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny, jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę, przy czym obowiązek ten, winien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. W ocenie Sądu orzekając nakaz rozbiórki organ winien w rozstrzygnięciu, a nie w uzasadnieniu decyzji, precyzyjnie określić przedmiot rozbiórki, szczegółowo opisując obiekt podlegający rozbiórce, poprzez określenie m.in. poszczególnych jego elementów oraz wskazanie materiałów z których zostały one wykonane. Sąd wskazał, że w przypadku skomplikowanych stanów faktycznych, opis przedmiotu rozbiórki może nastąpić np. poprzez odesłanie do załącznika graficznego. Konieczne jednak jest, aby odesłanie to zawarte zostało w samym rozstrzygnięciu, a nie w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie, w przypadku nakazu rozbiórki dotyczącego jedynie części obiektu, bądź w przypadku ustalenia, że roboty budowlane doprowadziły do powstania dwóch odrębnych, ale połączonych ze sobą obiektów, z których jeden spełnia wymagania prawa budowlanego, rozstrzygnięcie winno określać parametry techniczne elementów objętych nakazem rozbiórki, takie jak chociażby ich wymiary. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie czyniły zadość wskazanym wymaganiom. Odnosząc się do ustaleń dotyczących stanu faktycznego, Sąd dostrzegł, iż treść nakazu nie została wystarczająco jasno i precyzyjnie sformułowana. Uznał, że z rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego nie wynika czy obejmuje on dach spornego obiektu, czy również elementy konstrukcji, na której dach został wsparty. Ponadto wskazanie w rozstrzygnięciu, że nakaz rozbiórki obejmuje obiekt budowlany "powstały na skutek wybudowania muru w granicy działki na długości północnej elewacji budynku mieszkalnego", szczególnie wobec stwierdzenia połączenia tej części muru, z pozostałą jego częścią, uznaną przez organy za wykonaną legalnie, bez określenia rozmiarów muru, uzasadnia wątpliwości co do tego w jakiej części, tj. na jakiej długości oraz wysokości ewentualnie należałoby go rozebrać. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 107 K.p.a., na skutek niewyjaśnienia i nieuwzględnienia w rozstrzygnięciu, okoliczności mających istotny wpływ na zakres, wynikającego z art. 48 Prawa budowlanego, obowiązku rozbiórki. Dodatkowo odnosząc się do uznanego przez organy za udowodniony faktu, iż mur usytuowany w granicy działki nie stanowi jednego elementu, a ściana ogrodzenia została "doklejona" do ściany garażu zauważył, że nie istnieją przeszkody, aby nakazać rozbiórkę części obiektu w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, jak i niezależna od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Ocena w tym zakresie oraz rozstrzygnięcie winny być jednak podjęte po wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Motywy takiego rozstrzygnięcia winny zostać dokładnie wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Wskazując jako bezsporne, że ogrodzenie w postaci muru wykonane zostało legalnie Sąd podkreślił, że stwierdzony w ponownym postępowaniu fakt istnienia w murze widocznej pionowej spoiny nie przesądza jeszcze o tym, iż mur jako całość nie stanowi odrębnego obiektu budowlanego, którego część została następnie wykorzystana jako jedna ze ścian garażu. Wykonanie muru w formie dwóch, wykonanych w różnym czasie, połączonych części, nie wyłącza uznania go za jeden odrębny obiekt budowlany. Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowości postępowania dowodowego, w szczególności zaś zauważył nieścisłość pomiędzy ustaleniami w zakresie wymiarów murów, dokonanymi w trakcie oględzin, a ujawnionymi w decyzji.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia [...] nakazał G. B.– M. oraz Z. M. rozbiórkę obiektu budowlanego, składającego się z pomieszczenia garażowego oraz z wiaty, dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...] w O. Rozbiórkę tę, organ nakazał dokonać poprzez demontaż samowolnie wybudowanych elementów, zaznaczonych szczegółowo na szkicu sytuacyjnym oraz przekroju poprzecznym obiektu, stanowiących integralną część decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przeprowadzając postępowanie wyjaśniające według wskazówek przedstawionych w trzech wyrokach Sądu administracyjnego ustalił, że budowa muru, stanowiącego ogrodzenie w granicy działki, spełnia wymogi prawa budowlanego, natomiast pozostałe roboty budowlane skutkujące postawieniem garażu oraz wiaty, prowadzone były bez pozwolenia na budowę. Organ dodał, że nieścisłości, które pojawiły się w treści poprzednich rozstrzygnięć były wynikiem błędnej interpretacji, prawidłowo przeprowadzonych pomiarów. Rozbieżność w zakresie wysokości spornej ściany bocznej, której wysokość raz była określona jako 1,85 m, a następnie na 2,13 m, była konsekwencją tego, że pomiar wykazujący wartość 1,85 m nie obejmował murłaty o wysokości 14 cm oraz wysokości krokwi (14 cm), których suma daje łącznie 2,13 m. Różnice w długości ściany bocznej wynikały natomiast z tego, że obmiar był dokonywany zarówno od zewnątrz, jak i od wewnątrz, przy czym w tym ostatnim przypadku, nie wzięto pod uwagę szerokości ściany frontowej i tylniej. Rozważając kwestię tego, czy ściana boczna garażu może być potraktowana jako dalsza część ogrodzenia i w związku z tym, czy istnieje możliwość wyłączenia jej z obowiązku rozbiórki, organ uznał, że takie potraktowanie tego muru jest wykluczone. Przyczyną tego jest stwierdzenie, że ściana boczna oraz ściana tylnia i frontowa stanowią jedną całość, są zespolone konstrukcyjnie, powstały w jednym czasie, w ramach realizacji jednej inwestycji. Natomiast ściana stanowiąca obecnie ogrodzenie – jak wynika z porównania protokołu oględzin dokonanych w sierpniu i listopadzie 2001 r. – powstała w późniejszym czasie i została dostawiona do ściany bocznej garażu i połączona z nią widoczną spoiną. Nakazanie rozbiórki jedynie ściany frontowej oraz tylniej spowodowałoby naruszenie konstrukcji ściany bocznej, podczas gdy demontaż całego obiektu budowlanego, w postaci garażu z wiatą, nie naruszy konstrukcji muru ogrodzenia, który może być odcięty wzdłuż istniejącej spoiny. Organ zaznaczył, iż wbrew pozorom nie byłoby słusznym pozostawienie ściany bocznej w zakresie, w jakim nie zostanie ona naruszona poprzez rozbiórkę ścian przedniej i tylniej, pomimo że skarżący mógłby, nawet bez dokonywania zgłoszenia, postawić na swej posesji tego typu ogrodzenie. Takie sformułowanie decyzji byłoby sprzeczne z zasadą restytucji, wyrażoną w przepisie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, stanowiącego podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tą zasadą rozbiórce podlegają wszystkie samowolnie wybudowane elementy obiektu budowlanego, mimo, że niektóre z nich mogłoby powstać legalnie w tym samym miejscu. Podejmując polemikę z twierdzeniami inwestora, że garaż jest jedynie zadaszonym miejscem postojowym, ściana z bramą – fragmentem wewnętrznego ogrodzenia, a konstrukcja dachu – ozdobnymi belkami, organ wskazał, iż takie interpretowanie postawionej budowli jest sprzeczne z definicjami ustawowymi, technicznymi, jak i językiem terminów budowlanych. Organ nie zgodził się także, z uwagą inwestora, że dla doprowadzenia istniejącej budowli do stanu zgodnego z prawem, wystarczającym byłoby nakazanie rozbiórki jedynie dachu. Organ podniósł, że posiadanie dachu nie jest warunkiem niezbędnym do uznania, że dany obiekt jest budowlą, która może podlegać nakazowi rozbiórki, ponieważ decyzja o tej treści może odnosić się nawet do obiektów nieukończonych lub z zasady nie posiadających dachu. Organ wskazał także, że poszycie dachowe mogłoby być z łatwością ponownie odtworzone, co rodziłoby konieczność ponownej interwencji organów.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Argumentując swoje rozstrzygnięcie podał, że postępowanie administracyjne toczyło się zgodnie z przepisami procedury, a strony postępowania nie kwestionowały faktu, iż obiekt budowlany w postaci garażu oraz wiaty, został wykonany bez uzyskania pozwolenia na budowę i jako taki stanowił samowolę budowlaną. Spór, w ocenie organu dotyczył tego, czy wszystkie wykonane przez inwestorów roboty podlegały rygorowi wskazanemu w treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w szczególności ściana boczna garażu. Organ wyjaśnił, że restytucyjny cel przepisu art. 48 Prawa budowlanego zostanie osiągnięty, tylko wówczas gdy wszystkie elementy samowolnie wybudowanego obiektu zostaną zalegalizowane lub rozebrane. Wymagalność pozwolenia na budowę musi zatem odnosić się do obiektu budowlanego jako do całości, nie zaś do jego poszczególnych części, jakby życzył sobie tego skarżący. Możliwość nakazania rozbiórki tylko części obiektu budowlanego odnosi się tylko do sytuacji, w której ingerencja organu nadzoru budowlanego następuje w trakcie realizacji inwestycji i obowiązek demontażu odnosi się do tej części zamierzenia inwestycyjnego, którą zdążono wybudować. Z tego względu decyzja organu I instancji, która nakazem rozbiórki obejmowała cały obiekt budowlany w postaci garażu oraz wiaty a nie jedynie dach, była zgodna z przepisami K.p.a. oraz Konstytucji RP. Organ odwoławczy stwierdził, że nie można poprzeć argumentów strony o przeznaczeniu spornego muru jako ogrodzenia, skoro stanowi on integralną część garażu. Nie kwestionując legalności pozostałe części muru stojącego w granicy działki organ uznał, iż ta jego część, która jest usytuowana równolegle do ściany domu – stanowi część garażu i podlega obowiązkowi rozbiórki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Z. M. wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, podniósł zarzut naruszenia przepisów art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Kwestionując zaskarżoną decyzję wskazał ponadto, że w drugim z wydanych w sprawie wyroków Sąd uznał, iż mur postawiony pomiędzy działkami nie wymaga zezwolenia, ani zgłoszenia i nie może być przedmiotem decyzji rozbiórkowej. Zarzucając naruszenie 139 K.p.a. (błędnie oznaczonego w skardze jako art. 139 Kpc), w związku z wydaniem decyzji odwoławczej z dnia 3 marca 2005 r. podniósł, iż niczym nie uzasadniona jest nagła zmiana stanowiska przez organy, które początkowo uznały, że ściana boczna garażu stanowi ogrodzenie i nie ma konieczności dokonywania jej rozbiórki, podczas gdy obecnie potraktowano ją jako integralną część obiektu budowlanego. W jego ocenie tak różna interpretacja przepisów, w ramach jednego postępowania toczącego się sześć lat, narusza nałożony na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Podniósł ponadto, że wykładnia przepisu art. 48 Prawa budowlanego jest nadmiernie restrykcyjna, ponieważ nie tylko mur, stanowiący obecnie ścianę boczną garażu, ale także betonowa wylewka, istniały już wcześniej (powstała w 1984 r.) i dla swej budowy nie wymagały uzyskania zezwolenia, podczas, gdy w chwili obecnej objęte są one obowiązkiem rozbiórki. Z tego względu decyzja obejmować powinna tylko elementy stanowiące nadbudowę do istniejącej legalnie ściany i posadzki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Na rozprawie skarżący wskazał, że jego sprawa jest rozpatrywana przez Sąd już czwarty raz i po każdym orzeczeniu jego sytuacja ulega pogorszeniu, ponieważ pierwotnie nie była kwestionowana legalność wylewki betonowej oraz muru w granicy.

Uczestnik postępowania T. L. wnosząc o oddalenie skargi podniósł, że sporna inwestycja jest garażem, a konstrukcja dachu prowadzi do systematycznego zalewania jego posesji wodami opadowymi.

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Op 276, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Sąd podzielił pogląd cytowanych wcześniej orzeczeń z dnia 23 marca 2006 r. i z dnia 3 grudnia 2007 r., że materialnoprawną podstawą, na której zostały oparte zaskarżone decyzje organów obu instancji są przepisy ustawy - Prawo budowlane, w szczególności art. 48 tej ustawy.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a to art. 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. W zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i oświadczeń inwestora wskazał, że zgodnie z art. 30 ust.1 pkt 3 budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia, jednakże roboty budowlane wykonane przez inwestora w granicy z działką uczestnika postępowania tylko częściowo spełniają wymogi pojęcia ogrodzenia. Sąd stwierdził, że dotyczy to tylko tej części muru wybudowanego w granicy, która mieści się pomiędzy granicą działki od ul. [...] a ścianą frontową garażu. Jednocześnie tylko tego odcinka ogrodzenia dotyczyły wcześniejsze wypowiedzi organów i Sądu uznające mur za wybudowany legalnie. Co do wylewki betonowej stanowiącej podłoże powstałego obiektu stwierdził z kolei, że wbrew twierdzeniom skarżącego żadna z wypowiedzi organów i Sądu nie uznała ją za legalną. Jako na wymagające podkreślenia Sąd zwrócił przy tym uwagę na zmianę stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza na etapie wydawania pierwszych decyzji administracyjnych, kiedy garaż i wiata były w toku budowy. Uznał także, że skoro po bezskutecznej ostatecznie procedurze legalizacyjnej samowolnej budowy spornego obiektu budowlanego organy wydając decyzje w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego błędnie, albo bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, albo nieprecyzyjnie określały przedmiot i zakres rozbiórki, nie zachodziła w sprawie sytuacja naruszenia art. 139 k.p.a. (zakaz wydawania decyzji na niekorzyść odwołującego się), albo art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną co do zakresu nakazu rozbiórki). Akceptując pogląd przyjęty przez organy, że obiekt powstały na działce inwestorów pomiędzy budynkiem mieszkalnym, a granicą z nieruchomością uczestnika T. L. nie stanowi zespołu elementów będących ogrodzeniem i przegrodami lecz jest w zakwestionowanej części garażem i wiatą wybudowanymi samowolnie, Sąd jako prawidłowy uznał pogląd organów, że przewiązanie ściany bocznej obiektu ze ścianami poprzecznymi (frontową i tylną) oraz przykrycie tych ścian dachem opartym na więźbie dachowej i słupie tworzy garaż i wiatę, co wyklucza traktowanie ściany wymurowanej przy granicy na odcinku powstałego nielegalnie obiektu jako ogrodzenia. Zaznaczył przy tym, że ten pogląd należy odróżnić od słusznego przyjęcia organów, że ogrodzenie będące murem powstałym od ściany frontowej garażu do granicy z ulicą [...] powstało legalnie o czym świadczy spoina oddzielająca tą część muru od ściany garażu. Ponadto podkreślił, że mur ogrodzeniowy o wysokości do 2,20 m uznany byłby za legalny nawet gdyby wybudowano go w kilku częściach, pod warunkiem, że nie straciłby charakteru ogrodzenia. Inwestycja prowadzona przez małżonków M. doprowadziła do powstania garażu i wiaty jako obiektu budowlanego którego częścią jest ściana wybudowana w granicy z nieruchomością uczestnika na zakwestionowanej przez organy i wyrażonej w załączniku graficznym nr 2 długości 11,55 m. Jako właściwy ocenił także pogląd organów, że rozbiórce muszą podlegać wszystkie samowolnie wybudowane elementy obiektu budowlanego tworzącego całość i nie ma znaczenia, że niektóre z tych elementów powstały wcześniej a inne później albo, że mogłyby legalnie powstać w tym samym miejscu. Jak wyjaśnił, samowola budowlana jest stanem trwałym, nie przedawnia się. Nie ma zatem znaczenia czy popełnił ją obecny, czy poprzedni właściciel nieruchomości jako inwestor i dlatego słusznie ocenie organów podlegał efekt wykonywanych na przestrzeni wielu lat od 1984 - 2004 r. robót budowlanych, którym okazał się garaż i wiata opisane szczegółowo w decyzji rozbiórkowej i załącznikach graficznych stanowiących jej integralną część.

Od powyższego wyroku Z. M. wniósł skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną (rozszerzającą) wykładnię art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane na skutek przyjęcie, że przepis ten dopuszcza możliwość ujęcia w decyzji o rozbiórce również tych elementów obiektu budowlanego będącego przedmiotem decyzji, które istniały legalnie przed rozpoczęciem procesu budowlanego prowadzącego do powstania samowoli budowlanej. Jako nieprawidłowo skarżący wskazał również niezastosowanie art. 103 ust. 2 powołanej ustawy w wyniku czego nakazano rozbiórkę części obiektu wybudowanego przed 1995 r, czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zarzucając z kolei naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W jego ocenie skarga została oddalona w sytuacji, gdy organy nadzoru budowlanego nie dopełniły obowiązków określonych w art. 77 i art. 80 K.p.a. i działając wbrew zasadzie z art. 8 K.p.a. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i poglądy doktryny, zgodnie z którymi na podstawie art. 48 Prawa budowlanego można wydać decyzję o rozbiórce wyłącznie w stosunku do tych części obiektu, które wymagały zezwolenia budowlanego albo zgłoszenia. Podkreślił, że wylewka betonowa została zbudowana w 1984 r. bez pozwolenia budowlanego. To jednak, czy ta część spornego obiektu jest elementem wykonanym zgodnie z projektem w ramach zezwolenia budowlanego na budowę budynku, czy też została wykonana w ramach samowoli budowlanej nie zostało w postępowaniu ustalone żadnym dowodem, a zatem jest to ustalenie dowolne organów i sądu pierwszej instancji. Zakładając jednak, że doszło do samowoli budowlanej popełnionej w 1984 r., rozbiórki tego elementu nie można orzec na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z uwagi na treść art. 103 ust. 2 tej ustawy.

Wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 779/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powołując zasadę związania NSA w pierwszej kolejności odniósł się do przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Mając jednak na względzie uchwałę NSA z dnia26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) uznał, że zarzuty dotyczą naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Dokonując oceny, Sąd zgodził się ze stanowiskiem skargi, że uzasadnienie wyroku sądu I instancji nie zawiera ustaleń co do czasu powstania wylewki betonowej. Zgodnie natomiast z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać m. in. wskazanie podstawy faktycznej, tj. wskazanie stanu faktycznego przyjętego przez sąd oraz wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Brak ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. i uniemożliwia sądowi II instancji ocenę, czy sąd I instancji prawidłowo w tej części zastosował prawo materialne, czy też zachodziły okoliczności wyłączające możliwość nakazania usunięcia wylewki - art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Jako uzasadniony, skład orzekający uznał także zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie. Wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyrokach z dnia 23 marca 2006 r. i 3 grudnia 2007 r. stwierdził, że ogrodzenie w granicy działki (mur) spełniło wymagania prawa budowlanego a pozostałe roboty były prowadzone bez pozwolenia na budowę. Stosownie do tego wyjaśniając zakres regulacji art. 153 P.p.s.a. odnotował, że w sprawie zarówno stan faktyczny jak i przepisy prawa nie uległy zmianie. Nie zmienił się też przedmiot postępowania. Zauważył, że porównując długość muru (11,55 m) określony w załączniku do kwestionowanej decyzji z długością muru, który był przedmiotem oceny sądu we wskazanych wyrokach (16 m) stwierdzić należy, iż ocena prawna w nich zawarta dotyczy tego samego muru, a nie jak stwierdził sąd I instancji w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku pomiędzy granicą działki od ulicy [...] a ścianą frontową garażu (4,70). Wobec tego, w ocenie NSA, zarówno organy administracji jak i sąd I instancji nie mogły dokonać odmiennej oceny legalności budowy muru niezależnie, czy stanowił on część samowolnie wzniesionego garażu. Niezastosowanie się przez sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej w poprzednich orzeczeniach tego sądu, NSA uznał za naruszenie art. 153 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Jednocześnie, w myśl z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził swoje stanowisko w wyroku z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 779/09. W świetle tego wyroku, obecnie dokonując w niniejszej sprawie oceny legalności z uwzględnieniem powyższych zasad skład orzekający uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, skutkującym ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Uwzględniając ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pierwszej kolejności dostrzec trzeba, iż sprawa której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie tej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyrokach z dnia 9 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 97/02, z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 463/05, z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 440/07 oraz w wyroku z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Op 276/08, który uchylony jednak został powołanym powyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Stosownie do tego wskazać należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem postępowania. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, iż orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zauważyć przy tym należy, że ocena prawna dotyczy tak wykładni przepisów prawa materialnego, jak i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie. Co więcej, nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie.

W myśl art. 153 P.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w wyrokach zapadłych w niniejszej sprawie związane były zatem zarówno organy administracji, jak i Sąd, i to bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie w innych sprawach. Dla oceny dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie miały jednak wyroki z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 463/05 oraz z dnia 3 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Op 440/07. Wyrażona w nich ocena prawna i wskazania odnosiły się bowiem bezpośrednio do postępowania wyjaśniającego prowadzonego w niniejszej sprawie, a ponadto sformułowane zostało w nim stanowisko Sądu w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii merytorycznej. Wyrok z dnia 3 lutego 2009 r. uchylony natomiast został przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odnośnie wyroku z dnia 9 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 97/02 wskazać z kolei należy, że Sąd odniósł się w nim do kwestii dotyczących prawidłowego sformułowania treści rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania nakazu na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), które w kolejnych wyrokach zostały również rozważone i rozwinięte.

Mając zatem na uwadze wiążącą ocenę wyrażoną w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jak również przedstawioną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego uprawione były do wydania decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, a to w związku z zaistnieniem okoliczności, o której mowa w art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Niemniej jednak w ocenie składu orzekającego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w zakresie nakazu rozbiórki muru wybudowanego w granicy działki na długości 11,55 m, tj. w części w jakiej stanowi on ścianę boczną obiektu budowlanego objętego postępowaniem, organy nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej na gruncie niniejszej sprawy w powołanych wyrokach. Podkreślić należy, że w wyroku z dnia 23 marca 2006 r. Sąd za bezsporne uznał, że ogrodzenie w granicy działki w postaci muru (o długości 16 m) wykonane zostało legalnie, tj. przy spełnieniu wymagań Prawa budowlanego, a jedynie pozostałe roboty budowlane objęte postępowaniem prowadzone były bez pozwolenia na budowę. Ocena prawa co do legalności muru powtórzona została również w wyroku z dnia 3 grudnia 2007 r., w którym Sąd, w związku ze stwierdzeniem w ponownym postępowaniu wyjaśniających, że w murze widoczna jest pionowa spoina dodatkowo wywiódł, że okoliczność ta nie przesądza o tym, że mur jako całość nie stanowi odrębnego obiektu budowlanego, którego cześć została następnie wykorzystana jako jedna ze ścian spornego garażu. Uznał przy tym także, że wykonanie muru w formie dwóch, wykonanych w różnym czasie, połączonych części, nie wyłącza uznania go za jeden odrębny obiekt.

Wobec zatem ustalenia, co zostało dostrzeżone w wyroku NSA, że zarówno stan faktyczny jak i przepisy prawa, ani też przedmiot postępowania nie uległy zmianie, w myśl art. 153 P.p.s.a. pogląd, co do legalności wykonania muru ( o długości 16 m) w granicy działki, należało podzielić w niniejszej sprawie. Stosownie też do tego uznano, że orzekając w decyzji o nakazie rozbiórki spornego muru organy naruszyły art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w związku z naruszeniem art. 153 P.p.s.a. na skutek nieuwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku sądu.

Wskazane uchybienia nie były jednak jedynymi jakich organy nadzoru budowlanego dopuściły się wydając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Dostrzec należy, że z załącznika do decyzji pierwszoisntancyjnej, o którym mowa w rozstrzygnięciu jednoznacznie wynika, że nakazem rozbiórki objęta została również posadzka, jako element spornego obiektu. Co do wskazanego elementu inwestycji organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie wydane zostało bez ustalenia stanu faktycznego, a co za tym idzie również bez dokonanie oceny okoliczności związanych z wykonaniem posadzki, która winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. W szczególności nie wyjaśniono daty jej wykonania, a w związku z tym nie ustalono również przepisów Prawa budowlanego znajdujących zastosowanie do oceny legalności jej realizacji jako elementu spornego obiektu. W ocenie Sądu wydanie nakazu na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do spornej posadzki uznać należy za naruszające przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., jak również art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wskutek jego zastosowania bez rzetelnego ustalenia stanu faktycznego. Organy obowiązane są bowiem w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy, a także dokonać jego oceny i uzasadnić swoje rozstrzygnięcie m.in. poprzez wskazanie faktów stanowiących podstawę jego podjęcia oraz wyjaśnienie zastosowanej podstawy prawnej

W tym miejscu podnieść należy, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że z akt administracyjnych zdaje się wynikać, iż sporna posadzka powstała jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, a więc pod rządami przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawa budowlanego (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Skład orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł, że okoliczność ta nie była przedmiotem postępowania wyjaśniającego organów, a rozstrzygnięcie nie zostało oparte na ustalonym w tym zakresie stanie faktycznym. Z uwagi na treść przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, dokonanie ustaleń w zakresie okoliczności związanych z wykonaniem posadzki i jednoznaczne ustalenie daty jej wykonania, jest natomiast konieczne dla rozstrzygnięcia o legalności jej wykonania. Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, przepisu art. 48 nie stosuje się bowiem do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana regulacja z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego wyłącza zatem zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego do obiektów lub ich części powstałych samowolnie przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.

Z przedstawionych względów brak w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego co do okoliczności wykonania posadzki, jak również brak w tym zakresie oceny w uzasadnieniu decyzji, uznać należało za uchybienie wskazanym powyżej przepisom. Zauważyć przy tym trzeba, iż wskazane uchybienia, wobec nieustalenia stanu faktycznego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, wyłączały dokonanie przez Sąd oceny legalności w zakresie prawidłowości orzeczenia nakazu rozbiórki posadzki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Jej dokonanie jest możliwe tylko w przypadku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w oparciu, o który podjęto rozstrzygniecie. Jeśli zaś na podstawie treści decyzji, w tym jej uzasadnienia, nie jest możliwe poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, nie jest możliwa kontrola i ocena legalności takiego rozstrzygnięcia.

Podsumowując powyższe rozważania wskazać przyjdzie, że na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazem rozbiórki nie mogą być objęte zarówno te inwestycje, które powstały przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., jak i te które w okresie jej obowiązywania powstały legalnie. W celu wydania nakazu rozbiórki organ winien w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny sprawy co do wszystkich elementów objętych tym nakazem i podjąć rozstrzygnięcie przy jednoczesnym uwzględnieniu oceny prawnej stosownie do art. 153 P.p.s.a.

Stwierdzić ponadto też trzeba, że orzekając w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego organ winien jasno i precyzyjnie sformułować rozstrzygniecie zawarte w sentencji decyzji. Podzielając stanowisko przedstawione w tej kwestii w wyrok z dnia 3 grudnia 2007 r. wskazać należy, ze przedmiot rozbiórki winien być precyzyjnie określony w rozstrzygnięciu decyzji, m.in. poprzez określenie poszczególnych jego elementów, a nie w jej uzasadnieniu. W przypadku nakazu rozbiórki dotyczącego tylko niektórych z elementów obiektu rozstrzygnięcie winno przy tym określać ich parametry techniczne.

W niniejszej sprawie, w decyzji pierwszoinstancycjnej, utrzymanej w mocy decyzją odwoławczą, nakaz rozbiórki sformułowany został w sentencji decyzji poprzez odesłanie do załączników, określających elementy podlegające rozbiórce wraz z oznaczeniem ich wymiarów. O ile w ocenie Sądu taki zabieg redakcyjny uznać można w świetle art. 107 K.p.a. za dopuszczalny wskazać należy, że rozstrzygniecie bez względu na to czy zostało doprecyzowane w załączniku, czy też ujęte jedynie w sentencji, winno być spójne z uzasadnieniem decyzji, w którym winna być przedstawiona argumentacja adekwatna dla rozstrzygnięcia. Jak już powyżej stwierdzono, oznaczając na załączniku nr 3 posadzkę, jako element do rozbiórki, organy nie odniosły się w uzasadnieniu decyzji do okoliczności faktycznych jak i podstawy prawnej wydania nakazu co do tego elementu, czym naruszyły m.in. przepis art. 107 § 3 K.p.a. W tym miejscu wskazać dodatkowo trzeba, że nie odnosząc się w uzasadnieniu do wskazanych kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, organy nie zrealizowały także wyrażonej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania. Jej wyrazem jest bowiem objaśnienie stronom postępowania stanu prawnego oraz okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, w sposób zmierzający do wykazania słuszności rozstrzygnięcia.

Nawiązując do zarzutów skargi nie sposób jednak w ocenie Sądu uznać za uzasadnione zarzutów naruszenia art. 139 i 138 § 2 K.p.a. na skutek wydania w toku postępowania administracyjnego decyzji odwoławczej z dnia [...]. Wyjaśnić przyjdzie, iż decyzja co do której skarżący podniósł wskazane zarzuty, wydana została w ponownym postępowaniu prowadzonym na skutek wyroku Sądu z dnia 9 czerwca 2004 r. Nie została ona jednak zaskarżona do Sądu i wobec swej mocy obowiązującej wywołał skutek w postaci uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Obecnie ocenie sądowej poddana została decyzja odwoławcza z dnia [...]. Decyzja ta wydana została w dalszym toku postępowania, którego poszczególne etapy podlegało już wcześniej kontroli sądowej. Jednocześnie wskazana przez skarżącego decyzja, na skutek jej wykonania, a następnie ponownego rozpoznania sprawy przez organy pierwszej i drugiej instancji, przestała funkcjonować w obrocie prawnym, wobec czego nie może podlegać ocenie sądowej. Ocenie takiej podlegają jedynie rozstrzygnięcia aktualnie wywołujące określone skutki prawne. Skarżący miał możliwość poddanie wskazanej decyzji kontroli sądowej w okresie, kiedy istniała ona w obrocie prawnym, poprzez zaskarżenie jej do sądu. Z możliwości tej jednak nie skorzystał. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym dokonanie przez Sąd oceny wskazanej decyzji jest natomiast nieuprawnione. Na marginesie jedynie zauważyć przyjdzie, iż wbrew twierdzeniu skarżącego, decyzja z dnia [...] nie formułowała jedynie nakazu rozbiórki elementów pokrycia dachu spornego obiektu budowlanego. W jej sentencji wyraźnie określono, że nakaz rozbiórki dotyczy "elementów pokrycia dachu, konstrukcji dachu nad powierzchnią, między ścianą budynku a murem ogrodzenia oraz tych elementów obiektu budowlanego, które powodują zmianę sposobu użytkowania przestrzeni między ścianą budynku a murem ogrodzeniowym jako pomieszczenia garażowego przy ul. [...] w O.". O ile zatem jego sformułowanie nie precyzowało poszczególnych elementów, nie można nie dostrzec, iż poza dachem odnosiło się również do innych części składowych powstałego obiektu. Wskazać również należy, że kwestia legalności spornego muru w granicach działki podlegała ocenie Sądu w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej ocenę Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uchylenia decyzji odwoławczej, jak i stosownie do art. 135 P.p.s.a. utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz art. 153 P.p.s.a. Rozstrzygniecie z pkt 2 sentencji w kwestii wykonalności decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania, w pkt 3 orzeczono na podstawie art. 200 K.p.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do konieczności ustalenia w postępowaniu wyjaśniającym stanu faktycznego i prawnego co do wszystkich elementów tworzących obiekt objęty postępowaniem, a następnie orzeczenia nakazu rozbiórki jedynie w odniesieniu do tych z nich, które powstały nielegalnie i do których przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego może znajdować zastosowanie. Organy obowiązane są ponadto uwzględnić wskazania Sądu wynikające z wcześniejszych wyroków, w tym również te dotyczące konieczności precyzyjnego określenia przedmiotu rozbiórki w rozstrzygnięciu.