Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1607/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 pkt 12, pkt 16, art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 września 2022 r. nr SKO.4111/835/2022 w przedmiocie ustalenia, że świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń - skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1607/22

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 30 września 2022 r. nr SKO.4111/835/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania B.K. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt, organ I instancji) z 28 lipca 2022 r. nr GOPS.5220.260-C.ZR.2018/19 w przedmiocie ustalenia, że świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Jak wynika z akt sprawy, decyzjami z [...] września 2017 r. nr [...], z dnia [...] października 2018 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2018 r. nr [...] przyznano skarżącej zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych na córki: A.B. oraz K.B.

W dniu 7 października 2019 r. do organu I instancji wpłynął odpis postanowienia Sądu Okręgowego [...] Wydział Cywilny z [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt [...] wydanego w sprawie z powództwa J.B. przeciwko skarżącej o rozwód, o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia J.B. w ten sposób, że na czas trwania postępowania o rozwód powierzono mu bezpośrednią pieczę nad córką A.B., w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] oraz zawieszono obowiązek alimentacyjny J.B. wobec A.B. określony wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2016 r., sygn. akt [...]. W pkt IV postanowienia Sąd stwierdził, że jest ono wykonalne w powyższym zakresie.

Wobec powyższego Wójt decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] uznał, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. na córkę A.B. w łącznej wysokości 2571,00 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązał skarżącą do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, SKO decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] organ I instancji ponownie uznał, że pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne wraz z dodatkami są świadczeniami nienależnie pobranymi. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: WSA). Po rozpoznaniu skargi, tut. Sąd wyrokiem z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1244/20 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta z [...] lipca 2020 r., zobowiązując organy orzekające w sprawie do ustalenia, czy postanowienie zabezpieczające z [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] jest prawomocne i czy obowiązywało w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r, a także, czy córka skarżącej A.B. mieszkała z ojcem w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r.

Ponownie przeprowadzając postępowanie, organ ustalił, że ww. postanowienie zabezpieczające jest prawomocne i obowiązywało we wskazanym okresie. Z oświadczenia J.B. wynikało, że córka A. od chwili wydania ww. postanowienia jest pod jego opieką i z nim mieszka.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] orzekł, że świadczenia rodzinne oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, które skarżąca pobrała w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. na córkę A.B. w wysokości 2571,00 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązał skarżącą do zwrotu świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO w Rzeszowie decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzję do WSA wniosła B.K. Po rozpoznaniu skargi tut. Sąd wyrokiem z 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1677/21 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta z [...] lipca 2021 r. nr [...].

W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania, Wójt dopuścił oświadczenie pod odpowiedzialnością karną J.B., ojca A.B. z 9 czerwca 2022 r., w którym oświadczył, że we wskazanym okresie tj. od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. córka A. przebywała u niego i że nie zostawały mu przekazywane żadne fundusze na utrzymanie córki, która była na całkowitym jego utrzymaniu i do chwili obecnej dalej mieszka u niego.

Następnie organ I instancji zawiadomił skarżącą o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz o możliwości złożenia pisemnych i ustnych wyjaśnień dotyczących rozpatrywanej sprawy, jednak skarżąca nie skorzystała z tego uprawnienia.

Decyzją z 28 lipca 2022 r. nr GOPS.5220.260-C.ZR.2018/19 Wójt orzekł, że świadczenia rodzinne, które pobrała skarżąca w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. na córkę A.B., tj.: zasiłek rodzinny (124,00 zł x 13 miesięcy); dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 oraz 2018/2019 (100,00 zł x 2 miesiące); dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła (69,00 zł x 11 miesięcy) w wysokości 2.571,00 zł są świadczeniami rodzinnymi nienależnie pobranymi (pkt I) oraz zobowiązał B.K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości kwota główna 2.571,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

W uzasadnieniu decyzji Wójt wyjaśnił, że przez cały okres prowadzonego postępowania skarżąca nie dostarczyła do akt jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że faktycznie w całości przekazywała świadczenie na utrzymywanie córki A.B.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zakwestionowała wydaną przez Wójta decyzję. Skarżąca podniosła, że WSA w Rzeszowie wydał korzystny dla niej wyrok, zatem organ I instancji bezprawnie przeprowadza postępowanie. Zdaniem skarżącej skoro w wyroku nie ma żadnych argumentów i wytycznych dotyczących ponownego prowadzenia postępowania to sprawa powinna zostać umorzona.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z 30 września 2022 r. nr SKO.4111/835/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. córka A.B. była pod opieką i mieszkała z ojcem J.B. i w tym okresie nie zostały mu przekazane żadne fundusze na utrzymanie córki od matki dziecka – skarżącej - która była na całkowitym jego utrzymaniu, co ustalił opierając się na wywiadzie środowiskowym z dnia 26 września 2019 r., oświadczeniu pod odpowiedzialnością karną J.B. z 12 sierpnia 2019 r., z 26 września 2019 r. oraz z 9 czerwca 2022 r. oraz notatce służbowej z rozmowy telefonicznej z A.B. z 9 czerwca 2022 r.

W ocenie Kolegium z uwagi na fakt, że A.B. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, pozostaje na jego utrzymaniu i pod jego opieką - co zostało potwierdzone zarówno na podstawie postanowienie Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny, wywiadu środowiskowego jak i oświadczeń Pana J.B., a skarżąca nie przekazała na utrzymanie dziecka przyznanych i pobranych świadczeń rodzinnych, to ustały przesłanki uprawniające matkę – B.K. - do zasiłku rodzinnego na dziecko.

SKO wyjaśniło, że w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. skarżąca nie była podmiotem uprawnionym do dalszego pobierania świadczeń rodzinnych na dziecko A.B., a zatem świadczenia za ww. okres zostały wypłacone skarżącej pomimo ustania prawa do tego świadczenia.

Kolegium wyjaśniło również, że skarżąca składając wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami została wyczerpująco pouczona o przesłankach przyznania prawa do świadczeń, co potwierdziła własnoręcznym podpisem złożonym pod treścią pouczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa do świadczeń. Ponadto w przedmiotowym wniosku nałożono na stronę klarowny w treści obowiązek niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, jednak skarżąca z tego obowiązku się nie wywiązała, gdyż o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych w związku ze zmianą sytuacji rodzinnej organ dowiedział się w dniu 7 października 2019 r. gdy do organu wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego w [....] Wydział Cywilny z [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B.K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z uwagi na jej przedawnienie, a także ze względu na fakt, iż posłużyły one jej dzieciom. Skarżąca podniosła, że jej córka przebywała częściowo u niej, a częściowo u jej rodziców i ojca. Skarżąca wyjaśniła, że jej córka większość czasu spędza u swoich dziadków, gdzie spożywa posiłki, natomiast w domu ojca przebywa rzadko. Ojciec odmawia córkom pomocy w postaci pieniędzy na zakupy oraz ogranicza dostęp do mediów, takich jak prąd, ogrzewanie, czy ciepła woda. Skarżąca wskazała, że posiada dowody na to, że jej mąż nie sprawował nad córką pełnej opieki. Podała, że pobrane świadczenia przekazała swoim dzieciom.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.).

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zaskarżona decyzja, wraz z decyzją Organu I instancji zostały wydane na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie decyzji zapadłych w przedmiotowej sprawie na wcześniejszym etapie rozpoznania sprawy. W wyrokach z 3 lutego 2021r. II SA/Rz 1244/20 oraz z 17 lutego 2022r., II SA/Rz 1677/21, tut. Sąd zawarł wytyczne co do konieczności wyjaśnienia wskazanych tam okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, zgromadzonym w aktach sprawy stwierdził, że wytyczne, zawarte we wcześniej zapadłych orzeczeniach zostały przez Organy zrealizowane. Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją Organu I instancji Sąd uznał, że na obecnym etapie rozpoznania sprawy organy wykazały, że zachodziły podstawy do orzeczenia, że świadczenia rodzinne, które Skarżąca pobrała na swą córkę A.B. w okresie od 1 września 2018r. do 30 września 2019r. zostały przez nią nienależnie pobrane.

Dla porządku należy wskazać, że Organy ustaliły, na podstawie informacji Sądu Okręgowego w [...], że postanowienie Sądu Okręgowego w [....] z [...] sierpnia 2018 r. [...] o zabezpieczeniu obowiązywało w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r. Na mocy tego postanowienia udzielono zabezpieczenia w sprawie o rozwód w ten sposób, że na czas trwania postępowania powierzono bezpośrednią pieczę nad córka A.B. urodzoną [...] kwietnia 2002 r. J.B. w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] oraz zawieszono obowiązek alimentacyjny wobec A.B. określony wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2016 r., [...]. Na tej podstawie organy uznały, że skoro córka Skarżącej nie zamieszkiwała wraz z nią z uwagi na udzielone wyżej zabezpieczenie, to świadczenie rodzinne w tym zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego pobrane przez Skarżącą na córkę A.B., za okres od 1 września 2018 r. do 30 września 2019 r., są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Z uwagi na szereg oświadczeń Skarżącej, w których podnosiła ona, że w rzeczywistości, mimo udzielonego zabezpieczenia łożyła na utrzymanie córki, która częściowo zamieszkiwała również u niej a pobrane świadczenia przekazała dzieciom, Sąd w wyroku z 17 lutego 2022r. nakazał ustalić, czy Skarżąca tworzyła wspólnotę dochodów wraz z córką.

W orzecznictwie podkreśla się, że jakkolwiek rodzice lub jedno z rodziców (art. 4 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.) są uprawnieni do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, to jednak nie wolno pomijać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a zatem przysługuje tylko temu z rodziców, który nie tylko uiszcza wymagane środki pieniężne na utrzymanie dziecka, ale - jako członek rodziny dziecka - łączy wszystkie swoje dochody z dochodami pozostałych członków rodziny (w tym np. matki dziecka lub samego dziecka), wchodząc w ten sposób w skład "rodziny" w rozumieniu art. 3 pkt 16) u.ś.r. Stosownie do art. 3 pkt 16 u.ś.r. w skład rodziny wchodzą jedynie rodzice, na których utrzymaniu pozostają dzieci spełniające warunki określone w tym przepisie, natomiast z treści art. 3 pkt 12 u.ś.r. wynika, że "osobami pozostającymi na utrzymaniu" są tylko te osoby, które utrzymują się z połączonych dochodów wszystkich członków rodziny. Zatem warunkiem uznania rodzica dziecka za osobę uprawnioną do zasiłku rodzinnego (z dodatkami) i członka rodziny jest tworzenie z dzieckiem, o którym mowa w art. 3 pkt 16) u.ś.r., wspólnoty dochodów, o której mowa w art. 3 pkt 12) u.ś.r. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 627/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2019 r III SA/Kr 632/19). Powołany przepis w sposób nie budzący wątpliwości przyznaje prymat prawa do pobierania świadczeń przez osobę sprawującą opiekę nad dzieckiem i ponoszącą związane z tym wydatki, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (matka, ojciec, opiekun prawny dziecka albo opiekun faktyczny - art. 4 ust. 2 u.ś.r.), a dziecko może być uznane za członka rodziny osoby wnioskującej, w rozumieniu art. 3 pkt 16 powoływanej ustawy. W odróżnieniu od świadczenia wychowawczego, miejsce zamieszkania dziecka nie należy do istotnych i zasadniczych kryteriów stanowiących przesłankę dla przyznania świadczeń rodzinnych. W przypadku świadczeń rodzinnych najważniejszą okolicznością jest to, czy opieka jest sprawowana przez stronę oraz czy faktycznie świadczenie przeznaczane jest w całości na utrzymanie dziecka. Sąd w wyroku z 17 lutego 2022r. II SA/Rz 1677/21 stwierdził, że tych ustaleń w sprawie zabrakło.

W związku z powyższym Organ rozpoznający sprawę ponownie zwrócił się do córki A.B. i ojca J.B. do osobistego stawiennictwa w Organie celem złożenia oświadczenia na okoliczność ustalenia, czy m.in. Skarżąca we wspomnianym wyżej okresie sprawowała opiekę na córką A., czy faktycznie świadczenie przeznaczane było w całości na utrzymanie córki A. W reakcji na powyższe ojciec J.B. złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że od 1 września 2018r do 30 września 2019r. córka A. przebywała u niego, była na całkowitym jego utrzymaniu i do chwili obecnej mieszka z ojcem. A.B. nie stawiła się na wezwane, jednak z rozmowy z nią sporządzono notatkę urzędową, w której przytoczono wypowiedź, że w ww. okresie córka A. mieszkała wyłącznie u ojca i była tylko pod jego opieką. Ze Skarżącą nie utrzymywała żadnych kontaktów oraz nigdy nie były przekazywane jej żadne świadczenia pieniężne. Nie było prób kontaktu, ani też matka nie miała jakiegokolwiek wpływu na opiekę nad córką. Należy wskazać, że powyższe wyjaśnienia pozostają spójne z treścią ww. postanowienia zabezpieczającego, jak również z ustaleniami, poczynionymi przez pracowników socjalnych w trakcie wywiadów środowiskowych, przeprowadzonych na wcześniejszym etapie postępowania.

Dla Sądu istotne znaczenie ma również fakt, że Organ I instancji najpierw w piśmie z 30 maja 2022r. poinformował Skarżącą, że prowadzi postępowanie wyjaśniające w związku z wytycznymi, zwartymi w ww. wyroku WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2022r. Wskazał, że wezwał A.B. oraz J.B. do złożenia oświadczeń na okoliczność sprawowania opieki przez Skarżącą nad córką w spornym okresie. Przesyłka zawierające ww. pismo została dwukrotnie awizowana. Jednak Organ I instancji doręczył skutecznie Skarżącej zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień dotyczących rozpatrywanej sprawy. Skarżąca mimo upływu zakreślonego terminu nie złożyła żadnych wyjaśnień co do okoliczności mających znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Wraz z odwołaniem Skarżąca również nie przedstawiła dowodów, które mogłyby podważyć prawidłowość ustaleń Organów I instancji. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, czy też innych dowodów, które dawałyby podstawę do twierdzenia, że pobrane środki przeznaczyła na utrzymanie córki w okresie, w którym z nią nie mieszkała. Skarżąca dołączyła dokumentację medyczną , w tym dotyczącą urazu [...], która jednakże dotyczyła samej Skarżącej a nie jej córki.

Mając na względzie powyższe zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że Skarżącej świadczenia rodzinne zostały wypłacone nienależnie.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.ś.r., zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stosownie do art. 4 ust. 2 u.ś.r., prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się.

W myśl z kolei art. 3 pkt 16 u.ś.r. przez rodzinę rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Z kolei na podstawie art. 3 pkt 12 u.ś.r., gdy mowa o osobach pozostających na utrzymaniu - oznacza to członków rodziny utrzymujących się z połączonych dochodów tych osób.

Oznacza to, że warunkiem uznania rodzica dziecka za osobę uprawnioną do zasiłku rodzinnego (z dodatkami) i członka rodziny jest tworzenie z dzieckiem, o którym mowa w art. 3 pkt 16 u.ś.r., wspólnoty dochodów, o której mowa w art. 3 pkt 12 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., I SA/Wa 1113/22, LEX nr 3413669.por. również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 września 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 750/19).

W niniejszej sprawie, wobec ustalonych okoliczności faktycznych, jak również postawy samej Skarżącej, która nie wykazała, że przeznaczała świadczenia rodzinne na utrzymanie córki w spornym okresie, należało stwierdzić, że pomiędzy Skarżącą a córką A. nie zachodziła wspólnota dochodów. Z tych przyczyn należało stwierdzić, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w okresie, w którym obowiązywało opisane wyżej zabezpieczenie został pobrany przez Skarżącą nienależnie.

Zdaniem Sądu Skarżąca była również należycie pouczona o braku prawa do pobierania świadczeń. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Art. 25 ust. 1 u.ś.r. nakłada jednocześnie na osobę pobierającą świadczenia obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń. Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13 - dostępny baza CBOSA).

W niniejszej sprawie Skarżąca składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oświadczyła, że córka A. z nią mieszka i wchodzi w skład jej rodziny. We wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych została poinformowana także o obowiązku zgłoszenia wszelkich zmian mających wpływ na prawo do świadczenia, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Ponadto w decyzji przyznającej świadczenie ponowiono pouczenie o obowiązku informowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Należało więc przyjąć, że Skarżąca została skutecznie pouczona o obowiązku informowania organu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 u.ś.r.

Brak poinformowania Organu o zmianach w sytuacji rodzinnej, jakie wynikały z wydanego zabezpieczenia spowodował, że świadczenia rodzinne, których dotyczy zaskarżona decyzja należało uznać za świadczenia nienależnie pobrane w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Sąd też zaistniały podstawy do zobowiązania Skarżącej do ich zwrotu, stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 8 u.ś.r.

Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.